12C107-1

m

o

2v

x*

z

Bs

d

u

-

-

od

u

b os

d-

z

s

at

»

A

[

assl

"

W-

——

EY

4189

A

Ó

um

T

T

As

ass

d*

[

m

DA

m

Es

E

.

wuw

du r

s

o

j2

s

d

Ls

z

—

p

*

as

--

2

u-

w

IN

M

*s

fs

X UAR

t

i

a

E*

x

o

€

s

V m

d

E

$3

ag at

; IOR

N

x

N-

2

E

Ed

E

h

-

&

E2

Q x

M

P

i

L

s

&

gu

5

-s

z

j

de

— M

EE

od

ls

E

*

o*

a

d

9

e

N

L.

u

DA

d

dl

L

u

W

s

.

E

às

*

i

E

*

Ls

À

z

u

du ——

Ed

L

—

w

j

$

4 & .x. h.&(f

,

»

P

n

YVA .

6

N

1

EO

$as

7

u

F

m

i æltxx

z

*

d

j

"3

2

Ts

"

23

3

EE

i5

Ea

m5

2*

OEM.

E» x

T

d

»

i

s.

p

/8

u

T d

a 4

m

j2

*

x

d

3«

hs

Es

N t

*

*

M

5

——

FA

*

)

A

]

d

"i

N

9

1

y^

——

,

X

N

d M

À

1

"

T

"

Z

us

ä&?»

A

ia

Ud

—

"

EN

r

i

ZA

^

R

u

d. C

v

Vs

XNW.I

Av

* d

"

N

g

A

n

"s

P

5

u

w

1

"

wvz.äþ;

N

.M

r

[

E

x

"

«m

d

F

u

T

g

EINT

A

X

27

pie —

X

—

Ó

.

z

lingo:

h.

À

*

m

d

P

E

p

p

liv

y^

P

47

sT

A

M 7

*

OP E

at

Xxx

d

j

À

s

—

"

"

a

L.

.

D

Y

B

./»

^

af

[

i.

a

i5

A €

B

E»N

W.AWVFAFWV.

-—

X

i a

*

» P a

p

o

p.

.

[ d

J

4

:

A

P d

4

M

I

$5

E

a

G-

IT

a

6

j

"

3

m

[

s F;.W.

5

X

P

u

N&

w

p

*

RA

",

i rrad

N

L.

^

d

u5

X

s

-

N

E

H

al

^s

J2

GSER

Z5

o

:

E

T

A

£a

25

yd

-

;-3

b

E

t

Y

|

E d

d

FN

(

Em

N

)

—

st

J

N

v

h.

*

x

-

TN

W.

2

]

"

i

2

d

A

E

z

C

i

w

A

r!

s

E

&

G

Spa

».

h ss

p

»W

d

3

L:

ss

F

|

d

B

CUM

E

Md

P

*s

)

i.

F

P

»

...JM

r

g

at

Raf

A d

: d

-

N

".

:,

i.

B

" d

m

E

pE

A

At

.

P

, d

"

*

d.

N

)

&

|

F.

z

f

»

er

1

w

"A

—

n

g

"

N

"d

*

*

s

-

/,

.

"" .»Unäx G

4

a

r

a PES

w

E

VA

e x

b

?

Esv

P

r

LA

SN

x

2$

8

—

)

A

*

g»

E

G

b

s

d

M

E

X

5

4

[

d

W

Ü

M

$:

P

Eu

W

2l

p E

ii

iw./

41.

a

Es

i.

X

C

us

EL

W

-

p

T

Pa

j

i

f

t

|

ocandn

y.

)

v

p

X

*

h

»-

—

a

u

has

m

]

p

VA

b

p

OR d

l

...m

ryx

"d

i.

m

j

22]

^

Wf E]

p

xmwa

j

s

A

p

E

"

hi

LU

.

OM

.

"

W,

s

À

/

PA

21

"N

E.

&

v

[2

PEM

(

É

M.

-

EN

P.

x5

E

W

SS

i

»

p

A

t

W

(

x

ii

X

- od

x

i

"4

—

-

N

3

"

o

—

4

t2

-

At

&d

À

EEPUTYTUENITREEIVENEN Yrenevtrreterte

T

s

Em

—

EU TUPUEUUMNS

o dnciddiicmGEM OL

ÓÓÓ

—

—

ia

.

—

-

-

W

i

MUET

ER

*

E

UET

A

Es

T

i race

T.

[^

i

i

"

i

TEU

7

DAR

3

TS

Es

-

2

EC

—

-

M À—MMÀÀ— À MÓ ÀÀM—

ongemcusc O SRENUNGENT DAT

EcUUMmP

m MEEEUEDEDE

r

E

-

s

-X

-

A

"

:

-

.,

à

L

puessad

d

OS .

Z

-

4

N

M

.

3 o

Y

[)

u

f

*4

IN

CTISS

-

u

DIVISA

S T0

ec

Dd

ais

D

[

P

[

-

1

-

i

s

p

m

- R. P. TOBUE LOHNER, S. J.

-

( E

i

E

"

T

—

d

ess

x

m

m

-

d

g,

pacty

——

— ÓÉ RA

-

rj i.

a at

—À

ii

m

-

—MPe€

"p .....r z

DE

COP

DERIN

H

STOR

CONCET

IUS

Ü

LUE

ASGTI

[

(U

MUU

INSTRUCTISSIMA

—

Ws P

BLIO

MANUALIS

CONCIONATORIA,

IN QUA

DE

VIRTUTIBUS

VITIIS,

SACRAMFNTIS

NOVISSIMIS ALIISQUE SIMILIBUS MATERIIS IN ECCLFSIASTICA

CATHEDRA TRACTARI SOLITIS,

COPIOSA ET SELECTA PRO CONCIONIBUS, EXHOR TATIONIBUS,

ALIISQUE SPIRIT UALIB US INS TRUCTIONIBUS MATERIA,

DEFINITIONES, DIVISIONES, SENTENTUE SS. SCRIPTURZE & SS. PATRUM

HISTORLE SACRZE & PROFAN/E, SIMILITUDINES MOTIVA, MEDIA, DOCTRIN]E ASCETIC]E

CONCEPTUS PRJEDICABILES, MISCELLANEA AXIOMATA, & PROVERBIA, & "TANDEM LOCA AUT HORUM

FUSIUS DE TALI MATERIA TRACTANTIUM, EX OPTIMIS QUIBUSQUE AUTHORIBUS, SINGULARI

DELECTU ET INDUSTRIA COLLECTA, FACILIQUE, ORDINATA, EI' GRATA METHODO

DIGEQTA PROPONUNTUR,

OPUS

OMNIBUS ANIMARUM PASTORIBUS, NECNON DIVINI l'ERBI PRUECONIBUS, ET VITAE

ASCETIC/E STUDIOSIS IMPRIMIS UTILE, ö' AD LEFANDOS CONCIONUM LABORES ACCO]WJVIODAT UM;

CUI PRATER ALIOS INDICES COPIOSUS INDEX CONCEPTUUM BREVIUM PRO CONCIONIBUS

IN DOMINICIS ET FESTIS INSTITUENDIS ADQG)?ECTUS EST.

EDITIO NOVISSIMA

MULTIS ERRORIBUS PURGATA, ET QUAM PLURIMIS HISTORIIS MEMORABILIBUS, NOVIS-

QUE TITULIS PERUTILEM MATERIAM CONTINENTIBUS ADAUCTA

OPERA d

$STUDIO

R. ]P "TOBIZ LOHNER, S.J.-

TOMUS I.

" CONTINENS

LITERAS A, B, C, D E, F, G, H.

*X*ö**

W

255

MU

A

2

E

xx&j*

YP A

AN

d -

.".Q'

— M

A

Y

—

E6

——

w*&

(

s

)

SNNS

N

E

[2

|———3À

MUU

z

-

PERMTSSU SUPI'RIORU(V'

D a r a

r f o d

d2 WAV WWW

AUGUS TE VINDEL. ET OENIPONTI,

SuuPrisuUS JOSEPHI WOLFFE. wnccLxxi

—MáíÀ —

I/g

yd5

E.

deh

o

;

Tot

T

fObat'K

d-

1

toti

gi

contité

2l2

die 30.

al

J

fopa

fprr

gt

tim te.

VE] Au«

utejus

milà,

Taaterl

Gacis e

bus, 2

Qia ad

fria, !

(olea

tedipa

pualis

plurir

Copio

]

La

sü-

tantor

a *

3

Wqua

tefean

Dettu

pofn

fiBib

Tietat

Vare [

tler

|

Dl

puti

,,f-f

ä

poffu

Drete

L

d n

At o r aa

a d r W p d apedace 08 ao df r a dO.

I

95 oA

A eg 4 aumor. t qa 49 appere. 9t da d aiteee, U d-

LA PA

at

d p u p s o ssM a

CL I Aetuemd 7 Rasnenout X J Metisseect

1

p

ato,

a einm Q i d.

«

-

a,

f?,

f a dd,

A

M

Approbätio .Cenfbi'is.»-

ofe huSWoHT, Bibliöpola'Auguüanus,* intendit Bibliothecam Concionatoriam in tres

|

J

Tomos divifam R. P. Tobize Lohner S. J. novis typis evulgare, eumque in finem Ap-

robationem Ordinariatus Epifcopalis expetierat. ^ Quando igitur hzec Bibliotheca mul-

5

s

.

toties ]

am edita experientia tefte omnibus animarum Paftoribus, verbi divini Mïniiïris,

necnon vitze afceticae Studiofis perutilis, & in fübfidium Concionatorum maxime ac-

commoda femper fuit: fidei vero Orthodoxze, Religioni ac bonis moribus nihil difforme

continet; hinc dignum prseclariffimum hoc Opus cenfeo,

utnoviffima hac Editione pur-

gata, & in plurimis locu

pletata in lu?»em publicæixyl'lld?nub prodeat. Aug?ïï;læ Vind.eliq.

die 3o. Jan. 1771

Soaunes Hä f2

3of&pbus Herz,

SS. Theol. Licent. Reverendiff. ac Se-

SS.Theologize Lic. Rev. & Sereniff. Archi-

reniff. Archiep. Trevir. & Epifc. Au-

epifc. Trevir. & Epifc. Auguítani Confi-

uft. Confil.Eccl. Fifcalis, Vifit.Gen.

. liarius Ecclefiafticus, Vilitator per Dioe-

Can. ad S. Gertrud. ac Provicariug

cefin Generalis, Réverend.

onfiftor.

Generalis.

, Aiïeiïo:, chiþrOrum Cenfor. -

3

.

| Præfafiö ad, Le&(ïl'fem.

iräberïs'forfan., amice Le&tor , dum frontem, titulumque Libriþhuqu*?infpi—bies,' in-

folitam Operis Nomenclationem, & unicum Librum pro

integra Bibliotheca ob-

N

"- trudi tibi criminaberis. . Sed facile, ut fpero, mirari, carpereque defines, fi &

fcopum illius accuratius confiderabis, & commodum, quod ex maxima quavis Bibliotheca

fperare poffes, ex hac fola Bibliotheca (quam, quia femper ad manum effe poteft, ///a-

mualem vocare placuit) ad votum reportare te poffe perpendes. . Quid enim, five Afce-

tam te, five Ecclefiatten profitearis, quid aliud, inquam, pro inftruendis a te Difcipulis

vel Auditoribus ex Bibliotheca quantumcunque ampla ac vafta defiderare poffes, quam

ceptus, feu T'he-

ut ejusmodi volumina, quae ut aptos tibi pro concionibus formandis con

mata, ut vocant, fuppeditent, & naturam virtutum, vitiorumque, ac aliarum fimilium

inateriarum dilucide explicent;. & ad easdem five «perfuadendas, five diffuadendas,. effi-

€acia ex S. Scriptura, S$S. Patribus & Doctoribus, Philofophis, Exemplis, Similitudini-

bus, aliisque rationibus petita teftimonia, & argumenta fuggerant, &tandem etiam me-

dia ad finem propofitum obtinendum opportuna dictent? quanto autem labore & indu-

ftria, temporeque opus tibi futurum credis,: ut haec omnia ex variis libris & Authoribus

colle&a in chartam transferas, atque in propofitae Exhortationis vel Concionis formam

redigas? atqui hoc toto tam molefto , difficilique labore hzec, quam tibi inftruxi, Ma-

nualis Bibliotheca te fublevabit, nam & conceptus tibi ut vocant, przedicabiles, quam

lurimos dictabit, & quidquid ad e

os vel probandos vel idil«atandos neceffarium videtur,

co,piofe' & ordinate fubminiftrabit. '

.

z

[À

"

Non

noro equidemifi

mi

lem

laborem ]am olim a Jofepho Langio inPolyanthea, &

B

Laurentio

eyrlinkin theatro vitae humanze, aliisque fuiffe fufceptum, fed (quod cum venia

tantorum virorum dixerim) praeterquam quod eorum Commentarii plurimas materias vix

unquam ufui tibi futuras contineant, multas vero, quas vel maxime defiderare poffes, prae-

tereant, hzecipfa etiam utpoteante annos fat multos fcripta, impreffaque talia funt, quse ap-

etitum tuum recentiorum ingeniorum, & geftorum fructusdeguftandi avidum fatiare vix

offint. Quaremeritolaborem necinutilem, nec ingratumtibi fufcepturum me exiftimavi,

fi Bibliothecam hanc tibi praepararem, & materiarum, quas defiderare poffes, copia ac va-

rietatefoecundam: & ordinata methodoacdiftin&tione, quas in iisdem pr

oponendis obfer-

;

vare ftudui, praeditam: & rerum denique"fele&u; :

quem velut præcipuum- copum fingula-

riter femper ob oculos habui ,. copiofe inftruCtam.

&

Habesergo, ut breviter tibi fingula enumerem, materias prope omnes, quze tibifive in

ublicis Concionibus explicandse, five in privatis Inftructionibus tra&tandze videbuntur,

uta J/irtutes ac l'itia, & quae ad.horum five plantationem , five evulfionem conducere

poffunt, copiofe &

i

ordinate digeftas, nec eas .gtiam, quaerariori in cafu occurrere poü'unt,

praetermiffas.

i Habes

X3

Prefatio ad Leä?üräm.

Habes J"Vaturam feu D

efinitionem, Divifonem, AGus, Gradus & Proprietm;e.f fingu-

lorum dilucide explicatas.

Habes Sententias S.

Scripturg & SS. Patrum felectiffimas, atque utcommodius ibl

fervire queant, in fuas claffes, quas plerumque qualitas (per quam nihilaliud, quam effen-

tiam feu naturam cujusvis rei intelligo) necefftas, utilitas, zequalitas, dignitas, jucundi-

tasque,. vel eorum oppofita diftinguunt, diftributas.

.

Habes Exempla & Hiffori

üs tam veteres quam recentes1

ntriplicemiterum claffem di-

ftinCtas, quarum prima hiftorias Catholicorum, feu eorum, qui veram Religionem tenue-

runt. (quse ad diftin&tionem fequentium Exemplorum Externa appellare placuit, altera.Do-

mefficorum, feu eorum, qui minimze noftrae Societati adfcripti funt (in quorumfolatium &

incitamentum féorfim haec Exempla enarrantur) tertia vero profanas, id eft Philofopho-

rum Ethnicorum, aut aliorum verum Deum ignorantium complectitur.

Habes Similitudines aptiffimas una cum AMotivis ad fcopum, quem perfuadere inten-

dis, perfequendum efficaciter allicientibus: & AMediis ad. illum facile, feliciterque affe-

quendum non modice conducentibus.

Habes doctrinas Z/ceticas folidas, &in iis brevem fynopfin plärorumque dogma-

tum, quze de quavis virtute, ac vitio, au

?

t alia ümili rl?ateria ab Afceticis Doctoribus in

fchola affetus preefcribuntur.

Habes Conceptus pradica

biles, feü ägumenta Coqciönum (in quibxus aliqui non mo-

dicam difficultatem fe experiri confitentur) non fimpliciter duntaxat propofita, fed ma-

gna ex parte in con

A

bus excerpta.

cionis fo?mam &difpofitionem redacta, & ex ingenioüfïïmis Authori-

r

Habes Mifcellanea, id eft dict

a &fa&avSapiemum, Fabulas, Apologos, aut alias ejus-

modi materias, quee condimenti loco interdum folent immifceri

; nec tamen ad ullum ex

prioribus titulis commode revocari poterant.

Habes Zxiomata tum latina, tum germani

ca (nam utraquä tibi fervire poffe crede-

bantur) ex plurimis aliis, quze paffim ab Authoribus congeruntur, ftudiofe felecta.

Habes denique Zuthores & Libros,

ui de fimili materia fufius fcripferunt, diligen-

l

ter indieatos, ut ad illos, fi placuerit, v

elut ad fontes recurrere ; pluresque de materia

propofita doctrinas haurire poffis.

ft, nifi ut vere oblatam tibi Bibliothecam Ma;malem fatearis; &ne

Quid ergo fupere

fruftra hanc nomenclationem fortita fit, ad manum conftanter habeas, itaque utaris, ut

nec me laboris non modici fane in ea

in&ruenda fuícepti , nec te opferæ in ea evolvgnda

i-.mpenfæï pæniteat.

d

z

Wwo3R

[^]

"

NB Authore eoaem/R. P."T

Töbia Lohner comþaruit, & apud eundem Bibliopolam

. proftat Liber , cui Titulus::—, In&ru&iones Practicze undecim, varii argumenti;

vo, nempe

"

in 8

£. De Sacrificio Miffze juxta Ritum Romanz E

cclef. :

IL. De Horis Canonicis juxta Rubricas Brev. Rom.

IlI. De Converfatione Apoftolica.

IV. De Munere Paftorali, Doctrina & Induftria.

V. De Confeffionibus rite excipiendis.

VI. De quinduplici Theolosia cum Appendice.

VII. De Munere concionandi & catechizandi.

VIII. De Inftitut. Theologize Myft. & divifionibus Meditat. &c.

IX. De Sacerdotii origine & praeftantia.

X. De Summa Doctrinatum afceticarum.

XI. De Armamentario pro tentationibus fuftinendis.

Item, Compendium Ritualis pro adminiftratione Sacramentorum,,

Hse Inftructiones etiam fepagatim haberi poffunt.

INDEX

]

ul

(

N Vi

l

[]

lx!/

l

o

X

O

$

NT

D* Z2 L

A

O/&

aM

A

d

&

»,

NNCDV

bi

ERZOQINDNEME CUINBIENEMMNS reguresruL EEE

ESEESGNIEESES4

B PGRSETMEER

zi tay

l

À

l

INDEX

TITULORUM GENERAL IUM

ä;

L

HUJUS LIBRI.

U

-

TOMUS

l.

i

A

Titulus

Fol

Tltulu«:

XXXVIII. Detractio

Fol

XXXIX. Deus.

512

Abnegatlo fui ipfius.

i

II

Abftinentia.

XL

Dei Mifericordia,

549

1.

Acceptatio perfonarum

22

XLI

Dei Proefentia.

1V

Acedia.

25

XLII

Dei Providentia.

567

V

Adulatio.

XLIII

Dilettio inimici.

*584

VI

Adulterium,

498

XLIV

Dilectio proxiini

604

VH

Ziternitas.

52

XLV

Discordia

632

VUI

Ambitio

Y

53

XLVI

Divitize

637

IX

Amicitia

58

XLVII

Dubia Afcetica

80

641

Amor fui

85

XI

Angelus

89

E

XII

Anima

112

N

XIII

Afcefis

132

XLVIII

Ebtrietas

684.

XIV

Avaritia

168

XLIX

Educaàtio

697

L

Elementa

7IE

t

LL

Evagatio mentis

497

B

LII.

Evchariitia

XV

Bacchanalia

LIII

Examen confcientize.

742

XVI

186

LIV

169

Baptifmus

Beatitudo

197

Exemplum

15

XVII

203

XVIII

Blafphemia.

224

!3

C

LV

Fama

702

"

XIX

Caritas

LVI

Felicitas.

195

XX

Caftitas

236

LVII

Fervor

260

LVIII

. Fides

297

8o0o

XXI

Catechefis

286

LIX

Forma

XXII

Chriftianus

317

LX

Fortitudo

824

XXIII

Chriftus

320

827

XXIV

Cognitio fui

339

XXV

Communio

335

—

G

XXVI

Concionator.

351

XXVII

Concupifcentía.

365

LXI

Gaudium

$37

XXVIII

Confeffio.

LXII

Gratia

841

XXIX

Confirmatio,

369

LXIIH

Gratitudo

XXX

Confcientia

389

LXIV.

Gula

947

Confilium

394

804.

XXXI

405

XXXII

Confolatio

449

H

XXXIIHI

Confuetudo

454

LXV

Herefis

XXXIV

Contritio

460

LXVI

Hiftoria

876

AXXXV

Crux

468

LXVII

Homo

$85

LXVIII

Honor

985

D

LXIX

938

XXXVI. Doemon

Humilitas

941

480

LXX

Hyperdulia Mariana.

9983

XXXVII. Defperatio

490

LXXI

Hypocrifis

1027

TOMUS

ludex Titulorum eeueralium.

TOMUS

u

r

Titulus

Titulus

Fol

XCVIHI

Mors

LXXII

Infernus

i

XCIX

Mortificatio.

Insgratitudo

C

Muller

LXXII

23

CI

Mundus

:ggr

Cä

ä

XXIV

Intentio

28

LXXV

Invidia

42

LXXVI

lracundia

61

N

LXXVH

uüdictum extremum.

9o

CHl

Nobilitas.

522

LXXVIHI. Judicium temerarium,

105

LXXIX

Juramentum.

122

LXXX

127

O

Juftitia.

CII

Obedientia

524

L

CIV

Oculorum cuftodia,

583

CV

Odium

LXXXI

Labor

36

509

LXXXII.

Lacrym3e.

140

CVI

Opus bonum

604

LXXXIIL Laus.

145

CVII

Oratio

608

LXXXIV, Lecio fpmtuahsa

148

CVHI

Orbis

654

LXXXV. Liberdlitas..

1061

CIX

Otium.

665

166

LXXXVIE. Lingua.

P

LXT/'

MT Ludu*;

190

LXXX VIH. Luxurla

197

CX

Paffio Chrifti

671

CXI

Patientia

697

M

CXII

Paupertas

756

Mi

221

CXIHI

Pax.

118

It ff

LXXXIX.

Magia.

CXIV

Péccatum.

df

XC

Manfuetudo

231

CXV

Perfectio chnfhana

194

Fa ed

XCI.

Martyrium.

252

829

Mot

j

XCII.

Matrimonium

207

CXVI

Perfeverantia.

834

u

)xCl It

Mendacium.

306

CXVII

Pietas erga parentes

852

(TIV,

Minimorum cura.-

323

CXVILI

Poenitentia

850

XCV

Mifericordià erga Vivos.

328

CXIX

Procraftinatio poenitentise.

973

$m

!r;

XCVI

Mifericordia erga defunttos,

362

XX

Prudentia

987

f de

XCVII

Modeftia.

386

CXXI

Purgatorium

910

cove

adfory,

[

F

[ n T d

u R RRCEETR : REUCRCP RCERSEN

—*——DD

TOMUS lil

T

Fä

R

l s h-lbt'

Titulus

Fol

Titulus

Fol.

31

CXZ& H

Religiofus ftatus. '

i

CXXXVII.

'Taciturnitai 8,

211

CXXLHI

Refignatio in divinam Volun:a

CXXXVIIL

Templum. -

293

tatem.

20

CXXXIX.

Tempus.

303

C

IV.

Respublica.

56

CXL

'Tentatio.

312

CXXV

Refurrectio

29

CXLI

'Theologia.

327

CXLII

'Timor Dej

367

CXLII

Triftitia.

395

S

—

—

/

V

S.le

CXLIV

Vana Gloria

389

f3.0y

CXXVI

Sacerdos.

84

CXLV

Verbum Dei

409

Urfe

CXXVI

Sacrificii Miffze oblatio.

1o8

CXLVI

Virtus

CXXVILH

SanCtorum cultus & fePca.

130

Unctio extrema

435

nyïx

Sanitas.

160

CXLVII.

457

CXXX

Scandalum

180

CXLVIIL

Vocatio ad vitze ftatum

461

CXXXI.

Societas.

189

CXLIX

Voluntas propria

479

lii

CXXXIL

Solatia fp1r1tuaha

203

CL

Voluptas

484

Wüfta

CXXXIHH

221

CLI

Votum

489

Cüp 8 t

Spes & fiducia inDeum.

CLII

Vulnera Chrifti.

494

L Q

C.ls.lx.?ij V

Spiritus fanctus.

243

CXXXV

Superbia

25

CLIII

Zelus.

595

CX.AX V1

Superítitio

11

BIBLIO-

—

N

s

P

WT.

M t

Bu

EO (

As

"W A

b

(2

xï"v

R

vfjx -öl

3

z

3

Ü

(&xa)

A WOH

m N

zO

ZA

S .

N TTE

E

*

A

&

4.

fe&.

d

3

]

j

ä)

BIBLIOTHECZE

MANUALIS

)

CONCIONATORUE

1

)

TITULUS I

4

)

ABNEGATIO SUIIPSIUS

N

S. 1.

cum effe crudelem.

He motuum inofdina-

tiones rediguntur ad quatuor.

QUOAD ESSENTIAM

IV. Prima inordinatio eíft in cogitationi«

Dfinitio.

bus & imaginationibus de rebus noxiis, vel

!

vanis, vel impertinentibus illo tegpore, vel

Ü

8 . Pafil, in

f juxta S. Bafilium fumma rerum om-

cum nimia folicitudine.

reg. fufius

dlfpo

nium, vitze füperioris oblivio, atque

. V. Secunda eft in affe&ionibus & volitio«

1

a fuis voluptatibus receffio.

Quafi

nibus rerum prohibitarum , uti funt affetio

]F«t ad

diceret, inquit Julius Fatius, abne-

fuperbize, irze, invidie, & alize: Vel quo-

)

N

ortif,

4

gationis proprium munus eft, delere

ad modos prohibitos, uti eít turbatio, vel ine

?

c.9.

ex mente noftra affe&u plenam memoriam

quieta propenfio ad concionandum , fcien«

rerum fecularium, & abducere nos ab amo-

dum, & circa officium proprium.

;

S. Ber n.

re, affectuque inordinato erga nos ipfos.

- Vl. Tertia eft in repugnantiis erga opera

Quod ipfum etiam confirmans S. Bernardus,

vxrtutum, cum tepiditate annexa circa illa,

ä

fer. 7. de

converf,

quid eft, inquit, femetipfum abnegare, nifi

utifunt opera cultus divini, obed1ent1æ, amo«

ad foror,: voluptatlbus propriis renunciare?

Yis proximorum.

VII. Quarta eft hbertas fenfuum , in via

)

Divifio.

dendo audiendo , loquendo , exeundo ad

.. 1. Dividitur inabnegationem carnis, & fri-

has res cum 1mpetu, curiofitate, libertate &c.

ritur; illaeft, per quam carninegamus, quo

Quod fi in his quatuor generibus inordina-

contra legzem divinam, ac rationis rectitudi-

tionum me mortificabo & negabo, tollam im-

Caffian

nem poftulat; de qua fic loquitur Caffianus:

pedimenta unionis cumDeo, & perfetze fami-

. 5. inftit,

Poft rerum externarum renunciationem , il-

liaritatis cum illo, & potero dicere: Introdu-

J

€. IQv

Xit me Rex in cellam vmanam & ordmavm

lud eft cunctorum luctaminum veluti quod-

m me chantatem.

1

dam folidiffimum fundamentum , ut primi-

)

tus carnalium defideriorum incentiva peri-

j

gn

mantur; nam nullus, carne non devicta, le-

V

gitime poterit decertare.

Abnegatio fpiri-

EX S. SCRIPTURA

1

tus eft, qua animze negatur, quod inordina-

7

Qualitas.

te appetit; & iterum in abnegationem inzel-

)

le&us & voluntatir fubdividitur:

nam in cor-

ii quis vult poft me venire, abneget femet- Matth.16,

S.Merm. de, tefte S. Bernardo, duplex eít lepra, pro-

f.3.

ere-

ipfum, & tollat ctucem fuam, & fequa- V« 24-

J

furrect,

pria voluntas , & proprium confilium; lepra

tur me.

utique nimis pe[iima, eoque permcmüor, quo

II. Si oculus tuus dexter fcandalizat te, Matth. $,

)

magis interior.

erue eum, & projice abste; expedit enim tibi, V«29.

]

!

üt pereat unum membrorum tuorum, quam

Ji

Adus.

totum corpus tuum mittatur in gehenaam.

Lanciz

l

Iïl Hos P. Ludovicus de Ponte, at in vi-

opufc, 1o,

ta eus manufcripta videre eft ;

a(fignavit;

Nece[fitas,

Cap. 15.

B. 205

dum fic loquitur:

Abnegatxonem perfectam

IIf. Caftigo corpus meum, &in fervitutem r. Cor, g,

g

!

cognovi, in magna vigilantia adfentiendum

redigo, ne forte, cum aliis praedicavero, ipfe Y. 27

motus inordinatos anim:e, & ad reprimen-

reprobus efficiar.

j

dum ftatim , & caftigandum nos pro illis.

]V. Poftconcupifcentias tuas non eas, & a Eccl. 1g,

Sicut fortis miles vifo hofte eum aggreditur,

voluntate tua avertere. Si præ&es animzae tuze Y* 30.

& necat, & timorem incutit aliis, ne acce-

concuplfcenuas ejus, faciet te ingaudium ini-

dant; ita eft genus pietatis, in hac parte fe-

mlCIS tuis. .

,

R, P. Lohn. Bibl, Man. Tom. I,

^N. Cit.

z

Bibliothece Manualis Concionatorie

V. Circumcidimirfi Domino, & auferte

compediti funt omnes proprietarii, fui ipfiug

Jet.4. v.5.

praeputia cordium veftrorum , viri Juda, &

amatores, cupidi, curiofi, gyrovagi, quzeren-

habitatores Jerufalem: ne forte egrediatur

tes femper mollia, non quze Jefu Chrifti, fed

hoc fzepe fingentes & componentes, quod

ut ignis indignatio mea, & fuccendatur, &

nonfit, qui extinguat, proptermalitiam co-

non ftabit; peribitenimtotum, quod non eft:

gitationum veftrarum.

ex Deo ortum.

Utüilitas.

II. Adhuc multa habes ad relihquendum, Ib. $. $;

Joh. 12.

VI. Amen, amen dico vobis, nifi granum

quae nifi ex integro mihi refignaveris, non

acquires, quod poftulas.

V. 24.

frumenti cadens in terram mortuum fuerit,

ipfum folum manet: fi autem mortuum fue-

III.. Quandocunque homo aliquid inordi- L. x. c.6.

rit, multum fruttum affert.

nate appetit, ftatim inquietus fit.

o

Qifian,

lb. v. äs.

VII. Quiamatanimam fuam, perdet eam:

1.4.'111&1

IV. Homo, qui necdum perfe&e in femor- ]bid.

[7 lo'

& qui odit animam fuam in hoc mundo, in

tuuseft, citotentatur, & vinciturinparvis &

vitam 2eternam cuftodit eam.

A

vilibus rebus. Szepehabettriftitiam, cum fe

Dignitas.

fubtrahit: leviter etiam indignatur, fi quis

Gal. «.

VIII. Qui funt Chrifti, carnem fuam crus

ei refiítit.

V^ 24v

cifixerunt cum concupifcentiis fuis.

Jucunditas.

$. IIL.

V. Reüf'cendo

paffionibus invenitur paxlb. $.2.

vera cordis, non eis ferviendo.

EX $SS. PATRIBUS.

v P.

VI. Tenebreve & confüummatum verbum : L. 4. c.32;

ielum

Qualitas.

dimitte omnia, & invenies omnia: relinque* I

S.Greg.

metipfum abnegat, qui mutatus ad me-

füper

db

cupidinem, & invenies requiem.

Ezech.

liora incipiteffe, quod non erat, & defi-

VII. Utinam fic tecum effet, & ad hocIb. S.3.

niteffe, quod erat.

Quia licet homo quoad

fubftantiam fuam manet idem, qui ante ;

perveniffes, ut tui ipfius amator non effes,

fed ad nutum meum pure fiares, & ejus,

quoad animi tamen qualitatem oportet, ut

:

quem tibi praepofui, Patris; tunc mihi val-

mutetur, & fiat alius homo.

Cafhian.

II. Quifunt violentiilli, qui regnum coelo-

de placeres, & tota vita tua in gaudio & pa-

coll. 24,

rum rapiunt? nempe illi, qui non aliis, fed

ce tranfiret.

€. 26.

voluntatibus fuis praeclaram inferunt violen-

Utilitas.

Pirus

tiam, qui direptione laudabili, omni fe prae-

fentium rerum voluptate fraudant , & voce

VIII. Fili, quantum a te vales exire, tan- L.3. c.5.6.

612

dominica egregii direptores pronunciantur,

tum in me poteris tranfire.

Sicut nihil fo- $ 1«

ris concupifcere, internam pacem facit; fic

& per ejuscemodi rapinam regnum coelorum

Vo-

violenter invadunt.

Ifti funt profe&o lauda-

fe interius relinquere, Deo conjungit.

biles violenti , qui vim faciunt perditioni fuae.

lo, te perfe&am addifcere abnegationem in

voluntate mea, fine contradidione & que-

Perditio noftra eft oble&atio vitze przefentis,

rela.

MT

&, utexpreffius dicam, executio voluntatum,

defideriorumque noftrorum.

$. V.

Necegïta:.

S. Clim,

. JII. Nemo in coeleftem thalamum corona-

EXEMPLA CATHQLICA.

g. 2.

Qualitas.

tus ingreditur, nifi primam, & fecundam, &

tertiam negationem impleverit, ut fcilicet &

T. QCalamanus cum prius in fua domuncula Lanciz,

primo renuntiet rebus omnibus humanis, &

fine ullo humano confortio vixiffet, E- opufc. 1o,

Parentibus: fecundovoluntati proprize: ter-

pifcopo domum ejus ingrediente, & manum C*P- 14-

» 201.

tio inani glorize, qusefolet obedientiam fubfe-

profacerdotio imponente, nihilrefiftit. Dein-

de cives vici, ex quo erat, proficifcentes ad

$5

Gloff.füp.

le. Nifi quis a femetipfo defïciat,a& Deum,

alium locum , cum no&u fluvium trajecif-

tonfli

Luc.

qui fupra fe eft, nonappropinquat,

fent, & domum perfodiffent, eumaccipien-

Roni|

Dignitar.

tes nec refiftentem, nec jubentem, in fuum

vicum exportarunt, & in domuncula inclu-

s. Dïa-

V. Omnes homines fumus ad imaginem

ferunt, ubi ille fimiliter quietem agebat, cum

leth. c.4. Dei: illud autem ad fimilitudinem illorum tan-

tum eft,qui per multam charitatem,libertatem

nullo loquens.

Paucis autem poft diebus,

qui erant illius vici, qui eft e diverfo, cum

fuam Deo in fervitutem addixerunt. Quando

no&u ruríus aggreffi effent, & domum per-

enim non fümus noftri, tunc fimiles fumus ei,

quinos fibi per charitatem reconciliavit.

fodiffent, ad fe abduxerunt, neque contra»

dicentem, nec ut maneret, urgentem, ne-

que rurfüs prompto & alacrianimo receden-

Fatïu:

$

Iv-

tem.

Ita feipfum omnino mortuum mundo

demu

EX LIBELLO DE IMITATIONE

conftituit.

í

Pá

II. S. Maria Magdalena de Pazzis adeoin Lanciz.

Necejþtar.

hacabnegatione profecerat,ut ne quidem Spi- 9Pufc. 1o,

32. Fili ,

non potes perfe&am poffidere liberta-

ritum fan&um, defiderio ex propria voluntate "*

L

tem ,

nifi totaliter abneges temetipfum,

orto, defiderare vellet. FHincdicebat: Nolo

ipfum

3

JTüuus l5 dbgnaio f ipfus.

Ultilitas.

ipfum defiderare ex meipfa, tanquam a me-

ipfa; quia nolo habere ullum defiderium, &

"V. Sicutequus,licetindomitus & efï'ræxxis;ü ibid. C.If.

audebo dicere, imo dicam: quamvis illud de-

tamen peritum habeat equitem fibi infiden-

fiderium mihi daret, ut perillud voluntas mea

tem, nemini nocet, ipfum vero equitem cito,

fieret, & nonillius tanquamillius, & non tan-

facileque viam fuam decurrere facit; ita cor-

quammea; etiamfiin hoc effet ejus voluntas,

poris vivacitas ei, qui ad eam refrzenandam

Mj

fed illa non effet principaliter, imo totaliter e-

animum promptum ac vigilantem habet, non

jus, nullo modo vellemeffecontenta. ÁAtque

modo non obelt, fed potius plurimum juvatad

ita bonum , quod ad me venit non per hanc

viam perfe&ionis celeriter ac fuaviter decur-

viam, purze foiius divinze voluntatis, non mi-

rendam.

E

hi videtur bonum.

VlI.Sicut obturatis fontibus przecipuis aque Ibid,

Caffian.

IiI. DeMonachis /Egyptiis teftatur Caífia-

1.4.in(tit,

largiter fluentis, mox omnes etiam rivi abillis

€, 1O.

nus, quod adeo voluntatem fuam abnegarint,

promanantes exficcantur; ita ex abnegatione

ut, quzecunque fuerint a Praepofito praecepta,

voluntatis & judicii proprii, abnegatio om-

tanquam a Deo fint ccelitus edita, fine ulia

nium aliarum paífionum & affe&tuum in ani-

diícuffione complere feftinent , & nonnun-

ma noítra repugnantium procedere folet.

quam etiam impoffibilia fibi imperata ea fide

ac devotionefufcipiant, uttotavirtute ac fine

5.' VII.

ulla hzefitatione perficere ea nitantur, & ne

ASCETICA.

So l,

impoffibilitatem quidem praecepti pro enioris

fui reverentia metiantur.

um hzec abnegatio fit unum ex przecie

Vit. UP, 1,.

IC

g,

IV. Abbas Neltero isgreffus Religionem

puis mediis,quibus ad perfectionem ten»

de humiliapudfe dicebat: Ego & afinus unum fumus:

ditur,& pervenitur,ideo plurimum quoque co-

pofthac debeoeffe, ficutille: quidquid ei im-

nari debet Aíceta, ut cognitionem, aeftimatio-

ponitur, hoc portat, & fine mora quidem, non

nem & praxin illius fufficientem acquirat.

n

petens, quare, autad quem finem eiimpona-

Il. Et cognitionem quidem quod attinet,

tur. Vide plura, maxime denofítris hominibus

hanc non difficulter acquiret, fi bene perpen-

in V. Mortificatio $. 5. & 6.

dat doctrinam a S. Dorotheo fequentibus ver- g. Dorot;

VI

bisdatam. Patres fan&i & majores noítri fibk

SIMILITUDINES.

ipfis mundum crucifigentes,per dura certami-

na,fefe quoque mundo crucifixerunt. Nos ve«

Qualitas.

ro videmur nobis ipfis mundum crucifixiífe,

cutszeger aut cliens, ubi a Medico vel

Fatius

l. Si

quia reliquimus eum, & ad monafteria diverti-

'

G

€. 12,

Advocato deceptum fé advertit, illorum

mus; atnolumus nos mundo crucifigere, ad«

confilia meritorefpuit; itacum nos quoquea

huc enim ia animo noftro vigent bianditize il-

judicio & voluntate noftra toties deceptos ef-

lius, adhucin nobis ipíius affectum abícondi-

fe Íciamus , merito deinceps fidere amplius

mus. Coinpatimur illius giorize, compatimur

non debemus.

deliciis & voluptatibus, compatimur orna-

Nece[fitas.

mentis & veftibus, ob viles & inanes res dela-

Faiuscg, l. Sicutlapfo & jacenti in luto adhoc, ut

bimur plerumque ad priftinas ejus paffiones.

abftergatur, & emundetur,nonfatis eft furgere,

Quod fane non nifi ex amentia provenit,ut, qui

fed poitquam furrexit, requiritur, ut fordesil-

pretiofas & magnas resreliquimus, ob miai-

las,quze veftibusinhzeferunt, excutiat ; ita illi;

mas plurimum perturbemur. Atqueid a nobis

qui multis annis in ceenoproprii amoris ac vo-

peífime; ut enim mundo & ejus rebus abre-

luptatum hujus mundi immerfus jacuit, non

nunciavimus, ita & priftinis ejus paífionibus

nt,

fufficit furgere, & mergere ex hec cceno, relin-

abrenunciàre debemus.

(c 10

quendo mundum, &ea, quzein mundo funt;

Hj

fed neceffe eft, ut etiam fordes a fe excutiat, &

III. Praxin vero abnegationis ex fequentiS. caf. 1. s.

)

maculas, id eft, affectus mundanos eluat.

NiliAbbatis doctrina diícet. Confulendum eft, Intt c. 13;

inquit,iis, qui nupera mundi tumultu difceffe-

SBaflin lll. Sicut Patrefamilias peregre abeunte,

(onfiit.

mox canes domeftici hac illac infolenter va-

runt, ut quietem & filentium colant, caveante

que, ne frequentius in publicum prodeundo,

monsíl santur, importunis latratibus omnia com-

vulnera per fenfus accepta cogitatione reno-

plent, & morfibus quosvis obvios aggrediun-

tur; itacumanimaforas evagatur, & negligit

vent, neveantiquis peccatorum fimilitudini-

bus alias formas adjungant; mens enim eo-

ea, quze funt fui muneris , mox veluti protervi

rum,qui nuper a malitia recefferunt, fimilis eft

atqueimportuni canes ex diverfis partibus li-

bidines corporis foras fe dant, & vehementer

corpori ex diuturno morbo convalefcere inci»

pienti, quod nondum confirmatis viribus quse»

inipfum oblatrant, ac variis modis dilacerare

libet affectio in graviorem morbumimpellit.

conantur.

Unde & S. Bernardus ait, omnis nova conver- S, Bern,

Fatius c9

IV.Sicut equus aufugiens,qui capiftrum ad-

f.6 adífor,

fio priftinze vitae habet permiftionem.

demort, huccapitiobvolutum habet,facile implicatur,

capiturque, & in ftabulum antiquum reduci-

[V. JEftimationem denique ex doctrina ab Vit. p. 3.

tur; ita& is, quiamundo fugit, nifi etiam a ca-

ipfoChrifto S.Marize Magdalenze dePazzis da* *- f

ta concipiet, fic enimeidixit: Interimpedi-

piftro affe&tuum mundanorum fit liber , facile

Lïc

)e

iterum antiquis cupiditatibus irretietur ;

menta donorumS.Spiritus non tantum funt ea

peccata, quae Deum expelluntexanima , ;ed

tandem omnino iterum ad mundum retra-

hetur.

& propria voluntas, & proprium judicium eo-

ruiín,

: -R. PQLOh". Bibla MM- Tom. qu j

A a

"

id

4

Bibliothece .anualis Concionatoriz

rüm, qui modo fuo volunt fervire Deo. Qui

Utilitar.

quidem defiderant Spiritum fanCtum, fed eum

III. S. Catharinze fic olimlocutus eft Chri- z, pjsi,

defideranteo modo, qui illis placet, & qui illis

ftus: Dicotibi, & Patrianimoe tuze, quem de- c. 4.

videretur, & fic fe redduntinhabiles ad perci-

di tibi fuper terram, ut viriliter toleretis ea,

piendum eum, qui eft, tanquam hamus qui-

uae conceduntur vobis, omni propria volun-

dam, quo Deus vult capere animam ex fe

tate fenfitiva perempta ; hac enim ratione

adeo vilem.

omnes virtutes a;:quiruntur.

$ vir.

Dignitar.

MISCELLANE A.

IV. Eidem alias dixit Chriftus: Si pete-Ibid, c. f.

Qualitas.

resame, quz funtifti? tibi refponderem:

ipfi funt alter ego, quia fponte perdiderunt, &

Surius T.

Fulgentius Epifcopus & Abbasillos ve-

abnegarunt eorum propriam voluntatem, fa-

Joan.

LS

ros Monachos effe dicebat, qui morti-

&i mede voluntati conformes, & uniti, &

ficatis voluntatibus fuis parati effent, nihil

in omnibus ea induþi.

velle, vel nolle, fed Abbatis tantummodo con-

IX.

A

filia vel praecepta fervare.

S.Bern. ia

II. S. Bernardus quzerens, an ex Collegio

A*UTi-I

ORES.

decl. fup. Difc

€cce nos.

ipulorum reprobari quis poffit, non ha-

]. TuliusFatius de Mortific. c. 9. 10. 11. 12.

bensloculos? refpondetaffirmative, eo quod

II Nic

olaus Lancizius opufc. 10. c. 13. 14.

non folum dentur loculi pecunize, fed etiam

& 15.

proprize voluntatis, quze, nifi abnegetur, aeque

HI. Bernardinus Rofignolius de diíciplina

ac pecunia in periculum praecipitare poteft.

Chri(ï:. perfe&. 1. 2. c. 39. &l. 5. lc. 6.

G&Eääääüääæ&ääääääääæääääEEäEEäüEE&EEæEEäEEEüEEæEEEO

TITULUS 1l

ABSTINENTIA.

$. 1

S. Ifidorus Hifpälenfis locutus '*efï dicens : S.1fid, c.

Triduanis autem diebus jejunare de exemplo

41. de ofz

QUOAD

E

: SS.ENTIAM.

fic, Ecd. :

fumptum eft Ninivitarum, qui damnatis prifti-

nis vitiis, totos fe tribus diebus jejunio acpoe-

'Dq/initio:

nitentize contulerunt, & operti faccis Deum ad

hC

*

I.

V.

mifericordiam provocarunt. 3. In Zigiliarum

S. Thom.

ft virtus , qua vbluptatem in ufu. cibo-

abftinentiam ; dequaS. Bernardus ficlocutus

N-

2.2.9.146. Ef

rum fitam refronamus, & debitum

eft: San&orum fefta praecipua Patrum fanxit

VIII'

l.

IU

authoritas, votivis praevenienda jejuniis, uti-

modum in eorum fumptione confti-

tuimus.

Vel brevius juxta S. Thomam :

liter plane, & nonadinfipientiam nobis, fi ad-

]u

fuerit, quiadvertat. Multa fiquidem quotidie

VH

Eft fqþtra&io 'cibomm rationþ regulatgk.

peccata contrahimus, & in multis offendimus

Divifio.

omnes, nectutum eft omnino, celebrandas fu-

L

s. Au'g.f'u-þ II. Dividitur r. In magnam €4 gemeralem, de

Íciperefeftivitatesfacras,maximeque eas,quae

Y

perJosn. qua S. Auguftinus: Magnum & generale je-

maximze funt, nifi priusabftinentize purifica-

]f

tione proemiffa, quod dignioresinveniamur &

Y15

junium eft, abftinere ab iniquitatibus, & illici-

tis voluptatibus. 2. Naturalem: per quam ab

capaciores fpiritualium gaudiorum. Etpaulo S.Bern. in

loid,

omni fimpliciter cibo, potuque abftinemus;

poft: Non modo tamen praeparatio eftad pro- Vigil. S.

ximam celebritatem obfervatio przemiffa jeju-

M

qualis ante fumptionem SS. Euchariftize a

nii,eft & admonitio quzedam; eruditioque non

Andr;ejæ,

V. 17

media nocterequiritur. Licethzec & prior ab-

ftinentia minus proprie abítinentiz[e nomen

parva. Difcimus ex hocipfo, quzenam fit vera

participent, proutillaex S. Thoma fupra defi-

viafeftivitatiszeternze. Quideftenim, quod

ni

L

jejuniis folemnia przeveniamus, nifi quod per

ta eft. 3. Dhilofophicam: quze eft parfimonia

cibiac potus fecundum reCtam rationem mo-

multas tribulationes oportet nos introire in

Y

derata. 4. Ecclefiaflicam: qua juxta Ecclefize

regnumDei? indignus quippe eft folemni lze-

Y

praefcriptum certis diebus, & carnium efum

titia, qui ftatutam vigilize abftinentiam non

obfervat. Mane, inquam, fi renuis affligere

fubtrahimus, & unica tantum refectione con-

tenti fumus.

animam tuam in vigilia, indignus jure cenfe-

T

beris requie, & exultationefeftiva. Eftautem

M

IIL Subdividitur heec abftinentia eccle-

univerfim praefentis vitze tempus vigilia quze-

fiaftica in

quadrage[imalem , de qua S. Ambro-

dam folemnitatis magni & zeterni fabbati,

fius ait:

b

onum eft quidem cunétis tempo-

quod przeftolamur, nec caufaberis vigiliaslon-

ribus jejunare, fed melius quadragefimam je-

junare cum Chrifto; hanc enim quadragefi-

giqres, fi æternitatem fe&ivitatis attendas.

mam nobis Dominus fuo jejunio confecravit.

IV. Sufcipiuhtur autem hzec jejunia ad qu:n-

2. In abfünentiam quatwor Temporum: de qua

num

u

que fines obtiqendos. 1. Ad cultumdi-7,

reli-

*j

Titulus. 1.

"Abflinentia.

5

3. Ad carnem edo-

e

religiofius exhibendum.

rius vefter diabolus tanquam leo rug

lens ci;—

mandam, fpirituique fubjiciendam. 3. Ad fru-

cuit, quaerens, quem devoret.

&us poenitentize dignos przeftandos. 4. Ad

Xl. Hoc autem/ genus daemoniorum non Matth,

17.

obedientiam exercendam. s. Adquamlibet

ejicitur nifi per orationem & jejunium.

z v. Io.

Dei gratiam confequendam.

XII. Sieíca fcandalizatfratrem meum,non í, Cor. g,

A us,

manducabo in zeternum carnem, ne fratrem v. 13.

ineum fcandalizem.

I. Cibos ab Ecclefía vetitos pro tempore,

quo prohibentur, non fumere.

Utilitas, '

ltït.

lI. Jejunia ecclefiattica exa&te fervare, nec

non ex propria regula aut inftituto ordinata

. XIII. Scitote, quoniam exaudiet Dominus Judith, 4,

m

preces veftras, fi manentes permanferitis in V« 12«

cuítodire, & ex confilio aliqua non przecepta

Jejuniis & orationibusin confpe&u Domini.

fufcipere.

.

Ill. Ho

- XIV. Melior eft victus pauperis füb tegmi- Eccl. 29.

ra confueta fäcundtim morem Reli-

neaíferum, quame

- gionis aut congreeatio

n

"

iis, in qua vivimus, &

fine domicilio.

pulae fplendidze in pgregre V. 29

i

non citius manducare.

IV. Ciboslautiores ac pretiofiores, fi necef-

XV. Quam fufficiens eft homini erudito vi- 1bid. c.;r;

numexiguum, &in dormiendo non laborabis v. 22.

fitas autcaritasnon exigat, fugere & averfari.

abillo, & non fenties dolorem.

V. Communes cibos non exquifite przepa-

ratos, fed

.. XVI. Bona eft oratio cum jejunio & elee- Tob. zz,

comedere.

quomodocunque oblatoïs libenter

IFIOfyna magis, quamthefaurosabfcondere. v.8.-

. VI. Quantitatem ciborum faluti corporis

Dignitas.

non neceffariam, & faluti animze non offi-

..XVII. Erit magnus coram Domino, & vi- Luc;- T.

cientem duntaxat accipere. -

num & ficeram non bibet, & Spiritu fanéto re- Y* 35*

. VII. Antecomeftionem cogitationes de ci-

plebitur adhucin utero matris fuze.

-- bis penitus abfcindere, & in ipfa comeltione

zeitum & nimiam aviditatem cohibere.

ähcundita:.

VIII. Exquantitate, & qualitate, & nume-

fcunturintem

XVIII. Beata terra, cujus PrincïpeS'Ve4 Eccl. ro.

ro efculentorum ea omnia fubtrahere, quze fa-

?

pore fuo ad reficiendum, & non V. 16.

luti corporis no

Y

à

n'nöcenþ , & puritati m'entiS'

ad luxuriam.

deferVi'unt.

. XIX. Beati,

qui nunc efuritis, quoniam fa- Luc. 6.

L

$. I

turabimini.

: . 2—t.

f

. XX. Somnus fanitatis in homine parco, Eccl. 31,

d

s

RIPTUI?(A.L-

dormiet usque mane

, & anima 1lhusCum11. Y. 24.

"fs Qualitär.

lo delgc"tabitur.

Ezech. 4. I

V. IOO

E

Ci

bustuus, quo vefce

,

ris, þ.r'it ip -pond&re

$. HI.

& mentura.

;. Petr. 2.

v- IIO

II. Chariffimi, obfecro vos, tanquam pere-

| E"x-ss. PATRIBUS ET ASCE

TIS.

grinos & advenas, abftinetea carnalibus defi-

Qualita:.

deriis, quae militant adverfüs animam.

Luc. 2?r.

HI. Attendite, ne graventur corda veftra

I.(ave, ne utilitatem jejunii fola efcarum S.Befil. in

v. 84-

abftinentia metiaris; verum enim jeju- hom. de

in crapula & ebrietate, & curis hujus vitze, &

aud. jej.

Tuperveniat in vos repentina dies illa.

nium eft, ab omnibus vitiis effe alienum.

1. Tim.6.

. 1l. Perabftinentiam vitia carnis extinguen- S. Greg.

V. I$.

IV. Habentesalimenta, & quibus tegamur,

.

da fünt,non caro. Sic neceffe eít,ut artem con- hom. 3o.

his contenti fimus.

Joel. 2.

** V. Sanáificatejejunium (munditie vitze))

tinentize quis teneat, quatenus non carnem, "9*

V. 15.

fed vitia occidat; faepe enim dum in illa ho-

& vocatecaetum (pauperum fcilicet).

m

lbid.v.12. : VI, Convertimini ad me in toto corde ve-

ftem infequimur, etiam civem, quer diligi-

firo, in jejunio, plan&u & fletu.

mus, trucidamus; & (aepe, dum concivi par-

b

Matth. 6

cimus, hoftem ad prelia quzerimus.

V. 17

VII. Tu autem cum.jejunas, unge caput

III. Qui cibis abftinent, & mala agunt, dze- Itid. fupra

tuum, & faciemtuam lava, ne videaris homi-

nibusjejunans, fed Patri tuo, qui eftin abfcon-

monesimitantur,

quibus culpa adeft, & cf;bus AÁmos,

dito; & Pater tuus,

deeft.

qui videt in abfcondito,

. IV. PerSimonem (Cyrenzeum) qui fignan- S. Greg.

reddet tibi in propatulo.

Matth, 6.

VIII. Cum jejunatis, nolite fieri ficut hy-

tur,nifi abítinentes, quiforis carnemaffligunt, fup. Eccl.

Y. 16.

pocritze triftes; exterminantenim facies fuas,

interius tamen fructumabftinentiae non acqui- P* 5

runt. Crucemigitur Domini Simonin anga-

utappareant hominibus jejunantes. Amen di-

co vobis, quia receperunt mercedem fuam.

ria portat, qui, cum ad bonum opus fine bona

Prov. 23.

IX. Quandofederis, ut comedas cum Prin-

voluntate ducitur, rem bonam fine fru&u ope-

V. I

ratur. Simonergo crucem portat, fed in cru-

cipe, diligenter attente, quze appofita funt an-

te faciem tuam, & ftatue cultrum in gutture

cenon moritur, quia abftinentes exterius cor-

pus per abítinentiam affligunt, fedinterius per

tuo, fi tamen habes in poteftate animam

defiderium mundo vivunt.

tuam, ne defideres de cibis ejus, in quo eft

V. Sint moderata & fan&ta inomni mentis g, ilier, ín

Panis menda cii.

humilitate jejunia , quaeita attenuent corpus, Epift.

Aeceffitas. |

ut mentem elevent, ne res hurilitatisgignat

t, Petr. 2,

fuperbiam, & vitia de virtute naícantur.

*

$

X. Sobrii eftote & Vigilatg j —quia adverfa-

^ A3

VI.

6

Bibliothece Manualis. Conctonatorie

p

S.Greg.in

VI. fllud jejunium Deus approbat, ut hoc,

domares, quem frzno non poffes? Caromea

u

Paít.

jumentum meum eft: iteragoin Hierufalem;

6; (

quod tibi fubtrahis, alteri largiaris, ut unde

enp

caro aflligitur, inde egentis proximi caro fe-

plerumque me rapit, & devia conatur exclu-

paretur.

dere; viaautem mea Chriftus eft. Ita exultan«

Cafar.in

tem non cohibebo jejunio?

VII. Jejunium fine eleemofyna eft lucerna

L

idemus, fi-S. Cypr.

admon. 2. fine oleo.

XIX. Quotquotviros virtutum v

S.Bern. in

VIII. Quid nobis jejunium proderit, fi re-

ne jejunio non legimus aícen

diffe, necaliquid l. de jejute

$t

magnum moliti funt, nifi prius abftinentia

;,sdv-

linquaturinterra? fublevetur penna quadam

]avin.

orationis.

preeceffiffet.

Quanta res jejunium! Ange-

S.1üid.de IX. Hoc eft perfectum & rationabile jeju«

los ex hominibus facit.

XX. Advertamus ergo, quanta fitinter je-S. Aug.

fu. bO3. nium quando nofter exterior homo jejunatin-

inter ventrem f«rm.2. de

teriororats facilius etiam per jejunium ora-

junium & faturitatem diftantia,

Domin,

tio penetrat coelum.

vacuum & pulmones epulis diftentos. Moyf-s

r2. Qu&-

Gloffa

X. Prudenter

fibi ferviri vult Deus , nonut

quia jejunavit, Dominum vidit. Populus quiaq

rago

manducavit & bibit, idolafabricavit. lmpe-

Hier. füp. nimietate debilesfiant, vires & poft Medico-

J. 11

rumfuffragia requirant; temperandum enim

traverunt unius hominis jejunia , quodtotius

€. 5.

eft, ut, fi fieri poffit, ceptum obfequium grada-

populi faturitas defperaverat.

Princeps hu-

tim provehatur po;iüs , quam inconfiderantia

iani generisAdam, quamdiu jejunavit, in pa-

minuatutr.

radifo fuit: Ubi vero comedit,ejectus eft de pa-

S. Auguft,

XI. Qui abftines a carnibus, quibus aliis

radifo. Ejecitergonosde paradifo cibus; re-

$,J

temp.

í.64.4€ . diebus uti licet, quomodo peccata admittes,

ducat efuries, reducat jejunium. Semper enim

p

use omnino nunquam licent?

juncta eftfaturitatilaicivia. S.Elizjejunant:

S . Ch l'y-

etiam elementa famulata funt. Videte, cha 1ii-

Xll. Jejunium tunc viget, tunc vincit, tunc

fol. fer. 8. triumphat, cum duce mifericordia pugnat.

fimi,quanta fit Dei clementia erga jejunantes.

G. Bafil,-

Auguf,in X]llí. Hzecjuftitia hominis in hac vita , je-

XXI. Unotemporis momen*o obgulam po-

honn,r. de

Pí, 42.

junium, eleemofyna, oratio.

Vis orationem

pulus ille, per maxima prodigia Dei cultum e-

jejun.ante

doctus, in ZEgyptiacam idololatriam turpiffi- Medit.

tuam volare ad Deum? facilli duas alas , je-

junium & eieemofynam.

medevoiutus.ft. Exquo fi utrumque fimu

$. Aug.

XIV. Conliderate, Fratres, fihorrea & cel-

conferas, videre licet, jejunium adDeum duce-

re, delicias vero (aiutem perdere. Quid Efau

ferm, 56. Jaria noftra annis fingulis replemus, unde uno

detemp. ^no cibum habeat caro noítra, putas, quan-

inquinavit, fervumque fratrisreddidit? non-

tum debemus recondere, unde inzeternum u-

neefcauna, propter quam primogenita vendi-

dit?2 Samuelem vero nonne per jejunium ofa-

ftentetur anima nolíira?

S.LeoLa. XV. Semper virtutis cibusjejunium fu:t. -

tiolargita eít matri? Quidfortiflimum Samfo-

de jejun,

XVI. Jejunium fchola precum, anim:e ci-

nem inexpuguabilem reddidit ? nonne jeju-

. Chryf,

nium,cuia quo in matris ventre conceptus eft?

hom. r. in

bus,oris fraenum. Jejunium animze noficze ali-

t. I. Gen.

mentumeft: &ficutcorporalis ifte cipus im-

jejunium concepit, jejunium nutrivit, jeju-

nium virum eífecit. Quod fane Angelus matri

pinguatcorpus, ita & jejunium animam habi-

preecepit, monens, quaecunque ex vite proce-

M

tiorem efficit, & valentiorem. Levesei pennas

ino

producit, utin fuüblime feratur, G fumma con-

derent, neattingeret, non vinum, non ficeram

templari queat. Vellem ergo vos purificata

biberet. Jejunium Prophetas genuit, poten-

tes coufirmatatqueroborat. Jejunium legis-

Men

mente,valeque deliciis & voracitati dicto, ma-

fupe

trem omnium bonorum & pudicitize, aliarum-

Jatores fapientes facit: anim?e optima cufto-

que virtutum omnium magiftram, jejunium

dia, corporis focius fecurus, fortibus viris mu«

nimentum & arma, athletis & certantibus ex-

explicitis veftrae mentis finibus fufcipere.

S. Ambr,

XVH. Legimus primum in veteri Tefta-

ercitatio. Hocpraetereatentationes propul-

ferb.34- mento Noetemporibus, cum omne genus hu-

fat, adpietatem armat, cum fobrietate habi-

tat, temperantize opifex eft: inbellis forcitu-

manum fcelerata iniquitas occupaffet, tot die-

rum numero patefa&is cataractis cceli, aqua-

dinem affert, in pace quietem docet: Naza-

rum pluvias defluxiffe &c.' 1ta & modo nobis

rzeum fanGificat, Sacerdotem perficit.

&i

ANece[htas.

inEp

Dominus illius temporis quadragefimam de-

S. Chryf

dit, ut conítituto dierum numero patefactis

XXII. Propterea &Deus hominem a princi-

t.5.de pas«

coelis,pluvia nos mifericordiae coeleftis irroret,

pio faciens, illico freenum ei jejunii imanibus

nit. ha-

lle

& inundatione facta per Baptifmum, lavacri

impofuit, veluti pize amabilique matri & ma- gjj, ;,

falutaris nosimberilluminet, & ficut tunc fa-

giftro optimo committens. Si in paradifo jeju-

&um eft, aquarum fluGibus extinguatur in no-

nium neceffarium fuit, extra paradifum multo

magis erit.

Si ante plagam utiiis medicina

bis deli&oruminiquitas, virtutum juftitia con-

fervetur.

fuerat, multo magis poftplagam. Sinecdum

S.Aug.de XVIIL. Si függerentem audiasintrinfecus

bello voluptatum infurgente, nobis arma fue-

rantopportuna,multo magis poft voluptatum,

util.jejun. tentatorem : quid facis, quia jejunas? defrau-

1.9.63: dacanimam tuam, noneidas, quod eam dele-

vitiorumque przelium a d»emonibus nobis il-

&at, tibi ipfiingeris poenam, tuus ipfetortor &

latum.

Igitur nobis neceffaria funta jejunio

cruciatof exiítis, &c.

Refponde hujusmodi

auxilia. Vidifti, quomodoirafcitur Deus jeju-

$.A

tentatori per hancfimilitudinem: fi jumento

niofpreto? Diíce & quomodo lzetatur jejunio

füei

forte infideres, fiequo utereris, quitegeftien-

honorato.

Quemadmodum jejunio fpreto

mortem fpernenti obtulit, fic iterum eodem

do poffet praecipitare; nonne ut fecurius iter

honorato a morte revocavit.

ggeres, cibaria' ferocienti fubtraheres, & fame

XXIIL

Titulus. 1.

"Abffinentia.

7

S. Aug.

t. Io. Íer,

XXIII. Sed curElixzeDeus panem &aquam

XXXI. Si caro interram vergens eft onus s. Aug, i

64. de

tantum, non etiam fubmifit prandium, ficut

animze, & farcina przegravans preevolantem, tra&. de

Danieliincavumleoninum? Auguftinusre-

temp.

quantum quisque dele&atur fuperiore vita "tl jejun.

fpondens: SciebatDeus, inquit, Prophetam

fua, tantum deponit deterrena farcina fua.

fuum tentantem diabolum aliter fuperare non

XXXII. Jejunium orationem, devotionem S. Bern, -

poffe, nifijejuniis eruditus infidiantis inimici

tentamenta depelleret.

&fiduciam donat. Oratio virtutem impetratf 38

S Hier. l.

jejunandi, & jejunium meretur gratiam oran-

9. adverf,

XXIV. Nos creaturam Dei omnem lauda-

di. Jejunium orationem roborat, oratio fan-

mus, fed maciem faginse, abftinentiam luxu-

&ificat jejunium, & reprzefentat Domino.

Jovin,

rize, jejunia praeferimus faturitati.

A diebus

XXXIII. Bonum & falutare jejunium, quo Ibidem,

d

Joannis Baptiftze jejunatoris & virginis, re-

redimuntur 2eterna fupplicia, dum remittun-

gnum coelorum vim patitur, & violenti diri-

tur peccata ; non folum autem ablutio eft pec-

[

piuntillud. Timemus enim, neab adventuze-

catorum, fedetiam extirpatio vitiorum; non

terni Judicis ficut in diebus diluvii, & everfio-

folum obtinet veniam, fed meretur gratiam;

nis Sodomze & Gomorrhze, deprehendamur

non folum delet peccata przeterita, quze com-

manducantes, & bibentes, & nubentes, & nu-

mifimus, fed etiam re

pellitfutura, quæ com-

ptuitradentes. Nam & diluvium, & ignis de

mittere poterainus.

ccelo fatur:tatem pariter & nuptias, quas dele-

i

ret, invenit.

D'onitas.

XXXIV. Quid eft jejunium nifi fubftantia S.Ambr l.

ZEquitas.

S. Bern,

XXV. Sifolag

ula peccavit, folaje

Ajunet, &

& imago vitze cceleftis ? Jejunium refectio de Elia &

f. 38-

animze, cibusmentis. Jejuniumeftvita An-J€"2-

fufficit; fl vero peccaverunt & membra , cur

gelorum. ]Jejunium mors culpze, excidium

non jejunent & ipfa? jejunet igitur oculus. a

curiofis afpe&ibus, & omni petulautia, qui

delitorum , remedium falutis, radix gratize,

l

fundamentum eft caftita*is.

Hoc gradu ad

de

maleliber vagabaturinculpa. ]Jejunetlingua

eum citius pervenitur: hocgradu ante, quam

W

a detractione & murmuratione, ab inutilibus

curru Elias afcendit.

b

& vanis, & fcurrilibus verbis; interdum quo-

XXXV. Jejunium non folum perfe&a vit- S.Hier, ad

^.: que ob gravitatem filentii abipfis, quae videri

tus, fed ceeterarum virtutum fundamentum Demetr,

poterant neceffaria.

Jejunet auris nequiter

. pruriensinfabulis, & rumoribus, & quaecun-

eit, & lan&ificatio, & pudicitia, atque pru-

dentia, fine qua nemo videbit Deum.

que otiofa, & adfalutem minime pertinentia.

.XXXVL jJejunium eft animarum noftra- s, Chryr;

Jejunet manus ab otiofis fignis & operibus

rum tranquillitas, fenum decor, adoleicen- hom. 3. in

omnibus, quaxe non funtimperata, fed & multo

€D.

tum paedagogus , . continentium Magifter,

magis ipfa anima jejuneta vitiis & propria vo-

quod omnem fexum & 2etatem quafi diade-

luntatefua, etenim fine hoc jejunio caetera a

ma quoddam ornat.

Domino reprobantur, ficutfcriptum eft, quia

XXXVII. Quidquid vetuftate przecellit,

in diebus jejuniorum veftrorum voluntates

&

idem venerabile eft; reverere igitur jejunii

veltraze inveniuntur.

canitiem. Tam vetus eft, ut fimul cum ho-

S. Greg.

XXVI. Quia a Paradifi gaudiis per cibum

mine condito in Paradifo coeperit. InParadi-

inhomil cecidimus; adhsc, in quantum polfumus,

fo praefcriptum eft. -

per abítinentiam refurgamus.

Idem ho.

XXVII. Cogitandum fummopere eft,ut,qui

.XXXVIII.. Jejunium fcimus effe Dei ar-Vetrus

cem, Chrifti caftrum, murum Spiritus fantti, Nav. in

fuperEv. feillicita meminit commififfe, a quibusdam e-

vexillum fidei, caftitatis fignum, fan&itatis '€'**

tiam licitis ftudeatabftinere,quatenus per hoc

trophzeum.

Conditori fuo fatisfaciat, ut, qui commifit pro-

Jucunditar.

hibita, fibimetipfi abfcindere debet & concef-

fa, & fereprehendatin minimis, quem memi-

XXXIX. Jejunium animze noftrze alimen- s. Cluy:,

nit inmaximis deliquiffe. .

tum eft, leves ei pennas producit, ut in fubli- hom.1. in,

meferatur, & fumma contemp!ari queat, vo- Gen.

Utilitas corporis.

S.Hieycn. ;

XXVIII. Mater fanitatis e

ft abflinentia,

luptatibusque, & omnia, quze in hoc mundo

inEpi mater zegritudinis voluptas; nam fine carne

habentur luavia, ipfa fitfüperior. Et quemad-

modum leviores naves maria velocius tran-

j

& vinocito triget Venus, &a Patre Liberoad

po«

inconceffam Venerem proximus eft gradus.

feunt , contra multis oneribus gravatze fub-

ldem.

XXIX. Excipite male valentes fanitatis

merguntur: ita jejunium quidem leviorem

reddens menteim, efficit, ut facilius hujus vi-

Matrem: qui bona eftis valetudine, excipite

bonze habitudinis cuftodem. Interroga Medi-

tze pelagus transmittat, & in coelum, ac ea,

cos, & dicent tibi, nihileífe periculofius habi-

qu2e in coelis funt, refpiciat, & nihili faciat

proffentia; fed ut umbras, & fi quid minus,

tudine corporis extremebona, ideoque, qui

peritiffimi funtartis, per jejunium extrahunt

diffugere cenfeat.

redundantiam, ne vis naturze pondere corpu-

Jejunium. quadragefimale.

lentize fracta fuccumbat.

XL. A

deft nobis venerabile & medicabile Augut.

Utilitar animm.

tempus quadragefimzse, per quod jejunantes ferm. 65.

S. Aug. in

XXX. Jejunium purgat mentem, fublevat

peccatorum noftrorum vulnera curare debe- 9* 'emp.

£.de jeiu- fenfüm, carnem fpiritui fubjicit, cor facit con-

mus, illius prorogatio tzedium parerenon de-

tritum & humiliatum, concupifcentize nebu-

bet: quia quanto plures dies funt jejunii, tan-

las difgergit, libidinum ardores extinguit, ca-

to major eftcaufa remedii. Suntmeffisilli, &

ftitatis veto lümen acceadit.

vindemiae dies, inquit B. Fiilarius Epifcopus

Arela-

—

$

- Bübliothee Mamuális. Concionatoriee.

;

A relatenfis deinit. quaärag. omniacceptione

XLIV. Quadragefima fane jejunoturm ha*xdeiam

betau&toritatem, &in veteribus libris ex jeju- rz9.

digniffimi, propter fru&uum, & coeleftium

ratiarum, quas nobis partiuntur, copiam. -

nio Moyfis & Eliz:e , & ex Évangelio.

S- Chry-

XLI. Videtis, quia, quod quadragefimam .

XLV. Omnevitz noftrae tempus , ftadiumIdem.

fol.f.ir. jejunamus, noneft humana inventio; aucto-

quoddam debemus putare virtutum & ad cee-

ritas eft divina; & eft myfticum, non prae-

Jefte bravium tota virtute contendere.Sed hoc

5 n

procipue in quadragefimoe diebus implen-

tgwl

fumptum :- nec eftdeterreno ufu, fed.de cocle-

a

j t

ftibusfecretis.

dum eft, qui abftinentize & jejuniis dedicati,

(uadr

S. Aug.

XLII. Ecce, fratres cha

riffimi, Deo pfopi—f :

tantum nobis ad vittutem auimi conferunt,

ferm, I.

quantum & de corpore voluptatem decer-

€lin,

i tio tempus quadragefimze venit, & ideo rogo.

dilectiffimi, ut diesiftos corporibus falubres,

punt. Eftautemlegitimus numerusifte jeju-

& animze medicinales ita cum Dei adjutorio -

nii, & qui in fan&tis celebratur exemplis. Cele-

bremus ergo hos dies cum omni alacritate

fan&e & fpiritualiter celebremus: ut obfer-

Paitsge: VE RA i inenia

vatio fan&tze quadragefimze non nobis judi-

mentis & gaudio,& eos omnibus epulis & cor-

cium pariat, fed profectum; fi enim negligen-

poralibus deliciis praeferamus. In his enim

praecipuediebusadimplendamDomini volun-

teragimus, fi nos minus occupationibus im-

plemus, fi caftitatem fervare nolumus, fi je-

tatem accendimur, quando maxime per ab-

uniis & vigiliis & orationibus noninliftimus,

ftinentiam voluptas carnisextinguitur. Tunc

enim ad Dominum, & ad ejus futura promiffa

fi fcripturas divinasautipfinonlegimus, aut

legentes alios non libenter audimus, ipfa n

0-

tota mens purior faciendafeftinat, cumnulla

bis medicamenta convertunturin vulnera, & -

crapula, nullacibi vel potus fatietate craffa-

tur. Unde & Salvatorin Evangelio dixit: At-

inde habebimus judicium, unde potuimus ha-

bereremedium. Etideo rogo vos, fratres cha-

tendite itaque vobis, ne graventur corda ve-

ftrain crapula, & ebrietate, & cogitationibus

riffimi, ad vigilias maturius furgite, ad Ter-

tiam, ad Sextam, ad Nonam ante omnia con-

fzecularibus, & fuperveniat invos dies illa re-

venite. Nullusfea fan&to opere fubtrahat, nifi .

pentina: tanquam laqueus enim fuperveniet

: *

E

univerfo mundo, & nemo effugiet.

-

12 d

queminfirmitas, aut publica utilitas, aut forte

idem

certa & grandis neceffitas tenuerit occupa-

XLVI. Sed &illa eítin quadragefim?e die-

Yig.

tum. Infelix voluptas, infelicior cupiditas at-

busgrandis utilitas, quod, dum etiam a liciti

- erm, £.

Om. I.

abitinemus ,, magisac magis admonemur ilii-

uadt.,

que luxuria perttanfitoriam dulcedinem prze-

parantíempiternam amaritudinem.Abftinen-

eitavitare. Quienim abftinemus nos a carni-

tia vero, vigilize, orationes atque jejunium per

bus, quibus aliis diebus utilicet: qui nos abfti-

nemus a vino, quo moderateutilicet: quier-

breviffimas anguftias perducunt ad Paradyfi

delicias: quia non mentitur veritas, quaein IZ-

go iita vitainus , quze aliquandolicent; inpri-

mis peccata fugiamus, quze omnino nunquam

vangelio dicit: Ar&a & angufta via eft, quze.

licent. ltaque ii volumus bene jejunare a ci-

Juác,

ducit advitam, & pauci funt, qui inveniunt.

eam. Nec per latam viam diu gaudetur, nec.

bis, ante omnia jejunemus a vitiis. Quide-

nim prodeít vacuare corpus ab efcis, & ani-

per anguftam & afperam longo tempore la-

mamreplerepeccatis? Quid prodeft, palli-

]uj

boratur: quia &ifti poft brevem triítitiam ac-

CH

cipiunt vitam zeternam , & illi poft parvum -

dum effe jejuniis, fi odio & invidia livefcas ?

Quid prodelt, vinum non bibere, & iracundize

gaudium patiuntnr finefine fupplicium. — Et

veneno inebriari? Quid prodeft, abftinere a

ideo,fratres chariffimi,in iftis quadraginta die- .

?.

bus, quafi totius anni cibaria animze noftrae,

carnibus ad edendum creatis, & malignis

6&

obtrectationibus fratrum membra lacerare?

jejunando, legendo vel orando providere de-

bemus. Namlicet pertotumannum Deo pro-

Quid prodeft, fi abftineamus ab his, quze ali-

pitio,

leGiones divinas frequenter & fideliter

quando licent, & faciamusilla, quae nunquam

ET.

ftis tamen diebus de pelago & .

licent? Deusenimillos honorat & diligit, qui

ferm.f

audiatis, in 1

detem

flucibus mundi hujus quafi ad portum qua-

illicitafugiunt. Sicergo, utdixi, jejunemus

dragefimze confugientes, debemus requieíce-

a cibis, ut multo magis jejunemus a vitiis, ut

fan&orum morum ubertate faturemur, ut &

re,&le&iones divinasin exceptorio cordis no-

ftri cum filentio & pace fufcipere: ut Deo pro-

in futuro mereamur ipforum operum retri-

butionefatiari: ficut in Evangelio legimus:

pitio pro amore vitze zeternae, quod per totum.

annum multis tempeftatibus , ideft, peccato-

Beati, quiefuriunt & fitiunt juftitiam, quo-

trits

rum fluGibus, aut fra&um, aut diffolutum,

niam ipfi faturabuntur. Illam enim compenía-

tionem magis eligere debemus,ut cibis,quibus

NT

aut corruptum, aut perditum eft, omni fol-

nosabfünemus, eos pauperibus ac debilibus

1licitudine iftis diebus reparare ftudeamus at-

uecomponere.

largiamur: fecundum illud,quod fcriptum eft:

Ideml., XLIII. Nonenim fruftra quadraginta dies

Beati, quicontenti funtefürire, utalibirefi-

Vita

quzít. 69.:eiuniorum funt conftituti, quibus Moyfes &

ciantur. Satis Deo acceptum eft munus,quan-

Elias, & ipfe Dominus jejunavit, & Ecclefia

doindigens faturatur, quando nudus veftitur,

quando ira non perficitar, &iracundiz tem-

praécipauam obfervati

onem jejuniorum, qua-

dragefimam vocat.

Unde & in Hebrzeo de

pus nonrefervatur, quando malum pro malo

Ninivitis apud Jonam Prophetam fcriptum

nonredditur. "Tuncgrata funt Deo noftra je-

perhibent,

quadraginta dies , & Ninive füb- junia, fi illi, qui neceffitate jejunant, refician-

vertetur: ut per tot dies accommodatos hu-

tura nobis. TuncillamDomini fententiam au-

miliationi poenitentium, intelligaturin jeju- dire merebimur: Amen dico vobis, quamdiu

Perms

Sandi

niis fua defleviffe peccata, & impetraffe mife- feciüs uni ex minimis ifüs,mihi feciftis. O be-

ricordiam Dei.

thulm Zl

bftinentia.

9

nigniffimum Dominum ad edomandam homi-

parvorum pifciculorum comedendi, iique ap- 1 regno

nutavaritiam, qui fibi dari dicit, quod velmi-

pofiti effent, noluit illos manducare, ut ap- Dei pag.

&. Cap. 2.

nimo pauperi donatum fuerit. Vobis autem,

petitum caftigaret.

Fratres, praeftet Domini mifericordia ,. ut ei

-483

IX. Cum quondam D. Maccario uva recens;

bidem f,

jejuniis & eleemofynis in bonis openbus fer

mitteretur, ille ab ejus comeftione fibi tempe- 466,

viatis.

rans, eamalicui infirmo inifit,

qui, po&quam

$. Ámbr.

XLVH. Nonenimleve peccatum, fidelibus

iliam itetum aiteri mififfet, adomnues denique

t. 3. ferm. nch&am quadrageümam a Domino non Jejll-

r

eremi manus pervenit, & non fine ingentiad-

nare, & jejunia confecrata ventris voracitate

miratione ad Macarium rediit.

(luadx ag,

diffolvere. Scriptum eít: qui dicit, fein Chri-

X. Abbaslfidorus, etíi fummam fibi abfti- ibidem.

fto manere, debet, ficut ille ambulavit, & ipfe.

nentiam imperabat, tamen propter hilarita-

ambulare. Sivis ergo Chrittianus efle, debes,

tem animi pinguis fa&tus eft, cumque femel -

flens ad meníam aucedelet & caufam fletus -

quod Chriftus, facere. llle, qui peccatum non

habebat, quadragefimam jejunavit, tu non.vis

quaereretur, refpondit : à

Ego deberem cuim

quadragelimam Jejunare, qui peccas? llle

Chriftoin mediis Paradifi deliciis habitare, &.

huc venio manducaturus ut bruta ?

peccatum non habebat, fed pro noítris jejuna-

vit peccatis.

Qualis ergo apud conícientiam

XL F. Bernardus de Qumtavalle focius S. Ibidem f.

tuam Chriftianus es, cum Chrifto pro te efu-

Francifci dicerefolebat, gulze vim multo ma- 481.

rientetu prandes?. Cum Salvatore pro te je-

gis in guftu, quam copia ciborum reperiri ;

junantetureüceris? Nonigitur, ficut dixi, le-

idéo 1pie libenter publica convivia accedebat,

ve peccatum eft, incictum violare Jejunium.

eoquod ibi infignem haberet occafionem fe

mortificandi, aliosque aedificandi.

$.. 1V.

.Xl1. Conttantinopoli, cum ob fummam an— Nlceph

EXEMPLA

-CAT HOLICA ET

nona cantatemju[hmanus Imperator in qua-l.12. c. 32.

Chrifüani

SACRA.

dragefima carncs vendi jufüiffet ,

tamíevere fervaïuntabitmenmam utmalleut

Ambr,

IDe

B. Virgine fic fcnb1t S. Ambrofius :

fame contabefcere, quam carne vefci.

1.2. de

Virg

Quid ego exequar ciborum pariamo-

XILL. Venantii quoncam Patricitin Samnii Ssec. ex.

I

nlam,

*'—ncmïum redundantiam, alterum fu-

partibus villa fuit, in qua colonus ejus filium empl. tit,

L

h

pranaturaim fuperfuiffe, alterum pene iplina-

Honoratum nomine habuit, qui annis puerili- de A bflin,

- turze defuiífe?. illic nulla intermiila tempora,

bus ad amorem coeleftis patrize per abítinen- exempl.t,

hinc congeminatos jejunio dies? etfi quando

tiam exarfit. Cumque tam magna converfatio-

reficiendi fucceffiffet voluntas, cibus plerum-

ne polleret,feque jam ab. otiofo quoquefermo-

queobvius, qui mortem arceret, non delicias

ne xeltringeret, multumque, ut przefatus fum,

minifítraret.

per ao[ünenüdm carnem domaret, die qua-

IUdIC. l 3.

ll. Uxori Manuze hberatorem popuh con-

dam pare: 4tes ejus vicinis fuis convivium fe-

cepturze apparens Angelus abftinentiain præ-

cerunt, in quo ad velcendum carnes paratae

cepit.

funt; quas dum iile ad efum contingere prae

Dan. 3.

HiI. PropofmtDamelm cordefuo, ne pol-

abítinenue ainore recufaret, coeperunt eum

C. I4

lueretur de menfa Regis.

Eidem Deus in la-

pzuente s ejus irridere, ac dicere: - Comede,

cum per Habacue ,. non carnem & alia cibaria

nunquid tibi in his monubas pgifcem allaturi

. delicata, fed panem & pulmentum mífit. ..

fumus ? illo autem inloco pifces audiri confue-

o. Mach.

]V. Eleazarus maluit occidi, quam carnes

verant, non, videri.

Scd dum his fermonibus

6. &7

porcinas contralegem comedere. Idem etiam

Honoratus irridetur, repentein convivio aqua

fratres Machabaei praeftiterunt cum matre.

defuit ad minifterium, & cum fitulalignea, fi-

S. Aug.

V. S. Joannes praecurfor Domini, tefte S.

cut mos illic erat, mancïplum ad montem per-

rexit. Dumque hauriret: aquam, pifcis fitulam

ferm. 6s. Augufhno, locuíftis in eremo. &melleiyive&n

de temp. nutritur, non animalium camlbus non volu-

mtmwt

Reverfumque mancipium ante ora

crum fuavitatibus paícitur :

poterat utique

difcumbentium pifcem cam aqua fudit, qui ad

juxta Jordanem potius pifcium delicias iibi

totius diei vi&tum potuiffet Honorato fülfice

exhibere, fed poenitentiam preedicaturus, ri-

re. Miratifuntoinnes, totaqueilia pazentum

gorem jejunii exemplo fuo magls debuit &

irrifio ceifavit. Coeperenamqueiun Honorato

facüs oítendere.

venerari abftinentiam, quamante deridebaut,

Surius

VI. S. Nicolaus Epifcopus adhuc mfans

ficque a Dei homine irri(ionis deterfit oppro-

6. Dec.

cum reliquis diebus lac nutricis frequens fu-

bria pifcis de monte.

geret, quarta & fexta feria femel duntaxat, id-

XIV. Procopius de Juftiniano Impemtoxe Dauroult,

que vefperi fugebat:

quam jejunii confuetu-

ficícribit: Omnibusillis s diebus,qui pafchalem c.4. tit 9.

dinem in rehqua vita femper tenuit.

folennitatem praecedunt , jejunio addi&us du- exempl. .

ramquamdam vitam egit, nedum regali alie-

Vita c. s.

VÀI...B. Maria Magdalena de Pazzis etiam

im pueritia non fumebat ]entaculam &in

nam, fed neque puvato aiculaliquo modo ac-

fummo zeítu nullo refrigerio utebatur, quod

ceptabilem. Per dies abftinebat: fummomane

adeo Deo placuit, ut poft viginti quatuor an-

itidem e le&o confurgens reipublicze i invigi-

noseirevelaverit, propter hancmor tificatio-

lavit, cujus negotia verbo & opere pertra-

nem gulz ei praeparatam effe.in.coelis men-

&ans, matutinum, mendmnum & nonminus

íam plenam pretiofiflimis cibis.

nocturnum tempus nnplnv,m: ; nam in feram'

no&em le&um petens miox furrexit ,

quafi

Petrus

VIIL. S. Thomas Aquinas cum in morbo

Sanchez - magnum habmfiet defiderium certum genus

plumarum pertaefus. - Clbf appetens, vinum,

R. Pat. Lolin. Bibl. [Man. T 0in. .

a

10

Bibliothece Manualis Concionatoric

Ulilitar.

panem & alia id genus cibaria abeffe voluit,

brafficam folum, & agreftes herbas longo

XVIil. Legi aliquando in Teutonicali li- tbia, ex-

bro, quod eratin civitate Genuenfi virgo quae- empl. 15s

tempore fale &aceto maceratas edebat: po-

tusaqua erat fola: neque his ad faturitatem

dam pulcherrima facie, nobilis genere, dives

utebatur, fed petitum cibum paulifper degu-

rebus , honeftis orta parentibus, nomine Ma-

ftatum mox dimifit, non eo fumpto, quod na-

rina. . Hanccum quidam ditiffimus atque ho-

tura fatis erat.

neftiffimus vir, nomine Aronus, in matrimo-

Niceph,

XV. Evagrius, Nicephoro tefte, Macca-

nium accepiffet : & aliquamdiu cum ea in

£L €45: yium anachoretam fuüb meridiem revifit, cum-

fumma dileCtione vixiffet,fecretius eamintha-

j

quefatigatione acfiti exhauftus frigidam po-

lamum ducens: Scis,inquit, dulciffima Mari-

na, quomodo negotiationisauxilio, res, fa-

tularet, Maccariusadillum placide: Mi fili,

ait, contentus efto hacumbra, multi enim via-

mam, honores, & univería, quze habemus, ace

tores & navigantes ea nunccarent. Evagrius

cepimus, & per eam inhuncfelicifimum fta-

vir mitioris ingenii ad tranquillitatem fe com-

tumaccellimus. Unde quiain Alexandriares

ponens, detemperantia coepitdifferere. Cui

& caufze, quas cum ceteris hujus officii viris

Maccarius: Confide, o fili, ait, & bono efto a-

habui, inordinatze reli&tze funt, nifi tibi acerba

nimo: ego jam totis viginti annis neque pá-

effet mea abfentia, vellemiluc pergere, & fin-

nem,nequeaquam, neque fomnum ad fatieta-

gula riteordinare,& ficrevertiadte,nunquam

atenifi per mortem feparanidus. Adhsec Ma-

tem admifi. É£t panem quidem ad modicumli-

bellze pondus comedi, aquam ad menfuram

rinaingemifcens: Etíigravis elt mihi, inquit,

tuaabíentia, & cumtenon videro, eritomne

parciífimam bibi; cum vero fatigatio me coge-

ret;parieti acclinis, exiguam fomni partem ra-

tempuslongiffimum, quiatamen tibi utile vi-

ul Hzcvitzemeze methodus eft.

fum eft, placet, quod concepifti. Age, quodli-

Spec. ex-

bet, tantum ne rebus difpofitis ad me defertam

XVI. LegiturinScala Coeli, quod quidam

empl, 14.

Proelatus olim erat, qui non comedebat car-

fponfam tuam revenire cunéteris. At Aronus:

nes, tamen faciebat multas injuftas exactio-

Unum, inquit, eft, oMarina, quod tui caufa ex-

nes.Cum igitur al:quando exhzeredaflet unam

paveo. Sciunt enim juvenes & adolefcentes

viduam, illa cum filiis fuis in brachiis acceífit

civitatis hujus, te foeminam decoram eífe, &

adeum, dicens: Domine, tu non comedis car-

pulchris fore pulchriorem, undetimeo, fime

nes mortuas , fed comediscarnes vivas, quia

abfentem audierint, & te legitimi mariti care-

deprzedationibus tuis interficis , & devoras

retutore, parabuntlaqueos pudorituo, &te

in fuiamorem fraudibus conabuntur allicere.

omnes fubditostuos. Devora ergo etiam iítos

duos filios meos, & comede eos. Quodilleau-

Quod fi agerent, ut tu pudoris oblita in adul-

diens & compunétus, reftituiteiomnia. Patet

teriumlabereris, certete honore, & me vita

ex hoc, abftinentiama carnibus nihil homini

privarent. Ad quze verba Marinainlacrymas

profuturam effe,neque ullas caftigationes cor-

refoluta: Netimeas, inquit, o Arone, ego enim

mallem vita defungi, quam rem tam íceleftam

poris, fihomo non abftineat a peccatis, & prae-

fertim ab oppreffione pauperum,quia non pro-

admittere.

Perge igitur fecurus , non elt,

deít bonum facere, nifi abftineatur a malo.

quodin hac parte tormides , quia Deo ferente

Sunt enim duze partes juftitize, fcilicet decli-

preefidium, preeter te nullum amatorem ad-

cere bonum.

mittam. Talirefponfo accepto Aronus, rebus

narea malo, & fa

Neceffitas.

difpofitisiin Alexandriam navigavit: Ubieum

"

XVII. Referebantquidam fratres de Abb

eífe, cum proceres civitatis Genuenfis cogio-

te Niceta, qui fuit difcipulus Abbatis Silvani,

viffent, ordinatis ante domum Marinze cho-

reis, inftitutis ludis, refonantibus cantilenis,

quod quando in cella fua in monte Sina dege-

bat, moderate abftinebat pro neceffitate cor-

cor Marinze nitebantur evertere. Sed Marina,

ut fponfionem marito fa&am illibatam lerva-

poris: quando autem Epifcopus ordinatus eft

tet, claufit fores, feneftras omnes obfítruxit,

inFaran, nimis conftrinxit feipfum diutina ab-

ftinentia, & in vigiliis propenftus,atquein ora-

oculos fimul & aures, quantum praevalebat,

tionibus intentius agebat. Hoecautem videns

avertit.

Cum igitur poft multas infidias ca-

diícipulus ejus, dixitei: Quid eft Don:inehoc,

ftum Marinze peétus vulnerare non poffent;fie-

l

quia, quando in eremo converfabamur, non

retque foemina de accepto trophzeo liberior,

cuftodiam folitam mitigavit.

Quod dum fa-

tantum inabftinentialaborabas. Refponditei

B.Virdicens: Confidera, frater, quoniamibi

ceret, quemdam virum pulcherrimum, proce-

eremus erat, & fecreta vita, ac paupertas :

rum forma, nomine Dagmannum ante do-

nunc autem egreffi de eremo cum fzecularibus

imum fuam frequentius pertranfire videbat ;

converfamur hominibus, & multze ac variae

undeinterrogat ab ancillis, quisnam,qualisve

nobis occafiones occurrunt, &ideotimeo, ne

effet virille, qui taminfignedecus, & corpo-

Verum cüm au-

infine vitze meze aliqua occafioneDeum offen-

ris, & morum preeferret.

damus.

Si enim S. Apoftolus Paulus, qui

diffet eum in utroque Jure Do&orem, dota-

Chriftamin feloquentem habebat, & quitan-

tumque ingenti fcientia, amplius eum coepit

tás virtates animi poffidebat, utusquead ter-

amare, felicem fe judicans, & nimium bea-

tam, fitalis viri amplexibus quandoque uti

tium ceelum, adhucin corpore pofitus, afcen-

d

deret, tamen dicebat: Macero corpus meum,

contingeret. Utigitur texeret laqueum inno-

& fervituti fübjicio, ne forfan aliis praedicans

centi, ornatam fulgida vefte feantefores do-

mus fuze quotidie a Dagmanno vifendam de-

ipfereprobus inveniar: quid nos humiles &

D

peccatores facere oportet ?

pofuit, ut füo decore, tanquam vene

no per

P.

oculos

!

ä

Tiulus 14

Abflinentia.

li

oculos Dagmanni praetereuntis miffo, cor

bi nimis longi videntuür hi fexaginta dies, tu

; ex-

faucium amore vulueraret. At vero Dagman-

mecum hoc tempus divide. Sume tibi triginta

las

mus vir prudens cum effet & fapiens, nuaquam

dies jejunii, & egotriginta dies mihi ipfi refer-

'adeam vel modiceintuendam oculum vertit,

vabo, quo fiet, utinfra triginta dierum fpatium

fed fibi füisque rebus intentus, maturo vultu

cupitis-amplexibus fruamur. Nam ita voti mei

femper przeteriit. Videns ergo Marina, occul-

qualitatem moderavi, ut perinterpofitam per-

tis dolis fe non poffe proficere, viatta amoris,

lonam urgentibus caulis fatisfacere valeam

& pudore vacillante, adaperta certamina fu-

fponiioni. Dicebat ifta vir caítus & fapiens,

noneo, quod aliquid mali opere adimplere co-

giebat. Porromifit nuncium Dagmanno, pe-

tens, utadfe venire non cun&aretur.

Dag-

gitarit, fedut tentatam foeminam abítinentiae

remedio liberaret. Ad hujusmodiigitur confi-

mannus vero nihil finiftre (ufpicatus, venitad

eam, ratus, quia fecum de aliqua caufa juris

lium vultu & animo exhilarata promptiflima

haberet conferre.

Quem cum Marina in tha-

voluntate pro Dagmanno jejunium foemina

lamüum meretricio cultu ornatum induxiffet,

inchoavit. Et Dagmannustunc quidem decef-

poft multas verborum ambages, fe ejus amore

fitabea; fedpoíttresdiesadeam reverfus eft,

captam indicavit, petiitqueinftantius, ut mu-

vifurus, quidageret, & utrum affumptum je-

tuis amplexibusfruerentur. Quod ubi audivit

juuium, prout promiferat, inviolatum ferva-

Dagmannus, vir utique pudiciffimus, inge-

ret. Quitatim, ut vidit venientem, affurgit

muit, miferabile ducens, ta:tum decus tam in-

intranti, fedem locat, charitatis intimze figna

demonítrat.. Dagmannus vero monuit eam,ut

debitis amoris procellisagitari, doluitque ve-

hementer,tam cafti pudoris armarium adulte-

conítanter agat, & inchoata jejunia campleat,

tinis connubiis confenfiffe. Verum volens ejus

atque fic recedens, poft feptem diesrevertitur..

wulneri adhibereremedium, amorem recipro-

KReciensautem, viditinea paulo anterubentia

cum fimulavit.

O me felicem, inquiens, o ime

ora, exinedia palluiffe. Undeimpenfiuseam

faventibus fatis beatum, quodin eam horam

confolaus,fuadet,ne jejunia fibi dura exiftimet,

mihi venire conceffum eíft, ut tanto decore

per quae celerius conjungantur.

Et rurfum

fruiliceret! Etconver(usad Marinam: 5isfe-

poít monitionemabfcefüit. Rediens autem ter-

x pulcherrima foemina , qu: te primam ad

to decima quinta die jejunii, invenit eam us-

hüjusmodi amorem obtulifti. Noveris tamen,

que adeo imbecillem fa&tam, ut vix affurgere

hujusconjunctionis, quam utrique optamus,

praevaleret venienti, & usqueadeo ineafan-

leve effe repagulum, atque celerius removen-

guinem iriguilfe, ut plurimis licet veftibus cir-

- dum, quod, quiamihi amicaeffe coepifti, libe-

cumamicta eflet, nullatenus tamen calefce-

ret. Quain ut prius confortatam derelinquens

riusintimabo, ut fi dies, in quotibijungar, fefe

protraxerit, caufam dilationisagnofcas. Cum

Dagmaunus, vigefimo nono die revertitur, &

invenit eam in lecto decumbentem, & omni-

Bononiz in ftudiis vitam agerem , contigit

quadam vice ftudentes feditionem fufcitare.In

bus viribus usque adeo deftitutam, ut vixan-

qua feditione quidam quidem vulnerati funt,

helitum ad loquendum fuflicientem retentaf-

quidam vero etiam morte proftrati.

Quibus

fet

Quodubi vidit: quomodo, inquit, nunc

ita fientibus, armati Preefides in taumultum

tecum agitur, Marina dulcillima? Numinter

militibus vallati cucurrerant, & nonnullos e

frigentia membra adhuc ad me fervidum a-

ftudentibus captivantes, in carcerem projece-

more pectus obfervas? Tunc Marinaadfere-

runt. [nter quos & ego ducebartanquam unus

verfa,intelligensque, prudentem virum hujus-

ex eis, qui tam cruentam feditionem in urbe

modi confilium , ad fibi medendum, inveniffe,

grates, inquit, tibi, fapientiffime virorum, mil-

concitaffent. Videns ergo me carceris caligi-

neretineri, & fervariad poenam, votum vovi

lerefundam, nec velfic poffum tuze charitatis

infigniis fatis effe, quibus non modo honori

Domino, qui confcientiarum latebras novit,

quod fi me hujus fceleris expertem, liberum

1eo, fed etiam ampli(fime pudori providifti.

& incolumem ad patrium folum reduceret,

Tu igitur vale, & me tibi debitricem tenéto,

redderetque vivum parentibus, perintegri an-

quia tuis muneribus, indultria, confilio, non

nifpatium calte, illibateque viverem, acper

folum ad te irreverens amor refriguit, fed &

idem tempus in pane & aqua jejunarem.Favit

omnis illiciti amoris, jejuniofaluberrimo me-

voto Conditor rerum, & me imiraculofe fatis

dente, usque adeo ardor avolavit, ut marito

revertenti caftra pudoris inviolata fervare

vinculis, quibusinjufte ligabar,abfolvit, reddi-

contendam.

ditque liberum parentibus, quod paulo ante

Ad quod me juvabit Dominu

i

S,

qui fit Deus benedictus in fzecula.

vehementius flagitabam. Quapropter ne tan-

to liberatoriingratus exifterem, & fponfionis

. XIX.. Ad confervandam fanitatem nihil ef- Tbid. ex«

d

ficacius, quam cibi & potus identitas confer- empl, 7.

meze infauftus infractor, ftatimut carcerem li-.

berexiffem, jejunium promiffum inchoavi, &

vata; varia enimfercula variarum funt natu-

eousque hodie produt&tum eft,ut fexaginta tan-

rarum. Omnisautemtalis varietas parit hu-

tum dies jejunii exiftimem fupereffe, quibus

morumrepugnantiam, & omnis humorum re-

transactis, ut cito facient, iu tuos amplexus,

pugnantia repugnatíanitati. Unde elecantif-

dulciffima Marina, perveniam. Tuinterim

fime & prudentiffime réfpondit quidam de no-

fortiter age & amoris noftri faces foveto. Ad

ftris adolefcentibus Beluacenfi Epifcopo eum

hzec verba alta ferens fufpiria Marina, ait: O

interroganti, unde contigerat, quod[anior &

tempus nimis longum, & dies tzediofos animo

pulchrior effet in clauftro, quam folebat effe

infzculo: quia, inquit, uniformiter vivo, &

Y

diligenti! ccepitqueanxiari vehementer.Quod

videns Dagmannus,dixit foeminze: Siigitur ti-

decenter..

nus

Ba

; De quorum primo hiabeo, ut fa

im,

- R. P. Lohn, Bibl. /Man. Tom. I.

e

LÍ

Bibliothee Manulis: Coucionatoriee

i2

fim, defecundo, utpulcherfim. Infzeculo e-

te'mporiconveniunt. Lecfbusinjuriam facis,

nim vivebam tam deformiter, quam multifor-

ucex,quinonjejunas. Etquomodoleges hu-

manas lervabis, qui divinas contemnis, & pro

miter, de quorum primo turpitudo nafcitur

etiam corporalis, defecundo?egritudo; Per-

nihilo dacis ? Purga tribunaltuum,ne duorum

rexitque quaerere dicens: quid ergo comedifti

alterum tihi accidat, ut aut malus fias, aut exi-

hodie? fatis;inquit. Quid heri? fimiliter fatis.

ftimeris, Foedafpe&tacula proponere, feipfum

Non qusero, inquit, de quantitate, fed de qua-

traducere eft.. u fumma, o Judex,futurum fci-

litate. Quid comedifti heri,quid hodie? Heri,

to, utjudiceris, &minus peccabis. His nihil

inquit, comedi pifa & olera; &hodieolera &

melius habebam, quod tibi przeberem.

XXV. De B. ElphegoWintonienfi inAnglia Baron, te«

i

mgroükl

piía; cras autem comedam piía cum oleri-

I—J nna.

!

0

bus: poftolera cum pifis. Vide ergo, quam

Epifcopo, fan&itate claro, legitur, quod in die

adannum

emPL 9'

pulchro circuitu eandem fententiam circum-

Cinerum,cum de morepoenitentes deEcclefize

Domini

duxit, ut variis modis oftenderet, eadem fe

liminibus removeret, hortatus efteos, uttem- 947.

L]

femper diseta uti, quse praeftat

: corpori fani-

pore quadragefimali jejunio & caftitati vacan-

tatem & pulchritudinem.

tes, diebus illis uxorum etiam deliciis abftines

S. Hier,

XX. D.Hieronymus d

e Afeïla fanctiffima

rent. Quorum unus, czeteris Epifcopi juffioni-

epift, 15.

virgine ejusmodi, ad Marcellam fcribens, ad-

busreverenter obtemperantibus,jocari coepit,

fertexemplum, dicens: Cum per omnem an-

dicens, feabftinerenon poffea Venere, acibo

num jugi jejunio pafceretur, biduo, triduoque

pariter &conjugio. Cui Epifcopus: contriftas

fic permanens, tum vero in quadragefima na-

me,mifer,oppido, nefciens,quid tibi pariat dies

vigiifui vela tendebat, omnes pene hebdoma-

ventura. Et fic homo ille recedens duram B.

des vultulzetante conjungens , & quod impof-

Elphegi prophetiam nebulo experitur, dum

fibile forfitan eft hominibus ad credendum,

pottera lucein cubiculo eft repertus exanimis,

Deo autem przeftante poffibile eft, itaad quin-

incertum, utrum a diabolo fit fuffocatus.

quagenariam pervenitzetatem, utnon doleret

XXVI. Anno 1575.infeptimana fan&a: Mi- Dauroult, -

ftomachus , non vifcerum cruciaretur injuria,

lites Comitis Ludovicia Naffau contempta re-

C. 4.tit. IO.

exempl.6.

non ficca humus , in qua cubabat, jacentia

ligione veteri, carnibus palfim vefcebantur, &

membra conficeret, non facco afperata cutis

immodica lzetitia efferebantur. Parochus yero

foetorem , fitumque contraheret, fed fano cor-

id temporis agens in loco non valde a caftris

militum remoto fuos confortabat, utfacrum

pore, animo fanior, folitudinem putaret deli-

cias, &inurbeturbida eremuminveniret Mo-

quadragefimze tempus pergerent religiofe

nachorum. n genibus durities camelorum

peragere: illos quidem divinis, humanisque

fanctionibus contemptis, nunc ftrenue comef-

przeorandi frequentia occalluiffe reperta eft.

S. Ambr..

XXI. Elias jejunio coelum claufit facrilego

fari carnibus , victitari & lzetari, fed lugubre &

inl.deEliapopulo Judzeorum; jejunus filium viduze ab

funeítumPafcha habituros,fe vero ac fuos fau-

Íto ac felici Pafchate gavifuros. Quod & fa-

&jeum inferisrefufcitavit: jejunuspluvias & ignes de

coelo excivit: jejunus curru ad coelum raptus

&um: namCatholicis poft exactos fanctae qua-

eít, & quadraginta dierum jejunio divinam

dragefimae labores pafchalem folennitatem

feftivis gaudiis celebrantibus,ecce fubito feria

acquifivit przefentiam. — Tunc denique plus

I ex-

meruit, quando plus jejunavit.

quarta Paíchaeuniverfus ille Ludovici exerci-

£fth. 4. &

XXII. Efther & Judith jejuni

oindicto eiï'&-

tus cum ipfo Comite Ludovico, omnibusque

tDl k

Judith.

cerunt, ut propofitum fuum feliciter perficien-

antefignanis caefus & interfectus eft, pauciffi-

€

LJ

tes populum fuum ab interitu liberarint.

mis fuga falvatis. Adhucefcze erant in oreeo-

Drex. l. I *

XXIIL. Virquidamin Italia mifere divexa-

rum, inquit Pfalmifta, & ira Dei afcendit fuper

dejejun. tusa podagra & chiragra, & reliquo membro-

,eos,& gladiusCatholicorum devoravit carnes

& carnivoros. Hancfítragem Gerhardus Can-

rum ufu privatus, cum ab hofte inturrim in-

clufus, & quotidie non ni(i panear&o, &aqua

didus in appendice Hiftoriarum Belgicarum

modica refectus effet , rebus mutatis falvus &

]oannis Meyeri his verbis fuccin&te annotavit.

incolumis, colore vultus commendabili, e car-

Decimo quarto, inquit, Aprilis die, auxiliares.

/

cere dimi

ffus eft.

copize,quzeAuriaci vires nitebantur firmare in

Pana violatg abftinenti.

Ericeto Mokenfi, vulgo auf berS9tocter foeibe,

XXIV. D. Gregorius Nazianzenus virtute

abHifpanis fufze funt,& diffipatee,praecipui ex-

S. Greg.

ercitus Duces,Ludovicus & HenricusNaffovii

Naz.epift. preftans , qui etfi ftatu humilis, tamen tan-

74.

quam e celfiori loco vibrare jacula in delin-

Comites, & Chriftophorus Palatinus, necin-

quentes, cum occafio opportuna daretur, mi-

ter vivos, necinter mortuos reperti,

nime przetermifit, non hzereticos folum Ec-

XXVII. His quoque non abfimilem hifto- Delrio in

clefize Catholicze perduelles, fed & Ecclefize

riam refert P. Martinus Delrio Difquifitionum D'fa- P. z-

quoque filios pravitate morum a difciplina ec-

magicarum tom. 2.his verbis: Paucisabhinc "*

clefiafticaaberrantes coercuit. Cum enim (ut

annis, poftquam Torpatenfesin Lutheranam

vel unum de his hic referamus exemplum )

do&rinam concefferant,feria fexta folenne Pa-

accepiífet Eleufium Praefe&um fibi familia-

Íchze feftum proxime praecedente, finita Lu-

ritate conjunctum, ab Ecclefia jejunium infti-

therani Ecclefiaftze concione,civibus etemplo

tutum przetermittere, ut gravis offenfaereum,

D. Matri Virginifacrorevertentibus, quidam

ad ipfum fcribens ita redarguit: Excepitee-

alium concivem & familiareminvitat ad pran-

Vim,]

tiamtacens, utfilentii quoque fermonem effe

dium: rogat, una domum comitetur, habere

& Glor

intelligas percalamumíe proferentem. — Lo-

fe egregium paratum petafonem W eftphali«

3l

quarautem, quse & amicitio, & hujusmodi

cum; alter parum abhorrens refpondet , fibi

10

effe

Titulus 1.

Zlbflinentia.

13

effe gallum opipare elixum , quem cupiat in

quz in deliciis funt, nonadmittebat, licetho-

fymbolum afferre. Dum ad menfam accumbi-

Ípites ad convivium invitatos haberet, & ta

fnen fenex morbis o

tur, alter os quoddam galli ambedere volens,

ppreffus , Pcomachique

imprudens pene ipfum deglutit: quod cum

naufea repletus erat.

neque transmittere, neque eximere valeret,

II. S. Francifcus Xaverius cum in Comori- Vita l. e,

eo ipfo diefüffocatur: Alter poftridie Pafchze

no verfaretur, licetfümme laboraret, & fudore c.6. & l.

malo fpiritu corripitur, & non multo poft rabie

perpetuo difflueret, tamen oriza tantum exi- "* ^ *

& furore exagitatus animam unacum daemo-

gua, &afeco&tavivebat, raro pifceautlacte

ne exhalat.

j

""0'?. t0;

Dauroult,

licet acido adhibito.

Meliaporam tendens

) Annal

lc. ex

XXVIII. Rufticus nofter die Veneris nego-

feptem dies fine ullo cibo traduxit.

annum

tii caufa haereticum villae miniftrum adiit.

III. P. Petrus Faber cum initio converfio- vit. 1. x,

ominj

empl.g

J

Eratin menfa opipare faneapparata carnibus.

nis obfcrupulos, naturaze in comedendo fatis- c. 2

Jubet ille affidere hofpitem , utirridendum

facere non poffet, in exercitiis per fex dies a

propinet compotatoribus, quippe Catholicum

cibo & potu abfüinuit; ex quo tempore ma-

invitatad carnes: cum illeconftanter abnue-

gnam facilitatem & tranquillitatem circa ab-

Yet, &feeodiearceri abiis religione diceret,

ftinentiam per totam vitam eft na&us.

N

5 arripiuntrifus materiam, urgent, follicitant,

IV. P. Francifcus Suarez praeter quadra- V

ita to, de

rifu, cachinnis, atque temulentis clamoribus

gefimam & totum Adventum ter in hebdo- Ang. pra-

Xa,

admovent ori, iatrudunt propein oculos: tunc

made fevere jejunabat. -

egregius minifter magnum bolum delicatitfi-

V. P. ThomasSanchez femelin die come- Annuze

m2e carnis arripit,rufticum nomine appellat, &

debat, & bibebat, idque no&u; ultimis vero '6to.

in ejus ludibrium cun&is intentis ad fpectacu-

annis altero tantum die calidos cibos fume- -9*

lum manum attollit, ac deglutiturus pandit

bat, alteroherbas, fae

Gran,

folis herbis vivebat. '

petamen multis diebus

OM

impuriffimas fauces. Adhuc eíca erat in ore

( r9,

ipfius, & ira Dei defcenditfupereum. — Hsefit

VI. P. GonfalvusSilveira, cum effet Co- r c, z.

aperto atque hianti ore: nullo conatu, nulla vi

nimbrie , domum fe a concione conferens, & g,

pl f

conjungi iterum maxillae potuerunt, quas

cibarii panis fruftum a Promocondo petebat,

Deusdisjunxerat. Perducitur Uratislaviam,

eoque ad locum folitarium culinz proxi-

fruftra adhibet Chirurgos, aliosve Medicos:

mum fecedens, majori cum voluptate frueba-

dumque magni fiunt ad rem novam concurfus,

tur, quam alii exquifitiffimis cibis. Idemcum

ille, qui contra religionem catholicam 'os

fororem fuam foeminam valde nobilem invi-

aperuerat, & ore apertiffimo verbum nullum

fere juffüs effet, inter alias conditiones etiam

exprimere poterat, eo miraculo preedicabat

hanc pofuit, ut nihil obionii przeter bovinam

aptiffime fidei veritatem, in ejusque teftimo-

carnem fimpliciter elixam, vel fi pifcem edi

nium os habebatapertum invitus.

Nonabfi-

oporteat, duratum fole aut fumo halece

i d

mili modo, funeftioreexitu, petulans mulier-

qua pura coctum, apponeretur.

cula inter Catholicos immorans, die Sabbati,

VIL P. Sebaftianus Barradius viliffima tan- vita

Vïtïne-

utprimum carnis bolum in os ingeffit, extinta

tum & palato ingratiffima edebat. Ssepe mor-ar. pre£,

"

repente in terram concidit.

tificandi fui gratia calidiffimos, aut frigidiffi-

Ibid. ex-

.XXIX. In provincia Polonica anno Domi-

mosfumebatcibos. Serio petebat a Superio-

empl. Io. nj millefimo quingentefimo octogefimo quin-

ribus, utaliorum reliquiis vefci poffet; quod

to juvenis quidam in Podlachize oppido cum

dum negabatur, hoc faltem excogitavit, &e-

feria fexta carnibus vefceretur, nec ab hofpiti-

vicit, ut, quidquid femel ab eo incifum erat,

bus monitus refipifceret, hofpita, ut eft foemi-

feu panis, feu malum, quamdiu fruftillum ex

narum fexus ad imprecandum promptus na-

eo fupererat, nihil integri admitteret.

tura, ad helluonem convería, utinam, inquit,

VHI. P.Francifcus Villanova pauculis fze- Hift. Sec. -

veldiabolum vores. Habuitque fubitum even-

pe fruftulis e menfa fociorum reli&is frueba- l1. n.ze7.

tum malaprecatio: Nam carnium vorator a

tur. Inhofpitiis ad panem nihil, nifi fübinde

E

diabolo coeptus eftobfideri. - Cumque ad pa-

parum cafei addebat.

trem delata res effet , adhibiteeque de more

IX. Joannes Berchmannus nihil unquam Vitap

Oi2-

preces & exorciími, fzevire malus daemon in

peculiare in cibo admifit, dicens, fperare fe P8- 73«

Sacerdotem coepit, furerein eos, qui aderant,

Deo cordi fore, ut communia non nocerent,

juvenemque illum miferandum in modum ex-

quando iis uteretur, ne difcederet a commu-

€ruciare, donec interclufis faucibus enecavit.

ni ufü. Affirmabat ufu temporis temperan-

- Fuit hzec res juveni quidem ipfi lu&uofa, etfi

tiam paulatim acquiri poffe ; fe vero ut non

jo i

eum aequitatis divinze poena ad fanitatem jam

jentandi affuetudine obftringeretur, coepiífe

l: Po I'

ante traduxerat, fed imperati ab Ecclefia je-

ab initio fufcepti tyrocinii detrahere quoti-

funii contemptoribus , qous inopinatus cafus

die aliquid de cibo confueto, atque hac via

perterruit, falutar,is.

didiciffe abftinere.

j

gw

$. VE

EXEMPLA DOMESTICA.

EXEMPLA JPROFANA.

Vi l. 1 c. É.

S

Ignatius,quamdiu Manre(e fuit, pane fo-

I. ( 1alenus Medicus decimo quoque die j&- Czl], Rha-

$. Gloria

* ]o, & aqua vitam tolerabat, & omnibus

- junium fibi indicebat,fanitatis videlicet dig. 1. 30,

$. Ignat,

9, 10,

diebus;przeterquamDominica, jejunabat. Sed

confervands gratia. HippocratesMedicorum ** 12

princeps ad annos centum & quadraginta vi-

& poltea- carnem viþulinam , pul.lqs, aliave,

xit;

14

Bibliothecg . :.Manualis -Comionatoriæk

xit; caufam rogatus, refpondit, quia nun-

III. Sicutequis frzena funtimponenda,nez-5. Aug.

| 0

ii

lioqui per praecipitia ducant; ita anima,

ne adc. ro. de,

! pom.»

quam fatur a menfa furrexi.

docum,

g !

Matth Fa--... 1[. Galenus, Trajani & Antonini Impera-

inferni praecipitia delabatur, corpus per Jeju-

ber. fer.4 torum Archiater, interrogatus, curad tantam

nium & abítinentiam freenare debet.

conc. I.

Cinerum. (one&tutem pervenerit (funt enim, qui Ície-

Utilitas.

bant, vixiffeeum annos centum & quadragin-

H

p3g. 417

ta) hanc attulitcaufam: . Nunquam fatur a

IV. Sicut vermes, quiin puerorumintefti- S.Baf; he.

nis germinant, pharmacis quibusdam vehe- r delau-

menfa difceffi; nunquam fic me effudi in ci-

bum & potum, quin aliquod femper fuperfue-

menter acribus & amaris excutiuntur, itade jejune

r

ritedendi, bibendique defiderium. Hinc be-

peccatum in intimis fenfibus habitans extin-

ne Ecclefiafticus: Qui abftinens eft, adjiciet

D

guit, enecatque, fimul atque in eam jejunium

ad vitam.

fupervenerit.

P. Riffe

IIL. Pompejo zegrotanti Medicus turdos

. V. Sicut Rex aliquis volens civitatem oc- Vite PP,

exhort.

Scholaft,

praefcripferat ea tempeftate, qua comparari

cupare, anteomnia, fi poteft, alimentorum &l. 5. libell,

26. ex

non poterant; fuggerente vero quodam, apud

aquae fubtraCtionem procurat; ita, qui vult n. 19.

ucullum inveniri pofe:

Itane, inquiebat

corpus animo fubjicere, non citius id, quam

apoph, L

3

Porpeju

$, nifi deliciis deditus effet Lucullus,

per jejunium & abftinentiam obtinebit.

nequaquam viveret Pompejus, contempto-

Vi. Sicut leviores naves maria facilius S. Chryf.

tranfeunt, contra multis oneribus gravat

ag hom. 1.

que Medico, cibis parabilibus ufus eft. O ve-

in, Gen.

remafculum animum, quine vitam quidem

fubmerguntur; ita jejunium leviorem red-

deliciis acceptam ferre fuftinuit.

dens mentem efficit, utfacilius hujus vit2e pe-

orum agföä,

lagustransmittat, &in coelum, acea, quzein

idemlo — IV. Agefilaus, cum per Thafi

uxe gensutrerum copia abundabat, ita volu-

ccelis funt, refpiciat, & nihili faciat przefentia,

ptatierat addi&ta, exercitum duceret, Thafii

fed ut umbras diffugere cenfeat.

VII. Sicutmiles, figeftaritarmagravantia, tdem ho.

honoris gratia dono liberali miferuntfarinas,

anferes, bellaria, liba ex melle condita, varii-

non eftterrori hoftibus, quiíciunt, armaturze de refürr,

que generis ac pretii, tum efculenta, tum po-

gravitatem pedum velocitati, & bellandi ufui

obeffe; fi vero levia acceperit, & tractabilia,

tulenta: atille przeter farinas nihil admifit, &

reliqua domum referri juffit, tanquam fibi,

ficut avisaliqua obvium fe ferethoftibus; ita

fuisque prorfusinutilia: Caeterum, cum illum

& qui carnem non ebrietate, nequeindulgen-

tia, neque deliciis incraffarit, fed jejuniis &

$Lefit

precibus & obteftationibus urgerent omnino,

L

ut acci

peret xenia, juffit ea inter Helotes di-

precibus diuturnaque afflictionum fuftinentia

dejejun,

ftribui, (id erat apud Lacedazemonios manci-

leviorem & tenuiorem effecerit , ficut avisali-

y neif,

qua fuperne devolans, ita valido impetu in

piorumgenus) LEjusfa&i caufam fcifcitanti-

bus repofuit, non decere, qui virtutis, fortitu-

phalanges dzemonum irruit ,. & occurrentes

virtutes facile invadit, fibique fubjicit.

dinisque ftudio tenerentur,iítiusmodi delicias

VIli. Sicutoleum mareinvitum etiam tran- S. Clim,

cupediasque recipere; fapienter oftendens,ni-

hil effe fervilius,abjectiusque, quam gulze ven-

quillum facit; ita jejunium nolentia quoque & grad. 26.

reluéctantia incentiva corporis extinguit,

trisque cupiditatibus obnoxium vivere.

P.

. V. Socrates femper jucunde edebat & bi-

IX. Sicutterra, fi moderatefit irrigata, fe-ib. c, 4g. -

l,

äiü'e

bebat, quia neutrum faciebat, nifi efuriens, ac

men fparfum, quod excipit, cum multa fertili-

tate eifundit; multis vero imbribus madefa-

- fitiens, dicerefolitus: optimum condimen-

- tum effe famem , quod & optime edulcaret

&a fpinas tantum & tribulos fert; fic terra

omnia, & nullius effetimpendii. Quodfapit,

cordis, fi moderato utamur victu, femina fibi

innata ac infita pura edit, & illa, quze funt a

nutrit, Medicorum axioma eft. Atenim nun-

quam cibus fapidior eft, quam cum modice in

Spiritufanctofeminata, cum multa viriditate

poítrema refettione admiífus eít.

& ubertate fru&tuum profert ; fin vero potu

ina Carum Addas illud habebat in

madeat, ex omnibus cogitationibus fuis fpi-

Idem ex

Vl. Reg

Apoph. more, utaífiduo mitteret Alexandro obfonia,

nas & tribulos procreat.

bellariaque per fimilium rerum architectos,

$. VIII.

coquosque magna arte patata. Alexander ve-

MOTIV Á.

yodixit: feiplum habere meliores obfonio-

yum artifices,ad prandium quidem nocturnum

R

uia divinam mifericordiam nobis conciliat ;

iter, ad coenam vero tenue prandium.

Sic Niniviue jejunio fuo Dei iram

J

ViI.

averterunt.

II. Quia orationem no[firam Deo gratiorem

SIMILITUDINES.

facit; bona eft enim oratio cum jejunio.

Svl C'lm

ualitas.

III. Quia per jejunium daesmonem vincimur ;

hoc enim genus daemoniorum non ejicitur,

$r

S.Aug. l.Qicutzger medicinas accipit, non quia vo-

E

conflict,

luptas, fedneceffitasid requirit; ita de

nifi oratione & jejunio.

vit,

cibis non,quantum appetitus exigit, fed quan-

IV. Quia perjejunium carnir tentationes effu-

tum neceffitas fuadet, capiendum eft.

gimur; in luto enim exficcato non facile vo-

lutantur fues.

3 t

$. Chryf.

II Sicuthi, qui medicinali remedio potare

hom.1i. difponunt, finon fuerint diligenti abftinentia

- V. Quia jejunium fümiler

noj Angelir facit,

36 a

utpote qui ab omni corporali cibo abftinent.

depyn. proparati, fru&um remedii fentire non pof-

funt: ita&hi, qui poftcrapulam ad jejunium

VI. Quia qui abítinens eft &jejunat; adji-

veniunt, remedium non agnofcunt,

ciet vitam, corporis, animze, gratize, glorize.

lL

&

: Tiuulus lL.

Abftinantia.

r5

;

10 de

.ng,

S.Chryf.

VII. ]?jima, quia peccafti : jejuna , ut mon

voluptas exyleri defiderium fugg'erii, €? tanto gu;

OQum,

hom. x.de

jejun.

pecces: jejuna, wfaccipias: jejuna, wt perma-

la [ecurius in. praceps ruit; quanto [ub honeflo

neant, qua accepifli.

normine nece[fitatis explende [z contegit; quodS.

Auguftinus confeffus eft dicens: £t quis efl, S. Aug. in

5. IX.

Domine, qui non rapiatur aliquantum extra metas confett,

Bf ho

MEDI1IA.

delq.

magni

necefitatis?: quisquis ille ef, magnus prof«&o eft,

« Jjun,

jicet nomen tuum? ego autem non jum, quia

rifli €9 Sanforum exempla . frequenter. ob

homo peccator [um,

L Ch

oculos ponere, dicereque cum S. Augu-

IIll. Nontantum efficax, fed etiam näce(ï'a- S. Bern,

füino fibi ipfi: poterunt ifti & iftae, & tu non

rium pro hac virtute obtinenda medium cre-ferm. 39

oteris ?

dat, orationem effe; nam, tefte S. Bernardo,

tD

lL. Spiritualibus rebus smagna cum diligmtid

oratio virtutem impetrat jejunandi, & jeju-

vacare: guftato enim fpiritu defipit omnis ca-

nium mereturgratiam orandi. Jejuniumora-

1,19,

10,& quidquid ullo modo ad carnales volupta-

tionem roborat, oratio fanctificat jejunium.

tes conducit, utfuntcibus & potus.

HincS. Auguftinus iterum defefatetar: Hirs, Aug. in

Àl Szpe confiderare, quam vilis, brevis,

tentationibus quotidie conor re[iflere, €4 invoco dex- confeti.

ähwn

noxia fit voluptas

(

teram tuam ad [alutem meam , €9 ad te refero eftus -

QR

ritur.

, quae ex cibol & potu hau-

n

meos, quia confilitura mili de hac re nondum lat ; ne-

IV. Quotidie fib

i parum de cibo potuque

mo enim potejt e[Je continens, nifi tu des.

detrahere, donec ad certam corporique conve-

nientem menfuram perveniatur.

IV. Quia vero Deus etiam cooperationem s, Tgn. in

noftram requirit, ideo magnifaciat, & fpeciali lib. Exerc,

V. Exercitatio corgo;is €9 auimi affidua: ut

cura obfervet a/ceta regulas pro temperando

S. Bernardusfuafitdicens: Surge, praeecinge

te, tolle otium, exere vires, move brachia,

victu a S. Ignatio Lojola traditas , quze fere

emhe,

in fequentibus confiftunt.

I. Quod a pane

tefütt,

complofas explica manus, exercita te in ali-

minus fit abíitinendum, quam a reliquis ali-

quo, & ftatim fenties, fola teappetere, quze fa-

mamtollant,nonfauces demulceant. Reddet

mentis, eo quodis necgulam adeo irritet, nec

tentationl adeo obnoxium hominem reddat.

d

enim fapores cibis exercitium, quos tulit iner-

2. Quodcirca potum mayis fitabftinentia fer-

tia. Multa, quaerefpuis otiofus, poftlaborem

fumes vel detidiofus.

vanda, quain eibum, eo quod gravior exceffus

inillo, quam inhoc committi poffit. 3. Quod

$ Leo f. z.

VI. Confiderare utilitater , quae ex jejunio,

circa edulia & pulmenta potiflimum abftinen-

de jejun,

publico maxime, hauriuntur, de quibus prze-

3. 1nenf,.

&

tia fervari debeat, utpote per quae & appeti-

: clareS.Leo ficloquitur: Divinarumreveren-

tui ad peccandum, & diabolo ad tendandum

A

tia fanctionum inter quzelibet fpontaneze ob-

major occafio fubminiftratur; unde gemina

fervantiz ftudia habet femper privilegium

induítria adhibenda, ut fcilicet vel groffiori-

Clim,

fuum, utfacratiusfit, quod publicalege cele-

bus cibis quis vefcatur, vel parce delicatis

id, ,

bratur, quam quodprivata inftitutione deper-

utatur. 4. Quod ad meníuram juftam cibi

ditur; exercitatio enim obedientize; quatn fibi

ac potu$ inveniendam,

paulatim fibi aliquid

quisque proprio arbitrio indicit, ad utilitatem

detrahere debeat, quousque deprehendat,

64f

cujusdam pertinet portionis; jejunium vero,

quantum fufficit, ut functiones fuas ordinarias

quod univerfa Ecclef(ia füfcipit,neminem a ge-

commode obire poffit.

5. Quod inter come-

nerali purificatione fejungit ; & tunc fit po-

ftionem expediat, vel Chriftum cum difcipulis

tentiffimus Dei populus, quando in unitatem

fanctae obedienti?e omnium fidelium corda

comedentem imaginari, velaliis piis cogita-

tionibus animum , fuaviter tamen & absque

conveniunt, & in caítris militize Chriftianze

violentia occupare, ut hacratione occupatus

fimilis ex omni parte eft praeparatio , . & ea-

abftrahatur a fuavitate ciborum percipienda,

dem veft ubique munitio.

minusque fuper illos affe&tus effundatur. 6

.

M

Quod ad intemperantiam cavendam non pa-

5. X.

rum conducat, fi ante quam cibus vel potus fu-

ASCETICA.

matur, ac nulla efuries fentitur, determinetur,

quantum quis fumere velit, & ab hac menfura

T. Ut

afceta huic virtuti majori cum fervore

nec a propria aviditate, nec ab initigatione ini-

ftudeat, fequentia bene obfervet: Pri-

mici abducife permittat.

7. Quod przecipue

10 certo fibi perfuadeat, nunquam fe in per-

cavendum fit,ne fuper fumendos cibos animus

fe&ione infignem aliquem profe&um fatctu-

quafi totus effundatur; autcum nimia avidi^

rum, nifiin abítinentia prius excellere ftudeat,

S.'Clim.

uti S. Climacus reécte advertit, dumn dixit:

tate & feftinatione comedatur.

$771^9. Nunquam o Pharaone liberaberis, neque fapremum

O x

Pa[cha celebrabis , nifi amaritudiner comederis ;

. CONCEPTUS PRJEDICABILES.

amaritudines [unt jejunzi violentia €9 ajfliclio , a-

zyma vero [enfus minime inflatus.

I. Joteft in initio quadragefimse afferri ex-

S- Greg. l.

II. Parimodo fibi perfuadeat, noneffeadeo

emplum Eftheris, quae, cum irati Affue-

3o.or. facile, ad perfectionem hujus virtutis perve-

ri furorem placare, latamque mortis fenten-

1

nire, ficut primo afpectu apparet: nam, utbe-

tiam a populo fuo avertere vellet, confugitad

Dominum, dein cum depofuiffet veftes re-

neS. Gregorius notat, fic pleruzuique voluptas [ub

nece[fitate [e palliat, ut viz: eam perfetiur quisque

gias, fletibus ac luétui apta indumenta fufce-

di[cernat. .Namdum folvi debitum nece[fitas petit ;

pit, cinere implevit caput, corpus füuum humi-

ha-

l

!

16

Bibliothece Manuafis Coiiciosator:

liavit jejunüis, & deprecabatur Dominum

calypfi promifit dicens: Vicenti dabo manna Apo&."g.' ?

abiconditum.

E

hi

Deum Ifrael. Dici proinde poteft, id ipfum Ec-

clefiam hoc tempore quadragefimze facere,

VII. Poteft oftend

i, cur jejuitia. diverfis.

temporibus inftituta fint, nimirum r. feria

ut iram Dei fedet, & fententiam mortis ob

peccatain Bacchanalibus perpetrata latam a-.

fexta & Sabbato. 2.In quatuor anni tempo-

vertatur.

ribus. 3. In vigilis feftivitatum. 4. Inqua-

incel

Oftendatur itaque cujuslibet ho-

1 o,in

rum medicorum aptitudo ad Deum placan-

dragefima, ubi eft maxime inhzerendum. Vi-ä

:]

W d

dum. Quademateria videri poteft Nilus My-

deFabrum Dom. 1. Quadr. conc. 7. .

C

VIIH. Poteft oftendi varietas jejuniorum,

l

I!

fticus P. Philippi Kiffelii p. r. conc. 14.

bonorum ícilicet. 1. Naturale; & hoc com-

QI

II Poteft inftitui pulchra comparatio pi-

j

mendari poteít pro facrze Euchariltize fufce-

fcium, quos in quadragefima comedere loco

ptione. .2. Philofophicum; & ex hoc fumi

[

carnium jubemur, cum pifce, qui juniorem

Ü

'Tobiami devorare voluit, oftendique , quo

poteft argumentum ad jejunii noftri fuavita-

tem demonfítrandum, objiciendoillad S. Au-

fi

Tob. 6.

ficut Tobias auxilio S. Raphaelis animatus

illum invafit, & tres fru&us ex illo capto re-

guitini: Potueruntifti &iftae, & tunon pote-

4

xis? 3. Ecclefiafticum, cujus excellentia & u-

portavit, fcilicet extricationem daemonio-

tilitas multiplex demonttrari poteft. (Vide

Q

tum, fanationem oculorum Patris, & fuften-

vï

tationem ; ita Chriftiani quoque h2ec tria

Drex. Aloe l. 1. c. 1. & 3. &1.2.c.5.)

1X. Poteft oftendi varietas jejuniorum vi-

commoda reportent per jejunium, nempe ex-

tricationem dzemonis & carnis, quee eft alter

tioforum, nempe 1.gulofum, feueorum, qui

uo vi-

dzemon, fanationem corporis & animi, fu-

jejunant, ut plus comedere poilint, de q

de Drex.in Aloel.2. c.2. $.2. & c.7. $. 1. 2. A-

ftentationem, quatenus vi&tum tribuit, & vi-

tam prolongat.

Quze fingula fufius explica-

varum, feu eorum, qui jejunant, ut pecuniis

*abrum in fer. 2. Ci-

parcant. Videibid. c.2.$.1.& c.7.S. 1. 3. Pha-

ta videri poffant apud *

;

rifaicum , feu eorum, qui propter vanam glo-

netr. conc. 1

L

Mich.c6. 1II. Poteft dici, haud dubi

e multos pecca?

riamjejunant. Videibid.c.2..2. 4. Melau-

ä

toram fuorum conícios defideraturos ali-

cholicum & coattumjejunium. Videl.2.c.7.

quod medium ,

per quod iram Dei placare

$-3: 0 8« L. .5. Superfítitiofum, de quo vi-

neque tamen diu effe quaerendum,

dec.8.S.2. 0. Mortuum jejunium, de quo vice

poffint;

ibid. c. ult. & Staplet. Dom. 1. Quadr.

cum per Mi

cheam Prophetam offeratur di-

X. Poteít occafione illius fententize EZe- Ezech. 4.

centem : Indicabo tibi,

o homo, quid fit

chielis: Cibustuuserit in pondere & menfue- V. I0.

bonum; & quid Dominus requirat a te; uti-

ra: oftendi 1. Qualis requiratur menfura ad

l,

que facere judicium (caftigand

o te per je-

junium ) & diligere mifericordi

am (dando

jejunandum, de quo vide Aloen 1. 2. c. 2. 3. 4-

?. Quomodo etiam

AU r

De

us preemium in menfu-

eleemofynam ) & follicitum ambulare cum

Deo tuo (per orationem) & hunc effe funi-

rà & pondere ipfi correfpondente fit largitu-

P

rus, dequo videibid. c. 6.

culum triplicem; qui difficulter rumpitur, &

XE. Poteit ex illa fententia Ecclefiaftze : ged, ro,

per quem conítr

inguntur irati Dei manus; ne

punire nos queant,

quod de quolibet fpecia-

Beatagens,cujus Principes comeduntin tem- v. 17.

:

tim erit oftendendum.

Videatur Faber p. 3.

pore &c. oftendi, quamre&e arguatur, Chri-

ilianos vere a Deo ele&tam gentem efle, ut

fer. ?. Rog. conc. 3.

-- 1V. Poteit jejunium commen

dasi uvl

quae carnem crucifigat cum concupifcentiis

füis. .Undepoteft hic deinftitutione quadra-

quatuor affe&tibus, quos Ecclefia in przefatio-

ne quadragefimali indicat, dum ait: Quicor-

gefim» agi, & quanti facienda fit, indicari.

vitia comprimis ( vide Aloe

Vide Drex. in Aloel.2. c.9.

a

porali jejunio

ibid.

XII. Poteftdici, proverbiumillud S. Augu-

]. . c.29. & 12.) mentem elevas (vide

c. $. & 10.) virtutem largiris ( vide c. 1 3. )

1

fini: Deum non tam verba, quam adverbia

amareac preemiare: in jejunio vel maxime e-

& przemia (vide c. 1. 3. & 11-)

tiam locum habere, atque adeo oftendi poteft,

V. Poteft oftendi, quam verum

fit, quod

Eccl. 37. dicitur: Qui abftinens eft,. adjiciet

quod jejuniüm 1. vere, & nonfitte. 2. Hilari-

ter. 3. Pie,feu cum bonaintentione. 4. Aman-

vitam, idque pro

bari per quadruplicem vi-

tam.. 1. Corporis (videDrex

el. in Aloe]l. r.

ter, ideft, cum munda confcientia. 5 Libera-

:(0.) 2. Animee (vide ib.

liter, id eft, varia bona opera addendo fit tran(i-

. 4. 17. & l. 2. c.

endum. Vide Fabrum fer. Ciuer. conc. 2. ,

c.8.&g.) $3. Gratize (vide

C-13:) 4 Gloriæ

'videl. 1.c. 1. & l. 2. C. 1 1.)

XIII. Poteft oftendi, quomodo jejunantes S. Chryf.

excitare fe poffint ad alacriter futcipiendut

n tt.1nc.f,

VI. Poteft dici, quod tempore jejunio-

3en.ho,r.

rum multi varia condimenta conquirant ,

jejunium. | £xemplo Chrifli, de quo S. Chryfo-

ftomus pulchram hanc fententiam protulit:

quibus fapidos cibos efliciant , fed nullum

Ne attendas ad laborem folum , fed ad fru-

melius effe, quam ipfüm jejunium , idque

duplici modo oftendi poteft. 1. Peripfam

&uum. Labor quidem nobis eftin jejunando,

at nondum pro Domino Jefu crucifixi fumus.

naturam jejunii (vide Drex.in Aloel. 1. c.6.)

2. Per gratize divieze efficaciam & dulcedi-

Majora ipfe tulit, parva nos reddimus. Cruci-

nem, quz comparari poteft illi íucco, quem

fixus eft propter te, & fitit,& bibitacetum cum

olim Rabaudus Monachus plebeios cibos

fellepropterte, quid tu propteripfam? Stas

faftidiens vidit a S. Petro & Honorato Ab-

inlabore, nondum pependitti in cruce. Ne fis

bate oleri imponi, & quovis melle dulcius

ingratusin Dominum Jefum: quinoncompa-

titur Jefu, ignorat Jefum.

effeciffe; hoc enim effe, quod Deus in Apo-

$. XII.

Titulus 1

Abffinantia.

E

Atv

^

5 XII.

ventplurimi : Sed parvulos & pécudes obfer-

vantes jejunii quis vidit? ? Curergo tam inau-

ALII CONCEPTUS PRO CONCIONI--

BUS SERVIENTES.

diti jejunii non fit mentio, vel utindeintellige-

remus , placuiffe etiam illud Numini ? Theo-

N

phyladus pratermifli jejunii caufam atfert

Qualitas.

I

iufze noftr?e plurimum opoortunam Refpe-

2.indie

Nyff, fer,

on probat Dominus qualiacunqueilla j Je-

Xit autem Dominus , aitiile, opera ipforum,

junia, quia fi tota quadragefima ab illi-

Cin, $. 3.

cms eduliis abftineas, interim vero in malo

videlicetbona, quæiecerant jejunium ipfo-

rum non afpexw proinde jejunium non fuit

ftatu perfeveres, non efthocbonum jejunium,

perfe fufticiens, ut Deum redderet propitium,

quod famelicam relinquitanimam. S.Dafilius

ut eum placaret, nifi & mores correxi(lent, &

Magnus hom. 2, dejejunio, quod theglumum

bona opera exhibuiffent. - Si victum tantum

jejunium, fic fcribit: Verumj |jjejunium eft a vi-

a fe abdicaffent Ninivitze, non vitium, nihil

tiisimmunem effe, continentia lmguæ, 1rae co-

obtinuiffent, jejunium, quod folum Deo pro-

hibitio, obtre&ationis, mendacii, perjurii, ab

batur, efta vitiis immunem effe.

his abítinere , verum jejunium eft.

Non eft

Iil. Gravis quidam & acutus author fub— ibid.

aurum qmdquld lucet; neque jejunant oinnes,

tilem habuit de re aliqua cogitationem , di-

qui non comedunt.

Temperare animoa pra-

gnam, quam expendatis, & obfervetis.

Quld

vis cupiditatibus, manibus a malefactis, ocu-

mylfterii fubfit, ajebat, quod vix dum unus mi-

lisa petulantibus obtutibus, linguze a fufurro,

Jitum, Longinus quidam, lancea latus Chrifti

obtrectatione, contumeliis, blaiphemus, ven-

aperuit, quando continuo exivit fanguis, non

iri agulafimul & Venere, id verum jejunium

illefolus; fed comitatusaqua ? Latet fab hoc

ex S. Bafilio. . Quanta verborum gratia hoc

fanguinis & aquze pari effluxu non Sacramen-.

expreífit Leo, illeomnium, quotquot Ecclefia

tum tantum, fed infigne quoque documentum.

habuit, manfuetiffimus : Superfluum eft, in-

Quale porro documentum? . Refpondet, eo

quit magnus Pontifex fer. 8,, de jejunio de-

cimi menfis, fufcipere efuriem, & iniquam non

myfterioó cum fanguine aquam concurriffe, ut

hinc infüäuetemur id a nobis in ommbus no-

deponere voluntatem , refciffo affligi cibo, &

ftris mortificationibus, afflictationibus, jeiu-

aconceptonon deüfïere peccato. Carnale ePc

nonipmtuale Jejumum ubi foli corpori non

niis agi oportere, ut fanguinis comes fem-

perfitaqua, ut, quiin carnem fuam fhgus

patcitur, & iniis, quae omnibus deliciis no-

ammadvemt donec fanguinem verfet, qui

&& l,

lo

centiora fünt, permanere.

jeiuniis corpus emaciat, deblhtatque, is haec

Tbid,

-: H. Quis nefcit,quam perditis quondam mo-

talaque opera non finat effe fletibus orba,

ribus Ninivitarum urbs magna fuerit ? De-

fed cruori lacrymas adjungat , Deumque of--

ftinavit ad eam Deus Jonam Prophetam, qui

fendiffe doleat, nam fundere fine aqua fan-

inviam, &ad vitz fanioris ftudia eam revoca-

guinem, infru&uofus labor eft: jejunare, nec

ret. lvit Propheta, fecit, quod juffus, & quo-

meliorem fimul vitam vivere , inanis fatiga-

d. 18

niam quadraginta dierum inducias, quibus

tioeft; abdicare a fe cibos, non flagitia, . eft

fcelera fua poenitentia damnare, & errata e-

J

operam ludere, & oleum przeterea perdere.

mendare poü'ent addixit, Rex omnibus j jeju-

-1V. Evangelicus Propheta eandem nobis jpiq,

nium, faccos, cilicia, cineres & fupplicia,

do&rinam egregie tradit.: Previdebat ille ftu-

quae de fequisque fumeret, publico edictoim-

pendas mortificationes. & afpentates, quibus

perans,itadecrevit: Homines, & jumenta, &

feaffli&uri erant viri, quiinlegegratize futuri

st

boves, & pecoranon guftent quicquam ,. nec

fan&i erant, atque nefeinfru&tuofo labore fru-

pafcantur, &aquamnon bibant, Jonze 3. v. 7.

ftra conficerent , verum debito modo ea opera

Primus legem fubiit, qui tulit, & mox pottil-

perficerent , his eos verbis ex fenfuallegorico

lum czeteri, nec enim magnes tam facilefer-

appellat: Egredietur virga deradice ]eiT e lfa.

rum ad fe allicit & trahit, quam propenfe ad

II.V.I. Ettalibus docemur, quem fervare in,

omnem boni operis ufum fübditos exemplum

jejuniis, caeterisque aflliéionibus modum de-

beamus? imo vero

Principis adducit. -

PoPtquam devoteobtem-

Mox nempefaubjicit: Et

perarunt Regi , & poenitentia tam ftrenua füos

flos deradice ejus afcead^t. . Quishorum fen-

infe erratus mulctarunt, refiliita fuperioreillo

fus, aut quomodo ea accipiam, utinrem prae-

feveriore propofito Deus , qui novit retractare

fentem conveniant? Virga judiciarize pote-,

fententiam, dumimpius mutat mentem. Sed

ftatis, a qua fupphaa decernuntur, & infe-

rl

quam nobis Scuptura revocati a Domino fa-

runtur, pcenitentize fymbolum eft, qua deno-

incb

talis decreti caufam affignat? Et vidit Deus

bis 1pfis poenas repetimus. - Unde h»ec paeui-

l hOJn

opera eorum,inquit, quia converfi funtde via

tentia oriri debet? deraiice.

Dicat, dicat

fua mala, & mifertus eft Deus fuper malitiam,

hoc amplioribus , & illuftrioribus verbis Al-

quam locutus fuerat, utfaceret eis, & non

bertus Magnus

Non folum ex fummitate

fecit. Operae pretium eft hic figere pedem, &

virgae, fed ex radice afcendet flos, quia non

penficulare id, quod dicitur Deus viditfe ope-

tantum ex aflli&ctione corporis, fed ex humi-

Ya eorum. Quare unumnoncommemorat Je-

litate mentis afcendit flos, id eft, fpesaeternae

Non efflore-

yumum ]e] uniorum ommum quaecunque no-

beatitudinis. Hzec ille ferm. 56.

bis hiftorize produnt, prodlglofl[ïimum ?.quod

Ícet Chriftianus, nec quicquam proficiet, nifi

virga, affh&aao, Jejunium fuam ab humili ra-

jejunarint homines , quosratio in rerum fub-

limiorum notitiam adduxit, vifum id fzepe, fit-

dice oríginem ducant, & cum animi demil-

ue hodie, ut communem abftinentiam fer-

fione, poemtudlne, ac vero. dolore fint con-

R. P. Lohn. Bibl. [Man. Tom.

jun-

Bibliothzee TManualis Conctonatorie

18

jun&a ; quod vero cum his conjun&um, idem

brotuüm, ornamentum vitze, caftitatis muriis,

bonum eit jejunium.

civitas fanctitatis; Omnia hzec facri jejunii e«

& poenitentia obfo-

logia vehementer probo, unum tamen eft, in

ï

Ibid,

V. Idgenus jejunium,

nant Aungelos, &lautas epulasad voluptatem

quo nonnihil difficuitatis invenio, quod dici-

beatis illis fpiritibus miniltrant. S. Athana-

tur jejanium pars corporis, & decus membro-

rum. Quodabltinentia fit internecio fcelerum,;

fius, cum verbisamplificare laudes jejunii vel-

let, non invenit commodiora, quam i diceret:

gladius flagitiorum, fanétitatis vigor, & hos

jejunium Angelorum cibus eft, lib. de Virgin.

Ípitatio, murus caítitatis adamantinus, arx

intantam fublimitatem affurgit, qui ritejeju-

pietatis invicta, idfacileeftintelle£tu: verum

nat,ut Angelis menfam opulentam,opiparam-

quod fit pars corporis, partium illius orna*

queinítruat: fed nefimplex quidem, & promi-

mentum , quomodo perfuaderi queat, nefcio,

praefertim cum magis videatur imminuere;

fcuum jejunium putes; ita poft ifta monet D.

Athanafius: nonenim, quia cibisjejunat fo-

extenuare; &tanquamlima deterere corpus,

jummodo, probe fe gerit, fed qui abitinet ab

& confumere , & membra ejus fqualore obdu-

cere, & marcida efficere. Aterras, mi homo,

omni opere malo, hoc enim jejunium cenfetur.

Qui fic ventrem cibis vacuat,& ex animo fimul

inquitS. Julianus, pufillanimitasquetua, &

vitia exhaurit, & abftinentiam efcarum abfti-

vana imprudentis rationis apprehenfioa vero

nentia condit offenfarum, feu culparum, is ex

te abducit, jejunium enim non debilitat, fed

voto, & adguftum Angelorum jejunat, & epu-

roborat, & pcenitentia non eft gladius interi*

lum illis dat tam gratum, quam fplendidum.

mens, fed panis confirmans, & vitam in eis re«

peris, in quibus invenire mortem putabas,

At fi tale jejunium eft Angelorum epulum,

quisquis jejunat, & non ad modum, quem di-

cum econtra fzepe morbos, mortemque incura

xi, hoc facit, idem, quantum in ipfo eft, Ange-

ras exciborumiuxu, & deliciarum intempes

ranteufu , ex quibus & conftantioremincolu-

los, Ceelitesquereliquos fame conficit, & ne-

cat: econtra vero dzemones pafcit, inferisque

mitatem, & vitam perdurabiliorem exfpecta-

convivium celebrat, quibus enim operibus of-

bas. Vide tale quidpiam in tribuspueris, S.

fenfionem affert Angelis , iisdem voluptatem

Prophetz Dauielis fociis, qui cumlegumini-

conciliat daemonibus.

bus tantum vefcerentur, & ftata jejunia ob«

Filius prodigusid teftatum dabit.

Reliquit

fervarent, tain decentem formam, liberalem-

que, & elegantem ípeciem eis tenuis ille vi-

ille patrias zedes, prodegitque ex:emp!o facul-

ttüs, & diuturniorinedia attulit, utde eis fa-

tatesomnes cum meretricibus. Hincintan-

tam incidit egeftatem, ut famulatui feaddice-

certextus Dan.c.1. v.19.itapronunciet: Non

funtinventi tales de univerfis, exomnibus a-

re opus habuerit Domini, qui mifit illum in

villam fuam, ut pafceret porcos, Luc. 1 5. Por-

dolefcentibus, qui ad hoc nutriebantur, ut Ré-

ro qui porcos ad paftum ducebat, ipfe impa-

giabintimis cubiculis effent, non fuit aliquo-

rum tam grata Nabuchodonoforis oculis,

ftus atqueinefus dies totos trausmittebat, cu-

piebatque faturari defiliquis, & nemo lii da-

quam Danielis, affeclarumque ejus venuftas.

bat. Itaquequifaibus fuum victum procura-

Ex quo arbitrarilieet, quod jejunium non ene-

cet, non mattet abítinentia, fed ornet potius

bat, ipfearctiflimejejunabat. Quos porcos di-

casa prodigo filio paftos ? pafcebat porcos, id

corpus, membraque illius honeftet: Eft jeju-

eft, ddemones, ajuntS. Auguftinus, & Hugo

niumpars corporis,decus membrorum.Major-

Cardinalis. Cibosergo dzemonibusinferebat

que ex illo pulchritudo nafcitur, quod foediífi-

Pt

copiofos, ipfe ex jejunio famelicus. Sicquis-

mam turpitudinem allaturum videbatur.

Watti

quis perperam jejunat, quisquis vitiis pafci-

.. VII. Quanta autem fit jejunii efficacitas, Tdem t

fo.g

tur, duma vi&tuabftinet, idem daemones pa-

non parum ex eo elucefcet, quod Regi virtu- ** 7

fcit, Ceelites ferme necat. Pafcebat daemones,

tum, & omnis potentize Domino in fupremo il-

cibus & alimentum ipfe erat; talis eftunus-

lius, & poenali cumacerba morte conflictu ac-

quisque peccator; damonem ex fe pafcit.

cidit. Blasphemias inillum plurimas & atro-

Quid facit alimentum in corporeejus, quem

citlimas hoítes ipfius capitales omnes jacta-

nutrit? infuübftantiam comedentis tranfit,non

bant, quod ipíe éx fententia S. Auguftini

aliter, quam manfuetudo ovis in feritatem fi-

multo ante praeviderat , & per os Prophetae

mul & cibum leonis vertitur.

Ergo qui jeju-

regii przedixerat, quando Pf. 68. v. 5. fic aje-

nat, & interim peccat, uti filius prodigus fecit,

bat: multiplicati funt fuper capillos capitis

fi eft cibus & nutrimentum daemonis, in dze-

mei, qui oderunt me gratis, confortati funt,

qui perfecuti funt me inimici mei injufte; &

monem vertitur, non transformatione natuü-

tze, fedimitatione morum & vitze. Prorfum

cum fitim : meam , qua intolerantiffime la-

hoc piiffima veritas habet, qui jejunat, fimul-

borabam , illis fignificarem, dederunt in e-

Ícam meam fel, & in fiti mea potaverunt me

que peccat, daemon eft, diabolus eft, infero-

[

rum vernaeft. S. Eligius & Ifidorusidhis pa-

aceto; ibid.; v. 22.

Satis manifefte hic vi-

rYibus verbis affirmant: Quia cibis abftinent,

derelicet, inquit egregius Doctor, quam accu-

rate ad ipfum literze fenfum expletum hoc fue-

& prave agunt, dsemones imitantur, quibus

eíca non 'eiï, &neq

uitia femper eft.

rit in mitiffimi Agni acerbiffima paffone.

Utilitas.

Cum enim videret, quod omnia jam tormen-

ta exantlaffet , folusque reliquus effet ex ace-

Tbid. part.

VI. De jejunioS. Julianus Archiepifcopus

x. I.G.Pol. Toletanus in füis commentariis in Nahum fic

to deguftando cruciatus, vix ardentem, fae-

C. 2»

ait: Jejunium eft mors vitiorum, vita virtu-

vamque fitim fuam aperuerat, quando Judzei,

res«

tum; eftjejunium pars corporis ; decus mem-

utillius dolores e.xafperargnt magis, aucto

Ej

que

Titulus 1].

Abflinentia.

19

que teäderent mordaxacetum ei propinarunt.

corpus, 1mpmfruaturammu€ Davidde fe: In

VerumEvangelifta monet,quod cum guftaffet,

terra deferta,invia & inaquofa,fic inSantto ap-

holuit bibere, Matth.27. v.34. Dicitnunc Aus

parui tibi, Pfal.62. |Hoc defertum jejunium

guftinus : Quidnaminter hos tam acres, & a-

eít,&a cibis temperantia, inquit S.Ambrofius,

cerbos coníli&tus, tantasqueamaritudines pa-

ferta. 32.de Quadragefima, a cibistemperare,

tientifimusDominus agit? ld, quodPropheta

eft Deoi San&o apparere; jejunium obferva-

cumhvangehüa congruens aflirmat: Operuiin

re, eftanimoimpinguefcere, additur enim mox

jejunio animam meam, ibid.v.11. In quae Au-

v.6. ficatadipe & piaguedine repleatur auima

guftinus :

Jejunare elegit; impotus manere

mea. Semper virtüti cibus jejunium fuit, tefte

S. Leone ferm. de jejunio.

maluit,quam bibere. Cumquehac jejunii lori-

ca fetexilfet, confummatum eftinquit apud S.

X. Eleganter S. Ambrofius hom. 37. inTbid. S.

Joannem c. 19.30. velut dixitfet: Adumbili-

Quadragefima explicans id Genef. 36. co

me- Amb1 .he.

»inGen,

cum dedu&um eít negotium, & certa victoria..

dit, & aperti íunt oculiamborum, cumque a-

Qui enim forti hacjinfigniquelorica communi-

gnoviffent fe effe nudos &c, Adam Evàm non

nifi inte mpelantxa cognov1t quamdiu jejuna-

tus eft, non habet, quod metuat,. hoihumque

profhgatwnem & indubitatam (ibi promittere

v1tab interdictis epuhs, tamdiu & a pudcndls

poteft triumphum.lIrrugiantitaque inimici,fu-

jejunavere peccatis. Fames enim amica vir-,

rant hoftes, ac perbacchentur, armentur blas-

ginitatis eft,&inimica laícivize. Saturitas ve-

phemiis,ja&ent convitia,vomaut probra,quid-

ro caftitatem prodigit, nutrit 1llecebras Nota,

quod David dicat: Openu in jejunio animam

quid libitum e(tjid faciant,& dicant, totus con-

tra me orcus conjuret, fed hoc fibi perfüafum

meam. AÁtvero Adamviolato jejunio vidit fe

habeat, quod inanis a meredibit, nam in me

nudum, quia nempe gula nudos fecit, ]e]umo

non habet quidquam, Joan.14. 3o. hocelt, non

operuit. Donum operimentum, quod animam.

inveniet, qua parte me invadere queat, ut fere

tegit. Hzeciterum S. Ambrofius]. 1. deElia.

exponit S. (negouus Curiftud? Quomam

Xl.. 1. Reg. 7. contra Philifthzeos vi&ores ïïalttlmäa

.operuiin jejunio animam meam, jejuuio con-

pugnaturi, fab Samuele Ifraelitze, jejunave- '? l. 226.

tectus,jejunii fcuto munitus,& a fummo verti-

runt in die illa, v. 6. & ita üegerunthofïes, ut

nunquam redierine :

Nec àppofuerunt ultra,

ce usque ad extremas calces fum obarmatus.

Quis (ub his armis timeat? quis ta/i clyppo

ut venirentin terminos Ifrael. Nectantum an-

Ícutatustremat? . Tanta nimirum vis ett jeju-

te pugnam, fed in ipfa die pugnze Jejunatum

fuiffe lego.

nii, ut Deusipfeilla uti videatur adverfus om-

1. Regum 14. Saul cum decem

nes fuos vifibiles & invifibiles hottes, tanquam

millibus contra Philifthaeos iturus, adjuravit

nonhaberet nativum robor fuum, & defenden-

populum dicens, maledi&us vir, qui comede-

.'di fe, ac protegendi potentiam immenfam.

rit panem usque ad vefperam. Et :quia [ona-

Quod autem jejunii praefidium fibi adhibere

thas, qui folus paulo ante exercitum hoitilem:

Iregerat , ignarus juramenti, guftavit modi-

voluitmagaus Dominus, hoc ad illius fingula-

rem commendationem fecit, aut, quanta fit il-

cum melhs , pene fe & fnos perdidiffet.

L.

lius virtus & poteftas,nobis iunotelceret, quod

Machab. 3. v. 48. Judas Machabeeus cum fuis

fcilicetfolum tueri illum,cum tam mult;is inlo-

]ejunaverunt illadie; quofruétu? die fequen-

cis,tam rabiofis ab hoftibus o ppugnaretuïs,po-

ti cum tribus raillibus virorum tantum, qul

tuiffet, tametfi vires

, quibusieipium defende-

tegumenta & gladios non habebant, contrà

ret, alias nullàs habm(iet

Gorgiam, qui mille equites electos habebat &

Phifipp, -

VILL . .;:Levit. 14. MandatDeus duos paiï'e-

quinque millia virotum fele&iffimorum (hi

t

Harttung, res fa. 1fi;;ar1, quorum; alter occidendus erat,

docti ad. preeiium ) . ad confh&um proceHit

L

0.274. alter permittendus evolare; ut unus evolet, al-

venit, Vldlt vicit.

teri mouendum eft. Quid hoc indicat? Sacri-

,XII. Satis dejejunio; addamus ahqutä de Harfïtungs

e(ïuhu

"

ficium,quod a nobis Deus exigit. Duo pafferes

3nodo 1ejunand1 qui ex modo

a

m prin-fol. 277.

. funt corpus & anima. Utrumque teneris offer-

ceps hu],us temporis, falpam, i inquam, parándi

defumitur. Quo falpa candidior, eo melior; &

:eTe.. Quomodo ? accipe cultrum, & guttur alte-

nfcmde,cult*'um ]ejunu ficevolabitalter. Ita

quo fiacerior eft jejunantis intentio Deo pla«

Ong in Pfal. 37. hom. 1. ita opereipfo Paulus

cendi, &

-Majeftatem fupremam, exemplo Jefà

, A&or.c.9. v.g. Erat tubus diebus non videns,

Chmfh,placandl hoc jejunium periefhus fa-

- & non manducavit, nequeft bibit. Corpus illius

pidius, &acceptius divino elt palato. Candor

Pharitzeis defuit, hinc illud Chrifti Matth. 6.

. quafi paü"elculus jacebat in terra mortifica-

tum, & ecce anima quomodo evolavit?. , usque

y. 16. Nohtefierlücuthypocmäe Maceratu£

adtertium coelum, & raptus eítin Paradifum;

inaquis falpa, jejunium tium àquis peeniten»

jejunium illum elev avit, utfule Hleronymus

tize & lacrymarum mergatur , nec defint elee»

1.2. contra Jovinian.

mofyn2 , quas aquis confem, ex cap. 3. V. 33*

ïbtd

IX. Elias & Moyfes, quorum hic conjuga-

Ecclefiaftici didicimus: Ignem ardentem ex-

torum, ille V1rgmum & Religioforum exem-

tinguit aqua, & eleemoly:a refiftit peccaátis.

plara Chrifto affumpti funt, utconftetutrum-

Salpa deniquetunditur, utmollefcat,. &aro-

matis vatiis conditut, utfapiat.

que ftatüin obligari ad ]ejumum Kliam &

Moy(em iterum experndité, cujus utriusque

XIIT. Jejunavit Salvatot nofter, quändo à Nyfï'en.

corpus, vel non habetur, vel non videtur, quia

dzemonetentandus, ut tali exerüplo nos doce- Dom. r.

uadr,

jejunium fic Corpus extenuat , ut videri non

retadverfus tentationes nulla effe jejünio va-

3.

polífit, ut rapi ad paradifum, & transfigurari

lidiora arma, nón fcatàm, nonloricam defen- "

cum Chrlfco mereàátur.

At dum extenuatur

üomcommodmrem. .Subnotawthocs Bai-

læ.us

R. P, Lohn. Bibl. Man. Tom. T.

C à

20

Bibliothecæ) Manualis Cbhcionatoriæ

lius Magnus hom. 1. de jeiunio, ubi fic habet:

quodnonfemperjejunas). Qui non compati-

Dominus nofter non prius in carne, quam

N

tur Jefu, ignorat Jefum; quirepellit jejunium,

pro nobis affumpferat, Diaboli infultus exce-

ignorat crucem, quze ut non eft mala, ita nec

.vat

f sgbbo

pit, quam eam jejunio communiffet. itaque

tu eam, quafi malam fufpiceris, nefit fcedus:

tam eft potens armatura jejunium, ut fecurus

fervus, qui minifter eft Dei.

inire bellum , & congredi cum holte poffit

XVIII. Jejunrum modettizeprincipium, fru- ibidema,

Chriftianus, quisquis illa eft inftru&us. Ma-

&uofa naturze violentia, malarum cogitatio-

2na fane exaggeratio eft, quod Chriftus non

num fuga, gulze victoria, infigne lumen ani-

LA n

me, interioris hominis refectio, orationis

D

prius incarne diaboli infultus excepit, quam

eam jejunio communiffet. Quid enim amplius

munditia, mentis cuftodia, meritorum fchola,

autmajusdici queat? Videtur enim Jejunium

luxurizereftinétio, noxarum abolitio, contri-

tam forte eífe (catum, utillo fatis effe te&us ac

tionis janua, intemperantiee difciplina, Ange-

tutus Chriltus potuerit, tametfi omni alio de-

lorum vita, quietis occafio, obedientize cuftos,

(NCAC

fenfionis genere nudus.

tranquillitatis parens, roburanimi, fpiritus vi-

fbid,

XIV. Ajuntnonnulli, Samfonem fuiffe gi-

gor, radixgratie. Jejunium falutis alimen-

gantem.

Siita eft, utii volunt, quis eum gi-

tum, libidinis trophseum, caftitatis murus, pu-

gantem fecit, atque ita fafcinavit, ut perpe-

dicitize propugnaculum, humilitatisangmens

tuus ab hoftibus vi&tor rediret, quem fi a viri-

tum;concupifcentize triumphus, im becillitatis

bus & robore zeftimes, magis ex zere fufum,

allevamentum, fanitatis afylum. ]ejunium

quam ex carne & fanguine coagmentatum

ommnis efculenti condimentum , valetudinis

dicas? Qu resfortiífimum Samfonem fecit

fummum przefidium , genuinum poenitentiae

inexpugnabilem ? clamat magnus Bafilius

fundamentum, crapulze antidotum, zegrotan-

hom. i.dejejunio. Refpondetque: An non

tisremedium, contra&tze culpze excidium, fi-

jejunium? jejunio in utero matris conceptus

dei vexillum,peregrinationis neceffarium via-

eit, cuni jejunio educatus eft; jejunio in vi-

ticum, reconciliationis acceptum facrificium,

Yi D

rum adolevit; & quomodo non om

$

EuE

omnis pize actionis adjumentum maximum.

raret, ac vinceret.

Jejunium proríus eft aloe, faluberrimi, licet

l$

Ibidem f,

XV. Cuifamiliare eftjejunium, is non ho-

amariorisfücci, jejunium vere pharmacum

ér.

minum, fed Angelorum pofthac catalogo eft

eft pharmacorum omnium praeftantiffimum.

inferendus, de quo S. Athanafius orat. de Vir-

Jejunium mors vitiorum, incrementum & vi-

ginit. Quijejunio utitur, angelici ordinis cen-

ta virtutum, Paradifi oftium. Vides, ait Chry-

hdcs.

jendus eft. Quid habet Angelus? illam unam

foftomus, quanta res fit

jejunium ; Angelos

inter plurimas excellentias, quod nec benedi-

&ione, nec maledi&tione movetur, 2. Reg. t4.

exhomlmbus facit.

S. VIIL.

5 Vint

v.17. cujustam eft inexpugnabilis fortitudo,

Subb, m

ut nec adulationibus intumefcat, nec dejicia-

COT SMISCELLANEA..

Temnic

tur probris. Talis eft, qui jejunii obfervans,

Qualitar.

angelici ordinis cenfendus eft, vivit ut Ange-

"

lus, atqueobid eftinfuperabilis. Quid vero fi

L( üicüüquefecerat votumin läge,&fe Vo-ï Num 6,

etiam Dei vitam vivat? de quo Davidait: Non

b e ï'le(bat Domino confecrare, a vino, &

accedet ad te malum, Pf. 9o. ipfe namque ex

omüteo, quod inebriare poterat, ab

i

ftinere de-

fua effentia habetimmunitatem aclibertatem

bebat.

4

abomni malo, damno, incommodo. Talipri-

. ]. Dicebat unus ex Patribus: ïnvemtur Vi PP. -

':

vilegio ex gratize dono gaudet, qui jejunat;nec

homo multum comedens, & adhuc éfi

í

M

"

^

z

Hens hd-

Shdh

enim aliusillo vicinius Deum accedit, quod S.

ne fatietur; alter autem parum comedit, & :

Gdlen,

Ambrofiusenarrat: 1. in Jonam fic expreffit :

fatiatur; illeautem majorem

habet merce-

lbider,

Aliter Deo proximi effe non poffumus, uifi ad

dem, quam ifte.

;

3

eumjejuniis propinquemus, Deus enim ipfe

III. Re&e dicebat fchola Sale

rmtana :' "Schola

jejunans & fan&useft. Atfi Dei vitam yivit,

Sidatolufcula, menfa minufcula,pace referta, Sslern.

quisquis jejunat, quomodo non femper trium-

Nepetegrandia lautaque prandia,literépleta.

phet, donecin hoc mundo apgit?: Quzeilli poe-

V. "Platonis convivia duo dicebantur hà- Langius

Triis

na incominodabit ? quse illum tentationes

bére commoda, jucundum & utilem difcur-in Poly.

fübigent? quis hoftis fupplantabit? ..

fur, & ut fequenti die alicui beneeffet. .

S. Chryf.

XVI. Murus eft Chriftiano jejuniam, inex-

ECIEDEENT

ferm. I,

.V. Epaminondas Thebanus a vicino adIbidem,

" pugnabilis diabolo, intransgreffibilis inimico.

coenam invitatus, cum menfam deliciis af-

de jejun.

Quis enim unquam Chriftianorum jejunavit,

fluentem reperiffet, iratus difceffit dicens: I£-

G(M, l

actr

& captus eft? quis fobrius manfit, & victus

go te opinabar, rei divini o

s

peram dare, non

€àngi,

eft? Temulentum aggreditur diabolus, luxu-

de contumelia cogitare.

*

riofum aggrediturinimicus. Ubiautem jeju-

VI. Socratesiuterroga

tus,per quid differret Did?

nium videtur, fügit, metuit, terretur, pertime-

ab aliis hominibus; refpondit: alios vivere, ut

Ícit;. debilitatur incdia, infirmitate profterni-

comedant; fe vero comedere, ut vivat.

tur. Profternitur, inquam, infirmitate, quia

Chriftianorum infirmitas fortitudo eft.

Uhilitas.

Drexio, XVIIL Nefis ingratus erza Dominum Je-

VII. Lacedzemonii nullam difcipliham ab- lb.i&

cap.IL fum,nedeplora, quod jejunas, fed plora, quod

Aloe.

ftinentia potiorem habebant, ideoque adole-

|

nonfemperjejunas, (hocobfecro, alte infige

fcentes obefos inedia macerabant.

animo, non plora, quod jejunas, fed plora,

VIII. 'Diog-enes juveni cuidam dicenti, febid,

ad

Titulus : 11,

A bftinentia.

P

d convivium invitatum effe, dixit: Noliire,

deterior redibis.

Je mebr man frembe. Gifunbeit teinft,

C$e mebr bie eigne

Qfunbbeit bínft.

8S. Vinc.

iX. S. Vincentius Ferrerius queerens , cue

IX. S9tücbterfeit unb Steufcbbeit ,

. 2, Sabb, Chriftus in monte Thabor Moyfen & Eliam

$f8obnerr bepfammen allegett.

ante Re- fecum adduxerit $ relpondet, id ideo conti-

X. QWie(. Cpei8. unb

Sranf,

)ldem.

minifc,

giffe, quia ifti foh ex antiquis Patribus Qua-

. Sàdt m

maott uno frant.

dragefimam jejunaverunt.

XI. Eft fanitatis mater abftinentia.

Drexel.

V. Bedai in ;

X. De Chriito Ven. Beda dixit : Carnem

Pí193.- 1pfius prius oportuit eleyari per afcenfionem,

XII Ut t1b1 non male fit, fuge , qmdquld Aloel.I.

quam Spiritus S. defcenderet, ut doceret, car-

in arbore crefcit.

lbld €. 4.

hem prius per jejunium alleviandam,ut ad ipl-

Servares vires, fi rura frequenter obires,

ntum & fpiritualia animus refurgat. -

Bacchus amet Glaucüm, vi&um quoque

2.Reg 14.

Xl. Cum Abfalon exul a Patre 1æpius re-

fümito paucum.

XIII Efuvlas fitias , vigiles ; fic rheumata Ibidem,

qazfïwfï"et joab amicum fuum, ut veniret ad

cures.

ipfum , isque femper petitionem neglexilfet,

fervos fuos mifit,omnesque fegetes illius com-

Nam morb 08 multos fercula multa ferunt.

buri juflit ,. ficque facile obtinuit, ut veniret,

Abtünentia ac quiete morbos cures plgm-

Inos,

Simili modo anima peccatrix defiderans ae-

terno Patri conciliari , fzepe quidem invitat

XIV. Vis fanus permanexe9

Ibid. €. $«

€orpus, ut & ipfum veniat ad Patrem, lacry-

Horis omnibus exercere:

Y

mas fundendo , & peenitentize opera peragen-

Curfum canis non xmulare:

4o proipfo intercedat, fed hoc, quamdiu mef-

Modico cibo utere.

fis, ideft, nutrimentum voluptatis adeft, veni-

rerecufat; hac autem meITe dettructa per je-

Onilft bpu bleiben gfunb"

junium parebit.

leb' bib alle Gtunb:

fauf nicbt, toie ein Junb,

Vita I'P,

XII. Abbas Ypericius dicebat: Jejunium

9Benig eB bein. 9Xunb.

h3.

eft fraenum Monachi adverfus peccatum. Qui

autem abjicit jejunium, velut equus fervens

XV. fieBen voir Die GOUB,

de[iderlo foeminze rapitur. Etalias dixit: Sic-

G»o (iefen un8 bie S(üf.

catum jejunio corpus animam e profaündo e-

XVI. Amma ficca fapientiflima. -

He:raclit,

levat, & ficcat fitulas deleäcauonum

J udlc. 7.

XIIIL. In trecentis viris, qui aquas lambe-

$. XV.

. bant, & moderate blbebant, u,berawt Damx,—

AUTHQRES

.nus Ifrael de manu Madian.

L

leremias Drexehus in Aloe

S. Vmc

.XIV. Grues antequam in remotas regio-

Sabb, ant, ; nes volitent, nihil.nifi arenam co nedunt

; 18

IL. Fraucifcus Labata. Tit. Ab[hnentla.

Reminifc,

pmguefcant & in volatu retardentur ; cur ho-

III. Philippus d'Outreman m

Pædagoga

mo in coelum volaturus non perinde per a,b;-.

Chrifhano p. 2- c. 24. $. 6.

1

. frinentiam fe præparet ?

.. ]V. ,Betrus Canifius to.4. c,4. .

CT

-.. V. Ludovicus de Ponteto 3. tr. 2. c. 14.

.. V.. PetrusSanchezin regno Dei p. 5. c. T.

»

AXIOMATA

. lL. P. Albertus Magnus in Paradlfp ani-

(

mæca

u 48:

Schola L (^juo mmu.s ægrotes non extra mmpgrn

VIIL. Ludovmus G;ranatenüs m Sllva lo-

Salern,

petes.

coru,m comm. f. 538.

lbidem, lI Ex magna coena &omacho fit

maxima 90&'

. IX. Nicolaus Lanmzius 0j uü: 2.62& I5.

,DA.-

X Jacobus Alvarez to.2. deacïept vm:.l 3.

olt

Ut fis no&e levis fit t t1h1 coena brevis. ,

.2. C. I0. & 1.

Ls

III. Ponegulae metas,ut fit tibi grandior zetas.

XL FEj ranclfcusArrias to. 3 tr. 5 ac 4 use

IV. Perraros paítus, carnales deprime faftus.

que ad 21.-

pius

Tympius, V Sitibi deficiant Medici, Medicitibi fiant

- XII. D1dacus Stella de contempt'u mumdz

of

- Heci tria: mens hüans,, requles moderata,

l.

0. I8-

ligeta,

XIlL Bemardmus Roügnohus de älf(:lpl

(

VI Choller S?ropf ? toller .Roþf

Rehg perfe£t. l. 4. c. 34.

IT. SBief vergebrt, oief befd)mem

XIV. Matthias Faber fer. Cin. conc I. & 2.

Gobat, in VHI Quo t1b1 potarum plus eiï in Vent;'e Fa;lu-

Item Dom. 1. Quadr. conc. 4. 5. & 6.

acfufat

tum,

E

€anox$:

XV. Thomas Stapletonus text. 2. inDom.

Hoc mmus ex haufhs hl,sce falutis ha-

1.Quadr. Itemtext.6.in Dom. infra Nativ.

bes.

XVI. Jofephus Manfi Bibl. mamhs tf. £.

E

RTG

W

C 3

JITU.

s.

A2

Bibliothec .Manualis - Concionatorim

. güpufceme odisedi m m

A ---—--l/r aisl

oa-—--,./n

TÜEUT UC

hi

ACCEPTIO PERSONARUM.

I

fnajor fuerit in honore inter homines, ille eft

$.

juftior, fed qui juftior, ille major.

^« QUOAD. | ESSENTIAM.

. VIII. Septimus in Aemoris exhibitione: nam

Dejinitïo.

viliffius computandus eít, nifi preecellat

fÍcientia & fan&titate, qui eft honore preeftan-

I

tior, ut Symmachus Laurentio Mediolanenfi

$. 'Thom,

uxta S Thomam eft inzequalitas Juftitize

Epifcopo fcripfit. ..

9. t. qo 63.

- diftributivae, in quantum aliquid alicui

:IX.. . OGavus in judiciorum declaratione:

| de Lib. ». P&«

g. Hs

a. d«

ral. C I9«

pamaid

attribuitur praeter proportionem. Seu,

qua Jofaphat dixit ad conftitutos a fe judi-

ut fufius defcribit Alexander de Ale-

ces; Videte, quid faciatis, non enim homi-

Alex.Al. xandris , eft injuria , qua perfona perfonze

nis exercetis judicium, fed Domini, & quod-

8 G.

2.1. deac- przefertur in conferendo ei aliquid, quod ex

cunque judicaveritis, in vos redundabit. Non

cept.Perf, debito juftitize alteri eft conferendum, ratio-

enim eft apud Dominum Deum noftrum ini-

k, 4, f107,

ne alicujus conditionis tranfitorie, non con-

quitas, nec perfonarum acceptio, nec cupi«

gruentis ad ipífam rem , exiftentis circa per-

do munemm.

fonam , puta divitiarum, poteftatis terrenze

vel cognationis carnalis, & non ob ,ijneritum

$

H

:

8 h. i

ejus ad ipfam rem.

fetj,

—* EX S. SCRIPTUR

C

- 4fflur.

^

: | Qualitas.

36.o.7.

II. OGo affignantur in Jure canonicó.. Pri-

«an. 6,

LN?

n COnüäeräs' perfonam pauperis, nec Lev. t9.

mus eft in Panitentig impofitione,' de qua fic

* * honores vultu

m potentis, juíte Judlca N

loquitur Concilium Laodicenfe: Sacerdos

proximo tuo.

;

1

poenitentiam imploranti absque perfonarum

II. Nulla er

Wib.cont

if diftantia perfonarum ; itaDeut.r.

v. 17.

£, infe

acceptione poenitentiam fecündum leges in-

parvum audies, ut magnum.

$ Magi

jungat, negligentiores vero poenitentes

III. Fratresmei, nolite in perfonarum ac- Jac.2. v.re

dius reconcilientur.

/

ceptione habere fidem Domini no(tri Jefu

3. q. 9.

IIT. Secundus eft in

n

nitentie äejïhiübne :

Chrifti glorise. Etenim fi introiret in coetum

de qua fic Nicolaus Papa: Neceffe eft fecun-

veftrum vir annulum aureum liabens, in ve-

CRIII. 20,

fte fplendida , introierit autem & pauper in

dum facrarum Scripturarum documenturm,

acfecundum juftitize tramitem, &accufatum,

fordido habitu, & iatendatis in eum , qui in-

& accufatorem fimul adeffe, & unam partem,

dutus eft vefte przeclara , & dixeritis ei: tu

qualicunque praedita fit authoritate, fic pror-

fede hic bene: pauperi autem dicatis, tufta

ilic, autfede fub fcabello pedum meorum:

fus audiri, ut alteri parti n

^

ullum praej udlclum

irrogetur.

at

nonne judicatis apud vosmetipfos, & facti e-

ftis judices cogitationum iuiquarum ?. Au-

DïR- 96)

IV. Tertius eft in Fidei pradicalione : de

dite, Fratres mei dilectiffimi, nonne Deus

€o So

qua idem Pontifex fic fcripfit: ubinam legi-

füis, Imperatores anteceílores velítros fyno-

elegit pauperes in hoc mundo, divites in fi-

dalibus conventibus interfuiffe, nifi forte in

de, & hxeredes regni

»

P

quod / ;j;epr'omiüt Deus

k

quibusdam, ubi de fide tractatum eft , quze

diligentibusfe? -

&

omnium communis, quae non folum ad Cle-

P

" z Dammum. -55

M

ricos, verum etiam ad Laicos, & ad omnes

. TV. Si legem perficitis regale

m

fä&und;xii;ilb;bäz $

omnino pertinet Chriftianos.

)

0nt '.-' de

fcripturas: Diliges proximumtuum, ficutte-

$.Chyf. —V. Quartus eftin Hofpitum receyti

ipfuni, benefacitis; fiautem perfonas accipi-

in epift.ad qua S. Chryfoftomus: Abraham hofpitalem

tis, peccatum operamin

Y

Hebr.

fe circa omnes oftendebat. :

Si fcrutator ef-

j

i,redargf;ti.ä Iege qüa-

/.

fitransgreffores. '

fe& circa refügientes ad fe, nunquam Ange-

— N. Eft, qui per

det animam fuam praze con- Eccl, 2a.

los hofpitio recepiffet; forta(fis enim non

fufione, & abimprudenti perfona perdet eàm, ": ?^ .

putaffet Angelos , fed cum reliquis repelle-

v

ret: fed quoniam ommnes recipiebat, fufce-

perföääe autem acceptione perdet fe.

N

pit & Angelos.

"€, TIL

$*

&Herad —VI. Quintus eit in eleemofgnarum largitione :

Paulin.

EX SS. PATRIBUS.

nam haec, tefte S. Hieronymo, indifferenter

omnibus patet, juxta illud: Omni (petenti

Qualitas.

tribue.

.

N

6s non judicatis fecundum merita cau- Innoc.t.«.

S, Chryf.

VII. Sextus eft 'ïi'n dignitatum collatione :

M

- farüm, fed perfonarum: non iura, fe

d de condit.

vil. huin,

ho. 43. in

quoniam, ut ait S. Chryfoftomus , non, qui

munera: non quodratio di&tet, fed quod vo-

C.BB. M.t'

lun-

Tituus 11] — Accepito. Perfonarum.

23

luntas affe&tet: non quod fentiat, fed quod-

Quo fatto omnes adeo conterruit Magiftratus,

mens cupiat: non quod liceat, fed quod li-

ut nulla unquam injuria deincepsillata audis

beat. Nunquam in vobis eft ita fimplex ocu-

retur , ipfe vero Preefe&us patritia dignitate

]us, ut totum corpus lucidum fit: fedaliquid

ornatus in officio confirmaretur.

femper dimittitis fermenti, quo totam maf-

II. Canutus Wandalorum Rex, cum pluri« Cranz.i.a,

am corrumpitis.

mos in latrocinio deprehenfos ad mortem Wand. c.

2.'

apud

foid,

II. Clamat pauper, & nemo exaudit: loqui-

damnaffet,& unus ex illis clamaret, fe de Prin- $

abr co,

tur dives, & quilibetapplaudit. Diveslocutus

cipis Canuti cogaatione effe, refpondit Rex:

9. inDum.

eft, & omnes tacuerunt,& verbum illius usque

Ergo cognato noftro, ut honoratior fit locus, 2:. poít

k eut,

ad urbem perducunt. Pauper locutus eft,& di-

fublimius patibulum praeparate.

cunt, quisefthic? & fioffenderit, fubvertent

eum. Clamatvim patiens, & nullus exaudit:

$ V.

vociferatur, & non eít, quijudicet. Divitidi-

SIMILITUDINES.

cunt: tufedehicbene; pauperi vero: tu fta

158 D

illic, vel fede fub fcabello pedum meorum.

I.(Cyuemadmodum fol tam egenis quam divi-Carol. V.

B.Hier,ad — 1II. Necbonisadverfariorum, fi honeftum

O

tibus zequalimodo ac meníura lumen 8P. Fábr.

Pammach, quid habuerint,detrahendum: nec amicorum

difpenfat; fic Principum eft, (ine ullo perfona-^ *

funtlaudanda vitia,& unumquodque non per-

rum telpe&tu, fubditorum caufas examinare,

fonarum, fedrerum pondere judicandum eft.

S, Greg.

& zequali juftitie temperatione judicare.

IV. Perfonam hominis accipere eft, homi-

II. Sicut caprea aequaliter lac porrigit gé- Cant, a,

* 4 195 nem, non quia homo, fed pro

. circaipfumeft. honorare.

pter aliqujd,quod

mellis, et(ialter candidus, alter niger fit; ita v. s.

sequaliter caritàs difpenfanda eft hominibus,

etiamfi alius pauper, alius dives fit; unde de

Fuga.

Sponía dicit Sponfus: Duo ubera tua ficut

$. Aug. in V. Abfit, Domine, utin tabernacüld tüo

ferin.

duo hinnuli capreze gemelli.

pra pauperibus accipiantut perfonze divitum,

aut prae ignobilibus nobiles,quando potius in«

IlI. Sicut Verbum ad dexteram Patris fe- Vita S,

dens, quinque vulneribus fuis trahit animas Magd. de

g. 0

ürmg mundi elegifti, ut confunderes fortia.

beatas ad fe,tanquam ad objectum beatificuin, E9?: P-3

4j

IV.

& in terra alias ad fe creaturas trahit vi me-

à esb

EXE

M P L A.

ritorum, & tanquam obje&um contemplatio-

'eutl -.!0

Wab.cone. I.

nno Chrifti $68. cum Juftinus Imperator

nis ; fic anima in memoriam revocans fibi

I

infefto

A

vulnera Chrifti a Verbo reli&a, trahit ad fe

S. Magd,

videret, fubditos a fuis Dominis gravif-

&20 VJO

fime opprimi, nec monitis & reícriptis quid-

quinqueictibus amoris omnes creaturas, defi-

quam proficeret , convocatis aliquando in cu-

derando ex caritate accendere omnes amore

Verbi, &fpargere ubiqueillumi

riam potentibus eoshortatuseft, ut vel dein«

gnem, quem

ceps a fimili oppreffione pauperum ab(tines

Verbum venit accenider'e in terra.

rent, aut alium Imperatorem eligerent. Quo

$. VE

audito procerum quidam affurgens , fic Impe-

ratorem allocutus eft:

Conftitue me coram

ÁSCETICA,

omnibus Praefe&um urbis, mandaque, ut cu-

jusque rationem potiorem juftitia non ha«

-

fi omnes homines ftudiofe Vit'afe debean£

z

beam, utque mihi de tuis rebus monituro a-

acceptionem Perfonarum, preecipue tas

ditus femper pateat, & recipio, meintra men-

men Afceta eonari debet, ut omnes univerfali

fem effe&urtum , neulla amplius injuria illata

amore complecatur,nec ullum inter perfonas

audiatur.

ob naturale motivum, fine gravi ratione, faciat

Quod cum pergraturm fuiffet Im«

peratori, ideoqueipfum Praefectum conftituif-

difcrimen; cum enim hic fupponatur magis

fet, paulo poft venit vidua, & a Magiftratu fuo

illuminatus a Deo, merito ab eodem quoque

requiritur, ut purioribus oculis proximum

omnibus facultatibus fpoliatam fe fuiffe con«

quefta eft. — Unde ftatim Praefectus eum per

füum confideret, & non tam externa corporis.

ub

hanc viduam primo, dein per aliquem ex fa-

autfacultatum bona,fed internam animze pul-

!

chritudinem attendat; id quod breviter & be-

mulis citari jubet, cumque is non comparuif-

neS. Bernardusindicavit, dumdixit: Sunt S.Bein.dé

fet, feda Rege ad conviviuminvitatus fuiffet,

eo ipfe quoque Przefe&tus fe confert , aitque

namque , qui pulchros, defpe&is deformibus, 9rd. vit.

imperatori: Siin eo perfiftis, o Imperator,

amant & laudant, fuüfpiciunt & honorant; illi

vero, qui fanos habent oculos, folam animi

], 4

quod mihi mandafti, ne fcilicet cuiquam eo-

)

rum, qui pauperes opprimunt, parcam, fcito,

pulchritudinem in homine diligunt, & reve-

1e quoque promifífis fatisfaéurum. . Sin eos

rentur. Ut ergo hanc do&rinam tanto per-

fe&ius obfervare queat Afceta, tría przecipue

tu, peenitentia du&us, amicos potius habes, &

bene noífe, & confiderare debet.

conviviis adhibes, fcito,me quoque detre&are

ea, quzein me recepi. Ad quod cum Imperator

]. Primum eft, ut fciat, quid in iis, cum

refponderet , ut feipfum folio detraheret , fi

quibus agere folet, confidera:e debeat, nem:

fontem fciret, Prosfectus illico opprefforem ab-

pe non exteriorem corporis (quod faccus

ripi, in curiam abduci,' & caufa examinata;

ftercorum , fterquilinium nive tcopertum,

OC,F.Q:

verberibus mul&ari, caputradi, nudumque a-

j()ndite

fepulchrum foris dealbatum , intus autem

hr

fino impofitum per urbem circumduci jubet,

plenum offibus eft) formam, fed internum

omnes vero opesillius mulieri vidue addicit.

animse decorem & dignitatem (quae ex eo;,

quo

e

n

4

Bibl. Man. Concion. Tïtu! AII.. Accept. Porfon.

quod fit imago & fimilitudo SS. Trinitatis,

rumque converfatio, humilitatis nofttzé con-

vivum Spiritus S. templum, membrum Chri-

fervatio eft.

5. Quia conítat experientia,

fti, ejusdém fanguine pretiofifo lotum,

apud hos ütilius quam apud alios operam

emptum & redemptum , hzeres regni coele-

noftram collocari, cum ut plurimum zequio-

füis &c. exfurgit) attendat; hzec namque

re animo falutis monita, reprehenfiones ac

motiva curm in omnibus aequaliter reperian-

leges accipiant, quam divites & honorati,

tut, merito ad z»equalem quoque allicere d

x

e-r

apud quos multa fzepe ex refpectu lüpprimun-

bent amorem.

Y

tur, quae poftea fuppreffa fuiffe, non modice

]i1. Secundum eft, ut diligenter confideret

dolemus.

.6. Quia cum magnis Dominis

exempla, quze in hoc genere Chriftus, SS. A-

multum temporis, nullo aut certe perexiguo

poftoli, aliique viri fan&ti & zelofi reliquerunt.

fru&u conteritur , ex turba firplici plerum-

Et Chriftus quidem perappofitum nobis, te-

que plurimum lucri breviflimo tempore re-

fte S. Ambrofio, fpecimen dedit, dum ad cu-

portatur; quia cum iftis ftatim ad rem veniri

randum Reguli filium, etfi coram ab eo nec

poteft, quod cum magnatibus n

obiter rogatus, domum tamen illius pergere

7

og giü ';K)er

arp'bage-g;obi.ïinetur.

n

noluit; ne in illo curando videretur divitias

& dignitatem refpexiffe. — E contrario vero

$r MIE-

ad fervum Centurionis, licet ipfe Centurio

. MISCELLANEA.

non rogaverit, fanitati reftituendum mox di-

j

7

xit:

Veniam, & curabo eum: ne videretur

ae Qua*litxlizr.

';

in famulo tali conditionem defpexiffe, & ut

à male hane "acceptionem perfona- Ovid. l. E.

formam daret imitandze humilitatis, qua hu-

W.

rum defcripfit Ovidius, dum cecinit: Amor.

milioribus juxta ac fuperioribus deferendum

dat cenfus ho-

$^f

Gal.3

doceret. Sed & S. Paulus hac in parte prae-

| Curia pauperibu.g claufa eft:

25

clarum fe Magiítrum exhibuit, hinc tam fol-

nores:--

$ I'

.. Cenfus a-mi—cïxtia's»:. pauper

ubique jacet..

licite monuit, ut non fit fervus, non mafcu-

t &

]bii

lus, non foemina, fed omnes unum in Chri-

-SJL. Nec inepte Solon & Anacharfis leges Laer

aler,

ífto Jefu, non ignarus videlicet, Chriftum

aranearum telis comparabant ; ut enim h&

infirmiora animalia retinent, validiora trans-

Max.]l. 7«

tit. Sa e

1. Tim. 2. omne: homines velle falvos fieri ,' & ad agni-

ïrb:! v. 6.

tionem veritatis venire, fed & dediífe femet-

*

mittunt; ita legibus humiles & pauperesdi&a, -

lp

fum redemptionem pro omnibus. Hinc &

conftring

u

$

ntür, divites & prræpotentes libe-

Dial, 146. Pater codeftis aliquando S. Catharinze Se-

nrelmquuntur

nenfi dixit: Rete defiderii fan&i fine dubio

acceptat omnes, ex eo, quia anima fameli-

u VIIL

ca mei honoris non eft contenta particulam

7 AXIOMÁTA.

— -fabere, fed omnes habere peroptat; bonos

- habere quzerit, ut eam adjuvent in fuo reti

cenfura cöium- Juven.

I atvemam corvïis,ï vexat

bas..

$.

pohere pifces, & ut fibimet quotidie confer-

]upiter z2equus

p

vent & augeant pérfectionem ; imperfectos

II 4—,411»1Rarl mültorum ex'ï-,l quem

amavit.

E

^

..

6

vero cordialiter affe&uofe defiderat , ut bo-

ni fint: infideles quoque tenebrofos exoptat,

III Em krumm Holz gieb

t va gute» Hiz,

Floril.po-

ut veniant adlumen fan&i Baptifmatis. Om-

als.ein gerades.

ilt,

üben find fo füfä,'äls die

nes ergo peroptat habere, cujuscunque con- .

-IV. Schwarze Tra

ditionis velftatüs exiftant, ut ex eo , quod.

weifsen.

omnes in me videt a mea bonitate creatos,

/N./ Gleicher Fa

ydeïn, lgleicvher Zeug. d ibid.

cum tam ignifera caritate, atque pretiofo

"Gleiche Brüder, gleiche Kappen.

fanguine Jefu Chrifti Filii meli redemptos.

VI. Neminem gr

IV. Tertium eft, ut, quantum eft ex fe,

facit modo.

:

aïvat? quOQ sequo quilibet

- Gleiche Bürd b

ri"(-':htn. n«.ieïhand den Rückän.-,

. propenfius ad plebejos, humiles & egenos,

: quam opulentos ac

honoratos excolendos &

— Angleicher Bürd trágt fichniemand müd.

Matth.rr. juvandos inclinet.

1. Quia fic Chriftus ex-

hh

^ -G«leichgïkagil macher; keinen Kmeg ;

hg

V. $.

emplo fuo docuit, qui & inter figna adventus

fui nuntiari S. Joanni juffit, quod pauperes

Q' 1X

evangelizentur.

2. Quia in p uperibus ma-

/' AUTHORES.

1.Cor.g. gis elucet imago Chrifti, qui, cum .effet di-

ves, propter nos egenus factus eft, ut illius

L ]-ofephus Langius

i

in Pdlyanth?ea V.

inopia nos divites effemus.

3. Quia fecu-

eodem. ..

à

riores hac ratione fumus , nos pure Deum,

u

II. Alphonfus Rodriq

ez p. 3. tr. 1. c. 14 :

l

ejusque honorem in procuranda proximi fa-

5

IJI. Nicolaus L'arï;piZius 'o.pufc. 13. C. 8.

Épl

! mte.quææ?e' 4 Quia humüiunf 'abjg&o.—*

M

*

hq'

Pài

um

ä

— TITU.

ef N . (o ) . afe s

25

i

We

KX

TE

MO

»

7

d

KO:SNNBoSNRO 2260

O*?P : 123'*.':

TITULUS IF.

ACEDIA.

"Io

In Confeffione dutum , in Communionelapl-

dem & fine fenfu exiftere: Inexhortationibus

ESSENT

Ts

ÍAM.

fpiritualibus fpontead aliena diftrahi, ita, ut

Definitio,.

I

cumlfraelitis dicat: Anima mea naufeac fu« Nüm.at.

v. .

per cibo iíto leviifimo.

R ccedia eft tiedium fpiritualis boni , quo

IL. Nunquam fe colligere :

Nam utre&e Tho-

mas Kempenfis ait, fi fortiter proponens f»epe

quis negligit bona debita inchoare,aut

Ín Epift,

A

. €cepta perficere; ut'S. Bernardus de-

deficit, quidille qui raro aut mi

i

nus fixe aliquid 2 i : C-I9T

fcribit. S.Gregorius dicit, eam effe

robonit?

[HI. Propofità fua a[fiduo mutare : nam, ut -

languidam deje&ionem utriusque hominis de

Sed & alii SS.

virtutumlaudabili exercitio.

idem dixit, fi pietatis caufa, aut fraternze utili- o $. $.

Patres per eam communiter intelligunt te-

tatis propofito quandoque confuetum omitti-

il lt

dium in exercendis action

tur exercitium, facile poftea poterit recupera»

l07

H

$

ibgs lpiisu a»d-;favlu-"-

tem neceffariis.

ri. Si autem tzedio animi, aut negligentia facie

' - Juxta S..Thomam :

r

Mecia efo o f awimi

lerelinquitur,

PEGUup A Ms o

$: "fhom.

fentietur.

T

.2 d.34.

languor ad bene operandum ,. przefe:tim vero

nám, -

2. I.

triftitia eftdere fpirituali..Quae has gignit fi-

carnalia defideria fetati :

fe -ad . Gfega

lias:: Malitiam, rancorem, pufillanimitatem,

ut ré&e S. Gtegorius dixit, mens, quia

l. 3. Páft;

uX

lbid. a. 4,

faperiora ftrin

, ?

e

indo non dirigit, negle&am fe

ler

defperationem, torporem circa przecepta ne-

P

j

]0h4165 :

17

ceffaria,mentisque circa res illicitas evagzatio-

inferius per d

ideria expandit. Et dum ftudio-

$ip,

nem. juxtaS.Damafceaum vero acedia elt

rum füblimium vigore non conftringitur, cupi-

lt

"I

juzedam. triftitia aggraváns,: quae 1cilicet ita

ditatis infim»e fame fauciatur,ut,q:0 fe per di-

deprimitanimum hominis, ut nihiil ei agere li-

fciplinam ligare diffimulat, eofe e(uriens per

beat, ficut ea, quae funtacida, frigida funt:. Et

voluptatum defideriafpargat. ^Cuire&e per

ideo acedia importat.quoddam tzedium ope-

Salomonem dicitur: Propter frigus pigerard-

renoluit, mendic

randi, ut patet perhoc, quod diciturin Gloífa,

.»aöiïtïergoæüa'te, & non dabi

W. d

faper illad Pfalmi.::omnem efcam abominata

tur el. .

;

i

eít anima eorum;. & a quibusdam dicitur,

. V. Colí

oqäää inutilia 'q&;ærei;i, &f frequentare:

m

quod acedia eft torpor mentis, bonanegligen-

Nam, utiterum pius afceta ait, ideo tam liben-

$. Bonav,terinchoare, S. Bonayentura, S.Augulinum

ter loquimur, quia per mutuas locutiones abl.x. V.X

p. 1. conf. fe&atus,: eam definit: Toedium interni boni.

invicem confolari quzerimus ,. & cor diveríis

€. 8.

Denomindtur a graeca voce áxsdia. feu trifti-

cogitationibus fatigatum optamus relevare.

ri po

tia actzdio; quia peream anima tzedium ha-

- ME, Ferventes homines aver [ari,E9. Patrer [oiri-.

betdeomni fpirituali difficili &c. . . Defidia di-

tuales fugere : de quo gxadu fic loquitur S. Lau-

citur, quati defiftentia: negligentia vero ma-

rehtius juftinianus: . Inftigante livore detra- $. Laur.

h

[z

gis refpicit fignificationem propriam, fcilicet

&ionibus linguee habenas laxant ( tepidi Fra

: difc, the-

omiiffionem circumftantiee debitze, quafi non.

tres) & vitam proximorum murmurationibu

$ naft. C.13:

dilaniare non ceffant, obfervant greffus, ver-

diligentia: funt autem comites negligentize,

«torpor & pigritia, quze, quamvis fintidem, ta-

ba difcutiunt, & mores illorum, quibus invi-

"qen pigritia dicitur,eo quod pigeat ditlicultas

dent, femper dijudicant. Eorum derogant de-

votionibus, eorum virtutibuslaceffuntur, eo«

v

eroafpicitappetitum qæfuie.tis.

laþml*is r «torpor M

. Divifio.

,

rumbonis operibus afiliguntur. Facile & pro

Ía Hokm "Varieavariis dividitur. ;.Marcha

ntius jux-

minimo adverfus eos, qui eemülantur, tutban-

Pal . . tadefinitionem S. Bernardi fupra traditam af-

tur, nec fpiritulivoris agitati fuum valent co-

fignat duas fpecies,quarum prior eít, qua bona

hibere, vel diffimularefurorem. Non poffunt

opera cum tzedio & triftitia aggredimur; pos

pacificeloqui , fedmox, ut verba protulerint,

fervereintrinfecus inchoant, forisque contue

fterior, inchoata bona ex teedio intermittun-

tur. .2. Jacobus Alvareziu mortalem & venia-

melioía verba jaculantur. Bonumiliorum ma-

- Jem dividit, quarum prior morti fpirituali com-

]um dicunt, fed vel utinam malum bonum. . In«

fanabilis prorfum iftorum eftianguor: non e«

151;9-70 C. para

tur,de qua S.Paulus dixit: Surge,qui dor-

33. tom.. . mis ,

& exurge a mortus, & illuminabit te

nim placantur blanditiis, non mulcentur obfe-

Eph.5. V. Chriftus. i£tSiracides: Tabitudo & morsim-

quiis, non rationibus acquiefcu;t. Quin po«

28. V.2

14. ECC* inetinmanadatisejus. Pofteriorfomnus fpi-

tius, quemadmodum lignum accenditur addi»

Pfíal. t18

; ritualis vocatur, dequo S. David locutus eít:

tione lignorum, ita.& horum pallio augetur

Dormitavit anima mea pr2e tzedio.

muftiplicatione virtutum.

Y. 28. !

a^

Aius.

r

Fülie Zcedim. -

L. n exercitir fpiritualibur rem:|Je [e gerere s

| VII S.Ifidorus fequentes feptem filias éi affi- S.iid, 1 4.

ideft, meditari fine fru&u: . Orarefine devo-

gnat, quzefunt, otiofitas, fomnolentia ,

xortunitas mentis, inquietudo corporis, infta-

oB8. €,37.

tione: Conícientiam fuam curfim. examina-

ap.S. Th,

re;- Legere,quee delectent,nonqusemoveant; bilitas, verbofitas, curiofitas,

, üt, €,

R. Pat. Lohn. Bibl. Man. Tom. .

3

$. 1.

Mj

AU

&6

Bibliothete Ilanuahs Conciónatori

$.

II.

& noninvenioi fuccide ergo illam: ut quid

yof, YO

UE

EX S SCRIPTURA

etiam terram occupat? — At ille refpondens,

dicit illi: Domine;, ditnitteillam &hocanno,

o 9

*

usque dum fodiam circaillam, & mittam fter-

Necej,ï itas.

3

Prov.6. I

adeadformicam, o piger, & confidera

cora: &fi quidem feceritíru&um: finautem,

V. 9,

in futurum fuccides eami.

154

vias ejus, & difce fapientiam: quze cum

XVI. Egofumvitis vera, & Pater meus a- Josn. 1$;

E—R—R——AmmmABEEVWELMWLICENSRE t ll

;

Ó

non habeat Ducem, nec Przeceptorem, nec

Principem, paratinzeftate cibum fibi, & con-

gricola eft: Omnem palmitem in menon feren- V* 1

tem fru&um,tollet eum: & omnem qui fert tru-

greeat in ineffe, quod comedat.

&uin, purgabiteum , utfru&tum plus afferat.

Prov. 13.

li. Vult, & non vult piger: arare noluit,

V. I4.

mendleablt erzoseítate, & non dabitur ei.

XVIL. Servemale & piger,fciebas;quia me- Matth.es.

Apoc.

to, ubi non femino, & congrego, ubi non fparfi ; Y* 26-

40 Sb

Ill. Habeoàdverfumte pauca, quodcari-

oportuit ergo te committere pecuniam meam

tatem tuam primam dereliquifti. Memor efto

itaque, unde excideris, & age poenitentiam, &

nummulariis, & veniens ego recepiffem uti-

S Bemu

que, quod meum eft, cum ufura. Tolliteita-

fem

prima operafac. ,

queabeotalentum, &dateei, qui habet de«

Eccl. 9,

IV. Quodcunque facere pote& manus tua,

cem talenta.

Omni enim habenti dabitur, &

V. 10.

inftanter operare; quia nec opus, nec ratio,

j

p

nec fapientia, nec fcientia erunt apud mferos,

abundabit: eiautem, quinon habet, & quod

jror. |

videtur habere, auferetur abeo. Ktinutilem

GA

quo tu properas.

HHebr. z2.

. V. Propter quod remiífas manus, , & folu-

fervutm ejicite in tenebras exteriores: :illic e«

v. 120

ta genua erigite, & greffus re&os facite pedi-

ritfletus & ftridor dentium.

XViil. Videte, vigilate;& orate: nefmt;s e- Max;C. 13..

SLeoft

bus veftris, ut non claudicans quis erret, ma-

doeppid

gisautem fanetur.

nim, quando tempus fit, &c. : Vigilate ergo, Y* 33 22* .

(nefcms enim, quando Dominus domus ve-

V. 13. 14-

1b.c.26. — VI. Dicitpiger, leo eft i in v1a, & lezna in

niat: fero, an media no&te; an gdlh cantu,an |

$i.

35. 16.

itineribus:; ficut oftium vertitur in cardinefuo,

condid

ita piger in lectulo fuo.

Abfcondit piger ma-

mane) ne,cum veneritrepente, inveniatvos -

vt K

numiubafcellafua, &laborat, fi adosfuum

dormientes.

Quod autemvoblgdmo, omni«

LP

bus dico: Vigilate. -

eam converterlt

Sapientior übx piger vxde-

tur feptem virisloquentibus fententlas.

- XiX. Surge, qui dormzs, &exfargea mor. Eph. €.

tuis, &illuminabitte Chriftus. : Videteitaque - !4-

Damnum.

Fratxes, quomodo caute ambuletis; &c. .redi-

$. ben

Prov.18.

VII. Pigrum dejicit timor: animze autem

mentestempus, quoniam dies malifuat. -

íimme

V. s-

effoeminatorum efurient; qui mollis & di(folü-

^. XX. Efto vigilans, & confirma czetera, quae Apoc. 3.

tus eft in opere fuo, frater e& fua opera diffi-

mor 1tura erant.

-Non eniminvenioopera tua V* 2«

antis.

plena coram Deo meo.

In mente ergo habe,

Ib. c. 19.

VII. Pigredo 1mm1tt1tfoporem, & anima

qualiteracceperis, & audieris: & ferva, &

V. 16.

diffoluta efuriet.

Qui cuftodit mandatum,

poeenitentiam age. Si ergoó non vigilaver;s,ve-

cuftodit animam fuam: Qui autem negligit

niamad tetanquam: fuf ; & nefcxes qua. hora

viam fuam, mortificabitur.

Abícondit piger

veniam ad te.

manum fuam fub afcella, nec ad os fuum apph—

XXI. A diebus autem ]oanms Baptl&æ Matth II.

cat eam.

r'

* 12e

usque nünc, regnum coelorum v1m pautur,

fb. c. ?1.

1X. Defideria occidunt pigrum: noluerunt

& violenti rapiunt illud.

V. 25»

enim qulcquam manus E] us operar i:

tota die

XXII.. Omnis piger in ege&aate eft Defl- Prov. ?r.

$.

as.

P

concupifcit, & defiderat: quiautemj juftus eü:

deria occidunt pigrum ; nlurt enim qmd-v L

d

trlbuet & non ceffabit.

quam operari.

Jb. c. 3g.

X. Qui operatur terram fuam , fauabltur

XXIIL. Inutilem ferviim euclte iü tenebras Matth 22.

V. 19.

extenores ibierit fletus & ftridor dentium. : Y-*3-

panibus: qui autem fectatur ouum, replebl-

tur egeftate.

XXIV. Servus,qul cognovitvoluntatemDo- Luc. 12.

Pf.72. v.5.

XI. Inlabore hominum non funt, & cum

minifui, &non fepraeparavit, & non fecit fe- V 47*

" ]deo tenuit

hominibus non flagellabuntur. -

cundum voluntatem ejus, vapulabit multis.

eos fuperbia, operu funti 1mqu1tate &i 1mp1eta-

XXV.Omnem palmitem inme non ferentem Joan.: ig.

te fua.

fru&umtollenteum, Siquis in me non man- ** 2

er. 48.

XII. Maledx&us , qui facu: opus Domiii

ferit,mittetur foras, ficut palmes, & arefcet, &

V. IG.

fraudulenter; vel, ut feptuao*mta transtule-

colhgenï eum, & inignem mittetur, & ardet

runt, negligenter.

.XXVI. Egeftatem operata eft manus re- Prov. 1o.

v. 4.

Gal.3.v.3.

XIII. Sic ftulti eftis, ut, cum fpiritu coepe-

miffa, mauusautem fortium divitias parat. :

ritis, nunc carne confummemml?

XXVII. Tter pigrorum quafi fepes fpina- Prov. 15.

$

Matth.21.

XIV Videns fici arborem' unam fecus

rum: viájuftorum absque offendiculo. -

V. '90

€d

v. 19

vam, venitad eam: &nihilinvenit in ea, nifi

XXVIIi. Per agrum pigri hominis tranü- Ib. c. 24-

folia tantum: & aitilli: Nunquam extefrü-

vi, & pervineam viriftulti , & eccetotum re- "* 39*

&us nafcatur in fempiternum. Et arefa&a eft

;leverunt urticae, & operuerant fuperficiem e-

continuo ficulnea.

g!!

us fpinze, & maceria lapidum deftructa erat.

Luc. 21.

XV. Arborem fici habebat qmdam pla,n-

XXIX. Usquequo piger dormies? Usquequo lbxd.v.sz.

v. G.

tatam in vinea fua: & venit quzerens fru-

defomno confüurges? Parum, inquam, dor-

&um inilla, & noh invenit:

Dixit autem

inies, modicum dormitabis, pauxillum manus

ad cultorem vineze: Écce anni tres funt, ex

conferres,ut quiefcas? & veniettibi quafi cur-

ïï

quo venio quaerens fru&um in ficulnea hac,

foregeftas & mendicitas, quafi virarmatus.

L

Titulus IK " Acedia.

Prov, 10, -- XXX. Qui congregat in meffe , filius fa-

VIII. Suntnonnulli, qui bona quidem ope- S.Bern tr,

v' s.

piens eft: qui autem ftertit in ze(tate , filius

ra faciunt, vel coactione, vel neceílitate, vel

de Paff,

Dom.c.:9

confufionis.

confuetudine, fed ad hzec agenda nulla alacri-

Apoc. $.

XXXI. Utinam frigidus effes, aut calidus,

tate moventur.

Quod vitium proprie acedia

dicitur, & hoc quidem vitio religiofi homines

V.15. fedquiatepidus es, & nec frigidus nec calidus,

incipiam te evomere ex ore meo.

maxime atlliguntur, nam fzeculares adómodum

1 g

Matth. 3.

XXXIL ]Jam fecuris ad radicem pofita eft.

pauci, etíi hoc fit vitium, non animadvertunt ;

l

V- 10-

Omnis ergo arbor, qux non facit fructum bo-

mundo enim alligati fpiritualis vitii vix pof-

num, exfcindetur, & in ignem mittetur.

funt apprehendere nomen.

IX. Acedia eít remiffio animze , refolutio S. Clim,

$. LI.

odium 8?- *4ar-

mentis, pulillanimitas exercitationis,

chan. tr.7,

EX $SS. PATRIBUS.

profe(fionis, detra&rix Dei quafi invifcerofi &

le&. r.

exiftentis fine benignitate: Attonita in pfal- HorcPaft,

Qualitas.

modia, infirma in oratione, in minifterio fer-

S.Bern,

homoimprudens, millia millium mini-

rea, in opere manuum pigra , in obedientia

ferm.

ïni-O

flrant ei, & decies centena millia a(fi-

improba.

ftunt ei, & tu federe praefumis ?

X. Rete pigri vocabuio denotatur, qui vultS. Hier. in

Beda (üb

regnare cumi Domino, & non pati pro eo ;€13.Prov.

il. Vult, & non vult piger. Pigri vocabulo-

Prov. .. denotatur,qui vultregnare cumDeo, & nonla-

dele&ant praemia, cum pollicentur; deter-

f'* 13.

borarepro Deo. Dele&antprzemia, cum pol-

rent certamina, cum jubentur.

XI. Vuit, & non vult; habet voluntatem Dioa.Car,

)

licentur: deterrent certamina, cum jubentur.

W

S;Leo fer,

Hil. Non dormientibus provenit regnum

optativam, nonimperativam ; itaque vu

]t fi- aP- Manfi,

ay

nem,fed media ad finis adeptionem neceffaria

C. $3. difC,

desppar, coelorum, nec otio & defidia torpentibus bea-

IO 110 4.

titudo zeternitatis repromittitur.

non vultample&i; vult perfeCtionem & beati-

$. Aug. de

IV. Torpor &ignavia dicunt,fileQioni con-

tusiinem obtinere, fed non vult jejunare, in vi-

confli&u tinuato ftudio femperiufiftis, oculorum caligi-

yit. &

giliis, diíciplina & orationibus perdurare ;

nemincurris: fiindefinenter lacrymas fundis,

cunctas vanitates, & delectationes, & contem-

virt, g.

ipfos etiam oculosamittis. Siprotelatis vigi-

ptus propter Deum gaudenter perferre.

ugo

T

liis Pfalmorum cenfum perfolvis, infaniam ca-

XJI. Noli fidem penfaretemporibus,nec me H

ard, r6.

pitis acquitis: fi quotidiano labore te conficis,

idcirco meliorem putes, quod prior in Chrifti

ad opus fpirituale quando confurgis ?

exercitu coeperim militare. Paulus Apoftolus

"-

S. Bern.

V. Virofapienti fua vita vinea eft, fua mens,

in vas electionis de perfecutore mutatus ,. no-

íerm,.ó8. -

fua confcientia, nil quippe incultum, defer-

viffimusin ordine, primusin meritis eft, quia

Ku 30

extremus licet, plus omniDüsaboravit: fubi-

tumveinfe fapiens derelinquet: Stultus non

ita. Cundaapud eum neglectainvenies, cun-

tus calor longum vincit teporem.-

&a jacentia, cun&a inculta & fordida. Ubi vi-

XIII. Tunc quis torpere dicitur, cum ad be- S. Bonav,

tis virtutis? Ubibotrusbonioperis? Ubi vi-

neoperandum inveaiturinefficax , ficut aqua'!Pec anim,

num lztitize fpiritualis? Per agrum hominis

tepere feu tepida effe dicitur, cum non eft effi- ^ **

cacis caloris: Undetibi inApocalypfi dicitur,

pigri tranfivi, inquit, & per vineam viri (tulti,

J

& ecce totum repleverant urticze, & operue-

utinam effes calidus, autfrigidus, fed quia te-

rant faperficiem ejus fpinze, & maceria 1api-

pidus es, incipiamte evomereexoremeo, &

dum deftruc&a erat.

:

talis torpor ex difplicentia boni videtur proce-

?f,

S, Aug.in

VI. Nemo dicat: Sufficit mihi, juftus füum:

dere,quze tanta effe poterit,quod erit cum pec-

Pfd.6g. Quidixerit, remanferit in via, non novit per-

cato mortali, ut cum quis palatum animze fic

& 9

venire. Ubi dixerit, fufticit, ibi hzefit. Attende

corruptum habet,quod in nullo bono fpiritua-

Apoftolum,cui non fufficit. Fratres,inquit,ego

li.complacentiam invenit, & propter hoc,

142

quicquid boni facit, tepide & indevote facit:

menonarbitror apprehendiffe. Et rurfum di-

cit: Qui fe putat aliquid fcir

nondum fcit,

Unde ex hoc ramo procedit negligentia, cum

[2,

quomodo oporteat eum fcire. " Unum autem,

quis negligit facere, quod debet; vel.fi forte

qu2e retro funt, oblitus, in ea, quae ante funt,

illud facit, absque diligentia facit, & fecun-

extenfüs, fecandum intentionem fequor ad

dum hoc dupliciter poteft habere rationem

n

mortalis, uno modo, fidimittantur per negli-

almamfüpernze vocationis. llle ergo currit,

tuhzefifti? illenondum dicitfeperfettum, &

gentiam neceffaria ad falutem. Alio modo, ut

tu jam de perfectionegloriaris? Confundan-

li forte talia fiant, fic cum contemptu fiant,

quod quoquo modo fiant, non curat omnino,

tur, quidicunttibi: Kuge, euge. Cenfundaris

I

&tuinterillos, quitibidicis: Euge, euge.

& fic intelligitur illud: Qui negligit vitam

VII. Invenire eft homines pulillanimes &

fuam, mortificatur.

15-

S.Bern. f;

Damnuwn.

6. deAfc, remiffos deficientesfub onere, virga & calca-

ribusindigentes , quorum brevis & rara com-

XIV. Si inchoata bona fortis operantisS. Greg 3.

b

manus ad perfectionem non fublevat, ipía o

- p. paft.ad«,

^pun&io, animalis cogitatio, tepida converfa-

m

, monit, 3$,

tio, quorum obedientia fine devotione, fermo

perandi remiffio contra hoc, quod operatu

finecircumfpectione, oratio fine cordis inten-

eft, pugnat.

Hinc eft, quod per Salomo-

nem dicitur: Qui mollis & diffolutus in ope-

tione, le&io fine zedificatione. . Quos denique,

)

ut videmus, vixgehennze metusinhibet, vix

re fuo fuerit, frater eft füa opera difbipantis,

quia videlicet, qui coepta bona diftri&e non

pudor cohibet, vix frvenat ratio, vix difciplina

coercet. Nontibi horum vita inferno penitus

exequitur, diffolutione negligentize manum

appropinquare videtur ?

deftruentis imitatur Hinc Sardis Ecclefize

Lohn. Bibl. Man, Tom. 1.

Da

Epi-

n RoP-

É

28

Bibliothece Manwalis / Conciouatorim

E pifcopo ab Angelo dicitur: Efto vigilans,

obfecro, quicunque ejusmodi fumus, refarciáe

& coníirma cetera, quae moritura erant, non

mus animas, fpiritum recolligamus, abjiciens

enim inveni opera tüa plena coram Deo meo;

tes perniciofam tepiditatem, & fi non; quia pe«

quia ergo plena coram Deo ejus operainven-

riculofa eft, & Deofolet ( quod interdum mi-

ta non fuerant, moritura reliqua etiam, quae

ferabiliter plangimus) etiam vomitum provo-

erant gefta, proedicabat.

Admonendi funt

care, certe,quia moleitiffima, plena miferisze &

etiam, ut perpendant, quod tolerabilius ef-

doloris, & inferno plane proxima, umbra mor-

«

A

fe potuiffet, rectam viam non accipere, quam

tis pure cenfetur.

poít arreptam poft tergum redire, nifi enim

XXI.. Simplicemgehenn

am, infieculo vi- S, Ephe,

xetro afpicerent, erga coeptum ftadium nul-

ventes, fibi comparaffent; duplicis gehennze f. de vite

a

relig.

jc9

lo tempore languerent.

Audiant ergo, quod

fupplicio, in monafteriis negligenter viventes,

vmïu

fcriptum eft: Melius erit eis non cognofcere

fe reos faciunt.

viam juítiti2 , quam poft

XXII. V2eanimze illi, quzein tepiditate fua S. Bernar-

xagnitionem retror-

x

fum cenverti.

fecura confiftit, fejuftificando,de quaDominus din P.3-

Id hom.g.

XV. Revertitur (paterfamilias) ut de ta-

in Apocalypfi in perfona talis animze ait: Se-^* 4*

iu Evang,

deo, ut Regina, vidua non fum, lu&tum non vi-

lentis rationes poícat, quia fi à bona actione

torpefcimus, de ipii* donis, quze contulit, nos

deo. Etfubdit: propterea una die venient pla-

diftriciusjudicat. Confideremus ergo, quae

g?e ejus.

accepimus, atquein eorum erogatione vigile-

XXIII. Admonendi funt, ut perpendant, S. Greg.t,

mus. Nullanosa fpirituali opereterrena cura

quod tolerabilius effe potuiffet re&am viam $. patt ad»

impediat, ne, fiinterrà talentum abfconditur,

non arripere, quam poft arreptam poft ter- 9. 35*

$ Dert,

talenti Dominus ad iracundiam provocetur.

gumredire, nifienim retrorefpicerent, erga

fe, s i

Piger enim fervus , . cum jam culpas judex

coeptum ftudium nullo tempore languerent.

(uit,

examinat, talentum de terra levat, quia funt

Audiant ergo, quod fcriptum eft: Meliuserat

plerique, qui tunc fe a terrenis defideriis vel

eis non cognofcere viam juftitize, quam poft a-

operibus fubtrahunt, quando jam per ani-

gnitionem retrorfum converti. Audiant,quod

madverfionem judicis ad aeternum fuppli-

,

Ícriptum eft,utinam frigidus effes, aut calidus,

cium trahuntur.

fed quia tepidus es, necfrigidus, neccalidus,

&,Ephr de

XVI. Negligentia multorum malorum fit

incipiam te evomere ex ore meo: Calidus

fecord,

cauía non vigilantibus, paulatim a fpirituali

Riortis,

quippe elt, qui bona ftudia &arripit, & con-

confuetudine acratione vivendi abducens, &

fummat; Frigidus veroeít, qui confumman-

fidei ardorem deprazedans, efficiensque, ut vo-

danecinchoat. Etficutafrigore perteporem

luptatibus tanquam dominis ferviamus, non

tranfitur ad calorem, ita a calore quoque per

enim finit cogitatione complecti, quze poft

teporem redituradfrigus.Quisquis ergo amif-

hanc vitam erunt retributiones.

foinfidelitatisfrigore, fednequaquamtepore

S.Alb M. XVII. Locum diabolo przeparat (acedia):

1. 3 comp.

fuperato, exardefcit, utferveat, procul dubio

C. 18-

in ollam tepidam libenter mufcae infident,

caloredefperato, dum noxio in tepore demo-

quze ferventem fugiunt. Tentationibus patet.

ratur, agit, utfrigefcat. Sedficut poftteporem

Unde legitur in collationibus Patrum, quod

frigus fub fpe eft, ita poftfrigus teporin defpe-

monachum operantem daemon unus pulfat,

ratione.

Qui enim adhuc in peccato eft, con-

otiofum vero innumeri; eft enim homo ace-

verfionis fiduciam non amittit: qui vero poft

Vr

diofus quafi urbs absque murorum ambitu, &

converfionem tepuit, & fpem, quae effe potuit,

Qtry

quafi figaum pofitumad fagittam. Prazeterea

de peccatorefübtraxit. Aut calidus ergo quis-

acediofus receptaculum fordiuin fe facit.

hg,

S. Benav,

que, aut frigidus effe quzeritur, netepidus evo-

dizt,tit.I,

XVIII. Facilius diabolus occupat illos,

matur, ut videlicetaut nondum converfus ad-

quos in bono opere non invenit occupatos ;

huc, de fe fpem converfionis praebeat, aut jam

€.7,

nam immundus fpiritus cum invenit domum

converfus de virtutibus inardefcat, ne evoma-

vacantem, fcilicet per acediam, affumit alios

feptem fpiritus nequiores fe, id eft,univerfa vi-

turtepidus, qüi acalore, quem propofuit, tor-

pore ad noxium frigus redit.

tia, & ingreffi habitantibi, ut dicitur Lucze r f.

XXIV. QuiDominitalentum, nullo deipfo S Laur,

S. Bern,

XIX. Tepidi, fi diu permanferint füb onere

ferm.3. de

tepiditatis, aut opprimuntur , aut fuccum-

fa&o lucro, in terra abíconderit, timeat, ne Juft. c. 7-

e caft.

Afcenf,

quafi indignus a fponfi convivio amoveatur.

connub,

bunt, aut.quodamnmiodo in inferno funt, nec

Eft quidem difciplina czele(tis velut mare, in

unquam refpicient in lJücem miferationum

Domini, nec in libertatem fpiritus, quae fola

eo nihil, nifi vivat, perfeverare poteft; omne

enim morticinum & immundum adlitora pro-

facitjugum fuave,& onusleve. Raro affectio-

nes fuasdiriguntin Deum, & eorum compun-

jJicit. Hinceft, quodin Apocalypfidicitur: u-

&iononcontinua, fedhorariaeft. |Nonfpiri-

tinamfrigidus &c. Vae! quievomitur, quo-

niam regno Dei ineptus judicatur.

tus & caro, ignis & tepiditasinuno domicilio

commorantur, preefertim cum tepiditas ipfi

XXV. Secundum morum informationem S.Bonay, -

Domino foleat vomitum provocare.

fpiritualiter notandum, quod arbor infructuo-

in C, 13«

-

ld(£g.de XX.Nontibi horum vitainferno penitus ap-

fa fucciditur, maxime, quae pertriennium fru-

Afcenf. propinquare videtur, dum intellectu affe&ui,

&um non facit, inquointelligitur rete, homo

& affettu intelle&ui repugnante;. neceffe ha-

negligens ad opera virtutis: & quidem re&e

bentmittere manum ad opera fortia,quia cibo

per ficum infructuofam negligentia humana

fortium minime fuftentantur,focii planetribu-

arguitur. Primo,quia ficus habetfolia magna

Vs

lationis, fednonconíolationis? Exfurgamus

& multa , & in illo potiffime arguitur negli-

tlj

gentia

Titulus IV..— Acodia.

20

gentiaillius, qui magna habet verba, utin Ec:

Nam ficut veftimentüm & tineam generat, &

-Jl-—-

clefiaftico: Nolicitatuseffe inliuguatua; &

nutrit, ita ignavia non folum gignit ex fe des

inutilis & remiífus in operibustuis. Secundo

fperationem, fed alit & fovet.

quia folia ficus funt manui fimilia, & in illa

XXXL. Trifitia animaruüm crudele. tor- S. Chryf,. -

potiffimum reprehenditur negligentia ejus,

mentum eft, & dolor inexplicabilis, & judi- €P- 7. a

qui alios ad operandum invitat, cum ipfe nihil

cium omni judicio & vindicta deterius. Nam

operetur. Tertioquiafru&us ficus eftfuavis,

& vermi fimilis eft venenato, non folum car-

ideo meritoipfius defignat opus virtutis, quod

Eph

e(t fuave & delectabile.

nem, fed & animamipfam perimens: &tinea

ü&ïm

nonfolumad offa, fed etiam ad corda pertin-

li

Dion.Car,

XXVI. Pigri indivinisin przefenti & in fü-

gens: & perpetuus quidam carnifex, non core

P

in c. 6.

e

turo fuftinent detrimentum, quiaid ipfum bo-

pus dilanians, fed vires animae confumens. .

Dttn

ni, quod agunt, faciunt cum labore & tzedio, &

fine confolatione & guftn. Propter quod & pa-

Fuga.-

1 D.

^

rum, autnihil merentur: ferventes vero & a«

Thomaf -

gilesferviunt Deo cum gaudio, & dele&abile

OUU Oütà vitum expendinieteviamdet-

V1l apud

tibus,ex hoc provenitillud; quod valdetimen-

Manfi .

efteis exercere divina, ideoquein praemio cre-

dum, quod multi vocati, pauci ele&ti. O'quam difcs. n.t

fcunt przecipue, & funtDeo chari & compla-

centes. Pigritia ex charitatis defectu, & in

tinenda featentia , & quam expavefcenda,

(teg.

confideratione divinzeMajeftatis ac noviífimo-

quis hocdicit, nifiille procurator, cui commif-

pl ads

fum eft przemiare operarios? credite mihi ,

Jl o

rum procedit.

:

S. Bern.

XXVII. Hoc frigus, fi

femel invaferit ani-

fratres, credite, quod fzepius admonui, fzépius

clamavi; nifiviriliterlaboraveritis, non

a

,'recia

fer. 6s i5 imàm, mox (ut in corpore folet evenirefebri-

Cant,

pietis przemium.

citantibus ) fubit quidam animi rigor, & vi-

gorlentefcit, languor fingitur virium, horror

— XXXIII. Ne dulcefeat nobis hic negligen- S. Ephr. f

auíteritatis intenditur, timor follicitat pauper-

tia, ut non poftea nobis amarefcat zeternus de vit. rel.

ignis, & vermis nunquam dormiens.

tatis, contrahitur animus, fubtrahiturgratia,

protrahiturlongitudo vitze, fopitur ratio, fpi-

— XXXIV. Aliter admonendi funt pigri, at- S.Greg p.

ritusextinguitur, defervefcit nóvitius fervor,

que aliter preecipites : illi namque fuadend

j3: Paft.ade

non. 16*.

funt, ne agenda bona, dum differunt, amit-

ingravefcit tepor faftidiofus , refrigefcit fra-

terna caritas, blanditur voluptas, fallit fe-

tant; ifti vero admonendifunt, ne, dumbo-

curitas, revocat cenfuetudo.

Quid plura?

norum tempus incaute feftinando praeveni-

unt, eorum merita immutent; Pigrtisitaque

Diffimulatur lex, abdicatur jus, fas profcri-

bitur, derelinquitur timor Domini. PDantur

intimandum eft, quodfzepe, dum opportune

poftremo impudentie manus , przefumitur

agere, quae poffumus, nolumus, paulo poft,

cum volumus , non valemus , ipfa quippe

1ille temerarius, ille pudendus, ille turpiffi-

1nus, plenus ille ignominia & confufione, fal-

mentis defidia, dum congruo fervorenon at-

tus de excelfo in abyffum , de pavimento in

tenditur, a bonorum defiderio funditus con-

valefcentefurtim torpore ma&tatur.

fterquilinium, de folio in cloacam, de coelo

XXXV. Vidit Jacob fcalam, & in fcala Án- S. Bern;

in ceenum, de clauftro in fzeculum, de para-

difo in infernum.

gelos: ubi nullus refidens, nullus fubfiftens €P: 253:

apparuit, fed vel afcendere vel defcendere vi-

$.Bemn.f, AXAVIII. Neque exiftimandum eít , cum

contra vit. fuinze alicujuscernuntur, tum incipere dam-

debanturuniveríi; quatenus daretur intelligi;

ingtat.

inter profectum & defe&um in hoc ftatu mor

num; fed quia comederunt alieni robur ejus,

talis vitze nihil medium inveniri, fed quando

& ignoravit. Ob eam caufam nos SpiritusS.

ipfum corpus noftrum continuo crefcere con-

admonet: n pigritiis humiliabitur conti-

ftat, autdecrefcere, fic neceffe fit, & fpirituü

gnatio, & infirmitate manuum perftillabit

x

aut proficere femper, aut deficere,

domus.

XXIX. Admonendi funt, qui inchoatà bo«

XXXVI. Lapfus quispiam, uequaquam fü- Caff. coll,

bita ruina corruiffe credendus eft, fed aut prà- 6. 6 71

na minime confummant, uttanta circumfpe-

vae inftitutionis deceptus exordio, aut perlon-

lfs

&ione confiderent, quia, dum propofita non

gam mentis incuriam paulatim virtute animi

€7-

perficiunt; etiam, que fuerant coepta, con-

j

veilunt.

decidente, & per hoc fenfíim vitiis increbre:

Üb

Si enim , quod videtur gerendum,

Ícentibus, cafu mirabili concidiffe. Ante con-

follicità intentione non crefcit, etiam, quod

tritionem enim praecedit incuria, & anteruis

fueratbene geftum, decrefcit. Inhoc quippe

nammala cogitatio: Quemadmodum domus

mundo anima quafi more navis eft contra

nunquam adruinam fubitaneo procumbitim2

i&um fluminis condefcendentis, quae uno lo-

pulíu, nifi aut antiquo vitio fundamenti, aut

co nequaquam ftare permittitur; qua ad ima

longa inhabitantium defidia, ftillicidiis pri-

relabitur, nifiad fumma conetur.

Si ergo in-

mum pauciffimis penetrantibus corrupta fen-

Af

choata bona fortis operantis manus ad perfe-

fim fuerint munimenta tectorum, quibüs pef

Gionem non füblevat, ipfa operandi remiífio

)

vetuftam negligentiam in majorem inodum

contra hoc, quod operatum eft, pugnat. Hinc

patefactis atque collapfis, paulatim poft haec

enim eft, quod per Salomonem dicitur : Qui

influitpluviarum imbriumque poteftas. In pi- Ecdl, ia

mollis & diffolutus in opere fuo fuerit, frater

gritiis enim humiliabitur contignatio , & in 9.

eft fua opera diffipantis.

fegnitiemanuum perftillabitdomus ; & Salo-

XXX. Radix defperationis eft ignavia, &

mon aliis verbis : ftillicidia ejiciunt hominem

S.Chryt..

€e lapíü.

non folum radix, fed & nütrix ejus & inater.

indiehyemali de domo fua;

Da

$.1V.

20

Bibliothsie Manülis Coritionatorig

Ó

$ V.

UE

nullusfuitdies, quo non operis aliquidfeces

—orL,-*

rim manibus meis: necrmemini me abaliquo

EX LIBELLO DE IMITATIONE

.

CHRISTI.

gratis panem datum comedilfe.

VI. Frater quidam petrexitad Abbatem A- Sophroa

L t. c. 18.

tepor & negligentia ftatus noltri, quod

LÀ LÀ

R

tam cito declinemus a priftino fervore,

lexandrum,ipfius monafterii Abbatis Gerafmi Prat-fpir.

L

Antiftitem, &aitilli: Abba, volo exloco, ubi *

& jam tzedet vivere prze laffitudine & tepo-

re. Utinaminte penitus non dormiret profe-

habito, difcedere: valdeenim acedia & tzedio

&us virtutum, qui multa fzepius exempla vidi-

animilaboro, refponditei Abbas Alexander:

s

iftud, fili, ignum eft, quianecregaum coelo-

fti devotorum.

rum,nec eternum cruciatum in mente habes:

l. 1. €. 22.

II. Quid fiet de nobis adhuc in fine, qui

$. 7.

nam fi ifta fcllicita intentione cogitares, nul-

tepefcimus tam mane? Vze nobis, fific vo-

lam in cella tua acediam fentires.

lumus declinare ad quietem, quafi jam pax

fit, &fecuritas, cum necdum appareat ve-

VII. Eratfenex quidam in Scythia captus o- Id. c. x69.

culisin monafterio Ábbatis Sifci. Diftabatau-

ü-igiqm verze fanctitatis in converiatione no-

Ara.

tem cella ipfius a puteo fere mille paffibus, &

fu.

]. 1. c. 25.

III. Quam jucundum eft & dulce , videre

nunquam pafífus eft, ut fibi alius afferret a-

| g,/J.I.ïl.n»

$. 5*

quam, fed facto fune,unumipfius caput ad pue

D I

fervidos & devotos Fratres, bene morigera-

l

tos & difciplinatos. Quam triíte eft & grave,

teumligavit, &alterumincellafüa, jacebat

videre inordinate ambulantes, qui ea, ad quze

autem funis in terra.

Quando ergo pergebat

fibi haurire aquam, fupra funem ambulabat;

vocati funt, non exercent.

ib. $. 7.

IV. Religiofus fervidus omnia bene por-

hocautem faciebatfenex,utinveniret puteun,

tat, & capit, quzeillijubentur. Religiofus ne-

cum autem arena propter ventum operuiffet

funem, tenebatipfum manu, & exeutiebat, &

gligens & tepidus habet tribulationem fuper

tribulationem, & ex omni parte patitur angu-

rürfus illum in terra ponebat, & fuper eum

ambulabat. Fraterautem quidam rogabat fe-

ftiam, quiainteriori confolatione caret, & ex-

teriorem capere prohibetur.

nem, ut fe permitteret illi afferre aquam, cui

Íb. $. xx.

. V. Si incipis tepefcere, incipies male ha-

refpondit fenex: fili, viginti jam & duo funt

bere.

Siautem dederis te ad fervorem, inve-

anni, exquo mihifemperita haufiaquam, &

laborem meum tu modo aufferre vis?

nies magnam pacem, & fenties leviorem la-

borem propter Dei gratiam, & virtutis amo-

. VIII. Abbas Athanafius illud frequenter Manfi.

in orehabebat: Olim Patres noftri conati funt

ifc. s.

rem. Lomofervidus & diligens ad omnia eft

num. 30'

paratus. Majorlabor eft refiftere vitiis & paf-

vitare fpiritus diftraCtiones , omnemque tem-

fionibus, quam corporalibus infudare labori-

poris jacturam ftudiofe cavere; nunc autem

bus.

Qui parvos non vitat d

&

efe&us , paula-

negligentia, acediaque, duo hoftes capitaliffi-

tim labitur ad majores.

mi, in eorum locum fuccefferunt. Idem cogi-

tans aliquando, quidnam inter eos, qui dzemo-

SCNHE -

Det],

ni pigritiam offerenti refifterent, quidque ei

Difgm

EXEMPLA CATHOLICA.

obiequerentur, intereffet, raptus eftinamca-

q25. f

num locum; focio vero roganti, ut ad eam

1

Ó

Fuga 4cedim.

hriftus tantopere hoc vitium & otium

legitimam focietatem, quam videre fibi vide-

P*'alþ F rE

I;C

batur (quamque folus audiebat) admittere-

v. X6.

fugit, ut de feipfo per Davidem dixe-

tur, reiponfum eft; neminem pigrum ofcita-

yventute mea.

rt: Pauper fum ego'; & in laboribus a ju-

bundum & negligentem eo pertingere , aut

pervadere poffe.

/

Marulus

II. B. Virgo adhuc

in templo exiftensa fum-

1.3.€. 9.

mo mane usque ad tertiam orationi infiftebat,

IX. Quidam Fr

ater volens dif;cedefe 1n fö— VitaPP. *

& tum labori manuali usquead nonam vaca-

litudinem, a matre propria prohibebatur: ille 3- 5- 210-

bat, ficquetotam diem hac viciffitudine confu-

vero dicebat matri fuze: permitte mihi, mater,

mens, otium ftudiofilfime fugit.

falvare enim volo animam meam ; cum autem

non poffet retinere eum mater, dimifiteum. Il-

Spec. Ex-

III. D. Antonius, cum aliquando animum

d.2,eX 54»1

llius taedium & cogitationum confufio inva-

D

le vero veniens in folitudinem, per negligen-

- deret, atque 1

deo a Deo auxilium peteret, vi-

tiam omnem vitam fuam confumebat: conti-

git autem, ut moreretur mater ejus, & poft

Ct«rïp,

-dit foras quemdam tanquam feipfum feden-

EX

tem & operantem, deinde furgentem ab

tempus aliquod factus eft & ipfe 2egrotus, &

C.g

h

M

.opere, & orantem, & iterum fedentem,

raptus in extafi ad judicium, invenitmatrem

cum his, qui judicabantur: illaautem cum vi-

-ple&amque de palmis facientem, atque inde

.rurfus ad orationem furgentem , poít quae

diffeteum, obftupuitdicens: quid eft hoc, fi-

li? &tuinhunclocum deductus es condem-

-audivit vocem.dicentem fibi: Sic fac, & fal-

*

nandus? & ubifunt illa verba, quze folebas

"yus eris.

Caffian. l.

IV. Abbas Paulus probat

iHimtis *P.atrum

dicere, quoniam falvare volo animam meam?

otidie certum ex colle&is palmarum foliis

Erubefcens ergo ille in verbis, quze audiebat,

10.C,24. QU

. pen

fum a fe exigebat; cumque opere toti-

ftabat, nihil habens, quod refponderet: Et

anni auntrum fuiffet impletum , nec vendere

ecce voce fatta , ut hic revocaretur , tan-

quam altero juffo , ex coenobio Fratrum tran-

poffet , id quod follicita cura laboraverat, fin-

Sorhr

gulisannis fuppofito igne concremabat. -

fire, reverfus ad fe, omnia quae cogaoverat,

Pallad.

V. Abbas Pambo, cum effet moriturus, ad-

quaeque audierat, adítantibus referebat. Ad

& t

confirmationem fane verborum fuorum ro-

4

€. IO. 'i?cantibus dixit: Ex quo veni in hunc locum,

LÁ

gavit,

Tüulus 1PL- /Icediqþ

31

gavit, ut äïiquis ex adftantibus iretad monae

. tutis vir, qui in cellafuà egerat annosfeptua»

X2

fterium, utviderct, fi tranfiffetfrater ejusdem

ginta. - 'Erant autem illi difcipuli decem ,. ex

nominis, de quo audierat: qui profectus in-

quibus unus erat valde negligens fui;fenex er«

Mtw,

venitita , ipíe vero poftquam fanus effe&tus

. 'go lzepius illum corripiebat, & hortabatur di-

'ät.fpir.

li

eft, reclufitfe, & feditcogitans de falute fua,

cens: Frater, follicitudinem gere pro anima

poenitens & lacrymans fuper his, quze fece-

tua: debes enim mori, & nifi te emendav

rat prius in negligentia :

Tanta autem erat infuppliciumtendes: Frater autemille fem-

egis,

ei compunétio, ut, cum multi eum rogarent per feni inobediens erat, nec ea, que abij fo

paululum requiefcere, ne forfitan noxium ali«

dicebantur, admittebat. . Contigitautem poít

quid patereturperinceffantem fletum,illeno- aliquantulum temporis , ut ifte moreretur;

luit,dicens: fi matrismeze improperiumnon contriítatus vero feniorfaperillo valde (ície-

portavi, quemadmodum preefente Chrifto &

C169,

batenim, quod in magna defidia & negligen»

Angelis ejusin die judic

-

il dlLtt impro perifg aut

tia de fzeculo exiiffet) coepit orare acdicere:

2

Domine Jefu Chriíte, verax Deus nofter, reve-

yt;ovrmenta. pqrtabo

ia 0-

lamihi, quid fit circafratrisanimam. Afpexit

Dniroul't.k X. InVltfa S. Br

igittae virginis exScot

autem in exceffu mentis effe&us, fluviumig-

e.6.tit.22, riundzelegitüur, quod, cum aliam quamdam — nis, ingentemque inipfoigne multitudinem,

9X.1* virginem ad menfam fuaminvitaffet, notarit .acmedium fratrem illum ad collum usque de-

juxta latus ejus conftitutum fpiritum quem-

meríum, tunc ait illifenior; Nonnete propter

dam malignum, quem cum ipfa etiam videre

hanc poenam orabam ,. ut curam animze tuze

cuperet, Brigitta fan&a eidem, ut oculosfuos

ageres, fili ?. refponditfrater, & aitfeni , gra-

erucis figho muniret, praecepit; quo facto,

tias ago Deo, Pater, quod vel caput meum

tidit Satanám deterrima fpecie, immani & requiem habet,

per oratiónes enim tua;s.äfupra

vaito capite , & perforamina & rimas omnes

, caput Epiícopi fto.

capitis flammam fuümumque erumpentem.

XIV. Caefarius fa&um quoddam merora- Carfartüs

Tünc Brigitta, loquere, ait; nobisdzemon. : At

bile refert, quod Religiofo cuidam f

.

$

*

*

omnolen- l.4.c. 88

illé, non poffum, inquit, tibiloqui, fan^ta vir-

to accidit: ita enim ícribit: ^ Vi

H

x funt;.duo

go, nectamen tua juffa contemnere, quando-

menfes elapfi, quod Dominus À

bbas Cam-

quidem tupraecepta Deinoncontemnis. Cutf

pen(is retulit nobis de Monacho q

uodam, qui

!f

vero, aitS. Brigitta, huc acceffifti? - Apud

lemper in choro folebat dormire

, tem terri«

$

virginemhanc, inquit, demorandi mihi & fpa-

bilem valde ,. nocte enim, quadam ,. cum ex

m.gOI

tium & opportunitatem przeítat ejus defidia

more dormiret, aliis pfallentibus, Crucifixus

&torpor.

Converfa ad virginemS. Brigitta,

de aitari venit, dormientem excitavit, & cum

vide nunc,inquit, quem tam multis annis apud

tanto nifu maxillam ejus perculfit, ut infrà

tefoveris: atque ex illa die liberata eft vi

t

o

tertium diem moreretur.

N

j

3

ab illo nequam fpiritu.

;

XV. Pauloanteidem Caefari

us aliud quod-I5. c. ag.

Delr.1.a. — XI. Franciícus Picus Come

s Mirandulanus

; dam retulerat exemplum, licet non zeque ter-

Difq.mag. in vita Joannis Pici patrui fcribit; non longo

ribile, aptum tamen ad acedioíos ex defidize

q.29. fect, poft obitum Joannis Pici tempore, fpectrum

e

lethargo excitandos. Cum enim Monachus

joannis apparuiffe Hieronymo- Savanarolz,

. quidam poft matntinum,eotempore,quod ora-

eique dixiffe, torqueri fe poenis expiatoriis, eo

tioni deftinatum eft, fedem quamdam ad dor«

quod non fatis diligenter & foecunde talentum

miendum occupaffet, Chriitus ei oftendere vo-

fibia Deo creditum eruditionis & ingenii mul-

lens, fomnum hunc nec tali horze, nec tali lo«

tiplicalfet , & quianon , quanti par erat, fecií-

. coconvenire,eidemin cruce quidem apparuit,

fet internas Dei fuggefliones, infpirationes-

fed obverfo ei dorfo, utdicere videretur: quia

aPPI !.

Y

que, quze adhortabantur, honeftos labores,

. tepidus es, & acediofus,

non es dignus faciem

. quos inchoavit, non abrumpere, & qu»e fibi

Q1neam intueri.

:

animo propofuerat, ea intanteroperari atque

XVI. David, quia tempo

re, quo folebarita. Räg.

perficere. Quze Hieronymus mox in concio-

Reges adbella procedere; domi remanfit, & C 1t.

ne propofuit, & omnium precibus Picum cont-

.otio vacavit, in

mendavit.

»

"dium incidit.:

grave»adulterium & homiicia

Cmip.i, , Al Vidi juvenem, inquit Thomas Can-

.XVH. Salomon, qua

mdiuinedificatiorie 4. Reg,

s.apum, tipratanus, cujus amari(lima relatione memi-

templi occupatus fuit, luxuriae ftimulos non € 1r.

. fenfit: hocvero completo, otio vacans, foemi-

€9.P.2. ni, quodfubjungo: hic piorum fratrum fuo-

rum labore manuum vivebat: ipfe vero fe-

na inftigante, defecit ad idola, & vitulum au«

"

gnis otio vacabat & tzedio, & fattum eft ani-

reum adoravit.

inadverfione divina , ut eo cum patre & fra-

XVIII. S. Brigitta virgin

em quamdam ad suius lo

tribus ad meníam fedente, cibi ((ficut ei foli

feinvitatama fpiritu acedizeliberavit, dum ei Febr,

videbatur) verterentur in angues, fapore ta-

daemonem horribili fpecie affidentem often-

men rerum deterrentium non mutato. Hoc

dit, &, cum rogaretur, cur ad hanc virginein

cum per aliquot dies.continuaretur in pejus,

-"acceffiffet, dicentem: Apud virginem hané

demoraadi fpatium & o

tandem mutato vitze propofito liberatus eft,

i

pþortuniþ?tem ejus

& fanatus.

-—

torpor & ignavia przeítat.

Sophron, Xlll. Senex quidam narra

vit nobis, cum

XIX. Quidam Patrum cum dáemonem in saluftius

44. prat.. Thebaidem veniffemus, quod lenex unus mo-

Fratris cujusdam cella. modo ingredientem, in Spec.

e quæ- P- l. C l?o.

rabatur extra givitatem Antindum, | magnæ

L:

modo egrefiientem yideret , & ex Fratr

Vtiif let,

52

Bibliothece AManualis Conciónatorie

vocabat a literarum commentatioiie, ffaudesg

Q

fiiffet; quid ageret, deprehendit cum ingref-

fum effe.daemoner, quando Frater otiofus e-

inquam, agnoviffe? atque conftantia & de-

rat, & tum exiiffe, quando occupatus erat.

millione diícuffiffe? Oftendit Ignatius, fi quos

divinus amor literis mancipavit, eostotiusa-

SUT. 2.

XX. S. Antonius tranfiens propter domum

moris invitamento effe anteferendas.

Maji.

quamdam , Angelosque te&o inlidentes vi-

dens, cum intrafiet, viduam cum tribus filia-

- NI. Necfegniter a fummis viris literis ope-Ibid.n.2;

ya data eft, ut auxiliares veluti copias prom-

bus, nudis pedibus, lacero veftitu colum

1

trahentem vidit; Quibus cum largam ftipem

ptas haberent. : Et Lainii quidem, nifi res in

obtuliffet:, alio tempore. prope eandem do-

clariffima. Concilii Tridentini luce. peracta

fcribatur, vix fidem inveniat portentofa ftu-

mum incedens dzemones:teéto infidentes vi-

dit, iterumque ingreffus, &, quid vidua &

dendicontentio. —Degraviífima controveríia

filiabus ageretur, percontatus, advertit eas

Pontiüicis Theologus dicturus Lainius, quo

xb']d. D 61

depofito colo otio,

di&tis plus ponderis ineffet, nullum a fe lau-

& ?omendg c?rpori và-

datumiriau&corem , quema capite ad calcem

care ?qlitas.

diligenter perle&um non exculhiffet, aut etiam

in breviaria non redegiffet, vir minime glorio-

M

fus propalam profeffus edixit; mox continen-

EXE

MPLA DOMESTICA. -

ti trium horarum oratione fupra triginta Pa-

x

i

»

i

trum teftimonia inmedium attulit , in iisque;

Turf, 1. ;

utantiquos diffimulemus, Alphonfi Toftati E-

€16. vit,

LS

Francifcus Xaverius fzepe dicebat, 'erü-

pifcopi Abulenfis, cajusingentia volumina vis

* beícere fe & indignari, mercatores vi-

Jium fuarum mercium vendendarum gratia

tam eximunt legenti: trigefimum. quartum

duntaxat annum agebat Lainius, cum in ea

tam mature in Japoniam penetraffe, fe vero

Synodo tunc difputavit, quorum bonam par-

tam fero cam thei'auris,,,& divitüs *lcoele&ibus

temex lgnatii diiciplina apoftolice fuerat mu-

eodem perveailfe.

tuatus. Sed[olidum hominis ingenium libro-

Vitap.2, — 1l Joannes Berchmannus ne quid tempo-

rum pariter,aclaborum vaitam caput tolerans

Y u

vis difllueret , perpetuo fecum libelium ali-

f, 125.

tiffimum, & legendis , & retinendis fufficie-

quem facrum autftudiis utilem hab ebat,eum-

bat; ut de hoc viro dixerit olim Salmeron, tan-

. que, fi quoloco diutius comrorandum erat,

tum fibi praeftare Lainium , quantum ipfe ilii-

"ftatim explicabat, legebatque.

teratis hominibus antecelleret. . .

Annum ^ Ill. [oannes Baptiíta Gentilis otium adeo

1650.

'execratus eft, utnon modo fibi imperatos la-

- VIL Nemo erüditorum eft, qui Francifei Ibid.n.s.

Provinc.

"boresperaccurate compleret, fedalios etiam

TTurtrianinomen non audierit, clara inter prin-.

Med.Coll

LJ

eipesfuicevi Theologos fama ; quzetum viva

"Taurin, 4

udiofiffime juvaret , ideoque pes & manus

dilferentis voce in clariffima totius Chriftiani

num, 23

. omnium diceretur.

- Et videbaturlabore per-

orbis luce Tridenti colletta, tum deinde im-

- petuo perpetuamalere pietatem, & hanc ad-

mortalis eruditionis libris confignata' non a-

"^miniculum habere laboris.

Annue . IV. [oannes de Mendoza licet honefïifïï—

bolebitür. : Huicquam acris fueritadnotandi

fcribendiquecontentio, docuere dexterearti-

1612.£.34. mis ortus natalibus, Marthze femet iminifte-

culi,in modurn habitumque fcribentis ita con-

rio adícribi voluit, in quo tam fedulum & la-

traéti, ut facilenon poffentexplicari; fed plu-

boriofum fe exhibuit, ut etiam, cum phtyfi

res thefauros orbi dedit contracta Francifci

debilitatus vix fe fuftentaret , labores conti-

nuaret, ne mors, ut dicere folebat, ceffan-

manus, quam Regum extenfa. . Huicviro pa-

rem unurm habuit antiquitas, Chryfantium

tem & imparatum occuparet.

Sardianum, quem infelicis laboris reum habis.

Rho. 1 7.

V. Ego inter rara omnis aevi exempla eo-

tacum defertore juliano peragit confuetudo:

Gi2,.1.1. eum , qui ardentiffimo animo.ad difcendum

VIII. Inter praeclaraingenia, quse do&tiffi- Ibid.n.4.

lia

incübuerunt ,. Ignatium jure optimo cenleo

Cum enim inter admiranda

mis zevumque laturis monumentis Reipubli-

reponendum.

cze profuerunt, ingens Delrii nomen fama ha-

- Philofophize abdicatasejus gratia voluptates,

bet, vel uno magicarum Difquifitionum ope-

etiam quibus vita moleftiffime affuevit , li-

re, fuprainvidiamelata. Incredibilemillam

benteraudiamus przedicari ; longe major pro-

rerum aclinguarum cognitionem ut fibi com-

fe&oeius eritlaus, qui literarum caula ea fibi

dempferit folatia, quae ipfum animum liqui-

pararet, fummo ingenio, acerrimum ftudendi

laborem fibi addendum putavit.

Ergo ne

-diffimeatqueinnocentiffime oble&ant. Mit-

curfandi per Bibliothecam neceffitas com-

totriginta annos natum hominem militarem,

atque ingenii prasfervidi, & cum extrema re-

mentationem interrumperet, curulem fel!'am

fubditis rotis ita librariis pulteisilligaverat, ut

hid, x

rum necelfariarum egeítate luCtantem inter

pede pulfa, quamliberetin partem progrede-

.pueros Grammaticg addifcendze militaffe..

Diflimulo repetitam Parifiis ftudiorum om-

retur, itaque cum novis libris opus effet, eo fe

nihilaliorum intermiffale&ione, moliebatur,

nium rationem, quam Compluti & Salaman-

ubi repofitos effe Íciebat: Egregia enim ve«-

ticze ipfa feftinatio audiendi conturbaffet..

Quid, rogo, fuit liquidiffimis, quibus jam

ro parfimonia temporis, quae famae immor-

talitate compenfetur.

maxime jam tum abundabat, animi fenfi-

bus abftinuiffe? quid fraudes dzemonis, qui

IX. Vivit etiamnumPo[Tävini memoria , Ibid.n.s.

vel ad leviíffimas amoris voculas voluptates

quamvis monumenta eam viventis non ha-

rima

eas eventilabat, perque illàrum illecebras a-

beant celebritatem, quam egregia vel ap

400-

»

—Titulis. 1. Aecodia.

33

&dolefcentia literatum ormnium ac principum

tize, & cedro digna m011ume'nta'di&afet. Meh—

XD

linguarum cognitione eft confecutus. Quia

dozam nos ipfi Genuae olim vidimus, & incre-

enim antelucanas horas fomno zeque, atque

dibilem hominis diligentiam, ac temporis par-

commentationi aptiffimas effe non ignorabat,

flimoniam fatis mirari nequivimus.

Quames

ne illas molliffimeadlabens redormiendi amor

quam enii tantum non mutatis ad celerita-

ftudio literarum adimeret, alterum fidiculis

tem equis in urbem properaret, ac fama nomi-

pedem ad le&uli, & conopzei fulcrum cubitum

nis omnibus expeditus effu(itfima humanitate

iturusalligabat, utfi primo, ac legitimo ex-

fuiffet exceptus, illico tamen poftreligiofi mo-

hauftofomno, matutinam, &minus neceffa-

risamplexus, brevesque falutationes in cubi-

riam ad quietem fe convertiffet inlatus, addu-

culum aliquid fcripturus, fe recepit, &quam-

£tis illico fidiculis excitaretur.

libet parvam temporis moram, quam necelfa-

'$bid.n.6, " AX. Vidimus ingentium voluminum, &

ria jumentorum mutatio attulerat,in 2erarium,

fpiffo admodum opere fcriptorum auctorem

iutulitfapientiae. Niíinos quotidianis cafibus

Joannem Lorinum, hominem vere calcente-

ad mortis injurias occaluiffemus , indignari

rium in contentione ftudendi. Nulla ille die

promptum erat, homines immortalitate di«

ab opere ceffabat, horasque minimum fepte-

gniflimos, & reipublicee maxime utiles ac fru»

nas in bibliotheca ftans in ftudium divinarum

giteros inipfalaborum contentione abripi , ne

deítinata perficiant. Sed admonendi fuimus,

literarum incumbebat, tanta capaciíümse

mentis contentione, ut quamvis evocatus a

netempus perinjuriamaliud, aut etiam nihil

peregrinis, quihominis aut videndi, aut con-

agentes prodigamus, cum inítantibus ac ftu-

fulendi caufa confluebant, illos humaniffime

dioiiline qtentiþus abrurmpatur.

adoftium exciperet, ubife bibliothecae reddi-

derat,ícriptionemillico continuaret, nulla du-

i Bew

bitantis animilitura, ut nontam commentari,

EXEMPLA PROFANA.

quam olim compofita memoriz caufa fcripto

confignare videretur..

i

I. /F:gyptii lege lata mortis poena animad- Diod. Sic,

lbid. n.z, . XI. Alterum in divinis lit

eris exponendis

vertepantin eos, qui axtem, qua ale-

]umen Cornelium a Lapide habuit Collegium

rentur, exhibere non poffent.

Romanum, hominem, qui perpufillo corporis

Il. Soion inter alias leges etiam hanc po- Plutarch;

modulo ingentem animum, & nullis ftudio-

fuerat, ut (ilius patrem aiere non teneretur, in Solon,

i

rumlaboribusfra&um claudebat. Hic exigua

quinullam artem :

ac prope nulla cum fociis confuetudine,quam-

curafíet.

ipfum. dopuiü"et', aut ducer-i

)id-n.ïc k ]

quam fuaviflimis ac fan&iffimis effet moribus,

lil Athenienfes,fi quis de crimine quodatn Laärr. l. 5

adeo fcribendo ac meditando erataddi&us, ut

accuíabatur, & defes etiam ac otiofus proba- « 2.

abalienato quafi ab hujus mortalitatis curis a-

batur, nonaliam ada

&

iterum crimen pr'obatip*-

nimo uteretur. Somnusipfe, qui quatuor non

nem requirebant.

amplius horis definiebatur ,. recurrentibus

lV. Seneca de feipfo (cripfit: Nullus mihi Epif. g,

diurnis curis, atque illuftriorum cogitatio-

per otium dies exit, partem no&tium ftudiis

num imaginibus fefe objicientibus, levis erat,

vendico.. Non vaco fomno, fed faccumbo , &

ac fufpenfus, & non fui juris, fed vigiliarum.

oculos vigiliafatigatos, cadentesquein opere

Huic tantee contentioni , quamquam tenui

detineo.

"T

femper valetudine ab adoleícentia, usque ad

V. -Brach

manni Philofbphï I;uejsosi fuos Lang. in.

duodefeptuage(imum cum fuffeciffet, ad ex-

impranfos fo

ras extrudebant, fi quando nihil Polysnth,

tremum relictis . immortalibus monumentis

utilis operae vel parentibu

t4

inter carmina fcriptur

ceífariis dediffent.

s, vel fUiä-f'?bPST ne'?

E

rat, extinctus eft..

arüm 3 qlu;ibus infueve-

VI. Wencesiaus

Romänofühi Ijmþ.äi*ät!or Textor

ibid, n, 9. : . X1I... Inimitabil

i propemodum temporis

tam ignavus fuit, ut propter pigritiam admini- l 5- c.67.

)idnnl4' )

parfimoniafuiffe oportet, ac ftudendi fciendi-

ftrandi ab,imperio deje.:&usjüt.

.que avidiffimum Thomam San&ium. Qui e-

nimaliter poterat decem quotidie horas lite-

$. VIIL.

rarionegotio con'tanter habere fepofitas , qui

SIMILITUDINES. .

xiultus effet'divinis in precibus, acmyfteriis,

^ « fedulasque auxes animos.confelfione expian-

Í. Sicut terra inculta aliud nihil, quam fpinas Pedag,

tibus daret?. fed qui nugis procul vitam defti-

tribulosque exfegignit, autítagnans a- Clro. 7,

nato vivunt, illis tempus; ut vanis nun

quam

qua bufones & ferpentes; fic & hominis defi- P* t* $. 1

füperfit, feriis femper abundat. .

t

"

diofi animus nihil przeter flagitia generat.

fbid, n.9

. — XIII. Magnum utriusque nomen

! Fraxibi—:

. 1I. Sicut aves non nidificant in alis mola- Engelgr,

ÍciSuarii & Mendozse, inter fzeculi principes

rum, nec in iliis defident, nifi dum a folito Domin.

literarum viros, five acute difputare de divi-

motu quieícunt ;. ita diabolus neque locum,

ept P 25

nis, five divina oracula incredibili eruditione

uc, Ev.

neque quietem in illis reperit, qui femper in

opus fit interpretari. .Et Suario quidem fra-

motu & actione funt; fed Íolum in otiofis fe-

Cto leviter die perennis erat commentandi,

dem figit.

docenáb dictandivelabor, ut etiam in Italica

I1I. Sicutoftium vertiturincardinefuo (id Prov. 26,

peregrinatione ftatim ac leCtica, qua debilita-

eít;aliisingredientibus & egredientibus ad res ** 14

idon'S'

tis viribus vebebatur, fuiffet depofita, in meri-

fuas agendas, cardiaibus fuisinhzeret) ita pi-

e

toriis hofpitiis avito librario, quze tacitus fe-

gerinl

1

eCtulofuo quiefcit, dum alii aq labores

cuim fuerat ineditatus, divinae arcana fapiene

furgunt.

. R. E. Lohna. &ibl Man. Tom. I.

IV.

34

Bibhothece Mmzualis Concionatoriat —

« YO.

IV. Sicut febris quaedam tempore proefti-

acedia refifteret frater operando, & fe exere

E

einfjt. tuto ardentiffimos calores & veftus cict; ita

cendo,tunc acedie fpiritum divinze gratize au«

ïz Pp L

Manach.. jcedia certis temporibus, & tum maxime,

xilio repelleret. Quod S. Hieronymus confir-

v

bch..

1nat, dum Rufticum falubriter his Verbis mo-

aL

quando orationi vacandum effet, infeftat.

i u. Ih73'

S. Chryf.

V. Sicut veftimentum tineam generat, &

net: Semper aliquid boni facito, utte diabo-

lus noninveniat otiofum.

L.delapf nutrit; itaignavia nonfolum gignit exfe de-

XIL. Sicut athleta corpus fuum ftudiofe S. Ephr.

fperationem, fed alit & fovet.

aram, 194.

Staplet.

VI. Sicut pueri, dumin cafulis luteis com-

exercet, ut illud ad certaminis artificium ap-

them. $

ponendis occupantur, & in arundine equi-

tum, compofitumque reddat, ita & pietatis

Sept.

tant, occupatiffimi fibi videntur, cumtamen

pugil feipfum ad omne opus bonum exercere

prudentum judicio meras nugas otiofe tra-

debet, cum dicat Apoftolus 1. Timoth. 4. 7.

&ent; fic omnes hominum occupationes,

Te ipfum veroad pietatem exerce; nam cor-

qu:e ad Dei gloriam,& noftram aut aliorum fa-

poralis exercitatio ad modicum utilis eft; pie-

Jutem non tendunt, etfi feria & gravia nego-

tas autem ad omnia utilis eft, promiffionem

tia videantur, a Deo & Sanctis velutotium &

habens vitze, quze nunc eft, & futurae.

XIII. Sicut, fi quis in medio curfu rapidi, S. Greg. 1.

nug?e ridentur.

Drexecl. in

VII. Sicuthomo contagiofus innullum do-

& przecipitis cujusdam torrentis conftitutus I« Paft.

Palaít — musangulumadmittitur; ita otium velutip-

firmare fe vellet, nec ulterius progredi, in e- * 35

p.

$

3- ^7- fiffima peftis ab omnibus vitze

?

npiïræ hOris

videnti effet periculo, ne ab impetu aquarum

profcribendum eft.

deje&us periret: eodem modo in vita fpiritua-

S. Bern. f.

VIII. Sicut perrimam fentinze aqua laten-

li accidit, utpote quae naturae noftrae depra-

drea.

de S. Àn- ter intrat, & excrefcit, donec navis per nauta-

vatz opponitur: nam paífionum noftrarum

$, Cj

rum incuriam demergatur; ita ex otio ac

impetus ad vitium, ad peccatum, ad torren-

fol,3.10

ignavia cogitationes pravae, & concupiícen-

tem mundi fequeaudum nos pertrahit, nifi no-

bismetipfis faciamus violentiam, ut rapidum

tize multiplicantur, donec navis cordis eis fuc-

cumbens in peccato periclitetur.

appetituum noftrorum torrentem fecure

S Laur.

IX. Sicutaqua, quze caret decurfu, ac jacet

tranfire valeamus, vincendo & mortifican-

Jutt.c.5. infoveis,

doipfos; hoc enim fi commiferimus, retro-

de ligno

putreícit ; ita & corpus otii labecon-

vitz.

fe&tum concupifcentiarum ac voluptatum cat-

grediemur, decidemusque afpiritu, namre-

nalium paritac nutritinfaniam.

gnum colorum vim patitur, & violenti ra-

Manfidift. XX. Sicut vas plenum, nullius alterius rei

piunt illud.

4- no 80

admittendze capax eft, ita & mens & cor no-

— KIV. Sicutpara

lyfis facit merhbra arida & S Bonav.

ftrum, quando per fidelem noftram cum gra-

impotentia , fic acedia facit pedes impotentes di&t. tis.

ad ambulandum , manus ad operandum, & * 7

tia cooperationem rebus repletur divinis,

iullam daemoniacis locum dabit függeftioni-

membra omnia inepta ad laborem poeniten-

bus, quin potius iis ingruentibus intrepide

tize fuftinendum; : unde de talibus dicitur in

Pfalmo: Maaus habent, & non palpabunt,

refpondebit: Apage hinc fis, fiquidem pof-

feffio jamm capta eft, nec ulli ultra aditus pa-

pedes habent, & non ambulabunt.

LU

XV. Sicut immenfum Babylon

is colofMana

a

tet: fiquidem intusl exiftens prohibet extra-

neum.-

füm exile deftruxit faxum, inque minuti(fi- difc.2. .2

Senecl4, Xl. Sicut Crocodilus eft animal fugax au-

mosS redegit pulveres (abíciffus eft lapis de

nat.qd. daci, audaciffimumtimido; ita & crocodilus

monte fine manibus, & percuffit ftatuam in

pedibus, & comminuit, tunc contrita funt

C.E.v

afernalis heroica opera aggredientes horret,

$, Enhr

& expavefcit, timidis vero gloriofe infultat.

pariter ferrum, téfta, aes, argentum & aurum,

. de r

Talem aliquando fe przebuit Bafilius Magnus,

& reda&ta quafi in favillam ) ita quoque vel

Vg

unicum exile faxum, id eft , una negligentia;

qüanäo*a Modelto, Imperatoris Valentis Prae-

fe&to, per minas ad

rianorum fectam am«

feu pigritia, circaalicujus momenti materiam

plexandam follicitatus, eum incredibili ani«

admiffa fufficiens eft, ut humi profternat, in-

que ultimum conjiciat praecipitium animam

mofitate in hzec refpondit verba: Modefte,Ba-

& 59

filio Magno jubes ? Formica es, rugias licet

quampiam, qu2epriusin virtuteatque

fan&ü

í

utleo. Invincibilem hanc Baáfiliifortitudinem

tate eminenter excellebat.

XVI. Sicutignis rarefa&us nullum caloris Arefius

S. Hieronymus adumbraffe videtur, quando

illum explicans Amos textum (Qui dormitis

gradum amittit, fed tamen debilior fit, &ib. n.4-

in le&is eburneis) ita difcurrit: Qui athleta

quamvis in femetipfo nori minus calidus fit,

quam ante, eosdem tamen, quos ante effe&us

eft Domini, & exercetur ad luctam, & praepa-

rat fe contra adverfarias poteftates , dormit

producere non poterit, nec contrariis tam

in nuda humo, imitans Jacob, & ponit fibila-

fortiter refiftere.

Ita quoque charitas, quae

cceleftis quidam ignis eft, per peccata venia-

pidem ad caput, quem reprobaverant zedifi-

cantes, & faétus eft in caput anguli. Qui ve-

lia vere quidem non diminuitur , nec ali-

to deliciis vacant; atque luxurize, & omnia

quem intenfionis gradum amittit, attamen

cau'a ventrisfaciunt, dormiuntinleGis ebur-

perillararefit; quia cor, quod illis fubjectum

neis, mortul animalis, & immundis hzerent

eft, ad diverfas creaturas dilatatur, & exten-

Muf

offibus; & quia pulchra videntur vitia, & prae-

ditur; quia nunquam peccatum aliquod ve-

dlrc. ]4'

niale committitur , quin fit aliquis ad obje-

n' 80

fenti nitore deleCtant, requiefcuntin eorum le-

&ulis, & fopore graviffimo deprimuntur. S.

&a creata affectus; charitas autem, tametfi

Ephrem modusm tentationis acedize a nobis

tam extinéta non fit, minorem tamen, quam

cons

repellendze his verbis tradit : Si obvgniente

antea vim þabet,* ...x;ec eft ad refiftendum

tra-

Titulus: 117 — Àcedia;

35

ttariis idöh'ea; Ktideo peccata venialianon.

Spiritus fan&us, quahäa prima omnium vice

L

imminuunt charitatem, fed ejus fervorem.

fe mundo manifeftum fecit, operativuni pror-

Vi PP.] XVIL Sicutlucernaoleo &lychnopropa- fus & aGivam fe exhibuit; nam, ut Scfiptue

5.libell. ratalucet, fi autem pernegligentiam non ac-

ra ait: Spiritus Domini ferebatur fuper a-

1I. 7»73- ceperit oleum, paulatim extinguitur, atque

quas; De Verbo seterno S. Joannes pariter

itainvalefcunttenebrae adverfus eam, fed &

inquit: Omnia peripfum fa&a (unt, & fineip-

l,

F

conveniens ad eam, volensque myxum ejus

fo fattum elt nihil, quo;! fa&tum eft; denique

exttahere, priusquam perfecte extinguatur,

de Patre zeterno in primis totius Biblice ver»

non poteft propter calorem ignis; íi autem

bis dicitur: In principio creavit Deus coelum

viderit, quod nec lumen habet, nec calorem

&terram. Etipfe Chriftus de ipfo dixit: Pa-

jam retinetignis, tunc volenstrahere myxum

ter meus usque modo operatur. Ideo Bello-

Beïlo;.

ejus, dejicit etiam ipfam lucernamin terram,

vacenfis re&é ait: cum audis, Deum opera-

*tal. 1. 3. Q»

qu2e, fiteftea fuerit, minutatur; fizerea, a do-

tum fuiffe fex diebus, & in feptima quieviffe,.

minofuoreparatur: Itaetiam, fineglexit ani-

€ . diühl Íó

fruítra fperas requiem, nifi poftlaborem. Ope-

1a, paulatim recedit ab ea Spiritus fanttus,

ratur enim Deus continue gübernando mun-

Greg, l.*

donec perfecte extinguatur calor ejus, atque

dum, ordinando, providendo. Unde [oan. 5.

pud,

»

itainimicus confunm:it, & devorat propofitum

Patef meus usque modo operatur.

Neque

anim?eillius, fed & corpus nequitize extermi-

preetereunda nobis eft moralitas quaedam,

nat. Siautem quis peraffeéttum, quem habet

quam Olealter his verbis adducit. Ift, quod

in Deo, bonusfuerit, fimpliciterautem ad ne«

hic advertas, fcilicet non quiefcendum effe,

gligentiam raptus fuerit, Deus, qui mifericors

nifi prius laboraveris; limiliter pluribus die»

eft, excitatin eo mentem fuam &c.

bus laborandum, paucioribus quiefcendum.

'S'o chl-'y"

.XVIII.. Sicutinfru&uofa arbor intricat ce-

-]L. Exemplum Chrifti, de quo fic difcur- Bellov.ib.

fol.3. 1o6. fpitem, necat fpatia, exhauritterrze vires, cul-

rit Bellovacenfis:. Exemplum Chrifti habe-

torem conficitdamno, afficit taedio poffiden«

mus, quidicit; Pauperfum ego, & in labos

tem,;ac fic excidereiftam, lucrum eft, & iftam

ribus a juventute mea. Pius Dominus labo-

commodum non habere. . Sic homo utique,

rare non deítitit, usque ad diem mortis fuze;

quinaturee domum, munusánimze, rationis

di»bus praedicando, difcurrendo, corripien-

beneficium, excellentiam fenfuum, judicium

do. miracula faciendo; noéttibus in erationi-

1entis , artisinduítriam, culturze bonum per

bus infiftendo.

Matth. cap. 8. 16. dicitur:

fteriles atque inopes actus evertit, occupat,

Vefpere autem fa&to , obtulerunt ei multos

Bontr,

mergit, auctori fru&tum, cultori gratiam ne-

daemonia habentes, & ejiciebat:

At vero

Pt tll

gat; Sicutarbor eterra, fic ifte e vita mere-

quam ob rem Chrifto daemoniacos illos libes

X

tur excidi.

Et ficutinfoecunda arbor, fi füerit

randos tam fero obtulerunt; quonam fpe&at

invinea, dum fundit mortiferam fubjeis vi-

ifta tarditas? — Albertus Magnus inquit, quia

E

tibus umbram, inimica non fibifoli, fed etiam

in die occupatus erat Verbi Dei praedicatio-

palmitibus fit foecundis ; ita homo defes, igna-

ne, ex compaffione ad ignorantiam populi, &

vus, non fibi fit noxius, fed multis.

*

Pf o V. c.

in fero per miraculum confirmavit, quze prae-

t

XIX. Sicut acetum dentibus, & fumus o-

dicaverat, & excitavit populum ad laudem

WA P

1G. 20»

culis, ficpigerhis, quimiferunteum. | Quafi

Dei. Pfal 41. 9. In die mandavit Dominus

diceret, ficutacetum valde eft ingratum denti-

mifericordiam fuam, & no&e canticum ejus.

bus, & fumus oculis invifus eft, ita quoqueho-

Qu:e omnia confirmans S. Bernardus, ipfe, S, Bein.

mo piger fupra modum eft abominabilis..

inquit, hominum fzeculique author, quamdiu ep. 253«

. de vis,

S. Ephr.

XX. Sicut fi quis manibus ac pedibus fa-

in terris vifus eft, & cum hominibus conver«

. nus fit, habeatque ante fe efcas plurimas ap«

fatus eft, nunquid ftetit? & quidem tefte

virg.

pofitas, & fegnitie torpens nolueritori fuo eas

Scriptura: Pertranfiit benefaciendo, & fa-

admovere, iisque vefci, ut animam corpusque

nando omnes, Pertranfiit ergo ficut non iu-

reficiat, talis fibiipfi necis fuze authoreft; lta

fru&tuofe, ita non remiffe, non pigre, nonlen-

quoque Monachus (feu quilibet alius piger &

to greffu: fed quemadmodum de eo fcriptum

acediofus) qui fuavilfimos divinze gratize ci-

eft; Exultavit ut gigas, ad currendum. Por«

bos expertuseft, fi neglexeritipfam invocare;

ro non apprehendit, qui & ipfe pariter non

li

haudquaquam dulcedine ejus fatiari, recrea-

currit: Et quid prodeft Chriftum fequi, fi

rique poterit,fed velut fame confumptus,auxi-

non contingat confequi? — Ideo Paulus aje«

DT

lioque deftitutus tabefcet. Quis ergoillius mi-

bat: fic currite, ut apprehendatis.

. ferebitur,qui cum gratize ceeleftis efcam,fi ma-

III. Exemplum Angelorum, per quos Deu

& $. Antóms

nus extenderet, guftare poffet, fponte fe illius

S

; p.2. tit;9;

continue & inceffanter operatur; de quibu

c, 145 S- I.

proinde vates regius ait; Qui facit Angelos

* fuavitatis epulis pet defidiam pri.vat.

faos fpiritus & mini(tros fuos ignem üren-

$. IX.

tem, ..S. Antonius citat S. Bernardum in

.Mv

OTIVA.

hzec verba fcribentem: .O. impudens & ime

prudens! millia millium miniftrabaut éi, &

Manfi

[. ExemplumDei: hinc S. ]oannös Dama-

decies millies centeua millia affiftebant ei, fci-

difc. 14.. fcenus Spiritum fan&tum, non fine ingenti my-

licet ad operandum, quod eis congruüit; &tu

B.2

fterio, divinitatiignis nomen attribuiffe notat,

federe przefumis, & otiari ? Ünde Seraphini

utperhocinfinuet,quod ficut elementumiftud

circa thronum Dei ab faia fex alis inftru&ti

femper activum exiftit, ita quoque Deus in

vifi fuerunt: fex alze uni, & fex alze a'teri j

continua verfetur operatione.

Idem quoque

ubi Gloffa ait: Propter velocem in omnibus

R. P. Lohn. Bibl. Han. Tom. I.

2

- die

&

46

Bibliothee Manualis. Concionatorie

finit quiefcere; jubet, nonfolum procede, fed

& Of

idifcurfum, ficut & venti allati dicuntuï'. Ete-

1.

nim cceleftes illde intelligentize in continua

& naviga ttans mare; qusere terras, quas

wmpun(:u

funt a&ivitate, volvendo femper primum mo-

ignoras; merces in Indiam deportand»e funt.

Non nofti linguam Indorum, fed intelligibilis

bile, omnesque alias fphaeras fupernas; fu-

perintendendo tutelze provinciarum atque

videtur ferimo avaritiae.

Venies ignotus ad

ignotum: das, accipis, einis, portas: pericli-

regnorum , fuamque circa fingulos noitrum

quotidie dies & no&e: perficiendo follicitiffi-

tatus pervenifti; cum periculis redis, excla-

mam cuftoediam, nam Angelis fuis Deus man-

ians in mari exagitatus tempeltate: Deus

davit de te.

liberame! nonaudisrefpondentem: quare?

Manfi

IV. Exemplum mundanorum, quod fic

mifianegote? avaritia tibi juffit, utacquixe-

S' A'Ug'

difc. 14,

oropofuit Thomas Morus: Miundani, eheu!

res, quod nonhabebas; Egotibi juffi, utfine

t 158

Lt

laborant, & fudant, uteantadinfernum, cum

labore ante oftium tuum pauperi dares, quod

fratt,

tamen, filonge minus progloria Dei, & ani-

habebas; Illa te ad Indos mifit ad reportan-

moe proprize falute facerent, füblimiffimos fi-

dum aurum. Ego tibi ad oftium Chriftum po-

füi, a quo emeres regnum coelorum.

Tan-

bi glorize gradus in ccelo comparaturi fuiffent ;

ä

Etideo, licet mundani in temporalibus nego-

demque hzec notatu digniffima fubdit verba :

tiis fagaciores & aftutiores fint, viris fpiritua-

Jaboras in juffione avaritize, ia juflione mea

g

non laboras.

"

li & verze chriftianze vitze deditis, attamenin

rebus ad futuram vitam fpectantibus, ab his

- V. Exemplum peccatorum, quod Belio- Bellov.f.

vacenfis fic proponit: Vehementer & effica-

3.Spec. p.

x stl

longefuperantur; Etideo Lyranus vs pruden-

citer nos excitare deberet, imo compellere

5, dift. 1.

tiores, interpretatur; aítuti & fervidiintem-

poralibus negotiis. Lucas Burgenfis pariter

labor, quem voluntarie fumunt, & gaudenter

FE Mi

finem a Chrifto in hac parabola intentum de-

fuftinent plures mundani omnibus diebus vi-

clarans, inquit: Verba funt Chrifti, occafio-

tzefuze, promodicolucro vel commodo tem-

ne laudatee prudentize iniqui hujus villici, ex-

porali. Deniquefi confideremus, quantos la«

bores; timores & pericula, quantas follicitu-

probrantis filiis Dei mifericordiamfuam. Eu-

febius Emiffenus inquit; Prudentiores funt

dines & anguftias fuftinent miferi peccatores

illiinmalo, quamiftiinbono; vixenim inve-

pro flagitiis fuis & perverfis voluptatibus fuis

adimplendis , quibusnon vitam, fedmortem

niuntur aliqui San&i, qui tantam prudentiam

1

habeant in acquirendis bonis zeternis, quan-

fibi mercanturzeternam. — Auguftinus in lib.

tam calliditatem ifti habent in acquirendis

depatientiaait: Intuemur, quanta inlabori-

8«

bus & doloribus füftineantpro rebus, quas vi-

bonistemporalibus; proeis enim nocte, die-

ue vigilant, laborant, anguftiantur. Quod

tiofe diligust, quanta profalfis divitiis, & pro

Stob.£i9. :C

onfirmans Stobzeus fic loquitur: ut facilius

vanis honoribus, quanta pro ludicris affectio-

nibus periculofiffima & moleftiffima patien-

—

& promptius labores illos fuftineamus, quos

virtutis & honeftatis gratia fubituri fumus,

tiffimetolerant. Pecunize, glorize,lafcivize eu-

hzec animo reputare fecum, utilefuerit; vide-

pidos videmus, ut ad defiderata perveniant,

licet, quam multa tolerentaliqui propter ma-

optatisque noncareant. Soles, imbres, nives,

las cupiditates,utquiamatluxuriofe; & quan-

/

glacies, flu&us & procellofiifimas tempefta-

tum fufferantaliilucrandigratia: Item quan-

tes, afpera & incerta bellorum immanium,

——

ictus & vulnera, horrenda plagarum non ine-

ta patiantur nonnulli, dum gloriam venantur.

Annon igituriniquum foret, illoós quidem hu-

vitabili neceffitate, fed culpabili voluntate

perferre, & pro apertis fceleribus, non ut ea

jusmodi pro nulla re honefta fuftinere, nos ve-

ro honeftatis gratia, & declinandae caufa pi-

puniant, fed perpetrent, homines multi gra-

griti»e, ( quze plane peftis eft vitae noftrae )

viffima per

ferunt. Underecte Thomas Kem- Thomas

penfis dixit: Plures mundum libentius au-

Kermp. dé

tum comparandze virtutis (quse nobis bono-

imit. Chr,-

rum omnium dux eft) non quosvis labores

diunt, quam Deum : facilius fequuntur carnis

1.9,€.3»

promptefuübire; atqui verbis exprimi non po-

fuze appetitum, quam Dei beneplacitum. Pro-

mittit mundus temporalia & parva, & fervitur

teft, quanto preeftantius fit eniti, ut cupidita-

tes proprize caftigentur, quam laborare ad u-

ei aviditate magna: ego promitto füumma &

zeterna, & torpefcunt mortalium corda. Quis

xorem potiendum alienam; item frugalita-

tanta cura mihiin omnibus fervit & obedit, fi-

tem exercere, quam in comparandis pecuniis

laboriofum effe: Et operam dare, nefisam-

cut mundo & dominis ejus fervitur? Erube-

fce Sidon, aitmare ; &ficaufam quzeris, audi

bitiofus, quam gloriz conquirendze caufa

multis negotiis moleftari.

quare. Promodica praebenda longa via curri-

: S.Aug. f.

V. Exemplum avarorum; de quo S. Au-

tur: pro aeterna vita a multis vix pesfemel a

22.de ver-

terra levatur.

Vile pretium quaeritur: pro

bo Apoft,

guftinus eleganter fic difcurrit: Noneftgra-

vis avaritia? Quare ergo te de fomno exci-

uno numifmate interdum turpiter litigatur :

À. M

tat, quze te aliquando etiam dormire non finit?

provanare & parva promiffione dienoctuque

dit,

fatigari non timetur.

Sed, prohdolor! pro

l

f.ï

Et fortaffe habes cum illa alterum onus pi«

griti

ve; & ifta duo nequiíffima onera, fecum-

bonoincommutabili,pro praemiointerminabi-

tte, & dilaniant te ?

li, pro fummo honore & gloria inseftimabili,

que pugnantia premun

vel ad modicum fatigari pigritatur. Erubefce

non enim paria imperant, non enim fimilia

jubent.

Pigritia dicit: dormi; avaritia di-

ergo, fervepiger & querulofe, quodilli para-

tiores inveniuntur ad perditionem, quam tu

cit: furge. Pigritia dicit: noli pati frigidos

ad vitarn.

Gaudent illi amplius ad vanita-

dies; avaritia dicit: tolera in mare etiam

tempeftates. 1lla dicit: requiefce; ifta non

tem, quam t-u& ad veritatem.

VII.

Jiulus IV. — dcodia.

31

S. Chryf;

VII. Exemplumsgrorum; nam, utre&e

fervat, & fic docet poenitentiam Luc. 1 3 Con-

L deé notavitS. Chryfoftomus, fivel parum aliquid

tendite intrare per angu[fiam portam. — |tem ter-

—

Ccompunc,

in corpore morbi puifaverit, ftatim & Medicos

ram egerit decavernis, fic docet contemptum

adhibemus, & pecuniam profundimus, & om-

terrenorum. ltem grano palcitur, fic docet

niobfervantia, quae competunt, gerimus, nec

honeftatem vit2e.

priusceffatur, quam quaze molefta funt, miti-

gentur; anima vero cum quotidie vulneretur,

$

X.

cum per fingula lanietur, uratur, praecipite-

ALIA

- MOTIVA.

tur, & modis omnibus pereat, nec parva quie

v

dem pro ea nos curafollicitat.

T. ( yuia Deo invifos nos reddit; nammaleäi-

S. | Àug.

VIII. Exemplum creaturarum ; quod S.

&us, qui facit opus Dei negligenter.

i

t. 17. à

fratr,

Augultinus fequentibus verbis proponit: ape-

Il. Quia Superioribus noftris graves & mo-

rioculos mentis & corporis, videbisque fingu-

leftos efficit, ficuz equus atfiduis ftimulis ad in-

. las creaturas ad officia fingula deputatas. Ec-

ceffum urgendus equiti permoleftus eft.

ce enim fol curfum anni perficit: luna etiam

1ll. Quia proximis noftris odibiles nos fa-

menfibus, ut viciíüitudinibus difcurrit: &cae-

cit, ficut mendicos robuítos videmus omnibus

terzeftell2o.- Omnia enim fibi deputata officia

deteltabiles, & fucos apibus exofos effe.

lov f,

finequieteexercent. Nunquideti; anima-

IV. Quia corporis fanitatem lzedit ; cum Epid. 6,

C D.

lia bruta ad (uze naturze induftriam otium fu-

juxta Hippocratem hzec duo fanitatem tüean-

')- dm' l)

giunt? nunquid etiam femper laborant, ut

tur, cibisnonfatiari, & impigrum effeadla-

conferventurin effe? nunquid in tuis neceilita-

bores. Hincequus diu ftando, aqua non la-

tibus deficere & pigrefcere ea videmus ? abíit;

bendo, ferrum nonutendo corrumpitur: A-

omnia enitn fub obedientia fünt, omnia agunt,

gricolze vero faniores plerumque funt otiofis

quodageredebent. Solusautem mifer homo

& delicatis hominibus.

acedia fuperatus, a fuo officio frequenter rece-

V. Quia nocet vehementer animze; dumS. Chryf.

dit, & Deiimaginem infe deturpans, in acedia

O. I$,

velut omnium malorum. & vitiorum origo'!

j

n Gen,

perfeverat. Erubefce, o Chriftiane, & abfcon-

eam fceleribus replet, & in periculum falu-

deteafacieSalvatoristui, quoniam infipien-

tis praecipitat.

'

tior jumentis & formicis hodie

fa,&us effe

VI. Quia fibiipfi moleftus eft acediofus ho-

'comprobaris.

mo, tefte S. Chryfoftemo dicente: Gravema-

$.Baf.h.o.

IX. Exemplumformicarum; nam: utde-

lum eftotium, facitque, ut facilia omnia vie

fidem & pigrum exfufcitet, ait S. Cyrillus,

deantur difficilia ; ficut ftudia & vigilantia e-

formicam creavit Dominus; cum enim ali-

tiam ardua & difficilia, facilia nobis funt.

quis inertem degit juventutem, tum ab ani-

VII. Quia tentationibus dzemonis expo-Píal, $7.

mantibus rationem expertibus docetur , re-

nit; cum juxta antiquos Patres apud Caflia-

darguitur a Scriptura divina, queze ait: vade

num; qui laborat, ab uno dzemone, otiofus

ad formicam o piger, & vemulare vias ejus.

ab innumeris infeftetur.

Undere&e infert S. Bafilius: non tutibi ean-

. VIHI.. Quia Chriftus in laboribus a juventu«

dem homo diligentiam adhibebis? . nontu tibi

tefuit; non decetergo fervum otio marcefce-

ipfi demum elaborabis? non hoctempore prze-

re, quando ipfe Dominus, & tantus quidem

fenti fruges tibi recondes ? Requiemque ad fu-

inter labores fudat.

turum formicse exemplo parabis? fFormica

IX. Quia filii hujus feculi tantopere labo- Prov. 6

temporis hyberni pabulum zeftate fibi fedulo

rant, ut perituras & morituras divitias con- v. 6.

condit, & non, quod hyemis incommoda non-

gregent; quantomagis prolucro fpirituali &

torra

dum adfunt, otiofa tempus traducit, fed incef-

zeternum duraturolaborandum erit?

mp. dé

j Chr,

fabili quodam intentoque ftudio legendi, ad

X. Quia ipfa bruta nos ad laborem inci-Trov, 6

; á

gcc'g'

femina tantifperincumbit, dum fufficiens ali-

tant exemplo füo, hinc Salomon ait: Vade,

V. d

mentumincellulisfibirecondet. Neque idin-

piger, ad formicam, & confidera vias ejus, &

t

curia facit,fed fapienti quadam providentia, ut

difce fapientiam.

quam plurimo tempore pabulum fibi perfiíte-

Xl. Quia paupertatem adducit in tempo-

re, confervarique poffit. Secat enim unguicu-

ralibusbonis; nam propter frigus piger arare

lis fru&us medios, arrofosque condit, nerur-

noluit, inquitidem Salomon, mendicabit ergo

fum infruges exeant deterra,atque inutiles fi-

:eftate, & non dabitur ei.

r

bi in ufum alimonize fiànt. Cum fenferit eos

XII. Quia exitium fempiternum affert : Matth. a,

madefactos imbre, profert, & exficcat, nec om-

nam omnis arbor, quze non facit fructum bo-» V: 1o.

nitemporeid agit, fed cum preefenferitaerem

num, excidetur, & in ignem mittetur,

ferenainftationeteneri, ferenumque coelum.

Ap. Manfi Sed & Hugo Cardinalis confentiens : Mittit

$. XL

diíc. 13. Salomon,

inquit, adformicam, quiain ejus na-

n,

»

tura fere contra omnia vitia cautela reperitur,

quia parvam animaleft,fic docet humilitatem.

1. A morDei, namqui fideliter diligit, ait Bel- Belloy,

ltem follicitum, fic docetvitareotium. Item

. ^"* lovacenfis, nec faciliter oblivifcitur di- fpec. dift,

providum, fic docet providentiam de futu-

le&um, nec negligitimplere beneplacitum vo- 9

ro, Galat.6. Érgo dum tempus habemus , ope-

luntatisejus: unde, ubi parvus eftamor ; ibi

remur bonum. S.Hieronymus ait: Cadentes

parum invenitur de diligentia ; ubi perfectus

fub onere humeris fuis fublevabant.

Item

amor, ibi nulla negligentia. Deuter. 8. Ca-

arcto calle incedit, ut Hugo Cardinalis ob-

ve, ne oblivi[carir Domini Dei tui, €$ negligas

thatis

E 3

Bibliothece Manualis. Coucionatorie

38

j

mandataejus, — Unde äfgo in riobis tantà negli-

ignoverit quispiam,at immortaliDeo ihinifttà-

renegligenter, id vero nullo pacto ferendum

gentia, nifi ex defe&tu amoris? Quodconfir-

eft. Quisquisigitur affidue Dei praefentiam in

mans S. Bonaventura dixit: non potelt frige-

hi.

Ü

re foris, qui intus calefcit: nequeignis, & tepi-

mente fua revolverit, huicimpofífibileerit, ut

ditasin uno domicilio morantur, tefte S. Ber-

frigidus permaneat,autin divino fervitio otio-

fus, quia Deus ignis confumens eft. .

nardo; & ut S. Gregorius dixit: Amor Dei

nunquam eltotiofus ; operatur enim magna, fi

VilLI. Continuum exercitium: ficut enim g Berg, f,

2;

eíft, fiautem operari renuit, amor non eít.

ignis modicus faciliter extinguitur, fi quis l- &1.demo-

do bene

lL. Chrifli exemplum ob oculos femper habere ;

]jum per materiam combuftibilem fovere, &

vivendi.

Si enim folatium eft miferis focios habere;

nutrire negligat: eodem modo deigne chari-

If;

tatis dicere poffumus, quodfaciliter deficiat,fi

fi equus przecurrentis equi exemplo ad cur-

sení

fam animatur; fifaa vulnera fentitmiles, qui

per negligentiam & pigritiam noftram conti-

o deidif

Ducis vulnera intuetur; quomodo non ani-

nuis virtutum actibus vivum confervare negli-

Q

(

-

gamus. S.Bernardusin fermone quodam de

mabitur ad laborem, qui tanti Ducis labores

-

confiderat? hinc merito Chriftus ad feinvitat

modo bene vivendiita fcribit: tunc vereDeum

dicens: Veniteadme omnes, qui laboratis &

diligis, fi pro amoreillius bona, quae potes, o«

—— —— ov

peraris. Unaquzeque fanta anima debetin fe

eneratieftis (tzedio & difficultatis moleftia)

monítrare amorem Dei, & verbis fanctis, &

& egoreficiam vos (exemplo fcilicet meo).

S. Bern.

Il Sangorum exeimpla preclara frequenter

a&ionibus ; unde in Canticis Canticorum

ferm L] '2.

fponfus, fcilicet Chriftus, fponfam, id eft, fan-

gonderare, fibique ipfiignaviam illis olim a S.

Auguftino di&is verbis exprobrare: Potue-

&amanimam ornat, dicens: Poneme, ut figna-

runt ifti & iftae, & tu non poteris?

culum fuper cor tuum ,. €9 [uper brachium tuum.

In corde funtcogitationes, &in brachiis ope-

IV. ZAluxilium divinum implorare; Sic enim

S. Bernardus fuafitdicens: Cum te torpore,

rationes; ergo fuper cor, & fuper brachium

acedia vel tzedio affici fentis , noli propterea

fponfze dile&us ut fignaculum ponitur, quia

in fan&ta anima quantum ab ea diligatur, &

diffidere, aut defiftere a ftudio fpirituali, fed

juvantis require manum , trahi te obfecrans

voluntate & actione defignatur, quia amor

P. x19.

Dei nunquam eftotiofus. Hinc, tefte Caffia-

fponfae exemplo,donec denuo fufcitante gratia

V. 32.

fa&us promptior, alacriorque curras, & dicas:

no, experientia probatum eft, acedise vitium

Viam mandatorum tuorum cucurri; cum di-

non declinando fugiendum, fed refiftendo fu-

lataiti cor ineum.

perandum. . Et nosipfi, fiforte pes per fom-

(

V. Severitatem judicii divini [lu

diofe perpen-

num obdormierit, eum frequenter movendo,

&

)

dere: fienim horribilem illam tubam: »ur-

torporem excutere molimur.

IX. Non compararefe cuma

liis &c. nam ut S. Yád. l.

gite mortui, & venite ad judicium : cum S.

Hieronymo frequenter in auribus refonantem

S. Ifidorus Pelufiota dixit, pleriquehominum 3-Ep.237

audiemus, hauddubie a defidize fomno exci-

(vereor enim dicere, omnes, quamvis iftud

Scriptura dicerenon vereatur) non quodam-

tabimur.

:

Apoc. 3.

VL 7Po

cationem €9 [alutem [uam [erio amare ;

ple&antur fan&itatem, fed quoniam iniquiori-

bus feipfos comparent; fub hac ad deteriora

N Lwrl.

V.l M

fic enim tepiditatem declinabimus, ne audire

collatione imaginariam fibi arrogant fan&tita-

Tic4

cogamur: Quiatepiduses, incipiamxte evo-

(d, .

1

mere ex ore meo.

N

e

tem, non ipfa per fe divina praecepta ponde-

VII. PraefentiaDei

cdgitaia, quamS. Bafi-

rantes, atquevitam fuam adillorum regulam

|

S. Bafil. in

reg. brev.liuse

fficaciffimum effe medium dixit adverfus

componentes, fed cum languidis & focordi-

interrog. acediam. Poftquam enim hanc praemififfet

bus, vitze ftatum , & rerum fuarum tenorem

97*

Qui piger eít ad mandatum,

commenfurantes. |Quod confirmans S. Ber-

quaeftionem :

nardus:. Hinc, ait, elevarisin fuperbiam, dum S.Bern. S,

quomodo is ita poterit excitari,

utgnavus fit?

Mox refpondet: Nempefi ei perfuafum fit,ubi-

te praeponis alteri.

Hinc proficere negligis, exhcr. ad

dumte magnum quempiam arbitraris. Hiu

cra.

que Dominum Deum adeffe, & omnia cernere,

& comminationem illam veram effe, queefacta

demum incipis & deficere, dum tibi alterius

eftadverfuspigrum. Idemquoqueremedium

comparatione etiam nimis egiffe videris, fic-

quein tepiditatem incidis, &incipisremiffius

ex quibusdamS.Bernardi verbis deducitur,di-

centis: quomodo neglige

ns poterit fieri,qui in-

agere. Scimusautem, quia Deus füperbis re-

tuentem Deum nunquam

definitintueri ? Aut

fiftit, humilibusautem datgratiam; &, quia

lly,

maledi&us, qui opus Dei negligenter fecerit.

quomodo non quafi proprium illum habere vi-

hd )

detur, quificeum fuperfe videtintentum, ut

. X. Nunquam fubfiftere, uti S. Gregorius S, Greg,

F'WC.-:.

omnia interiora ejus & exteriora omni hora

Naz.fuafit dicens: Optimus effe contende,

Cca- Naz. in

ve unquam in via virtutis fubfiftas, tibienim,

fomniis,

confiderarenon ceffet,omnesque non folum a-

&us, fed ipfos fubtiliffimos motus animae per-

qui a vitiofa vita exceffifti, perinde effe puto,

fcrutetur,atque dijudicet? In vita S. Ignatiide

confiftere, ac fi in imum vitii gurgitem Jabe-

reris. Hinc &Salomonait: Cum confumma- Eccl. 18.

Lojola legitur, quod,cum quemdam in tradito

fibi munere valderemiffum, atque ofcitantem

verithomo, tunc incipiet, id eft, fe inchoaffe

inveniffet, quzefivitex eo, cuinam in tali mini-

reputabit, ut Hugo Cardinalis ait: & quafi ni-

fterio daret operam, Deone, an hominibus?

hilegerit, agereillaincipiet. Nefcitmens per

Cumillefe Deo utique defervire dixiffet; Ple-

torporem veterafcere, quze femper ftudet per

defiderium inchoare. In libello quodam apo-

&erisigitur, inquitlgnatius, naminrebus hu-

manis mánus accurate verfanti jure forfan

phtegmatum ex Arabico a Drufo translato,

inter

coTitulis IU.. dcodia. -

30

inter alias fententias haec quoque recenfetur :

do enim non jam fpes proemii, fed illius afpe-

Homo fapiens eft, quamdiu quaerit fapien-

&us nos allicit, nullus prorfus fentitur labor.

tiam, ubiautem putat, fead ejus culmen per-

Unde S. Auguftinus ait: Attehdis, te habere

P r'lo 83.

veniffe, defipit. Sed & S. David, beatus virjin-

laborem, fed attende, qualem ille requiem

quit, cujus eft auxilium abs te, afcenfionesin

pollicetur: nunquid cogitare poteris? fi illum

corde fuo difpofuit; Atvero quaenam fint hze

poffes cogitare, videres, te nihillaborare ad

;. BemD n

afcenfiones,quas fervus Dei in corde fuo difpo-

compenfationem. Idem quoqueS. Do&ctor ali-

Lde o«

) bene

fuit, perquas tandem beatus evadit, S.Hiero-

bi inepiftola quadam inquit, omne opus leve

ivendj,

nymus his verbis declarat: Ille difponit afcen-

fieri folet, cum ejus praemium cogitatur, &

fiones in cordefuo,quicunque quotidiein prio-

fpes praemii folatium eft laboris.

raextenditur, & praeteritorum oblivifcitur.

S.Bern.í( XI. OdiumDeiadverfus tepidos confidera-

$. XIL

2. de altit. ye,

quod pathetice S. Bernardus fic proponit.

ASCETICA.

€ord,

Simplex natura fimplicitatem cordis exquirit.

Denique, & cum fimplicibus fermocinatio e-

]. (^um vitium hoc, fiullum aliud, iis potiffi-

jus; vir duplex animo inconftans eft. Non po-

mum, qui virtuti ac perfectioni ftudent,

teft,quem quzeritis, inveniri ab his,qui ad tem-

periculofum fit, merito etiam afceta in extir-

pus credunt, & in tempore tentationis rece-

pationem illius totis viribus incumbere, &,

dunt. JEternitas eft, quze, nifi perfeveranter

quoniam fepiditatir potiffimum nomine apud

quaefita non invenitur. V2e peccatoriterram

viros Deo íacratos exprimitur,

*

tria de illa fpef

ingredienti duabus viis! nemo enim duobus

cialiter advertere debet.

dominis fervire poteft. Nehanc quidem dupli-

II Primoitaque noffe debet, quid fit tepi-

citatem amat integritas illa, perfectio illa, illa

ditas ifta, & quze fint indicia illius; nimirum

plenitudo: indignum eft enim ei, utinvenien-

quod aliud nihil fit, quam remiffio fervoris in

dam fe praebeat, nifi perfe&o eam quaelieris

prima converfatione concepti: nam, ut S. S. Bern. ,

corde. - Czeterum fi odibilis eft canis reveríus

Bernardus fapienter advertit,tepefcimus pro- 3. de An-

ad fuum vornitum, & fuslotain volutabro luti,

ceffu temporis fervore converf(ationis noftrae :

flll,?C.

fed &ipfum quoque, quem invenerit tepidum,

Paulatim refrigefcit charitas, abundat iniqui-

exorefuoevomereincipitDeus; fimulator &

tas, ut confummemus carne, qui fpiritu ccepe-

proditor ubi parebunt? fi maledi&tus, qui facit

ramus: inde enim eft, ut minus ea fciamus,

opus Dei negligenter, qui (raudulenter fecerit,

quae a Deo donata funt nobis, indevoti pari-

quid meretur? Fugiamus hanc duplicitatem,

ter &ingrati. Timorem Dominirelinquimus,

cariífimi; & a fermento Pharifeorum omni-

religiofam omittimus folitadinem , verbofi,

l.lüa- L

modo caveéamus. Si non volumus fruftra quze-

curiofi; faceti etiam detractores & murmu-

dpaj?

rere Dominum, quzeramus veraciter, quaera-

ratores, vacantes nugis, fugitantes abores di-

mus ffequenter, quzeramus perfeveranter: ut

Íciplinee , quoties fine nota id lic

et, quaü vero

nec pro illo quzeramus aliud, nec cum illo a-

confeftim Íit etiam fine noxa.

liud, necabilloadaliud convertamur. *

- IIi- Secundo noffe debet, duplicem effe te- S. Ant. p.

: S. Lau;'.

XII. Dona collata confiderare, nam ut fa-

piditatem, dequaS. Antonius ficloquitur: O

I. t-[c CUQO-

$.

uft, c. 4.

pieriter S.Laurentius Juftin. advertit,divinum

mala tepiditas, quae verze fpem converfionis

de diíc,

atquenaturalejus, necnon & humanze leges

abícindit, fedillam dico malam, qu2e.calorem

clamant, ut, cui plus dile&tionis & muneris e-

fequitur, noa autem, qu2e przecedit, quze ad

largitum eft, tanto amplius exigatur ab eo, &

remiffionem tendit fervoris, non quze ad fer-

tanto magis ingratitudinis vitio quisque fit

vorem difponit. Aqua enim, quze debet cale-

reus, quanto contra honorem, voluntatem, &

fieri, prius tepet, quam caleat, & ifta tepiditas

L,Bern. S-

proecepta füi largitoris fegnior, atque proter-

non eft mala, quia tenditad bonum ; demum

xhor.ad

a.

vior extiterit. Propterhocrationalis creatura,

poftquam eít calida effe&a aqua , fi igni non

quae praeczeteris nobilitate nature & gratuitis

adhzereat, iterum adteporem defcendit. Haec

donis füblimata eft ,. plus cunctis fuo debet fa-

tepiditas mala eft, quze tendit ad frigidum, &

mulari Conditori , debet quippe ipfe homo in-

citius congelat inglaciem, quam fi calida nun-

fatigabiliter exercere fe, quatenus ad cogni-

quam ante fuiffet, natura enim fortius agit, ubi

tionem beneficiorum Dei valeat pervenire.

majorem refiftentiam fentit; qui enim ali-

Bellov,

XlII. Praemium ob oculos ponere; uti

quando fuit bonus, igni divino applicatus, &

fpec.1.3. Bellovacenfis fuafit his verbis: Fructus alli-

paulatim inde recedens, calorem illum non

, Gref,

P.94ifc4, cjens, . fcilicet fpirituale praemium , & zeter-

nutrit, fed remittit, & ad talem obftinationem

, n

num prsemium, quod modico tempore , &

deícendit, quod in ftomacho divinze digeftio-

)IDHüSc

non multo labore poteft acquiri, nam quafi

nis, ubi feparatur pretiofum a vili, bonum a

pro nihilo lucrari poteft homo plus, quam

malo, ftare non poteft. . Hoc autem accidit

valeant omnes divitiv», & omnia regna mun-

omnibus fpiritualibus, qui manum fuam po-

'CCL 18*

di, fcilicet gratiam & gloriam, de qua Pfal-

fuerunt ad aratrum, & poftea fe retro verte-

mifta ait: . Gratiam & gloriam dabit Domi-

runt, inchoata poenitentia vel religione non

fe confervantes.

nus. . Ín libro Judicum cap. 18. legitur, eos,

qui in Lais abierunt, poft reditum fuis dixiffe

IV. Tertio noffe debet gravitatem hujus

compatriotis: Surgite, afcendamus, vidi-

morbi, ut ad ejus curationem fufcipiendam

mus enim terram valde opulentam , & ube-

tanto vehementius incitetur; quam quidem

rem, nolite neeligere, nolite ceffare, eamus

gravitatem colligere poteft ex eo, quod jux-

& poífideamus eam, nullus erit labor.. Quan-

ta SS. Patres tanta fit potentia & vis hujus

te^

Bibiothécie Manuslis Conciónatorie

46

tepiditatis, ut, quem femel abforbuit, femper

progreffu vero ejusdem fermonis imquit ideni

fere retineat.

Bernardinus: Magna & reprehenfibilis eft oe-

E

V. Quarto noífe debet, quomodo tepiditas

gritudo tepidorum , quife juftos putant, cum

S. Thom,

-

R

c.2. . 54. peccatum mortalefit; idq

uod S. Thomas fuo

fint peccatores, & fi quid boni haben

:

tin fe;non

& 3.

more clare explicat fequentibus verbis: Poteft

Deo, fed fibi attribuunt.

dupliciter contingere,quod negligentiafit pec-

VIIL Septimo noffedebet, cur täþiif inä—;Manfï

catum mortale; uno modo ex parte ejus, quod

gis, quam frigidi, Deo fint exofi & abominabi- difc,7.m4à

reetermittitur per negligentiam: quod qui-

EY

j i

Ó

dem fi fit de necelfitate falutis, five fitactus, fi-

les; cujus rationem Manfi fequenti diícurfu

: fa.l

indicat: Myfteriis plena funtilla Ecclefiaftici

ve circumftantia, erit peccatum mortale. Alio

verba : Melior eft canis vivus leone mortuo:

modo ex parte caufze , fi enim voluntas in tan-

verumtamen licet ab omnium fapientiífimo

tum fit remiffa circa ea, quze funt Dei, ut totali-

homine, quem mundus habuit, hzec verba di-

ter a Dei charitate deficiat;talis negligentia eft

&atafuerint; primatamen facie videtur, pel-

peccatum mortale; &hoc praecipue contingit,

lemleonis mortui incomparabiliter magis ap-

quando negligentia fequitur ex contemptu:

pretiandam effe, quam canem vivum quem-

Ídem angelicus DoCtor inalio quodam articu-

lo differentiam explicans, quze eftinter pecca-

cunque. Hugo Cardinalisigitur textum illum

in fenfu myltico his verbis ad noftrum exponit

tum veniale & mortale in communi, ad ace-

propofitum, inquiens: JMelior efl canis vivur, id

diam deveniens inquit: Motus acedize infola

efl, peccator. parnitens , leonemortuo ; idefl, quam

fenfualitate, quandoque eft per repugnantiam

jufius torpe[cent ;; Cujus haec potelt eífe ratios

carnis ad fpiritum, & tum elt peccatum venia-

quia aniina, quae vivit in gratia, fi a vitafpi-

le; quandoque vero contingit usque ad ratio-

rituali remittat, & tepide vivat, ab amicitia

$ Btrn,

nem, quae confentitin füugam & horrorem, &

Dei decidendi periculum incurrit; Unde in

] fem.inl

deteftationem boni divini, carne contra fpiri-

tbul

tum omnino przevalente, & tunc manifeftum

Apocalypft dicitur: Seie opera íua , quia neque

frigidus e5, neque calidus, fed quia tepidur er,. €$

eft, quod acedia eft peccatum mortale.-

nec frigidus , nec colidus ,. incipiass te evomere ex

S. Àntio-

V. Quintonoffe debet, quo przecipuetem-

Ort ?hEO..

Verumtamen videri non immerito

chush 26. pore hzec acedia oppugnet; id quod S. Antio-

poffet melioris conditionis effe eum,. qui tepi-

desced. chusfatclareindicavit, dumdixit: Tali fug-

dus eit, & non frigidus, quia frigus nullum

gerit daemon hic acedize cogitationum intem-

prorfus caloris gradum participat, ficut tepidi-

periem, nempe alio utemigret, & quia tem-

tas, fimiliter fecundum allufionem moralem

pusomnia, & labor omnis vacua fibi erunt, &

fatius eít, animam quamdam centum peccatis

frugis bonze inania, nifeadalia conferat loca.

levioribus,quam unico mortali effe obnoxiam.

S.Gre

Etpaulo poftfubdit: Si quando d2emon hicex

Verumtamen optime dicitur, utinam frigidus

eitlx

adyto cellze non quiverit extrudere, tunc hora

effes : quia ex tepiditate perniciofitfima quze-

maxime Communionis ipfum adoritur, ut e-

dam naícitur confequentia, quando enim quis

jus mentem diffipet, & in diverfa abripiat. A-

cum fervore Deo fervivit, ac demum in ejus

vocat a laudibus divinis, mentem reddit va-

fervorerelaxatur: : &in medio fpirituslis vitae

cuam bonze operationis, & ab omni fruge alie-

defatigatus, coepta fpiritualia exercitia inter-

nam; cun&ahzecquidaliudoperatur, quam

mittit,non folum ut piurimum ad priftina redit

mentisotium, &focordia animi lentefcentis ?

peccata, verum etiam averfionem quamdam

"Nequehic maligni fpiritus quiefcit aftutia , fi-

concipita facienda poenitentia; unde Apofto-

quidem, utreligiofumin via Dei negligentem

lus ait:: Jmpojjibile eft , eos, qui [emel. illasinati

defidemqué reddat, negotiorum temporalium

curis ipfam illaqueat: unde idem fubdit au-

unt, gujíiaverunt etiam douum calejie, €9 parti-

d

ciper ft

p

À

thor: Talem in pofterum mundi negotiis cu-

rur[uin renovari ad pamitentiam.

jdi funt Spiritur [antti, €$ prolqg[z funt,

ratobitringendum, atqueita irretitum, velut

IX. Octavo noffe debet legitimum:þär fdïi:dä

'"offa porrecta fenfim inefcat, & decipitiftis oc-

cupationibus,quousque tandem deturbet e fa-

F

& efficacia remedia morbum hünc' curandi

ftigio monafticze profeffionis.

modum; qui quidem' modus in fequentibus

VII.' Sexto noffedebet, cur

tam di-füc'ulter

confiftit.: 1. Anteomnia conetur tollere radi-

S. Betn. -

to. 4..7, curetur hic morbus; id quod S. Bernardinus

cem morbi, & quia plerumque hzec tepiditas

p.3.

his verbisindicavit: Reputantfe (tepidi &a-

ex ihordinato amore feu concupiícentiaalicu-

jusrei creatze oritür,hanc efficaciter fübtrahe-

cediofi) fan&os, & in peccatis nonadvertünt,

dicentes: Quae aut qualia peccata commifi er-

reftudeat; alioqui enim fruíftra'alia media ad-

. go? Nunquam violavi virgines,non adulteravi,

hibebit. Late porro radicem hanc indicavit

non füccendi facrasaedes &c. Quid mali feci ?

Manfi fequenti difcurfu: Filii Ruben, & Gad Manfi

ï:

Et ficifto modo fe excufat tepidus, non videns,

defatigati, uiterius progredi nolentes, coram difc.i.n.G,

quod tanc intricatus eft, &c. Horum ftatus eft

Moyfe comparuerunt, rogantes, ut illos in

Mu

periculofior omnibus aliis, quia melius eft effe

loco, qui ad pafcenda animalia copiofiffimus

Y A

facinorofum , quia fceleratus cognofcens fe

erat, remanere permitteret: Aegio enim uber-

.ää

efimnm, tremit dicendo: Heu mifer, quot

rima efl ad paflum animalium, €€ nor [:rvi tui ha-

maia feci! Effem millemortibus dignus : & fic

bemus jumenta plurima, E.ccetibi veram caufam,

faepe (e humiliat Deo, flendo de peccatis fuis.

ob quam homines in via Dei contepefcunt, ob

nimiam videlicet adhaefionem ad bona ter-

. Tepidi füntadinftar pauni nigrijin quo non be-

ne videntur macul» , & in albo panno omnis:

rena. Unde S. Philippus Nerius dicere con-

macula quantumcunque parva difcernitur. In

mo

fueverat, quod, !qua-ntum deaffectufuo ho

tri-

Titulus IV. A;edia.

41

tribuit creaturis, tantundem de eodem affe-

tas ab arduis confiliis. 5. Defperatio feu re-

&u fuo adimat Creatóri. Acediofiigitur & pi-

ceffus ab ultimofine. 6. Curiofitas & evaga-

gri cum Ruben & Gad pro nihilo habuerunt

tio adobjeGaillicita. 7. Verbofitas, dum pér

terram defiderabilem, auia bonis terrenis in-

collocutiones vanas folatium quzeritur. 8. In-

tenti, coeleftia bona nil . faciunt. 3. Medico-

ftabilitas in locis & propofitis mutandis. g.

af

rum more fuaviora quzeaaim illi remedia pro-

Triftitia ex carentia veri lolatii exofta. 1o. In-

quietudo mentis, dumubique pacem & quie-

«fC,?knm !

ponat, qualia fünt inprimis oratio ad Deum,

$. Aug. in uti fuafit S. Auguítinus, dicens: Agnofce te

tem quaerit, & nusquaminvenit. Excitentur

Píal. 106. in illa tentatione tzedii, cum adeft, & clama

proinde auditores, ut fomnum acediae excu-

tientes vigilent, caveantque, neinimicus ejus-

ad Dominum, ut de neceffitatibustuis etiam

hic liberet te.

Et de hac tentatione libera-

modizizaniafuperfeminans triticum bonorum

tus cum fueris, confitere illi miferationes e-

operum füffocet, & perdat. Alios effectus a-

cedize adducit, & fufius explicat Marchantius, Marchant,

jus. Deinde fuadeatilli, ut ipfe quoque Deo

cooperetur, & pro viribus refiftat acedice, ho-

nempeteporem, mollitiem, fomnolentiam, o- hort Paft,

neftis occupationibus fe onerando. 3. Sihzec

tium, dilationem, tarditatem , negligentiam, '* 7.le&t.4

inconftantiam, quas vide loc. cit.

nihil proficiant, feveriora & magis amara re-

inedia adhibeat, oftendendo ei, in quam ma-

II. Ex occafione thematis: Domine, puer Matth. v.6

lo ftatu verfetur, & quanto periculo, ne evo-

meus jacet paralyticus in domo, €9 maletorquetur :

matur ex ore Dei, & vocatione fua excidat.

poteft acedia paralyfi comparari. i. Quia ut

Jubeatur confiderare , quid in vitze termino

paralyfis omnibus prope membris fanitatem

de hoc fuo vivendi modo fit fenfürus , revo-

& virtutem movendi aufert,proecipue vero pe-

l[

centurque ei in memoriam illa 5. Bernardi

desegreffü, manusabopere, corpus a motu

$.Bern verba:

Quis ille pavor erit, o anima mea,

impedit. 2. Quiaacediofus ut paralyticus ab

ferm. in 6,

cum dimiífis omnibus, quorum tibi eft tam

alis, fempermoveri & portaridebet, valde-

tribïl!. !

jucunda praefentia, tam gratus afpe&us, co-

que moleftus eft Deo, SS. Angelis & Coeliti-

habitatio ipfa tam familiaris, fola ingrediens

bus, fuperioribus, zequalibus & inferioribus.

incognitam penitus regionem, occuríantia ti-

3. Quia non minus quam paralyfis eft malum

bi catervatim ruere teterrima illa monítra vi-

valde diuturnum, & propeincurabile. Unde

debis? Quidtibi ia die tantze nece(ffitatis oc-

merito vocandus Chriftus, utcuret. Vocabi-

curret? Quistuebitur a rugientibus przepa-

tur autem, fi frequenter vel ut liberaliffimus

ratis adefcam ?2 Quisconfolabitur? Quis de-

praemiator bonorum operum & laborum; vel

ducet?2 Imo moneatur, ut hanc fuam mife-

ut feveriffimus vindex ignavize, aliorumque

riam ex aliorum tepidorum vita cognofcere

peccatorum confideretur; Ífi enim de quovis

verbo otiofo tam rigide rationem fe exactu-

S.Greginftudeat, ficut S. Gregorius fuafit his verbis:

eit.loc, Scribitur in Job:

Confiderate femitas The-

rumdixit, quanto ftrictiorem de operibus non

man, Auftri, inquam, five teporis, quia qu?e

otiofis duntaxat, fed etiam tam graviter mali-

in nobis minus dijudicanda credimus, quam

tiofis exacturus eft.

fint turpia, in aliorum actibus cognofcimus.

II Ex occafione thematis: Quid hic fla- Matth. o

Sicque fit, ut ad femetipfum mens redeat, &

tis tota die otiofi? Dici poteft, Chriftum, ficut * *

variis horis otiofos invitavit ad vitam, ita 1n-

agere, quod reprehendit, erubefcat: Quafie-

nim a fpeculo foeda facies difplicet, cum mens

dicare voluiffe, varios effe hominum ftatus,

a vita fimili, in feipfa, quod averfetur, videt.

qui acedize funt fubje&i. -1. Status eft adole-

Jcentio : quze vel maxime fugere acediam de-

Denique fi tepiditas hzec nimis altas radices

fixiffe videtur , imitetur exemplum illorum

bet, & formicze more congregare, quod in fe-

Medicorum, qui in fimili cafu longiorem cu-

ram2etatem conducerepoffit. 2. Eft juventu-

tir, quze ficut magis ob setatis & corporis vigo-

ram per acidulas , vel alias medicinas fua-

dent, horteturque , ut in folitudinem fpiri-

rem ad vitiainclinatur; itamagis quoque ace-

tualem fecedens, facris exercitationibus va-

diam & otium velut omnium vitiorum radi-

cemfugere debet. HincSalomon monet: Me-

Ecclef, 14,

cet, & tum ex peccatorum füorum, noviífi-

e

morumque feria meditatione, tum ex vita ac

mento Creatoris tui in diebus juventutis tu2e,

paffione Chrifti confiderata, aliisque piis ex-

antequam veniattempus affliCtionis, & appro-

ercitiis in hoc feceffu obiri folitis ignem &

pinquentanni, de quibus dicas: Non mihi pla-

fervorem charitatis in fe accendat, quo tam

cent. 3. Eftvirilir etatis : Qui, uti viribusma-

xime pollet (unde & nomen accepit) ita ma-

noxiam tepidiþatem fuget.

gis etiam labori vacare debet, quia, cui mul-

$. XIIL

tum datum eft, multum exigeturabeo. 4. Eft

Luc. 12,

n

rovttlioris.atatir: cui ficut plerumque varia

[]

LLb

CONCEPTUS PRJEDICABILES.

officia committuntur, ita major quoque in-

Matth.!ïä Ex

occafione thematis: Cum autem dormi-

cumbit obligatio laborandi progloriaDei, &

" 25.

rent houines, venit inimicus ejus , €9 [uper[e-

fubditorum bono: alioqui potentes potenter

tormenta patientur,& fortioribus fortior inftat

minavit zizania: Oftendi poffunt mali fru&us

acedize, & zizania, quxeinterea in mente ho-

cruciatio. 5. Eftfemii, cuificut parüm reftat

minis velut agro feminantur a diabolo.

Vi-

temporis, ita vel maxime conari debet , ut

delicet: r. Malitia feu deteftatio bonorum fpi-

optime illud impendat, & ad rationem red-

ritualium. 2. Rancor feu indignatio erga per-

dendam fe przeparet. Certe fi axioma illud:

fonasinducentes ad bona fpiritualia. 3. Tor-

In

e velocior efi motur : alibi locam habet, in

fenio habere debet.

Excitentur proinde hi

por circa praecepta neceffaria. . 4. Pufillanimi-

omnes

R. P. Lohn. Bibl. Man. Zom. I.

F

42

Bibhothette lanualis Camiomtariæ

omnes ftatus, ut Chriftum vocantem in vi«

quoinodo acediofi fedulitatem a formicis di«

neam fequantur, & promiífo denario beatitu-

Ícere debeant. 1. Ut, ficutformicae funt pro«

dinis zetern?e dignos fe efficiant.

vidz defuturotempore, ita & ipfi nonad prae«

LUC. -7.

fentem duntaxat breviffimam vitam,fed etiam.

V- !4.

IV. Exoccafionethematis: Hdolefcem, ti-

bidico [urge: Vel, Surge, qui dormis, €$ exurgea

futuram oculos conjiciant, fibiquepro ea mas

;phef, $.

mortuir : dicere poteft Concionator, fe hodie

ture & copiofe provideant. 2. Ut,ficutformi-

V. Id.

excitatoris munerefuncturum , & omnes, qui

canunquam eft otiofa,fed onera etiam majora;

fomno acediaze immerfi fant, illa formula, qua

quamipfafit. portat ; ita etiam acediofifeipfos

alicubi ftudiofi excitari folent: Nimirum £o-

vincant, & femper utili jabore, licetimportabi-

nus dies, domini fludiofi, [urcite, tempurefl : exci-

lis videatur, feoccupent. 3. Ut, ficutformica

taturum. Oftendat fubinde perfententiam S.

fuos labores & grana follicite confervat , de-

Bernardi fupra jam cit. qualefit tempus, vide-

truncando, ne germinent: tempore pluvize

licet 1. ad agendam peeritintiam: juxtaillud S.

abícondendo, ne madefacta putrefiant: tem-

Matth. 3.:

JoannisBaptiftae monitum: Poenitentiam agi-

porefereno eafoli exponendo; ita &ipfiopera

v- 2.

te;appropinquavitenim regnum coelorum. 2.

fua bona pari follicitudine cuftodiant, eaque

Eccl. 9.

hd acquirendam gratiam : juxta monitum Salo-

tuma pluvia vanze glorize defendant; tumfoli

W. 1O.

monis : Quodcunque poteft facere manus tua,

juftitive per legitimamintentionem exponent,

Joan. 9.

Ve 40

inftanteroperare, &c. & Chrifti: Me oportet

4. Ut, ficutformica tam conftans eft in labore,

operari opera ejus,qui mifit me,donec dies eft:

ut etiam in filice veftigia relinquat, ita & ipfi

Venitnox,quando nemo poteftoperari. 3. /4d

perfeverentin laboribus usque ad finem, utía-

gloriam promerendam : Oftendatur proinde ejus

lutem confequantur. | 5. Ut, ficutformica una

L.3.dé magnitudo, &inferaturillud piiaícetze; Age,

alterifua gra:a communicat, ita & ipfi fua bo«

lnit.c.47. quod agis: fideliter labora in vinea mea, ego

na ex charitate alii libenter largiautur.

eromercestua. Scribe, lege, canta, geme, ta-

. VII. Ex occafione thematis: Osmem mali- Eccl, 23,

ce, ora,fuftine viriliter contraria ; digna eft his

tiam docuit otiofitar: Oftendatur, quomodo ve-Y- 29.

omnibus, & majoribus przeliis vitazeterna.

re pigritia & otium omnia peccata doceat,

Pl'ov; 240

V. Exoccafionethematis: Peragrum yigri

difcurrendo per reliqua fex peccata capita-

V. 300

hominis tranfivi, £ eccetotum repleveranturtica,€8

lia, & demon!trando, quomodo 1. faperbiam

operuerant [uperficiemejus [pine : dici poteft,dia-

doceat, dum pigri meliores fe aliis zeftimant,

bolum, ut homines in fuam pote'tatem redi-

fibique ab aliisferviricupiunt. 2. Avaritiam,

gat, &inea retineat, variasmunitiones erige-

dum hoc ipfo, quod laborando propria bona

re,uti per fingula vitia capitalia oftendi poteft;

acquirere nolint, aliena appetant. 3. Invi-

unamautem erexiffe in medioagri; haucin-

diam, dum de aliorum proíperitatelaboribus

traterram habere cavernas pro militibus eam

fuis parta triftantur. 4. Gulam, dum fpiritua-

propugnantibus, undique cin&am effe fpinis,

libus carentes foiatiis, carnalibus inhiant vo-

zedificatum ineotemplum Priapo, cuiafiaus,

luptatibus, & tempus edendo & bibendo fal-

lere conantur. 5. Luxuriam, dum caro ficut

pigrorum fymbolum, offerri confuevit, propu-

gnari autem a quatuor cohortibus , feufpecie-

equus otiofus & bene paftus, lafcivire incipit.

Máfc.

bus: nimirum ab adolefcentibus voluptati de-

6. Iram,dum graviter fuccenfent, & indignan-

14

ditis: anegotiatoribus lucro augendo, & divi-

tur illis, qui ipfos ad laborem & faniora con-

tiis cumulandis intentis: atepidis Clericis &

filia incitare moliuntur, ut vere impleatur in

Religiofis, & a defperatis peccatoribus; hze

illis, quod oiim. Chriftus de immundo fpiritu dul

enim hominum ciaífes potiffimum acedize

dixit, quod fcilicet inveniens doinum vacan-

IO,. V. 4O;

funtfubje&ze. Kxplicentur poftea fingulze hu-

tem affumat fecum feptem alios fpiritus ne-

jus propugnaculi partes; dicaturque r.in agro

quiores fe.

exítructum, quia inter optimas merendi occa-

XIV.

fiones committitur haec acedia. 2. Interraha-

$

bere cavernas, quia homines acedioli plerum-

MISCELLANE A.

quetoti funt terrenis cupiditatibus immerft,ut

qui cceleftibus deliciis careant. : 3. Spinis cin-

Fuga.

é&am effe,id eft,actionibus infru&tuofis, & quot-

I S.Chryfoftomus refponfionem confiderat, s, Ch:yr.

quoteostangunt, maxime autem ipfosautho-

quam Chriftus duobus fratribus fibi ho. de pe-

res pungentibus, eorumque conícientiam vel-

perquam dilectis tunc dedit, quando per ma- ti*-Fil.Ze-

licantibus. 4. Templum Priapo aedificatum,

trem fuam primas in regno fuo fedes poftula- ?**

quia tales feipfos eidem tanquam pigruin afi-

runt; ajebat enim: mon ef) meum dave vobir,

numimmolant, & pro Deo ipfum venerantur.

Jed quibus paratutm eft a Patre meo. . Quafi dice-

5. Propugnari a dictis quatuor hominum ge-

ret: laboribus coronas propono, & laboribus

neribus, quia cum iniis praecipue inveterata

honores, & przemia fudori. Heec apud me

fitacedia, merito illi quoque eandem prze aliis

commendatio valet maxime, quze ab onerum:

propugnaredicuntur. Oftendatur dein, quo-

exhibitione promanat; videsne, non fruftra

modo hoc propugnaculum expugnari debeat,

dixiffe, nec ipfius effe, nec Patris, fed eorum,

fcilicet ignem fervoris applicando fpinis, qui-

qui decertant, labores exantlant, & moleftiis

bus cin&um eft; hunc autem ignem de coelo

confli£tantur? vides, fieri non poffe, ut ex il-

petendum confiderando preemii magnitudi-

lis, quiotiofi fantac defides, & füpini jacent,

nem, quod fervori huic promiffum elft.

ullus aliquando falvus fiat.

VI. Ex occafione thematis: 7/ade yiger ad

Il. Confiderandus eft, inquit Jofephus Mant

formicam, €$-di[ce [apientiam : o&end? poteft,

Manf, texþus ille fponfæ,l gugndo di

xit; Egod1c.7,2.6,

dormio ;

Titulus IV. — Acedia.

43

ifawhio,? voxrdäleäïi zue$ pulfantis: aperi mihi, fo-

mum fe Dei amatorem oftendendo , Dei fibi

yor mea. Anima enim ifta obdormierat, id eft,

corlucratus fuit, juxta illud: þInveni Irosminen

negligenter & tepide vivebat, quam proinde

ecundum cor smeum.

fponífus cceleftis a focordize fuze fomno excita-

IV. Zacharias Propheta Dei, de adventu Id. difc,

ye volens, fortiterinclamavit, fuasque infpira-

Filii Dei, Meffize promiffi, inquit: Éeceego ad- 12- n« I

tionesimmifit, anim?e quoque fores, utaperi-

ducam [ervum meum orientezm. Etin cap. 6. ejus-

vet, pulfavit, utiisapertis liberum ad cor adi-

dem prophetize pariter inquit: Accevir oriens

tum acciperet ; motiva vero aperiendi haec ad-

nomen ejus.. Atvero dicfodes, finofti, cur Pro-

duxit: Quia caput meum plenum eflrore, €9 cin-

phetaMeffiam venturum potius orientisquam

ciuni mei guttis noGium.

At vero quid inter fe

occidentis nomine appellat, maxime cum eo

commune habentros &invitatio, quafponfus

fine venerit, ut mundum moriendo redimat ?

dile&am fuam a pigritize fomno expergeface-

Refpondetur, Prophetam dicere velle, quod

refatagit? Refponderiquidem poffet, Chri-

Meffias, tanquam verus fol juftitiae,in horizon-

ftum hisce verbis innuere voluiffe, quod ejus

tehujus vitze mortalis, velutfol quidam, cla-

tepiditas totidem fpinis fuum transfigeret ca-

raque lux promicaturus fit, quae femper cre-

put, quot erant transgreffiones venales, per

fcit, &adaugetur, usquead meridiem: Quafi

lux fplendens procedit, & crefcit &c. Unde

guttas roris denotatze, quia etiam hze culpze,

quando funt deliberate & voluntarie commif-

Chriftus, ad noftram doctrinam, videri debeat,

12, ei difplicent.

Aptius tamen ad praefens

quafi crefcere in fapientia & zetate & gratia, id

eft, utS. Bernardus declarat, fecundum quod

propofitum noftrum refpondemus, quod fcili-

cet per hunc rorem pigritia & acedia denote-

apparebat, intelligendum eft (a principio enim

tur: quia ficutros non nifi ccelo fereno, & fuüb

perfe&us, a principio plenus fuit fpiritu fa-

aeretemperato, ideft, nonminus calido, nec

pientize ) ad inftructionem fidelium, qui in

d 55

exceflfivefrigido ftillare folet, ita rostepidita-

perfe&ione & fpiritu femper crefcere debent.

T

tis non defcenditinanimam, necin caloribus

S. Paulus Philippenfibus: fenfum , quem de

femetipfo habuit, his verbis exponit: Fratres,

majoribus, id eft, in fervore fpiritus, nec pari-

tertemporerigidiffimi frigoris, fci'icet quando

ego non arbitror , me comprehendi[Je. .« Unumn au-

eft tribulata &tentata, fed tunc vel maxime

tem , qua retro [unt , oblivi[cens, adeavero , quag

fiillat, quando fecoelo fereno gratize frui cen-

unt priora , extendens me ipfum , ad de[iinatum

fet, & quafifecuram fereputat: ex hac nam-

per[equor bravium [uperna vocationis Dain Chri-

quefecuritate preefumptionem quamdam con-

flo Jefu. Quicunqu

cipiens, fervore charitatis & devotionis rela-

fentiamus.

E

egergo perfedi fumus, hqc

V. Ecclefiafticus

xatur. Hicrosmyfticus caput Chrifti, utita

iapta quadam fimi litudi- Ecc.1.27.

dicam, offendit, & ideolamentatur, dicens :

ne diftinctionem declarat, quze eft interillum,

Quiacaput meum plenum efi rore €?c. 1mno hic do-

qui femper in fpiritu proficit, & inter alium,

lor ftomacho pariter communicari videtur,

qui contentus eftremanere in eo ftatu, in quo

-dumeidem vomitum caufat, & naufeam, quia

eft, neculterius proficere defiderat; dicitigi-

teyidus es, incipiam te evomere ex ore meo.

tur: Homo [an&lus in. fapientia manet ficut. [ol,

Ib difc.rx,

III. Interomnes alios antiqui Teftamenti

nam flultus ficut luna mutatur.. Sol autem, ut

n 4.

5 heroes, duofueruntilluftriffimi, atque adeoa

in principio diximus, quando ab orienteori-

Deoin coelo &interra prae aliis fublimati ; am-

tur & exfurgit, femper altius & altius afcen-

boenim primi funt in genealogia unigeniti Fi-

dit; fuosque luminofos radios diffundit; lu-

httli

lifui: Liber generationis Jefu Chrifti Filii

na autem, quandoluminofiffima eft, tunc de-

)QVI4OA

David, Filii Abraliam. Ambo quoquefuerunt

clinat & deficit. Etideo Ecclefiafticus appel-

prae cun&is aliisgeneris humani accepti & pri-

lat illam luminare, quod mminuitur in con[umtia-

vilegiati, eoquod maximopere in ejus obfe-

tione. Haec autem eft multorum fpiritualium

ingens ftultitia, quod, poftquam ad eminen-

quio ferventesfeprobarunt. Vixenim Abra-

ham a Deo vocatus fuerat, dicente: Kgredere

tes virtutis gradus pervenerunt, jam fe fecu-

deterra tua, €9 decognationetua, €9 dedormo pa-

ros efle exiftiment, quod amplius non defi-

£ris tui, €9 veni in terram , quam monflrabo tibi,

cient, nec retrocedent, & ideo fibi fiftunt, &

cum ecce fine ulla dilatione egreffus eft, ficut

in praecedentibus fervoribusintepefcunt, do-

Chnf.

praeceperat ei Dominus. Quandoin Mambre

nec omnimoda fequatur fpiritualis vitze nau-

, de pe

fea. Hiautem, quitalesfunt, infignem illam

FiZt

juxta limen tabernaculi fedebat , iners &

l,

otiofus videri potuiffet, maxime cum tempus

S. Bernardi in epiftola quadam traditam au- S.Bern,

meridianum effet, quo homines dormire fo-

fcultent doctrinam, dicentis; quod fi ftudere €P« 253*

lent; atvero, utS. Ambrofius bene obfervat,

perfectioni, effe perfeCtum eft, profecto nolle

ante oítium fedebat Abraham, fedebat meri-

proficere, deficere eft, ubi ergofunt, qui dice-

die, quando alii requiefcebant, ipfehofpitum

refolent: Sufficitnobis, nolumus effe melio-

res, quam Patres noftri? O Monache, non

explorabatadventum. Et paulo poftfubjun-

git: ftudium hofpitalitatis ftudiofiffime requi-

vis proficere? . Non vis ergo deficere? Ne-

rebat. Nonotiofus fedet, qui longeafpicit,nec

quaquam. Quid ergo? Sic mihi, inquis, vi-

afpexiffe contentus, cucurritobviam. Fefü-

vere volo, & manere, in quo perveni, nec pe-

navitoccurrere, quia non fatis eft recte facere,

Jor fieri patior, necmelior cupio. FHocergo

nifi etiam matures, quod facias. Feftinanter

vis, quod effe non poteft. Quid enim ftat in

manducare Pafchalex jubet; uberiores enim

hoc f2eculo? . Et ecce de homine fpecialiter

fruétus habetcelerata devotio. Difce, quam

di&tum eft: Fugit velut umbra, & nunquam

i

impigereffedebeas. Sed & Davidardentiífi-

in eodem ftatu permanet.

7L]A j

R, P. Lohn. Bibl, Man. Tom. I,

F2

VI.

Bübliothece IManualis Concionatorig

Manfi

VI. Inter alios antiqu2e legis ritus, quibus

pofcit. ]la citcumfpiciens eum, notavit il»

dii, i2. Deus ab ele&o populo fuo honorari, colique

lum multa oppreffum pigritia, & dixit: Quod

t—7

n- II.

volebat, non in(imus ille eft, quo juílit fuper

manefurgeret, & attenderet, quid primum ei

tabernaculi menfam duodecim perpetim af-

dicerent hirundines, aut cornices, cum primo

furgerent ; fimiliter hocidem attenderet, cum

fervari panes. Quos propofitionis panes ap-

feroiretcubitum, & adeamrediret, & dicta

pellatos, calidos effe, omnique die renovari

per duodecim alios pariter calidos fubftitutos

harumaviumreferret; quod cum attendiffet,

Merito admiramini decretum ;

rediens ait, quod voces dictarum audierat, fed

praecepit.

nunquid enim Deusille, qui defeipfo attefta-

non intellexerat, quid vellent ei dicere, vel

tur, inquiens: Zgo fum pauis vivus, nunquid

quid garritus earum fignificaret? Tunc illa

ait: dixerunt tibi, fi intellexiffes: Cubatarde,

ilie, inquam, hujusmodi indigebat alimento?

Minime quidem ; fed figurative panes illi duo-

&furge cito, & difcurre procibo, & habebis

decim totidem fignificabanttribus populi He-

bladamin facco. Sinon dixerunthoctibi ver-

bo, dixeranttamen exemplo fuo, quia ejusmo-

brxi, qui inter omnes mundi nationes unius

veri Dei lumen poffidebat, eique debitum

di aves mane furgunt, & tota die difcurrunt,

& per multum laborem fibi neceffaria acqui-

"—

prae(tabat obfequium. — Per illam igitur duo-

runt; unde & tu fac fimiliter.

decim panes calidos habentem menfam de-

notabat Dominus, quod populum Hebrzeum

IX. Jeremias Propheta orbi fatalem ftra- Did. Nyff.

fuoincultoferventem effe vellet, neutiquam

gem , calamitofamque ruinam inde potiffi- p. : poiite

frigidum , aut pigrum; hosque ipfos panes

mum illatam affirmat, quod officii fui obliga- * 9

yanf

quotidierenovari voluit, ut fcilicet indefinen-

tiones obiter tantum , acperfunctorie afpexit:

diíc, 15,

levibusque paífibus momenta fuorum debi-

ter bona nobis propofita renovanda, nosque

nc 7'

ipfos ad multiplicata virtutum & perfetionis

torum pertranfüit: Defolatione defolata ef ommis

exercitia absque utla defatigatione, aut tepi-

terra , quianullusefl. qui recogitet corde: 2itille

ditate excitandos effe doceremur, eam imita-

c.12. V. 11. Unumhoctotaminrudera detía-

turi amoris divini fponfam , quae anim2e ele-

xitterram, quod non fuerit, qui fixis cogitatio-

& figura, nunquam defcendens, aut fubfi-

nibus penfaret, quam multis & magnis moais

ftens , fedfemper afcendens exhibetur; de ea

Deo fervire obligati omnes effent. Notandum

namquedicitur: Queeflifla, quz afcendit &9.

in his, quanto cum myfterio Propheta terrze

appellatione donet hominem, qui non reddit

—

Trahe me pofl te, curremus in odorem sngueuto-

vum iuorum, £9c, Quze omnia verba profectus,

fru&um, quem debet Domino, cui tam ma-

progreffus & incrementi fpiritualis fant ex-

gnur in modum eftobnoxius; quaenam prze-

.cipua caufa fit, quod terra non fatis fru&tifi-

preífiva. Indefeffeeamad exemplum noftrum

infecutus eft Apoftolus, qui defeipfo veraci-

cat, neque refpondet exípeGtationi ejus, qui

ETRVET

tergloriabatur: Siccurro, non quafi in incertum.

tritici femina illi credidit? Ea nempe, quod

necaratro, quantum par, fubjicitur, nec vome-

i

]. $. Ànt

Ideoque Auguflinus hoc falutari nos omnes

Dad

munitconfilio, dicens: Nemo dicat; fufficit,

re fatis profcinditur, ac perftringitur, ut ex-

oQ,Ji

juftusfum; Ubi dixerit ; fufficit, inhzefit. At-

fargere in culmos grana, atque in fpicas ex-

tende Apoftolum, cui nonfufficit. llle currit,

plicare fefe poílint. Nam ut bene dicendi Ma-

tuhaefifti? Ille dicit, fenondum perfectum, tu

gifter Hifpanus Quintilianus lib. 1o. c. 3. ait,

deperfe&ionegloriaris? Id quod S. Bernar-

terra alte etfoffa generandis, alendisque femi-

dus in quadam epiftola pariter nobisinculcare

nibus fcecundioreft. Quze vero leviter folum,

nittur, dumitafcribit: Nemo quippe perfe-

& fecundum fuperficiem, tantum tenuiter

rumpitur, raditurque magis, quam fulcatur,

&us, qui perfe&tior effe non appetit, &in eo

quippe perfe&tiorem fe probat, quod ad majo-

ea feminis ja&uram facit, & dominum fuum

rem tendit perfectionem.

fuo labore defraudat, fudoremque illius ple-

rumque lzedit, & laffitudinem fruftratur, ad

fn theatr.

VII. Democritus aliquando interrogatus:

vit.hum.2. Qua re induftrii ab inertibus differrent? re-

hunc modum vitio hominum fit, inquit Jere-

lgnavi?. fpondit: Quaimpiiapiis, fpe nimirum bona;

mias, quod terra vafletur , quia mullus efl, qui

recogitet corde, aratrum meditationis non pe-

laboribus quippe incumbens , fuse induftrize

fperat przemium ampliffimum; ignavus au-

netrat terram pectoris, obligationum fua-

tem defperans, nullam habet bonorum futu-

rum momenta nemo fatis expendit, nec quis-

rorumfpem, quafulciatur. Homo etenim pi-

quam eft, qui animum, ut debet, advertat

ger &iners meritotimeredebet, netanquam

ad ftatum, cui fe confecravit. Quid enim non

palea in zeternum & inextinguibilem conjicia-

a fe obtineret homo, fi

Ms

retur?

;

j

gltius feipfum fcruta-

tur inferni ignem, juxta illud

Paleas combu-

ret igne inextinguibui.

X. Propheta regius de Hebrzeis dixit : T. tn vit,

f di;

Bell. difc.

VIiI. Bellovacenfis fa&tum quoddam re-

Quemadmodum Patres eorum conver[i funt in ar- Abrah.

9. ípec.

fert curiofum, quod contigit cuidam, qui in

cum pravum , Pfal.77. 57. hoc eft, non dege-!- 1. c.6.

fuis agriculturcelaboribus focors & negligens,

nerarunt improbi illi , & perfidi a majoribus

& conlequenter ad paupertatem redactus e-

fuis, fed pro eorum more & pravi arcus fo-

rat; hic etenim ad vetulam quamdam, quae

lenni, ad malitiam funt converfi.

Quid vo-

apud omnes venefica audiebat, acceffit, ab

luit iis verbis indicare Propheta? S. Bruno

eadeni exploraturus, unde mala ejus fors de-

fic exponit illum verfum Davidicum: Arcus

rivaretur, quae quotidie de malo in pejus a-

pravus, cum prius intenditur, aliquantulum

bibat, ab eaque aliquod ad conciliandam fi-

ejicit, poftea vero paulatim remittendo ex

toto deficit.

Sic & ipfi prius in przeceptis

þi rerum fuarum profperitatem remedium po-

2

Vil JU. Mcabo.

45

Dei valde intenfi, & aliquantulum operati,

nil nifiimpia quotidie videbant exempla, jux-

paulatim remittendo extoto defecerunt. Vi-

ta illud: Cuz perverfo perverterisz. — Pro refo-

tiofus arcus, cum jaculum unum, alterumve

ejecit, prorfus diffolvitur, ut nullus fit illius

lutione obfervandum eft, quod paulo ante ex

mente Pfalmiftze diximus: Oyerti funt iniqui-

deinceps ad explofionem ufus: fic & Hebroei

Late C? impietate fua, quia in labore hominum non

olim, & hodie Chriftiani plurimi funt, fue-

funt, €9 cum hominibus non flagellabuntur : Con-

runtque arcus pravi, qui cum initio effent fir-

trariorum enim eít eadem difciplina. Cum

mi & validi, poítea fiunt laxi & ignavi, &

igitur in itinere ad terram promiífionis, nec

ofcitabundi ac remiffi.

Quanta fzepe afperi-

quicquam laboraverint, fed inerti otio dediti

virtutis rudimenta !

tate macerant aliqui carnes fuas inter prima

fuerint, cujus in /Egypto contrarium facie-

quam acriter mortifi-

bant, inde confecutum fuit, quod fe a tzedio

cant fuas paífiones! quam crebro adeunt Sa-

vinci permiferint.

Locutus eít contra Domi-

cramenta ! quam funt obfervantes filentii !

num & Moyfen, cujus unica h:xec caufa fuit,

quam amantes latebrarum & receffus! at

quia teedere ccepit populum itineris & labo-

quam cito hzec omnia intercidunt! quam fa-

ris. Mox enim ut hoc rerum divinarum fafti-

cile defiftunt ! communis haec multorum eft

dium & naufea apud hominem locum habere:

infelicitas: prius in praeceptis Dei valde in-

incipit, lingua in murmurationes laxatur, & -

f

tenfi, & aliquantulum operati, paulatim re-

cor ad omnem concupifcentiam & effrzenem

l odl

mittendo ex toto deficiunt.

appetitum fefe pandit, nec ullum eft vitium,

Damnusn.

Manfi

quod non feétetur.

XI. Vita noftra ftationi bellicze affimilatur

XIV. Quis myfticum Prophetze Evangeli- Iq, dife..

diíc. I5,

a Propheta dicente: JMilztia efl vita hominir

ci non obítupefcat calamum , dum Luciferum 4. n. z.

E 70

Juger terrai ;; quzecunque autem vel minima

potius in Aquilonis lateribus, quam in qua-

negligentia & oícicantia fufficiens eft, qu»e nos

cunque alia re repraefentat ? Sedebo in monte

przedam conftituat inimici, multasque ei con-

ciliet vi&torias ; ideoque Vegetius hanc fufius

Teflamenti, in lateribus Aquilonir? ventus aqui-

lonaris frigus geluque importat, ideoque pi-

profequens materiam, tale pofteris reliquit

gritiae & algoris in divino fervitio preedomi-

documentum: Multa funt difcenda atque ob-

nantis eftfymbolum; hoc autem vitium pul-

fervanda pugnantibus, fiquidem nulla fit ne-

cherrimum Angelorum in naufragium & bà-

gligentize venia, ubi de falute certatur. De

rathrum conjecit abyffi infernalis ; federe

zeterna animse nollree falute negotiamur ;

namque volebat acediofus, nec quidquam

ideoque qualiscunque etiam minima circa

gratiis donisque cooperari Altiffimi; Ideo e-

ejusdem affecurationem admiífa negligentia,

nim praefumptuofe dicebat: Sedebo.

fi deniquein gravia peccata definat, poenis ca-

. Non fine myfterio fpiritus infernalesIdem n. s.

ftigatur zeternis,

$. Anton,

a Chrifto licentiam poftularunt ingrediendi

XlH. Deus olim cum Hebraeorum populo

Gerafenorum immundiffimos porcos; Porci.

Pad.S.inf. omnium primogenitorum oblationem , tam

enim hominum pigrorum & defidiorum funt-

98. Nat- dehominibus,quam deanimalibus faciendam

Íymbolum, fiquidem ad nihil aliud attendunt,

preecepiffet, ab hac oblatione folum afini pri-

quam ad fe per continuam voracitatem fagi-

mogenitum excepit dicens: Primogenituma[ini

nandos, absque eo, quod ullum przftent la-

mutabirove.. Sed quoniam id myfterio factum

borem, & luto ac fordibus immerfi gaudeant;

fuiffeputas? certenonalio, quam quia afinus

Ita pariter fpiritus immundi in hominibus

igerrimum eft jumentum, ideoque tardum

acediofis, commoditatibus vitze, otio ac pi-

h

abens greffum,ad properandum non nifi fude

gritize deditis, omne fuum gaudium pofitum

& fuíteadigitur.

Audiamus hac dere S. An-

habent.

tonium de Padua in fermone quodam ita lo-

XVI. S. Job infernalis huju; monftri, quod Ibidem,

quentem: Jna[imo femper reperitur torpor negli-

Behemoth vocat, caute aliquando veftigia

gentio, qua efl fentina omnium vitiorum ; Unde

fectatus, ubinam delitefceret, fuumque ha-

diciturafinus, quafi altafinens; torporenim

beret diverticulum , fe affecutum fuiffe pro-

negligentiz non alta confcend:re, fed per pla-

bat. Dumait: Sub unbra dormit, in [ecreto

nafemper vultire; unde Gen. 22. dixit Abra-

calami, €9 in locis humentibur , protegunt um-

ham ad pueros fuos: Ax[pe&late hic cum afino.

bra urnbram ejus , circumdabunt eum [alicer tor-

Pueri funt pueriles & carnales affe&us , qui

rentis.

Que ultima verba admiratione non

conveniunt curi afinino torpore & tarditate.

carent, potius enim credidiffem , ipfum fu-

Manfi

XIII. Nusquam conftat, quod Ifraelitze in

perbia fua (per quam gloriatus fuerat, die

difc.3 n.8. /Egyptogenua fua coram Idolis flexerint, vel

cendo: /uper aftra con[cendam ,. fimilis ero 4l«

murmurationibus & detra&tionibus fuis jufti-

tiffimo) exítimulatum , potius ambiviffe cir-

iil

tiamDei exafperaverint,praeterquam in defer-

d

cumdari cedris Libani, vel palmis Cades, vel

(b

to, ubi cum mulieribus Madianitarum invere-

platanis, quze funt trans Jordanem, quam fa-

cunde forzicati funt, aliisque enormibus ex-

licibus torrentis; hi enim genus quoddam

ceffibus fefe commacularunt, inquorum con-

funt arborum fterilium & infru&uofarum ;

dignum fupplicium Deus illos per quadragin-

Cur igitur falicibus torrentis diabolus cir-

ta annos velut vagabundos oberrare,& circui-

cumdatus effe dicitur? Nimirum falices, a-

re jufte voluit; atvero undenam ortum fuum

rundines & junci, qui in ftagnantibus nafcun-

habuit hazec in [fraelitis tam notabilis diverfi-

tur paludibus, verum funt pigrorum & ne-

tas & alteratio,maxime cum potius in/Egypto

gligentium fymbolum, a quibus daemon, tán-

omnem debuiffent addidiciffe impietatem, ubi

quam. ab obfequiofiffimis fervis fuis circum-

E

da-

46

Bib!iotlzec'æ IMVanuafis Concionatorice

bus fabricare intendebat? Sed ecce tibi et-

.datur, Audiamus hac dé fe Dionyfium Car-

-

.thufianum ita fcribentem: per quod infinua-

rorem manifeftum, ob quem merebatur, utin

ejus perniciem ira de coelo defcenderet, ni-

-tur, quod diabolus in hominibus otiofis, &

. voluptuofis manfionem fibi conftituit in fe-

mirum, determinaverat in corde fuo vitam

cretis concupifcentiarum latibulis, qui homi-

deinceps tranfigere otiofam, focordem & de-

.mes contra labores poenitentiales, & ceftus

fidem: Undeait: Quiefce, bibe €9 epula:t.

pugnarum, quibus adverfus humanze falutis

XIX. Compaffione utique dignus eft cafus Cajet. in

hoftes pugnatur, umbras caraalium delicia-

illeterribilis, qui ex difpofitione Dei, qui om- €19«em«

yum,& refrigeria paufationis acediofze optant,

nia fecit, uxori Loth accidiffelegitur. Etenim

& amplectuntur, ita quod umbra fuper um-

manterathzecin Sodoma totannis illaefa, vi-

Vierenb

bram oritur eis, de quibus cantatur in Pfal-

vens & irreprehenfibilis, Angelos hofpitio ex-

dO&r-

3no 72. Jn labore hosinum non [unt, €? cum Lo-

arCet. I*

ceperat, fimulque cum Loth & fi/iabus fuisin-

C. 89'

tinibus non flagellabuntur : Prodiit quafi ex adi-

fame ex decreto divino effugerat incendium,

Denique cum fint ar-

.ge iniquitas eorum €9c.

quando ecce grad:entem ira opprefht divina,

bores infruCtuofze , per quas homines vitiofi

& vería eftin ftatuam falis; quze tanti, tamque

-& bonis operibus fteriles defignantur, omnes

feveri füpplicii caufa? Refpondebitis utique,

diabolo fe adjungunt, & eum quali circum-

^

ei ceelitus inhibitum fuiffe, ne retro oculos

dant.

*

;

convertens flammas afpiceret ; quo fpreto

S. Anton,

XVII. Amalecitze impetum fecerunta par-

mandato, refpiciens poftfe,verífa eftinftataam

Paa. in

te auftrali inSiceleg, & percufferunt, & incen-

Dom. 3.

falis.. Hujusmodi quidem legem etiam fuiffe

derunteamigni, & captivas duxerunt mulier-

nonnezgo,led eam foliLoth intimatam adftruo,

Q;qadr.'

culas ex ea, a minimo usque ad magnum 1.

conformiter ad facrum textum inquientem:

Locuti funt ad eum dicentes :

Salua animasa

Salyato

Reg.30o. Amalec interpretantur lingentem

animarum, id eft, compunGionem lacryma-

tuam, noli re|picere pofl tergum. Etinterimin eo-

ruüm lingere & devorare cupiunt. Ifti a par-

dem capituio de Ábrahamo traditur, quod in-

te auftrali Siceleg invadunt. Aufter eít ven-

tuitaseftSodomam: — Quareigitur iafelix illa

Og E

tus tepidus, de quo Job. 6. confiderate [emitar

4.5,€

mulier, dum retro afpexit, talemiu fe concita-

JTheman, siinera Sabba.

Theman interpreta-

vitvindi&amdivinam? Pigritiam fegnitiem-

m

tur Aufter tepidus.

Hsec eft fluxa & otiofa

que praefizurabat anime, quze ex Sodomze ii-

converíatio vivéndi, per quam tentat diabo-

cendio, id eft, e peccati, aeternzeque mortis pe-

jus: nam cum fpiritus immundus dornuin in-

riculis egreffa eft , ut ad perfectionis montem

venerit remiffam, &otio vacautem, i1atratin

gradiatur, paffusautem non modo promovet

eam. S. Ephreminquit: Síiacciderit, [rotrem

lentos, fed potius etiam retrocedit, nulio ad ci-

aliquem ad monaflicam ac folizariam vitam qua-

vinarum legum trausgreffionem habito refpe-

cunque occafione vexire, €€ nou [e vigilantem pra-

Gu. Defcribitur mora uxoris Loth (inquit Ca-

buerit , protinus €9 e vifligio devorabit eum dia-

jetanus) non folum tardando greffus ad fe-

Dtexel

bolut. . Paulo poít vero modum infinuat, quo

queadum Loth,; fed etiam vertendo fe adre-

R

diabolus acedize venenum anim»e infundit,

64f

dicit enim:

Infert inimicus d2emon cogita-

fpiciendum; remanebat fiquidem poft Loth fe-

nem, contra mandatum Angeli ; fed &, fi Jofe-

tionem acedize: Hodie otiabor (ita intra fe

pho creditur, nonfemel, fed fepeuxorLoth

Religiofus loquitur) ut paululum me ipfum

tardabat,vertendo fe. Angelus quidem falutem

reficiam, & cras opus meum profequar, fa-

evafionemque fpoponderat, fed qua cum con-

Interea in

ciamque duorum dierum opus.

ditione, notetis velim: Zeflina, €9 falvare; ubi

n pri

otio verfatur. Poftero die honeftatis hoftis dze-

falutem follicitudini & fervori conjungit, pro-

mon vehementiorem fratri circumfundit ace-

foit.c1

hibens, ne in procedendo pigra fit, & lenta.

diam, quam die preecedenti, in memoriam ipfi

. XX. Abulenfis differentiam, quze inter pru- Abul. q.

raeteritum revocans diem atque pr.efentem.

dentes & ftu!tas virgines interced:t, in hzec 16.in c.28

atth.

Manfi

XVIIi. Apud S. Lucam cap. 12. zecenfe-

verbaaffignat: Verifimi'ius eft, quod pruden-

Fab

difc,6.n-4. tur , quid diviti illi evenerit, quiabundantem

tes dormitabant, & non dormiebant: Hoce-

9. iHSe]

collegerat meífem , pro cujus cuftodia gra-

nim pertinet ad prudentes, nam cum teneren-

341

naria ampliare coa&tus erat: Cogitabat in-

tra fe dicens: Quid faciam, quia mon habeo, quo

tur cura exfpe&tationis fponfi venturi, non po-

terantdormire profunde,quin cura eas excita-

congregem fru&tur meos?. Etdixit: ftoc faciam:

ret, fed dormitabant, id eft, paululum & levi-

deflruam horrea zuea, €9 majora faciam ,. €$ il-

ter rapiebanturíopore, &fítatim evigilabant;

lia

luc congregabo omnia, qua nata [unt mihi. Dum

fatuse vero, liceteífentin exfpe&atione fponfi

autem hzec diceret, ab seternze & primae ve-

venturi, quafi non effet eis aliqua cura, fine fol-

ritatis ore emanantem terribilem hanc audi-

licitudine dormiebant, & ideo dormire, & non

vit vocem :- Stulte, hae so&le repetunt animam

dormitare dicebantur.

iuam a te, qua autem gara[li, cujus erunt ?. Cir-

ca quam parabolicam hiftoriam quaerendum

XXI. Comparatur piger ferro, terrae, aquze, S,Bonav.

Ser

vefti, fcholari negligenti, homini ftanti, & non indiat tit.

6. Gu

venit, quanam in re mifer & infelix homo

deliquerit, fiquidem non videtur ulla in ea

ambulanti. Ferrum, quod non tra&atur, cito t 9

rubiginatur. Terra, quaze non colitur, malas

culpa, quod praecavere voluerit, ne perirent,

aut marcefcerent fub aperto aere fructus, gra-

herbas generat. Aqua, quze non movetur, cito

In 8p.:

na, vel alize fimiles fegetes, quas Deus illi de-

corrumpitur. Veftis, quze nonportatur, defa-

P Omgn

cili a tinea corroditur. . Schojaris negligens,

derat, cur igitur non poterat nova erigere 2e-

qui non addifcit, de neceffitate nihilfcit: Ho-

lc'iiücia, quando illa.non nifi propriis fl.,lmpti,'

*

1no

Titulus 1V. — Acedia.

47

moftans, qui non cavet, facilius cadit, quam

fi alaboriofis differrent ? refpondit, quo pa&o Polysnt.:

T

ille, qui femperincedit: fic acediofus, qui non

impii a piis, fpenimirum bona. Sperant quip- v. Labor,

exercet fe in aliquo bono opere, ideofüccum-

pe, qui corpus laboribus exercent, pinguiala- * 634

bit vitiis, & vincitur.

borum praemia: defides autem fem

per prze-

fentem intuentur paupertatem.

Jet, t

$. XV.

XI. Idem conífpicatus juvenem valde in- Ibid.

lO Gtn,

MISCELLANEA,

duítrium dixitilii: Perge adolefcens, nam

optimum fenectuti condis obfonium.

Fuga Zedim.

XII.. Diogenes cuidam monenti, utin fene- Laert. L.6.

Nierenb,* I.

um quzdam virgo aliquando peteret,

&ute quiefceret, dixit: Quid? fiin ftadio cur-

d? t.

aícet, r,

quid Deo gratiffimum in quadragefima

rerem, & metze jam prope vicinus effem, num

C€, 89.

facere poífet, & quomodo illud tempus fan-

oporteret cui -am remittere? & non magis in-

&e tranfigere deberet, contigit, ut, dum tem-

tendere?

plum adit, eidem jam appropinquans, in exta-

XIIL. Ariftoteles dicere folebat, artium & Ib g.c.;

finraptaimmobilis ftaret, videretque clariffi-

laborum radices quidem effe amaras , fed fru-

. mumlucis globum ex Ecclefia prodire, dire-

&us dulces.

&umque ad eam, medium fcindi, Iluminofis ad

XIV. Severus Imperator militum Tribuno Lang. in

ejus cor radiis conjeGis: tam fubito eoipfoin

fymbolum dari juflit: Laboremus ;

oftendens F olyant.

v, liaboe

templiangulo, quo folebat precari, elatam fe

hoc pacto, quantopere acediam fugiendam

cerneret, totumque illud jubar in SS. Sacra-

judicaret.

i11 fine.

mentum, quod patens aderat, reciperetur, fi-

XV. Rufticus quidam moriturus, ut filios ad Zfopus,

mulque vocem Salvatoris illi audiret clariffi-

laboris amorem & fugam acedize incitaret, ad

Salvator. medicentem: Totuslabortibi, tota utilitas

fe convocatis dixit, fe omnem, quam in eorum

proximo, totagloriamihi. Contigit hoc au-

bonum comparferat, pecuniam in vinea ab-

temin domo profeffa Poletana.

Ícondiffe. Quare eo mortuo, filii arbitrati, the-

Spec. Ex.

ll. AbbasSilvanus, cum quidam Frater a-

faurumin vinealatere; hunc quidem non inve«

4.2.ex. ]iosoperantes videret, & diceretíeni: Nolite

143.

nerunt, fed uberem laboris fru&um tulerunt.

operari cibum, qui perit, Maria optimam par-

V1. ReGe canit Claudianus:

In nuptii$

tem elegit: illum cum aliis Fratribus neque

^

Non quisquam fruitur veris odoribus,

Honorii,

ad menfam vocavit, caufamque rogatus ab eo

Hyblzeos latebris nec fpoliat favos,

dixit: Tufpiritualises homo, &non indiges

S1 fronti caveat, fi timeat rubos,

corporeo cibo. Cum ergo ille errorem fuum

Armat fpina rofas, mella legunt apes,

agnofceret, dixiteiiterum fenex: Puto, opus

Herculem duri celebrant labores.

habet omnino Maria Martha, per Martham

Itenuncfortes, ubi celfa magni

enim Maria laudatur.

Duxit exempli via.

Drexel.in

II.. Veteriapologofertur rufticus cum cur-

Damna Jdcedie,

Rhet. L1. ru & bobusinluto altiushaefiffe. Ubi cum ge-

XVII. Qg'æritur /Egyftus, quare fit fa&us Ovtd, de

€4.5:2. meret, & Herculis opem imploraret, adfuit

adulter ?

remedio

Hercules, &hominem increpansdixit; Abi,

In profnptu' caufa eft, defid

iofus erat.

auigr,

manus admove, bovesurge, currum promo-

XVIII. Pediculi cum a pulicibus invitati Ffop.fab,

ve: itaDii aderunt vocati, & juvabunt: pi-

ad pinguis hominis opiparas epulas, avidius 381«

gros non juvant.

praedulcem fuccum exfugerent, illehoc morfu

In prato

IV. Joannes Mofchus refert; quod Abbas

concitatus inimicum inveftigavit, & quia pe-

fpir. c.z30 Athanafius audierit choroslaudantiumDeum,

diculi tardius raptabant, necavit, pulices ve-

cumque ipfe etiam vellet ad eosingredi, au-

ro, quia faltu infidias illius fruftrati fuerant,

falvos dimifit.

l. t

dierit: Nemo hocingreditur negligens: abi-

Sic nempe inertia facultates,

Incaf

te, certate, contemnite vanitatem fzeculi.

exiftimatio, ipfaque vita amittitur.

i

Fab.conc.

V. Alexander M. dicere folebat: Regium

XIX. Otium & Reges fimul, & beatas per- Catull, ad

2.inSept. eftlaborare: fervile eft otio & luxuvacare.

didit urbes.

aftiüum,

!l.l.l .

Ovid. dé

VI. Alphonfus Rex reprehenfus ab aliquo,

XX. Otiafitollas, periere cupidinis arcus,

Amor.

quod manibus laboraret, dixit :

Nunquid

Contemptzeque jacent & fineluce faces. Idem r.

Deus & natura Regibus fruftra manus dede-

XXI. Cernis, ut ignavum corrumpant otia Pont. 6

Pi&or. ii

re? Idem de quovis homine dici poteft.

corpus ?

9 Epigre

Ibid. n. 2.

VII. SeptuagintaInterpretes ad fententiam

Ut capiant vitium, ni moveantur aquae

r1

illam Salomonis Prov.6. Vadeadformicam,

XXII. Quo te cunque die nil fan&i egiffe

opiger &c. etiam hanc addunt: Vade ad a-

putabis,

pem, & difce, quomodo operaria eft: Opera-

. Hunc tibi vel penitus difperiiffe puta.

tionem quoque quam venerabilem facit.

Ita necin minimis.ponas difpendia damnis,

S.Hier. in

o

Vill. Titus Vefpafianifilius, cum quadam

/Ere poteft nullo vel breve tempus emi.

üæz,tit.

6. Galat. noCte recordaretur in coena, fe nihil boni ea

XXIIIL. Si tibi perpetuze vigil eft o cura fa- !dem,

A q'

diefeciffe, ad amicos converfus dixit: Hodie

Otia perpetuo deliciofa cave.

(lutis,

?

diem perdidi.

Hoftis apricantem quoties videtinferus ho«

In ep. ad

IX. M. Aurelius Imperator dicere folebat,

ftem,

Pollion. folam illam regionem felicem merito dicen-

Semper victrici curritad arma manu.

dam effe, ubi fingulipropriolabore fruuntur,; &

Sed timet impücitum man

uumve, pedum-

pnemo de labore ac füdore alieno vivit.

ve labore,

X. Demetriusinterrogatus, quomodo otio-

Aut mentis vigili follicitae ftudio.

XXIV.

48

Bibliothece Manualis Concionatorie

fï

-

Pontan.p.

XXIV. !Üxor pigra cum ob otium a viro

VI. FaulheitallerLafter Sz2eugam und Mutter

Bellar.

$. Attic.

graviter mulétata objiceret, fe injuria verbe-

VII. Faulheitlohnt mit Armuth.

I;l

rari, cum nihil fecerit; refponfum accepit a

marito, hacipfa de caufa verberari, quod nihil

$. XVII.

feciffet.

AUTHORES.

2. Bellar.

Pontan.p.

XXV. Nux, afinus, campana, piger fine

$, G

verbere ceffant,

I. Jacobus Marchantius in Horto Paftor.

1 !30m0r

6p

Hec dura. hic tardus, haec tacet, ille

tr. 7. pernovem lectiones.

jacet.

1I. Joannes Bufzeusin Panario. V. Acedia

Sed fimul utferri plagam fenfere, vel ulmi,

& pigritia & tepiditas.

ä

Haec cadit, hic pergit, haec fonat, ille

lII. Philippus d'Outreman in Pzedagogo

$ i

udet.

Chriftiano p. 1. c. 7. $.8.

corma. D

Bu !

IV. Jacobus Alvarez tom.2. . t. p.2. c.13.

$: XVIL

V. Bernardinus Rofignolius 1. 2. de difci-

:

ADAGIA.

plina Chrift. c. 18.

ldim i

Vi.. Caffianusl. 10. de Inftit. renunc.

Buchler. I

VII. Henricus Eugelgrave p. 2. Lucis E-

V. Otium.

Ut

mala devites, aliquid fac, otia viþes,

Otia dant vitia.

)

vang. Dom. Septuag.

Ib. V. De-II. O mihi przeteritos referat fi ]ilpiter annos,

. VIII. Matthias Faber Conc. 2. in Septuag.

fidia,

Seria nimis ftultae eftcantio defidie.

IX. Petrus Canifius p. 2. $. 9. £. 147.

Eloril.p.4. ]IT. Faule Leutehaben gern viele Feyertage.

X. Thomas Stapletonus text. 5. in

.Dom.

Ibid.

]V. Faule Leutehaben allezeitlange Tage.

Septuag.

$ Greg.

V. Faul Fleifch waechft gern.

XL. Jofeph. Man

(iin Biblioth.morali tra&.

d

l« 4- ThOf,

M

TITULUS F.

S. GJ'Cg.

füpn

Frechiel

! A DULSX T»I O.

w

ho rf

Fuca.

$

l

Sl Be!nü

VI. Fili mi, fitelactaverint peccatores, neProv. r.

V. IO.

fip, Can

QUOAD ESSENTIAM.

acquiefcas eis.

VII. Corripiet me juftus in mifericordia, & Pf. 140.

Caff.füp

Piuz,

VDefinitio.

increpabit me: oleum autem peccatoris non V: 3-

1

impinguet caput meum.

Damnum.

$. Thom

ft juxta S. Thomam exceffus in aliis de-

2.8.q. IIl

lectandis, verbo vel fatto commiffus.

VIIL. Quijuftificatimpium, & qui condem- Prov. 17.

a. T

)

nat jutum , uterque abominabilis eft apud V-- I5-

Átn, de

S. Aug.

Vel juxta S. Auguftinum, eft facta cum

Deum.

fUP Pf fallaci laude feductio.

X. Sagitta vulnerans lingua eorum, do-]e

Tétüt,

tomplant

Jumlocutum eft, in orefuo pacem cum amico

1;090 V.S.

Divifio.

X

IL. Dividitur a S. Thoma in ezortalem & ve-

loquirur, & occulte poniteiinfidias. Nun-

Ti

quid fuper his non vifitabo , dicit Dominus,

nialem. Mortalis eft, quando quis vel de pecca-

aut in gentem hujusmodi non ulcifcetur ani-

to mortali laudat alterum; vel ut graviter ei

1na mea.

noceatincorpore & anima. Venialis eft, cum

äledicent Prov. 24.

exceditur in laude alterius ex fola aviditate

X. Qui dicuntimpio, juftus es, m

V. 24.

dele&afdi, velboni alicujus confequendi, vel

eis populi.

Xl. Vae, qui confuunt pulvillos fub omni Ezech.:3.

mali cujuspiam evitandi, idque fine alterius

cubito manus, & faciunt cervicalia fub capite V- 18-

gravi detrimento contingit. —

univeríze 2etatis, ad capiendas animas.

NI

H

S. IIID

EX $. S

CRIPTURA.

EX $SS. PATRIBUS.

$. Ht

H

Qualitar.

Qualitar.

epift

I. Diroprie hzeret'corum eft , adulari, & eo- s. rier.

Rulï.' !

rum, qui decipere cupiunt, audientes, di-1. z. cont,

]?l',g- v-s. I( In

ore füo pacem loquitur cum amico fuo,

cente Apoftolo. Hujusmodi enim Chriito Do- Pelag.

& occulte ponit el infidias.

S O

Ofex 7.

II In malita fua lzetificaverunt Regem, &

mino non ferviunt, fed fuo ventri, & per dul-

9. Tt

v. 3.

mendaciis fuis Principes.

ces fermones fubvertunt corda innocentium.

Matt,

Prov, t.

lil. Simulator ore decipit amicum fuum.

Semper infidiofa, callida, blanda eft aduiatio,

v- 9.

IV. Homo, qui fi&is, blandisquefermoni-

pulchreque apud Philofophos definitur blan-

dus inimicus.

E

l Aug; :

15.29 V.5-bus loquitur amico fuo, rete expandit greffi-

e D.

bus ejus.

II.. Collaudare delinquentes longe plus eft, S, Ch:yr,

Voetr,

1b.17. v.6.

V. Meliora funt vulnera diligentis ,' qua

PVIA

quod adfupplicii pertinetzeftimationem,quam ho. 2. de

fraudulenta ofcula blandientis.

delinquere, idque jure optimo, eoquod

hoc David &

fuf. S9ul.

Titulus ,

Adulatio.

49

fuffragium proficifcatur ab animo plane cor-

Damnum.

:

'XV.V. P.eHima y

[]

rupto, & infanabili morbolaborante, fiquidem

ulpes occultus detra&

61', fed S. Bern.

is, qui, dum peccat, condemnat interim pec-

nonminus adulator blandus.

£.63. in

catum fuum , poterit aliquando ad fe redire;

ant.

.XVI.. Hoceftcaufa omnium malorum, hoc g

Chryf,

at qui laudat malitiam, is fe privavit cüratio-:

^

eft, quod virtutem maxime evertit, quod re-

ap Drex.

ne, quam affert poeenitentia.

tardat, ac reprimit ftudium multorum ad ea, ». r.

S. Greg.

. HI. Adulatio omnibus applaudit, omnibus

quee funt honefta: quando nonfolum non re- Phaet.c..

1.go mor. f;]vedicit, prodigos vocatliberales, avaros ait

€, 20.

prehendunt aliqui, fed etiam una cum iis, qui * ?*

effe parcos, & ad rem attentos, lafcivosappel-

eccant, fe oblectant, eisque gratulantur.

|

laturbanos & aulicos: obftinatis & pervica-

XVII. Adulantium linguzealligantanimas S Aug. in

cibus conftantize titulum affignat.

inpeccatis. Delectatenim eafacere, in qui- fent- 137-

s S- Aug.

IV. Falfalausadulatio eft, falfa laus adula-

busnonfolum non metuitur reprehenfor, fed

|

comm,

i^ torishoceítoleum peccatoris. Propterea &

etiamlaudator auditur.

| |UM 140

' homines, cum falía laude aliquem irriferint,

E.

XVIII. Duofuntgenera perfecutorum, fci- Idem in

hocetiam deillo dicunt: Unxiilli caput.

licet vituperantium & laudantium; fed plus P^ 59-

idem in

V. Tales mendacia diligunt, veritatis de-

perfequitur lin

. Pfal. 119. ftru&ores,odioruminventores, fatanze media-

gua adulatoris, quam manus.

perfequentis.

1

tores; Dei perfecutores, fratresdiaboli. Vos

XIX. In multis ifto

maxime tem»þore re.—iï'S. Hier.

vero, fratres , fiverberamini alingua dolofa,

gnat hoc vitium , quodque eft graviffimum, €P- 14

humili & tranquillo animo dicite: Domine, li-

humilitatis ac benevolentize loco ducitur ; eo

beraanimam alabiis iniquis, & alingua dolo-

fit, ut, quiadularinefcit, autinvidus, autíu-

perbus putetur.

S. Greg.

l. 4, mor.

VI. Mortui moft'uos fepeliunt, cum pecca-

$. 1V.

€, I5

tores peccatorem favoribus premunt. Quid

enim eítaliud peccare, quam occambere? &

EXEMPLA CATHOLICA.

Fuga.

fepelire, quam abfcondere? fedqui peccantem

laudibus profequuntur, extin&um fub verbo-

[. Chri&us, tefte S.

Hieronymo, etfi' pauper- S. Hier. in

xum fuorum aggere abfcondunt.

rimus , nulli tamen adulari voluit, ideo Matth.

S. Greg.

VII. Quisquis male viventibus adulatur,

fupra

in urbehofpitium reperirenon potuit, foris il-

Ezechiel,

pulvillum fub capite jacentis ponit, ut, qui cor-

lud quzerere debuitapud pecudes.

á

hom, 1. Figi ex culpa debuerat, in ea fultuslaude quie-

II.. Sigismundus Imperator uni e Proceri- ZnessSil-

cat.

S. Bern.

bus nimias laudes in fe congerenti colaphum vius !. z.

0V. ].

VIII. Qui de amore non venit honor, non

impegit,dixitque: cur memordesadulator? *?T-.

DO

fup. Cant. honor, fed adulatio eft.

. . MI. Sed & Ladislaus Rex Polonorum fimi- Drex. p x.

Caff. füp.

IX. Oleum peccatoris eft dile&io fimulata

.Mb

Píalm.

licaftigatione adulatores caftigavit, caufam- Phaet. c.

verborum, qu:e adulationibus & blandimentis

que rogatus refpondit: Ego percutientes me 13

noftras mentes (velut olei pinguedo) libenter

repercutio.

ingrediens,rigorem veritatis emollit, & ad no-

IV. Carolus V. Parifiis publica oratione lbid,

0f. Yf

xias cogitationes amoris ficti, vel potius often-

laudatus oratorirefpondit: Grata mihieft affi-

b

tationis perducit.

nis Regisin me benevolentia, fed laudes tuze,

Alan. de

X. Quid adulationis un&tio, nifi donorum

qualis effe debeam, me docent.

l&v&

complanc. emunctio? quid commendationis allufio, nifi

natur,

JDamnum.

Proelatorum delufio? quidlaudis arrifio, nifi

V. Herodes Agrippa, cum a Tyriis & Sidos Jofeph.l.g

eorundem derifio?

H

Ibid,

niis, apud quos perorarat, adulatorie excla- ant c. g.

XI. Adulatoresa voluntate

vultum, ab ERE

matum audiviffet: Dei voces, €9 non hominis : &

1no verbum, a mente linguam, ab intellectulo-

hacaffentatione elatus, honorem divinum ad-

quelam, amplo diflenfionis intervallo diffibu-

mififfet, ab Angelo Domini vifcerum dolore

oY, d.

labant. Plerumque enim exterius plaufibiliter.

ac putrefactione percuffus, dixit: En ego ille

applaudendo collaudant, quos interius con-

veftra appellatione Deus vitam relinquere ju«

m

tradi&oria delufione defraudant. Foris vultu

LeCh-la'

beor , fatali neceffitate coarguente veftrum

n

applaudunt virgineo,intus Ícorpionis pungunt

mendacium, & quem immortalem falutaftis,

aculeo: foris adulationis mellitos compluunt

ad mortem rapior.

imbres, intus detraCtionis evomunt tempe-

ftates.

VI. Juftinianus Imperator, alioqui fagacif- Fab.conc,

fimus, quia Triboniano Jurisconfulto cum af- 1. inDom,

. Fuga.

2. poft

$. flier. in

XII. Necredas tuis adulatori

bus, qui, cum

fentatione dicenti, ipfum nonmoriturum, fed £

n t

epift. ad

corpore, animaque ad coelos migraturum,cre-

Ruft,

teadulationibusfoverint, afiniauriculas poft

didit, & indeturgidiorfactus eft, in hserefin.

Flier

teagitant, autciconiarum colla curvant, aut

poftea prolapfus mifere periit.

I,cont.

:eftuantis canis protenduntlinguam.

Jf

VII. Parifiis os cloacze oftenditur, in quaxlbïd n.5

&. Chryf.

XIII. Nonretineasamicos, menfíze magis,

fepeliri fe juffit quidam, quem fero poenituit.

ho. 49.in

quamamicitive cupidos:.qui enim talesfunt,

mali confilii & adulationis. Cum enim Regem

Matth,

folvent.

fi delicias detraxeris, illi quoque amicitias dif-

propter anguítiam rei pecuniarize triftem &

follicitum videns, ei fuafiffet, ut ex minimis re-

S. Aug. in

XIV. Beata mens, quae perfe&e hoc vi-

bus a ruftica turba in urbem importatis, unum

ep. r7. ad

4

tium viucit, nec adulatur aliquando, nec a-

alterumve obulum per biennium duntaxat, e-

Dsaetr.

Chrfï

dulatori credit, quze nec decipit alterum, nec

xigeret, Regem autem felici fucceffu confilii

)

26

ipfa decipitur.

:

, ate

,

jik

R. P. Lohn. Bibl. lan. Tom. 1.

comperto, plures & gr?.viores exattiones

iult

que

3o

Bibitothece Manualis Concionatoric

pene

que;nlongius teimpus facere adverteret, nec

tismanu vultuque fuppreffit , &'feqüenti die

edic&to vetuit, fe Dominum appellari.

9

avertere illud amplius poffet, prae triftitia &

- defperatione mortuus, in cloacam illam, in

IX. Agefilaus Lacedzemoniorum Princeps Ib, n. 1àj

quam totius illius fori fordes confluunt, fe-

intelligens, Thafios fibi templa, divinosque

honores decreviffe ob beneficia ipfis praeftita,

peliri voluit, uthacratione & defeipfo poenam

lh 4'

inconfulti confilii & adulationis fumeret, & a-

qusefivite Legatis,an civitas eorum poffet ho-

lios, nein idem vitiuminciderent, admoneret.

mines in Deosconvertere? cumque illi affir-

marent, agite, inquit, vos ipfos primum Deos

$. V.

EXEMPLA PROFANA.

facite, eofacto credam vobis,

poffe me quoque

a vobisin Deum mutari.

ualitas..

$. VI

[bid, n. 1. 1. Cl

ifophus tantus Philippi Regis Macedo-

SIMILITUDINES.-

num affentator fuit, ut cum eodem exo-

culato & ipfe oculo fafciis obligato prodiret, &

Qualita:.

cum claudicante claudicare inciperet.

1

cut canicidze diffimulantes & blande in-

I. Si

.quem acrem cibum Rex ori admoveret, etiam

cedentes, fübdole jaciunt laqueum. &

Ib. exord; g

ipfum vultum contraheret , quafi pariter acri-

collis canum induunt; ita adulatores blando

moniam fentiret.

"

fermone fefe infinuantes,

*

homines.

incautos illaqueant

[bid, n. 2

II. Nicefias Alexandri M. affentator, cum

Rexa mufca fecompun&um quereretur, ideo-

II. Sicatumbra, quidquidagis, imitatur ; Ib. n. z.

que velut fibi moleftas alias quoque mufcas

ita adulator quocunque te vertas, fequitur.

abigeret, aliis, profecto mufcis, ait, hze longe

HI. Sicutheliotropium fe cum fole circum- Ibid.

praeftantiores ac ftrenuiores futurze funt, ut

agit, noctu vero velut defiderio folis contrahit

qua tam generofum fanguinem guftarint.

florem; ficgnathones fe per omnia Principi-

Idem cum Alexandrum fumpto medicamento

bus accommodant, ubi vero fe eisdem difpli-

cruciari torminibus videret, quid, inquit, o

cere viderint, triftitia contabefcunt.

IV. Sicut Chamzeleontes omnium rerum, Ibid,

Rex nobis fiet, quando vos Deos tormenta

remunt?

quas coram vident, colores induunt, ac mu-

fbid. n.6.

IIL Antiochus Rex Afi»e, cum mutata ve-

tantcumiisdem, folumrubrum & candidum

fteregia, cervum infecutusa via aberraffet, &

non affumentes; ita adulatores fe omnium

jn cafam pauperum divertens, quzerensque,

moribus conformant, folum animi candorem

quid de Rege homines dicerent, audiviffet,

ac finceritatem , & rübrum colorem erube-

Regem quidem effe virum bonum, fed pravis

Ícentize refpuentes, juxta illud Alciati:

[

coníiliariis ftipatum, quippe feria regni nego-

Etfolum mores imitatur Principis atros

S.Gter.

] (j.mo

tia ob infanum venandi ftudium poftponeret:

Albi & pudici nefcius.

63

mane convolantibusiterum ad fe aulicis dixit,

. V. Sicut fpecula intuentium imagines r

e- Ib n.g.

heri demum veritatem fe intellexiffe, nec a

praefentant inverfo ordine; quae dextra fu

nt,

finiftra: quae orientem fpe£tant, ad occiden-

quoquam illorum ab eotempore, quo ipfifer-

virept,. liberiorem vo

cem audiviffe.

tem fpectantia ; ita adulatores, quos voce

uga.

commeridant, corde vituperant: quos in fa-

lbid.

IV. Alexander M. Philofophum quemdam,

ciem laudant, atergo rident, praefentibus be-

nevoli, abfentibus infenfi.

quoantea familiariter utebatur, afuo confor-

tio hac una de caufaremovit, quod nunquam

V]. Sicut meretriculze bona omnia praeter Ib, n.As;

Regem objurgaret : Si enim, inquiebat, mala,

mentem amatoribus füis imprecantur

: ita a-

qu2e facio, non intelligit, infipiens eft: fiintel-

dulatores iis, quibuscum agunt.

ligit, & nonarguit, eftmalevolus adulator, u-

VII. Sicut cervicalia & pulvilli videntur

Ib.n.7.

trovis nomine dignus, qui a regia familiaritate

capitibus incumbentium reniti, & tamen ce-

planearceatur.

dunt potius, feque accommodant; fic adula-

Drex, in.

V. Idem, cum Ariftobulus de rebus ejus

tor, licet fucatam dicendilibertatem affumat,

Phaet- p.t ceftis librum fcripfiffet, multaquefupra fidem

& quaedam carpere videatur, revera tamen

C I.

magis fe infinuat, & reprehenfionem in lau-

5* confi&a, coram ipfoin navigatione recitaret,

emanibus ei librum rapuit, & in Hydafpem

dem vertit, quofortius eumirretiat.

'*.En.ep,:

fluvium projecit, dicens: Tefic mergere debe-

VIII. Sicutpediculi corpora extin&a defe- [b. n.

10.

rem, tu hoc balneo dignior effes.

runt ftatim, atque fanguis, quoalebantur, eva-

Ibid. $. 4.

VI. Cum Antipater a Phocione iniquum

nuit; &ficutvermes triticum na&ti non diíce-

aliquid jure amicitize peteret, refpondit Pho-

dunt, donec vacuum reddiderint; fic adulato-

Dre,

cion: Non potes, o Antipater, Phocionem &

res, quamdiu fubftantiaillius, cui adhzerent,

haen

amicum habere & adulatorem.

C.I)

falvaeit, manent; hac perdita ipfi quoque di-

'[bid.

VII. Cum Ariftippus Diogenem olus in

Ícedunt.

fonte lavantem videns dixiffet: Si Diogenes

IX. Sicut paupertini fidicines quzerere fo- Drex. p z.

vellet uti Regibus, ifta non effet; refpondit

lent, quod choreuma dominis placeat ; ita a- Phaet c 1,

.2.

Diosenes: fi tuifta coniedere velles, Diony-

dulatores omni hora ferviunt auribus.

fio nonadulareris, mallesque homo effequam

Damnum.

X. Sicut oleo perunt&tze mufcae aut formi- Plin. i. r

li

regius canis.

£ab. l. c.

VIII. Auguftus Imperator ludos fpe&ans,

ce moriuntur; ita Principes affentatione & * 19-

n, g.

pronunciante Mimo: oDominum zequum &

obfequio Palponum inexitium trahuntur, &

ipfi trahunt rempublicam.

bonum! mox adulationem populi applauden-

f

Jitulus V.

Adulatio.

5t

Drex, l, f.

XI. Sicut lupi !itillando & fcalpendo afi-

tusad profpera,fragilisinter adverfa : inflatus

$. 3.

nos, przedam fibieos faciunt; fic affentatores

ad obfequia, anxius ad opprobria : immodera-

bo l !Q

in perniciem intenti, blanditiis & mendaciis fe

tus ad gaudia, facilis ad humana, difficilis ad

infinuant, utincautos corrumpant.

honefta.

Fab. l, c,

XII. Sicut ancillze infantibus fervientes a-

il 4.

gitant cunas, & cantum adhibent, ut infantem

IV. Perniciofa adulatio perpetuum Regum Curt.1. g.

fopiant; fic adulatores maligno fuo cantu in

malum eft, quorum opes fzepius quam hoftes

evertit.

l

profundum peccati foporem preecipitant pec-

catorem.

V. Plato adulatorem vocabat beftiam hu- Ap. Fab.

ïï

.NH.

mano generi peftilentem , fimilem venefico, Conc.r. in

ASCETICA.

Otr1, 22.

imo impuro d2emoni, qui animosincautos fu-

poít?Pent,

l. Du

ofunt, quze circa hoc vitium fpecialiter

neftis epulis fovet, & fordibus noxiis inqui-

notare debet aíceta.

Primum eít, ut

nat. Item praefligiatori; qui judicium & ra- .

certo fibi perfuadeat, nihil adeo adverfari fco-

tionem aliis eripiat.

po, quem aíceta praefixum habere debet, quam

VI. Plutarchus adulatores appellare fole- Ibid.

h etyi [

hoc vitium; cumenim przecipuus afcetz finis

bat pazrig €9 virtutis inimicor. Epi&tetus cor-

& itudium eo duntaxat tendere debeat, ut Deo

vos, ut qui perinde viventium animos excae-

foli placeat, ejusquegratiam poffideat, facile

cent, ac corvi mortuorum oculos effodiunt.

apparet, quantopere ab hoc fuo fcopo aberra-

Antifthenes meretricet. — Anaxilaus opum ver-

xet, fi peradulationis vitium hominum fibi fa-

bon.l,

ter. Conftantinus M. tinear €9 foricer.

vorem,gratiamque conaretur conciliare. Hinc

VII. Crates eos, quicum adulatoribus vi- Laert1.6.

h,

fapienter quidam afceta dixit; Non decetfub-

vunt, ajebat, nonaliter effe defertos, quam vi- *5

ditunuutfuperiorum(quanto minus aliorum?)

tuli funtinterlupos. Neque enimillos adeffe,

favores ambiat. Quienim ab hisamari velit,

quosoportet; nequecumiis, quiadíunt, ha-

debet etiam placere velle; quantze autem hinc

bere focietatem, cum fintinfidiatores.

adulationes & fimulationes fequentur? fin

VHI. Paftor quidam cani oves fuas cufto- Lang. in

bl,

contraria incurras indicia, quis erit turbatio-

diendas dederat, ideoque optimis pafcebatci- Polyanth,

num & offenfionum modus? UniverforumDo-

bis.

Quiatamen his non contentus canis, e-

. 60d,

mino placere, & abeo diligi velleoportet, ho-

tiam oves devoravit, paftor eum occidere vo-

minum de nobis fenfa errabundevagantur , a-

luit.

Quod advertens canis dicebat ad illum ;

lioruminvidiam creant, ac plurimum a fpiri-

Quid me , qui unus ex domefticis tuus fum,

tualis profectuslibertateimpediunt.Securein-

perderecupis, & non potius ovibus tuis con-

cedit,qui nunquam fibi amore digna adfcribit.

ftanter infidiantem lupum interimis? at re-

S. Greg.

II. Alterum eft, utfolidum fciat modum e-

fpondit paftor. Hacipíatu magis, quam lupus

]. t8. mor.

tiam fe ab aliorum adulationibus innoxium

6s y

morte dignus es, nam hic palamfemeum &

1.

confervandi; quem quidem folide docuit S.

oviumhoftem profitetur: tu verofub amicitiae

Gregorius fic loquens: Inter verbalaudantium

fpecie quotidieimminuis gregem.

Tive vituperantium, ad mentem femper recur-

IX. Cum leo quondam graviter febricita- Zfop. &

rendum eft: & fiin ea non invenitur bonum,

ret, ideoque eum in hara feetida procumben- Herodor.

quod de nobis dicitur, magnam triftitiam ge-

tem reliquae beftiv vifitarent, ex fingulis * ?

neraredebet, Etrurfum fi in eanoninvenitur

quaefivit, num foetoris quid perfentifcerent?

malum, quod denobis hominesloquuntur, in

ad quam quazeítionem , cum urfus veritatem

magnam debemuslzetitiam profilirc. Quide-

dicere volens, refpondiffet, intolerabilem fe

). nl 5'

nim fi non omnes laudant, & confcientia libe-

foetorem fentire, vix ungues leonis indignan-

ros nos demonftret? habemus Paulum dicen-

tisevafit. Lupus vero hancindignationem ef-

tem: Gloria noitra hzec eít, teftimonium con-

fugere volens, omnia fragrantius, quam balía-

M

Ícientize noftree. Job quoque dixit: Ecce in

mum olere dixit, ideoque ut falfus adulatora

coelo teftis meus.

leone difcerptus eft, unde vulpes priorum

. VIII.

damno refipifcens refpondit, fegravi catarrho

MISCELL A NE A.

laborare, atque adeo vim difcernendi odores

ualitas.

amififfe. Quoaftuleonisiram evafit.

Sen.ep.27 I.

uidam apud Senecam dicebat, adula-

X. Bias interrogatus, quod animal effet Tympius

: tores dominorum fuorum effe arrifo-

omnium ferociífimum & noxium? refpondit, €t.ment.

conv. v,

,Il. Ial

res, arrofores, & quod his duobus conjun&um

fi de feris percuvGaris, tyrannus: fi de miti-

q. 5.

eít, derifores.

bus, adulator.

Drex p.r.

II. Cum Alphonfi Regis in Siciliam navi-

XI. Non male cecinit Seneca: Omne fub Ib. q. z.

C I.

Phaeth./ cantis navem Gavize aves circumvolitarent,

regno graviore regnum eft: quia licetomnes

dicebat Rex adfuos: Sicut aves iftze tam offi-

Reges & Principes populis fuis imperent, ipfi

ciofze non funt, ut hunc nobis honorem defe-

ab adulatoribus viciffim reguntur.

rant, fed utaliquid efczrum projiciamus, qua

S. IX

[2 * P b

obtenta mox avolabunt; itaaliqui ex meis

aet

tamdiu mihi ferviunt, quamdiu munera ex-

AUTH

ORES

2,

fpectant ; hisobtentis obfequio fe fübducunt.

I. Mathias Faber conc. 1. in Dom.22. poftPent,

III. Alanus adulatores Palatinos canes vo-

1i. Hieremias Drex. in Phaeth. p. 1. c.1. 2. & 3.

[li L l

,lbïdA.

cabat, quos pulchre defcribens Hugo Vi&ori-

1lI. Laurentius Beyrlinck intheatro vitae hu-

manze. V. eodem.

o

nusait: Adulator eft amicus in officio,hoftis in

animo: comptus in verbo, turpisinfaéto : lze-

V. eod.

RO Pat- Lühn. Bibl. Ma". T0m. [e

IV. Jofepläus Langius in Polyanthzea.

TITU-

- —

ER

52

Bibliothecee Manuafts Concionatori

I

T 1 LUS FL

ADULTERIUM.

r

& rami ejus non dabunt fra&um. VDerelinquet

$ d

GEM';Q

QQUOAD ESSENTIAM.

in maledi&um memoriam ejus, & dedecusil-

*

lius non delebitur.

Xl. Siquistetigerit hominis uxorem, mor- Lev. a6,

Definitio.

te moriatur.

Y. 21.

Dmn 13'

l.

XIL. Honorabile connubium in omnibus, Heb. r.

S. Thom.

ft ilicitus concubitus conjugati vel

& thorus immaculatus: fornicatores enim & V« 4«

2,2.0.154.

conjugate , juxta S. Thomam; vel

adulteros judicabit Dominus.

M&l'fh' t;

a- 8.

I

iuxta alios, alieni thori violatio;

Et

, inhor

1

S

W

p le

ïe.:?i'lllar.

dicitur adulterium, quafi ad alienum thorum

EX SS. PATRIBUS.

acceffio, uti Gelafius Papa ait.

gp

Divifio.

^

Qualitas.

I.

II. Dividitur in fimplex, cum fcilicet alter

uid in omnibus peccatis adulterio gra- Clemens

ont. ap.

ex concumbentibus eft tantum conjugatus ;

. vius? fecundum enim in poenis te-

March. tre

netlocum, & in prohibitionibus quidem ho-

duplex, cum uterque illorum matrimonio il-

4. le&. 9.

ligatus eft.

mi'ci—dio alfimilatur adulterium.

proP- 1-

Fuga.

o N

EX S. SCRIPTURA. -

II. Si du&uri eftis uxores, fervate vos uxo- S, Aug. tr.

ribus veftris. Quales vultis eas invenire, ta- 48.devere

les &ipfzeinveniantvos. Quis vivens eft, qui 59 t9m.

u Yi

Qualitas.

non caítam velit ducere uxorem? & fiacce-

c& omnis mulier relinquens virum fuum,

Eccl.23. L. Si

pturus eft virginem, quis non inta&am defi-

v. 32.

& ftatuens hzereditatem ex alieno niatri-

deret? intactam quzeris ? intactus efto.

Pu-

monio; primo enim incredibilis fuit in lege

Altiffimi : fecundo in virum fuum deliquit :

ramquaeris? purus efto. Non enim illa poteft,

& tu non potes.

tertio in adulterio fotnicata eft, & exalio vi-

Iil. Nonmochaberis, ideít, nonibis ad a- Idem ae

to filios ftatuit fibi.

1

Duon,

Ofe.7. Y.4

Il. Omnes aduiteri, quafi clibanus

fucden-

liquam aliam, przeter uxorem tuam : tu autem decem

ordise

J 96

exigis hocab uxore, & non vis reddere uxo-

Lou,

fus a coquente.

ri? cum debeas in virtute proecedere uxorem

Betr, 1

Prov. 6.

III. Non grandis eft culpa, cum quis fura-

adult f

v.30.

tus fuerit; furatur enim,ut efurientem impleat

tuam (quoniam caftitas virtus eft) & tu füb

10

unoimpetu libidinis cadis, & vis uxorem tuam

animam; deprehenfus quoque reddet feptu-

vi&ricem effe, & tu victus jaces ? & cum tu ca-

plum, &omnem fubftantiam domus fuze tra-

putuxoris fis, praeceditte ad Deum, cujus ca-

det: qui autem adulter eít, pro)pter-cordis

putes. Vistuam domum capite pendere deor-

inopiam perdet animam fuam.

fum? caput enim mulieris vire&; ubi autem

Fuga.

melius vivit mulier, quam vir, capite deorfum

pendetdomus. Sicaputeft vir, melius debet

Tob. 4.

IV. Attende tibi, fili mi, & przeter uxo-

vivere, quam mulier, & præcedere inomni-

V. 13»

rem tuam nunquam patiaris crimenícire.

bus factis uxorem fuam.

Dawnumn.

*

IV. Nemo alienum affe&et thorum, necla- S, Ambr.

tendi fpe, autfaciendiimpunitate, n

ec longio- l. deAbrae

1. Cor. 6.

V. Nolite errare; neque fornicarii, neque

Ade

ft Proefu] bam. e.2.

V. 9.

adulteri regnum Dei poffidebunt.

ri mariti abfentia provocetur.

Pl'ov- 22.

conjugii Deus, quem nihillatet, nullus evadet.

Mu

VI. Fovea profunda os alienze: cui iratus

Nemo irrideat vicem abfentis mariti, fervat

V. 14

eft Dominus, incidet ineam.

JOb.*; r.

VH. Hoc nefas eft, & iniqui

tas max'ima.

excubias Deus, imofine excubiis deprehendet

V. XI.

reum, antequamfaciat. In animis fingulorum

Ignis eft usque ad perditionem devorans, &

crimen agnofcit, & fi maritum fefelleris, eum

omnia eradicans genimina.

Prxav. 6.

VIII. Turpitudinem & ignominiam congre-

nonfalles; fi maritum evaferis & judicem,

v. 33

non evades Judicem totius mundi. llle gra-

gatfibi, & opprobriumilliusnon delebitur.

vius ulcifcitur injuriam inopis, contumeliam

$, Rem

Sap.3. v.

- IX. Filii adulterorum in confummatione

iO.

erunt, & ab iniquo thoro femen extermina-

mariti imprudentis ; major eft enim injuria

authorem, quam cuftodem thalami fpreviffe,

bitur. Etfi quidem longze vitze erunt, in ni-

hilum computabuntur, & fine honoreerit no-

& non cegnfidera[ï'e.

viffimafene&usillorum. Etficelerius defun-

Damnum.

&ifuerint, non babebunt fpem, necin die a-

V. Adulter vel antegehennam eft omnium $. Chryf,

gnitionis allocutionem ; nationis enim ini-

miferrimus, omnia fufpicans, velad umbram in Pfal. 7.

quae dirze funt confummationes.

contremifcens, ad nullum liberis refpiciens o-

X. HxcinEcclefiam adducetur, &in filios

culis, fed omnes pertimeícens, & qui fciunt, &

ECCL 23.

Y.24-

ejus refpicietur, non tradent filii ejusradices,

qui nefciunt, acutos videns gladios, impen-

"- -

Jüulus Vl

Adulterfzmz;

93

dentes li&ores, judicia. Ín dolore femper eft

tate concitati, arma. fumpferunt adverfus fi-

liosBenjamin, urbeque fuüccenía, viginti quin-

adultze—r, etiam in tenebris.

quemillia ex illis occiderunt.

$. IV.

IX. In Parmenfi oppido cum vicinus qui- March. tr.

EXEMPLA SACRA.

dam maritum fummo mane »biiffe cognoíce- 4- le&. 9.

rop.2. ex

ret, ad uxoris illiusle&tum in tenebris acceffit, g

. Damia-

Fuga.

feque maritum fimulans cum eadem congret- no,

ofeph caftiffimus follicitatus ab uxore Pu-

fus eft. Quod ubi Maritus rediens cognovit,

Gen.c.39. L. J

tipharis ad adulterium fugit, pallio in

cum conjuge fua, quae & ip(a delufam fe vi-

Ler, at

manibus ejus relicto.

dens graviter dolebat,templum ingreffus,mul-

p

Dah. 13.

II. Sufanna maluit cum fummaignominia

tis lacrymis fuum & uxoris cafum enarravit,

Heb, 13,

mortem oppetere absque peccato,quam adul-

quod dum facit, author fceleris daemoniaco

VI 4.

terii crimen committendo cum fenibus, nul-

foiritu correptus, pariterque ecclefiam ingref-

lius apud homines peccati infimulari.

fus, tamdiu feipfum difcerpfit, & modo ad ter-

March. tr.

III. B.Genovefa Ducis Brabantize filia,cum

ram, modo ad parietemallifit, quousque ani-

Paft. le&.

4. in hort,

difcedente Sifrido Romani imperii Palatino,

mam exhalavit.

marito fuo, commiffa Goloni militi, & ab hoc

X. Chuiquifacze in agro Peruano vir con- Annus

9. prop. l.

nequicquam ad adulterium follicitata fuiffet,

jugatus d

ecem totos annos confeffionis offi- Provinc.

€ru, Col,

apud redeuntem dein maritum a Golone ve-

cium intermiferat, pellici turpiter addi&us.,

eg. Chuie

Cs

lutthori violatirea accufata,& in fluvium cum

DOnt .

Cujus hominis ftatum Sacerdos S. J. cum re-

qUifCï

farch, tt,

infante praecipitari juffa eft. 'Sedafamulisin

Íciviffet, eum ad confeffionem invitavit, & hu-

V. g,

fylva deferta, opeque B. Virginis, cui fefpe-

jus obeundze diem dixit. At adulter promiffi

cialiter commendarat, fex annis, totidemque

r

poenitens tempus deftinatum non obfervavit;

menfibus fervata tandem a marito inter vena-

quin tota urbe otiofus cum ad defatigatio-

E

tionem inventa , agnita, ma

nem vagatus effet, domum rediit, cui occur-

S Aug. r

- thalamum denuo recepta eft.

gnoque ggudio in

runt repente fex fimii teterrimo afpecu, ac

A$ devete

bo Dom,

Tbid.

IV. Matrona quzedam chriftiana, cum Ma-

minaci, quos pone fequens agebat fquallidus

xentius tyrannus uxores chriftianas paílim

homo, facie horrenda, oculis ardentibus, me-

violaret, &ipía quoquead eundem jam abdu-

ram fpirans crudelitatem. E veftigio juffit fi-

cenda eífet, exiguum temgoris fpatium peti:t,

mios, pallentem ac pavore contabeícentem

ut corpus decenti veftitu ornaret. Ettumcu-

hominem vinculis conítringere, adftrictoque

biculum ingreffa gladio pe&us transfodit, fta-

acerba verbera infligere; quod liberalius e-

[dem at

timque mortua concidit.

tiam fecerunt, quam juffi effe videbantur, pef-

dcerm

Baron.

V. Comes Mutinenfis, cum ab Othonis IIT.

fimeque affe&um pro defperato reliquere.

ChOl'iüSn

998.

uxore Maria ad adulterium primo alle&us, &

Forte uxor domo abfuerat, quaze reverfa ma-

aur,

Betr.

, y, dein, quia confentirenoluerat, de oppreífione

ritum humi jacentem, imo emorientem of-

sduit, £, ViO

lenta etiam accufatus, ac jufu Imperato-

fendit, mox Confeffarium evocat: qui proti-

ris decollatus effet, uxor illius Imperatorem

nus advolans, defeCtum fenfibus cum reperif-

125.

in judicio fedentem ficallocutaeft: F.cce ca-

fet, exfpectavit, dum fe via oftenderet, qua ju-

put mariti mei innocenter occifi , cum hoc

vari poffet mifer. Reditfenfus, atlinguze vis

loquendi defuit: oculis tantum omnia tacitus

ignem intrabo, & fi quidem illud mecum illze-

fum manferit, argumentum id innocentize ma-

arbitratur, atque attonito fimilis, ubi effet,

ritimeierit; fin verocombuftum fuerit, debi-

ignarus,acfimiorumiterato afpectu perculfus,

tam iterum fceleris commiffi poenam fubibit.

quo fe verteret infelix, non habebat. Confi-

Quo di&o ignemingreffa, iterumqueincolu-

lium erat beftiarum infernalium, tantum ter-

mis egreffa, mariti quidem innocentiam, im-

roris ac defperationis incutere homini, ut eo

ftatu animam inquinati(fimam re&ta in tarta-

5 Àmbr,

peratricis vero falfitatem & nequitiam proba-

dehotte

vit, effecitque, utipfa quoquein rogum conje-

ra abripiendam emitteret. Quare, fi quando

34/0, 6s

&ta, debitasfuüorum criminum poenas lueret.

oculos in crucem attolleret, circumfítantia

VI. Balduinus Flandrize Comes, qui & Im-

monítra atrociffima quaeque mifero,minita-

Ib. f.124.

perator Bizantinus poftea fuit, tantopere ab

bantur.

Sacerdos interim identidem luftrali

hoc crimine abhorruit, ut quotidie per prse-

aqua cubiculum afperfit; & tandem cum fi«-

mii usque infeftarent zegrum, depromptis S;

conem edici jufferit; lNemo in palatio meo

pernoé&tato, quialienam conjugem tetigerit.

Ignatii reliquiis ejus os ita attigit, utlinguam

^

contingeret, poftulantibus interim Divi fuf-

Damnnum.

fragium circumftantibus. Secundum has pre-

$, Reg.15,

VII. Davidi poft adulterium cum Bethfía-

ces flatum zeger vehementem pectore emifit,

bea commiffum juffu Dei dixit Nathan Pro-

cujus graveolentia omni mephiti teterior om-

nes procul abegit.

Spiritus hic foetens fe«

pheta: Quamobrem non recedet gladius de

domo tua , eo quod defpexeris me, & ab-

cum eduxerat vim animum occupantis ftygii

ftuleris uxorem Urize Hethzl, ut effet uxor

tyranni, fed nonuniverfam: detumueratlin-

tua. Sed & filius, qui natus eft tibi, morte

gua, voxredierat, rigebanttamen livida im-

. Chnf

morietur.

modicis plagis brachia, ut nec erigi, nec col«

fl Pr.lv 7'

ud. 19,

VIII. Cuminurbem Gabaa veniffet Levita

ligi ad crucis fignum efformandum poffent.

29.

Verum ea iis admota S. Patris lipfana mox

alienigena cum uxore fua, & Gabaonitee ea-

dem cumtanta infolentia abufi effent, ut mor-

colorem , ac dein vigorem omnem reftitue-

runt. Agnovit adulter fuze impietatis & pe-

tua conciderit; f;lij. lfrael tanti fceleris enoxmi-

tue

G 3

REU

94

B

thecte Manualis. Concionatorim

tulantze magnitudinem , proin refipifcens,

nia, aut quamcunque aliam feeminam curio«

fis fcrutetur oculis.

.

omnem flagitiorum fentinam per confefífio-

nem ejecit, vitamque egit puriorem.

Qualitar.

HI. Sicut quisque, five Regis violaverit S.Chryf.f

S. V.

|

uxorem , five pauperis, five fervi, pari ra- deadult.

EXEMPLA PROFANA.

tione adulter eft, cum peccatum non perfo-

narum differentia, verum ex voluatate im-

Fuga.

N- d DQSCOM OAPU T TQUPEPIEN UO B IN

Plutarch,

proba id fcelus admittentis judicetur; ;ta &

,i

m ad Alexandrum Magnum quöndam

hic, imo magis adulterum dixerim, qui quam-

in Regum

I. Cu

foemelia dutta fuiffet, ut dormiret cum

& Imper.

libet ex vulgo, quam qui ipfam Reginam vio-

apophteg. illo, & hzec interrogata, ubi tam diu fuiffet?

laverit; illic enim plurima irritamenta funt,

'ä

refpondiffet, fe exfpectaffe, donec maritus cu-

puta opes, elegantia, forma, & ejusmodi,

bitum iviffet, Rex famulos acriter objurgavit,

quorum hic nihil invenitur.

dicens: Reducite eam: parum enim abfuit,

ut veftra caufa adulter fierem.

S- Vi

Tdemin

Lacon,

ll. Lycurgi temporibus tanta erat apud

NKSCETICA"

omnes uxores pudicitia, ut, cum Geradas no-

bilis Spartanus rogaretur ab hofpite, quas poe-

I. "T ria ferefünt, quze de hoc vitio bene ad-

$4

nas apud eos adulter daret? refponderit, nul-

vertere debet aíceta.

Primum eft, ut

las pro hoc leges a Lycurgo praeícriptas effe,

gravitatem illius zeftimare difrat, aliisque

quia nullusapud eos adulter daretur. Cumque

fimilem zefüimationem ingenerare ftudeat,

hofpes ulterius inftaret: quid fi autem exiftat?

quam quidem ex triplici injuria, quam facit,

fruc

fubjecit iterum Geradas: Bovemtantum da-

concipere poterit; nam r. grandeminjuriam

bit, ut porrecto ultra Taygetum collo ex Euro-

facitipfi Sacramento matrimonii, atque effe-

ta bibat.

Dicenteautem hofpite, id fieri non

&ui illius, cumenim hoc Sacramentum ideo

poffe,Geradas quoque, quo pacto, ajebat, apud

inftitutum fit, utfint duoin carneuna, ficque

Spartanos adulteri effe poffunt, ubi divitize,

infeparabilis unio Chrifti cum Ecclefia figni-

delicize, & corporis adícititius cultus probro

ficetur; hancutramquerationem, quantum

hàbetur: contra verecundia, modeftiaac obe-

infe eft, conatur tollere adulter. 2. Etiam con-

dientize Magiftratibus debitze obfervatio de

l

j

jugialterigravem injuriam affert; cum pote-

cori laudique dantur.

x

ftatem corporis füi, quam non ipfe, fed confors

Beyrlinck

lil. In Infula Patana Indize o

rientalis tam

coajugii habet,eidem auferat ; unde Marchan-

in theatr,

V adult,

fancte fervant conjugium, ut, fi quis adulte-

tiusinfert, hoc furtum quovis aliofurto gra-

p. 122.

rium commififfe deprehendatur, ad parentes

vius effe; nam in illis aliquid a fe diftinétum,

per virum primarium deductus juguletur ab

in hocautem feipfum, qui factus eft una caro

1iilis, confors vero iimiiiter abiisde

cum conjuge, eripit. 3. lpfi etiam juramen-

confodiatur;

fll pugione

to, quo püblicein ecclefia fidem fibi mutuo de-

Damnus.

Bott 1

Ibid.

derunt conjuges, injuriam facit; quze quidem

de conloj

IV. Aurelianus Imperator tantopere hoc

violati; tanto gravior cenferi debet, quanto

prof, 6,

vitium averfatus eft, ut militem in adulterio

digniores fünt, coram quibus editum eft hoc

deprehenfüm durarum arborum ramis im-

juramentum , nempe Chriftus in venerabili

]k Drel -

le&i, ficque per eas difcerpi voluerit.

Sacramento exiftens; E:cclefia, cujusauthori-

conf. t de

March. tr.

V. Saxones adhuc pagani adulteram fe

tate & imperio, acapprobatione contrahitur:

4.de carit

&teLt,

le&. 9.

'ftrangulare cogebabt, & fuper buftum illius

Sacerdos,a quo benedictio impertitur: Bapti-

prop.2. incenf2e & concrematze adulterum fu

fmus, fuper quo juratur: Coelites, qui velutte-

bant.

fpende«

$

ftes & vindices fidel datae invocantur.

Ibid.

VI. JEgyptii adulteris virgis mille i&usin-

II. Secundumelt, utbenenotet, conjugi-s, Wier,

fligebant, adulteras vero ad perenne dede-

busque inculcet memorabilem illam S. Hie- contra [o-

cus nafis truncabant.

Ibid.

ronymi fententiam , dum ait: OrigoquidemVin. l. x.

VILl. Cumani adulteram in foro ridendam

amoris honefta erat, fed magnitudo deformis.

exponebant, deinde afino per totam urbem

Nihil autem intereít, ex qua honefíta caufa

circumvehebant, ut tota vita effet infamis,

quis infaniat. Unde Xiftus Pythagoricus in

nam propter hanc equitationem Onobatis

z

fuis fententiisait: Adulter eftinfüuamuxorem

vocabatur.

ardentior amator.

In aliena quippe uxore

|

omnis amor turpis, infua nimius. Sapiens

$. VI.

judicio debet amare conjugem, non affe&u.

SIMILITUDINES.

Non regnet in eo voluptatis impetus, nec

$.Dlw

C:IOQ

preceps feratur ad coitum; nihil enim eft

dj n

-

Fuga.

foedius, quam uxorem amare ut adulteram.

S.Aug. deT.

cutfatius eft fame mori, quam idolothy-

thor.conj.

Si

Certe qui dicunt, fe caufa reipublicae & ge-

tis vefci; ita fatius eft defungi fine li-

neris humani uxoribus conjungi, & filios

procreare, imitentur faltem pecudes; & poft-

beris, quam ex illicito concubitu ftirpem

u?aerere.

]. Mu

)

quam venteruxoris iutumuerit, non perdant

UT

S. Chryf.

II. Sicut gubernator in portu naufragium

filios: nec amatores fe uxoribus przebeant,

de verbis

faciens, haud quaquam impetraret veniam ;

fed maritos.

Dom.h.

?'fic nec is, cui conjugium conceffum eft, quo

III. Tertium eft,utex gravitate adulterii cer-

lapfum etfugiat, fi aliena fcrutetur matrimo-

porajis. colligat fpiritualis adulterii gravita-

d

tem ;

r.'--

L.

Titulus V1

Jdulteräum.

55

tem; cum enim in hoc & perfona, cum qua

& non modoeos, quoslaceffunt, infe ultores Patric.l.4.

contrahitur, fcilicetipfe Deus, fit infinities di-

provocant, verum Maritos pene omnes, qui de reguo;

:nChl'yfl f.

gnior; & ipfa conjun&io, utpote quze voto fir-

eandem contumeliam & injuriam formidant.

adi,

matur, arctior exiftat ; & caufze recedendi lon-

lll. Optimum medium pro adulterio vi- Plautus in

ge minores, cum quidquid examore creaturae

tando praefcripfit Plautus, dum cecinit:

S dChQQ

fperari poteft, in Creatore infinities perfe&ius

Bonas mulieres zequum eft facere, ut abfen-

habeatur ; facile apparet, ex omnibus his cir-

tes viros

cumftantiis magnopere augeri illius gravita-

tem , atque adeo ficut innocens conjux jure

Perinde habeant, quafi przefentes fint.

: 5'. IX.

feparare fe poteft a thoro adulteri, ita merito

AUTHORE S.

timendum effe, ne Deus quoque ejusmodi ani-

mam adulteram deferat tandem auxiliis fuis.

I Jacobus Marchantius in Horto Paftorum

cr. 4. de Charitate.

$. VII.

l. Laurentius B

-

yrlinck in theatro v1tæ

MISCELLANE A.

humanze. V. eodem.

IHl. Mathias Faber conc. 4. in Dom. 2. poít

Qualita;.

&

Epiph.

| 8:05.(&:.6 L. So

crates dicebat, adulatores perinde face-

IV. Jofeph.Langiusin Polyanthzea. V.eod.

re, ac fi quis nolit ex aqua fuperne efflu-

V. loannes M

ente bibere, fedexilla, quaeinfundo, & dete-

empl. V. eodem.

ajor in magno Speculo ex-

tior eít.

VlI. Antonius Dauroltius in Catechifmo

! i I'r;nc.

: II. Adulteri maximam invidiam contrahunt,

hiftoriali c. 3- tit. 103.

N LO

GE

SX:"!

O.

ZA

(C

29

PO

O

AX

7

S

oc]

d

:

bo:

Or

o8nse

TITULUS FIl

A& TERNITAS. -

$.

I.

j

$. II

J.QUOAD ESSENTIAM.

EX S. SCRIPTURA.

Veritas.

, Dgþnitio.

I. Ibithomoindomum eternitatisfu», &Ecc!etiz.

I

circuibunt in platea plangentes.

Y. 3.

ll. Ipfi glorianunc, &indiemeternitatis. o.Petr. 3.

Boet. l

ft juxta. Boetium interminabilis vitae

V. I8.

de conf

[^)

tota fimul & perfe&ta poffeffio. ]uxta

JEternitas Beatorum;

prof. 6,

jU

Cornelium a Lapide, circulus in fere-

IIT. Circumdabit te Deus diploide jufítitize Baruch. s.

currens, cujus centrum femper, circum-

& imponet mitram capiti honoris zeterni.

«. 2.

Drexel. ferentia musquam eft. Juxta Drexelium, or-

conf.1. de fi; undique rotundus, inquo nec principium,

IV. Scimus, quoniam, fi terreftris domus a. Cor, s.

etern,

noftra hujus habitationis di(folvatur, quod ze- Y- £.

nec finis eft: Rota, quae femper volvitur, &

dificationem ex Deo habemus, domum non

volvetur in omne volubilis evum: Znnu ju-

inanu factam, zeternam in coelis.

giter revolutus, qui, ubi moritur & occidit,

ibi & renafcitur, rurfumque oritur: Fen; ju-

V. Quiautem do&i fuerint, fulgebunt quafi Dan, z2

Wier,

fplendorfirmamenti: & qui ad juftitiam eru-v. 3-

gi*, inquo per meeandros aquz ad faam fem-

diunt multos,

i L L

n [o«

per refluunt originem, ut iterum fluant: La-

qqaü ftellge in perpetuas zeter-

5

byrinthur innumeris fe gyris intorquens, qui

nitates.

VI. Hoeceftautem voluntas Patris mei, qui Joan. 6,

ingreffos perpetuo circumducit: & Znguir

mifit me, utomnis, quividetFilium, & creditv- 4c.

orbiculatim in fe reflexus, caudam ore com-

ineum, habeat vitam z;eternam.

ple&ens , qui in fui fine rurfum femper inci-

pit: Eft duratio femper praefens, & unum

VII. Quze feminaverit homo, hzec & metet : Gal,6, v. g,

quoniam qui feminatin carne fua, decarne &

perpetuum /odie, quod nunquam tranfit in

metet corruptionem: qui autem feminatin fpi-

praeteritum aut futurum : Eft principium fine

$.Dionyf. principio, fine medio, fine fine: Eft juxta

ritu, de fpiritu metet vitam geternam,

C. 1O.

div,

de S. Dionyfium, evum gvorum, quod non in-

ätemitd: Damnatorum,

n9"* terit, fed eodem femper modo fe habet.

ternum.

VIII. Difcedite a me malediüi in ignem 2e-Matth, os,

Divifio.

v. 4t,

IX. Ignis füccenfus eft in furore meo, & ar- Deut. 32,

Matth.25.

IL. Dividitur in zeternitatem Aeatorum,

debit usque ad inferni noviffima, devorabit-v. 22.

v. 46.

& Dammatorum: de quibus Chriftus apud

queterram cum germine fuo, & montium fun-

S. Mattheum dixit :

& ibunt hi in fup-

damenta comburet.

plicium zeternum , jufti autem in vitam

X. Ponas dabunt ininteritu ?eternas a fa-a theff ;

seternam.,

cie Domini, & a gloria virtutis ejus.

Y. 9.

XI. An-

56

Bibliothece Mmualzs Concionatoriue

Tud, v. 6.

XI. Angelos vero, - qui non fervaverunt

y

-

fuum principatum , fed dereliquerunt fuum

EXEMPLA CHRISTIANA.

domicilium, in judicium magni diei, vmcuhs

David defeipfo fatetur. Cogitavi dies an» pf 76. v.6.

"

seternis fub cahgme refervavit.

* tiquos,& annos?eternos ia tmente habui;

Et meditatus fum nocte cum corde meo, &

Lgü' l

$. H

exercitabar, & perveftigavi fpiritum meum.

JI. Fulco homo ad mundilez

es fatctus, cum Drexel

Paf ()

EX SS. PATRIBUS

quadam nocte dorinirenon poi?

et, cogita

re fe- confid. 5;

cum coepit: fi hic in mollilecto Jacentl,absque de &tern.

Utilitas

alio dolore, tamen tam moleíta eít cubatio,

ZEiernitatir. confidorata,

quantopere cruciabor, fi in lecto igneo zeter-

num jacere, & cruciari debebo? 1taque per

S, Bern,.

epiít. 3

. leterms inhianti faftidio funt tranüto-

.rla.

hanc cogitationem immutatus eít, ut mox ia-

crae Ciftercienfium Congregatwm nomen de-

S. Aug

II. Melior eft modma amarltudo in fauci-

derit.

ap. Drex

bus, quamaeternum tormentum in vifceribus.

confid. 6.

IiI. Juftus Lipfius,cum totis vmbus feadin- Ibid. con-

Pedtg

de ztern,

liIl. Siquis intra centum annos una folum

ftantem mortis horam intrepido animo fub- "I** 4«

Chrif

S.Chryf, nocte fuave, lzetumque fomnium vidiffet, &

A AT

hom.20. centenis ob id annis puniretur, an appeten-

eundam praeparaffet, tandem in heecfufpiria

ad pop.

dumhoc fomnium ad centum annos, hoc eft

erupit: O Mater Dei, adfis famulo tuo cüm

tota aeternitate decertanti, & non me deferas

praefens vita ad futuram? imo multo minus,

& quod eft gutta ad pelagus, hoc anni mille

in hac hora, a qua pendet animze meze falus

funt ad futuram eternitatem.

?eterna.

EMi REANEE g —

IV. S. Augufhnus affiduo precan folebat : Idemcon-

$. Aug. in

. [V. Quid appendis cum icfinito quantum-

f, 36.

que finitum? decem millia annorum, decies

Domine, hicure, hicfeca, modoin2e: reraum 1d. 5.

parcas.

centena miliia, fi dicendum eít, millia mil-

V. Olympius fenex in coenobio Geratimi !bid. con-

lium, quae f'mem habent, cumzeternitate com-

9

quaefitus, quomodo in tam angufta cavea, tan-

parari non po *unt.

to aeftu, intercyniphes & muícarum examiua

Hugo in

V. Digiti ejus apprehenderunt fufum, hoc

durare poffet?. refponcit: Fili, ifta toiero, ut

proy 31

eft, rectitudinem intentionis, per quam electi

cruciatus illos intolerab'leszeternos evadam :

omnia opera, quali fila in orbem ?eternitatis

cyüiphes patior, ut vermem effugiam immor-

retorquent.

talem: hos sítus facile eít perierre ei, qui

th de

VI. Quistam 1nfenfatæ, tamque ob&matæ

Vict, de

ignem metuit:eternum. Hecmea, etfi mole-

ftat, intgr.

mentis homo uspiam poteritiuveniri, quinon

fta, tamen brevia funt, & finem habebunt, illa

hom-

expavefcat, & omnino abhorreat, traafitoria

nullum.

P. 7

carnis blandimenta tormentis aeternis mer-

V.l

VI. CumTroilus Epifcopus hortatu S. Joan-1b.confid,

cari ? .fi diligenter afpiciat, indefinenterque

nis eleemoiynarii, liberalem eleemofynamiin - * 5

attendat, quam fint modica, feu etiam mo-

mentanea omnia ifta carnis oblectamenta,

pauperes diftribui juffiffet, deinde vero poeni-

tentia ductus a S. Joanne eandem pecuniam

quae pertranfeunt: & quam fint immania &

denuo accepiffetpaulo poftinfomnis ampliffi-

(itr,g

atrocia tormenta illa aeterna, quae fmem non

mas?edes vidit, & in earumfrontehunc titu-

Tuít,

habent, nec babere poH"unt

lum: Manfiozeterna, & requies Troili Epifco-

S. Hier.

VII. Nullus 'a^or durus, nu'lum tempus

pi: quotitulo confpecto dum vehementer gau-

ap. Drex. Jongum videri debet, quo glorla ?eternitatis

Drene

confid. 6.

det,iubito videt quempiam advenientem,& fo-

acquiritur.

ciis dicentem: tollite hancinfcriptionem , &

$d4.d

&. Greg.

VIII. Viri fan&i prefentis vitze dies nihil

iftam ejus loco fuffigite: Manfio zeterna, & re-

g,

l.8.mor. effeconfpiciunt, dum illuminatze inentis ocu-

€, 20.

quies Joannis Epifcopi Alexandrini empta li-

los in confiderationem zeternitatis defigunt.

bris triginta argenti.

Quo fomnio correctus

Troilus, liberaliorin pauperes effe coepit.

Qualitar.

VII. Cum Thomam Morum Aloyfia uxor Staplet,

in carcere vifitans rogaret, ne vitam & bona, ii vit.

S. Aug. in

IX. Necputes, quia verbis finitis fïmtur e-

Pf. 145

ternitas. /Éternitas in verbo quatuor fyllabis

quibus longo adhuc tempore frui poffet, fibi

conftat, infe fine fine eft.

przecideret,quaefivit ex ea,quot annos putaret,

leoní

X. Cum homo de »ternitate differit, cae-

ipfum adhuc vivere poffe: cumque illa vigin-

M

S. Greg.

1,27. mor. cus de luce loquitur.

ti refponderet, fübjecit ipfe: nze tu imperita

C. 29.

es mercatrix, o Aloyfia, & quafi una deftu)tis

Nazlan.

XI. /Eternitas nec tempus, nec pars ulla

mulieribus locuta es , dum aeternitatem vi-

orat.38. in temporis eft.

Alisy

nativit.

ginti annis vis commutari.

iflc,

Chrifti.

XII. Vigilanti cura per cun&a opera inten-

VIII. Alexander Pontifex militi flagitiofo Engelgr.

S.Greg. tio mentis noPcræ penfanda eft, ut nihil tem-

omnem medelam refpuenti annulum fu

um eimol, T.

Y 1x.

porale in his, quze agit, affectet, fed totam fe in

. 4. Luc,

tradidit, ea lege geftandum, ut quoties afpice- ;

&

foliditatem zeternitatis figat.

ret, imminentis mortis, unde pendet »eterni-

XIl. Utinam faperent,ut zeternitatis ima-

tas,recordaretur. Vixpaucis diebus geftarat

S. Bern. f.

de»S.Uet. go reformetur in nobis, videlicet ut praefen-

& fupplex ad Alexandri pedes fe abjecit, at-

& , Paul.

tià moderemur, przeterita per intelligentiam

que omn»i veneno ejecto in novum hominem

reformatus eft

dijudicemus , noviffima provideamus ad cau-

ïngelgl

telam.

IX. S. Francifcus tirones fuos identidem Ibid,

Q'RI

hi&

h

[

Titulus P1I.

Z termtas.

57

his verbis confirmare folebat: Fratres,magna

terat, arripiens, duo OO pinxit, quodlicet va-

n

promifimus, fed majora promiffa funt nobis.

rii varieinterpretati fint, recti(fimetamen me-

Modica hic voluptas,fed poftea poena immen-

moriam duplicis zeternitatis,miferze fcilicet &

fa: modicus hiclabor,fed poftea gloriazeterna.

felicis fignificare dicuntur.

: Leff. 1. 4.

X. P.Leonardus Leffius S. J. &ipfe animo

VIII. P. Chriftophoro Caro S. J. Chriftus

Ibid.

erel,

perf c.4 (uo seternitatem affiduo volvebat, & alios ad

apparens, hzec paucaanimo verba volvere af-

nüd,&

idem faciendum hortabatur, dicere folitus,

fiduo hortatus eft: O 2eternum! o momenta-

&UE

nullam fibi ad.vincendas tentationes ac peri-

neum! olongum! o breve! -

'cula peccatorum cavenda efficaciorem cogi-

IX. S. Gregoriusilla verba: Introduxit me $ Greg in

tationem videri.

Rex in cellam vinariam , & ordinavit in me Canc, 3.

charitatem: interpretans, quid , ait, percel-

$5X«

Dj

lam vinariam congruentius, quamipfam ar-

MISCELLANEA.

canam aeternitatis contemplationem accipi-

mus? Etcertequicunquecogitationem hanc

»idl con.

Qualïtm'.

altius in mentem demiferit, gloriari poterit :

.4.'

Pzdag.

idam percommode zeternitatis magni-

Ordinavitin me charitatem.

Chrift, p.x

1(2/

tudinem fic declaravit: Finge, in-

X. S. Therefia cum horam indicari audit- f!ngelgr.

€. 8. $. 9.

quiebat, totum ccelum empyreum membra-

fet, dicerefolebat: jamuna hora viciniorfum ! € $.«

na obduétum , & meris numeris novenariis

infcriptum,quotannos putas his numeris con-

patriæ & seternitati,

tineri, cum Clavius demonftret,unitatem cum

u CGII-I.

50 j VI.

quinquaginta duabus cifris , feusulla, ut vo-

CONCEPTUS PR/EDICABILES.

T

cant, longe majorem numerum efficere, ac

mundus totus usque ad concavum firmamen-

LEx occäüone thematis: /Innos eternos in Pí.76. v.6,

Id COfl«

ti arenulis repletus grana contineret, licet

mente habui: poffuntauditoribus duo an-

9

decem milia talium arenularum globulum

nuli pro xenio, aut alia occafione offerri, unus

grano papaveris zequalem duntaxat confice-

ferreus, cuiinfcriptum fit: /Momentaneum, quod

rent.

Sivero cifrze 7o. ponantur, numerum

deleat : eternum, quod éruciat: alter aureus,

arenarum contineret, qui mundum millies

culinfcriptam fit: /Momentaneum, quod cruciat ;

mille millionibus millionum noftro majorem

eternum, quod deleflat. — Etinprimis utriusque

impleret. Et tamen fi poft tot annos finitos

hujus annuli ufus & praxis in profperis &

unicaarenulatolletur, necdum quafiinitium

adverfis cafibus per aliquot cafus oftendatur.

factum efífet seternitati.

Deinde vero etiam fru&us hujus ufus oftenda-

Pí21, 76

]I. Re&e dixit Propheta:

'Etenim fagittse

tur, quod fcilicet eorum adminiculo quis abfti-

V. 19.

onfid,

tuze (ideft, calamitates hujus temporis) tran-

nere & fuflinere difcat ( in quibus duobus capi-

M

feunt, voxtonitruitui (quadices: Difcedite

tibus tota perfectio & fapientia hominis Chri-

nem aeternum) in rota.

ftiani confiftit) uti tum ratione, tum exemplis

ame maledidiinig

Utilitas.

facile probari poteft.

Cicer. 30

IIT. Sapienter pronunciavit Tullius: Sa-

—X ]Il. Exoccafionethematis:

Tbit homo m do- Eccl, t2;

Tufc.

pienti nihil poteft videri magnum in rebus hu-

mum aternitatir [um: poteft narrari parabola v« 5»

manis, cui eeternitas omnis, totiusque mundi

Barlaami decivitate, in qua confuetudo erat,

nota fit magnitudo. .

ut Rex nonnifi per annum regnaret, poftea nu-

Drex.con-

IV. Moyfi olim praecepit Deus; Fac tibi

dus in exilium expe.'teretur; quodadvertens

fid.4.de duas tubas argenteas ductiles: fi femel clan-

quidam Rex fapiens, totoilloannofuos the-

&terne

xeris, venientadte Principes, & capita multi-

fauros occulte in locum, in quem expellen-

tudinislírael; fiautem prolixior atque conci-

dum fe fciebat, praemifit, unde poftea expul-

fus clamor increpuerit,movebunt caflra. Duae

fus, omnia cum gaudio invenit, acfruitus eft.

hae tubae duas voces nunc & femper fignificant ;

Applicetur poftea parabola cuivis homini

qui priorem tantum audit, non movebit fe ;

chriftiano, atque ad thefauros bonorum ope-

,ple&

fed fi pofterior auribus ejus infonet, tunc ad

rum praemittendos excitetur.

fil

iter zeternitatis fe accinget.

" IIl. Exoccafionethematis: Faciamus €$ ip- 1. Mach.g;

Td, confid.

V. Zeuxes quefitus, cur tanta diligentia fua

i nobir nomen: poteft narrari, quod fupra de v- 57

9. $.3.

opera pingeret? refpondit: Diu pingo, quia

Zeuxe diéctum eft, quod fcilicet ideo tamdiu

zeternitati pingo.

Idem facient, : qui operum

fe pingere dixerit, quia zeternitati pingebat:

fuorum przemium seternum fore credunt.

Excitentur proindeauditores, ut &ipfi firmi-

ZElian.l.xt

VI. Ifmenias Thebanus ad Regem Perfa-

ter fibi perfuadeant, fe zeternitatilaborare; at-

hift.c.21. rum legationis. caufa miffus , cum adorare

queadeo cum magna perfe&tione omnia fua o-

Regem juberetur, annulum in terram labi per-

pera perficere ftudeant.

Quod ut tanto ala-

yl.f

1gelgfc

mifit, feque ad eum tollendum inclinans , in

crius faciant, oftendatur nominis & przemi

Lt

mente dixit: Nontibi, oRex, fedar:nulo me

seterni, quod fibi per opera fua parare pof-

LL

[104

inclinavi. Simili modo, qui aeternitatem con-

funt, excellentia & magnitudo.

fiderant, in omnibus adverfitatibus & humi-

IV. Exoccafionethemats: Repofita efl mi- 2. Tim, 4

liationibus dicunt: non tibi, fed annulo 2e-

hi corona juflitie: poteft dici, vitam noltram " *

ternitatis.

:

effe fimilem ludo eorum, qui ad annulum cur-

E£ngelgr.

VII. Philofophus quidam in extremis con-

runt, ubi, quilancea annulum penetrat, & au-

emb. 1.

ftitutus, cum rogatus fuiffet, ut falutare moni-

fert, praemium & laudem acquirit.

Dicatu£

1d)

EL

tum relinqueret, calamum, quia loqui non po-

autem, hunc annulum effe 2eternitatem, lan-

ceam

R. P. Lohn. Bibl. Man, Tomn. I.

H

58

Bibitothece Ianualis Concionatorie

ceam effe confiderationem & memoriam, qua

Sehr gefihrlich man alldorten fpielt.

- Wo es das lange Ewig gilt.

quicunque annulüm ilium penetrabit, prze-

mium optim2e vitae in hoc zeculo, & glorise in

IV. Nil leve, quod zeternum eft.

futuro auferet, id quod facile copiofius oftendi

Nichts ring, was ewig.

per

poteft.

V. Si vis beatus effe, hoc primum cogita,

venn, n

^$ VIIL

fetis

geternorum intqitu contemnere & contemni.

AXIOMATA.

$. Vi

I. Mo

mentaneum, quod dele&at ; ætemuni,

AUTHORES.

quod cruciat.

Was wohlthut, wihrt ein kleine Zeit,

$,Bern

Was weh thut, wührtin Ewigkeit.

I. Jeremias Drexelius dezeternitate.

p.in Af

II J[oan. Bapt. Manni Circulus zeternitatis.

II. Momentaneum, quod cruciat; seter-

III. Henricus Engelgrave Embl. 1. Lucis E«

num, quod delectat.

vangel.

S. Bern.

Was wehthut, wihrt ein kleine Zeit,

ap. Engel-

Was wohlthut, wehrtinEwigkeit.

IV. Philippus d'Ov

itreman p. 1. c.8. $. 9.

grave em-

V. Daniel Bartoli in Germaaicam linguam ex

$ Dert,

blem.

IIi. Nulla fatis magna fecuritas, uþi peri-

$. ult,-

clitatur aeternitas.

Italica 1660. verfus.

decon

$. Amb

s füper

TITULUS VIIL.-

"a

AMBITIO

$. I

$

äpplaüdit & adulatur; ut in Abfalone cernes

re erat.

:

QUOAD ESSENTIAM.

&Cm.

V. Pr

omptus & fervidus, ubi placere co-

dejeju.,

gnoverit: tepidus & remiffus, ubi putaverit

Dc:fi(zitio. |

difplicere.

I.

la, deteftatur iniqua, fed

S Bif.c

.VlI. Improbat ma

1o, corf

S. 'Thom,

ft dignitatis & honoriä Qinordiinams ap-

alia cum aliis probat & improbat, ut judicetur

monzfl

2. 2.q.13 :.

petitus. Per hoc enim a fuperbia dif-

idoneus, utreputetur acceptus, utreputetur

$ tl in

€, 3.

L

ab omnibus, uta fingulis approbetur.

fert, quze eft inordinatus appetitus ex-

3. Mata

cellentize in communi: &avanagloria, quae

VII. Statim ut ad honorem eft promotus,

$, Bern

laudem indebitam immoderate appetit.

in fuperbiam extollitur, in jactantiam effrze-

4 de 4f

Divifio.

natur, non curat prodelfe, fed gloriatur proeef-

a-

fe:.przefumit fe meliorem, quia cernit fupe-

|

March, in

II. Dividi poteft in ecclefiaflicam €9 [zcul

hort.pafi rez; ; llla eft, qua ecclefiaíticze dignitates

riorem ; priores dedignatur amicos, notos

tubs Sa-

appetuntur, de qua S. Gregorius locutus elt,

ignorat, externos comitatur, contemnitanti-

cerd, tr,

quos, vultumavertit, cervicem erizit, faftum

3. leG. $.

dicens: Suntnonnulli, qui intra fan&am Ec-

Innoc

clefiam per fpeciem rcgiminis gloriam affe-

oftendit, grandia loquitur, fublimia medita-

l- 2.C 30

&ant honoris , videri Doctores appetunt ,

tur,fübeffe non patitur, przeeffe molitur, fubdi-

mas

tis onerofus, omnibus infeftus, praeceps, mo-

tranfcendere czeteros concupifcunt , pri

Qui

in conventionibus quzerunt cathedras.

leftug, arrogang, gravis & importunus.

füfceptum curze paltoralis officium miniftra-

II.

Wemde

re digne tanto magis nequeunt , quanto ad

S.

tont,

.EX S.

SCRIPTURA.

hujus humilitatis magifterium ex fola elatio-

mundltu:

ne pervenerunt. 1lua eft, qua fzeculares ho-

| Qualitar.

norum gradus ambiuntur, qualem appetiit

Hamaa, cupiens, utquem Rex honorare vel-

I. AToli quærere abhomineducatum, neque Eccl 7.v.4

a Kege cathedram honoris.

let, vefte regali indueretur, equoque regio

inipofitus, & diademate rezali coronatus per

II. Non adjicies exultari amplius in mon-Sophon. -

3- NV. I.

urbem circumduceretur, praecone acclaman-

te fancto meo.

Syr

Efh. c.6, te: Hoc honore condignus eft, quemcunque

III. Quicunque voluerit inter vos major Matth.

H

u

V. II.

5

itün

Rex voluerit honorare.

fieri, fit vefter minifter: & qui voluerit in-2o- *-26.

&us.

ter vos primus effe, erit vefter fervus. .

III.. Hos pulchre inunum cumulum colle-

IV. Necquisquam fibi fumit honorem,

:

ebr. 5.

qui voca:ur a Deotanquam Aaron.

fed ä

L2

git Innocentius, dum dixit: Ambitiofusfem-

Damnu:s A mbitionis.

per eft pavidus, femper attentus, ne dicat,

quod difpliceat.

V. Ettu Capharnaum usque ad coelum ex- Luc. ro.

Ínnoc. de

IV. Humilitatem fimulat , honeftatem

altata es, fed usque adinfernum demergeris. . V. 15-

HEm 1

vilit. con"mentitur, affabilitatem exhibet, benignita-

VI. Quod hominibus altum eft, abomina- Luc. 16.

v. I5.

M

d t hu« t5 oftendit, fubfequitur & obfequitur, cun-.

tio eft ante Deum.

IN IS

&os honorat, univerfis inclinat, frequentat cu--

VIT. Elevafti me, & quafi fuper ventum po- lob.3o,

li,

V. 21«

í

N

rias, vifitat optimates, affurgit & amplexatg;,

'nen!s elitifti me validef

i

$. III.

Titulus VIM. — Anbito

59

'$. IlI

XIII. Ex illo pendent omnium fübditorum ttd.Peluf;

necellitates, probationes eorum, qui ordinau-

epift. a

EX SS. PATRIBUS ET DOCTORIBUS.

tur, potus fitientium, cibus efurientium, vin- "allad.

Qualitas.

&i, viduze, injuriam paffi.

PetrusRa-

XIV. Epiicopus idem eft , quodh fuperin- S, Anf. in

venn, in

l. AAmbitio eft quedam chymia charitatis;

fer um

". charitas enim patiens eft pro zeternis,

tendens: utintelligat, fenon effe Epifcopum, epitt ad

ambitio patitur omnia pro caducis.

Chari-

qui przeeffe dilexerit,non prodelfe; nec defide- Tim.

tas benigna eft pauperibus ,. ambitio diviti-

rare Epifcopatum aseftimandus eit, qui fuum

bus. Charitas omnia fuffert pro veritate, am-

$

defideratlucrum, vel honorem, non plebis ía-

bitio pro vanitate.

lutem; nonenimdicitur: Qui Epifcopatum de-

S. Bern. f;

II. Operverfitas! oabufio filiorum Adam,

fiderat, bonum gradum defiderat , fed bonum o-

2.in Afc, quia, cumafcendere difficillimum fit, defcen-

qus defiderat, quod in majori ordine conftitu-

dere autem facillimum, ipfi & leviter aícen-

tus, poffit, fi velit, occafionem exercezudarum

dunt, & difficilius defcendunt, parati ad hono-

habere virtutum.

res & celfitudines graduum ecclefiafticorum,

s

XV. Ut omnem ambitionem Chriftus di- Innoc.III,

ipfis etiam Angelisformidandos.

fcipulorum cordibus eximeret, parvulum inl.4. de

&. Bern. l.

III. Oambitio ambientium crux, quomodo

medio eorum ftatuit, deque primatu certa-

Cont.

J

mundi

Na.de conf,

omnes torques? omnibus places? nihilacrius

re prohibuit: Qui major , inquit, efl n vobir,

[*

3

cruciat, nihil moleftiusinquietat; nihiltamen

fiat ficut junior, £9 qui pracejJor eft , .[icu& mini-

apud miferos mortales celebrius negotiis ejus.

firator ; non quis major efl, qui recumbit, an qui

s. Amb- 1.

IV. Szepe quos vitia nulla delettant, quos

miniflrat ; moune qui recumbit? Quis veroigno-

3. fäper

nulla potuit movere luxuria , nulla avaritia

rat, Clericum in medio Ecclelize effe, tan-

fubruere, facit ambitio criminofos; habet e-

quam eum, qui miniftrat? Quare memine-

nim forenfem gratiam , domefticum pericu-

rimus potius officii noítri, quam dignitatis?

lum, &, utdomineturaliis, priusfervit; cur-

neque enim ad dominationem vocati fumus,

vatur obfequio, ut honore donetur; & dum

fed ad opus. Non immerito S. Hieronymus

vult effe fublimior, fit remiffior.

3

ut peftem quamdam fugiendos Clericos ait,

S.Cypr. 5.

V. Etiam infinu Sacerdotum ambitio do

É

qui a fpeluncis domorum.paternarum abftra-

dejejUn. mjit. ibi füb umbra recubat, in fecreto thala-

&i, & poft in Ecclefia füblimati, ac facerdo-

-mife fraudulenter occultat.

tis ditati, vanze glori

»

2e & füperbiae ftimulis

s. Baf.a CO

VI. Diabolica peftis eft libidinis dominan-

efferuntur.

1o. conft. di labes,

quae proinde infigne eft primze illius

XVI. Pecunias quidäm contemnere volen- $. Chryf.

monaíl,

diabolicae pravitatis indicium.

ti, fatis eftfacile, honorem autem defpicere, h. 43. ad

S.Hil. in c,

VII.. Omni

S hogor fzeculi diaboli eft

-neg'o-

multi laboris indiget, magnze fapientize , an- P9P-

a. Ma[th. tium.

gelicae quidem cujusdam animze, ipfum ocele-

S.Bern.£,^ VIII. Quam pauci evadunt , quibus non

ftis celütud?nis vertiginem tangentis.

4. de Afc. dominandilibido dominetur? quem fequimi-

ni miferi homines ? an non videtis Satanam

Damnum.

tanquam fulgur de coelo cadentem ? nonne

: XVII. Supplicat & promittit, offert, tribuit, 'ürwoc.ïfl.

eft ifte mons, in quem afcendit Angelus, &

proh pudor! gratiam, quam gratis adipifci £ €27-

. diabolus factus eít?

non potuit, per fas & nefas nititur adipifci,

Innoc.IlT,

1. 2. c. 30

.IX. Ambitio priores dedignatur amicos,

nec defiftitadhuc, fedinftat & invadit violen-

notos ignorat, externos comitatur, contem-

ter honorem, & impudenterarripit dignitatem

nit antiquos, vultum avertit, vifum extollit,

amicorum fuffragio, praefidiopropinquorum,

cervicem erigit, faftum oftendit, grandia lo-

tantoque dominationis inflammatur ardore,

quitur, füblimia meditatur.

tanta libidine praefidendi, ut nec fchifmata ab-

Idemde

X. Ambitiofus humilitatem fimulat, hone-

horreat, necícandala formidet.

cont,

- ftatem mentitur, affabilitatem exhibet, beni-

mund.c.3.

XVIII. Hi funt, qui fubeffe non fuftinent, S Bern.l.4

gnitatem oftendit, fubfequitur & obfequitur,

praeeffe non norunt, füperioribus infideles, in- de confid,

-cun&tos honorat, frequentat curias , vifitat

ferioribus importabiles : Hi inverecundi ad

optimates, affurgit & amplexatur, applaudit

petendum, adnegandumírontofi; hiimpor-

d

& adulatur.

*

tuni, ut accipiant, ingrati, ubi acceperint ; do-

Fuga.

cueruntlinguam fuam grandia loqui,cum ope-

;phon.

pb

S. Chryf.

XI. Non quaeramus honores,imo eos, cum

rentur exigua; largiífimi promiffores & par-

hom.2.ad oblati fuerint,

repellamus & abjiciamus a no-

ciffimi exhibitores, blandiífimi adulatores, &

mhv

Titum, .

bis,& hujusmodi concupifcentiam extinguere

mordaciffimi detraCtores , fimpliciffimi diffi-

.102

omnibus modis ftudeamus: ifta nos & adPrin-

mulatores, malignilfimi proditores.

cipes, & adfuübditosdicimus: Anima omnis,

XIX. Poteftatis ambitio Angelum felici- S.Bern ín

b

quae honoris tenetur appetitu, & gloriam ab

tate privavit, fcientize appetitus hominem im-

quod, fer

Non Evam ci-

hominibus quzerit, non videbit regnum coelo-

mortalitatis gratia fpoliavit.

rum: non mea hzc oratio eft, a me ipfo ifta

bus deflexerat, non mandatorum deftituerat

t 0

nonloquor, hzec verba Dei fpiritus profert.

oblivio, fed promiffi honoris ambitio illece-

y

Idemap.

XII. Sinoviffes, quod Epifcopus debet om-

brofa decepit.

ob

Manfitr. 3

nium onera geftare, quodaliis jacentibus da-

XX. Quicunque defideraverit primatum in 9. Chryf.

"

n, 2,

diíc, t9.

tur veniajipfi vero nequaquam; quod aliis pec-

terra, inveniet confufionem incoelo? &inter *** ^ 3-

49

cantibus füpereft excufatio, ipfi vero minime,

fervos Chrifti non computab

th*r, qui de pri-

p !

haudquaquam feftinaffes ad primatum. .

matu tractaverit.

p

K. P. Lohn, Bibl, Man. Tom. I.

H 3

XXIQ

60

Bibüothece Manualis C'oncibmtorïæ

1üdla.de XXI Omhe, quod fupereminet, plus mo-

VIL Adrianus VI. interrogatus, quod fups

fummo

plicium capitali hofti imprecaretur? Pontifi-

roribus afficitur, quam honoribus gaudet.

bon. €48- (yuanto quisque curis mundi majoribus occu-

catum, refpondit. Hinctale ei epitaphium fa-

patur, tanto facilius vitiis premitur; fi enim

&um eit:

Adrianus Sextus

vix animus valet peccata devitare quietus,

hic fitus eft,

quanto minus occupatione fzculari devin-

&us?

CA

Qui nihil fibi infelicius j

Quam quod imperavit,

S. Chryf.

XXII. Ambitio docet, quod natura no

dux:t.

h. deÀbf, novit: cupit, quod pietasipía horrefcit: au-

det perficere, quod novo fupplicio Deus cogi-

VIIL. Leo XI. adextremum vitze redatus, Beyerline;

tur vindicare.

Confeffario fuo in aurem dixit: Quam melius ^POP3t-

$. IV.

fuiffet mihi, fimonafterii, quam fi coeli claves "^**

tenuiffem.

EX LIBELLO DE IMITATIONE

AX. Paulus III. animam agens fancte affe- Engelgr.'

CHRISTI.

om. IO.e

311

verabat: Mallem me fubjeciífe coco Familiae

oft Pent,

nitaseft, honoresambire, & inaltum

Capuccinorum , quam hanc Deo proximam

1. 1.n.4.€.5 L. Va

fe extollere.

4

dignitatem decennio fuftinuiffe.

5 2

an Manfi

l. 30 cc 41.

II. Omnis quidem gloria humana, omnis

X. S. Francifcus a Papa interrogatus,

difc.5. n.9

Yoiia

n, 6

altitado mundana , zeternze giorize tuze com-

Fratres fuos ad Przelaturas promoveri aequo

animo ferre poffet, refpondit: Domine, Fra-

!

parata vanitas eft & ftultitia.

tres mei ideovocati funt minores, ut majores

l.3. c. 4o

I!I. Fili, hoc te non offendat, fi videas alios

n

Íe

honorari & elevari, teautem defpici & humi-

fieri non rraefüumant. Si vu!tis, ut fructum fa-

liari. Erigecortuumad mein coelum, & non

ciantin Ecclefia Dei, dimittite eosin ftatu vo-

cationis eorum, & ad ecclefiaíticas dignitates

contriftabit te hominum contemptus in terra.

1.1.C.7.n.3

IV. Nonnocet, fiomnibustefupponas ; no-

aícendere nuliatenus permittatis.

cet aütem plurimum, fi vel uni te praeponas.

XI. S. Chryfoftomus de fua ad Epifcopatum S. Chryf,

l.6 de

/

Lrcg36 V. Veremagnus eft, quiinteparvus eft, &

promotioneitafcripfit: Abeoipfodie, quotu

facerd,

pronihilo omne culmen honoris ducit.

mihi Epifcopatus fuüfpicionem hanc injeciíti,

fattum eftidentidem ,. ut corpus hocab anima

$. V.

j

propemodum diffolveretur, tamingens pavor,

EXEMPLA SACRA ET CATHOLICA.

tamingens triftitia meum aniimum occupavit.

XIL. S. Hieronymus refert de quodam o- S.Hier. in

Fuga.

reg. Mo-

lim ele&o Épifcopo, quod, priusquam obla-

nach. c.1&

hriftus, cum cognoviffet, quod populus

tum fibi Epifcopatum acceptaret, quemdam

|

Jooöuv'ls- If C

trans mare Galilzeze ob patratum mira-

patruum fuum, qui vitam agebat ereiniticam,

accelfit, utcum ipfo, an dignitas illa fibi acce-

culum eum rapere, & Regem facere vellet,

mox in montem folus fe proripuit.

ptanda effet, confilii caufa deliberaret. Bonus

Jof. 1. $.

II. Moyfes, cum eum adhuc parvulum

igitur hic eremicola nepoteiu fuum quamdam

'Thermutis filia Pharaonis in finum Pharao-

proxime vicinam valde altam & praeacutam

nis collocaffet, & Rex blande excepto diade-

rupem afcendere tuffit, qui poftquam conícen-

ma fuum impofuiffet , indignabundus capiti

fa rupe defcendiffet, fenique eremitze dixite',

fe in eadem rupe in magno fuiffe praecipitii

detraxit, ac in terram abjecit: fed & grandis

Hebr. r1, fa&us negavit, fe effe filium filiae Pharaonis,

horrendi periculo , fanctusille fenex fubjun-

V. 24*

magis eligens affligi cum populo Dei, quam

xit: Crede mihi, in longe majori periculo

conftitutus eris, ubi Epiícopus factus fueris.

temporalis peccati habere jucunditatem , ma-

:

jores divitias zeftimans thefauro /Egyptiorum

XlII. S. Anfelmus, quo animo fedem epi- S. Anfel.

Surtts

improperium Chrifti.

fcopalem confcenderit, hisce verbis defemet- *- 2 €P- T

Nor,

ipfoteftatur: Quodignorarenequiveruntilli,

Paulin. in

IHl. S. Ambrofius a populo & Imperatore

ejus vita. . Mediolanenfi pro Epifcopo poftulatus , noctu

qui eo die vultum meuminfpexerunt, quando

exurbe aufugit, & cum Ticinumiterintendif-

me Epifcopi, Abbates, aliique Primates ad ec-

clefiam trahentes, & contradicentes rapue-

fet, nonfine miraculo mane fein porta Medio-

lanenfi deprehendit. :

runt, itautdubium videri poffet, utrum fanum

Suriusin

IV. S. Gregorius el

ectusin Pontiücem non

infani, aninfanum traherent fani, nifi quia illi

vit. 12.

canebant, & ego magis mortuo, quam viventi

Martii,

modo aufugit, fed etiam Imperatorem Mauri-

tium rogavit, ne confentireteleCtioni. Indicio

colore fimilis, ftupore & dolore pallebam.

tamen columnze igneze proditus confenfit, &

XiV. In vita S. Raymundi de Pegnaforte Manfi

Ordinis Praedicatorum refertur, quod, cum 9'fc. t5.

primus fe in epiftolis Servum Servorum ap-

»

"

D. If.

ellavit.

Archiepifcopatus Tarraconenfis, qui tunc Ar-

Pall; hift

V.S.Malachiasomnemlocum fublimem ve-

ragonize Metropolitanus erat, vacaret, Gre-

Laufiac.

c. 190

lutpraecipitium reformidabat,ideoqueEpifco-

gorius IX. ejus familiari(fimus eidem proece-

Cong.

patum non prius fufcepit, quam Épifcopi con-

perit, ut illum inter dies aliquot determinatos

lii

greeati fub anathemate eum compulerunt.

acceptaret, ipfe vero, cum Papze fupplicaffet,

XI.Num

Vïta l. 4.

VI. S. Dominicusrogatus, curin Carcaffo-

neeum gravi hoconere moleftaret, nec tamen

c- Io«

na Dicecefi libentius moraretur,quam inTolo-

Papa in hanc ejus petitionem confentiret,

fana, ubi tothzereticos converterat, refpondit:

quin potius violentiam majorem ei intende-

ret, adeo ex lioc afflictus fuit, ut gravi febri

Minf

In Tolofana multos invenio, qui me honorant,

ü*ï*"-z. n-;

in Carcaffona vero omnes impugnant.

correptus le&to affigeretur, donec tandem Pa-

pa

isulus HU bmbiio,

6t

paerpainfirmantem Raymundum compaffio-

duit: ita enim refert de eo Tertullianus con-

ne motus, eum ab hoc ei oblato honore libe-

tra Valentin. c. 4. quod Epifcopatum ambiens,

rum pronuntiaret, ex quo gratiíffimo ad eum

quia & ingenio poterat & eloquio, fed alium

transmiffo nuntio adeo gavifus fuit, ut prae

ex Martyrii praerogativa loci pofitum , indi-

nimia lzetitia immediate a gravi hac febri li-

gnatus,de Ecclefize authenticaregula abrupit,

beratus fuerit: ab hoc autem fuüpremo ho-

(ut folent animi pro prioratu exciti, praefum-

nore acceptando ea lege & pa&to a Papa li-

ptione ultionis accendi) ad expugnandam

beratus fuit, ut ad eandem dignitatem alium

converfíus veritatem.

pariter dignum nominaret. Demum vero au-

erlïnä;

XIX. Tertullianum, Pamelius fcribit, ideo Ibid.

thor vitze hujus velut ingens prodigium no-

ab Ecclefia defeciffe, quod ab Epifcopatu Car-

ïphc.f.

tat, cum Raymundus prazefato fummo Ponti-

thaginenfi turpem paffus fuerit repulfam.

ficilongo tempore, meritis & virtutibus he-

XX. De Novatiano herefiarcha annales lbid.

ler,'

roicis plenus, in variorum officiorum gravi-

ecclefiaftici pariter atteftantur: Nein Ecclefia

1.16,

. bus fun&tionibus inferviiffet, ita tamen caute

inglorius haberetur, qui inter Ethnicos ma-

omnes honores, eum jure merito exfpectan-

? Dent,

gnam fuerat gloriam confecutus , Romanus

tes, declinarit, ut in eodem, quo Romam in-

Pontifex voluit eum inter Romanze Ecclefize

greífüs fuerat, humili ftatu, ab eadem quo-

Presbyteros cooptare, fed qui femel fuerat

Y

ue alma urbe recefferit.

ïtsl nl,

ambitionis ftimulis agitatus, eo infelix abdu-

Ibid.n.12.

XV. Nilamon ante civitatem Geras tugu-

&us eít, ut quod jure non licuiffet, malis fibi

riolum quoddam inhabitabat, quod adeo fir-

artibus pontificiam dignitatem procaciter ar-

miter, ne ullus ad eum daretur aditus, occlu-

rogaret. Fa&us eft igitur Antipapa, varios-

ferat, ut ipfas quoque domus fores muro ob-

que in diverfas partes mifit legatos, multas-

ftruxerit: cum vero mortuo loci illius Epi-

que diverfis Ecclefiis impofuit commifliones,

fcopo populus fan&um hunc virum in defun-

falfas victasque S. Cornelio Papze opponens

&ilocum elegiffet, ipfe vero omnibus modis

calumnias.

Üf

5* .* fefeab eoacceptando excufaret, in eademque

XXI. Percelebris illa PP. CapuccinorumlIbid.n.8

j de

relu&tantia firmus perlifteret , Theophilus A-

3

: 3

cetd,

Religio inter alios primos fundatores, qui in

lexandrinus ad eum permovenduin cunctam

ea inftitucnda & promovenda graviter labo-

eloquentize vim, qua mire praecellebat, adhi-

rarunt, Ludovicum quoque habuit de Foffam-

buit, tantumque profecit, ut, cum fanctus hic

bruno, qui munus Commiffarii zeneralis mul-

monachus fe hoc modo ab authoritate & o-

tis annis in ea laudabiliter adminiftravit, va-

Her. lt

bedientia, quam tanto Proelato debebat, con-

riosque pro illius reformationis ftabilimento

g. Mo

ftri&um effe cerneret, inftantiam maximam

i. CM

fuftinuit fquallidos carceres, aliasque finenu-

fecerit, ut faltem confecratio fuain diem fe-

mero injurias: at vero, cum in quodam Ca-

quentem usque fufpenderetur , ut modico

pitulo generali fe fimularet ex defiderio reli-

hoc temporis fpatio Deo fe pro felicibus tan-

giofze quietis, a munere Commiffarii Gene-

timuneris aufpiciis, tanto ferventius recom-

ralis totaliter alienum, tametíiidinterius mi-

mendare poffet:

Quod ut ei indultum fuit,

nime fentiret, jamque alius in ejuslocum ele-

Sant&us nocte illa tanto cum fervore & defi-

&us fuiffet, omnem fubito veríus Superiores

derio ab illa dignitate liberari petiit, ut illu-

fuos depofuit obedientize refpe&tum , & obe-

cefcente die, cum tugurium dejecto portze

dire detrecans, in praefentiaomnium Fratrum

muro apertum fuiffet, jamque omnes, & in-

publice confcenfo pulpito dixit: EgofümLudo-

ter czeteros Theophilus magna cum leetitia

vicusilledeFoffambruno, ego Ludovicus Ta-

ad ejus confecrationem accurtiffent, ipfe fu-

naglia multa ha&tenus machinatus fum,plura-

bito exfpirarit.

que machinari przevaleo, & machinabor dein-

Anfd

Surius 25.

XVI. De S. Gregorio Epifcopo Agrigenti-

ceps quam plurima,ad quorum famam five ru-

, 20 ep' I'

iNov.

no in Sicilialegimus, poftquam fe a fummo

morem pili capitis veftri erigentur, prout reve-

Pontifice fui temporis per inftinctum quem-

ra poítea ab ipfo fa&um eft, fiquidem multas

dam admirabilem in illius civitatis Epifco-

tandemexcitavitin Religione fua feditiones, a

pum electum effe intellexiffet , a civitate A-

qua tandem turpiter & ignominiofe expulfus

fuit.

grigentina fugiens inter condenfas arbores

fefe abícondit, ubi, poftquam eum nonnulli,

Damnum.

qui ipfum minime, quis effet, cognofcebant,

XXII. Haman,quia honorem a Mardochoeo Efler.c.7,

inveniffent, ut eorum, quos fibi infidiari cre-

negatum zegreferens toti genti Judzeorum in-

debat, manus evaderet, clamabat, fe magnis

teritum fuerat molitus,ipfein patibulum,quod

obnoxium & obftri&tum criminibus; nimirum

Mardochzeo paraverat, fufpenfus eft.

Venf

I fc, D

maluit exiftimari homo facinorofus, multo-

XXIII. Rufinus cumArcadioImperatore re- Niceph,

) [f

rumque gravium delictorum reus , quam fa-

gnum adminiftrans,quia ipfam imperialem di-1l.13. c.1.

lutari Epifcopus.

gnitatem fibi arrogareaufus eft, caputamifit;

Cornel. a

XVILI. Pius V. dicere

folitus fuit: Cvum ef-

quod publico inloco haftze affixum eft,dextera

Lap.inc. fem Religiofus, fperabam bene de falute ani-

veroillius abíciffa per urbem circa opificum of-

ir. "U^ mj mege; Cardinalis factus, extimui; nunc

ficinas circumlata eft cum hoc elogio: Date fti«

1

Pontifex creatus, pene defpero..

pem inexplebilisambitionis & avaritize viro.

ualitas.

. XXIV. Abfalon ambitione regni impulfus, 2.Reg. t5.

Manfi

XVIII. Arius, qui Arianzehaerefeos caput

quia contra proprium patremexercitum edu-

diie.2. 07 & author extitit, toto animi conatu in patriar-

xit, crinibus in arbore fufpenfus , & triplici

chali S. Petri Alexandri fede fuccedere ftu-

lancea a Joab transfoffus occubuit.

w

H 3

XXV.

*

65

Bibliothece Manualis Concionatorie

judïc. 9.

XXV. Abimelech, quia feptuaginta fratres

cuam PaftoreViennenfem deferret Écclefian,

interemit, ut folus regnare poffet, mifere po-

fed qua fe dignum infulis illis oftenderat, ea-

ftea a muliere per tegulam capiti impactam

dem, anetiam aliquanto majore virtute, Fer-

percuffus lethaliter, & ab armigero proprio

dinando admirante, atque repulfam zequo ani*

interemptus eft.

,

-

mo ferente, contempfit. Etnonirritatum Re-

xambitione r&—

Lipfius in

XXV1. Herodes Judaeze Re

gis animum, fed probatamilli magis ac magis

ex, polit. gni retinendifeptuaginta Senatores regiae ftir-

difciplinam fatis oftendit conatusille, quam-

pis, uxorem Mariamnem, & tres filios interfici

quam ab eadem fociorum virtute irritus, quo

juffit; moricurus vero nobiliffimos quosqueex

fex fubinde alios ex illius alumnis Epifcopos

judaea ad fe evocavit, & circoinclufos omnes

creari a Pontifice poftulavit.

Magna plane

amilitibus occidi curavit.

tentatio, nifi major eorum virtus fuiffet, quos

M

ut Magiítros veneramur.

$ vl

IX. Et eorum quidem exemplum non ve-ib. n. 4.

EXEMPLA DOMESTICA.

teranis modo , verum etiam candidatis ani-

Tbind

mos in modeftie, atque privatae vitae amore

Fuga.

confirmavit; Antonius certe Corduba, cujus

Ribad, ls.

I. S.Ignatius honores fumme fugiebat; hinc

& perantiquze nobilitati, & literarum glorize,

€. 3.

fummoperelaboravit, ab initio quidem,ne Ge-

petente Philippo Principe, purpuram Julius

neralis fieret, poftea vero,ut honorem depone-

Pontifex defignaverat, quamque tantum non

re poffet. Obeandem caufam etiam omnibus

induerat,voto deSocietate ineunda concepto,

honoribusinSocietate aditum przeclufit.

illius ampliffimze dignitatis defiderium feda-

Vita 1. 3.

II. S. Francifcus Borgiaideo etiam Socie-

vit primum , ac paulo poft extinxit omnino,

tatem,abdicato Ducis titulo,elegit, quod viam

unaque antiquiífimi fanguinis claritatem , ac

honoribusin ea praeclufam cerneret. Genera-

purpurze Vaticanze fplendorem , poft Socie-

latus vero honorem, ficut coactus fufcepit, ita

tatis habuit humilitatem.

non femel abdicare voluit.

X. Incefferat Clementis VIII. animum Nea-1b. n.6,

lïïü.Soc.

III. P. Jacobus Laines non tantum varios

politano ampliffimo Archiepifcopatui Clau-

P.zIo 1'89

Epifcopatus & Cardinalatum, fed etiam Pon-

dium Aquaviva imponendi cupido, unde illi

n.2.

tificatum, pro quo duodecim jam habebat fuf-

ad prope domefticam purpuram non admo-

*

fragia, recufavit.

dum difficilis gradus fuiffet. Hoc fimul atque

Hift. Soc.

]V. P. joannes

Nunniüs dicebat, fe malle

auditum eft, tum ejus, cujus petebatur caput,

1.:4. n.15- totam vitam in catena tranfigere, quam Pa-

tum fociorum, qui erant in urbe, veluti publi-

co in Societatis funere confternati funt ani-

triarchatum /Ethiopicum fuícipere; unde non

nifi obedientia cogentefuícepit.

mi. Nullusin eaordo fuit, quem non attinge-

Vit. Com-

V. P.Andreas Oviedo, cum ei

Epifcopafus

retdolor. Itaqueprofe quisque oblu&ari, vo-

Didna

pend.

Hierofolymitanus nunciatus effet, ita confter-

tis, facrificiis, fuppliciisque Deum ciere. Tum

natus eft, ut ftatim S. Ignatio fcripferit, fe in

inquibus aliquid humanze opis, viros Princi-

omnibus quidem obediturum, hac una in re

pes adire, atque obteftari, ad Clementem,

quem Claudii repulía 1n fententia obfirmave-

non poffe, proin Pontifici fcriprurum, cujus

tamen juffu fufcepit munus.

e

rat, allegare, ut prudentiffimum Principem

t:

Hiüosoc.

VI. P. Melchior Nunnius.

dicebat ,' fe, fi

de juftifima Claudii ac Societatis caufa do-

f«

16.n97. Profefhio honorem aíferat, libentius coquo

cerent. — Et hzec quidem foris apud amicos

fi

coadjutorem futurum; fin vero cruces, acce-

quzerebantur praefidia; domi vero, qui per ae-

turum.

r

tatem, aut ftudia attinebantur, divinam iram

à

(fic enim interpretabantur illam Pontificis

C

Rholzc, " VlIL. Claudius Jajus, in quem primum e

Vi GR n aE Md a a U RE QTL

10.1»2, Societatehonores incurrere, primus etiam,&

voluntatem ) folemnibus artibus avertere, ac

" quidem ut hominem ex imperatoria illa Igna-

Societati pacem avitamque modeftiam far-

ET

tiana decuria decuit, fortiffime deillis trium-

tam tectamimpetrare conabantur. Tum pri-

phavit.

Nec temere invehebantur honores,

mo Claudium, quem per incredibilem, quae

verum magnis fuffulti judiciis Ferdinandi l.

inillo fuit, animi magnitudinem, nulla un-

H

quam fortunze fregerat iniquitas, focii pavi-

Caefaris, Purpuratorum aliquot Patrum, Pon-

tificis demum ipfius, cui Ferdinandi vehe-

dum ac moeftum videre. Sed exorato tandem

f

mentius inrem incumbentis gratia, ut fümmo

Deoalia Pontifici mens eftinjecta.

Quod ef-

fufe lu&antibus fociis univerfis Claudius pu-

J

jure, atque proimperio cum Claudio ageret,

propemodum perfuaferat. . Verum quam-

blicaipfeconcionefibi gaudens gratulatus eft,

fe

quam undique petitus Claudius, &fua virtu-

maximi omnium, quae ad eam diem plurima

te, &veroetiamIgnatii Romze ultima omnia

fuftinuerat, certaminis vi&tor &c.

t

l

moventis, ope ftetit incolumis, quamquam,

Xl. Longe minori contentione graviusIb.n. 7.

quosque Ignatii literis deSocietatis moribus

admodum periculum declinavit Jacobus Lai-

certior factus Ferdinandus ab actione non de-

nius, vetus hujus belli miles, nec unius pugnae

K

victor.

P

ftitit, minime tutus.

Primum enim Labacenfis infulas,

fel

Ib. n.3.

VIIi. Ab eademFerdinandi benevolentia, a

quibus inclyta fapientiee fama illum tantum

non exornayat, conftanti humilitate vitavit.

l:

qua primo periculum creatumeeft, iterum So-

V1

cietatis tentata eft virtus atque conftantia. E-

Deinde purpurz a Paulo IV. obfirmatiffimi

&

tenim Petrus quidem Canifius, cum alia om-

animi Pontifice deftinatus, pavido Ignatio,

nia ageret, ingentium virtutum admiratione

qui Pontificis ingenium noffet, novo ambi-

Ibld,u 8 ,

—

Ferdinandum eo confilii adduxit, ut illi va-

tus genere Cardinales adeundo, atque pren-

fando,

d

N

Aulus VL zImbitio,

63

fando, precibusqueactiterapud Deum agen-

fe reipublicze communem habemus. Prima

do, evafitincolumis, ad extremum virtute ac

enim Societas fuas leges folemni au&oramen-

fapientia , ipfo infuper honorum contemptu

to profeffas, non modo ad honorum ambi-

clariffümus Pontificatu maximo a duodecim

tum fügiendum, eoramque repulfam; fed ad

Patribus habitus, intra comitiorum conclavia

per fpeciem con(ultandi advocatur.

Sed fu-

ambientium peragendum indic

ium gemini

voti religione interpofita obítri

nxit.

Scio

Ípicacemex praeteritis periculis humilitatem,

religiofis q

ftatim favoris aura perculit, itaque exillo co-

uibusdam familiis moris hujus pla-

cuilfe imitationem , fed uni confirmatis Jam

mitio, tanquam ex aliqua tempelítate feftinus

moribus fruftra tentatam, aliis inter conden-

fefe ejecit, atque confpirantium Patrum ftu-

dum ceffiffe felicius

; integra Societatis lau-

. dia & conatus praepropera fuga debilitavit.

de, qua ri

gidam illam virtutis formam pri-

1]

Dignus profe&o, qui primus abÍgnatio tam

ftinze redditam feveritati a fuis amari voluit,

illuftri modeftize ma

gifterio Societatem tem-

occlufis ad excubantem in vicinia virtutis ame

peraret univerfam.

bitionem diverticulis

Ibid.n.o.

diícerent.

, utid facilius facere con-

XIL. Francifcus Villanova, dignus quem

Saluberrimum hoc profe£to fuif-

virtutis ergo laudaret Ignatius , regebat Pla-

fe confilium, confecuta tempora docuerunt ;

centize Collegium, cumque Epifcopus 2edes,

cum enim viri;, five a generisclaritate, five

qu:e tam maxime attollebantur,infpectum ve-

a fapientize ac virtutis laude praeftantiffimis

niffet, atque aquze defe&u, quze parce fabris

(abfit verbo invidia) abundet Societas, res

fübminiftraretur, parum urgeri opus doleret,

fane pleniífima femper erit admirabilitatis, il-

quzefivit deRe&ore,an non agafonem haberet,

lorumnullum limina potentiorum terere, aut

qui afelloaffatim conveheret: Opportune, in-

quit Rector, ac prorfus in tempore patrio e pa-

dignitatum aucupandarum gratia, fed in pri-

vatze vitze amore ita perftare omnes rigidos,

go advenit Mart. Timon frater meus, quem

ut plerique zemuli contumaciam interpreten-

huicoperi deftinabimus. Quod cum abnueret

tur. Felix enimvero contumacia,

qua contra

t

Epifcopus,nequeMartinoTimoni honeftiorem

domi fuze locum defuturum affirmaret. | Atil-

blandum ambitionis malum , atq

ue pellacem

honorum ambitionem obarmam

ur: Placet

.

le, inquit Kedor, adalia omniaineptus, huic

hiccruda quzedam oblu&andi obftinat

0, nul-

rei a natura factus eft.. Obftupuit Epifcopus

generofam hominis modeítiam, ceffitque po-

lo Principum quorumcunque refpe&tu

?

quo«

rum gratiam atteri, quam difciplinam h

acex

ftulatis. Itaque Re&oris Collegii frat » Marti-

parte molliri praeftat.

Tot igitur habeo ho-

nus Timon afellum agens prze fe tamd:u vitam

norum fuga gloriofos,

toleravit, quousque Francifci fratris virtutem

quot illis dignos edu«

cat Societas,

cujus cognita conftantia inelu-

imitatus, Deofe totum dicavit.

éabilis, pacem plefisque omnibus, & fine

Ibid.n.r3.

XIII. Iverat forte Nonnius Barretus, jam

/Ethiopize Patriarcha, dum navigationem In-

praelio victorize contulit. tra.nquillitater-n..

dicam exfpectat Ulyffipone, ad expiandum /E-

& VIL.

thiopicum mancipium, uno tantum de fociis

comite, Viditprzetereuntem Ludovicus Lufi-

EXEMPLA PROFANA.

tanize Princeps, atqueaulicum mifit, qui pone

- Qualita;.

fequens,quo fe conferretPatriarcha,explorate

l. Senecio quis

piam fuit, qui omnia gran- Textor in

renuntiaret. Ubi audivit, /Ethiopici mancipii

dia habere voleb

at

unde fervos non nifi Offic. 1. s.

gurguftio fucceffiffe, hominique aures dare,

grandia, fimilem

ac blandiri; enimvero in ampliffima Patriar-

que concubinam, vafa quo- * ?4

chatus dignitate modeftiam (ufpiciens, infter-

que grandia elig

ebat, &, utipfe quoquegran-

dior appareret,

fummis pedum digitis infifte-

niillico mulam; & nobiles aulicos Patriarchze

at.

accedere, atque domum honorifice deducere

juffit. Verum pervicit Nonnii modeftia, affir-

II. Menecrates Medicus nullam ab his Ibidem,

mantis, nullo ampliffimze dignitatis dedecore

mercedem folebat accipere, quibus medeba-

ire fe peditem, Chrifti Domini atque Apoftolo-

tur, fed tantum hoc petebat, ut liberati fe

rum exemplo.

Porro quam ex animo nihil

ipfius fervos effe fatere

dicerent.

ntur, eumque Jovem

Ícenze ferviens, rem ageret humilitatis, tota e-

jus vita teftis fuit.Patriarchatu enim,quo fum-

III. Alexander Ma

]ius dici voluit.

gnus Jbvis Ammonis fi- Ibid,

i Pontificis ada&tus imperio fe ornari permi-

ferat,abdicare fenon femel voluit.Et quoniam,

ut lihi fas effet, non tenuit, ad exattiffimae

IV. Domitianus primü's fe Dominum &tbid,

Deum appellari juffit,

edixitque, ne fcripto

modeftize normam fefe totum compofuit. Ita-

aut fermone aliter no

minaretur. Statuas in

[b-n'y'

que & veftes fuis ipfe manibus confuit, & pe-

regrinis pedes de genu abluit, & Societatis

Capitolio non nifi aureas,

argenteasque po-

ni juffit.

Przfidibus, quifecundus a Chrifti Vicario ef-

fet, honoremhabuit, quafiunus defociorum

.. V. Ochus Perfarum Rex, cum fratres ha-Juftin.L.ra.

grege, demum toto oris ac corporis habitu

beret centum & undecim, ex iis octoginta in-

eam demiffionem animi, modeftiam

que Pl'æ-'-

terfecit, utregnum fecurius folus poffideret.

tulit, quam /Ethiopia non meruit.

VI. Phrahartes Herodis Pärthorum Re-

De Societate. univer[a.

Id.1, 2$»

gis ex pellice filius & patrem fenem, & tri-

j Ibido n, 8.

XIV. Non eft igitur, quod per fingulorum

ginta fratres, r

egnandiïlibidine accenfus in»

terfecit.

f

depora eam laudem deducam,. quam univer-.

VII.

64

Biölioth;z:æ- IManualis Concionatoriz

8ueton.

VIL. Agrippina Neronis mater, cuni nato

XII. Euphorbus aliquis videns quemdam d.

fingulari dignitate Comitis aut Marchionis

vix Nerone Aftrologus ei przedixiffet, eum re-

gnaturum, fed matrem necaturum, fubitoex-

auétum, ac.unice follicitum, quomodo res

clamare coepit: Occidat, modoimperet.

haec in publicum veniret, hoc ci fuggeffit

confiium ; finge, inquit, patentes regias

Mariance

VIIL Humejas quidam, qui a Cordubenfi-

I.8. hi. bus militibus Rexcreari poftulabat, excufan-

tibi excidiffe, & cura, proeconis voce per

€, 1Q0.

urbem totam promitti magnam mercedem

tibus, quod fzepe male ceffiffet regnum am-

ei, qui eas reperiffetliteras , quibus Rex te

bientibus, dixit: Hodie Regem dicite, cras

Comitem aut Marchionem creavit, & eas ad

Wanft

' perimite.

Excellentiam tuam reportet.

diíc 4

Suetonin IX. C.]ulius Ceefar Conful cum M. Bibulo

-Damnlum."

Cæfare.-

unus omnia in republica, & ad arbitrium ad-

miniftravit, ut nonnulli urbanorum, cum quid

er jocum teftandi gratia fignarunt, non Cae-

- XIII. Themiftocles glorize amore infanienrs, Plutarch,

fare & Bibulo, fed Julio & Caefare Confuli-

cum Miltiadis ad Marathonem vittoriam

fe- in Ihe-

bus a&um fcriberent, bis eundem prazeponen-

cum reputaret , no&tes infomnes duxit ,. ^s a

tes, nomine atque cognomine; utque vulgo

fympofiis confuetis abftinuit, dicens : fom-

mox circumferrentur hi verfus:

num fibi adimere trophaea Miltiadis.

XIV. Jafoni totus fere Oriens templa, ut Juftin.l.4e

. Non Bibulo quidquam'nu

per, fed Cæfafe

Conditori, & divinos honores conftituit :

factum eft,

quae Parmenion Dux Alexandri Magni poft

Nam Bibulo fieri Confule, nil memini;

multos annos dirui Juffit; ne cujusquam no-

men in Oriente venerabilius, quam Alexan-

Philipp.

X. Rex quidam Travancoris invidebat

dri effet.

3

deMar

inis Brachmanibus, quod eorum origo fua, qui

Le ABlane

in Miff,

ffet, nobilior haberetur.

Quare unum

XV. Waltherus Atholize C

omes , Jacobil.

in f- 70

p*o lap.

LRex e

e Brac

Regisin Scotia patruus audierat a [aga, fe pu-

n. 48.

I. CO lo. :

hmanibus rogat , num fieri poffit, ut

& ipfe, falva Regis dignitate, poffet fieri u-

blice coronandum: Ífpe igitur regii Regem

nus e Brachmanibus, cui alter refpondit, fa-

occidi curavit; fed ille dein affectus variis

: $..

fuppliciis, & curru per urbem ve&tus, populo

L0

cile id effe, fi curaret fundi vaccam auream

ad ludibrium nudus fuit oftenfus, corona can-

j

intus excavatam, & ita capacem, ut ipfe in

ventrem introire, velutique- noviter conce-

denti « ;; iti impofita.

lbi enim in

XVI1. In Hifpania juffit Wamba Gothorum Mariana.

*

Menft

ptus poffet

per ejus os exire.

Rex, ut Paulus quidam, qui

Regis nomen &6

( C 13

difc ",

eo ventre po

ffe illum Regis & Brachmanis

hi

perfonam nanciíci,

ut Rex fit fimul & Sacer-

inügnia occuparat, fibi cum pompa redeunti

praeiret, ludibrii caufa corona ex nigro corio

dos, prius non amittens, & fecundum nanci-

facta capiti impofita.

fcens.

Rex gaudio geftiens, curat mox vac-

Blane -

cam ex auro fieri, & eam jam fenex fubin-

XVIL. In Sicilia cum qui

dam in Regeni Le

E

Vemif

Ammergium rebellaffet, regnumque a

ffecta- i". p

8

.7.

01 1

trat, & per os exit jam novus Sacerdes , &

ret, comprehenfo juffit coronam aeream cum

feftum haberi eum diem, ut natalem fuum

voluit: ac ut effet facti memoria lztitior, il-

quatuor foraminibus in caput magnis clavis

lius anni tributum populo remifit. lnterim

defigi, atqueita hominem abire juffit, his ver-

bis: Habes coronam, quam voluiíti, nemo ti-

Brachmanes aurea vacca gaudebant. Hunc

bi invidet.

errorem Regi quidam e vulgo ingeniofe de-

Is vero vertigine oborta humi

texit.

Ubi enim didicit diem huic fecundae

proiapfus paulo poft exfpiravi

t

XVill. Anne 1671. Leopo

jdi .. Caefaris Ex literis,

nativitati deftinatum, cum jumento in foro

apparet, quod erat macrum, gracile & par-

juffü nomen mutavit Nicolai Serini filius, &

juifus eít fe fcribere, ac nominare a Corona ;

vum , id fpe&ante Rege pectinabat eburneo

quia compertum eft, ejus patrem, qui credi-

pe&ine, aqua odorata lavabat, blandiebatur

manu, ac lautius ei pabulum dabat, ita deni-

tus ac di&us eít ab apro occifus, aíiecta

H'e

coronam imperii Hungarici.

que tra&abat, ut Rex inde recreatus, fcire

XIX. Sacerdos quidam Nicolaus R

omoe Silv. var,

L

voluerit, quis ille jaculator effet; übi vero

intellexit, eum hominem prudentem ac in-

fpe cupiti honoris excidens, indignatus 1

pour 4

rientem abiit, ubi plurimos Saracenos afe in

geniofum effe, ad fe vocatum rogavit, cur

fraudem indu&os, a veri Dei cultuipfe jam a-

ita blande afinum illum tra&taret? cui alter

refpondit, ut afinus ifte fiat equus.

Tunc

lienus,fuafit, ut idola defererent; fed fequeren-

Rex, re&te dixi, inquit, hunc hominem fto-

tur ponaliam do&rinam, quam ipfe eis tradi-

turus effet. Ibiin Mahometem incidens, eum

lidum eífe; quis enim unquam vidit, afinum

$, Atp.

fuiffe mutatum in equum? . Cui alter, ego,

erudivit, promifitque Regem eum Saraceno-

if r

ait, ftolidus habeor, quod ex afino fieri e-

rum fe fatturum.

Id aftu egit.

Columbam

enim ex nido fumpfit, eamque affuefecit, e

quum velim: & Rex ille fapiat meus, qui

Mahometis auribus cibum capere.

Ifta co-

fibi perfuadet , poffe fe e Rege fieri Brach-

manem ex aurea vacca.

lumba fenfim affüeta ejus auribus, ubi pri-

mum Mahometem vidit , ad humerum .ejus

Lyreus in

XI. Quzedam mulier volens vocari Domi-

Trifag.

.

:

na, finxit fe catellum perdidiffe, quare per

advolans, roftrum auribus applicabat. Ubi

M

preeconem pronuntiari juffit , amiffum effe

ergo omnes fui fequaces Saracenos Nicolaus

collegit, dioebat expedire, ut eum Regem

catellum, quem, qui repererit, ad Dominam

1

—s

fibi deligerent, quem Spiritus fan&tus in for-

N. uxorem Domini N. referat;.

Ina

*

*

*

*

—Titulus FIIL. Atmbitio.-

65

l

máà columbe delapfus monftraret. Affentien-

VI. Sicut fi ftatuam quandam ruditer ela- wang

tibus, mox dato coaf(ciis fraudis figno columba

boratam & defeQtuofam füpetbafim quandam difc. 1a,

.emiffa, proveteri confüetudine, inhumerum

eminentius collocaveris, efficit, ut ejus in fu- n: 2

Mahometis infidens, auri roftrum admovet.

blimi pofitz defe&tus facilius animadvertan-

Eo miraculo, ut credebant , moti Saraceni

tur, quam fi humi femper jacuiffet ; ad eun-

Mahometem Regem pronuntiarunt.

dem quoque modum multorum defe&tus non

L

VIII.-

obíervantur, aut notantur, quamdiu privaa

SIMILITUDINES.

tim vivüunt: cum tamen moxutinaltari, ome

niumque oculis expofiti fuerint,' defe&us eo-

t

- Qualitas, —

:

Manfi

rum omnibus manifefli evadant. S. Bernardus

T.t *:icuc. !

Bucephalus, Alexandri M. e

uus,

dealiquo, qui deeorum numero erat, ità fcri-

diíc, 4,

Á

9

*

"* phaleris.regiis indutus, nullum infeffo-

bit: Eo deformior , quo illuftrior; nunquid

rem prseter Regemadmifit , cum tamenhi(ce

poteft civitatis füpra montem pofitz defolatio

h,

ornamentis exutus, quemlibet dorfo füo in«

abícondi, aut latere fumus lucerhz extinctze

Dit-

fidere. permitteret, adeoque ornamenta &

i&.

fuper candelabrum ? Lyranus quoque füper

phalerz illz regiz füperbos elatosque ei fpiri-

illa verba fapientis : Ignominio(ía exaltatio,

. tus videbantur imprimere : Eodem proríus

quia tuhc magis apparet turpitudo füz fatuita-

modo multos hodie videmus; 'qui in ftatu for-

tis: Adducitque aptiffimam fimiarum in al-

tung privatz humiles exiftunt, : cundtisque fe

tum afcendentium fimilitudinem, dum ait:

ia D

/

humiliter fübmittunt, neminem dedignantur,

ficut turpitudo pofleriorum fimiz magis ap-

E

4

omnibus fefe benignos & affabiles exhibent,

paret, quando afcendit inaltum.

mox vero, ut ad honores & dignitatum infu-

VII. Sicut quando Legati Romam in fo- Idem, n,

lasfüublimantur, adeoinflantur, & extollun-

lémni pompa equeftri ingrediuntur, mulicir- 12:

tur, utjam noniidem, quiantea, fed prorfüs

cum quaque füperbiffime adornati, oneraque

diverfi effe videantur; Ejusmodi eft ferpentis

ellane

utrimque tegminibusauro , argentoque prz«

ll Pfl 70

"t patura , qui ad folis calorem venenum füuum

fulgidis conte&a circumferentes, omnium àd

T

evomit , veteri

que pelle deþo?ta novam

fe oculos cum ftupore fingulorum attrahunt ;

proríus induit.

at vero poftquam equeftris illà pompa finem

Sc Greg. l. ;. 1

Il, Sicatfumusa

fcenciend'o d&ficit,4,&."f'*efe

füura accepit, muli

redictis omaibus illis

I '€&. €P dilatando evanefcit, (ic videlicetfit, cum pec-

L]

phaleris pretiofis exuti , ad ftabula reducun-

catoris vitam prefens felicitas comitatur, quia

tur, folitisque denuo fordibus; " aliisque one-

fariatá,

oftenditur, utaltus fit; inde agitur, ut non fit.

ribus portandis applicantur:'Idem quoque

Manfi

III. Sicut quanto major eft umbra, magis-

Á C

multis accidere folet, qui fineullo merito ad

dif. 7. quecrefcit, &exaltatur, tanto eft defectioni

honores promoventur; quamdiu enim po«

!?. i.

vicinior; ad eundem quoque modum digni-

tentia & favorillius, a quo àd talem dignitae

tates humanz, quanto profperius fluunt;

tem promoti fuerünt, füperfítesmanferit, efti-

to funt occafui magis propinquz. .. :

: ta'j,'

Le Dlanc

mantür; honorantür, feu, ut meliusdicam, ti-

'm p(- 7'

Tdem difc,

IV. Sicut arundo in exteriori quidem ap-

menturj at vero mox ut illomortuo depofiti

[ 48'

9. 10-. parentia aureum prz fe coloremrefert,' &lu-

fuerint, ad eandem denuo revertuntur vilita-

cida eít, interius autem inanis & vacua: ita

tem, & contemptum, in quo antea erant.

quoque honores dignitatesque terrenz prima

VIII: Sicut in Pifcina Probatica e tam in- Idem dite,

quidem facie;ob auctoritatem;pompam;atque

genti infrmorum numero unus dumtaxat fà- 17.n. 8.

divitias, quasíecum adferunt , fpeciofi & ap-

nabatur, non obítante, quodomines ficmiffi-

etibiles effe videntur, verüntamen interius

mamrecuperand:e falutis fpem haberent; - ita

inPrincipum illorum cordibus, gaudiailla &

quoquein aulis dignitate aliqua vacante, mul-

coníolationes , quas nos quidem illis ineffe

ti fünt bene meriti praetenfores ; unusquisque

Brliteris

fomniamus, minime reperiuntur ; tametfi

proinde fperat, veruntamen in fineunus dum-

'

enim (ceptraipforum aurea fint , non tamen

taxat confolationem accipit, caterisomnibus

,

folida, fedintusinania & vacuaexiftunt ;; Hac

]

delufis remanentibus. A Salvatore quoque

,

arundine vel fceptro fido, Salvatoris capiti

juxta eandem pifcinam unus per miraculum

h

fpinas validiffime imprimebant, ad fignifi-

priftina fuit fanitate donatus, hicautemtri-

i, Y

€andom, quod territorium, fübditorum re-

ginta odbo annis languidus in le&o decubue-

; le&» p'4'

Gh

gimen, & dominium, curarum, anxietatum

rat, itaquoque, tametfi contingat, quod ali-

|

& moleftiarum fpinas (quibus zanto magis

quis prtenfionum füarum portum extraordi-

a

abundant, quanto . majus poffident Domi«

nario modo affequatur, id tamen forte acci*

4

nium)in verticibus c

À

det, poftquam omnes fere zetatis füz annos in

oronatis, quam malx,i.t,n'e

?

multiplicent. -

S. Aug.

V. Sicutignis, licetno

nrfït diverfus,diirjer-

laborlofo quodam fervitio confampferit,

,

. imPf.ar.

fatamen agit, paleamin cinerem vertit, auro

Fuga&' Damautum.

fordes tollit: Ita quoque, experientia tefte,

IX. Sicut fi Homo quifpiam folus effet in Ruín,

una eademque dignitas hominem. aliquem

mundo, utique nullum honoris defiderium

M

maguis virtutibus & meritis preditum, quam

haberet; ita & nunc, cum omnes Homines

l-

maxime conípicuum, omnique exiftimatione

fint quafi nibit'um coram Deo, merito omne

& veneratione dignum efficiet: cum econtra

honoris defiderium ábzcere debet. -

fi ejusmodi dignitas in indignum ceciderit,

^UX. Sicut ex magna Appetituscorruptione Lud,

ejus vitium , & ignorantiam omnibus inno*

provenit, ut egrotiquidam rerram avidiflime Gran.foc,

ä

tefcere. faciet. / Gloriam fapientes

comedant; ita ex:grandi judicii corruptione €?'f-

bunt, ftultorüm exaltatio ignominia;

oritur, ut Homo" famulorum comitatu, &^^ ——

À

R. P. Lobz. Dibl. Man. Tom. 7.

]

aliis

66

Bilzliatlzecæ Matualis. Concionatorize

aliis fimilibus.honorum obfíequiis tantopere

pofitarum, etiam(itenuis aura flaverit, move- oper. im-

per.

o- 29

dele&etur , ut propter hzc paranda & tuen-

tur, fic füblimes hominesin culmine dignita-

Maní

dadivinas, humanasque leges , ac juravio-

tum exiftentes, etiam levis nuntii famaconr qirc, 17.

yfeni

lare non horreat.

7

turbar,

Sicut principes Edom , robuftos n. xo.,

d ].

Staplet,in

XI. Sicut lapis de

orfum cadens non fiítit,

Moab obtinuit tremor. S. quoque Hierony-

oT, 3.

donec ad fundum veniat, & in ipfo motu mo-

mus dicit, Regum talis conditio: feriuntque

poft Pent.

2

tbem,4, dum tenere non pote

ft,. fed quo diutius mo-

fummos falmina montes.

vetur , tanto celerius labitur: ita ambitio

XX!ILSicutis, quiin exercitu cun&isaliis Manfi difc,

moderationis fines egreffa , nul!um,amþiendi

füpereminet, non folum propter auctorita- 12. n. 19

tem, verum etiam ob ftaturam velarmorum

mOdum faCit,- :

s

Tbidem,

.XH. Sicut

Canis famyeli.cus ad ,ingpfam

fplendorem & . ornatum , inter alios primus

etit , . qui ab hofte confpicitur, vel vulnera-

Dominiaffitens, bolosipfiobje&os momen-

o deglutit; & alium inceffanter petit j fic

turj eadem quoque Magpatum conditio effe

nofcitur, qui pre cunclis aliis, infidiis, mor-

ambitiofi. novos femper honores appetunt,

nec unquam acquifitis fatiantur.

E

L

.

tisque periculis fubjiciuntur.. - Eodem tempo.

Tdemin

— XHE. Sicut cibus nim!

"

ofale conditus nul-

re , quo Scriptura facra ob oculos nobis ponit

Dom. 16.'

laartead temperatum faporem reduci poteft ;

Antiochi faftum: & arrogantiam, dicens; Is

poft Pent,

qui videbatur fibi flu&tibus maris imperare;

them,. 6.

ita qui altiores femper honoresappetunt, ad

mox illam fimul & femel velutcadaver quod«

faniorem mentem vix ullo medio revocgri

LX

dam foctore & fcaturientibus ex omni corpo-

jueunt. -

Idemin

XIV. Sicu

timago, quo artificiofiuseít de-

Dom.4.

ris purte vermibus horridumïfrfejl:)-ræfentat.

Quadr.

pida,, & rem ad vivum reprafentat ,; tanto

Ghenl- 60:

magisfallit, quia resipfa exiítimatur (uti Zcu-

S

IX.

(

xem Parthafius fefellit, dum tapetem tam ar-

OT

IVA

tificiofe pinxit, ut Zeuxes verum . effe tape-

^

tem ratusremoverijufferit) ita honores hujus

À

rifti ex&-inplum; de quo S. Gregorius S.Greg. p.

mundi, quanto majores funt, tanto magis

fic loquitur: .Sed quia idcirco in carne 1-P2!- 3

decipiunt, cum omüis mundi glorianonnifi

apparuit , ut non folum nosper paffionem re-

gac. 4. v.

diméret? verum etiam per converfationem : --

, X5.

umbrafit, & vapor & modicumapparensf te-

f

fteS. Jacobo.

doceret, exemplum fequentibus prebens,

Ovidin

XV. Sicut

Phaeton, dum mätürcahïmis

Rex fieri noluit, ad crucis vero patibulum

Metam.

habenasfibi vendicavit, totum orbem accene

fponte pervenit ; oblatam gloriam culminis

dit, & fe perdidit; ita & ii, quid

ignitates

fugit,: poenam probrofz mortis appetiit, ut

Id

&lImp

eria immature (ibiarrogant , &f

e a : &

membra ejus dilcerent, favoresmundi fugere.

fübditos perdunt

LÀ

Ubi Cajetanusapteobfíervaty. quod Evangeli-

Staplet. in.

. X VL . Sicut -

Pueri, dum Papilionem. in

fta de hacturbanon dicat,. illam Chriftum in

Dom. 2.

m infequuntur , fubito in fcro»

'Thronum collocare ,. eidemque fic magnifice

oft Pen

, aere volitante

L

them,6, bemcadunt;i

ta ambitiofi, dum oculos femper

confidenti. obedientiam promittere voluiffe,

ad honores in alio pofitos erigunt, eosque

fed tantum eos deipfo in Regem cligendo in-

n fcrobem mortis;

fc&antur, plerumque vel i

terfe con(ültaffe: Non dicit, quod tunc fa&tu-

velinaliudgrave malum przcipitantur.

rierantipfum Regem, fed quod venturi effent;

xMach ,

XVIL. SicutEleazarus, dum Elephantem

fignificans, qued ipfi difpofiti erant ad tractan*

C 6.

dumcumaliis, &redituriadhoc, utfacerent

& Regem füpra fe ftantes dejecit, fimul cum

illis contritus periit; ita plerumque ambitio*

eum Régem.

At-vero quonam. ducebantur

fi, dum alios de fuo gradu dejicere conantur,

motivoadhoc , ut eum Regii fceptri admini-

feipfos mifere opprimunt.

L

.

L]

ftratione dignum & Mhabilem . effe exiftima.

&taplet.in

XVIII. Sicut ab i

llis.ci

^

bis & potibus ma-

rent? Num forte idco, quia eumízpe mira-

[6)

e

Pent.

xime cavendum eft, quietiam faturos & non

cula.patrare viderant? non certe, quia alias

them. 6,-

fitientes ad edendum & . bibendum . provo-

quoque ,multoties in miraculis faciendis libe-

cant; quia naturam incaute obruunt, &ex:

ralem prorfüs & admirabilem fefe exhibuerat:

aut forte. ideo , quia. adeo. prodigiofe panes

tinguunt; ita honoris poffeffio maxime vi-

tanda eft, qua nulli neceffitati, fedfoli vo-

i

pifcefque multiplicaverat; neque id dicipo-

teft, quia alias quoque idem miraculum, innu-

Tbid,

luptati fervit. .

XIX. Sicutar

bores ,pïeir præcipitia-hä;fäön;

meros homines modiciffimaannona perfedti(-

tes non Hominum, fed Corvorum ufibus fer.

fime fatiando patrarat, nec tamen ullus de ipfo

viunt, . fic honores indebiti actiones non Dco,f

inRegem füblimando cogitaverat. Pro refolu-

fed diabolo fervientes proferunt.

tione igitur notanda funt verba illa: «£ rapee

*

n eibunr

Jbidem,

XX.Sicut hi,qui absque fame

venteutm: exhisenim colligitur, quod, quia

aut comedunt, etiam ea,' que fuümpferunt,

Chriftum ab omni femper pompa & gloria

revomunt; & dum füperfluis fe onerant ali-

mundana alieniffimum effe confpexerant,ideo

ipfüm Imperio digniilimum, & fceptro guber-

mentis, etiam neceffariis privantur ; ita ambi-

tiofi,dum novos femper honores ambiunt, nec

nando aptiffimum , inaximequeidoneum effe

judicabant.

In quo monflratur (inquit idem

illis, quoshabent, potiuntur diu.

S. Chryf.

XXI. Sicut fevi venti in tranquillum ma-

Cardinalis) quod cognofcebant] Efüm alienum

bonm. 43.

Á

redelati, totum ab imo fübruunt, ut & arena

effeabappetitu Regni , utpote quem oporte«

ad popul. . m undis mifceatur; fic ambitio & turpis

batrapere: hienim verefuntilli , quorum in:

moderandis animabus lmperium feliciffimo:

quaftus animam fübeuntes omnia fübvertunt..

-—-Hhgr, ——

faftu.

XXII. $ieut cacumenarborumin excelío

femper fine . clguäi-:uy , quo ab omni

alieni

* diuus VIIL. Amöii;io.v

67

U.R

alienifunt, & quoad poffunt, dominari detre-

quidein arbitror, non eft, quam continua illa

Ihit

2m

&ant: beneimperant, quinon libenter impe-

rant.

íceptrorum , regnorum , dominiorumve ab

m

una manu in alteram per gyrum , ad purum

l,

Manü

Il. Brevitas honorum ; pro qua cognofcen-

Dei beneplacitum, ad inftar pilze fatta trans-

| dif.7. .4 da legatur duntaxat catalogus Imperatorum

miífio ; mundus enim communiter ad inftar

exacteconicriptus, & quam fubito, quamque

globi feu pilae in forma fphserica ab omnibus

violenta morte potior illorum pars interierit,

nfidift,

deícribitur. Id quod Boetius Severinusopti-

'ni IO.

protinusinveniemus. Inter fummos quoque

me ad propofitum noftrum hisce verbis expo-

Pontifices, quam fint pauci, qui Pontificatum

nit: Hunc continuo ludum ludimus, rotam

fuum etiam usque ad integrum anni fpatium

volubili orbe verfamus, infima fummis, fum-

producere potuerint. Severinus & Lucius 1.

mainíimis mutare gaudemus. Hinc pruden-

undecim duntaxatfupervixit menfibus: L.eo

tiffimefactum, quod przecelfioribus Principi-

Il. & Alexander V. menfes tantum decem:

bus Serenitatis titulus attribuaturs coronse

Benedictus X. & Joannes XX. o&to folum men-

item in figura folis, fceptra veroin florum fpe-

fes vixerunt; StephanusV. feptem ; Eugenius

cieefformentur; KEtenim ficut hi fubito lan-

l.fex; Innocentius V. & Coeleftinus V. quin-

guent, clari quoque diei ferenitas a repentino

quetantum rexerunt menfibus: aliiduo Joan-

quodam turbine ex improvifo obfufcatur, ipfe

nesXVI.&Landoquartumtantummodo men-

fol fub caliginofis nubibus perfzepe abfcondi-

fem attigerunt; GregoriusVIII.& Innocentius

tur; itaquoque perhzec fymbola humanarum

IX. in duos usque menfes pontificale folium

dignitatum inftabilitas haud incongrue defi-

infederunt. S. Antherus M. hujus nominisuni-

gnatur; id quod expertus eft Salvator nofter,

cus , regiminis Ecclefize univerfalis unicum

quiintriumphali illo in Hierofolymam ingref-

duntaxat menfém numerare poteít: at vero

fu ab omnibus urbis illius civibus, imo & pue-

longe anguftioribus limitibus, breviorique pe-

ris,feftivo cum gaudio veluti verus Meffias fo-

riodo vitam fuamalii clauferé Pontifices, qui

lemniilime receptusfuit; turbze autem , quae

g. p

fuum non nifi ad dies aliquot producere potue-

preececebant, & quee fequebantur, clamabant,

pic,

runt Ecclefiae imperium ; etenim Leo Xl. &

Hofanna Filio David, benedi&us, qui venit in

Pius IlI. in Pontificatu folum fupervixere vi-

ginti fex diebus; Damafus 1I. diebus viginti

nomine Domini; & tamen ad vefperam ejus-

dem diei in vaftilfima illa civitate neminem,

tribus; Marcellus II. diebus duobus fupra vi-

qui illum hofpitio excipere vellet , reperire

ginti; Sifinnius hujus nominis unicus diebus

potuit, undein Bethaniam foras fecedere coa-

viginti; Coeleftinus IV. diebus feptendecim ;

&us fuit: lmo idemmet populus, qui illum

Bonifacius VI. diebus quindecim. |Urbanus

hisce verbis: Benedi&us, qui venit in nomine 2o-

VII. diebus tredecim ; Stephanusll. & Valen-

mini, honoraverat, pofteaexclamavit: Zolle,

tinus quatuor duntaxat dies attigere; adeoque

folle, crucifige! qui antea fe propriis veftibus

juftam habuit B. Petrus Damianus exclaman-

exuerant, ut easdem in ejus obfequiumin ter-

dirationem: O termini dominandi! qui etiam

ram profternerent, ipfum paulo poft fuismet

inextrema miferia videri poffentangufti, quid

defpoliaverunt veftibus; quiqueipfum proje-

ni in fuprema gloria anguftiffimi videantur?

&is in terram olivarum ramis, palmasque

verum enim vero fpecialiffimus hic eft divinze

triumphales manibus fuis geftantes Izeti exce-

providentize modus,ad humanam tanto effica-

perant, paulo poft ingentem ligni truncum ei-

cius fupprimendam fuperbiam, ut humano ge-

demin patibulum praepararunt: O quam dif- S. Bern,

neri, quam defpicienda fit temporalis gloria,

fimileeft: Tolle, tolle, crucifige/ abillo: Be--2-inP&

inipfo glorize principatu evidenter oftendat.

nediétus, qui venit in nomine Domini! Quam

lIL. Inftabilitas honorum, de qua David re-

dillimile: RexIfrael; Et: nonhabemus Re-

ftedixit: Deus meus poneillosutrotam,. S.

gem, nifi Coefarem; Quam diffimile, rami vi-

Bernardus autem de rota optime his verbis

rentes & crux; flores & fpinze; Cui prius fter-

Ícribit: Sicutrota nunquam ftat, fed perpetua

nebant veftimenta aliena , ecce fuis exuitur,

volubilitate circumagitur, ita inhac vitee rota

inquit S. Bernardus.

P

nulla ftabilitas , aut fecuritas reperiri poteft.

V. Curarum &infidiarum copia; uti para- Jud. 9.

Fortunatus quidamex aulze Proceribus, fuo-

bola de arboribus Regem fibi eligentibus indi-

que Principi cumprimis charus, a Duce quo-

cat, in qua quidem primo oblatum fibi fce-

dam, numinfortuna fua melius quid defidera-

ptrum olivarepudiavit, cujusexemplum imi-

ret,interrogatus,unicam duntaxat rem fibi de-

tatze mox fuere ficus & vitis; atqui poftquam

effe refpondit, cumque ulterius ad edicendum,

& Rhamnum regize dignitatis ultronea obla-

quidnam illud effet, urgeretur, fubjunxit, fe

tione honoraffent, hocinde refponfum retule-

clavum aliquem, quo volubilem fortunze ro-

re: fiverome Regem con[lituitis, venite, €9 fubum-

tam fifteret, nea ftatu, in quo nunceft, verti

bra mearequie[cite. Quo fatoambitiofi edocen-

aliqua ratione poffet, unice defiderare: quod

tur, quod in populorum gubernatione , fce-

quidem refponfum prudentiffimum fuiffe, ne-

ptrorumque adminiftratione anxietatum, fol-

mo dubitabit: Etenim veriffima eftilla S. Am-

licitudinum, laborum, periculorum, vigilia-

brofii fententia: Bona hujus fzeculi inftabilia

rum, fimiliumqueazerumnarum fpinze & tribuli

funt, & rotarum in morem cum ipfo fzeculo

minime defint. . Uti clarius Innocentius IlI. Tunoc.1lI.

volvuntur. Sapiens divinam fapientiam pilain

indicavitdicens: Sed efto, quod fublimeturinl.a. c.ag.

hoc mundoludere perhibere: Ludensinorbe

altum, ftatim curze fuccrefcunt, follicitudines

terrarum. Lufus autem hic pilae, quem Deus

cumulantur, vigilize producuntur, ex quibus

inhoc mundo exercere dicitur, alius,

ut ego

R. P, Lohn. Bibl. Man, Tom, L

natura corrumpitur, fpiritus infirmatur, ab-

rum-

68

Bibliothecæ Manualis. Concionatoric

Vi. Quia perpetuo vitze periculo exponit ;

Drexel. in

rumpitur fomnus, abfipitur appetitus, debili-

Aurifod.

tatur virtus, attenuatur corpus, & ficin feipfo

ubi bene agnovit Saturninus, dum ad impe-

C. S,

deficiens, non dimidiatdies fuos, fed mifera-

rium invitatus dixit: Nefcitis, o amici, quid *

tali fit imperare.

Gladii & tela cervicibus

bilem vitam miferabili fineconcludit. Hinc

forat.)

Deus e medio rubi Moyfen ad regimen voca-

noftrisimminent, impendentutiquehaftze &

0.5

vit, ut ex hac vifione cognofcere poffet, thro-

fpicula, ipfi cuftodes timentur, ipfi comites

formidantur: non cibus pro voluptate, non

nos magnificos,in quibus Magnates refident,

laborum, curarum, anxietatum, aliarumque

iter pro auctoritate, non bella pro judicio,

(Ingeti

moleftiarum pun&uris pleniffimos exiítere.

non arma pro ftudio fümuntur.

foptr. €

De Adriano IV. legimus, ipfum folitum fuif-

^ VXII. Quia difficilem reddit coram Deo ra- S. Greg.

)d Rof

tionisredditionem ; nam, ut re&e S. Grego- 3- pafte

Íe dicere, pontificiam quaqua verfum fpinis

acutiffimis plenam , cinctamque effe fedem,

rius dixit, Preelatus, fi perverfa perpetrat, tot * ?"

qui uniuscujusque Pontificis humeros quan-

mortibus dignus eft, quot ad fuübditos fuze

perditionis exempla transmittit.

Sed & S.

tumvis generofos & fortes rumpere, & dila-

S. Chryf,

cerare non definunt. Platinapariter de alio

Chryfoftomus , fi noviffes, inquit, quod E-

ho

.in

quodam Adriano Papa hujus nomiuis fexto

pifcopus debet omnium onera geftare; quod a&,Apoft.

aliis irafcentibus datur venia, ipfi vero ne-

'tefert, hunclapidi fepulchrali verba fequentia

Cicer. 1. s. infculpi juffiffe: Zdrianus LT. hic fitur efl, qui

quaquam: quod alis peccantibus fupereft

Tufc. qq. miliil fibi fnfelicius in vita , quam quod imperavit,

excufatio, ipfi vero minime, haudquaquam

feftinaffes ad Primatum.

duxit. Specialiter vero hocipfum Dionyfius

VIII. Quia fugiendo honor

l'melius & ju- In Matth

tyrannus fervo fuo Damocli oftendit; cum e-

nim hic Principum ftatum admodum felicem

ftiusobtinetur; nam, ut S. Chryfoftomus ait,

& defiderabilem effe crederet, Rex, ut hunc

primatus fügientem fe defiderat, defideran-

temie onerat. Quicunque ergo defiderat Pri-

ejus errorern corrigeret, isque graviter fe de-

ceptum effe videret, eum die quadam ad

matum coeleftem, fequatur humilitatem ter-

menfam fuam invitavit, juffitque enfem nu-

reftrem; non enim, qui major fuit in honore,

|

ille majór; fedqui juftior, ille major.

Hinc

dum ex tenui, fubtiliffimoque filo pendulum

$ Ber

füper loco, quem is occupaturus erat , fu-

S. Bernardus de San&is dixit, quod de con- $.Bern. i |

$em,

fpendi, quem cum coenaculum ingreffus cum

temptu glorize gloriofius fublimati , & fubli- €9- 113-

;

horrore vidiffet, poenitere eum coepit, quod

mius gloriati funt.

IX. Quia ars artium, & fcientia fcientia- S. Greg.

Regi ipfum invitanti tanta cum facilitate ac-

quieviffet, cumque Regem deprecaretur, ut

rum eft, hominem regere, tefte S. Gregorio Nazianz,

a menfa abeffe liceret, hoc a Rege refpon-

Nazianzeno, animal maxime varium & mul- ??

OC. l.

tiplex; quemadmodum fi quis belluam va-

fum tulit: Scito, hanc effe Regibus propriam

conditionem, quod etiam in menfa & deliciis

riam & multiplicem ex multis belluis magnis

pofiti, in continua fint mortis inferendae for-

juxta parvisque, feris mitibusque, conflatam

cicurare & ducere aggrediatur, huic in natu-

:midine.

5 d

ra adeo varia & prodigiofa gubernanda ma-

ALIA MOTIVA. .

ximus procul dubio labor fübeundus eft.

1. Quia ambitiofus fit diffimilis Chrifto, &

$. XL

fimilis Lucifero, qui propter ambitionem de

MEDIA.

coelo praecipitatus eft; unde ficut Luciterum

L Exemplum Chrifli frequenter. ponderare ;

Deus & omnes boni fumme oderunt, ita &

ambitiofus Deo & hominibus exofus eft.

non enim debet difcipulus effe fupra magi-

[!. Quia ambitio primos parentes, & nos

ftrum, necfervus domino major, fi ergo Chri-

ftus fuit opprobrium hominum, & abjectio

Msl RAR ER

cum illis fua felicitate privavit, & in fupre-

mum exitium praecipitavit ; quis autem in-

plebis, quomodo homo affe&abit effe fupe-

terfe&orem fuorum parentum , fuumque &

rior hominum ?

1I. Sui €8 peccatorum [uorusa notitiam procura-

Fratrum fuorum capitaliffimum hoftem odio

non perfequatur, & hofpitio excipiat?

1t: quis enim vasftercoreumbonoredignum

Ili. Quiaambitiofus perpetuis fpei, timo-

seftimet? quis Judze Chriftum tradenti exhi-

ris & iracundize moribus agitatur, imo om-

beathonorem? atqui deteriorem & ftercore &

Juda quivis peccator fe zeftimare debet.

nino denique per bos tres affectus , non ali-

ter ac Abfalon ambitiofus per tres lanceas

IIl Zilitatem honoris €$ glorice hurane per- S. Chryt

perimitur.

gendere: nam , ut S. Chryfoftomus ait, nihil h- 43. ad

hominum gloria vilius.

Dic enim mihi, fi P?P-

IV. Quia ambitio in apoftafize, aliorum-

que gravium vitiorum periculum praecipitat;

puerorum parvulorum videas multitudinem,

nam, utS. Gregorius ait, unusquisque rector

lactentium dico, nunquid ab eis gloriam con-

cupifces? fic ergo erga cunctos homines di-

toties ad apoftafize culpam dilabitur, quoties

lii

praeeffe hominibus delectatus, ltonoris fui fin-

fponaris propter gloriam.

10 Brc

gularitate lzetatur.

1V. Exitum honorir confiderare : uti idem lbid.

Senec. ;-..2

San&us hortatur, dum ait: Cogita, cum glo-

V. Quiahonoronus potius eft, quam animi

debrev. Jevamentum; nam, utbeneSeneca advertit,

riam concupifcis , quod eam fis affecutus, &

yite

eftinter onus & honorem nontam allufio vocis

difce finem, & nihil invenies. Cogita, quan-

quamrei ipfius expreffa veritas; honor quip-

tam ea res habeat jacturam, quot & qualibus

bonis privet.

peexonere venit, aut potius ex honore onus,

Labores quidem A-fuüineb

i?.,

&

Titulus 11l — mbitio.

69

Jrerd t

ftus? Adquid venifti? ad honores velonus?

luifod,

& pericula, fru&ibus autem privabitur, & cer-

,'3' tli)

taminum promiis.

Per quam portam intrafti? charitatis aut cupi-

WV. Humilia officia

ditatis? Poftea ad fecundum examen defcen-

cinit Horatius:

[t&ari:: nam ut re&e ce-f

det,quod circa vitam,quamPr»elaturze tempo-

Horat.l.2.-

Auream quisquis mediocritatem

re duxeruntjnftituetur: Quomodo vixifti ? fci-

Od. 2o.

Diligit, tutus caret obfoleti

licet, ficut Epifcopus, vel ficutrufticus? ficut

Sordibus tecti, caret invidenda

Sobrius aula.

homo, velücutequus? ficutpaftor , vel ficut

pecus? Tertium examen habebitur circa regi-

Origen,

VI. Severitatem rationir reddende frequenter

men, quod adminiftrarunt : Quomodo rexifüi ?

so Gl' Eg.

füper. ep. animó'volvere: nam omnis adeundi honoris ec-

$ p

in quibus pafcuis gregem meum pavifti? quo-

Q

ad Rom. clefiafticiabfcinderetur ambitio, fife judican-

modo a lupis & latronibus cuftodifti ? quantas

dos potius, quam judicaturos hi , qui przeeffe

vigilias & labores pro grege meo fuftinuifti ?

volunt populis, cogitarent.

V. Noffe debet qualitates veri regentis, de S.Bafinc.

V Chy

quibus recteBafilius dixit: VerusPrinceps non 6.

v 5

alg,

10,2. n

$. XIL.

perhaec externa infignia internofcitur, cujus-

I pof

À

ASCETICA.

modi funt purpura,torques, feu amiculum per- '

tenueacmolliculum, & diadema, fed per id,

l. Triainprimis fpecialitercirca hoc vitium

quia luprimis virtutem obtinet Principe di-

noffe, & bene perpendere debetafceta: natu-

gnam. . Quod clarius fignificans Stephanus Steph.

ant.in I,

a at

ram (cilicet, indignitatem & modum curandi.

Cantuarienfis fuperilla Efdrze verba : Efdras

.

ANaturain eo conliftitut aliquis honorem velut

paravitcorfuum, utinveftigaret lezgem Dom:

-

Ef4r.c. 2

fibi, & nonDeo in ipfo exhibendum appetat,

ni, & faceret,& doceretin Ifrael praeceptum,&

eoferemodo, quoinuius olimin folemnifup-

judicium fcribens,tres confiderat conditiones,

plicatione Ifidis Deze effigiem portans, & ho-

iis, qui regimini publico admoventur, cumpri-

mines ante fe profterni videns, fibi honorem i!-

mis necellarias: z1d illatria debet Pralatu: pra«

lum exhiberi putavit, ideoque ab agafone in

parere cor fauin, id eft, ad fcimtiam, vitam €3 do-

ventrefodicatus audivit: Nontibi, fed Ifidi.

Grinam : utinvefiigaret, ecce [cientia : wt faceret.ec-

$Dern, i

S.Bern, in

1I. Indignitas ex eo patet, quod ejusmodi

cevita: ut doceret, eccedo&rina. Hincretcte Au- Aur.Caff.

61j

yerim,

hominesambitiofi omnititulo, ob quem honor

relius Caffiodorus dixit: Fafces accipimus, utl-12.ep.r.

exhiberi folet, careant, virtute fcilicet, quae fo-

graves effe debeamus, tribunalia confcendi-

5 Greg,

la, utait S. Bernardus, matergratizeeft; fola

Natiant,

mus, utmorum gradibus evehamur, nil vile,

enim eft, cui gloria jure debetur, fecure im-

nil cupidum judices decet : Pergit poftea ulte-

QPQC. II

penditur; quze autem fine virtute elt gloria,

rius, & quidem ad propofitum noftrum aptiffi-

me: Clarasenim fuas maculas reddunt, fiilli,

profe&to indebite venit, propere affectatur, &

periculofe captatur. Hinc jam olim Romani

adquos multi refpiciunt, aliqua reprehenfione

duo templa zedificarunt honori & virtuti, fed

fordefcunt, alioquin expedit non videri, quam

ita, ut per virtutis templum prius transeun-

cunctorum reprehenfione fignari.

dum effetilli, quiinhonoris templum intrare

VI. Noffe debet, quo fenfu S. Paulus dixe- S. Thom,

vellet, uthoc pa&to oftenderent, folam virtu-

rit: Qui Epi/copatum defiderat,bonum opus defide- 2.2.9-183-

tem effe viam ad verum honorem. Etmerito,

rat: quem quidem S. Thomas fic declaravit; *

quia,cum honorfitexterna teftificatio internze

dumait: Triain Epifcopatu poffe confideràri.

bonitatis, bonitas autem a fola virtutehabea-

Primum eftoperatio,per quam faluti proximo-

tur, reCteinfertur, folam virtutem effe radicem

rumintendit. Secundum altitudo gradus, quia

& matrem glorize & honoris.

Epifcopus fuperalios conftituitur. Matth. 25.

III. Moduscurandiin eo con

fiftit, ut & vili-

Fidelis [ervus €$ prudens , quem conflituit Dominus

tas honoris & glorize humanze perpendatur ;

Juper familiam fuam. 'Tertium honor & reveren-

(nam ut S.Chryfoft.h.34.ad Pap.ait: Nihil ho-

tia, & fufficientia bonorum temporalium : Ap-

minum gloria vilius; dic enim mihi, fi puero-

petereratione reverentize & honoris, vel fuffi-

rum parvulorum videas multitudinem,la&ten-

cientiae bonorum temporalium, non licet, quia

tium dico,nunquidab eis gloriam concupifcis?

eftambitio & cupiditas, item ratione gradus

fic ergo erga cun&os homines difponaris pro-

alti, quia eft praefumptio. At vero quandonam

ptergloriam ) & exitusillius confideretur, ut

cafus daretur, in quo Epifcopatus defiderium

idem San&us hortatur l. c. dum ait: Cogita,

foret licitum ? Quando nimirum defiderium

cum gloriam concupifcis, quod eam fis affecu-

nullum alium finem refpicit, quam pure fervi-

g.f

tus, & diíce finem, & nihilinvenies, perpende,

tium & obfequium Dei, & fubfidium faluti ani-

pl

quantam eares habeat jaCturam, quot & qua-

marum impendendum. Aliter eadem verba Salmer.

p

libus bonis privet, labores quidem fuftinebit,

explicat Salmeron dicens : Epifcopatusin pri- 944 1727

mitivaEcclefia finehonore & fine divitiiserat:

& pericula, fru&ibusautem privabitur, & cer-

taminum przemiis.

Nihil aliud erat,quam crucem portare, & opus

Hugoinc, 1V.Inprimisnoffe oportetafcetam, quomo-

charitatis impendere; nuncvero, ubi Epiíco-

16. Ecd. dodignitates verefufcipi, &adminilftrari de-

patus cum magno honore & divitiis conjun-

lil

beant, id quod pulchre Cardinalis Hugo indi-

Cuseft, nonniíi pericalofe appetitur: Idem

cavit, dumilla verba: ARedderationem villicatio-

hoc diuante S. Anfelmus hisce verbis monuit:

nirtug : ponderansjita fcribit: Revolvenda erit

Notandum, quia, quando Apoftolus hoc dixit

aquolibet Praelato triplex quzeftio ; prima erit,

plebibus, quicunque prveerat, primus ad mar-

amice, quomodo hucintrafti? ideft, in praela-

tyriitormenta ducebatur ; tunc ergolaudabi-

tionem; quis teintroduxit? Nummus velChri-

le fuitEpifcopatum quzerere: quando per hunc

3

quafi

Bibliothecee A-Manualis . Concionaiorie

19

quafi ad martyrium feftinaretur. Eandem

refalutabat, quod alius quidem, qui afinum

quoque expofitionem legi apud Dionyfium

fequebatur, videns, eundem acriter fuftiga-

Carthufianumin libro deregimine Praefulum:

tum fic eíft allocutus:

Non tibi, fed Deze:

Nonadvertunt (deambitiofisloquitur) quod

Idem quoque moneri poffunt indigni ad di-

Apoftolus dixithoc, quando Epifcopi trahe-

gnitates praeter omne meritum evetti , ho-

bantur primi ad amariffimas poenas & acerbif-

nores enim, quos recipiunt, non fibi, fed ma-

fimas mortes martyrii, ita quod tunc inEpifco-

giftratui, quem adminiftrant, aut dignitati,

patu non poteratamari, nifi opus bonum. Qui-

qua gaudent, attribuere debent, cujus veri-

g

dam noftri hujus fzeculi infignis Orator dicit,

tas tunc pridem manifefte cernitur, quando

(,2À

quod, quando S. Paulus fzepedi&ta thematis

honoribus (ut fzepe talibus accidit) exuun-

verba edixit,omnes Epifcopatum refugiebant,

tur, tunc enim patet, quam viles & contem-

quia ovium greges tales erant, ut iis guber-

ptibiles, rifuque digni exiftant.

nandis vix ulli reperiri poffent paftores; &

tales paftores erant, ut pro gregibus pafcen-

$. Xl

dis vix pafcua inveniri poffent, adeoque tem-

CONCEPTUS PRJEDICABILES.

porailla taliaerant, in quibus fimul ftare po-

terant dignitas cum humilitate, & dominandi

I. Exoccafionethematis: Gloria nofira luzc 2.Cor. t.

fortuna cum miferia ferviendi.

Sacerdotes

eft, teflimonium con[cientig noflrg : narrari poteft V* 1?-

tunc aurei erant, calices vero lutei vellignei:

inprimis,quod fuperiori $. n.2. de duplici tem-

fudic 9.

mitrae plus curis, quam gemmis onuftze erarit :

ploa Romanisedificato dittum eft, & oftendi,

D

Epifcoporum chlamydes paupertate potius,

folam virtutem effe matrem gloziae & honoris,

quam acupictura perforatze erant: Erant eo

quiailla 1. juvat maxime ad honorem obtinen-

tempore paltores fine baculo vel clava, oves

dum, cum fola conferat bonitatem internam,

finelana , lupifinetimore, dignitates fine di-

cujus teftificationem praebet honor. 2. Juvat

gnitate, ecclefize fine dote, honoresinfamia

ad eum legitime poffidendurs ;. quia ipfa do-

pleni, eminentize przecipitiis conjunctae, curze

cet, nihil fibi, fed omnia Deo attribuere, atque

curarum pleniffimze , denique ejusmodi in fta-

adeofemper in ore habet illud S. Pauli : Soli x.Tim.r,

tu tunc Primatus erant, ut majorem quis pare-

Deohonor & gloria.

V. g.

retambitionis fufpicionem dignitates fugien-

II. Ex occafione thematis: JMihi autem ni- Pf, 139.

do, quamillas defiderando.

mis honorificati [unt amici tui Deur:: oftendi po- V. 17

S.Ambr, — VII. Noffe debet, & bene notare S. Am-

teít, amicitiam Dei, quze in virtutis poffeffione

L';"id' brofii fententiam , quando dixit: Menfura o-

confiftit, effe optimam viam ad honores ac-

neris pro menfura debet effe geftantis, alio-

quirendos.

1. Quia eft via certif/ima: cum

quin impofiti oneris fit ruina, ubi ve&oris in-

ipfe Deus dixerit: Quicunque glorificaverit

Geneí1

firmitas eft.

me, glorificaboeum; quisautem magis eum

L 20:

S, Chryf.

VIII. Notfe & ponderare debet, quod illi,

glorificat, quam virtutideditus? 2. Quia eft Prov. 12«

1.6. defac. qui eft in gubernationis dignitate & officio

via brevi[fuma feu retdiffima, cum illis ambagi- V- 21

conftitutus, gravis ratio de omnibus fubditis

bus & difficultatibus careat, quas fubire co-

fit reddenda, nam unicuique Przelato dici

guntur illi, qui honores humanos venantur,

poffe videtur, quodl. 3. Reg. c. 2o. legimus, ni-

uti ex $. 1. patet. 3. Quia eft via fecuri[fua ; Rom. g.

mirum: Cuflodi virumiflum, qui fielapfus fuerit,

cum non contriftet juftum , quidquid ei acci- V- ?8-

erit anima tua pro animaejus; Dequalibetenim

derit, tefte Salomone; fed diligentibus Deum

Merchtr,

anima obftrictus eft rigidiffimum reddere com-

omnia cooperenturinbonum. 4. Quiaeft ju- Prov. t5.

o£ Sue,

putum: JDurifimum judicium his , qui pra[unt,

cundiffima : cum fecura mens fit quafi juge : 15

Ls

frt-.. Nonenimillisfolum de feipfis reddenda

convivium: &, fi eft gaudium in hoc mun-

eft ratio, verum & de omnibus aliis ipforum

do, hoc utique poffideat puri cordis homo, 1.2.de imi-

urzecommiffis. Ubiefigrex ( inquitDeus ad

uti Thomas Kempenfis ait.

tat.c.4.

Jeremiam ) qui datus efl tibi, pecus inclytum tuum?

III. Ex occafione thematis: JVec fibi quis- Hebr.s.

E

quid dices, cum vifitaveritte? HincS. Chry-

que fumit honorem: Oftendi poteft, honorem,

foftomus dixit: ab eoipfo die, quo tu mihi E-

cum fit extrinfecum bonum, & ab aliis obve-

pifcopatus fufceptionem hanc injecifti, fa&tum

nire debeat, non debere a nobis ipfis quzeri,

eft identidem, ut corpus hoc ab anima prope-

& ambiri.

r. Quia, ut S. Bernardus ait, ta-

modum diffolveretur, tam ingens pavor, tam

lis honor hoc ipfo, quod fine virtute humili-

ingens triftitia meum animum occupavit.

tatis quaeratur , indebite venit: fola enim vir-

Manfi

IX. Noffe debet, honorem, qui ab aliis de-

difc. r9.

tus eft mater glorize. 2. Prepropereaffe&atur :

fertur, nonhomini, fed Deo exhiberi, uti fe-

Sicut fi zedificio nondum folidato magnum

quens factum pulchre oftendit: Cum olim

onus imponitur. 3. Periculofe captatur : Quia

Minerv2e ftatua in jumento quodam, vefte at-

perinde fe habet, ac fi infanti culter praeacu-

talica auro, argentoque intertexta, exornato,

tus ufürpandus offeratur. Hinc Chriftus non

honorificentiffrme accommodata, proceffio-

fufcepit officium Paftoris & Praedicatoris, do-

naliter ab idololatris quibusdam paffim per

nec poft triginta annorum exercitium in vir-

tutibus a Patre zeterno a

plateas magna cum folemnitate circumferre-

pprobatus, & Spiri-

tur, accidit, quod, dum unusquisque in pla-

tu fancto edoctus eft.

teis illis, quas proceffio illa obibat, Minervae

IV. Ex occafione thematis: Gloria €9 fo- Pf9. v 6.

ftatuam fumma, qua poterat, reverentia ve-

JOfephJ' !

nore coronafli eum : — Oftendi poteft inprimis,

.antiq

Ü

neraretur, afinus honorem illum fibi delatum

quam parum optandus fit honor humanus, ut

l7' i [4.

quicum abore magno acquiritur, cum timore .

:

eífe exiftixnans, quemlibet caput inclinando

|

magno

«

Titulus. VII, Atnbitio: -

7l

magno poffidetur, .eum dolore magno ahæit-

effet, quorum idem nonnullorum

quidem ju

titur. Oftendatur deinde, quam omnia con-

dicio reus, aliorum vero.

fententia innocens

traria fint in henore Dei, ut qui (ine labore

effe judicabaturs. verum ex mente ecrum;qui

magno obtinetir, absque timore conferva-

caufz illius examinandz prafedi judices

,tr, &cum dolore amitti omnino non poteft,

erant, vera exi(timabantur delicla ab illo pa-

: quz omnia facile ex füperiorib

4

i

us S-Sf probari

uata, etiamilla, qua eidem per caluminiam

.^ potiunt.

|

$Matth. 20.

V. Exoccafionethe

fuerant impofita: Et quidem ob hunc przci-

y. 22.

matis.: Nq/&ztzs, 4uid

pue refpe&um credibilia videbantur , fcilicet

petatis: poteltoflendi, quaenam fit radix am-

propter naturam fuam;quod fieri poffe judica-

à

bitionis, quia fcilicet fragilitatem propriam

banta juvene tam accenfo regn

1andi cupidi-

ambitio(i non confiderant; fed ad omnes fun-

t

tate,. Unde Didacus Stella opi

ime hunc in

&iones honorificas, quas ambiunt , refpon-

modum fcribit: Eft adeo dete

flabile vitium

dent: Poffumus illas cum dignitate füftineres

ambitio, ut ex ejus cu

- unde plerisque contingit , quod Phaethonti

piditate quodvis malum

poflit prfümis nullum eft fla

gitium, quod

Ovidius fingit eveniffe , ut fcilicet ob impe-

ambitiofus facere nontentet.

ritiam regendi & fe,. & alios in grandia mala

COR [,

. II. Hugo Cardinalis optime notat, quod H'goinc,

V,

pr&cipitents merito ergo illisdiciturs Nefci-

tis, quid petatis.

:

Salvator nofler quantumvis alias mitis &^ ^

manfüetus fuerit,

attamen in ejiciendis templi

judic., 9.

Vl. Ex occafione t

hematis: Vemte ,

profanatoribus ,

V. 5.

ub umbra mea requie[cite : Ambitiofi compa-

& fpecialiter quidem in ex-

pellendis bobus, qui ibidem ad facrificandum

rari poffuntRliamno, quiaabinitio, dumau-

vendebantur, tanto fuericindignationismotu

;cupanturhonores, valdemollesfünt, & offi-

correptus , ut hoc facinus propriis manibus

cio(i; fed, ubi dignitates acquifiverint, indu-

füis exequi non dubitaverit; Bos eft animal

refcunt, aculeantur, & fpinofi efficiuntur, fed

ordinatum ad]aborem, & fignificatillos Simo-

& ignem perverfz converíationis defe emit-

niacos , qui promittunt & exhibent laboriofa

tunt, &íe, acfübditosigneinfernali combu-

Ti fs

runt.

E contràrio verovirifancti & humiles,

fervitia pro prebendis: adducitque przfatus

Wf

Cardinalis illum Proverbiorum tex

tum, quo

qui fant oliva per fuavitatem conícientig , fi-

dicitur: uóz zoz funt Loves,

Lj

prafepe vacuum

I

cus per dulcedinem devotionis , vitis per hila«

ef* , ubi autem

plurima fepet

£

$, ibz ynamifefla

ritatem Spiritualis lztitiz, recufant & fugiunt

eff fortitudo bovis; Ambi

dofi enim veluc ini:

ejusmodi honores, ne deferere pinguedinem

defefli beves effe viden:

ur, quotiescun

qué.-

& dulcedinem füam cogantur. .Quaomnia

tam de temporalium bonorum lucro ^

quam

fufius perpartes explicari queunt.

de honorum affecutione agitur.

Unde Chry- .

Genef.19.

VII. Ex occafione thematis: /Voa poffum

foftomus ait:

Quid enim refert, fi non das-

Ve 20;

Znmontefalvavi, ue imveniat me malum €7 qno-

10712

pecuniam, fed pecunizloco adularis, multaz:

-21-

viay:. OÍtendi poffunt in prima parteconcio-

^nis pericula, quz incurruntur ab iis, qui in

que machinaiis; pecunia tua fit tecum^ in^

perditionem , quoniam putafti ambitu huma...-

alta dignitate conftituupntur , precipue con-

no parari donum Dei:-

7

qvibus

fcientiz ledendz, devotionis & quietis amit-

verbis de m1u-*-i :

om. 8-

niis feuofficiisloqui intendit.

D

tende, vite corporalis & fpiritualis perden-

Iil. Axioma vulgatum;quo dicitur: Hon

' 28*

d& , quem in finem narrari poteft de B. Gan-

ofManü

resmutantmores, adeoverum eft, üt $. Pau. difc. 4.

Marchant. fredo Coenobii Clarevallenfis Priore, qui poft-

)f 0f, li*

off, Sacer,

quam Epifcopatum Tornaceníem ab Eugenio

lus ad Éphefios fcribens, deque Chrifti in cce- 19

'-H'

t. I.leCt.5.

losAfcentione tractans, fpecialiter nos erü« -

Pontifice, & S. Bernardo oblatumreculaffec,

diat, Chriftum etiamnum, dum ad zterni Pa«

paulo poft. mortuus cuidam Religiofo appa-

tris fui dexteram cum tanta Majeftate gloriofe

; eiti*

I'Uit,

ixitque:. Salvus füm ,. mih

ique felici-

confidet , eundem: prorfüs: nihilominus finé

it Cb

tcr ce

i

t fuga Epifcopatus. Si enim fuiffem

ulla fuimutatione perfeverare:

- Qui aftendit,

ïebl'-S-

de numero Epifcoporum, fuiffem de numero

1p/e eff ,qui defceudit.

Verum dicataliquis:que-

r' 4'

L

damnatorum. ltamihi SS. Tripnitasrevelavit.

nam eíle poterat dubitandi ratio, ob quam du«

Inaltera parte concionis explicari poffunt fe-

bitaripoterat, num Chriftusad dexteram Pa-

quentia verba ab eodem Loth prolata : -.E/? ci-

tris re(idens idem fit,

qui anteain carne paffi-

vitas bac juxta, ad quam pofJum fugere, parva,

bili vivens erat; Rati

o illius heceft, quia ni-

& falvabor in ea:. Quz fententia pulchre po-

mirum inter nositafieri videmus, utadhono-

teft ad humilitatem applicari, utque ab om-

res evecti nonjam (int amplius iidem, quian-

pibns füpra enumeratis periculis libera eft. !

-

tea, fedpotiusfaciem, mores & atfe&us füos

prorfus in diverfos a prioribus commutent.

2$. XIV..

..

IV. [nftatua a Nabuchodonofore vifa pul- Mant

cherrimum quoddam obíervandum eft myfte- difc. 6

NCEPTUS PRJE

rium.

Sicut enim Deus in ftatua illa Monar- !'- 9-

- CABILES.

.;/ -v

D.

chiarumreprzfentat honores & precellentias,

ita quoque eodem tempore eafdem proponit,.

u Qualitas.

utprzcipitio proximass zhferffus eff desuonte

t.rb

Jofeph.l.

lde cd'd(ïääräb:iie .eüï, ,. quod jdfephus

lapis [rmemanibus , € pevcuffet jéatuam in pedi-

6. antiq.

I.,Va

bus éjus ferveis, €v ficlilibus, €P coumsuuit £0$.

l7o 'Qo 140

Hebrzus de Archelao Herodis filio re-

tunc contvita funt pariter ferrum, tej?a, avgeu-

fert, nimirum, quod, cumisdegravibus qui-

tuny r auvum, 7 vedaBaquafi infavillam effi-

ocus

, b»gf-.dam deli&isapufi Imperatorem accafgnfls

Ua qreæ dobe rzæzn/ï:nf..?eufof. nullusque À

E

"

e

h!

Pibliotbecee: Manualis. Concionatorize

72

inventus eff eis.

Circa quz verba Hugo Car-

mundi hujus ; quos enim füperbi procurant,

dinalis ait: flatuam percutit. in pedibus;

& ambiunthonores, nunc aícendunt, paulo

quando majores aliquos in fzeculo, quimun-

poft defcenfuri. - Hunc continuo ludumludi-

mus, rotam &c. '

:

dum videbantur fuftinere & portare, dejicit

in paupertatem vel mortem. ..

j

'VilI. Dominus Deus nofler Aaronis füum- Man&

pu N

V. Valde confi

deranda funtilla Ofeää ver-

L Pal

S. Greg.1,

1

mum íacerdotium prenuntizre volens, id difc.7.

x6.mor. ba: Zram/irefecit Samaria Kegem fuum; quaft

ipfum florefcenti quadam virg: mediante prae- ?« 12*

eo X'

C. 5.

&

Jpumam fuper faciem aqua... Exenim hac eít

ftitit:: Zpvenit gertminaffe vargam .daron: at

aquarum omnium naturalis conditio, .quod,

vero haud importuna.hoc loco moveti poteft

quando obortis tempeítatibus intumefcunt,

quzítio, cur fcilicet non potus ad hunceffe-

Íefequein altum erigunt, inlittore, quodalli-

&um oraculo, .quo in Arca dari folebant defi-

dunt, fpumas illas protinus gignant , quz

deratarefponía, ufüsfuerit, aut vera revela-

aquz ex igne efferveícentis videntur effe bul-

tione quadam Moyfi (pecialiter fada? Nimie

litus; porrointumefcentes hz aque Dominio-

rum Deus;, qui omniain fapientia fecit, Aaroni

rum & Imperiorum füntfymbolum, inquibus

per hoc infinuatum effe voluit, ut fupremam

ambitio(i totaliter evanefcunt : hzc autem

illam dignitatem haud fecus labilem atque fü-

- dominia inftabilia füunt , ad eumque modum;

gacem effe agnofceret, aclabilis eft fpecies feu

quo fpumz , velociter difparent. Quod &

pulchritudo elegantiffimi floris, qui mane in

S. Gregorius optime confirmat, dumait, per

lucem editur, & vefperi efflorefcit, & inte-

hanc fimilitudinemnobis infinuari, quod dig-

rit: Utfümmam baberet humilitatem, fciens

"

I

nitates & honores hanc habeant naturalem

commiffum fibiflorem poteftatis.

proprietatem, quod etiamnum vix emicantes

IX. Divina quoque difpofitione fa&um eft, S. Ambr..

ï

fübito .evanefcant: fic fpumofíx aquarum

ut; quando Lucifer Chrifto omnia totius mun- £&: 4*a

.*

bullz inchoantibus pluviis excitatz ab intimis

diregnaobtulit, & fpeGanda propofuit, idip-

certatim prodeunt ,. fed eo celerius difrupte

füm in unicoldumtaxat momento factum fue-

depereunt, quo inflatz citius extenduntur;

rit: itaenimexpreffe S. Lucasfcribit: Ojfen-

cumqueexcreícunt, ut appareant, crefcendo

dit illi omnia vegna orbis terra in momento

eragunt, ne fübfiftanr.

tempovis.

Ubi S. Ambrofiusita ait:: Bene in

£. Mach.

&

VI.SimonMachabzus füper fepulchro de-

momenro temporis fzcularia & terrena de*

€..12.

mortui gloriofi Patris füi naves quasdam ex-

monflrantur, non enim tam confpe&u cele-

Ículpi fecit, ut hac rationeunusquisque naves

ritasindicatur, quam caducz fragilitas po«

hafce cum aliis poffefforum honorum infigni-

teftatis exprimiitur;.in momento enim cun-

busconjundiasvidens, inde honorum mundi

&ailla pretereunt; &

j

Fæpþ hongr fzculi abiity

"

hujus inftabilitatem tanto clarius agnofceret :

antequam venerit.

paves enim in maxime volubili elemento con-

X. 'Theodoretus ingeniofe

'Kþroi'fus/con fi- THecdor,

tinuo flu&uant ,. adeo ut nunc deprimantur

derat, quod quatuor nobis inScriptura facrd orat. 3. in

L

usque in abyffum , mox vero ad ítellas usque

repraífententur ftatug aurez ,. quarüm príma

evehantur : Legantur magnifici illi applaufus;

fuit vituli aurei, . quem ingratusille Dei popu-

quos inSaulis primi lfraclitarum Regis ele-

lus in Oreb adoravit: Secunda füit Samarita-

. &ione univerfíus populus lIfraeliticus edidiffe

norum ítatua aurea füb Jeroboam erecta:

fcribitur: E£c/amavit omuis populus,C9 ast : vi-

Tertia Babyloniorum pariter aurea : Quarta

vat Rex! poíftquam vero omnes ipfum ado-

vero Nabuchodonofori Regi in: omno com-

raffent , dimifirtSamuel omnem populum fin-

monftrata fuitjnon quidem totaliter aurea, fed

gulos in domum füam: at vero vix pedem

partim ex auro, parrim etiam ex argento, ere;

fuum pro adeundis domibus fuis moverant;

ferro,& terra coagmentata: Verum dic fodes;

cum ecce mox adveríus eam quzdam rcbel-

quodnam in eo putaslatere myfterium, quod

lionis fpecies excitata fuit : Jz/zi belial dzxe-

tres primz totaliter aureg fuerint, absque ul-

vunt: Num falvare nos poterit iffe?. &v de]pe-

la alterius metalli interveniente mixtione :

qerumnt eun.

N

quarta vero ex aliis metallis diverfis, auro

"Tertull. 1.

N II Tertullianus un

ico verbo,eoqüc&alde

multum inferioribus mixta, imo & ex terra &

de pallio. (ionificante & expreffivo ambitionem defcri--

luto compofita fuiffe dicatur?. Nimirum fta-

C. 2.

]fai 40.t15.

bit, dum illam verfiformem appellat. Inlfaia

tug ifte dignitates prefigurabant humanas :

Sap. 1t.

quoque fcribitur : Ecce geztes qua/Tmomentutn

Et quidem tres flatuz hominum manibus

23.

Jffatere veputate funt.Sapiens fimiliter ait: £az-

fucre fabricate, atque expuroauro fufz, quia.

homines omne id , quod in Magnatibus fplen-

quam moinentum fTatera,fic efl ante te orbis ter-

vavum, C? tauquata gutta voris autelucaui, qua.

det, oculosqueintuentiumad ferapit, aurum

defcendit in tervam.

Arabicus loco: ly: mo-

effe Gbi imaginantur ,. cum tamen in oculis &

mentum, legit, tanquam depreflio linguz bi-

judicio Dei revera itanon fit: ideonamque in

..Jancis. Atverofcire percuperem, in quonam

ftatua illa, quam Deus füperbiffimo illi Mo-*

illa, interdominium, quodobtinetur in füb-

narchz in.fomno videndam przbuit, folum

ditos, & flateram, five roris antelucani gut-

caputaureumerat , deinceps vero femper ex

tam, confiftat proportio; quidnam enim fta-

ignobiliori & indigniori merallo conflata cer-

tera, qu& ad emendum & vendendum fatta

nebatur, fiquidem brachia & pe&tusargentea,

e(t, commune habet cum (ceptris & Domi-

venter eneus, tibizíerrezm, pedes vero cre-

niis? Pro refponfione notandum eít, quod

tei feu lutei erant, ut per hocinnuatur, quod

bilances eriguntur, & deprimuntur, afícen-

tametfi in Principibus vere fitaurum, argen-

dunt fürfüm ,. & deícendunt deorfüm: idem

tum , & zsdivitiarum, authoritatis, & do*

quoque in confpectu Dei fit, quoad honores

minii, hzc tamen omnia in illisferro, id eft,

bel-

Titulus V 1. Ambz'tz'o.-*"

73

bellorum tumultbus cernantur effe conjun-

petitus , domihändi aväditas , a primo pa-

&a, imo & luto infirmitatum multarumque

rente hzereditario accepta, contagium eft tam

aliarum moleftiarum & inquietudinum, quze

commune, tam vulgaris peftis, malum tam

capita coronata divexare & torquere commu-

late diffufum, ut mortis, quae nemini parcit,

n

niter folent.

L

fimile videatur.

Non relinquit perfectum,

uS,*cur fan-

t ?,

D. Nyff.

Xl. Quserit S. Gregorius Nyífen

non preeterit laxum, invadit magnum, tentat

lif

. x. Polit, &a illa & felix patria, in qua beati fempiter-

parvum, oppugnat paftorem , aggreditur vi-

1e0 L.

na gaudentquiete, voceturregnum. Primum

lem, & vix reperias aliquem, cui caput a va-

quippe fermonem, quo doctrinam fuam Ma-

na dominandi cupiditate non intumuerit.

gifter coeleftis initiavit , (ut auditores attra-

»

Quis tam agreftis paganus, tam fylveftris

heret)atali nomine eft exorfus,inquiens: £

eü-

montanus; qui oblatam Praeturze virgam non

1i pauperes [pivitu , quoniam ipforum efl regnum

ltus excipiat, non quzerat ambitiofus? Cui

tielorum: Matth.s. JBrati; qui hujus vitis bona

uuquam difplicuit locus fublimis, & fedes fu-

iï??ipomlia;-volmtu , libenterque propter me dereli-

perior?..Cujus animus exhorruit dignitatem,

querint, quia in futura vita Reges erunt, qui hic

reformidavitimperium, & fugit praefetcturam,

fpontanei fant'pauperes. An forte non erat no-

nonfecus ac Moyfes fuam in ferpentem trans-

men aliud aptius, quo donari poffet illa coele-

mutatam virgam ?

3

j

5

XIIH. Querit Plu

tar&üüs | Pmbïem. IB. Ibid.

ftis habitatio, quam regni? Aut iion poterat

alia re validius, efficaciusque ad fé adducere

iftad:. . Quid eít,. quod honori aperto capite

Dominus, quam una pollicitationeregni? ' .

rem-divinatin faciunt ?

Videtur Plutarchus

Ibid,

—XIL Noninfirmum huic veritati miniftras

fubindicare , Sacerdotes ,. cum c?eteris Diis

Ambr,

bit fuffragium Hugo Cardinalis, cujus ea eft

vi&imas litabant, tecto id capite feciffe: nifi

obfervatio, quod facrorumfaftorum fctiptor,

enim ita.effet, non tantum myfterii in €o po-

4

K

cum plurima de multorum populi Hebraei Re-

neret; quod honori, quem.ut Deum quemdam

gum geftis & moribus dixit, talibus verbis

& nümen czeca gentilitas venerabatur, fuos

narrationes fere fingulas abfolvere folet: ve3

deoperto vertice honores, facrificiaque offe-

rebant. Atcur ea adillius deaftri caltum u-

rumtamen excel[a non abflulit ; quod 3. Reg. 15:

V.I4. & 4. Reg. 12. v. 3. & 3. Paralip. 2o. v.

tebantur czeremonia ?. Refpondet ille: Quia

33. & alibi reperias, & hunc habet lenfum ?

fplendidum quiddam, & illuftre, & apertum,

Quidquid hic, velille Rexfecerit, hoc tamen

& late patens gloria eft.. Quando procerum,

tion fecit,utloca profana & facrilegain locise-

aut magnatum quisgiam plateas obit, non il-

ditioribus conftru&a demoliretur, in quibus

lum. omnes paífim nudato capite honorant,

turpiscultus deaftris, & inanibus dzemonio-

fed noti folum, & quotquot urbani, & comes

rum fimulacris, ad infignem veri Dei injüriam

videriamant: .. At cum Rex compita tranfit,

deferebatur.

Hugo ait: de paucis dicitur,

omnes affürgunt, omnes ad regiae coronze &

teodor,

nl 5, i

quod excelfa abí(tulerint.

Quamquam non-

májeftatis obfervantiam & reverentiam fub-

,

nullorum Regum virtutes aliquas regia hifto-

mittunt poplites, nec quisquam eft, qui non

ria memoret, ut Afze, Joas, aliorumque, de-

fibi detrahat pileum. Sicnuncait Plutarchus:

fcriptiones tamen vitze pene omnium fic con-

honori aperto capite rem divinam faciunt,

cludit: Verumtamen excelfa nonabftulit;idos

tanquam pluribus dixiffet :

Reliquis Diis,

lorum aras in montibus , collibus, aliisque

Marti, Veneri, Mercurio teéti capita res di-

fublimioribus locis excitatas non evertit, cum

vinas faciebant, nam irae, turpi libidini, immo-

multa alioquin bene laudabiliterque gefta poft

derato quzeítus ftudio hic, aut ille, & de toto

fe reliquerit.

Soli Ezechias & Jofias com-

hominum grege nonnullitantum fuos animos

munem hanc notam & reprehenlionem eva-

contradunt, & reverentize cultum deferunt;

fiffe, 'nec meruiffe videntur. . Tali quadam

at vero glorize, honori, dominatui, imperio,

cenfura, inquit Hugo, perfítringi poffe viden-

majeftati nemo eft, qui non detetto fe capite

fubmittat:

Honori dete&to capite rem divi-

tur pene omnes totius mündi homines, atque

iniis etiam non pauci, qui virtutibus magis

nam faciunt, non unus & alter folum , non

exculti majorem perfe&tionem funt affecuti:

etiam pauci tantum, aut plurimi, fed omnes.

Nam dominandi appetitus tam eft infitus ve-

Fere omnibus convenit illa exceptio, quaeto-

ties in libris Regum reperitur: 'erumtamen

lut a natura gentis hominum animis, & re-

excelfa non abfiulit. Sed nec multi Religiofi

gnandi cupiditas, & glorize, exiftimationis-

auferunt hzec excelfa: vix quisquameft, de

que praeclarze ftudium ita corda eorum fubi-

quo non poffit affirmari, quodin libris Regum

gunt, ut vix fint, qui illorum tyrannidem ef-

de Regibus illis plerisque dicitur, hoc unum

fugiant, vix, qui ab illa contagiofa infirmitate

immunes evadant.

[

fere multis eorum przeclare fa&is defuiffe,

quod excelfa non abftulerunt. ^ Quotusquis-

- XIV...S.. Ambrofius

! -d'ef cribit hominem, Ambr, in

que enim efít ex omnibus totius orbis terra-

quem peccata omnia pro bonis, five (utve-Fi.z18.

rius dicam) pro malis, quae ab iis habuit, tan-

rum hominibus, fiin his etiam exercitati(fi-

mos Religiofos, & perfe&tiores anachoretas

quam.debitorem in preetorium ad tribunal

recenfeas, qui inter quantosvis virtutum pro-

pertraxeriat primum, dein vero cum viderent

non elffe folvendo, certatim appetierint, fed u-

fectus excelfa cupiditatis dominaudi prorfus

dejecerit? Ambitionis idolum, & libido im-

na vehementius ambitio invaferit, idque ju-

perandi ex loco fuperiori ; fupremam animi

re inajore, & antiquiore, quam vitia reliqua:

Venit libido, inquit ille, & dicit, meus es:

arcem pene apud omnes obtinet: Fere om-

nibus convenit illa exceptio; regnandi ap-

Venit ávaritia, & dicit, argentum & a

urum,

quod

R. Pat. Loha, Bibl. Man. T: om.» Z.

14

Bibliotf;ecæ Manualis Concionatoriag

d

quodhabes, fervitutis meze pretiumeft. Ve-

quondamimperabat: Tolle filium tuum unigeni-

r

nitluxuria, & dicit: Meuses; ecce non cur-

tum, quem diligir, Ifaac, €9 vadeinterram vifionis,

dii

rentes adverfus debitorem hominem creditri-

atqueibi offeres eum in holocau[ium, Gen.22.2. O-

)u

ces noxas, ecce litem uni a tam multis inten-

leafter hocloco aliquid obfervavitdigniffimum

p

tatam, ecce chirographa, teflificationes, indi-

obfervatu, nempe, quod Deus Pater folum Fi-

lium fuutn voluit de ambitione monarchize

joc

cia, quibus libido: gula, avaritia, luxuria, &

gm

vitia certa fuarum creditarum rerum tempo-

munditentari, cumei dzemon regna mundi fe-

i

ra, & exactionis juftitiam, zequitatemque af-

mel omnia obtulit; quodícierit, apudillum fo-

ferunt.

"

Sed unam hic ex omnibus peccatis

lum nihil obtenturam hujusmodi tentatio-

fet

ambitionem defidero.

Übinam illa hzefitet,

nem. Quia noverat neminem,nifi Chriftum vi-

autquifiat, quodilla, quze fcelerum princeps

&orem.evafurum ex praefentata mundi mo-

qb(

p

eft, & creditrix facile primaria hominis, nihil

narchia,eum folum voluit illa tentari,inquitil-

uf

ab illo fuum repetat? Illane vero abfit, ubi

le, velutdixiffet Dominus: Tentarepoffum À-

homo talium debitorum nomine incurfatur,

brahamumfacriticio filii, qui illi unigenitus eft,

gt

nequetam charustamen, quin.pro me facile

infer.4

da«

& nihilexigat? Audite, quid fan&tus Medio-

poüDOm n

|

lanenfium Archiantiftes inquiat: Venit am-

victimam mactabit. , Poffum alios tentare 2e-

bitio, aitille, & dicit: Plane meus'es, neque

rumnis,explorare & exagitare adverfis; atque

Z.Qua E]U

ea illi propter me animo 2equo & magno fe-

p01

opes tantum tuas; fed & te ipfum, quantus

j

quantus es, magno & notorio jüre mihi ven-

rent. Monarchiarum vero & ampliffimorum

dico. Nonne videtis, quo juris difcrimine, &

hon

-oblatione neminem tentabo, nec e-

u

quam imparibus verbis ac meritis ; hominum

nimquisquameft,qui regnandi ambitum fupe«

p

fibi vitia adfcribant? .. Nam cum coaetera di«

rare & opprimere poffit,Filio meo hicfervatus

cant fimpliciter: Meus es; fola ex.omnibus

triumphus, folaillum ea exfpe&at vi&oria,qui

Yc

r

anibitio fidentius loquitur, & audaéter affir-

folusafpernariimperia,& calcare monarchias

f0

mat: Plane meus es, manifefto, indubitato-

pofle videtur. Quianoverat neminem, nifi Chri-

quejuread mefpectas, nemo zeque ac ego, te

lum vilorem evajurum ex pre[mtata mundi t0 -

ü

narchia. eum [olum voluit illatentari. —

;

*5

fibi arrogare póteft, luculentioribus teftimo-

niis, quam mihi, non es obnoxius, devinctus-

. XVII. Quzrit Abulenfis,: quam ob re

m Ibid.

que alteri ulli. Hincvideas, quam libere &

Chriftus , qui vivam omnium virtutum ima-

?

Tametfíi enim

Ii£

clare hic loquatur ambitio.

ginem de fe nobis exhibere potuit, atque ad

ha

peccata reliqua, libido, gula, avaritia, male-

earum exercitationem fzepe exhortari folitus

dicentia, & quae funt hujusgeneris alia, con-

fuit, folius manfuetudinis & humilitatis pro«

p

venire hominem, & dicas ei fcribere poffint,

lo

totypon fe nobis praeftituere voluit, dicens :

tü

fed nulla fronte apertiore, quam ambitio; nul-

Di[cite a me, quia mitir fum , E$ humilir corde.

li enim vitio ita füccumbit homo, utilli, necab

Loquebatur alibi de jejJunio , & quamquam

Q

ipfe quadraginta dies, totidemque no&es im-

T

ulla zequeopprimitur paffione,ut

ab una domi-

nandiaviditate.

paítus transmififfet, folum dicebat: Tuwau-

K

9yfi, 1. c.

XV. Hujus di&i verítatem, &

cupiditatis

tem cum jejunas, €$c. Matth.6.17. neque ait:

I

fol

vim, poteftatemque fatis indicarunt duo in-

Difcitea me jejunare. Lucze6.12. Erat per-

fantes, qui intra uterum matris pofiti conflige-

noBans inoratione Dri ;; cumque ftudium ejus-

fc

recoperunt.

Primus ipnde prodibat Efau, &

dem rei tam utilis, & ex qua falutis noftrze

hi

momenta plurimum dependent, perfuadere

Jacob, velut jam tunc intellexiffet, fore, ut ab

eodem fibi proriperetur & primogenitura , &

nobis vellet, hoc folum ait: . 7u autem cum

lu

paternae domus locus dignior,a quo praeverte-

oraverir, €$c. Matth. 6. 6. neque dicit: Di-

dt

batur exitu celeriore egrediens, plantam fra-

fcite a me, qui totas orando noctes exegi ,

D

tristenebat manu. Gen. 25. v. 25. Efauinpe-

quoómodo recte precari debeatis.

Rurfum

Dd

des fe conjiciebat, ut fratrem curfu praeveni-

cum fit ipfa liberalitas, ut nos ad largitatem

a

ret: Jacob autem manumalteri pedum illius

-excitaret, inquit: dateeleezmo[ynam ; . Luce 11.

N

injiciebat;utmoras abfcurrere volentiafferret,

41. & non ait: Difcite a me munificentiam,

d

& praeoccupareillum poffet. Primatum nam-

cujus tanta eft benignitas & liberalitas. Idem

lu

que ambire, & nolleabalio quoquam antever-

eftde reliquis virtutibus. At quid caufze, quod

ti, tam eft naturalehomini, ut, quando etiam-

folius humilitatis formam a fe defumi voluit ;

ü

num aliud nihil fcit, jam hoc noverit, quomo-

Refpondit magnus Doéctor q. 66. in cap. x1.

[

do primarium locum qucrere, & cavere de-

Matth. dicendum, quod hoc fuit, quia Chri-

ü

beat, ne quis illum alius dignitate aut gradu

ftus dixit: Difcite a me: ipfeautem oftende-

antecellat. In hacfententia eft Oleafter, quam

batur ficut perfe&üiffimus, in viro autem per-

d

talibus verbis expreífit. Non mirum); fi tanta

fe&o non eft magnum, quod non fint, quae

D

pro primogenitura fit inter fratres difceptatio,

ab omnibus ut vitiareputantur. Quimeritis

d

poftquam videmus, qu2e pueri faciant propter

vitze fanGtioris aliis praeit, & ad altiorem vir-

te

hoc.Prorfus nihilnovum,quod fratres adultio-

tuütum gradun, evafit, non debet glorize du-

X

res deimperio corrixentur, pro dominatuum

cere, quod vel absque vitiis fit, quibus

|

adininiflratione altercentur, quando & pueri

inquinati fünt alii, aut virtutes habeat nec

nondum inlucem editi tam acriter, ardenter-

alias, necmajores, quam czeteri.. Vincitquis-

k

C

ue deprimatu & dignitate dimicant.

N

piam gulam, & jejunat, quid ille magnum

I

Ido pei*ï-

XVI. Ut Abrahzfolidam erga fe fidelita-

facit? Amataliusorare, quidhoc mirum in

ocn. 3.

tem , promptamque obfequendi voluntatem

mifero,& egentiffimoDei mendicabulo? Alius

fe

Dom. r6.

f

poft Pent,

toti mur;do teiufatalm Deus faceret , hæc ei

re ar-

in pauperes ftipem grogat, quid ea in

duum,

Titulus VIH. — Anbitie.

75

il«

lif

* äuum atque oþerof&m? fedillam famem glo-

maximz & confummati

(.

rize, illamimperandi fitim extinguere, & repu-

cium elt.

Hjmæ xfhtutis 'mdif

D;zmnu;f:.

-

um

diare dignitates, & calcare obvia fceptra, &per

F.

humilitatem cordis proclivem ad pompas ani-

/, XX. Cüm Red

emptor nofter cum Á poftolis Manüi

mum coercere, ut ne furfum tendere cupiat,

fuis de paffione & morte füa jam imminente difc.9. ».x

lja

h.

hoc eximium quiddam, & zeterna fama di-

familiariter differeret, ecce protinus duorum.

f()-

gnum facinus eft. Quodfecumreputans Chri-

illorum ambitioforum fratrum mater coram

ftus, ajebat; JDifcite a me, quia mitis [um, €3$ lu-

Chrifto fe ftatuens, arrogantem illam porrexit

*

W

milis corde; Magnus enim Magifter, & vir per-

fupplicam: Jic, ut fedeant hii d«o filii mei unus ad

fectiffimus boc folum laudi fibi ducere debet,

dexteram tuarm, alter ad finiflvam in regno tuo.

C

10«

il-

quod dicat, & faciat magna, quibuscum com-

proinde valde notanda eft di&tio illa: Tunc,

Al

pararinequeant,quaecunque ab aliis

N

qua S. Evangelifta hanc recenfens hiftoriam

tur, vel fiunt.

vel dicunf

utitur, dicens: Tuncacce[fit : id eft, ex illo Sal-

j

XVIII. Plutarchus author

nle

'eü, coiiff'e;quon--lï

vatoris de amariffima paffione & morte fua

iQ«

infer.4. damfPhilofophos, utunum quoddam commi-

habito difcuríu, occafionem fumpfit, fupplica-

poftDom.

nifcerenturnomen, quod homini, nativzeque

tionem hanc Chrifto porrigendi pro filiis pro-

le

2,Quadr,

o«

ejus procliviteti quam maxime conveniret, &

movendis. Atveroquamnam patibulum cru-

poft dilizentem confultationem non occurriffe

cis cum throno regio, fceptra cum clavis, chla-

aptius, quam ut graece qéc appellarent , quod

mys regia cum lacerata, fordida & obíoleta

Latinis Lux dicitur. Rationem vero nominis

purpura, coronafpinea cum diademate regio

affert Plütarchus in Moral.]. 2. talem : Opinor

proportionem habet? .Etenim vero aliud ad

huic difficyultati refpondendum non occurrit,

autem diéctum aluce, propterea quod omnibus

yehemens quaedam infita fit cupiditasinnote-

praeterquam tritailla S Bernardi fententia. O

Ícendi. Prudentiífime lucis nomine donazunt

ambitio,ambientiumcrux! Etenimincarnata

ä;.

hominem: ut enim eain omnes partes diífun-

fapientia fpecialiter ita difpofuiffe videtur, ut

ditur, necrimulam praeterit, per quam nonfe.

hzec mulieris & filiorum ambitio, cum Chrifti

infinuet, ita homo , ut plurimum amat videri

tormentis concurrerept, utinde omnibus ma-

al

nifeftum fieret, quod Regum throni & imperia

& eminere, & fuperior effe aliis, fic nullam

ld

przetermittitoccafionem, qua primatum obti-

gravia fint, eos admodum torquentia, animo-

^

nere fperat: .Neque hoc admodum miror;

rumque patibula..

I$

hanc enim ab ipfo matris fuze utero oftendit

XXI. FidebamSatanam ficut fulgur de calo ca- Salm. to.

(*

propenfionem. . Verfabatur S. Petrus Chryfo-

dentem:; Porro fulgura & fulmina baliftze coe- 4 t* 27-

$i

logus in confideratione maturationis, qua fce-.

lorum dici poffunt: & ideo, quandoChriftus

*

j

tusnaturz vinculiseximi, & matern?e alvi pro-

dicit: Zidebam Satanam ficut fulgur de celo ca-

T

direanguftiisfeftinat, ficutconftitutitempo-

dentem, idemeft, acfidiceret: fuperbus ille &

m-

ris terminos przevertere foleat,feptimoque fze-

arrogans de coelo in terram, inftar alicujus e

pe menfe erumpere, nequenonum aut deci-

balifta ejaculati fulminis, przecipitatus fuit, in

lt $

mum exfpectare. Quid caufze eft,quzerit Chry-

fignum, quod omnesfuos conatusin id dunta-

— fologus. lllud, quod verfari inluce, & innote-

xat directurus effet, ut mediante ambitione ri-

f«

$.

Ícereamat, &expetit: Disruptis temporum.

xas,difcordias & contentiones jugiter femina-

moris, inquitilleferm. 56. & rudi latrocinio,

re poflet.. Inter fuperbos ( inquit Sapiens )

" d

- "&fra&is vilcerum clauttris, repentina vivendi

femper jurgia funt.

Did. Stella illa S. Lucze

t

" jucraquzerunt , & rapiuntnafcituri. . Tam ar-

verba; facta eft contentio inter eos, quis eo-

rum videretur major, ponderans, ita fcribit:

/"

denter expetunthomines effeilluftres, & con-

4

N

Habes hic, ex quofonte bella & diffidia oriun-

Ípicui.

Ibid.

XIX. Po

tuit Da;,v.id Sauïem , cum ; ieum inw,

tur, nempe ex ambitione. . Hec fuit caufa,

antroinvenit, obtruncare, &ita potiri regno.

quod Romani totum orbem macularunt fan-

L

Sed abftinuit a.czede manum, Deique provi-

guine humano. lmo, quod valde deploran-

dentize omnia reliquit. Poftquam tamen fpe-

dum eft, difcordize , rixae & diffenfiones etiam

l,

luncaegreffus eft Saul, vocibus illum profecu-

inter Przelatos ecclefiafticos propter praece-

d

tus, omnium, quae acciderant, certiorem fe-

dentiam , quam ambiunt, fzepeuumero locum

cit,dicens: Confidera, €3 videltodie; tanquam

habent. UndeSalmeron ait; omnisin Ecclefia

j

ex S. Joannis Chryfoftomi commentario hom.

Deitentatio & altercatio de fedium eft j ima-

l-

deDavid & Saul tom. 2. dixiífet : Nihilloquor

tu &eminentia: Videas enim Principes hujus

de anteactis, mihiad probationem fatis eft hzec

mundi de loco certareinterfe, & cum Eccle-

dies, nolo vetera mea in te officia, quae nec

fiafticis: Videas Ecclefiafticos de eadem re

[*

parva fünt,)neque pauca commemorare, quam-

contendere: videas etiam interdum ipfos Re-

do id, quod hodiea me factum, meiiu te animi

ligiofos, qui mundi contemptum profitentur,

"

contentiofe interfe de honore loci certare.

r-

-teftis elTelocupletiffimus , luculentiffimusque

: poteft. Quareautem dies illa poterat teftatif-

XXII. Ingeniofa prorfus eft illa Hugonis Hugoin c.

la

fimam facere fanctitatem & integritatem Da-

Cardinalis obfervatio,nimirum,quod Salvator 2. Luc.

$

nofter in die Purificatioris Marize ab eadem

C

vidis, fupra, quam ea, quze diebus czeteris fe-

cerat? Nimirum illa dieadireregnum Saulis

Matre fua delatus,feu portatus fuerit Hierofo-

potuit, dum vitam illiadimeret, modo voluif-

lymam : infuga fua,qua Herodianam declina-

fet.

Quod vero homo furfum evadendi occa-

vit fzevitiam, avettus fueritin/Egyptum, ac

fionem praetermittat, : nactus imperii adeun-

denique jejunans in deferto delatus fuerit fu-

dioccaíionem negligat, id fanctitatis omnium

pra templi pinnaculum. Porro per

Hierofo-

g

2

lymam

.K&. P. Lohn. Bibl, Man. Tom. .

l

76

Bibliothecee Manualts Camiomzto'ïid

iymam vita contemplativa def"i'gnattii' , quae

tia corruunt, eoetiam usque, utipfum qucdue

Chriftum per quotidiana fcandala pernegent;

pace fruitur & quietealtiffima; /Egyptus ve-

ro vitam preefigurat activam , quze turbatio-

Nullibi enim Chriftus ( quod bene adverten-

nibus & inquietudinibus intime eft conjuncta.

dum eft) tot fuitinjuriis, colaphis, fannis, fla-

gellis, fpinis, aliisque diver(isimproperiis &

joan. 16. In mundo pteffuram habebitis, in

me autem pacem. Defertum denique Reli-

tormentis affectus, quemadmodum in Annze,

gionis figura exiftit, in qua vita in fanctze fo-

Caiphze,Pilati & Herodis, (qui omaes Magna-

litudinis receffu traducitur, & daemon conti-

tes & Principesfuere) maledi&;saulis. In au-

nuis vi&oriis fubjugatur.

Mons vero altus,

lam quoque, muliere mediante, introductus

in quem Chriftus a dzemone translatus fuit,

fuit: Dixit ofliarie, €? introduxit Petrum ; quia

fuperionitates denotat, & Praelaturas: tem-

nonnunquam etiam per fimiles mediatrices in

pli vero pinnaculum fedem denotat, feu ca-

dignitatum culmina confcenditur. Hugo quo-

thedram magiftralem, ex qua per Sacerdotes

que Cardinalis de Petro infuper notat, quod

érudiebat populum.

In his quinque locis

etiam non ibi,fed foris poenituit, & egreffus fo-

(verba funt praecitati eminentiffimi Cardina-

ras flevitamare; quafi Evangelifta dicere vel-

lis) eft Jefus, id eft, falus; unde in his locis

let, quod, quamdiu homoinambitionis culmi-

quzerendus eft Jefus, fed unde, quis portavit

ne confiítit , poenitentia ne quidem per um-

Jefum, & in Jerufalem, &in /Egyptum, &in

bram aditum habere poffit.

defertum ; & quisin montem, & in pinnacu-

XXIV. Petrus Dleflenfis in ea eft opinione, Pet.Bleff,

lum?

Porro Hierofolymam Chriftus depor-

quod ethymologia hujus dictionis , Curia, de- €P- 6.

$ Bert.

tatuseft per S. Jofephum & B. Virginem: in

rivetur a nomine Cruor, quafitotum ambitio-

defertum deduttus eft per Spiritum fanctum:

forum aulicorum negotium nulli alteri rei in-

£j4

du&us a Spiritu. In /Egyptum, & in Jerufa-

tenderet, quamutunus alterius eruatoculos,

lem ftella maris, & augmentum, fides & cha-

vel fanguinem effundat. Scholiaftes Tertul-

fitas :

Spiritus autem fan&us duxit eum in

liani a Baezarelatus , olim vetuftiffimum Ec-

defertum: In montem vero, & fuper pinna-

clefize raorem fuiffe fcribit, dandi in Miffa pa-

culaum duxit eum diabolus :

ideo timendum

cis ofculum cunctis przefentibus, praeterquam

eft tam Preelatis, quam Magitris, ne eos dia-

aulicis; cujus hanc protinus rationem fübne-

bolus in montem Przelationis portaverit, &

&it: circumferatur patena pacis inter fideles,

iftos in fedem magiítralem : €Cosefarii etenim

praeterquam tamen interaulicos, quosunani-

Arelaten(is veridica fententia eft : Quisquis

mes effe & pacificos non finit ambitio. Et hinc

fuperbus eft, daemone plenus eft.-

eft,quod S. Bernardus füperborum implacabi-

Man&

XXIIHI. Primus Chrifti in terra Vicarius,

lis perfecutor & hoftis, ita fcribat: Difplicuit

difc.5.1.4 qui tantas de Chrifto ad mortem usque con-

mortalibus angelica illa partitio , qua gloria

ä

fe&ando, futurze fidelitatis & conftantize fuze

Deo,; paxhominibus nuntiatur,&

ufurpant, turbant pacem.

quia gloriam

promiffiones fecerat, pedem fuum aulze Cai-

phze vix intulerat, quando e veftigio Chriftum

— XXV. S. Bernardus inlibris de confidera- S.Bern .1.4

Magiftrum & Dominum fuum efle, turpiffime

tione ita fcribit: Clauftrum quosdam malos de confid,

negavit. Unde gloffa optirie dicit: Non in

recipit, quos' ut plurimum bonos eflicit; at

monte, non in domofua, non intemplo Pe-

curia bonos facilius reci

pere, quam facerg

trus negat, fed in preetorio Judeeorum, in do-

confuevit.

XXVI. S.Bernardinus Senenfis nonnullos S Bernar-

o Principis facerdotum , ubinon eft veritas,

ubi Chriftus captus &ligatuseft. Hugo Car-

confiderat fcopulos, in quos nos dzemon imi- din. to. x,

dinalis fimiliter fcribit: Petrus femel intravit

pingere facit, ut ficeos, qui ad dignitates füb- ?:59:9-4-

*

curiam, & ibi vigorem animi perdidit, & Chri-

limantur, in multa ruere vitia faciat,bonosque

ftum negavit: quid fi diu permanfiffet in cu-

eorum mores Corrumpat: mentes enim, in-

ria? Quinimoaddendum eftinfuper, Petrum

quit, quae non fuünt multis virtutibus habitua-

aulam ingreffum fuiffe Principis facerdotum,

t:e & roboratze, cito deficiunt, ex multa diftra-

phrenetica illa ambitionis febri minime ar-

&ione diftrahuntur ab adulatoribus, qui cir-

dente, quin potius cum intentione Chriftum

cumítant: nemo talium Magnatibus aperit

in ipfam usque mortem confectandi, & de-

veritatem , nemo finit eós cernere peccata

fendendi, & tamen adeo fuilfe ignominiofe

fua, fed inillislaudantur: Adducitque illum

prola»fum; ac proin cogitate, quanto facilius

Pfalmitextum: Jfcendunt usquead calos, [cili-

& probrofius lapfuri fint illi, qui ibidem non

£et per gloriam €9 honorem: &v de[cendunt usque

alio fine commmorantur, quam ut ad ambitio-

ád abyfJos, [cilicet per multiplicationem gravium

farum praetenfionum faarum metam tandem

peccatorum. — Moxque rationem reddit ex eo-

aliquando pertingere poffint. Advertendum

dem Pfalmifta hujus tam turpis in peccata

quoque eft, Petrum aliis mediantibus in Pon-

preecipitii. 24nima eorum in malis tab:[cebat, id

tificis domum fuiffe introdu&um: Peirus au-

eft, in peccatis refolvebatur. .

tem flabat ad ofliwm forit; exivit ergo difcipulus

. XXVII. Tdemthronum Darii Regis regium14. to. a.

alius, qui erat notur Pon*ifici, €9 dixit ofliarim,

feptem gradibus conftantem nobis defcribit : S. 25.

€$ introduxit Petrum. — Quo in fa&to Petrus il-

Omnes autem hi gradus ex variiserantlapidi-

los przefiguraffe perhibetur, qui ad honores

bus pretiofis confecti, przeterultimum. En

admittuntur, vel ecclefiaftica aut tempora-

ipfiffima fan&i hujus fcriptoris verba : ..:Rex

lia munia confe&antur, per viam folius alie-

ariuy fecerat. fibi thronum. de auro , €9 per. fe-

ni favoris, per viam autem meriti minime

ptem gradus a[cendebatu.- ad eum ; primur erat

promoveatur; hi etenim in millena przecipi-

de amethyflo ,. [ecundus yd:' [marggdo , tert

ius de

topæ

Titulus V 11 fEternifas.

77

!

topazio, quartus de granato , quintus de adamante,

hunc Lfibi, commiffum inter brachiorum fuo-

"

pxtus deauro, feptimus deluto; Magisautem,

rum amplexus, imo & finu fuo portatet, quin

i.

dicat fortaffe aliquis, neceffarium videbatur,

potius eum juffu divino generalem populi fui

utgradus ultimus, utpote majeftati regize pro-

ducem factumeffe, eique eandem gubernandi

xime vicinus, omnium elfet puicherrunus &

authoritatem, dominiumque collatum fuiffe

pretiofiffimus; cur igitur ex luto, five creta,

deprehendens; curigitur mandatum libi effe

fabricatus fuit? Refpondeo, igitur id factum

ait,utipos in finu fuo portaret? fcitisne, quid-

effe, ut per hoc principibus viris infinuare-

nam ad hoc refponderi debeat? nimirum

tür, quod, quanto funt potentiores & formi-

idem prorlus eífe dicere, MoyfenIfraelis do-

:;

dabiliores, tanto quoque majores patiantur

minio & gubernaculo fuiffe admotum, quam

infidias,, ipfique morti viciniores exiltant.

ipium erga populum hunc patris, matris & nu-

Veletiatm dici poteft, id factum effe ad deno-

tricis officium exercere juffum fuiffe, afferere ;

tandum, quod eotempore, quoquis adaltithi-

hocenim eft pondus & onus, quod gubernato-

mum honoris gradum usque pervenit , tunc

ri plebis alicujus cenfetur impofitum, ut fcili-

inconftaus fortunae rota communiter vel ma-

cet fe follicitum erga fibi fubditos Patremfa-

xime mutari & gyrare foleat, ita, ut, qui an-

milias exhibeat, eisdem in infirmitatibus fuis

tea confiftebamus in vertice, mox mutato

fumma cum amoris & benevolentize fignifica-

fortunoe ftàtu jaceamus inluto, cunctorum-

tione fubveniendo, abblandiendo, & compa-

Pt Blf

emur.

'ep' ]

que pedibus conculc

tiendo. Hincetenimfactum eft,quod pruden-

u

e

tifimus vir ille apud lfaiam fponte fibi obla-

otä exiftimatus ge-

. Bern.

XXVIII. Moyfes, utp

tum a populo regni fceptrum conflanter recu-

DEP- 42.

nuinus filize Pharaonis filius, & hseres regius,

farit, dicendo: Jon [um Medicur, €9 in domo

quadraginta annisin ejusdemPharaonis regia

mea uon eft panis , nequeveflimentum, nolite confii-

regni moderatus eft fceptra, demum vero in

tuere sne principem populi. — Quafi diceret 1lli,

qui erga tibi commillos paternze charitatis vi-

fylveftribus Madian feabícondit, ibiquetoti-

dem annis ovium gregibus pafcendis intentus

icera iion nabet, qui fübditorum neceffitatibus,

fuit, donec tandem ab altiffima Majeftate divi-

foilicite profpicere,infirmitates eorum curare,

na populo Iíraelitico quidamDei locumtenens

eosque, ubiopusfuerit, veftimentis congruis

generalis praefc&us fuit, at vero, poftquam ho-

induere & foverenelcit, imperium etiam fpon-

norificentiffimo hoc munere infignitus eflet,

te oblatum , nequaquam acceptandum effe.

audite, qualiter füb hoc onereingemiicens la-

Septuagiotalocoverborumillorum: JVon fum

mentatus fuerit: Cur afixifli fervum tuun ?

AMedicus, iegant: INonero Princeps. Pagninus:

quare ion invenio gratiam corar te? : €8 cur im-

Nonero J2ominis. Chaldoeus: Non fum dignus,

st fim caput aut Princepr.

go[uifli pondus univerfi populi hujur [uper me?

Quis obfecre ad novum hunc in cunctis fecu-

XXIX. Nonnulli optime obfervarunt, nus- Manfi

lis inauditum fermonem non obftupefcat ?

quam de Chrifto Salvatore noftro legi, quod dfc. za.

ES

WSlBemln4

Variaé quidem quotidie audiuntur humani ge-

in toto triginta trium annorum decuríu un- ": &

de coiíid

neris querelze, dum varii fe a Deo abjectos exi-

quam equo aut jumento aliquo ufus fuerit,

ftimantes, moefti vivuntactriftes, eo quodin

tametfi varia alias loca eundo peragrarit: Per-

ftatu humili femper perfeverent; nemo enim

£rasfibat benefaciendo ; praeterquam in folo &

unico die triumphi fui, in quo veluti Rex afino

eít, quiin hominum exiftimatione effe, & ho-

$ Bernut«

norari, àuthoritateque ac dominio praefulge-

infidens honorificentiffime exceptus fuit; ne-

din, 0T

renondiligat; &tamen Moyfes a Deo ad ho-

que exittimandum eft, id Chriftum forte for-

$54

nores fubve&us contrarium fentit, dicens :

tuito feciffe, fiquidem dedita opera nonnullos

Cur afflixifli €4c.?. quare non invenio gratiam co-

e difcipulis fuis in proximum caftellum mifit,

]

ramte? Ambitiofi gratia Dei fe excidiffe arbi-

quiafinam & pullumligatos folvefent, & ad-

trantar, quandoad mundi gloriam non fubve-

ducerent, imo expreffe adjecit, quod, fi quis

huntur; & tameniis, qui verum lumen, coele-

eorum conatui relu&ctaturus, & jumentorum

ftiumque bonorum notitiam habent, veriíli-

addu&ionem impediturus effet,dicerent: quia

Dominus his opus habet.

mum eft, quod honores onus fecum gravifii-

Refpondeturt igi-

inum afferant, fub quo confequenter mifere

tur, quod, quando Salvatori noítro decretuin

ingemifcunt. Undeoptime S. Bernardus fcri-

erat, Registitulum fibi acclamatum admitte-

bit: Meditantibus honores blandiuntur, fed

re, non uno, fed düobus jumentis viciffim feu

onera penfantibus tzedio funt atque formidi-

per vices uti voluerit, alina nimirum & pullo

ni, non autem omnes capiunt hoc verbun ;

ejus , animalibus fclicet natura fua gravibus

inulti enim non tanta fiducia ac alacritate cur-

portandis oneribus deftinatis, ad denotandum

rerent ad honores, fi effe fentirent & onera,

gravitatem & difficultatem oneris, quod por-

gravati profe&to metuerent, nec cum tanto]a-

tare debent, qui aliis przetunt & dominantut.

XXX. Incujusconfirmationem notandum jbid,n.a.

bore & periculo quarumlibet affe&arent infu-

]as dignitatum. — Porro Moyfes fubhoc fibia

eft, quod, quando Samuel venturo Sauli ex-

jj.10.3

divina Majeftate impofito onere lamentans,

temporaneum praeparabat convivium, in quo

s- 25'

hanc plan&tus fui reddidit rationem : — .Nun-

ipfum Regem declaraturus erat, modus qui-

quid ego concepi omuem hanc multitudinem, vel genui

dam fpecialiter obfervandus fit, quo Samuel

eam, utdicas mihi ; portaeos in [inutuo?. Univer-

in ferculis appofitis diftribueudis uti voluit ;

fam, obfecro, Scripturam facram pervolvite,

per hunc namque modum futuro Regi indi-

nec tamen unquam Moyfi hoc a Deo impofi-

catum effe voluit, quod regno, ejusque oneri-

tum fuiífe-praeceptum reperietis, ut populum

bus portandis humeri ipfius fübnmiittendi ef-

K 3

fent :

-

l

Bibliothecg Munnalis Couciouaioriz

»8

us

fent: Dedit locum in capite eorum, qui fue-

betbonorum,five animi,(ive corporis,adeoque

em

rant invitati, dixitque Samuel coquo: .Daygar-

& vitam fuam, ubi fueritopus, fequeipfum to-

tum impendere debeat, tutandze íaluti vefirze.

&

tem, quam dedi tibi, €9 pramepi, wt reponeres [eor-

t

um apud te. .Levavit autem coquus artnum, €9

Porro prius dixerat: fi£ vefler minifler, fed quafi

z. Reg, g, pofttit ante Saul;: Hzec autem carnis portio a

parum nimis fe dixiffe videretur, fubjunxit:

4ue

Y. 24.

Erit vefler [ervus.. UndeS. Thomasambitiofos

tuf

Propheta a Deoilluminato, Saulinequaquam

Qui

cafualiter propofita fuit, quia idem Propheta

monet, dicens: fialiquis defiderat habere pri-

mox fubjungit: Ecce, quod remanfit, pone ante

matum in Ecclefia, fciat, quod illud non eft ha-

rei

2£, €4 comede, quia de indufiria [ervatum efl tibi,

bere dominium, fed fervitutem ; in cujus con-

quando yopulum vocavi, €9 comedit Saul. — Ne-

firmationemillam adducit abA poftolo factam

pas

quaquam dubito, quin curiofi fitis ad intelli-

declarationem: cuineffema liber ex omnibus , om-

[b

Qu

gendum, queenam fit inter fceptrum & ar-

nium i [ervum feci. . Ac proindeauthor operis

mum feu humeraum bovis proportio; atque

imperfe&i valdeimpenfe miratur, nequecau-

fiS,I

ideo pro meliori hujus mylterii intelligentia,

fam feinvenire poffedicit, cur dignitates tam.

qu

quamdam Gregorii Magni fententiam prius

anxie, tantaque cum aviditate procurentur :

ü

jef

audite: Tantorum quippe pondera, inquit,

Primatum ecclefiafticum concupifcere, neque

j

fuftinere compellitur, quantis in hoc mundo.

ratioeít, nequecaufa, quianeque juftum eft,

ha

principatur; etenim Propheta Samuel, qui

neque utile ; quis enim fapiens ultro fe fubjice-

p'

]udex populi erat, Saulem commonitum ef-

re feftinat fervituti, labori, dolori, & ( quod

du

fe voluit, ut fe fuosque humeros ad dominii

majuseft) periculo tali, utdetrationem pro

tu

fibi commiffi onus & pondus fortiter portan-

omni Ecclefia apud juftum judicem, nifi forte,

dum bene praeparet; nam juxta veriífimam

qui non credit judicium Dei, nectimet, utab-

U

S. Gregorii fententiam, onus five pondus hoc,

utens primatu fuo ecclefiaftico fveculariter,

i

f

non unum duntaxat eít, & fimplex, fed quot

convertat eum in fzecularem.

&

funt in regno fubditi, totidem quoque onera

XXXIII. Memorandum eft, quod, dum a Manfi

K

portanda effe exitimandum eft: E qua fen-

Pharaone e carcere edu&tus Jofeph a compe- dife- 16.

tentia evidenter colligitur, quod, qui majori

dibus afcenditad thronum, traditumque eftei * '*

Ya

dominio , copiofiorique fübditerum numero

in univerfam /Egyptum abfoluti Domini fce-

praeeft, is quoque fortiores robuftioresque hu-

ptrum, fimuletiam ab eodem Pharaone Rege

Ántiq.

meros, ut habeat, neceffumfit. Undeoptime

catena quzedam collo ejus injeCta fuerit. Poft-

Ü

convival.

ad propofitum author quidam de Saule tra-

quam enim dixiffet : Tu eris Juper domum zeam,

ü

li. c.;s!.

&ans ita fcribit: quod, cum armus maxime

d oris tui imperium cun&us populus obediet,umo

&

valeat ad onera ferenda, Saul cogitaret, fe non

il

um regni [olio te precedam; ut omnem quo-

ü

ad lufum ac voluptates, fed

:

nera

que authoritatem, poteftatemque regiam ei

: ad maxima o

j

ferenda vocari.

delegaret, collo torquem aureum circumpo-

C

Id. difc.

XXXI. Non defuit, qui indigne prom

otos

fuit: catenis & compedibus liberaffe eum di-

12. n.3z, ambitiofos homines Ezechielis currui fimiles

cituris, qui mox collo ejusdem aliam non mi-

(

e

effe pronuntiaret; hic enim currus quatuor fa-

nus ponderofam & gravem catenam injecit ?

cies referebat, quarum prima erat Jeonis, quia

Ita profe&to resfe habet; verum per hoc infi-

B

nuare nobis voluit, quod, licetcarceribus exi-

d

fuperbus leonisinftar ad gradus füblimes vio-

b

lenter afcendit; poftquam vero in editioriloco

re Jofephum jufferit, non tamen perhoc illum

confpicuus fedet, faciem aquilze induit, (haec

ab omni fervitute liberum effecerit, quin po-

enim eft facies fecunda ) adeo alte evolando,

tius eandem. novis denuo incrementis adau-

f

1. hi

utjam nemiuem eorum , quibus alias familia-

xerit, dum eidem in throno collocato impe-

p4

riter uti confueverat, agnofcat. - Tertia facies

rii fceptrum in manus dedit, & ideo catenam

l

hominis erat, quia paulatim poftquam illo fibi

collo ejus injecit. Verum quidem eft, quod

t

acquifito honore exciderit, iterum fe homi-

catena hzec aurea fuerit, quia fervitus, fub

nem aliis fimilem effe commonftrat. « Quar-

qua Reges, Principes & Magnates ingemi-

ta facies bovem referebat; quam etiam am-

Ícunt, honorifica & fplendida eft, ut diximus,

bitiotus ille tandem induit, quia omnibus tan-

tamet(i Seneca optime dixerit : Stulti eft,

compedes fuüos, quamquam aureos, adamare.

dem ftolidum & ignorantem ipfum effe, ma-

nifeftum evadit.

Unde majori, quam un-

Porro libertas per collum liberum exprimitur;

quam alias, ludibrio exponitur. Stultorum

& hinc eft, quod Deus fignificare volens, po-

exaltatio, ignominia.

pulum fuum fibi minime fubjectum, dixerit de

LucBurg. — XXXIL Porro advertendum eft , quod,

eo: Durzcervicises; dumque fe Hierofoly-

inc.20.

quando Chriftus perfpicuis verbis dixit: Qui

mam in priftinara libertatem repofiturum effe

Matth.

promittere voluit, eidem dixit: Solvevincula

voluerit inter vos primus elJe, erit vefler [ervus, ex-

preffam fecerit fervitutis mentionem. Ubi Lu-

colli tui, filia Sion; adeoque quod Pharao ca-

cas Burgenfisait: vobis prorfüsaddictus, nul-

tenam, quaantea Jofephi pedes obítrinxerat,

;:

latenusliber: Pluseítfervum effe, quam mi-

nunc collo ejusdem injiciat, id nequaquam ea

niftrum, nam minifter liber effe poteft, fervus

mente factum effe,ut eum liberaret, fed potius,

autemtotus eft Dominifui, quidquid habetin

ut eidem tacitus innueret, quod ea in dignita-

bonis five naturze, fivefortunze, totum addi-

te graviori, quam antea, fervitutis jugo fubje-

P

tum eft fervituti Domini, idque totum in iis

&us & preffus effet.

fuperioribus fpecialiter exemplificat, quibus

XXXIV. Quando S. Propheta Klifzeus defbid.n.6,

regimen incumbit animarum : adeo fervitio

Elia chariffimo Magiftro fuo loquebatur, qui

uni-

veftro obnoxium fe effe fciat, ut, -guidquid ha-

tanquam facri prqphetici gregis caput oi

bus

Tiulus AL meitio.

19

bus Prophetarum íiliis fumma n veneratione

S. Petrus Damianus fuperbos ad magnatum

erat, edicere folitus fuit; Pater mi, currus Irael,

maufolzea fpe&anda hisce verbis invitat: Ubi

f

& aurigaejur.

Quibus in verbis illud fpeciali-

funt modo tot potentes fzeculi, tot invictiffi-

ter notandum venit, quod Elias uno eodem-

mi Reges, & qui coelo videbantur fuperex-

que tempore currus pariter & auriga appelle-

toli, & totam pene mundi latitudinem fub

tur? Quis eít, qui nefciat, currum & aurigam

fuse poteftatis imperio poflidere? Nonne fi

Eal

duasres eífeinter fediftincilfimas? curigitur

ad horum fepulchra relpicias, corpus illud,

..,refpe&tu unius & ejusdem hominis eadem fi-

fub quo mundus tremere cogebatur, vix u-

À

mulunit&conjungit? Currus viatorum farci-

nius libree pondus invenit-.r.

nas, aliaque viarum impedimentaintra fe por-

XXXVIl. S.Ifidorus, &alii Patres decre- S. Iidor,

tat, auriga vero currum per loca magis pervia

verunt: Tantum ab ambitu debet effe fepo- €P- 125.

^ « ducit, dirigit,ac proinde imaginari vobis debe-

fitus Antiftes, ut quaeratus rogandur, roga-

tis,hanc veram quamdam figuram effe eorum,

tus recedat, invitatus effugiat, fola illi fuffra-

. « quiimperant, &gubernant, hienim, tametfi

getur neceífitas excufandi.

Et paulo pott -

^ legesfubditisimponendi, eosque, proutillis

fubjungit; Profecto indignus eít, niíi fuerit

ordinatus invitus.

placet, gubernandi & dirigendi authoritatem

" "habeant, cum hoc tamen ftat, quod eodem

- XXXVIII. Oleafter ad dignofce

h,&um eum, öleaü. in

.prorfus tempore illis neceffarium fit, ut pon-

qui imperiis gerendis idoneus fit, hoc infal-c

lm

dus fübditorum univerfalibus & particulari-

libile fignum effe ftatuit: Quemcunque vide-

N

bus compatiendo, alimonize fufficientem illis

ris fub przefectura quafi oneregemere, crede,

annonam procurando, urbes & oppida fortifi-

illum optime demandatum munus- admini-

cando, eisdemque de munitionibus & militum

ftrare, quem vero lzetum ac gaudentem de

hac re confpexerit, dicito, illum utilitatem &

fufficienti numero profpiciendo, atque quieti

tManf -

& faluti publiczeinvigilando. Unde Drogo O-

.difc.[& / 3

vanitatem in dignitate quæüiiï'ef'

füenfisait: Currus Ifrael, & auriga ejus, por-

-

;

$. XV.

i^

tas & regis, :

b

fuftinens & gubernans.

:

»

lb;ïi;ï.

a '.*

E

x unanimi multorum

facrorum

MISCELLANEA.

expofitorum interpretatione certum eft, quod

j Fugd ZAImbitionis.

columna illa, quze populo Ifraelitico in deferto

[

. ducis & re&oris loco inferviebat, coeleftis qui-

ria dat curas; ergo fi vivere curas.

Engelgr.

^ dam nuntius fuerit, ad hiunc fpecialem effe-

I.Cu

Etbeneíecure, nonfittibicuria curze. infeft S,

&um a Deo coelitus miffus: atvero dicito fo-

II. Quid füb dignitatibus lateat, re&e.nonïae' $2

des, quamnam ob caufam Angelus ille colum-

nemo hoc difticho expreffit:

nze fimilitudinem induerit? —Nimirum quia

gori, triplexqueIdemin

Cur tibi crux triplex, Gre

corona eft?

omin.

columnan ad zedificii pondus füftentandum

Palm.$. .

5

deftinatam effe fcimus, ac ptoinde Angelus il-

2eque corona cru-

Jeinfinuarenobis voluit, quod, qui populos re-

Anne fuafil feguïtur qu

cem ?

gendo, illisqueimperando dux & gubernator

III. Urbanus VII. quoties amiculum e füb- Ibid.

eft aliorum, eodem tempore, quoa fubditis o-

tili tela fuperinduebat, alto pettore ingemi-

"bedientize debitum accipit, eosdem quoque

nabat: Quis créderet, fub tam levi findone

ortàre & fuftentare debeat.

v

tantum ponderis delitefcere!

! Juftin.lib, -

XXXVI. Juftinus hiftoriam refert, quod

IV. De S. Brunone aliquis geminos hos Anonym,

18. hift. per pronuntiatam ab oraculo fententiam ta-

scompofuit: .

í

verfä

Pontiïï&atum,

lem aliquando Regem eligendum effe, ftatu-

blatum renuit fibi Bruno

tum fuerit, qui prinius omnium folem orien-

m raro bea-

tem confpexiífet; fa&tumque inde effe, quod

.. Cernens, effe ftatum Magnatu

omnes fuos orientem verfus oculos deflexe-

Jamnum.

rint, unico duntaxat excepto, qui ut altiífimo-

rum montium cacumina, quze omnium primo

.. Phävorinus Philofophus aj;:bat, ambi-Stob, fa.

tiofos effe partim ridiculos, quod ad majora deProvid,

a fole oriente irradiarifolent, afpicere poffet,

occidentem verfus oculos faos defixit, atque

afpirarent:. partim odiofos, quod ea confe-

ideo, quia in folis luce confpicienda primus

querentur: partim miferabiles, quod fpe fze-

fuit;idemmet votisomnium Rex proclamatus

pius fallerentur.

[

"VIl Timon vero voca

bat ambitionem &ld fe;r- 9.

fuit: Ex qua hiftoria non finerationabili fun-

damento hzec poteft deduci optima morali-

avaritiam elementa malorum, eo quod ex i]- d€ Inftit. .

tas, nimirum eos, quidignitatum non orien-

lis omnia vitia, perinde ut omnia mixta ex

elementis, generarentur.

tem (ideft, delicias, honores, thefauros, im-

peria & dominia) refpiciunt, fedoccidentem

'VII. Reéte de honorib

us vitandis monuit Ovïd..,l.i.

rift,

id eft, terminum, in quem tandemin fine re-

Ovidius:

folvendi funt?) confiderant , humilitatem in

NVivetibi, quantumque potes, pgaäluftria

vita :

fe confervare & modeftiam, feque adillarum

legitimam adminiftrationem meritiffimos red-

Saevum prælufh'i fulmen ab arce venit.

É

VHI. Alphonfus Rex Aragonum afinos

Fab conc;

dere, maximeque idoneos. 'Unde S. Grego-

in f. 48,

rius ait: ' Lux miferis datur, quando, qui fe

dicebat, melioris effe conditionis, quam Re-

Jac. n. x.

lbid.n:a

ges, fiquidem illis clitellae quandoqge a dor-

in hac peregrinatione miferos agnofcunt, cla-

fo auferantur, his nunquam.

i

ritatem tranfitorize poteftatis accipiunt, &

. IX. Carolus V. Bruxellis

Principatumlbid,

t.üc,)l'-l»efare infum h-ongr-is onera f.:ompglluntur,,

ial

9

N

-

m

$80

Bübliothecee . Manualis Coucionatorie

m

[

Belgii in filium fuum Philippum fecundum

$. XVL

—

k

AXIOMA T A.

deponens cum lacrymis dicebat: O fili, ma-

gnum tibi onus impono.

& mimü farcina gachizr,

Ibid. n. 2.

X. Eremicola quidam juveni cuipiam co-

I E(,quud honos? Onus eft,

V. Honos$,

gnato füo ad hplfcopatum poftulato praece-.-

qusedam,

Ambï lo

Quae nulla quemquam commoditate beat. -

i ofi

qu

pit, ut fupermenfam primum, deinin plana

. Siquaeratur honos, non fugiatur onus.

:

DO

terra jacens, aliquoties fe revolveret, & quae-

Wuürde, Bürde.

nam volutatio fecurior effet, inde colhgeret

Ri ss n ia T g g um II . i i

i

tü

Il Vis, ut honorens? virtutem, fac, vene- Idem,

Is

Qua inftructione c *iditus juvenis, cum Epi-

rer l.S .

fcopatum utpote periculis plenum refugiffet,

Wer Tugend ehrt, ift Ehren werth.

H (er, q

poítea poft mortem inftru&tori fuo gratias a-

Dfiüw' f

IIl. Haltdichrein, ble1b gernallein,-

Florll p.E

gens apparuit, dixitque: Scito Pater, quo-

.Mach dxch mcht Zgemein, fo wirft werth V.Honor,

H

niam nunc effem de numero damnatorum, fi

Ífevn.

1i0

fuiffem de numero Epifcoporum.

Ibid. . 2.

Xl. Robertus Holkot ambitionem equo

IV. Wieder Helhg ift, loift der Feyertag

Toid. n,7.

n

Wie der Heilig iit, alfoift das Opfer.

i.eg tj

hiftrionis cujusdam comparabat, qui do&tus

V. Wann der bchatten am grofsten 1& geht bed

0i

ab eo fuerat genua fübmittere, quoties ille:

die Sonn bald unter.

FleBlamus g«sua , dicebat; iterumque furgere

$ Atf

ad verbum Lrvate

Quem cum famulus ei

VE Ehr hat wüchfene Flügel, wenn manzu gpiq,

100 $

" hoch fhegt zerfchmelzen fie.-

furripuiflet; ipfe eum infecutus ad equum in

VII Honores mutant mores, fed raro in me-

pr

medio fluminis confiítentem folita verba :

(iftodun C

liores.

Ehren verkehren, aber felten

It

Fleiawis genua, pronunciavit; quibus auditis

vermehren

j

equus fe & fefforem aquisimmerfit, & ad ver-

VIII.. Sl re pnvens, nequenomen habere me-

id

bum Levateiterum furgens, finefamulo adhe-

X

rumrecurrit.

Sic enim & mundus joculatur

reris.

«

IX. Hoceftregnare, nolle regnare cum poffis. pinius,

cum ambitiofis & ludicre honorem oblatum

X. Qu1 recte faciet, non qui domtfiatur, ent Juvenal.

repetens poffefforem cum ignominia deponit,

Rex.:

unde Boetius in perfona mund1 fic talem am-

em

[

--

Tunc ornia jure tenebis,

ï

bitiofumalloquitur: Afcende, fiplacet, fed

Cum poteris Rex elfe tui.

ealege, utne, cum ludicri meiratio poPculat,

defcendere injuriam putes. .

XI Imperare fibi maximum efti imperium. Senec,

lbid. -

XIl. Dionyfius Rex Sicilize Damocli affen-

^$. XVIL

h] |

M

tatori beatum ipfum prædwantx beatitudinem

AUTHORES

F

Rugem demonftraturusin fella juxta menfam

Id

fele&iffimis cibis inftru&am collocari, fed fi-

I. Jacobus Marchantius in Horto Pa&orum,&

Ml

t

mul e lacunari nudum g gladium e feta. equina

- Tuba Sacerd. le&. 5.

fuper caput pendentem imminere ]uHït utex

II. Joannes Bufezeus in Panario.- V. Ambltlo.

u

hocfa&to colligeret, in quanto femper timore

Ii. Ludovicus Granatenüs in loms comm.

E

1

ericuloque verfarentur Reges, & omnes alii

. fol. 593.

Vil

in honoribus conftituti, quamque omnes eo-

Q

rum delicize & felicitates per hunc timorem

]V. Thomas Stapletonus in Promptuarm mo-

C

rali Dom. 3. Adv. text. 6. & text. 6. in

4

corrumperentur, & faftidium generarent

Ap. Fab,

X1II. Etiamillud ambitiofos non paruim ve-

Dom. 16. poft Pent. & text. 4. mDom 2.

hi

l. c.

xat, quod Senecahis verbis expreffit: Ambi-

po[t Pent.

ïïä

tiofo non tam jucundum eft, multos poft fe vi-

V. Laurentius Beyrhnck in Promptuano mo-

dere,quamaliquem ante fe habere moleftum.

rali text. 4. infefto SS. Innocentum, &

!YAn

Juvena!

XIV. Re&equoque cecinit javenalis:

text. 1. in fefto S. Michaelis.

&i

Sat, 10

Quid Craffos, quid Pompejos evertit? &illum,

VI. Jofephus Langlus in Polyanthæa V. Am-

Ad fua qui domitos deduxit flagra Quirites ?.

bitio.

j

Summus nempe locus nulla non arte petitus

l

M'Ignaque Numinibus vota exaudita mali-

V. Jofephus Man(i m . Bibliotheca morall

Ti

trac. 3.

t

gnis.

-?Q-'?Hä- »ææä—ä* -äeäaoä- 3tb? -tooset- -&2&&*-&2803* «ääïü-mæïäü-

Pit 37.

u

TITULUS .

IX.

l

lil

(

RMICITIA

Icc] t

üdei

Dwifo.

M

QUOAD lLSSENTIA'VI

II. Dividitur a S. Thoma in naturalem , quze s. Thom,

ngämtw.

inter patrem & filium, caeterosque confangul— l.c

ä

|

AA

neos,interquos communicatio rerum ad natu-

Hi

$. Thom,

ram pertinentium effe debet,reperitur. Dorme-

E

2.2..23

ft juxta S. Thomam amor mutuzeébene-

|

2.I

volentizefuper aliqua communicatijone

flicam vel economicam,quze eftinter domefticos

bi

S. Aug

fundatus.

Juxta S. Auguftinum, eft

in his,

use ad domus difpenfationem perti-

PIOV 26

omnium humanarum, divinarumque rerum

nent.

á

ivilem vel politicam, quae inter conci-

11$,

€j. 45

cum benevolentla & cantate fumma «con-

ves invenitur per operum civilium commue-

te

fenüo.

nicationem.. . Divinam, qua homines in uno

/

COE-

hr

]

Titulus LX, — 4micitia.

81

- eorpore Écclefize, communicant, inter fe,

$. II.

& cum Dgo.

Bl(hlæ[.

EX SS. PATRIBUS.

VI HOHQQ.

— Qualita;.

-S?Amb;.l. IlI. Primus eft Penevolentia in affe&u, pet

I. V'era illa amicitia eft, & Chrifti glutineco- $, ftier. ia

5.de ofio- quam amicus propter fe, & non propter fua

pulata, quam non utilitas rei familia- epift. ad

bona diligitur; nam, tefte S. Ambrofio, vir-

ris, non praefentia corporum tantum, non fub- Faulinam.

l,

tus eft amicitia, non quzeftus, quia non pe-

dola & palpans adulatio, fed Dei timor, & di-

cunia paratur, fed gratia.

vinarum Scripturarum conciliant ftudia.

/.

SHierad — IV. Concordia in Jenfu : nam in amicis non

Il Amicitia, quae definere potuit, nun-

Florïl, b

Demetr. res quaeritur, fed voluntas, ut fapienter S.

quam fuit vera.

JLLOngr

Hieronymus dixit; eadem velle, & eadem

III. Amicitia parem aut facit, aut accipit. S. Ambr,

nolle, fir,ma; amicitia eít.

Ubiinzequalitas, & alterius eminentia, alte- deoffic.

M. M.

rius fubjectio, ibi non tam amicitia, quam

Arift.L g.

V. Beeficentia in effeu : feu communica-

adulatio eft.

bid

E. 69« tjo bonorum; quam ob caufam amicorum

omnia bona communia dicuntur.

1V. Neceffitas amicum probat, & intimze S. Hier.

charitatis ardorem

lid,

S. Aug.

VI. . Fides €? conflautia in adverfis: nam, ut

ventionis elucidat.

fplendor exhibitze mbf füp.Mich.

.L12.99- S. Auguftinus recte pronunciavit: nihil fic

*

V. Amicitia tanto certior eft, quanto ve- Caffiod in

probat amicum, quemadmodum oneris ami-

tuftior; quia facile mutari non

Caffiod.in ci füpportatio; &, ut Caffanderait, quive-

per longa fzecula cuftoditur.

poteft, quod quafi ep.

e;aift.

re amicus eft, omni tempore diligit; nam

VI. Non p

0

eum tornientum non fuperat, labor non la-

ui Deo fuerit inimicus.

teft homo homini effe amicus, Idem.

xat, thefaurus

. VII. Quid eftamicus, nificonfors

Vamoris, S, Ambr,

x

non effert, alienus amor non

p. Engel-

Plinfor,

occupat.

ad quem animum tuum adjungas, atque ap- ?

r, embl,

Jwend, —

plices, ita mifceas, ut unum velis fieri e duo-

13.Luc.E-

s. L

bus: cui te tanquam alteri tibi committas,

vahg.p.2.

aquo nihil timeas, nihil ipfe commodi tui $. Ambr.

EX .S. SCRIPTURA.

inhoneftum petas? non enim vectigalis ami-

l. s. de of-

fic, ulte

3

Qualiza:.

citia, non quzeftus, quia non pecunia quzeri-

Sunt, '

Prov. 17.

mni tempore diligit, qui amicus eft: &

tur, fed gratia; nec licitatione

pretiorum,

. x7.

T

fed-beneyolentiæ.

frater in anguftiis comprobatur.

Eccl.22.

Mc&j]it&:.

]

II. Fidem poffide cum amico in pauperta-

te illius, ut & in bonis illius laeteris.

Íntem-

- VIII. Sineamicis omnis cogitatio effet tze- Caffiod. in

pore tribulationis illius permane illi fidelis,

dium, omnis operatio labor, omnis terra pe- €Pift.

ut & in haereditate illius cohzeres fis.

regrinatio, omnis vita tormentum, fine quo-

Eccl. 6. |

.III. Amicus fi permanferit fixus, erit tibi

rum folatio vivere, effet mori.

'Y» EIe

quafi cozequalis, & in domefticis tuis fidu-

Utilitas.

cialiter aget: fi humiliaverit fe contra te, &

IX. Solatium hujus vitze eft, ut habeas, cui

| Ambr.L.3.

a facie tua abfconderit fe, unanimem'habe-

pe&us aperias, cui arcana communices, cui

e offic.-

bis amicitiagn bongm.

fecreta tui pectoris committas, ut colloces ti-

Utilitas

bi fidelem virum, qui in profperis gratuletur

tibi, in triftibus compatiatur, in perfecutioni-

db v.14.

IV. Amicus fidelis prote&io fortis : qui

autem inyenit illum, invenit thefaurum. . À-

bus adhortetur; facilis vox, & communis:

mico fideli nulla eft comparatio, & non eft

totus fum tuus : fed paucioris eft effe&us.

.X. Amicitia & profperas res dulciores fa- Ib. 1. 3. de

ponderatio digna auri & argenti contra bo-

nitatem fidei illius; amicus fidelis medica-

cit, & adverfas communione temperat, & 1e- fum.bon,

imentum vitee & immortalitatis, & qui me-

viores reddit; quia, dum in tribulatione a-

mici confolatio adjungitur, nec animus fran-

tuunt Dominum, inveniunt illum.

; Prov, 27.

V.. Unguento & variis odoribus dele&a-

gitur, & minus eadem patitur.

N^ 9.

tur cor, & bonis amici confiliis anima dul-

coratur.

$. IV.

EXEMPLA SACRA ET PROFANA.

| -Ecd. 25.

VI. Bga;us, qui invenietamicum verum.

Y. 12.

Falfzta:.

onathas dilekit David quafi animam fuam, z.Reg.18.

I.J

quia anima illius erat conglutinata ani- ** 1

6 T00

Ecd.6.v.8 X VII. Eft amicus fecundum tempus/, &

m2e David; hinc & exfpoliavitfe Jonathas tu-

IO.

non permanebit in die tribulationis. Eft au-

'-ll c*

nicafua, qua eratindutus, & dediteam David,

tem amicus focius menfze, & non permane-

& reliqua veftimenta fuausque ad gladium &

bit in die neceffitatis.

arcum fuum, & usquead balteum..

| Prov. 26. - VIII. Sicut noxius eft, qui mittit fagittas

II. Cuminnavigatione Indica, fra&a navi, Rho.hi(t.1,

n ;8.

& lanceas in mortemn: ita vir, qui fraudulen-

plerumque in lembum adhzrentem infiliif- 404 $-15

ter nocet amico fuo, & , cum fuerit depre-

fent, & propter periculum fubmerfionis decre-

hentus, dicit: Ludens fet:i.

tum effet, aliquot homines in mare ejicere, & :

R. P. Lofm, Bibl. Man, Tom.T.

proe-

r

«

$2

Bibliothece ,Mznuulk Concionatorie

preeter alios etiam fors Gafparem Ximenium

. ÀI. Sicut diligenter compingitur navis,quze Plutarch,

variis in tempeftatibus ufuieftfutura ; ita di- in moral,

tetigiffet, Ferdinandus frater ipfius junior di-

xit, non paffurum fe, ut Gafpar ejiceretur, fed

ligenter prius probandus eft amicus, quo quis

Thflmu

fe potius vicarium caput offerre, atque adeo

conftanter eft ufurus.

yaps

III. Sicut fuavius eft antiphonum, quam fi Seneca im

Gb

nequicquam urgente fratre, utipfe velut forte

deftinatusin aquas projiceretur, perfuafit, ut

vox eadem femper audiatur; ita jucundior elt fimil.

inundasabjiceretur. Sedquiaa Deorobora-

amicus ita concordans , ut tamen interdum,

tus, totum pene diem per 360. paffuum millia

ubi opus eft, diffideat, quam ad

plator per om-

natando lembum fecutus eft, tandem placato

nia femper affentiens.

* mari a ye&oribus iterum inlembum receptus

IV. Sicutoculus unus verti

non pc;teR, nifi S. Cypr.

eft.

& alter ad idem objectum vertatur; itainter

de fingus

TE

lar.Cleric.

Engelgr.

III. InBelgio cum vir quidam inügnis in

amicos, quidquid unus voluerit, idem & alter

.2 LuC,. extrema lucta inprimis uxorem , deinde filios

volet.

v.em

* &filias, & demumfervos & ancillasrogaffet,

V. Sicut cervi per fluvium natantes capi- S. Aug.

13. Sf 3.

tatergoantecedentis imponunt; ita & amici,f.21. de

utopemferrent, & finguli reponderent, non

eífehocinfua poteftate, in has voces & gemi-

ut commodius per mare hujus mundi tran- Ytb-Ap.

tuserupit: Ovanas hominumcuras! o quan-

feant, onera fua amicorum humeris impo-

tum eít in rebus inane! Ecce egotibi, uxor,

nunt..

Utilitas.

vobis, o filii & filize, laboravi, fudavi, vires &

valetudinem impendi, quin &animam meam

VI. Sicut Medicus aegrum etiam non fen- Plutarcli,

forte oppignoravi,& ecce hzec eft merces mea,

tientem fanat; itaamicus, etiamfi ignoretur, in moral.

"

[

utin hora noviffimaimplorem opem veftram,

amicum juvat.

f

ln hat

& noninveniam. Oquam fatiusfuilfet, fi Deo

VII. Sicut apem propter acu

leum non o- Cato aþäd

ferviiffem! fi amicos interra &incoelis mihi

dio habemus, fed potius propter fru&um to- Max. f.6.

leramus : ita amicum propter amicam objur-

comparaífem, qui in hoc articulo mihi adef-

fent! Ofi vivereliceret, quam faperem!

gationem non averfari, fed potius propter be-

$ibid

IV. Quidam moribundus, cum calicem a-

nevolentiam amare oportet.

marze potionis tremula manuteneret, & qui-

Falfitas.

BD

dam ex adítantibus eum hortaretur, ut amicif-

TU G2b

fimo calicem hunc propinaret, Chriftum e

VIIE Sicut hirundines zflivo tempore Cicero 1.4

przefto funt, frigore pulf2e recedunt; ficamici ad Heren.

f

cruce pendentem intuitus dixit: Tibi amico-

rum meorum dile&iffimo hunc calicem propi-

falfi fereno tempore przefto funt; at fimul ubi

no, quifalutis meze caufa calicem paflionis e-

fortunze hyemem viderint, aufugiunt.

potafti.

IX. Sicut baculi arundinei, dum eis inniti Fab.conc,

& V.

volumus , frauguntur; ita amici falfi, dum z4- in fer.

rog.

EXEMPLA PROFANA.

opem eorum expetimus, non juvant.

X. Sicutargentum vivum, licet auro fit ar- Ibid.

Plutarch, [.

&iffime copulatum, in igne tamen id deferit ;

Pe

ricles amico roganti, ut pro fe fälfum fe-

Vg

in apoph.,

ftimonium diceret, fe quidem amicum

ita amici falfi, etfi viventi amico fortiffime

p

üwg

effe dixit, fed ad aras usque.

-adhæferint, morientem deferunt.

mnil,4,

Val Max.

II. Rutilius, cum amico injuftum quid pe-

/

s'

ult

16.€.4-. tenti negaffet, &is diceret: quid ergo tua mi-

$2 AE

hi opus eft amicitia, fi, quae peto, non impe-

A MED I A.

trem ? refpondit: quin imo quid tua mihi

lba,c,

ä

prodeft amicitia, fiinhonefta propterte facere

yp

mor Dii, juxta illud Siracidis : Qui ti- Ecd. 6,

cogar ?

met Deum, aeque habebit amicitiam V. 17. ' —^

Plütarch,

III. Scipio dabatoperam, ne aliquando a

bonam, quoniam fecundum illum erit ami-

cus illius.

"

;

inapoph. foro rediretdomum, priusquam aliquem eo-

g

rum, in quos incidiffet, fibi familiarem & ami-

II Jan[uetudo €9

ajäbilitdi; juxta illud e-1bid, v;s-

cum effeciífet , fentiens, nullam effe bomini

jusdemSiracidis: Verbum dulce mult

;

amicos, & mitigat inimicos.

ip].icat

poffeffionem meliorem.

IV. Dionyfius fenior a

dmiratus egregiam

III. Cormsnuunicatio bonorum : fic Antalcidas Plut. in

apoph.

fidem Damonis & Pythize, ( quod fcilicet Da-

docuit, quiinterrogatus, quo pacto quis ami- Lacon,

cos fibi facere poffet? refpondit: Si loqua-

mon ad mortem damnatus, cum facultatem

impetraífet, domum prius eundi, & res fuas

tur illis jucundiffima , & utiliffima praftet. .

g

componendi, & Pythiasinterea vadem feob-

Hinc & communis perfuafio orta, amicitiam Engelgr.

tuliffet, ad conftitutum tempus redierit) rogo,

tribus foveri, pileo (obvium amice falutando) embl. 13.

inquiebat, ut me quoque in amicitiam veftram

charta (literas fcribendo) & vitro (hauftum 2: -

recipiatis ; fimulque vitam damnato donavit. -

amico offerendo ) ; uti olim Alphonfus Rex

Aragoniase dicere folebat.

5' VI.

u

IV. Tolerantia laborum pro amico [u[ceyto-

»SIMILITUDINES.

rui: hinc de SS. Martyribus canit Écclefia:

SN (

Calicem Domini bibe

4

3 Qf -

.. Qualitas.

funt.

runt, & agnici Dei facti

^

lion,

Max, fö I Sl

cut equi virtutem in bello explorarhus,;

V. Confenfio voluntatum: hinc Chriftus

di- 19,86; T

|

ita amicum/n c

xit Apoftolis: Vos amici mei eftis, fi feceri- V- 14.

à

alamitate & infortunio.

probamus.

tis, quae ego præcïpio vobis.

|

$. VIII.

Tiuus LX. .A:hicitia.

93

"ard,. 1

ort],

$. VIII.

coeunt, improbitatis judicium.

Secundo,

ASCETICA..

noffe debet fpecies harum amicitiarum, qua-

: .

rum tres enumerat Alphonfus Rodriquez , Rodr. p.x.

Thömo

I.'Du

ofunt, quze afceta fpecialiter circa ami-

quarum prima eft eorum, qui ob fimilitudi- ** 4- C.!5:

*

il

T

a

Kemp.l.£,

citiam obfervare debet.

Primum eft,

nem nature, aut amabilitatem, formam-

c. 8.

utíciat, quzenanr potiffimum amicitia quae-

que corporis fe mutuo plus, quamalios dili-

renda & confervanda fit, ea Ícilicet, de qua

gunt.

Altera eorum, qui certis quibusdam

pius afceta fic loquitur: Sine amico non po-

perfonis, a quibus promotionem ad honora-

tes bene vivere, & fi Jefus non fuerittibi prae

ta officia fperant, adhzerent, eorumque gra-

Üpy,

omnibus amicus,eris nimis triftis & defolatus.

tiam & favorem variis obfequiis aucupantur.

BU«

L5. 6 7.

Ob binam autem caufam hic prae czeteris in a-

Tertia & peffima eft eorum, qui inter fe co-

lrl

Prioremidem author

micum eft eligendus.

eunt ad novitates in religionem inducendas,

lib. cit. indicat, dum ait: Dileétio creaturae

& conflitutiones ejusdem convellendas , de

Á

fallax &inftabilis: dilectio Jefu fidelis & per-

quibus proin jure dicatur illud Canticorum : Cant. z.

4, de

0p,

feverabilis. Quiadhaeret creaturge,cadet cum

Fili Matris meaxe pugnaverunt contra me,- 9

labili: quiamplectitur Jefum, firmabiturinze-

3. Noffe debetindicia, per quae cognofci pof- .

vum. lllum dilige, & amicum tibi retine, qui

funt ejusmodi amiciti»e, quze quidem clare S.

S. Laur.

omnibus recedentibus te non relinquet, nec

Laurentius Juftinianus fequentibus verbis in-

uft, de

patieturinfineperire. Teneasteapud jelum

dicavit: Hicamor, cum in corde imprudentis

ütarch,

vivus & moriens, & illius fidelitati te commit-

ifc. mon,.

(ortl,

exortus radices mittere ac pullulare coeperit, c

l22

te, qui omnibus deficientibus folus te poteft

corporalem quarit dilecti przefentiam, cum

S.Aug, juvare.

Pofteriorem S. Auguftinus his ver-

eodem habitare, cum eodem loqui defiderat.

1.50, h.38-bis indicavit: Nihil delectabilius Deo; nam

toqd

Sicut autem ex ipfius gaudet aípe&u, itaab-

lx (

in homine funt, quze te offendunt, toleras ta-

fentia contriftatur. Solus vult cum eo, quem

menpropter amicitiam. Deiamicitia, quibus

diligit fenfualiter, loqui: folus cum eo con-

- yebus debet cogi , ut diffolvatur ate, non in-

verfari, quia in illius mente habitare jam coe-

venies.

Et non eft Deus, qui te offendat, fi -

pit; livore quippe invidie accenditur, fi

tu eum non offendas; nihil eo pulchrius, ni-

quempiam ab eodem diligi, & cum eodem

Td. in ms- hil dulcius.

Hinc alibi idem author fic ani-

converfari profpexerit.

. Abfentiam etiam

ieero[4

4mläl-f-24- mam alloquitur: O anima mea, dilige eum,

ipfius,magnam fibi deleCtationis jaé&turam ze-

] lleren,

a qua tantum dileGa es. Eligeillum amicum

ftimat. Sicut enim amat fingulariter, ita &

tuum prze omnibus amicis tuis, qui, cum oin-

ainari vult, atque caeco feductus erroreigno-

nia fubtra&a fuerint, folus tibi fidem fervabit.

rat, fe vefano amore percuffum.

4. Noffe

ln die fepulturze tuze, cum omnes amici tui

Sb.cont,

debet damna, quae ex talibus amicitiis oriri

4 infet,

recedent a te, ille te non derelinquet, fed tue-

folent, & ad tria fere capita revocari poffunt,

Ogg

bitur a rugientibus praeparatis ad efcam.

dum Ícilicet Deo fübtrahitur debitus amor,

Did,

Quanti vero veftiimanda fit hzec amicitia, pau-

aut certe in creaturas dividitur; quam ob

cis, fed efficacibus verbisindicavit S. Grego-

caufam, ut obfervavit S. Chryfoftomus, Chri-

S.Greg.a-rius, dum exclamavit: O mira divinz bo-

ftus poft refurrectionem fuam non eft verfa- S, Chryf

pud En

embl

[j e

£- nitatis dignatio! Servi digni non fumüs, &

tus cum difcipulis, quadraginta diebus, fedh.t.inÁ&,

amici vocamur: Quanta dignitas eft homi-

per quadraginta dies, advolabat enim ac de-

pott,

$. UILt'

num, effe amicos Dei! Porro quibus mediis

volabat rurfum. . Curita tandem? fubduce-

h2ec amicitia procuranda & confervanda fit,

bat animos illorum adaltiora, nec patiebatur

pulchre indicavit libellus deimitatione Chri-

ilos fimiliter erga ipfum fic affe&os effe,

Liba.c.g.íti, dum ait: Magna ars eít, fcire cum Jefu

d. 6,

quemadmodum prius fuerant.

Siquidemfic

du

converíari, & fcire Jefüum tenere, magna pru-

erant affecti, utadmodum zegre abillo divel-

dentia. .Efto humilis & pacificus, & erit te-

lerentur. Unde & confolansillos dicit: Expe-

. cum [efus. Sis devotus & quietus, & mane-

dit vobis, utegovadam. — Deindeipfi quoque

bit tecum Jefüs. Potes cito fugare Jefum, &

Communitati jeu . Religioni graviter nocent ; S.Thom.

bidu V-S'

gratiam ejus perdere, fi volueris ad exterio-

nam inducunt varias divifiones, clancularios

2.2.9 27.

8.7, ad I,

ra declinare. Et fi illum effugaveris, & perdi-

congreffus, confpirationes, odia, fufpiciones,

deris, ad quem fugies, & quem tunc quaeres

invidias, inimicitias, atqueadeo teterrima pe-

lut, i

amicum? . Nonne hoc eft majus damnum,

ftis Religionum merito vocantur.

Eu

Denique

quam fi totum perderes mundum? quid po-

lis ipfis, qui eos fovent, nocent gravilffinie,

teft tibi mundus conferre fine Jefu?

dum & omni merito eos privant (nam tefte

II. Alterum eft, ut norit difcernere, &

D. Thoma, dile&io amicorum apud Deum

ngdit.

fugere particulares & noxias amicitias, quod.

mercedem nonhabet, quando propter hoc fo-

:mhl. 150

-uttanto certius preftet , primo noffe in ge-

lumamantur, quiaamicifunt) & gratiarum

f! I'

nere debet, quzenam particulares & noxi?e a-

divinarum influxum impediunt; nam fi, ut

micitize dicendze fint, fcilicet omnis illa, cu-

bene difcurrit S. Bernardus, Apoftoli carni

jus caufa & fundamentum non eft Deus. De

dominicae inhaerentes , quze fola fancta erat, S. Bern.

| ' s. Bafil.c

qua clarius locutus S. Bafilius: Charitatem

Spiritu fancto repleri nequiverunt, donec tol-f«deAic,

1nOne

3o coni-quidem, inquit, habere inter fe mutuam de-

leretur ab eis, tu.carni tux& ( & carnalibus

bent Fratres, non itatamen, ut duo tresve

fociis) adítri&us & conglutinatus, illum ve-

feorfim a caeteris fodalitatem ineant. Quan-

raciffimum Spiritum te putas poffe fufcipere,

of D

doquidem hoc non charitas , fed carnalitas,

nifi carneis iftis confolationibus funditus re-

f4 M'

fed feditio & divifio foret, & eorum, qui fic

nuntiare tentayeris? . Id quod bene advertit

.R P. Lohn. Bibl. [Man. Tom. I.

L 23

S. Ger-

84

Bibli?thecæ AManualis Conciouatoria

L. r.infin, S. Gertráüdis, hinc cavebat maxime in verbis,

in frönte aflas & hyems, i ab(;batque latus apere

£.2

ne cujusquam hominis cor fibi attraheret, ne-

tum, digitum vero cordi intentum cum hac e-

veinejus feamicitiam infinuet, unde quavis

pigraphe: /onge & proye, . Cujus figurze hzec e-

poftoccafioneretraheretur. Oninem enim a-

rat expofitio: Juvenis fignificabat amicitiam

micitiam humanam , cujus advertere potuit

femper florentem effe debere: nudum caput

caufam, fundamentumque non effe Deum, ut

indicabat nihil aliud,quam amici bonum quaze-

Pf

du

virus lethale sbhorrebat, malebatque obfe-

rendum : rudeindumentum tolerantiam labo-

V

il

quiis ac beneficiis cujuscunquecarere, quam

rum; vita & morsfocietatem perpetuam; ze-

j

"p in.

- admittere,ut humano fecum favore cor cujus-

ftas & hyems profpera & adverfa; latusaper-

ET

Rodr. p.1. quam effet occupatum. Ejusdem animi Joan-

tum candorem & fimplicitatem; nudum cor

lbidn

t4. C18. pes de Luca ex Ordine S. Francifci erat, qui

finceri amoris exhibitionem; longe & prope e-

Ti

cum a quodam interrogatus fuiffet, cur tanto-

jusdem inomniloco coníftantiam fignificabat.

pere Fratrum confortium vitaret? refpondit,

XI. Interrogatus quidam,quid effet amicus? Ibid,

idfe obipforum bonumfacere; quanto magis

refpondit,alterego. Unde & Cicero dixit: Eft

enim ipfe Deo unitus foret, tanto plus eorum

isamicus quidem, qui eft tanquam alter idem,

Tullios

commodis fe profpe&turum; teneriores vero

alterum enim acquirit, cujus animum ita cum,

cumiis amicitias a Deo retrahere, adeo

gue fi-

fuo corumifceat, ut efficiat peneunum ex duo-

bus. HincSyfigambi Dariiuxori, Hepheftio-

Wuchleras

bi& 1pfls oHïc'erel:.

$

IX.

nem pro Alexandrofalutanti, & cognitum er-

Y,eod,

! MISC

EL

LANE

'A.

rorem deprecanti, refpondit Alexander: non

*

errafti, nam &hic Alexandereft. .

Qualita:.

Nece[fitas.

Max. fer. 1.

Wordeg,

de amicit.

Ve

raamicitia tria requirit maxinie, virtu-

atb : Re&e dixitSailuftius: non exercitus, Salluft, m

pii,

tem tanquam honeftam, familiaritatem

neque thefauri, przefidiaregni funt, fed amici, lugurt,.

utjucundam , & ufum tanquam neceffarium ;

quos neque armis cogere, neque auro parare

nam ubi judicaris amore dignum, recipere de-

queas, officio & fide parantur.

- bes, & congreffu lzetari, & uti, fieges.

Dienitas. -

Sen, ep.3.

II.. Si aliquem amicum exiftimas, cui non

XIII. Nec male S. Gregorius Nazianz.

Ap. Eng,

|

tantum credis, quantumtibi, vehementer er-

. Fidis amicis nil puta przeftantius,

embl. r3.

ras, & nonfatis noífti vim verae amicitige, in-

ulebat olim Seneca.

;

Quos caíus afper parturit, non pocula. $ ?

Erafm.l.6.

Jucunditas.

Ill. Tarquinius Superbus ex

ul factus dixif,

SPOP^* fetumdenique cognoviffe; quos fidos amicos

XIV. Excepta fapientia, inquit Cicero, ni- Cicero de

hil melius datum eft homini a Diis immorta- 9nicit.

haberet, quos infidos, cum neutris gratiam re-

libus, quam amicitia.

Quid enim dulcius,

ferre poffet,

^

,

Ovidius.

IV. Re&GececinitP

oetä-:

quam habere, cum quo omnia audeas íic lo-

—

Donec eris felix, multos numerabis amicos,

qui, ut tecum? quis effet tantus fructus in

Tempora fi fuerint nubila, foius eris.

profperis rebus, nili haberes amicum, qui illis

g.

Lang. in

.N. Cum quondam hirundo ad matrem di-

zeque, ac tu ipfe gauderet? advería etiam

ferre difficile effet fine eo, qui illa gravius e-

polyanth. xifet, fe turdum perquam commodum ami-

:

cum reperiffe, refpondit mater: Erras, o filia,

tiam, quam tu ferret.

nam male tecum conveniet, cum tu calor em,

XV. Nihilzequezegrum reficit, quam ami- Sen.ep.79

corum affe&us: non judico me mori, cumil-

illefrigus amet: tuverfe

:

quaris, ille brumam.

)etat.

"

los fuperftites reliquero; puto, in

quam, me

]bid.

. VW. Cum carbonarius quondam fullonem

victurum noncum illis, fed per illos.

t ]

4

1

ad vedes fpatiofas fecum inhabitandas invita-

Falfitas.

:l

l

ret, negavitidfullo, dicens: quid commercii

XVI. Vere defalfo amico cecinit Martialis: Mart.La.-

nobis effe poteft, cum, quae ego eluendo nitida

f

Hunc, quem fvina fibi , que

[

m inenfa pararit

effeci, tu fuligine obfufces?

amicorum,

Plininep. VlI.CatoCenforiusinannulohocíymbolum

Effe putas Hdæ pe&us

amicitize ;

ALFat.c:

geftabat:Eftoamicus unius &inimicusnullius.

Ls

T

Vinum amat, & cyathos, & fumina, & oftrea,

Ovid.l.2.

VIII. Vere Ovidius cecinit:

non te:

dePont. Turpequidem ditu, fed (i modo vera fatemur,

Sublat;.) vino millus amicu

S erit.

Vuigus amicitias utilitate probat.

XVII.. Antigonus Diis facrificans precaba- Max. fer,

&

S. Aug,

IX. Nonmalegemini illi aulici,tefte S. Au-

tur,ut fea fimulatis fervarentamicis ? cumque de amic.

Conf.c.14 cuftino difcurrerunt, quiconfiderantes, quan-

quis interrogaret, curhoc peteret? refpondit:

fe

to molimine gratia Principum acquiratur, &

Quia hoftes, cum cognofco, caveo.

confervetur, adfe mutuo dixerunt: Dic quaefo

. XVIII. Pulchre falfos amicos a veris di- Vit. Bar-

hI

te, omnibus iflis laboribus noftris quo ambi-

qt

fcernere docuit Barlaam, dum dixit, fuiffe laam. c.13

[:

inus pervenire? majorne effepoterit fpesno-

quempiam, quiextribus, quos habebat, ami-

ftra in palatio, quam ut amici Imperatoris fi-

cis, duos omni benevolentia profequebatur,

l

tertium nihili faciebat.

mus? Etibi quid non fragile, plenumque pe-

Que,

tamen , ubi

riculis? amicus autem Dei effe fi voluero, ec-

ad judicem citatus opem petiit, folum fide-

Q

ce jam fio. :

lem patronum & comitem expertus eft, cum

Engelgr.

X. Lilius Giraldus

* A'Qg.

ln de

fic amibitiam depinxit:

primus non nifi veftem obtulerit, fecundus

medkl

embH45. Tuvenis ftabat dete&o capite;rudi tanica indu-

ad parvum duntaxat intervallum comitatus

Qu

l

P0* tus, in guj us fimbria fcriptum erat vita & mor*,

ef. Ex his autem amjpis Barlaam pri-

Inun

M

' Tz'tulus AX

:Amor 9777

85

mürn divitias, fecundum uxorem & réliquos

D Utbüpes; ibbamict

confanguineos, tertium o

Ibid.

re dixit.

pera bona fignifica-

Wo Geld, da /die Welt.

$. X.

"$ XI

AXIOMATA.

AUTHORES.

Pythag. a-;-

ud Gell.:

I. Amicorum omnia funt cofnmunia'.* "

I. Ariftoteles in m

"

ang. in /

* ll. Moresamici noveris, non oderis.-

]I. Cicero in Lzelio.

agnis moralibus.

polyanth.

Der Freund Gebrechen (oll man kennen,

V. eod.

aber nicht nennen.

III. Jofeph. Langius in.Polyanthæa., V. eod.

IV. Francifcus Petrarchal. r. Dial. so. & feq.

l»id. ]IT. Novos parans amicos, ne oblivif&er'e ve-

1d.

?

V. Matthaeus T

ympius in menfa Theologo-

terum.

Philofophica.

lbid

VlI. Henricus En

IV. Nequenulli fis amicusk, neque multis.

gelgrgve' p. 2. Lucis Evang,

Zu wenig Freund, und auch zu viel, -

embl. 13. & 45.

Verderben. dir all beyd das Spiel.

VII. Alphonfus Rodriquez de particularibus

Amicus certus in re incerta cernitur.

Noth und Unglück entdecken fa

amicitiis p. 1. tr. 4. C. 18. 19. & 20.

E

lfcþher

VIII. Hadrianus Lyrzeus l. 3. Apopht. 1.de

Freunden Tück.

part. amic. ubihoc axioma S. P. Ignatii ex-

Buchlerus VI. Temporefelici multi numerantur amici,

. €0Q,

plicat: Utinter homines tuto verferis, ze-

Dum fortuna perit, nullus amicus erit.

quus fis omnibus, nemini obnoxius.

In Elend, in Gefahr, und in Noth

IX. S.Francifcus Salefius in Introd. ad devot,

Gehn der Freund taufend auf ein Loth.

vitam p.3. c.17. 19.20. 21. & 22. ubi totam

Ml g

Eioyileg, V

Il. Alt Wein, alt Freund, alt Geld,

hancmateriam egregie pertra&at, &, quo-

lgt

pot, ,

Führen den Preis in aller Welt,

modo vera amicitia a falía difce

VIII. Freund in der Noth, Freund in dem

rnenda fit,

po

folide oftendit.

Tod, Freund hinter R

z

:

uck , ün'd drey

X. Bernardinus Rofi

gnolius de difcipl. chrift.

| ftarke Bruck.

pert. 1. 4. c.27.

»

Ap.Erg,

enblna,

()

LX

OO SNREoSNRS ENSoENES SNSoSNT:

A

3

sue

Cicero de

TITULUS X.

amicit,

!

s

I

OAR-S$UEL

$.

uno capiunt peccatoxfäg - & ideo fi quis prseter

QUOAD

ESSENTIAM.

tealiud diligit, non eft caritas tua Deus in eo,

amor dulcedinis, & dulcedo amoris, amor non.

crucians, fed delectans.

n

Definitio.

I

IlI. S.Thomas poftAriftotelem dividit amo- S. Th, in

rem fuiin exteriorem, feufecundum partem ir- 3- dift. g.

iB kü inclinatio volunfatis ad proprium bo-

rationalem & fenfitivam ( qualiseftbonorum 9* !* -6

:580-31779 |

num appetendum; unde alio nomine

E

corporalium & temporalium,puta divitiarum,

amor concupifcentize vocatur, ad di-

honorum, voluptatum corporis &c. amor) &

ftin&tionem amoris amicitize, quo bonum vo-

interiorem, feu fecundum partem rationalem,

luntas appetit, non ut proprio, fed alieno

| MW

quo bona zeterna & fpiritualia appetuntur ;

fubjecto bonum & conveniens eft,

unde dicit S. Do&tor, amare feipfum, quantum

ad exteriorem hominem, eft vituperabile: fed

Diw:üo.

JukFatc;^ — ll. Dividiturin£donum & malur, feu commu-

quantum ad interiorem, eftlaudabile. :

6.confid.5 nem & proprium. ^ Communis & bonus eft,

4dius. Amoris fui. vitiofi. -

quando homo feipfum & alia propter Deum a-

I. Se pro fine habere.

- Thorn,

mat; atqueadeo communis vocatur,quia idem

II. Nolle premi, aut fuübeffe.

. Kemp.l.3,

,M;x, fer.

eftcum amore, quo Deus ejusmodi obje&a a-

€. 54.

III. Profüo commodo femperlaborare.

mat. Proprius & malus eft, quando homoin

IV. Honorem & reverentiam defiderare,

fe, aliisque rebus amandis feiptum finem amo-

confufionem vero & contemptum timere.

ris ftatuit ; hinc amor iíte proprius vocatut,

V. Otium & quietem corporalem amare.

i Dtr

quiain propriam perfonam definit; malus vero

* VI. Appetere curiofa &

pulchra,abhor(re,—

feu perver[us appellatur, quia, quantum eftin

te a vilibus & groffis.

fe, pervertitordinem, quem Deus fecundum

-- VH. Gaudere ad lucra terrena, triftari

lde

divinam fuam providentiam homini, czeteris-

damno.

que creaturis przefcripfit,ut nimirum ad fe tan-

quam ultiraum finem omnia tendant, &infe-

VIII. Amare propriä &

ad vanitates & difcurfus.

privata," inclinare

S. Aug. in definant.

Dequo amoreS. Auguftinus fic lo-

IX. Solatia fenfibilia venari.

in€ it-."

quitur; Duo amores, alterbonus, alter ma-

X. Gaudere de multis amicis & propin-

uis, gloriari

eneris.

lus, Jter dulcis, alter amarus, non fefimulin q

Xxd'e nobili loco & ortu g

3

Xl. Ar-

l

Bibliotheee . :IManuafis Concionatoriz

$86

XI. Arridere potentibus, blandiri diviti-

namque hic dominari vult, qui przecépit, utfe-

WAe— —

bus, applaudere fibi fimilibus.

raris in Deum ex toto corde, ex tota anima.

XlI. Dedefe&u & moleftia cito queri.

Partem non accipit, gloriofz indolis eft; to-

-———— d

XIII. Appeterefcirefecreta, & novaaudi-

tum depofcit, ut totum tibi largiatur.

re: velleexterius apparere, & multa per fen-

Damnum.

fus experiri.

XlV. Defiderare agno

fci, & agere,'unde

V. Stipendium amoris proprii mors eft,ini- S. Baf. ap.

Lyr

6 m

e

laus &ladmiratio procedit.

tium omnis mali.

apopho I.

VI. Amor fui, eft corporis ratione carens

Maxim.

'i:lf4'c's I!

$

I1.

j

amicitia, ex qua quidem nafcitur gulofitatis

ap. Gran.

EX S.

'SCRIPTURA.

ratio,& inanis glorize cupiditas. I£x nis autem ]oc, com.

nafcitur univerfus malorum numerus.

f. 627.

Qualita;.

VIL. Valde claudit oculum cordis amo

r $. Greg.

Ezech.

hom.4.in

£.Cor. 3.

I. An

imalis autem homo non percipit ea,

rivatus.

.

V. 14.

qua funt Spiritus Dei.

Vlil. Prima hoinini

s perditio fuit amor fui; S, Aug. f.

" € B5 . €5

ROln. 7.

fi enim fe non amaret, & Deum fibi praepo- 47-in €-37»

V. IO.

II. Scio, quianon habitatin me, hoc eft, in

Í

e

vl' tl (,641

carne mea bonum.

neret,Deo femper effe fubditus vellet: non au- "*

Ib. v. 2r.

IlI. Condele&or enim lege Dei fecundum

tem converteretur ad negligendam volunta-

interiorem hominem: video autem aliamle-

tem illius, & faciendam voluntatem fuam.

Igt

gem in membris meis,repugnantem legi men-

Praepone his voluntatem Dei, difc'e amare te,

tis meze, & captivantem me iulege peccati.

non amando te.

Ib. v. 25.

]V. Ego ipfe mente fervio legiDei, carne

, IX. Si totum hominis

bonum eft, amare S. Aug.

2

autem fervio peccato.

Deum, totum hOminis/ malum ef'c,ï amare fe- €.26. Man.

Gen. g.

V. Senfus & cogitatio

hominis ad.malum

ipfum.

YV. 21.

prona funt ab adolefcentia fua.

X. Tantoamplius fe quisque amat, quanto S, Leo ap.

Lyr. 1.2.

/

Darmmnun.

amplius fe pro Deiamore non amat.

apoph. 2.

:ï;

—— R m

Joan. 12.

VI. Quiamat animam fuam!,perdet eam: &

$. 1V.-

V. 15.

qui odit animam fuam in hoc mundo, in vi-

tam aeternam cuftodit eam. ..

ia

EX LIBELLO DE IMITATIONE -

Iyex|

- CHRISTI.

2. Tim. 3

VII. In noviffimis diebus erunt h

ömines

2,4popl, fïf

LP

feipfos amantes, cupidi, elati, faperbi, blas-

ito, quod amor tui ipfius magis nocetl.3.c.27.

e

I. Sc

C

phemi, parentibus non obedientes, ingrati,

tibi, quamaliquares mundi. Secundum

Ícelefti, fine affectione, fine pace, criminato-

amorem & affe&um, quem geris, quzelibet res

pius vel minus adhzeret.

res, incontinentes, voluptatum amatores ma-

II Si quzeris hoc vel illud, & volueris effeIbid,

f

gis, quam Dei.

Prov. 29.

Vill. Qui delicatea

Hpueri,tia nutrit fervum

ibi vel ibi, propter tuum commodum & pro-

N 2;.

füuum (amorem proprium, autcarnem fuam)

prium beneplacitum magis habendum, nun-

quam eris in quietudine, nec liber a follicitu-

poüea fentiet eum c*optumacem.

IH

dine, quia in omni re reperietur aliquis defe-

$

!

&us, & in omni loco erit, qui adverfetur.

Mhst, pro[

III. Ex hoc vitio, quod homo femetipfum.3.c.53.

Canonga '

*

EX SS. PÀ

TRIBUS.'

nimis inordinate diligit, pene totum pendet,

*

Qualita;.

if

uidquid radicaliter vincendum eft, quo de-

Ti .. Q

So Aug.

C COndita eftmenshumana, utnunquam

viéto & fuba&o malo pax magna &tranquilli-

l

c. t4 de

I. Si

tas erit continuo.

!

SS.Trin.

füi non meminerit, nünquam fe nonin-

f

telligat, nunquam fe non diligat.

IV. Quilibere mecum ambulare defiderat, Ibid.

p

neceffe eít, ut omnes pravas & inordinatas af-

fi

Fuga.

fe&iones fuas mortificet, atque nulli creaturae

Wl p, fir

S Bern. in

II. Dominus communi difciplina, communi

privato amore concupifcenter inhzereat.

Meoy

!

ferin.

vita, communibus ftudiis dele&atur. Usque-

V. Si dederit homo omnem fubitantiaml.a.c.12«.

l

fuam,adhuc nihil eft. Et fi fecerit poenitentiam

quo mifer diverticula captas, & confolationes

lnl

propriz voluntatis tanto labore quzeritas ?

magnam,adhuc longe eft. Etíi habuerit virtu-

L.)Ph. l

l

tanto rubore mendicas? & quid faciam, in-

tem magnam, & devotionem nimis ardentem,

quis? ejice ancillam & filium ejus.

adhuc multum fibi deeft, fcilicet unum, quod

p

W

SnAugo tr.

IlI. Magna faneacmira fententia,quemad-

fumme fibi neceffarium eft ; quidillud? ut om-

51,inJo- modum fithominis in vitam fuam amor;ut pe-

nibus relictis ferelinquat, &afetotaliter ex-

pl

reatodium, ne pereat. Simaleamaveris, tunc

eat, nihilque de privato amoreretineat.

füi

odiíti: fibeneoderis, tunc amafti. Noliama-

VI. Fili, oportet te adhuc multa difcere ,1.3.c.11.

A

re, neperdas: noliamareinhac vita, ne per-

quze necdum bene didicifti. — Quze funt hzec,

:

Domine? Ut defiderium tuum ponas totali-

el

dasinzeternavita. Felices, quioderunt cu-

ter fecundum beneplacitum meum, & tuiip-

lii

ftodiendo, ne pereant amando.

'Thomas

1V. Melior acfan&ior noftri amorlocum in

fius amator non fis, fed meze voluntatis cu-

"u

Kemp.l.4. nobisaccipiat: nec enim fuerit, quointretad

pidus vemulator.

V

€. 5.

te amor Dei, nifiexuletamortui. Ubifeipfum.

VII. Sitemetipfum perfeGe viceris, caetera L.3.c.53.

fïd(

facilius fubjugabis. . Perfe&a viétoria eft, de

l

aliquis thærit, ibi ab illo amore cadit, folus

femet-

ài

Ws

Titulus .X.

- Ztmor. füi.

87

femetipfo triumphare ; qui enim femetipfum

$ VIL

fubjectum tenet, ut fenfualitas rationi, & ratio

in cunctis obediat mihi, hic vere vi&tor eft fui,

.SSIMILITUDINES.

& dominus mundi.

Qualita;f.

I 1cut vulpes m

ortuam fe fimulat, uf gal- Lyr. 1. c,

if g.

$. V.

'yr l' nn

EXEMPLA SACRA.

linas occupet; canis latratum imitatur,

poph' Ic

ut cuítos pecoris, non hoftis exiftimetur; fic

lum

'itol.4o CO S I'

Philautia affectus fuos fopit, & caritatis vo-

V. Gra,

Francifcus Salefius, ut de ipfo Confef-

cem ac larvam mentitur.

Hinc Sponía ait:

X CO

* farius teftabatur, usque adeo omnem

*62?0

commodi & incommodi rationem negligebat,

Capite nobis vulpes

parvulas, quie demoliun-

Cant.2,

k Grcg.

tur vineas noftras.

V. X5.

0m4in

ut dicere folitus fit, fe; fi vel levem aliquam

zech,

amoris proprii feftucam in corde fuo refi-

JDamnum. :

.A f

duam noffet, illico eam

?i

perfecuturum.

; ferro flammaque

II.. Sicut apes, quia mel fuum fummopere Ibid.

(atth,

amant, ad alvearia propius accedentes effe-

Vit, c,65,

II. B. Angela de Fulginio plus ab amore

rate invadunt, & aculeo figunt; ita qui fi-

proprio, quam ab ipfo-dzemone fibi metue-

bi, fuisque voluptatibus ferviunt , omnes,

bat, ut qui, nifi per eum, nihil in nos pote-

qui in earum fruitione obfiftunt, impetunt ac

ftatis habeat: peream vero quafi vulpecu-

vulnerant. .

lam femper e'grege noftrorum affe&uum pe-

- Ill. Sicut Czecias ventus nubes ad fe co- Ibid.

$ Aug,

cus aliquod abripit.

. Hinc dicere folebat:

25 M.

Filii chariffimi, nihil eft in hoc mundo, nec

git, nec tamen depluere finit; fic amor pro-

prius omnia adfe rapit, nectamen quidquam

homo, nec diabolus, necaliqua res alia, quam

aliis impertitur.

S Leoty

tantopere habeam fufpe&am, quantum hunc

Lyt la.

amorem. Mentem namque penetrabilior omni

IV. Sicut ferrum nulla re magis ättevritur:, Jul. Fat, c,

ipopb d.

gladio ancipite tranfit, ac cor totum perva-

& deftruitur, quam rubigine, quam producit 6. de

dit, & nifi coerceatur, animam millenis cala-

exfeipfo, &fovet: itanihileft, quod ita anj- '1ert.

initatibus invadit.

maim debilitet, enervetquein via fpirituali, ac 9254« 5«

Lyrzeus ,

rubigo proprii amoris, quam ipfa ex fe pro-

2, apoph,

III. Fridericus Imperator vi&is in Unga-

ducit, & in fe fovet ac nutrit,

ria Gunzienfibus, magnum, inquiebat, actum

L;.c.27t

eft opus, nunc autem majus reftat; ut fcili-

$. VIIL

cet vincamus nos ipfos, atque avaritiae, &

uleifcendi nos cupiditati frzena injiciamus,

MOTIV A.

quo fiat, ut de privato publicus, de falío ve-

ld.

Zld amorem . [ui. exuendum,

rus noftri amor triumphet.

EOv

ia amor [ui impedit cultum Dei: nam, Stapl.

$. VI

quantum eft in fe, adimit ei divinita- conc. zo.

tem, utpote cujus folius eft, omnia ad fe tan-

in i129o0m.,

EXEMPLA DOMESTICA.

-

L. Quadr.

quamfinemdirigere. Hincab aliquibus Phi-

Relat, pro [,

S Ignatius adeo puram in f.(ä,'caritatem a-

lautia fpecies idololatrize appellatur.

j

M

canon.p.2

* ]uit, ut omnemi fui ipfius àmorem pror-

ll Quia impedit proprium proftfum: Hinc L3.G$3. -

B.a:?o'l. l4 fus

afe amandaverit. Hinc fcifcitanti cuipiam,

Thomas Kempenfis monet. Si adhunc api-

vit, $.27, qU3e op

tima effet via in ftudio virtutum pro-

cem (perfectionis) fcandere glifcis, oportet

ficiendi, refpondit: Hocunusquisque perfua-

viriliter incipere, & fecurim ad radicem po-

nere, ut evellas, & deftruas occultam inordi-

fum habeat, tantum in fe ftudiis fpiritualibus

" promoturum eífe, quantum ab amore fui ip-

natam inclinati/onem adteipfum, & ad om-

,'Ibid.

[lius, & commodi proprii affe&tione fefe ab-

ne privatum & materiale bonum.

:ton&. p.

ftraxerit. Proptereain Conftitutionibus gra-

llHL. Quia impedit religionir augmentum €9 pa- S- Thom,

$. $. 9.

viffimum & capitalem omnis ordinis & unio-

cm: cum nihil adeo caritatem , & unionem F?:277

: Lzu ccul

nis hoftem appellabat.

diffolvat, quam proprii & privati commodi

l

Lyrweusl. lL. S. Franciícus Xaverius conftanter bel-

Hinc S. Thomas amorem proprium

4

i4poph. lum proprio amori indixit; hinc omnis cibi,

fontem omnis mali vocabat, ex quo, quamdiu

.

fluxerit, nihila

P

potionisque modus naturali neceffitate , non

inenda fint.

liud, quam exitium ac peftis ti-

voluptate finitus, ita, ut ne pane quidem ex-

pleret famem. — Hinc affiduo in ore habebat,

$. IX.

- íuisque inculcabat: Vince te ipfum ; cau-

MEDIA.

famque tam frequentis repetitiomis rogatus.

,! ,3uc'l['

refpondit: Quia hoc

eft; &fi fiat, fufficit.

praeceptum S. P. Ignatii

Jd eundem — finem.

dicirextirpatio: juvatenim, utre&te no- 1.3.c.27.

- dbid.

HIL S.Francifcus Borgia, quidquid afno-

I.*Ra

ri proprio contrarium erat, five in victu, fi-

tat Thomas Kempenfis, non quzelibet

res adepta vel multiplicata exterius, fed po-

ve in habitatione, five in officiis, avide de-.

tius contempta, & decifa ex corde radicitus.

fiderabat, follicite exquirebat, & cum gau-

al'a' COS;'

dio ample&tebatur, ex quo ítudio maximos

lL. Aefignatio [ui perfe&a; fic enimidem au- 1.3,c.37.

thorindicavit, dum dixit: Hoc defidera, utab

"

adomneg virtqtem-' progreffus fecit.

dus

omni proprietate pofis ee:?poliari', & nu

ni-

"

88

Biliothece JManualis Comcionatorie

corpus nimis carum eft.

Agatur ejus dili-

f

21

nudum fefüm fequi, tibi mori, & illi eternali-

(b

j

tervivere. Tuncrecedetimmoderatus timor,

gentiífima cura, ita tamen. ut cum exiget ra-

& inordinatus amormorietur. Id quod con-

tio, cum dignitas, cum fides, mittendum in

ignein fit.

S.Aug. firmans S. Auguftinus exemplo filii prodigi :-

E

1.47.inc. Quid, ait, deillo dicitur? Et reverfus eft ad

1Il. Tertium eft, ut bene cognofcat, quam Jul. Fat.

37 Matth. ( fiim, Si ergo reverfus eft ad fe, exierat a

noxius fit amor proprius, omni quidem ho- c 6. de

mmort.com-

fe.

Quia ceciderat a fe, & exierat a fe, redit

mini, fed maxime religiofo , & perfe&tionis

fid. s.

prius ad fe, ut redeat inillo, unde ceciderat a

Íftudiofo; id quod fequenti difcuríu fapienter

fe. Sicutenim cadendo a fe, remanftit in fe, fic

Julius Fatius declarat: Cofidera, inquit, fi ea

redeundo ad fe, non debet remanere infe, ne

eft conditio boni, ut fefe diffundat & propa-

SAn n

fid.

iterum exeat afe. Surgam, &iboad Patrem

get; non poffe non magnum elffe malum ,

$ Le0?

.meum; ecce unde ceciderat afe, ceciderat a

amorem proprium; quippe qui efficiat, ut

jy4po

homo illud, quod in aliis cernit bonum, ad

112)

Patre fuo. Redit ad fe, & pergit ad Patrem,

Thommts $

ubi tutiffime fervet fe. . Si ergo exierat a fe,

fe totum pertrahat, nec de fuo vel minimum

KempJ?

redeundo ad fe, ut eat ad Patrem, neget fe,

quid cum aliis communicet.

Quod fi tanto

majus aliquod malum eft, quanto majori pri-

baony

JUI . Fat,

- fubducat fe fibi, ut hzereat Deo.

(. e COIH-

IIL. Oratio €9 mortificatie a[fidua ac fervens :

vat bono, erit certe amor proprius malum

ficutenim ferrumignis ardore, & i&ibus mal-

maximum; privat enim hominem bono, quo

fid. 6,

majus in hac vita haberi nequit, hoc elt, a-

leorum, excuffarubiginerenovatur; ficigne

inore Dei.

ferventis orationis, & mortificationis ictibus

affiduis amoris proprii rubigo excutitur.

o

IV. Zmor Dei: utenim clavus clavo pelli--

5. XI.

tur; ita per Dei amorem ormnis

Amor pro-

| MISCELLANE A.

Prius eiï'ugatur.

Qualitas.

[

$. X

I. Miagnetem , ajunt, duas inter ferri laci- Lyr. 1. a.

nias pofitam, magno naturze miracu- apoph.1T«

.

ASCETICA.

lo alteram attrahere, ex eo fcilicetlatere,quo

fbid. ; L. Tm

a funt praecipue, quae afceta de amore

Septentrionem relpicit; alteram repellere,

$. ]ot,

fui inordinato noffe debet.

Primum

videlicet, quae ex latere meridionali ab eo re-

Dand

fpicitur.

idem cor humanum facere debet,

l .

eít, utbene cognofcat indicia proprii amoris,

quae quidem Julius Fatius fequentibus verbis

attrahere fcilicet ea, quae divino beneplacito

indicat: Sicutex effe&ibus cognoícuntur cau-

& rationi confona funt, repellere vero, quae

fenfualem vitam fapiunt.

Í?e; ita exnimiafollicitudine, quam plerum-

que habes detua exiftimatione, tuis commo-

II. Cometze quidam adeo ftellis funt fimi-

dis, & teipfo, ex nimioetiam dolore ob adver-

les, utipfe Ptolemzeus ftellas fecundas nomi-

naverit, cum tamen peritiores Aftronomi eos

fa, quae tibi folent accidere, facillime colligere

|

poteris, amorem hunc, quiinteregnat, effe

eterra natos, & in ter.ia regione aeris con-

amorem tui ipfius.

fiftere, & peftilentes effe&us producere depre-

j LLyl'. 'o 20

bene c.ognofcrat modum

henderint. Similimodo amor fui quibusdam

Tit,

II. Alterum eft, ut

apäph. 1I.

extirpandiamorem proprium, quem quidem

verus & ordinatus amor videtur, cum tamen

tneat Ti

Nyed nf

Lyrzeus pulchre oftendit, dumait, quemlibet

ex effectibus peftiferis colligatur ex vitio or-

in fe duos homines continere, animalem fcili-

um' Vo

tus, & non nifi terrenas aff'e&ioïnes fapere. '

€0d,

cet & rationalem, quorum prior difcolori &

.... Utilitar.

arroganti Efau, pofterior probo ac miti Jacob

a III Hanc breviter & bene Horatius ex- Horat.L.3;

od. 1 e

non immerito comparetur ; unde ficut Rebec-

plicavit, dum dixit:

cà Jacobum dilexit, Efau autem odio habuit;

ita voluntas quoque humana animalem ho-

Quanto quisque fibi plura negavärit,

minem odiffe & perfequi, rationalem autem

A Diir glura feret. —

-diligere, eique obfequi debet. — Quod idem

Damnufk.

alius ingeniofo emblemate explicavit, dum.

t

-- V. Re vera ufuvenit, ut omnium malo- Plato! s;

amoris proprii naturam exprimere volens Ti-

tionem pinxit una fui parte ignitum, altera

rum, quibus hominum vita involvitur, nimius de l-egib..þ

frigentem, hoclemmateadje&to: qua nonno-

fui amor caufa exiftat.

Is enim, qui amat,

circa id,quod amat, fane obczecatur: acproin-

Sen.ep.14 Cet, atripe. Unde more fuo fapienter Sene-

l

ca: Fateor, inquit, infitam eífe nobis corpo-

de de rebus juftis, bonis,honeftis male judicat,

ris noftri charitatem. — Fateor, nos hujus ge-

cum in ea eft fententia, utopinetur, majorem

I

rere tutelam, nec nego indulgendum illi, fér-

fibi,quam veritati honorem tribuendum. Non

viendum nego.

Multis enim ferviet. qui

tamen decet eum, qui vir magnus fit evafurus,

corpori ferviet; qui pro illo nimium timet,

infuis rebus acquiefcere , fed ea potius com-

Sic gerere nos

ple&i, quae velapud fe ipfum, vel apud alium

qui ad illud omnia refert.

debemus, aon tanquam propter corpus vi-

quempiam juíte fieri videantur. Itaque unus-

vere debeamus , fed tanquam fine corpore

quisque a czecoillo fui amore abhorrere debet,

Hujus nos nimius amor ti-

& feipfo meliores fequi, ut hujusmodi quidem

non poffimus.

moribus inquietat , follicitudinibus onerat,

inrenullam verecundiam praetexat, qua a re-

J

cqntumeliis objicit, honeftur ei vile e&, cul.

bus præcläre agendis impediatur.

[] M-M-aFA;

fued -a AédEDE EM GM AUL a lli.ad n CI»

T od

Titulus XI. — ngelus.

89

Vit. p. 4.

Vs MarlaMagdalena de Pazzis dicerefo-

V]. Qui fibi nequam, cui bonus?

Eccl. 14.

€34.

T

AL

lebat, duos effe oculos amoris proprii, alte-

$. XII

rum, propriam xeputatlonem alterum, pro-

pnum commodum ;

ab his, nifi eruantur,

AUTHORES

[ hn

: 6 de

omnem fafcinationem amoris proprii oriri.

l. Julius Fatius de mortif. c. 6. confid. 5.

TIort (X

II. Hadrianus Lyreeus 1. 1. apophteam S

ls.

$. XII

Ignat apopht. 7.

AXIOMATA.

IIT. Bernardinus Rofi gnohus de difciplin.

$,Cath. [

Ta

ntum quisque vivit Deo, quantum mo-

chrift. perf.

Sen. in

ritur fibi.

,

IV. Ludovicus Granatenüs in locis com-

Dial.

mun. f.626.

S.Leoa

. W. Tantoquisfeamplius amat ,quantoam-

Ly:. apop, . plius fe pro Deiamorenonamat.

.V. 'Thomas Stapletonus conc. Io. in Dom.

XI.

. HII. Tantumin Deum tranfit homo | quan-

1. Quadr.

Thomas

um a fe exit.

Kemp.l 3.

VI. Nicolaus Lancizius opufc IO. C. 13

€. 56

IV. Caritas incipit a fe ipfo.

VII. Toannes Bufzeus in Panario V. eod

Anonym.

V. Proximus quisque fibi

VIII Jofephus Langius in Polyant. V.eod

(

ææwæz)

TI TULUS XI.

ANGEI U S.

S.

sE

Ex his novem chons priores quatuor Dio- S.Dionyt;

QUOAD ESSENTIAM

nytius Zffifienter vocat, eoquod femper a(fi- Coll.Hier,

Dy. l

ftant Deo; pofteriores vero quinqueappellat €9-13«

apophulTe

Definitio.

Mmzj?mnte.r, eoquod ad varia minifteria de-

I

putentur, mtelhge de ordinaria via, nam ex- S. Thom.,

S. Joan,

ft fübftantia creata , fpiritualis, intelle-

traordinarie etiam aliquot ex fuperioribus p.1. q.1x7

Damafc

&iva, completa: per quam ultimam

choris mitti S. Thomas & alii arbitrantur.

8. 4

14, CSQ

L

particulam ab anima rationali diftin-

S. Bonaventura illorum nobis diftinctio- S.Bonav,

uitur. S. Joannes Damafícenus fufius

nem eodemfere modo explicat, dum ait: Di-f. de An-

eum fic defcribit:

Eft fubftantia intelle&ua-

ftin&i (ünt in triplici hlerarchla fcilicet fu. &&l unit.

lis, femper mobilis, arbitrio libera, incorpo-

prema, media & infima.

Suprema eft AI-

rea, Deo miniftrans, gratia, & non natura im-

tiffimi Majeltati affiftentium : media autem

mortalitatem fufcipiens, cujus fubftantize fpe-

eft Angelorum contrariis fefe poteftatibus op-

ciem & tezmmum folus , qm Creator eít, no-

vit.

ponentium; infiina denique eft humanis ne-

ceífitatibus mml&rantwm adeo, utex no-

. Divifio.

vem Angelorum choris major pars noftris fit

Laur,

II. Dividiturinttes hierarchiasaS. Diony-

Eandem diftinctionem

obfequiis deftinata.

Bcyerl. infio Areopagita; quarem prima eft, quze im-

theat,vit,

S. Gregorius tradit, dum in infimam hierar-

hum. V.

mediate illuminationes a Deo recipit , &in

chiam collocat Angelos, Archangelos & vir-

eod,

treschorosfubdividitur, nempe Seraphma: ab

tutes.

; In fecunda pomt Poteftates, Princi-

exceffu charitatis appellatos : Cherubinos fic

patus & Dominationes.-

In fuprema deni-

vocatos ob fcientize exceffum : & Tronos fic

que Thronos, Cherubmos & Seraphinos.

Bont ld

appellatos, eoquod in Deo immediate rationes

Odll "

divinorum operum recognofcant, 'ficqueinil-

Ojïcm.

lis Deus velutinthrono fpecialiter refideat.

Secunda hierarchia eft eorum Angelorum,

III. Alia funt, quze erga Deum; alia, quae

qui ab Ángelis primie hierarchiee illuminan-

erga homines exercent..

Prioris generis

tur, &iterumintreschoros fubdividitur, ni-

funtintueri, admirari, laüdare, adortare, ama-

mirum Dominationes, qui przecipiunt agenda,

re, fervire.

Pofterioris, offeyre preces & alia

piutol

TO

quod eft dominorum proprium: Peteflates, qui

opera, uti S. Raphael Tobize faffus eft dicens: Tob. z2.'

L]

ordinant actiones divinas, quas fuperiores in

Ego obtuli orationem taam Domino: Z/[uii- V. 12«

inferiores agunt, eas furfum ducendo: Prin-

siart, id eft, ea, quae futura funt, aut ad falu-

r

cipatus, qui primi. funt in eorum, quae impe-

tem pertinent, perinfpirationem autalia me-

rantur, executwne.

Tertia hierarchia eft

dia docere: JDefendere tam a corporis, quam

eorum, per quos homines illuminantur, ut-

anime periculis & malis:

Cafligare, P2eda-

j

)

pote ad quorum falutem procurandam mit-

gogi in morem , id quod non femel Angeli

tuntur, pariterque in tres choros dividuntur,

praeftiterunt: Solari & roborare in adverfita-

Firtuter, qui exceífum fortitudinis ad divinas

tibus, uti tribus pueris in Babylonica fornace

:n

operationes important, unde per eos infirmi-

exiftentibus fecit, düm exculffit Angelus flam- Dau, 4,

tates curautur: Zirchangelor, quorum munus

mam ignis de fornace, & fecit medium fornae- v. 49.

à

eft nuntiare ea, quaze funt majoris momenti,

cis quafi rorem flantem. Quemadmodum &

S. Paulus Apoftolus omnes Angelos non fc- S. Paut, "

:

funtque velut Prmc1pes inferiorum: Znge-

los, quorum munus eft nuntiare minora , ho—

]um ad obfequium & minifterium Dei, verum Hebr. z.

minumque falutem procurare.

etiam ad fervitium & miuifterium noítrum Y. 14-

R. P. Lohn. Bibl. Man. d. L

M

defti-

[ d

b

9go

Bibliotha;:æ AManualis Conciomtori&

deftinatos effe exiftümat, dumait: Oumes funt

V. Acceffiftis ad civitatem Dei viventis Hebr.12;

adaminiftratorii [piritus, in miniflerittm mi[fJt pro-

Jerufalem coleftem & multorum millium v.22.

gter eo5,qui hureditatem capiunt [alutis. 1n fpe-

Angelorum írequentiam.

cie vero aliqui officium eorum fic explicant,

Luc. 2.

V. Facta eft cum. Angelo

multitudo mie-

Av. Manfi ut Zingelorum quidem officium fit, ut nos cu-

htiæ cælgfti&

'u Ist

f put I

tr.6.di, ftodiant; Jrchangelorum , ut in divina lege,

i C

*t4 myftriisque cceleftibus nos erudiant; Prin-

$ Mld q

f'uj!&äiä.

/

cipatuum , ut vitam noftram gubernent, & re-

&e ordinent; Potesflatum, ut rebellium fpiri-

VIL.. Circumdabo domum meaim ex his, Zach 9»

s fhom

tuum jnfultus a nobis propellant; V'irtutum,

qui militant mihi euntes & revertentes.

V. 8«

j

conc

;deb f

ut ad virtuofe operandum nos exftimulent ;

VIII. Ecce ego mittam Angelum meum, Exod.a3.

MlCht

Dominationum, ut ad inordinatas paíliones no-

qui praecedat te, & cuftodiat in via, & introdu- Y« 29«

ftras fuperandas vires fufficientes nobis fub-

catinlocum,quem proeparavi, obferva eum, &

f

f

miniftrent; Zhromorum, ut nos in bono caepto

audi vocem ejus, nec contemnendum putesja.

ftabiliant, nobisque in eo perfeverantiam ad

quia non dimittet, cum peccaveris, & eft no-

finem usque concedant ; Cherubinorum , ut

men meum inillo. Quod fiaudieris vocem e-

ientem & intelle&um in divina fapientia il-

jus, & feceris omnia, quz loquor, inimicus

luminent; Seraphinorum, ut corda noftra di-

ero inimicis tuis, & affligam aflligentes te.

Ibldr

vino amore accendant, adeo, ut merito non

IX. Omnes funtadminiftratorii fpiritus, in Hebt, z.

e

j;

folum de duabus, fed de omnibus tribus hie-

minifterium miífi propter eos, qui hzeredita- v. 14-

rarchiis, & novem choris dicere liceat, quod

tem capient falutis.

[

X. Quoniam Ángelis fuis mandavit de te, Pf. go.

vere fint falptis noftrae miniftrales.

ut cuftodiant te in omnibus viis tuis: in ma- Y 11*

»

. ANumerus. Zingelorum.

nibus portabunt te, ne forte offendas ad Japi-

[

&. c;æg.

]V. Daniel Propheta vifionem quamdam

dem pedem tuum.

j

atis uxiuni ex his Matth.

—Clizmor babuit, quam ipfemet cap. 7. Prophetize fue

€. 12

Xl. Videte, ne contemn

deícribit, in qua innumerabilem quemdam vi-

pufillis; Angeli enim eorum in coelis femper 18- V. IG

$ hnpin

dit Angelorum, thronum Dei circumftautium,

vident faciem Patris mei, qui in coelis eft.

)

Pf 10

XII. Immittet fe A

*

numerum , qui omnes ad divinze Majeftatis

ngelus Domini in circui- Pf.gg. v.&.

nutus exequendos erant promptiífimi ; cum

tu timentium eum, & eripiet eos. Vel, ut S.

f

qua vifione mire confentit vifio illa, quam S.

Hieronymus vertit: Circumdat Angelus Do-

I

miniinagro timentes eum. Vel ut feptuagin-

]oannes in Apocalypfi fe pariter habuiffe

Íícribit; vidit enim, quod erat numerus eo-

ta: Caítra metatur Augelus Domini in cit-

i

Bonsv

ruminillia millium. Porro S. Gregorius M.

cuitu timentium eum.

M iu1.de

i

-XIIL . Vivit Dominus, quoniam cuftodivit Judith.r3,

lngdl

rxationem reddit, cur Spiritus fan&us illos coe-

leftis curize exercitus in tumero quodam de-

me Angelus ejus, & non permifit me Domi- V. 20.

finito defcribst, cum tamen ille nobis pro in-

nus ancillam fuam coinquinari, fed fine pol-

finito habeatur: Supernorum civium nume-

lutione peccati revocavit me gaudentem in

victoria fua.

á

us infinitus eft,. & definitus exprimitur, ut

ui Deo numerabilis eft, ifte effe hominibus

XIV. Fa&um elt fäutem , ut moreretur Luc. 16,

CC2 £ — Lt ov

S. Bernardi-

mendicus, &

innumerabilis demonfttretür.

portaretur ab Angelis in finum v. 22-

Orig hz

nus per addu&am Dionyfii Areopagit?e au-

Abrahze.

;

in Emh. (*i

thoritatem (an vere, an vero per exaggera-

.. XV. Le&Gulum Salomonis fexaginta for- Cant. 3.

tes ambiunt, ex forti(fimis Ifrael, omnes ha- v. 7

;;

tionem loquatur, non fatisliquet) dicit: An-

,

geli in paradifo exiftentes fünt plures, quam

bentes gladios, & ad bella do&tiffimi, unius-

fint ftellae, quam fint arenze maris & terrae,

cujusque enfis fuper femur e J us propter timo-

res nocturnos.

quam fint folia & herbze, & quam fint omnia

;

quaecunque c;'gata.

XVI. Deus mifit

An,g.elum fuum, & obdu- Dah. 6.

ä

ravitora Leonum, & non nocuerunt mihi.

$

,

II.

XVII. Supermuros tuos Jerufalem confti- 1(.62.v.6.

S.Augtq,

Mdedl (

EX S.

SCRIPTURA.

tui cuftodes, tota die & nocte in perpetuum

x

& Deo,

at

non tacebunt.

Exijl?ntia.

. XVIII. Princeps regni Perfarum reftitit mi- Dan. 1o.

pt

IU

Pf..los'.

[. Benedicite Domino omnes Augeli ejus,

hi, & ecce Michael unus de Principibus pri- V. 13:

ï

potentes virtute, facientes verbum illius, ad.

mis venit in adjutorium meum , & ego re-

pi

audiendam vocem fermonum ejus.

j

manfi ibi juxta Regem Perfarum.

|r

pr

Apoc.I2.

II. Et fa&um eft praelium magnum in cee-

XIX. Siin viis meis ambulaveris, & cufto- Zach. 3.

V» 7*

lo, Michael & Angeli ejus przeliabantur cum

diam meam cuftodieris, dabo tibi ambulan- v. 7-

Ip

Dracone, & Draco pugnabat, & Angeli ejus,

tes deiis, qui nunc hic affiftunt.

to

Abl int

& non praevaluerunt, neque locus inventus

XX.: Et alius Ángelus venit,

& ftetit ante Apoc. &

V Matth

eft eorum àmplius in ccelo.

altare, habens thuribulum aureum, & data Y* 3-

q'6 '

Y

Dan. 7,.

II Millia millium minift

rabant ei, & de-

funt illi incenfa multa, ut daret de orationi-

Q

vl 'o.

Ij

cies millies centena millia affiftebant ei.

bus Sanc&torum omnium fuper aitare aureum,

Apoc, 5.,

IV. Vidi, &audivi vocem multorum Án-

quod eft ante thronum Dei, & afcendit fumus

gt

V« II«

gelorum in circuitu throni , numerus eorum

incenforum de orationibus Sanctorum de ma-

$h

millia millium.

nu AÁngeli coram Deo.

h Däma

$. liI,

] Manf,

Ya

Juulus XL —Mugelus.

9t

Hebr-lï.

23

$. III.

frequenter injurias patiantur, (uftinent tamen,

W ——

Eu pATRI

BUS ET DOCTORIBUS.

& compatiuntur peccantibus, necminor illo-

rum circa nos cuítodia , imo major follicitudo,

Iu

Qualitas.

cum. boni cuftodis fit, infirmis magis, quam

DN

S.Laur,

t

I. Miniü:rantium ordinibusinjun&um eft par-

fanis, operam exhibere.

jutt. £.de

|

ticulare hoc regimen univerfum , ad

. X. Annunciaut Deo

Angeli opera nofïfa S.Anf; in

S. Mich.

quod perficiendum nec tabefcunt tzedio, nec

cuncta, necnonorationes, non, utipfe difcat, 16.Luc.

labori füccumbunt, neque feducuntur errore.

quze nefciebat (nihil enim eft, quod ignoret:)

sz.lsc.l-.g,, |

S. Thorn,

Il. Quantz virtutis & poteftatis fuit omnes

fed quia neceífe habet rationalis creatura ob-

Vill, conc.

Exod,g;.

1. de 5,

IEgyptiorum primogenitos una nocte occide-

temperans Deo, temporales caufas ad seter-

,

Mich.

re ? maris fluctus ficcare? currus & exerci-

nam veritatem referre, five petendo , quid er-

tum Pharaonis fubmergere? tot gentes & tam

gafe, velerga nosítiat; fiveconfulendo, quid

robuftas fubvertere, & populumfraelinter-

faciat, qui pius mentis affe&us elt, ut ipía con-

ram eorum introducere? quae tamen omnia

ftruatur, non ut Deus infiruatur.

unus Angelus, cui populus a Deo commiffus

Xl. Noli, ohomo, tale Conditoris tui

Xne- S.Laur,

eít, quieundemindeferto in columna przece-

gligere munus, noli cuftodis tui Angeli bene- luft c.t6,

le vit,

debat, operatus eft.

volentiam fpernere, fuffragium abjicere, &;

olit,

Tbid.

IlII. Non valde mirabimur hzec, fi orbesillos

H t,

ignorare confilium. Sta fuper cuftodiam tuam,

U

, ceelettes tam vaítos & amplos fingulos a fingu-

& dum oras, legis, fedes, ambulas, loqueris,

lisfpiritibus tanta velocitate & uniformitate,

vel aliud agis, attende diligenter, quzecunque

M.

totízeculis, fineullo velocitatis auttarditatis

verfantur inte; tibi affiftunt Angeli a dextris

VL

augmento vel decrementomoveri , confidera-

boni, a finiftris mali, eorum finguli ut te ra-

verimus.

Ad vocem Àrchangeli totus fufci-

piant ad fe, illisque confentias.

feffus ille divi- Oleaftin

tabitur mundus,totum terrarum orbem a fum-

XII. Vigilat fuper nos inde

Matth,

1o usque deorfum, a convexo cceli usque ad

n2 providentize oculus , mittens & remittens C-29. Gen,

infimum abyffi penetrabit illa vox.

admini(tratorios illos fpiritus, qui nos cuito-

1510

S. Aug. in

IV. Vix audierunt vocem divini przecepti,

diant in omnibus viis noftris, & cavendum

Pí102. ftatim faciunt verbum ejus, ut, quamvis divini

eít nobis a malis factis, aut verbis, cum ícia-

Vg

Verbi przeceptum antecedat, tamen tanta illo-

mus Deum ad nos inceffanter Angelos defti-

rumin exequendo velocitas, & intentio eft, ut

nare, qui omnia noftra bona & mala eidem

nefcias pene, quid priuseft, voxuefermonum

renuncient, & confidera, quanta aviditate no-

Dei, anillorumin exequendo celeritas.

ftrasres audiat, quiad oftium accedit, ad nun-

S.Bonav.

fer. r. de

V. Vide,quanta fit Angelorum charitas,qui

cios fufcipiendos.

in coelo empyreo creati, tanquam in loco fibi

Dignitas.

joditha, |

Angel.

XIII., In fupernis fpiritibus non folum ad- S, Aug.

120

convenienti, & apto divinze contemplationi,

pro divina obedientia, & charitate ad proxi-

mirabilis dignitas eft, & dignatio amabilis u- f 46. ad

mum, habitantnobiscuminterra, inloco ob-

venitur, fed tanta gloria eít, quod lingua ve

l l.'ät.

Ícuriffimo, fi coelo empyreo comparetur , licet

cor humanum nullatenus dicere vàlet, vel

divina contemplatione non careant, quia

cogitare.

i

[uc, 160

Deum ubique contemplantur.

XIV. Domeftici Dei

fant, coeli ci'.ves , Prin- Ibid.

22

Ong.hr. Vl. Dicuntinterfe: fiilledefcendit, & de-

cipes Paradifi, fcientize Magiftri, DoGtores fa-

in Ezech. (cenditincorpus, fi mortali indutus eft carne,

pientise.

£

Cant. 3-

& fuftinuit crucem, & pro hominibus mortuus

Beneficia.

2

Vo 70

e

eft, quid nosquiefcimus? quid parcimus no-

XV. Prä»pter nos inferviunt nobis, mif:

!'an* S'u Thwom-

bis? Ejaomnesdefcendamus decocelo! ldeo

turenim fortem noftram, videntes periculum Vill.conc.

& multitudo militize coeleftis erat laudantium

noftrum , & laborem vitz noítrze , qui confpi-

?. GC O.

Mich,

& benedicentium Deu

l

ciunt nos in magno difcrimine pofitos, in me-

Da Il 60

Chriftus.

m; quando natus eft

diofcilicetintergloriam & gehennam, quibus

61

VII. De exce]fo coelorum habitaculo, ad

S.Aug« to.

aut perpetuo regnandum eft, aut ardendum, &

Ya

9. c. dedi- confolandos, vifitandos & adjuvandos nos,

tanto difcriminis obnoxios omni follicitudine

lig. Deo. attrahitfupereminens charitas Angelos, pro-

curant in bonam partem defleGtere.

pterDeum, propternos, & propter feipfos :

- XVI. CaftraDeihzecfunt, quiaad modum S.Bonav.

Dati,

' Propter Deum utique, cujus tanta erga nos

caftrorum nos muniunt, qui fumus faciles a

d 2p. Manfi

difc, 1. n.4

h [3'

feducendum, fragiles ad refiftendum, debiles

pietatis vifcera ipfi quoque, ut dignum eft, imi-

tantur: Propternos, in quibus nimirum pro-

ad operandum, & ideo occurrunt nobis tan-

priam fimilitudinem admirantur: Propter fe-

quam potentiffimi coadjutores,ut eorum auxi-

ipfos, quorum ordines inftaurandos ex nobis,

7id. 5

lio muniti difcamus hoftium potentias non/ti—-

mere.:

f.^

toto defiderio praeftolantur.

"Abul.'in c,

VIIL Angeli boni proniores funt ad adju-

XVII. Semper fuadentbona, ad orandum S.Laur.

provocant, excitantad compunctionem & fle-

Juft c.16.

p o

18.Matth. yandum, quam dzemones adinfeftandum ; at-

q« 67.

de vit. fol,

f 3'

qui dzemones nunquam ab infeftatione homi-

tum, Dei fcientiam ingerunt, timorem filialem

nisceffant usque ad mortem ; ergoneque Àn-

docent, pacificant mentem. cogitationes ordi-

geli cuftodes ceffant aliquando in cuftodia ho-

A

nant, fpei infundunt dulcedinem, occulta pan-

$, Petr.

minum.

dunt, cuftodiunt unitatem, legisinftrauntfer-

.. X. Quotidieillos ad noftri cuftodiam depu-

varemandata, obtemperareDeo, fübeffemajo-

Dam.a

Maná. tatosmultipliciter offendimus,& offenfam ne-

ribus, pacem diligere, humilitatem fe&ari, &

dií.ro. gligentia cumulamus, ipfiautem licet a nobis

cuncta odiffe, quze norunt repugnare vi

rtuti.

VY. I2.

M 3

XVIil

R. P. Lq(m. Bibl. lMan. Tom. I.

w

1

92

Bibliothece [Manualis Concionatorice

S. Chryf.

XVIII. Propternoslaborant;circa nos cur-

XXVIlI. Grandis efteis cura denobis, imna- S. Aug.fo-

-.h.3.3& fitant, &utdixeratquispiam, nobis ferviunt,

gnus eft affe&tus dile&ionis erga nos,& hoc to-liloq.c.27»

hoceft, eorum minifterium propter nos in om-

tuin propter honorem tuze inzeftimabilis cha-

l

nes partes mutti.

ritatis,qua dilexifti nos, diligunt enim, quos tu

$.)oan.

XIX. Benedicantur coeleftes fpiritus (verba

diligis.

Dam.L2.

funtDamafceni) qui tametfi eximia naturze di-

Cuflodia.

fidei orth.

Jiegr

€,3

gnitate & perfectionelonge nobis fuperemine-

XXVIII. Adeft unicuique noftrum etiam Orig. in

ant,nontamen afpernantur noftri curam & cu-

minimo, qui funtin Ecclefia Dei, Angelus bo- num. h.66

A] g]['n.

(4 0 i

ftodiam: fed mira humilitate nobis coudefícen-

nus, Angelus Domini, qui regat, qui moneat,

Ang af

dentes omnes omnem exhibent follicitudi-

quigubernet, qui proactibus noftris corrigeu-

nem, uttandem cohzeredes & confortes 1pio-

dis, & milerationibus expoícendis quotidie vi-

rum efficiamur in coelis.:

deatfaciem Patris, quiin coelis eft

s

$. Laur,

XX. Aílidua vigilantia comitantur nos in

XXIX. Angelis non eget natura, fed im- S.Hilar, in

Juft. c.7.

periculis, in laboribus, in infirmitatibus, in

129.

de Obed,

becillitas noftra; . nihil eorum,. quse aginius,

negotiis, in itiaeribus, femper exhortantes ad

ignorat Deus ,

fed infantia noftra ad erogan-

bonum, deteftantes malum, protegentesque a

dum & promerendum hos tales deüderat ora-

malo,íi tamen intenta cordis aure eoruim facra

tores.

ä

monita audire velimus. -

XXX. Magna dignitas fidelium anima- S. Hier,

S. Àug. f.

XXI. Iíti funt, per quos fuftentamur, per

rum, ut unaquaeque habeat ab ortu nativita-f"P Matt.

t

46.adfrat. quos in mari & in terra juvamur , per quos

tis in cuftodia iu1 Angelum deputatum, imo *

p

mente & corpore illuminamur, per quos in tri-

]ures.

bulationibus & anguftiis confolamur,per quos

XXXI. Fldehs Paranymphus difcurrit me- S.Bern.(.t

de Ang.

$ Ben. f

ab infirmitatibus frequenter liberamur. .

dius inter dile&tum & dile&am, votaofferens,

ia M

S. Laur

XXII. Hinc eft, quod nosin hujus peregri-

Juft ferm,

& referens dona ; excitat 1Pcam, placatillum.

de Eu

nationis naufragio , ne periclitemur, prote-

XXXII. Angeh noftros füdores, non fuos: Ibid,

gunt, praebent confilia falubria, deprecantium

noftras,non fuas lacrymas offerunt Deo nobis

orationes perferunt, coram Deo offerunt vota

Wt

quoque ejus munera referunt.

dcàng,

fupplicationes impetrant, reportant gratiam,

XXXIIIL. Ipfiamantnos, quia Chriftus nos Ibid.

torporem excitant, de ignotis erudiunt, in-

amavit. chlturuertevulüanproverblo Qui

ftruunt ad certamen, fpirituales arcent nequi-

meamat, & canem meum amat. Nos vero $O

tias, atqueindeficientem imbecillitati huma-

beati Angeli, catelli fumus Domini illius ,

nae cuRodlam exhibent.

li

Idem c. 5.

quem tanto affectu diligitis, catelii autem cu-

H

XXlIl. Si orant, eorum preces offerunt

pientes faturari de micis, quze cadunt de men-

de difcipl.

*Deo, nec vacuirevertuntur ad nos; fi pugnant,

fa Dominorum noftrorum, qui eftis vos.

Id

monaf

zqueipfi cumeis pugnant: fi qu1efcunt ipfi

XXXIV. Quantum, putatxs, defiderant ci- Id.fer.2.in

excubias agunt,ne quid mali ab adverfariis pa-

ves coeleftes inftaurari civitatis fuze ruinas ? vig. Nativ.

tiantur; fiignorant, docenteos; ficadunt, e-

quomodo difcurrunt medii inter vos ,

&

— p

rigunt ; fipufillanimes eiücmntur fanctis ex-

Deum, fidelilme ad eum portantes gemi-

hortationibus roborant, & accendunt: & qua

tus no&ros, & ipfius gratiam nobis devoti(li-

partehumana curvaturiniquitas, ea parte fe

GE uB ia Pl as AÉ

me reportantes? plane non dedignabuntur,

opponunt cafuris.

ut fimus eorum focn j quorum fatti funt jam

li

S. Bern.

AXIV. Fidelis Paranymphus, qui mutui a-

miniftri.

fer, 31.in

Cant.

moris confcius,fednoninvidus,non fuam quze-

XXXV. Bene tecum agltur Co Sponfa ) Id. fer. 77.

rit, fed Domini gratiam, difcurrit mediusinter

bene tecum agitur in loco peregrinationis n Cant.

£Z^ £ ctx

dilectum & dilectam, vota oü"erens,& referens

tuze: de coelo, de terra venit tibi auxilium.

ü

dona.

Qui cuftodiuntte, non dormitant, neque dor-

Bellarm in

.XXV. Tuncoffendimus pedem ad lapidem,

miunt cuftodestui, Angeli fancti, v1glles tui .

Y

Pf. 9o.

fpiritus.

cum oblata occafione temporalis boni acqui-

X

rendi, veltemporalis mali evadendi, labimur

AXXVI. Magna funt beneficia tua,Domine, S. Aug.fa-

in peccatum, unde bonum seternum amitti-

quibus nos honorafti,dans nobis Angelos tuos lil. c. 27.

mus, & fempiternum fupplicium incurrimus,

inminifteria noftrorum; dederas enim nobis,

fed qui habitantin adjutorio Altiffimi, ab An-

quidquid coeli ambitu 'continetur ; ; & quafi

h

gelo cuftode iuvantar, ut vel occafioilla tolla-

parva reputas haec, quae füb coelo funt, nifi ad-

tur, ideft, affectuelevato a terra, occaíio tem-

deres ea, quae fuper coelum funt.

poralis boni, quod fine peccato acquiri non po-

XXXVII. Glorianturin ccelo Angeh depro- Orig.h.go

1"!* lmd

2

CCeLl.

à

teít, facile contemnatur, & malum temporale,

fectibus hominum, ipfi énim velut procuratio- in c 21.

en,

d unt 4 G

quod fine peccato vitari non poteft patientiffi-

nem animarum nofítrarum tenent ,

quibus,

BCll, ls

d

me toleretur.

S. Thiom.

dum adhuc parvuli fumus, velut tutoribus &

m

| Quiy

N

XXVI. Peffimi d2emones ne&ram cupiunt

actoribus committimur usque ad præfimtum

Q

Vill.£. 1.de

perditionem usqueadeo, ut videre fanguinem

tempus a Patre.

$. Mich

humanum effufum in bellis, eorum luxuria fit,

XXXVIIL. Anima nusquam eft fine Ange- S.Bern. in

fe

& non nifi humano fanguineinvocati a Magis,

lorum cuftodia.

Et ne dixeris in corde tuo, r. Cant.

refpondeant ad quzefita, tanta eft eis huimani

ubi funt? quis eos vidit? vidit eos Prophe- d

s BOHRV

fanguinis fitis, Angeli autem e converfo has

ta Elifzeus, & fecit orando, ut videret etiam

DPdeew

truculentas beftias a nobis abigunt, atque pro

Giezi.

Tu non vides, quia non es Propheta,

ltln, ætef

d.

mv

nobis decertant adverfus eos , ac veluti parvu-

nec puer Prophetze.

Vidit Patriarcha Ja-

À

los fua protectione tuentur.

cob, & ait: Caftra De1 haec funt,

Vidit &

þw

Do-

l

]

/ E

Titulus XL — dngelus.

93

Aug.fu

Ji

3027,

Do&or gentium, qui dicebat: Nonne omnes

nibus, fortiter refiftamus inordinatis motibus

adminiitratorii fpiritus? ergo angelicis fuf-

fulta minifteriis , & fuperno ftipata agmine

cum Virtutibus, regnum animze in pace gu-

bernemus cum Poteftatibus, provideamus

Sponia incecens, fimilis eft equitatui Domini,

cum Principatibus, magna proximis exhibea-

prout in Canticis dicitur: Equitatui meo cur-

mus cum Archan

ribus Pharaonis aílimilavi te amiea mea.

i

gelis, minora indigentibus

lOg i

fübfidia impertiamur cum Angelis.

! numu h«66

S.Hier.ap.

XXXIX. Vide, o homo, quanta fit dignitas

XLVII. Si homo non acquiefcit monitis Orig. h.

Albertin. animze, & quanti eam zeftimet ipfe Deus, qui

Angeli, qui fibi deputatus eft ad falutem, aufe- 20 in c.as

€, 3. de

Ang. cuft,

a momento nativitatis tuze aflignatum tibi

retur maceria ejus, & eritin proculcationem. "

de coelo voluit cuftodem Angelum, & hunc

Quod fi Princeps meus, Angelum dico, qui eft

tantze potentize, ut citius ictu oculi polfit uui-

mihi confignatus, commonuit me de bonis, &

$lts

verfum.mundum invertere: tantze majefta-

lacutus eft in corde meo, fed ego contemptis

tis, ut S. Joannes, tametfi cum Chriíto ipfo

ejus monitis, & fpreto confcientize retinacu-

Paj

familiariter converfarifoleret, ad confpe&tum

lo praeceps in peccata corruo, duvlicabitur

Angeli provolveretur in terram, eum adora-

v

^0 q*oc3o

mihi poena vel pre contemptu monitoris, vel

turus, tam inexplicabili fcilicet ipfius vultus

pro fcelere commiffo.

dignitate & claritudine corufcabat.

Et ta-

-5 Hier

XLVIII. Si vita noftra tam praya videtur, S. Petr,

.Tip Mat,

men, o homo, hic Augelus tam potens, tam

& fquallida, utetiam carne veftitis hominibus Dam. 1.6.

Íplendidus ac venerandus ab

3

-

s Deo tibi in tu-

foeteat, qualis putas eft Angelis, qui jugiter 532

torem adjungitur.

femper eminent in fpiritualis munditize cul-

mine? Unde & illud formidolofe penfandum

A en (

Cuflodia.

j icàn,

S. Bern. f.

eft, ne illos, qui ad cuftodiam noftram depu-

inrlz. P.

XL. Habetote familiares Angelos, Fratres

tati funt, Angelos vitze noftrae (cetor offendat,

mei, frequentate eos fedula cogitatione, &

ut potius apud Deum conqueri, quam fua

devota oratione, qui femper vobis adíunt ad

nos debeant atteftatione tueri.

Y

cuftodiam & coniolationem.

XLIX. Cave, homo, ne quando reliquit te Orig.h.a.

Tdem in f.

XLI. Simusdevoti, fimus grati tantis cu-

Medicus, five Angelus Dei, manifeftu

Qe Ang. -

ftodibus, redamemus eos, quantum poffumus,

m, quia Jerem.

|

abfceflio eorum condemnatio tua fit, ut gegri

quantum debemus, atfectuofe, tanquam futu-

irremediabilis , nolentisque curari; cum au-

!

ros aliquando cohzeredes, & noftros interim

;

actores & tutores a patre pofitos, & praepo-

temtedeferuerint, quid tibi aliud eventurum

eft, nifi quod folethisaccidere, qui a Medicis

fitos nobis; adhuc enim parvuli & fub tuto-

defperantur, utentes voluntate morbi fui, ut

ribus & aétoribus fumus.

XLII. Quoties ergo graviífima cernitur ur-

ad, pej(?ra demergantur.

Ibiqd

-[dfer.oin

gere tentatio, & tribulatio vehemens immi-

$. 1.

A Nitn.

nere,invoca cuftodem tuum,direCtorem tuum.

EXEMPLA EXTERNA. |

:

Adjutorem tuum in opportunitatibustuis. In

tribulatione enim neque dormitat, neque dor-

Cuftodia.

mit, etiamli videatur

diffimulare.

quandoque ,.ad- tempus

( fhrifïusw Dominus in monte Qliiäti/ fäfe ab Luc.eg, -

!

Angelo confortari paffus eft.

V. 42.

|

Ibid

XLIH. Vze nobis, fi quando þfovocati fan-

&i Angeli peccatis & negligentiis noltris, in-

II. B.VirgoaS. Archangelo Gabriele falu- Ibid. c.r.

tata eft, & nuncium Incarnationis

) Id. fCl', 770

dignos judicaverint preefentia & vilitatione

Chrifïiper

;in Anl,

fua, qua nos protegere, & propulíare inimi-

ipfam peragendze accepit.

cum poterant. Quod fi neceffariam habe-

III. Cum D. Ambrofius Auxentium Epi- Paulinus :

mus familiaritatem dignationis angelicze, ca-

Ícopum Arianum provocafífet, utfe differen- in vita.

l

venda eít nobis eorum offenfa, & in his ma-

temin Ecclefia audiret, evenit, ut quidam vir

xime exercendum, quibus novimus eos ma-

de heerefi Arianorum , acerrimus difputator,

$p

xime oblectari. Hzecautem placent eis, quae

ad Ecclefiam fe conferret; qui cum loquente

in nobis invenire dele&ant, ut eft fobrietas,

Epiícopo vidiffet Angelum ad aures adftan-

;m' c' 27'

caftitas, paupertas voluntaria, creberin coe-

tem, & quze diceret, infpirantem, converíus

lum gemitus, & füper hzec omnia veritàtem

fidem, quam oppugnaverat, ipfe defendere

& pacem a nobis exigunt.

coepit.

Id.inf.40.

4up. illud :

XLIV. Tuergo, fivis habere minifterium

V. S. Francifca Romana duos femper fe- Guil Bale

Accefífe-

Angelorum, fuge confolationes fzeculi, &

righ

runt Àn- tátionibus refifte diaboli.

ten-

cum Angelos habebat, unum ex Archangelo- des c. 2.

ne 2b

rum choro, qui nunquam ab ea difcedebat ; - c2-

geli. Idin — XLV. In quovis diverforio, in quovis an-

& alium ex quarto ordine, qui non quidem

: (set,

gulo Angelo tuo reverentiam exhibe, nec au-

affidue, fed frequenter tamen fe illi oftende-

Pi(ïül ha-

bat.

deas illo praefente, quod me vidente non au-

Hos fzepe praefentibus aliis, fed nihil

deres.

Adfunt igitur tibi non tantum prze-

videntibus, hac ferefpecieintuebatur. Velftes

fentes tecum , fed etiam pro te adfunt, ut

gJen n

erant candore plerumque niveo, aliquando

pO

S.Bonäv.

protegant: adfünt, ut profint.

caeruleo, rarius purpureo colore; alterim-

. XLVI.-Vult Dominus, ut Angelis affimi-

preffa femper in crucis modum brachià pe-

:V.g'

epuf.de7

lemur, ut ardeamus. amore cum Seraphin,

itin, &ter

*

é&ori apprimebat; alter ex auro tres palmze

divinorum fcientia fuleeamus cum Cherubin,

ramulos dextra przeferebat : uterque, quam-

Ipirituales facti omnia judicemus cum Thro-

vis vicini effent virgini (Calter enim femper

nis, n'obis ipfis dominemur cum Dominatio-

dextrum claudebat latus)) in coelum defixos

M 3

habe-

. X.—A

Bübhtothecem lanualis Concionatorie

94

XIV. Cum Falco nobilis adolefcens Cor-Íbid.

r

habebat oculos: utrique pfomi[ï'a & aurea

1

pAne "

ceefaries: utrique ea claritas vultus, ut prae

ftantinopolitanus in honorem fui Angeli cu-

(uf

altero fol ipfe minus luceret, prae altero nu-

ftodis voto fe obftrinxiffet, nunquam men-

beculze inftar obfcuraze videretur.

tiendi, illudque fancte fervaffet, etiam tum,

*»

Luitp.c.2.

V. Wenceslaus Bohemize Rex occurrens

cum ob confoffum a fe in rixa fodalem in

hift,

in finibus Duci Curimenfi, qui fines regni hu-

carcerem conje&us, mortis fententiam ne-

jus vaftabat, ei (ingulare certamen obtulit, ut

gando effugere potuiffet, Angelus cuftos, dum

inultorum czedibus parceret.

Übi ventum

li&or jam ferire parat, ítri&o enfe mor-

eltad manus, Angeli apparuere, qui Wences-

tem illi minatus elt, nifi a feriendo Falcone

l

hi, o5

ld f

Jaum protegentesarma miniftrabant. Quo vi-

abftineat, cumque tres alii lictores fubftitu-

Ü

fo Dux petiit veniam, eaque obtenta diícetfit.

ti, imo ex occifi propinquis unus eundem

f

i&um tentarent, fimili modo ab Angelo ab-

Vitaapud — Vl. Caecilia Valeriano defponfata prima

fterriti funt.

Sur.22. mnoG&e nuptiarum illi dixit: i£go, Valeriane,

Sic ergo liberatus Falco reli-

r

Nov.

in tutela Angeli fum, qui virginitatem meam

gionem inttavit, & nomen Angeli affumens

:

/

cuftodit, quare, ne quid in me committas,

vitam angelicam vixit.

b

Quibus ver-

XV. Pauloante, quam Hiero

folyma fub- Jof. la.

quo ira Dei in te concitetur.

[

bis commotus Valerianus eandem attingere

verteretur, auditee funt voces Ángelorum, c. 12.

d

non eft aufus, quin etiam addidit, fe in Chri-

qui ad cuftodiam templi adhibiti erant,

þdi-

g

ftum crediturum, fi'eum Angelum videret,

centium :. Migremus hinc.

j

quod & przeftitit, poftquam ab Urbano Papa

XVl. Cum quondam in monte Gargano Breviar.

je

baptizatus eundem Angelum divino fplen-

cujusdam taurus in fpeluncam fugiffet,

& fa- Romag.

aji.

(

dore fulgentem , & pone Cæciliam qonü-

gitta, qua Dominus taurum configere vole-*'

k

Ítentem vidit.

bat, retorta in ipfum fagittarium fuiffet, oc-

Surius II.

VII. CumS. Jacobum Germanum

FOrdinis

cafione hujus miraculi didicerunt Spontini

E

l

s

O&obr.. S. Dominici diabolus perpetuo vexaret, &

incolze, fpecum illam fpe&are fingulariter ad

Y

quoties orabat, verberibus oneraret, eo difce-

cuftodiam S. Michaelis.

dente Angelus adfuit, dixitque: ServeDei,

XVII. Juditha devi&to Holoferne ad fuos Jadith. z$

rediens, cum gaudio dixit: Vivit Dominus, YV. 20.

efto fidelis usque ad mortem, exfípecta Deum,

viriliter age, & conforteturcortuum; ingen-

quoniam cuftodivit me Angelus ejus, & hinc

&i

tia funt enim, qu2e tibi pro labore parvo at-

euntem , & ibi commorantem, & inde huc

revertentem , & revocavit me Dominus gau-

lo

quecertamine praemia proponuntur.

L

je

Rader.in

VIIL . Joanna Uxbevetana vi

rgo. Ordinis

dentemin victoria fua, in evafione mea, & li-

(0

virid.p.2, S, Dominici, adhuc parvula orbata parenti-

beratione veftra , & non permifit me Domi-

€. 4-

nus ancillam füam coinquinari.

i

k

ifieh,

bus dicebat, feab Angelo cuftode fidei & pie-

hod h

tatis documenta accepiffe, unde gratiam ba-

. XVIII. CumS. Onuphriusin folitudine de- Albertin.

C, IT. de

r

ptifmalemad mortem usque fervavit.

ambularet, comitem fe illi Angelus adjunxit,

MW

dixitque: Ab hora nativitatis tuze ductor ac

Ang.cuü. d

i

TLit, ann.

IX. In Mexicana provincia cum quispiam

Soc.Jefü infirmus metu mortis graviter coníternatus

focius tuus exftiti, & cum eodem in vifibili

1597-

effet, evenit, ut die quapiam pulcherrimum

forma fex integra milliaria confecit, ut hæüf

m Gelo

bneelgt

tantem de itinere erudiret.

juvenem admiranda luce circumdatum fibi

Silereo

appropinquare viderit, montes aureos, & in

XIX. Poftquam AgarSaree ancilla ob he- Gen. 16,-

i feftof N

iis ingentem numerum perfonarum mon-

rze afperitatem domo exiiffet, difplicuit hoc

lich,

Qu

factum cuftodi Angelo, ideoque fpectandum

f

ftrantem, quo vifo fumme recreatus nihil ni-

1b con,

fi mortem defideravit.

fe illi praebuit, & acriter eam objurgans di-

n feüo 1

l*'äb. conc,

X. Cum anno 1144. exercitu

$ hfs

xit: Revertere ad dominam tuam, & humi-

L

d ld

2.in feft,

liare fub manibus illius.

5

N

. Mich.

norum in periculofa viarum difcrimina in-

fertn, I.

cidiffet, & certo ab hoftibus infidiantibus de-

XX. Monachus quidam in folitudine de-Spec.Ex

lr

lendus effet, fübito miles ignotus albo equo

gens, cum in morbo Angelum aliquot heb- dift.2.ex.

domadis miniftrantem habuiffet, poftea ad- 118

fe

infidens, & rubeum vexillum apportans ap-

paruit, & eos Jerof

venientibus vifitationis gratia aliis Mona-

fet

duxit.

olymam usdue falvos per-ï

A

chis ejusdem praefentia privatus dixit ad il-

XI. Liffardus Monachus cum humilem vi-

los; Abite, quzefo, Fratres mei, quia vo-

hi

V. eod.

Spec. ex.

tam pertzefus, jamjam abitum ex Monafterio

bis fupervenientibus Angelus meus cuftos,

a

ex, 16.

araret, ab Angelo ad fepulchra mortuorum

a quo vifibiliter przefente folatium & plenif-

füh

fimum obfequium habui, repente dilapfus

Enjy

dedu&us,offenfo cadaverum horribili afpectu,

1n fej

a meditata fuga abdu&tus, & in propofito re-

eft. Quo di&o mortuus, & Angelum fuum

Mich,

Q

ligiofo confirmatus eft.

fecutus eft.

Ral

Vita.

' XXI. Incivitate quadam Dicecefis Traje- Ibid dift,

XII. S. Ifidoro agrico

la pietati & orationi

in templo vacante, S. Angelus cuftos illius

&enfis cum juvenis quidam juvenibus difco- 1o. ex. 9.

li,

aratro interea terram fecabat, paícebat mu-

lis & lafcivis fe fociaffet, eorumque exetplo

tà

propemodum puritatem mentis, & florem

los, & lupos a gregibus arcebat.

À

Pad.Chri-

XIII. Apud Lucanos in Hetruria ancilla

virginitatis perdidiffet ,. ubi poftea domum

fii.t.2.p.1- quzedam, Sita nomine, cum e templo ferius ad

rediit, Angelum formofiffimi juvenis fpecie

Sunml&

c.4.fect.5.

obvium habuit, qui accedens, alapamque

n. I2.

coquendos panes domum rediiffet, Angelus

" hu

interea maffam fubegit, formavit, &in menfa

infigens, deinceps cautiorem effe, malas-

Yet

paratos panes pofuit, ut mox in clibanum

que focietates defugere ju

ffit, ac fubito ite-

&

rum difparuit. -

mitti potuerint.

XXII.

;4

TA

- lus XL - dagelus.

95

]

Alberc. — XXIL Ín VitisPatrumlegitur,fenem quem-

XXXII. Fulgentia Romanæä cum ob fpur«Tbid.

6deAng. dam ac fan&tum virüm confpexiffe Angelos

LI

citiem commiffam a daemone perfonato co-

hilari ac fereno vultu adftantes, ficubi Mona-

ram judice, etiam adducis teftibus, accufata

chi fermonem derebus vanis & inutilibus lo-

fuiffet, ubi opem a B. Virgine,& fancto fuo An-

querentur, recedentes, indignantesque, & füc-

gelocuftode petiit, omniaque meliora pollici-

"Jïr'(ï

ä

cedentes in locum ipforum atros daemones,

ta fuit, ab hoc fub fpecie formofiífimi adole-

qui fub fpecie fpurcorum animalium circum-

fcentis ad judicem comitata, potenter defenfa,

euntes,imipuras co

gjtatip,n"es eorumi mientibus

& feliciter in judicio abfoluta eft.

adhalabant.

XXXIII. Cum in Hifpania vir quidam no- Ibid. $.2.

fbid, d.9.

XXIIL. Abbas Theodofius de feipfo faffus

bilis S. Angelum cuftodem peculi

ari venera- &X Aloh.

Andrada

et, quod, antequam vitam folitariam profite-

tione & amore profequeretur , atque in ejus

p.2.hiít.

retur, Angelus ipfum dextra appreheadens in

honorem quotidie corollam Marianam reci-

itin, anne

immenfíum theatrum duxerit, in quo ex una

taffet, Angelus ei hoc obfequium przeclare re- 1640.

parteinnumeri homines albis veftibus induti,

pendit; nam cum illuftrem dominam sedibus

& ex altera parte totidem nigris velftiti fede-

fuis vicinam , fübinde vel ex sedibus profpi-

of Lo,

|

bant.

Ubi cum vir inufitatze magnitudinis

U

cientem , vel tranfeuntem ex humanitate fa-

prodiiffet, ab Angelo cum hoc pugnare juffus

lutaffet, maritus illius dominze zelotypi:e fpi-

eit; verum cum is timore coníternatus pu-

ritu accenfus, uxorem infuburbanum hortum

gnam deprecaretur, Angelus hortatus eft, ut

invitatam ftricto gladio coegiffet, ut per lite-

) Brevisr,

pugnae duntaxat initium faceret, mox enim

, Nomag,

ras Nobilem illum in villam invitaret, & ma-

le adfuturum , & parta vittoria caput ipfius

rito peregre profetto fe folam ibi veríari fcri-

A Nj

ccelefti diademate coronatarum , id quod &

beret, & ipíe nihil mali fufpicatus jam iter il-

fecit, quamprimum obfecuütus Theodofius, &

lud equo ve£tus adornaffet, ubi prope patibu-

gigantem agereffus eft.

D

lum tranfiit, a reo recenter füfpenío vocatus

|

$

XXIV. /Étate Serionis Abbatis cam Mo-

fiftere gradum, accedere, funemque refecare

Ib;id. *e.,z

nachus quidam in Miffa verba hzec recitaret:

jubetur, quod ubi fecit, reus equi tergo infi-

Supylices te rogamus , omniyotenr Deus, jube hac

densincolumem ad villam deducit. Adquam

.

gerjerri per mauur Zingeli tui in. fublime altare

ubi venerunt, equo Nobilem defcendere, fibi-

;

iuum : vidit quam plurimos Angelos circa

que chlamydem faam porrigere jubet, fimul-

"

altare, quorum unus caeteris altior facram

que periculiadmonet, ipfe vezo intrepidus vil-

,

hoftiam Deo tanquam ibidem vifibiliter prae-

lam ingreditur, in quam vix pedem intulit,

fenti offerebat, & mox

-

eadem fqpra altare

cum ecce armati viri ad id conítituti elatebris

"

L

collocata difparuit.

irruunt, & mifere lamentantem variis vulneri-

Nadsfian,

XXV. S. Codratusadhucinfans, cum ad-

bus confodiunt, & in latrinam abjiciunt; ex

Angeli

hucin cunis matrem amififfet, Angelus illi nu-

. Mbertin

hebd.

qua tamen vivus exfurgens ad Nobilem redit,

C,IT. de

n, 6.

"^ tritiusfüit,qui enubeipfam ccelefti lacte pavit,

chlamydem reddit, vulnera oftendit, quze illi

(; Ang.Cüff.

& educavit ad eam indolem, ut pofítea per fla-

parata effe dixit, iterumque confcenfo equo,

gramartyrii cantandoiretad mortem.

i

ubi ad patibulum ventum eft, defcendens cor-

Enselgr. — XXVl. B.Deodomo in ecclefia deferta om-

pus infurcam denuo fufpendit, & fe Angelum

in Celo

iiia ad facrificium neceffaria paravit,eisquead

ejus tutelarem effe aflirmavit, qui obfequia fi-

Sidereo

» G'no 160 ,

in fefto

s, Miffam inferviit ; poítea vero ad iter profe-

bi exhibita hoc beneficio rependere voluerit.

(

Mich.

quendum, equum, fraenum,ephippium,fellam,

Nobilis ergo domum reveríus, dum fequenti

ftapedes, famuli inftar aptavit.

dieindi&is in honorem S. Angeli cuftodis fa«

Fab. conc.

40 in, €1to-

XXVII. Theodorus adolefcens cum fub Ju-

cris, intemplum fe contulit, gratiisque probe-

?

liano apoftata equuleo tortus, & acutis teftis

neficioagendis immoratus eít, famuli a zelo-

W,S Midh.

fuffoffus fic fe gereret, ac cantaret, quafi nihil

typo fubmifi, utexplorarent,quis rumorin oc-

fentiret, ideoque a Juliano,ne ludibrio habere-

^

- fpet r

cifi domo exortus effet, ubiintemploverfari

) dita.e

tur, vinculis folutus fuiffet, interrogatus po-

audiverunt,ibique quzefitum & incolumem te-

ftea, qui habuiffet feintormentis? refpondit,

periffent, cum ingenti ftupore id fuo Domino

| I

fe quidem non omnino doloris fenfu caruitfe,

nuntiarunt, qui mox ad Nobilem accurrens,

fed adftitiffe Angelum, qui tenuiffimo linteo

intelle&o miraculo, in amplexus ejus ruit, ve-

fudorem abftergeret, & aqua frigida corpus

niam petiit, & uxorem fummo deinceps amo-

afpergens, ardores reftin

re profecutus eft.

)

j

gueret, & dolores

fl

fublevaret. -

XXXIV. Hildegundis virgo, cum, ut pu- Ráder.p.t

Engelgr.

XXVIH. Bafilides mare cum fociis traje-

dicitize fuze confuleret, fub viri

f

p

ls

infeíto S,

&urus, Chriftum ad clavum fedentem guber-

pecie, & J*o:fe— Vi:'id. pag,

r

Mich,

phi nomine iter ingreffa, profüre, quem oppi

- eo Faber

natorem, Ángelos vero remiges habuit, cum

dani quaerebant, apprehenfa,

fu&ibus c-'-æfa, conc, 3. in

quibus feliciter optatum portumrappulit. .

& laqueo in collum injecto , ad farcam pere fefto S.

o«]

yd dil

Ibid.

XXIX. Cum B.]oannes Angelusininfirmi-

) IO ex: ,

tracta, & fufpenfa fuiffet, Angelus ejus cuftos, Mich.

tate venam aperiri ex Medici confilio juffiffet,

nelaqueus fauces comprimeret,tantifper eam

lo

Angelus ejus cuftos tamen & alia neceffaria

fuftentavit , & fuaviffima Mufica aerem com-

miniftravit, & fanguinem pelvi excepit.

plens opilionem accerfivit, qui eam e patibu-

Suiusig, XXX. S. Ferreolum Martyrem fuis alatis

lo deponeret, ipfe vero equo candidiffimo im-

r

Sept.

humeris per Rhodanu

pofitam, Veronam ad fuosincolumem perdu-

Id

xerunt.

m novi Arioges dive-

xit.

TA

Engelgr.

XXXI. Evolpho puero morti vicino extre-

XXXV. Cum Nicolaus quidam. Angeli Eagelgr,

. C€o

tutelaris fiatuam inauratam sere tum 1uo, "^ 54

mam unctionem Aggelus— contulit,

tum

]

us

e96

Bibliothece .IManualis . Concionatori

)

tum ab aliis quzfito, ia preedio fuo collocari

urbem Conftantinopolitanam armorum 1uo-

juffiffet, poftea in Vefuviano incendio Neapo-

rum vi & potentia in exterminium animo fta-

lim profugiens, ibidem rogatus, num prae-

tuiffet adducere, accidit, ut quidam immen-

" EX

dium fuum ex illo.incendio damnum aliquod

fze magnitudinis Cometes, qui ad terram us-

«5

fuiffet paffum ?i refpondit, nullum equidem fe

que pertingeret, confpiceretur: ipfe infidias

(

— «« Ó

credere paffurum fuiffe; eoquod Angelus tu-

fuas palam futuras effíe metuens, milites fuos

ü

telaris ad limites illius collocatus, omnem

palatium immiffis ignibus aggredi & infefta-

t

ignuisinjuriam propulfurus fperetur. Quod &

re juffit, qui prope palatium venientes ingen-

Ü

factum, nam imago illa erecto vertice extare

tem quemdam armatorum militum exceffi-

[

undis, & adftare ripis praedio imminentibus,-

vae magnitudiris & groffitiei admirabilis nu-

]U

eft reperta, quafi limites cuftodiret. -

merum confípexere, ex quo vifo metu & ter-

Ü

Drex. in

rore coníternati, retrogre(ífi funt, unde vene-

. XXXVI. CumDux Bojarize Maximilianus

P

horol. ho 4no 1620. in rebelles Bohemos caftra mo-

rant. Tyrannus autem alios denuo milites

€oní.2.C.2

ra 5. no&t,

viffet, & de noéte hoftes loco, milite, & tem-

ad idem palatium emittens, eosdemque non

n

poris commoditate füperiores, eundem oppri-

minus, quam primos ab eodem fpectaculo pet-

1nere paraffent, non modo a via, peritiflimis

culfos effe cernens,tandem ipfemetin propria

!

licet du&toribus ufi, aberrarunt, fed etiam ob

perfona ad idem fe palatium recepit, eandem-

[

confpectam in oppofitis caftris incognitam

que armatam multitüdinem oculis propriis

——

(

legionem, tanto terrore coníternati, & in fu--

cernens, eosdem deforis ad palatii cuftodiam

gam a&ti funt, ut plures in fuga, qu

milfos mil:tes effe credidit, adeoquetandem a

p

;

&

am pugng

Ü

czefi & oppreffi fint. -

perverfofuoattentato deftitit, qui tamen po-

f

| Ibid.

XXXVII. Anno 1622. cum Georgius Fri-

ftea milites illos Angelos civitatis illius tute-

f

dericus Marchio Durlacenfis in Bavaricum

lares effe certo cognovit; utpote qui clienti-

C

exercitum magno furore & animo, & quafi

bus fuis ab omni zaerumna & gravi tribulatione

certus :de victoria, militem fuum duxiflet,

eripiendis follicite & gnaviter invigilant. -

t

XLII. Cardinalis Baronius de Theodo

fïp Id.ah.4f€. :

jamque confli&tus dubia alea per tres horas

duraviffet, fubito eques niveo equo vectus

Imperatore refert, quod is Perfarum Regem

incredibili aufu & celeritate, plumbeis glan-

formidabilem quemdam exercitum congre-

dibus fruftra in illum convolantibus , hofti-

gaífe praeientiens, fiducia fua in Deum tota-

[

lem aciem praetervectus, a tergo hoftium py-

liter collocata, fuum tametfi modicum & ra-

(

rio pulveri ignem injecit, ficque milites il-

rum militem adverfus hoftem urferit ; cum-

Bironan,

lius metu confternatos partim in fugam egit,

que in.urbe Conftantinopolitana ob ancipi-

(.

ü

partim catholicoln exercitui cedendum ob-

tem przelii futurum eventum ingens omnes

—

m

C

lecit.

yr

timor inceffiffet, nonnullis in Bithynia Chri-

Vit. PP.

OXXXV

fti fidelibus multi apparuerunt Angeli, eis-

It AbBas quidam rogatus , quæQ

107. c.44'

nam ejus eífet quotidiana exercitatio ? re-

dem pr?ecipientes, ut ad populum Conftanti-

Ífpondit: Ego Angelum meum mihi affiften-

nopolitanum confolandum abirent, eundem-

[

ü

tem juxta.me exfpe&o; & cuftodio meipfum,

que de reportanda per Theodofium victoria

(

quod fcriptum eft, reminifcens: Providebam

fecurum , certioremque redderent, eoquod

multi Angelorum a Deo expediti effent , ut

q

Dominum in confpeétu meo femper, quo-

(à

niam adextris eftmihi, necommovear. — Ti-

in hoc praelio miniftri & duces effent; unde

meo ergo eum, ut cuftodientem vias meas,

czefa fuerunt ex inimicis fidei noftrze centum

al

millia, quorum m

b

& quotidie afcendentem ad Deum , & infg

merfía fuit.:

4

ajor. pars in Euphrate fub-

j

nuantem aCus meos & verba.

jl

Bmneficia.

1

XLIIHI. Arabes Cordubam defatto inhabi- Id.

vaimav :

1

ü

'Tob. tr.

XXXIX. Tobi

'Lis e&

tantes adverfus Catholicos Hifpanos centum 958- n.1.

Q

V. 30'

as junior de fe faff

Me duxit & reduxit fanum, pecuniam a Ga-

quadraginta millia peditum, & quinquaginta

gr

belo ipfe recepit, uxorem ipfe me habere fe-

millia equitum confcripferant.

Dum vero

lo

Ramirus Rex de coelo fibi mitti poftularet

cit, & daemonium ab ea ipfe compefcuit, gau-

Ip

dium parentibus ejus fecit, me ipfum a devo-

fubfidium, fübito ante Catholicorum militum

nt

ratione pifcis eripuit, te quoque videre fecit

exercitum coeleftes comparuere fpiritus, mi-

i

CEx

litari habitu induti, quorum praefidio & du-

m,em ü

lumen cceli, & bonis omnibus per eum reple-

ti fumus.

&u Ramirus czcidit oCtoginta millia , reli-

fe

Manfi

XL. Quando tempore S. Gregorii M. urbs

quis totaliter profligatis & diffipatis.

Q

diíc. I.

B. 15.

Romana fezeviffima flagellabatur peftilentia,

XLIV. Memorabilis quoque illa victoria Raynald, -

Y

adeo, ut prze cadaverum multitudine urbs il-

fuit, quam B. Joannes Capiftranus ante Bel- n. 1456.

Qi

la vaftiffima vifa fuerit ingens quoddam effe

gradum a Turcis obfidione cin&tum fub Pon-

n. 130

ti

mortaorum coemeterium, placata demum di-

tificatu Calixti lII. reportavit; in quo prae-

Ve

vina juftitia Angelus quidam fupra molem A-

lio Mahometus chriftiani.fanguinis avidiífi-

N

driani vifibiliter fe confpiciendum przebuit,

mus, qui in propria perfona eidem preelio

N

qui ftri&tum habens, cruentumque gladium

praefens aderat unacum ducentis. millibus

Rn gt omr i en —

l

in vaginam recondebat, infignum, quod mor-

pugnantium, vulneratus eft, & occubuit. Et

d;

quidem de B. Joanne przfato annales me-

talisilla,quze ha&enus fzevierat,influentia jam

lia

penitus ceffaret; unde moles praedicta dein-

gqorati dicunt:

Cum duobus Fratribus ipfe

t

ceps caftrum S. Angeli denominata fuit.

folus cum, per parvam tranfiret naviculam,

vifum eft Turcis innumeram armatorum mul-

L

Baron.an.

XLI. In annalibus ecclefiafticis legitur ;

n!vt v.

titudinem contra eos tranfiíffe, cum in rei

Apeli

400. ni.44. quqd cum quidam, cui nomen Gainas erat,

verie

bülü,

N

d

Titulus XI, — /ngelus.

97

veritäte effent folum Atreskperfonäe,* &ideora-

thenticis fcriptoribus adfttuit, S. Francifeum

bidilcanes in fefe mutuo fzevierunt, & adnu-

per Angelum a Deo miffum in Affifiam civita-

merum viginti quatuor millium interierunt.

tem ad matrem ejus Picam fuiffe annuncia-

| Spec. Ex-

XLV. De S. Paulo firhplice S. Antonii di-

emp.ex,5. (cipulo, fequensnarraturvifio: Hic enim die

tum, additque, in ejus conceptione quatuor

mira contigiffe. 1. Quod conceptus ejus an-

— — j

ï

quadam multos, ferenam prze fe ferentes fa-

nunciatus fitab Angelo. 2. Quod fueritinute-

ciem, atque ab Ángelo eorum cuftode affocia-

ro matris fanctificatus. 3. Quod anima ejus

tus jucundos & hilares ecclefiam ingredi vi-

fuerit infufa corpori 25. Martii, quo die Chri-

dit: Inter alios vero unum poftea nigrum, a

ftus eft conceptus. 4. Quodftatim,utanima e-

doemonibus capiftro per nares alligatum, e-

L:

jus corpori fuitinfufa, tantus fplendor in valle

jus vero Angelum e longinquo moeftiffima fa-

Spoletana apparuerit, ut omnes daemones ex-

ciefübfequentem confpexit; ex qua vifione S.

Paulus plurimum contriftatus fuit, licet eum

territi judiciumtimuerint; cumautem mater

ejus dies plures segre parturiret, quidam dae-

Deus poftea fubito perimmiffam ei confolatio-

mon accedens in fpecie peregrini, dixit, in fta-

nem denuoerexerit: fiquidem eundem, dum

bulo eam parituram, nec prolemin fericis, fed

- "4 um m

ab ecclefia regrederetur, omnino ex atro &

in feeno edendam. ]1tainítabulo & foeno natus

^

deformi in candidum valde jue fpeciofum mu-

eft.

tatum, ejusque Angelum ante eum maxima

XLIX. Religiofüs quidam pietatis caufa in Philipp. a

cum hilaritate praecedentem, da2emonem vero

Armenia volebat montem confcendere,ubi di- SS.Trinic.

procul ab eo pofitum & affli&um confpexit ;

citur Arca Noe quiefcere,utillam videret ; id-

initin. o-

cumque S.Eremita vifionis hujus fignificatum

rient.l.2.

que conatus eft magno labore: fed cum tota

123

fummo cum defiderio fcire cuperet, divina ex

nocte, qua potuit, celeritate fuiffet progreffus,

revelatione accepit, illumideonigra fuiffe fa-

mane ad montis radicem fe reperit, Angelum-

cie antea vifum , quia fornicationis peccato

que vidit Árcze particulam fibi deferentem

tnuito tempore immeríus fuerat; verba au-

cumdi&o: Accipehasde Arca reliquias: fu-

0&&.&1.1.419..

tem fequentia Ifaize audiendo, nimirum: .La-

pra montem afcendere nulli m

f

varmini, mundi eflote, aujertevualum cogitationum

his dictis evanuit.

1

ortali'um licet;

de animabus ve[trir coram oculir meis, di[cite bene

L. In Paraquaria quidam prze hoxio pudo- Lit, aut,

.

jacere;. €89 fi fuerint peccata veftra ficut coccinum,

re fcelera in confeffione reticens, in vit

2€

tanquam nix dealbabuntur ; perfette compun-

? di- 1635.

fcrimine, quod morbus creabat, vidit fpe&rum

&-

&um fuiffe, feriamque egiífe poenitentiam.

horrendum fibiimminere; quare unum e no-

' Baron,an.

XLVI. In annalibus ecclefiafticis de quo-

ftris vocat, confitetur fincere ; monftrum eva-

dam Hifpaniarum Rege, cui nomen Vamba

.674-

nefcit, faccedit Angelus (utique cuftos) inju-

ï-

erat, refertur, quod, cum exercitum fuum ad-

venis forma formofiffimus, coronàm gerens in

j,

verfum fidei rebelles du&urus effet, primo &

vertice auream,gemmis diftinctam,dextra lin-

le

- ante omnia follicitus fuerit, ut milites fuos ar-

teum ferebat. Hoefitinliminetantifper vultu

mis fpiritualibus timoris Dei, virtutumque

chriftianarum communiret; at vero cum dein-

ad feveritatem compofito: tum jacenti pro-

pior: Sume, inquit,linteum hoc, & lacr mas

d

ceps multos füb fignis fuis merentes aduiterii

exterge; linteum vix manu tetigit, tum fübito

i

crimen commififle intellexiffet , juftam de illis

ficfe commoveri fenfit ad deflenda fcelera ,ut

capturus vindictam, partes eorum fecretiores

doloris impatiens ingemitus &lamenta pro-

amputari jufferit, dicens: Fruftra pergit ad

ruperit. Dolentem fübinde excepit fuavitas

]u

bellum, quem iniquitatis comitatur exem-

cceleftis, qua eousque afperfus eft, dum Ange-

plum; atvero, qui totmilitum paffus fuerat

lus evanuit,reli&oinprodigiifidem ftrophiolo.

-[d. 4nno

ja&uram, quosnam poftea habuiffe putatis,

LI. Chriftianus quidam, Lucas nomine, Relat Ja-

quos adverlus exercitum inimicum infui re-

,m958. Lb

forte cum gentili inimicitias exercebat, quiei pon.1644.

gni defenfionem opponeret? vifus eft Ange-

magicis artibus illufurus, fub le&o Lücse fafci-

lorum excubiis prote&us nofter exercitus, &

num pofuit. Iturusigiturcubitum Lucas,vidit

iplos Angelos fuper caftra corufca volitatione

j

perfuum cubiledz?emonem difcurrere cumlan-

protectionis fuze figna protendere.

cea inuna manu, in altera cum gladio, &infra

l.

SpecEx- — XLVII. in Speculo exemplorum refertur,

pedes accenfam flammam: quo exterritusLu-

emp,ex.2. unum e fenioribus Eremitis die quadam vidif-

l-

casfocium fuumBenedi&um vocat; tunc dze-

*1

fe, quod, dum Eremitze fui fpirituales inter fe

moneiictuminfligit: Unde magis territus, o-

conferentias five colloquia mifcerent, Angeli

pem Angeli fui cuftodisinvocat,qui mox com-

valde lvta & hilari facie iisdem adftiterint,

at

paret, & eumjubet viciffim i&tum cultro, quem

ian 159

quafi fignificare volentes,magnam fe ex devo-

adcervical habebat, fpe&tro infligere: Quod

. tis colloquiis voluptatem percipere: econtra

ubi Lucas fecit, mox humi concidit homo ftra-

'.n. p

vero, dum de aliis rebus vanis & inutilibus

e-

mineus,daemoni fimilis,qui difcurrebat,& An-

confabularentur, fefe iidem coeleftes fpiritus

gelus evanefcit.

Sequenti nocte adeft idem

[

velut indignabundi fubduxerint, eorumque in

[

dzemonium: fimul Angelus cuftos iterum a

s

locum animalia quzedam fuccefferint immun-

Luca invocatur, hortans eum, ne timeret, fed,

da, lutoturpiter defcedata, quzein medio Mo-

ut heri, fpe&rum percuteret , dum cecidit,

)

nachorum fefe circum volutabant, volupta-

alius e ftramine efficitur homo. Addebat An-

tem nimirum indicantia, quam daemones ex

gelus, fub fcamno cubiculi alia adhuc latere

H

vanis & inutilibus difcurfibus hauriunt.

[

nav, Ve

ejusmodi terriculamenta tredecim, quze juí-

l

Angeli

XLVIIL. Petrus ab Alva & Eftorga in por-

fit eum protrahere & calcare: neque deinceps

boni.

tento gratize ex diverfisrevelationibus & au-

fibitimeret.. Paruit Lucas, remque totam fua

d

K. P. Lohn. Bibl. Man. Tom. I.

manu

ll

98

Bibliothece Manualis Concionatorie

U

manu ad noftros Patres perfcripflt,tünc in Re-

meruit videre Angelos, & dzemones pellere,

ne

Vidit etiam homines peccato obítrictos lone

40

gis pal

atio Tunquinenfis exiftentes: quilege-

o intervallo Angelos fequi bonos , & moe»

runt, M

edico regio audiente, (funt enim his lo-

10

cis Medici fere magize dediti) tum Medicus

rentes clientis fui cafum, dzemones vero ag*

lr

minatim eos circumfítare, ac vinculis con-

—— — $.

fabiunxit: Eum, qui hasincantationes fecif-

ftringere; contra vidit, fi ad fe vir bonus ac-

pop^

fet, effeinfignem Magum ; fed eum, qui has ei

folvit, effeutique potentiorem & fcientiorem.

cederet, bonos Angelos eífe eorum anteam-

qot, f

Jis

Ed

bulones, tripudiantes, ac lumina praeferentes

jot^

Et fuitutique S. Angelus d2emone potentior.

radianti vefte; deemones vero longo inter-

pol ho

Bartolitn

LH. Mancipium Bengalenfe, Macao in

China 1.4.

Chinas pro

f

P

uga Chriftianus, quadam die do-

vallo fequi.

audiendi facricau-

LVI. -Marize

de Efcobar, preeter cufï:Odemeit.l.r.c.s

minica templum ingreffus,

Angelum, decem alii Angeli in forma juve-

hd

p

fa,cum ei videretur longius, impatiens morze,

TIM

J

poft dimidium fa

crum egreflus eft templo , fa-

num fcitiffimorum aderant, femper ad folatia,

Qd

pO

Unde Chriftiani offenfi funt.

opem & auxilia.

x

dje MtrC.

ftidio plenus :

LVIL B. Jacobus dela Marca dum veríu

Lyl". de. :

50&

Vix pedem extra limen templi extulit,cum co-

imit.Chri«

hn m

ram eo duo juvenes comparent, quorum unus

carnificinam , feulocum, ubirei ple&tebantur,

C.I.

ra

anueum fiftit: altertam fo-

inter orandum ocülos refle&eret, admirabili

r

injecta in pectus m:

vifo Deusoculos aperuit; profpiciebat ifthuc

: i

|t

nantemei colaphun

ainflixit, ut in tototemplo

Ht

audiretur.

Unde Chriftiani verfi ad locum,

per fene(tram cubiculi fui Jacobus,& ecce An-

de

gelorum cohors praefulgida loco imminebat,

unde fonus ille prodibat, videre hominem

auditaque vox, ideo adveniffe, quia plurimi ex

uml

hunc proftratum, & fenfa deftitutum, ut vitze

Ml h Q

indicio careret. Demum fe erigit, & ad fere-

eis, qui ple&untur inibi , pro ccelefti gloria pa-

tü

dit; tremebundus tamen Chriftianis, quid fi-

tiebantur; quibus cum jufta funebria promo-

re hominum non fuiffent perfoluta , voluiffe

a

bi a duobus Ángelis (utipfemet dicebat) ad

[r;

fui emendationem accidiffet, retulit.

Deum, ut ab Angelis perfolverentur.

Ideml;a.

LIIL. Ammonas prope Diolcon in eremo

LVlil. InGallia mulier zegra a B. V

ir*gixiek

modo 32.

N adingus

fuit monita, ut fe in vicinum monten curet

cenz3, c aliquan

do offerens Deo cultum, ut habet Pal-

22.

ladius fe

&. 66. Laufiac. hift. vidit Angelum

deferri, ibi eam convalituram, ac velle feibi

ftantem a dextris altaris,& fignantem fratres

coli. Angeli comites interrogati eam Dei Ma-

trem effe dixerunt ,. jubentes foeminam adire

accedentes ad Sacramentum (SS. Euchari-

p

ftiam) & fcribentem in libro eorum nomina.

Epifcopum Georgium, eiquerem totam ape-

ü

Cum autem non adfuiffent aliqui in Synaxi,

rire. Probatis vifum, & cum muliere & fociis

"montem adit. Mons nive te&us erat, etfi dies

di

vidit deleri eorum nomina, qui poft tres dies

mortui funt.

11 Julii effet. Et mox cervus exiliit, qui curfü

Y

LIV. Nicolaus quidam obfcuri generis, fed

füotempli topographiam expreffit, quam fta-

ul.Cafar.

in Vefuüviano incendio inau-

tim Epifcopus voluit feptimento notari, donec

Recupitus pius admodum,

fabricam inchoaret; qua feliciter abfoluta, ac-

0

de Vefuvii ratam ftatuam ,. quam

tutelari Angelo fieri

Pdio

incendio. & verat, & in pagi, Porticus dicti, aede fa-

cedentes Angeli templum B. Virgini dedica-

Chií

M

runt. Ethzec Anicienfis illa B. V. Ecclefia eft,

M 5

cta collocaret, fenfit fibi profuiffe: templo e-

in Avernis miraculis clara.

nim illo per torrentem igneu

m deleto, Nico-

1

hi

laus, relicta cafa & praediolo,

Neapolim pro-

LIX. Cum Alexander Bertius fepeliretur, Vita Alex.

num quid.

ejus exequiis etiam Angeli praefentes fuiffe di-

qU

fugit interea, &

rogatus ab amicis,

D

detrimenti effet

paffus in przedio, refpondit :

cuntur: Nam quatuor feretrum accipere at-

omnino nihil;

nam meus tutelaris Angelus

que ad maximam aram catervatim coelitibus

affluentibus, deportare confpe&ti funt, cum

T

adítat ad ag

elli mei limites, & vim ignis pro-

hibet. ltaille divino utique afflatu.

Pau-

primum funus illatum eft templi facrario, vir-

j prope portum navigantes, vi-

gineum corpufculum longa tabe confumptum

te

lo poft aliqu

colorem vividum induere animadveríum eft,

derunt puer

i fpeciem veluti litori adnantis,

M

X

putant merfum in aq

uas, dum coeteri in igne

maximis poftea miraculis claruit , qui totus

"

eo remis con

tendunt, propius vident

fuit miraculum.

d

pereunt,

LX. Eratvir pius ecclefiafticus, qui fzepi

f.yB,arr. annt

a

ftatuam e

ffe Angeli tutelaris, erecto vertice

goan 1p.E

H

extantem undis, adftantem ripis, quae Nicolai

fime B. Virginem falutabatiis verbis: Beatu

C.5.devot,-

prominebant.

venter, qui portavit zeterni Patris Fibum, &

3 [ro4.

d

praedio

beata ubera, quze la&averunt Chriftum Domi-Febr,

&

Virid. Ra-

LV.

Duo erant fratres Éremitze, quorum

der.p.3 unus obvium thefaurum faltu fuperavit; al-

num. Quodaliquotannos folitus facere, gtra-

IN

na-

vi morbo opprimitur, cujus vi & vehemen-

Q

ter vero-eo fumpto urbem ingreffüs, mo

tia ille dentibus labia & linguam laceravit,

——"—"——1 ——

di

flerium, xenodochium &c. zedificavit. Cui

commiferatione omnium dignus. Tunc An-

tamen Angelus ita fratrem przetulit, ut ei di-

Và

xerit: fratrem uno illo faltu. plus meruiffe,

gelorum unus (utique ejus cuftos) ad pedem

f

le&ti confpicuus, verfus ad B. Virginem per

uam ipfüm omnibus operibus, quae illa pe-

p

cania effecit, & ob id fe fratri fuo vere prae-

hujus zegri fidiffima obfequia obteftatus eft, ei

]i

tulit. Addidit,eum pofthac non amplius aut

fanitatem reftitueret, cam quadam pia & re-

CQ

verenti expoftulatione, quod os & linguam l-

tu

fratris, aut fao afpectu fruiturum, quoad an-

nis 49. poenitendo eam gratiam recuperet.

lam ejus obfequiis facram pateretur tam acer-

pa

belacerari; vix finivit Angelus, cum B. Vir-

d)

Ergo extra urbem Edeffam annis 49. colum-

go aliquot guttis la&is ex ubere expreffis e-

Q

' nme inftitit. Annoautem quinquagefimo An-

otus

jus labia & lihguam afperfit: qui illico t

corn-

I

gelus redux eum confolatus eft; ab eo die

-

Tituus XI — Augulus.

99

mniraïuit , gratiisque de genu a&is religio-

flante populo,qui frequïehii[ümus ad fpe&acu-

nem iniit, ubi moriturus B. Virginem vidit

lum confluxerat, murrmuratur, exclamatur ;

ádventantem cum ingenti SanCtorum nume-

fubmittitur alius ab irato judice, qui protinus

ro, & Angelorum. a quibus ad coelum dedu-

. "*

ceretur morientis anima.

caput eodem fitu exfpe&tanti demetat ; fed nec

ille quidquam audet, nequetertius, quartus-

Tbid.p.2.

LXI. B.Henricus Sufo folebat B. Virginem

que, quiab Angeloterriti omnes pedem refe-

€2. de antefolisortumfalutare,quod fuita SS. Ange-

VOt, I.

rebant. Eratex occifi propinquis unus aliquis,

Hebd.2

Iis edo&tus, quosaudivit mane, cum fol immi-

qui ipfe fe ad ulciícendam amici mortem, de

poftPaích,

neret, admirando coucentu B. Virginem falu-

iftorum ignavia indignabundus, judici offert

tare, cujus cantici thema fuitiftud:

ir'lü Il c-:

&c. impetrata licentia theatram confcendit,

Stella Maria maris hodie proceffitad ortum.

ac totus vindicta ardens, gladiumin ium ex-

Joid.p.s.

LXII. Ánno 1621. foemina fuitin Japonia,

tollit; verum & illifecontinuo Angelus viden-

c. 2. de

vot. 24.

quae adhuc gentilis, Amidz (qui eft Deus Ja-

dum offert, vetatque voce diitin&a, ne clien-

|t, de

die Merc,

. poniorum ) nomen quotidie centies quadra-

temfuum, qui negando homicidium evadere

i Chri

paft

gies millies pronunciabat, in quem finem fum-

poterat: fed ejus honore & reverentia mentiri

Pacn.

mo mane furrexit, adjuta per fpiritum familia-

la,

nolens, morti fe obtulerat, ipfe tangeret,fed ad

5&' 60

rem five do2emonem: Poítea convería ad ve-

judicem iret potius deprecaturus pro libera-

ram fidem,totiesJefu & Marice nomen pronun-

tioneillius,quem fciret olim in virum magnum

tiavit, ad quod obfequium maturandum dein-

evafurum. F'ecit hic, quod jufferat Angelus,&

defuitab Angelo cuftode excitata.

dimittiturreusliber, meliorifemoxin mona-

Vit.PP,l.s

LXIII. Fuit in deferto fenex Anachoreta,

fterio mortis generi fubmiffurus; ubicum ve»

,!ïbell-7- qui diuabomnibus in fuo ultimo morbo defti-

PAN

fte monachali nomen affumfit Angeli, vitam-

tutus, habuit demum miniftrum Angelum,qui

queinibi ac mortem obivit angelicam.

ei feptem dies inferviit. Interim vicini Eremi-

LXVII. Petrus de Natalibus narrat decive Ibid.n.z2.

jeml4,

tze memores, fe diu cum hoc fene non fuiffe,

quodam Aurelianenfi, qui fufcepta ad D. Jaco-

o 3

ftataunt, fe eum audituros, &fi seger eíffet, o-

biCompoftellum peregrinatione,iter hoc fuum

emlaturos: Adfuntigitur, quibus fores pul-

S. Árchangelo Raphaeli commendarat, eum

fantibus Angelus evanefcit: cum interim fe-

enim & ducem habuita via aberrans, & ferva-

nexcgerclamat: Ite, recedite, quod videret

torem in perfequentiumlatronum incurfü, &

abiisAngelum fugatum. Deniquevi amoto

fluminis transvectorem, neiniftorim jamjam

peflulo ad fenem ingrediuntur, a quo clamoris

imminentium manus veniret.

Quin & ab eo-

caufam percontati cum effent, fenex refpon-

dem inpatriam, pera&ta peregrinatione, ex

dit: Dum vos cunctamini, me segrum invifere,

loco, ubi priuslatronum manus evaferat, ac fi-

Angelus mihi minifter feptem dies adfuit; cum

mile jam periculum metuens progredi non

vero vos portzeimminetis, illeabfceffit, & ad

audebat, iuterim dum fomno correptus quie-

coelos rediit, hzec ultima ejus vox fuit, & illico

fcit, translatus elt.

obiit.

- Pedag.

LXVliL. In vitis Patrum legitur de Abba- Ibid n.a,

Chrift.t;.2,

LXIV. B. Paffideus fubinde habuitin pur-

te Moyfe, quicum gravi carnis tentatione pul-

t

Cpec4.

gandis ollis, lancibu

fatus, ad S. Ifidorum confilii ac opis caufa

),5.1, 12,

dem Angelum.

sque an utorem, cufto-

J

confugiffet, nec produ&tis 2b eo facrae Scri-

[ta Alet,

. lbid,

iil

LXV. Apud Lucanos in Hetruria an

pturze fententiis, fatis fibi ille adverfus ten-

quaedam fan&ta, Sita nomine, e templo, ubi

tationis impetum armatus videretur, time-

Deo vacabat, ferius ad coquendum panem do-

retque afanéto fene recedere, duxit eum ad e-

mum redierat, cum Angelus fermentatam

ditum cellze locum Ifidorus, & aperta Occi-

maííam interim fubegiffet, inque panes effor-

dentem verfus feneftra , ingentes cacodzemo-

e

maffet, & in menía pofuiffet, ut clibano immit-

terentur.

num turmas, tanquam ad praelium inftruétas,

deinde ad Orientem converfus , innumerum

lgid.n.g.

LXVI. Sedlongemirabilius eft,quod narrat

ccleftium fpirituum multitudinem, arma au-

Ximenes Hierofolymitanus de Falcone quo-

rea geftantem oftendens: En, ait, fili, quos

dam, imprimis nobili juvene Conftantinopoli-

ad Occidentem viditti,fpiritus nequam funtad

Jitt. annï

tano, quiin Angelifuicuftodis honorem voto

oppugnandos homines femper parati; con-

antipt

nunquam mentiendi fe obftrinxerat, illudque

tra vero, quos ab Oriente videndos dedit Deus

:Is.dve.

! PI'O 4-

: dum fancte fervat, etiam cum mortis periculo,

bonos Angelos, eos paratos femper effe vult

,"be-

eoper Angelum miro modo liberatur: cum e-

idem Deus ad homines defendendos.

Non

nim bonus ille orta fine arbitris rixa ad manus

eftergo, cur timeas, plures enim nobiscum

cum fodale quodam veniffet, eumque confo-

funt, quam contra nos.

diens occidiflet, poffet vero negando factum e-

LXIX. Circa annum reparatze falutis 1635.

Ibid.n.14.

vadere,voti memor mentiri noluit. Faffus ergo

Cordubze apud Paraquarios Indize occidenta

fcelus protinus ad judicem trahitur ; & lata

lis, fuit prove&ze zetatis homo, quem libidi-

prompte in eum mortis fententia, inde ad fup-

nibus diu ac multum affuetum daemon, pro-

plicii locum nihil tergiverfatus, re Angelo fuo

pofita exaggerataque vitze turpitudine, eo

commendata, alacer & fiducia plenus deduci-

impulit, ut vitam pertzefus, falutemque de-

tur; ibi flexis humigenibus cervices inictum

fperans, ipfefibi mortem laqueo afferre cogi-

parat;& expeditojam gladioinftatli&tor,quan-

tarit: & jam collum refti erat inferturus ,

do ex adverfo videt rara pulchritudine juve-

quando voce Angeli abfterritus , acde facien-

nem ftrictoillienfe, niabftineat, minitantem.

da peccatorum confeffione monitus, ad men-

Territo vifo lictori gladius excidit; a circum-

tem rediit,'" & continuo fe domo proripuit,

K. P. Lohn. .Bz'b(. ÀMan. Tom. [.

a

100

Bibliothece Mauwalis Concionatofiæ

d d

LXXII. Veteris Germanicze pietatis ma- Jo.Rho.l.

Sacerdotem, cui confcientiam expiandam of-

ferret, quaeliturus ; fed id ut fieret, palffus

gnificentia, quze olim ampliffimis templis ex- 3- €4« €x«

citandis maxime inclaruit, ne füperiori fzeculo

non eft ftygius latro, qui viri, cui ille ob ac-

vulgata per easoras hzerefium pettilentia pe-

t w

ceptum beneficium muitum debebat, indutus

E

formam, factus obviam, variis moratum fer-

riffe crederetur, Guilielmus Boius raree, ac

[

nulla unquam praedicatione iatis celebrandae

a]

monibus, fenfim fana hominis elifit, illufitque

confilia; adeo utnon difficile fuerit (quze eft

religionisPrincepsMonachii pofito templo au-

e

naturz noftre ad malum potius, quam ad

guftilfimoeffecit. Honihilinter Principam o-

f

J

pera hoc fzeculo Germania majus habet, aut

bonum adnata proclivitas) ad lubricitatisin-

veteratam redire confuetudinem , cui polt-

elegantia. Id vero coeleftium legionum fidilfi-

quam fex ipfos annos iterum immerfüs vixif-

mi ac fortiífiimi lmperatoris Michaelis nomine

e— — - v

auguítius effe voluit; quod ejusdem facra die

fet, füiac Deiimmemor, majoribus, quam an-

te, ccepit conícientize agitari ftimulis, fal

utis-

lucis hujus ufuram primam haufiffet, atquein

— wv

ejus perpetuo patrocinio vita omni tradutta,

que defperatione vehementiffime urgeri. Et

in zeternae polleffionem mittendum fe haud

. de vita a&um erat, & de zeterna falute, nifi

— D — 1

Angelus etiam ea vice hominem collum la-

dubie confideret. Hoc habent Principes viri,

quod fuze pietatis perennatura 1ïat'üere pot-

queo inferentem clara voce abfterruiffet, & de

funt monumenta.

f

peccatorum venia per poenitentize Sacramen-

[

tum impetranda iterum commonuiffet. Et

LXXIII. Acceptam/a S. Francifco Paulano Tbid.ex.4.

b

L

H

familize Minimorum parente, pietatem con-

.tametfi tunc quidem vitae emendatio, in confi-

ftantiífime filii hodieque fervant; llie cum mo-

-9

qï

tendi voluntate fteterit, daemone animum, ut

ante fex annos, fimulante, & a confeffionis tri-

deltia przecelleret, ratus, furgentem familiam

fine aliquo valido patrono fe tueri non polle,

it,

bunali, quo properabat, alio divertente; non

diutamen poftaudito pro concione Sacerdote

Angelorum omnium Imperatorem adopta vit,

. vehementer in eos , qui de falute fua defpe-

& przecipua quadam religione a fuis coli vo-

luit. Id illi, cum aliis obfequiis plurimis fa-

("«"TES A. -

rarent, invehente, tandem monitoris Angeli

ä

DA

confilia fecutus, ad Sacerdotis pedes accidit;

ciunt; tuin ejus praecipuefefttis diebus folemai

abíolutione omiium offenfionum, fine quibus,

AU

ubi praeteritze vitze turpitudinem multis cum

quamquam fub ipfo charitatis vexillo, homi-

lacrymis

eluit, faéctus acerrimus fuimet accu-

fator; quam autem id ferio fece

rit, teftata elt

numtamen vitanontranfigitur. Preeclarefa-

&um, atque ex reipublicae chriftianze fenfu,

vita, quam deinceps non vulgari virtutis ex-

,

quze per eadem folemnia Angelum pacis aDeo

Rif.foc,

emplo laud

abilem duxit.

htht

fe

Difipu. - LXX. InBrabantia, Villa Banden, fu

itvir-

mitti, publicis votisprecatur. Non aliam ob

Mf

caufam arma induit Michael, quam ut coele-

li. M. ex- go religiofa, qua przefente, cum Sacerdos in

ftisaulze pacem tueretur. Quare qui coelo de-

ä

empl. 41« vil3 (acrum faceret, vidit corpus Sacerdotis

& facras veftes mire decoras. . Cum vero $.

dit, terris etiam unus omnium optime dabit.

N

Hoftiam elevaret, vidit duos Angefos mirae

|

f

p

ulchritudinis hincindealfiftere, & ejus bra-

| EXEMPLA

uftodia.

: DO'MESTICA.

chia

füftentare: & cum S. Hoftiam deponeret,

t iE

Sylid

Ignatius creditur Archangelo in tutelam

Bibl.l.g.e, |

Proren

q

manicas utriusq':e manus, ne quid eas tange-

LS

* datuseífe. Eidemfzepius apparuerunt

3. Gloria

4l

! ret, decenter conftringere; qui etiam eleva-

Agi. C 4

tismanibus, & inclirato capite depofitam a-

Angeli; fzepi(fime etiam dum Conttitutiones

-

&

Ícriberet, fuaviilimos coeleftes concentus au-

z

(

dorarunt. Circatempus fumptionis vidit cor-

pus Sacerdotis tam clarum & perípicuum, ut

diebat, quorum harmonia ineffabili totus dii-

&

! velut per phialam cryftallinam corpus homi-

folvebatur in lacrymas, ac ceelefti amore fer-

vebat. ^.

í

v

ER od ag

Àf

nis videretur.

Miffa completa, dum Sacer-

f uf

dos veftimenta deponeret, illa ad fe reverfa,

AL Novem

primi Patres Romam euntes Hift.Soc,

vidit corpus Sacerdotis paulatim infpiífari ,

prope Bafileam cum divertiffent,& a Luthera- 1* ?

! II4,

no Parocho, quem vicerant, carcerem exfpe-

q

& in formam priftinam redire. .Hzec puella,

l

Oda di&a , habuit gratiam digne communi-

&are juffieffent, mane illius diei homo adtuit

tii

cantes ab indignis difcernendi, & aliquando

formofa facie, Patresque Germanice allocu-

I

tus, nutu ex conclavi educit, & curn per nives

lg

in Pafchate vidit tantum decem'homines di-

r

hl'lü 1

ene communicare.

periculofas & altas fzepe fubridens eos duxil-

m

M

LXXI. B. Alanusteftatur, cum effet B.Vir-

fet, illique magnam in corde letitiam fenfif-

ts Q

P. Alatus

l.r,deort. go à

dhuc in vivis, tanti falutationem angeli-

fent, repente, ubiadregiam viam perventum

Frat, C12. cam fuiffe zeftimatam,ut eam Chriftus, Angeli

eíft, evanuit; agnovereilii idcirco, S. Angelum

(

cuftodem fuiffe.

L

Ánii

& Apoftoli pronuntiarent. Addit, B. Virginem

naPcörio Ethal Vita,

Coll, ;

fibi apparentem d:xiffe: Quia vim angelicze fa-

III. P.Petrum Canifiuma mo

| 170, pf

lutationis probe intellexi, ipfamet ego fingu-

in Ammeriano flumine equitantem, deque e-

quo jam lapfuüm, ita utuno pedein ftapede hze-

d

latidevotionepronuntiavi. Ego Mariajuxta

n

humanam naturam & elfe, oravi &invocavi

reret, virquidam per medias aquas infecutus

Mariam fecundum effegratiae & glorize. An-

eft, denuoque in equum fuftulit.

Invitatus

i

V,

C

geliquoquein ccelo falutant ea falutationeVir-

dein ad proximum h!ofpitium' ante portam e-

"

ginem Mariam, non figuis, fedanimis; norunt

vanuit.

À

]V. P.]oa

nhes Fernandius HifpanusinBel- Ann. Ca»

Ti

enim per eam falutationem fedes Angelorum

gium miffüs, cum aliquandoin loco campeftri

ftell, Coll.

lapforum vacuas repletas, Deum hominem fa

?

vifo

Mac. 1595

N dhflm

Ano !

&um, & mundum redemgtum effe.

folus dgi'cenderet ; fuperveniunþ impro

hae-

:

Titulus Xl — Ahngelus.

IOI

. Jomïü.l,

-3- Cqu. QX.

hxereticorum turmae, quorum afpeGu territus

denti' Angelüs cuftos in aurem, quid, qUOV? gel, hebd.

ille, cum equum tam cito afcendere non pote-

loco refpondendum effet, fuggeffit.

20' 1102.

rat,magna cum fiducia S. Angelum cuftodem

XV. Flagitium effet, dum de Angelis co- nuo.1., c,

invocat, & ecce repente quafi validi hominis

lendis agimus, Aloyfii, quem Romane Ro- 4, exnoft,

brachiis fublevaretur, vidit fein equo fuo col-

tzee Patres ampliffimo honoris titulo angeli- Ex. 7-

locatum, ftapede ne attacto quidem, itaque

cum juvenem appellarunt, ditfimulaífe virtu-

—— 7 9d

aufugit. Alias cum folus equitaret, incidit in

tem, etenim appellationem eam, cum ille ca-

ftiffidis moribus, vitaque ab omni mortifera

equitem hzereticum, qui ftatim intentata ha-

fta, curfu concitato, equum in ipfum incita-

labe immuni meritus fit, haec tamen fi deef-

vit. Periiffet Pater, nifi Angeli ope fervatus

fent, ipfo fan&orum Angelorum cultu confe-

eífet, ubi enim eques ad ipfum venit, repen-

qui potuiffet. Sane fi minütis etiam officiis,

"

te fubfi(tens rogat: Jefuitane effet? cumque

fed conftantibus ea ratio tota continetur, qua-

Pater forti animo annuiffet, miles confeítim

lis quantusque in his fuerit Aloyfius , edita

-

]

ferociadepofita blande hominem alloqui, ma-

de Angelis meditatio liquido manifeftat ; qui

ï

—

num ad ofculandum petere, ac demum fine

enim de illis adeo praeclara fentiret, ac fa-

ulla injuria abire juffit.

cienda proefcriberet, illis diu multum

.

fuevitfe fit neceffe.

que aí-

Vita c.25.

V. P. Balthafar Alvarez cum Romam pe-

i

teret,& cum focio aquas ingreffus, exuna par-

XVI. Et domefticis curis Angelos preeeffe ]bid.Ex.

4.

.ïbid.eq.

teprogredi vereretur, exaltera vero timeret,

voluit Deus; ea propter illorum familiarita-

l

ne in latroneni incideret, fubito per aquas e-

tem omni conatu illos ambire decet, quibus

PI

quitem fplendidum venientem vidit, qui eos

religiofarum familiarum cura eft demandata,

falvos & incolumes ex aquis eduxit. -

quod cum Petro Cottono manifefte illos fe-

Vita.

")

; . VL P. Bernardus Colnagus Rom:e fre-

ciffe accepimus ; occulte plerumque pera-

quentiffime Angelum cuftodem fuum viderat,

gentes , qu3e in rem funt, admonent, ac in

à quo & quotiescunque in cccafione venialis

partem veniunt follicitudinu

, Vigiles nuz«

quam dormiturientes.

Sed .Cottonus non

l

peccati fuit, admonitus eft.

P.Michaed — VIL. Gregorius Vederus

Philofophize Pro-

exquifito cultu ac veneratione tantum , fed

y

Sper.I612 feffor Ingolftadii,fi dubium aliquod nüllo labo-

qui Angelis homines affociat, illibato pudici-

re diffolvere poterat, illud S. Angelo cuftodi

tize flore, quem conttantiffime vernantem fer-

.propofuit per preces, & ftatim ea ipfa no&te

vaverat, ut fibi frequens adeffet tutelaris,

)

folutionem in fomno accepit. -

illoque familiariffime uteretur, merito fues

Hift.Soc,

Vlil. Joannes Carera Coadjutofin dubiis

rat confecutus.

In Angelum transmigret,

p- 1. l-11.

]

n, 66,

fempetS. Angelum cuftodem in*erregabat, a

qui illorum frui optat confuetudine.

quo mox refponfum accepit.

Sed & mane

XVII. Jacobus Samanigus perpetuis ac Ibid Ex.3.

Dä

?

diligentiifimis obfequiis ita totius cceleftis ex-

femper ab eodem excitatus eft,qua tamen gra-

(

tiaprivatus eft, cum femel excitatus non íta-

etcitus Imperatorem Michaelem fibi deme-

tim furrexit, nec nifi poft multaslacrymas ite-

ruerat, ut poft multa beneficia, quibus Clien-

rum obtinuit.

tem fuum in dies cumulabat, ad extremum

Syllab,

.. IX. P. Jacobo de Samniago

S. Michael,

mira quadam dignatione fe videndum illuftri

p Bibllets

Proï'ferv' quem przecipuo cultu colebat, non tantum

Ípecie collucentem objiceret, ac bone fpei

T Clora

auxilium ad Indos convertendos promifit, fed

plenum,ad barbarorum regiones penetran-

lg

55'3.

etiam eundem adloca, quzeipfeadire minime

das, inferendumque cccis gentibus Evange-

]

cogitabat, uitro perducebat, ut tum infantes

lii lumen hortaretur, feque tanti operis adju-

l

torem futurum polliceretur. .Manet adhuc

aqua falutari ablueret, tam aliorum animam

l

agentium confef(fiones exciperet. ..

impetus ille nunquam remittendus, quo im-

Ann.í604 .. X. Cum Antonius Fauftinus Coadjutor

preffione fa&a in idololatrize archite&os , ac

f, 116.

divinorum honorum ufurpatores conícelera-

,THf

mortuus effet, & ex daemone in energumena

l-l,x.ulm,

usereretur, quis.ei morienti potiffimum ad-

tos exclamavit: QUIS UT DEUS? «*0

ftitiffet? refponditifte, B. Virginem, S.Igna-

veluti tonitru, attoniti ac fulmine i&i conci-

tium, & S. Angelum cuftodem adftitiffe, qui

derunt.

Y

l

lc

non paffus fit, eum a quoquam tentari.

XVIII. GuilielmusElfinftho

niuä patriaSco- Pædaä.

8

Pzdag

Xl. Guilielmus Elfinfthonius in morte ali-

tus, fanguine & ingenio, & virtuteadmodum Chrifi.t.2,

Chrift. q.2

nobilis, cum pene adolefcens nondum inte- P !- C- 4-

C.4.1eCt. 5

LÀ

quamdiu cum Angelo cuftode collocutus,qua-

LP L n. Ii4.

li oculis eum afpiceret, ab eodem fibi narra-

gro menfe, poftquam in Societatem noftram

tum dixit, fe per purgatorii ignem quidem

admiffus fuiffet, in lethalem febrim incidiffet,

tranfiturum, fed celerrime evolaturum.

;

incredibilem femper alacritatem & verbis &

ä

Ann.Belg.

Coll. Lov,

. XII. Joannes Thenenfis Coadjutor, licet

vultu, & factisipfe praefetulit, cum fatiari non

profundi effet fomni, totis tamen, quibus ex-

poffet gratiis Deo agendis, quod in religione

moreretur.

Extremo autem ferme fpiritu,

a

citatorem egit, triginta annis, non alio inftru-

mento, quo excitaretur, ufus eft, quam S. Àn-

cum Fratres in cubiculum confertim intro-

gelo fuo cuftode, cui ante fomnum ferio fe

euntes videret, in hanc ipfam vocem erupit:

H

commendavit.

«

O gloriofam, inquit, mortem, tot Angelorum

H

Vita.

XIII. B.Stanislao, cum Viennze

ægrotaref,

agminibus conftipatam? Quin etiam ingen-

nec haberet, qui SS. Euchariftiam porrigeret,

ti atque infolito elatus gaudio: Non videtis,

inquit, non videtis Angelos? Simulque An-

j An

"

Nadafi in

Angeli eandem miniftrarunt.

fie

COIL

anno Àn-

XIV. Ludovico Freredoux Burgundo, An-

gelum fuum cuftodem compellans, aliquam-

i 03

gelo cuftodi devotiffimo, in examine refpon-

diu itac

um eelocutus, quafi eum oculis afpi-

Y

N 3

Cce-

!

*

A

IOZ

Bibltothece Manualis. Conciandtoriæ

ceret, a quo fibi deinde nunciatum narfavit,' |

etiam animarum lucra inde reportavit. Nus-

h]

fe per purgatorii quidem loca tranfiturum,

quam libentius vocati adfunt Angeli, quam fi

fed celerrime evolaturum. Quaserente autem,

in partem laboris ac curarum pro mortalium

'Pl

neício quo, qua fpecie & qua forma is Ange-

falute fufceptarum advocentur. Hic illis o-

iA0

zn

lus effet, adolefcentem quemdam, qui tum

ptimis geniis genius eft; nam animarum fa-

aderat, indicavit, cui fimillimum effe dixit.

lute illoram repleturrespublica. Quod etiam

í

a^ DA

Mox etiam dulcedine quadam, mixtoque fer-

confirmat Hiltoria Societatis hunc in modum

pr

/

vore ita completa eft ejus anima , ut corpus.

de eodem ícribens.

ipfum, licet gravitate morbi, & mortis pro-

P. Petrus Faber fecundam feriam femper Hift.Soc,

qui

pinquitate fra&um, aliquamdiu tamen info-

S. Angelo cuftodi dedicavit, eique fe de noCtel.3. c.a9.

pl

bi

litis motibus fuper le&tulum quafi exiliens &

ac die jaculatoriis precibus ardentiffime com-

geltieus agitaretur, cum omnium admiratio-

mendabat. ldem quoties oppidumaut pagum

ne, qui nunquam fimile aliquid viderant. Si-

ingreffus eft, prius Archangelum, Angelosque

mul etiam oculos retro poít cervical, cum

cuftodes ejus loci in auxilium vocabat.

magna quadam exultatione reflectens, ac ne-

XXI. Alphonfus Rodericus Angelorum vi- Rho.l.3.c.

fcio quze , quze a nullo percipi potuere, fub-

gilias 2emulabatur, vitamque omnem illorum 4- ex no-

:

cultu metiri didicerat. Quoties enim veloci(- f Ex- $»

übgrtïn. 4

murimurans, indicabat, fe aliquid ibi fpe&are,

g".de'-

quo majorem in modum oblectaretur.

- [n-

fimae temporis fugze, vitzeque furto per mo-

jp &i i

ter quze gaudia repente confiftens, tanquam

menta nobis fublatee , campani zeris fonitu ex

nie

placidiífimo fomno

confopitus, fpiritum ex-

rotati horologii partitione admonemur, toties

Ti

halavit.

x

illeunum ex viginti quatuor, quos fibi Ange-

fi

Culiur.

losin patronos delegerat, appofito facro car-

Rho l.s-c.

XIX. Uthominibus fzepe ex propinquo de-

mine confalutabat. Mira dictures: vigilabat

. ftrie Ex, z.

4. exno-

cidit veneratio, quam e longinquo intende-

noctu pietas, excitabatque fingulas ad hora-

Y

ret opinio; fama, quo propius ad ejus acce-

rum fignificationes alumnum fuum, ut illud

U

ditur cubile, ut in luminibus accidit, decre-

faceret officium falutationis. Salve igitur u-

Jiesc lt

fcenté; ita contra coelitibus, quo familiarius

nus omnium mortalium , quos ego legerim,

cognofcuntur , majorem ineffe illis dignita-

omnium non modo vigiliarum, fed horarum

tem admirabilitatemque pala;n eft, quibus &

vir, ac proinde immortalitate digniffime.

reverentia promptior, & cultus diligentior

XXII. P. Balthafar Alvarezomnes quidem bid Ex $,

l;

debeatur.

Igitur cum Ignatio non femel fe

Angelosreligiofeadmodum venerari, fed qua-

beatus ille Angelorum fpettabilem videndum

tuor fingulari cultu didicerat. Gabrielem di-

p

Yi

preebuerit exercitus, illum ego in hac etiam

vinze illius atque incomparabilis Dei adverfus

fc

religionis parte admirabilem tuiffe confiteor.

homines benevolentize ad Virginem olim Le-

Etíanefingulos per ordines venerari, atque in

gatum. Tum illum, qui Chrifto in horto adeo

D

q

illis rerum bene agendarum fpem maximam

graviter anxio, & ad preces tertioincumben-

l:

collocaffe accepimus, cum ardua quzeque pro

ti fummi Patris mandata detulit; & victoriae

per eam pugnam paulo poft referendze am-

[f

Dei gloria apud mortales amplificanda ag-

grederetur.

Illius etiam prudenti(fimum ab

plitudinem aptiffimis ad confolandum verbis

13 le

li

illorumimitatione documentum non di(fimu-

explicavit. Tertioillum, cui noftrorum facri-

laverim, quo eorum, qui aliis praefünt, anxie-

ficiorum quzedam eft demandata provincia ,

Ri

ls

tatem tranquillabat.

Ajebat enim, ut Àn-

ut illa juxta precantium vota Deo offerat.

t

eli nibil eorum omittunt, quse pro clientum

Poftremo tutelarem ac patronum füuum , &

falute fibi preeftanda effe intelligunt: neque

cum Collegia, aut Provinciam regeret, fuo-

du

ideo tamen, fi res minus cedat ex fententia,

rum omnium fübditorum, ut eos & fibi faci-

pacetranquilliffima minus fruuntur: ita Proe-

les, &in virtutum exercitatione ftrenuos va-

fidibus fatagendum quidem effe, verum utut

lidosque praeftaret. — Duos illos primos fua

lheone,

À

ii fefto e

tes cedant, fine pacis, amatzeque magnis ani-

fatis munera commendant , ut pro omni ra-

ich,

mis quietis ullo detrimento.

j

tione illorum fit amplitudo. -

"

d

Ibid. Ex.7

XX. Eximie atque attenti

(fimze religionis

XXIIL ]Jofepho Arriaga,

& Francifco'

Hl

läid. Exg :

(

vir Petrus Faber fuit, qui cum per Europam

Abbato, five litterarum ac fapientize, five de-

fere omnem Pontificis imperio vitiis, atque

miffonis ac laboriofe modeftize laude quis

li,

hzerefi bellum peregrinando circumferret,quo

preecellat? . Angelorum familiaritatem obfe-

$ul

l

li

feliciter fibicederent omnia, Superum opem

quiis cultuque diligenti promeritum fuiffe vi-

quaefitiffime implorabat, ut ad oppidum ur-

detur. Arriaga mirum quanta pietate cufto-

li.

bemque accedebat, tum conceptis rite votis,

dem coleret fuum, eique fapientiam, qua erat

2.

it

de

facrisque Pfalmorum carminibus tutelarem

inftrutus, commendaret. Abbatusitem licet

u

ejusloci Angelum,Archangelumvefalutabat,

nulla litteratura idem facere non omittebat.

t

utque fubeunti praefens ,. ac favens adeffet,

Utrumque familiaria cum Angelis mifcuiffe

li

quasque moliretur res, ad communis Dei glo-

colloquia memoriae proditum eft. Et Abba-

lh

riam promovere vellet, fuaque ope juvare,

tus quidem, cui etiam pinfenti adfuiffe dice-

haud dubia bonze frugis fpe precabatur. Gra-

bantur, adeo libera fimplicitate:hoc praefe-

der

h

tam coeleftibus eam fuiffe religionem , non

ferebat, ut cum folitudinem captaret, fece-

ha

dubiis docemur experimentis; ubicunque e-

deretque ab arbitris, interrogatus , quo fe

h

nim ille pedem pofüit, non modo alte im-

reciperet, ad colloquendum Angelis refpon-

preffa fanctimonize veftigia reliquit, verum

djere,t.

Neque id quidem mirum erit, fer-

Myrerl

t

Vos

h fefls

eMl

W

» Tiuuls XL — Augelus.

103

vós Cüin ümpliciæs fermonem habere; qui«

plicetur, protinus ignem hæö concipiets ita

us cum Dominus ipfe fermocinaturum fe

cumamoris divini radii in Angelos velut fpe-

pronuntiavit.

cula puriffima vibrentur, mox animas noftras

XXIV. S.Francifcus Xaverius, ubi Goam

ejusdem amoris igne accendent, fi per'fidu-

| "Wt.l. 2.C.2

attigit, antequam pro Dei gloria laborare in«

ciam & amorem iisdem jungantur.

— eiperet, Deum prius, & Archangelum Indize

IX. Sicut vitrea vaía mollibus integumen- Iden.

Przfidem invocavit,. actunc primum Epifco-

tis includuntur, ne ad duriora corpora alli-

"w—... 7 f 4.

AA

pum adiit.

dantur & frangantur; ita vaía mifericordise

V

lepL

XXV. Joannes Berckmannus Societatis

Deus angelica protectione fepit, ne per pec-

164

P. 31.

Scholafticus affueverat eorum, qui obviam fi-

catum aut violentiam da2emonum perdantur.

X. Sicut hominibus per viam non tutam S. Thon,

bi fiebant, Aþgelos cuftodes falutare,

ambulantibus faluberrime du&ores adjun- P-I: 9143

guntur; ita & cuivis homini, quamdiu via--

$. VI.

l

tor eft, merito SS. Angeli velut du&ores fi--

( L.

ho'['zlc. :

SIMILITUDINES.

deliffimi & potentiffimi fociantur, ut per eos-

Alberia, L. Cicut regnum, aut civitas obfeffa a numes

dem a latronum infernalium infidiis prote«

lrl'SEx,.g.

€.9.deS. .

rofo exercitu, & intus plena conípiratio-

gatu,n

nibus, fa&ionibusque contra perfonam Kegis,

Cultus.

f:ag. cuft,

nec nifi àc debilibus, fauciisque, ac pauciffi-

F&ab.cgna

mis militibus defenía confervari non poffet,

Xl. Sicut difcipuluä omnem fuo Pada-

3.infefto

nifialiunde fübfidium acquireret; ita nec ani-

gogo reverentiam exhibet , nec infolenter fe

. Mich,

gerere audet przefente illo; ita, cum Angeli jj

ï- l'.

ma abinnumeris hoftibus exterius impugna-

ta, & intusa propriis paífionibus infeftata prae-

velut Pazedagogi dati fiat homini, omnem il-

lis eportet ab hoc reverentiam & cul

valerenon poterit, nifi Angelorum praefidio a

3

E

hiberi.

"

FUJTI exe

Deo fubmilfo.

1L Sicutinaulis Principum neceffa

tii fuuf

XÀl. Sicutapes utpo

te cä&i[ürhäänimalcu- Id.conc.j

ld/em*c: 16

ceconomi, qui inferioribus fervis, eorumque

la, quzeex concubitu non gignuntur, oderunt !* -*

venereos; ita Angeli, quia ficut carnis, ita &

neceffitatibus profpiciant, nec tamen ex fi-

milifervitute detrimentum honoris patiuntur;

Veneris funt expertes, obfcoenos oderunt, ca-

iil

ita & hominibus, eorumque neceffitatibus o-

ftos vcro amant, & protegunt.

XIlI. Sicutfumus apesfugat, & foedus o- S. Baf. h,

portebat per Angelorum follicitudinem pro«

videri, idque illi promptiffime faciunt, quia

dor columbas expellit; fic Angelum vitae no- 44.nPf£ 44

fciunt, hac ratione fe debitum fupremo Regi

ftrae cuftodem abigit multalacrymarum afper-

gine dignumac graveolens peccatum.

Deo cultum, obedientiamque exhibere, nec

quicquam inde de fuo honore & authoritate

.XIV. Sicut ingratiffimus merito judicatus Fab. in

decedere.

/

fuiffet Tobias junior, fi comitem fuum Ra-

fefto S.

phaelem non quotidie falutaffet, honora[fet,

Michael;

i - $. Bafil.iu

III. Sicut pro defenfione urbium muri füunt

conc, 5.

neceffarii, qui in circuitu undequaque ho-

& familiariter cum eo egiffet; ita ingratiffi-

| Pf 23

ftium infultus arceant; fic ad cuftodiam ho-

ini quoque merito ceníendi funt, qui, cum

eadem a fancto cuftode fuo beneficia acci-

minis Angelorum przefentia & auxilium eft

neceffarium , utpete per quos fortius, quam

piant, vix femel de die eundem falutant, &

ullo muro hoftium in

honorant, multo minus vero u

n

llam kad eum

fernalium conatus elgf

duntur.

fiduciam oftendupt. j

-^

Ütulitar

Sæ uf VIL

MOTIVAÀ

Fab.cone. [V. Sïbut Angelustertuitafinam Balaatmi,

/4. in fefto ne dominum fuum veheret ad nefariam male-

Cultus angelici,

S. Mich,

di&tionem ; itaAngeli corripiuntfuos clientes,

lit, F.

T. ( yuia funt aulici Dei: fi ergo aulicos hujus

ne ad Deum per peccata maledicendum pro-

yid Eu

cedant.

À

*... mundi propter majorem propinquitas

ld. conc,

V. Sicut Angelus tenuit manum Abrahze,

tem & familiaritatem cum Regibus & Princi«

pibus terrenis tanti zeftimamus , & honora-

g.li.B. neferiret, &immolaretfilium; fic Angeli te-

. pent dexteram Dei, ne perdat eorum clientes.

mus, quanto magis Angelos propter füummam

d. conc.

Vl. Sicut Lacertula, Sanianomine, fivi-

familiaritatem & propinquitatem cum Rege

Regum & Domino Dominantium fumme zefti-

1 3. lit, D.

deat ferpentem homini dormientiinfidiantem,

involatinfaciem hominis, & vellicando exci-

mare & honorare par eft?

.

tat, utapericulo fibi caveat; ità Angeluscu-

IL. Quia funt Pedagogi

noftri ab ipfoïDeo

nobis praepofiti ; fi ergo filii Principum ma*

ftos cernens hominem in peccato ftertentem,

internis hortatibus excitat, ut a ferpentis in-

Y

gno honore & amore profequuntur moderato«

fernalis infidiis fibi caveat.

resfuos, quia fic parentem fuum velle fciunt;

quidni parem. honorem & amofem exhibea-

-"VII. Sicutmater abfcondit cultrum. ne in-

fans eum arripiens feipfum lzedat ; fic Angeli

1nus Angelis, velut moderatoribus à Deo con«

ftitutis, non in profana, fed coelefti fa

.

frepeoccafiones peccati fübtrahunt, ne eorum

nos inftruentibus.

pi?ntia

clientes fibiipfis noceant.

: Beyerl.to.

VHL Sicut fi folis ra

dii in cöncavum &

. IHI. Quia funt mjiode: noïïri; fi etgo tanto«

&. in fefto

J

proe

mundum fpecgluqi incidugtf ;isque Ru-P? aP;

pere foyetur falVagua?dia,feu milites pro

fidio

] ?. Mich.

,

!

104

Bibliothecie IManualhis Concionatorie

j

fidiodati, quantomagis fovendi & amandi e-

lius inftituti Patribus morientium animam ree

runt illi przeíidiarii, qui nos ab ipfo daemone

commendantibus, verba fuggerebant, quibus

& interitu aeterno cuftodiunt.

infirmos alloquerentur.

IV. Quia funt cozites & du&orer noftri; fi

bm dl(c-

V. Quia fyecialiter illuminan

, ad quod prö-

S. 'Bonäv.*

16, Hm

ergo jucundus comes eft vehiculum vitze: fi

bandum S. Bonaventuraillum c. 10. Apocal.

ferm.r. de

fido & perito ductore nihil gratius eft viatori

textum adducit: Zecipe librum de manu ZIngeli ; Angel.

ni

p i

iter periculofum peragenti: quantopere nos

Etdicit: Quid hoceft, nifi per eum inftrui &

REO BIGUIGSUPE i

r

gratulari debemus nobis, dum tam fidos, ju-

doceri? Si omnes homines, ut Philofophus

cundos, & peritos ductores nactos nos effe

ait, fciredefiderant: nec fcirepoffumus, nifi

confpicimus.

k

3

fi

doceamur, quantum illos amare debeamus,

jl

V. Quia funtamici noftr

i fideliffimi, fumme-

a quibus continue non in vanis, fed falutiferis

j

que nos diligentes: fiergo juxta Siracidis te-

edocemur? quiadeo malus effet, qui fi ceecus

ftimonium, amico fideli nulla eft comparatio,

f

effet, illumnonamaret, qui fibi lumen redde-

(f

& quiilluminvenit,invenitthefaurum bonum,

ret? Augelicus Do&or fuperilla verba: Quis

a

medicamentum vitze & immortalitatis ; quan-

revolvet nobis lapidem? fcribens, citatS. Remi-

to magis detalibus amicisgratulandum, illi-

T

gium dicentem : Significat autem revolutio

hi

que omni obfequio demerendi funt.

lapidis referationem facrorum, quze litera le-

V]. Quia füntcofhzreder noftri: fiergo olim

gis tegebantur, lex namque in lapide fcripta

jucundiffime illis convi&turi, & communi feli-

fuit, & ideo perlapidem fignatur.

Ti

citate gavifuri fumus ; quidni & nunc iftam

IX. Quia [edulo minifirant ; . quod benefi- mans aif.

ft

familiaritatem cumillis inchoemus, & jucun-

cium Jofephus Manfi fic elucidat: Si Rexali-13. n, 1s.

2

de convivere ftudeamus ?

Ti

Minü

quis vel magnus alius mundi hujusMonarcha

VIL. Quia ZIngeli in morte foli propemodum

in períonato fervi habitu nobis fein via comi-

diíc.9.n-4- adfawt, €$ defendunt; nam experientia quoti-

tem jungeret, nobisqueferviret, quis ejus re-

l

diana nos docet, quod, dum morti appropin-

t

fpectus tuturus effet? vel quam ei reverentiam

quamus, amiciut plurimum a nobis recedant:

& gratitudinem exhibituri effemus? aut quze-

$

Etenim filii nihil nifi hzereditatem cogitant ;

nam confiliis, nedum nutibus ejus obedientia

uxor de dote fua affecuranda laborat, paren-

a nobis fperari poffet? utique nulla , vel ad-

tes de temporalium bonorum difpofitione nos

modum exigua. Jam veroex fidenobis certum

urgere tunc folent, Medicitotam curam fuam

eft, quod Angeli, qui vere funt Reges coeleftis

in corporis falute procuranda collocatam ha-

Paradifi (fecifti nos Deo noftro Reges, & re-

ä

bent; at vero quis eft, qui de animze fuze fa-

gnabimus) nos cuftodiant, nobis tanquam fer-

f

lute, deSacramentis conferendis, de fugge-

vi miniftrent, nosque inftruant, fed in habitu

H

rendis falutaribus monitis, & cogitationibus

t

l48'

Y

nonfolum perfonato, fed necunquama nobis

bonis infpirandis follicitus exiftat? ls eft fo-

vifo, abfittamen, ut propterea illos defpicia-

lus Angelus, hic enim fefe in defenfionem ad-

mus, autfervitia aut obfequia nobis ab eis-

f

verfus daemonem armat; is facit, utinfirmus

[

ad confeffionem anhelet; is Parochos vel a-

dem exhibita contemnamus. | Ex difpenfatio-

Ti

ne divina, inquit S. Bonaventura, fünt nobis

lios Religiofos ad eum vifitandumacriter mo-

prafentes, & ideo eít minifterium ipforum

£

f

net, is denique ipfemet de procurandis ad ze-

continuum. . Optime regius Propheta novit,

Q

ü

ternam falutem remediis follicite cogitat. In

quamillis reverentiam deberet, ideo utfe ad

Annal.Ci- annalibus Ciftercienfibus legitur, quod ejus-

debitam illis exhibendam reverentiam exci-

fterc. a. dem Ordinis Sacerdos quidam novitiatus fui

taret, hiscefemetipfum verbis monuit: /ncon-

f

1136.3.3.

[

c. 70.

tempore, quod ingenti cum fervore transege-

fpe&iu Angelorum p[allamtibi; citca quae verba

rat, jamjam moriturus effet, haec duobus e-

reflectens fe S. Hilariusitafcribit: Scit, fe fub

tü

jusdem Monaftterii & Ordinis fuerit vifio ex-

[l

fpecula Angelorum omnem vitam, moresque

hibita: Cohortes namque angelicas e coelo

agere, & ubique hzec divinorum myfteriorum

deícendentes ecclefiam ingredi, ibidemque ab.

auxilia fidelibus cunctisaffiftere. S. Bernardus s. Bern,

* illis officium defunctorum celebrari & vide-

runt, & audierunt: Animam folemni officio

ejusdem Pfalmiftee verba. ( Ut cuflodiant te in fer.12.im

onmibus viis tuis ) gloffando dicit: Quantam ti- Pf

ge.

Deo commendabant, '& divinze praeconia lau-

bi debethoc verbum inferre reverentiam, af-

S hf ]

dis usque ad coelum fonoris vocibus extolle-

ferre devotionem, conferre fiduciam ? reve-

Q5 de

bant. Infuperiidem Monachi fignum ad con-

rentiam pro praefentia , devotionem pro be-

Yecat i

ventum pro affiftentia moribundi congregan-

nevolentia, fiduciam pro cuftodia. Cauteam-

q

dum dari folitum, fonare audierunt:

Unde

d

bula, ut videlicet, cuiadfunt Angeli, ficut eis;

clare liquet, quam fint Angeli in illo articulo

mandatum eft, in omnibus viis tuis, in quovis

l

pro nobis fólliciti, ut nos in eo momento o-

diverforio, in quovis angulo, Angelo tuoreve-

j

rationibus & interceffionibus fuis adjuvent,

inultosque alios fideles ad idem faciendum

rentiam habeas; tunc audeas illo praefente,

T

Vit. l, 1.

quod videntemenon auderes? an praefentem

li

permoveant.

Sed in vita S. Philippi Nerii,

effe dubitas, quem non vides? NNos enim non

r

&7:7-9- cujus magnus ille Dei fervus P. Camillus de

folum Angelos adeo de nobis bene meritos be-

li

L.ellis, filius fpiritualis,nec non religionis Cle-

nefactores noftros offendimus, fed etiam ip-

!

ul

ricorum infirmis miniftrantium primus fün-

fammetdivinam & fupremam Altiffimi maje-

l.de

d

dator extitit, legimus, quod die quadam, ut

ftatem,quaein vultu & facieipforum immedia-

i

|

N

nonnullos di&orum Patrum in hoc fan&o

terefplendet, ( figuidem ZIngeli [emper vident fa-

li

charitatis exercitio perfeverare faceret, iis-

ciem Patris mei,quitn emlis efl) offendimus. Quod

dem dixerit, fe Angelos vidiffe, qui duobusil-

li ex

abfit, ut f?ciamus; Neque enim Ange

bi

alio

Titulus XL. — dugslus.

1083

aTic') motivo nobis funt venerandi, quam quia

me deleGentur his , qäæ formam quamdam

fuze civitatis repraefentantin nobis, ut miren-

imaginem Dei fibiinfertam, imo ipfummet in

fe Deum circumferunt.

tur Jerufalem novaminterra? Etpaulopoft:

X. Quia plurima alia beneficia conferunt, uti ci-

Quomodo civitatis illius participatio eft in id

$ UM v Ibid. difc.

«tm, l de

16. , 3.

tatus author fequenti difcurfu declarat: Siali-

ipfum, fic & nosidipfüumfentiamus, idipfum

At

quis nobis per quinquaginta velfexaginta an-

dicamus omnes, & non fint in nobis fchifmata :

9*« 4* -

nis fervivifletin mari, interfyrtes & icopuios,

nihil vero 2eque offendit, &adindignationem

inter procellas & tempeftates, inter nautragia

provocat eos, quomodo diífenfiones.

& alia fimilia: Sicuftodiffet abianumeris ma-

IH Humilitas, de qua fic idem Bernardus ïd.fev.æ.'

ritimis monftris, pyratis, Turcis &c. illaefos

loquitur: Quideft, quod fola ab Angelis com- de N'aïiv-

nos confervaudo & incolumes. Si preeterea

mendari videtur humilitas, nec tamen fola a

i

nos qualibet hora per tot annos eripuitfet a

Paftoribus invenitur ? forte fpecialius com-

3norte, infupertheíauros, fceptra & regna lu-

mendat Augelus humilitatem, quia ruentibus

crarinos feciífet, quam mercedem daremus ei?

ceeteris per fuperbiam,ipfein humilitate ftetif-

aut quid dignum poterit effe beneficiis iitis ?

fet. S. Michael,qui fupremus eft coeleftis mili-

Talia autem funt bona infinita, quee nobisin

tiae Princeps, templum quodpiam in monte

. hujus vitze procellofo mari proeftantur ab hisce

Garganoin SS. Angelorum honorem dedicari

caeleítibus nuntiis ; hoc mare magnum &c. qui

& confecrari voluit;, qua autem ratione id fa-

nos poft laboriofam hanc navigationem zeter-

&um fit,velimaudite: In monteGargano vene-

"Marfif,

naliter cum Deo regnaturos ad beata Paradifi

rabilis memoria B. Michaelis Archangeli, ibi

littora feliciter perducunt; quodíi autem hanc

ipfius nomini confecrata habetur ecclefia, vili

' 13-11.[5.

nobisaffiftentiam & fervitutem gratuito,& fine

fatta Íchemate , fed coeleíti praedita virtute.

ulio ipforum intereffe aut lucro preettitifíent,

Chiryfoftomus tabernaculum;in quod S. Abra- S. Chryf.

quanto amplius hzec noftra ergaipfos obliga-

hamPatriarcha tresAngelos hofpitio fufcepit, ?P. Manti

tio adaugeretur? talis autem eft cuftodia &

hisce verbis confiderat: Nonaurote&Gum lini- *€-14.

n. $.

minifterium angelicum, quod nequaquaim ad

vit, ed apud quercum illam tabernaculum fi-

E

2

aliquod anobistanquam fervis fuis ttipendium

gens, foliorumumbra contentuserat, &tam

recipiendum ordinatur,fed potius hucfpe&tant

fplendidum ipfi erat diverforium, ut nec Ange-

tantum, ut nobis benefaciant, nosque omnibus

los apud. ipfum manere puderet;. Non enim

naturz , fortunse & gratize bonis locupleteut;

quzerebant domus fplendorem, fedanimze pu-

g

füntenim ipfi in eo ftatu, in quo noftro ftipen-

ritatem; iciebatetenim,quantumAngelis mo-

- dionequaquamindigent: Bonorum noftrorum

deftia & humilitas placeret, quam inluper

Gen. 48. nonegent, /ngelus, quieruit me de cun&is malis,

deinceps a Creatore fuo in ejus in terram de-

V. 16.

inquit S.Patriarcha Jacob, quando fe in ultima

fcenfu didicerunt; jacob Angelos viditinfca-

& decrepita zetate ipforum ope totinfortuna-

lailla afcendentes & defcendentes ; Etvereita

tos ipfi occurrentes eventus feliciter évafiffe

eft, nam miferiis, humilitati, & vilitati noftraze

:

deprehendit. Quod fivero homo aliquis repe-

Angeli compatiendo condefcendunt.

rireturadeo ingratus,qui beneficia afuo bene-

IV. Labor fedulus : Novimus enim oble&tari S. Bern. f

fa&ore recepta nequaquam agnofceret, imo

Angeloslabore,quia in continuo motu verfan- $-6 *vat.

cogitationibus fuis ad illa fefenunquam refle-

tur. UndeS.Bernardus ait: Agnofcant homi-

gs,

&eret, quam atrocibus poenis talis mul&ari

nes, quia quiinlaborehominum non funt, vifi-

mereretur? Ettamen quotreperiuntur animze

tariabAngelis nonmerentur, agnofcant,quam

ls

(

z-

fideles, quze in totius vitze fuze decurfu A ngelo-

placeat fupernis civibus labor. . Quze verba

rum cuftodum ne vel femel quidem recordan-

mellifluusDo&or fcripfit,dum illos paftoribus,

tur, multo minus aliquod illis gratitudinis do-

agricolis & laboratoribus, non vero iis, qui

"

nativum exhibent.

Hierofolymis otio & deliciis vacabant, appa-

e

ruiffe confideravit; Idem quoque S. Doctor

$. VIIL

MEDIA

Angelos in fcala Jacob in continuo motu ver-

55,Ben,

fari, confpiciens, vidit Angelos afcendentes &

'"rerllz'm j

ZAd eorum amorem . conciliandum.

'l-gf. 90'

defcendentes, nullum quiefcentem. .Eandem

S. Chryf. 1.

Or

atio crebra; nam, utS. Chryfoftomus fa-

quoque doGrinam tradit Doctor feraphicus,

or, 2. de

pienter dixit: Coetera.illorum omnia,

cujus hzec funt verba: Simusobedientes, in

L

precat,

& noftra, ut natura, victus, fapientia, & quid-

divinis operibuslaborantes, fi Angelos volu-

e-

quid dixerit quispiam,longo intervallo inter fe

mus habere affiftentes, nam nonlaborantibus,

l-

]

diftant, precationis autem officium commune

non obedientibus, fed voluptatibus & deliciis

)

eft hominibus cum Angelis; hsecte Angelis

vacantibus refiftunt Angeli.

t

junxit, hacbrevi fane illorum reipublicze, illo-

V. Patientia gentro[a; Nam utreGteS. Lau- S. Laur.

Juft. 1. de

rum vitze, vivendique rationi, dignitati, nobi-

rentius Juftinianus advertit, nunquam Angeli

7

litati, fapientize, intelligentize adjungetur, qui

laffantur ab opere falutis noftrze, & a profe-

obed.c.7.

b

oimnem fibi vitam in precibus ponendam pu-

i

&uum noftrorum ftudio nunquam deficiunt,

f)

tabit.

potiifime fi profpiciunt , nos Deum diligere,

e-

1. Znizorum concordia, uti S.Bernardus in-

devotioni infiftere, feCtari virtutes, fpirituali-

S. Bern.

fer. . de dicatdicens: Sobrietas, caftitas, paupertas

terconveríari. Mundáum fpernere, s»equanimi-

)s

ter adverfa tolerare, terrena calcare,& defide-

:Mich. voluntaria, erebri in ceelum gemitus,& oratio-

l-

nescumlacrymis, & cordisintentione; atta-

rare cceleftia. In facris Canticis legimus: 71- Cant. 8.

q-

. menfuperhzecomnia unitatem & pacem a no-

nea mea coram me'efl. . IVille tui pacifici, €2 ducenti V: 1?

d

bisexigunt Angeli pacis. Quidni enim maxi-

)

— R. P. Lohn. Bibl. lMan. Tom. £.

his, qui cugodiunt fru&us ejus.

VI

u

£:5

106

. Blibliothece . Manualis . Concionatorie

j

S. Ambr.

VL Gratiiudo: Nam Angelis fpecialiter

hsecverba: Benedicite Deum coceli, & coram.

jj

ap.Manfi

eam deberi S. Ambrofius fic oftendit: Canis

omnibus viventibus confitemini ei.

dirc. 16'

vf

n. 2«

viator & comes Angeli eft, quem Raphael

X, Fiducia[incularis: Sienim Chriftus olim

non otiofe fibi: & Tobize filio adjungendum

S. Gertrudi faffus eft, per fiinilem fiduciam de

|

j

e.*^ h- 2 hd

putavit, mutze fpecie beftize S. Raphael, To-

ipfius innos charitate & promptitudine ad be-

bize juvenis, quem tuendum receperat, ad re-

nefaciendum, cor fibitransverberari, quidni

[/

idem etiam de SS. Angelis fentiamus ?

Jationem gratize erudiebat affe&tum, quis e-

.

nim non erubefcat, gratiam bene defe meren-

XL. Padliaritas crebra: ficenim S. Bernar- S.Bern.t.z

s

tibus non referre, cum videat etiam beftias re-

dus fualitdicens: Habetote familiares Ange- de Ang.

fugere crimen ingrati? Ab hac igitur fanétus

los,Fratres mei, & frequentate eos fedula cogi-

;

ille juvenis ad gratitudinem Angelo benefa-

tatione, & devota oratione, quia femper nobis

&ori fuo maximo exhibendam magis magis-

adfuntad cuftodiam & coníolationem. It pau-

que exftimulatus fuit; unde cunéta ab Ange-

lo poft fubjungit: Si ergo tam neceffariam ha-

fi

lo recepta beneficia figillatim Patri fuo re-

bemus familiaritatem dignationis angelicze,

cavenda nobis eorum offenía, & in his maxime

cenfendo dixit : Quam sercedem dabimus &i?

ï

aut quid dignum yoterit e[e beneficiis ejus?

Ü

Vit.PP. ls

VIL. Timor; Ob przefentiam, uti fanctus

exercendum, qujb us egs no vifnus delectari.

p1

€.44»

quidam Abbasindicavit , qui cum interroga-

$ X

j

retur de honore & reverentia, quam Angelo

ASCETÍCA.

h

fuo cuftodi deferebat, refpondit,quod Angelos

[

veneraretur memor verborum illorum: Pro-

n

urafunt, quze de Angelis afceta bene nof-

tü

videbam Dominum in con[peGlu meo, [emper , quo-

fedebet; & primo quidem, ut, quem-

admodum par eft, hanc Angelorum cuftodiam

niam a dextris efl mihi , ue commovear. Timeo

U

ergo eum, ut cuftodientem vias meas, & quo-

inte: primos iavores & benefi.ia fibi coila-

tidie aícendentem ad Deum, & infinuantem ei

ta numeret ,. gratillimoque animo agnofícat.

Lal f

a&us meos, & verba. Quod fi nos fciremus

Quem in finem proderit fequentem S. ber-

quemdam Regis intimum amicum & familia-

nardi admoaitionem bene ponderare: Angq- 5.Bern. if

t

lis fuis mandavit de te.

rem nobis adelfe, qui cun&a verba, greffus &

Mira dignatio, (P'ai Qui

a&us noftros confideraret, ut, quidquid agi-

vere magna dilectio charitatis.

Quis enim, hàbitat,

mus, domino fuo referre poffet, quam futuri

quibus, de quo, quid mandavit, ftudiofe con-

n

eífemus in verbis circumfpe&ti, quantum fítu-

fideremus, F'ratres, diligeüter commeudemus

deremus ad ejus nobis benevolentiam conci-

memorize hoc tam grandemandatum. Quis

&

enim mandavit? 'cujus funt Augeli? cujus

i

liandam; omne illi ex parte noítra exhiben-

do obfequium & reverentiam? Tobias junior

inndato obtemperast? cujus obediunt vo-

LAng.in

Angelum Raphaelem magna revereutia fem-

luntati? nempe Angelis fuis mandavit de te,

i ïhs;-qql

ut cuítodiant te in omnibus viis tuis.

Nec

per profequebatur,

tametíi fimul cum ipfo in

peregrini feu viatoris habitu iter ageret: id

cunCantur, quin etiam in imanibus tollant

'omine invadit me !

te. »umma ergo Majeítas mandavit Angelis,

j

namque ex verbis illis:

&

claro deducitur; Et quidem Domioi titulam

« Angelis fuis mandavit de te, ilüs utique

ei attribuit, dum eum ignoraret, quis effet;

fablimibus, tam beatis, & tam proxime fibi

h

cohaerentibus, & vere dometticis mandavit.

f

at vero poítquam fefe illi, & parentibus ejus,

quis effet, manife(tavit, ipfe, & Pater ejus

Tu quis eft? quid ett homo, quod immemor es

ü

trementes ceciderunt füper terram iu Jaciem

ejus? aut filius hominis, quoniam reputss

P

füuam: enim vero fi Angelus nobis vilibili-

eum? Quafíi vero non fit homo putredo, &

ü

ter appareret, quantum ei delaturi efiemus

filius hominis vermis? fed quid, putas, man-

i

davit de te2 ut cuítodiant te.

honorem ? Jam vero fides noftra nos do-

cet, ipfos femper nobis przefentes effe pro-

' ]l. Noffedebetfolidum modum colendi &

b

amandi SS. Angelos, qui quidemin tribus ca-

pter cuftodiam , quam nobis exhibent, ac

proinde non minus eos revereri dcbemus,

pitibus a 5. Bernardo iterum aífignatis confi-

ï;llq'"& (i

quam fi vifibiliter nobiscum confortium ha-

ftere videtur, dum ait: Quantam tibi debet

berent.

hoc verbum inferre revereutiam, afferre de-

Ie

VIIL. Puritas mentis €? corporis: cum enim

votionem, conferre fiduciam? reverentiam

)

ipfi fint puriffimi fpiritus, & nihil 2eque amo-

pro przefentia, devotionem pro benevolentia,

fe

fiduciam pro cuftodia.

rem conciliet, ac morum fimilitudo, merito

Reverentia. itaque

q

ii prae caeteris amari ac foveriab Angelis cre-

confiftitin hoc, utnon audeamus illis przefen-

E

tibus, quod alio homine praefente facere non

duntur, quos puritate hac geminata fibi fimi-

A d GE EE MC

l

liores effe confpexeri:t.

auderemus, ficque dicemus cum Efther: Vi-

&

IX. Amor ardens Dei: cum enim illi eun-

di te, Domine, quafi Angelum Dei, & con-

turbatum eít cor meum , prze timore glorize

dem Deum ardentiffime dilizant, & a nobis

(

etiam fimiliter diligi defiderent, nulla profe-

tuz. Valde enim mirabilis es, Domine, &

t

&o rationeeíficacius eos nobis demereri, at-

facies tua plena gratiarum.

j

3

C

queeorum amorem conciliare poffümus,quam

. Devotio confiftitin prompta voluntate varios

lk

fiper amorem cum Deo, velutuni tertio con-

honores illis defererdi, obtequendi omnibus

Ti

jungamur, ut eadem opera etiam cumiisdem

eorum confilis , ficut illi habent promptifti-

Q

'Tob. 13.

conjungamur.

Hinc, cum Tobias peteret,

mam voluntatem, noftra commoda & falu-

fi

v. 6.

quid pro obfequiis ac beneficiis praeftitis re-

tem promovendi, Fiducia denique confiftitin

b

pendere deberet, non aliud audivit, quam

affiduo recurfu ad opem eorum, itaut, quem-

li

ad-

v

o od

Titulus XL.— Angelus. —

ioy

admodum D. Bernardus monet , quoties gra-

VI. Noffe debet, cur /Ingeli tot szalainterdum Mant di£

viflima cernitur urgere tentatio, auttribulatio

infligant hominibus? .de quo fic difcurrit Manfi : 6. n. 11.

vehemens imminere, invocemus cuftodes noe

Advertendum eft, quod fponía, per quamani-

ftros, adjutores noftros, in opportunitatibus,

ma a Deoelecta denotatur,lamentetur dicens:

intribulatione, inclamemus eos, & dicamus:

Invenerunt me cu[loder, qui circumeunt civitatem, Caht, g. -

Domine1alvanos, perimus. Ethoctantoau-

gercufferuat me, €$ vulneraverunt me, tuleruntv«7. -

dacius faciamus, quanto clarius nobis conftat,

S'Bem.f.[

pallium meum mihi cullodes murorum.- Quod fi

de Ang.

quodfideles, prudentes & potentes fint.

enim fponía fymbolum eft animze a Deo fingu-

lil. Noffe debet, quomodo inagendo cum

lariter dilettze, qua rationetot ei 2erumnze ac-

u

proximo, quantum fieri poteft, Angelos imita-

di

cidunt? ubieftcuftodia angelica, quze ipfam

ri debeamus, quema

modum S. Ignadius a

defendit ? lmo potius ipfimet Angeli efle vi-

fuisoperariis requifivit. Contiítitautem hzec

denturili, quiadeo indignis modis eam tra-

imitatio in tribus potitfimum capitibus. 1. Ut,

&ant. Refpondetigitur: Modus quidem ille

ficut ipfi nobis puritfime propter Deumiinfer-

tractandi, quo fponfa excepta fuit, oculis no-

viunt, atqueadeo nullum refpe&um Perfona-

rum faciunt, fedcuivis etiam viliflimo homini

ftris difplicere videtur, non tamen difplicens,

aut adverfus effe videtur in confpectu Dei, imo

tam libenter inferviunt, ac pluribus, iisque

nec in oculis ipfarummet animarum, quze a-

praeftantiffimis operam fuam impendunt, ni-

deoindigietra&antur. Siquidem quo magis

hil interea de fanctitate fua ac familiaritate

anima aliqua a Deo diligitur, necnon quo at-

cum Deoremittentes; ita idem quoque afce-

dentius Deum diligit, tanto magis pro ipfo pa-

ta faciat, aliosque, utfaciant, doceat & horte-

tur.

ti defiderat: Poena interroget, fi quis veraciter

2. Ut, ficutilliomnem conatum & dili-

amet; ideoque bonisterrenis fpoliari,tormen-

-

gentiam adhibent innoftra falute procuranda,

ta autinjurias pro diletto pati, vitam denique

Y. Parai.

utíuo modoillud Davidis di&um uturparepot-

ipfam autfanguinem pro Chrifto fundere,opti- -

fint: Totis viribus praeparaviimpenfas domus

mzeíuntdelicie, quae ardenter Deumam

9. V. 2.

Domini, non enim homini przeparatur habita-

anima poffet optare.

.

aii,s

tio, fedDeo; itafimiliscura ab afceta falutis

Vít. Noffe debet

5 m n

effe&ius vu]indiæ angelica, Abul.in E

Pl Qui

alienze ftudiofo adhibeatur. 3. Ut, ficut illi,

quos breviter fic enumerat Abulenfis:

Pri- 18. Matt,

hàbittl,

quocunque eventu fecuto , in faaviffima Dei

mus effectus eít, ad bonum inducere; fecua- d-63-

voluntate conquiefcunt : ita id ipfum etiam

dus, retrahere a malis; tertius, tollere im-

imitari afceta ftudeat, memineritque, ipfum

pedimenta profectus fpiritualis; quartus, li-

etiam Deum nonfemper o

rum fucceffum fortiri.

ptatum operum fuof

:

berare ab exterioribus periculis, nam quis-

cunque potelt incidere'in mille pericula, nifi

S Aug. in

1V. Inprimis noffe debet, quibus dentur /41n-

liberetur. S. Laurentius Juftinianus de iis- S. Laur.

lib.83.4d- geli? Adquamquseftionem S. Auguftinus fic

dem fic loquitur: Nos inftruunt in dubiis, fu- Jufi. £. de

refpondet: Unaqusque res vifibilis in hoc

ftentantin adverfis, inprofperis humiliant, o-5- Mich.

mundo habet angelicam poteftatem fibi prze-

rationes perferunt, reportant gratiam, cumu-

pofitam; &forteidipfum S. Bernardinus ex

lant merita, & erga nos infatigabiliter minifte-

eodem quoque fundamento afferuit, licet is

ria fua exercent.

non nihil univerfalius, affertionem videlicet

k auod Álb

fuam ad animalia quazevis minutiffima exten-

VIII. Noffe debet, quomodo def»ramt ;

Manfi dif,

iterum declarat Abulenfis, nimirumin quan-

IO.n 5.

dendo, loquatur, & Damafceni authoritatem

tum ei aliquem cuftodize fuze effectum, quem

alleget, ficenim fcribit: Nonfolumhominibus

alias eidem miniftrare folet, fubtrahit, per

dantur Angeli ad cuftodiam, fed Damafcenus

quem alias ab hac vel illa tribulatione evade-

infua prima parte cap. 10. dicit, quod mufcze,

repotuiffet; veletiam ideo illam deferere di-

& pulices, & formicze, & omnes creaturze ha-

citur, quia progreffus fpiritualis obftacula, a-

bentunum Angelum fecundum fpecies füas. -

liaque ad lapfum irritantia offendicula e me-

|. S. Thom.

V. Noffe debet, aquo tempore hominer habeant

dio non aufert : Et quia nemo unquam fuit,

- p-r.0«13. cuflodes Zngelor? proquo dubio S. Thomas ci-

a, $.

quem Deus fecundum altam providentiam

tat Origenem, qui aliquos in ea opinione elffe

fuam non permittat incidere in aliquos dcfe-

refert, quod Angeli nobis a tempore collati ba-

&us poenze vel culpze, neio eft de cuftoditis,

ptifmi affignati fuerint; aliosautem exiftima-

quem interdum Angeli non deferant; quo-

re, deputatos nobis effea die nativitatis. Eft-

modo autem dereli&tio ifta intelligenda fit, im-

que hzec opinio a S. Hieronymo approbata;

mediate poft exponit, dumait: id fieri, non

Etrationabiliter, inquit Do&orangelicus : be-

impendendo aliquod auxilium, quod imper-

neficià enim, quze dantur homini divinitus, ex

dere poterant. Similem quoque explicationem

eo, quod eft Chriftianus, incipiuntatempore

S. Thomastradit, dum ait: Nunquam totali-

Baptifmi, ficut perceptio Euchariftize, & alia ;

ter dimittit, fedadaliquid, proutícilicet non

atea, quze providentur homini aDeo, in quan-

impedit, quin fubdatur alicui tribulationi, vel

tum habet naturam rationalem,ei exhibentur,

etiam, quin cadatin peccatum, fecundum or-

:

ex quonafcendo talem naturam accipit ; & ta-

dinem divinorum judiciorum.

lebeneficium eft cuftodia Angelorum. . Ulte-

IX. Noffe debet, cur Zugeli gaud.

eant-ma;- S.Bonkav,

rius idem fan&tus Do£tor ait, quod quoad us-

gir fuper uno ponitentiam agente, quam [uper ju- ) Luee

que homo eít in utero materno, pars eft matris,

flis? id quod S. Bonaventuraindicat, dicens:

ficutfru&tus eft pars arboris,ac proinde fpe&tet

Gaudent Angeli de poenitentia hominis pec-

ad Angelum tutelare: illius, cuftodire etiam

catoris, quia deftruitur culpa, reftituitur jufti-

truttum ventris fui, donec ab ea feparetur.

tia, confutatur dzemonum fuperbia , efficax

K. P. Lo/m. Dibl. Man, Zom. L.

A

efii-

, :

108

Bibliotheee .Manuahis C'oncibnatoriæ

efficitur Ángelorum cuftodia, reparatur Ec-

ita & Deus idem fecerit, uti S. Chryloftomus S. Chryf;

his verbis indicavit: Angelum habet unus-

h.3 inep.

clefia, placatur ira divina, & reftauratur ]e-

ad Colofl,

ruíalem fuperna.

quisque credentium; Ííi ergo Angelum ha-

S. Anfin

X. Noffe debet, quomodo Zngeli Deum affi-

bemus, fobrii fimus, tanquam fi P2edagogi

ï:

€. I. ad

Hebl'.

duo a[picere , €$ tamen nobis miniflrare go[fint ?

quidam nobis adeffent. Itaquein prima parte

Ad quod dubium refpondet inprimis S. An-

oftendatur, quam praeclare officio hoc fint de-

j

felmus, dicens: Mittuntur, & affiftunt, quia

fun&i, idque ex conditionibus ad Paedago-

f

«V J

etfi circumfcriptus fit angelicus fpiritus , fum-

gos requifitis, quarum prima eft, ut ament

(

mus tamen fpiritus, qui Deus eft, circumícri-

clientem, & libenter in tutelam fulcipiant;

f

ptus non eft; Angeli itaque & miífi ante ip-

hóc enim S. Raphaelis fplendor, & veftis fuc-

cin&a indicat, quorum ille quidem chaxita-

f

fum funt, quia quolibet miffi veniant, intra ip-

f

& Thom, fum currunt. Deinde etiam S. Thomas: An-

tem, haec autem promptitudinem ad curam

Ü

gelus etfi interdum derelinquat hominem lo-

noftram fufcipiendamindicat ; hincillud lfaize Ifa 6.v.9.

g..ï..q.ug.

co, non tamen derelinquit eum quoad effe-

in illis implebitur: Quem mittam? ecce ego,

&um cuftodize, quia etiam, cum eft in ccelo,

mitte me.

Secunda conditio eft, ut inftruat

cognofcit, quid circa hominem agatur, nec

in virtute, Ícientia, moribus ; quod faciunt

indiget mora temporis quoad motum loca-

Angeli per occultas infpirationes ad fruttum

lem, fed ftatim poteft adeíle.

Rationem ve-

in triplici hoc fine obtinendum. — Tertia eit,

ä

ro hujus velocitatis Abulenfis in his verbis

ut a malis corporalibus & fpiritualibus cufto-

diat, quod ipíos facere, abunde ex hiftoria

tradit: Cum non fit corpus, neque corpori

Oi

alligatus, non movetur per continuum, ideo

Tobize & aliorum patet. In fecunda parte o-

neque per tempus, fed fubito fit tranfitus e-

ftendatur, quze officia viciffim a cliente Pze-

hi.j

tus de coelo in terram.

dagogis debeantur, videlicet: 1. Gretitudo,

?

Nub g

"Tob, xo.

XI. Noffe debet, quz gratitudo deheatur Zn-

quze, uti olim Alexander M. faffus eft, major

geli, ea videlicet, quam S. Raphael a Tobia

debetur praeceptori, quam parentibus, quia

[

UI 6.

hi tantum effe, illi bonum effe dederunt ;. fi

utroque petiit, dicens: Benedicite Deum coli,

i

€2 coram omnibus viventibus confitemini ei, quia

autem praeceptoribus pro paucis annis tan-

facit. vobiscum mi[cricordiam [uam : — Nimirum

ta gratitudo debetur, quanta debebitur Aa-

gelis, qui ab infantia usque ad finem vitze

£.2

ro exhibitis beneficiis, & fervitiis praeftitis

Angeli, nihil aliud a nobis gratitudinis & re-

hoc officio funguntur? 2. Keverentia, juxta

cognitionis loco depofcunt, quam ut Deo

illud S. Bernardi: In omni angulo Angelo

tuo reverentiam habe, &c. 3. Obedientia, jux-

ï;

laudes, gratias & benedi&iones, mille titu-

lis aliunde debitas, referamus, in ejusque

ta illud mandatum Dei: Écce ego mittam Exod.23.

fantto timore perpetuo vivamus.

Angelum meum;. obferva, & audi vocem v. ao

pl

ejus, alioquin enim tota cura fruftrabitur, &

:

$.X

Deus graviter puniet, juxta illud: Qui vos

fpernit, me fpernit.

Claudatur concio gra-

. CONCEPTUS PRJEDICABILES.

tias agendo pro officio Paedagogi tam pr2e- Luc. ro.

:

h

Pf. or.

I.

x occafione thematis: ZIngelis [uis. man-

clare erga fe exercito: petendo veniam ne- v. 16.

v. Il.

^ davit de te, wut cufiodiant te in omnibus viis

gligentize : promittendo accuratam obfer-

U

]

vantiam trium capitum , ex parte noftra ob-

n feflo

tuir: poteft oftendi, quantum beneficium fit

fervandorum. . Qua de materia videri poteft

$ Mich t

angelica cuftodia , ideoque dividi concio in

in

duas partes, in quarum prima probetur, cui-

Faber conc. 5. in fefto S. Mich.

f

IlI. Ex eccafione thematis: JVunc fcio ve- AG. xa.

que homini füuum Angelum cuftodem attri-

butum effe, ex S. Scriptura, confenfu Docto-

re, quia mifit Daminus Zingelum [uum ,. €8 eri- V. 11«

i

rum, ratione, hiftoriis, ut in Fabro conc. r. in

uit me de manu Herodis: poteít qualitas &

&

fefto S. Michaelis videre eft. In fecunda par-

beneficium angelicze cuftodize pulchre often-

V

di ex S. Petri e carcere educti exemplo. Et

te oftendatur beneficii magnitudo per difcuf-

d

fionem circumftantiarum, quis, quibus, de

1. quidem demonftrari poteft , quomodo ad-

[i£ defendendo, confolando, offerendo pre-

quo mandarit, ad modum, quem$. 9. n. 1. ex

ces.

2. Quomodo refulgendo i/luminet tam

S.Bernardooftendi. Claudatur demum con-

cio cum affe&uofa apoftrophe ad Deum ,

corporaliter quam fpiritualiter, ut in"Tobia

& aliis videre eft. 3. Quomodo excitet dor-

gratias agendo pro tanto beneficio, promit-

4. Quomodo

tit

tendoque, quod velimus audire vocem ejus,

mientes e fomno tepiditatis.

:

&c. . Cum alia dein apoftrophe ad ipfos SS.

jubeat vefler a[Jumi , id eft, removere & vita-

af

re occafiones peccandi, ex quibus eduxit. 5.

Angelos cuftodes, rogando, ut nos fufcipiant

NU

denuo in-tutelam, illuminent, dirigant, cor-

Quomodo jubeat fe fequi, imitando fervorem

Ti

rigant, & demum ad optatam patriam per-

in fervitio Dei.

6. Quomodo ducat per cu-

lef

ducant, ubi pro noftris & illorum beneficiis

ftodias liberando a tentationibus. 7. Et qui-

m

Deum cum ipfis perpetuo laudemus & bene-

dem per portam ferream, quze vero aperta eít

Q

dicamus.

eis, id eft, per mortem, per quam introitus

]l. Ex occafione thematis: Ecce ego miit-

in coeleftem Jerufalem patet.

Quze omnia

X

Exod. 23.

tu

V.20»

tam Angelum meum, qui preecedat te, €9 introdu-

fufius apud Fabrum conc. 2. in feíto S. Mi-

Cu

cat in locum , quem preparavi: ob[erva eum , €9

chaelis didu&a videri poffunt.

audi vocem ejus: dicatur, quod, ficut parentum

IV. Ex occafione thematis: Quam merce- Tob. 18,

fer

dem dabimws ci: aut quid Aignum poterit e[fe. be- v.2.

Cly

prudentiorum prima cura eft, ut bonos Pzeda-

adem

N

gogos vel moderatores filiis fuis conftituant,

neficiis ejus?. poteft oftendi, quomodo e

bene-

obl

£

M

Titulus . XL, - Ang?!us.

109

, Ü

133 m ep.

beneficia, quze olim Tobias a S. Raphaeleac-

in hoc redi; ita idem quoque Deus f'aciät, &

A Crlaf?

cepit, & nos a SS. Angelis cuftodibus acci-

dicat. Ubi autem fecuriores erimus tempore

piamus. Oftendatur ergo r. Quam prompte

mortis, quam in hoc clypeo jacentes? Si enim

fe nobis ab ipfa infantia vize comitem obtule-

a morte temporali tam follicite defendunt,

rit.

2. Quam potenter nos a pifce immani,

quanto magis ab zeterna tuebuntur? ld fane

id eft, periculis & malis corporalibus libera-

expertus eit Lazarus portatus, & rediens ad

rit. 3. Quomodo felix connubium cum Sara

Patrem inhoc clypeo. Claudatur concioillis

feu Domina, nempe virtute & fanctitate pro-

verbis Ecclefiae: Sub tuum praefidium confu-

curarit. 4. Quomodo dzemonium, ne nobis

gimus &c. actis prius Deo gratiis pro clypeo

noceret, compefcuerit. 5. Quomodo ditefce-

hocífubmiffo. Qua de materia videri potelt fu-

re in meritis fecerit, efficiendo, ut Deus da-

fius difcurrens Philipp. Kiffeliusp. . N ilimy-

LTETO

xet mercedem, quam debebat. 6. Quomodo

fticiinfelto S. Michaelis, & Henricus Engel-

omnibus bonis nos repleverit. 7. Quomodo

gravein Panth, eodem fefto.-

illuminaverit, & gaudium parentibus, id eft,

Vl. Ex occafione thematis: /m

Deo, & fuze Matri fecerit.

gelis fuir Pt 9o,

Quamque adeo

mandavit de te:. poteft.

charitas Angelorum er- v. 11.

merito dicamus cum Tobia: Quid dignum

ga nos, & noíirum vici(fim officium ex fpecie

poterit effe beneficiis ejus? quodque ilie ni-

& forma , qua plerumque apparere, & a Pi-

hil aliud petat, nifi cum S. Raphaele, ut bene-

&oribus depingi folent, demonttrari, videlicet

dicamus Deum bene vivendo, hzec enim eftt

X. in humana [pecie: ut per hanc eorum erga

v

optima, Deoque gratiífima laus & benedictio,

nos amor probetur, cum nullus fere amor

quia puriffima, ampliffima & longiffima, juxta

majoríit, quam inter res fimiles. Et poteft

! .. $. Aug. in

illud S. Auguftini: Vis femperlaudare Deum?

etiai hic amor ex oppofito daemonis odio

014 .

benefac omnia, qu:xe facis, & femper laudafti

deinonttrari, utpote qui tefte Pennequin p.2.

Deum. Hocergo poft brevem actionem gra-

lfag. c. 27. in judicio particulari faffus eft, fe

" tiarum promittatur SS. Angelis cuftodibus,

majori impetu ferri in perniciem animarum,

& non minusaccurate opere praeftetur.

Qua

quam torrens violentus per alveum fluat.

de materia iterum Faber conc. 3. in fefto S.

Quaefitus autem a Chrifto, curid faceret? re-

Michaelis fufius difcurrens videri poteft.

fpondit, quiatuillas amas. Quidni ergo fimi-

2,Reg. 22.

V. Exoccafione thematis: Dedi/li »ifi clj-

lem impetum amoris Angelis bonis ad íalvan-

39»

ï;.

geum falutir tug : poteft angelica cuftouia cly-

dasanimas concedamus? | 2. /In facie juvenili :

peo comparari, idque per varios ufus clypeo-

ut indicetur vigens femper conatus & hilari-

rum probari.

Nam r. ficut Lacedaemonize

tas in nofira falute procuranda , quxe proin

Amazones folebantliberos cunarumloco cly-

poteít exemplis confirmari.

Erod.t

VR

3. Zllati, ad in-

peis imponere, ut vel fic olim meminiffent, fe

dicandam promptitudinem , qua ad noftram

ad bellum educatos effe; ita Deus ab infan-

falutem & commodaferuntur,unde Deus apud

tia nos clypeo huic, nimirum angelica cu-

Ifaiam olim dixit:. Ite Angeli veloces, &c. In

ftodize commifit, ut meminiffemus, militiam

fecunda parte oftendatur, quomodo nos vicif- Ifa.18. v.a

Luc, 16,

effe vitam hominis fuper terram, & ut in in-

fim tria officia praeftare debeamus, nempe r.

(

fantia, quo tempore maxime indigemus, hoc

mutuum amorem, quo noftrae aninize illis ag-

in fefto

$. Bonv. c]ypeo prote&ti effemus. Hinc S. Bonaven-

glutinentur, quemadmodum anima Jonathze

tura ait: Magnse pietatis & benignitatis eft

cum anima Davidis unita fuerat. - 2 Conflan-

n s Mich

indicium , deputare tales miniftros humanze

tem vigorem & hilaritatezz in eorum cultu &

fragilitati, fine quibus nullo modo effet tuta.

obfequio. 3. Pelocem fiduciam in adverfis, &

A0.1 .

2. Sicut Myrtilus miles utebatur clypeo fuo

celerem obedientiam in profperis , feu confliis &

4 Vl II.

R

in terra ad fe defendendum, dum pugnabat:

infpirationibus bonis,quas függefferint. Clau-

& in mari, dum naufragium paífus, illo in-

datur concio faciendo foedus novum cum ip-

verfo pro navi eft ufus, uti notum illud difty-

fis, de tribus hisce obfequiis accurate prae»

chon indicaát:

.

ftandis, quemadmodum ipfi fua tria officia fo«

Effugi geminum clypeo difcrimen in uno,

Jent przeitare, Pro quibus fufius deducendis

dum premerer-

fervirepofluntea, quze Faber conc. 7. in fefto

Dum premererque falo,

: que folo.

S. Michaelis, & Franc. Albertinus cap. 1o. de

Sic angelica cuftodia ferviat tam in tenta-

Angel. cuftodia afferunt.

tionibus voluptatum allicientium, per terram

VII. Ex eodem themate poteft pulchre de-

. fignificatis; quam adverfitatum terrentium &

duci triplex fru&us, ex miffione angelica cole

z:

aflligentium, per mareindicatis, dum fcilicet

ligendus, fcilicet ut inde conjiciatur maxima

nos abftinere & faftinere docent. Hinc cum S.

Dei erga homines charitas, fumma Angelo-

j*

Theophila virgoinlupanartra&a, Sponfi coe-

rum humilitas, & excelfa hominis dignitas,

leftis opem imploraret, adfuit Angelus aureo

qua omnia tum ex di&is facile amplificari,

icuto inftru&tus, cui infcriptum erat: Quis fi-

tum apud Difcipulum ferm. 37. fufius dedu-

cut Deus Chriftianorum? quo eam fic prote-

&a videri poffunt.

xit, ut primus illam aggredi volens exanima-

VIIL. Ex occafione thematis: Jnquire tibi Tob,s.v.4

tus, alitexccecati, aut aliterrepulfifint. 3.Si-

aliquem fidelem virum, qui eat tecum: poteft o-

ï;

cut olim mortui in clypeo ad fepulturam de-

ftendi, quam fidelirer & perite SS. Augeli

ferebantur, juxta illud Virgilii: Impofitum

comitis fungantur officio, idque ex conditioni-

clypeo referunt Pallanta frequentes, Unde &

bus ad comitem optatum requifitis; demon-

. TOb' Igo

Mater illa Lacena filium ad bellum mittens,

? V' 2'

ftrari poteft nimirum 1. ut fit periturvig ; quod

cunm

oblatp clypeo dixiteidem: Autcumhoc, aut

vel maxime conv,enit. Angelo, ut qui

3

"

veri-

/ e

Bibliothecee M/jnualis Concionatorie

119

veritate quzefitus, num viam ad coelum norit?

una bxtremitas terram , altera vero'cælüm

contingebat; neque hoc tantum, verum in-

refpondere queat: novi & itinera ejus (vide-

L

:

g

licet obfervationem mandatorum Dei ) fre-

fuper Angelos per eam afcendentes & defcen-

i

1

quenter ambulavi. 2. Utfit benevolus & prom-

dentes ei oftendit; Qusero autem, num quid,

;

]

5b

tur: quoditidem Angelis convenire oftendit

ut Jacob ad gloriam afcenderet, fcala fafficie-

E w

5 j (ants /

habitus S. Raphaelis, quando fplendidus &

bat, absque eo quod Angelos per eam afcen-

fuccin&us, quibus charitas & promptitudo ad

dentes & defcendentes confpiceret? Nequa-

nosjuvandosfignificatur, apparuit. 3. Utfit

quam; neque enim nos ad beatitudinem vo-

f

fidelts, quam conditionem eis convenire , jam

catos effe, & coelum apertum videre fufficit,

t

pridem docuitS. Bernardus, dumdixit: Fi-

nifi etiam, quoad usque viatores fumus, coe-

deles funt, prudentes funt, potentes funt, quid

leftium fpirituum directionem przefto habea-

|

trepidamus? tantum adhzereamus eis, &in

mus, fintque ipfi duces noftri, qui furfum no-

protectione Deicommorabimur. 4. Ut fit ju-

bis eundi viarn oftendant.

Unde Chryfofto-

|

cundus ; qua conditione ipfos przeditos effe,

mus ait: Afpice mirandum proceffum, An-

ä

tum vultus, quo pinguntur, ferenitas & ama-

gelos ad nos deduxit prius; ac deinde dedu-

l

bilitas indicat; tum cantus fuaviffimus, quo

xit hominem ad fuperna.

;, fu. Blef

Deum laudant; tum alloquium, quo nunc

|

IV. Sponfa in facris Canticis ad cavernas Caffiod.in

ï fam 47 !

termini feu patrize, ad quam tendimus, me-

invitatur: Surge amica mea, [veciofa mea, €$ ve- Cant. c.2.

moriam refricant, nunc vize quam ambula

ni, columba mea in foraminibus petre, €3 in ca-

l

mus, brevitatem oftendunt.

"

verna macerie. . At vero, nunquid ipfa erat, quze

fi

f

dixerat fponfo? Offende mihi faciem tuam ; Cur

Vvole x

igitur nunc àb ea poftulat, ut in cavernee la-

f

tibulo fefe abfícondat? Caffiodorus ait: in

ALII CONCEPTUS.

caverna macerize moratur, qui praefidio An-

Manfi

Genefi mentio quidem fit omnium crea-

gelorum ubique circumdatur, & a tentatio-

diíc.4.

turarum tam vifibilium , quam invifibi-

g 4

D/-f7 I. In

nibus diaboli cuftoditur.

lium, .qualis erat ceelum empyreum , & ta-

V. In facris Canticis legimus: 7/inea mea Cant.g.xa

men Moyfes naturze angelicze nullam aliam

mentionem facit, nifi tantum fub nomine lu-

coram qe ef, mille tui pacifici, €€ ducenti his, qui cu-

ïä

flodiunt fruZus ejus.

Septuaginta in Bibliis

cis, ut exiftimat S. Auguftinus: Fiat [ux; ubi

Sixtinislegunt: /Mille Salomoni €$ ducenti €sc.

novum fe pro praefenti propofito noftro my-

:E

Ü

fterium prodit; cur enim Angeli lucis nomi-

Obfervandum eft autem, quod in eorundem

4g f«

Canticorum cap. 3. dicatur: Enleifulum Salo-

ne exprimuntur; quia nimirum, experientia

snonis [exaginta fortes ambiunt; Ubi quaeren-

ll C27. Q

tefte, hzec in unico momento, mox ut oritur,

Y

cunctis tenebris diffugatis aerem totum illu-

dum, quzenam fit hzec utriusqueloci differen-

i

tia; Ibi enim mille ducenti, hic vero fext/zgin'ta

minat, & calefacit, cunctosque effe&us fuos

exprimuntur? Refpondit S. Ambrofius: Cre- S,Ambr.T.

f

fumma cum celeritate operatur, ac proinde

fimilitudo ifthzec fpiritibus hisce beatis aptif-

vit numerus , ubi crevit & fructus, quia quo t.deVirg.

fanctior quispiam , eo munitior; quanto e-

fime congruit.

nim homo amplius crefcit in virtutibus & me-

S. Chryf,

II. Obfervandus

üngdla riter eft moduä, qub ^

in Cat,

incarnata Sapientia utitur, dum de cuítodia &

ritis, tanto fanctitas ejus magis adaugetur,

tanto majori cum contentione Angeli nobis

minifterio Angelorum loquitur: Zidete, in-

obfequia fua prae(tant, & familiarius nobis-

J lbern, T

z

quit, me contemnatis unum ex hi pufillis ;; Dico

cum converfantur.

(5. de

enim vobis, quia Zngeli eorum in celis [emper vi-

E

)

:

jAng cuf "

VI. S. Joannes Apoftolus, dum adhuc mor-

f

dent faciem Patris snei, qui in calir efl; Cur ob-

tali hac carneindutus hic nobiscum morare-

i

t

ü

fecro de Angelis tutelaribus parvulorum, qui

i

:

:

ï

L

;;

D

tum propter zetatem, tum propter fimplicita-

tur interris, & proutipfemetin Apocalypfi re-

»

Z

tem nihil zeftimantur, loquitur, & non potius

cenfet, die quadam ad pedes cujusdam Ange-

D

l

de Angelo cuftode Abrahze, Davidis, Joannis

li provolutus adorare eundem vellet,illum fibi

V

Baptiftze, S.Petri, vel aliorum fanctitate & do-

dicentemaudivit: /ide, ne feceris, & fubito ra-

P

tionem addidit: Con[ervus tuus [um, quafi di-

&rina infignium mentionem facit? Chryfofto-

Qpïü. :

Qu

mus duplicem hujus rationem affert. Primo

ceret, paris ambo conditionis fumus; Atvero

enimita Chriftum loqui dicit propter innocen-

quis eft, qui, quanta naturam angelicam inter

EPIR l M

& humanam differentia intercedat, ignoret ?

G1

tiam puerilem, quam fumme diligit; Secun-

do, quia parvuli ob teneram ipforum zetatem

Quid enim viatorem inter & .comprehenfo-

parvifiunt; horumigitur exemplum Chriftus

rem, inter corpus eluto plafmatum, & puriffi-

d

mum quemdam fpiritum commune effe pote-

Qie

allegare voluit, ut perhocinnueret, quod Àn-

lu

geli nullum habeant refpe&um ad merita &

rit? CuidubioS. Petrus Damianus refpondet: $. ver:,

dignitates illorum, quorum fervitiis & obfe-

Noluit adoratorem, quem decernebat zequa- Dam. f.r.

Te

lem, angelicae munditize eft contubernalis & def.Joan

|

lu

quiis funt deputati,fed potius fimilitudinem &

:

..

h Cone

imaginem Dei innobis refpiciunt, & qui ma-

cognata virginitas; Porro Apoftolusilleinhac

f

jori premuntur neceffitate, minoremque ha-

virginitatis virtute adeo folide fundatus erat,

D

5 n

bent rerum agendarum experientiam , fecu-

ut Guerricus Abbas, qui Chriftum introducit

riores funt de tutela,. defenfione, obfequiis,

Matrem fuam interrogantem, an poft ejus ex

ab

& indefinenti affiftentia Angelorum.

:

hac vita difceffum, Gabrielem Archangelum

tte

Ibid.ferm.

fibi vellet fubftitui, eandem Chrifto in hzec

pe

III.. Jacobo Patriarchze Deus olim coelum

deNstiV. apertum oftendit, & fcalam quamdam, cujus

verba refpondentem quoque fubintroducat :

Q

Non

üt

*s

| Etü[u& XL — Zingelus.

IITI

4

Non opus eft, fufficit mihi meus novus in

V. xMenandro tefte, omni homini dzemon Ibid.

carne Angelus: JDifcipulus ille, quem diligebat

eJuf.

afliftit, mox ut nafcitur, vitze myftagogus.

VI. Clemens Alexandrinus ficfcribit: Per Clemens

S. Greg.

VII. In Canticis dicitur: Sícut turri.r Da-

Nyff.h.7.

gentes & civitates difpofitze funt Angelorum Alex. 1.6,

in Cant,

vid collum tuum, que adificata efl cum propugna-

praefecturze: nequeiítud ignoraverunt Roma- firom.

9

culis, mille clypei pendent ex ea, omnis armatura

ni, in quorum urbe fcimus templum fuiffe Ge-

fortium. . Per hoc tam forte & copiofum ar-

nii publici, five Genii populi Romani. Suos

-

mamentarium ex mente Gregorii Nyffeni pa-

item coloniis genios, ipíi Principi feorfim

P d

trocinium intelligitur Angelorum: Puto au-

fuum, grandiorem aliquem grandiori.

tem eam turrim clypeorum multitudine fi-

VII. Cum Joannes Thebzeus Ammoni feni Vit, PP.

gnificare angelicam cuftodiam, qua circum-

duodecim annis fedulo ferviiffet, etíi nulio un-

fepti fümus; ubi notanda eft, vox circumfe-

quam acriori verbo dato, idem Ammon mori-

pti, quaqua verfum enim circa nos muni-

menta, valla & fortalitia in noftri defenfio-

turus manum ejus prehendens dixit: Hic ju-

*

venis non homo, fed Angelus eft. Quanto ma-

nem erigunt.

gis nos commendare angelicam fedulitatem

Pet. Bleff.

VlIil. Petrus Bleffenfis diícu

rrehs demoti-

cufiod n

ferviunt ?2

debemus , qui tot annis cum tanta patientia

Int, C2

. ferm, 47. vis, oh quaze Angeli ad nos defendendos, no-

bisque miniftrandum tanta folicitudine & ze-

VHI. Cum quidam Cardinalis in Ga?!ia Engelgr.

lo perurgentur, hzectriatangit; Propter nos,

gemmam centum millibus aureorum 2eftima- ! fefto

$. Mich,

quia naturam fuam, in animabus noftris, quze

tam, cuidam ex familia füa cuítodiendam ob-

funtrationales fpiritus, recognofcunt, nosque

tuliffet;ille tanta cura affervabat, ut diuno&u-

fibi conjun&tos conformitate naturae, & qua-

que fub axilla prope cor alligatam fervarits

dam cognatione intelligust, quia funt parti-

quanto majori cuza Angeli animas fibi com-

cipes & capaces beatitudinis; Propter Deum,

miífas, velut gemmas pretiofo & inzeftimabili

cujus vifcera vident effufa circa nos , dili-

fanguinis Chrifti pretio emptas, cüftodient?

gunt nos; ac tandem ultimo loco utilitatem,

1X. Ariftoteles ad Alexandrum M. inter Arift, in

Cntn

quze ex noflra cuítodia in ipfos redundat, ad-

aliafcripfit: Annefcis, quod tefte Hermoge-

lib. defe«

ducit, dum ait: Propter fe, quia de nobis,

ctret, fe-

ne duo funt fpiritus, qui te cuftodiant, quorum

crétor.,

tanquam de lapidibus rationalibus & vivis,

unus ftat ad dextram, & alius ad finiftram, cu-

reftaurandum eft füze civitatis excidium, at-

ftodientes, & fcientes opera tua, &referentes

que coeleftium ruina murorum. Diligunt con-

Factorituo, quidquid feceris? hoc folum in

S.Aug. fo. cives fuos, inquit etiam S. Augufüinus, per

veritate debet te, o Alexander, retrahere ab

liloq,c.27. quos fuze ruinze fciffuras inftaurari exfpectant,

omni inhonefto opere.

í

«

ideoque magna cura , & vigilanti ftudio ad-

X. Anugelicam cuftodiam per illa Cantico- Cant 3.

funt nobis, omnibus horis & locis füccurren- rumverbanonnulliindicatam arbitrantur: En Y« 7«

S Ambrl

tes inter nos, & te, Domine.

leculum Salomonis fexaginta fortes ambiunt

T,deVing.

"EH

ex fortiffimis Ifrael, omnes tenentes gladios,

& ad bella doéti(fimi. Ubi perlettulum anima,

MISCELLANEA.

inqua cceleftis Salomon fuaviffime requiefcit,

Cuftodia.

intelligitur; perfortesautem fancti Angeli,de

quibusfcriptum eft: Angelis fuismandavitde

—Allbkertïn.

I. G&ntiles videntur agnoviffe angelicam

te, ut ;u&odiant tein omnibus viis tuis.

c.3. de

cuftodiam, dum effe&us quosdam for-

Aece[fitas.

Ang.cuít

*

' tuitos ,' quos Philofophi cafus contingentes

XI. Pinna, concharum genus, nunquam fi- Plinius

dixere, confiderantes, cum eorum rationem

necomite eft, quem Pinnoterem, alii Pinno-19. c48,

naturalem inveftigare non poffent, Angelis

philacem vocant, is eft (quilla parva, alibi can-

tribuere, quos profano vocabulo Lares, id eft,

cer dapis affe&ator. Pandit fe Pinna, lumi-

Deos particulares domorum dixere, & Genios,

nibus orbatum corpus intus minutis pifci-

id eft, protectores perfonarum fuarum.

bus prabens. Affultant illi protinus, & ubi

Sexneca

lT. Seneca in epiftola quadam docet, cui-

per licentiam crevit audacia, implent illam.

epi[ï. 3e

que homini fuum affiftere Pzedagogum , &

Hoc tempus fpeculatus index moríu levi fi-

ab eo in omnibus actionibus erudiri.

gnificat, quo illa excitata, quidquid inclufit,

Epi&. l. I.

c. 14.,"

III. Sed & Epi&etus cum dixiffet, fuum

exanimat, partemque focio tribuit.

Quanto

cuique genium & curatorem affiftere, hzec

magis homo ejusmodi comite, praefidioque

addidit: Cum igitur fores obduxeris, & te-

indigebit, qui eum doceat neceffariam vitze

nebras intus feceris, non occurrat dicere: fo-

fpiritualis fuftentationem quzerere.

lus fum; non enim es, fed Deus intus eft, &

XII. Sed & de Ceto ícribit /Elianus, quod zlian. 1.5

$ Petr,

genius nofter intus, quibus quid opus illato

femper ipfum pifcis quidamalbo colore, prae- hift. anira,

Dim^ f.fv

lumine, ut videant, quid facias?

longo capite, angufta cauda, precedat, qui* *2

dcf, ]oan.'

F'ab.conc.

IV. Cenforinus quoque fic loquitur: Ge-

nunquam feparatura Ceto, fed ejus caput an-

I.in feíto

nius ita nobis affiduus obfervator appofitus

tegrediens, quafi femo & dux ejus exiftit,

|

d

eit, ut ne puncto quidem temporis longius

cuncta illi praefentit, & providet, extrema-

abfcedat, fed ab utero matris acceptos ad ex-

que cauda przemonftrat tum declinanda, tum

tremum vitze diem comitetur; additque ap-

perfequenda, cibatum ei conciliat, infidias-

pellatum genium, five quod in ejus tutela, ut

que a piícatoribus pofitas figno prodit, & ubi

quisque natus eft, vivat: five quod nos ge-

occurrunt brevia, ne propter molem corpo-

nitos fufcipiat & tueatur.

ris inilis haereat, tempeftive przefignificat,

ut

112

Bibliotheteg Mamualis Concionatoric

ut alio meatum declinarepoffit. Cum autem

& xIL^

: $57

ad nimiam pinguedinem ceti perveniunt, am-

- AUTHORES.

plius nec videre, nec audire poffunt, carnium

Q

&H

mole videndi audiendique meatus obftruen-

7 1. Hieremias Drexeliusin Horologio.

L]

te.

Quod fi eo ducecarerent, haud dubieil-

^1I. Franc. Albertinus deS.Angelo cuftode.

[

lis pereundum effet. An non fimilem ducem

(£

III. Francifcus Labata. V. Angelus.

f

Deus homini providit, dum ei Angelum cu-

IV. Petrus Pennequin inlfagoge ad amo-

p

M.

"-X

ftodem affignavit.

rem divinum L. 2. c.22.

qio

Cultus.

?

VI :3'

V. PazedagogüsChriftianus to.2.p.1.c.4.f.5.

phS

Senec.l.1.

XIII. Socrati cum multi multa pro fuis quis-

V1. Mathias Faber in fefto S. Michaelis

de benef.,

que facultatibus offerrent, /Efchines pauper

conc. 1. 2. 3. 4. 5. 7.

&t

€; 8.

auditor, nihil, inquit, dignum te, quod dare

* VII. Henricus Engelgrave in p. 2. coeli in

polfim, invenio, & hocuno modo pauperem

fefto S. Michaelis.

me eífefentio.

Itaquedonotibi, quod unum

^ VIII. Laurentius Beyrlinck in theatro vi-

Ml 8

habeo, meipfum, cogitesque, alios, cum mul-

tze hum. V. eodem ; &

in promptuario in feiï:o j

136

Iu

ta tibi dederint, plus fibi refervaffe. Cui Socra-

S.Michaelist.9. -

fac

tes: Quidnitu, inquit, mihimagnum munus

/ X. Georgius Schererus in fefto S.Michae-

pfo

dc-leris, nifi fortete parvi zeftimas? habebo

lis c. 2. & 3. ubi proponit hiftorias, quze de An-

jf

|

itaque curze,utte meliorem tibireddam,quam

125

accepi. Simile quid dicent, facientque Ange-

gelis innovo & veteri Teftamento habentur,&

ftu

cüilibet pulchrum morale fubne&t. ..

u ?

li clientibus fuis, fi fe totosillis donaverint, eo-

190, üf!

rumque vcuf'codiæ ac directioni permiferint.

Ml ]ofepþ; Langlus in JPoly.ahthVæa. V. eod.;

i

$o

/

|

&l

4

a

gï

al

OE C

;ä&æ 7

A OC

3259

AX

oj

(o!

D

du )

2;;

f:x()äï

i-;Nga!:Q

j r

'I 9- VOlIL

GoUes E OUe OE

n

"

TITULUS XI. —

A'NIMA.

E&/

S.

I

?

mere corporalis, utterra & arbores & pecudes:

AM.

decebat, ut etiam crearetur partim fpiritualis,

'. QUOAD ESSENTI

pártim corporalis; nempehonmio. — 4. Propter.

&Gfeg. L: 4

JervitiumDei : quod tanto gratius eft Deo,quan-

l Disl,

P

| Dejinitio. |

I

tomajorem occafionem per corpus homo nan-

: iC princ, e&!

*

"

cifcitur, tum ad amorem fuum erga Deum o-

hi

S.Aug. de.

ftendendum; tum vero etiam ad alios exem-

de

ft a&tus corporis organici, potentia vi-

qualit,

anim,

tam rationalem habentis. Vel, ut S.

plo fuo ad eundem amorem excitandos.

efe

E

Augufünus definivit, eft fubftantia

Potentic.

Tatt

III. Habet tres potentias, nempe memo-

creata, invifibilis, incorporea, immortalis,

fat

Deo fimillima, imaginem habens Creatoris

riam,intelle&tum & voluntatem. S.Anfelmus Drex.in

Phaeth,

tudi

S. Greg.

füi. Dehaclocutus eft S. Gregorius, dum ait:

pro tribus facultatibus ei affignat rationem,

ii

Tres vitales fpiritus creavitomnipotensDeus,

qua affimiletur Angelis: appetitum,quo coz-

lbiq,

l

lib. Di:jl.

unum, quicarnenontegitur: alium, qui car-

quaturbrutis: voluntatem, qua utrisque com-

dom

ne tegitur, fed cum carne non moritur: ter-

paratur:. nam hzec inter duas illas facultates

Qs

tium, qui carnetegitur, & cum carne moritur.

media eft, quae modo appetit

gi, modo rationi

loc

Porro habet hzec anima tres ftatus, uti S. Ber-

fuffragatur.

last

nardusindicavit, dum dixit: Adverti(lis, tres

Proyprietates.

Tà,

S.Bern.

eífe animarum fanctarum ftatus.. Primum vi-

. V. Tres quoque illi potiffimum conveniunt,

llon

ferm, 207. delicetin corpore corruptibili : fecundumfine

invifibilitas, fpiritualitas, immortalitas.

Qu

corpore: tertium in corpore jam glorificato:

$. L

Crp

primum in militia, fecundum in requie, ter-

EX S. SCRIPTURA.

qo

tium in beatitudine confummata.

"

Divifio. -

Qualitas.

pet.

tet

lL. Dividiturinfeparatam, &corporicon-

I;

F

a&us eft primus homo in animam v

iven- r.Cor. 15.

&in

jun&am: Illa eft, quze pofthanc vitam a corpo-

— tem,noviffimus Adamin fpiritum vivifi-V-45-

cantem.

Igitur ficut portavimus imaginem

Vifie

re foluta usque ad diem judicii exiftit ; iíta,

bilia

quze vel in hac vita, vel poft diem judicii cor-

terreftris, portemus & imaginem coeleftis.

pusinformat. Conjunc&aautem eft corpori ob

]I. Puer eram in

Sap. 8.

r

animam bonam.

geniofus ':-,,& fortitus fum

V. I9.

i

i

quatuorcaufas: 1. Propter Dei bonitatem, qua

lu

voluit creaturam corpoream effe participem

IlI. Inpopulo magno non agnofcar; quae e-Eccl. 16. - | $

füse beatitudinis , quod effe non potuit, nifi

nim eftanima mea intam immenfa creatura.

v. 17.

" NaZuT

fpirituali creaturze conjangeretur. 2. Propter

Dignitas.

W 1

dugrzentum seriti per afflicüones & mortifica-

IV. Parcis autem omnibus, quoniam tuaSap rr.

funt, Domine, quia amas animas.

y. .

Tem

tionem corporis obtinendi. 3. Proypter univer-

utp(

fi perfe&tionem €9 decorem ; cum enim effet crea-

V.Faciamus hominem ad imaginem & fi- Gen. z.

V. 26.

militudinem noftram.

lr

fura mere fpiritualis,ut Deus & Angeli i & alia

Immor-

u Tïtulus- XL Am'ma.-

113

[

Immortalitas,

;

do propter mentem efferatur, propter ter-

Sap3.vr — Vl. Juftorumanimzein manuDeifunt, & ram dejiciatur.

:

non tanget eostormentum mortis. — Vififunt

Dignita;.

oculis infipientium mori, & zeítimata eftaflli-

P.

&io exitus illorum, &, quod a nobis eftiter, ex-

IV. In ea Creator eft, füb ipfa eft mundus, Hug,Viä,

terminium, (feu exitium) illi autem funtin pa-

propteripfam fa&us ; fupraipfam Deus, a quo, ap.Manfi

(s

ce. Etficoram hominibustormenta paífi funt,

& ad quem, & propter quem ipfa facta eft.

f

Ípes illorumimmortalitate plena eít.

V. Tanto inajor eft omnibus creaturis ,2-11-6-

L d

Matth. 1o.

Vil. Nolitetimereeos, quiocciduntcor-

quanto ipfa magis conformis & fimilis Deo.

9

3

V. 28.

pus, animam autem non poffunt occidere ;

. VI. Omnis creaturze nomine fignatur ho- S, Aug.1,-

fed potiustimeteeum, qui poteft & animam,

mo, omnis autem creaturze aliquid habet ho- de snim.

N

mo, habetnamquecommune elfe cum lapidi-

uant,c.2,

& corpus perdf:re in gehennam.

S.Greg h;

Dbus, vivere cum arboribus, fentire cum anima-

29.1n Ey,

j

Cura.

libus, intelligerecum Angelis: Siergocom-

lo

Malrc. 8.

. VIII. Quid proderit homini , fi lucretur

mune habet aliquid cum omni creatura homo,

v-; LI

mundumtotum, & detriménturm animze fuze

juxta aliquid omnis creatura efthomo.

i

faciat; aut quid dabit

7homo commutation;s

.. VIL. Quemadmodum fatendum eit, ani- S.Aüg,ä,c;

N

pro anima fua ?

mam humanam non effe, quod Deus eft, ita

Eccl. 57.

praefumendum , nihil inter ea omnia , quae

i

v. 25.

IX. Eft vir fapiens animze fuze fa

piens, &

3

fructus fenfus illius laudabilis.

creavit, Deo effe propinquius.

Ecc. 37,

X. Filiin vita tua tenta animam tuam, &

VIII. Ánima humanaomnium creaturarum S.Aug f.

d.

Y. 30.

naturam participat, omne

E

fj

P

fi fuerit nequam, non des illi poteítatem ; non

irituale fuum eft, 48.ad FF.

enim omnia omnibus ex

rA

f

pediunt

quia coelum habetad manendum, Angelos ad

, &non omni

congaudendum, gloriam ad habendum, & Tri-

GE

animze omne genus placet.

!' petl.l 4.

.XI. Itaque & hi, qui patiuntur fecundum

nitatem ad fruendum; dealiis fero creaturis,

h*

voluntatem Dei, fideli Cre

quia homine infriores, illique fubje&ze funt,

i

atori commepdegt

animas fuas ex benefa&tis.

dubitari nequit: Omnia [ubjecifti fub vedibus e-

jus, over E9 boves univer[os , "infuper €$ pecora

li

campi, volucres cixli, €9 pifces maris €c.

S

i

B.üS IT DOCTORIB

IX. Auima fimilis eft tezrze per fenfum, a- S. Greg.

à EX SS. PATRI

US.

qu?e per imaginationem, aeri perrationem,fir- .. c.

BS'.

hS,

Qualitas.

]

mamento perintelletum, coelorum coelo per

f

intelligentiam ; Similis eft lapidibus per ef-

ä.*Greg.

KIZMens refugitcredere, quod oculis corpo-

fentiam, arboribus per vitam, animalibus per

a

reisnonvidet. A quibusquzrendum

lll*

€irc. princ.

fenfum, hominibus perrationem, AÁngelis per

0

eft, fiunquam viderunt differentiam inter ho-

intelle&tum, Deo per intelligentiam.

EI

minem vivum & mortuum. . Et ipfis refpon-

ff]4

X. Sic igiturDei Filius hominem fabrica- S, Greg.

dentibus, quod magna fit differentia. Ergoin

vit, quafi alterum quemdam mundum, ab eo, Naz.or.4a

effe&tu & opere vidiftis, animam effe creatu-

qui afpe&u fentitur, ipfum in eo coll

5

ram & naturam magnze virtutis atque pote-

ocat , ma-

10

gnum uimirumin parvo.

3

4

. ftatis, quia, quidquid iu corpore vidiftis forti-

XI. Cognofcete, decora anima,

quia imago S.Ambr.l.

us Drex. ?

tudinis, pulchritudinis, fapientiae, totum ex

tm,vhfaeth.

Dei es; cognoíce te, ohomo, quia gloria es 6. ex c.g.

Di

anim2e virtute ac fortitudine procedit. -

Dei; audi, quomodo gloria; Prophetadicit: ^

E

d,

Il. Ponamus, ante mentis oculos zedificari

Mirabilis faita efl cognitio tua ex me, hoc eft, in

J

. domum, immenfas moles levari, pendere ma-

te$

meo opere mirabilis facta eft majeftas tua, in

gnas in machinis columrias, quis, quaefo te,

confilio hominis tua fapientia przedicatur.

oril

hoc opus operatur? Corpus vifibile, quod il-

Jas moles manibus trahit, an invifibilis ani-

. XII. Spiritualis eft paradifus, méns fan&a, S. Petr,

mens munda, atque a4 fui conditoris imagi- Dam.I.2.

ma, quz vivificat corpus? tolle enim, quod

nem fignanter expreffa: jure dicitur Paradi- *P* 3*

mt;

'non videtur in corpore, & mox immobiliare-

fus, quae & ceeleftium charifmatum eft fluen-

manent cunéta, quae movere videntur vifibilia

tis irrigua, & tanquam fertilium arborum vel

corpora rfietallorum, qua exre penfandum eft,

herbarum, - fic virentibus fanctarum virtutum

quod in hoc quoque mundo vifibili nihil nifi

vernat germinibus adornata.

:

« per creaturam tuam invifibilem difponi po-

XIII. Dicituranima templum Dei, multis Hugo Car-

v

teft. Nam ficut omnipotens Deus afpirando

rationibus; intemplo Deus adoratur, fimili- din in

g neor D

&implendo ea. quzeratione fubfiftunt, & vi-

terin anima fideli. Intemplo offeruntur facri- Prov.

,iü,v.'45-

/

vificat, & movetinvifibilia; itaquoqueinvi(i-

ficia, fimiliterinanima fideli: Sarificium Dro

&

bilia implendo movet, atque fenfu viviticat

Jviritus contribulatur ; cor contritum £9 humilia-

carnalia corpora, quze videntur. Sic ergoani-

ma, licetinvifibilis fitin natura, videtur tamen

tum Deus non difvicier.. In templo funt cruces

j*

intus & extra; itain anima debenteffe cruces

f 19'

in opere, quodabipfa procedit.

intus per memoriam Palfionis, & exterius pet

d.

'4S. Greg,

. HL Idem homo & caro eft, & fpiritus ;

ee-EC

imitationem. Intemploreponuntur reliquize

H |

|Naz-or.42 Spiritus quidem anima eft. propter gratiam,

San&orum; ficanima fidelis debet femper 1e-

ut immortalis fit, tantique beneficii autho-

colere exempla San&orum. In templo eft a-

j

? ID

rem laudet: Caro autem propter fuperbiam,

qua benedi&ta, qua» fugat dzemones; ita in

UA

ut per corpus patiatur, ac patiendo fubmo-

:

Gen f

templo fpirituali noftro debet effe aqua lacry-

"

neatur, quod terra eft, atque ita, fi quan-

marum, qua fugatur diabolus.

fs.

FTX

( d

R. P. Lohn. Bibl, Man. Tom, I.

X

aiVe

j

—

|

Biübliothete Mamualis. Coucionatoriz

1I4

brX

effe cuftos. Pfal.64. Cuflodit Dominut anl»

.' ggü'

S. Bern, f. *'XIV.I O quanto

'13501'83 & quam ferventia-

11.8'[1126

51.4.2,€.2 more quaefivit animam amoro

fus Jefus; Vir-

mas Sanilorum fuorum.

xamn c'?' nen

XXIV. Voluit ad fe trahere per fimilitu- 5

.Aug.to;

ginis

utero vix egrelfus eft, & dilectam ani-

9.

, dedi«

ip

mam more in

fautium vocat A. À. A. id eft,

dinem, quas ad fe trahebat per dilectionem:;

lig. Deo,

Jern, n

tranfiiffe ipfum video in pretium meum, tam

jcnifen. 0

anima mea, anima, anima, te quaero. *

S.Thom.

XV. Omnes Angelos convocatad congra-

copiofo munere redempüio agitur

, ut homo

bur. pt)ï

1

Deum valere videatur.

(iSid

L

áp. Manfi tulandum, non homini, fed fibi, quali homo

DLnaaortalitaí.

ifé. 1. Dei Deus effet, &totalausdivina in ipfiusin-

&

N]' 130 '

ventione dependeret, & quafi fine ipfobeatus

XXV. Hujus autem rei ( fcilicet immot- S, Aug, -

tren

Ó

talitatis ) veritatem duo atteftantur aperte. l. 4. dial,.

effe non potelt.

dag

XVI. Vis fc

ire, quantum fit pret'ium ani-

1. Prompta voluntas, quam viri Spiritu fan- Circ.princ,

)

S. Chryf.

&o pleni, videlicet Apoltoli ac Martyres, qui

| f Chyf.

)

1

ï

hinPf.48., maarum

noftrarum? redempturus eam Uni-

inc3.

.genitus non mundum dedit, non hominem,

in hoc errare non potuerunt, habuerunt, ani-

(en,

orai

mus lic pomendi, ut in zeternum . viverent.

non terram, non mare, fed fuum pretiofum

que

fanguinem ; quocirca dicebat Paulus : £Empti

Nunquid enim fanéti Apoitoli & Martyres

obfe

prafentem vitam defpicerent, & in morte

eflis pretio magno.

tij

s- Greg.

. XVII. Hucmag

iftra lex tendit; 'hilc inter

carnis animas ponerent, nifi certiorem vitam

2. Miracula

f Bern,

À

Naz. or.1. Chriftum & legem interje&ti Prophetee ; huc

animarum fubfequi fcirent ?

, 13 de &a

Sanctorum; nam licut vita anim?e manentis

fpiritualis legis perfeCtor & finis Chriftus ;

(v rpo(

huc exinanita Deitas; huc affumpta caro;

in corpore ex motu deprehenditur membro-

(ler,

gil

rum ; fic vita animze poft corpus in Sanctis

hucnovaillamixtio; Deus, inquam, & ho-

hii

Ino

Atque hzec omnia propter omnia,

pen'anda eit ex virtute miraculorum , quia

dot:

per hoc arguitur, eos in bona fide fuiffe mor-

pro uno illo generis noftri Principe in unum

füb

coierunt,

tuos; non autem in aliena fide fuerunt, nec

S. Bern.

is Dei dignati(-),,w ma-

pro alia mortui funt, nifi quod animae vive-

TCF?

XVIII. Mira quaerent

Mur À

ferm.r. de

gna dignitas hominis fic quzefiti , inqua figlo-

rent poft mortem.

advent. Wiarivoluerit, noneritinfipiens, non quod ali-

XXVI. Anima Horizon eft set

ernitatis & Trifmegf«

hn fs

s (tusin:

ï?..'ö

X

quid videatar effe tanquam afeipfo, fed quod

temporis; qua enim immortalis zeternitati

fclepi'o-.

VE

tanti eum feceritipfe, a quocreatuseft. Om-

eft particeps; qua vero corpo

É

ra ,Deo infufa

ho

particeps eft temporis.

1

nes enim divitize, omais gioria mundi, & quid-

*

hod 4

quid in eo conípicitur, minus eft hac gloria,

XXVII. Quid indecenti

us, quam curvüm S, Bern.

J

Jl

Of

recto corpore gerere animum ?

ferm. 14»

imo nec eft aliquid ii comparatione ejus.

fisin

$. Bern.c

XIX. Totus quidem ifte mundus ad unius

XXVIII. Quid eft, quod velis habere ma- S. Aug. in

pec

lum2 dices mihi, nihilomnino. Non uxorem, qued. ter.

8.mead. animgepretium animari non poteft ; non enim

non filium , non filiam , non fervum, non an-

hg

pro toto mundo animam fuam Deus dare vo-

lem

cillam, nontunicam, poftremo non caligam,

luit, quam pro anima humana dedit. Subli-

& tu vis habere malain vitam? rogote, prae-

d

ial

mius ergo eft animz»e pretium, quze non nifi

li

fanguine Chrifti redimi potuit. Quam ergo

poneanimam tuam caligae tüze.

XXIX. Ad imaginer Dei facta anima ra-

S. Bern; '.

Vk

commutationem dabis pro anima tua, qui

de dedic.

il

pronihilodasillam? Nonne Dei Filius, cum

tionalis, czeteris rebus occupari poteft, reple-

dum

effetinfinu Patris, aregalibus fedibus pro ea

ri non poteft; capacem enim Dei, quidquid

Deo minus eft, non implebit.

-

To07.

defcendit, ut eam a poteftate diaboli libera-

Tiias

ret2 flevitipfam, necíoium flevit, fed etiam

.XXX. Sianimam negligamus, ne

c corpus S. Chryf,

.l b.dere-

priu

morti feobtulit, ut pretioli fanguinis fui pre-

falvare poterimus; non enim anima pro cor

l

; cup.lapf,

HUS

tioeam redimeret. Afpice mortalis, pro te

/pore, fed corpus pro anima fattum eit. Qu

ergo, quod primum eft, negligit, & quod in-

fig

datur hoftia talis.

ORn

XX. Quid majus his tibi facere potuit,

ferius eft, extollit, utrumque corrumpit. Qui

Id.£.67.de

ad fimilitudinem fuam conderet Fa-

vero ordinem fervat, &, quod primum elt, co-

hb

int, Dom. quam ut

À Laur

&or tuus? attende igitur diligenter primze

lit, etiamfi negligat, quod fecundum eft, per

luü l.de

conditionis tuze excellentiam, & venerandae

primi falutem falvabitur & fecundum.

] biit, a,

dete

!

1es D

Trinitatis imaginem in te ipfo agnofce.

XXXI. Ni(i cogaoveris temetipfam, & a- Orige:

*

IGdlrde XXI O homo, quid miraris fyderum alti-

gnoveris, pulchritudinis tuze caufas

inde de- hom. 2. in|

and,

Tam

Ícendere, quod ad imaginem Dei facta es ;

ttor

fu. bon. tadinem, & profunditatem maris? animi tui

abyffum intra, & mirare, ii potes.

quod nifi feceris, jubeo te exire, & in ulti-

lu

mis gregum veftigiis collocari, & hoedos pa-

S s

S. Bernar-

XXil. Magno pretio zeftimata es, o anima,

.

f

din.l.c. f.pro qua requi

renda e fümmio coelorum Dei

fcere, illos fcilicet, qui prze pravitate a fini-

die(, a

ftris ftatuti funt..

D

u

Filius defcendit in uterum Virpinis : Quis

fapiens pro requirendo obaulo itiuere cen-

XXXII. O anima, fi vi

deres te ipfam! OS. Thom.

Vill Pf in

lt C

tum dierum voluntarie laboraret.

Ergoma-

fi agnofceres tuám excellentiam & pulchri-

at

om,. Iq.

gna quidem res eit anima mea , pro qua re-

tudinem, non ita te dejiceres ad amorem vt

" Pent.

Mi

lium terrenorum; quam pudendum eft, ge-

Ity

quirenda Deus inmundum defce*ndke're digna-

nérofam creaturam luto voluptatum fzedari,

tus eft.

Qu

S. Bernar-

XXlil. Non cuftoditu

f magna diligentia a

& fponfam coeleftis Regis viliifimo /Ethiopi

Qui

copulari ?

MU

din. d& fapientibus res, quze vilis eft, fed pretiofa; in

d!;n. àn A

hoc profetto patet, quam pretiofa fit anima

.XXXIIHI. Nobilem vult effe vitam tuam, S. Eufeb.

fe [

mna&a.1.C.3

qui tibi commifit imaginem fuam.

Emyil.hog,

Qu

juftorum , quando folus Dominus iliius vult

XXXIV.* de fyme

li

Titulus X1I.— nima.

II5

TIfa

| s. Ambl;, . XXXIV. Graveeft,utdetedicat Deus, non

puspafcimus, de anima quoque refocillanda

mSmm

xanm,

l8.He- agnofco colores meos, non agnofco imagi-

ferio.cogitemus. Quandocuaque, inquit, cor-

*7- nem meam, nonagnofco vultum

)m () lded[q

ipfe formavi.

j

meum, guem

pus efurit, & nutrimentum appetit, cogita, &

am & 48

animam tuam fuo tunc cibo neceffario refo-

j

S Bern. f,

XXXV. Mifer hom

o, ut miferum þafcas

cillari velle; & quetadmodum corpus, nifi

de mifer,

corpus & veftias, & carnis voluptatibus, quze

pane fuftentetur, vivere nequit, fic & anima,

þt::n.

poft paucos dies a vermibus devorabitur, ía-

nifi fpiritualis fapientize

E

tisfacias, follicitus laboras, difcurris, vivilas,

mortua eft.

algir'nento reficiatqr,

Ors

1 Aug.

tte.l 4 dlal

& fomnum non capis oculis, ut repleas ven-

XLIL Nihil rationabili anima pretiofius,S.Lau. 4 ?

trem; & proanimatua, quz .?eo praefentan-

nihilque poífidendum eft charius , quze Dei eft Juft. l. c

ïäiï:drc.princ,*

da eítin coelis, cur non follicitus fatigaris ?

:

qui

ornata imagine , Chrifti redempta fanguine,

1

S. Chryf.

XXXVI. Cumtantz fitexcellentize anima,

atque fan&orum Angelorum felicitate ditan-

in c. 3.

haud fcio, quomodo noftrum fübverterimus

da: hanc quisquis femel amiferit, ulterius re-

ont

Gen.

ordinem, & usque adeo inoleverit malitia,

63

cuperare non valet, etiam ex ipfa omnium

quze in tantum cogit carnis concupiícentiis

Jte

obfequi, ut deturbetur a throno fuo Regina,

San&orum interceffione.

m

$

IV

ula

cujus erat praefidere, ordinare & imperare.

S.Bern,

XXXVII. Unde hvec tanta pufillanimitas,

.EXEMPLA SACRA.

hUS

C. 13. de

& abjectiotam miferabilis, ut egregia creatu-

b10

conv, a

: Cler,

ra, capax eeternee beatitudinis & glorize ma-

Dignitas.

Cs

gni Dei, utpote cujus fit infpiratione condita;

l. (^hriftus S. Carpo Cretenfium Epifcopo Surius ia

Wi

la

llOl

fimilitudine infignita, cruore redempta , fide

revelavit, tanti fe facere quamvis ani- vita.

dotata, fpiritu adoptata, mifera non erubefcat

mam, utpro ea denuo mori, imo & inferni

nec

füb putredine hac corporeorum fenfuum ge-

V.

tormenta fuftinere paratus fit.

rere fervitatem 2 -

Il. Sed & S. Gertrudi quondam dixit: Tan- I. a. Intin.

$.Chryf,

XXXVIII. Quarenon ficut vifibilis corpo-

to adhuc charitatis dulcore ergate cor meum C.41.

s & Trfreg

h

:22. in: ris gerimus curam, ita & animze, quze incorpo-

afficitur, ut, fi faluti tuze expediret, aliterque

; tll

-4 x

f

rea & invifibilis? praefertim cum cura ejus le-

felicitatem zeternam confequi non poffes, vel-

f

lopio,

visfit &facilis, & nihil infümatur, nequela-

lem pro te fola tolerare omnia,

boretur.

yquæ*-toleravi

pro toto mundo.

/Ulti 5. Ben,

Id.' ho. de

XXXIX. Magnopere deplorahs confufam

HI. S. Brigitta abeodem audivit: Dile&io Lib.z.rev,

ferti, p

anim,

hominum animis dementiam, denfamque ip-

mea erga hominem modo zeque grandis at- C. 19.

[« $, Ang, t

fis incumbentem caliginem, invenire vellem

que incomprehenfibilis eft, ficuterat temipore

m,qmü h

fpeculam aliquam excelfam , quze omnia mi-

paffionis meae, quando per mortem meam ex

af

hi genera hominum cernendaubjiceret; vel-

nimia charitate liberavi omnes ele&os. Et

,

lem autem & vocem adipifci, quze per omnes

fi fieri poffet, ut toties morerer, quot funt ani-

terminos refonaret, & omnibus, qui in terra

j

mae in inferno ,. ego promptiffima voluntate,

funt, fufficeret, ftareque & vociferari, ac Da-

& perfectiffima charitate corpus meum tra-

; r $ n

vidica illa voce exclamare: Filii hominum,ur-

derem, eandemque paffionem & mortem pro

quequo gravicorde? quomodo enim non abfar-

qualibet anima fuftinerem,

j

p d qdedi

omnibus.

:

quam fuftinui ipro

(uid

dum eft in corpore, fi id qualiscunque etiam

morbus invaferit, & Medicos vocare, & pecu-

IV. Eadem aliquando in judicio vidit, & Penneq.

nias expendere, & tolerantiam oftendere, nec

us 5. Chnf,

audivit in judicio diabolum fatentem, fe ma- P- 2- 1fag.

C. 27.,

PAUX GU

prius defiftere omnia facere,quousque id,quod

joriimpetu ferriin perniciem animarum,quam

nos infeftat, amoverimus ; cum veroanimain

torrens violentus per campos rapi confuevit.

ju

fingulos dies ftimulatur, praecipitatur, atque

Caufam deinde rogatus a Chrifto re

omni modofeipfam

quia tu illas tantopere amas.

fpondit :

Qui

habere fermonem?

perdit, nebrevem qgidem-

,

S. Laur.

: V. S. Catharina Senenfis cum femel anime Surius in

- XL. Cum juxta humanze ufum prudentiæ

pulchritudinem vidiffet, tantam deiis 2eftima- vita,

M

Juft. 1. de

deteftabile plurimum fit, negleCtis margaritis

tionem concepit, ut, quoties operarium ali-

Spirit. an

( - Og

igter.

& gemmis, lapidum, qui fternuntur in via, cu-

quem fpiritualem tranleuntem videret

,pedum

hom

j

ram gerere; longe reprehenfibilius effe arbi-

illius veftigia exofcularetur.

d

Cand

tror, contempta vita animze in

4

incolumitate laborare.

; (

fola corporis

VI. Eidem aliquando pro foeminze pecca- mbia,

[€'$

u

À

tricis anima deprecanti , Chriftus illius ani-

S. Ambr

XLL. In homine interiori fa&i fumus ad

mam e corpore egredientem oftendens, dice-

J

f.25. in

imaginem Dei, in carne autem de limo terrae

ü 1

1

die Cin,

bat: Videsfilia, homini merito pro falute rei

formatifumus; &videte fratres, fi juftum eft,

tam pretiofje & tam eximize pulchritudinis,

ut caro de terra facta interdum bis in die ca-

omnes labores fübeundos, & cum ego tanta

D

1

n

Thom.

l p n

'c

piat cibum, & anima noftra, imago Dei, vix vel

pro ipfo fecerim, & paffus fim,

hgmini non

C

r«

p

of I

poft plures diesaccipiat Dei verbum, cumta-

inferiora effe toleranda.

j penl

men expediat nobis,ut ampliusDeiimaginem,

VII, B.Furfeo aliquando Angeli dixerant, Penne-

T

quam noftram carnem honorare debeamus?

unicam Beatis in coelo triftitiam, id eft, difpli- quin1, c.

?däf;'a

qui enim defola carnecogitant, beftiis & pe-

centiam naíci de perditione animarum.

hiOPi

coribus fimiles funt, & qui ita agunt, jam in

VIII- David animam coram fe pofitam ef- Mang

fe Dei imaginem contriverunt.

S. Bafilius

fe, & inmanibus afe portari dicebat (ad eum diíc.1. n.g

j

fufehs

quoque hanc anim?e cibandse curam inftantif-

modum, quo rem aliquam pretiofam, nobis-

! E.my'lf,hgv

, ii

fime urget, fuadet

que, ut, quotiescunque cor-

que unice charam in manibus portare fole-

[

R. P. Lohn. Bibl. lMan. Tom. I.

Pa

mus) :

i

/

e

116

Bibliotlecee. AManualis Canäanatoriæ

mus) feu, quod idem eft, feriam valde cit-

ftratoribus, fuisque Confiliariis admoneretur,

ca animam propriam reflexionem habebat,

quod regia vectigalia non parvam jacturam

atque ideo Deo tantopere gratus, acceptus-

acceptura elfent, fi tantis impenfis Chrifüiá-

;;

que erat, ut de eo diceret: Jmveni virum fe-

norum converfioni intendere vellet, ille vere

Duron.t.5

cundum cor 1tum; idem quoque univerfo ge-

ac lapienter refpondit , plus ad regni ftatum

qun. 4T2«

neri humano fumma, qua poterat, cum elo-

amplificandum & fplendorem Regis mei con-

quentia inculcare nitebatur, ut tantum the-

ducit vel unius abjettiffimi mancipii in hac

—

faurum, qualis eft anima, toto animi conatu

infula converíio , quam divitiarum immenfa

'

7-

confideraret, eique cuftodiendo incumberet,

copia, vel naves pipere aliisque aromatibus

ideoque omnes ad fe aufcultandum convo-

pleniilimae; firiniter enim apud fe ftatuerat :

Pí.65. 16.

cabat dicens: /enite, audite, €3 narrabo, om-

omnia fua in aifcrimen dare pro unius ani-

nes , qui timetis Deumn, quanti fecit anima mea ;

m»e converfione & incolumitate.

Ubi Albertus M. ait: Narrabo, quanta fecit

Immo:talitas.

animse mexe , ut fciatis, quid faciat velirae,

nifi per vos fteterit. -

-XIlI. Non erit abs re , hec loco recenfere 3. Aug.

Ibid.n.IOo

IX. S. Therefia, quze maxima & peritiffima

hiftoriam, quam habet S. Auguttinus in epi- ep. 109.

fuit vitze fpiritualis Magittra, fequentia medi-

ftola ad Evodium fcripta de Geunadio rerum

|

naturalium fcientia apprime imbato, de im-

tationis utilifima puncta fuis fpecialillime

commendavit, & ut continuo in eorum men-

mortaiitate tamen anim dubitante his ver-

tibus verfarentur, praecepit, nimirum unicam

bis: Gennadius Medicus dubitabat aliquan-

eíie animam, unicam efle

,

do, cum adhuc effet adolefcens, & in his elee-

loriam.

vitam, unicam effe

molynis ferventillimus, utrum effet-ulla vita

Blos.in

X. S. Gertrudis virgo a

colefti fponfo fuo

poftmortem. Hujus igitur mentem & ope-

mon. fpir. coelitus edo&ta fuit, nimirum ut, quotiescun-

ra inilericordize quoniam Deus nullo modo

que Chrifti crucitixi intueretur imaginem, il-

defereret, apparuit illi in fomnis confpicuus

jum unumquemque hominem his verbis al-

juvenis, & dignus intendi; eique dixit, fe-

Í

!

loqui credat: En vides, quomodo pro te fum

quere ine:. Quem dum fequeretur, venit ad

vulneratus in cruce? .Si faluti tusze expediret,

quamdam civitatem, ubi audire coepit a dex-

vellenm pro te folo tolerare omnia, que tole-

tera parte fonos fuaviífimze cantilenze, ultra

ravi pro toto mundo.

2

j

folitam notamque fuavitatem. " Tuucinten-

CRRA

Vit.lig' c.a

dedin.

Xl. 5. Carolus Borromzeus, poftqu

am kin'

to, quidnam eflet, ait, hymnos effe Beatorum

vaftee illins Dicecefis Mediolanenfis Archie-

atque San&torum. Sinifítra autem parte quid

—

)bh—-

pifcopum electus fuit, firmiter apud fe, nun-

fe vidiffe retulit, non fatis memini. :Evigila-

quam a fua refidentia procul abire, aut ma-

vit, & fomnium fugit, tantumque deillo, quan-

nere velle decrevit, folitus dicere, paratum fe

tum de fomnio cogitavit. Alia vero noéte ec-

effe Cardinalinam delerere dignitatem , . fi

ce idem ipfe juvenis eidem rurfus apparuit;

hzec illi in accumulando animarum fibi com-

atque ab illo, utrum cognofceretur, interro-

iiffarum fructu impedimento foret, quarum

gavit. kefponditifte, quod eum bene, plane-

unam pluris zeítimabat, quam omnes totius

que cognotceret.

Tunc ille quaefivit, ubi fe

mundi dignitates.

Legatur in ejus vita ca-

noffet: nec memorize defuit, quid ifte identi-

put illud, in quo de eius zelo falatis anima-

dem refponderet: totumque vifum illud, hy-

rum tractatur: refert enim v;tze ejus Hiíto-

mnosque Sánctorum, ad quos audiendos eo

riographus , hanc illi maximam valde fuiffe

duce venerat, qua recentiífimos recordaba-

foleinaem, qua dicere folebat, unicam dun-

tur, facilitate narravit. Hic ille percunctatus

taxat auimam continuam Patítoris cujusdam

eft, utrum id, quod narraverat, in fomnis vi-

L: RE — M d o —— RE WE WE N- O — u

curam digne mereri; unde cuidam Cardina-

diffet, an vigilans? refpondit, in fomnis. At

"

)77—4

li Epifcopo, quem, ne a fua Dicecefi procul

ille, beae, inquit, recolis: verum eft, infom-

€2

nis illa vidifü: fed etiam nunc in fomnis te

difícederet, ferio adhortatus fuerat, fe excu-

r

fanti dicendo, Dioecefin fuam non admodum

videre fcias.

Hec cum audiffet ifte, ita effe

I

populofam effe quoad animas, eamque pro-

credidit, atque id refponfione firmavit. Tunc

p

inde facili negotio per alium fubftitutum ad-

qui hominem docebat, adjecit, &ait: Ubi

&

miniftrari & gubernari poffe, S. Carolus fum-

eft modo corpus tuum? . Ille refpondit: in

Ie

ma.cum follicitudine refpondit :

Tametfi

cubiculo meo: Scisne, inquit ille, in eodem

Dioecefis veftra multa animarum millia non

f

corpuículo nunc illigatos effe, & claufos, &

li

contineat, attamen vel una tantum anima u-

otiofos oculos tuos , nihilque illis oculis te

te

jusvis magni Paftoris przefentia digniilima

videre? Refpondit: Scio.

Tuncille: Qui

(e

exitit. Hincin concione quadam exclama-

funt ergo, inquit, iftioculi, quibus me vides?

Conc. t* 1

!

,oRegi Ig.

ad Cler.

bat: O fi videremus, quid fit e faucibus in-

Ad hoc ifte non inveniens, quid refponderet,

fc

ferni animam unam liberare, non dubito pro-

obticuit.

Cui haefitanti ille, quod his inter-

!

fe&o, quin hodie plurimi ad nos accederent,

lii

rogationibus docere moliebatur, aperuit,. &

il

qui fe Legatos fieri poftularent , & non mo-

continuo, ficut, inquit, illi oculi carnis tuae

do montes tran(irent, fed etiam aperti(fimis

utique in dormiente atque in lectulo jacente

H

LN

& maximis quibuscunque vitze periculis fefe

nunc vacant, necaliquid operantur; & tamen

j

exponerent, ubi fpes al

funt ifti, quibus me intueris, & ifta uteris vi-

i

iqua effet, vel unius

e

anim?e recuperanae.

fione: ita cum defun&us fueris, nihil agen-

Ex epift

XÍL. Cum Indize Prorex Conftantinus ad-

tibus oculis carnis tuze, vita tibi inerit, qua

lir

u

'20

&nn.1559- modum pius Gose a preecipuis regni admini-

Cave jam

viyas, fegfus.que, quo fentjas.

^. dein-

Titulus X]I /Inimd.

117

deinceps ne dubites, vitam manere poft mor-

mine Deus meus, revertafur, obfecro, anima

tem. lta fibi homo fidelis ablatam dicit hu-

jus rei dubitationem: Quo docente,

nifi pro-

pueri hujus in vifcera ejus. Et exaudivit Do-

videntia & mifericordia Dei ?

minus vocem Elize, & rey

fi ad eum, & revixit.

erfa eft animg wpue'.

i

Beron..s. — XIV. MichaelMercatus,S.R.E. Protonota-

XVIII. Tobias ad domefti

cos dixit: Filii Tob. a.

*/7.412. tius, narrabatdeavo füo, eodem, quo ipfe no-

San&orum fumus , & vitam

ilia

m exfpecta- v. 18.

mine nuncupato , Michaele Mercato feniore,

mus, quam Deus daturus eft hi

cui cum Marfilio Ficino nobiliffimi ingenii vi-

iuam nunquam mutanpt ab eo.

Íterumque Ib, a. v, & *

ro fumma intercedebat amicitize coniuetudo,

poftea dixit: Etnunc, Domine, fe

cundum vo-

parta & aucta philofophicis facultatibus , in

quibus Platonem ambo affectabantur au&o-

luntatem tuam fac inecum,

& przecipe in pa-

ce recipi fpiritum meum; e

xpedit enim mihi-

rem. Accidit autem aliquando, ut ex more,

mori magis, quam vivere.

quidnam poft obitum fuperfit homini, ex e-

XIX. Cum Eleazarus ad mort

em räþer:eæ 2. Mach.6,

3 g,

jusdem Platonis fententia,non tamen finetre-

tur, inter alia dixit: Etfi in prae

8.lg,

pidatione deducerent, quae labantia Chriftia-

fenti tempo- V. 26.

nae fidei Sacramentis fuffulcienda effent: eo

re fuppliciis hominum eripiar,

fed manum

omnipotentis Dei nec vi

enim argumento extat ejusdem Marfilii ad

eíff.. iam.

vug ; nec defunctus

ipfum Michaelem Mercatum erudita quidem

XX. Razias ftans f*

k

ra grandem petram a. Mach,

epiftola deanimi & Dei immortalitate. . Cum

praruptam, & jam exía

nguis effe&tus, com- 14. v. 46.:

vero inter differendum eorum progreffa lon-

plexus inteftina fua , ut

risque manibus pro-

gius fuiffet difputatio, eam ad calcem perdu-

Jecit fuper turbas

; invocans Dominatorem

&am illo clauferunt corollario, ut jun&a fimul

vitze ac fpiritus,,

ut hzec iterum

dextera padi fuerint, uter eorüm ex hac vita.

prior decederet (fi liceret) alterum dealterius

atque ita vita funétus eft.

illi redderetf

vitze ftatu redderet certiorem. Quibus inter

Vilipenfa.

fe conventis, ambo jurati abinvicem difcelfe-

- XXI. Thómas Cantipratanus refert xde im-

'Thomas

re. Interlapfo autem haud brevi temporis fpa-

pio quodam homine,

tio evenit, ut, cum fummo mane idem Michael

quod, dum in publica Cant. 1. a,

feniorin philofophicis fpeculationibus vigila-

quadam taberna in q

uorumdam epulonum &Pun. c.

contubernio conftitut

us ,

quosdam audiffet 36 P- 2

ret, ex inopinato ftrepitum velociter carren-

de rebus alterius vitoe mifi

C

tis equi, ejusdemque ad oftium domus cur-

ere fermones, is

effufe illos derideas dixerit,

animas corpori-

fum fiftentis audiret, vocemque fimul Marfilii

bus mortüis etiamnum fuper

ftites iminortali-

clamantis: O Michael, o Michael, vera, vera

funtilla! Ad vocem amici Michael admiratus

ter vivere, merum effe Sa

crificulorum & Mo-

nachorum fomnin

matque commentum: quod

affurgens,feneftramqueaperiens,quemaudie-

cum a combiboni

rat, vidit poft terga, ad curfum iterum acto

bus cum applaufu exceptum

?

fuiffet , acciderit

quod eorum focietati vir

equo caadido.caadidatum : profecutus eft

quidam fe jungere

t procerze ftaturze ; co

eum voce, Marfíilium, Marfilium invocans :

plexionisque,

ut videbat

oIae

profecutus & oculis,fed ab eis evanuit. Sic ip-

ur, fortis & robuftz,

qui & ipfe potum fi

bi dari poftulabat; cüm-

fe novi cafus ftuporeaffe&us, quid de Marfilio

que qua de re inter

le colloquerentur, fcifci-

Ficinoeffet, follicitus perquirendum curavit

(degebat ille Florentize, ubi diem clàufit ex-

tatus fuiffet, impius

ille temere de animabus

poft mortem etiamn

um vitam agentibus fer-

tremum) invenitque eundem illa ipfa hora

monem effe, refpon

defunctum

; qua eo modo auditus & vifus

quis animam mea

derit, fübjunxeritque: Si

m a me fibi comparare vel-

eftfibi. Quid tum ipfe? licet enim antiquae

let, illam utique

probitatis vir effet, inaoxiamque & profi-

venderem,

comparatum

bono, facilique ei pretio di-

cuam omnibus vitam haétenus excoluiffet

que inde lucrum po-

tando confumerem : -

quam pollicitationem

(prout decebat vere Philofophum) ex eo ta-

procerum h

men tempore, valedicens philofophicis diíci-

cipiens, fe

occe monítrum grato animo ac-

ejus animam fi

bi pato aequo pre-

- CU —

plinis, folius chriftianze Philofophize, ceeteris

tio comparare paratum e

ffe dixit: conveni-

eminentioris, propenfior cultor effe&us, quod

tur inter utrumque,

reliquum fuit temporis, mundo defunctus,

nia exfoluta

moxque promiffa pecu-

» 1)0n prius a. potando ceffatum

foli vitae futurze vixit, fpecimen edens abfo-

efít, donec

lutiffimi omnibus numeris Chriftiani, qui in-

Teceptum pro anima pretium in

multam us

que noctem crapulando abliguri-

ter Philofophos fui temporis magna cum lau-

tum fuiífet

3

tum vero perfonatus ille

gigas

de claruerant, nulli fecundus.

combibonibu

]. e.Reg. 18.

XV. S.David mortuo filio ex Berfabea fu-

s tempus jam adeffe dixit

, quo

domum quisque fu

am ut repeteret, nox ipfa

| v 23

m

fcepto, dicebat: Ego magis vadam ad eum,

ferotina fuaderet ;

|

ille vero non reverteturad me: Ergo fuper-

quam fibi mutuo v

alediceren

rogavit tamen, ut, prius«

t, caufam quam-

ftitem credidit, quia non itur ad quempiam

non exiftentem.

dam, inqua ipfos conftituer

et judices & arbi-

tros, zequitate fervata dirim

äMach.y.

XVI. E coelo ifta poffideo, (dicebat unus

erent: quam pro-

ycll.

inde in hunc fere modum

iisdem enarravit :

ex filiis Machabzeorum ) fed propter Dei le-

Eft,

qui equum aliquem füni feu capiftro alli-

ges nunc hzec ipfa defpicio,

me ea recepturum fpero.

quoniam ab ipfo

gatum, juíto pa&o perfoluto pretio, fibi com-

$. 'Reg. 2.

paravit, dum vero equusextradendus, nun-

L

VI 100

XVII. Elias audiens filize Sareptanze filium

quid juftitia poftulat,ut & funis five capiftrum,

mortuqm, oravit ad Deum his verbis: Do-

quo cum alligatus fuerat, pariter extradatur ?

Ihnes ,

L

f

e

e

Bibliothece Mamalis. Concionatoriz

ii 1—8

Omnesid ipfum »equiffimea venditore fieri de-

poft Michael ftudiis intentus , equum celeti

bere, incunctanter refponderunt: Inter hos

greffü ad zedes fuas accurrentem,fimulque vo-

verotemerarius iilefacrilegus myfterium pro-

cemiítam audiret: O Michael, Michael, nimis

pofitze quzeftionis advertens,impallefcere, fu-

vera funt omnia,que deimmortalitate difcur-

gataque crapula toto corpore contremilícere

rimus; cumqueiterum equus abiiffet, Michaei

cepit, qui proinde ab hoc perfonato gigante,

inquirens, quid circa Marfilium ageretur, au-

——X KEUW .W x ———-

qui verus dzemon erat, in aera fublevatus, & in

divit eum mortuum effe , fimulque decrevit,

zeternam damnationem abdu&us , nusquam

non profanz) amplius, fed coelefti Philofo-

44 TT

^m

amplius comparuit. - Inimici noftri funt Judi-

phize exercendae & docendze reliqu

-um viþæ

( Aug.de :

ces, Eccequaliteripfemet daemon, qui nobis

impendere.

corpusanim»e (in füummum ejus praejudicium)

(pif.öiïf'ä

praehabendum effe fuadet,eandem tamen per-

$. ViL.

SIMILITUDINE S.

H

magnifaciat, talisque przecellentize effe cen-

fet, qualisequi, ficum funefeu capiftro com-

paretur: Quamigitur deliratille, qui tantope-

- Qualitar.

li

re fibi in fune feu capiftro, cuianimalalliga-

I. Qicut qui inalieno habitant, multisangun- Senec ap.

tum fuit, complacet, ut, ne illud amittat, e-

tur incoramodis, femper de aiiqua domi- Manfi dif.

[

quum negligat, & fame extingui patiatur *

cilii parte queruntur, itaanimus nunc de ca- 3: " 19

f

i

Manfi dii.

- XXII. In vitis Patrum de fan&o quodam

pite, nuncde pedibus, nunc deftomacho,nunc

Eremita fcribitur, quod, cum celia fua egref-

aliud de alio queritur, fignificans, feeffe non

li

?7- n.I8.-

fus forte fortuito mulierem quamdam elegan-

in fuo domicilio

[

; fed unde brevi fit emigran-

! B. n

tiffime exornatam habuiífet obviam, intra fe-

düm.

g

ubifop J

metipfíum füfpirans, propriam tacitus repre-

lI. Sicut Reges & Magnates, poftqiuam, fub- zor. difc.

o 1j.

j

(

henderitanimam, dolendo, quodillam non iis

lime aliquod valdeque magnificum erexerunt 4. n. $.

adornaffet virtutibus chriftianis,ut Deo magis

palatium, vel civitatem aliquam e fundamen-

placere poffet, ficut hzec mulier corpus fuum

tis erexerunt, aut notabiliter reftaurarunt, ali-

[

fumma cum affiduitate compofuerat, cultiffi-

quam íibi inloco confpicuo erigere iolent fta-

i

moque mundo muliebri condecorarat, ut pla-

tuam, effigiem ipforum & fimilitudinem ad vi-

ceret hominibus, feu potius incautas animas

vumreprzfentantem , ut pofteritati in futuris

:

feduceret.

J

fzecülis, quisnam fabricze illius author & fun-

V.

dator fit, manifeflum fiat: Kodem quoque mo-

do Deus,poftquam vaftam hanc mundi machi-

hc

EXEMPLA j

DOMESTICA.

nam creavit, ut deinceps, quis author illius

&

Hift. Soc. I

gnatius, fi quandoque homines fibi oc-

fuiffet,clare ab omnibusagnolci poffet,ftatuam

p.1.1.16. -

$.

currerent ,

confiderans animarum a

aliquam, imaginem & fimilitudinem fuam ex-

nc II;'

Chrifto redemptarum fplendorem ac pretium».

acte referentem, fabricare & erigere voluiffe

vixinterdum lzetitize zeftuantis vim , nefeex-

videtur, dum hominem condidit , qui veluti

!

tra effufius proderet, temperabat.

parvus quidam mundus erat, utex hujus tàm

t

Epift. 9.

. l. S. Franciícus Xaverius, cum parvulum

nobilis creaturae afpectu deveniretur in noti-

aV.

quemdam ad ccelos transmifi(fet, dicere audi-

tiam Creatoris. Unde venerabilis Beda fuper

tus eft, hoc fibi praemium fufficiens effe pro-

illa verba: Signatumefl [uper nos lumen vultus tui

Wt

tam longinquo & molefto itinere in Indiam

Domine ; itaexponit: ldeft, luminofus vultus

tuusimprefíus eft noftrae animze , ut fit dictum

[

transmififfet.

fufcepto , quod fcilicet unam animam coelo

?

[

ad fimilitudinem, quafi vultus Dei itaexpreffe

Q1

fitinanima noftra,ficutin aliqua ftatua expref-

ü

: Vide plurain hacBibliothec. V.Zelqs.s.VI;

fa eftalicujus vultus imago, juxta quod di&tum

' 4 5. VI.

EXEMPLA PROFANA.

eft, formavit Deus hominem ad imag

inem €$ þmi(i-

r

tudinem [ut.

Plutarch.

naxarchus a Nicocreonte Cypri tyranno

]II. Sicut zes

ftatuae ejusdem non eft cum 3. Chryf.x

0!

FA

f

captus, & malleis ferreis in faxo excava-

Rege fubítantize, fed tamen hanc aufi foedare hom.3. ad

M

tocontufus, tunde, inquit.tundebene Anaxar-

poenas dederunt; fic & in hominibus, & fi P?P

chi carnes & ofía, Anaxarchum autem, id eft,

non ejusdem cum Deo fubftantize fint homi-

$ Bernsr

d ferera

L]

animam illius, velut potioreu: hominis par-

nes,ficut nequerevera funt, verumtamen ima-

lt dient

tem, nequaquam tundes.

go illius vocati funt.

Wg.

l

Alianus

1. CercidasMegapolitanus cumin morbum

IV. Sicut Deus eft Pater, Deus eft Filius,

S Bernar,

de inter.

hr

]. 13*

incidiffet, & qusereretur, num libenter more-

Deus eft Spiritus fan&us, nontamen tres Dii,

retur? Quidni,ait; videbo enim poft mortem

fedunus eft Deus, & tres perfoaze,ita anima eft

d .0.47.

F

Ms '

fe

vires in omnifcientiarum genere doctiffimos,

intelle&as, animavoluntas, anima memoria,

ex Philofophis Pythago: am,ex Hiftoricis He-

nontamentres animae, fed una anima, & tres

f

cateeum , ex Poetis Homerum, ex Muficis O-

vires; At veropauloantedixerat: Sicut ex

i

h

lympum, qui fuis literarum monumentis im-

Patre generatur Filius, & ex utroque procedit

mortale fibi nomen pepererunt. .

Spiritus fanctus,ita ex intelle&tu generatur vo-

d

Beyerlinc.

li. Cum Michael Mercatus & Mar

filius Pi-

lüntas, & ex his ambobus procedit memoria.

el

n

vit, hum.

in theatro cinus de immortalitate difputantes inter fe

V.SicutDeus nomine caret;ideoqueincom- S. Greg.

. conveniffent, quod,qui prior eorum moriturus

prehenf(ibilis eft, ita nomine carens, & igno- Nyfl.apud

S-äEfnar. k

V. eod.

eífet, apparere

quid de animabus poft vitam

ta fpiritualis & immortalis animze tuze fub-

ünil

a.

ifk .6. n.4

fiy

,

ftantia,ad imaginem & fimilitudinem typicam

li

ageretur, flg'ni

T

re deberet, accidit,'q't paulo

nomi-

Ie

li

Tiulus XIL — Auiua.

E

nomine carentis & ibcogniti atqueimmorta-

dis, ait, humanäe nature dïg*hääas,a*lti(ïimaque:

lis, fubftantiam ullus hominum, qui a fzeculo

praerogativa eft, ut ad Dei imitationem ipfa

fueruntjunquam novit. Ex hacautem incom-

quoque quodammodo fui

bitrio derelicta.

juris fit, & fug ar-

prehenfibilitate Ny(fenus aliam quamdam a-

- . e9

nalogiam. & fimilitudinem inter animam &

X. Sicut Deus eft incorruptibilis, incorpo- S.Aug. l.x

Deum deducit, dicens: quod percipi, cogno-

reus, invifibilis, immortalis » Xta anima pari-

fcique non potelft, nullius alterius rei eft argu-

ter nulli fubjecta eft corruptioni, non illam

mentum, quam illam vere acproprieinconi-

humorum maliznitas alterat, aeris peftilen-

prehenífibilis Dei effe imaginem.

tia non inficit, non illam cogit violentia mo-

— "h.

"s.Aug. de

VI. Sicut Deus fpiritus eft, fic & anima fpi-

tus, non aflicit illam intemperies elemento-

fpir. &ap: ritus diCtus elt; Deus eít immortalis, inquit

rum, indiviübilis eft, immortalis, zeterna, in-

S. Bernardinus, anima eftimmortalis, & fiju-

vifibilis eft oculis noftris, tametíi videri poffit

ftaeít, cum Deo victura in fzecula fzeculorum.

ab oculis Creatoris: . Immortalis eft anima,

Sicut Deus, inquitidem Santtus, elt intermi-

inquit S. Auguítinus, ne a Creatoris fui fimi-

nabilis & infinibilis, ita anima, licet habeat

Sewt g,

litudiae difcrepare videatur; non enim pote-

Manfi df

principium, nunquam habebit finem. Creata

rat effe imago & fimilitudo Dei, fi mortis ter-

mino clauderetur.

3..1,

eft, inquit S. Bernardus, vitaa vita, fimplex a

fimplici, immortaiis ab immortali, accepit, et- :

XI. Sicut Deus ftans in toto mundo om- 9 Bernar-

nia vàrio modo ornat, ita anima ftando in din. dedi-

fi non effe, poffe tamen effe beata: fummo pro-

gnit hom,

inde gradui, quantum licet, appropinquans.

corpore variat diverfimode membra, dando

fcrm. 51.

a S.Aug.

ViI. Sicut Deus ubique eít totus in toto

unicuique varias & mirabiles operationes ;

:;. i Ubi ibpra

mundo, &inomnicreaturafua: ficanimau-

nam oculo dat vifim, naribus odoratum, au-

Dd d

É

bique tota in toto corpore fuo, tanquam in

ribus auditum, pedibus greífum.

,.4. l&

quodam mundofíuo; ficut enim Deus inomni

XII. Sicut Deus non continetur'ab univer- Ideml, e,

loco praefens exiftit, eodem modo de anima

fo, fed continet illud, fic fecundum Damafce- .

ratiocinari poffumus, ac proinde S. Ambro-

num lib. t. c. 18. anima non continetura cor-

fius deilla ita fcribit: Diffufis cogitationibus

pore, fed continet illud, ficut Deusimplet to-

atque confiliis huc atque illuc vagatur, quae -

tum mundum, fic & anima totum corpus hu-

manum.

confiderandofpectat omnia,dum inítalia com-

Plena & occupata funt omnia fuo

morantes, inquitidem S. Dottor, de Orienta-

auctore, inquit Tertullianus , ita quoque in.

libus & Occidentalibus cogitamus, nosqueil-

toto Microcofmo, id eft, parvo mundo corpo-

lis, qui Perfiam inhabitant, adelfe putamus,

ris humani nullum eftinvenire

non vivificetur ab anima..

punctum, quod

eodem mox momento oculüum cogitationis

noítrze in Africam dirigere poffumus , fequi-

XIII. Sicat Deus regit, & gubernat orbem, Idem,

- 1

mur proficifcentes, inhzeremus peregrinanti-

inquitS. Bernardinus, fic anima vegetat, con-

bus, copulamur abfentibus, alloquimur fepa-

fervat, vivificat, regit, & gubernat corpus: fi-

ratos, defunctos quoque ad colloquium fu-

cut Deus ftabilis manens dat cunc&tà moveri, -

Ícitamus, eosque ut viventes comple&timur.

ita anima in corpore quiefcendo facit humo-

Anima noftra alis imaginationis, cogitatio- ,

res difcurrere per corpus, & membra movet

num, difcurfuum & defideriorum fuorum, in

diverfimode fecundum cor

1

p

ris. difi

pöfitigo—'

unico mcmento ab uno polo volatad alterum;

nem, & prout placet ipfi animze.

jam eítin coelo, mox in abyffo, ampleGtitur , &

XIV. SicutDeus non inficitur fordibus or- Idem,

PUPOPUSBNUN UA P EAU PNUNAU ETV T C t n a

pervagatur totam univerfum , & absque eo,

bis, quamvis totum impleat orbem ; velut

quod ullum locum tangat, in millenis praefens

fol, qui non inficitur luto; ficanimus nonin-

elfereperiturlocis diverfis. UndeS. Augutti-

ficitur corporea forde, quantumcunque forde-

nus id confiderans ait: Spectatomnia, videt .

Ícat caro.

abíeatia uno momento , fenfus fuos pertotius

XV. Sicut Deus unitam fibi humanam Idem,

orbis fines & mundi (ecreta circumfert , de-

naturam primo habuit paffibilem , & poftea

$ Chyf.

fcenditadinferna, afcendit inde, verfatur in

gloriofam, fic anima primo juncta eft carni

hom.J, !

coelo, adhzeret Chrifto, conjungitur Deo.

paffibili, demum glorificanda in coelo.

pp.

S. Bernar-

VIIÍ. Sicut Deus caufa eft in mundo , in-

XVI. Sicut, quamdiu aurum terrae com- Manfi dif;.-

mixtum eft, auri nomen non habet, ita quo- 18; de

din.fer.sr quit S. Bernardinus, incrementi in plantis,

de dien t. herbis, floribus, fru&tibus &c. fic anima cau-

que anima, quamdiu bonis temporalibus & ^nima.,

animse.

terrenis immerfa confpicitur, fpiritus nomen.

fa eít in corpore augmenti cujuslibet mem-

F

g, Dernth

bri.

minime meretur; &ideo, quando auima fpi-

deintet

dom'c'47.

Píig.v.6 IX. Sicut Deus omnia, quaecunque voluit,

ritus potius, quam caro dici mereatur, S. Am-S Amb. in

fecit, incoelo, &interra, &inomnibus abyf-

brofius his nobis verbis declarat: Ut poffit C 52. 1fa.

fis, educens nubesab extremo terrze, fulgura

quis dicere, inquit, anima mea in manibus

jn plaviam fecit, qui producit ventos de the-

meis femper erit, nonin carne fit, fed in fpiri-

fauris füis, fic quoqueanima liberi arbitrii fui

tu:'fed quando hoc fiet ? Krit, fi fe terre-

dominio a Deo adornata operatur, quicquid

nis non imtpifceat»

eilibet, nunc ridet, mox plorat, nuncirafcitur,

' mox fe benignam exhibet, & voluntatis fuze-

Dign?tar. j

$. 6r

S, Bernar- dominam. Unain effentia, inquit S. Bernardi-

XVII. Sicut pupilla oculi, cum fit exigua, S Macar,

Mp

d'n, ubi

nus, trinain potentiis nobilidimis, libero arbi-

tamen eft vas ingens, quoniam intuetur una !om. 43

Man[i

fupra,

trio praedita, & dominioin res omnes corpo-

coelum, aftra, folem, lunam, urbes, & alias

dlf í '6' n'4

reas.

HincS. Thomas de Villanova: Gran-

creaturas; & eodem modo, quo confpiciun-.

tur

t

X

120

Bibliothece Manualis ä'oncz'onqtoriæ

tur in illa parva pupilla oculi fimul, & eo-

- Cura.

dem modo efformantur, & effinguntur , hoc

XXV. Sicut ille maritus, qui uxorem do-

modo fe mens habet in corde; ipfum cor eft

minari permitteret,& ad viliffima quaeque do-

Ananym.'y

vas quoddam exiguum, ibi tamen Deus, ibi

mus fervitiafe perfuaderiabillafineret, meri-

E.

Angeli, ibi vita & regoum, ibi tamen Apo-

to ab omnibus ut infanus rideretur : ita non

ftoli, & coeleftes orbes, ibithefauri

minusille homo Deo, Angelis & daemonibus

ibi funt omnia.

gratiæ,

rifum movebit, qui animam fuam a corpore,

Manü di, XVIIL. Sicutfi Rex palatiumaliquod com-

velut conforte, ad viliffimum rerum creata-

AP-ILMA. paraturus, proquo emendo centum auri mil-

rum amorem & ufum abduci patitur.

liones abunde fufficerent, ipfe nihilominus

.. XXVI. Sicutis, quiancillam optime vefti- Idem,

pro eo omnes thefauros impenderet, Xomnia-

ret & pafceret, dominze vero ipfi non nifilace-

;ä

que regnä fua obseraret, de eo utique dicere

ras fordidasque veftes, àc cibum potumque

poffemus, quod palatium iftud infinito pretio

viliffimum offerret, merito imprudens ac ftul-

dignum effe aeftimaret; ita cum Deus nofter

tus cenuferetur; ita non minorem ftultitiam

$, Bernt-

pro animaze redemptione non mundum , non

committere putandus eft, qui neglectze ani-

din.fer

ä

de ani

coelum empyreum , non univerfam Angelo-

mae cura omnem follicitudinem in corpore

rum naturam & multitudinem, non denique

Üügis

unam tantum pretiofiffimi fanguinis ftillam,

bene tractando impendit.

qu2e univerfze terrae, coelo & Angelis, fimul &

. $. VIL

colie&ive fumptis, large praeponderabat, ero-

v

MOTIVA.

- garit, facile tibi eft hinc indicare, quanti hanc

$

$m

animai fecerit & seftimarit.

;

L. i

gnitar anime, quze colligitur ex quatuor

tàd. (

idemdift. | XIX. Sicut experientia conftat, n

orinullas

capitibus.

I. Éx pulchritudine illius,

13: 7. 12 jnveniri jmagines in tali fitu & pofitura depi-

de qua S. Bernardinus dixit: Si formarentur S. Bernar-

&as, utoculos fuos in tefolum dire&tos habere

tot empyrei cceli, quot funt aquarum gutt

26, din, fer.sE

j

videantur, absque eo, quod alios refpiciant,

quot funt grana arenze maris, omnis pulchri-

de dignit,

nonobítante, quodeodem tempore in plures

anim. à. Ie

f

tudo eorum fimul fumpta non polfet aequari

c

3.

aliosoculosfaos defixos teneant: Eodem mo-

pulchritudini unius animze.

Et paulo poft: "

do Redemptor nofter i cruce fufpenfus velut

Pictor atque Creator animze ipfa fapientia eft,

viva?eterni Patris fui imago, divinze pietatis

cujus fapientize non eft numerus, Deus fcien-

fuae oculo unumquemque noftrum in particu-

tiarum Dominus eft; ad creandum hominem

lari refpicit, haud fecus ac fi copiofiffimus Paf-

infinita potentia ufus eft, voluit eadem in-

fionis fuze fru&tus ad alios minime extendere-

finita potentia & fapientia fua formare ani-

tur, unde laudabilitfimus ufus obtinuit, quod

mam ad imaginem & fimilitudinem fuam:

- -^ Qut'—

imagini Eccehomó : verba illa fubfcribi foleant :

Menfura pulchritudinem Dei, ad cujus imagi-

nem facta eft.

Vide,

uae pro te patior.

Menítura & potentiam, qua

S.Bernar- — XX. Sicut fatuus effet, qui

'oþtimum( e-

potuit: fapientiam, qua novit, & volunta-

din. de di-

quum extra ád pluviam poneret, & quadri-

tem, qua voluit fic eam creare, & intelliges

gnit anim.

n.I. C 3.

gam optime in ftabulo cuítodiret; fic quoque

pulchritudinem ejus. 2. Éx creatione anima,

fatuus eft, qui diligenter cuftodit corpus, &

de qua ficloquitur S. Laurentius Juftinianus: $, Laur.

de anima fua nihil curat. .

Si id ex te, inquit, nequis addifcere, difce ab Jutt. in

V

S;Baül. de

eito

TE

.. . XXL. Sicut corpus,, nifi pane fuftentetur,

eo, qui creavit coelum, terram, maria & cun-

(utt,

compunc. yjvere nequit, fic & anima , nififpiritualis fa-

&a, quz in eis funt, qui fcit fingula, quan-

Thomx.

anim,

pientize alimento reficiatur, mortua eflt.

ti fint, quoniam fingulis impertitus eft, quic-

ä

Anonym,

XXII. Sicut figilli aut imaginis praeftan-

quid habent decoris, quicquid virtutis, quic-

tia ac dignitas ex dignitate objecti repraefen-

quid.zeftimationis & pretii, ifte docebit, quan-

I

tati autideze colligitur; ita, cum anima fitad

lÜ

ti fit anima hominis , /illam ipfe magni pen-

imaginem Dei facta, merito füummam quoque

dit, qui opus fuum agnofcit: pro eruditione

ex eo dignit

z

ejus univerfi fecit hanc machinam, ipfiusque

creditur.

atem æftimatiqnemque haurire

;

;tll

eam fubjécit imperio , -non ut inhzereat illi,

Granat, in

XXIIL. Sicut in nucibus, amygdalis & fi-

fruitionemque captaret ex illa, fed ut erudi-

loc.com. milibus fru&tibus praecipua pars nucleus eft,

tus per illam afcenderet ad notitiam ejus, qui

V. eod.

cortex verotheca tantum & receptaculum eft;

fecit omnia. 3. Ex incarnatione; de quomo-

ficanima quoque praecipua pars hominis cen-

tivo fic difcurrit Jofephus Manfi: Si civitaswan dif,

Vhry

fenda, &abea, non a corpore velut cortice,

ifta, quam inhabitas, a valido quodam exer- 13. n. 14.

Sanf

g

dignitas & praeftantiahominis metienda eft.

citu quaqua verfum obfeffa, ad extremum re-

ll 141

da&a effet, adeo, ut ja&ura illius fecundum

Immortalitas.

vires humanas effet irreparabilis, Deus au-

Anonym, AXXIV. Sicut naturalis appetitus rfiäte;riæ,

tem e coelo copiofas dimitteret Angelorum

quo appetit aliam formam fufcipere, argu-

phalanges, quze pro tui folius defenfione ad-

ä

mentum eft corruptionis omnium rerum ma-

verfus hoftes dimicando pugnarent, fimul-

terialium: ita econtrario appetitus naturalis

que per Angelum quemdam notum tibi fa-

seternitatis, quiinanima noftra eft, immorta-

ceret, hoc fe tibi fubmififfe auxilium, ut peri-

litatis et argumentum; alioqui enim perpe-

culum iftud indeclinabile evadere' poffes ,

g

ram inftituta effet natura, fi ea rei impoffibi-

jamque reipfa obfidione foluta hoftem non

lis naturalem nobis appetitum

folum totaliter diffipaffet, verum infuper

sxï?hr

U

, inferuiffet,

l ewr

cxum ls pmnino fruitra eífet.

te in totius univerfi Monarcham fublimaf-

n pw

t

fet,

L L]

Titulus XIL — dnima.

121

hwnym.v

mafífet, haud dubie favorem hunc inauditum

terit: deanima hdbi's periculum, quamfiper-

minime imaginabilem tibi fingulariter prae-

diderimus, non amplius recuperare poteri-

.

ftitum permagni zeftimares. Myfítica animze

mus, juxta quodícriptum eft: Quidprodeft hio-

tuze Hierofolyma in poteftatem inimici per

mini, i mundum C9c. Undenaturalis ingeniicen-

peccati obfidionem reda&a erat, cum «ccce

fura exigit,ut tanto unaquzeque res pluris zefti-

:

Deus proilliusliberatione, non jam Angelos

metur, & diligentius cuftodiatur, quanto ma-

mifit (licet perillos pacem intimari fecerit: E£t

gis eft proficua, illiusqueamilffio majorem pof-

interra pax ) fediplemetin propria perfona de

fidenti jaturam facit, uti re&e concludit S.

den,

colo in hanc mileriarum vallem defcendit.

Laurentius Juftinianus. Secundo ex COrporif Laur, Juft, -

Proyter nos homines , €? propter nofiraza [alutem

cura; de qua fic dilcurrit S. Thomas Villano- de fp.an.

de[cendit de calis €$c. — Tibi vero fpeciatim, quo

va: O fi fanandisanimse paffionibus eam ad- inter

fineid fecerit, his verbis infinuat, dicens: Pro-

hiberemus curam, quam curandis corporum

pier te fuflinui opprobrium, operuit confufio faciem

gegritudinibus adhibemus! Quid non fuftinet,

S. Berna:-

sHeam. 4. Éx Redemytione; quod motivumS.

quid non patitur aegrotus pro recuperanda fa-

din.fer.40

de anim,

Bernardinus fic proponit: Quod fi quis quam-

lute? Atrocesuftiones, horribilesincifiones,

dignc

dam pretioliffimi fanguinis Chrifti guttam pe-

amaras potiones, diuturnas inedias faciles re-

nesfe haberet,quantaillam reverentia & cura

putat, dummodo concupitam recuperet fani-

cuftoditurus eflet? Sed quantum debes habe-

tatem, fedfi animazelanguor curandus eft,quic-

re charam unam animam, pro qua totus fan-

quid injungitur, duriffimum eft: modico vino

guis Chriftieftfparfus? Similem fere conce-

abftinere. non fuftinet lubricus; exiguo lucro

$.Bern.£.5 ptum S. Bernardus, his verbis utens, aàjt: Si

privarinonfuftinetavarus; & modicum humi-

deAdr. ftillantem de cruce Domini fanguinem colle-

liari nontoleratambitiofus; flocci penditur a-

S Bernere

giffem, effetque repofitus penes mein vafe vi-

nim2e perpetua vita,& mortalis corporis amit-

Qu ürst

treo, quod portare fzepius oporteret, quid ani-

tenda falus fupra modum diligitur. Undere&e

(& dignt,

mi habiturus effem in difcriminetanto? certe

infert S. Chryfoftomus: Quam defenfionem S. Chryf

mf a, T

pretiofiffimum animarum thefaurum fervan-

habebimus? autquam veniam? cum corporis h- de an.

,

dum accepi,pro quo Chriftus mercator nonin-

?egrotantis,ubi & argentum expendendum eft,

fipiens,id eft, ipfa SapientiaPatris totum fuum

& Medici accerfendi, & dolor magnus perfe-

fanguinem fudit. Quid ergo infe'ix; quo me

rendus,tantam habeamus curam, animam ve-

——

vertam, fi, quod fibi Chriftus proprio fanguine

ronegligamus? Prafíertim neque argentum

pretiofius judicavit, contigerit negligentius

expenfuri,neque negotium aliis exhibituri,ne-

cuftodire? utiquenon folum irreparabilefuper

. quedolores fubituri, fed absque his omnibus

nos redundabit zeterns damnationis dam-

elecione & voluntate fola omnino corrigere

num, vecum tanquam conculcati fanguinis A-

nos ipfi valentes, & exactefcientes, quod, nifi

gni immaculati rei, feveriffime puniemur, O-

id fecerimus,, extremum luituri fimus fuppli-

ptime igitur Eufebius Emyffenus nos monet,

cium. Tertioexratione reddenda; nam, utite-

!

. diceus: Cuftodiamus ergo follicite,quod tanti

rumS.ThomasVillanovare&eadvertit: Gran- S, Thom,

cruoriscommercioChriftus redemit; reus ita-

dis honor, fed grandis timor; .ex hoc peufan- Vill.de de-

"S, Taur

- queeritnon parvi pretii, fedfanguinis Chrifti,

dum nobis eft, cum quanto timore & follicitu- 9€€« Ecd.

S.Chryt. qui violat & commaculat animam,Chrifti fan-

dinecavere debet anima jufti,neforte in ea ali-

-

Juft, n

fefto 9.

jnc.2.a

4 guine & paffione mundatam. — Quod benefi-

Galat.

quid turpe autindecensinveniatur, quod ocu-

'Thom.

cium maxime augetur ex eo, quod pro una

los tantze Majeftatis offendat.

etiam fola zeque omnia pati paratus fuiffet ;

lII Odium dginonis ergaanimas; nam ficut Maná dif.

unde par (inquit S. Chryfoftomus) effe decla-

tauro proprium eít , quod, quando ex recepto 4. n. zs.

rat, ut quisque noftrum non minus agat gra-

vulnere faucius, eum, qui ipfum vulneravitin-

tias Deo, quam fi ob ipfum folum adveniífet:

venire non poteft, ut fe de vulnere accepto vin-

neque enim recufaturus fuiffet, vel ob unam,

dicare poffit,figuramfeu ftatuam illius in thea-

tantam exhibere difpenfationem, adeo fingu-

tro repertam aggrediatur; eamque cum in-

lum quemque hominem pari charitatis modo

gentirabiecornibus, dentibus & pedibus im-

diligit, quo diligitorbem univerfum.

petatatque convellat; idem quoque inimicus

IT. ZEquitar, quae iterum ex tribus capitibus

infernalis facere videtur; quia enimDeum;qui

colligitur.

Primo ex unitate auimg , de qua fic

ipfum in abyffumprzecipitem egit, per vindi-

S.Chryt. difcurrit S. Chryfoftomus. Siin corpore, in-

&am lzedere non poteft, omnem vindiétam ad-

'SManfx di

ap.Manfíi

quit, quamvis infinitis coronis redimitus fis,

, verfus hominem toto conatu exercere tentat,

ifc. x9.

^ 13. fl [4'

n I4s

corpusinterim habeas natura morbidum &in-

utpote in quo imaginem & effigiem Dei inve-

fanabile, etiamfi regnum totum impenderis,ut

nit,atqueideo in hoc mundi theatro eidem per

etiam innumerabilia corpora, & urbes, & pe-

fuggeftiones &infultus fuos omnemalum in-

cunias adjicias, non poteris corpus corrigere,

ferrefatagit, quafiin hocomnibus viribus con-

quantoid magisinanima? omnia duplicia de-

nitens, ut imaginem & fimilitudinem, quam

dit Deus naturze noftrze, duos oculos, duas au-

Deusilliimpreffit, deftruere, & totaliter abo-

res, duas manus, duos pedes, ut fi alterum ho-

lerepoffit; fcitenim, quodillaimagine fubla-

'rum lzefum fit,peralterum indigentiam releve-

ta, comparatur jumentis infipientibus, imagi-

mus. Animam verounam nobis dedit, hanc fi

nemipforum adnihilum rediges. Quod confir-

perdiderimus, quonam patto vivemus? Quod

mans S. Bernardinus : Tantze, inquit, zeftima- S. Bernar-

S.Ephr. confirmans S.Ephrem: Non eftnobis, ait, cer-

tionis eft anima apud diabolum , ut myftice, din.de an.

!

l.devirt. tamen de pecuniis

!

quarum ja&turam licet quis

cum vellet divifionem de regno inter fe

& dign. 8. £.

in prol,

fecerit, alios proillis rurfus comparare fibi po-

C. 70

Deum, popofcerit a Domino dicens Gen. 14.

R. P. Lohn. Bibl. Man, Tom. I,

*

|

L

$

122

Bibliothece Manualis: Concionatoriz

Da milá amimas; catera tolletibi. Sed infenfatus

taaltitudineescreata. Secundo; quamma-S.Bernar-

J

Tertio, cum din. dedi-

& ftultas homo nihil vilius habet, quam ani-

gnus thefaurus es zeíiimata.

mam fuam.

quanta diligentia es cuftodita. Quarto, cum

guiþ. an,

51

. IX.

quanto dolore es deperdita.

Quinto, cum

La sccesemansa A

MOTIVA ALIA

quanto dolore es qusefita. Sexto, cum quanto

Pro /ZAnimmg cura.

ftuporees confiderata. Septimo, cum quanto

k

uia eft templuim €8 imago Dei: fi ergo pro

pretioesredempta. O&tavo, caum quanto gau-

dioes reinventa. Nono, cura quanto praemio

tanto piaculo habemus, templum ma-

eris beata. Quantum anima aliqua ex horum

teriale humani fanguinis effufione vel fordi-

omnium motivorum confideratione haurire

bus polluere; quanto major follicitudo adhi-

lumen poteft,ad femetipfum cognofcendum &

benda erit, nevivum Dei templum &imago,id

zeltimandum, ne ex hoc tantze dignitatis cul-

eft, anima, foedilfimis peccatorum fordibus, &

mine decidere aliquando poffit; Atvero fum-

$r

Chrilti facratiffimo fang

à

uine qpoda'mmodq ef-

ma noftri infelicitas eft, quod animam noftram

fufo poiluatur.

deque t

Il. Quia nihil pretiofius eftin univerfo mun-

huic corporis luto conjun&tam, in mediis ho-

drantic

ruminferiorum bonorum fordibus, nimis faci-

debito,

do, exceptis Angelis; fi ergo tam follicite cu-

liter perdamus. Unde5.Bernardus ait: Affe-

ftodimus gemmas , aut alias res pretiofas ;

&ionibus obligata,& illita terrenis,fuam ipfius

quanto magis cavendum erit, ne animze in-

faciem confiderare non poteít: Infixa eft in li-

comparabiliter magis pretiofz jaCturam fa-

ciamus ?

:

1no profundi, & feipfamnon videt; fed putat

formam fuam eife luteam illam

;

; qqam pqrtat,

S, Chryf.

III.. Quia unicazz dun'axat animam habemus :

imaginem.

1

|

19. ad

ua perdita omnia perdidimus, uti eleganter

IL. Con[iderati

.

pop. An-

o fabrice corporez, de qua fic s. Bemar-.

tioch,

S. Chryfoftomus indicavit his verbis: Omnia

difcurrit S.Bernardus: Corporis ftaturam de- din fer 24

duplicia naturze noftre dedit Deus, binos ocu-

dit Deus hominirectam, forfitan utifta corpo- in Cant.

—— --- —— - CC o — —— —

los, binasaures, binas manus, binos pedes: fi

rea exterioris viliorisque reGCitudo figmenti ;

alterutra pars eft laefa e duobus, necelfitati per

hominem interiorem, il'um, quiadimaginem

alteram fervimus. Animam vero unam dedit

| Sewtts

nobis, hanc fi perdiderimus,quid fupereft,quo-

Dei factus eít, fpiritualis fuze fervandze recti-

7». il

?

tudinis admoneret, & decor limi deformita-

Ql

cuminvita maneamus ?

tem argueret animi; quid enim indecentius,

IV. Quiainomnibus rebus volumus opliz;a

quam curvum recto corpore gerere animum?

1l

habere? cur ergo non & animam optimam ?

Perveríares eít, & foeda, lateum vàs; quod eít

vide $.3. n.28.

corpus deterra, oculoshaberefurfum, coelos

al

$. X

libere fufpicere, fpiritualem vero & coeleftem

MEDIA

creaturam fuos oculos, id eft, internos fenfus

: äd dignazm ani

ma cjlimationem concipiendam.

atqueaílectus, trahere in terram deoríum.

fï:

nugo — T. J eflio €9 notitia S. Scripture , uti Salvator

MURSSNC SESDEENISD i

Card int,

nofter indicaffe videtur, dum modum

.. Ad anima curam concipiendam.

dl

ü

15.LUC sosdocere volens, quo animam noftram hisce

H Frequens invocatio auxilii divini : nam Sap.g.

bonis caducis & terrenis imrmerfam reinveni-

juxta Salomonem nemo poteft effe continens v. 2r.

(

(atque adeo etiam folidam animae curam ge-

À

re valeamus, parabolamillam de drachma illa

i

*

ft

fivegemma perdita adducit. Circa quam Hu-

rere) nifi Deus det.

IV. Humilitas: nam ita C

hriftus ipfe figni- Matti;l.l C

"

go Cardinalis ita fcribit: Per drachmam figni-

ficatur quzelibet anima, Dei imagine infignita;

ficavit, dum dixit: Difcite a me, quia mitis V. 29.

Etinterlinearis ait: Drachma eft numerus

fum, & humilis corde, & invenietis requiem

Q

animabus veftris.

Q

certze quantitatis habens imaginem Regis, ta-

do

lis autem nummus eftanima noftra, qui Deiin

V. Accurata [em[uum cuflodia : ita quippe Sa- Proy, 4.

feimaginem expreffam refert. Bedamodum

Jomon fuafiíffe videtur, dum dixit: Omni cu- 4 23-

E

tu

exponit, quo hazec moneta perditur, dicens:

ftodia ferva cor tuum (& animam tuam) quo-

[4

Mulier drachmam perdidit, quando homo, qui

niam ex ipfo vita procedit.

VI. Abnegatio affidua: dehac enim locutus Matth.xc,

NY

tlio

conditus adimaginem Deifuerat, peccandoa

Vic,

fimilitudine fui Conditoris receffit; frequen-

eft Chriftus, dum dixit: Qui perdideritani- V-39. -

terenim gemmambhancinter emolumentorum

mam fuam propter me, inveniet eam.

re

VIL. Zmor.

£5

d

temporalium, vel carnalium voluptatum for-

des & immunditias perdimus, quisnam vero

juftorum animze in manu Dei funt, & nontan-

fludium julitiee chrifliana ; nam Sap.3.v. r.

modus ad eam reinveniendam przecipue eft

get illos tormentum mortis; vifi oculis infi-

Sy15

AL

€on

«

obfervandus? Accenditlucernam,Scripturas

pientium mori, & quafi exterminium exitus

f

& facros Do&ores pervolvendo: Lucerna pe-

illorum, illi autem funt in pace. Talesinfine

la

lt

dibus meis verbum tuum; quia, qui natalium

vitze cum veritate dicent : In manus tuas

animae nobilitatem, & quantam Deus nofter

commendo fpiritum meum.

Qu

illius habeatzeftimationem , pulchritudinem,

Chnyt.

«

|

N

item & finem, ob quem a Deo creata elt, intel-

$. XL

I

l

ü

ligere cupit,neceffarium illi eftad hoc, ut divi-

ASCETIC A.

C7tau

Un

ni verbilucerna adhibita facra volumina per-

volvat. Quidautem infpecie magis confide-

L De

hac fequentia noffe debet Afceta.

liej

rare debeat, clare S. Bernardinus declarat, di-

Primo dignam de ejus pretio & di-

ipf

cens: Confideraanima mea, primo, inquan-

guitate zeftimationem concipere, quam qui-

&C

dem

|

L

— us XIH.

Z Ininia.

123

M Bemäk

dem haud difficulter 'obtingbit, fi ea, quce ex

n dedi.

neceffitate infirmitatis coa&us femper necef-

|9tt, i.

SS. Patribus fupra allata funt, bene ponderet,

fe habeat Dominum fuum requirere.

addatque memorandam hanc S. Ambrofii fen-

li. Noffe debet, quomodo ad di&tam felici-

tentiam: Pic&us es, o homo, piétus es a Domi-

tatem & perfeCtionem fuam pervenire queat,

noDeotuo. Bonum habes artificem atque

nimirum eo modo, quem Hugo indicavit, di-

pi&orem; & quidintepinxit? absquedubio

cens: Videhomo, dicit mundus, quomodo a-

imaginem & fimilitudinem füam. lmago ad

mavitte, quiproptertefecitme. Serviotibi,

naturam fpeCat, fimilitudo ad divinos mores,

quia fa&tus fum propterte, ut ferviasilli, qui

atque ita anima tua eft expreffa effigies Dei,

fecitme & te: mepropterte, &tepropterie:

quantum interminata illa vis ac natura exi-

fi fentis beneficium, redde debitum; fiaccipis

ä

guo in opere przefentari poteft. Non parum

benignitatem , reddecharitatem. Clarius S. S. Greg.

etiam augebitur hzec zeftimatio, fi, quanta pro

Gregorius: Quoquofe verteritanimá, inquit, l. 26. mor,

quavis anima Chriftus egerit, tuleritve, fedulo

fi vigilanter intendit, in eisdem ipfis Deum in-

S. Bern. . perpendatur, fiinquam, ut S. Bernardus hor-

venit, per quze reliquit, ejusque potentiam eo-

de qua-

tatur, memoria reíriceturi ifantilium necefli-

rum confideratione cognofcit, quorum amore

druplic,

debito,

tatum; deinde laborum, quostulitin przedi-

deferuit: & per quze pervería cecidit, per hzec

cando, fatigationum in difcarrendo, tentatio-

convería revocatur. Hinc S. Bernardus api- S.Bern, in

S

num injejunando, vigiliarum in orando,lacry-

mam fic alloquitur: O anima infignita Dei 'nedit.

marum in compatiendo, iufidiarum in collo-

imagine, decorata fimilitudine, defponfata in

t

.. quendo, poftremo periculorum in falfis fratri-

fide, dotata in Spiritu, redempta fanguine, de-

,

- bus,convitiorum, fputorum, colaphorum, fla-

putata cum Angelis, capax beatitudinis, hae-

gellorum, irfionum, fibíannationum, expro-

res bonitatis, rationis particeps, quid tibi cum

( S.Beruar; ;

brationum, clavorum, horumque fimilium,

carné, qua haud aliud vilius fterquilinium in-

- n ferq]

quae in falutem noftri generis operatus eft tri-

venií ? nimirumfurfum, ut bene notat Sene-

, in Cant;

ginta & tribusannis, & paffus in medio terroe.

ca, animum vocantinitiafua; eritautem illic

L

H

. M. Noffe debet, in quo confiftat perfectio

etiam ante, quam haccuftodia exfolvatur. Si Senec.ep.

1

&felicitasanim3e; qua dere przeclare difcur-

vitialua deferuit, purusqueaclevis ir cogita- 8o.

tiones divinas emicuit.

l.

77.à

Senec.ep.rit Seneca in hunc modum: — Quae conditio

a

Iu

"- rerum, eadem & hominum eft. Navis bona

IV. Noffe debet, eurhomo reffus fit conditus ; Ecclef.c.7

dicitur, non quz pretiofis coloribus picta eft,

5

nam, ut Ecclefiaítes ait: Inveni, quod feceyit Rüperc. in

Ü

nec cui argenteum aut aureum roftrum eft,

Deus homiuem reilum.

Rupertus Abbas Tui-^? 9**

"

nec cujus tutela ebore celata eft, neque fifcis

teníis ait: Forma corporis in hoc folo ani-

$

atque opibus regiis preffa eft, fed ftabilis &

mante furfum caput attollit, coelum intuetur,

firma, & jun&uris aquam excludentibus fpif-

terramque calcans pedibus, erecto pe&ore in-

fa, adferendumincurfum maris magis folida,

$

cedit: reddiditquemox rationem, cur divinus

|

. gubernaculo parens, velox, & non fentiens

ille artifex corpus humanum, utpote animze

ventus.

Gladium bonum dices, non cui de-

manionem, czelum verfus erigere voluerit:

auratas eft balteus, neccujus vagina gemmis

fydera vel coeleftia regna füperne pofitis.me-

diftinguitur, fed cui ad fecandum fubtilis a-

ditari commonetur oculis. Quod confirmans

1553

)SV.ZL

cies, & mucro munimentum omne rupturus.

S. Gregorius: AdDeum, inquit, fufpenfa eft; $. Greg.

"

Regula, non quam formo/ía, fed quam re&a

aquoformata; & quiaad Deum folum apoe-l. 26. mor,

fit quzeritur; eo quidque laudatur, cui com-

tendum facta eft, omne autem, quodinfra ap- * 29

j- Matthts

paratur, quod illi proprium eft. Ergo in ho-

petit, minus eft, jure ei

mine quoque nihil attinet, quantum aret,

non eft.

non fufficit, quod Deus

j

fl

quantum Ííemneret, a quam multis falutetur,

.. V. Noffedebet, curinfpirando crtata þt.ani-Theod.il-

quam pretiofo incumbat lecto, quam perluci-

ma; id enim ob varia myfteria indicanda e(tin Gen. q.

/do poculo bibat, fed quam bonus fit; bonus,

6

L

3- Prof, &

fa&um, &inprimis quidem Theodoretus ait,

N

autem eft,fi ratio explicita & recta eft,& adna-

Moyfen hoc loquendi modo infinuare voluiffe,

. 4- 23'

turae fuze voluntatem accommodata. Haec

divinze omnipotentize 2eque effe facile, ani-

Ü

vocatur virtus: hzec eft honeftum & unicum

mam noftram creare, quam nobis pronum eft

S.Bern.dehominisbonum. ClariusS Bernardus: Ad

refpirare. Quod fiurgeas, cur igitur divina fa-

dedic.

imaginem Dei facta anima rationalis, caeteris

j

pientia ad illam creandam divinarum perfo-

rebus omnibus occupari poteít, repleri omni-

narum confiftorium congregarit? Refpondet,

nino non poteft; capacem enim Dei, quid-

id factum fuiffe ad honorandam natalium ani-

Hinc S.

msap-zrï-f'

uid Deo minus eft, non implebit.

mz2e nobilitatem, five ad adeo digni operis ma-

n-

S.Aug. 1.6

Auguftinus: Vze,inquit, animze audaci, quze

jorem honorificentiam. Aliud myfterium,cut

ül

eonfeft.

fperavit, fi a te receífifet, fe aliquid melius

animam noftram infpirando crearit, eft, ut no-

ü$

habituram. Verfía te, revería in tergum, & in

bis infignem quamdam , qua anima prae cun-

n

latera, & in ventrem , &dura funtomnia, &

&is aliis creaturis praefulget, excellentiam in-

"

tu folusrequies, & ecceades. Atque hzeccau-

finuaret, nimirum, quod non educatur e po-

S. Chryf, faefít, cur, ut S. Chryfoftomus inquit, omnem

tentia materize, feda Deoimmediate ex nihilo

füper

creaturam fenfibilem Deus armatam & muni-

creata, corporiinfundatur. Unde Abulenfis Abulenf,

Matth. C.7 t2 creavit, alias veloci pedum curfu, alias

ait: Notatur,quod anima hominis eft aliis for-ibid,

unguibus, aijas pennis, alias cornibus, homi-

mis perfectior, quia non eft edu£ta ex potentia

nem folum fic difpofuerit, ut virtus illius fit

materize, fed fuit creata a Deo, & infufa corpo-

ipfe Deus, & in eo, in quo inferiorem ipfum

ri, quod notatípiratio aDeofacta. Denique

J

j

fecit, in ipfo fortiorem elfe voluerit in fe, ut

aliud quoque zmyíterium a Pererio tangitur,

Jl

2

ül-

/R. Pat. Lokn. Eiäl: ÀMMan. T0s.. [.

Jl

I!

Bibliothece AManualis . Concionatorie

124

Perer,in. nimirum, utperhuncadmirabilem þrodu&io—

ret,quas virtutesquanto. plus quisque in feipfo

&.2. Gen. pis füze modum dignitas animzenobis infinua-

habet, tanto propius eftDeo, & majorem fui

Conditoris gerit fimilitudinem.

retur; hic enim zemulatur modum, utita di-

Eullii U M. Cs dMERL- CR

cam, quo ipfamet divina fapientia procedit,

X. Nolfe debet, cur anima corpori fitimmer- EliasCret,

fas ad quod dubium Elias Cretenfis, Gregorii orat. 1.

- quze de femetipfa dicit: Ego ex ore Zltijfuni

Nazianzeni commentator,hisce verbis refpoa-

|

grodivi, fiquidem etiam anima noftra de ea-

J

dem przerogativa gloriari poffe videtur ; ficut

det: Hsec una caufa eít, inquit, cur anima

i

|

cum corpore copulata fit, nempe ut per col-

enim halitus feu refpiratio homini vitam tri-

buit,itaquoque Deus eft, qui animze vita

lu&tationem adverfus ipfum & mundum , &

máo

afflictionem , quam hinc perpetitur, nontan-

nat, & per quemipfa fubfiftit.

g

S.Aug.l.x

VI. Noife debet, cur anima ad imaginem Dei

tum ut domum, fed etiam ut zerumnarum &

1

—

conf.c.r. creatafit; Cujusrationem affignat S. Augufti-

afflicionum, quas in hac vita pertulit, prae-

ï

l

mium, futurorum bonorum jucundltatem ha-

"

nus, dicens: Feciftinos, Domine, ad te, & in-

beat.

Í

j

quietum eft cornoftrum, donec requiefcat in

Magnam igitur anima per hanc cum

$ Ankt. |

S.Lau. te. B.Laurentius Juftinianus quoque ait: Ad

corpore conjunctionem habet praerogativam

prae tota natura angelica, fiquidem haec pro

] áedgn.c

Juft. c. 5.

imaginem Dei fa&a anima rationalis , czeteris

conait

vit.

de ling.

oronibus occupari poteft, repleri non poteft,

illo folum inftanti, quod fcholze angelicum ap-

hum

j

pellant, mereri potuit; anima vero meritis

,

capacem enim Dei, 'quicquid Deo minus eft,

PU. ]

non implebit.

le divitem facere poteft, quamdiu corpori uni-

$, Clem.

V. Noffe debet, cur

fioninem Deus mamu pro-

ta fuerit, fuisque meritis omnes fpiritus Bea-

torum, etiam Seraphinorum, in immenfum

Aler.L.2. grig cregrit, de quo fic loquitur S. Clemens:

Prod.c.3- ( noniam ejus figmentum eft: & alia quidem

poteft tranfcendere. Huic accedit, quod ut

S. Paulus ait: Aon coronabitur , nifi qui [egiti-

. folo juffü facit, hominem autem per fe manu

fabricatus eft, & quid ei proprium infpiravit.

me certauerit : ad hanc vero luctam fubeun-

Ifä

fug. Vi&.

VIiI. Noffe debet, cur homoimago Dei dica-

dam anima corpore opus habebat, quia caro

in fumma

concupifcit adver[us [piritum, 9 [riritur adver-

! 6 Bontr.

h

fent, tr.5.

tur, id quod Hugo de S. Vi&torefequentibus

316

€, 2»

verbisindicavit: Creavitadimaginem fuam,

fus carncmi: ac proinde plurimum animze cor-

i

poris beneficio lucrantur,

dum mediante cor-

quia non eft ei usque quaque fimilis: F ilius

pore tot gratiis coeleftibus locupletantur.

.S, S. Bonav,

autemimagoeft Patris, & nonadimaginem;

'gred e Q*

quia quicquid habet Pater, totum habet Filius

Bonaventura inter alias rationes , ob quas

per. cond,

animam cum corpore unitam effe dicit, etiain

€, 6o.

pernaturam: Homo vero eft, quid ad Dei, ad

|

imaginem, quia non per naturam, fed partici-

in medium affert fequentem : -ut anima, fer-

|

patione velimitatione habet ea, quze Deitatis

viendo Deo in corpore, habeat majus meri-

]

CT EX

iï

tum, quia ubi major pugna, major vi&toria, &

ä Tolet, i

funt; quod confirmans S.BernardinusSenenf.

Quielibet anima, inquit, adimaginem Dei for-

per confequens, major corona; difficultas e-

1. 8

iata, tres potentias habet , videlicetintelle-

nim corporis multum valet ad efficaciam me-

&um, memoriam & voluntatem, quze funtfa-

rendi; ficut corpus vivum valet ad fructum

ï

&a ad imaginem Trinitatis; Primo quidem

peenitentize, fic poft mortem refufcitatum va-

ql

lebit ad confecutionem ftolce duplicatee. Ne-

Á

intellectus, & hic creatus eftadimaginem Fi-

li; Secundo memoria, & hzec creata eft ad

que enim fola anima, fed etiam corpus coro-

Q

imaginem Patris; Tertio voluntas, & hzec

nabiturgloria, utpote quod una cum anima

f

meriti fuit inftrumentum, dum fecundum di-

N

creataeftad imaginem Spiritus fan&ti. Etite-

tumalibi: ImagoDeiinanima, inquit, confi-

&amen anim?e & reCtee rationis ei fubjectum

(

ftitin naturalibus proprietatibus & potentiis,

fuit, feque affligi permifit: atque hic ftimu-

o

lüs ille erat, quem S. Chryfoftomus ab anima

ejus fimilitudo veroin gratuitis, hoc eft, in vir-

k

tutibus, divina charitate, & divina dilectione.

corpori fuggeri, & monitionis loco proponi

b

Santtus vero Thomas de Villanova ait: lma-

volebat, ut tanto libentius fe pateretur pro

f

animae falute mortificari :

Dicit enim: Ne-

go confiftit in potentiis, fimilitudo in bonis.

fuw

Primum eft debita proportio potentiarum ; fe-

quaquam nos umbra hzec fugitiva feducat.

Largiffimam profe&to mercedem pro contem-

o

cundum ornatus gratiarum & virtutum.

Qu

S.Lecon I .

IX. Noffe debet, quo fine condita fit anima ;

pta voluptate capiemus ; atque ipfe ad tuam

aC

de jejun.

animam]loquere: Triftaris, quodte corporis

id quod S. Leo indicavit, dicens: Si creatio-

10

is noftre intelligamus exordium, invenie-

voluptate defraudo? fed lzetare potius, quia

lt

mus hominem ideo ad imaginem Dei condi-

tibi coelorum regna providebo. Tertiam ra-

tionem S. Nazianzenus affignat : , Haec noftra S. Greg.

Bl

tum, ut imitator fui effet authoris, & hanc ef-

tü

fe naturalem fui generis dignitatem, fi in no-

temperatioeft, ut, cumimaginis dignitas no- N^7. erate

o

bis quafi in quodam fpeculo divinze benigni-

bis animos extulerit, pulvis eosdem depri-?^ ^

mat, contrahatque. : Idem quoque Lauren-

S.Bern, tatis forma refplendeat. S. Bernardus vero

c.47. 4€ caufamhanc reddit: Confilio fanctze Trinita-

tius Juftinianus his verbis tradit; Utex quali-

myfen

tate exterioris bominis difcat, non elate prae-

tb ag M

int. 97* tis.4d imaginem & fimilitudinem fuam crea-

)

)

)

vit te Creatortuus, quod nulli alteri ex crea-

ferrefe, fed ex continuis puriionibus, quas

turis donavit, ut tanto eum ardentius dilige-

indefinenter propter infirmitates & neceffita-

tes carnis patitur, fpiritus materiam fumat,

$ Uf

C

res, quanto mirabilius ab eo te conditum in-

)

G8 Q

S. Ambr. telligeres. S. Ambrofius vero fic de hoc fine

fe in humilitate cuftodiendi.

&ord | in

1. dedign.difcurrit: Ita homo creatus eft, utcharita-

XL Noffe debet, i» quo confiflat pulchritudo S. Chryf.

] PI'(

condit,

Q

tem haberet, ut bonus effet, & juftus , ut pa-

anime , €? quomodo ornanda fit; de qua materiain Pf 44.

&

h?m.c.g.

fic difcurrit S. Chryfo&omus : Quae eft pul-

tieus atque mitis, mundus & mifericgrs fo-

chri-

l

' |

L

e

Titulus XIL — dfnima.

135

chritudoanimx»? Eadem hoec eft, quae ani-

XHIL. Noffe debet, inquo confiflat fanitas ani- S. Bonav.

mam Creatori fuo fimilem efficit, nimirum

mz, quam S. Bonaventura breviter explicat, !.2. c.8. de

chriftianze virtutes; Temperantia, aequalis

dicens: Sanitas animze confiftitin reCta & cir- prof, rel,

EtsCre

cumfpeGa actione, in cautze locutionis- obfer-

LOtat, 1.

morum moderatio; mifericordia in indi-

gnos, charitas, mutuus amor fratrum, erga

vatione, in rectitudine voluntatis, in ordina-

fillos pietas, morigera & obíequens erga

tone affe&tionis, & autilitate cogitationis.

Deum obedientia, legis plena obfervatio, ju-

Salus corporalis in humorum contiftit bono

flitia, anim?e contritio, hae funt animze pul-

temperamento, ita, ut unus non przevaleat,

chritudines; atqui non funt hzecnatürze, fed

aut praedominetur alteri: Eodem modo falus

m

propenfioris ftudii acliberze voluntatis. EHic

fpiritualis in recta appetituum & affectuum

pulchritudo, hzec noftra cum illo, de quo fcri-

temperie confiftit; quia, fi hi inordinati & mi-

ptum eft: fpeciofus forma prze filiis hominum:

hus bene regulati fuerint,& reCt» rationi,Deo,

"

timilitudo in manu noftra eft: Cum penes fe

fanctzeque ejuslegi nonfubjiciantur, mox in-

non fant hzec animze orbamenta, poteftisfuo

detalis neceffario intemperies exoritur, quae

S. Ambr. iure fibi fümere. Quomodo vero ornanda fit,

mortem fpiritualem infallibiliter inducit. Et

l. dedign.

J

condit,

S. Ambrofius his verbis indicavit: Quisque

idec S. Ambrofiusinquit: Hsec eft animze fa-

diligenter attendat primse conditionis fuze

nitas, hzec falubritas mentis, utaffluentia cet-

$

hum.c,3.

.

excellentiam, & venerandam infeipfo fanctze

fecerroris, fiftaturculpa, neferpat ; ceffante

. "Trinitatis imaginem agnofcat, honoremque

incentivo culpze, falustuaeft, atqueinoffen-

fimilitudinis divinze, ad quam creatus eft, no-

füs vigor anim»e fe refundit.

bilitate morum, exercitio virtutum, dignitate

XIV. Noffedebet, quamturpe fit, tantatm cor- S. Chryf.

meritorum habere.contendat; at vero, ut

?

goris curam, €9 anima exiguam gerere ; quid enim h. 45. in

atth.,

h»ec omnuia confequi valeat, curet; ut prius

de eo ditturus effes, qui omne ftudium, ma-

le

0

preemittat, quodfequitur: Diligentius atten-

gnorumque fumptuum impendium in habita-

dat primae conditionis fuze excellentiam. S.

tione fua füperbis tapetum pretioforum peri-

'"

S.Bonav.

Bonaventura conditiones Deo defponfat a-

Itromatibus exornanda, marmoribus elegan-

[«

in C-3-19- nimge fequentibas verbis indicat: In fponfo

tiffimisincruitanda, auro argentoque illuftran-

4

i

. eligendo quataor funt: Genus, Virtus, Sa-

da,ítatuis picturisque artificiofiffimis decoran-

-: Sn Bonavo

L 2. de 0

pieatia, Pulchritudo, quze oinnia fumme in

da,impenderet ; fequeipfum pofteain fterqui-

Filio Dei reperiuntur, & ideo oportet, quod

linio oinnibus aeris temporisque injuriis nu-

" per.cond,

Ql 60!

fponfa ejus przeparet fe, & nobilitet; in fpon-

dum, veluti futurum praedam exponeret? Ta-

]

fa eligenda fimiliter quatuor confiderantur:

lis eft illorum ítultitia, qui toto.vitze fuze de-

Genus, Pulchritudo, Divitize, Mores.

curfa pro corpore, quod pro brevifimo tempo-

Tolet. in

XII. Noffe debet, qualis obligatio oriatur ani-

re anim:e eít domicilium & habitaculum, la-

a

borant, veftibus pretiofis illud adornando, ci-

tit. 8. CaP* m ex; beneficiir acceptir, de qua fic difcurrit Man-

!

fi:

. Lucas cap. 15. Evangelii fui nonnulla

bisexquifitis pafcendo, atque ut ejus appetiti-

recenfet miracula,quzeSalvator noiter unicui-

bus plane fatisfaciant, eidem de omnis gene-

quelanguido manus fuasimponendo patravit;

ris deliciis, voluptatibus, divitiis, honoribus,

At ille fingulis manus imponens, curabateos;. circa

& aliis centenis ejuscemodi commoditatibus

0-

quze verba quzeftio exoritur, curfcilicet Chri-

profpiciunt; animam interea adeo turpiter

r

ftus hoc modo infirmos curandi ufus fuerit?

defpicientes & pofthabentes, ac fi (imul cum

j

Ratio autem difficultatem hanc movendi eft,

corpore moritura & interitura effet. D. Chry-

quia tot aliis non folum fanitatem, fed & vitam

foftomus de modiea quadam corporis parteita

folo verbo reítituit: Leprofum enim folo ver-

loquitur: Pupillam oculorum tuorum, ne mi-

[l

bo volo mundavit: Coecum per unicum ver-

nimo lzedatur pulvere,diligenter cuftodis, aui-

j

bum refpiceilluminavit; filium viduae a morte

mam autem tuam tanta

.Ixnalorum. congerie

f0

füfcitavitfolum dicendo: Zdolefcens, tibidico:

preffam negligis.

X

ie

- furge. Cardinalis Toletus ad praefensintentum

- XV. Noffe debet, quo fenfu vert

i fit axioma : . Alb. M.

l. dead-

it

optimeitaloquitur: Significabatunumquem-

nima magis efl, ubiamat, quam ubi animat : ho-

hzr. Deo

m-

" que beneficio accepto ita obligatam manere,

rum fenfum verborüm S. Albertus M. fic ex-

C. E É^

plicat: Trahit amor amantem extra fe, & col-

m

acgratum fe debere benefattori praeftare, ac fi

i

folus ipfe beneficium recepiffet; vitium enim

locateum in amato, faciens ei intime adhzere-

hominum eft frequens, minus fe obligatos a-

re. Plusenimeft anima, ubiamat, quam ubi

)À

4

gnofcere beneficiis, quze aliis etiam conferun-

animat, quia fic eft in amato fecundum pro-

6 Greg

tur, quafi majorliberalitas conferentis minus

priam naturam, rationem & voluntatem ; fed

a oráti

obliget recipientes, cum potius id eos debeat

ineo,quodanimat, tantum eft fecundum quod

l"'6

efficere magisgratos. Quod confirmans Eufe-

,rïw

e&-ïforma? quodetiam brutis convenit.

)nu

Eíhebius bius Emylffenus, Chriftus, ait, ficut pro cunctis

Emyfen,

paffus eft, fic pro fingulis, ficut ei totum debent

$. XII.

li«

exh. a

pleb.

univerfi, fic totum finguli, fed quodammodo

CONCEPTUS PRJEDICABILES.

plus finguli, quam univerfi, quia quantüm ac-

n

I. E x occafionefententizeillius: Cujur eft ima- Matth. e2,

It

S,Chyyf. ciperentfinguli, tantum univerfi, Quid enim

decomp. interelt, fi &aliis praeftitit, cum, quzetibi funt

- go hac €9 fuper[criptio ? poteít pulchre v- 2.

| üt:

cord. l, 2. »voftita, itaintegrafünt, &ita perfe&a, quafi

explicari, quomodo homo fitimago Dei,atque

nullialiiexhis aliquid fuerit praeftitum? Quam

adeo in duas partes dividiconcio. In prima o-

d (bf

nl'ï Mb

eandem doctrinam pariter D. Chryfoftomus

ftendatur , in quibusrebus pofita fit hzec ratio

lnd

traditlib. 2 decomp qi-m&i()ne cordis,

feu forma imaginis, nempe in cognitione &

t

jl

2a1nge

n

'Q,3

!

m

—

6

Bibliothece Manualis Comioäatoæ u

li

amoreDei; perhzec duo enim perfecte affimi-

ei, qiii arborem plantavit, merito & fractus

bit

latur illi, & perfe&tionem illius, beatitudinem-

adícribuatur, quidni & Deo, qui folus animam

queparticipat. Infecunda oftendatur, quan-

creavit, fru&ctus quoque illius boniadfcriban-

i

topere hzec cogitatio quemvis excitare debeat

tur? 2. Utmemiuiflet, quod, ficutanullare

ad omnem peccati maculam & injuriam ftu-

in creatione fua dependebat, ita iu vivendo

diofiffime cavendam; fi enim pro maximo pia-

quoque folum Deum refpicere, ejusque glo-

13

al

culo habemus, imaginem B. Virginisautalte-

riam & honorem querere debeat,fi quideim di-

du

rius Sancti in lutum projicere, autaliam eis it-

gnitatem & felicitatem fuam fuftinere velit, id

f—

reverentiam exhibere; quanto majus cenfen-

g

quodapteexpreffit S. Auguftinus, dum dixit:

dumerit, ipfius Dei imaginem in ftercus vo-

Scio, Domine, quia male mihi eít praeter te,

qU

luptatum praecipitare, & graviflima peccati

non folum extra me, fedetiamin meipfo. Et

iL

Aferri poteft eum in finem

omois copia, quze Deus meus non eít, egeftas

QUi

1

injuria afficere.

&

exemplum Boleslai Regis Polonize, qui patris

eftmibi.Utadeomerito quisque faluberrimam

faiimaginem collo fufpenfam, quoties ad pec-

illam Senecze fententiam fibi applicet: Nolo

Cam f

catum tentabatur, pectori appreffit, dixitque:

3,10,

/ü

tibi deeffelzetitiam, volo illam tibi domi nafci:

of

Abfit pater, utremaliquam tibi, mihique mi-

nafcetur, fi modo intra temetiäfum fit. Caete-

(en.g. T

I)0

nus honorificam committam. Vide Fabrum

r2 hilaritates non implentpe(tus, fed frontem

(i

Ui

inDom.22. poftPent. c. 5. & 6.

remittunt: levesfunt, nififorte tu judicas il-

I. Cor- 3'1

Il.. Exoccafionefententize S. Pauli: JVe[ci-

lum gaudere, quiridet. Animus debet effe a-

Ya

v. 16.

tir, quiatemplum Dei eflis, €9 Spiritus Dei habitat

lacer & fidens, & fuper omniaere&us. 3. Ut

Hit

;

invobir? Poteftmonttrari 1. quam vere nobile

meminerit, omnemifpem fuam in Deo ponere;

Bu u

[

templum fitanima, eumque in finem compa-

adquemenim opus quodque magis confugiat,

ratio inftitui cum templo Salomonico, dicit-

quam adartificem füuum? . Unde eleganter 5.

! s,l.&m-inf

,

qu

que, quod anima in tribus illud longe excedat,

Chryfoftomus hominem ad hanc fiduciam fic

f

nempeinfumptibus fa&is,in cultu Dei, favori-

hortatur: AnimaliafecitDeus propterhomi4

F

ïg

[

busquecollatis. 2. Inferri poteít, quantopere

nem, hominem propterfeipfum. Siergo ani-

j

cavendum fit, ne hoctemplum polluatur, per

malibus miniftrat propterhominem, homini-

|

fAoploten

transgrelfionem verbi divini,& fanguinis Chri-

bus non miniftrabit propterfeipfum? quidni

|

] . a

fti perditionem per peccatum mortalefactam ;

ergo dicat cum S. Davide: Mihiautem adhz- Pf78.v.18

f

aut certe, fi poliutum fit, quam celerrimeite-

rere Deo meo bonum eft, & þonere in Domino

*

X

I

rum reconciliandum fit, Deoque confecran-

meo fpem meam.

X

itfO

V. Ex occafione the

dum, aqua lacrymarum vere benedicta eum

matis : Quid grodefl Matth,x6. — |

h

in finem adhibita.

Exaggerari etiam poteft

homini, fi mundum univer[um lucretur, anima vero Y.26-

Và?

illa S. Paulil.c.fententia: Siquis autemtem-

[una. detrimentusza patiatur ?. oftendi poteft, cur

Cof

plum Dei violaverit, difperdet illum Deus.

homo anim2e fuze curam omnibus praeponere

qu

Templum enim Dei fan&um eft , quod eftis

debeat, nempe . Quia charitas inciptt a fe

vos. Vide Fabruminfefto Dedic. conc. 6. n.4.

ipfo, utpote qui fibi proximus eft. Certe om-

1

nes creaturae totis viribus ad fuum finem &

)

& conc. 8. n. 3. & cenc. 10. tota.

füif

Eccd. 26.

IlI. Exoccafione fententizeSalomonis : Om-

perfe&ionem tendunt. 2. Quiaanima eftfun-

üdi

v.20Q»

nir autem ponderatio non efl digna continentis ani-

damentum & finis omnium bonorum, qu:e ap-

M

tel

m& , ideft, apeccatoabftinentis, &ingratia

petiraus; fi ergo hoc corruat, neceffe eft, om-

OUf

Deiconftitutz. Eumin finem fervire poteft,

niaalia cumipfo corruere, & in exitium labi.

Sap.7.V.9. quod idem Salomon de Sapientia dixit,nempe

Hinc pulchre huc applicari poteft parabola e.Reg. r2,

qu

iv

1. Prayofui illam regnis € [edibur ; quia talis ani-

DavidiaNathan propofita de viro unam tan- v. 3.

uni

ma poffidet fummum regnum fui ipfius juxta

tum oviculam, quae erat ei ficut filia, haben-.

illudSenecze: Rexeft, quimetuitnihil: Rex

te, & tamen per vim ablata. 3. Quia anima

&

Don

eft, quiquecupitnihil: hoc regnumfibi quis-

eft talentum pretiofiffimum homini a Deo

quedat. EtChriftusapud S. Lucam: Eccee-

concreditum; fi ergo, cui multum datum eft,

Quo

bis,

nim regnum Deiintravoselft. 2. Divitiasnihil

multum requiretur ab eo, quam feveram ra-

Q

l

e[fe duxi in comparatione illius ; quiain anima fan-

tionem Deus ab homiie ob hoc pretiofiffimum

éta verumaurum charitatis Dei & proximi, &

talentum male collocatum, aut omnino perdi-

Iet

lop

argentum purze conícientize , gemm»e virtu-

tum, exiget ?

ä

Qun

tum aliarum, & uniones bonorum operum re-

VI. Ex occafione thematis: Caflige corpus x. Cor.g.

periuntur.

3. Super falutem €9' [peciem dilexi

meum , €9 in [ervitutem redigo : oftendi poteft, V. 27-

n

Con

ilam: quia vere nihil pulchrius anima jüíta

quis fit finis anim?e in corpere creatze, nempe

eít, ut olim Chriftus S. Catharinve Senenfi o-

ut ad coeleftem patriam per viam mandato-

tion

ftendit; & vero etiam ex ipío corpore colligi

rum tendat ; hicei corpus velutequus affigna-

E

Q

poteft, fi enim hoc (velut domus animze) tam

tus,erga quod proinde tria officia exercere de-

Ípeciofum eft,' quanto pulchriorem fore cre-

bet. r. Cibum & ftabulum illi non ad luxu-

lm

dendum eft ipfam animam, pro qua corpus

riam & fatietatem,ne recalcitret; fed ad necet-

&t

velut habitatio praeparata eft?

fitatem & honeftam relaxationem, uti & fom-

Ti

Gen. f.

IV. Exoccafionefententive: Creavit Deus

num ad neceffariam quietem concedere.

2.

ten

v- 27t

Fraenum applicare per mortificationem , ne

pui

hominem ad imaginem €9 fimilitudinem fuam : o-

ftendi poteft, quam fapienter Deushominem

vel extra femitam mandatorum excurrat,

[ fo

adimaginem fuam ex nihilo creaverit.

1. Ut

aut cibi, potusve, aut luxurize immodico ufu

C

per hoc femper in humilitate confervaretur,

& appetitu iter impediat. | Hinc Apoftolus

hd

difceretque omnia foli Deo.adf cribere; fi enim

monet: mortificate membra veftra, quze funt

Qf

fuper

Qu

,

!

i

Titulus. Xl] Z nima.

25

fupär terram, fornicationem, immunditiam,li-.

fac fimiliter.

2. Propíer augmentum mneríiti :

bidinem, concupiícentiam malam, & avari-

quia virtus in infirmitate & tentatione, qua-

tiam, quaé eft fimulacrorum fervitus, in qui-

lis vel maxime in corpore reperitur, perfici-

ï[;

bus & vos ambulafüs aliquando, cum vivere-

tur; unde non negligenda occafio, fed corpo-

l.

Prov. 26.

tisinillis. 3. Flagellum & calcaria caftigatio-

re utendum utequo, applicando frzenut mor-

* 3.

nis adhibere, fiforte contumaciam oftenderit,

W

tificationis, & flagellum, vel calcaria mortifi-

aut extra orbitam abduxerit ; hinc Salomon

cationis, ut nos ad optatam perfeGionem &

ä

dixit: Flagellum equo, & camus afino, & vir-

meritum provehat. &. Propter participationem

ga in dorfo imprudentium. Si ergo quivis e-

folatii : ut fcilicet, ficut corpus in laboribus

ques manfuetum & tractabilem equui quze-

& aflli&ionibus participat ; ita in requie e-

rit,aut facereftadet, quidni &fimi e ftudium

tiam & coníolationibus particeps fiat, juxta

illud S. Pauli: Sicut focii paffionum eftis, fic 2. Cor, z,

adhibeatanima,ut corpus fuum manfuefaciat,

12

&infervitutem redigat ?

eritis & confolationis. Unde exhortandi Au- V* 7-

M

Cant. 5

VII. Exoccafione thematis: Surge, prope-

ditores ad corporis incommoda alacri ac ze-

V. IO.

L

raam'casea, columba imea, formo[am»a, £7 veni :

quo animo fuftinenda.

Gen.8.v.g poteft anima columbae a Noe olim ex arca

& x

l.

dimiffze comparari, quae, cum noninveniffet,

ubi requiefceret pes eJus, adeumin arcam re-

ALII CONCEPTUS.

l

verfa eft. Oftendaturitaque r. quomodo ani-

)*

ma a Deo dimiífa non invenerit in creaturis,

Qualitas.

Écd.a. ubipes,ideft, affe&us illiusrequiefceret. Eum

I. ] yiverfitatem animarum in hac vita ope- Manfi dxf'

V. . &1o.in finem exemplum Salomonis alfferri pote't,

rantium pulchre Jofephus Manfi per *« n. 14

(

qui, etfi dixerit: Vadam, & affluam deliciis,

aranez & bombycis fimilitudinem oftendit :

E

nec prohibuerit cor fuum , quin omni voiu-

Eteaim aranea, iaquit, fead fubtiliffima quae-

«

ptate frueretur, & oblectaret fe in his, quze

dam üia texenda eviícerat, fed non alio id fine

przeparaverat, in omnibus tamen his vanita-

facit, quam ut in retiillo ex hisce filis laborio-

lF

ii

S . Aug.l.. tem & affli£tionem animi expertus eft. 2. O-

Íe iabricaco muícas capiat; at vero quid tan-

confél. ftendatur, quomodo infolo Deo quietem fuam

de: eiaccidit? Poftquam miferum hoc in-

Moput

reperirequeat juxtaillud S. Auguftini: Feci-

fectum telam füam multis laboribus conte-

u

fti nos, Domine, ad te, & inquietum eft cor no-

xuit, fervustfamilias fcopam adducit, qua hanc

ftrum, donec requiefcatinte. Hincmerito S.

J atb i.

tot laboribus fabricatam telam totaliter abo-

Anfelmus animam talem ficalloquitur: Quid

lendo deftruit, & diiperdit. imo & ejusdem

01-7-6-

vagaris, o anima, per multa quaserens bona

Y

telae artificem omni conatu perfequitur, ut

€orporis & animze? quazereunum bonum, in

mortem inferat: Non vero idem bombyci

(

uo eft omne bonum, & fufficit. -

contingit, quin potius unusquisque vermicu-

1. Theff.5.

. VIII. Ex occafione thematis: 7p[e autem

lum hunc quzrit, illumque delicatefovet, &

T.v 23.

Deus pacir fan£ificet vos ger omnla , ut integer

nutrit, quiafilaferica contexit, ex quibus pre-

fyiritus vefer, € anima, €$ corpus fine querela in

tiofillimi deinceps panni feu veftes fericze con-

l-

adventu Domini noftri Jefu Chrifli [ervetur : po-

ficiuntur: & ideo, cum aranea mufcastantum

P-

teft explicari triplex ratio, ob quam anima

capiat, bombyx econtra Principes & Reges

corpori eft junCta , & inde doctrinze morales

poítfe captivos ducit: fiquidem hi ambolabo-

l.

erui. z. Propter perfeG;onem univerfi: ut effet

res ejus ambiunt, quibus nonrezia folum con-

ïla Z.cho I)

creatura partim fpiritualis, partim corporalis;

clavia, fed & facra altaria adornant, & ideo

-

unde quia fpiritualis pars haud dubie potior

bombycini partus ob eorum pretium &zefti-

[

eít corporali, re&e quoque infertur,hanc illi, &

mationem abuno mundi polo ad alterum de-

"

non viciíim fervire debere ad finem fuum. Id

feruntur. Hiautemfigura fünt earum anima-

;

quod przeclare S. Bernardus indicavit his ver-

rum ,. quae bonis coeleftibus adipifcendis va-

Á

bis, corpus alloquens: Propterea noli, corpus,

cant, quzeque ex induftria ad Creatoris fui fer-

noli przecipere tempora, potes enim impedi-

vitum fe applicant, & continuo pro faluteze-

[

i

?-

re anim?e tuze falutem, tuam ipfius operari

terna coníiequenda laborant, & fru&tificant ;

]l

nonpotes. Omniatempushabent. Patere, ut

The[aurizant thyfauros in calo, ubi neque erugo,

nunc anima pro telaboret; magis autem e-

neque tinea demolitur , neque furereffodiunt; Fioe

u r, od

tiam collabora ei, quoniam fi compateris, &

profe&o animze a gratiis , coeleitiumque con-

l

(

conregnabis. Quantum ejus impedis recrea-

lolationum dulcitimo manna exinanitee non

tionem, tantum impedis tuam, quod nimirum

funt, fed potius iisdem refertiflimse ; unde Da-

,

ante reparari non poterit, donec fuam in ea

yid ait:

(uam magna smultitudo dulcedinir tuce,

d-

Deus imaginem videat reformatam.

Nobi-

Domine, quam ab[condifli timentibus te.

le

lem hofpitem hàabes, o caro, nobilem valde,

IL Videbitis aliquando nobiliffimam pa- Idem difc,.

]

& tota falus tua pendet de ejus falute. Daho-

latii alicujus faciem & introitum , mirabili 9. . 23-

d

norem hofpiti tanto. .Tu quidem habitas in

archite&ura ex marmore, pretiofis ftatuis,

m-

regione tua, anima vero peregrina & exula-

Ículpturis, aliisque ornamentis mire adorna-

h

pudteeft hofpitata. Quzefo te, quis ruflicus,

tam & elaboratam, tande:n vero dum ex cu-

nt

fi forte nobilis & przepotens quispiam apud

riofitate plura ejusmodi artis magiíterio ab-

eum voluerit hofpitari, non libenter in angu-

loluta opera videndi ad interiora palatii pe-

Í,

j

lo domus fuze, aut füb gradibus fuis, velipfis

netralia ingredimini, conclavia fceno offendi-

cineribus accubabit, cedens hofpiti fuo lo-

tis referta, ambulacra paffim aranearum te-

s

ynt

cum, ficut dignum eft, potiorem? & tu ergo

lis obfepta, hortos ex urticis & vepribus fyl-

Ye-

W

128

: Biäliothecæ : Man*ualis Concionalorig.

vefcentes, fontes deftru&os, meram denique

lumina emicare cceperunt, quando vafa fi&i-

cunCtis in locis defolationem confpicitis ;

lia, in quibus reclula tenebantur, fuere con-

dumque ingemifcentes caufam tantse delo-

-fra&ta; ita quoque (quia omnia in figura con-

lationis inquiritis, hzec fola adducitur, quia

tingebant) lumen gloriz in fidelium anima-

NUA

Princeps vel Dominus, palatii illius incola,

bus tanto amplius refplendebit, quanto ipfo-

illud pro tempore deferuit, fuoque in difceffu

rum corpora, qu:e vere vafa funt fiGilia &

4 So Cþryf: .

tapetes omnes, omnem pretiofam fupelle&i-

fragilia, crudelius fuerint afflicta & lacerata.

ho, d (

.(

lem, univerías, quibuä conclavia illuftraban-

V. Plutarchus de Demetrio reícrt, quod is Mang dif,

M —

tur, pi&uras, cunctaque ornamenta fecum

fultulit, & ideo, dum nulla jam palatii interio-

Rhodum obfidens, eandem igne conflagrare, . n. 1.

& penitus deftruere omiferit, tametfi id pro-

ris cura habetur, omnia in eo defolata appa-

merita fuiffet, idque ob hoc folum , quia in

rent, & horreícunt ingredientibus. Kodem

moenibus admirabili artificio certi cujusdam

prorfus modo deanima quadam ratiocinari li-

Philofofophi, Protogenis videlicet,imago de-

cet; hzec enim, dum imagini & fimilitudini

pica erat: Idem quoque Plinius his verbis

Creatoris fui correfpondebat , ommnibus erat

Ícribit: Rhodum non incendit Rex Deme-

donis, gratiis, virtutibusque chriftiano homi-

trius, expugnator cognominatus, ne tabulam

L — x «- a — EE — UER ul

ne dignis decenter adornata, adeo, ut ipfum

Protogenis cremaret a parte ea muri loca-

[

quoque fpeciofitate fuain admirationem rape-

tam; qualis igitur nobis erit confufio, ficum

retparadifum? At vero dum fponfus & inco-

hoc gentili & crudeli milite comparemur ?

la animze Deus eandem ob propriam animae

hic enim ob Philofophi cujusdam effigiem

1

culpam deferuit, fibi deinceps minime fimilis

muris Rhodenfibus impreffam, eidem civita-

Ü

eífe videtur: Quomodo mutatus eft color o-

ti, neillam perderet, pepercit, cum tamen

ptimus? Jamenim vitiis repleta, paíffionum-

que, & atfectuum inordinatorum tyrannidi

nos myíticam anim:e noftrze Hierofolymam,

de qua fcribitur: Glorio[a di&la [unt de te civi-

fubjecta effe confpicitur, & cum antea Deus

tar Dri: tai frequenter, tantaque cum faci-

de illa dixerit: Zelicig mee e[fe cum filiis homi-

litate & temeritate ad flammas condemne-

E

nug: jamineapraeter effraenium appetituum.

mus infernales, non obftante, quod eidem im-

fentes, lolia, urticas & ftirpes, nihil, quod o-

preífa fit imago non hominis alicujus, fed

culis Dei placeat, in ea confpicitur; intelle-

&us fattus eft coecus, voluntas defes & iners,

ipfiusmet Dei, qui illam fundavit: lyfe fun-

davit eam ltilligaus.

memoria ingrata, irafcibilis, vindicativa: O-

ài

rientur in domibus ejus urticae & fpinze , &

VI. De magno illo Cardinali Reginaldto Idem difc, . |

Polo, qui verus Anglize Polus Aré&ticus & fi- 16. n.2.. -

[

erit cubiledraconum, & paícua ftruthionum.

dei catholicze in eo regno columna & fulcrum

(

Unde S. Thomas Villanovanus ait: Nullus

[

virtutum germinat affe&tus, nullus bonorum

fuit, legitur, eum corpus fuum tam flocci

í

feciffe, ut folitus fuerit dicere, eum, qui fi-

le

operum producit fructus.

bi vitam hànc erepturus effet mortalem , ni-

H

L'ignitas.

hil effe facturum amplius, quam quod illi no-

&e cubitum eunti fervus facere folet , dum

Wi

Idemdifc . [TT. S Matthzeus parabolamillam refert de

]j1r

It

10. 1-19. Rege, qui praeparavit nuptias filio, ad quas in-

eum veftibus fuis exuit; Quo Cardinalis di-

ter multos, qui ad easdem convenerant, prae-

&o, ut veriffimo fuppofito, quaero ex te, quis-

J

quis es, quidnam majoris facias, veftemne, an

lm

fumptuofus ille, qui fine vefte nuptiali nuptia-

le triclinium ingredi praefumpferat, adignem

corpus , quod tali vefte contegitur? utique,

&

condemnatusfuit: Mitttte eum in tenebras exte-

nifi delirus fis, refpondebis, ftolidum effe eum,

TU

qui pluris veftem azeftimat , quam corpus:

t

riores; Quo fatto fapientiffimus Magifter no-

fter parabolam illam his verbis concludit :

nunquid vereitaeft? Et tamen hzec eftinnu-

p

AViulti eniz [unt vocati, pauci vero ele&ti. Citca

merabilium hominum ingens ftultitia, quod,

T

tametfi alias in czeteris fenfati fint & fapien-

T

quz verba merito inquirendum venit, quo-

: 3modo intelligenda ; cum enim unus tantum

tes, corpus tamen, quod nihil eft aliud, quam

b

convivarum condemnatus fuerit, caeteris om-

fimplex quzedam animze veftis, majori in pre-

hOl

nibus menf» imperturbatoanimo accumben-

tio habeant, quam animam.

Lis

tibus, contrarium potius dicendum fuiffe vi-

Q

VII. Berchorius refert,quod AlexandroM. Ap. eund, |

bit

detur, fcilicet multi eleCti, non vero pauci e-

praefentata gemma queedam fuerit, ea virtu- difc. 18.

le&i, fiquidem ex multis unus tantum periit?

te & naturali proprietate praedita , ut in bi- n. &

lol

Adquam difficultatemalia nequit dari refpon-

lancem feu libram pofita ,' cujusvis alterius

ln

fio, quam quod Deus unius duntaxat animze

rei ponderi, etiam immenfo, imo vaftiffimo

T

falutem tanto in pretio &zeftimatione habeat,

cuidam monti praeponderaret, ita tamen, ut

ia

ut, dum illam perdit, innumeras fe perdidif-

dum eidem gemm?e vel modicum quid pul-

Ef

fe arbitretur. Unde S. Auguftinus ait: Cer-

veris infpergebatur, fübito hanc fuam mi-

te unus erat ille, qui non habebat veftem nu-

ram virtutem amiferit; quod fi vere ita eft,

Q

ptialem, quare dicit: /Multi funt vocati, pauci

aptior hac gemma anim»e noftree figura inve-

bn, "

vero eleli ? quia in unius perditione fic affi-

niri minime poterit; hzaec enim a Deo cum

* ne

citur, quafi multos perderet.

tali virtute & valorecreata fuit , ut univerfus

Mand

Der

Cura anima.

mundus ei comparatus , eidem praepondera-

l

renon poffit. Imo fui pondere & zeítimatio-

GXP

Idemdifc - 'IV. In praelio Gedeonis adverfus Madia-

ne omnia creata in immenfur excedit, quia

Wt

3. n« $.

nitas, tunc quze fecum abfcondita habebant,

Deus ipfe dedit omnia, quze habuit, & emit

In

eam;

C(R

-

l

e.

—iulus Xl ! :»"*J!nämsz;

1

L

)

9

,"eàm; "imö femétipfum, quantus eft, eidem

paralytiéis, claucis, mancis, impertiti fanita-

la

.comparand:e fuper impendit: . Verumtamen,

"

tem zegris, vitai mortuis. Ezit ea3. Joan.Chry-

fi vel minimo pulveris atomo, id eft, atfe&tu

foitomi oblervatio hom.2 1. in c.8. Matth. ope-

)-

quodamterreno contam netur, hic i

pfam paie

risimperfecti ubi fic habet: Sciendum eft,quod

ne pretium amittere facit.

Lucas quidem, & Marcus ftatim in priimis po-

S. Chryf,

nüntdsinoniacum curatum,iníiecundoauteim

VIIL. D.Chryfoftomus Philofophum quem-

ho. dean. dam fuiffe refert, quiin domum quamdaun viri

loco mulierem carnali iufizmitate febrium la-

s Munf dj

)40 n ".

prazepotentis, auro ubiquefulgentem, marimo-

boraütem. Atíiqusras, cur ab energumeno-

"

ribus elegantiffime incruftatam,columnis pre-

rum curatione potius, quam aliorum infirmo-

N

tiofiffimis fuffultam, quaqua verfum peripeta-

rum, aut male habentium curatione exorfus

fmatibus, tapetibusque phrygio opere artifi-

fueritDominus,refpondet ibidem: Ea videlicet

ja

ciofiffime elaboratis veftitam ingreffus, vi-

cauía, quia major cura eftei de faluteanimzae,

densqueinfuper pavimentum ftragulis magno

quam corporis.Daemones,quando corpora hu-

pretio zeitimatis ubique conte&tum, infaciem

manainvadunt, id eo maxime confilio & voto

exfpuit domini domus; cumque de hacinur-

faciunt, ut deítruant, vattentqueanimas. ita-

a-

banitate ab eodem graviter reprehenderetur,

que illos primum aggreditur, ejicitque Domi-

confeftim feexcufavit dicendo , ideo fe faciem

nus; hocenim prae cceteris rebus omnibus a-

illius hàc contumelia affeciffe, quod nusquam

gere debet Chriitianus, utanimsenegotia pri-

alibi indomo id facere licuiffet: nusquam e-

mo curet, velut curavit Chriftus, quia major

js

tiam in hac ubique tami eleganter exornata

cura eftei delaluteanimzee, quam corporis.

domo locuminvenire potuerit viliorem, quam

- XI. 5.Bafilius expendit inem, ad quem ho- S. Baf h,

A

RUE AE IIGMES

ll

vultum dominiililamincolentis. Ex qua hifto-

moconditusfertur: Nondixit: Faciamus ho- 16

B

-in he-

. ria S.Do&or egregiam elicit moralitatem ad

minemadimaginem & ficilitudinem noftram,

m

/

d

condemnandumillos; :qui nulli alteri rei tan-

ut vefcaturligno fructifero,fed ut przefit, impe-

tam adhibent operam & ftudium, quam ut bo-

ret, tum demumefitet: Quae concernunt car-

Q«

nafibiterrenaacquirant, ad deliciofe traCtan-

nem,fecundas obtinent,nam primas fibi afferit

dum-corpus,dum interea pretiofiifimam illis a

primogenia praetidendi auctoritas, attributa

ed

ill-

Deoinditamanimam marcidam & emaciatam

animze; Comedere, bibere, carnis [untopera ;

prorfusnegligunt: Vide, inquit, quam fit ridi-

proeeiie, imperare, adanimam fpe&tat. Prius

culus, qui exteriora nimisfollicite exornet, &

ergoDominus dehis,quae ad animam hominis

1o ldem i,

apudomnes,qui mentis compotes funt;eft con-

pertinent,ftatuit, quam de rebus corporis, ut fi-

&- x&. n. 20

temptibilis; & meritofane, nam cum patietes

gnificaret, Jlamin omni occafione huic praefe-

n

quidem & folum,aliaque omnia accurate exor-

rendam, eamque diligenter ac ftudiofe curan-

d

nes, animam vero velut pannis obfitam, fqua-

dam; utque omnesintelligerent, effe illam do-

lentem, jejunantem, plenam vulneribus,abin-

F

minam, corpus vero mancipium. Eam ergo ob

fl

numerabilibus canibus laceratam negligas;

caufam Adam prius praeeft, quam comedat;

no

quodnain füpplicium non fuftinebis ?

y

quae enim concernunt carnem, fecundas obti-

um

Manfi dib./| [X. Si Regemaliquem inter aulæa.regia,&

neut, nam primas fibi afferit primogenia prae-

di

18.- II- in penetralibusrec

onditioribus equos;aliaque

fidendi auétoritas, attributa animzae.

À

:

Ils

jumenta atfervantem, fibi vero ftabulum pro

XII. AcceffitChriftum quidamScriba,& ve

- Abu!.ix; c;;

fua mantione eligentem videres, quid diceres?

an

lut ingenti ferviendi Deo defiderio teneretur, 9. Matth, '

J

. & tamen eadeia ftultitia quotidie a tot com-

perpetuoque illi adhzerere vellet, ajebat: /Ma. d* 59*

mittitur Chriftianis,qui corpori & fenfibus fuis

ütfi,

gifler , fequar te , quocunqueieris : Matth. 18. 19.

US «

VMUESORAEG

exterioribus divitias, delicias, honores, volu-

Nonadmifit Dominus obfequium,quin multas

ptates, omniaque alia hujus vitze bona accu-

Inüe

illiin medio pofuitdifficultates,dicens, effe fua

lOda

mulant,cum tamen ob hoc comparati fimus ju-

ruri animalibus diverticula , foveas vulpibus,

mentis infipientibus; animam vero intra ita-

fet

avibus nidos; fe vero tam pauperem vitam du-

jm

bulum fqualentem negligunt, fiquidem hzecin

cere, ut nullumin mundolocum habeat, in quo

hoc corporis ergaítulo putredine & immundi-

n

veldelaffatum jejuniis & vigiliis caput reclina-

tiis pleno absque ulla bonorum, auxiliorum-

requeat. Percontatur Toitatus, quare Chri-

que Ípiritualium &2zeternorum provifione ha-

ftus , qui aliosad fuifequelam invitare folebat,

) p end

^ bitarecogitur; quotenimilli commoditates &

hunc,qui fe ultroofferebac & fcholze ejus velle

ftu' d'lfcl 18'

lolatia praeparentur temporalia, ut potior pars

nomen dare videbantur, a fuo contubernio re«

p d

hominum indefeffo ftadio facit, hoc nihil eft a-

pulit,qui hocnomine admitti dignus erat,quod

rjUS

liud, quam animamin ftabulo interimmundi-

admitti rogabat. Refpondet magnus Dottor,

1mo

tias & fcetida ftercora pofitam negligere,fiqui-

jubetqueLucam adire,qui rem hancita narrat,

dem de his omnibus Apoltolus optime dicit:

, u

ut ex circumítantiis, a quibus eam defcribit,

pul-

Omnia arbitror ut [lercora: &ideo dum hocfa-

proclive fit, caufam, ob quam Scriba ille repu-

ii

citnus, animum adeo nobilem velut brutum &

diatus fit,divinare:-Is vero c.9.v.57.íic habet:

| €Ræ

irrationale quoddam animal tractamus.

Fatumeflautem,ambulantibus illis in via, dixit qui-

'S. Chryf.

X.. Apud Marcumc. 1. & Lucam c.4. fi rem

m

b.2r.inc,

dam ad illum: [equar te,quocunque ieris. DumChri-

cum

8. Matth,

bene difcutias, invenies primum opus ,. quo.

ftus fortetranfiret, Scribaillein via, quafiex

$

Chriftus brachii fui potentiam oftentavit,fuiffe

efiU

occafione, ac praeter rem, dare fe diíciplinae:

era*

expulfionem daemonum ex hominibus, quos

Domini,& falutis fuze ftudio volebat,non prze-

occuparant , poft haec vero coepiffe alia facere

ató

meditato, non confulto, & maturo coníilio, id-

miracula, & emaculare leprofos, dare vifum.

circo & repulfam paffus eft; nam quze anim?e

qll13

ccecis, brachiorum,pedumque ufum reftituere

emlt

funtnonilla caufa, non velut ab aliud agenti-.

eatr

R. P. Lohn. Bibl, Man. Tom. L.

bus.

RCR n N

130

Bibfiotheee Manualis Coucionatorig

XV. In Authore quodàm dedtüobus fratri- wanf trp

bus per viam obiter,fed ex compofito,& ab ex-

occupatis, & hzec folum tum cogitantibus,tum

busleziffe me memini, quorum unus fapiens, difc. r7.

curantibus, tractanda tunt.

alter vero deliruserat, quod, dum fimulin eo- n. 13-

demitinereconftituti adbivium quoddam per-

L

S. Greg.

XIII. S. Gregorius Nazianz. egregie hanc

Naz. orat.

doCtrinam confirmavit, dum expendit ea, quae

veuiffent, i»terque fe devia eligenda delibera-

lo5

rent, (tuitus viam elegerit amoeniorem & deli-

|

m n

ad opus noftrae redemptionis concurrerant,di-

CILäl;. S

cens: Huc magiftra Lex tendit,hucinter Chri-

ciofiorem: fapienti vero magis via afpera pla-

ftum & Legem interjecti Prophetze, huc fpiri-

cuit, & difficiliss cumque diu inter fe concer-

taífent, tandem fapiens, nefratrem fuum deli-

taalislegis perfe&tor & finis, Chriftus, huc exi-

nanita Deitas, hucaffumpta caro,huc nova illa

rum contriftaret,ejus voluntati & opinioni cef-

inixtio, Deus, inquam, &homo. Atquehzec

fitfeque abillo vinci permifit: demum vero a*

omnia propter omnia, & pro uno illo generis

lioquousque progre(li in latrones inciderunt, a

ï

ä

noftriPrincipe,in unum coierunt. Haecille;in

quibus apprehenfiintetrum carcerem fuerunt

abducti: tandem vero, cum adejus, qui caput

- o

a ni

quibus mihi hzec poftrema verba ad trutinam

vocate, diligenterque expendite; Hsecomnia.

& praefe&us latronum erat,tribunal educeren-

|

tur, fapienstotam culpam in delirum, hic vero

pro uno illo generis notri Priucipe in unum

!

€oierunt.Si videresin unam infirmi cujuspiam

in fapientem conjecit, utpote qui fanse rationis

judicio przeditus, a ftulto fe vinci & fuperari

potionem hyacinthos, adamantes, aurum, u-

y

i.l

niones, quze neque numerum baberent, nec

permifit; Judex vero utrumque culpae reum

If

pretium, adhiberi, quid diceres? Illud puto,

eife pronuntiavit, ftultum quidenmi, quodfeab

eo, aui fe fapientior erat, gubernari non permi-

(rid. 6

plurimum pofitum effe in illius incolumitate,

hl

P

maximoque in pretio effe fánitatem, quaetan-

ferit; fapientem vero, quod fano judicio pol*

Jens,ab eo,quem ftultum effe noverat, permife-

to pretiofiffimarum rerum impendioprocura-

ritíeduci. Enimvero tametfi nobis neceffum

tur. Videnunc,inquit Nazianzenus, quo loco

Deus animarum noftrarum falutem habeat ,

non fit, ut D. Chryfoftomus ait, demendacio

adftruere veritatem, attamen ex hac fabula u-

la l4

quamut curaret, Legem &Prophetas inunum

coegit, & quod caput eft, feipfum, fuam divini-

tiliifimam quamdam elicere poffumus morali-

tatem, fuamhumanitatem, fua attributa, fa-

tatem; Corpus enim & anima funt veluti duo

pientiam, omnipotentiam, & quzecunque talia

fratres germani, licetinter fe conditione valde

inremedium noftrum convertit. Hzec omnia in

inzequales, fiquidem anima fapiens eft: Spiri-

Grtntt,in

unum coierunt. O! quales fpecies,e quibus fa-

tus ejl, quivivificat: Caro vero econtra fatua eft,

hccuaf di

lutis noftrze medicamentum conficitur? Quam

&ftolida; Carosonpotefl quidquam ; animara-

Y

tione przedita eft, & intelle&u, ideoque per

tl

pretiofze! Etquomodo Deitas velutconfumi-

d

tur! Deitasexinanita. Vide, quid Deo valeat

fanze rationis difcurfum fibi poteft'confulere:

animarumfalus, & an earum negotium velut

corpus vero inftar ftolidi jumenti , infipiens

eft; & ideo anima à via ardua & difficili mini-

incurfu, aut perfunctorie, acnon magismulta

lii

cum maturitate, fummaqueattentione,& om-

ine terretur, quia hzec eft, quze ad coelum per-

nium virium contentione procurandum ?.

ducit : ZirZa efl via, que ducit ad vitam; & 1deo

fur

C0I

$.Ber.£ XIV.S.Bernardus alicubi (ic loquitur: Venit

temperantiam , mortificationem , poeniten-

de quadr,

ad.carcerem tuum,ad limumtuum, infixus (ut

tiam, fuiqueipfius abnegationem, bonorum-

ani

débito cit,

a Nyt.

dicitur) usque ad cubitos in Jimo profundi.

queterrenorum contemptum elizit, & diligit.

fi

Dom.5.

Quid nonfüavetibi, cumtibi colligeres omnes

Syiriius quidem promptus efl, corpus vero afpe-

$,

pott Pent, amaritudines Domini tui, & rememoraberis

rioris vitoe arduitatem exhorrefcit: cáro au-

ial

» 5

primum quidem illarum infantilium neceffita-

teminfirma, &ideo jejuniorum, macerationis

[i)

tum, deindelaborum, quos pertulitin praedi-

earnis;,vigilize, cuftodizefenfuum deterrita dif-

n

cando: fatigationum in difcurrendo; tentatio-

ficultate, viam eligit deliciofam, amat volu-

hil

num injejunando: vigiliarum in orando : la-

ptates, divitias, honores, cun&tasque alias vi-

&

tze przefentis commoditates: dumqüeinter fe

Dei

crymarumin compatiendo: infidiarumin col-

loquendo: poftremo periculorumin falis fra-

diu concertando confli&tantur, quia ca7o con-

&l

tribus, convitiorum, fputorum, colaphorum,

cupifcit adver[us [viritum , €9 [piritur adver[ur

üun

flagellorum, irrifionum, fubfannationum, ex-

carnem, tandem anima fe fuis continuis perfua-

n

probrationum,clavorum, horumque fimilium,

fionibus nihil proficere videns, a corporis im-

Mx

quae in falutem noftri generis operatus eft tri-

portunitate fuperata, carnem fuo modo vive-

pof

ginta & tribusannis, & paffus in medioterrze;

re finit, illique compatiens frzenalaxat: unde

V

totannos, zerumnofitfimam vitam, inter mife-

fit, quod, dum fimul gradiuntur, ialatrones &

: NyfT. L.c.

bon

riastam multas & magnas exegit, utfalutem

viae praedones, id eft, appetitus inordinatos,

QUi

animabusafferret.Quantum verotemporisre-

pariterincidant, qui illos vinculis irretitos in

lic

demptioni corpori dabit? [nmomento,, initiuo-

captivitatem abducunt: funibus peccatorum

L

culi €$c. mortui furgent incorrupti. 1.Cor. 15.52.

fuorum unusquisque conftringitur : ac tan-

ht

dem dum coram fupremo Judice comparent,

Q0 deï

Tantumne temporis curandis animabus im-

pendit, & revocandisin vitam meliorem cor-

ut fuam quaeque pars fententiam accipiat ,

Ug ,.

poribusfolum momentum! Difcite hinc,quan-

amboe ad inferpum condemnantur ; anima

' epl

W la.

tuminter curam utrorumqueinterfit. Momen-

quidem, quia fe, fuppreffo rationis lumine, a

Qs

to corpora revivi(cunt, auim3etriginta, &am-

fenfualitate vinci permifit: corpus vero, quod

animam aggravaverit, füisque affe&tibus in-

n

plius annorumlongolaborecurantur. Nimi-

Que

rum auimabus diu multumque vacandum, ad

ordinatis fupprefferit, & ideo corpus & ani-

IPVC

corpora, fimodo velut per viam, obiterque at-

ma peæduntgr in gehennam.

Cla,

ndas, fatis hoc fit.

$. XIV,

timu

Titulus XII. ZAnima. --

131

| Manü "'7

$. XIV.

] 'lfc, 17'

tur. Inxhomihe optima quidem

eft ratio;

i nv 13.

MISCELLANEA.

.hac antecedit animalia Cxtera,

Deum fegui-

tur.

Ratio ergo

perfedà primum hominis

bonum eftt

Qualitas. .

» C&tera illi cum animalibus fatis

füperque communia funt,

Eft fortis, vide-

Brex.in [. d.cæ!eüia,

& divina animi noftri fe ha-

licet & leones:

Tl'ifm. l-' 3 ".

velox eft, & equi: corpus

bent ut Promethei flatuz, quz etiam

ChE sls

radiis expofitae nec vigorem habebant,

habet, & arbores: habec imperium ac mo-

l-

tum voluntarium, & beftiz ac vermes: ha-

*

nec movebantur; at ubi c

T

onlcenfo Olympo

Prometheus virgulam Soli

-bet vocem , quanto clariorem Cahes, acu-

le

dit, &

Xadmovit ét incene

tiorem aquilz, grayior

redux in terram ftatuz fug inferuit,

& nobiliorem luíciniz

em tau;*i, dulciorgm

x

illico in rmnembris motus, & in ftatuis füitre-

t

ertus.

X. Omnium animi immortales fünt,.

fed Cicero l.

it

Sen. ep.

bonorum, fortiumque divini.

s

2. de leg,

l

12I.

Ii. Maximum eft argum&ntüm animi ab

altiori venientis fede, fihwc, in quibus ver-

Xl. Valentior omni fortuna animus eft, Sen. ep.

t

beatze acmiferz vitz fibi'caufa eft.

- 99.

I$

fatur, humilia judicat, & anguíta , fi exire

.XIL. Cogita, in te

non metuit; fcit enim , quo cexiturus fit,

preter animum nihi] Idem. cp,

ü

Y

effe mirabile*, cui magn

quia, unde venerit, meminit.

A

( n?hil cü m'agqum." :

Man. 1. 4.

Hl Exem

N

- Cura.

x

b

plumqueh/Deiflquïsquc eft in.

imagine parva.

XHI. Ifocrates

l*

Ovid. 6.

IV. Eft Deus in nobi

; cum: Difcipulum -ihorti Drex. in

].

Faít.

£nus illo.

,

$ agitante gglefci-

fed in ordinandis moribus 11 'fe-

^ í

e

anguentem vidiflet, nec in ftudiis quidquam

L)

2e

Impetus hic facrze femina mentis h.ablct.

. proficere advertiffet , his verbiseum allocu-

m

u

$us fmmo italz'tas.

tus eít; Obfecro, ne hortum habeas cultio-

rem,, quam-animum.

M

V. An dubium

S

lls

. pectore noftro.

eft, hal:;)itare Deum füb

XIV.Stilpon interro

g-atus,quäm hominem Ibidï.s.g. "'

judicaret flatuis (imilii

MU

In ccelum

mum? bhomipnem, re-

de

venire?

que redire animas , 'c'oeloquxe

prndit,

ltupidum, & animi

fui negligenter.

XV. Dzmonax Philofop

hus de hox

1

Dignuitas.

3ni" Ibidn ä- 2.

Granat. in.

bus füi curam negligentibus dixir :

ftultiílimi

v

VI. In anima noítra füblime quiddam ac

mortalium omnem follicitudinetn

4

loc.cem.f. divinum effe

fuam po.

er

92.

; vel hoc ex argumento colligi.

nunt in exflruendis xdibus,

& homiaum,

ut

tut, quod, cum Deus rcliqua animalia con-

&des illas inhabitaturi fanc

(

; nullam peni:us

deret, folummodo dixerit: Producant aqua

rationem habent. Et quid

magis mirernur,

2"

reptile animg viventis , & omne volatile fu-

quam , cum omnes & cu

piant óptime vivere,

Ilj«

per terram ; anima enim pifícium , volati-

& Íciant,

nonaliare, quam animo fic vivi, nec

g

liumque ex eadem matería cum corpore de-

€

fieri poff:

;quin fioptimevivant;animus colen-

leo

fümpta efít, at quando homo formatus eft,

dus (it,

tamenanimum füum minime colant.

)n-

- corpus quidem ex limo terre fabricatum,

XVI. Euro

. anima vero velut

paRegis Agenoris Filia ad li Ibid. c. 3.

m-

fpiraculum vitæï a Deo in- tus Tyrii mari

1.

pirata eft.

3

u

$ in prato nitidiflimo taurum $3-

confpicata, qi

amvis primo metueret, tamen

i

Sen. ep.3.

. VIf. Tutum iter &jucund

um eft ad quod :

ubimitem, blandientem, & ad feffionem in-

natura te inftruxit; dedit tibi'illa, quz , fi

vitantem vidit, tandemadire, tangere, her-

ri$

non deferis, par Deo confürges. Parem.au-

tem Deo pecunia non facit; Deus autem ni-

. bas porrigere, & demum tergo infidere coe-

i^

pit; verum mox ab eo in mare abducda, fru-

hil habet.

Pretexta nonfaciet, Deus nudus

l][!'

€ft. - Fama nori faciet , nec oftentatio tui :

ftra ad litus refpexit, fuique lufus audaciam

vï-

damnavit. Idem animz cum corpore con-

nemo novi: Deum, licet multi male de illo

rfe

tingit, nifi ab initio blanditias ejus damnet;

of

.exiítiment, & impune.

Non turba fervo-

abducetur enim paulatim a iitore coeleftis Pa«

xum lecticam . tuam portantium, Deus ille

h

triz in mare iniquicatis & malorum

y

» fruítra-.

maximus, poten,tifïïmusqueipfe,qmniavebic.

que amiffam Patriam füfpirabit.

Nec forma quidem & . vires beátum te facere

IT

XViI. Summum

"

:

poffunt; nihil horum 'non patitur' vetufta.

przferre pudori,

crede nefas , 4animam Juven.räc.

$.

vv

tem. Quid ergo? animus, fed hic re&us,

yde

bonus, magnus. Quid aliud voces hunc, fas,

Et propter v-it'rar,n vivenfü perdetö Caue

T

t0$,

quam Deum in corpore humano hofpitantem?

XVIII. Non ï:fäeritö cecinit Ovidius ; Ovidius,

hic animus tam in Equitem Romanum, quam [it

Paj

LA

J

,àn Liberri

D

orpus redimas, ferrum paticrís,

&ignes,

um

num-', quam in ïfervqmï poteft ca-

Arida nec fit

iens ora lavabis aqua.

dere.

Ut vale

an

Cicero de .

VIII. Nihi

y

l maghum eft in humanis rebus,

bis ?

as animo , quidquam tolerare nega-

Y

í

,efltv

nat.quzít. nifi animus ma

gna defpiciens.

en. ep.

äaï»

IX. Omnis fuo bono conftat vitz fertili-

At pretium pars hac corpoF? tpaj us habet.

n

17:i7. ad Lu-

tas: commendat vinum fapor, & vclocitas

»

: go XVI ?

cervum.

Quam fortia dorío jumenta fint,

uOd

quzris. In cane fagacitas primaefl, fi feras

, AXIOMATA. -

r

invefligare debet: curfüs, fi confequi; auda-

ii*

cia, fimordere & invadere. [l

lud cuiqueop-

timum effe debet, cui naícitur

» quo cen.e.

Inat.

ïma"mägiusftäül," 'u"b'i'am'at', 'qüam ub1 anie ,

(

Y

R. P. Lobz. Bibl. Maz. Tom. L.

I.An

R 2

II. Quid Q.

Bibliotbeceee Manualis. Concionatorize.

132

f.idt

P d

. XVI.

[ s

Dd

Matth.16.

II. Quid prodeft homini, fimundum uni-

AUTHORES.

v. 26.

verfüm lucre:ur, animz vero fus detrimens-

tum patiatur ?

I. Francifcus Labata V. Anima.

lll. Omnia fi perdas , animarm fervare

]L. Hieremias Drexelius in . Trifmegifto,

Anonym.

inemento.

l- 3.Ca e le

L]

IV. Salus ani

fn,æ in San&itate juftitiz, &

III. Laurenti

us Beyrlinck in theatro vit,æ

humanz. V.eodem.

zoelior eftomni auro & argento.

V. Qui .voluerit animam füam falvam

IV. Jofephus Langius in Polyanthza, V.

facere, perdet eam: qui autem perdiderit

eodem.

animam fuam propter me, inveniet eam.

V. Antonius Dauroltius in Cathech. hi-

ftoriali. cap. 8. tit, 11.

3

-.-

SWSN.

—

-

o

AL

LA N

ENSNS:

-X

A

enusdiomcuK )

Sewe

ï

$us

ed

TULUS XII. |

5

ASCESIS

—

[crcm.c.a

*

V)

: Proomium. Generale. —

—

'wid fit A/Z'cf's, brevitev zufinuant Zd[ceta ,

dum dicunt, eatu e]]i*./äiezztiam ; fua ad þ"'-'

C

de cujus tieceffrtate

&» utilitate, omnibusque dotfrinis

1242

VC — fetlionem confequeudam divigit ;

do, ea denuo repetere, &

ad eam Jpeclautibus quomiam

alibi jam fufius egi , f'upervacaneum cre

*

veco&lam crambem obtrudere. — Illud. tamen nom omi

ttendum boc loco cenfüi, ut, quouiam

didla & fadla

"Afcetica pra veliquis. coa&a funt , ad amorem pe

rfetlionis , atque adeo etiam

[2

ip/ius "dfcefeos

tanquam. Divetlricis ingenerandum ,

ea autesm vix

ab ullo Zdfcetico Scriptore;

snodo ac ordine propoftta invenio, faltem

in boc titulo proponam , fructu , ut

ali prafertim

di&la (que quaff vox viva cen

1

(i

eutur) facla-.

Jpero, tauto ainp

liore, quanto miajorem ejustnodi

Uzde ia

(

ue babent efficaciam , tuta a

d iuflruendos , tumi ad vecreandos legentium. animos,

duas partes dividetur bic Titulus, L n prima Ditla, altera

atfa coruplectetur.

|

1 E

l en, |

UOPWTS Ls

(l

U AXIOMATA ASCETICA

DICTA SE

!

!

DURIENIUUOG:

rR

| Procemi'um.v

[

olatz, fed

er Dicta fhtoc loco hon'intelliguntur quacunque. fententia ab Afcetis ore pr

r

tales: qua tum ob brevitatem fua

m, tum ob docfrinam, quam continent,

L]

Jpecialiter

motari merentur; ideogue axio

mata, 1

d eff, celebria €9. indubitata, ac notatu digniffi-

;

etarum, tum n

ma effata nominari po[funt.

Qualia quidem pa[fim tum in libris .Afc

vitis San&torum occurrunt ;

/ftd quia mon cuivis commodum eff , ea perc

rrendo tales l-

a propier

brevitatem fuam non fatis intelliguntur ;

ideo

|:

bros feligeres multa. pratere

n fi

gergratum fore arbitror,

f

le£fiora talia Ditta hac in parte emumerem.,

Ej" , ut melius

Q

percipiantur, brevem Exeg

efin, feïz declarationem M?jungam.

Exege/z's.

4

l,

..

D'E/AXIOMATIS AD DE

UM

Pro hoc Di&o recte intelligendo fcien-

SPECTANTIBUS.

dum eft, duplicem effebonitatem, a//o/uzams

Hom fi

& vefpelivam ; illa convenit foli Deo, quia

t ecce

AXIOMA I.

folus hic in fe, & a fe bonus eít, & omne

105 reli. ]

. ;bonum velut fons cornple&itur.

Ifta crea-

INemo bouus, uizff folus Deus.

QUs Z

Matth.19.

ta Chriftus Luc. 18. c. cum Princeps quidain

turis competit , quz folum bonz fünt parti-

V. 16.

I

eidixiffec: Magi/fer Poge ,. quid faczeus vi-

cipative, & cum refpettu ad Deum; voluit

SOllqu j

tam ateruam po[fidebo? Refpondit:

uid

ergo Chriflus dicere: folam Deum effe emi-

E

nenter bonum, & infinite continentem,

pi

que dicis Domwm ? ueme bouus, mifi [olus

t.

Hinc

eu

j JDeus.

quidquid in creaturis bonum appare

'Thomas

hh

JEr t

-ZD

l

Vlg

[]

Titulus XIII .Afbe]z'& |

135

L.ade Thomas Kemp. re&e monet: IVZ/ magnum,

quia smaluti , & amavum . efh , veliquiffé. te,

lmitc.s. nialtum, nil gratum, nil acceptum tili fit

Domzzgum Deum

uijfí pure Deus, aut de Deo fit.

Totum va-

fuumi, C? non efje Limorem

1nei apud te.

num exiflima, quidguid confolationis occurrit

AXIOMA IV.

f

de aliqua cveatuva. 2 dmaus Deum anima,

Jub Deo defpicit univerfa. — . Solus Deus. ater-

Minus te, Domine, amat, ui prveter teali-

uus , Cv immenfus ; implens omnias folatium

quidamat, quodpropter te non amat.

anitI;æ, 8'5": vera cordis letitía.

It

àiterum S. Aug

24. &rede.

uftinus lib. 10. -Confc?C cap.*

AXIOMA II

t xExeggþ'r. :

]

Jeus meus, £? otinia,

(luia, ut Thomas Kempenfis bene adver. lib. a. c. .

tit: Je&us tuustalisefd uature , ut aliemum

i s. Francif'cu-s- dicere folebat ; & in his

Ut

705 velit admittere, fed faluscov noffrum vult

verbis confiderandis integras quandoque

baleve, €7 ip eo tauquam Rex inproprzo tbro-

Surius4. no&tes tranfigebat; ficut vita ipfius apudSu-

9ct,

rium teftatur.

]

20 fedeve.

Hinc omnibus illum diligere vo-

lentibus dicit, quod olim Chriftus capere ip-

Exege)z's.

fum volentibus dixit: $Z me queritis , finite Joan. 1g.

bos (fcilicet creaturas) aZzre.

Coanguflatum v. $.

Quia Deus eft fons omnis boni, ut ipfe-

enim eft ftratum noftrum, ita ut alter deci. !íaie 28.

!Cl*em.G*.B. me

LÀ

tindicavit apud Jeremiam : Me dere/zgue-

dat. Imodividere cor cupientibus non per-

; xV' 130

runt fontem aque vive , €? foderunt. ff ci-

mittit, fed dicitquoddammodo cum illa mu-

)rl

Jleruas diffpatas, que continere non valent

liere: Duate eicor vivum , €? nolite dividere,

aguas.

Hinc merito exclamat pius Auctor:

Ó

1. 3-6.34- - Écce Deussueus , €7 omnia, quid voloamplius

j

AXIOMA V.

? quid felicius defiderare polfum? O [apidum

n

L

. €? dulce verbum: fed amanti Fevbum , non

Quales impetus babelas ad mundum , tales ba-

n

Deus

beas ad avtzficem munudi.

quundum;, mec ea, qua in mundo funt.

"

queus, CT ommia.

Intelligeuti fatis dic&lum

ta hortatus eft S, Auguftinus, & proprio

y

^* fuo exemplo confirmavit, dum, quantum

efd: €» fmpe vepeteve jucuudum eff amanti.

!

T* fiquidem prafente jucunda fumt omnia: te

prius dilexit mundum, tanto amore fereba-

n

auteti ab[énte faffidiunt cun&la.

Tu facis cov

tur poftea inipfuüm Deum ; uti ipfemet teíla-

tranquillum, €? pacemmagnamy letitiamque

tur dicens ; Quam fuave mibi fubito faB&um S. Aug,

fefliuam. |Re&e ergo S. Auguftinus horta-

€fl, carere fuavitatibus nugarum, €? quas di- l. 9.

. &.defpir. tus eft animam, dicens : Quid vagaris, o

tiitteve inetus fuerat, jam dimáttere gaudium Confeff,

& anim, jos;ugcio, quereudabona animetug , Cf cor-

erat ; ejiciebas euim easatae vera tu, & fum. ^ *

(6" 4'

1a fuavitas : ejiciebaseas, €? intvabas pvo eis

p

oris tui? amaunmum bonum , in quofuut otni-

zia, €? fufficit, defidera fimplex bouum , án

omni voluptate dulcior , .fed non carni C fan-

guini: ommi luce clarior , fed botuzni [ecreto

quo eff omue bonum , €2 fatis ef? , Et iterum :

|(Si queris, queres fed non ubiquevis; quere

D

L

£P igteriori: ommi bomore

$

? 01472

avivunt; quodfa&dum

fublinibus n fe.

/if&limior? | ('äd 12012

in foute, quia ib

efly in ipfo vita erat. ^ Ecce ergo viam vite,

a smultis ad unum: ecce viatn smortis ab uno

Exegefis.

-ad multa.

Ratio eft, quia, cum Deus infinities di-

gnior fit amari, quam mundus; Mundusau-

]

tem ardenti(fimo plerumque amore diligatur

AXIOMA III.

l

afüisamatoribus: zquum eít, ut fimili quo-

—— €——

que amore Deus a peccatoribus perfecte con-

)

Feciflinos , Domine, adte , €? inguietumef?

eor aoffvutn, dongc'requiefkcat.in te.

verfis diligatur.

Hinc & Apoftolus monuit: nom. 6,

Wi.

Sicut exbibuiflis merabra veflra fervive inju- v. x9,

n

It

a S. Auguftinus p«ropria experientia doctus

flitie ad ni;uitatem ; 1ta muuc exbibeatis fer-

exclamabat l.1. Conf. cap. 1. Hinc alibi

vire juffitie, ad fau&ificationem.

Imo Ba-

.

L.con.

i

faffus eft: Scio Domine, quia male mübi eff

ruch Propheta hocgradu noncontentus, am-

i

t. IZ.

preter tey non folum extrame, fed in me ipfo ;

plius requirit dicens: Szcu£ fuit fznfus Ut/P€ , Barnch, c,j

uterravetis a Deo, decies tautuin dzevum con. 4.v.og.

€ omnuis mibi copia, que Deus tueus non eff,

^

verteues vequiretes eum.

ege/z'as mil)z' g/l.

4

Exegefis.

AXIOMA VL.

ye

Hoim. fu-

Rationem hujus di&ti fundamentalem afi-

per.ecce

n

nos reli-

nat S. Bernardus dicens: 744 zmaginem

Diminutio cupiditzitis augtuentum

ulà

uippe Dei fa&a auima vationalis, ceteris re-

e ,Cbazfitatis.

nne

quimus. Z

us occupari poteff , vepleri nou poteff ; capa-

reo

cemnamque Der, quidguid Deomznuseff , non

Ut

i S. Auguítinus redte pfonuntiavit, ut

etiam Thomas Kempenfis. confirmavic

arti-

Solilog. z;plebit. Unde S. Auguftinus ad Deum fuf-

n

€.3.

P

irans dixit: a, 4uod peto , quoniam , f

dicens: Teueóbreve & conummatum verbus : 1.3.c.32,

Dinüitteomnia, €7 inveutes omsia, Aelia

enl

| 6u0

Ga, qua fecifli , mili dederis , mon fufficit

7ue dclm'.t,

u

| Jervo tuo ,

aift teipfum dederis. . Hinc &ipfe

cupidmm , & invenies vequietu.

Jite

jer.c.2. Deus apud Jeremiam d

^

ixit : Sci(o ; &? vide

a

V. 19'

R 3

: Exege'-

134

Billotbecee quualz's Cancimatmæ

n2

— Exegefis.

Exegefis.

f

Ratio dicti eft, quia Zozortm zdutbori, te-

S. Auguflinus hanc veritatem przclare per

à

fle S. Gregorio in homil. a/Zter zzberere 202

fequentia verba explicat: Zyipietas eovum tan-

S.Aug.in

Pal. 79.

[

polfumus, niff cupiditatem a nobis, que om-

quam fecuris Dei fatia eft. — Facli funt infivu-

fuper ilIa

nium walorum vadixefl, abfcindamus. Hinc,

mentum ivati, uom veguum placati.

Pacit

verba: po*

qm

L

ut S. Bernardus pronunciavit, ipíi Apoftoli

enim plerumque boc Deus, quodfaczt €? bomo j fuerunt

8.3. de

Spiritu fancto repleri nequiverant ante Chri-

"dliquando bomo iratus. apprebendit virgam, figna fua.

Afcenf,

fti Afcenfionem , quia carni Dominicz, etfi

Jacentem ia sedio, fortajfe qualecunque far-

fan&z, adherebant.

Merito ergo $. Gre-

suentum; cadit inde filium fuum , ac deiude

$n

S. Greg.l. gorius l. 7. hortatur: Quisquis defiueve devi-

projicit Jarmentum àn ignemy, Cv filio feroat

f g3.ïn nat

7. P. 16- 7a:, fupiat, neperboc, quodamat, imboc co-

bereditatem ; Sic aliquando Deus per malos.

Cut,

n

gatur devenive , quod vitat.

Quanto - enim

feà

erudit honos. . Dehorribili illoexcidio Hiero- Hlft. Eccl,

acriose cura igavdefcit ad infitua, tauto tepore

folymitano legimus , quod cum Titus Vefpa- P- I- l.3.

. e

n

damnabili vefvigefcit a fummis; utraque enim

dl

fianus, dum obiret civitatem, confpicaretur-

Jfiul, €? equaliter amari non poffunt.

que foffasomnes capitibusymortuorumque ca-

p

daveribusimpletas , totamque illam circare-

m

AXIOMA VII.

gionemex foctore ceu pefte infe&tam, elatisin

nf.c.n.a*;'c

coelum oculis clariffima voce Deo in teítem

p

— duntum quisque

vivit Deo , quantum thuori-

tur fibi.

vocato, exclamarit, fetantzflragisauctorem

:

t)

non effe. Et barbaro illo Tyranno Alarico, ad Tbide

u

al

; ta Chriftus S. Catharinze Senenfi in Dialo-

diripiendam foloque equandam Romam pro- 9-P-2- C2

fen

go cum ipfa habito dixit.

Et Thom. Kem-

fecto, occurrit veneranda canitie fenex qui-

. ide

penüs fub aliis terminis proponit, dicens:

dam Monacbus, rogandoillum, ne tot vellet

n

j

L

1.3.c.56. Zantum bormo in Deuim traufft , quantum a fe

effe malorum incentor,quz eo die in illa Urbe

?

efcz't.

deberent fieri, cuiille; Egoultro meaque vo-

Exegefís..

luntate Romam non eo, fed eft, qui me quoti-

Cum enim amor proprius omnium malo-

dievellicat, illucqueimpellitea voce: Vade

rumradix fit, recteinfertur, hocimpedimen-

Romam,; & civitatem everte,

uod evidenti

to fublato, facile hominem Deo adhafurum;

eftargumento, omnia hzc ex Det arbitrio, difz

* Joan,

S.47».in Unde S. Auguftinus preclare fic hortatur:

politioneque contingere.

Hinc Regius Da-

d

(

n

cap. 17.-. Prima bominis pervditio fuit amov fui ; /£ enim

vid,maledicente fibiSemei, pulvere lapidibus-

zon feamavet , €7 Deutnfibi praponeret ,| Deo

queimpetente, . cum regii famuli cogitarent de

ii

li

— Jubditus e[j vellet , zon autem convertevetur

el

ipfo vindi&am fümere, hacillos voce repret-

ad negligeudam voluntatem ilius, €? facien-

(it: Domizusilli precepit, ut malediceret Da- 268 16.

.

bet

dam voluntatem fuar.

Prapoue bis voluuta-

vid, G7 quis eff, qui audeat dicere, quare ffc fece-

&o

f Dei, difce amave te, nom amando te.

rii? Verumquid magnieft, recognofcerein

iyf

1.3. opufc, Quod etiam alibi confirmat Thomas Kemp.

inftrumentis divinzprovidentiz , juftitizque

5-

d

dicens: JAMelor , ac fanclior moffvi amor lo-

homines , quando & ipfireprobi, & in malo

T0n

cum in uobis accipiat ; mec enim fuerit, quo

obfirmati, obftinatique Dzmones hoc munus

hr

intret ad te amor Dei, nifi exulet amov. tui.

obeunt. JAccurate id noravir S. Gregorius in

£05

-- Uli feipfum aliguis quevit, ibi ab illo amore

illum locum Scripturge: Spiritus Domini ma-

Nh

- cadit ; folus namque bic dominmari vult, qui

lusarripiebat Saul , ubi idem.fpiritus. & fpiri-

itili

pracepit, ut feraris in Deuim ex toto corde,ex

tus Dominivocatur, &fpiritusmalus, malus

h

Zotaamima; Pavtem monuaccipit , gloviofcein-

per defiderium perverfi füz voluntatis, fpiri-

quà

tus autem Domini ad demonftrandum, ipfum

dolis eff : totum depofcit , ut totum lavgiatur.

olg

1

fuiffe a Deo fübmiffum ad torquendum Sau-

Don

AXIOMA VIII.

lem,& quod Deus operaretur peripfum; hoc

Nor

iVon eff smalum in civitate , quod uon fecit

enim modo contextus ipferem explicat, dum

fed.

Dornizus.

dicit: Exwgztabat ipfum Jpivitus mequami al Y4.mou,

et

Amosc.5. [ta Amos Pr(/)pheta ; perhoc indi/care volens,

Domino. Atqueobhoc iplum docet id S. Pa- d

lice

V. G.

ter, Damones períequentes juftos vocari iü

omne maluüm poenz, feu a caufis fecundis

ion

profe&um, iisque feu creaturis rationabili-

Scriptura Deilatrones, /Jetroges quidem, ob

Veecs RTARV O RU Qu DI

0

eorum malitiam; Zez,ex data ipíis ad inferen-

bus, feu irrationabilibus, quocunque item

da füpplicia poteftate.

Idem ponderatS. Au- S. Aug. i&

modo &rationeeveniat, totum prodire a ma-

uftinus; /Von dixit Jo, inquit, Dominus de- Pf 31.

nu Dci , füaviffimaque ejus providentia ac

dit, diabolus abffulit, fed (vefexendo omnia in

difpenfatione. Deus eft, mihomo , qui re-

fupremum Numen) 2uorzzus dedit, Domi-

ly

xit & direxit manum ejus , qui te percuffit.

zu$ abffulit ; probe fciens, plus diabolum non

Hinc in faftis Regum circa poenam illam,

poffe, quam eiDeus velit permittere. Pergit

lt

quam fumpfit Deus de Davide per filium ip-

vero hic fan&tus: Pror/asad Deum tuum vefer

L

fius Abfolonem , ob crimen adulterii, ac illa-

jflagellum tuum quia nec dialolus tibi aliquid

tecedisUriz, dicit Deus, quod ipfemet pce-

facit . nifi illepermit

P

]to

a.Reg. 12. nàm hanc ei velitinfligeres Ecceego, inquit,

B

tat quidefuper g)a?et-þo-

fec

teftatem.

v

— fufcitabo fuper te maluta de domo tua, €? tol-

. AXIOMA IX.

teli

Jam uxores tuas in oculis, &v dabo proximo

N

Heu atiov non amatuv !

ä

2uo; tuenim fecifli ab[condite , ego autem fa-

|

VQ]

ciam verbum zftud iu coujz

e Ita B. Jaceponus Ord. S.Francifci, qui, cum in

alia

iu S$olis.

/beciu omuts Z/i'ael,'

carcere Romz detineretur, & Amicifülpi-

h

ria

!

.*

;

Tiuhus XHL — Affs.

135

X

ria continenter tralientem reperirent, & cau-' teri actioni a voluntáte Dei aut

fam tanti doloris inquirerent; 4ui2, refpon- . imperatae vacetur.

Sugeri—oris

" S lp in

j* Pial. 9.

dit, e/or nzonz awmatur.

Aut certe, ut S.

eit

fuper lt

-Bernardus alicubi queritur, non eo moódo,

Exegefís.

Verþa; Q

5 füertne

quo decet; dura amat chbarztas, amat immen-

Quia,' cum diligere nihil aliud fit, quam

l, a f

ftas, C? nos vepeudimus cum menþ;m—.

idem velle cum alio, nierito diligere Deum

-

non cenfendus eít, qui, quando Deus ad cer-

?

Exegefís.

tam actionem vocat, contra hanc expreffam

Al

S. Ber.

Ratio eft, quia ex una parte, tefte S. Ber-

voluntatem cum eodem converfari cupit ;

/n

fer.$83.in nardo, cum amat Deus, nonaliud vult, quam ,

ant,

hinc merito Abbas Smaragdus dixit: £ro- Smaæag&;

o- Hl E

amari; quippe fciens, ipfo amorebeatos, qui

pter obedieutia pevfetiionem omuium aliorumin c. 5.

,a! P' Il l. 3.

fe amaverint; ex altera vero parte amor non

aclio velanguenda efd operum; quia smagis placet Reg 5.Be-

[

.L

nifi amore compenfatur; atque adeo merito

JJeo obedieutia, quam villima. ldquod Deus Blof n

dolendum eít, quod tantus amor parce cora-

ipfe pulchro exemplo confirmavit in virgine apol. pro

E

penfetur. — Hinc merito hortatur S. Augu-

religiofa, quae divino amore flagrans,. fpecio- Taulero

jui

S.Aug.L4flinus: . Rape ad eutm anissas, quas potes, €9

fum forma prze filiis hominum videre defide- * 2e

m

?Onf-c-m- diceis: Huuc amemus, buac amesmus.. 1dque

rarat, cui mox ille vifendum fe quoque prze-

& verbis agamus, & precibus, & fupplica-

buit, forma pueri admodum liberali: Cum-

( Ibiden,

tione ad Deum converfi, nobis & aiiis hunc

que ad commune opus Superioris mandato

ainoris thefaurum impetremus; quia, utfao

V92 04,

averreretur, puerulo Jefu ait: Ez dulczffme

]*

fenfu didicit, & deinde inexpertos monuit

Llomiue mi, Jefu Chrzfle, pro expleuda obe-

L.4.c.10. idem San&üs:

uaqua verfzin fe "i-äszit,argif--

dieutia tuo nomiue abeo , domec ad te vedive

lt

Jiceat.

be

eonf, -

3':x

^fua, ad Z?'(j[þ—'?s figitur , þïæferyuam du te.

His di&is e cella exiit, & quod fa-

cere juffa erat, animo voluntario , hilarique

AXIOMA X

i

vultu peregit: Deinde ad cellam reverfa, dum.

de

MNen diligit utilitatem fuam, qui Deum -

eam aperiret, mira quaedam & radianti(fima

lux oculis ejus feingeffit, adeo ut vix eam fu-

t

£on diligit.

ilv

ftinere pofiet.

Vidit igitur amantiffimum

*. Joan. 4. ( ".u'iä Deus folus tota & fola eft utilitas hu-

fuum. Dominum in perfecta zetate, tanquam

l«

J—II .

*... man» naturze; fcriptum veroelt: 2uo-

fa

elegantiffimum juvenem viginti & quatuor

niam qui manet in cbaritate, id eft, qui Deum

annoruim adítantem; qui interrogatus ab ea,

"idiligit, 22 Deo manet, €8 Deus in eo. . Talis

quomodo ex pufillo tam grandis fa&us effet,

:

ïx

eft ergo utilitas humana, ut eam, nifi qui ha-

;

r ii

refpondit: Filia chariffima, profunda velo-

bet, diligere nemo poffit: Et quze a fuo dile-

cis atque impigree obedientize tuze humilitas,

[

.'(. D.

214 ?€tore non poffit omnino fejungi. — Hoc ergo

in

me tam brevi tempore tam grandem effecit.

ipfum, quod dicunt homines, diligere fe qui-

Semper ergo mei amore libenter obedi, fi

i

dem utilitatem fuam (quis eft enim, qui hoc

mihi fine medio cupis uniri.

lo

non fit etiam jurare paratus? ) fed eam non

Poft quze ver-

n

habere, hoc ipfum, inquam, teftimonium eft,

eosaliud diligere, nonipfam fuam utilitatem. ,

ä

AXIOMA XIL.

Nihil enim aliüd homini faciendum eft, ut

l«

[

utilitatem fuam habeat, nifi diligere.

Sed

'- Suftum eff bomiuem fubditum Jä Deo :

n

LÀ

ta impius Antiochus 2. Machab. 9. v. 12.

ï

c5.s7ápfi homines conantur affidue facere eam,

quafi non fit; ficut Pagani Deum.

Nam fi

poftquam tot malis affli&us exclamavit :

t

folus Deus utilitas eft hominum, quo carere

Juflum eft , bominem fubditum effe Deo , &2

non poteft, nifi qui eum nequaquam diligit :

sROvtalem uon paria Deo fentzres nec juftum

X

Non facienda utique eft, cum fit aeterna ;

duntaxat, fed etiam connaturale, ut P. Vin-

centius Caraífa

fed tantum diligenda. ^ Hoc folum prorfus

per rationem mox aíferen-

eft totius miferiee noftre caufa: quod fci-

dam indicavit.

p

licet utilitatem aut non cognofcamus , aut

! Exegcg/z's.

non amamus, aut non quantum , vel ficüt.

cognofcenda, & amanda elt

a

Ut proprius terree fitus fubter aquam, a-

j c-ognofcimus,.w

]-

& amamgs.-

quze fübter aerem, aeri füpter ignem, igni

n i,

denique fubter coelum; ita homini proprium

-AXIOMA XL

& velut nativum effe debet, non modo ne-

p

ceífitate, fed & maxima fua voluntate füb-

, Non redfe Jeit Deum diligere , 4

ui von [cit :

je&um effe Deo, eique affixum, ut fan&iffi-

ls

veliugueve Deum , propter Deum.

117e illius voluntatis motibus facilius circum-

*)Bartol. l4

ta S. Ignatius Lojola , qui tefte Daniele

agatur.

Ceeterum rihil fublimius ejusmodi

t

$.37.

I

Bartolo dicere folebat; relinquere Deum

fubmiffione. -

Supra humana omnia homi-

l

propter Deum, magnum lucri fpiritualis ef-

nem evehit: adeo, ut fortunz vel profperae

fe compendium, nullum difpendium.

In-

blanditias, vel adverí» terrores defpiciat.

telligitur autem per JDeum reliuquere , hoc

Securus itaque, quem przeter Deum nihil at-

loco converfationem cum eo inchoatam, fi-

tingere, nedum movere poffit, cum Deo pro-

ve per orationem, five per leCionem, aut

xime fubje&tus, alfixusque fit, atque infra

Deum procul abíi(tant ouuaia.

aliam fimilem a&ionem mtexmmpere, ut al-

$. IL

[

À

2

I

3

6

Bibliothece 'Mam.mlis Ceohncionatorie

^

iB d-

ordinata dicitur, ut indicetür, per hanc fai vi- Cant, 6

e

AXIOMATA AD SE IPSUM

Goriamm ad tantam perfecüonem & fanétita- v. 9.

tem ipfam perveniffe.

Hinc Chriítus dixit: Matth. rr.

& IO En"

[

SPECTANTIA.

[

!

Reguum celorum vitn patitur, €? violenti va- . 19«

- AXIOMA 1.

piunt iilud. 1d quod S. Ígnatius fuo quondam

Tantum qq:üz'sgue fe atnat, quantum þ odit.

calculoconfirmabat; cum enim adolefcentem

s

quemdam minifíter Romanae domus graviter

,

[ efte S. Auguftino, conformiter di&o Chri-

accufaret apud Ignatium, & quali minus quie-

ij

^ füdicentis: Qui invenit animam fuam,

tum, immori

$5

£

erum atque intractabilem infe-

at

Matth.c.. perdetzllamm:. Et qui perdiderit animam fuasm,

&aretur: lgnatius non vulgi trutina, fed ve-

iiif/l

10. Y 39.. 7;;veziet illam. Modus autem odio fehabendi

ritate & fpiritualis prudentize ítatera rem ze-

fiiü

defumendus eft ab odio, quo alios profequi-

ftimans refpondit miniftro: Mitius quzefo &

mur; ficut enim hos neczeftimamus, nec lau-

blandius.

Equidem ittum ipfum, quei tu

damus; nec honoramus, necamarmus, nec fo-

tam acriter reprehendendum putas, plus ego

vemus; &, fihzec eademabaliis praeftentur,

in Dei via paucis menfibus profeciffe arbitror,

dolemus; gaudemus vero, fi contraria fiant;

quàm duos integro anno. Nominavitautem

n

os odiffe debemus.

ho

ita eod-em modon

duos omnium ex domefticis candidiflimos, &

Exegefit.

i

lenitate quadam ingenii, ac inorum 1uavita-

Quia, dum di&o modo quis propter Deum.

te maxime amabiles.

p

fe odit, vitiorum radicem, concupilcentiam,

pben C

tollit, & varias virtutes exercet ; ideoque vere

AXIOMA llL^

" 3- f 130 æp]

amatfeipfum, amovendo a fe maximum ma-

Non eff pax impiis.

De

lum, & fummum bonum procurando: Unde

i RomDz

ta S. Scriptura apud Ifaiam; & t;on'ürmïa.-.—;fa;; 48;

gg

r

Tra&. $1. S. Auguftinus re&e dixit: Mapza fane, inquit,

vit id ipfum D. Martinus Braccarenfis inv.ar.

l

inJosm. ac miya fententia , quemadimodum fft bominis

p

Maximis fuis dicens:: Pacem cum bomiuibus

in vitam fuam atov, ut peveat: odzum, ue pe-

Dpde, ter

veat. Simale amaveris, tunc odifii. (Noliama-

bzzþ'iþzjsl,,» Cunm pit?is,&el[um.

ET

ä

G.

re, tie pé vdass noli amave in bac vita, neperdas

à

jncternavita. Felices, quioderunt cujtodieu-

0

'Cum enim res quxlibet non nifi in centro

do, ne pereant amando. Merito ergo quisque

fuo quiefcat, fieri non poteft, ut impii, qui a

u

Ap. Rodr. in hoc odium effervefcit, dicitque cum 5. Ber-

Deo velut centro fuo feparati iunt, pacem & .

U

pa. U.. pardo: Exfurgat Deus, codat armatussffe, €?

quietem inveniant; id quod clare S. Augufti- L x.Conf,

p

€, 4-

contevatur inituiicus bonmo, conmtemptov Déi, a-

f

nusindicavit, dicens: Feczff? sos, Detnine, ad .

qator [üi, amicus suundi, ferous duaboli. Quid

te, & inquietum eff cor noffrum , douec vequie-.

PU

tibi videtur2 certe fi velle [entzs, mecum dices:

fcatinte. Hinculteriusdicit: /anzmeau:ec, caó.

bis

Reu; e/iïmqrtis, crucifigatur, *crucz'j-ïggatur.

daci, que f[peravit, £a te receffiffét , aliquid fe .

melius babituram.. Fev[aCy? vevevjaintergum, .

«AXIOMA ..

C? in latera,C7 in veutvem, €? durafuü

"t ov::rgia,

Tantüm þrofcz'es quanutum tibi vim

& tu F)(us, Domine, veguies.

intuleris.

Ó n

a Thomas Kempenfis l. 1. c. 25. & confir-

AXIOMA V..

|

140

Ita

[t

maàvit S. Francifcus Xaverius, qui ad fuos

Nullum smalum . uifi peccatum.

pri

affiduo haec verbà: Vnce te ip/uin: vepetere

tà S. Petrus dicens: Quis e/f, qui noctat vo- x Pet, c.3.

CQI

folebat; cumque aliquando illi caufam tam

V. 13.

v

frequentis repetitionis requirerent , hoc re-

| þz's, f 60711' weinulatores fuevitis .

Exegefis,

fponfum dedit: Hoc S. Patris noitri Ignatii

gt ARU M

mandatum eft: hocfi fiat, fuificit.. Quodau-

Quia malitia eft carentia boni ; nemo au- V t apud

; ph' 4-

Lo.apop. tem fic

res fe babuerit, teftatur Lyraeus, de eo

tem bonus eft, nifi folus Deus, ergo cum fo-Surium,

fic loquens :

De nulla re f:epius, quam de

lum peccatum privet hoc bono, merito folum

V.23,

U

. Hinc Eudoxia

li

fui vi&oria loquebatur [gnatius : /zmce te

peccatum .malum . dicitur.

ipfum: ii perpetuo natabat in labüs , haec

Imperatrix S. Chryfoftomum cum graviter

CO[

interíodales ei colloquendi materiam, coram

affligere minaretur,quidam ex aulicis dicebat:

xjtz

auditoribus dicendi copiam, in domefticis ex-

Fruttra ei minaris, quia folum peccatum ti-

lin

met.

Sed & S. Francifcus Xaveriusinhunc

du

hortationibus amplifimum difputandi argu-

mentum fuppeditabat.

fenfum dicebat:: Qui nihil fpe&at aliud, nifi

Vet

divinam gratiam, Evangelii praedicationem,

t

Exegefís.

'Thomas

Ratio eít, quia, cum fen/us bomiris, &? co-

animarum falutem, quidtandemrecufet, aut

U

Kemp.

pertimefcat? fi enim verfabimur, non modo

l. 1. c. 25.

gitatio bomins ad malum prona [imt ab adole-

Del

Gen, 9. .

fcentia fua, tefte S. Scriptura, facile patet,

in littoribus Barbarorum, verum etiam d2e-

monum regno; tamen nulla barbaria, neque

V. 2Ie

non poffe hominem fine magna violentia ab

amore fui , & rerum creatarum inordinato

- d2emonum rabies quidquam nocere nobis po-

avelli, atque adeo merito dici, illum prae cae-

terit, nifi permiffu conceffuque przepotentis

teris in perfectione profe&urum, qui majori

Dei. Unum omnino timemus, ne Deum ip-

fele violentia a creaturis abftraxerit. Unde

fum offendamus: cujus offenfionem fi vita-

Sponía non tantum pulchra ut luna, & electa

verimus , exploratam de noftris hoftibus vi-

d

]s

ut fol, fed etiam terribilis ut caftrorum acies

L

&oriam ngþigs;.ijuq;.propitio pollicemur

AXIO-

t

Tüwus XiII. AMS,.

137

. C (

AXIOMA V.

KÉEixecefis.

1-?,().

iNemo leditur, nifi a fe zpfo.

Rationem hujus dic&ti idem mox fubjungit

t:Matth.u.

l-v m.

€, IO. En—

a communis afcetarum fchola , cui etiam

dicens: Quia naturalis inclinatio, propria vo-

chirid.

T

luntas, fpes retributionis, affectus commodi-

*

Epi&etus confentit, dicens :

Hoimiues

pertuvbantur uou vebus , [zd iis, quas de vebus

tatis, raro abeífe volunt. Qui veram & perfe-

?

&am charitatem ha et, in nulla re fe ipfum

babeut, opiniouibus.

Ferbi caufasx. Mors non

userit, fed Dei folummodo gloriam in omni-

eff malum, alioquin euim €7' Socrati fíc vifum

e[fet, [ed opinio de tuorte, que malata eaim fue

bus fieri defiderat. Nulli etiam invidet, quia

nullum privatum gaudium amat, necin feipfo

eit.

Cum igitur impedimus, €7 difiruüimur,

vult gaudere, fed 1n Deo fuper omnia bona o-

z0n altos culpemus, fed uos ipfos, 1d efd , opi-

ptat beatificari.

Nemini aliquid boni attri-

niones nofiras.

buit, fed totaliter ad Deum refert, a quo fonta-

l

r d

n

—Exegcfzþ's.

liter omnia procedunt, in quo finaliter omnes

San&i fruibiliter quiefcunt.

Il',

Ratio eft, quia cum folum pecbatüm vere

AXIOMA

VHI.

malum fit, ut fupra demonftratum eft; ad

hoc autem nemo invitus cogi poífit, recte in-

— Non babitus, fed vita facit Monachum.

*

fertur, quemvis, fi peccato confentiat, pro-

Hinc recte S. Pe-

a iterum Thomas Kempenfis l. 1. c. 17. his

prii fui mali fabrum effe.

lt

trus ait: Ef quzs ef/, qui moceat volis, /i boni

verbis: Habitus C? tonfura modicum conz

fevunt, fed tutatio imovum, Cv integra smor

168 - 13« euiulatores fueritis ? — An non diligentibus

Deum omnia cooperantur in bonum, tefte S.

tzfcrzt.z'-o palffouum, verum faciunt Reítgiofum.

Paulo: JVuzquid Deum aliquis evipere 1nvi-

g., Hü. &' 48- j

A.d Rom.8

Exepefis.

I1v.at,

£o potef)? aut occafío bominem fragilem fa-

uU

cit, C? mom potius, qualis fit , offendit? Ali-

Quia /pe&aculuza fa&i fumus, tefte S. Pau- z. Co:. 4

EpiCtet,

lo, wundo, 42ugelis €? bomsnibus; ficut ergo V. 9.

Énuchirid

ter paulo hoc dictum declarat Epi&etus, di-

veftis aCtorem non facit laudabilem, fed actio

cens: Memento, non eum, qui convitietur,

c. 27.

aut verberet, authorem effe contumelize: fed

perfonve conformis , ita quoque nec habitus

I0

facit Religiofum, fed morum mutatio, & per-

opinionem de eis tanquam contumeliofis con-

1

ceptam, Cum igitur te quispiam irritarit, o-

fecta mortificatio, ut dicere poffit cum S. Pau- Gal. 6.

&

pinione tua te irritatum effe fcito. Quapro-

lo: Mibi aute;m abfit gloviari, nifí iu crucev.24.

Dormini ueivi Jefu Córiflü , per quam smnibi

pterinprimis operam dato, ne viía tibi affen-

Q

l

?j'LX.COHf.

fum extorqueant.

Nam fi femel tempus &

qundas cyucifixus eff ,

G' ego tuuudo ; hoc e-

/4

moram impetraris, facilius ipfe tibi impera-

nim convenit perfonze ejus.

u lh

bis.

AXIOMA

IX.

I

AXIOMA VI.

Scire Deum fola vera fcientia.

v'm,

l

ta S. Paulus exiftimans, fe nihil fcire, nifi r.Cor.s,

$i vis vitam, muta vitam.

I

Chriftum, & hunc crucifixum; quodipfunv.2.

Gal. 5,

ta S. Auguftinus, qui '-prop-ria. experientia

etiam Poeta quidam hoc difticho expreffit:

V. 20.

hoc axioma conürmavit, vitamque fuam

Chrifte, fciant quzecunquealii, mihi fufficit

priorem ita mutavit, ut vere dicere potuerit

una

cum S.Paulo: Zvo autem jam non ego, vi-

J« Pt 6d

vit vero iu sme Chviffus.

Cognitioquetui, cognitioque mei.

f, l;:

Sed & S. Auguftinus przclare id confir-In Con£.

Exegefis. |

mansait: /ufelix boino, qui jcit dlla omnia , te

vero ttefcit ; beatus vevo, qui te [cit, etiamft -

Ij« V.t, apu**r

Eph. 4.

Quia, cum vita vera & bona in charitate

[g juriüs

la nefciat; quiautemte, Cv illauovit, nonpro-

v. 23'

confiftat; vita autem, quam plerumque ho-

pter la, fed pvopter te JMduini beatus eff.

m

mines vivunt, in concupifcentiis & peccatis

(ia

confumetur, recteinfertur, neminem veram

Exegefts.

t

vitam poffeffurum, nifi qui vitam mutaverit;

Quia fcientia duplici modo confiderari po-

at

hinc Apoftolus monet:

Deponzite vos fecua-

teft. Primo fecundum fe; & fic nihil aliud

l-

dum przffimam conver/atiouem veterem bomni-

eft, quam cognitio, & fine dubio vana eft;

In(

zeny qui corrumpitur fecundum defidevia evro-

quid enim juvat cognofcere fine poffeffione?

yf

vis; venovatmini autes [pivitu mentis veffve,

Quid prodefít alta de Trinitate dilputare, fi

ff

€xr induite movum hominem , qui fecuudum

careas humilitate, unde difpliceas Trinitati?

Ut

& íi de Trinitate difputare parum prodett,

o

Deum creatus eff n juflitia €9? fauclitate.

quid erit de aliis difputare, quid eft aliud

It

AXIOMA VII.

Ícientia, nifi adjumentum & fpecies oculi in-

;ue

tueri? Si ergo quis habet perípicilia, non ha-

0-

Sepe videtur effé cbavitas, €? eff suagis

bet caufas gloriandi prae alio, qui minus vi-

Itls

feufualitas.

det, quomodo, qui habet fcientiam, gloria-

J

ri poterit? Si vero fcientiam quoad fructum

(1^

Tta Thomas Kempenfis lib. x. de Imitatione

fpectemus, tum maxime dici poterit, quod fi-

T

* Ghrfü c. 15.

ne charitate vana fit: uti przeclare S. Pau-

S

E

lus :

u

138

Blbliothece JManualis: Concionatorig

limofis ac £eculentis locis detinet, ac volutat,

4

V. T.

1.Cor, 13,1us:. Sà Jinguis borinum loquav , €? /4ngelo-

vums charitatem. autem mon babeam , faclus

ut aquam perturbet , quam ubi fubierint pi-

fum velut es fonans Cv'c.. quafi diceret: quas

Íciculi, certam ei cedant in proedam.

Hinc

gaudium fpirituale vocat Origenes flagellum

habeo caufas gloriandi, cum majorem fru-

&um faciat cymbalum, faciens, ut omnes

daemonum : Quoties, inquit, z2 Domizo gau-

desuus, toties diabolum flagellamus. Quia opti-

4li

prope percutiant cor? atque utinam tantum

a

non prodeffet, & nonnoceret? quis enim ne-

me norunt, a lvetitia fpirituali animae prove-

nire totam fuam ruinam : fiqguidem anima

Ícit, quam multa bona negligentur ab iis, quos

fcientize cupido invafit, quam multas oratio-

non poteft effe fine aliqua delectatione, ut ait

nes facerent, quam ferventer proximi faluti

S.Gregorius: ^ut igztur deleciatuv. fimmiss

j

fe impenderent, fi non vellent plus, quam o-

aut iufmmis: ac dum guftat res coeleftes, con-

portet, ícire2 . Id quod re&te P. Layman in-

temnit obleCtationes terrenas , quas daemon

t

proponit, atque haec potiffima ratio fuit, cur

jl

dicavit dicens, ftudia effe m .lam beítiam, quae

multas imperfectiones excufaret? Unde me-

S.Ignatius, qui omnia fua divinze glorize lu-

Hi

bens dedicarat, ficut trifitiam a fe femper

& x. c. 2.

rito Thomas Kempenfis: O fi tantam adhi-

qhs, 10

berent diligentiam ad extirpanda vitia, & vir-

procul repeliere conatus eft, ita & a fuis ean-

Kemp)o.Das

tutes inferendas, ficutiad movendas qu2eftio-

dem quam longiffime voluerit effe amotam,

CA

g

nes, non fierent tanta mala , & fcandala in

cujus non vulgare fpecimen , atqué experi-

les

populo, nec tanta diffolutio in coenobiis. Sed

mentum, tefte Daniele Bartolo, nobis expref-

pra

ru

v?e talibus, quia potentes potenter tormenta

fit, dum fic Ícribit; Tyro etiamnum Roma Lib. 4. NI«

patientur; de talibus verificabitur illud S.

erat Francifícus Cofterus Mechlinienfis, atque t ejus

Qu

Rom. x

in rifum mire proclivis: cumque obviam ei * 37

COf

Pauli: Quia cum coguoviffént Deum , non fi-

V,21.

eut Deum glorificavunt, €? gvatias egerunt,

per domum die quadam fattus 5. Pater, &

gà

ridentem clare advertiffet, mox ad fe evoca-

fed evanuerunt in cogitatiouibus fuis, & obí/cu-

p

ratum eft cov infipiens eovum; dicentes enim,

to in hzec verba locutus eít: Fraaücifce, au-

li

dio te iemper ridere.

Deje&is ille mox vui-

(

fe effé fapientes, flulti fatli funt, pvopter quod

tvadidit illos Deus in defideria covdis eovum,

tu & oculis acrem aliquam reprehenfionem

W

De Sa-

in paffiones 2gnomimie.

Hinc re&te P. Vin-

exfpe&are: San&tus autem iterato dicere: &

p

pient. c, 2.

centius Caraffa S.J. Generalis dixit: Quia

ego dico tibi, fili mi, ut rideas & gaudeas in

fkl

vita Religioii, ut Angelicus docet, tota eít

Dominofemper: Religiofus enim nullam ha-

qal

divinis obfequiis mancipata, initar holocauiti

bet triftitize 'equioris caufam, fedlzetitiae mul-

',

g

perfecti, debet omne ftudium fcientiarum or-

tam: Quapropter denuo tibi dico, femper fis

do

laetus & hilaris, & eris indubitate, fi humilis

dinari ad ftadium amoris Dei, & conjungere

qu

fcientiam cum amore, ficut Beati in coeio ad

tr

fimilitudinem Verbi zeterni, quod procedit a

atqufe obediens eífe contenderis.

AXIOMA XI.

lao r

Patre, non ut verbum tautum, fed ut ver-

tty

bumípirans amorem. [ta fcientia noftra non

s

Creaturvis quafí memorialibus utendum.

debet effe folum fcieptia, fed fcientia effectiva

lal

& Ípirativa , íÍcientia fpirans charitatem &

a fuafit S. Francifcus Borgia, de anima

It

Chrifti hebd. 2. & id ipfum propria praxi

exfp

amorem, reducendofemper, quant

í

-

tilg

Ícientiam ad effectum.

qm poteft,

confirmavit.

Exegefes.

AXIOMA X.

Hinc loc. cit. ficfcripfit: Creaturis uti de-

Uza eff vincendi vratio , letitia fpiritualis.

bemus, quaíi memorialibus, ut recordemut

Plnneq. tà

a S. Antonius dicere folebat, uti P. Vincen-

ex eis divinze potentize & magnitudinis. Cum

Pl;ilipp 4

It

Hinc

V. 4

tius Caraffa de vera lzetitia teftatur.

enira flos exhalat odorem, quid eft, nifi ve-

u

Apoftolus quoque tam follicitemonet: G'au-

ftigium faavitatis Creatoris? Cum arborcre-

Ícit, ignis omnia confumit, aqua vivificatari-

dete i Domino femper, iterum dico; gaudetef.

hs vite

!

dam, totum eft demonftratio virtutis, & ope-

Wo,

P

Exegefís.

rum Alti(imi. Unde videntes, quid natura-

)

*

d

Quia eft medium efficaciffimum ad tenta-

liter fiatin creaturis, ipfum intueri debemus

tiones diaboli vincendas, & propterea a S.

in illis, ut fubeat memoria & admiratio ipfius

'Etp

ftt7)

Augu'tino dele&atio viclrix appellatur. So-

operum & fignorum 2moris, quo continuat

let nimirum capitaliffimus hoftis ea potiffi-

opera fua propter homines ingratos pro fuis

lifmy'

beneficiis.

Similem in modum adhortatus

ttef

mum tempora obfervans technas fuas expli-

care, araneam, ex genere infeCtorum fune-

P. Vincentius Caraffa dixit :

Percurre ter-

fer

1

ram, & fÍialiqua in ea inveneris, quze dulce

ftumanimalculum imitatus, cuiretia fuanon

Iu

niti humido & caliginofo coelo contexere mos

quid fapiant, noveris guttulas effe ac flillas

um

decidentes a fonte divino zeternoe dulcedinis,

eít, quibus exinde imbelles mufcas praedetur ;

T'[i ga

feu certe vazam agquaticam. cui, tefte Bello-

guftandas proinde non feorfim, fed ut fon-

dong

nio, nomen eft, dza^ol«s saarinus, tum ob foe-

ti conjun&tas, & cum fua origine.

Sepa-

(0 q

dum atque horridum corporis afpetctum, tum

rate afferunt mortem, unitaee vitam, & fa-

U

vel maxime ob naturam ac mores , quibus

tietatem omnis boni.

Haec . eft vera fapien-

/?,

jam natautibus infidiatur eos membris virili-

tia haurire guttas , fed in' fuo fonte: gau-

g

Mir

bus apprehenfos folitus in profundum attra-

EO

iT

dere creatuvrisl, fed' in fuo Creatore,

here, ac dein vorares tum vero, quod fe in

Vit

AXIO-

L

i

ï

Tïtuius X2H. — Wfcefis.

139 1

|

AXIOMA XII.

cui multa Deus immittit , quz patiatur, fi-

gnum eft, quod eum valde amet, & compen-

]

Hore unius zegotiutm eff eternitas.

Hinc S. Xaverius

dio fan&um facere velit.

h.

ta mater S. Symphoriani parvulum filium

dicebat: Eguidem fic mibs per[uadeo , evucis1, t ep.x.

ad martyrium animavit; alii vero paulo

Cbriflà Domini amatoves vitam, ejuswodi ex«

aliter dicere confueverunt: AMomiztuis, un-

evcitam avuumis, beatam duceres. cvucis au-

de pendet e£erzztas.

zem fugam aut oacuitatem mortis infdar puta-

ve. Que eniu movs acerbior effé porefl , quam

y

Exege/is.

ffue Chrifo, ub femel gulavevis eum, viveres

Quia ut idiota dicere folebat, qualem inors

eumque deferere, tuas ut fequavis cupiditates ?

invenit hominem, talem homo invenit mor-

Mibi credite , uulla crux eff cum bac compa-

r

tem, bonam fcilicet vel malam; nam qualis

vauda.

Hinc ex quo inferebat P. Caraffa:

]s

mors, talis fors: vel, ficut vita, mors ita.

Utqui ori Chrifti crucifixi fel dulce facere vel-

!

Hincrecte hortatur pius afceta in Chrifti per-

let, mifcendo mel confolationi terrenze, is tol-

"Thom,

lona: O fi vidiffes San&orum in coelo coro-

leret, vel minueret illum faporem divinum,

,

Kemp.l.3.

nas perpetuas, quanta quoque nunc exultant

quem percipit ille, qui purum deguftat. Ita

€. 47.

gloria (qui huic mundo olim contemptibi-

li doloribus adhibeantur media delicata, per-

les, & quafi vita ipfa indigni putabantur)

dunt finceram illam dulcedinem , quae fola

profe&o te ftatim humiliares usque ad ter-

placetguftuianimae Chriftumamantis, quam-

? [5 4, Y

ste eus

ram, & affeQares potius omnibus fubeffe,

vis carnali palato non aliud videatur, quam

quam uni praeeffe; nec hujus vitze lgetos dies

amaritudo. S. Franciícus Borgia vero dice-

j

AU

concupifceres, fed magis pro Deo tribulari

re folebat pro confirmatione horum omnium :

gauderes, & pro nihilo inter homines com-

9i quis videt tribulationes ingredi fua limi-

putari maximum lucrum duceres.

O fi tibi

na, gaudeat: quia funt przecurfores Domi-

haec faperent, quomodo auderes vel femel

ni, qui parent ei locum. . Kt fi defiderat fubi-

conqueri? Nonne pro vita zeterna cunctala-

re montem Calvarize, ut videas Chriftum cru-

cifixum, & dicat:

boriofa funt toleranda? Non eft parum quid,

Fere filius Dei evat ifle ;

perdere aut lucrari regnum Dei. Leva igitur

dele&etur cruce, quze venit: quia eft fignum,

ï;lll

faciem tuam in coelum: Ecce ego, & omnes

quod cito fit evafurus in montem.

Nam

Sancti mei mecum , qui in hoc fzeculo ma-

prius impofuerunt eam Chrifto, quam mon-

gnum habuere certamen, modo gaudent, mo-

tem aícenderet.

Sic etiam tonitrua & ful-

ïs

do confolantur, modo fecuri funt, modo re-

gura fignum fueru

-

quiefcunt, & fine fine mecum in regno Pa-

xit montem.

nt, quod Moyfes jam fübie-

tris mei permanebunt.

Hinc P. Vincentius

j-.an.cnls-'

Carafía dicere folebat:

Ut aliquid vetle fa-

AXIOMA XIV.

ciamtus, opovtet 20s effe ficu£ votas 22 cuvru E-

Contra minas €? comvitia veritas & þatïen.

zechielis Propbeta, uudique plenos oculis, quos

£ia, C?* in beue agendo perfeverantia funt

babemus feimper defix:s ia eternitaie, que nos

arina ommuium potentiffrima.

exfp

eGat, feu äeat(t Jeu vuifevay prout zu bac

It

a P. Jacobus Laynes fecundus Societatis

vz'tamere(imur. )

Jefu Generalis dicere folebat, idque pro-

AXIOMA XIlI.

pria experientia didicerat, uti ex

vita ipüus.

:

n

la

. "dut pati, aut Tiori.

colligere licet.

f

Penned.

à S..' Therefia dicere folebat; uti & S. Ma-

| Exegefis,

p..l . CQ 19.

It

n.5.

E

gdalena de Pazzis: Pm'um Jfely nullum inel.

Hinc Thomas Kempenfis in perfona Chri-

s

fti hortatur: P2/i ambula coram tme in verita l3.c4.& -

Exegefis.

ze, C9 in flnplicitate cordis tui queve feimper. 46

lib,5. vite

Quia ut S. Ignatius dicere folebat: Cosm-

Qui ambulat covam me in veritate , tutabitur

€,19,

pendiofrffima ad pevfectionem via eff , ff snulta

ab iacurfibus mals , €»? veritas libevabit eum

advev[a, magnaque pro Chri/fi amove patiaris.

a feductoritus , €? detva&lionibus iniquorum.

E pete tu banc graizam a Deo. Nam cui Do-

$ veritas te liberaverit , vere liler evis, €?

suinus boc tvibuit, suultum tvibuit : boc enim

202 cuvabis de vanis bosinum verbis. Etite-

beneficio smulta, wagnaque ejus comtinentur be-

rum: Zeffimouuim bominum fape fallit ; tmeum

zeftcia.

Etalias: Cuidam graviter. adver[à

judiciuin verum eff, flabit, €? non fubverte-

$

feventi, ff te faciat Deus suulta pati, ffgnum,

turi Latet plevumque , &v paucis ad fi

ula

inquiebat, efj, velle te tiagzum facere San-

patet: "wnguam tatien evraty, uec erva

J

Vepo-

um: Si vero tu cupias qu«gnus fferi Sanctus,

zeff, etiamft oculis iufipzentzum 4205 vetlum vi-

H

voga eutt , ut inagnam tibi patiendi mateviam

deatur.

"d me evgo currendum efd im onui

judicio, nec proprzo 1uuitendum avbitrio; ju-

l

douet, ueque euim lignum aptius excitaudo fo-

co atovis Dei, quam liguum $. Crucis eff, quo

flus euim non cogturlabitur , quicquid a Deo

ufus Chriffus ad facrificium charitatis immen-

ei accidevit.

Etiamft injuffe aliquid contra

1-

fee.

Quod etiam confirmans P. Vincentius

eum prolatut fuerit, n snultutm cuvabit. Sed

Caraffa, o bona crux, cicebat: Si capis hoc,

uec vatte exultalit, ff per alios rationabiliter

1-

fapis. Breviffima via perveniendi adápicém

excufetur. Penfas numque, quia ego fum fcrus

virtutum, przecipue charitatis, via eft, qua itur

tans corda C? venes, qui iou judico [ecundum

ad montem Calvarize, utibi crucifigamur. Si,

Jaciem G bumauam apparentiam ; a [ape

2

)l

R. Pat. Lohn. Bibl. Man. Tom. I.

47

Bibliothecæ AManualis: Concionatorie

140

án oculis neis vepevitur culpabile, quod bomi-

Exegefis.

num judicio creditur laudabile.

Hinc S. Thomas dixit: Contigit quando- S.Thom.

Hinc jam olim cum Affueri tempore, quid

que, quod aliquis per magnum tempus vit

zp in ep. ad

omnium rerum fortiffimum effet, difputare-

vivit in peccato, & hoc elt tempus perditum;

Eph, c.5.

tur, illius fententia praelata eft,qui veritati hoc

fed quomodo redimet, cum liome non fufficiat

praéconium adfcripfit. Quod vero etiam pa-

ad debita perfolvenda? Refpondeo: dicen-

tientia fcutum fit tortiffimum contra ejusmo-

dum eft, quod tanto magis debet vacare ope-

di minas & convitia, idem author fequentibus

tibus bonis, quanto priusinfüititmalis. Nam

£ 68 .

Thomas verbis indicavit: Jz/z suuquarm fecurus es n

ut S. Hieronymus ait, fubitus calor longum

Kemp.l.3. bac vita, fed quoad vixeris, femper arma fpiri-

teporem vincit. Hinc cum quondam S. Ger-

]';5, mOl'. e

€.35»

- tualia tibi funt ueceffavia : Inter boffes vevarzs,

trudis peteret a Deo & Sponfo fuo Chrifto, ut

——

€2? a dextris €r a fruiffris impugnarvis, f evgo

peccatorum füuorum & defectuum nonrecor-

[«

m

s:01 uteris undigque [cuto patientie , non evis diu

g,y.dea

daretur amplius, rapta eft a Chrifto in coelum,

matu

fKine vulueves. Infuper fi nouponis cor tuum fixe

& cum velte laciniis & centonibus confuta

inmes cumieravoluntate cun&apatiendi pro-

coram Patre coelefüi apparuit; ubi, quam-

pter ime,uon poteris ardorem idum fufliueveynec

primum Chriftus proea peroravit, & pretium

ad palmam pertingeve Deatorum. Oportet teev-

vitze ac fanguinis obtulit, derepente vettisil-

goommia viriliter pertraufive, CT potenti manu

la, in qua omnes illius defectus diftin&te re-

|— M —c:-.- Mu -N

uti adverfüs objeGia. INaw viucenti datur man-

prefentabantur, lamina aurea, inftar chryftal-

—

--

712, €P tovpenti veliuquitur iulta mi[eria.

li lucida cooperta fuit.

Nec male alii id ip-

fum per viatorum exemplum declarant, qui,

AXIOMA XV.

ubi fe tardius proceffiffe, & focios longe an-

te fe reliquiffe advertunt, praecedentem tar-

Omnis tevra , & nulla tevra nobis pa- —

Jtrz*a eff.

ditatemi celeritate curfus compenfant. Hinc

metrito S. Ignatius fuos his verbis hortatus

a fzpe memorþaþtus, P. Vincentius Caraffa

.

*

eft: Quocirca per Sefum Chriffsm vos oro, €r' in ep.de

|

[

inepi

ft. ad Societatem, fed & Seneca epift.

obteffor, ut uullum ungquam ia diviuo offício te- Perfe&.

28. idem confirmat dicens: Cum bac per/ua-

porem admittatis , quaudoguidem avcuim fran- ^9'

Jfoue vivendum efl. INon fum uni angulo za-

gitvemiffo; &contra, utfacra Paginatefta-

£us, patrz'a mea totus bic muudus eff.

tur, auima operantium impiuguabitur.

Prov, c.13

Hä

--

tis

Exegefis.

AXIOMA XVII.

ft

P, Vinc,

Illic ftatua haeret, ubi erigitur , nec illo

N',Q—mzlis virv , talis oratio.

(

Caraff ep. verfum, ubi olim elt fi&ta, magis, quam alio

Sic noftrum quemlibet par de-

a Martinus Braccharenfis in Maximis &

It

cet omnem ad locum, collegium, habitatio-

Sgneca in Proverbiis.

nem facilitas & zequalitas: nec majorin pa-

triam, quam inaliam partem propenfio. Om-

Exegefís. :

D

Ad

Quia ex abundantia cordis os loquitur.

]i

nis terta & nulla terra nobis patria eft.

omnes. vocamur, ubique gentium pari ftudio

Hincidem Martinus colligit, quodimago ani-

&t

quvandos.

Unum, fi qua nobis patria, coe-

mi fermo fit; & ideo merito dixerit non ne-

it

mo: Loquereadolefcens, ut videatma te.

Aper-

üt.

lum eft; ubi nos Pater verus , ubi paterna

hzereditas exfpectat.

Omnis zeque cognata

tius vero hanc caufamindicavitThomas Kem-

eu

natio, gens omnis una eft, adoptionis divino

penfis, dum dixit: Quare tasm libenter logui- t y.c.o,

fe

guuv, €? zuvicem fabulamuv: cum tamen vavou, z.

jure, fraternitate Chrifti Jefu, patrimonii ae-

t

terni promiffionibus confiata.

Hinc iterum

ffue leffone confcientie ad filentium vedimus?

2deo tam libentev loquimur,quia per tmultas lo-

&p. roT,

Seneca, magza , inquit, €? penero/a ves «f

bumatus auimus: . mullos fibi poui uifi commu-

cutzones ab invicem confolari quevimus: €5?

mes, C? cum Deo terimiuos patitur.

Primum

cov diverfis cogitationibus fatigatum optamus

velevare,

Et multum Iibenter de bis , qua

bumilem non accipit patriam Epbefum, aut 4

lexaudriam, aut fi quod eff etiammum frequen-

multum diligimus, vel cupimus; vel qua uo-

Vltls

tius incolis , Jatius telis folum.

Illi patvia

bis contvaria fentimus , libet logui , €9 co-

M

.Ita

gitare.

eff , quodcuuque fupevue univer[a circuitucin-

ten

git.

Hoc omne couvexumy, intva quod jaceut

AXIOMA XVIII.

las

suavia cuem tevris, intva quod aev bumanuis di-

In Societate obedientemy €? fan&utn effé

Ino

vina fecevueus etiam coujungit, intva quod di-

una ves fuut.

.' e&

ut]

Jbofíta Numina attus fuos excubant.

a P. Vincentius Caraffa lib. 2. vitge cap. 6.

[:

ubi author vitee fic lo

AXIOMA XVI

uitur:. Supereft

mihi de obedientia dicen

d

um, quam tanti

Subitus calor longum teporem viacit.

faciebat Vincentius, ut affirmaret, legum,

pi

g

It

a S. Hieronymus in epiftola ad Paulam,

preefidumque obfervantiam & fanctitatem,

pen

per hoc eam ad fervorem in fervitio Dei

diverfa quidem effe nomina, fed rem ean-

tf

dem.

Propterea ut erat hujus perquam ftu-

animans, ut, quod per teporem praeceden-

Do

1

tem neglectum eít, per fubfequentem fer-

diofus, ita nunquam eum quisquam vidit

üor

ab ipfo Societatis ingrelfu ad finem usque

vorem chxompenfetur,

Vl

s

Tituus. XII.- Afcefg

141

vitae , id elt, fpatio 45. annorum vitium

AXIOMA .XXL-

3 S.Thom.

ullum, etiam levem contra obe

-

dientiam ad-

æ ln ep. ad

mittere.

Nou qui fe ipfum commendat , ille proba-

,

tus eff , [ed quem JDeus com-

Exegefís.

$hendat,

Ratio eft, quia ex una parte fan&itag in

'ta S. Paulus, quod etiam Jeremias con- 2. Cor.xo,

charitatis, & aliarum virtutum ei fübordi-

- firmavit, dicens: Sana me, Domine,

V. 18.

g.l

natarum poffeffione con(iftit; ex altera vero

fazator.

Saloum qme

;

C. I7e

quouiam laus 22ea u es.

Jaüc, €9 faleus ero; !;-f-,

e

e

.

S.Greg. obedientia, te(te S. Gregorio: $o/a vivtus

l.35.m07. 62. w2 virtutes ceteras menti infevit , in-

értasque cuffodit.

Hinc & a S. Auguftino

Et B.

Exegg/ïs.

p - r

suatev aliarum virtutum appellatur.

Quia laus vera fupponit perfe&ionem o-

-

$. 7. dear- Catharina Bononienfis dicebat:

Quis dubi-

P

mat,

zare poteff de fua falute, ff vitam finiat in

peris, propter quod aliquis laudabilis effici-

tur; atqui hanc perfe&ionem non cognofcit

obedientia, qua fuo Dowiuo familiorem facit,

is, qui fe commendat , cum merito dicere

quam ulla alia virtus.

Itaque qui vuit eri-

"—— RES .

gere bonum sedificium, accipiat illam pro

poffit cum S. Paulo: E fi. t&ibil mibi com- x. Cor. 4.5

eo

5

Jeius fum , nom tamen propter boc juffifica-V.4-

)

fuo fundamento, & credat firmiter, fe melius

tus fa. — Cum ergo folus Deus hanc per-

—

falvandum per illam, quanm per ullam poeni-

to-—

fecionem cognofcat; ille. folum probatus

——

tentiam, jejunium & contemplationexp.

cenferi debet ,

quem Deus commendat.

Hinc reéte S. Auguftinus dixit: Securizas In Pfal,

[|s

AXIOMA XIX.

[

laudis in laude Dei eff ; ubi laudatov. fécurus

06

efd, ubi nom timet, ne te laudato erubefcat.

Totum fummut , totum perfectum.

Merito ergo dicebat S. Francifcus: Qmwan-

]

v iney de

a P. Vincentius Caraffa in-epiftola ad

fum unusjuisque eff im oculis tuis

j taægum

j Derfed

;

Societatem fic loquens: Auttor erat Hie-

€, C? non amplius.

ronymus Paulino, nihil ia fe mediocre ef-

j

fe contentus effet :

totum fummum , to-

AXIOMA : XXII.

tum perfe&um defideraret. Non difpari a-

ltor.oyg

nimo S. Parens nofter fummuüm nos virtu-

Qui gaudet laudifus ; perdit la'udes.—

3

tis apicem fpreta vult mediocritate prenfa-

It

a Wigo de tranquill. animi cap. 7. cui e-

£

tiam S. Auguftinus confentit, dicens: E/ S. Aug.

confectari.

e, & divino fultos auxilio p*erfe&iiïima

fe bumilemy, efd nolle laudari 2u [2 5 qui ergo ii a

Je laudarz' appetit, þper&us. effó convincitur.

ä&ege/z's-.

E xege/is.

Quia fummos fumma decent. Hinc S.

David templum Deo zedificaturus dicebat:

If

aravi impenfas domus Do-

- Non enim poteft laudari , qui vult laü-

— Totis viribus pr

^

0

:

dari. llle laudatur, cujus bona jactantur.

98Zi; mom enim

suni prepavatur babita-

Qui autem vult laudari, non folum vacuus

e

2270 , fed Deo.

Preeterea ficut jaculatores,

d

ut centrum metze facilius, certiusque attin-

eft vero bono, fed infuper plenus magno &

diabolico malo ; nimirum magna arrogan-

gant, femper paulo altius collimant, ita per-

tia.

Non ergo laudatur.

Hinc re&e Wigo

" Ls

fe&ionis ftudiofi, ut eam affe

quaptur, afi. al-

citatus dicit: Contemptus, aut parvi habi-

1ot b

tiora defigunt .anvimum.

tus doluifti? Hoc ipfo contemnendum, ac

T

parvi habendum fuiffe, & ideo jure id fa-

l

AXIOMA XX.

&um demonfttras.

Nifi enim contemnen-

Ü

Jéd fe vebus fübmittere

dus, ac parvi habendus fuiífes , contemni ,

J

Non ves ÁAB,

oporvtet,

aut parvi haberi nequaquam timuiffes, aut

"

doluiffes.

Hoc enim ipío folo, vel maxime

J

- Nft. 1. 5.

It

a S. Ignatius dicere fo.litus/ , tefte Ribade-

contemnendus, & parvi habendus es, quod

!L

C€. 1I.

neira; In rebus gerendis illud inprimis

id times, aut doles.

Prorfüs non timet

tenendum, utte rebus, non res tibi fubmit-

vilis haberi, nec contemni, niíi vilis & con-

tas: hoc eft, ut rei gerendase, non tuze com-

temni dignus.

moditatis rationem ducas , negotiorumque

AXIOMA XXII.

utilitati diligenter fervias & tempori.

Quidgu-id agamt bomiues , intent

Exege/is.

Ccab ommes.

o : judi- |

e

Quia, cum negotiorum felix fucceffus

ntd

plerumque ab opportunitate temporis de-

I't

a -comniune pröverbium , & re&te, quia

iff

tefte S. Auguftino : — Offfcium noffrorum S, Aug.in

pendeat, atque adeo ea differri non expediat,

f

nifi te illis accommodes, & fuo quzeque tem-

uon initio, fed fine penjandum efh , wt fcilicet Pf, 118.-

]

pore adminiftres, confufio ordinis, & nego-

zom tantum ff bonum eff, fed precipue ff bo-

tU

tiorum, atq

ue adeo infelix quoque?uccef—

quin eff , propter quod faqmus » COpzZLeIus.

d

e

fus fequetur.

: S.3

Exe.

u

142

Bi&liothecæ Aanualis : Conciounatorice

irum [umus, — Ifla, mi Luciii (addit'Seneca)

(

Exegefis.

fa

condenda in animum [unt , ut contemnas volupta-

Quia cum homo ad Deum, velut ultimum

tem ex. plurium alfenfione venientem.

: Multi te

db

finem , amandum & honorandum creatus

laudani.

Kcquid habes, cur placeas tibi, fiis

t

fit, nifi omnia ad illius gloriam per bonam

a

er, quem multi intelligunt? — Introrfus bona tua

intentionem ordinat , nullius momenti e-

[pe&ent.

Ideo Democritus reCte dixit: Unus

(

íj

runt, uti re&e agnovit idem S. Auguftinus,

Bene

2V

milhi pro populo , €C9 populus pro uno.

1,«

aC

Idem füp. dicens:

Quod bona intentione non facis , non

&ille, quisquis fuit (ambigitur enim de au-

c.6.Matt, fibi proderit; quia, quomodo feceris ,. non quo-

&ore) cum quaereretur ab illo, quo tanta

adi

modo evenerit , tibi imputabitur.

Jrat

diligentia artis pertineret , ad pauciffimos

perventurz? .Satis [unt, refpondit, mihi pau-

zil

AXIOMA XXIV.

a

7

" [ati: unus, fatir nullus.

f0í

Quid fir, interefl, nom quid po[fideas.

X

AXIOMA XXVI. |

jrova lf

a Martinus Braccarenfisin Maximis. Hinc

r p

$. Àug.c.l,

It

Facillime 4donu

; eris, fi ea vitaveris , qua

contraSe-

S. Auguftinus dicere folebat: Senti de /fu-

vituperaveris.

cundin. .

gu[lino, quidquid vir, modo

hazret.

fola xin oculis 'Dei-

con|cientia 96 0s accu[et.

idem Martinus Braccarenfis in. Maxi- H Lomas

Ü

E

1S

Et ideo pius afceta quoque monet: Kemp l.r.

Kxegefis.

Übique profectum tuum capias; ut fi bona c,2s.n.5.

exempla videas, vel audias, ad imitandum

Ratio eft, quia omnia bona terrena cui-

accendaris.

Si quid autem reprehenfibile

Ita(

que tanquam difpenfatori conceduntur: Un-

confideraveris, cave, ne idem facias; aut fi

lii

de non tam exiget Deus ab eo, qüid concef-

aliquando fecifti, citius emendare te ftudeas.

kr

ferit poffidendum, quam quomodo illud di-

Sicut oculus tuus alios confiderat, fic iterum

s

fpenfaverit, atque adeo quid fis (an fcilicet

àb aliis notaris.

2

bonus, velmalus difpenfator) intereft, non

KExegefir.

quid poffideas; cum etiam ille, qui pauca

Matth.25. accepit, auditurus fit: Euge ferve bone €9 fi-

Quia in aliorum a&ionibus confiderandis

!

V. 23.

Epi&.c.1r

delis, quia fuper pauca. fuifli fidelis, [uper mul-

plerumque fatis oculati, & feveri cenfores fu-

lm

1

Ench,

ta te conjlituam

Hinc fapienter Epictetus

mus, utpote ab amore proprio non exccecati,

fen i

monuit: Nulla aliena prseitantia efleraris a-

quare fi ea, quze inaliis vituperamus, diligen-

&i

nimo.

ter vitemus', non facile ullo vitio fuccumbe-

Si equus femet jactans diceret; fum

mll

pulcher: ferendum effet.

Tu vero cum in-

mus; fieque boni efficiemur.

ipla

folenter gloriaris, te pualchrum equum habe-

ficut

re

Quid

'AXIOMA - XXVII.

fcito, te bono equo fuperbire.

i bo

igitur eft tuum? — Ufus viforum.

Quapro-

Nihil. izipudentiur. auima. cupiente in. va-

deten

pter cum in ufu viforum ita moratus fueris,

nitatibur confoveri.

H

quemadmodum natura poftulabar, tum effe-

It

a Wido de tranquillitate animi c. 10. ubi

Y1S

reris , tum etiam aliquo tuo bono læ:tabe-

etiam do&ctrinam hanc fimilitudine mox

0

fubjicienda aptifüme declarat.

AXIOMA XXV.

Exvgrfir.

uM

Non' quam lii glaceas , [ed qudlibu:,

Cs

Quia cum rogas Deum;, ut non auferat tibi

15, f

O flude.

aliquid, cui inhaefifti cupide; idem eft, ac fi

mulier a viro fuo, in ipfo adulterio deprehen-

n to

ta iterum Martinus Braccarenfis in Maxi-

mis; ubi etiam addit: Maximum in eo

fa, cum debeat petere veniam criminis, roget

potius, ne interrumpat ei ipfius adulterii vc»

vitium eft, qui non melioribus vult placere,

(tia

fed pluribus.

luptatem. Non fatis tibi eft a Deo recedere,

nifi ipfum ad hoc inclines, ut ea, quibus cor-

Thutr

rumperis fruendo, augeat, confervet, & co-

Que hæ

Exegefis.

aptet; id eft, formas corporum, fapores &

temae)

Quia cum plerique hominum miali ünt,'

colores? quse eft adeo impudens 1nulier, ut

tGD ïla

& fecundum/affe&um judicent, placere il-

dicat viro füo: Quaere mihi illum, aut illum

QéS Qu

lis non poffunt opera bonorum ; atque adeo

cujus confuetudine fruar; quia placuit miht

0 Bs

ilis difplicere laudabile eft; folum ergo

plus te; alioquin non quiefcam. Tu tamen

hoc facis viro tuo, ideft, Deo, cum praeter ip-

Sidü

proborum judicium attendendum-eft, Hinc

lw

C€.57.

re&te Epictetus monet:

Cum facir áliquid,

fum aliquid diligens, id Ipfum ab eo petis.

"nv

quod faciendum «[fe flatuifli ,. munquam dimo-

Cum dicis Deo, da mihi hoc aut illud. Hoc eft

gmens

de^

venrir a propofito , tametfi inter id agendum

Cer.

dicere, da mifii, in quo te off:ndam, €9 a te forni-

H

con[picis, futurum, ut vulgur de eo [ecur ju-

Cum enim aliquid aliud ab eo, quam

dicei. . Nam [i gerperam. facis, rem ip[am fu-

ipfum petis, ipfa petitione tua fcelus eituum

& defecionem ab eo oftendis, & nefcis. Mife-

gr.

Sin reffe, quidl eor vererit, qui mon ve-

ht

o reprehendunt.

Nec male Epicurus apud

ricors vindicta, fi fponfus fponfam fuam ad-

Senecam fic fcribit :

Hac ego mon multis,

ulteram deprehendens, ea tantum fubtrahit

11?18 E

lbid. fed tibi;

ffzti: enim magnum alter alteri thea-

ei, quibus ad fuam tu; pitudinem abutebatur.

Qs

Quam

hi Jj

Titulus X1II.

"Afcefis.

143

Quam vero impudica & inverecunda eft ipfa,

fed bene finivit.

Sude laudantur exordïa,

fi ad injuriam hoc accipiat? Nulla alia fere

tibi eít caufa dolendi, nifitalis: ideít, de fub-

Jed finis proditione damnatur.

tracüs libidinibus tuis.

Ipfi ergo dolores tui

| Exegefis.

!

arguunt libidinestuas, ita ut non fit opus aliis

Quia, ut re£te S. Gregorius dixit: Zzcaffum t, z. mor,

teltibus. Hzec folet a fponfi oculis quzelibet

bonum agitur, fAante vite terminum defevatur;

la

inverecunda & impudica mulier abfcondere:

quia frujfva velociter currit, qui prius, quatn

lacrymas, quas pro damnis, quze contingunt

ad metas venevat, deficit. Hinc merito S. Ber-

adultero, & quas pro injuriis ab adultero, fibi

nardus dicebat: 24bsque pevfeverantia , ue€ Ep. xag.

irato, illatis fundit; ipfas quoque injurias, fi-

qui pugnat, vicloriam, uec palmom vitlor coa-

militer &gaudia. Videnunc, an id faltem tu

uitur: vigor virtutum confumrmatio eff.

erga Deum facias, an non aperte coram eo

"h

0

lle perfeverantiam , nec obféquium merce-

pro damnis adulteriitui, ideft, mundi hujus,

dem balet , uec beneficium gvatzam , uec lau-

jer.3.v.5. lugeas, & depro

fperis exultes. Zrozs er.

ao WJZ(-

dem fortitudo. Denigue nom qui inceperit;

lievis mevetvicis fada ef tibi.

Jed qui perfeveraverit usa

3

ue in finem, bic [al-

us evit.

1;*"Täomas

AXIOMA XXVIII..

AXIOMA XXXI.

^ Kenplt

Occafío bominem fvagzlem non

a C.Zf.H-So

qualis At , offendit.

JVullut coufeium peccatorum tuorum magis

N

imueris, quam temetipfum.

a Thomas Kempenfis l. t. cap. 19. dicens:

!Jï

n

Ita fzepe citatus Martinus Braccharenfis in

a

Quante autem virtutis quisque fuerity me-

Maximis, ubi & caufam addit: 24/ium po-

$

lius patet. occaffoze adverfitatas.

Occafiones

Zam

T

£es efuggrg ; l& HUguau

]

que bominem fvagilem aon faciunt , je"af,

Exepefís,

?ualis fft, offendunt.

Exegefis.

Hinc re&e Epi&etus: Pædagogo pue;'os Ap. Bufie,

nos tradiderunt parentes, qui ubique obferva- n"anar.v.

dis

ret, nequidlzederemus : Jeus autez 7am viros €9 ** 3-2

lU«

Hincineadem occafione, v. g. fe&andze vo-

luptatis, alius per contemptum illarum inger-

infitze conícientice cuftodiendos tradidit, quae

il

tem fibilaudis, meritorum, & aliorum fru-

quidem cuftodia & confecratio nequaquam

Il*

contemnenda eft, quia & Deo difpliceret, &

étuum copiam parat; alius in fcelera per ad-

K

miffam voluptatem proruit, & grandia mala

conícientize ipfi nos hoftes efficeremur. Un-

ipfamque damnationem fibi accerfit.

Unde

de & Poeta canit:

mi'ttitur, Juvenalis

ficut diligentibus Deum omnia cooperantur

. .Exemplo quodcunque malo com

atyr, Ig.

in bonum; itaiis, qui eumoderunt, & offen-

ipfi

dere non verentur, univería in malum cedunt.

| D.ifplic;et k;vau&ori; prima eft h

vc ultio,

quod fe

AXIOMA XXIX.

| Judice nemo nocens abfolvit

ur, improba

i

quamvis

0X

ÜOmnium malorum vadixg meum ac |

it urna.

1uu.

Gratia falläci Proetoris vicer

ta Marti.nus Braccharenfis in Maximisv di-

Quam ob rem Biasinterrogatus, quidin

vita metu careret? refpondit: Bona conícien-

cens: Quietiffimam vitam agerent in ter-

tia; econtrario vero infernus quidam & car-.

ibl

ris, fi duo haec verba a natura omnium re-

cer anim?e eftrea confcientia , tefte S. Bernar- S. Bern.

ic

fum tollerent; meum .-:c tunm.

do.

An Cant.

ferm. 23.

her

$. U.

Exegefis.

oge

.De Axiomatis ad Proximum fpectan-

[ VC*

. " Quia omnes lites ac turbationes mentis o-

ete

riuntur in nobis a concupifcentiis noftris; at-

tibus.

[

que hzec ipfa concupifcentia (inordinata in-

AXIOMA I.

(0-

telligze) nihilaliud eft, quam mei & tui appe-

s

tentia; ergo merito dicitur , iis fablatis homi-

Da hi animas, cetera tolle tibi.

f, üt

nes quietillimam vitam ducturos, ficuti de fa-

Ita Rex Sodomze obviam veniens Abraha- Gen.c.4;

lum

&o Beati fimilem vitam ducunt; eo quod

mo ex hoftium fpoliis, nihil aliud praeter v- 2t.

non reperiatur apud illos meum ac tuum ;

mihl

captivos reductos acceptavit, ut in facris vi-

ynett

frigidumillud verbum, & quidquid eft malo-

dere eft; quod di&tum merito ab iis, qui cu-

et

rum in vitam noftram invehens, innumeraque

ram animarum fufceperunt , obfervari opor-

p

petl

$,

gignens bella, utS. Chryfoftomus in oratione

tet, utícilicet per curam & laborem nihil a-

oct

de $S. ?hilog'onio loquitur.

liud quzerant, quam ipfarum animarum falu-

tem & lucrum.

furni-

AXIOMA XXX.

quam

tuurt

| In Chrzffianis mom laudantur exovdia ,

Exegefz:.þ

Jed . finis.

yie

Y

Quia cum omnium divinorum diviniffimum

al

ta S. Hieronymus l. 1. contra Jovin. his ver-

iït,tePce.S.DionyüoAr*eopagita, cooperari Deo s,Dionyf,

gl

bis: /Von qugruntuv in Chriffiamis initia,

infalutem animarum , majorapudipfum gra- c. 3. de

at

Jed fimis €? perfeverantia. Paulus male capit,

tià iniri non poterit, quam*h'uic ipfius vo

iun- £41ér,

tatL

Quadm

uHM

Bibliothece |. Mauualis Coucionaiorue

]

$, 6t

r

Chryf. h.5 tati, quoad ejus poteris, velificando. Etfz im-

phiciforibus , fed omnium praepofitorum cor-

phyb !

Lad Cor.1 genfas gecunias pauperibus eroger, plus tamen ef-

dibus infcribatur, tum ad tanti, tamque excel-

feceris, fi unam converteris animam, aurea Chry-

lentis herois laudem ac commendationem,

foftomi vox eft. Imo majus effe miraculum cen-

tum vero ad przeftantiffimam Rectorum om-

1J3. Dial, fet M. Gregorius, predicationis verbo, atque o-

nium inftitutionem! quem namque is fum-

€. 17.

- rationis folatio peccatorem convertere, quam car-

ptum ferre, quam impeníam ultro fuftinere,

hem,.a2

E

ne mortuum fu[citare.

Amplius quid dicam:

curamverefugiífet, utzegrisfieret bene? qui

——

majus hocopus, certe Deo pluris eft, quam

& Mygdonias opes, & Arabum gazas, Croefi-

que divitias, 1 forte fuppetiviffent,etiam mini-

L

ipfa coeli, terrzeque creatio. Avesfcire, quo

id pa&o? Laboris utrinque impendium at-

mi familiaris fui folatio, falutique vel compa-

P148.v,;tende. Ecce ipfe folum dixit, €? fa&a funt, ip-

randæ, velcuftodiend?e ftatuerat erogare ?

fe s2andavit, €9 creata [unt. Non lic in praefen-

ti animarum negotio: pluris hae ipfi, puta

Exegrfis.

lib t

fanguine pretiofiffimo, vita quiu ipfa ftetere.

| Rafio á 'quæ ad hanc charitatem movebat, Ribad,l.s.:

C. Z'

Sane quo in pretio, cenfuque apud Deum fit

erat, quia, cum liomo egrotart cayit, raro aliquid €- 9-

alienze falutis adminiftratio, ipfe admodum

boni potefl. in. aliorum utilitatem facere; quando

Salvator nofter iis apud dile&um Dilcipulum

vero [anus e[l, multa bona potefl praflare.

Quae

q

p

verbis luculenter expreffit: Propterea me dili-

caufa fuit, cur Pyrrhus Rex Epirotarum, cum

git Pater, quia ego pono animam meam, u£ iterum

Diis immolaret, non regni fui dilatationem,

aut contra hoftes vi&toriam , non opes, aut

[umam eam ; itaque exemplo meo c2eteri ho-

mines redivivi, zeternum mihiconvivant. Ubi

gloriam, fed fanitatem tantum petere foleret,

notant San&ti, minime eum, ut poterat, dixif-

tefteCoelio Rhodigino; & Albertus Auftriusib.z.c.a4;

interrogatus , quzenam effet jucundiffima pof-

Y. 17»

Joan.1o. fe; Propterea me diligit Pater , quia in principio

omnia ger me creavit, fed ; quia ego pono ant-

feffio, refponderit: S«nitas, cujus thefaurus tam

mam tueam , pro recuperandis fcilicet anima-

pretiofus ef , ut quidvir potius gerpeti debeat ho-

bus perditis; ut hinc difceremus, nihil plane

mo. quam eam fibi eripi fimat.

Neque verbis

coelefti Patri hoc opere effe antiquius. Unde

hunc fuum affet&tum magis, quam operibus

& Do&or angelicus in illa Domini verba pau-

declaravit S. Ignatius.

Accidit, cum ipfe

S. Thom.

ä:]

lo ante pofita: Sicut novit me Pater , €9 ego a-

graviffime langueret, & ad ilJlum fublevan-

f

Joen. 10.

gnofco Patrem, €9 animam mueam pono pro ovi-

dum, Patrum, qui Romze tum quidem eraut,

Y. I5.

bur meir, obfervat, Chriftum non hoc tantum

precibus cogeretur, temporaneum Vicarium

(s5 5

Wa "

"velle, fe Patrem ea cognitionis plenitudine

admittere, omnibus, quae domefticus Mini-

agnofcere, qua Pater norit ipfum (jam enim

fter adfereferre ex praeicripta officii fui regu-

q

Matth.11. alias dixerat, nezzo novit. Filium; nifi Pater ; ne-

la deberet, in Vicarium rejeüis, illa tantum

y; '27.

que Patrem quis novit, nifi Filiur) fed,.quemad-

exceperit, quae ad curam falutemque eorum,

ä

modum obfequens filius, fi cujus fa&ti caufam

quizegra effent valetudine, pertinerent; hzec

enim ad fetunc quoque referri volebat. Addit

rogetur, reddere hanc folet: Ego emim movi

vero idem Ribadeneira ad rei tantze confir-

|

Patrem meum, quafi dicat, fic ei placere, fic vel-

leipfam novi; ad eundem modum ergo Chri-

mationem, quod ipfe hac'in párte fuerat ex-

ceptus: Cum, inquit, zegrotanti mihi denotte

ftum , qui fe animam füuam pro ovibus fuis

(rem fcilicet nobiliffimam pro re nihili ) po-

fanguis ex brachio effet extra&tus, cuftodes-

]u

fuiffe dixiffet, caufam hujus rogatum, refpon-

que, qui excubias agerent, lgnatius appofuif-

fet, reliqui vero fe quieti dediffent, ad multam.

furum fuiffe: Egoagno[co Patrem, hoc eft, per-

novi voluntatem, adeoque voluptatem Patris

noctem, aliis dormientibus, bonus foilicitus-

mei, & quam ipfi fint in deliciis hze oviculze:

que Pater vigilabat.

Bis terve mifit, qui

brachium exploraret , circum ligatumne effet

hoc adeo me fubigit, necinvitum, proiisdem

' vitam ponere. Acres igitur hoc ipfum nobis

commode, nefortefoluta vena fanguis efllue-

ad captanda animarum lucra ftimulos fubji-

ret, &fubitum (quod nonnullis evenit) inte-

zi

ritum afferret, & erattunc ditctus Ribadeneira

lo

cere debet, noffe tantam propterea apud Deum

gratiam inirj.

Quare haud injuria D. Chry-

circiter quindecim annos natus.

Imo conti-

&

Chryf. de foftomus id, quod Dominus Petrum tertioin-

git non raro, ut alios excitari nolens , aut

at

B. Philog.

Rüm, 3

at

& deN

n

a

terrogavit: Zmas me? totiesque affirmanti

Íomnum eorumiinterturbari, ipfemet proefer-

M

'fabjecit: Pa[re agnos meos;. fic interpretatur,

tim Novitios, tanquam minorem fui curam

D

Dei Jo.27

gerentes adiret, &, num bene haberent, bra-

tit

quafi ei diferte dixiffet, hunc, quem dicis tuum

mei amorem, factis oftendas volo ; animabus,

chiumque tuto colligatum foret, inquireret.

ii

inquam, quasfanguine meo mercatus fum, pa-

Alias duo tyrones, unus Hifpanus, Gallus al-

hi

fgendis, fovendis, confirmandis.

ter, utauétor eft Daniel Bartolus, vix pedem lib."g..

in domum intulerant, cum in morbum inci-

AXIOMA 1l ..

derunt; erat autem res familiaris admodum

anguíta, plures domi variis morbis proftra-

Pluris facienda eft [anitas Fratrum corporalis,

|

ti, quare fuit, qui eos cenferet ad nofoco-

quam omnes 1undi thefauri.

mium deportandos, donec valetudinem re-

ä

In

It

a S.Ignatius dicere folebat, tefte Ribadenei-

cuperaffent: -Nequaquam vero, nequaquam

ral.5.c.8. quod dum enarravit Lyrzeus, in

id fiat, ait virfan&us: An domi noftrz locus

Ve

non erit eis, qui mundum toture pro Deo

üt;

hzec verba prorupit: O aureum viridfanctiffimi

juxta ac prudenti(fimi apophtegimia, dignum

reliquere? Quseratur locus, illis profpicia-

Qu

que pro-

profecto, qpod non Alïollmis cgjusdam Del-

1»;—ut,l & Deus propter illos nobis quo

videbit.

Tituus X1II. Af;ej;s.

145

S. Greg, Videbit. Hinc märifö S.Gregorius: Bosiin- nasnoftras, & confilia eorum, quibuscum a-

in Paft.

quit, re&ores. etfi 2am futmma coutemplando ap-

3

gimus, viriþus effe accommpdanda. d

la

petant, neceffitatibus tamen iufirmantium cora-

patiendo mifcenturs — Quia tunc ad alta cbari-

Exegefís.

la

zas mivabiliter furgit , cum ima proximorum

Qüia ficut, fi ultra debitam menfuram fclo-

^

ad feé mifericorditer attrabit, C? cum benigue

petum oneretur, rumpitur; ita fi plus, quam

l

defcendit ad infima, valenter vecurrit ad fum..

oportet, ab iis, quorüm curam füfcepimus,

750.

3

exigamus, plus illos deftruemus, quam zedi-

AXIOMA TL

ficabimus. Hinc S. Ambrofius ait : 24Ztev tnc 4.

a

cum potentibus qsnundi , aliter cum tuediocri- Coloff.

Gu&ematjo ep

crucifixio zotazue, Hon re -

bus, alitev cum bumilibus agendum eft .. aliter

L

differunt.

iterum cum smanfuetis, aliter cum iratis, qui-

lib r. vit, 1ta P.»'—«Vincehtius Caraffa dicere folitus: Of-*»

bus cedeve opovtet. — Quo in genere iterum

t Rihad.l.g; |

laudatur S. Patris noftri Ignatii prudentia,

"

€7 svl ficia gubernationis in Societate funt. crux

- ^. quaedam, fimilis cruci Chrifti, quze fpeciofum

qui voluntates ac naturas eorum, quibuscum

h

agebat, feftive odorari, ambitiofis fplendida,

titulum habet, fedfupralpinas. Et fpinarum

avaris utilia, voluptuofis jucunda proponere,

quidem pun&urz fentiuntur, tituli vero ap-

T

parentia fola delectat, fed non fanat vulnera,

& fuo, quod ajunt, hamo vel efca quemcun«

ly

que pifcari folebat.

Atque ut bonus agri-

i

nec mitigat dolorem.

cola non tantum re&as ac fruéctuofas arbo-

d

;3

s

: Exegefís.

res, fed'etiam depravatas, neque ita fertiles

USbo C ol

colit, easque adminiculis erigit, vel circum-

)*

- Tales fpinze fant follicitudines & anxieta-

cidendo caftigat, vel fub aliena latentibus

2

tes varize de rationeDeo & Superioribus me-

umbra coelum aperit, vel telluris vitio labo-

ln

diatis reddenda ;

de fuftentatione fubdito-

rantibus mutat locum; fic ille rerum diffi-

Dis

rum ; de eorundem defecibus curandis &

cultate nunquam exterritus ; difpiciebat in-

NS

füpportandis; de muneribus Ordinis re&e di-

primis , quodvis ingenium qua ratione tra-

ye

fpenfandis & obeundis; defzecularium odiis,

&andum effet , iisdemque morbis faepe pro

murmurationibus, & perfecutionibus perfe-

varietate naturae, non diverfas modo, fed &

t

I

rendis; ratione quarum merito dicere poffunt

contrarias inter fe medicinas attribuere con-

Uf

Gen. 250

Superiores cum Rebecca: ..5 fic mibi futu-

füeverat.: Ut veraciter dicere cum S. Pau-

Y. Cor g.

V. $2o

vum evat, quid necejjé fuit coucipere. . Multi-

lo poffet: :Quazbus oim

.

Vo 2àe

l«

uia fa&us futy ut otu-

L

Vs

que nunquam fufcepturi fuiffent hanc crucem,

1nes faær&ffi f(t!vafa

m

nifi Simonem, feu obedientiam in ea por-

n,

tanda focium & adjutorem haberent.

*

! Dïlz'ge, G die, qued vis. |

AXIOMA IV.

ig.ic

It

a S. Auguftinus dicens: Semel tibi frace-

| ;

Tr. 7

in

f

Cbarz'tas ee pruäeiztizz facizt, ut omm'u?n |

M

ptum precipitur :. Dilige ? fac, guod vis.

r.' L]

X

natzonutm fmus.

Sive taceas, dile&ionetaceas; ffve clamas, dile-

ep.r.]o,

)ie

€.3

..'

a P. Jacobus Laynius fecundus Societafiä

&iotie clames ; - fve emendes, dilelione esnendes ;

65

[

Jfve parcas, dile&lione parcas..

Radix £ fft

ul

Jefu Generalis in epiftola ad Pe

"

m

intus dile&lionis, non potef de iffa radice uon

am

;lïüum anno ;5 52 fcripta.

bonum procedere.

üs

".

Exggæyz's.

Exegefis.

vqui

Rationem hujus doctrinze dedit fenex ille, fs y;;.pp,

lt

. Qui enim per pfudäntiam fibi þræügit le-

qui dicere folebat: Sz quis cum butailitate €r ls. c.15.

U

gitimum finem, nempe folum Deum, &hunc

tt"

tiniove injusgat. Pratri aliguid facere , fértuo

à

folum etiam per charitatem quzerit, & ample-

ipfe , qui proptev Deurn egrveditur, facit Fva-

J

&itur, eundem in omnibus etiam inveniet,

tvem. 1lum [ubjetum exiffeve , €? impleve,

Yti-

atqueadeo nullam perfonarum diftin&ionem

aut

attendet, fed dicet cum S. Paulo: /Voz ezin

quod fuerit imperatum; ff quis autem volue-

Rom. 3.

vit jubeve Pratri, €v? boc uou fécundum ti-

fet-

V. 22,

eft diflinlio Judai &* Gracis nam idem Do-

TutOYe9g) Dei fecevit, fed contva per autbovi-

"m

zuinus otuniutn , dwves in omues , qui invocant

illum. Unde & verificabitur illud Philofopho-

tatetm voleus fibi im eo poteffatem defeudere,

a

Deus, qui videt occulta cordis, non permite

ret,

rum axioma :

ue funt eadem cum uno ter-

tb eum audire , wvel facere, quod jubetur.

;al

à

tio, Mt etiam eadem intev fe. —

Quod a Deo ef?, cum bumilitate £? obfecva-

,

t20ne imperatur, quod autem ex poteffates

a

AXIOMA V.

cutà furore C** pervtuybatione , utpote quod a

lum

Cum proximo agendum , ut, cum fclopeto.

maligauo eff..— :Nimirum leniter caffigatus ex-

da«

bDilet révereutiam caffiganti, afperitate an-

oco"

ta S. Francifcus Borgias dicere folebat, uti

tem nimie incvepatiouis offenfus, mec iucre-

It

in vita ejusdem 1. 4. c. 8. refertur; quibus

pationem vecipit, nuec [alutem , ut re&e S.S. Profp.

l.2, de vit.

jam

verbis indicare folebat, ficut minorem quan-

Profper dixit. Aliam ejusdem doctrinze ra-

T

titatem- pulveris in parvulum fclopetum ,

tionem dedit ipfe Deus , qui quondam $.

Lanciz.

contempl,

quam in magnum imponimus, ita doctrinas

.D'eo

Matiæ Magdalenze de Pazzis dixit: 44«

WiVIÉ opufc x,

icia

' f'e- fol, 81.

n

R.P. qum. Bibl. Man. Tom. 1.

d

146

— Bibliothecee Mamualis. Comionatoriæ

felix [pivitus, qui bodie vegnat iti terra; eff i-

smeliovezma facevets - tales fuffine

;

[4

le S. fguatii: quia ejus fülii im conducen-

suelioves facias.

^ Ea*'zmn, tu£

) dt

dis amizmabus ad Deum precipue procu-

vast dave notitiamy quantà momenti fft agere

Exegefis,.-

COHv I' þl

Nam blasphemas Medicum, defperando

(i

cuim Deos4uia boc exereitium facit, ut cum fa-

J!

cilitate ves arduas ample&antur ,. propter lu-

zegrotum.

. Tam facilis enim eft ejus fani-

)

suen, quod accipiunt a Deo in oratione.. Alias

tas, quanta illius in medendo poteftas & . be-

eidem Beatze oftendit, fe in fpiritu S. Joannis

nignitas. Vide, ne'propter opus hominis

k

ij

Evangeliftzee, & S. Ignatii mire fibi compla-

contemnas opus Dei.

cere, quod uterque conatus fit per viam amo-

[

AXIOMA IX.

i

ris homines ad fuum ultimum finem perdu-

t

cere; additque, hanc complacentiam toties-

fibi renoyari, quoties S. Ignatii filii eundem.

Curam, non curationem exig

; 4

it ab Opf-

f

Yaviis Deu;'.-

f

modum in convertendis peccatoribus tenent.

Bene itaque notet hanc do&trinam Opera-

It

aS. Bernardus ad Eugenium fcribens: 'Noq

1i$.4. de -

confid. 2.

pfï

rius, certoque fibi perfuadeat, hanc viam &

li difhdere, inquit, curam exigeris, non cu-

ul

VYatlonem.

compendiofiffimam & efficaciffimam effe ad.

Denique audiflis curata babe il-

peccatores convertendos, id quod olim ma-

(ias ; & uon cura, pel fana um

H

(4

jores appofito apologo fignificarunt, dum fin-

Exegefis.

hi

xerunt, folem & aquilonem quondam in cer-

tamen veniffe, uter eorum majoribus viribus

Quia zon ef? n Medico, femper velevetut

t

ut eger. | Zdt melius tibi propende tuis. . Pau-

& potentia polleret ;; cumque ad.hoc certa-

qlh

men finiendum communi confenfu decrevif-

lus loquitur : Plus omnibus laboravi, uon ait,

Pä

fent, eum pro fortiori habendum, qui viatori

plus omnibus profui, aut plus omnibus fru&li-

ü

[

tunc forte prope ipfos tranfeunti pallium ci-

fícavi , verbum infolens veligiofifftme vitaus.

tius erepturus effet.. Aquilo mox magno im-

"dlias autem noverat bomo, quem docuit Deus,

j

petu flatuque viatorem invafit, verum plus

quia umusquisque [ecundum . laborem accipiet,

EEE

W

non effecit, quam ut viator ar&tius fibi pal-

z0n fecundutm proventum.

Jta quafo €? tu

ts 1

lium adítringeret; fed cum fol paulatim ra-

fac, quod tuum efd ; nam Deus, quod fuum.

LA

dios per pallium immififfet, ita viator incaluit,.

efl , faciet ;. [atis absque tua anxietate &* fol-

q/

ut fine alia violentia ultro pallium abjiceret..

licitudine curabit. .Planta, vigay fer curam,

(

Simile quid experiuntur operarii, qui ra-

& tuas explevifli partes: . [ane iucremeutut,

dios amoris divini in animarum fibi commif-

ubi voluerit , dabzt Deus.

UPi fovte nolue-

farum pectora jaculantur, ficque efficiunt, ut

vit, tibi deperibit nibil, dicente Scriptura:

J

ultro malas confuetudines exuant, dum iite-

Reddet Deus iiercedem laborum fau&lorum.fuo- Sap. xe.

tea ii, qui per violentiam afperarum incre-

VYUlm.

Securus labor , quein zullus valet eva-

pationum id efficere conantur, nihil aliud

cuare defectus.

Quod ipfum etiam B. Virgol.4. Rev.

obtinent, quam ut exafperati animi pertina-

S. Brigittze olim fequentibus verbis infinua-" €**I-

Iu

cius in fuis erroribus vitiisque perfeverent :

vit: «mici Dei non babeut attediari zn fev-

nimirum non fruftra Chriftus fuis Apoftolis

vitio Dei: /ed laborare, ut bomo malus fiat

d&

Matth, xi, dixit: Difezte a tne, quia mitis fum, €7 bu-

snelior ; &? bomo bonus veniat ad perfectiova.

1

jen

V. 39.

tiiiscorde, €? inveutetis ve

^

quigm in anitna-

INam. quicunque baberet voluntatem fibilandi

ten

/us vefiris.

in aures omnium tvan[euntium , quod Jefus

Y&

Chriflus effét vere. Filius Dei , €9 facieudo

AXIOMA VIL-

conmaretur, quantum po[fet, ad aliorum cone-

g

uta, //, quod alios doces, tili

ver/Aonems licet nulli, vel pauci converteven-

11105'

Qratar:m le p

3

£ur , aibilominus eandem mercedem obtinevet,

(in

3p/i perfuaferis.

ac & omnes converterentur , ffcu? per exem-

B um2

3. IQ

plum dico tibi : ff duo mercenavrii ex prace«

B C

ait

Ita Martinus Braccarenfis in Maximis,.

Exegefís.

. pto Domiui fodevent montem duvifamum ,. &5

fijo!

alius izvenivet aurum eleum , alius vero ni-

7

Quid enim prodef? bomini, f um've;jimi

bil.

]füi propter labovem & voluntatem di-

suundum lucvetur , anitme vero fue detvitmen-

m

gri e[feut equali tievcede.

HO»I]

um patiatur? Id quod facit, qui, quod alios

Iub

docet, ipfe non obfervat.

Hinc fapienter

AXIOMA X.

if

Serm, 18 S. Bernardus: $2 fapis, ait, concbam te ex-

fiy

füp. Cant. Jifebis , €? nonm canalem ; bic fiquidem pene

Ad- comverfiotem animarum aptior eff Lo-

Iu

fimul vectpat , €? effundit ; illa vevo , donec

uus Orater , quam difertus Con-

»

cionzatov.

ling

Yl

daé£at, ffue fuo d(mmo communicat.

pleatur , ex[peclat , €P fic , quod fupem&unf

It

a P. Vincentius Caraffa 1.2. c. 13. per Ora-

AXIOMA VIIL

torem hoc loco intelligens virum orationi

—

ac contemplationi deditum.

Talis effo erga omnues , . qualis erga te

Quod ipfum etiam S. Bernardus indicares, Bern,

veritas exiffit.

videtar, dum ait: ZVagc autem manent tríatp. 1ox,

ta

a Wigo de tranquillitate animi cap. 15. ubi

bec: Fevbuta, exemplum, oratio; 1jor aw-

It

l

addit: Qualeín te fuffinuit , G9* amavit, ut

fem borum oratio.

Exe-

Tüwlus X1II. Afefts.

I47

Emgæf*s.

Exepejis.

- Yib. de

Ratio eft, quia, ut S. Juftinianus fapienter

Quia, at S. Chryfoftomus ali&ubi notavit,

tompunc, advertit: 242 assque gi*atiæ adiminiculo qu:s

C€O011, I.

compuiat Deus voluntatess , ubi nom inveuit

prafümerve audeat, polfe facere quidquam, di-

cente Dosino; fie w mibil potejiis facere?

Jfcultateis ; hinc etiam in antiquo proverbio

dicitur :

INam quamovis bouo a fe, de fe ali uid bomi vale-

ret, nibil omniuo valet in altero; quoniam li-.

Si delint vires, tamen eft laudanda ifoluln-,

tas.

jevo quisque uteus avbitrio, fue poteflatis eff,

Wennman fchon leiítim Werk

nicht viel,

affenfum prebere fuadenti. 24n non veróa pof-

füsus veluti femina ja&are , anmunciave fatu-

Ift doch zu lobn der gute Will.

vai felicitatemy G eterua fepplicia? minume

Et vero quod clarius exemplum pro con-

famen corda compungere, aniumtn fleeve, 2a-

firmatione hujus doCtrinze adduci poteft,quam

Peviorem auditum aperzre, affeuim pvomove-

Chrifi, imo & ipfius Dei; quis enim nega-

ve, gratzam infuudere.

Hac folius Dei fuut,

b l

re poterit, honeftiffimos & fumme laudabiles

! Coníid, à

per coufenfux audientis ? vecipientis. Quen-

fuiffe labores & conatus, quos pro falute cu-

4dmodum isuber de celo cadens terram imebriat,

jusque hominis procuranda fufceperunt? &

€9 eam gevininare facity ac dave femen feveu-

tamen in quam multis conatus ifte fuo effe-

2i, C? panein ad imanducandum ; fic & gratia

&u deftituitur ?

Unde imerito Catholicus

celeffis, cui in buimauumi cor labitur, vigat il-

quidam Poeta cecinit :

Jud devotionis dulcediue, thadefacit compunclio-

s

ts vove, & pev Jautia defideria virtutum, at«

fïtcju-—e infejïït*io

Facä quantum poteris, tua

que bonorum operum fecuuditatei prodacit ad

* gufta,

publicum , quatemus iutuenies ayuofcant , noa

Csetera fupremo cun&a relinque Deo.

l-

n

ex iufvütluofa avbove, fed de lateute divina be-

Sic nivea intrabit mentem pax alma qua-

nediclionis radice , umiver[a laudabilia geffa

driga,

)

podive,... Provfus bumanus inutilis ef avboris

)

£runcus, fi nom intvin[ecus gvatia, Dei opere-

j E*-Eætos pariet femper amica ches

Hoc eft:

1.Cor.3. Zur. Unde S.Paulus ait: Ego plantavi, A-

V. 6.

Will& Wwahren Fried des Gmüths erhal.ten,x

Ppllö ricavit, Deus incrementum dedit; at-

qui hoc incrementum magis impetrat bonus

ue, was kanft : lafs Gott

ä

Meinfs gut: th

. Orator, quam difertus Cd;nc'iOI.;;ator.

Walten

x

x

;

.*

-

.AXIOMA XÍ. -

AXION

A XIIÍ.

4

,Fïres tua& amici ag

.dn c»äkberfhtione ingvelfus alius concedeudus,

is /äkt.iant äme]ïciif ,

quam iajuriise.

exitus fibi vefevoaudus.

()L 4. ReV-

| : Ita MartinusBra;ccal;enüs'i'n»lVIax—imis.«'

S. Ignatius , de quo fic loqüitur Daniel

l U

G2l

Ita

*Exegvf:z*s;? |

Vartoli lib. 4. $. 36. folemni fuo carmine

admonebat,id a noftris fieri hominibus opor-

i

. L.2. Offic. : Quiz, ut Tullius fapienter advertit, benevo-

tere, ut fermonis ingreffum 'xternis facile

h

- lentia beneficiis capitur maxime; fecundo au-

concederent, exitus fibi refervarent; - quafi

temloco benefica voluntate benevolentia mo-

l

vero acceptum quodcunque fermonis metal-

. vetar, etiamfi res forte non fuppetit.

lum auro tingere, atque in illud vertere, u-

h

jjn

Hom, 8^.

Et S. Chryfoftomo tefte: eeztem balentes

trorumque »fummopgre intereflet.

magzs beneficia,quam peae ad mandatorum obe-

;

Exepefís.

dieutiam attvabunt. Cujus eíficacize rationem

^

Serm. 23. reddens S. Bernardus: JDabitoperam [/apiens,

Qui verbum dulce (id eft, gratum audien-Ecd, c, s.

inCant.— ait, maledicos capere beneficiis atque obfeguiis,

ti, quale vel maxime eft, quo de rebus ip- v. .

II.

fius fit fetmo) multiplicat amicos, C? miti-

,

mouitisque falutavibus, &? ovationibus pro bis

ad Deuim.

Nen cejübit ejusmodi carbones

gat 2niuicos.

Et ut S. Ambrofius fapien-1,2, Offic.

An

ll

n

ignis congerere fuper caput maledici.

ter advertit: Vibi] taza utile, quam diligi ; c.1.

non tibi captus ille videtur , qui fuffufus ora

uibil tam iuutile, quam uon amari, — taque

rubore, quippe proprium erube(cens judicium

id agamus, ut omui fedulitate commendemus

ipfe fuze confufionis & peenitudinis teftis eft,

exifitmmatiouem , opinionemQue mofiram , ac

five quod oderit hominem amore dignitfi-

prituuin placiditate snentis, ex animii benigni-

mum ; five quod dilexerit tantam verbo &

tate iufluamus in afftflum bominum ; popa-

lingua eum, a quo fe diligi opere & veritate

levis enitm CT grata eff omnibus bonitas , ni-

l

bilgue, quod tam facile illabatur bounuis fen-

velíero eft expertus. |

ffbus.

Ea, ff manfuetudine snorum , ac faci-

AXIOMA Xil.

JVitate auimi, moderatione precepti , €? affa-

an

p

bilitate Jivmonis , verboruzque bonove , pa-

Magnzarum revut etft fucceffas nom fuerit,

boneftus eff 2pfe couatus.

teuti quogue feviuomum, vites, modeffieque

üd;uvetur gvatias zucredibile, quautum pro-

cedit ad cumulum dileclionis.

Hinc S. Fran-

l-eS, cht

ta idem Martinus Bra

5

'ccg;'enüs in citati*g

'1'4 e

P. I0f«

X

cilcus Xaverius ad P. Gafparem Barzzeum

2

fic

l

; tm Tom. 1.

R. P. Loln. Bibl. lK

1j

"

Bibliothece Manuahis. Coucionatorie

148

el

fic fcripfit: Pravor cujuspiam moves emenda-

omtibus, cov mmibi tramsfroit, tantantque piee

at

turu$, non prius manum ddimovebis, quam

tati mee violentiam facit , ut mon poffr non

Le

intimos ejus per/pexevis fenfus.

Itaque ma-

ei grattficari, €? sanus porvigere ob gu/fus,

len

guopere tibi fuadeo , ut primum odoreris, at-

queim ex eo, quod totus a tmne pendeat , capio.

fat

jNV ERE LA URE NU RI NG a

que invefliges, an is vitto aliguo , aut mentis

Et meritos d enim artifex, qui opus ali;uod

Micams

(

perturbatioue occupatus , ab omni falute ab-

jrecipuum ad artem fuamy 67 ingenitm in

r

Jovreat.

$2 ira, aut quavis ttoleff ia pertur-

eo oflendendum fecit , cupit illi fuam perfe-

Jatum fenferis, fupev[edezdum evit ttonitoris

&ionem dave, cavetque fedulo , ue quis ditío,

officio , €? affztlus animus inffmuatione qua-

vel facto snale id tra&let ; Cv fi forte detri-

dam ac dulcedine ovatzouis deliniendus: Ubi

mentum paffum eff , omui modo reflaurare ffu-

eum vedegevis im ditiomem , obnoxio ad arbi-

det; quanto mümus Deus patietur , ut bomo,

triurn tuut2 eges [alutis impoues , quecun-

in quo omuem fuum amorvem €9 fapientiam

H JORhOI

offendit, uom pereat, fed ommem pevfedio-

r hifl

gue epus eruut , plaue apertegue præfcri&es.

m

AXIOMA XVI. '

uen acqui rai ?

.j

jl

d

AXIOMA XV.

Tantum per mos opevabitur Deus, quantum

ïï

lille

fe mofira im eum fiducia exteuderit.

uantum mos addidevisgsus ad füudiumm, tau-

tibü

tum ile ( Deus) apponet ad ad-

fi

1j

a S. Bernardus in Pfal. Quz babitat : cui

It

jUtovzut.

Qu

jf

etiam S. Cyprianus confentit, dum in ver-

ratà

Deut. c.11ba illa Deuteronomii: Oogzs Jocus, quesm cal-

It

a Caefarius lib. 3. ad Monach. uBi etiam

addit; Quanmtum zos appofuerzimus ad dili-

Cedr

V.24» |

caverit pes veffer , veffer erit; fic loquitur:

tolé

es. vefler utique [pes vefira evit., €? quan-

gentiam , tantum ille addet ad gloriam.

tumcunque illa proce[fevit , obtinebit.

qi

ia

Exege/is.

Y

bt

Exegefis..

Quia Deo faltem in omni opere ab eo im«

qde

Rätignem hujus do&rinze indicavit ipfe

perato cooperari debemus, juxta illud S. Au-

Blof.c.11. Chriftus S. Mechtildi, dum dixit: Perplacet

Y

monil,

mibi videre borizes coufideztes de mea bonita-

guftini: Qui creavit te fine te, mon falonbit

K

te féne te.

Atjue adeo merito ille tantum

ld

te; talis enim quicunque eff , €9 in boc per-

fevevat , fingulariter eum zn bac vita remu-

probet auxilii, quantum nos per cooperatio-

nem noftram promeritos fuiffe,advertit. Hinc S, Hier.

&0&

nevabor, €7 ig alteva uberrimam ei werce-

S. Hieronymus dixit: /z promz/fs veritatis

gt

$1

dem couferam.

Et quanto plus de mue confi-

*4 hu

bl

det, tanto plus etiam a 1e coufequetur s. ime

nemo dubstet. Sit bomo, qui effó debet (id eft.

ldL

0f

cooperetur pro viribus) €9 ei addetuv om-

b2

polf/ihile enum ef, ut, quod quis faucie de qme

credidit, &v confegui [peravtt , nion obtineat,

nia, propter quem fa&a fumt ompia; led &

abb

S. Gregorius in Moral.ait: 7^45to fpes ia Dco S. Greg,

tus;

cum boc ipfum ego promzferüm.

Mibi igitur

fídat , qui grandia a me ex/petlat. — Alias ve-

folidiov fuvgit , quauto pyo illo (Deo) gra- in moral,

Vf

ro S. Gertrudi dixit: Fzdwcia illa, quam bo-

viora quzsque pevtulevit ; quia nequaguam ve-

L

&

tributionis gaudium de ateruitate colltgitur,

750 in tue folo colloca? , credendos po[fe,. fcg'-

quod uon bic pia tribulatione [eminatur.

7t, 5.19" velle sue ipfum fiduciahiter juvare in

£

$

PAASGOIL A

-

, UI nc I, L

.Faüa afcetica. xcompieö?*'ens. |

|

TI'GQL

ov

bus :

PROOEMIUM.

CTed

de

tiam hoc loco per fa&a afcetica non in-

tao videatur, modus eam facilitandi de-

hi

monftretur.

Unum tamen hoc loco Lecto-

lx

telliguntur quaecunque aCtiones , pize

CIten

& laudabiles , fed heroicze, & gene-

rem premonitum velim; mirari videlicet,

rofam fui vi&toriam involventes, nec

aut vegre ferre eum non debere, fi exemplum

dTner

V0Ca

ex quocunque motivo huiano elicitze , fed

a&tiogis afceticze & heroicae hic propofitum,

ardenti perfectionis ftudio imperatee; qua-

in alio quopiam libro meo, przecipue jam e-

n

narratum invenerit; nam ficut idem nonnun-

tdo

Jes fat multze hacin parte, ea intentione e-

narrabuntur, ut, quoniam exempla magis

quam condimentum pluribus cibis immifce-

Fida

movent, quam verba, etiam hoc fubfidio

tur; ita eadem quandoque hiftoria ad diver-

v

non careant afcetze perfectionis ftudiofi. Quo

fos fines obtinendos proponi poteft; ficut

Cond

vero efficacior fit haec ipfa fa&torum afceti-

paífim in libris hiftoricis videre eft. Alibier-

es

Pa(e

corum enarratio, brevem cuique fa&to glof-

go fi enarratz funt hiftorize tales , commu-

fam fubjungam, qua vel preeftantia tantze

nem cum aliis finem, titulumque habebant;

m

act.onis breviter oftendatur; vel aliorum de

hoc loco autem ex comfnuni illaruma acervo

pall

excerptae & felectze, folummodo, prout heroi-

]

ea judicium indicetur ; vel ü difficilis imi-

X

»

ceam

Wi

Titulus XIL.—. Afiefis.

149

eam fui vi&oriam continent, proponentur,ut

velit amari, quod füumme cavent; & horrent -

earum przeítantia & pulchritudine ille&us

immodici rerum creatarüum amstores. iHinc

Le&or, fi non ad omnimodam, faltem aliqua-

proclare Nierenbergius: Quid befitas , o a- Jo. Bufeb,

lem imitationem accendatur.

Utveroetiam

uima, qui necefjario te amat fideliter, ut a Nieren-

!

facilius inveniantur ezedem, vifum eft, hoc

mes eum, qui perfide fovfitam te amabit? m berg.14.

D-

quoque loco ordinem alphabeticum obfer-

Jeliciter amabis boua, que ff amet alius, iva-

P

rat, c.9.

Vandulïl.

fteviss aut bomines, qui fü ament alium, come

A.

buveris.

Z"Amor Dez ammunis eff dolove £? cu-

a

vis: qui, quod ametalios, gaudebis ; &v quod

FACTUM 1.

eutn ament omues, optabis.

Hec Dei fuj-

)

cientiffima bouitas eff , ut amet omues, €» a-

"ffiuentia — bevoica.

metur ab omuibus cum mullhus ja&urva , vel

Jo.Rho.l. E-feroicae plane abftinentize exemplum $.

amantis vel amati, féd cum omnium tmajori

7. var hift,

Jeannes Gualbertus fundator & incola

gaudio.

Reliqua imbecilla €7 modica fumts

Vallombrofani monafterii reliquit.

Locus

que nom fuficiunt amave duos, welamari a

CI 7b a. I.

ibidem erat in media abietum [ylva pera-

duoüz(s ; /ige nlterim Jaude..

l

L

imenus , cui ab :eítu non timeas obumbran-

FACTUM l.

Á

tibus undique ramis. Fonsibi purus, & il-

limis fupina erumpit vena , fed colle&is a-

4dmor beroicus admirandus.

quis, depreffoque in orbem folo nulla elabo-

ratam induftria pifcinam implet.

Huc cori-

Ma

ria Vi&oria Furnaria Ordinis S. Fran-—)/ö.Rho-'l-

cedebat Joannes, cum urentem fitim amplius

cifci, cum tenerrimo quodam amoris I* 6137

tolerare non poffet, neque tamen parato, at-

fenfu erga Deum afficeretur, ubi ab homi-

que innocenti remedio utebatur, verum ut

nibus confceleratis aliquid in eum peccatum

illam falleret, pedes ac manus frigidario illi

audiret , magno edito fufpirio, veri(fimis»

fatis habebat immergere, animumque pul-

que fuffufa lacrymis, non aliter, ac fi telo

4

cherrimo vicinorum montium ac vallium pro-

je

i&a effet, concidebat; quod animadverfum

fpe&u paululum recreatum in Deum erige-

attentiores focias virgines reddidit, ne ad

ij

re. Idubi fecerat, arido hiantique ore abi-

eam trifis unquam

traret.

| hujusmodi fama pene-

re confueverat.

je

Quam generofa fuerit hzec victoria, vel ex

. Nimirum Gum'amanä amatum perinde ut

i,c $ B.

eo zeftimes, quod, cum obje&ta praefentia ma-

fe diligat ( hinc amantium cor unum, & a-

Averten- gis moveant fenfum, quam abfentia, hoc ip-

M

qduim,

nima una dicitur) graviffimum malum, qua-

Íío magna opus fuerit violentia ad appetitum

le eft peccatum, perinde ab amato, quam

ab amplectendo obje&o tam fortiter fenfibus

abblandienti avertendum.

Unde & Epic&e-

a fe abeffe cupit. ; . Hinc Magdalena Caraf-Idemex.g

fa, matrona Neapolitana, eodem authore

15 (itg,

tus ad fimile fa&tum excitans dicebat: $ ve-

r". m muf u

tefte, fi forte inter colloquendum violatam

bemeuter fitieris, frigidam bauflam exJpuito;

ab impiis hominibus adamatam Numinis Ma-

ac zzgmz'nz' dicito.

[

jeltatem audiffet, turbari primum, ac velu-

ti improvifo attonita malo pallere, ut aman-

FACTUM l1l.-

tem non negaret ; tum fubducere fe ab alio-

"dmor beroicus pie infamiens.-

rum confortio, atque abditum in conclavé

fecedere, accuratisque precibus ac fuppli-

1deml. z.

Maria Magdalena de Pazzis cum totis

€, I. n. I.

5.

cüs divinam iram diligentiffime criminofis

precordiis Deum acceperat , quod illi

deprecari.

Noverat, Deum optime amari,

frequentiffimum fuit, curfare per domum,

fi ejus charitati vel inimicos ipfos commen-

obvias forores apprehenfa dextera ardenti-

damus, quibus dum ignofcit, fuo in amore

bus verbis ad amorem excitare, hortum in-

triumphat Deus.

gredi, fpatia citato greffu conficere, identi-

dem fucclamare: O Amorera! ad seris cam-

P. Henricus Henriquéz e Societate [e- Ibid.n.xr.

pani turrim accurrere , illudque totis con-

fu vero dicere folebat , inferos non ideo fe

nixa vitibus pulfare cum ilis Vocibus: Ex-

deprecari, ne deterrimis poenis cruciaretur,

citemus mortales omnes, ut amorem hunc

quas fibi fuisque fceleribus debitas non igno-

ament.

raret: fed ne infanas illas voces contume-

it,

O amor! fi mihi ferrea vox, quam

vocaliffime profe&o inclamarem : . Amate

liofe in Deum debacchantium confcelerato-

hunc amorem , mortales amate.

Adh»c

rum audiret, quibus profe&o amanti nihil

"

ardoris haud tolerans, brachia & finum fri-

intolerabilius effe poteft.

Quem eundem

gida immergere, ac fpargere confueverat.

fenfum etiam S. P. Ignatio fuiffe , varii aus

n-

Hec illa in ipfo zeftu charitatis, quze eximo

thores teítantur.

cordis, oceani inftar, effufa animoe faculta«

rn

it

tes, minoris prudentiae fines omnes obruit ;

FACTUM IV

eadem, cum fibi relinquebatur, mirum quan-

)t-

Gz/l?gatio p

orporis /imgulaviter

un

ta modeftia eos ignes diffimularet, quorum

bevrozcá.

*

pallido in ore cineres gerebat.

0

Nimirum hsec efít genuina folius divini

L'elix virgo Barbeïiana luftrum integrum [dern l.7,

- pernox pefpetuo egit, &, cum acriusc.5. n5

w

amoris proprietas, ut gmatum etiam ab aliis

a

fua

150

Bibhothece Janualis . Couciouatorimg

fua jura expofcenti naturze concedendum fuit,

dio iadulgens, fexaginta fex fupra fexcen-

g'

de die oculis paululum connivebat.

tas & fex millenas plagis per horas quinqu

S. Petrus Alcantaranus Ordinis Minorum.

continuata diriffima Havelladnnc lacerabat ;

fdeml.7,

€.5. 1,6

cella ufus eft anguftiffima quatuor paffus in

hunc eaim numerum totldem a Chrifto to—

leratis olim flagellorum ictibus,

facrum ef-

profundum, tres infronte, adeo humili, ut

;;'

ipfe, qui procerus elfet, ere&to cor pore ibi

fe dicebat.

I—Iu us ille moris cum plures

Pho ,

eífe non poffet

fomnum cepit reclinato in

haberet 1m1tat0ies tam zegre daemon tulit,

j

tigillum a pariete prominens capite, eique

ut miris modis minax æbïïeri ere conaretur.

f

per quadraginta annos fesqui hora tantum-

n

modo fe perinifit, quamguam fefe pugnacif-

Hzec exempla non eo fine propofita funt,

fime fomnus ingereret.

'Tunicam ex lami-

etc

ut undeqmque imitemur (neque enim cui-

nis ferreis ftanno tenuiffime illitis, quas mit-

vis pumiliont conceffum eft gigantium vefti-

tit Germania (lattam]Italivocant) minutim

gia intrare) fed quam vere dixerit nonnemo:

$

D

pertulis, obverfisque ad nuda membra pun-

In atüove t0n vivitur fize dolore: atqueadeo

&iunculis ,. fquammatee in. modum loricze

illum, fi occafiones patiendi ultro a Deo non

ter ]

R H OE n

&i

contextam feptem annos indutus habuit, ut

offerantur,. aliunde eas accerfere, ut fe tan-

reliqua afiliétationum vulgata interim dilli-

to efficacius probare poflit amator ;

ficque

qll?tl

mulemus; quate minime mirum erit, quod

veriticetur dictum illud pii afcetze :

Quanto fihóm.

p

traditam a Therefia lecïmus arida,

& ar-

caro inagis per aflitldonem attevitu

tanto KempJ2.c.

Inhs

boris cortici fimillima (,ute vix obdu&a offa

Etc.12.

Jpiritus einptius (in amore) m&amz.jzr.

r

fs.

homini fuperfuiffe. -

"Paficca. Crogia loricam

nonnuuguam 1g tautum confortatar- C? afje-

hii

Tian

hamis confertam pondo fexaginta nudo ap-

Gu tribulationis &* adverfétatis , ob amorem

Ibid. 1.I2. preffam corpufculo geftavit.

Pifcinve con-

couformitatis cvucis Chrzfüi , ut fine dolove

Ecd.g. ak(

f

glaciatze fpinas injecit, feque nudam fuper,

ex tribulatioze e[]e| nom' vellet :

- Quoniiain

tum maxime ningente coelo; in vepribus nu-

zauto fe acceptiorem Deo credit, guanio ptu-

8-

da f2epius membra volutavit, ac etiam fom-

va & praviova pro eo perferre potuevit. iNon

n

num cepit: candentibus laminis, aut titio-

eft iffud bomznis virtus , jäd gratia Chriffi,

ht

mbus non femel fe aduffit ,

larido aut fevo

que tanta poteff , & agit in carme fragili :

igne guttatim ftillantibus excoxit. :

Capillo

ut quod maturaliter feinper abborret, & fu-

—R

Te de trabe füfpendit, gravi ad pedes alliga-

£it, boc fervore fpzwzus nggwdzatur, & d-

to pondere ; aut pedlbus de eadem trabe

lzgat

pendens fub11m1s, capillis pondera innexuit,

FACTUM V.

fumoque ex accenfa fübtus palea excruciata

eft.

|

H

Caizjlmetm bezfozm.

Ibid.n.14.

Bhíc1o

S.Maria Magdalena de Pazäls cyhcmm in-

oannes Perezius Ordinis Prædrcatorum Rho. l.5.

3 lnis

Q

duit fpinarum aculeis cánnabinze infutis a-

j

l

cum in Ordinis petitione Depius a Priore c.13 n.lg-

füm

deo horridum, ut ne afpe&um qu1dem ferre

Cæfarauguüam Conventüs muita caufante-

IZ

poffent voluptates,; cum illa iteratim perfodi

repulfam tul iffet, reícivit tandem fcabiofos,

tiof

fibi pe&us ac latera libentiffime toleraret.

aciemicorruptos dentes fraudi fibi fuiffe. A-

Eadem nudo pede detrita in tunica, fub Jove

T oU RE

E

dolefcens, qui pradentiam Priotis invalidam,

Sem«

frigido ac ningente, in preces incubuit tanta

& religiofis laboribus minus aptam valetu-

fiüs

patientia, ut

licet diro a frigore intume-

dinem inde fufpicantis, minime intelligebat,

Dd

fcere, ac crüentari crura, pedesque fentiret,

ratus,:/eum foedo afpectu offenfüm negalfe ,

leta nihilominus perfeveraret ,

ac demum

frlat

quod petebatur, domum revertit, dentesque

H

Qt,

nivibus propemodum ebruta ; v1x fefe inde

ad unum ommnes evellit, atque ad Priorem

agere poffet.

adiens conítantize miraculo , novoque elo-

r

!l de

l

Ibid.n.15

quentize genere edentulus validiffima virtu-

Cornelia Lampugnana juíía a marito cho-

te caufam perorawt & vicit.

Ucp., fedt

reas ducere, ut eam faltandi voluptatem in

üm

dolorem verteret, cicerum duri(fima crepi-

Usque adeo fcilicet verum eü quad com.

Tituà

dis indidit, quze faltu teneros in pedes ada-

85,

&a acerrimum doloris fenfum, quo faltandi

muni proverbio circumfertur, conítantiam

:

effe potentiffiumum pro gratiis impetrandis

Quis

vindicaretur licentia, excitarent, ejus cer-

fund

te vim cum ferre non poffet ,

huqul animo

dvocatum, ut non immerito ipfe Salvator

Chriftus Luc. c. 11.. quomodo efficaciter o-

güs

' coepit, & collapfa inter manus ancillarum re-

Quan

lata eft. " Sed parum hoc eft, vincam in eo,

randum fit, auditores inftruCturus, parabo-

lam de amico poft fa&am faepius repulfam

fene

quod fequitur e*(fpe&aüonem Quatuor in-

Em

tegros annos genuflexa duravit diu no&u-

in panibus petendis perfeverante attulerit,

dixeritque: Jco voþzs, €» /f non dabit illi

lgm

que , nimirum precari

legeré, acu pinge-

tufer

re , cibum capere, fomno ubi obítinatier

furgens, quod amicus ejus fét, propter impro-

bitatem tamen illius (& couffantiam) fürget,

Q

incideret, paululum mdulgere de genu, illi

111 V

folemne fuit.

85" dabit ei, quotquot babet tieceffartos.

rop

lbld 11028

Vün

Antonius Corfus Capuccinus cum &

femper jifibiiratus, atque implacabilis, tum

Cnlm

Mul

&eftinato anni tempore incredibili cuidam o-

FACTUM

15f

Tiulus XIIL - Mfafs.

FACTüM VI.

FACTUM VII.

Cantemptus beroicum de]z'd&rz'üm.

Dileclio offenfas pro&imz' bevozce dz]z'

|VILS,

|Lyreus in

oännes Crucius primus Carmelitarum exe

apoph. l. 1

J

calceatorum parens , dum multis exhad-

Ac

hillas venerabilis fenex, & religiofiffi- Penneq,

;ïï

j i

mus eremi cultor, cum fanguinem quon- in líag.

ftis laboribus & verumnis Segobize cum Deo

familiarius loqueretur, feque ab eo interro-

dam exfpuiffet, & quidam ex eo caufam difl-7.n.24

gari perfentifceret, quod praemium pro tot

rogaífet , refpondit, id ex aculeato Fratris

;

verbo ortum effe, a quo nonnihil fuerat con-

laboribus peteret? refpondit: Domüze, pat&

triftatus, voluiffe tamen illud filentio invol-

& contemui propter te.-

vere, & apud fe patienter concoquere, id-

E

que ut faceret, gratiam a Deo pottulaffe, il-

[

Sciebat namque, quod, ut ingeniofe non-

nemo advertit, Deus & homo fe habeant in-

ludque quodaminodo verfum in fanguinem ;

nam tum in ore velut cruorem perfenfiífe,

l-

ter fe comparati, ficut, quantitas continua,

& difcreta; atque adeo ficut, quo'magis

*

quem ubi exfpuit, magna tranquillitate con-

e

uantitas continua, v. g. lignum, minuitur

tinuo fruitus eft. -

P

Hunc gradum dile&io

nis tanti.'f'ecit lumen Ibid.n.25.

J om,

P

er divifionem, tanto magis difcreta quan-

? Kenpda,

titas, feu numerus, augetur; ita, quo ma-

illud eremi , & virtutum palzeítra exercita-

£C

gis homo per contemptum in oculis homi-

tillimus Pimenius , ut in fupremo cháritatis

gradu filentium illud collocaret: rogatus e-

num minuitur, tanto magis Deus per. glo-

*

j

riam ex contemptu tali ipíi refultantem ex-

nim, quo pacto quis executioni mandare pof-

"

altetur.

fet illa Chritti verba: 4agorem bac dilecHio . Jo.15.v»

[

Ecc.3.

Hinc fapienter Siracides fuafit :

nem nemo babet , quam ut animaom fuam po-

(v' 20.

Quanto mapnmus es . bumilia te in omuibus ,

€P inveuies gratiam coram Deo, quoniam

mat pro ovi&us fuz$ , refpondit: Si quis con-

n

tumelia, aut verbo injuriofo appettus, cum

muagua potentia Dei folius, & ab bumilibus

innocentiam fuam verbo verbum reponendo

M

.bonomtur.

tueri poteft, nihilominus tacet, .vimque fibi

i

facit, ne verbo contriftet fratrem , ille vero

D.

pro amico animam ponit.

Unde recte no-

il

tat S. Athanafius, filentium Chrifti coram

FACTUM Vl

|

Pilato tantze fuiffe ad perfuadendum effica-

civ, ut indeinnocentize teftimonium Praefes

: j Däfolatio beroice exoþtam.v

acciperet. . O egregiam patientiam, & fze-

penumero victricem apud homines , apud

Blof. c.to.

idäm Dei fervus aämirandas m oratio-

foo 15

Monilis

Q

w neilluftrationes a Deo acceperat; ea-

Deum vero femper fructuofam, fzepius al«

:

Ite c.;;.mg;

rum ile fe ratus indignum , impenfiífime

. pir.x

tiffime pacis an04 compenfatam.

ie

eas a fe auferri rogabat; audivit Deus ora-

FACTUM

IX.

$,

tionem fervi fui, eumque quinquennio inte-

roice &w fru&uofé fi

gro, in fumma fpiritus ariditate reliquit.

| Dz'vlet?z'ow be

'uz'

[]

Semel amariífime lacrymanti duo Angeli ip-

| prodiga.

fius confpe&ui fefe objiciunt , confolaturi

atus quondam iracundia , quam 'per te-Ideml.r.

*

Dei fervum , ad quos ipífe: Non peto con-

El

z

folationem uilam.

Abunde enim mihi fuffi-

mulentiam conceperat, Sicilize Prorex, c. 3. n-1o»

truci ac plane barbara voce Zingaros omues

il

fit*, fi Dei in me voluntas adimpleatur.

ilico ad capitula columnarum in Periftilio

n

Jo

l, x. de

Hinc & pius author libelli de Imitatione

fufpendi, quafi majeftatis compertos leviífi-

fe&e ad Deum fic loquitur: Domine, non

ma de caufa imperavit. Timentes przeto-

tll«

| imit.c.$2.

riani ac fatellites, ne cunctatio proprium ver-

fum dignus confolatione tua, nec aliqua fpi-

Adefít

rituali vifitatione: & adeo jufte mecum a-

teret in periculum , exequi parant.

carnifex, injeCtoque laqueo , quem primum

gis, quando me inopem & delolatum relin-

fors obtulerat, ad necem trahit. Ille voci-

m

quis.

Si enim ad iuftar maris lacrymas

fundere poffem, adhuc confolatione tua di-

ferari, obniti, Dei, hominumque fidem im-

(i$

plorare, alieniífima loqui a falute.

Stabat

tof

gnus non effem.

Unde nihil dignus fum,

miferorum agmen attonitum, vicina morte,

.0

quam flagellari, & puniri, quia graviter &

cum ex infelici grege unus: Me primum, in-

0

. fepe te offendi: & in multis valde deliqui.

quit, ma&tate, hominique huic fpatium date

Am

Ergo vera peníata ratione, nec minima fum

dignus confolatione. — Sed tu clemens &

animo ad fuprema componendo; . Ego qui

5ïit,l

qmifericors Deus, qui non vis perire opera

hefterna luce divinze menfze accübuerim, non

ill

morior imparatus: Facum, quod dixit, 12e-

)

tua, ad oftendendum divitias bonitatis tuae

in vaía mifericordiee , etiam praeter omne

tusque ac magnae fpei fecurus animam pro

g?t!

fer-

alterius falute prodegit ; vix enim huic fau-

proprium meritum , dignaris confolari

'Tuse

ces eliferat carnifex, cum difcuffa Principis

vum tuum fuüpra humanum modum.

enim coníolationes non funt ficut humanz

infania, fubeunte impise inhumanitatis ve-

recundia, dimiífi omnes lzeti abiere.

confgbulationes.

-

O vere

Ui

.

152

k Bibliothecae Mannalis Comiamtorig

t

l

| L C. 15.

.O vere generofam charitatis victimam, di-

guae impotentia, ultra quam non peccave-

gnam veriffimo Chrifü praeconio : Magorem

rat, fraudi elfet; ad extremum íantte con-

lu

bac dile&ionem nemo baset, quam ut aniinanm

firmans, non abiturum fe, nifi voti compo-

quis ponat pro amicis fuis: quid mirum er-

tem, fibi ut incolumem redderent, pervi-

g

go, fi tam eximiz dile&ioni eximium quo-

cit.

Tum peramanter amplexum , impo-

P(

fitamque mula totam per urbem pari fe-

que in hac etiam vita tot hominum a morte

gl

redemptorum praemium concgiïerit Deus.

cum equitantem gradu circumduxit, ac fer-

d

mones miícuit amiciílimos.

Dixiffes , de

pf

[

FACTUM- X.

vi&is inju

:

agi.

riis triumphum longe» amplifümum

^

ti

Diletlio beroice. iutrepida.

f

Si juxtä S. Auguftinum nihil mirabilius eft

RhO. l. €.

C?

njecerant in cadaverum acervos fpirane

v(

n. II.

tem adhuc hominem diri peftilentis ne-

in rebus humanis ,. quam diligere inimicos:

fi juxta Caffiodorum nihil fortius, nihil ma-

ceífitatis homines vefpillones, in quibus cre-

gis egregium, quam audire noxia, & non re-

bra imago mortis fenfüum omnem extinguit

l

humanitatis. Jacuerat integram noctem in

Ípondere contraria;. fi juxta S. Gregorium

à

virtus eft, coram hominibus tolerare inimi-

ila mortuorum ítrue, mox albente coelo,

t

profundam in foveam vivae calcis plenam

cos: fed virtus coram Deo dilivere, an non

Á

mirabilem merito, , & Deo perinde ac homi-

projiciendus. lbat forte fub illam ipfam fata-

nibus amabilem dicemus S. Villanovam, qui

o ia a

lem horam e Caroli difciplina Sacerdos, Eu-

f

chariftiam fub umbella, facrahymnorum can-

tam infignem charitatis triumphum ab ini-

f

mico fuo reportavit ?

tu, ad zegros deferens, cum femimortuus il-

$ Greg.

le, canentium vocibus excitatus, & labentia

Tar, fer,

in morte membra, cubito connixus, attol-

FACTUM XIL -

dcptup.

AO.

lens, media e cadaverum ftrage lamentabili

Dil&&ia" erga iufirmos. beroica "r

cum ejulatu Sacerdotem inclamat, atque ob-

infolita.-

fecrat, ne divini fe muneris expertem hinc abi-

re patiatur. Inhorruit comitantibus facrum

Al

exander Luzago nobilis Brixieäüä j«aceri-A Tdem l. f5

gï

ferculum pilus, utluridum illud os, & viven-

tem in trivio fenem cariofum, cadavero- c.6. n. 4

tis mortis tabidum fimulacrum confpexere:

fum, Borno nomen fuit, indeptus , fecreto

atSacerdos vi&o, andiffimulato timore, pet

in sedium partero optimam curavit inferen-

dum, lectuloque moliiffimo exceptum per

altam cadaverum faniem intrepidus vadeus,

procul fpe&ante, & vicinum periculum hor-

annos plures, quibus ille fuperfuit, diligentif-

rente comitatu, difertiimum hominerni, via-

fime cii:avit.

Ípfe fervus, iple con'olator

Jenlc

ticoimmortalitatis inter ipfa mortis trophzea

cubiculum verrere:, fordes amoliri ,. le&u-

h2

impertivit.: Et veroquas ille mortes time-

]um concinnare, ligna conferre, focum ex-

firuere, cibos inferre, fcitamenta ex faccha-

ret, qui Superum pariter, hominumque vi-

tam immorta;?m geftaret in manu?

ro praebere, ltomachabundo atque irafcenti,

quafi minus opportune procuraretur , fuavif-

Mirentur alii, excui'fum ab hoc Sacerdote

fime biandiri, & in convitia usque proruim-

|I—2« D — i. — iL — 1

mortis timorem fuilfe, non ego miror; qui

pentem . (quanta eít infimze conditionis info-

enim vitam ipfam, & Authorem vitze porta-

lentia ) aamirabili diffimulatione perferre.

verat, quomodo mortem timere poterat? An

Demum cum aiiquando obiiffet, indoluit A-

non tunc jure cum Pfalmifta dicere poterat ?

lexander, fuo fe fundofuiife depulfum, ex quo

Pfal. 22.

tam uberes ad fe quotidie virtutum fructus

Si ambulavero im medio umbre mortis, mon

timebo tüala, quoniam tu mecum es.

provenirent, jamque de alio fibi circumfpi-

ciebat, fed a magno Patrefamilias, quos jam

FACTUM Xl

collegerat, seternum fruendis evocatus eltt.

Diledlio inimici beroica,

Videri poffet Alexandro dile&tio columnas

duas Herculeas cum infcriptione: ZVoz p/us

Rho.1. z.

Cu

m S. Thomas Villanova hominem de

u/tva: Ítatuiffe, & ideo forte a Deo ad prae-

1;

C $. n. 6.

Clero, quod corruptiffimis moribus Or-

mium evocatus eft, ut qui ratum haberi vult

a nobis fumme confolatorium fuum effatum:

dini dedecori effe, paulo acrius objurgaffet,

ille contumacia elatus in Thomam invehi,

Quamdiu feciffis uni ex minimis sieis , suibi

ficiffis: adeoque ne diffideremus, facto quan-

eique infequi facrorum Quaefitorum in fa-

miliaritatem adícitus effet , nihil Archiepi-

doque ipfo confirmat.

fcopo juris effe, vociferari coepit, adeo in-

IOT R— o o El BI r € »QCu e€ey mj qeee;PoLaCS fT. $5

verecunde, ut, nifi Thomas fe ipfum incu-

FACTUM XIII.

EK.

[4-J]

fans, füorum iras repreffiffet, nonnifi male

Dz'leä?io egrovum bervoica, ficque

[34

mul&atus, indeabiturus fuiffe videatur. Ve-

fecura.

rum peracto a Quaefitoribus judicio ; jubent

illi hominem corripi, atque in vincula duci.

Ferdinandus Panormi Proregis filius focie- tbid.n.s,

| E*Cd, 4

tatem cum adolefcentium nobiliffimis

) lQ

h

Ejus rei nuncium Thomze accumbenti cum

elfet allatum , exfilivit, atque impranfus

coiverat, ut noctu obambulantes urbem, fi-

li

conícenfa mula ad Quefitores accurrit, &

quos domi ab omni fuppellectili imparatos,

L

cum muitis fruítra egiffet, ne mifg'ro illi lin-

aut humana ope deftitutos, atque in triviis

D

abje-

li

h

PX dind

Ves

7 ii-gzlm- XHL Afufis.

353

Üfls

abïä&os inäipï&erentut*-, vel collata pecunia

L

h.

füut, & noueneovum vivitim penerationem 67

UR

,juvarent, vel etiam ad hofpitalem aegris do-

genevationem.,

Sapiegziaws :pforum mavvent

mum ipíi deferrent. Hic Ferdinandus, ut di-

D.

gnitate,fic animi ardore omnibus anteire,pau-

populi, €9 Jaudem eovum nuntiet gccig/ia—

fs

peres fuis ipfe manibus moliri , nullo conta-

FACTUM X.

fer.

gionis metu abfterreri, quod diceret, optima

de

Dileüio bevoice fucunda.

charitatis theriaca munitos, inter nobiles pau-

um

perum Chrifti morbos, luemque non vulgari.

Forte fortuna leprofum ad nofocomium de-

Aloyfius Velasquius nobilem amicum , qui ideml.t.

mulierculge amore infaniebat, cum per3:n.I4.

sf

tulerant, illumque, antequam le&ulo excipe-

fe, tum per communes amicos, vitos religio-

rent, lavare voluerunt domus magiftri.

Ín-

(08;

nis primos, fruftra fjepius monitum, ut fe re-

Qd

vafit Ferdinandus magnze charitatis occafio-

fpicere vellet, tandem fan&ioris hebdomadze

| fe-

neim, pedesque abluere occepit, fed indoles

feria quarta ad fe in palatium evocat; ubi

delicatior foeditatem rei non ferebat; iratus

lüm

adtuit, non jam rationibus, objurgationibus-

NE

itaque fibi, & delicias ulturus, aqua fordibus

que agendum ratus , lacrymarum imbre ag-

ac fanie corrupta os faciemque proluit, ablu-

greffus, tandem, ne pergeret infanire, felicif-

10n

ta fuper hzec ulcera impreffu labiorum exo-

Ils

fime perfuafit: Res profe&o effet admirabi-

Ículatur, egregie victor.

lis, undis, quas charitatis exprefferat ignis,

[

Si juxta S. Ambrofium omnis fumma di-

lllje

victas effe flammas amoris , nii plus quam

fciplinse chriftianze in pietate & miferatione

hoftili diffiderent odio amoeres , atque adeo

fita eft, & nihil tam commendat Chriftianum,

mutuum fibi invicem effent venenum. Ceci-

: $. Greg.

3 Naz.fer.

quam miferatio charitatis ; fi juxta S. Grego-

nerat quidam olim Poeta: Gutta cavat lapi-

' 4 de paup.

rium Nazianzenum nihil homo habet tam di-

dem non vi, fed fepe cadendo; verum in

«moer,

vinum, quam dealiis benemereri; quisfatis

h-

Velasquio tam falutares & efficaces guttze

zeitimet, & depraedicethanc Ferdinandiinin-

probarunt, etiam vi feu violentia eas cavare

firmos charitatem, quam, ut cotonam oleagi-

nam dignius mereretur a Deo olim accipere,

lapidem, ideft, indurata pectora, poffe, fi op-

CUTl* Hem [, f

portune, & de fublimi miferantis animi cana-

Jem' iv 60 n. *

T.J

tam generofa fui vi&toria comitata eft.

li ftidare finantur.

His guttis profe&to ap-

(T6[0

FACTUM XIV..

plicari poteft illud S. Hieronymi encomium:

Ovratzo Deum

Let-

€.38. in

| pet.

Dile&io berosca €9 illuffviffma

Jacvryma cogit.

C& hominum pe&ora? Jegit,

lMfaiam,

Ytif-

4nfirmorum.

ROt

5

dj«

| Ydeml.c.

Ejec in Geilielmo pio Bojarize Duce fulfit

Di?e&z'o beroica €? ïizzgmi-*q/ä:. |

| OR

: n.zrf

-^ illuftriffime, ut qui fex prope luftris, de-

a«

pofita purpura principali, pauperibus mini-

Francifcus Xaverius hominem obfüinatelbid.n.a.

ftravit. Quos enim defperaverant Medici, ar-

S.

elit]

coníceleratum jam diu officiofiffime co-

javil»

tem morbis atque ulceribus victam confeffi,

luerat, minime tamen, ut animum per con-

Uil

hos invi&a morbis omnibus charitate ufus,

feffionem expiaret , -

laferat; defcendes

fepofita in domo exceptos invifere, alloqui,

1

f*

rant forte nautse (namr

m

Itmul navigabant) a«

effe.

amplecti, fovere, fuaque manu cibis acforbi-

quatum, cum Francifcus amicum fecum tra-

tiunculis ori admotis alere perfeveravit. Ne-

t

hens, in littus exfcendit, blandeque confabu-

ïqu

.que his tantum caftris continebatur bene de

lando vicinum in palmetum abducit, ac de

atus

auperibus merendi ardor; excurrebat ad a-

l

ias aegrorum domos, ipíaque lepra infe&os

confeffione fimul compellat, fimul in genua

j

-

procumbit, fimul nudatum tergum deprom-

al

non refugiebat, pergue villas & mapalia, qui«

pto in id flagello acrius pulfat , & fanguine,

]

bus benefaceret, conquirebat.

Neque tot

quem plurimum eliciebat , hominem rei no-

g elt

Tpas

quidem abundans fatis fibi dives magni Prin-

vitate attonitum large refpergit. Totus erat

cipis mens videbatur, niíi fuis in conclavibus

in ore amor, . & voces jaciebantur ardentio-

TU

tres 2egros pauperculos, grande fcilicet pecu-

IUc:

res , quibus id fe pro illius falute fubire füps

] vult

lium cnaritatis, fepofitos haberet, quibus af-

plicii fignificabat.

Horror primum fubitus

fiduam veluti fi operamlocaffet, amantiílime

obítinatum animum concuífit; fubiit mox di-

com

famulabatur , ac ne in facrum fibi fummoe

nl

vina oboriente luce, dolor intimus, & lacry-

Triadis reverentia numerum, quidquam mor-

mas excullit, abjecitque jam confitentem an*

quan-

ti fas effet, fi quem illa fubriperet, quilocum

te Xaverium, qui vi&oria lzetus, quae fibi, non

impleret, illico adlegebatur; ut immortalis

victo, fuerat cruenta, rite expiatum in vitae

effet non tam morientium manipulus, quam

novitatem dedit, probitatis ac fanCtimoniae

charitatis exercitatio.

.

tenaci(Iimum.

lta nempe veriffime dixitSe-

u

— Quid mirum ergo, fi Guilielmus przeclarum

neca: Longumiter (ad converíionem ani-

Siracidis encomium in fe & nepotibus expe-

Eiel. 44

marum przecipue) per /evemoaes, breve €? ef-

X' 10,

riri meruit: JJ virz eutfericordie funt, quo-

ficax per exempla, maxime ab ingeniofa cha-

focie- Ib

vUIA pietates non defuerunt : cum femiue eorum

ritate profecta; fünt quippe non pauci, quos,

jfimis

permanent bona , beveditas [antfa , mepotes eo-

ut S. Gregorius loquitur, ad amorem ccele-

j H-

vur, C? in teffamentis fletit femen eorum; &

ftis Patriaà ( & dolorem de peccatis concis

,fatosq

filii eorum propter illos usque ie etermum ua-

mviis

Went: femenmeovum, C glovia eorum non de-

piendum) magis exemplà, quam proeeédica-

menta fuccendunt.

a

veliuguetur. . Corpora zpforum i&

2

Ipace' /&pu(t(z

U

Ro Po -40/"2. Biblc Ma"o Tonlf *

| FACTUM

Povs

Bibliothece Manualis . Concionatoriz

154

f

FACTUM XVII.

mos opportuna conferre beneficia, novo au-

fu, pioque ingenio legi fraudem facere cona-

ä

Dile&io beroica &v selo[a.

tuse(t. -«Nam quicquid fibi vita functo fivein

k

Tbid.n.4.

idacus a S. Jago S. J. Presbyter in eo ma-

precibus, five in facrificiis, five in quocunque

genere piamentorum obventurum erat, pro-

ri, quod Philippinas interfluit, inftructam

,

militum flore roftratam navem magno eo-

prio chirographo in poenarum focios, eorum

rum bono confcenderat, jamque Dux praeto-

nominibus folvendis, ut illis bene effet, fui

ïg

riam piratarum indeptus, tantum non expu-

plane incurius, totum ex affe transtulit, inve-

(fí

gnaverat, cum repente, incertum cafu quo,

nitque homo acute pius, quo fteriles merito-

phep i

rum flammas-fibi faceret effe frugiferas. Non

aperta carina, navis Oceanum accepit: in

fifinter g

ea rerum defperatione, dum omnia diffonis

ignoro, prodigam minusque conformem cha-

j

fà

clamoribus alio atque alio properantium, ac

ritati fui ipfius ordinatze videri hanc liberali-

a

mifero turbze pereuntis ejulatu complentur,

tatem; fed cum multiplici foenore compen-

(

Didacus fedulas aures morituris przebuit, fe-

fatam per gratize glorizeve augmentum fuif-

fe, plures non dubitent, foenerationem piam

bo

curus periculi atque naufragii; expiatis om-

nibus, qui aderant, plurimisque in proximum

re&ius, quam prodigalitatem, dixerim. Cer-

littus enatantibus, eandem & ipfe aleam fu-

te, fi uspiam alibi, in tam illuftri facto locum

biturus, e navis margine defliliebat in Ocea-

habere videtur munificum Servator

is pro-

num, falutem in undis quzefiturus, quam in

miffam: - Date, €» dabsitur vozis.

AMenfu- Luc. c.6.

Rholl

navi defperaverat: fed, ecce, e tabulatis au-

vam bonam, coagitatam, € füperfluentem da-V- 58-

C:H 'L*f

dita prope intermortua vox eít revocantis, ut

verbum de zeterna falute fecum aécturi adhuc

bunt àn. /mum veftrum.

»—FACTUM XIX.

n

audiret.-

Exar(it ad eam vocem in Didaco

germana Societatis indoles, & quamquam

Docilitas beroica ; m/m.

($

horrida undique paululum modo cunctanti

N

mortis imago in oculos incurreret , defertif-

F

ujus praeclarum fpecimen P. Francifcüsi'

l

Suarius reliquit, de quo fic loquitur Jo-

fimi hominis felicitatem fuse nihilominus

praeferens vitee, ad eum audiendum in fo-

annes Rho: Hunc ego hominem cum nomi-15.c.4.1.7

no, ipfius fapientiae ac pradentize nomen mi-

ji

ros regreífus, vix expiator:o carmine homi-

l,

nem ahfolverat, cum vafto hiatu fubfidente

hi videor appellare, quo nemo aut noftra, aut

navi,immanique lapfu coeunte Oceano hau-

. huic proxima fuperiori zetate interius in illa-

Gdl

le jé

ftus eft.

rum fe abdita penetravit.. .Ob hanc rem mi-

fum

jbid.n.5.

Non abfimile fa

&um' narrat idem author

raculo proximum cuiquam videri poffet, il-

3

de P. Francifco Roderico in hzec verba: iXe-

/Jum tam prompte aliorum fententias rogafie,

Lt

vertentem ex Japonia illius Societatis Procu-

acmonitis acquieviffe, ut adolefcentium, quos

per

ratorem, fecundaque per tot maria , faeviíi-

ipfe in Theologicis erudierat, cenfuras ad-

Yen

mitteret, & quse jam fcripferat, ad illorum

qui

mis infeíta procellis, ufum navigatione ad ipfa

usque Tagi oftia fortuna repente deftituit, ut

placita refingeret. /Eque illuftre hoc in ge-

&u

Allifa memorabili

nere exemplum Cardinalis Bellarminus prae-

*

JT

illaa major oftender

Clade ad fcopulos navis, pretiofiffima onera

buit, qui Ándream Eudoemonon, Joannem &

lbidn.s. |

dom

demerfa,mortales multis flu&tibus haufti, plu-

Mutium Vitellefcum, viros fcientia & judicio

LX.:

Cam

rimi cymbis excepti; advolaverat una, quze

acri, fibi, poftquam eratin purpura, fuorum

Francifcum fluctibus ereptum in tutum ave-

operum ac librerum, quos ederet, cenfores

)À

velle

delegerat, illisque tam facilem feé fingi ac

[E

po

heret, urgebantque vehementi(lime, ut fine

mora conícenderet.

At ille in tabala flui-

refingi praebebat, ut, cum tantus effet ipfe,

Nm

illorumtamen monitis crefcere mallet, quaim

&t

tans, & pereuntes audiens abfolvensque, cha-

. obftinati in fententia animi contumaciam tré-

ritatis, quam vitze retinens magis mori ma-

«00

luit, quam animas Chrifti fanguine quzefitas,

tinere. .Nimirum, cum prudentiffimi fuerint

Tlfin

dum uiidis abforbentur, daemoni prodere glu-

hi viri, preeclare noverunt, maleapud omnes

duse

tiendas.

Cui fa&o utrique merito fübfcribi

audire illos, qui neminem vellent audire; &

aurec

ficut plures oculi plus vident, quam unus, ita

poteft Epiphonema ab authore his fere ver-

cel

o

bis conceptum: —Magno illi quidem Societa-

intelle&um quoque aliorum judicio adhibito

Cem v

tis Indicze damno fpem rerum maximarum

perfici magis, atque illuftrari.

den

a

fecum merferunt, fed proeftiteruntilluftri do-

€ p

cumento charitatis fanciri difciplinam , in

E.

Ut Dor

quam omnes, quicunque de Societate fumus,

tehac

auctoratos nos, par eft exiftimare.

Nulla il-

FACTUM XX.

^

Mn a

luftriot mors eft, quam quae char

;

itatis 'impeï-

Educatio beroica 9 pia.

,

'Nen

þiet

)r4io praecipitur.

?

evera & pia Joannis Gerfonis Mater , Tdemt,e,

j

t

1

« M

FACTUM XVIIL.

"ut natum utilibus atque fublimioribus c.ro.n.

iO. —

ld

de Deo opinionibus imbueret, cum jen-

]l

(

Diletio beroica purgautium anima-

Qi

VUTl.

taculi aut merend»e tempus admoneret, in-

tem :

j

fantem in genua procumbere jubebat, at-

lle

Idemi.r.

HenricusMonfov,useSocietate]g;fu fecum

que a communi, ac liberaliffimo omnium

C.4 11030

[

&l

13 ]

reputans, poítfata non fibi amplius inte-

parente Deo nuces, caítaneas, ac, quze ma-

dütem

grum forte in egentiflumos humanz opis ani-

S pro-

xtme cuperet, p,longa'j Poüulare; prece

L

"Y

fecto,

Rc

Juuls XÍHHL — Afefs.

155

fe&o, fi riteconciperet, non irritas futuras.

fis ut attribueret; tum hominem prze gaudio

Ubi pize fraudi adhuc opportunum infantem

vix fui compotem, atque ad genua libi acci-

ferio id agere videbat, tunc illa de fuperiori

dentem amice monuit, ne 1ecus interpretari

la

loco in precantis finum, quae optaverat fur-

vellet, fi ipfe, ut paupeubus abundaret, dili-

ut ille de coelo ea dimitti nullus

tim jacere

gentis, atque aliquando etiam odiofi patris-

dubitaret

His artibus perinfantiam in Deo

familias partes ageret. Nimirum fciverathic

!

fpem omnem reponere doctus,in eam paula-

San&us, quid S. (xresgomus dixerit. ngdquzdlnReg.

l«

tim evafit fanctimoniam, qu: fingulari adjun-

tribuitur p'mpem, K jubtili confideratioue pen-

Yn

&a fapientia nominis ac glorive eidem attulit

Jetur, 02 eff tlouuu , fed mutuum, quia, quod

]u

eg.

immortalitatem. Nlmlrum adolefcentia, te-

datur , auultiplicato /iae dubio fru&lu percipi-

fuf£. interr.

tur.

Hiuc S. P..S. Augultini confilium fe- S. Aug, ia

l

15.

'fte S. Bafilio, tanquam fuba&ta & mollis ce-

-

ra eft, quae ipfa impreffas in fe formas quas-

cutus eft dicentis: $4 vzs e[fe tuercator £omus, epi

cunque facile recipit ,

& molliffime : cedit ;

feuerator egregzus, da, quod zon potes Vetint-

Confeftim igitar ab 1pf0 initio , omni rerum

vey ut recipias , quod nonu potes amitteres .Da

bonorum imbul exerc;tatmne debe,t

mnodicum, ut recipias ceutuplum: . Da tetmpo-

ï

[

valem poffeffronem, ut cosfzþguaru ætemam bæ-

FACTUM. XXI

redztatem,

je

Eleemo/j:mz bevoica exz'mordzmrtm

F.

l- Luc. ef,

j

Rhol, 4,

FACTUM XXII

c. Ij 11.1-4

S

Thomas Villanovanus adeo in p.iuperes

* fuit liberalis, ut nomen eleemofynarii

Piducia im Deuwm bewvoica.

poft tot fzecula ab Joannis Alexandrini me-

motia revocatum merito fuerit confecutus.

oannes Avila paupertatem profe(fus, ut ex- Jo.Rhol.

Opimum eft Valentinum facerdotium in pau-

J

peditior Evangelio praedicando effet , fibi 2. c.3.n.2

cis, annuique reditus, cum illud adminiftra-

nihil perfaaterat defüturum; cumque pluu-

u$

vit Villanovanus, paulatim ad triginta aureo-

mos annos eodem vitee inftituto transegilfet,

*

rum, quze fümma immanis tunc erat, excre-

ajebat, fibi aptiraum femper fundum fuilfe, il-

iL $4

verunt.

Ingentem hanc pecunice vim fingu-

lam Chrifti Domini poluuïamonem Qææw- Matth, c,6

[l

lis annis pauperibus alendis, donandisque a*

ze priinumveguum Dei, €7 bec ommia adjicien- Y«33».

t

deo diligenter infumebat, ut ne obulum qui-

£ur vobis : Neque men(uram hanc. unquam

n

dem reliquum domi faceret, clamitans, nol-

fefelliffe.

.Qua porro fpe ad fuprema illa bo-

]

le fe facrilego fürto contaminari ;

quod ip-

na, beatamque vitam graffaretur, vel in ipfo

]

fum ad mortem usque confïantdüme ufurpa-

mortis confinio przeclare.docuit, dum adftan-

vit.

v

Nemo a Villanovaro petiit, .quin acci-

tem fibi.Sacerdotem eodem ritu facere juffit, -

0s

-peret, fepiusque ut confuleret pudori, pree-

quode Refurrectione fieri confuevit; . tanta e-

veniebat, nec illi füumma laudum fuit dedlffe,

d

nim erat animi ac fpei fublimitate , ut femi-

um

.quze füpererant, nifi, ut dare poffet, cultu vi-

moztuus. refurre&ionis felicitatem cogitatio-

ne præmpex B.

v

«tuque infra privatum modum ufus fuiffet.

Merito ergo S. Augufünus

Mursenam magnitudine vifendam obfonator

alicubi fic loquitur :

du Chrifliamo, tu Dei

domum. attulerat, quam ut Archleplfcopus

Jervo, tu bonis operibus dedito, tu Domino tuo.

&lbilns,

Q

LX. affibus emptam audivit, altam ingemuit;

cbaro alzyuzd exiftimas defutuvusm?

zdn pu-

cumque obfonator admoneret, ut meminiífe

£a$, quà Goriffum pa[cit,a Chr z/fo zpfo 509 pa-

Aff

65

vellet, fe Archiepifcopum effe. .

Quafi vero,

Jcitur. du putas, terrena deerunt, quilus ca»

refpondit, 2equum fit, nos Epifcopos paupe-

Jefláa &* divina tvibuuutur2 Unde bec iucre-

| aC

i^

rum patrimonia per luxum abligurire? Abi,

dula cogitatio? quid faciat in domo Dej per-

& tuam iftam murzenam in macellum refer,

Jidum pectus.

Jarll

m

ac eodem pretio vendito; mihi faterit, fi de-

nario obionaw eris. Idem cum.novus indüen-

FACTUM XXIII

fint

dus eífet thorax, ubi a fartore accepit, quatuor

IHCS

Fortztudo /Jerazm &p znwf?trg

aureos valere; Apage, inquit, hoc ego ar-

gento totum pauperem induiffem, ac thora-

ve audere, five pat1 neceffe fuit, utlam ueïtïemï ..

, M

cem vendi,

Sl

fibique viliffima. e. hnea quatuor

laudem validiíüime meritus eü Jmephus C lg«

fito

denariis. confici juffit.. Idem cum alio fartore

Leonefíanus Capuccmus cui Turcico ferro

de pretio pacifcens, adeo.morofe transegit,

emori nobile ,. fed irritum Votum $ul .

Qua

utnonobícura, ut quidem videbatur, Thomze

enim fortltudme imbutum attuhtpc&us, qui

.tenamtate ille fubiratus abierit. Sed ab1erant

in aulam Turcarum tyranni aufus irr umpere,

jàm anni aliquot, atque homihi tres filize nubi-

ut. tenebrarum 1111 acri Eyangeliii lumen in-

les erant, nec, unde argentum ad dotem con-

ferret, atque ob præcla/rum facmus damnatus

ficeret, habebat: moftum, itaque urgebant

aduncos, pedem manumque trajectus , fubli-

amici, ut Archiepifcopi liberalitatem experi-

mi de trábe füfpenfus, animique conftans tri-

iet fien ï«

retur, & quamvis veterum fmdmm, ut ipfe

duó in patlbulo pependit? Sedrevertendum

nbuS qm

quidem interpretabatur, memoria reluctan-

illi fuitin patriam, in qua dirilimoin ver endis

p5

jeïl

tem, tandem impulerunt. Hommemlubenüfä—

vulnere cruciatus, Medicorum ferrum, & me-

n

fime T homas excepit, atque aureis quinqua-

dicamentorum cruciamentaTurcicis ipfis tor«

Ubi enim diu dif-

at

ginta in fingulas filias donavit; triginta utin

mentis diriora experiretur. :

piulf

dotem conferret, reliquos: autem viginti f fella-

flmulantem ut morbum fateretur, doloris

j ma'

larize fuppelle&ili comparandze , novis fpon-

fubeglt immanitas, ferroquejilli occurrendum

ju)

. R. P. Lohn. Bibl. Man. Tom.l

2

Me-

fett0y

4«x-

|

Bibliothece . Manualis: Concionatorie

156

t

Medici cenfuerunt, tunc quanta viri virtus ef-

intempeftiva illa humanitate contempferit;

feti

íct, apparuit. Ligare volentibus, quod mo-

faceffat illico imperata, ni pereat.

Enimves

faot

ro Anglus moriturum fe cum Hifpano; fi vi-

lg

tus quilibet in ea curatione ac laniatu peri-

culoliffimus effet; Vos vero, inquit, vinculis

tam illi confervare non poffet, fe profiteris

U

abítinete, praebebo fecantibus corpus immo-

agnoviífe fe hominem , a quo in Belgio pari

m

humanitate olim fuiffet confervatus; nolle

tum; utinamill; tam firmafecent manu, quam

402

ego membra continebo ; dixit, arreptoque

fe ingratum vivere; fiillimoriendum fit, com-

Voli

mori certum fibi effe, quando fimul vivere

7 J

Crucifixi figillo, quod femper habebat in finu,

addidit: Hc mea validiffima funt vincula.

non poffet.

Aumontius fupra gregarii for-

net

Nec fortius dixit, quam fecit.

Semel ite-

tunam & virtutem admiratus, utrumque li-

(

berum abire permifit, & mutuo frui benefi-

dux

rumque ferrum ita paffus eft, quafi alieno in

corpore depugnaret.

Sicque fa&o ipfo pro-

cio, faéctum laudans, ut raris grati animi ex«

deci

Yafe.Ca-. bavit, quod S. Bernardus fuafit, dicens: 7o-

emplis inferendum.

Et quid ad haec Chri-

mm 1

ftianus a Chrifto non armis, fed morte ipfa, .

€,42.

raff.la. us Chrzffus oculos in fua fuffollài vuluera , ut

qülC*

exemplo fui veddat ad toleraudum fortiores ;

& quidem tam crudeli, fervatus? Àn non

hum

ton enim feutit fua vulueva süiles , 4

dicet cum S. Bernardo: E/f cetera taceam, Ser. de die

terta

pre.

:

u? Du;is'

boc folonon immerito vindicat vitam uoffram, 9-

eo.

Jfui vulmm z'u'tu?tuf.

,

lat

quia pro ea pofuit fuam : INemo igituv fl

hi

(

vivat , féd ez, qui pro fe mortuus ef? ; cui e«

G

illea

nim jullius vivam , quam ei, qui, ft non mo»

tinel

FACTUM XXIV.

/wret'ur, ego 1202 vivevemt

i

qge

Gratitudo beroica & infojita.

tis,

H.

at

Ideml.4;

tilis admodum Eleonorz ex Auf'triadum

hr

6-8.' !1 6.

Sub

ente Mantuanorum Ducis in hac gratia-

FACTUM XXVL

£

coni

rum Philofophia ratio fuit. Ibi beneficium fe

Hwinilitas xberoz'm. x

- accipere agnofcebat, ubi mortalium plurimi

:;

Quis enim

Philippus Nerius diebus fingulis ita ferai-Petr. Pen«

Ie

debitam agnofcunt fervitutem.

S

q.in

|

üi

Ideml4. pauperes artifices , aratores, pifcatores , cae-

* ferum , & in lapfum facilem & procli-De

g. pD.2.

(s

€8-».& terosque hujusmodifuos inter numerat bene-

vem exiítimabat, ut Deo diceret: 4Vi

2 me-^

C, i 8cn918.'

bitus

ficos? Faciebat hoc'tamen Eleonora, eorum

Deus meus probibueris, 89 corruentem fuftinue-

LOH

fudoribus fibi lautias parari dictitans, & o-

vis, bedie te, ut altev SJudas, vendam nibilo, to-

:

tium, quo Principes perfruerentur, illorum la-

tiusque tundi qmala perpetvabo. Dicere etiam

Nb Plletu

lb

folitum ferunt: Zulaus lateris Chrzjti latum

üs

boribus defendi.

Quam ob rem pro illorum

UT,

manibus pias preces fundere follicite inftite-

eff, fed nifí Deus corupe[ceret manus teas , il-

Si erga illos,

lud ego imalitia teea dzlatavem.

Bis in anno

ht

rat, ne plane viveret ingrata.

qui tam modice cooperati funt ad deicias &

morbo decumbebat, ac tum temporis vitae

neceffitates fuas, tam gratam fe exhibuit E-

przeteritae poenitentiam, doloremque conci»

ää

piebat maximum, & feriam, fi convaleiceret,

leonora, quam gratos nos erga Deum opor-

tet effe, qui omnibus rebus, quibus fruimur,

emendationem proponebat. Nihil fe vita ae-

. & quas alii nobis procurant, optatum incre-

terna dignum feciffe ajebat, hominumque fe

Hebr

l i

effe ingratillimum, omnes fibi bono exemplo

mentum dare folet, & quicem fineullo noftro

alm

merito; fi enim Hefiodus jubet reddere ma-

eífe; tenellas virgines, & pauperes rufticos

Ó

iore menfura, quam acceperis utenda, quid

praeceffuros: quin imo cum rogaretur, ut il-

lob

]ud S. Mattini pronuntiaret: JJomine, /i ad-

ïä

übus

debemus facere beneficio provocgti 2

Tom

buc populo tuo futn neceffarius : Negavit , fe

FACTUM XXV.

hoc didturum,; cum nunquain fibi veniffet in

Tetut

mentem, ulli fe ad falutem neceffarium, imo

Dise

r

Gratitudo beroica præmi(zta.

nec proficaum unquam fuiffe. — Quis modo

poff

non videt ex tantee humilitatis fundamento

Celi

deml.c. [n expugnatione arcis Cronzoniz, quam de

Ofi

»13.

Hifpano in minori Britannia Gallus vi ce-

affurrexiffe, quod miratur pofteritas , fubli-

?i

perat, Aumontius exercitas Marefchallus,

miífimae in eo charitatis 2edificium, ut ex a-

I

moris exceffu coftam fibi fregerit, & media

trucidari praefidiarios, ac nemini parci mane

tpr

daverat; flebant itaque czedes, & victis non

hyeme nimio amoris calore zeituans ad fene-

tet

inuite morientibus, omnia late fanguine re-

ftram apertam , ut aliquod hauriret refrige-

hm

praef

" dundabant.

rium, conftituere fe fit coactus; ut merito

wmpm

X

Dum maxime ira coedibus in-

caleíceret, nec tam pugnua, quam ftrages ef-

de illo dicere poffimus: Qui afcendit, qui$

w]

fet, Anglus gregarius Hifpanum, qui fe in la-

)æ:e

| eft, nifi qui & defcendit.

tebras penetraverat, indeptus, jugulaturus

Pt

protrahebat, cum fübito bono animo effe juf-

FACTUM XXVII.

m— -

fy

fit, non periturum.

Aderant manipulares,

f

Siejunium — beroice — defenfutm.

Hifpanumque ad cazedem depofcebant; ab-

LUE

fterrere Anglus, &, fi vis dedititio fieret, fer-

( "onftans Stanislai Hofii jejuniiamor, nein- Rho I,7.

&T

Exorta inde rixa, & cla-

tentato quidem mortis metu quafi inftan- c.6.n.2.

ro fe repulfurum.

Chri

more invicem fublato, ad Áumontium res

tis non potuit Jabefatari.

Tridenti per ipfa

ht?

totà defertur, qui accitum Anglum fuo cum

cineralia, quze ille fan&iffime decurrebat, de-

Q làm

more.

cubuit ex febri non fine Medicorum ti

lta-

Neri

Hii'pg/no interrogat : - Quid ita juffa Ducis

4

A

í

iïüdäsgäüw& Mfcefs

157

h,

Iàque monuerunt, üt.,pulfl-o galiinaceo tefice»

lucidiffima ftella in pe&ore apparuit afferens,

[:

n

fetur. Abnuentem, & leges facri jejunii cau-

eam íibi ob puriffimam intentionem datam

t

ldantem, monitus a Medicis, cum adiiífet col«

lega in Tridentina legatione Hercules Gon*

gife»

At

L.

l

le

zaga Cardinalis, ac paulo vehementius inífta«

ret, atque illum ampliffima, qua tumutebatuür,

FACTUM XXIX.

auctoritate,illalege folveret, fubridens Hofius.

lfe

Labor beroicus, €wP pius.

Uf

Volucrum ergo cadaveribus meus iu hac vi«

l

tze ftatione animus, & non potius divino reti-

Bernardus in virtute Spiritus fancti fimul Vita L z.

neturjuffu? Atmihi patris ac matris parere

M

* & totus quodammodo laborabat exte- 7-

f

l(.

przeceptis ftat fententia, Pater Deus jejunan-

rius, & totus interius vacabat; in altero de-

dum edixit, Mater Ecclefia dies hosce jejunio

votionem pafcens & confcientiam ; in altero

g

dedicavit; Pareamus.

Laborábit Deus da-

laboris tempore & intus orabat, feu medita-

f

Qu

tam olim fidem, & his obtemperantem, ne-

batur absque intermiflione exterioris labotis;

quicquam conjectantibus Medicis, non inco-

& exterius laborabat absque jactura fuavita«

n Sededa ]

lumem modo, verum etitm longzevum fuper

tis.

Et, ut alio loco dicitur, ita fe fecerat

')'/], lgl .

Ui

terram przettabit.

Vicit itaque amicorum

omnium fervum, ac fi toti genitus foret orbi ;

blanditias, Medicorum metum, morbi vim, u-

ita tamen liber ab omnibus, conícientize fuce

] h

nico jejunii telo vi&or egregius. Hac eadem

curam gerebat, tanquam foli deditus curze & S Bern.l.

10»

e vit. fol,

ille animi conftantia, veterisque diíciplinze re-

cuftodize cordis fui. ^ Sic nempe implevit,

tinend»e ftudio, Polonize Cancellarii, aliorum-

quod ipfe fuaferat dicens: Seregus anisuur C?

que magnorum virorum fuafionibus repudia-

prudens ad ominem fe compavat laborem, nec ia

tis, quidquam de immutandis jejunii legibus

eo diffolvitur , fed per eum snagis z fe ipfum

atque ovorum ufu laxandis, tractaturum fe

colligituv, qui femper pre oculzs babens, nom

fortiter abnuit, quod fexcentorum annorum

tam quod agit, quam: quod agendo iuteudit,

confüetudine, totiusque antiquitatis pondere

omhnis coz[ammatzbnis attendit fínem. | Unde

firmatos mores minime movendos effe puta-

in eo impletum eít illud Pfalmiftze : JLa£ores

misPatr D

ret; facile omnia convelli, ubi femel mutan-

TIAZHWTAR CHUOYWIR,

jj t&n.in

quia manducabis; beatus 68

di obtinuit libido. Quid mirum ergo, fi tan-

€2? bene tibi erzf.

g M.

tus illius Deo Patri & Ecclefize Matri exhi-

cl lsonnlsj

bitus honor & obedientia maximam apud

M.

I

omnes zeftimationem & gratiam peperit, im*

PACTUM XXX.

um

UT

Prov.c.t. pletumque eft Salomonis vaticinium, dicen-

:

n

tis: 7dudz, ffli vaz, difciplinam Patris tui, &*

Manfuetudo — beroica.

ii

ue dimittas legem Matvis tue, ut addatur gva-

yomeftica Philippi IT. Regis Hifpaniarum

CTAR

nno

tia capiti tuo, C? torques collo tuo.

manfüetudo cui incredibili gravitate & $ n« 9

lt

conjunéta mores illius reddicit admirabiles.

-FACTUM XXVIII.

l]s

Nihil tam praepofterüm accidebat, ut excan-

fel,

Jutentio bevoica.

defceret , infra regium faftigium iram etiam

.

arbitratus. Vigilaverat ad multam no(tem;

.l*'NadafT. in

efe

annaHebr,

N*

:

rratur de Juone Religiofo S. Dominici,

litterasque ad Pontificem de graviífimis chri-

ylo

12.n.3

quod, cum a Ludovico Galliarum Rege

ftianze reipublicze negotiis dederat, cum abe

£. 108

ad magnum Sultanum miffus eífet, mulieril-

folutam epiftolam aulico ab epiftolis dedit,ut

(08

til

li obviarit, manu una lebetem prunis arden-

complicatam, obfignatamque figillo infcribe-

[

tibus refertum, altera amphoram aqua ple-

ret, ille femifomnis epiftolam recentem ab a»

nam portans; quae, cum caufam interroga«

tramento pulveraturus, haud fatis attentus

,f

tin

-

retur fa&ti, dicebat, fe optare, ut coelum pru-

atramentarjum invergit, totamque corrums

n

nis exurere, aquis vero infernum extinguere

pit; exanimaverat hominem cafus inopinus,

poffet, ne quisquam deinceps amplius amore

cui ferena frontePhilippus: Huc, inquit, a-

0do

)nto

cceli, aut timore inferni, fed propter folam Dei

liam chartam, iterumque orfus fcribere epi-

bii

gloriam, & beneplacitum operaretur. Nec

ftolam de integro compofuit. Quid mirum, fi

immerito, quia beneplacitum hoc fummum

propter hzec & (imilia manfuetudinis exem-

[

2

J

eftprzemium, quod conferri a Deo homini po-

pla Deo , hominibusque amabilis factus eft

teíit, quodque ipfi etiam Beati fuze felicitati

Philippus; ezbi/enim , tefte S. Chryfoftomo, Hor. de

Jl cud

" l' 2. de

raeferunt.

Hinc recte S. Chryfoftomus di-

g

ita conciliat Domino familiares, ut quod il/ur manfuet,

unto

compunc, xit: $2 ompnino dipnus fueris, agere aliquid,

videant tranguillum fà offerve , €? maonfuetu-

quod Deo placeat, aliam ue vequire mevcedems

dine jucumdum ; nata €? talem majotis faciunt,

qmt

preter boc ipfum , quod placere meruifti. .Si

babentque pro Patre, &2 uot Dorizo; gvatus

enim aliam vequiris mercedem , vere ignovas,

C amabilts eff videntibus, gratus item & bis,

quantum bouum f£t placere Deo. — Sz emim fci-

quibus ttomine tantum motus eff,

ve$ , nunguam extvinfecum aliquid snercedis,

au? munevis ex[petlaves.. — Hocipfum etiam

FACTUM XXXI

5. Thomas Aquin. ipfo operedeclaravit, dum

i Rholf

Chrifto quzerenti, quam mercedem expete-

Mendacii Beroica fuga.

rct? refpondit: Non aliam, nifi te, Domine.

M

atthzeum Riccium, cuti primum Nanchi- Rho i, '4.»

j

Quantopere autem heec refponfio Deo pla-

ni fedem fixit, novze fapientise atque le» C 9. n.6,

(

cuerit, poft mortem illius inclaruit, dum cum

ofe

gis, quam prqütebatur, fama vqlgata-, adeo

3

Ce^

j

ÓD6o-

158

Bib!iothtcæ Manüalis Comiondtoriæ

We

celebri 'toncurfu frequentabant Philofophi

perti:aces ftomachi lapidisque dolores , &

pïl*

pariter atque Magiftratus Sinarum;, ut, cum.

quidem.feftis majoribus ut in E£cclefia duplex

il

refalutandi omnes domi effent, ac difputatio-

officiuim; ita ipfi duplex dolor.: Videbatur in.

folemnitatibus feftorum totis quadraginta

V€

nibus dies noctesque continuarentur, trattis

p/

viribus deficeret, nec jam tantae celebritati fe

horis, quaii in hora mortis, fuiffe in agone

i

pofita..-- Et tamen quafi coelefti quodam do-

parem effe fentiret. Talia, ut fit, apudte que-

[2

rentém clariffimus atque amiciffimus vir hor-

lorum hydrope plena, petebat avidiffima in-

me

tari coepit, ut per domelticos feidentidem elfe

fatiabilitate febrium genera, & dolores om-

nes, puncturas, tumores &c. l'uitqueetiam.

li

negaret domi, fpatiumque ea arte quieti fu-

nit

meret neceffarium. : At, inquit Riccius, mén-

fummo cuipiam, & plurima inter omnes paf-

lus

dacium hoc eft.. Hic veroridere amicus adve-

fo Martyri fere par in doloribus pro Chritti

amore libentiffime ferendis. At vires ad hzec

qu

nam, qui hanc mendaciloquam ignoraret Phi-

t

lofophiam. Idübifentit Riccius; de chriftia-

abaltari hauriebat.. Nam & factris intererat,

& Sacramento Synaxeos reficiebatur quoti-

rea

nxe legis fanctitate difputareaggreffus, & men-

Junc

dacii fceditatem palam fecit, & hominem in

die, devotione adniirabili.

Neque fuiífet fe-

inaximam dedit admirationem. . Vulgata res

rendo, nifi tanto fulto auxilio. 1ta poft quin-

Gu aRcsceapue

eft; & pro miraculo fuit; adveniffehominem

quaginta dolorum annos pulla corporis lace-

ab ultimo Occidente, qui nec leviter mentiri

ri, ac mortalitatis vefte exuenda, quadraginta

totis horis, claufis oculis jacuit, & paflionem

vellet, quamque ipfi neceffariam rebus huma-

D ln

02

nis medicinam arbitrabantur, ipfe morbis at-

Chriíti legi fibi poftulavit, flens acerbiifime,

que incommodis omnibus deteriorem habe-

quod quaíi durum haberet Deuim, quiillinon

AE

- m "

|

:

plures, non majores dediffet dolores, nihil fe

die

xet, quze res & Riccii famamiintendit, & chri-

l

huc

ftianze legi attulit venerationem.

paffam. Tta edoloribusad delicias exceffit fe-

S. Aug.

Noverat nempe Matthzeus , quo

d, S. Augu-

lix. Sitefte S. Ambrofio, infirmitas corporis [o- Serm.74

for

a

epift, 9.

ftinotefte, incomparabiliter pulchrior fit-veritas

brietas mentis efl : Infirsmitas virtutum officina ejl ;

Chriflianorum, quam Helena Gracorutma ; pro illa

quantam par eft credere virtutum copiam in

Luv.

Nicolaa fuiffe congre

E

É

(2

enimfortius Martyres, quam pro ifta mille he-

'atam, ubitot ,ochinæk

P

f

toes adverfus Trojanos, concegtarugt'. ..

Virfuv/tl/ufxix,.guovt-r'nqrbi, egtiterunt?

fü

hs

FACTUM XXXIL -

O

!

Iïg

l

ii

M;fmcordm I;erqica.

gv F ACT UM eXXXIV.

fabit

TU

^

1

Rhol I./

Ma

rgarita P'hil,'ippi.III,,: Hifpanorum Regis

E

conjux, & regiarum virtutum exemplis

Wv ;Ojbedienäa heroica.

hii

c. ?. n. 1-,

r ederat Vrllþafcenti fe;.reriorufii Carmehtarum Rho 1. 4.

:

affatim dives Regina ,' dum Hifpanicze navi-

qui

ationi fzevum.hyeme fe apparit mare, Me-

familize:nomen juvenisingenio acri , ah c6.n-1e.

"

diolani fabftite:zat , & domefticze non imme-

Academia Salmaticenfi digreffus,in qua fama

gt

mor difciplinze , przeclara edebat exempla,

ante alios condifcipulos Jurisconfultos audie-

Itaquecum pauperem pannofum,feminudum,

rat; hunc quia fcientize fuae opinione tumi«

dum advertit Joannes a Cruceillius Superior,

ab hyberno gelu torridum, atque obrigeícén-

obedientia ei medicinam facere decrevit. Li-

Aj

tem vidiffet, accerfito e ftipatoribus principi-

busuno: Viden,ajebat, mifellumiillum algen-

bellum, in quo prima elementa chriftianze fi-

inls

0an

dei continebantur, homini, ab aliis abítinere

:

Md

tem .. Tu ex optimo panno veftem ei a far-

tore ad modulum fcindi aCtutum cura, mox-

juffo; in manus tradit, imperatque, ut puero-

decin

rum more ftylum per fingulas literarüm notas

quead:me afferto: fa&um, quod impérave-

fme

rat: Domum reverfa vefti fuendze. manum

ducat, easque ut legendi ignarus componat;

fitht

admovet Regina , totamque diligentiffime

hoc illi ftudium convenire. Paruit ftrenue:a*

dolefcens, diuque id fecittanto animi fenfu, ut

confuit, pauperemque lautum, ac regia ftipe

geba

donatum indüit, chriflianze mifericordise glo-

peream exercitationem, non unius iodo obe--

D re

riofiffime operata. : -Nimirum in mente ha-

dientize, quze prima petebatur, fed reliquarum

perdi

]e.x.v.s;

bebat Margarita illud Joannis : : Qui &abuerit

virtutum, quaecomites adeffe folent, ingenti-

EuChc

fubflantiam hmjus muadi, 68 viderit fratrem [uum

bus feau&tum increméntis fateretur ; ficque;n

fe verificatum videret, quod S. Gregorius di-

dusr

nece[Ji

Tlatur

itatem habere , €9 clauferit vi[cera fua'aþ eo:

xit: . Obedientia [ola virtus efl, qu virtutes cate-

*ïuomo'd? ;häiita; pei -fvgeïyat..in £0 ? |

t

àUier]

-f;: dit.

raf mgnti injerit, ipfe'rtqrqye*cujiodit.

fnti

FACTUM XXXIIL... --

; Iid

ul

liC

4

FACTUM. XXXV.

^ Morborum heroica tolerantia; — -

blS. Q]

, &

$

»

| Obfgrwntid heroica.

QD a

Ropler.

«N

c*ölaa'*Vifgi(') ,v *mörte folà eXCäPtalv;" omnes

-,

alii .:280

Chrifti crucifixi, & Matris dolorum Re-

V1

um lt:;:x;at PiovV. Pontifici Romano rä-;"uhï.ïdemki,cg.-

lt ob

Maji,

Et videtur,

a majoribus geftarum magnitudinem, & c.5:n.t3« E

Qum

ginz dolores volebat fentire.

partem non infimam impetralfe.

Quinqua-

quam ex illis respublica chriftiana utilitatem

d

ceperat, reputanti, Lufitanum Regem titulo

liusy

ginta annis jacuit inter dolores , quafi jubi-

Intumefcebat, da-

Idem

lzeum doloris & mortis.

aliquo augere, fimul ad praeteritorum monu-

tumefcebatque cuotidie, flammas: videbatur

mentum, fimul ad futurorum incitamentum.

Sels |

Data eft Sebaftiano optio, ut,quoniam vicinus

ab eo

fpirare tenerum corpus.: Cancer illi pectus

eníor,

omue, aclinguam depaítus efít. Acfc'eiïere

Tum h

Hifpanus Catholicus, Apglus.f.tdei Def

Hun-

A

X

/

A9e-

: Ttiulus XHL — Afofs.

159

N

Hungaricus Apoftolicus, & Gallus omnium

ptas precationi juffit attribuere, quod ifta

primus Chriftianiffimus dicerentur, videret

ipfe, quem dici vellet.

Proceribus in di-

chriüjaxle dicendi optima effet magi&r?.

!

l

verfa abeuntibus Obfervantiffimi Ecclefize no-

P.

men Sebaftianus optavits quod ea appella-

FACTUM XXXVIII.

ä-

tio & ad fidei fuze perturbatiífimis illis Eccle-

. Patientia . beroica. infatzabilis.

]

fize temporibus teítificationem atque orna-

m

mentum, ut prima illius nota, & ad Ecclefize

rauftina virgo Neapolitana longis valetudi- Idem.6.

-

aliquam faceret amplitudinem.

Fuerit fa-

nibus ac perpetua tabe ita erat exhaufta, €-4«1.6.. :

t

ne aliorum Magnatum fupra citatorum titu-

ut vix pelle offa continerentur. Roganti Ca-

bC

lus multiplici ex titulo gloriofus, hunc tamen

viaquerrae,an fatis adhuc dolorum eifet? (nam

ego cum Sebaftiano merito aliis praetulerim,

i

arcanorum conífcius erat, animique modera-

l*

tanto sequius, quanto majorem laudem me-

tor) Minime gentium, inquit, fupereft adhuc

fe«

rebatur humilitas tam rarae obfervantiae con-

votum, quod audiri velim; cur enim, quod

il*

junfka.

reliquum eft hujus corpufculi, vermes, fi mo-

CQ

do id gratum Deo, non exedunt? Praeftite-

FACTUM XXXVL.

ratintegram virtutem & morbi vim ferendo,

lrl

A

Occafto vanitatum beroice declimata.

& miniftrantium negligentiam , injuriamve

diffimulando, qui colluendo ori aquam florum

ae,

*;ideml.y. oannes Vincentius Hondondzus Peruf(ini

on

i

forte fcetidam fzepius dederant, cum gemitu

lg

tm 114

geymnafii decus, qui quatuordecim quoti-

leviflimo patientiam fibi violare vifa, di&um

die horis ftudendi laborem continuabat, ad-

revocavit, addiditque, fi vel efformato leviter

i

huc juvenis cum effet, per Bacchanalia fpar-

Jo-Semap |

crucis figno febrim, fanguinisque excreatio-

fo rumore, quafi Eugubium abiiffet, domi fefe

neri, qua conficiebatur, arcere poffet, fe ma-

J

abdidit, absque interpellatoribus fapientize

num digitosque non effe moturam.

Tanta

;m

N-

arcana fcrataturus. Condifcipuli ejus abfen-

virtus vigefimo quinto zetatis anno affumpta

tiam non ferentes , crebras epiftolas dome-

eft.

An non hxec praeclare S. Francifcum

fticis ad illum dare, propofitisque comoedia-

Xaverium in tribulationibus: ^wplius, am-

rum atque equeftrium decurfionum illece-

plius, clamantem zemulabatur ? Nimirum a-

bris Perufium, quantum poterant, revocare;

pud hos verificabatur notum illud: Q«o p/us

ille domi latens fidiffima famuli opera ufus

Juntpote, plus ficiuztur aque (tribulationum).

€

faübinde refpondere , ac citi reditus fpem fo-

Hinc S. Maria Magdalena de Pazzis dicere

ciis facere, acípe lactare, donec detetta fa-

folebat: JDe/zJero diu vive

bula ipfis prodiit cineralibus, eorum dierum,

re, qui(zv'-def/z'dero a—

ao &. :

i(;bijf- Sponfi diu pati.

quos alii per luxum male perdiderant, egre-

, ab C6-Mau

gie multoque cum lucr

E

FACTUM XXXIX.

a

ftante ratione.

o fapientize fibi con-

us Patientia beroica aJMz'mndrz.

Ldie'-

*

Ifflje

FACTUM XXXVIL

eronymus Platus, qui luculento opere re; Ibid. L6.

riof,

H

Omtz'() beroice comtimuata.

—— ligiofi ftatus bona complexus effecit, ut €9:^-12

li*

fua fi bona noffe velint viri religiofi, felicibus

Ju

d 'tien l3.

oannes Baptifta Vitellius corpore pariter

effe liceat eodem ingenio atque eruditione.

ndfe

M t-s.n.'lgo !

J

animoque immotus perfeverabat, quin-

De perfectione chriftiani officii libros plures

en

decim ad minimum horas diebus fingulis ab-

elaboraverat, jamque ad umbilicum perdu-

0t2$

fumebat illi oratio, quantula parte, fi reliqua

&os ac typis paratos habebat, non fine ma-

nàt

pietatis demas officia, curando corpori reli-

gna eorum, qui viderant, approbatione, cum

je.a*

&a. . Sed fi quis effet, vehementius multo a-

tyronis unius incogitantia perierunt. 'Juffe-

gebat; fuit enim, cum in gravibus chriftia-

i, ui

rat Hieronymus chartas, quas in menfa offen-

Qp

nze reipublicze temporibus totidem fzepe dies

diffet, concerpere atque auferre; ille obedien-

um

perdius ac pernox ante aram & divinitfimam

tize properus, ac parum attentus, ut ea zetas

'

wenn.

Euchariftiam perfeveraverit, immotus, fi

folet, libros in eadem forte menfa jacentes in-

ije;

duas modo horas fub auroram excipias, quas

vadit, ac temere concerptos, foedius etiam di-

« (*

naturve ufibus concedebat.

Quid non a Deo

fpergit. Quam gravi afflicione Hieronymi

(

auferret, quem de petendi ac precandi con-

animum ea percufferit jactura, non eft, opi-

ftantia nulla temporis dimoveret viciffitudo ?

nor, interrogandum ; fed nihilominus fuze

!l Ibid.n.9,

Hinc videlicet & Joannes Avila adolefcenti-

mentis fuit, vocis ac vultus, ut etiam reni-

bus, quos literarum labor exercebat, identi-

tens exanimati adolefcentis pudorem, timo-

dem affirmabat, malle fe illorum genua cal-

remque diícufferit; quam profunde de virtu-

lis obdurefcere ob orandi contentionem ,

tibus illis chartis difputaret, uno loco palam

quam oculos laborare ob ftudia literarum ;

fattum eft experimento. Simile quid de P.

harum enim fzepe inanem effe laborem , il-

Georgio Collibrando legitur, qui, cum in En- Idemlr.

ff i5

gtefli

lius nunquam non frugiferam occupationem.

chiridion bene magnum Grazecorum ac Lati- €19.2.5-

H Lïl()

Idem Stephanum Centenarefium , cujus in-

norumauthorum fententias, utlinguse utrius-

gens erat concionandi ftudium & laus, cum

que callens erat, lectiffimas collegiffet, eum-

yonu*

ytont

ab eo partitionem diurnarum ac notturna-

que codicem homo ineptus per imprudentiam

rum horarum inter orationis ac literarum

concidiffet, commotis aliis ad rei indignita-

onis

ine,

'egiOB

fludia audiffet, horas aliquot literis adem-

tem, ipfe unusimmotus folemni fuo carm

dl*

ve-

:U0-

L.

P.

169

Bibliothecee Manualis Concionatorue

veluti antidoto fe communiens, ad vitam 2e-

ZIqua snulte (tribulationum) mon potuerunt ex-

f'lti L I' .

ternam feftive diffimulaverit ,. ac transmife-

610

tinguere charitatem: mec flumina obruent illam.

9d

rit, ea voce teftatus, qui eeterna fperet, hu-

manis non commoveri.

FACTUM XLIL-

gï?

a

Patientia l(eroim zuivalilis.

. FACTUM XL.

Kus

gnatiuä Balfamon duodeviginti acerbis- Tdeml.c.

Patientia beroica im iujuriis fereudis.

p

que morbis conflictabatur, & juxta co- n.9.

1dem].4.

n&us a Ripatranfone Ordinis Min»qrum,

gnomiais arboris ingenium undique vulnera-

COS-I]QIBD

Sa

tus admirandee virtutis odorem fuaviffimum

polt [

hominem veteris difciplinge retinendze ,

M

aut revocandze cupidiffimum , eaque gratia

afflabat; cum enim vel numero ipfo poffet

iis, qui omnia alia fentirent, minus gratio-

obrui, quo ille major erat, eo erigebatur ala-

Ji$|

fifr

fum, cam Antiftes Ordinis in comitio juffum

crius, fuasque domefticas appellabat beati-

coram fe genu fle&tere probris, atque contu-

tudines, quibus unica illa, quae procul dolo-

fim

ineliofiffime di&is oneraret, maxima vocis,

rem habet & lu&um, poffet comparari. P. Ni-

gexe

ac totius oris acerbitate, ille contra ore lze-

colaus Romzeus vero, gente Belga, calculum,

pum

tiffimo renitens , palliolo in finum collecto,

quo excruciabatur, adamantem fuum eximii

ferü

eoque paululum explicato: Tu veio, inquit,

fane pretii appellabat ;: quis enim unquam

tüte.

ftrenue age, atque hujusmodi fragrantiífimas

tam nobilis indicaturee adamantem Pegua-

quib

rofas huc affatim congerito; ea res mihi vo-

nis e montibus fodit, quo emi coelum queat?

f (

lupe eft. Scio Lufitanicae Klifabethze in finu

fe&us, ut per vulnera convalefceret, eadem

bell

panis frufta in rofas abiiffe grandi miraculo

egit conftantia.

Virtus virtutem parit, &

nu

charitatis; nemo negabit aliquanto hic ma-

patientia ufu firmatur, non atteritur.

bat

Mi r

Jore patientize metamorphofi fpinas ipfas pur-

]ngt

FACTUM XLIIL.

g

Purgbs in flores converfos.

1

FACTUM XLI.

Patientia bevoica mira&flis.

W

Patientia beroica multiplex. .

Thomas deBlanck in ultimo äif crimine vi- Bibl.Soc,

TU

P.

J

tz pofitus, quamvis perfuafum haberet, V. eod.

It

Tdeml.6.

'Catha

rina Godinia Carmelitana difcalcea-

moriendum fibi eife, fi Medicis in fectione ve-

þäS :

€, 4. n 4-

ta,

adolefcentula clariffimi generis, inter

nze morem gereret , tamen alacriter paruit di-

fiio t

nuptiarum meditamenta , in Chrifti Domini

cendo: JAMoriamur, quando Deo ita vifum eft.

füis

e cruce pendentis fignum oculos cafu forte

Atqueita vita excedens, praeclaro illam con-

qua

conjecerat, cum mutato illa unica vifione ani-

clulit obedientize erga Medicos exemplo.

fit,i

mo, & jam certa Deum fequi, virginitatem

Quis dubitet, eum nomen cum Chrifto fuper

adi

fuam illi voto mancipavit, novoque ardore

omne nomen meruiffe, quicum eodem humi-

en

mentis elatà, Martyrum vi&orias & trium-

de

Audita eft, quamquam

liavit fe, factus obedieqs usque ad mortem.

phos praoptavit.

0bl

non iidem, ac Martyribus, hoftes illi fuerint

FACTUM ,XLIV.

[

Ttie

decreti, quos fortiter excepit, & vicit. De-

Patientia be;',oz'ce busuilis.

&i

cem & feptem folidos annos lectulo fere per-

üfta

petuo affixa, torquentibus velut in equuleo

P

*x-]o,anriäs Plaza fupremo vitee triennio a- Rho. L6, " ;

&de

morborum f»viffimis lzetabunda transegit.

* deo ab arthritide occupatus & vexatus c.4 n.x1. . f

eft, ut vel levem amicze manus attactum fine

Laborabat febri he&tica, continua phthifi,

carbunculis, morbo articulari, hydrope, i-

acerrimo doloris morfu non toleraret.

Hec

Ichiade, cardiaca, hepatis calore adeo vio-

inter animo conftanti ad Deum mente ac vo-

lento, ut interuloe tantum non conciperent

ce converfus fzepiffime ufurpabat. Dum ate

lid, M

Q

ignem.

Et ne minor a Medicis virtutis oc-

peregregie vapulo,' ego interim Pfalmum

Id

cafio daretur, quinquagies, quod vix ulla au-

quinquagefimum poenitentize nunc meze, ac

ü

po

t

divit z2etas, fecta vena fanguinem mifit, nec

mifericordize olim tuze teftimonium fane lu-

tamen patientiam amifit; fzepius cucurbitu-

culentum recitabo. Nimirum ob oculos ha-

COnd

lis eodem exhaufta eft, indito etiam fale,

Quatt

bebat Pfalmiftze exemplum dicentis: Ferum- PC6r. v.G,

b

loci

quod Medicus, neício quis, diceret, pluri-

tamen Deo [u

J

mum conducere venenatis humoribus evo-

je&a eft anima zaea, : quoniam ab ip-

ial

lq qatientia mea.

Telcy

candis: fzepius cauterio inufta, bis ad fupre-

mam luctam inuncta eft, animo inter lizec om-

FACTUM XLY.

fe T

nia adeo tranquillo, ac ferendi avido, ut fer-

Cfe

Patientia leroica im per[ecutiomibus.

D

ali

rum ignemque, cum fecanda erat, aut inu-

renda, mora increparet.

Hujus ergo pa-

Sb

Romualdus fundator fui Ordinis, äccufatu*g S. pegf,---

iteo

tientize probationem brevi morti anteferen-

abimpuro homine, difciplinam ejus non Dam. in

ftne

dam puto.

Gerte tot hic füunt mortis imagi-

ferente, quafi nefandum fcelus fecum perpe- Vit? €- 49

t

nes ac meditationes, quot morbi, aut morbis

traffet, a fuis fubditisin publico conventucon-

Lv

fzeviora remedia: utergo votis, neccitra fan-

demnatus, tanquam laqueo & igne dignus, a-

fibi:

guinem, factum eft fatis, momento convaluit,

deoque & facra celebrare prohibitus eft ,. quae

quir

votique rea Monacham induit. Nempe hic, fi

omnia licet centenarius zequiífimo tulitanimo

ln

Cant. c, $. ünquam alias, verificatum fuit: Fortis efl, wt

folatus feChrifti dié&o & exemplo: fime per fecuti Joan. T

Paup

v. 7

mors, diletlio: Dura, ficut infernus, eemulatio.

[unt,&$ vos per[equentur. Ob quam caufam etiam v. ao.

tefor

S. Phi-

A

—

Titulus XHL — Afjs.

16t

Vx.

vitlr S. Phiiippus Nerius per triginta annos mul-

tias omnes vitze tuendze comparatas effe non

C. 18»

ta in domo S. Hieronymi perpeffus, nunquam

intelligit, ita omnibus conftare paupertatem

adduci potuit, ut ad domicilium Patrum Con-

usque ad vitze aras colendam giTe.

gregationis Oratorii a fe fundati tranfiret, do-

nec authoritate fummi Pontificis ad hoc.coa-

FACTUM XLVIIL.

&us eft.

ISG Ideml&.

Pielas — heroice vil,ïrix.

1

- FACTUM XLVI.

d

Paupertas | heroice. confidens.

Multifariam in uno adolefcente atque ele-Idem! 4.

Wi

! gantiffime fe pietas explicabit; etenim €4-n.x9»

lt

Rhol.7,

J

etanus Thienseus Theatinorum funda-

Tarellus, cuminvito parente Capuccinum in-

[a-

ch l.n.l2q'

C

tor pofitis in urbe Venetiarum novi Ordi-

duiffet, & depofito extra patriam tyrocinio

[

nisprincipiis, quze rejectis in Deum curis bel-

conftantiam folemnibus votis firmaffet, juffus

Q«

liffimefedederant, jubetur a Càraffa Neapo-

Forum Julii reverti, ut patrem irarum adhuc

V

lim proficifci, atque inea novam ftirpem pan-

plenum placatet,fe veteranis probavit. Ut pri-

W

gere. Rapuitad fe animos civium ac Princi-

mum horrida illa in vefte patrem convenit,

Til

pum Thien»i virtus, quem cum egentiíffimum

tantum illi ipfo invifi habitus afpectu ftoma-

1]

rerum omnium videret oppidi Comes , & vir-

chum movit, ut ingenti colapho ab homine

u

tutem hominis fufpiceret, cenfus & fundos,

impotentiífimo ad terram affligeretur, fed e-

it?

quibus recentem familiam aleret , liberaliffi-

gregius adolefcens patris pedes incredibili

a

me obtulit.

Kenuentem atque objicientem,

modeftia ofculatus, ita flexit, utillico mutatus

belle fibi inea, quam profitebatur, rerum om-

inamplexum rueret, atque amantiffimeipfum

nium nuditate, rem Venetiis proce(liffe, mone-

ofcularetur. Novum inde litis genus ortum,

bat Comes, non eadem omnium locorum efíe

parente domum invitante, filio pauperum xe-

ingenia; Adqus» fücclamans Thienzus: At

nodochium praehabente, ex quo paupertatis

ego, inquit, alterum Neapolitans urbis, Ve-

amans extrahi, ac paternas in ?edes migrare

netiarum alterum Ducem effe nefciebam. Ve-

nunquam paffus eft. Mox valetudine occupa-

YWi- r o

rum camobtrudendi, quze non accipiebantur,

tus, conclamatusque a Medicis tabulas novi

nullum finem faceret Comes , veritus Thie-

generis, foliddeque erga parentem pietatis

ff et, v. eodb

nvus, ne contentio illa paupertatis lumini-

Ve-

conficit, illumque eoruim, quze ipfe cumque a-

A

bus officeret, ea, quze confecuta eft, die, fum-

pud Deum meruiffet ( (ancte precatus, ut ea

1mo mane, quos fecum habebat focios, cum

rataeffet voluntas) hredem inflituit, fimul-

,//,.

-

fuis talaribus, ac precum breviario, domo,

que obfecrat, nihil ultra rogaturus,ut quod re-

quam idem commodaverat Comes, exire juf-

liquum effet vitze, ad chriftianze fanctitatis a-

m

fit, clavesque remifit, multa cum gratiarum

mulfim exigat, nihilfepatri amplius przeftare

W

Ilj«

actione jubens renunciari: Velle Thienzeum

poffe. Perculit filii morientis pietas bominis

experiri, an Deus alius Neapoli effet, qui fi-

,

animum, eamque poft illius exceffüm vitam

dem fuam liliorum, ac volucrum fidejuffione

inftituit, cujus filium, fi viveret, non poenite-

obligatam pauperibus fuis nonfervaret. Hinc

ret. Sic nempe etianí hzec pietas, quae paren-

Thiensi imaginibus addita lilia, ut quze aliis

tibus exhibetur, utilis eft ad omnia, promiffio-

candoris, atque intaminatze virginitatis funt

j

ornamenta, fpei in Deum reje&ze, nec falfze

nem habeps vi-tæ, quze nunc eft, & m fu-;tuxo.

W

03 Bo L5

füge4adb

gidem fint argumenta.

FACTUM XLIX.

[ine

FACTUM XLVII.

. Prudmtia heryoriceï ingenioa. |

Tec

Puupertas — heroice — praata.

( irave vulnuä in genu Romz à '»ücafiö' Aac-

Ideml.s.

V0

F

^. ceperat vir nobilis, atque, uter

at irae (.c.1.n.6.

M

ib-ïd. 1.9.

oannes Valefius calculo immaniter crucia-

AO

doloris impotens,. cum diro cruciatu artus

ium

]

tus, Medici ferrum & vulnus incitatiffime

convellerentur, vindictam clamans & fpi-

,

poftulabat; & fecari tuto poffe dicebant Medi-

llu-

rans , nullamque faniora fuggérentium vo-

corum peritiffimi. Ergo cam homineilliusla-

cem ad aures admittens, gemino mortis in

'ha.

niatus bene perito trecentis Belgicis florenis

limine periclitabatur. .Defperata propemo-

focii pacifcuntur, grandifane mercede; nam

'utn' Pr.6ln q)6l

dum erat non minus animi , .quam corporis

)

hialiense vitoe pericula caro vendunt. Hocut

curatio, cum ex animorum Medicis unus ( e

tefcivit Valefius, immanemillam fummam ef-

Capuccinorum familia fuiffe tradunt, nec no-

fe reputans; feque tanti effe, haudquaquam

men addunt, qui hzec prodiderunt) acciri,qui-

credens, ut fecari vellet, adduci'on potuit.

bus zeger delectabatur, fymphoniacos jubet,

Maluit igitur dirosintercruciatus paupertatis

ac modis leniílimis canere. Itaque illapfa fa-

integeremori, quam cum aliqua illius offen-

rentis in animum modulorum fuavitate, irae

itu8 5 n

fione fanitatem recuperare; qua eadem con-

par, I

atque furori modus paulatim fieri coepit, de-

n

ol

ftantia, fi qua paulo pretiofiora Medici phar-

tumuitque animus ;. factumque muficze pre-

! Y v

maca imperarent, abnuebat, ne per adainatoe

tium, ut exinde monitores, atque ad. omnem

fibi paupertatis vulnera convalefceret. Quse

chriftianae adverfus inimicum ac ficarium

(on

TL

quidem refolutio in Joanne tanto magis zeíti-

charitatis fignificationem nullo negotio tra-

manda erat, quanto certius plerique ftatuunt,

duceretur. Tanti eít crudos adhuc atque in-

quæ

jmo

paupertatem commodis quidem omnibus an-

domitos humores pharmacis lenioribus prae-

j [ 19

teferendam ; at cum de vita certatur, hujus

mollire, ut placi

jura effelonge potiora, utque nemo fanus divi-

evocari.

dg ac fine concuffu pofünt

-

i "P

Pl

- K. P. Lohn. Bibl. |Man. Tom. £.

X

FA-

:SU-

165

atoriue

Bibliothec? JManualis . Concion

FACTUM LII.

R'

FACTUM L.

zdlia Refiguatio bevoica.

""

Aeligio beroica.

C

cenobita quidam cum omnia monafterii bo- ibid, c.eó, | 1

iL pI b

na divinze providentize fubjeciffet, fuiip- n. 21.

m

Idem !3

oganda venia eft, admonendique delicá-

(0

C.1,1,17.

tuli, ftomachum ut audituri confirment,

fius etiam curam abjecit,feque totum Deo per-

PH

mifit pro tempore & zeternitate, dicens: Si

aliquid enim di&urus fum ultra communes

fcirem divino decreto jam conftitutum, utad

ofà

leges a Mancinello, fed magna, atque incre-

fa

dibili, quadam operis mercede tentatum.

inferos detruderer, nollem vel unico momen-

to Dei voluntati obfiftere; & fi poffem dicen-

4

Sumptam, flu&uante ftomacho,Euchariítiam,

do unum Pater & Ave decretum illud everte«

ürf

haud ita multo poft eodem redundante inte-

re, autimmutare, nonfacerem; duotantum

gram adhuc, minimeque diffolutam rejece-

d

ratzeger. Dum quid fa&o opus fit, con(uli-

Deum rogarem: unum, uttota zeteruitate fan«

at

tur, atque igne parant facras fpecies abolere,

&iffimaejus voluntas in meimpleretur: alte-

rum, ut mihi eamfaceret gratiam, ne unquam

pu

Mancinellus occafionem ultroinvadens, quod

fe

vix cogitare audemus, facit, infe&tamque for-

vel minimam cogitationem contra ejus decre-

Miror non tam ftomachi,

tum admitterem : quam animi demiífionem &

fie

dibus abforbet.

rl.&

quam animi robur, & charitatis praefentem

precationem iterabat quotidie, ut nulli mirum

adfuiffe mercedem, minime miror; Ferunt

effe debeat,fi Deus hominem frequentibus mi-

d

raculis honeftarit, cum tanta animi excelfitas

f

exinde divina libanti Sacramenta abditze dul-

Q

cedinis fenfum nunquam defuife, ut non tam

& magnitudo fummum fit ipfa miraculum.

Quod ipfum exemplo fuo infigniter confirma-

e

animo, quam corpore ipfo laute fibi ac delica-

[is

teepularivideretur. Operz pretium eft, ali-

vit Margarita d' Arborete virgo noftris tem-

poribus conteftatze virtutis, quae, cum corpo- Ibid.p 1«

f&

quando przeclare vincere, ut divinarum confo-

C.g n0120

h

lationum vié&oribus zera procedant.

re & animograviífimis doloribus afflictaretur,

eumque, quiilli erata rebus conícientize diri-

d

FACTUM LI.

gendis, ad commilferationemi permoveret ; is-

Re(&gnatio beroica iu divinam voluntatem.

que füaderet, utiftis animi angoribus fe expe-

Francifcus Salefius fuam cum divina vo-

dire conaretur, omuem, inquit illa, cozatuns

Penneq.

S

Á

in Ífag. p.

* Juntate confenfionem fat clare fequenti-

adbibui, fed incaffum, quo magis a colloguiis C?

1.24- 5 bus verbisexpre(lit: /Volo mbz ullam elzgendi

communicatione cum aliis levationem quevo, eo

Qu

Voc

optiogem dari: JDeus ipfe, £ placet, folus eli-

magis covporis atiimique tormeuta accrefcumnte

git: INibil volo, &? omnia volo, :a0do voleute

ita tamen sne anituo couffitutam fentio, ut iis

dor

libevari omnino nolim : fevendum eff, tolevau-

tür

divina, imez Regina voluntatis , prius velit:

»oft mortem ad locum , quem »nibi incompreben-

dum efl , €? cum Deo in voluntatis €? gaudii

lu

coufpivationeta veniendum s ff euim melius ba-

hii

fibilis bonitas a(fignarit, lubenter €P plus quam

bere s2e feutio, €? tnagis Deocoujuugi: Jefus

(is

Jubentiffrme, in eoque pacate & placide conquie«

fcaim,

cum bac loci a [Jeo s2ibi fa&fa defignatzo-

f[poufus inter excruciatos C?* patzentes primus

Lt

evit adiuflar Pavadzfi ;

fuit, €? inter amantes etiam palmam tuliz. Hu-

-

n

ze. Purgatorium mibi

*

fine. illa Paradifus ad i

uflar . Purvgatoviz a tne

manitas etiam iuter 2fda bypoffatice Ferbo uni-

10

zafuit: quem proinde cum prius imitabor , eo

Cot

veputabitur. O! inguies, ad Faradifum potius

evebamur , ibi Deum suulto pevfectius laudali-

imagis ia umum idemque cum ilJo con/pivabo , €7*

i

zuus. Nolo illud suulto pevfecizus examtinuave,

collimalbo. | Hoc praeterea eft penfandum: a-

fah

liud effe amare, aliud me pernofcere, quod

aut difcuteve ; boc wuibi fuficits fieum lau-

Obc

dem, quantum ipfe fapientiffmus prafcvipfe-

amem. Amorillefuperior nullo fenfu percipi

Tüm

poteft, latet fub crucibus, & intimis animi re-

L

vit.. ltavir ille fan&i(fimus, & quietis & pa-

cis fingulare domicilium ; cujus abore mana-

ceffibus operatur, quo fenfus nullus penetrat,

eo velut in arcem & propugnaculum confugit.

bant lize frequenter voces : 7/o/o, ut, quod

Inde emanantamantis hze voces: JJeus szeuss

Deus tmeus 101 effy mübi pvo nibilo fit : omniue

libertate a

!

uid volendi abdico , unicum mibi

tuus fum, eroque femper : quas non tam ore

!

exprimit, quam omnimoda cum voluntate

vefervo defi

erium conformandi tue:voluntati

diviue, €r mivov, bomines altevibono, quamil-

Dei conformatione, quae tacita quzedam pre-

catio eft, & caeteris omnibus excellentior,

m

li, adbevere.. Quem in finem exemplum par-

D'e

vuli fefu. in przefepio jacentis ob oculos fibi

ua animus feipfum quafi exuit j5& omnibus

E

CIH.M

'l

affli&ionibus fuperiorin Deum fe totum trans-

objiciebat, qui non legitur ad papillas mater-

fert, & omni jure proprise voluntatis fe pror-

hom

nas manus extendiffe , ut lac fe haurire velle

CQ

monftraret, hoc maternse relinquebat provi-

fus exfpoliat, quati Deo diceret: Verum eft,

ul

me multa pati, Deus meus ; fed aliter me-

dentize, a qua oblata folatiola non recufabat.

Wn.

Nihil ille infantulus ambiebat, omnem fuam

cum agi nolo, quando ita vis: Verum e-

&im

voluntatem inmatris voluntate depofuiffe vi-

tiam eít, aliquam mei partem has afllictio-

n

debatur: Itamon eft fatis amanti, divino be-

nes refugere, fed non, quod ego volo, fed

x

neplacito conformari, fed omni fe propria vo-

quod tu: amabo hanc crucem, hos dolores,

imo potius hunc infernum , quamdiu volue-

Cujt

luntate exuat, oportet, & illam in divinam

üs

quodammodo convertat, ita, ut non tam ve-

rs, & illa non in fe ipfis amabo, fed ut a

tua voluntate aífignata, quae fola amoris

(itu

limusipfi, quam Deus in nobis & pro nobis,

üL,

velit, operando velle fimul & perficere, modo

mei regula eit.

admirabili, fed am

99?91]

w

anti perjucundo aï—:que,ü'u*-

FA-

ln

&uofo,

:

—in-

us XI. o Afefs

Fiög

FACTUM LIIL

illererum iniqüïtate c-onfli&ätus, nequaquam

Refignatio heroica. colitus approbata.

fciendi ardorem remifit, verum profunda no-

r Ibïd,c.

&ium operi pulcherrimo deftipavit; itaque

l' n. 2!.

4 '/; Ibid.p.r.

B

JoannesHieronymus Sacerdos e Societa-

ftragula obvolutus in templum defícendens,

f

i €,7.1.4.

* tenoftra, vir ob virtutum ornamenta &

[:ptem totos annos ad penlilem ante aram

l

conciones per Hifpaniam c.lebris, & apud

lychnuchum conftantia inaudita pervigilans,

j

Philippum1l. gratiofus, vefpere plures horas

nullam facultatem, linguam nobiliorem nul-

lu

orationi dare folitus fuit, in qua fzepius amo-

lam, fcientiam nullam reliquam fecit, quam

]s

rem fanttum ad luttam cum, amore proprio

animo non conciperet, atque informaret, util-

la

provocabat; ibiinftru&a velutacie prodibant

lis etenebris magna nominuis claritate prodie-

omnia mala huic infefta, & unum poftt aliud,

rit, atqueutinam in exponendis divinis oracu-

quam honorifica poterant fpecie ad incutien-

(à

lisfüinon nimium judicii; verum qui fine Ma-

Qa

&um metum fe menti meditantis reprzefenta-

giftro didicerat, aliquando labi fuit neceffe.

bant, hzerebantque velut in confpe&u, donec

Qs

paratum fe ad illa perpetienda Deo offer-

T.

ret. Id quod cum die quodam ageret, & fa-

mem, fitim, morbos, carceres, & mortem

FACTUU LY.

lls

ipfam, velut praefentia pro amore Dei ^ubeun-

-- Triflitia . heroice . corretfa.

$

. da volens lubensque acceptaffet : fubit po-

m r

Q

!

^. ftremo, velut inter ultimze aciei triarios hzec

Annor 58 5. in Hifpaniis vir nobilis -al'i*cüj'il«rsk Penneq,

;

-.-cogitatio: Qauid fi te jam Inquifitio facra ac-

d*

criminis reus mandato Kegis conjectus P» 5 €. 9

""

cerferet, & depropofitione hzeretica in pulpi-

eft in carcerém; ubi in mortis cogitatioue , "* *

tis prolata accufatum examinaret, & dam^a-

wo.lbid.p n

timorequedéfixus, dum feptem menfes di£

ret? Hic hwfit, & ad Deum converfus, ait:

fertur fententia, ita moerore contabuit, ut,

u.r, Crg nlül

JVon hoc Domine. — Camque nihilominus vide-

[l«

'

qui ejus curam gerebant, prae triltitize magni-

l-

retur fibi minus liberaliter cum Deo agere in

tudinemoriturum crederent: Ubita:dem in-

, hoc punc&o; poft aliquam cogitationum pu-

e

teliexit, fe ad mortem condemnatui, fibique

u

.gnam, cum amori divino ulterius refiftere non

incarcere manu carnificis gulaiu frangendam,

- poffet, tandem Deo fetotum commilit dicens:

Ü

t hoc Dosine.

toto corpore inhorruit, & voce intercepta,

Vix haec verba protulerat,

fuique prze angultia vix compos, poft aliquod

D

cum apparitor fores pulfat, ad Inquiütores

"n

lilentium tandem in fuípiria & fingultus e-

vocat, a quibus jubetur abftinere a pulpito,

rumpens exclamavit: Ergone mihi carnifi-

W

donecde propofitione hzeretica, quam diceba-

fs

cis manu moriendum? ergo laqueo fauces

tur inter concionandum protuliffe, plane fe

frangendze? o laqueum! o chordam ! o quae

lü

purgaret. Etiam accufatus eft apud Roma-

li.

nuntia aures, mentemque percellunt! Q in-

'num Pontificem deverbis contra füpremoe fe-

feri, o fempiterna tormenta! . Tres illi con-

J

'dis auttoritatem temere prolatis, Romamque

u

ceffi erant dies, quibus fe pararetad mortem;

"accerfitus, ut dictorum rationem redderet:

hic fan&tioris confilio, & gratize coeleftis fub-

]i

in utroque Tribunali poft longum examen in-

j

fidio adorationem velut ultimum afylum con-

nocens declaratus, & concionibus tam Romae

fugit; purgat fe Sacramento poenitentize, &

T

coram Pontifice,' tum in Hifpania deinceps

ccelefti pane fe corroborat: res mira, ih ho-

cumi majore, quam antea, audientium applau-

minem alterum prorfus mutatur, timor mor-

fu habitis clarior evafit, fed.etiam Deo charior

tis, horror carnificis & laquei evanefícunt;

10d

ob amoris divini per hanc rerum contraria-

mille vitas optat, ut eas omnes Deo in facri-

dpl

rum varietatem, & in iis tolerandis conftan-

:

ficium offerat, omnia Martyrum fuppl*iäiä

I(2

tlam m;txima increment.a.l

i

e

, Ominibus corporis membris excipere arden-

fat,

€

ter in votis habet: quin & manibus, oculis-

glt.

at

S'

que ere&is in coelum a Deo poftulat, ut be-

tl

neficii loco fuüpplicium fuum proroget, tor-

oft

FACTUM LIV.

toris manum perturbatione aberrare permit-

at

— Scientiarum | Qmor /zqreiqu:;

tat, ac fzepius intercidere ac pro'abi, ut vel

annum integrum imperfe&is ftrangulationi-

v

Rhel, »,

ei'tihax virtus animi ín Auguftino Stenio

1

Jof,

€,12.n.I.

bus discrutietur

,

mortemque non inveniat;

us

improbe atque oblu&antis fortunze, quae

& qui paulo ante tortorem, & laqueum ex-

. hominem ad magna deftinatum viliffimo loco

ns-

horruerat ,' nunc a centum li&toribus ligati,

for^

& corpore deformi nafci voluit, malignitatem

& cum ignominiofis proclamationibus cir-

omnem conttantiffime fprevit: quamquai e-

e&o

cumduci impenfe defiderat; no&e integra

nim qua extrema paupértate, qua oris fcedita-

ante diem fupplicio deftinatam voluit fibi ma-

me

te interultimze plebeculoe homines deridicu-

ne

nus & gulamlaqueo vinciri, ut tanto diutius

lohaberetur, animus nihilominus jam tum ve-

hoc Dei, utajebat, beneficio frueretur: Deni-

dyo"

fod

re magnus ipfa tolerantia eminebat.. Appli-

que qui prius ad folum inferorum nomen con-

cuitdeinde fead Religionem, ac multis preci-

tremifcebat.jam tanta fiducia in Deum & pace

65

lüe

bus in Canonicorum Regularium familiam a-

fruitur, utdicat, videri fibia divina mifericore

:'U-- dituimpetrato, adeo a collegis exagitatus eft,

dia calce & czemento inferorum portas occlu-

iA

ut, cumlitteris dare operam vellet, rifu exci-

fas, & quemtriftitiz magnitudine moriturum.

pons

perent hominem , ac ne lumen in cubiculum

credebat, tanta nunc exundatlzetitia,ut dicat:

2d lucubrandum inferret, impedirent,

cata mea defleo, tantis inceffot

AR Pat. Lohn. Bibl, AHan, Tom. 1,

Haþ' Si, cum')ge;

f

gaue«

d-

Bibiotheug Manualis: Couciouatoruz

164

Mb

quos premeret fummo»e eruditionislibros, ede-

gaudiis, quantis brevi, ubi Dei confpe&u frui

3pæ

dabitur, perfundar? ejus verba & voces in

repoifetinlucem; tantam effe Regis apüd o«

pl

Deilaudes, & gratiarum actionesabeunt, ut

ptimum Pontificem gratiam atque auétorita-

t

tem , ut de repulfa timendum non videatur.

admirabilesinadítantibus excitent motus ani-

de

morum: exauditus fuit a Deo in eo, quod tor-

Hortari proinde feopere quam maximo,neRe-

pi

torem attingebat: ille enim, dum gulam fran-

gis abire jam volentis voluntatem unus ipfe,

«

quem omnium vota fpe&arent, ultra fruftrari

gere conatur, animo perturbatus, dum vix ad-

qu

vertit, quid agat, quartam fere horze partein in

vellet. Valida hzec omnino petitio fuit; fed

buil

eoultimo funeftoqueactu pofuit; reointerim

apud Ruizium major omnibus , ut eft in ora-

culis,veritas fuit. Refcrip(it, habere fe gratias

gii

tam fereno vultu, &conftantia omnem hanc

p

carnificinam excipiente, ut nec pedem, aut

Regi, quas nunquam poffet referre pro ea,

jutt

quam defe haberet, opinione, proque promif-

manum, autaliam partem corporis moveret,

(i5,

nec verbo querelam proferret, adftantibus ad

fis, quce fibi auro gemmisque effent pretiofio-

(

tantam patientiam & tranquillitatem ftupore

ra. Ceeterum nequehis, neque quibus demum

g

cunquealiis a veritatis,quam unice adamaret,

defixis, & nominatim Patre Aria,qui fpectabat

Dur

& morientem in hoc ultimo certamine juva-

femita nelatum quidem unguem deflexurum ;

eisi

bat, quique hzec omuia literis ad pofteritatis

acne füfpenfum diutius Regem haberet, vide-

ri fibi, cives cogi non poffe.

Nimirum alte

d

memoriam confignavit, ut, quantum habeant

"

bat!

mortales in humili & perfeverante ac fideli o-

menti Ruizius infcripferat faluberrimum mo-

j |

E

nitam Salomonis: Mifzricordia €9 veritas te Prov.c. s; |

ratione fubfidium, agnofcer,ent.

mon deJerant, circumda eas gytiuri 1uo, €$ de[cribe v.3.

H

-FACTUM LVI.

in tabulit cordir tui, €? invenier gratiam, €$ di-

Jciplinam bonam coram Deo £$ hominibur.

Temporis heroica. parfitionia..

RhO l. s.

gelus Pazius Ordinis Minorum, clari no*

FACTUM LVIII.

C.l I.n'SO

5

minis, magnarumque virtutum, nihilun-

Fidoria [ui | genero[a.

N

quam per ineptas moras corrupit, fed celerri-

fne omnia adminiftravit, addenfatoque gradu,

N*

apoli puella nobilis & przedives ab ado- Penneq.

ä

leícente paris nobilitatis in conjugem pe- P-2. c.16»

quantum officii ratio ferret, perurbem inceflit,

l?o Ia.

quod diceret, otiofe molientibus, atque obam-

tebatur, & jam inid confenferant utrinque pa-

bulantibus multa offerri aliena, quae tempus

reates, & pro connubialibus pactis communi-

ter ítabiliendis in aliquod conclave convene-

furaciffime fubducerent, animique vim , quae

Tuopte diffluitingenio, mora infuper debilita-

rant; cum puella in fuo cubiculo ante pen-

dentem e cruce Chriftum proftrata, altioribus

rent.

cogitationibus agitari coepit, & divinioribus

U.

fiammisaccendi: Quid, ajebat, quid ago, Je-

fu Fili Dei, & hominum amator? ficcine, dum

FACTUM .Lvn.

tu carnem tuam innocentiífimam tam atroci-

Feritatis amor heroicuf.

Alv

ter traCtas , ego voluptates licet in conjugio

Idem.4.

licitas confeétabor? ficcine, dum tu vulneri-

ho

H

fpali agebat Philippus Tertius, obortaque

bus & fanguine deformaris, ego formze exco-

C.g.n-S-

de novo veGtigali controverfia, cives mi-

pnd

uus, quam vellet, habebat obfequentes, quod

lendze, ego gemmis & monilibus ornando cor-

Krb

porioperam dabo? noníiet; & continuo fibi

fe cogi non poffe dicerent,fponte vero nihil da-

ET

turos. Nec deerant ex Theologis, qui regize

comam reícindit, eaque ad pedes Crucifixi

frib

cupiditati faverent, fed quod hi gratiam Prin-

appenfa, illam ipfam effigiem manu gerens,

Ooci

cübicuio egreditur, & ad conclave, in quo

à

cipis veritati praehabere vulgo crederentur, i-

omnes convenerant, fe conüfert, ibi ad matrem

NERCEPTOSSUAIU E R cie OU hoU p

deo parum illis au&oritatis in publicum. In-

"

Vi

ens id temporis Ruizii nomen, etfi pro Rege

converfa: Noneft, inquit, Domina, quod de

E

conjugio meo ulterius agatis; ecce Sponfus

adm

entiret, fecutarum Senatum ac cives appare-

&at

bat. Ergo tentari hominem placuit, & quia au-

ifte meus eft, quem elegi, & cujus pedibus

Tioni

crines meos ut arrhas appendi. .Mira hicin-

ro,oblatisque honoribusinexpiabilem non du-

ter omnes turbatio, admirantur aliqui, fre-

Ctip

bitabant, alia viaaggrediendus fuit, fciebant,

Ia

hominemingentes, atque eruditiffimos com-

munt & indignantur alii: fed. tamen penes

Chriftum, novamque ejus fponfam ftetit viéto-

des,

inentarios de divinze gratize, hominumque li-

ria. Audierat videlicet intus Chriftum dicens

Tujta

bertatis concordia elaboratos habere, quos

ante edituma Paulo V. decretum, quo de illa

tem , quod olim vifibiliter confpe&us virgini

fponfum terre(trem eligenti dixerit: /Me acci-

controverfia publicatis utrinque libris difpu-

D

tare vetuerat,non abfolutos apud fe habere co-

gt , qui fum forzmo[us , dulcis, genero[us.

ET

geretur, &inlucem bono reipublicae emittere

FACTUM LIX.

Qy

fummis votis expeteret. Componit ergo ad

——

æw

Ruizium literas Eermazeus Duxsquitum rerum

VAftoria. [ui heroica. [anguinec.

tl

arbiter ipfefoius erat Philippo: laudatumque

i

oannes Baptifta Faéntinus Capuccinus , fe- mho 1,

"

h

prolixe hominem hortatur, ut jufti(fimze Regis

J

4

UI

voluntati obfequi velit, illiusque petitioni fuze,

' xocior,quam credi poífit, natura ingenioque c.8.n. ts

acdiuturna gladiatorum confuetudine oppido

dm .

quarm elffe validitfimam Rex intelligeret, mo-

tjs

mentum addere auétoritatis. Obligare Regem

eífferatus, ut fe tandem refpexit, ardentiffimis

F&m]

animis Capuccinorumarduam, ac perdiflici-

fidem fuam , acturum fe cum Pontifice, ut,

lem

|

A

itwus AXHML — Afcefs.

165

la

ja

lei vivendi, 'fuique vincendi rationem, inter

FACTUM

LX.

ipfa renafcentis familize initia fecutus admira-

Pota heroica Deo oblata,

l

bili quadam contentione fefe ad omnem per-

turbationum victoriam exercebat. Nec mo-

oannes Falco e Societate Jefu voto fpoporn- £x Bibl,

deratcres deerant, durioraimperando, & ver-

J

"

dit Deo, fe nunquam fuo fenfui in cibo & po- Socier.

!

biscaítigando. Adqu»ille, quamvisanimo

tuobfecuturum, fed foli neceffitati. Joannes

d

commotior, continebat fe nihilominus, iram-

le Peffier voto conceptis verbis fe obfttinxit,

que habebat in poteftate; quze tamen ita effer-

nihilfeacturum unquam, quod divinze gratize

buit, ut violentius cohibita, ferventem jam ni-

H

repugnaret, imo acturum femper,

uidquid

à

mium fanguinem, ruptape&oris vena, magno

ex majore Dei gloria futurum erat.

udovie

impetu profunderet. Tum Joannes Baptifta

cus de Ponte ex eadem Societate, vigefimo

i

intemplum feraptim con]iciens;,ut erat cruen-

(«

ante obitam anno, votum concepit, nullum

tus, ante Chriftiin crucem a&i fignum fe abji-

fe animo deliberato peccatum , quantumvis

cit, atquefücclamat: Es meum fanguinem, Do-

leveadmiffutrum. Etexeotemporenihil ineo

"

min Exprobrantis hzec vox videbatur, cui

notari potuit, quod conftaret effe capax re-

u

Dominus, converfía adlateris vulnus dextera

prehenfionis. Quis ergo miretur, tam libera-

easreddidit: //ide, qualia €9 ego pa[[us tui cau-

lem erga hos in gratiis fuis.communicandis

(;

f olim fuerim ; fic nimirum fentire non debe-

fuiffe Deum tanta eorum liberalitate provoca-

tum? Zelofus honoris fui eft Deus:

l!

bat vulnera fua miles Chrifti, dum Ducis fui

vug

liþerali-

hg,

yulnera & fanguinem intuebatur.

tate fe vinci non patitur,

am

/

À

CATALUALDS

Scriptorum . afcetico,ruvm ,,p,r!ærcipuorum./

Q« Pentn,

Non e animus , t alibi Jam Hnons , pl&o&qäe hu: afoeticoi Scriptores enumerare

l W-C.löo

(hoc enim immenfi foret laboris, cum in nulla fere materia tot. Scriptores exti-

*

.Ml

d

j

terint, €9 pro füo quisque zelo protleffe aliis ffatuerint ) fed £05 duntaxat, qui

d

, vel propter utilitatem materig palfim manibus teruntur , vel propter aliam quam-

cunque caufam motiores exiffunt , quales fe

u$

rE Junt fequentes ]uxta ordi"m 0W

beticum cognominis iterum proponendi.

Q«

4.

ticos, ebsq.ue

"

à

þerqu.;um i;utilneras libros*gähft;ri;-

Á

lvatez de Paz Jacobus S. J. natione Hifpä-

pfit.

7l0

nus, vir omni virtüte ornatiffimus, cujus

B

el*larminuä Röbe-r"t.us S. E. R. Cardinalis

[

Jucubrationibusluculentum acceffit divinitus

natione Italus, dictus eft vitze cocleftis ac per-

g

pondus commendationis, quod vifus fit inter

fe&ze Magifter & Dux, qui intra limites zevi

Jf

Ícribendum coelefti fulgore circumfundi, &

füi neminem habuerit majorem fe; validus

ab adítante quopiam, viri gravis fpecie, quaé

Ecclefize Dei Coloffus, piiffimus fidei athle«

iM

:

Bibliothec.

ta, & haereticorum hoftis acerrimus; novus

fcribebat, in aurem excipere.

Societ.

Antoninus infublevandis pauperibus, in vitze

Arias Francifcus S. J. natione Hifpanus,

perfectione Bafilius, in confutandis hzereticis

Irenzeus a divina providentia deftinatus ; nun-

vir tum varia erüditione, tum vit2e integritate

(

admirandus, & inter viros non hujus folum

quam fatislaudandus: Tutor, Praefes, Con(i-

u$

zetatis, fed venerandse etiam antiquitatis, opi-

liarius , Senator chriftianze reipublicze mae

J

gnus: magnum Ecclefize columen: lucerna

nione fanctitatis, qua floruit , numerandus,

[J]^

fcripfit materna lingua, fingulari ingenio, exi-

lucens incaliginofoloco, tenebrasqueomnes

t

mia religione ac prudentia, tomos tres gran-

diícutiens; rerum divinarum confulti(fimusg

lt

des, in quibus utiliffima przecepta de Chrifti

ampliffimi Ordinis , fuique fzeculi ornamene

tum; herefium debellator; novus Alcide&

0*

imitatione & aliis matertiis tradit.

ann

B.

Aquilonis; eximium pietatis chriftianae & e-

Jfl

ruditionis omnimodse noftri vevi fyóus ; Ro

! De Barry, Paulus,

natione 'Gällus. S. J.

manz facre purputze decus immortale; in

T

vir admodum pius, uti conteftantur ejus lu-

medio Ecclefiae a Deo pofitus, tanquam lu-

cubrationes plurimze, & obfervantize religio-

cerna lucens & ardens; facrze militioe Prin«

f2e peramans, fcripfit plura opufcula valde u-

ceps, ingens gloria temporum fuorum , & fex-

tilia. Bibl. Soc.

centain hanc fententiam elogia meritus, quaé

: Bartolus Daniel, natione talus, S. J. poft

brevitati condono. Scripfit preeter alios pluri-

conciones magna nominis celebritate duode-

moslibros, deafcenfione mentisin Deum, de

fe«fito Lf

gbl

cim annis in przecipuis Italize urbibus habi-

seterna felicitateSanCtorum,de gemitu columr-

tas, libris fcribendis applicatus plures qui-

bze, de feptem ver

:

00

moriendi.

bis Domin? , de arte beng

jis

fif-;m hiftoricos, non paucos tamen etiam afce-

X 3

,B'evl-

jj

1

-

166

Bibliothecee .. Mamualis Concionatori

Bellovacänäs*Vincenüus ex Ordine Prae-

patria Athenienfis in Bethlemiticoccénobio a

yl

dicatorum, vixit tempore Innocentii IV. Pon-

pueritia educatus, /Egyptum cum Germano

fet

tificis.. Scripfitopera laboriofiffima, ac prze-

populari fuo peragravit, & Monafteria, fan-

i

fertim fpecula quatuor: Doctrinale, Hiftoria-

&osque Patresfrequensinvifit. Conftantino-

nl

Ü

le, Naturale & Morale.

polim profectus, a 5. Joanne Chryfoftc:no il-

(

Bernardinus Theophilus, natione Gallus,

lius Ecclefize Diaconus creatus eft, & ab eo-

S. ]. vir rerum fpiritualium fcientiffimus, ad

dem ad Innocentium 1. Papam Legatus miffus

5l

quas novem annis Nofiros inftruxit, feoríim

cum Germano Presbytero anno 403. vel fe-

ns

etiam fexennio Patres in tertia probatione.

quenti. Aliquot poft annis ab eodem Ponti-

(

Seripfit proeter alia utiliffimum tractatum de

ficefa&us Presbyter, captaab Alarico Romás

p

religiof» perfeverantiae praefidiis.

na urbe, Maffiliam anno circiter 410. venit.

tüli

Le Blanck Thomas, natione Gallus, S. J.

Scripfit egregzios libros de inflitutis Cono-

tet

vir ex omni parte perfectus, & cum fcientia

biorum, & octo princip

aliàm vitiorum reme-f

ee

ita virtutem conjunxit, ut difficile di&u fit, u-

dis. Item collationes Patrum. -

bros

tramagis excelluit. Scripfit praeter alia mul-

:^ S. Climacus Joannes Monachus religiofiffi-

ta Ideam perfectam Religioforum, & aliarum

multarum Perfonarum. Bibl. Soc.

1

musícripfitlibrum triginta eraduum, quibus

afcenditur ad perfe&ionem.

Unde Climaci

S. Borgia Franciícus , natione Hifpanus;,

nomen fortituseft. Bellarm. -

S. J. f2eculi fui decus, & fpecimen fan&itatis,

- Crombecius Joannes, natione Belga, S:T.

Ícripfit hifpaniceante, quamfzeculo nuntium

afceta infignis , fcripfit perütiles duos libros

remitteret, opufcula quzedam valde utilia ad

OC.

formandos mores, & profectum fpiritualem

de Perf;-&ionis üudia. Bibl.S

x

D

ertinentia, quze prodierunt oCtotra&atibus,

I

ibl. Soc.

H

: ,i)iadochusy Epifbopus Phorices fcripfit in-

Braccarenfis Martinus ab Epifcopatu fic

fignem librum de perfe&tione centum capita

Dl

g

nominatus Damienfis Monafterit Abbas, vixit

continentem, quem Francifcus Turrianus S.].

,circa annum Domini 572. Scripfit de virtu-

Théologus interpretatus eft. Phil.Labbe. .

n

Dorotheus Archimandrita fcripfit fermo-

U

tumj Cgrdinaligm tdifferentia,f nglarm. |

M

nes viginti quatuor valde folidos & utiles,

Canifius Petrus, xiati.oneB,elga;ïS. ] cum

:quos P. Balthafar Corderius S. J. Theologus

J

nata nondum effet Societas, foemina quzedam

latinitate donavit, brevibus

PUH

vit. Ibid..

que. notis illuftra-

quod

opinione fanctitatis vulgo nota matrem ejus

-admonuit, ut magna Petrum cura educaret,

.. D'Autreman Philippus,

l. "'näfior-le Gallus,

Qt

quod brevi Religio quzedam Clericorum intti-

5

4

]. divini honoris & falutis alienze perquam

lü

tuenda foret, quae eximias Dei Ecclefiz utili-

ftudiofüs, fcripit utilifinum librum duos to-

tates effet allatura, in quam Religionem filius

mos comple&entem, quem Pzedagogum Chri-

nom

ejus adícriptus, vir apprime infignis habere-

hocí

tur.

WUR Ws

Bibl.SQC.

A

Vaticinium feu praefenfionem foeminze

F.

'Yei approbavit eventus.

Scripfit poftulante

&i

k

Ferdinando Romanorum Rege: Summam Do-

Fa.tius ]uliüS, hatiöne Italus, S. J Vir se«

D

SOI'«

que prudentize, ac magnee fanctitatis laude

"U

&rine Chriflianz , brevem quidem illam, fed

preeclariffimam, & quze copiofze bibliothecae

E

confpicuus , Ícripfit perutilem libellum de

Auno

inftarfit. Prodiit primum a S; P. N. Ignatio

mortificatione .paffionum ; -

5

5

Vüm

Vgnimiqtple affe

&

probata,& Ferdinandi Regis munita diploma-

&uum. Bi-blg' Soc.

lbba

te, tacito alioqui au&toris nomine anno falutis

G

Ürdir

1554. Primusomnium Societatis partus, poft

jrete

S. Patriarchze noftri Exercitia fpiritualia, fze-

; Gaudier Ad—tö,nius, natwne Gallus, S. j re-

pi

W

pius deinde variis locis & linguisrecufa, de-

rum fpiritualium peritiffimus, fcripfit egre-

Phil

mum recenfita a

1

gium opus de natura & ftatibus

l

&a.

j

bau&ore & i;ï--mltis'.locis au-

Bibl. Soc.

P

,P-erfe-&ionis'--.;

&ma

- Caraffa Vinc

ähtius, natione Italus, S. J. fe-

Gerfon Joan

nes a Vico 'nät-ali fic di&us, a-

Pduf

ptimus Societatis Generalis, virinfigni fancti-

lioqui Charlierius vero cognomine appella-

Pa

tate przeditus, & fcientia afcetica clariíTimus,

j

tus, SS. Theologise Do&tor Parifienfis, S. Joau-

Iiata

Xcripfit faluberrima & piiffima opufcula, prae-

nisin Gravia Parochus, & Ecclefize Cathedra-

Cüent

cipueSeraphinum, feu Scholam divini amo-

lis, atque Univerfitatis Cancellarius, fcrip(it

xis,& Itinerarium ad alteram vitam. Bibl.Soc.

plurima pia opufcula füfe a P. Philippo Labbe

Dopti

Otjii

Carthufianus Dionyfius, ab Ordine fufce-

intract. deScript. Ecclef. relata, inter quze ta-

pto ficdi&us; alioqui enim Dionyfius a Lie-

men libellum de Imitatione Chrifti falfo nu-

ef

wis vocabatur, natione Belga, virfuit, tefte

à

Nicep]

merari ipfeq gqm,þella.rming.jgptat.

:

"I

Bellarmino, fanctiffimus & doctiffimus , vixit

I

inOrdine48.annis. Scripfitlibellum de qua-

ïnæü

tuor noviffimis; ubi tamenBellarminus cau-

QUb

Hautinus Jacobus, natióne Belga, S. ] -vis

CXpor

te lecendum effe monet circa ftatum anima-

indole ad virtutem fatta ,. & erga proximos

xumin purgatorio. Bellarm.

x

eximia charitate.:' Scripfit praeter alios infi-

iüitt

; Caffianus]Joannes, nationeScytha ex Theo-

gnem tractatum, quem Patrocinium Defun-

De

€&orum.vocat.. Bibl. Soc.::«

F;jlcüg'Tauricæ Cherfonefi urbe or?ugdus:, fed

/ Hay«

va(

— m m

E

-

Titulus XIII, "dftofis.

H

08

Y Ha&xïeuf Jalianus, natione Gallus, S. J. vir

oppido ad Rhenum , cognomento Hemer-

N

religiofus, & morum fuavitate amabilis, & in«

al

chin, hoc eft, Malleolus, Ordinis Canoni-

10

ter fanctiffimos fui sevi merito numerandus,

corum Regularium S. Auguftiti, Congrega-

fcripfit praeter alia veritates pra&ticas ex vita

tionis Windefimenfis Religiofo in monte di-

jl

Chritti, San&orumque geftis in fingulos anni

vae Martyris & Virginis Agnetis prope Zwol-

flus

dies quatuor tomis comprehenías. Bibl. Soc.

las, in Dicecefi UltrajeCtenfi, vita & conver-

Hugo de S. Vi&tore, natione Saxo, Ordinis

fatione devotus, & beatze femper Virgi-

llv

S. Auguftini Canonicus in coenobio S. Vi&o-

1ti

nis Marize amator praecipuus, hic obiit ze-

ld

ris ad muros Parifienfes, ab antiquis quibus-

tatisanno 9 r. Chrifti Domini 1471. dieg. Kal

dam Chronographis di&us Didafcalus; ob fe-

Augufli, de quotam multa in utramque par-

Dt

ptem libros ab eo Didafcali feu Didaícalici ti-

10

tem , occafionelibrorum quatuor de imitatio-

Is

tuloinfignitos,ab aliis linguaAuguftini, vel al-

ne Chrifti, hisce proximis annis fcripta funt,

ter Auguftinus, quod fummusilliuszemulator

ut non neceffe fit diutius in ejus pangendo elo-

effet, cognominarifolitus. Scripfit pluresli-

gioimmorari. Phil. Labbe. .

if

L

Dus

bros utiles, cui hoc epitaphium adícriptum:

Conditur hoc tumulo Doétor celeberrimus

Lanzicius Nicolaus ,*.natione Lithuanus, S.

I

Hugo;

]. vir fapientia & virtute clariffimus, fcripfit

Quam bLrevis eximium continet urna vi-

opufcula fpiritualia valde erudita duobus to-

3j

rum!

mis in folio comprehenfa. Bibl. Soc.

Jt06

ecundus in

Leffius Leonardus, natione Belga, S. ]. de

: .Dagmat& praecipuus, nullique fi

orbe,

Va

A etinsisscume s

quo cun&orum una vox erat, humili, fuavi,

Claruit ingenio,' moribus, ore, ftylo.

feria, pia Leffii converfatione fefe velut vi

Humbertus Dominicanus, natusin oppido

quadam magnetica attra&tos, lztiores, do-

II

Romonenfi, feu Romanfenfi, Dicecefis Vien-

fe.

&iores, ad virtutem promptiores effectos ef-

ipita

nenfis, Hugonis a S. Caro, poftea Cardinalis

Scripfit varios, folidiffimosque libros a«

S]

zizAóc nuncupati, difcipulus, atque Ordinis

Íceticos, przecipue de

Preedicatorum quintus Priorgeneralis ab an-

fummo bono &c.

perfectionibus Vdivinis,

1100«

M.

n0o1254. ad 1263. Obiit Lugduni anno 1276.

tles,

Scripfit inftitutionum fpiritualium libros fex,

Munfardus Jacobus, natione Anglus, S. .

0gus

univerfa, que ad abfolutam Religionis for-

vir cum Deo perorationem valde conjun&tus,

[lta»

mam fpectant, exactiffime comprehendentes,

divini honoris valde appetens , falütisque a-

quod etiam fpeculum Religioforum infcribi-

nimarum. ' Singularem erga animas in pia-

]las,

tur. Phil. Labbe.

cularibus flammis detentas pietatem exer-

"4

Qu

cuit, quibus, quidquid operis boni agebat,

05 [0-

4 Idiota plerisque haétenus ignotus, -eoQuod

partem fatisfactoriam applicabat.

Quod ut

Ws

ï

nomen proprium ex humilitate fupprefferit,

aliis etiam perfuaderet, egregium & folidum

hoc demum fzeculo emicuit a R. P. T'heophilo

de mifericordia illis

przeftanda t——xja&atgmfþ:i:—

N

Raynaudo eductus clariifimam inlucem. Is

pfit. Bibl. Soc.

eft Raynaudus Jordanus, Canonicus Regula-

Qs

ris Ordinis S. Auguflini, primum Uticenfis, fi-

Nierenbergius ]oann.es Eufebius, natione

laude

!

ve Uzecienfis in Narbonenfi Gallia Przepofitus

Hifpanus, S. J. vir omni fcientiarum génere &

m de

anno 1381:

Deinde Cellenfis ad Carum flu-

fanctitate eximia confpicuus, tottamque eru-

ie-

vium in Biturigibus Cubis Abbas, quae nunc

ditos & folidos confcripfit libros, ut aliqui fen-

Abbatia, Patribus Fulienfis Congregationis

ferint, infufas illi fuiffe divinitus fcientias.

R

Ordinis S. Bernardi attributa eft. — Scripfit

Specialem vero commendationem meretur

proeter alios: complures libros Tra&ationem

liber de Adoratione in

plenam de B. Virgine,

vitadivina. Bibl. Soc.

fpiritu, & veritate"r; &

]e

Phil Labbe.

quae fzepius citatuiäv

egre-

D

Nigronius Julius, natione Italus, S. J. vit

D

20018;

Ifidorus Presbyter /Egyptias fan&iffimus,

non folum doctus & fapiens, fed etiam pius

& magnz in Ecclefia Chrifti glorix ,' vulgo

valde & religiofüs, fcripfit perutiles fepten-

U5, 4

Pelufiota dictus, quod juxta urbem JEgypti

decim traétatus religiofos. Bibl. Soc.

Pelufium, a quibusdam modo Belbeis vel Da-

.peüa

miata appellatam , monafticam vltam exer-

Platus Hiärönymüs, natione Italus, S.]. vir

,joan-

yedt^

cuerit (fant, & qui Abbatem vocent Pelufiaci

celeberrim»e virtutis & fanctimonie fama cla-

montisin ZEgypto) fuiffe S. Joannis Chryfo-

rus, fcripfit egregium tomum de bono ftatus

jrplt

ftomi difcipulum, & floruiffe fub Arcadio ejus-

religiofi. Bibl.Soc.

[abbe

que filio Theodofio minore.conítat ; de quo

veta

Pinellus Lucas, natione Italus, S; J. vir

!

Nicephorus teftatur, fcriptas fuiffe ab eo de-

do&us, & bonus afceta, fcripfit multos per-

o nüj

cem epiftolarum chiliades omnis generis di-

utiles fe

Soc.

ptendecim tra&atus afceticos. f;;Bibl..

vinze fimul & humanse gratize refertarum, in

quibus omnem Scripturam facram clari(fime

De Ponte Ludovicus , natione Hifpanvïls,

exponit, omnesque omnium Ordinum m

5. ]. confpe&us aliquando cum peculiari Do*

g,j,vii

1

Qr es

&oris laureola, ac praerogativa ; propterea

xmos

E

iniïituit, Labbe.

($ ii«

quod infpirante Deo falutarem Ecclefize do-

De Kempis Thomas a patria Kerhpähfi, fi-

&rinam in fuis Jucubr

R

Defune

Bibl. Soc.-

atio.nibqs propjnaiïgn

vea Campis, modicQ in Diccefi Colcmienlüy

Pciræ-

p

A

w

ss

168

Bibhiothece Manuali.g Concionatorie

Poirzeus Francifcus, natione Burgundo-

)

| Saint-jure Joannes Bapti&ä , natione Gal-

]

;J- j

p

Sequanus, vir cum ceeteris virtutibus. tum

lus, S. J. virinterfummos Societatis viros me-

fii (

impenfe pio in Deiparam ftudio laudabilis, de

rito reponendus, fcripfit praeter aliosinfignem

Qàl

qua etiam triplicem coronam ex humanis,

tractatum de co

(

gnitione & amore Jefu Chrifti.

/

divinisquefententiis contextam fcripfit. Bibl.

Bibl. Soc.

bx

Soc.

Scribanus Carolus, natione Belga, S. J. ob

li

Pennequin Petrus, natione Belga S. J. vir

res geítas fcriptasque fummis infimisque in

joe !

infigni praeditus prudentia, & rerum fpiritua-

pretio fuit: fcripfit plurimos libros valde eru-

hP gj

liumufu; fcripfit eg

ditos &utiles. Bibl.Soc.

fj3h

fiis

rem Dei. Bibl. Soc.

regiam Ifagogen ad amo-

Saraffa Alphonfuüs Antonius, natione Bel-

ti0;

ga, S. J. inquo mirabantur omnes conjun&am

jeit

Rbdriqüez Alpvh,onfu's * hatione Hifpanus,

cum fumma claritate foliditatem do&rinszes

mnot, de

[

. J. ultra 3o. annostyrones cum fumma laude

[cripfitartem femper gaudendi, egregium pla-

ii C0!

j ?

T

inftruxit,heroicis virtutibus infignis, quippein

ne & utiliffimum opus. Bibl. Soc.

!

jut

Ceti

a

feipfo expreffit, quidquid fan&itatis impreffit

Suffrex Joannes, natione Gallus, vir ob exi-

Cüs

inlibris, precipue in exercitio de perfectione

mia naturz & gratioe dona zeterna memoria

1

& virtutibus chriftianis. Bibl. Soc.

dignus, & externis juxta ac domefticis charif-

(at

Raynaudus Theophilus, natione Gallus,

fimus, edidit przeter alia Annum chriftiánum,

fed :

5. J. vir eruditiffimus & fanGiffimus, fcripfit

opus omnibus longe utiliffimum, quo docen-

Ü

2u

libros quam plurimos afceticos, eruditionis &

tur,fingulas perannum actiones re(cte inflitue-

fcientize fpiritualis lauderefertos. Bibl.Soc.

re. Bibl.Soc.

^

|

ini

. Roth Hugo, natione Germanus, S. J. homo

Suquet Antonius, natione Belga , !S. J. vir

C

fingulari prudentize, & mirificefolidarum vir-

omnino magnum, & coujunctione cum Deo

tutum fpiritu SS. Patrum repletus ; fcripfit

(ThOmo l

fuo maximus, quem unum pectore, ore, cala-

t0113

gn

viam regiam virtutis omnium Religioforum

mo fuo circumferebat.

Scripfit viam vitae 2e«

ib

n

infüitutis accommodatam. Bibl. Soc.

ternze tribus libris comprehenfam ; quorum

Rusbrochius Joan. a pago cognomine Rus-

primus viam incipientium, alter proficientium

[5

boéck ad Sennam fluvium inter Bruxellam &

tertius profe&orum docet. Bibl. Spce |

Hallas in Belgio fic appellatus, ex Vicario &

Presbytero Ecclefize S. Gudulze in urbe Bru-

)T auletus'JOan. natione Germanus , Ord. S.

i

xellenfi primus Prior fub Francone Praepofito

Dominici, Concionatorinfignis & piiffimus,

Caenobii Canonicor^m Regularium Ordinis

quem adverfus criminationes Eckii defende-

S. Auguflini in Viridi valle fita in fylva Sonia

runt Laurent. Surius, Ludov. Blofius, & alii ;

ad fecundum ab eadem urbe lapidem, diétus

Floruit circa ann. 1350.

Scripfit praeter alia

W,ï

l

Do&tor divinus & excellentiffimus contempla-

multa fermones de perfe&ione vitze interioris,

k 10

[

tor obiit 1381. zetatis 88. die 2. Decembris.

de virtutibus, & novem grádibus perfe&ionis,

b

Scripfitutiliffima opufcula, maxime de feptem

Bellarminus & Phil. Labbe defcript.

n

*

MI

cuftodiis Scholæ fpiritualis.

Trinckelius Zacharias lgnatius, natione

p

Ungarus, S. J. viringenio perfpicace, pruden-

Wav

l

.SSalianus Jacobus , l;atione Gall-ufs'f, iS; J.

tia fingulari, confilio prompto, & in negotiis

vir vitze integritate, & indefeffo labore con-

dec:

tractandisimperterrito; Afceta praeterea in«

hus Y

fpicuus, fcripfit opufcula utiliffima de amo-

fignis; fcripfit.de hac materialibrum , quenx

re & timoreDei. Item de arte placendi Deo.

major Dei gloria ffinis unicus Societa

B^ p

Bibl. Soc.

i

i ge

Quj

pofitus in-fcripüt: Bxbl Soc.

í

X

X

E

Á

»

VTA Y

; ! » i ;

iCf

(

La m ) u us i a

lit.oo,

——

t

TITULUS XIF. ^^

,

"s Qi

N

SOAMVOARLETEA.:

| Sfp.s.v.s.ei

Y

tiaro

g

polterior propriis bonis ultra rationis praefcri-

lieta

QUOAD ESSENTIAM. .

ptum retinendis; nam, utS. Auguftinus beneS. Aug. in

advertit, avarus nonfolum eft , quirapit alie-fer. quod,

! Dgþnitio.

M

u

na, fed etiam, gui cupide fervat füa.

)5

J

I

310

ter

a;a.q.lls.

YH. Niümiamde divitiir z[limationem concipere : S. Aug.

LIBC

t inordinatus halz;eridi appetitus, j uxtä

nam, utS. Auguftinus ait, avari frui voluntl.1r.deCi-

LTim 6

Tüpi

1, S. Thomam; fed quia ut fic etiam fu-

nummo, uti autem Deo; quoniam nummum"

it. C. 25.

lT

LE

füb

h

-* perbris», aliisque vitiis, conveniret hzec

non propter Deum intendunt, fed Deum pro-

4

definitio, ideo reCtius ab eodem definiturinor-

bter nummum intendunt.

Vitjg

dinatus divitiarum appetitus; unde, quia di-

IV. A[fiduum defiderium divitiarum in geBore y.Tim.6..

X

dubi

vitize plerumque in argento confiftunt, Graeci

fovere : uti S. Apoftolus infinuavit, dicens :** 9«

'avarlitiam qiAagyvel

ay dixerunt.

Qui volunt divites fieri, incidunt in tentatio-

ben

nem &laqueum diaboli, & defideria multa

li

lst

inutilia & nociva

N

1. Dividiturin duasfpecies, quarum prior

Á

" ,quz mergunt homines iu

| v'x

inhlat alienis bonis immoderate cumulandis,

interitum.

Cüti

N

V. Ss-

7-

i

l

Diluus - XCHEG: ol

169

i

Exod. 5. V. Superjlfm: curas €2 [ollicitudiner de divitiis

XIIL. Virocu

pido & tenaci fine ratione eH;FEcd, 14.

-

v.9

"

congregandis fu[cipere: . Unde divitize Pharao-

| fubftantia, & hoi

ni comparantur, quia cum eodem dicunt: Va-

ninilivido ad quid a-ukrunr ii

Il

cant & vociferantur dicentes; Eamus, & fa-

Damnum.

0b

crificemus Deo noftro. Opprimantur operi-

XIV. Conturbat domum fuam

, qui" fe&a- Prov. 15.

bus, & expleant ea, ut non ac

quicfgant ver-

tur avaritiam.

v 27:

bis mendacibus.

Iu*

S. Greg.

. XV. AvariregnumDei non poffidebunt.

1.Cor.6,

I

[

'1.3[. Inot,

VI. Farias arter, modosque illicitq: excogitare

XVI. Ubifunt, qui thefaurizant argentum . £o.,

ad divitias acquirendar : , De quibus S. Grego-

&aurum, in quoconfidunthomines? adinfe- Baruch, 3.

e.

à f.3 LU

- tius locutus eft, dicens: De Avaritia prodi-.

.

LJ

A

ros defcenderunt, & alii

$

lloco eorum furxfexee

tio, fraus, fallacia,

j

perj uria, inquietudo, & vio-

runt.

lentice oriuntur.

XVII. Nihil eft iniquius, quam amare pe- Eccl. to.

lie

äg

-;lnnoc. de

. VÀL. Aegare alás debitam mercedem , vittum,

vil, cond.

cuniam ; hic enim animam

^

fuam venalem"V- "h

j hum-

aut debitorum [olutionem : . De quo a&tu Inno-

habet.

Xl«

centiusait: Ávarus largus in alieno, fed par-

XVIIL. Vaeei, qui multiplicatnonfua. Us- Habac.zs

a

cus in proprio, gulam evacuat, ut arcam ad-

quequo aggravat contra fe denfum lutum ?v.6,

n

impleat: corpus extenuat, ut lucrum exten-

nunquid non repente confurgent, qui mor-

ilf]

dat: Manum habet ad dandum contractam,

deantte, & fufcitabuntur la

&

cerantes te, & e;i*s ;ï

fed ad recipiendum porre&am : ad dandum

in rapinam eis? .

$

Ü£«

claufam, fed ad accipiendum apertam.

-XIX. Omors,quam amara eft

m emoria tua Ecd. AIe

— Vl Etiam fibi debitam fuflentationem [ub-

V. T.

homini pacem habenti in fübftantia fua.

N

ï

irahtre: Uti ex przecedenti teftimonio lnno-

- XX. Hocfcitoteintélligentes, quod omnis Eph.s.v.s '

Jeo

centii, & quotidiana experientia patet.

fornicator.autimmundus, aut avarus, quod eft

il

S 'Thom,

€.2.0.118.

- IX. Erga pauperes €2 siüferos cor obduratum

idolorumíervitus, nonhabet haer

x

edi;atem in

T2

3. g«

gerere: Quia, utS. Thomasloquitur, cor ava-

regno Chrifti & Dei.

r

VUf

ri non emollit

1

CXXI. Agite nunc divites, pl

lum

feris.

ur', ut de divitiis fubyeniat mi-

Xorate. ululan- J ;C-S- V.;;:

tes fuper miferiis veftris,quze advenient vobis.

as II.

Divitize veitrze putrefa&ze funt, & veftimenta

veítra tineis obnoxia fattafunt. Aurum & ar-

15,

:l

EX S. SCRIPTURA.

gentum veftrum zerugine vitistum elt, & zeru-

us,

go eorum inteftimonium vobis erit, & exedit

]e-

.. Qualitar.

carnes veftras ficutignis. " Thefaurizattis vo-

N

u

,' brov. 21'5. I.

bis iram in noviífimis diebus.

dlà

N. 20.

I

nferhus & perditio :nunqu*am imple?t'ur-:

; XXII. Facilius eft, Camelum tranfire per Matth.1g,

fimiliter ocali hominum infatiabiles.

Yis,

Eccl. 10.

. M. Avaro nihil eft fceleftius.

foramen acus, quam divitem iutrare in re-Y-24-

r

JliS,

gnum coelorum.

;lta.- 6.

Ill. Omnesin viamfuam declinaverunt, u-

. XXIII. Vir, q

ui feftinat ditari, & aliis invi- i*rov.ag.

V. i1.

nusque ad avaritiam fuam a fummo usque

ione

|

ad noviilimum.

,dg.t; ignoxg?, qpod egefï-as fuper,v?euietei. /N.32.

jeti

Bph.5.v.3

itlis

i

*

IV. Avaritia nec nominetur in v

o'bis, ficut

decet Sanétos.

N

roperbosni

N

' Prov. 23.

V. Neerigasoculostuos ad oïpe's,wquas non

Jen

'Qv' s. :

potes habere, quia facient fibi pennas quafi

EX SS. PATRIBUS ET D-OCTOR—)IBUS,V,

Y

aquilae, & volabunt in coelum.

!

'Qüalitd!.

| Pí6r.v.ix

VI. Divitize, fiaffluant, nolite cor appoï

nere.

I. A varus vir inferno fimilis eft. TufbtaneóS Awg.

j

Lucz. . Vli, Videte, & cavete ab omni avaritia:

nim, quantoscunque devoraverit, nun- ! epit.

V. I5.

quamdicit: Satiselt. Sicetfiomnesthela

u

-Quia non in abundantia cujusquam vita ejus

ri confluxerintin avarum.

.'þ" a Lqmig;

eft, ex his, quze poffidet.

II. Inflammatur lucroavaritia, & non ex- S. Ambr.

Ssp.s..8- — VIIT. Quidnobis profuit fuperbia, aut divi-

tinguitur. , Quafi gradus quosdam cupiditatis d* Na-

tiarum jactantia quid contulit nobis? Tran-

habet; &quo plures afcenderit, eoadaltiora ??*

cfie

fierunt omniaxtarvlquiam unmbra.

feflinat, unde fit gravis ruina lapfuro.

neS, hus i

III. Cum caetera vitia feneícente homine S. Hier, .

lhe.fer. qu

Fuga.

fenefcant, fola avaritia juvenefcit.

1n ierm,

M;arc.ö

v. 19.

IX. 'Nölïte thefaurizare vbbis,thefaufos in

IV. Avaro tam deeft, quod habet, .

quamIbid,

terra, ubi fures effodiunt, & furantur, u

quodnonhabet: quia aut non habita'concu-

i5 i

P

rugo & tinea demolitur.

þ'i 22

pifcitut habeat: aut habita metuit,ne amittat.:

[11d

(« x. Tim. 6.

on

X. Divitibus hujus fzeculi praecipe, n

Etdum inadverfis fperat profpera, in profpe-

;z;az

dit, .05* - 1? v f?'-

fublime fapere, neque fperare in incerto di-

*

ris timet advería, huc illuc

vitiarum, fed in Deo vivo.

"

dam flu&ibus volvituf.

que quafi quibus-

pIo

Xl. Nihilintulimusin hunc mundum,haud

V. Nihilaliudeftavarus, quam burfa Prin-Tbid,

AL D.

dubium, quia nec auferre quid poffumus : ha-

cipum, celiariumlatronum, rixa parentum, fi-

bentes autem alimenta, &

bilus hominum.

2 2

quibus tegamur,

40

- his contenti fimus.

VI. Avarus nec patientibus compatitur,nec Innoc, de

Hebr.r9.

XII. Sint mores fineavaritia, contenti prae-

miferis fubvenit, vel miferetur, fed oifenditvyil cond, ——

ml?ii

fentibus.

^

55 J

ME

Deum, offendit proximum, offendit feipfam ; "^»

R. P. Loin, Bibl. Man. Tom. .

n21n

M

170

Bibliothece .Mamualis Concionatoria

!

qüf

nam Deo detinet debita, proximo denegat

XIV. Nulla fane yutredo vulneris, inquit S, Petrus

fs

neceffaria , fibi fübtrahitopportuna: Deoin-

S. Damianus , in Dei naribus intolerabilius Damian,

dh

gratus, proximo impius, fibi crudelis.

foetet, quam ftercus avaritize, & cupidus quis- ^ 7: €P«2»

que, dum fordentis pecunize quzeftus accu-

fie

Fuga.

L i "

mulat, vertens exedram in latrinam, quafi

' k at« Í (

S.Bern. z.

VII. Filii Adam, genusavarum & ambitio-

jid

ferm.4. fumaudite; Quidvobis cum terrenis divitiis,

molem chrcoris coacervat.

Damnum.

& t

deadven. & ;loria temporali, quze nec verze, nec veftrae

E

al

funt?2 Aurum & argentum nonneterra eft, ru-

XV. An non vane etiam ille conturbatur, S. Ambr.

Ea

À

^ bra&alba, quam folus hominum error facit;

qui fummo labore coacervat, quod nefciat, cui l- 2- offic.

H n rd

aut magis reputat pretiofam.

hzeredi relinquat? faepe, quod avarus fumma * 49*

u

VIII. Nec luto melius aurum effe cogite-

congeffit follicitudine, przecipiti effuftone di-

E

S,..Ch'tyf.

pieu

,

h.21.ad mus, materiae namque pretium non ex natura

lapidat hzeres luxuriofus, & diu quzefita, tur-

p

veti

popul,

eít, fed ex opinionenoftra; fiquis enim dili-

pis helluo, przefentium coecus, futuri impro-

X

qüd

genter inquireret, multo magis auro ferrum

vidus, quadam abforbet voragine.

MeTet À

.mneceffarium; & quid dico auri & ferri compa-

XVI. Quibus argenti & auri maximum S. Cypr.

rationem? .. Hi enim vulgares lapides magis

pondus, hos etiam inter divitias fuas, trepi-ep. 2

- dediri

lenü

: neceffarii funt, quam pretiofi, nam ex his ni-

dos cogitationis interna follicitudo diícru- Donat.

ngc

hil utile fieri poteft ; illis vero domus & mu-

ciat, ne praedo vaftet, ne percuffor infeftet,

ri, & urbes conftructz funt: tu vero mihi de-

ne inimica cujusque locupletioris invidia ca-

aut

tu?

monftra, quze de margaritis utilitas iftis, quin

lumniofis litibus inquietet, non cibus fecuro

imo quod non inde fiat damnum? etenim ut

fomnusve contingit. . Sufpirat ille in convi-

iní

&i

tu feras unionem unum, innumeri pauperes

Y

vio, licet bibat in gemma , & cum epulis

Q

fame premuntur. -

]

marcidum corpus thorus mollior alto finu

Idem to 5

IX. Quamprimum A pofto

li verbum pieta-

condiderit, vigilat in pluma , nec intellizit

teli

4

ferm.21. tis feminare coeperunt, annumerata funt eis

mifer fpeciofa fibi effe fupplicia, auro fe illi-

ftatim tria millia, eratque ip[orum omnium cor.

gatum teneri, & poffideri ma

IN

gis, quam poF

Xl

€$ anima.una ; Et quis tantze concordize au-

fidere divitias atque opes.

0l

thor? quod illud charitatis vinculum? opum

XVII. Aurum eít Monarcha in im

þerio,—Anonvm. !

contemptus; nullus enim ipforum dicebat,

Imperator in campis, arbiter in lit'giis, cotes

apamauü

p

dif.15. .2 E.

t

pui

fuum aliquid effe ex his, quze poffidebant, fed

ferri, flammarum fomes, fcopulus fidelitatis,

erantipfis omnia communia; omnia enim bo-

affectuum tyrannus, magnes curarum, for-

ä

X* Pu

tiffumarum expugnator urbium, debellator re-

a

na ftatim proveniunt, ubi malorum radix,ava-

ritiam dico, fublata fuerit, jam frivola illa ver-

gnorum, mundi triumphator: Aurum eft,

]

ba: Meum &tuum, quze tot bella mundo in-

quod innocentiífimas corrumpit animas, acu-

$a X

vexerunt, ex fancta illaEcclefia erant extermi-

tiffimas excoscat oculorum pupillas, juftiffi-

E " at

M

nata, inhabitabaturque non aliterterra, quam

mas manus catenis conftrin

git, generofitfima

pet

'ab Angelis coelum.

fibi corda fubjugat.

L

Que

fdh.g1ii

.

X. Quotidi

eille (Judas) cum eo erat, qui

" XVIH. /Eftimato malo pon

dere peccato- S Hier eþl

u

Matth.

nonhabebat, ubi caputreclinaret, & quotidie

rum, levius videtur alicui peccare avarus, ad Ruftic,

TEGUETTTENS:

li

AT

quam idololatra; fed non mediocriter errat,

d

verbis & operibus inftituebatur, ut non argen-

T

tum, non aurum , non duas tunicas habere

non enim gravius peccat, qui duo granathu-

)

vellet, & tamen reprimere fe non potuit; quo-

ris projicit fuper altare Mercurii, quam qui

21 d

qui

nh

modo igitur tu fperas absque magna cura &

pecuniam avare, cupide & inutiliter fervat,

fül

gt

diligenti ftudio contagionem hujus morbi ef-

& congregat. " Ridiculum videtur, quod ali-

Cuito

fugere ?

:

b

quis judicetur idololatra , quia duo grana

puff

$. Greg.-

XI. Admo

nere vos volo , ut relinquatis

thuris offert creaturze, quze debuit Deo offer-

fuur

ap. Manfi

omnia, fed non przefumo. . Quia vero, quis-

re, & ille non judicetur idololatra, qui totum

tio,

tr.$.diíc,

fervitium vitae fuze offert creaturae.

^

äf

fied,

quis in hoc fzeculo vivit, bonis hujus terrae

'l?a hc 7.&'

pro ratione ftatus fui indiget, quonam hac in

XIX. Coeca eít avaritia, fed diverfis frau- S.Cypr.de

46

Qu

re confilio nobis utendum erit ? fic tenete,

dum oculata ingeniis, non videt, quze divi- ord- dom.

ü

A

quae hujus mundi funt, ut per ea non tene

:

g—

nitatis funt ,

fed cogitat, quae cupiditatis -

d

imini in mundo.

D

funt.

,

t

—.XX. Avar

&

us propinquis eft odiofus, famü- S.Afterius

Ferr

Turpitudo.

lis gravis, amicis inutilis, exteris difficilis &l. deavar.

htar

S. Chryf,

XIL Hoc loco, &animo prorfüs toto per-'

vix affabilis, vicinis moleftus, uxori malus-

h.22.in

rj

fc1p1(

Matth.

"horrefcamus, & corpore, intelligentes iftud,

contubernalis, liberorum parcus atque fordi-

Qügs

quod Chriftum dixiffe memoravimus, ex ad-

dus educator, fui ipfius malignus curator, no-

Dermy

I to

verfo fcilicet Deum, aurumque confiftere &

&u inter diuque follicitus & cogitabundus.

WEïlt)p Mdg

componi: fi igitur iftud fono quoque fermo-

XXI. Non eft in illo corde juítitize vefti- S. Leo f.9;

M

nis horribile eft, quanto eft horribilius, cum

gium, in quo fibi avaritia fecit habitaculum. depaff.

|

ul

ipfis operibus tyrannis auri, Dei timori prae-

"

XXIL. Avaritia eft animarim laqueus , S,Bafh 7.

Qütq

fertur?

mortis hamus , peccati efca, belli mate-indivir.

S. To. Da-

XIII. Cum quis opes iniquis artibus col-

Tum

ria; propter opes propinqui, cognati na-Var.

U0f

mafc. . 3- Jesit atque hinc fibi robur & potentiam con-

turam negant, fratres inter fe digladian-

C-s 0-

ciliari cenfet, fimilis eftdegroto in morbi abun-

tur, loca deferta graffatoribus,, 1nare pi-

li

(njl

"

dantia fanitatem fitam effe ftatnenti.

ratis, civitates calumniatoribus replentur;

t pai

quis

i

"o

" ï;i"m!us JPotiloritla:

171

! 1

quis mendacii pitereft? quis falfze accufatio-

In vivis accipiter blande habetur, & fertur in

üg Dimïan.

iS*L à epo 2.

nis minifter ? quis perjurii genitor ? nonne

manibus, gallina contemptim habetur, & ali-

l

divitize, accirca divitias ftudium ?

tur. Atin morte accipiter abjicitur in fime-

** 's. Vale. -

'..XXIII. Derelinquiturampliata poffeffio, &

afl

rian. l. 26,

tum: gallina vero grata & accepta in herili

de avar,

quamvis fit in alterius poteftatem transfufa,

menfa & ftomacho ponitur, & fit caro & fan-

teftimonium tamen fui fceleris fervatura: a-

guis domini fui.

:

paudalium facultatum tuarum pompa refedit,

atur,füb- S.Aug.de

—XXXl. Cumavaritiaalicuidomin

& tecum poena migravit; ftultitize genus eft,

je&us malis omnibus demonftratur, quia de ljb. arbitz

I5S, Ambf,'

aliis feciffe lucrum, & fibi paraffe fupplicium.

avaritia malaomnia, &

:ui : Z'OHK.

Tugo Car-

peccatorum o-mniuïm,

m'ace 490

XXIV. Suntlaquei (divitize) male acqui-

Ípinze oriuntur.

d

din.ini. rendo per foenus & rapinam,furtum, fraudem:

j 129

- XXXIL. Quzeeft ilta aviditàs concupifceh- fdem de:

fervando funt laqueus immifericordize & im-

tiz?, cum & ip(ze belluze habeant modum ? Y

erbo

Ü

omini,

L0

pietatis, timoris mundani, fuperbige, & per-

tuncenimrapiunt, quando efuriunt; parcunt ^

verbe confidentixz ; in amittendo, funt.la-

vero praedze, cum fentiunt fatietatem. | Infa-

:queus defperationis, invidise, irze, odii.

$, Cyr.

tiabilis eft fola avaritia divitum. Semper ra-

Id

XXV. Quis fapiens dubitet, cupiditatem

pit, & nunquam fatiatur; nec Deum timet,

l. de divit, (;;

ntem effe omnium malorum; radicem fce-

nec hominem reveretur, nec patri patcit, nec

l- Dont, ]

lerum, culparum fomitem, & propter quam

i

matrem cognolcit, nec fratri obtemperat, nec

ä-

necterra, nec maria, necullus omnino locus

amicofidemífervat. Viduam opprimit, pupil-

aut fecure inhabitatur, aut fine pavore tranfi-

]um invadit, liberos in fervitutem revocat,

T0

W

tur? Hujusconcupifcentize caufa przedones

teftimonium falfum profert, res mortui occu-

in flu&ibus, in itineribus latrones, in vicis

pantur. . Quae eftilla animarum iníania, amit-

llis

& urbibus fures; propter hanc circumven-

tere vitam , appetere mortem, acquirereau-

jhü

i

tioses , rapinge , mendacia, perjuria, falía

rum, & perdere coelum ?

;

l 31t

teltimonia, fraudes, impietates; hujus cau-

XXXIII. Avarus hic ardet seftu concupi- S.Greg

.fu

li

fa innocentium fanguine quotidie terra pol-

fcentize, ac multiplici cura cuftodize, & poft- "PT.

Q«

luitur, fpoliatur pauper, mifer opprimitur, nec

modum ardebit igne gehennze.Si potentiorem

viduis, aut orphanis parcitur; propter hanc

videt, timetraptorem: fiinferiorem, timet fu-

f10, Anonym,

omnibus pene momentis lex divina contem-

rem: Infelix tanta patitur,quavta pati timet.-

es Hp.Mallfl

d'l('ISI nl7

mitur; hujus caufanonnunquam expugnatur

XXXIV. Divitiarum amor infatiabilis lon- S.Bern. in

LüS,

pudor, cailitas vincitur, & per illicitas vo-

ge amplius torquetanimam , quam refrigeret fer- quod.

Qr-

luptates impudens libido vagatur: Perhanc

ufu fuo,quarum acquifitio quidem laboris, pof-

[e-

Depe parricidia partim votis ,

paxftim | oper?f.

feffio timoris, amitlio plena doloris invenitur.

N

bus perpetrantur.

E.

z

XXXV,. Quipecunizfervit, & przefentibus S. Chryf.

-

S.Thom. — XXVI. Videmus, quod per divitias h

omo

1-25q0s49 ac

compedibus conftringitur, & futuris paratur. h.c.füper

attn,

j

no L]

quirit facultatem perpetrandi quodcunque

. AXXXVI. Beatusille, qui poftilla nón abiit,

S. Bern,

I[]a

peccatum, & adhibendi defiderium cujuscun-

quze poffeffa onerant, amata inquinant, amiffa

103

que peccati, eo quod ad habenda quaecun-

cruciant.

VO ep; *

que temporalia bona poteft homo per pecu«

L]

: XXXVII. Cupiditas eft transgreffionis ma- . Paf; ho,

'US, ad Rüftm

niam juvari.

ter, magiftra nocendi, primpila iniquitatis, au- !^ avar.

obediunt omnia.

Juxta illud E-'qc]. 1o. Pecunig

t

riga malitize, ficarius virtutum, feditionis ori-

S.Aug..

XXVII. Aurumi nemo tutum habet , . nifi

go, fovea fícandalorum.

ïhU-'

f.1o. in di-

qui femper abíconditi in perniciem domini,

- XXXVIII. 'Avaro pecunize vilis eft omnis S. Leoin.

qui

vit. avar.

Vät,

fulget, pertenebras quseritur, per tenebras

affectio, & anima lucri cupida etiam pro exi- ferm

1l«

cultoditur. Aurum, amanti fe, nihil de fua

guo perire non metuit : nullumque eft juftitize

poífeífione permittit, refundens ei reatum

inillo corde veftigium, in

Nl

quo fibi avaritia fe-

iij

fuum, cui ufum fuum negat, gravis acquifi-

cit habitaculum.

i

tio, zerumnofa poffeffio.

,

X

IX. Avarus parric

idaii ahirh o,x'aut pa-S. Vale-

CamOdc

XXVIIL. Reginam illam vitiorum proca-

tïiä

am increpat, aut matris mortem exfpe- rin. h.ao.

s5

L12. €P-1- ciam avaritiam fuge (o&'ancellarie) cui cun-

&at: nam quisquis parentinze mortis exfpe-

&a crimina deteftabili devotione famulantur ;

&atione animam pafcit,

j

quae dum pectus hominis ingreffa fuerit, gre-

haereditate fuccedit.

parricidali cxfimine in

QUs

gatim quoque malefidas cohortes admittit.

- XL. Usquead mortemamorlucri feingeï'it,s Cypt.

Ferri non poteft recepta, quia nefcit effe fo-

nec vitzeSalvatoris quzeftus defiderium parcit.

ml'S: A&eriü&

litaria, agmen habetblandiffimum : arma fu-

; g ii

. XLI. Multihodie Judze fcelus, quod Domi- S. dejej.

Ícipit ex talentis, & per dulcedinem fuperat,

num ac Magiítrum, Deumque fuum pecunia

us

quos amara deceptione captivat.

vendiderit, velut immane & nefarium exhor-

S. Bernar-

tüj !

din.to.4.

XXIX. Dum ChriftusLuc.16.dicit: Zomo

rent,nectamen cavent; nam cum pro muneri-

no

quidam, & nomen non exprimit, fignificare vo-

biis falfum contra quemque dant teftimonium,

$

fþ.r.xg.

P-']uit, quod divesille ignorabatur in Paradifo,

i

VI rg'

profecto quia veritatem pro pecunia negant;

de päl

ubi ftabat Chriftus: quia in Paradifo ignora-

Deum, qui veritas eft, pro pecunia vendunt.

tur nomen avari amatoris mundi, & divitia-

Lj

us vW

h^

rum, plus quam Dei. Zmen dico vobir: ne[cio

IV.

t d

EX LIBEI;.LO.

DE I

MITATION E

qah

vof. SedLazarus pauper,Paulus Apoftolus,&

fimiles benecognoícuntur in Paradifo.

. CHRISTI.

Pu

Idem p:5.

XXX. Hocintereft inter mortem divitis

b |

LV

| anitas;e(ï,divitias perituras qüæfefe;& inlt.c.r.8.4

"

& pauperis, quod inter acci

pitris & gallinae.

*

illis fperare. Vanitas eít, diligere, quod

mf

- R. P. Lohn. Bibl. lan. Tom. I.

z

cum

1UJ$

-

Bibliothece Manualis. Concionátorie

172

cum omni celeritate tranfit, &illuc non fefti--

quens: O denariimei, ait, othefauri mei! en

Jf

nare, ubi fempiternum gaudium mauet.

morior: juvate me quefo , juvate ine denarii

TA

1,1,c.6. $.1

II. Superbus &avarus nunquam quiefcunt.

mei.

Relinquamne vos, dile&i denarii mei!

f qi

Pauper & humilis fpiritu in multitudine pa-

"

tangebat eos, palpabat, ofculabatur, ample-

8- S'

fi

cis converfantur.

&ebatur, lamentabatur, denarii mei! heu de-

n

1.3. c.a1.

IiI. Noli concupifcere, quod nonlicetha-

narii mei! Demum aecepto argenteo calice,

$. I-

in illud quafi rabidis morfibus

bere, Juvatenim non quzelibet res adepta vel

;ü'rxingens, cum

K

multiplicata exterius,fed potius contempta &

E

diabolo exfpiravit.

,

&

przecifa ex corde radicitus.

IX. Quidam vir nobilis-mo

riturüs excla- Ibid. a,2,

$at

l-a-c.g/,.

IV. Tenebreve & confüummatum verbum:

mavit: O Domine, quam contemnendus eft c.1.

a

le

Dimitte omnia, &invenies omnia: Relinque

mundusifte! Ecceego, quitothabeoarces & -

pfü

cupidinem, & invenies requiem.

:

hofpitia ad divertendum : & tamen nefcio,

tan

$. V.

quoríum ire debeam: aut quis mihi hofpi-

p

tium praebiturus fit.

V

b

ET CATHOLICA.

X. S. Bernardinus deavaro quodam civita- S Bernars.

! EXEMPLA SACRA

M

Qualitar.

tis Ariminenfis incola refert, quod exingenti din-to.4.

li

2$

tritici coacervata quantitate, in magna anno- * 26-P.3*

udas Ifcariotes tantopere ab avaritia oc«

n:e caritate, nec quicquam in ufus publicos di-

pOU

Matth.26. ], J

cuil

cupatus & excoeecatus eft, ut proprium

ftrahere aut vendere volens, caritatem prze-

non

. fuum Magiftrum, fummumque be

x;efa&orem

fentem vehementer adauxerit, adeo, utunus

vendere non dubitarit.

tritici modius 40. folidis venderetur; & licet

K

Spec.Ex.

tunc etiam pro fimili pretio tritici ab eo poftu-

fua

di

9.

.H. Avarus quidam moriturus copiofis la-

f

ex, 9.

crymisidunum deplorabat, quod divitias fuas

laretur annona , fe tamen triticum venaleha-

foc

deferere, aliisque relinquere cogeretur.

bere pertinaciter negarit, quippe quiillud eo

S.Profp.1.

usque confervare decreverat, donec pretium

[

de dono

IlI. Alius quidam, cum fubita morte extin-

ha

aC

timoris,

&us effet, ideoque amici mortis caufam inda-

ad 50.folidos afcenderet, ideoque nequis eum

gaturi corpus aperirejufliffent, nullum cor ha-

ad venditionem follicitáret, relicta civitate ad

W

bere deprehenfus eft; fed illud pottea in ciífta

villam quamdam fereceperat, nedomirepe-

y

pecuniarum inventum eft, ubi diabolus fpecié

riri poffet, interea tarmen quotidie abiis, qui

hi

draconis fuper illud fedebat,

& in varias par-

Arimino venientes illac tranfibant, currens

tes difcerpebat.

frumeriti pretium follicite exquirebat, & au-

Áile

dia)

Tollenar,... IV. In Belgio eratvirquidam, qui filio cen-

diens, quod dietim effet carius, fingebat com-

Tui

in Spec.

tena aureorum millia pro hzereditate relinque-

pati pauperibus ore, fed corde gaudebat. Ac-

ECCI.S.GU

bat, &tamen ipfe feniculus fruíto panis & ca-

cidit autem, inquitidem fanétus Pater, quod

Íae

p. I [36

fen

fei onuftus fupra viginti milliaria pedes con-

duo mercatores, qui ingentem in Apulia fru-

bol

ficiebat.

Cumque ad hofpitium divertiffet,

menti provifionem fibi compararantmagnam

prolatis fuis fruftulis folumm

V

quamdam navim frumento plenam ad fuble-

Mif

odo medium qej

vamen populi Ariminenfíis in dictze civitatis

ica,

D4leg]

revifize poculum requirebat.

Stengel.

V. Quidam collectis multis;ut eos fervaret,

portum advexerint, & quemlibet frumenti mo-

g

to. 3. de

in commune valetudinarium inter paupercu-

diumpro tribus folidis cum dimidic paffimom-

füt

iudc CO 7.

At

« 4»

los recipi petiit, ibique pulm

gptiS' & oluícu-

nibus vaenum expofuerint; quod cum in tota

lis victitavit.

illa civitate, & in cun&is locis finitimisinno-

n

S. Ambr

"WI. Aliusquidam ditiffimu

sin agrum pro-

tuiffet, occurrerunt omnes , domibusque fuis

|

Ityo

l. de Na'

i n

bath.c.4.

ficifcens, panes breviores urbe delectos nu-

de fufficienti mox annona profpexerünt, fefti-

merarefolebat, ut pro numero panis zeftima-

vique, & gloriaminexcelfis Deo decantantes do-

(

retur, quot dies in agro futurus effet. Panis u-

mumrediere. Cumque avarusiile afinos fru-

Velu

mentis onuftos plurimos villam fuam videret

lt

nus fingulis diebus deputabatur, qui tenacem

vix fatiare poffet. Conqueftus etiam, fi quan-

tranfeuntes , reiquetotius eventum ex vario-

Vl

rli0.

do ovum ei apponebatur, quod pullus

rum rationibus intellexiffet, ftupefactus voce

fibu

occifus.

*

magna exclamavit: !Vae mihi, tres folidos

BR

$& Bemar- VII. NoviFratrem, aitS. Bernardinus, qui

cumdimidio! Heumihi, tresiolidos cum di-

fextu

din.fer.13 4 cognatis cujusdam divitis rogabatar, ut in

midio! cumque ab obviis faiutaretur amicis

ä

ficiu

$,2, C.2,

& notis, hoc folum refpondebat: Tresíolidos

extremis pofito poenitentiam fuaderet. m'Nam

ä

deti

triginta annis non fuitconfeffus. Adit, horta-

cum dimidio ! nec quicquam aliud occurre-

Vüit

tur. Ateeger, qualenunc, ait, eft pretium pi-

batdicendum, przeterquam: Tres folidos cum

Ua

4

peris? centenarius lanze quantum valet? funt-

dimidio. Hisce verbis falutabat uxorem,filios,

ne reverbe naves? multumne facchari eft in

fervos; qui eum ab hoc propofito divertere

N

nundinis venale? Quidquid Fraterille de poe-

cupiebant, aliud nihil ab eo torquete potue-

Vx&o

runt, quam verbailla: Tresfolidos cum dimi-

Mf

nitentia & mifericordia Deiloqueretur. Cum

l(

N

vero femper zeger ea repeteret, quae fanus tra-

dio. Tandem fàno corporele&to fe commifit ;

(Cor, 8

&abat, Frater ille ferio in extremis pofitum

uxor morbum füfpicata , Medicum accerfivit,

hortabatur; at ille voce magna refpondit:

qui nullumaliud verbum abeo obtinere potuit,

à,

fat

Non poffum, nonpoffuüm , non

&

poffum: &fic

praterquam quod identidem ingeminabat :

effen

infelix obiit.

Tres folidos cum dimidio: fic dicéndo prae do-

ldemf14, — VIII. Quidam dives portari ad fe-juffit o-

lorecrepavit, & diabolus ejus animam afpor-

Tj

l'enti

tavit, inguit pg'æfatus fanctus Pater.

Wtto

&d4.63« pes, & thgfaurqs fuos, quos trifti ore allo-

uga,

Ti tor

-

ditulus iXIIJE - aeotriiia,

173

Fuga.

S, Bonav,

XI. Dum $. Franciícus una cum fodali fuo

dzemonem incubantem. viderit , mapnaque

t

cum hilaritate ludos & jocos agitantem con-

l.

in vita $. ecivitate Barienfiin Apulia difceififfet;ingens

Ípexerit, qui proinde illas deinceps a fubditis

quoddam in via publica repererunt bene far-

::'a:jc.t.7.

exigi ferio prohibuit : Nihilfic diabolo, in-

tummarfíupium , quod cum auroargentoque

quit idem D. Chryfoftomus, hominem fübjici

refertum a focio ejus crederetur, is fan&o Pa-

facit, utinhiandi o

:

pibus, atque habendi amo-

triarchze magnam fecit inftantiam, licentiam-

re fuperari.

que fibi ab eo dari popofcit, illam aperiendi

' Damnum.

N

& quid intus lateret , ftudiofius examinandi.

XIV. De cert

o quodam avaro referunt hi- Manfi dif,

. lb'[?' l'as

Sanctus autem vir Dei, utpote a Deo in hoc

ftorize, quod, cum infignem quemdam auri ^ " 15-

n

cafu fpecialiter illuminatus, fraudulenti fer-

cumulum in rupis cujusdam loco recondito

pentis artificium & dolumfubito detexit, cui

& fecreto repofuiffet, acciderit, quod vir qui-

[

tamen bonus ille Frater, genuinam in loculis

dam pauper ob fummam, quam patiebatur, e-

pecuniam affervari arbitratus,minime acquie-

geftatem defperabundus, & laqueum, quo fibi.

$ Bo

vit, dolendumque effe dixit, quod pauperes

vitam abrumperet, mauu fua ferens, inhunc

tidm.to.4,

neglecta illa pecunia defraudarentur, quze a-

eundem locum inciderit, cumque ex certis fi-

.

.).ö 26-p:i.

lias in magnum illorum fubfidium erogari

gnis thefaurum ibi latere deprehendi(fet, &

potuiffet.

Tunc fanctus ille Patriarcha, una

coepilfet fodere, incidit feliciter in recondi-

cum focio, ut turbatum fodalis fui animum

s

tum auri depofiti thefaurum, quem protinus

nonnihil componeret, dzemonisque fraudem

ex eodem locó fuftulit, & in locum thefauri

t

perfpicue magis eidem detegeret, retrogreffi

laqueum, quem fecum attulerat, eodem inlo-

l

funtadlocum, inquo loculosjacere viderant;

)

corecondidit. Poft dies autem aliquot dives

factaque ab utroque oratione, fan&us vir Dei

illeavarus cum ad repetendum depofitum ac-

0

focio fuo, ut marfupium aperiat, & pervetti-

ceífiffet, illudque fuüblatum fuiffet, obftupuit

get, imperare ccepit : oratione praemiffa jubet

focio illamlevare: Tremefacus Frater obítu-

primum, ac quafi toto corpore obriguit, ut

proe defperatione inventum inloco depofiti

d

puit, diabolicum jam praefentiens monfttum,

laqueum collo injecerit, feque ibidem fufpen-

e-

propter obedientize tamen mandatum, dubie-

il

tatem abigens cordis,manum extendit ad bur-

dio faffocarit. Quid vobis de tragico hoc ca-

fu videtur? Nunquid vere in eo verificatum

$

fam, & ecceferpens non modicus de buría ex-

füiffe videmus, quod opes fcilicet in am

]s

filiens, fimulque cum ipía fubito evaneífcens,

ào fint laqueus defperationis?

itte.n-

"

diabolicam deceptionem Fratri .monítravit.

XV. S.Bernardinus de avaro quodam re- S. Bernate

Tunc S. Francifcus hanc fan&itate perfonze

fert, quod, cum fua-armaria auro per ufüram din.to.a.

d

fav dignam protulit fententiam : . Pecunia

adimplere, ac tum ab omni deince

3

fervis Dei, o Frater, nihii aliud eft,

ps ufura 9745

: n.f.

quam dia-

delittere decreviffet, magna cum parfimonia

bolus, & coluber venenofus. -

in hunc finem vivere coeperit, continnoquefe

Manf

XII. Idem quoque S. Antonio M. accidiffe

legitur; dum enim is perfectionis viam in-

pro pecuniis accumulandis fudore fatigarit:

H

at vero cum ea vix ad medietatem repleffet,

greílus, tanquam deftinatus a Deo Eremita-

daemon metuens, ne poft repleta armaria ab

]*

tum AnachoretarumquePatriarcha,in vaftam

folitudinem iter ageret, daemon ut a via cce-

ipfo deficeret, & meliorem vitam agere inci-

peret: taliterguttur conftrinxit, utquicquam

)-

pta eum diverteret, atque a lan&tis propofitis

non poterat deglutire; denique allatis va-

revocaret, quid fecit? vasingens argenteum

riis cibis ccepit s:eger clamare, dicens: Cru-

in mediam viam abjecit, ut Ántonius illac

*

cior, crucior, & morior fame, fed quia a dia-

ja

tranfiturus, vas illud intuens inefcaretur, &

bolo fuffocabatur, fpiritum exhalavit, ut ve-

velut altera Atalanta in coepto curfu fifteret.

rificetur, quod dicitur Eccl. s. Qui amat divi-

Antonius autem ad dictum locum veniens,

t

tias, fru&um non cayiet ex. ris.

vifo dicto vafe argenteo, corporis quidem gref-

XVI. Conftantino Heraclii filio imperan- Baron t

fibus fubftitit non nihil, nequaquam vero ani-

mus ejus moram admifit per adhaefionem af-

te, vir quidam pecuniofus Conftantinopoli inann. 552*

morbum incidit, mortemque formidans in

;

fectus, quia argentum intuens, protinus arti-

pauperes triginta auri libras diftribuit : con-

ficium agnovit tortuofi ferpentis , illudque

valefcit fubito, & pecuniae expenfze peeníten«

$

declinavit, fiquidem argentum iftud torvo

tia (haud dubiedaemone impulfore) du&tus,

vuitu refpiciens, doemoni dixit: Difpareat

rem cum fincero quodam & recto amico, eo-

una tecum argentum iítud, tortuofe coluber;

que locuplete communicat: qui ad amicum:

ad quae verba fumi inftar evanefcens difpa-

3

Repelle, inquit, mihomo, impiam hanc cogi-

ruit, fan&tus autem vir Dei iter fuum, tanquam

tationem, nec te peeniteat eleemofynse in e»

victor, gloriofe profecutus fuit.

gentes diftributze, ne Deum, qui tui mifertus

: $. Chryf.

XIII. In vita S. Odoardi AnglizeRegis le-

h. 1^. in

te fanitati reftituit tuze, graviter offendas, for-

J. ad Cor.

gimus, quod, cum ejus fubditi propter bel-

teque infaufta & fübita morte repente oppri»

j

la, quae Rex pater ejus contra Dacos gelfe-

maris, atque fine poenitentia diícedas, Sed

/

rat, magnopere ab eodem patre fuo gravati

fruftra: Confilium enim amici fidum omni-

t

effent exactionibus, earumque executiones

no rejicit. Tum amicus: Quando ea, quze

tniniltri Odoardi Regis etiamnum . profeque-

falutaria fuafi, non admittis, aliud fuggeram

)l

fentur, accidit, quod, dum pecunia illa ad

tibi Etille: Quid fuades? Et amicus vere

ra

certum quemdam ad hoc deputatum locum

mifericors: Age, inquit, huc mecum ad tem-

plumadi, &ibi profitere: Domine, non ego,

h

recondita effet, fanctus hic Rex fuper e-adegn

à

led

334

Bibliothece JManuahis Concionatorie

qm

fcd ifte dedit eleemofynam: & ego ibi ftatim

mebaturincendio. Denique cum per triduum

Pl2-

pr

triginta auri libras denuo annumerabo.

hze voCes adveniente nocterefonarent, popu-

)u

cet hoc confilium avaro: ad templum veni-

lis non durantibus, ad Sacerdotem venitur.

b

tur, verba concepta pronunciantur, aurum ab

At ille accedens jubet tumuli opertorium a-

l

amico infelici illi in manus traditur:. recepta

n:overi, fubmotoque videt aurum quafi in for-

fat

pecunia, dumm pedem ex templo effert, fubito

nace refolutum, in os mulieris ingredi cum

fur

mortuus concidit, omnibus , qui praefentes

flammafulphurea. TuncSacerdos oravitad

r

aderant, ingenti horrore & pavore correptis,

Dominum, ut quia malitia ejus populis fuerat

fig

qui juftum Judicem laudabant, & celebrabant.

declarata, tandem Dominus poenam juberet

t

Cumautem, qui aderant, Clerici monerent a-

ceffare a corpore, & operto tumulo difceffit,

[l

micum, ut fuam fibi ipfe pecuniam fumeret:

vocesque mulieris amplius nonfuntauditae.

pÓ

d

Abfit, inquit, hocfattum a me, imo cogitatio

XVIII. Quidamapud Lugdunenfem urbem tqem de

ld

impia, ut ego Deo devotum aurum, & coelo

vixitalaborans, utunum trientem poffet ha- glor.Con-

et

jaminfcriptumrecipiam, Domini eft, nullum

bere; accepíus auri execrabilis íacra fame felf.e.

$

1?9.

a

mihi inid amplius jus aut poteftas. Quod A-

voluit per eam facculi ora replere, juxta il-

ne

nanias & Sapphira immemores de füo jam

]jum Prudentii nofítri verficulum:

Deo dedicato fuffurati, poenas fubita morte,

Zluri namque fames parto conquiritur auro.

eu

füt

quemadmodum & ifte, perfolverunt. Deus

lgitur de hoc triente vinum comparat, ad-

$

enim non irridetur.

His illius dictis ab om-

mixtisque aquis, iterum per argenteos venun-

l

Hill

nibus mirifice comprobat;s , aurum pauperi-

/

?

x

dans duplat pecuniam. Hociterum, atqueite-

ho!

bus eft divifum.

rumagit, &tam diuturpis lucri fecutore(tfa-

$. Greg.

XVII. Huicnonabfimile re

fert S. Grego-

étus, usquequo centum folidos de hoc trien-

n

Tur.l.de

mï

glor. MM,

rius Turonenfis, accidiffe in Galliis: Mulier

. te lucraretur: fed judicium Dei confutavit

C. 106.

quzedam, inquit, fub (pecie religionis vacabat

lucradiaboli. Congerens enim avarus nego-

Áeg

jejuniis, orationibus infiftebat, vigilabat per-

r

tiator aurum in facculum, polfeffurus pecu-

M'A

tinaciter,acloca fan&a devotione fimulata cir-

niam unius horae momento , alterius negotia-

cuibataffidue, cumqueinhoc colore juitze vi-

toris nundioas adit. Éxtractoque triente,quafi

LTRV

& 9D v

txe duraret, immenfas opes a multis fufcipie-

aliquid negotiaturus colloqui cum focio coepit.

bat, congregabataurumquotidie, & quod de-

Erat autem íacculus ex pelle phoenicia, ficut

wxcuveeete

]

votio chriítiana pro redimendis porrigebat ca-

his manu geítare mos eit, & ecce fubito ad-

[

frá

ptivis, loculisabdebatur occultis, & quze da-

veniens milvus rapit eum pedibus, atque de-

bantur inopum neceflitatibus profutura, ini-

cerpere tentat, putans, a colore partem ali-

p

quis marfupiis condebantur: nam mulier ef-

/quam carnis effe. Sed cum nihil pinguedinis

fcit -

foffahumo in medio cellulze ollamimmenfam

lentiretineo, evolans fuper alveum Araris, de

dl 6

impofuit: ibique cum aliquid datum fuiffet,re-

quo hicaquas hauriens vino mifcuerat; laxa-

:

fep

f

condebat diligenter, & lapide fuüper pofito

tumfacculum dejicitinflumen. Atilleappre-

claudens, ut nulli pateret occultum. . O terque

henfis capillis elicens fe ad terram, fpargens-

d ss

quaterque execranda cupiditas,que luce frau-

que pulveremfuper caput, ajebat: Vae mihi,

i de

]

t

[

at

dans homines, demergis in tenebras! Quid

qui judicio Dei oppreflus, perdidi pecuniam,

(0)

Qf

plura? Cumolla impleta fuiffet nummis, huic

qu2e inique fuerat aggrezata.

Nam ex uno

COl

molieritempusrefolutionisadvenit. Mortua

triente centum confecifolidos. Nunc perditis

Q

l

vero Deo, migrans ininferno fepultaeft, poft

centum folidis, unus tantum mihi remanfit

um

cujus exequias Sacerdotes, qui aderant, puel-

triens. Vaemihi, ficutfeci, ficrecepi: & qui

fey

lam ejus familiarem interrogant,quid detanta

nihilo eos habui, ad nihilum rediiffe confpi-

HU

feciffet pecunia, aut fi ea eroganda temporis

cio. Talis pecunia, diabole, tua eít, per tale

hr )

fuipermifitfpatium? Atilla refpondit, nun-

lucrum. deduxiíti Deo inobedientes in tarta-

quam fe vidiffe, quod ulli inopum manus mife-

rum. Tale enim commercium & in proefenti

bit

ricordize porrexitfet: aut quo pecunia data de-

damni notam ingerit, & infuturo diveríarum

£0

veniífet, ignorare feconfitetur: unum tantum

poenarum genera parit.

Hiol

fcio, ait, quod cellula deputatum, regreffum

XIX. Sanétius Cicatellus nuper Genuz Lyr, de

|

LE

foras ultra non vidi. Hoec audientes Clerici

- obiit 95. annos nactus, Euclio avarus, qui cum imit Chri»

effet morti proximus, a Sacerdote inventus li Pat.L.7.

Qd

ftupent, & quid ex hoc factum fuiffet, diligen-

LJ e

r

;

fet;

terinquirunt, totumque crebris ictibus pavi-

eft habere fecum in lectulo marfupium num-

5.

mentum tundentibus, locus, in quo occulta ja-

mis plenum, & alteram crumenam brachio al-

U

Inis

cebat pecunia, tinnirum dedit impulfus, cavo-

ligatam, quam identidem exiguis intervallis

Ioc,y

lr

que refonans przodit,quze latebant, & (tatim re-

prae metu, ne fublata effet, manu contre&a-

moto lapide invenitur auri congeries, & Cleri-

bat. Monitus de periculo, tantam auri cupi:ii-

fnol

leg

ci ftupentes tantze fubtilitatis perverfitatem ,

tatem formidolofam effe, refpondit: Non pof-

Epifcopo,quid a&tum fuerat,indicant. Ille vero

fum aliter facere. Quo dicto cum fuis idolis

N

^

tth

commotus, julfit referato fepulchro pecuniam

animam exfpuit.

m

d i

1

fuper corpus exanimeprojici, dicens: Sinttua

XX. Prafectus oppidicujusdam in Lufit

a- J anusiNi-"

1

tibi, quzecongregafti: pauperibus vero Chrifti

nia octavo quoque die confiteri, & SS. Eucha- cius ex-

at

r

non deerit, unde fuftententur. Necmora, cum

riftiam fümere folitus, fummam in vultu reli- €"1P^o 4.

priva quies no&urno tempore data fuiffet, au-

gionem praeferebat, verum fuübjeCtos avare &

üot

diuntur vocesa tumulo, fletus & ululatus im-

cradeliter regebat ; dumque ftudet maxime

Q

g

Tenfe: iuterquas voces hoc maxime refona-

opes (jure, injuria) corradere, die quadam

jul

ignotus fit illi obvius in via, ac litteras reddit,

n

bat, fe miferam, fe infeligem, quae auri confu-

-^

qui

175

Titulus XIV. | Jbaïitïa. *

]«

. qui ftatim evanuit, nec vifus uspiam poftea.

$ov

Praefectus literis acceptis, lectisque, ftatim,

l,

ds

heu mihi! horride exclamat, & amiflis viri-

EXEMPLA DOMESTICA.

]«

bus, domum inter manus delatus in le&o col-

L S;Ignatiüs tantopere averfabatur hoc vi- Vita.

locatur: verum in eo cubiculo, ubi decumbe-

tium, ut, quo eidem aditum in Societa-

d

bat, 27.d:emones horribili forma fe obtule-

y

te occluderet, per triginta dies deliberarit,

it

runt, quorum 20. flatim intro in hominem ir-

an domibus Profeifis jus aliquod ad ftabiles

ruerunt, totumqueimmanuiter poffederunt, re-

reditus templi reliaquere vellet, & tandem in

,

liqui vero feptem in eodem cubiculo fe con-

negativam partem fe refolverit.

Ob eandem

tinuerunt. Hoc afpe&u territis omnibus, Sa-

caufam etiam vetuit, ne quicquam pro mu-

cerdotes mox vocantur, adfunt, & exorcifmos

neribus acciperet Societas.

D dem

adhibent ;; at djemones , operam, inquiunt,

l- glm'.colh

luditis; Dei juffu huc venimus, nulla alia vo-

Il. S. Francifcus Xaverius licet plurima, Vital, r.

|

ie felï.e.wg, |

L]

ce ejiciendi: qui foris in cubili funt, citius

eaque magnitica m::nera eidem fzepe a Regi- &a.

expellentur, quam nos nequam hunc homi-

. bus, aliisqueopule.tis perfonis offerebantur,

magno tainen animo femper repudiabat,

In

nem deferamus. Sacerdotes inde commoti,

cubiculi dademones aggrediuntur, qui fingulo-

navi,licet omnia a Preetore illi abunde fuiffent

Ex

fuppeditata;non niíi mendicato vivebat. Quae

rum peccata, qui aderant, aperiebant.

iis cum jam fex emigraffent e cubili, poftre-

veroeleemofyrnae nomine offerebantur, conti-

nuo in pauperes &in(irmos diítribuebat.

s

mus, qui fupererat, converfus ad eos, qui in

hominem imigrarunt, eumque acriter cru-

. IlI. P. Petrus Faber nondum conditis con- H)m.soc,

ftitutionibus proprio voto fe devinxit, nun- 1.3. .33«

[

ciarunt; Quandoquidem, inquit, reli&i fu-

mus a fociis, quid hic agimus? cur non eos

quam fe quidquam pro fpiritualibus fun&io-

fequimur; qui eo di&o mox omnes factoim-

nibus accepturum, ac ne annuis quidem fru-

"

-

petu exceflerunt, atque una fecum infe.icem

&ibus liberaliter ufurum , nifi a poteftatem

illam animazm ad inferos detulerunt.

habente cogeretur, quod ille votum inter

l

lar.to.r2.

magna Dei dona numerabat.

"

XXI. Reginherus Mifnenfis Epifcopus poft

Idem Mogun-

Ibid.n.71.

ann.1966. «fe&ionemincubic ulum,ubi thefaurum fuum

tia difcedens, cuin ei CardinahsArchi'epi—

!

.

reconditum habebat, fecedens, cum quafi

Ícopus Ípecio'a munera obtuliffet, ea remifit

fomnum capturus fe inclufiffet , fequenti die

dicens, fe non ex iis effe,

qui argenteam

. fra&is cervicibus exanimis, a

. fuppelle&ilem ,

fed, qui omnia fua fecum

(gg*'thefauro fuo

incumbens, repertus eft.

portarent. Altera autem die cum ei Cardi-

| Spec. Ex.

XXI. Ufurarius quidam cum fepeliri fe

nalis ipfe in Breviarii thecam centum flore-

diiï. 6. ex,

cum facculo pecunia pleno curaffet, aperto

- nos iujeciffet, accepit quidem, ne tantum An-

| $4-

fepulchro dzemones fub bufonum fpecie vifi

tiftitem contemnere videretur, fed omnes fta-

tim in Socios Lovanienfes füumma

funt cor ejus pecunia implere.

in egeíta-

S. Greg.

- XXIII. Mulier quzedam fimulatze fan&ita-

te viventes, vel in pauperes ,

,

"Turon. de

ufus erogavit.

-aliosque pios

glUr. Mart-

tis cum aurum pauperibus elargiendum ini-

,

que congregaffet, illudque poft mortem Epi-

IV. P. Jacobus Laynes in exþ'edi'tione A- Hift. Soc,

Ícopus fuper corpus exaoime in fepulchrum

fricana nihil unquam de con

quifitis a fe pro P-1.l.10,

conjici jufliffet, aurum quafi in fornace refolu-

&egrotis fubfidiis ufurpabat:

Nihil unquam "* 94-

tuminos mulieris cum flamma fulphurea flue-

ab aliis'in gratze memorize m

unimentum.ob-

a.

revifum, ipfaquelamentabili'ejulatu fe ab au-

latum accepit, quod eum in magna venera-

ro vehementitfime uri, conqueri audita eft.

;E

tione apud omnes pofuit.

U

p Bal'. tO .70 ?

XXIV, Quidam zeger cum triginta auri li-

8nn.553- bras pauperibus di(tribui juffiffet, ideoque fu-

V. P. Aaroez cum aliquando in Hifpania

concionatus fuiffet, finita concione pro con-

bito convaluiffet, pcenitentia fa&i du&us ami-

fuetudine loci magnam ei pecunize vim ob-

co füo dolorem aperuit, qui promifit, fe om-

-tulere, in qua repudianda ita certatum fuit,

nem ei pecuniam relftiturum, fi in templo co-

ut populus ad ftrepitum altercantium accur-

Lyr, dt

ram altari diceret: Domine, non ego, fed iíte

imit Chré

dedit eleemofynam.

rerit, qui re cognita non íine fecunda admur-

Cum autem confenfif-

muratione diíceífit.

Cum deinde celebris

li pit LT

fet alter, vix templo egreffus concidit exani-

.('L d

mis, & periit.

quidam Concionator diceret Dominicano cui-

s

Vita PP;

dam dotto & pio, Patres Societatismagnum

XXV. Coecus quidam aliis duobus coecis

facturum fru&tum, fi univerfi in hoc concio-

| '],- 12.C.77. na

rravit, fe, quod mortuum quemdam ita ex-

nandi modo convenirent, fübjecit Dominica-

fpoliare voluerit, ut ne linteum quidem, quo

nus: Non in hoc rei füumma vertitur, fed in

tegeretur, relinqueret, ab eo apprehenfüm, &

X

eo, ut univerfi conveniant in factis, Deique

duobus oculis privatui effe.

verbo gratis ubique evulgando: facile dein,

|

»'«Niceph."

-XXVI. Mauritius [Imperator cum paucis

| hit.l. x

quantum ad

pietatem opus erit, in dictionis

4O.

nummis magnam militum manum e captivi-

.forma conventuros.

o | j

tateliberare potuiffet, ex avaritia occidiillos

diusee

permifit.

Unde omnem occiforum turbam

Plura vide infra de vir

á

paupertatis

entjloh

nottu contra fe coram Chrifto Judice exfur-

S. VI.

| -tutfæ

gentem, & avaritiam ejus accufantem vidit,

p

juftoque Dei judicio damnatus, cum uxore X -

*

omnibus liberis -capite plexus eft,

, S. VII.

176

Bibliqtkecæ Manualis Cgmz'omtoriæ

J

$. VII.

titiam , qua ha&enus auri cupiditate pofï'e—f--'

Wnus

N

fuslaboraverat, agnoícens, refipuit, mores-

m

EXEMPLA PROFANA.

p!

que priftinos emendando, bono communi con-

fulere & profpicereftuduit. Meritoigitur Ari-

Balthu

Qualitas.

Cbaväfm-*

i

ftoteles 3. lib. Politicorum cap. 6. admirabile

j.4, 0 fl

Maícad. 1. "T'empore Xerxis Regis vir quidam fuit

illud parodoxum pronunciavit, quod fcilicet

frud^ la

difc.5.Ce-

Pythas nomine, qui uxorem habebat

divitize in civitatibus annonze parere foleant

bet.

gP

fapientiffhimam, atque ad omnem benevolen-

caritatem; quod jam addu&um exemplum

tiam & humanitatem optime efformatam;

evidenterífatis probavit. -Hzecomnia ex ma-

Hic fortuito inlocum quemdam incidens, ubi

gno illo oratore di&a funto.

puriffimi optimique auri venam przedivitem

, W. Nidificabataliquando in monte alauda, In Bi

!b!,

latere, certis ex veftigiis deprehendebat, om-

& quotidie accedebat ad S. Francifcum, ut ci- P2up.lit.L;

Q€ 1ra.

nes conatus fuos, cunctorumque fubditerum

bum pro enutriendis pullis acciperet, quos ut

fuorum vires, induftriam & labores tanta cum

domum daxit, & major ex pullis roftro mino-

vehementia in aurum illud ex imis terrze vi-

res appeteret, ac cibo prohiberet, vel privaret,

r mon.

2 p?

n

Íceribus eruendum applicuit, ut, pofthabitis

exofus S. vir tantam cibiaviditatem , & inhu-

Bcat,

cun&is ruris, domuumque fuarum negotiis,

manitatem,velut ad rationis capacem, inquit:

qi

huic uni labori intenti effecogerentur; unde

fid,

Inhumana & infatiabilis alaudicula; malam

I

fattum eft, quod omnia non folum tribunalia

inortem obibis, necerit ex carnivoris animali-

quiefcerent, verum etiam agri fylvefcentes,

bus,quod velittuis carnibus vefci, Ita accidit,

1

Ibid,

nil nifilappas, fentes, & tribulos germinarent,

namin vafculum aquae, quod ipfe vir fanctus

hortiquoque & oliveta in mera degenerarent

pro potu earum appofuerat, alauda cadens

H

. deferta, vites denique nil nifi otiofos & infce-

fuffocataeft; ex quo extra&ta felibus canibus-

Y

fü

cundos germinarent pampinos, adeoque ubi-

que projecta, ab omnibus manfitintatta.

que intra breve tempus tanta unicuique do-

. MI. Juftinianus Imperator tam in*explebilliEvagf-'-U

V em,

1nui invaluit egeftas, ut mulieres regionis il-

ginDom. af

avaritia fuit accenfus, ut omnia fubjectorum t ??

. liuslachrymabund:e ad palatium Pythze tur-

bonahis, qui Magiftratus adminiftrabant, ac

Ij g

Q

ynatim accurrentes a prudente ipfius conjuge

tributa collizebant, autnulla de caufa infidias

|

1

opportunum plangentes popoícerint fubfi-

hominibus ftruere volebant, ob auriamorem

dium, idquod ab eadem protinus promiffum

vendiderit. Hinc innumerabiles caufa falfa

$ pf

fuit. Acciditautem,ut Pythas certa quadam

convicta ompibus fuis bonis mul&avit.

lon, $.. d

m

ex neceffitate aut voto exftimulatus, peregri-

IV. Crumus Rex Bulgarorum, quia non po-Zonar. t.2

f Y

nationi cuidam in remotum locum inftituen-

terata Nicephoro Imperatore anf*tantinopo;inNïæPb-

]

dae fe accinxerit; quo e domo fua abfente,

hi

litano pacem obtinere, nifiiniquiffimis condi-

uxor ejus quicquid ferculorum adlautum ali-

tionibus, ira accenfus, cum paucis militibus

quod inftituendum convivium defiderari po-

eum aggreffus vicit, & caput ejus abfcindi, cra-

bi

terat, ex mero puroque auro per artifices ad-

niumque poculi in morem auro obduci voluit,

a

hibitos ea, qua fieri potuit, cum induftria &in-

ut velfic alii fitim extinguerent illo capite, cu-

genio fabricari fecit: Quibus omnibus rite

jus avaritize fitis fedari non poterat.

.

n

Märchant,

yerfe&is, Pythas domum reverfus, coenam fi-

M. Cum Jurisconfultus quidam injuftze

J

bi apponi poftulavit; quapropter fagaciffima

caufze patrocinium fufcipere nollet, follicit

94-in Tuba

qu

Paftor. tr,

conjux ejus, ingentem ferculorum appara-

tor multos aureos, quibus bellatorum cata-

2. le&t. c.

1at

tum ex auro vivaciffime expreffum menfee

phraczx imagines impreffe fuerant, obtulit;

1.or. m

inferri juffit, quem quidem avarus princeps

quibus vifis Jurisconfultus, eheu, inquit, ca-

n

n

primitus fummacum voluptate & complacen-

ptivur

i me tenes; quis enim tot armatis re-

du

tia luftrando probavit, moxtamen famis vehe-

fiftet2.

VI. Caligula Imperator tantopere auro &

,Sueton.*';

mentiaexftimulatus, veros, non fictos, nutriti-

3 ferecil,

vos, non vero aureos fibi coenaturo cibos po-

argento dele&abatur, ut fzepius in thefauris €33-Yit-

i demort,

:

W

pofcit, unde fagaciffima mulier optimam (ejus

fuis cum magna voluptate fe volutaret.

;

?

ita

nimium auri inveftigandi ftudium & avari-

VII. Caliphas Babylonis Rexturrim habe- Faber in

Dom.x6,.

TC

tiam reprehendendi) occafionem na&ta, his

bat auro, atgento & lapidibus pretiofis refer-

lic

eum verbis aggreffafuit: Annon vides, opti-

tam, & tamen obfidione cinctus perire ma-

poft Pent,

Unbt

conc. 4.

memarite , quantam ha&enus perexceífwum

luit, quam thefauro aperto milites evocare

j h Lu('. ]

illud probrofumque auri accumulandi ftudium

ad defenfionem. Unde captus, & eidem tur-

tibi, fubditisque tuis accerfiveris egeftatem,

ri inclufus fame periit cum hac objurgatione :

'::

fer

& univerfalem miferiam ; ex.quo fubditis

I nunc, & famem depelle thefauris tuis, quos

E

tuis a fummo diluculo in feram usque noctem

tam avide fitifti.

f

in plures jam annos auro egerendo a te plus

VIiI. Tomyris Scytharum Regina Cyrolbid,

| a

nimium adftriGis, aratri ftiva quiefcit, terra

Perfarum Regi a fe czefo aurumin os infundi,

j

alfim tui folius culpa in eam usque fterilita-

& dici jufit: Aurumfitifti, aurum bibe;

OC, Cem f

i

tem redacta fuit,ut prae nimia fui infoecundi-

tatevix pecoribus pafcendis & nutriendis ger-

Fuga.

[X. Crates Thebanus fuas divitias in 122- Enert, 1.6.

lp

men illius füfficiat. Hacque efficaci, licet

J cef

brevi invectiva effecit, . ut univerfali regio-

re abjecit, dicens: Abite peffüm malz cu-

ld

o$

num illarum fami folerter pariter & fuaviter

piditates: ego vos

ll

sgta

a vobis.

merga-m, ne ipfe mergar

pa

fuerit provifum; fiquidem magitus ejus ftul-

*

li

w

iXæ Ba-

Jiulus XIV. | dvaritia.

17

Solinus

uv Babytaceni repertum aurum defodie-

XIL Sicat porcusnon nifi po& niortem aliis S, Bonav,

|e

€. 30

bant, ne ejus ufu polluti æqultatem corrum-

eftutilis; ita avarus in vita inutilis eft omni-in dieta

l

perent.

bus, .poft mortem pluribus omnia fua relin- 58lut.tite

Balth,

XI. Princeps quidam tantum malum cte-

quens prodeft.

t

Chavafius debatavaritiam effe, ut, fi improbis fubditis

1. 4. de:

XIIL Sicut per infaniam mente emoti, res S Da(l.6,

t

Prud C2.

fuis longam & magnam creare moleftiam vel-

non ut fünt, fed pro morbi fui ratione quaevis in diteft,

let, divites eos faceret, quippe cum divitiis in-

r

imaginantur: Sic anima tua ab avaritia pof-

gentem curarum farcinam accepturos.

feffa, cuncta aurum, cuncta argentum refpi-

cit: Libentius vides aurum , quam folem:

$. VLII.

Ia Bry

quazecunque vides, in aurum verti cupis, das-

Püp li

l

SIMILITUDINES

que operam,quoad poffis, & liceat: Quid enim

rYerum non molms movesque unius auri

,ein,

Quahta:.

gratia? l*rumentum tibi inaurum vertitur,

. Staplet. e. T.

Vinum in aurum concrefcit ,' lanze ipfe trane

- $. inDem.

SlCLft infantes & pueri magisamant unum

feunt in aurum , omnis mercatura ftudium

2. poft

pomum quam totum regnum; ita ava-

Pent.

xi pluris faciunt parvam terrae particulam ;

omne tuum ac folertia, conciliat tibi, fugge-

quam integrum regnum coelefte.

ritque aurum.

ä:

Ibid

r

d

Il. Sicutanguilla, quo magis ftringitur, eo

XIV. Sicut fterquïhmum quidem dlfper—ï* Ber

Man&ü

minus tenetur ; fic terrenze divitiae, quo ar-

fum utileeft, agros enim uberes reddit: con-

lfCK-

&ius eos ample&nnur eo minus noftree funt. -

gregatum vero non tantum eft inutile, magls n.'16.

lbld.

HI. Sicuttalpafodiensterram fuper fe con-

auteminquinat , & foetet, fic divitiee difpertze .

gerit; ita avarusterram effodiens & coacer-

fructiferum reddunt agrum humani cordis,

ä

vans, eam fupra fe ponit, id eft, dominum

congrpgatæ vero amatorem faum inquinant.

fuum conítituit.

Fuga.

j Em 14.

- 1d; them.

IV. Sicutis, qui cacumen altiffimi montis

XV. Slcut fublata & radicitus evulfa arbo- Manti

10

2

S.in Dom. afcendere cupit, ineptiffime ageret, fi multis

ris alicujus radice, omnes quoque ejus fron- difc.5. n.3

Pent.

lj.pO

oneribus humeros gravaret, ita non minus

des, flores & fr uctus deficiunt: Eodem quo-

ftulte agit, qui altiffimum coelum confcende-

qae modo füblato affe&tu inordinato ad bona

re volens, divitiis terrenis fe onerat.

temporalia, animas quoque puras & immacu-

ä

S. Chryf.

V. Sicut, qui metallis effodiendis operam

latas remanere déprehendetis.

hom. 5o. .dant, potiffimum aliis laborant, fibi autem vix

ax,

XVI. Sicutputeiilli, quiidentidem exhau- S.Baf or.4

Zontrt3

fexm. I2.

paucos nummos lucrantur; ita avari pofte-

riuntur, longe elegantiores czeteris effe folent:

LU

. fis potius, quam fibi in d1v1tus coacervandls

fic etiam divitizeillae, quze quiefcunt, & repo-

Jaborant.

nuntur, nullius ufus exiftunt; at quze moven-

Vl. Sicut, qui hydropelaborant, quo magls

tur,& hincinde tranfeunt,fummam utilitatem

. bibunt, eo plusfitiunt; ita avarus, quo plus

fru&tumqueafferunt. Audiamus denique pro

acquirit, tanto plus defiderat.

conclufione, quisnam ex mente D. Chryfofto-

. VII. Sicut cuftos in vinea erigit 1 übl um-

mi dives appellan vere mereatur: Dives eft,

braculum, ut cuftodiat non fuas, fed alienas

non qui multa poffidet, fed qui multalargitur.

)Mal*' PHH!;

-ites, (1pfe enim vix delibat uvat) ita avarus

XVIIL Sicutagricola prudens, qui viam,per S. Bernar,

jn Tuba

quoquefumma cura & anxietate cuftodit the-

Pattor, tf

quam neiinem vult tranfire, foífatis preeci- '9-2-f-45.

* 2 C Te

l(l

faurum fuum, non fibi, fedaliis, cum1pfev1x

dit, ac palisin terra confixis, applicatis pun-

Job.27. modicum deeofumereaudeat. Unde Jobait:

gentibus fpinis illam obftruit, atque munit

y. 18.

Edificavit ficut tinea domum fuam (id eft, ut,

fic nempe fapientia Dei in itinere divitiarum

dum zedificat, deüruat) '& ficut cuftos fecit

pofuitanguftias multasin.eas acquirendo, fol-

umbraculum

licitudines & timores in eas amittendo, ut fic

Senecal

£Sucton.

- VHI. Sicut viator ftultus foret, fi 1tmere

faltem impedirentur homines per talem viam

sc,gg v:r,

demort Jam prope finito de magno viatico angeretur ;

turmatim currere ad infernum.

Unde Deus

Se-

ita non minus ineptit, qui, cum cras forte

apud Ofeam diviti cuidam avaro dicit :

Faber i

^moriturus fit, de bonis hic accumulandis fol-

giam viam tuam [ginis.

Dom 160

f

licitus eft.

XVIII. . Sicut, qui fpinas laxatenet manu, Did.Stell,

?Oü penf;

S.Ambr.

" cori C

IX. Sicuthi, qu1 per mfamam mente aba—

non pungltur aculels fin veromanum contra-in c 8.

"

fup. Luc.

lienati funt, non jam res ipfas, prout funt,

hat, quo magis contrahit, eo magis fauciatur ;

fic d1v1t1æ, ü manibus extenfis, id eft, hberah-

afpiciunt, fed prout phantafia easdem reprze-

fentat; ita mens avari vinculis cupiditatis ad-

bus geras, noxi?e non funt ; at vero fiarctius &

fcm&a, femper aurum & argentum credit fe

avidius utaris & comprimas, mirum eft, quam

tractare , etiamfi alia negotia tra&et.-

non modo ammam, fed etiam corpüs enef»

i

Granat.in.

X. Sicut Abfalon capillis in arbore fuipen-

Vent

loc.cem. fuseft. muloaufügiente; itaavarusin finevi-

Damnum.

/

tze a fuis poffeffionibus deferitur, ipfo mifere

XIX. Slcut infernus, quantoscunque de-S. Ang to,

interea per cupiditates fuas pereunte.

voraverit, nunquam dicit, fatis eft:

fic etfi ! defal,

omnes thefauri confluxermt inavarum, nuün-

do&

e

Engelgr.

:O, cæh

XI. Sicutvas vino oppletum & occlufum,

Enert.l f

etiaii laxato epiftomio, guttam non emittit,

quam fatiabitur.

in feíto S.

ita avarus divitiis repletus nec obolum dat

XX. Sicut aviculze, quoe retullaqueatæ aut Manfi dif,

Matth, $.3

páuperibus, quia vacuum, id eft, defectum &

vifcoinnexeecapte funt, continuo quidem ex- 20.n 7

jnopia

pati timet.

panfis alls volare nituntur, fed quo ma]or eft

R. F. Lo/m Bibl. Man. Toin, f.

Qa-

178

Bibliothece WManualis Coucionatorice

1276tem

rum ad volandum conatus , tanto alas fuas

XXX. Sicutaraneus feipfum evifceratpro Marchant;

i

copiofiori vifco imbuunt, & tenacius retinen-

inanitela texenda, & tandem per fcopam con- in tubaSa-

Cer L tl'. 2.

U4

tur, &a volatu plusimpediuntur; idem quo-

volvitur, & in ignem mittitur; ita avari per

(10 ü

quemultis accidit animabus, quae bonis hisce

labores inutiles teipfos confumunt, & tandem

le&, IO.

l

"

p€C

terrenis debita quidem cum temperantia &

inigneminfernalem prazecipitantur.

ITIH.-

Jus

fobrietate frui & gaudere volentes, attamen

XXXI. Sicut mare fine fluctibus nunquam s,Chryf..

f

tU

confpicitur; ita avarus nunquam fine follici- ho 29. im |

poítquam illoram dulcedinem deguítarunt,

tl

tanto deinceps cum affectu illis feie immer-

tudine, tremore, curis, periculis invenitur, Matth.

ipti

gunt, utabillisfeexpediri, autilla affectu fuo

cum ante, quam priora componat, pofteriora

deferere nunquam polílint, iucidunt in tenta-

fuccedant.

k

« eP

pl

i

iionem, €9 in laqueum diaboli, €$ defideria multa

XXXII. Sicut, fi quis videret latronem a- S. Chryfz

(l

fit

inutilia €$ nociva, qug mergunt homines in infer-

liis perfylvastranfeuntibusinfidiantem, fpo- conc. i.

/

liantem & mactantem, haud dubie non bea- eLaz.

((2l

aum. Tim.r. c.6. v.9.

Ü

$. Ant.

XXI. Sicut tinea vermis veftimentum, ita

tum, fed miferum przedicaret propter fcele-

P'ad, in

avaritia mentem corrodit; unde tinea dicta

rum gravitatem, & fupplicii fubeundi pericu-

i

Dor. 6.

]um; ita nec avari, licet nondum in manus

P

oft

eft, eoquodteneat, & eousqueinfideat, quo-

]it

b

aích,

usque corrodat; fic avaritia mentem avari

Judicis venerint, quia tamen , certo venturi,

eui

4

corrodit, ut plena multiplicet, fed fecundum

graviffimeque 2eternis fuppliciis caftigandi

(ur

muitiplicationem fuam plus efuriat.

funt, felices, fed potius fumma commifera-

fl

Staplet.

XXII. Sicut vifcus utramque aviculze aleam

tione;digni cenfendi funt.

1

text. 6. in

conftringit, ut furfum ferri nequeat ; ita cupi-

fdacus

Dom 2.

E',ï". inc fü

pott Pent.

ditas intellettam-& voluntatem detinet ava-

P

$. IX.

ia

e

ti, ne furfum feratur.

S. Chryf.

XXIII. Sicut flumina ex parvisinitiis exe-

MEDIA

fic

hat,

ho.7.in uptia, paulatim incrementum intolerabile in

avar,

ia avaro nihil efl [celeflius, atque adeo ni- Eccl, to,

progreífu accipientia, demum impetu violen-

iQE

hil abominabilius apud Deum, tefteV:9.

us

Siracide; &meritoquidem 1. Quia animam

N

to, quidquid objicitur, fecum trahunt; ita a-

vari, potentes, quo magis crefcunt, eo magis

propriam venalem habet. 2. Quia Deum ip-

opprimunt, & per oppreíforum ruinas ad a-

fum cum Juda pro pecunia vendit. 3. Quiain

[

plurima alia fcelera , proefertim contra frater-

[

lios opprimendos feruntur.

Staplet.

XXIV. Sicut terra, quze aurum ex fe pro-

nam charitatem & juítitiam commitfa praeci-

qüe

text.3.in

ducit, ad caetera omnia fterilis eft; fic anima

pitat. 4. Quia eftidolorum fervitus, dum au-

Tiof

Dom. 14.

rum & argentum pro Diis habet, & adorat.

que

poft Pent,

auri cupida ad nihil aliud, nifi ad illud coa-

tiei

cervandum, utilis eft.

II. Quiavaniffinus efl labor avari, ficut ara- Luc. 12.

lbid.

XXV. Sicut navis pretiofis mercibus onu-

nei, cum modico tempore divitiis frui polfi

t V. 20.

Y

? Proy,

»

. 17

fta, dum in mari flu&uat, jucundiffimum eft

meritoque brevi auditurus fit illud Chrifti

*v. 16.

pto

domino fpecaculum ; at in portum delata

Stulte, hac notte animam tuam repetent

à Eccl. 1o.

üe

mercibus fpoliatur, & nihil nifi f2eces & for-

te; & qua paraíti, cujus erunt? . Hinc Sa- v. 1o.

m

M |

des retinet; ita avarus in hoc mundo ple-

lomon, quid prodeft ftulto habere divitias;* 79V.tr-

LJ

nus divitiis, fecundo vento navigare videtur,

cum fapientiam emere non poffit? Etite-

]u Luc, m,

fub mortis horam autem fpoliatus terrenis

rum: Quid prodeft poffeffori, nifi quod cer-

Vü

nat divitias oculis? Ne

opibus, cum fu

þis pgc?atixs & fordibus nudu;

que enim prodïunt

Dus

manet.

divitize in die ultionis.

.

o

Staplei.

XXVI. Sicutluna non patitur eclypfin, nifi

]II. Quia mille curaruiz €9

affli

fionum ce;ufa

Ien

text. 2. in

i

Dom.

cum plena eft, & tunc maxime diftat a fole;

efl avaritia; Quis autem ultro

einfpinas con-

ànt:

ita homo tunc maxime obfcuratur, & a Deo

Jiciat, & inter illas miferam & doloribus re-

COR

Sept.

fertam vitam vivere cupiat? Quis fiti perpe-

1

recedit, cum divitiis plenus eft.

Ti

Ibid.

XXVII. Sicut afpis, ne vocem incantato-

tua vexari quam modico potu contentus effe

hi

malit? Atqui nunquam fatiari novit cupidi-

bus;

ris audiat, alteram aurem cauda, alteram ter-

tas tefte S. Ifidoro; femper enim avarus e- S.1fid l.a.

i

j

raobtegit; ita avarus, ne vocem Dei ad con-

pora

verfionem vocantis audiat, utramque auremi,

get, quantoque magis acquirit, tanto plusde fum.

b ; -—i'f BEm'fe

U

de(i

quaerit; nec folum defiderio augendi crucia-

-

"

intellectum fcilicet & voluntatem

j

tur, fed etiam amittendi metu afficitur.

bon(.-c.4x. TM

Pl

divitiarum occludit.

cupiditate

Qu

IV. Quia avaritia eft morbus. prope incurabi-

l

Qam

l"aS.conc. XXVIII. Sicut Mercurius feu ,argen;tum vi-

li : Quemadmodum enim, qui acutze bilis

4.Dom.16 vum naturali inclinatione auro & argento fe

Wn

fervorefebricitant, non folum non extinguunt

J Greg.

]

poft Pent. (5 t , tamque firmiter ea apprehendit, ut

ardorem potu, fed magis accendunt ; & ebrio-

.in

non nifi per vehementem . ignem feparari

fi quo plus potui indulgent, tanto magis au-

Vgug,ngom

queat, & tuncipfe infumum abit ; ita avaritia

NG

gent fitim; itaavari, quo plura poífident, tan-

Q

ad aurum & argentum quidem quzerendum

to plura cupiunt, atque adeo nunquam curan-

impellit, fed ubi hzec acquifita funt , ipía in

tur, nifi, quod rariffimum & difficillimum eft,

fumum abit, & evanefcit.

Tüm

divitias contemnant, & abjiciant.

He&or

XXIX. Sicut vermiculus ferius gignit ex

"W. Quia in manifeflum jalutir amittende p*e:

Que;

Pintusin

Dlefe

c. 3. Da-

fe fila quzedam, ex quibus conficit folliculum,

riculum pracipitat ob rcflitutionir diffiuliatem :

ferat

niel.

in quo reconditus moritur; ita dives cupidi-

ut enim qui profundo luto immerfus eft, vix

i

tate & avaritia ductus ex fuis opibus fepul-

fpem concipere poteft emergendi ; itanecava«

((

T'edi

chrum fibi in inferno conflruit & parat.

rus divitiis immerfus iäcilie emerget, nifi po-

Vior

ten-

: Tüuls XIF. -Jvm'z'tia.'

1*5

4é

9

'.Marchanæ

Mab.2. v.6tentiori a manu extrahatur. Hinc Abacuccla-

Ambrofioita f'crï.bit $

BINVTS

)

pinacrucians cogitatio s. Ambr,

Cetd t

L

&

mat: Va ei, qui multiplicat non fua. Ufque-

eft compaàrandi divitias, labor in illis augendis ferm. 2r.

-quo aggravat contra fe denfum lutum ;

Et

& cumulandis, timor inillis amittendis, dolor

— Marc.ro, Chriftus :

Quam difficile eft confidentes in

in eis expendendis.

V.24.

pecuniis in regnum Dei introire. EtS. Pau-

At

.x. lim, Ó.

X. Quiabona, de quibus avarus gaudet , fon

hO 39.

V. 2.

lus: Qui volunt divites fieri,inciduntin ten-

Jeiipfius, fed alieua fuzt , uti S. Bernardinus o-

at

tationem & laqueum diaboli, & defideria mul-

ftendit hacfimilitudine: Sicutfi videns canem

ta inutilia & nociva, quze mergunt homines in

aliquem, duos hominesinfequentem; &agno-

interitum & perditionem.

Ícere velis, uter ex illis canisillius dominus fit,

Senec. ep.

$ C

VI. Quia sihil hozine indigniur, quam opibus

id melius experiri non poteris, quam dum duo

tont, ;

€il.

hiare: Quid enim aurum, argentum, marga-

illihomines ab invicem feparantur; fic divitiae

ritzefunt, nifiterraautlapis? Quam turpeau-

delo,

temporales non apparent, cujus fint, hominis,

tem eft, hiscoraffigere? Hincre&e Seneca

anmundi,fed cum mundus ab hominefepara-

dixit,ipfam naturam nos ab hoc vitio abfterre-

tur, tunc manifefte apparet, quod proditor

*e, dum nulli vitio nos conciliat, fed integros

ac liberos genuit. Neque aliquid, quodava-

mundus illas Ls dedit, fed mutavit.

Pedibus

ritiam irritaret, in aperto pofuit.

$

X.

enim aurum & argentum fubjecit, calcan-

MEDIA.

dumque ac premendum dedit; vultus autem

noftros in coelum erexit.

; Didacus

; VIL.

I. Se geregrinum eflimere, uti S. Bafiliusagno- S. Baf, au.

Stell. in c, ro

Quia avaritia nemini prodefl, multum ve-

vit, dicens: Exilium haud agnofco , qui3.20.v 38.

re.Luc.

nocet , uti recte Didacus Stella advertit, di-

nulloloco circumfcriptus fam, & neque ter-

cens: Superbus & arrogans ampliffimas aedi-

ram hanc, quam nunc incolo, meam habeo :

ficatzedes , & ita zedificatores, famulosque a-

univerfam terram Deieffefcio, cujus fum ad-

Lcd,qo,

lat, neceffeeft: Helluo piftoribus, venatori-

EV' 90

vena & peregrinus. Idem etiam Chriítus in Haymo in

bus, cauponibus edacitate fua prodeft: & fic

peregrini pecie apparuit, utnos, quimembra €24 Luc.

aliis emolumento funt alii peccatores, quodin

ejus fumus; in hac vita peregrinos & advenas

"divitibus avaris multo aliter fe habet; nam

4

nos effefentiamus. Hinc S. Bernardus dixit: S.Berm.ad

przeter hoc, quod nemini ex ufu funt, reipubli-

Obfecro, in peregrinatione hujus fzeculi,in mi- FF. de

cz&e fumme nocere folent, frumentum reliqua-

monte

litia hac fuperterram, zedificemus nobis non

Dei.

que neceffaria affervantes, & in tempora ca-

domos ad habitandum, fed tabernacula ad de-

riora reponentes,pauperes aflligentes,omnes-

ferendum, utpote cito inde evocandi,& migra-

quefümmis incommodisafficientes. Nec pa-

turiin patriam & civitatem noftram.

IN

tientibus avarus compatitur, necmiferis fub-

y,20,

A. Calleflis gatrig meminiffe, quiaibi eftdo- S. Chry-

Pror , ]

venit,vel miferetur,fed offenditDeum,feipfum,

mus noftra, ideft, in coelo, ibi etiam omnia re- fol.ho. ra.

'Y.16,

proximum; nam Deoretinet debita, proximo

Bcd. 10,

condamus,nihil hic penitusrelinquentes,quic- !^ Matth.

denegat neceffaria, fibi fubtrahit opportuna,

quid enim hic dimiferimus, amittimus. Sicut

l

3.10,

Deoingratus, proximo impius, fibi crudelis.

enim viator, quanto magis ad vize fuze termi-

Prov.tl,

Stell. inc,

VIII.. Quianau[zaom caleflium creat ; Non ali-

'.V. 40

num appropinquat, tanto magis gaudet, & ex-

14€ ter, quamfiquisad magnum & lautum convi-

fultat, animumque refuniens tanto celeriori

viuminvitatus, morceimpatiens vilibus dapi-

greffu progreditur: ita quoque anima fidelis,

bus fe adeo in principio ingurgitaret, utpoftea

quae oculos fuos in coelum defixos tenens, ad

omniedendi appetitu amiffo, reliqua comede-

iter fuum, quantumvis difficile, profequen-

re non polfet, jam enim inedize fatisfecerat,

dumanimatur, omniaque obftacula facile fu-

antequam lautioribus cibis fruitus erat. Hoc

perat. HincS.Laurentius Juft. dixit: Validif- S. Laur,-

contingit quam plurimis, qui naturale defide-

fimum contra przefentis vitae illecebras medi- . 1. deca-

'

rium divinorum bonoram, quod Deus homi-

camentum eft, futurze vitze habere notitiam ; !9 cenn.

)

nibus, quafi quamdam coeli famem dedit , re-

absque zeternze vitze guftu & fcientia iftius non

busterrenistradunt, & itainebriati bonis tem-

habemus contemptum. Quod confirmans S.

poralibus vivunt,ut 2eterna coelorum bona non

glitla

S.gerll.fe.

Gregorius, fi femel, inquit, quisqueadzeterna

| de fum.

defiderent, dicantque: ANaufrat animanoflra [u-

fe erigat, atquein his, quse incommutabiliter

bon. P

€ 4 n£8. p rifo iflo levil]imo.. Unde prudens negotiator,

permanent, oculum cordis figat, prope nihil

qui videtin divitiislaborem, in honoribus poe-

effe confpicit, quicquid ad finem currit.

nam, invidiam ingloria, facitfarcinam fuam,

III.. Z'auitatem rerum mundauarum confidera- S. Greg.

Nyff.tr.x.

mündi contemptum, & fugit

rt, nam, utS. Gregorius Nyffenus re&eadver-

S. Greg.

oin d

IX. Quia ammavehémenter cruciat, uti S.Gre-

tit, omnia, quibus in hac vita mortalium curaze

i" Pfa 1070

$

goriusindicavit, dicens: Quis mihi unquam

- C n s

diftentantur, inanis quzedam opinio funt, ni-

?Sillg.LüC.

crederet, fifpinas divitias interpretari voluif-

hilque fubfiftens; opinio eft honor, dignitas,

fem, maxime cum illze pangantjiftee deleGent,

generis claritudo, fuperbia, elatio, divitize, &

& tamen fpinze funt, quze cogitationum fua-

his fimilia. Unde & Seneca: Nemo ex his, Sen.ep go

rumpunctionibus mentem lacerant,& cum us-

quos purpuratos vides , felix eft, non magis,

quead peccatum pertrahunt, quafi infli&to vul-

quam illi, quibus fceptrum aut chlamydem in

nerecruentant. Étiterum: Quistalenon mi-

Ícena fabulze affignant.

/

feratur? anguítatur abundantia,conftringitur,

IV. JDamna avaritie perpendere ; Quze S. Bo- S. Bon. ia

& coanguftaturex opulentia: ager ei non tam

naventura explicans textum illum Apoc.3.17. €- Apoc.

reditus largiores, quam gemitus attulit gra-

quia dicis , qued dives fum €9c. indicat, dicens:

viores. Salmeron quoque de hiscefp

iz;is ex S.

Nota hic, quanta fint infortunia avari, eft enim

2

i R, P. Lolm: szl Áan, Tom, 1.

Tni-

180

| Biäliotkkcæ Manualis Concionatorie

i

ritize lenimentum magis proleft, quain fi pes

$

mifer, quia divitias cum labore acquirit : pau-

cunias minuendo evomat.

Hinc Plato cui- Stob. f. g.

per, quia cum dolore petdit: coecus, quia ni-

r

hil aliud refpicit; & nudus, quia nihil aliud

dam pecuniis cumulandis femper intento di- injuft.

bonum facit.

cebat: Oimprobe, ne poffeffioni augend:ze ftu-

f PfOfp..

[^, devib

S.Bern.in

V. 24 veras €9 cale[ler divitiar anitum adji-

deas, fed cupiditati minuendze: Sibiergo ap-

| contenff ;

fe.Sexag.cerye; ita S. Bernardus fuafit: Fratres, fi di-

plicetavarus Spiritus fantti confilium per 5i- Ecd. ar.

64160 ll

. racidem datum: Si coa&us fueris (a tuis cupi- V- 25

vites effe cupitis, veras divitias amate. Verze

Q

divitize funt non opes, quas mundus offtert,

ditatibus) inedendomultum , furge e medio,

l

fed virtutes, quas animus poffidet. Hinc &

& vome, & refrigerabitte, & non adduces cor-

fí

Ma"rc. 6.

peri (& animo) tuoinfirmitatem.

Chriftus monet, has proe aliis queerere, ut

pi

quas nec fures effodiunt, & furantur, nec ti-

fe

nea & zrugo confumit.

AUE

i

S.Greg.h.

Vl. Brevitas vite perpendere : nam, ut S.

ASCETIC A.

at

82.in Ev.

Gregorius ait, longa noftra defideria incre-

primis noffe debetafceta: 1. Quibus po- Hugol. de

g

pat vita brevis. -incaffüum multa portantur,

I..In

tiffimum modis committatur, nimirum

€iaui,

ti

S.Aug. de cum juxta eft, quo pergitur. Aft S. Auguftinus

fi

cenfid, confirmans, avaritize morbus, inquit, nun-

quatuor illis, quos Hugo fequentibus verbis

«f dif,

indicavit: Quatuor funt in rebus poffeffis ob«

quam melius compefcitur, niii cum dies mor-

Ab n

tis fíne oblivione meditatur.

fervanda,nelicitainjufte quaeramus ; autinju-

ls

Matth. 6. -

VII. Aegnum Dei, E9 juflitiam ejur ardenter

fte acquifitis illicite fruamur: nemulta quam-

v. 34

vis licite poffideamus: nelicita illicite defen-

Qd

quaerere ; fic enim radix avaritize, fcilicet timor

qi

inopiz & indigentize tollitur, cum vera fit pro-

damus. Maleenimacquirere,autmale uti ac-

miífio Chriftiafferentis, talibus omnia neceffa-

quifitis, delicito facit illicitum, multa fibi poffi«

QU

dere propinquum eft cupiditati, & fic quando-

fir

ria adje&um iri, uti S. David expertus eft, di-

d

Pí22.v.1.cens: Dominus regit me, & nihil mihi deerit,

quequod nimium diligitur, male defenditur.

inloco pafcuze me collocabit.

Il. Noffe pariter debet modum legitime &

f

cum fru&u etiam fpirituali rebus polffeffis u-

ob

N

S. Aug.

VIIL Dei amorem augere: namtefte S. Au-

Greg.b.

fuper P. guftino, augmentum charitatis eft imminutio

tendi, quem quidem S. Gregorius pulchre in-9:

inEv.

cupiditatis. Si Deum amemus, inquit, num-

dicavit, dicens: Si cunc&ta mundi relinquere* "

t

.3nos omnino non amabimus. Erit tibi num-

non potes, fictene, quze hujus mundifunt, üt

j

al

mus inftrumentum peregrinationis, quo uta-

per ea non tenearis: ut terrena res poífidea-

ris ad neceffitatem ; non adirritamentum cu-

tur, non poífideat. Sit res temporalis in ufu,

t

zeterna in defiderio; hzecinitinere, illautin

'; | t

piditatis,quo fruaris ad delectationem. Utere

mundo, non te teneat mundus: quo intrafti,

termino. Quafi ex latereafpiciatur; quidquid

Caff.l.. iterage: exifti, nonmanfurus. Certe Caífa-

in hoc mundo agitur.

Ante nos autem tota.

| U

lt

c. I-

fint

nus ait, hoc vitium naíci ex torpidae mentis

mentis intentionefpe&tamusilla, ad quae ten-

$. Greg.

ignavia; cum juxta S. Gregorium avaritia

dimus. Nam & omnia retinendo relinquimus,

1.30 . mor.

non foleat evenire illis, quiin via Domini viri-

fi fictemporalia gerimus, uttamentotamen-

(e5

c. 16'

te ad aeterna tendamus.

m

liter currunt, quibus dicitur: Viriliter agite,

Et hoc eít, quod r-Cor.g.-

v 29.

pot

& confortetur cor veftrum ; fed his maxime,

Apoftolus fuafit, dicens: Reliquum eft, ut, qui

Staplet,

ls

uxores habent, tanquam non habentes fint

[]

um

bon

qui effoeminatos greffus gradientes per blan-

* text.5.in

dimenta fzeculi refolvuntur.

&qui utuntur hoc mundo, tanquam non utan- Dom.rg.

TC

S. Ambr.

IX. £xitum avaritig funeflusu frequenter me-

tur. Sicut enim is, qui in aqua fübmergitur, poft Pent.

IijAug fe

h.

periculo caret, quamdiu caput extra aquas

i

jnde div.f

:

ht

fup.Luc. ditari; curenim , quze ad ufüm diuturna effe

|

non poffunt, ad fuüpplicium diuturna depo-

liberum tenet; fic qui divitiis circumdati &

genl

fcas? inquit S. Ambrofius, caveinfidias, ca-

immerfi/funt, periculo vacant, quamdiu ca-

ia

put liberum eft, feu cor non adhzeret. PorroS. Bruno

S.Greg. ve fraudes; nam avarus , tefte S. Gregorio,

. de imit,

tf

Paft. P-3- more avium captus, cum efcam rerumterre-

quomodo divitiis utendum fit, S. Bruno e

Chriftiin

Minqos Y

€. 21.

narum avide confpicit, quo ftranguletur pec-

tiam indicavit, dicens:

ui; volunt divites fie-

P

paupert,

t

cati laqueo, non agnofcit.

ri €?v. Ecce, qui volunt fieri, dixit; non qui

nj

S Ambr.

X. Pauperibus dare divitiar, €9 fic in patriam

funt: cupiditatem damnabilem oftendit, non .

6 T

divitias: poffunt divites effe, & boni, fed illi

C€7. de przmittere: quid enim hoc melius bono, in«

bos

Naboth. "Q íit S, Ambrofius, fi pauperibus largiaris, in

de quibus dicitur: Divitim fiaffluant, nofite cor

ciori

ot

.quo tibi Deum debitorem quadam pietatis

apporiere. . Cor autem apponit, fi aliquid agat Titelman,

bisfi

Luc.r6. foeneratione conftituas ? Hinc ipfe Chriftus

eorum, qu2e faluti officiunt, five eorum, quae in Pf. 6r.

Uti S. Abra-

bido

v.). -

faafit, facere amicos de Mammona iniquita-

falutaria funt, aliqua. omittat.

bile.

tis.

ham fecit, de quo S. Laurentius Juftinianus s. Laur.

Rofign.l 2

dixit: . Cum locuples effet, inquit, nequa

- Juft c 4.L.

ent

de difcipl.

XI. Chrifii inopiam frequenter. pzrpendere :

.igu. Vitze,

l

CQH. l ^ Vl

Quid enimindignius, quam utfervus abundet

quam inordinate divitias dilexit ; unumquem

MIHWW

c 16.

divitiis,Dominofummamindigentiam patien-

que Deus non fecundum affluentiam rerum,

fed fecundum inordinatum affectum judica-

Tier

te? quid abfüurdius, quam ut difcipulus ma-

MU

gnifaciat opes, quas Magifter fuus fapienti(fi-

bit; nec diviti obfünt opes, fi bene utatur,

dle

mus verbo & opere fpernendas effe docuit?

nec pauperem egeftas commendabilem fa-

mori

XILl. Emoveré divitiar animum gravauter: fi-

cit,fi inter fordes & inopiam ambire non de-

Tefufr

cut enim ei, qui ftomachum gravatum fentit,

fierit.

Habeat homo multas facultates, fi

Af

fuadent Medici , ut medicinam ad vomitum

in eis non extollitur, pauper eít; non ha-

ter

EU li

provocandum fumat; ita & avaro n?hil adava-

beat aliquid, fed cupiat, c?cinfletur , M

die

vt

Va

" Titulus XIV. — Avaritia.

Qà

I8ÉR

l $tj

divites & reprobos jüdicabitur, quia divites

diffidentise timore perterritos, fpoïiäi'e fecun-

n .;

Cis mundi facultatibus non (init.

j

fl

. & pauperes in corde interrogat Deus, nonin

n

]

atca & pecuuiis.

VIII. Noffe debet, cur avari nunquam fatien-

S. Bärnara

S. Profp. -

IIIl. Noffe debet folidum modum avaris

tur: nimirum quia potus pecunize non ibi eft, din. to.2..

a

l.2. de vit,

tiam extirpandi, quem S. Profper fapienter

1 Üda. [ contempl.

nec ibi ponitur, ubi eft fitis auri. Unde ficut fer-43- *.2

hd

l- Y. 25

€. 16,

preefcripfir, dum dixit: Quem poffidendi de-

vinum in dolio non fedat corporalem fitim,

*

le&at ambitio, Deum , qui polfidet omnia,

fic pecunia in arca fitim mentis fedare no

0

quae creavit, expedita mente poffideat, & in eo

teít. Ration

n po-

[«

alis enim anima ad imaginem Dei

habebit, quaecunque in eo fanéte habere de-

.fa&ta, creaturis omnibus occupari potelt, fa-

ï

fiderat.

Sed quoniam nemo polffidet Deum,

tiarinon poteft: quia capacem Dei, quidquid

nifi qui poffidetur a Deo, fitipfe primitus pof-

Deo minus eft, implere non valet.

Infüpet

feffio, & efficietur ejus Deus poffeffor & por-

nullum corpus in fpirituali loco contineri po-

tio.

Et quid poteft eo effe felicius, cui effi-

teít, nam ficut fapientia non poteft repleri ar-

y. Htpol d

citur conditor cenfus , & haereditas ejus di-

ca. fic nec pecunia repleri poteft anima.

Un-

gnatur elfe ipfa divinitas? — Quid ultra quze-

de Bernardus: Non plus íatiabitur cot homi-

Y auf

rit, cui omnia fuus Conditor fit? aut quid ei

IS

nis auro, quam corpus aura,

ja

|

f.

- fufficit, cui ipfe non efficit ?

! Manfi di

IV. Noffe debet, cur Deus cor humanum t :/i-

cSr XULS

]s

| 17. n.

]*

$. ter efformarit , nimirum illud in medio corpo-

.CONCEPT

US PRJEDICABILES.

ris, tanquam omnium fenfuum & operatio-

(e

num noftrarum primum mobile, repofuit; eo

(«

X E:xoceafionethematis: 4liud cecidit in [pi- Marca.

,

quoque modo illud formavit, ut ex ea parte,

na: Divitiz fpinis comparari poffunt. V- 7-

qua terram & hzecterrena bona reípicit, illud

1. Quia ad illas perinde ac ad fpinas acceffus

(à

ftri&um, acaminatum, claufum & aunguftum

eft difficilis & periculofus; vix enim fine la-

eífe voluerit; exeavero parte, quaccelum fu-

fione conícientize accedunt homines ad illas y

fpicit, apertum effet & largum, ut ex hóc u-

hinc Salomon ait: Qui feftinat ditari, non e- Prev. 2g.

]e

nusquisque homo intelligeret, quod ad confe-

n-i s- GPEg-bl

ritinnocens. 2. Quia ficut fpinze funt rece- V 20.

quenda bona cceleftia tantundem affettum,co-

ptaculum verenatorum animalium :

2

ita dia-

" 16 infr

gitationes, curas, & animi contentionem di-

bolus, tefte S. Chryfoftomo,

*

veluti füb fpinis S. Chryf,

t

tare & ampliare poílit, quantum fe quoad bo-

occuitatur intra divitiarum

impofturam

affi- h 9.

SI.

A

naterrena coercere, moderari, & conftringe-

!

à

due latitans; radix omnium malorum c

upi-

rée tenetur, ne modum excedat.

ditas. 3. Quia ficut fpinze dolorem infe

; S.Saivïaxï-.

V. Noffe debet, cur oper date fint, id quod S.

J. t ad

cum infiguntur, & cum infixze manen

t u

d

Cath.

Salvianusindicavit, dicens: AdhocDeüs fa-

maxime cum extrahuntur; fic divitize

cru-

]

qULISEEN WUU um

TA

i

ecL 3

cit homines locupletes , ut bona operatione

[l

- fint divites, ut commutent fcilicet divitias,

ciant, dumacquiruntur, poffidentur & amit-

tuntur. 4. Quia ficüt fpinze in extremitate ma-

l$

quas acceperunt, in bonis operibus collocan-

xime pungunt, ita divitize in ultima poffef-

tes Dei opes, quas habent in hoc fzeculo tem-

4

x

fione feu mortis tempore maxime pungunt;

3(; [nCDL?I

porarias, bene utendo; facientes fempiter-

tunc enim verificatur illud Ecclefiaftici: O Eccl 4r.

l

! Vl 29'

üas, ac fic agnofcentes munera Dei, duplici

mors, quam àmara eft memoria tua homini Y*

Staplei

^

bono gaudeant, cum, qui fünt divites in hoc

L qert st

pacem habenti in fubftantia fua. S. Quia, fi-

t Dorn.t9

fzeculo, effe quoque divites mereantur in coe-

cut qui fpinas laxa & aperta manu tenet, il-

" poft Pt

$.Aug.fe.]o. Unde S. Auguftinus etiam dixit: Bonae

larum non pungitur aculeis; fecus vero , fi

72-de div. (ant divitize, bonum eftaurum , bonum eft ar-

4

manum contrahat; ita nec divitize nocent, fi

&

gentum, bons familize poffeffiones , omnia

liberali & cautà manu in proximos dividan-

a-

ifta bona funt, fed unde facias bene, aon

tur ; fecus vero, fi arétius, quam par eft, con-

te faciant bonum.

quee

( $, Brno

tingantur. 6. Sicut fpiuze fuffocant femen

ó de imifc

Scn;eþ.ys VI. Noffe debet, divitias, E9 fimilia bona ex

in illás cadens: ita divitize verbum Dei, &

^ Chrlii

- fe ipfis utilia non e[fe ad falutem, fed id folum ex

infpirationes divinas infru&uofas efficiunt.

/

]

i paupert

go[je[Joris bonitate provenire, utipfe etiam Sene-

Vide Staplet. text. 2. in Sexag. Item Fabr.

j

ca naturalilumine agnovit, dicens: Aut ifta

conc. 2. inSexag.

. bona non funt, qu:e vocantur , aut homo feli-

Il Exoccafionethematis: Zvarur

il

f

cior Deo eft: quoniam quidem que parata no-

idolorum fervur ; non habet heveditatem i

" Tegno

yt Ti

bisfunt, non habetin ufu Deus, necetiam li-

Chrifli € Dri: poteftoftendi gravitas &t

ürpi-

bidoadillum, autopes: Ergo (quod incredi-

æ'm pf ol

tudo avaritize ex eo,quod fitidolorum fervitus.

bile eft) bona Deo defunt, aut hocipfüim avgu-

Nam 1. frui volunt nummo, uti autem Deo,

3nentum eft, bona non effe, quae Deo defunt.

5 5, [att

:"-Cafï'. l.7.

VII. Noffe debet, triplicem a Religiofir avari-

(quemadmodum S.Auguftinusloquitur) quo- S. Aug.

^

,

HHC4

niam non nummum propter Deum impen-l.zr. de

n-

igi

.Vkæt

| Intit.c.14252 szorbum contrahi po[fe.. Unus , qui decipiens

)

dunt, fed Deum propter nummum colunt. C25

iniferabiles quosque,ea qu:e ne antea quidem,

Hinc pecunize dicunt,Deus meus,& omnia. 3.

f

cum in fzeculo degerent, poffidebant, congre-

Quia pecunize obediunt perinde, ut idololatrae

gare perfaadet. /fliur, qui hzec, quae in pri-

fuis Diis, imo magis; nam ut S.Chryfoftomus s, Chryf.

f,

mordiis fuze renuntiationis abjecerant, poftea

advertit, idolis non omnis parent, huüic vero deciv,

att.

refumere,& rurfum defiderare compellit. Ter-

omnia, & quodcunque íciendum fuggerit,

tius, quiinitio malo, vitiofoque contractus, &

obfequuntur. Quid dicitavaritia? Eftoomni-

Í

ab imperfe&ione incipiens, eos, quos femel

bus inimicus, oblivifcere natüram» contem-

al

hoc tf:pore mentis infecerit, paupertatis ac

ne Deum, facrificium te mihi offer.

Dic&to

2

3

citius

lf

182

Bibliothecg Manualis : Couctionatorue

citius parent. 3. Quiaidolis tantum boves &

quod avari fint maximi diffipatores bonorum,

[j s-v*s'

r. Quia diffipant bona fortunz: nam, tefte

]na

oves, peravaritiam vero anim»e facrificantur,

i

quo facrificii genere nihil eft Bacchicum ma-

Salomone, fubftantia feftinata (qualis funt vel prov, 12,

H

gis, nihilinfanius, inquitidem San&tus. Hinc

maxime divitiae avarorum ) minuetur; quaev.zr.

tio

S.Aug.12S. Au

de Civ.

guftüinus ait: Jupiter pecunia vocatur,

autem paulatim colligitur manu, multiplica-

(

quod ejus fint omnia. O magnam rationem

bitur.

2. Quia diffipant bona corporir : ni-

pec

€, 12.

divininominis! Sed nimirum hocavaritia Jo-

mirum fanitatem, robur, fpeciem, & quando-

(

[;

vinomenimpofuit, ut, quisquis amat pecu-

que ipfam vitam , quze per avaritiam amitti

]nii

niam,non quemlibet Deum, fed ipfum Regem,

quotidiana experientia docet. 3. Quia diffi-

lo

omnium fibi amare videatur. Vide Engelgr.

pant bona animg.: tum naturalia, ut funt me-

pe

in Codl. emp. p.2. in fefto S. Matthaei S. 2.

moria, intelle&us, voluntas, ac alize potentize,

fon

Matt. 26.

III. Ex occafione thematis: Quid vultis

quas inutilibus operibus, puta opibus cumu-

Til

Y* 15.

mihidare, €9. ego vobis eum tradam? comparari

landis, occupant: tum moralia, qualis funt

fici

poteft avaritia cum venditione Chrifü , imo

quies animi, fama, amicitia, cum ejusmodi

eür

dici, inajus effe fcelus ex multiscapitibus. z.

homines omnibus exofi fint. 4. Quia diffi-

pant etiam bona fupernaturalia gratie & glo-

UO

Ex parte Penditi: quia Judas vendidit adhuc

inortalem, & in exilio viventem; avarus au-

riv : dum totifunt in divitiis cumulandis, ni-

;, | M2 um

N

tem gloriofum , & in patria jam triumphan-

hil admodum de falute fua & mer:tis augen-

dis folliciti. . Hinc adolefcens ille evangeli-

tem vendit. 2. Ex parte 'endentir: Quia Ju-

Á

das nondum erat redemptus, quaudo eundem

cus ad thefaurum in coelo comparandum a Matth, 19.

vendidit: Avarus autem Ícit, quantum benefi-

Chriíto ftimulatus, abiit triftis, quia habebatV- 23-

cium ei Chriftus per redemptionem exhibue-

multas poffeffiones. . Vide Fabrum conc. 1.

mun]

xit, & tamenhocnon obftante eum turpiffime

in Dom. 8. poft Pent.

vendit. 3. Ex parteillius, cui vendit: nam Ju-

VI. Exoccafionethematis: Ef ecce quidam L. r4.

"

Ve 2.

ho

das tantum [Judzeis, avarus autem daemoni

homo huyiropicus erat anteillum : poteft avaritia

«

eum vendit, dum ad ejus infpirationem Deum

hydropicomparari. 1. Quiaficut hydropicus

ex corde fuo dimittit, ut modicam pecuniam

perpetua fiti vexatur, & ideo quamvis aquam,

N

Q

lucretur. 4. Ex parte pretii: nam [udas tri-

autalium potum arripit; ita avarus continua

ginta faltem argenteis vendidit; avarus au-

fiti divitiarum urgetur, & quodvis etiam vilif-

tem etiam pro unointerdum nummo eundem

fimumlucrumaviditfimeampleétitur. 2. Quia

h

atti

vendere non erubefcit.

5. Ex partetemporis :

ficut hydropicus,quo plus bibit,eo plusaccen-

nam Judas femel tantum vendidit ; avarus

ditur; fic & avarus, tefte S. Gregorio,ex potu S. Greg.

hi

bt

fitim multiplicat, quia, cum ea, quaeappetit, - 4-mor.

COf

autem fere quotidie, imo aliquoties etiam in

ten

die & hora. Si ergo Judas propter unicam

adeptus fuerit, ad appetenda alia ampliusan- ""*

venditionem & traditionem tam gravi poena

helat. 3. Quia ficut hydropicus cum grandi

fen

mul&atus eft, utinfimum ininferno locum ha-

fuo damno bibit, dum omnis potus hau'tusin

bt

bere per revelationem fit cognitus; quantam

corruptum humorem mutatur; ita & avarus

bon

timere debebit, qui toties, & cum talibus cir-

omnes, quas acquirit divitias, in perniciem

as

fuam convertit. 4. Quia ficuthydropicus gra-

Ín

cumftantiis vendidit? Hortare proin, ut illa

Chrifti verba: Amice, ad quid venifti? fibi di-

ves abaqua inclufa & nimio humore cruciatus

pl

&a putent, & melius,quam Judas, perpenden-

patitur; fic & avarus a divitiis, tefte quotidia-

jUS |

tes, a tam fcelerata & turpi venditione dein-

naexperientia. 5. Quia ficuthydropicus plus

unt

cepsabftineant. VideEngelgrav.in p. 2. Coe-

femper bibendo, mortem fibiaccelerat; ita &

Eu

lt

liempyrei infefto S. Matth2ei $. 2.

j

avarus,quo plus cumulat divitiasinjufte, tanto

ü

a

dix omnium

1. Tim. 6.

IV. Ex occafione thematis : Ra

magis inferno ac morti fempiternae appropin-

T

V. Io'

analorum efl cuyiditas: oftendatur, quam meri-.

-quat. VideFabr.conc.4.in Dom.r6. poítPent.

fat

Ü

to avaritia radix omnium vitiorum fit & ori-

ViI. Exoccafionethematis: Stuite, hac no- Luc. 12.

lat

go. 1. Quia ficut per radicem planta fufcipit

Ge animar tuam repelent a te, € qua para[(li, cu- V. 20.

tiblc

nutrimentum; ita vitia per avaritiam & cu-

jurerunt? oftendi poteft multiplex ftultitia a-

left

elt

varorum. 1. Quiafelices effe cupiunt, & me-

piditatem nutriuntur, uti bene S. Jacobus in-

hp

il

Jac.4.v.1. dicavit, dum dixit: Unde bella & lites in vo-

dium arripiunt, quo fumme miferi & infelices

d 1

bis? nonnehinc? ex concupifcentiis vefttis,

reddantur. 2. Quia diverforium, in quo vix

i

4CC

per horam hofpitabuntur, ampliffime & abun-

qu:e militant in membris veftris. 2. Quia fi-

ï

Tade

cut radix magis fe femper dilatat, & firmat

dantiffimeinftruerefatagunt, & de.domo, in

tina

in terra; ita & avaritia plures femper divi-.

qua perpetuo habitaturi funt, beneinftruenda

nihil funtfolliciti. 3. Quiaaliis, non fibi, la-

&y

tias appetit, & firmior per illarumamorem &

üvit

poffeffionem efficitur.. 3. Quia ficut radix de-

borant ;. quze autem major ftultitia, quam fibi

dm

orfum femper tendit ; ita & avaritia femper

mortem & fapplicium zeternum , idque inex-

dfej

magis inferno appropinquat.

4.. Quia ficut

plicabile, procurare, utalteri pauculasinhac

radix nullibi, nifi in terra fubfiftere & crefce-

vita opesfluxas & noxias relinquat? . 4. Quia

N

re poteft ; ita & avaritia non nifi in auro &

portam ar&tam, per quam ad zeternam felici-

yhe

Qs |

argento, qu2e nihil aliud, quam terra funt, fe-

tatem intrandum eft, divitiis onufti & grava-

efat

dem habet.

Hortare ergo , ut fecurim ad

ti ingredi volunt, cum tamen Chriftus eas

hanc radicem ponsnt, & cum ea totam ar-

potius abjiciendas effe docuerit. Vide plura

Ttüm

borem malitiae excidant.

Ts

de hac materia apud Engelgravein Coelo em-

Luco 160

V. Ex occafione thematis: Hic diffamatus

pyr. p. 1. die 2. Bacchanal. Item Panarium

lüty

'. !I'

lu

, quafi di[fipaffet bona ipius : oftendi poteft,.

Bufzei.. V. -Avaritia;;n.. 7«

VIH. Ex

euit

]

Tiütulus. .XI] V - Mari tï;z.'

185

I

Sap.g.v.s.

^. VIH. Exoccafionethematis: Divitiarum

vitze corporali fuperflui capilli fünt, non vero

je&antia quid profuit nobir 9. tranfierunt omnia

i PFOV, l

effentiales, cum tint quzedam capitis excre-

YRf

Jicut uiibra: potelt avaritia umbrae compara-

menta, ita quoque bona terrena neceffariam

J

ri. 1. Quiaficut umbra lumen, fic ipfa illuítra-

cum vita fpirituali chriftiani hominis, & cum

tiones & infpirationes coeleftes animae impe-

anima connexionem non habent: mylfterium

dit. 2. Quia calorem charitatis reprimit, pla-

vero, ob quod fic capilli in tres partes divi-

neque extinguit, ut umbra calorem folis. 3.

dendi erant, ab Hugoie Cardinali his verbis

Quia ficut umbra fterilitatem infrugibus, fic

tangitur: Divitiarum prima pars in ignem,

ipfa in bonis operibus inducit. 4. Quia diabo-

fecunda in ventum, tertia in gladium traditur,

li & vitiorum habitatio eft, ficut umbra fer-

quia divites hujus mundi fuas divitias expen-

.

* L . &

pentium & colubrorum. 5. Quia ficut umbra

dunt, aliiin igne libidinis, aliiin

Tomnum provocat ; fic illa obdormire facit a-

biaze, aliiinlites & bella.

vento fuper-

"

nimam in pietatis & virtutis ftudio. 6. Quia

.lil. Injufti opum corrafores non immerito Halkot in

,ä

ficut umbra celeriter tranfit ; ita & avaritia

cygnis comparantur , qui in morte omnium 59P- Led..

cum bonis, quze promittit.

Unde exclamare

fuaviílime canunt.

Pf. xor;

Quia & hi mortefua, ceu ^"

V. I2,

cogentur avari cum Davide: Dies mei ficut

cantilena fuavi, teftamento haeredes recreant.

umbra tranfierunt.

Unde Seneca rect

:

nifl cum moritur.

e: Avarus nihil boni facit, |

V XHL

Fuga.

M |

:

]V. Ih magnail

Y 23

ALII CONCEPTUS PR]-EDICABIALES,«.'

lacharitatis annona, : quae Manfi dif.

(

univerfam peneterram afiligebat eo tempore,

220 n' I;'

Qualitas.

quo Jofeph /Egypti falvator audire meruit,

; iyran. in

I. ['yeus Gedeoni infignem illam adverfus

magna eratin A£gypto ex praefati Jofeph fpe-

nLuc. Ij ' --.f' 7- JUd.

. Madianitas vi&oriam impertiri volens,

ciali providentia & direttione frugum qua-

av. 2-

hoc ei fignum dedit, e quo, quosnam infuum

rumlibetabundantia; unde /Egyptii, utalias

exercitum feligere potfet proficuos milites,

nationes ad fe pro frumentis comparandis e-

)

quorum opera in illo erat certamine adhiben-

vocarent, paleas, ex quibus frumentum excuf-

A

da, perfpicuedignofceret: Quiingua lambue-

-

fumfuerat, in Nilum conjecerunt, ut ex illis

rint aquas, ficut [:Íent canes lambere, [eparabis eos

deorfum per varias regiones decurrentibus

Jeorfum : - qui autem curvatis genibus biberint , in

annonz in /Egypto refervatze omnibus infi-

»

altera parte erunt: Hiautem, qui commode

nuaretur notitia: Omnia in figura continge-

j5 reg,

bibebant, genuaque füa, cum, qua poterant,

bant: Etenim Salvator totius mundi,per tran-

:, L

IxiumOfl ;

commoditate flectebant, ut fe (üper aquas ex-

6 6,

fitorias hujus przefentis vitze aquas, paleas de-

tendere, easque tanto copiofius bibere pof-

currere facit, ideft, multa nobis bona appa-

fent, repudiati fuere, ele&ti vero funt & pro-

rentia, honores videlicet, divitias, delicias &

bati, quiobiteradinftar canum undas lambe-

voluptates ob oculos objicit , ut ex illarum

JS

bant; omnia in figura contingebant. Lyra-

palearum, viattrattiva & apparentia permoti,

nus enim in moralitate in hanc hiftoriam ita

apprehendere & conjicere valeamus, quodin

a-

Ícribit: Per illos,quibiberunt,aquas flexo po-

ccli granario frumentum Ele&torum copio-

Is

plite, fignificanturilli, quiad hauriendumhu-

fiffimeabundet; dequodicitur: Zriticum au-

a-

jus mundi bona funt nimis effufi, & illi non

tem congregate in horreum meumn ; 1bi enim funt

funt apti ad fequendum Chriftum. Per illos

thefauri, gaudia & gloria ftabilis ac vera. Et

ä

autem, qui biberunt manu aquam ad os proji-

ideoS. Auguftinus nos monet, dicens: Ama

t0

ciente, fignificantur illi, qui de bonis hujus

alteram vitam, & videbis, quod ifta vitatribu-

mundi accipiunt, quantum füufficit ad neceffi-

latio eft, quacunque profperitate fulgeat, qui-

it

tatem. Hi enim funt milites ad militiam chri-

buscunqqevdeliciis fupg'rabundet, & affluat.

W' LUC. n! j

ftianam aptiffimi, & adverfus inimicum infer-

1529

nalem infuperabiles,& ab illis folis corona ca-

- Damnum.

d

leftis glorize acquiritur. -

i

V. Confideratione digniffimum eft ;

| quoä Id. difc,

É

lïugo

. Al. Idem Deus quondam Ezechie

li Prophe-

is, qui opulentiffimus, multarumque provin- - 1. $« - :

0$

Card, in

tze ad fe die quodam accerfito praecipit, ut

ciarüm dominus fuit, Job nimirum; Spiritus

Ezech.

]X

accepta novacula capillos capitis fui fibi ab-

fancüinftin&u deaurofcripfit, dicens: 4b 4-

Jfi*

raderet: eosque adhibita juíti ponderis tru-

quilone aurum venit.

Cur enim aurum potius

I

tina libratos in tres partes zequales divideret,

a regionibus Aquilonaribus, quam ab aliis

a

& primam quidem harum partium in medio

mundi partibus provenire dicit, cum certum

civitatis igne füccenfam combureret : fecun-

effe conítet, aurum ex aliis quoqueterrae par-

j

i

dam vero portionem in minutiffimas partes

tibus in magna copia ad nos adduci? Mylfte-

24

difcinderet: tertiam denique in ventos di-

rium hujus dicti ex illis Jeremize Prophetze

J

fpergeret. Quoquidem divino praecepto Pro-

verbis defümi poffe exiftimo, quibus dicit:

Ua

phetze impofito, quoad fenfum literalem, ftra-

Zb Aquilone pandetur omne malum : Unde enim

|

ges populo immittenda, & quas in ea paffurus

aurum venit, inde pariter omne vitium de-

r

u

erat, miferize fignificabantur: quia aliqui eo-

rivari neceffum eft: nam, utS. Gregorius o-

es

rum in igne perituri erant, alii in minutiífi-

ptime dicit: Ubi aurum plàcet, ibi & vitium.

mas particulas comminuendi, alii denique ve-

Dic fodes, ubinam is, qui omnis mali, om-

fa.

jf

lut mancipiain captivitatem abducendi erant:

nisque vitii author & inventor extitit, fedem

In fenfu autem fpirituali per capillos bona fi-

fuam primitus collocavit? Num ad orien-

Jf

m2

tem ? Vd;'æd meridiem aut occident:

:

gniücantu;' temporalia, quia ficuti corp?ri &

Miþ

184

Bibliothece , Manualis Con;iþnutoæ*äæ !

Minime: quin pbtius ipfemet dicit: Sedebo

valdeinter fe differentem, quas Jofephus utrí-

ïdem dïf(.

in lateribus /Aquilonis: Et ideo, tametíi om-

que declarans , primo regize gratiae redintes

$ss

t

nia vitia laquei funt deemonis, quibus homi-

grationem, alteri vero poenam capitalem prae-

[

1.Tim.6 9 nes involvit, Apoftolus tamen folam avari-

dixit: cujus porro praefagii multze quidem ad-

tiam fpecialiter dzmonis laqueum folemni no-

r

duci poffentrationes, verumtamen ea, quze ad

[

mine appellat.

praefens :oftrum propofitum pro fenfu mora-

ie

dugo Car-

VI. Hugo

Cardinalis in c. 5. Ezech. dic"it,

li aptiflime quadrat, hzec eft, quia fcilicetpin-

pa

din ine; quod per capillos , quae pars quzedam funt

cerna tali fungebatur munere, in cujus exe-

Ya

$. Ezech, corporis noftri fuperflua, bona temporalia &

cutione manus fuas coinquinare neceffum

je

divitizefiznificentur; addittamen, notandam

non erat; fiquidem acceptum cyathum di-

Ü

eífe magnam inter capillos M. Magdalenze, &

Íco imponebat, vinumque ei infufum Regi bi-

fe

Abfalonis differentiam, quia tametfi illa ca-

bendum propinabat, quae omnia fine ulla ma*

hu

pillos fuos valde profanaverit, tot animas in

nuum fuarum coinquinatione facillime face-

pl'z

lafcivos ejus mores illaqueando, eosdem ta-

re poterat: Magifter vero piftorum nonitem ;

id

men etiam tanta cum pletate & devotionein

hic enim maffam continuo tractabat, quse ubi

fü

obfequium Redemptoris adhibere noverat, ut

manibus ejus adhzerefcebat , easdem farina

fy

& ipíe ejus caperetur amoribus, & cordis e-

coníperías, & non aliter, a maffze glutine de-

W

De Abfalone autem vere

purare poterat.

Omnia in figura continge-

jus praeda fieret:

110

dici potcít , illum, quot ex ejus vertice capilli

bant; etenim hiftoria hzec monet illos, qui

Qu

prominebant, totidem etiam in capite fuüo ge-

mundas manus non habent, qui terrenis rebus

fua

immerfi vivunt,iisdemqueaccumulandis con-

ftaffelaqueos, ex quibus inarbore quercus in-

j?

fami modo fufpenfus remanfit. Noftisne ali-

tinuo ftudent; monet, inquam, illos, ut fibi

—

bi!

quam differentize affignare caufam? . Non eft

abira Dei, & a condemnationezeterna diligen-

alia, quam hzec: . Quia capilli Abfalonis la-

ter caveant, eoquod manus fuas femper im-

ha

quei erant daemonis, quia hactenus fpecialia

mundashabeant; placent enim illis resalie-

avaritize fomenta przebuerant; per quae quis

nae, moxque vifas concupifcunt, rapinas & ex-

ho

peccat, perhzac & torquetur; Etenim non

torfiones continuo committunt, funtquebona

obftante, quod tanti Regis filius effet, nihilo-

temporalia, veluti maffa quzedam, quze facili-

minus capillos fuos vel comam capitis fui de-

ter deque ac tenaciter ea traCtantibus adhzere-

(

* Reg. 14

e

tonfam vendebat, & in ea negotiabatur : Pon-

fcit.: Unde Albertus M. fuper illa verba Pfal-

It

derabat capillos capitis fui ducentis ficlis pondere

mi: AVolitecor apponere ; hancgloffam adjicit,

Íeal

quafi dicat: Habere, non damno, fed affectum

gublico. Quid magis admirandum audiri po-

fiic

teft? &c.

ponereinillis, reprobo, hocenim eft, quod di-

S. Aug..

VII. S. Auguftinus fequens movet dubium,

vites reprobos efficit. -

Qu

in C. I5.

cur videlicet Deus non zeque arboribus &

— X. Quandointempe

ftatibus maritim-iäpe- Idem difc; |.-

tií

Geén.

pra

plantis benedixerit, ac aliis creaturis? &re-

riculum eft fubmerfionis aut naufragii , nautae

J

s. rf. 4.

lu

Ípondet, ideo id Deum non feciffe, quia arbo-

fe invicem alligare folent rei alicui, quam in

navihabent, maxime autem alicui tabulze vel

UA

res per fibras & radices in lateribus terrze

Que

inhzrent.

Cum igitur homines arboribus

trabi, aut afferi ligneo, fperantes, quod dum

fint fimiles, unde & Philofophus hominem

huic aréte alligati in fuperficie natant, tan-

Qu

arborem inverfam appellabat: Et Pfalmifta

dem aliquando falvi ad littus maris fint per-

lid

de eodem dicit, quod fit lignutz, quod planta-

venturi; quod fi vero aliquis ferro vel maffze

twn e[t fecus decur[us aquarun ; hinc eft, quod

aureze, vel argentece firmiter fe adftringeret,

iufe

Deus arboribus non benedicendo infinuare

qu:e natura fua fundum peteret, nequaquam

nobis voluerit, fe benedictiones fuas coeleftes

vero in aquarum fuperficie natare folet, is u-

nequaquam communicare illis, qui affectibus

tique omni foret fpe periculum evadendi fru-

& cogitationibus fuis bonis terrenis immer-

ftratus ; fiquidem una cum illis in fundum

fi hzerent. -

üs$que demergendus foret. Ad eundem quo-

Manf dif;

VilI. Refert Magifter Henricus de Ganda-

que modum hzec eft ingens avari prze ceeteris

: Gener,4, ]' c

140.2. - vo in fuo Quodlibeto , quando Conftantinus

peccatoribus infelicitas,quod fcilicet ambitio-

dedit Ecclefize bona temporalia, vox fertur

fi adhazerefcant honoribus, dignitatibus; lu-

lics

audita fviffe; Hodie cecidit venenum in Ec-

xuriofi crapulze; iracundi vindictis; cumque

m

clefiam Dei.: Id tamen accidiffe narrat pro-

hi affeétus, quantumvis immoderati fint, tan-

&pdrch

v"'

ll

pter malum abufum. . Quis autem eft, . qui

dem nihilominus five per fimiles zetatis an-

IT UL

Conftantinum M. fidem & religionem chriftia-

vos, five perillarum continuum ufum, five per

A Qu

nam deinteritu periclitantem reftituiffe & fta-

infirmitates, aut aliud quodvis fimileaccidens

tatel

biliviffe nefc'at ?. & tamen ex altera parte,

moderantur, velcertetotaliterdeficiunt; cu-

fllet,

jus contrarium fit in peccato avaritize, utpo-

quando illam bonis temporalibus adauxit,val-

Wos

deque locupletem fecit, eidem praejudicium

tequze non folum per annos quantumvis de-

VET ORILABO EM R p

Wtn

quoddam intuliffe dici poteft, non quidem ex

crepitze detatis, verum etiam per divitiarum

M g

li

incrementum magis femper magisque adau-

intentione & culpa ipfius, fed eorum culpa,

Daty

qui divitiisillis in pravos fines abutebantur.

getur, ac proinde etiam vicinze mortis tem-

Ü

Id, difc.

IX. IncarcerePharaonis Regis /Egyptiduo

pore avarum non deferit, fed zeque firmiter

ei adhoerefcit.

Unde Hugo Cardinalis ait:

Ihlüea,

16.n.8 . ex regiisfervis ejus detinebantur captivi, pin-

H.

IV

cerha videlicet regius, & magifter piftorum,

Signanter dicit: Mergunt, quia divites ad

Cliln

modum naufragant

qui ambo Dominum fuum graviter offende-

"

ium', quod tenent, vix di«

bt

rant, amboin fomnis vifionem hgþuerant, fed

mittunt.

Q

an

l

Qu

| XI. Vide-

À,

j

,-ïtæ??us Xl V. - Zvyaritia.

185

idemdi, — XL. Videmus quotidie, quod, duma pifca-

Rex iterum qücetefet: Quid ergo Rex lucta-

tore vermiculus, aut alius gratus cibus in a-

ä.

60 n'. 5-

tur? lterum ille refpondit: Vittum &.ami-

quas cum hamo projicitur, omnes certatim

Gum; tantundem & ego. SedilleaDeo, ego

i]

accurrant, ut illum aliis przeripiant, illique,qui

vero ab eo, dum illi infervio. . Quo refponfo

[

eum una cum hamo deglutivit , alii quafi invi-

Rex dele&atus,eum poftea ad honores evexit.

deant; fedimmerito, cum potius eidem com-

- V. Re&e cecinit Horatius ironice:

Hor.1, £.

Q«

pati fuo modo deberent, quia nondum retraxit

T

O cives, cives quzerenda pecunia primum, — €P. I-

hamum piícator, quem ubi retraxerit, cibus il-

Virtus poftnummos.Sic Janus fummus ab imo

"

lecaufabit, ut paulo poft exfuo, cui innatabat,

l-

elemento extrahaturagonizans , moxque tor«

Pérdocet, hæp recinunt juvenes di&tata , fe-

lQ«

nesque. .

4

rendus vel affandus fuperimponatur carboni-

"WE Mec miüus

.tvere &

acute Menander

Men:and;

Q«

bus: Idem quoque multis accidit, qui in hac

cecinit:

ap. Stob.

praefenti vita pinguibus hzereditatis opulentze,

:

Tantum dato,

velin(ignis fortunze, vel dignitatum, domi:io-

Ipfos hab;äbïs vel

mini(trantes Deos.

ld

rum,deliciarum,voluptatur, aliarumque pro-

VII. S. Gregorius Nazianzenus potentiam S.Greg.in

le-

s

À

carm. de

fperitatum temporalium bolis, juxta cordis fui

auri fic expre(fit :

fua vita.

E

votum impinguantur. Sedcaveant fibi tales;

Vinum afferebat quispiarn omnia. vincere,

i

nondumretraxit hamum piífcator,ipfi hamum,

At foeminam alter, tertius palmam dabat

]9

quem una cum cibo deglutierant, intra fauces

Vero, dediffem aft robur ego quam maxi-

fuas habent, nectamen id advertunt, id quod

imuimi

"

praecipuum & manifeftum eít zeternze repro-

)n.

. Auo, arbitratu cun&ta quod

regat fuo.

bationis fuze indicium; recordare, quia recepiflt

VIH. Alius fic eandem potentiam expreffit : Engelgr. -

H

bona inviia tua ; fed quzenam hinc nafcitur con-

Audito nummo, quafi vifo Principe fummo

in celo

lg

fequentia? hzeccruciatuum caufatota; Ete-

emp. di& '

Diffiliunt valvze, nihil auditur, nififalve.

x. Bach,

i(.

nimin hac vita gaudere, ad igneminfernalem

IX. E contrario vero:

L

Ibid,

ld

hominem condemnat: Sicut pi[ces capiuntur ha-

Quicaretargento,fruftraut

ïur-a'rgüm-ento-

l-

mo , inquitSapiens, €9 ficut aver laquro comprt-

Pauperibus femper curia claufa Codris. .

j

fhenduntur , fic capiuntur horminer in tempore malo,

X. Ovidius quoque fymbolum fuum confe-

1l

cur eiy extemplo [uperveneritinteritur, aves enim

rens breviter, fed recte cecinit:

lzetze prorfus hincindecircumvolant; dum'es

lt,

lq pretio pretium nunc eft,

dat cenfus ho Ov*'ïä.ï."tp

j

fca fub laqueo vel reti recondita fefe nutriunt ;

nores.

. Faft,

l-

pifces pariter feftivi in aquis circumnatant, fe»

Xl. Fru&um vero avariti

v? fuppreffae fe- .

que hamum unacum inje&a aquis efca deglu-

quentibus verbis pulchre expreffit Horatius:

ye- dem di

p

tiiffeignorant, & tantofacilius ambo morti in

Quod fi .

gt

praedam cedunt: Idem quoque multis morta-

Frigida curarum fomentar

elinquere

poffes, Hor.in ep

un

lium accidit, quiin hac vita feliciffime vivunt;

Quo te coeleíftis fapientia duceret, ires.

$;

rel

quando enim fe fibi in hoc mundo verum

Hoc ftudium fummi femper tractemus, &

quemdam ftabiliviffe paradifum credunt ,

im i'u

,

um

[«

quando in profperrimo felicitatis humanze fta-

XII. Imperator Trajanüä'the

faurum Prin-Sext. Aut,

gt

tu degunt, rota fortunze protinus everfa cir-

cipum lieni non male comparavit; ut enim

in vita

cumvolvitur, fol ad occafuüm vergit, ipfiquead

J ulian,

T

crefcente lienereliqua membra tabefcunt: fic

el,

infernum ex improvifo aguntur præcipites.'

crefcente fifco ( vel cujusvisavari divitiis) de-

bilitantur facultates.

3

du

$. X

Ü

. XIII. Auguítus Imperator füos Officiales Fab.conc,

[ü*

MISCELLANEA.

fpongias vocabat, quas, c

*

u

:

m impletae effent I:i"ä)('m-

opicus, ipfe exprimeret.

üm

- Qualitar.

Jamnum.

Pent,

10

$

Genef, 4.

ain Ri

primus zedificaffe civitatem;

XIV. Si pecuniam habes, inquit Seneca, S;'en.ep.r;

iC

fed non Abel, quia San&i non habent

neceffe eft, ut te ipfum, aut

j

habeas.

»pecuniam vilem

li-

hic manentem civitatem, fed futuram inqui-

runt.

XV. Pecuniz oportet imperare, non fer-Idem in

[ue

Stelianus

Il. Semiramis Regina fepulchro fuo infcri-

vire.

Pecunia, fi uti fcias, ancilla eft; fiProv.

i

ap.Mar.h.

if*

tr. 2, Tub.

bi juffit: Si quis Rex pecunia indiget, hoc mo-

nefcias, domina.

Paftieà,a numentum diruat. Cum ergo Darius cupidi-

. XVI. Hortulanus quiääm; cüm prius cämf-v'i,ta PP,

oef

tate pecunizealletctus, fepulchrum aperiri juf-

en$

nem pecuniam in egenos diftribuiffet; pofteal s.libell,

fiffet, nihil nifi hzec verba fcripta invenit: Nifi

autem fedu&tus a diabolocongregare & par- 9- " ?*

(U

eífes infatiabilis, fepulchrum mortuorum non

cere coepiflet, fubito putrefatto pedeomnem

pO

attingeres.

de

pecuniaminimedicos erogare debuit. Unde,

Ib. le&, 9.

Ill. Quod quidam de Magnatibus cecinit,

cum rogaffet a Domino mifericordiam, ftetit

gf

pariter omnibus avaris applicari potelt:

Angelus no&u coramipfo, & dixit: ubi funt

1U

Cun&a trahuntad fe Magnates aurea, ficut

nummitui? ubifpestua? & cum peteret ve-

j

Magnetes adfeferrea cuntcta trahunt.

niam, Angelus tan

gens pedem fanavit. Vi-

at

Tbid, lect.

[IV. Turoni,.cum Rex Gailize Ludovicüs IX.

de fufius 1. c.

u

.X L

culinam fub habitu nobilis communis intraf-

XVII. Cum Sigismundo Impefa'tofï quon—Silin.i.4.

a

fet,& adolefcentem veru vertentem quefiiffet,

dam ex Hungatia quadraginta millia aureo-in

l-

ii

quantum lucraretur? audivit refpondentem:

rumallata effent, & ea decaufa dormire non P''ento.

Lucrortantu!

Y

49

quantum Rexipfe, Cum

potuiffet, maneis fortiffimos militiae duces ad

ie

R. APat; Lohn, Bibl, [Han. Tom. I.

qu,e

E

&

Bibliothecee Munuafis: Concionatoria

186

-XV.

fe evocavit, &'ihiä verbiä allocutuseft: Ecce

crudeliffimos hoftes, ac tortores acerrimos, a

AXIOMA T À.

N

quibus nulla mihi data requies, nullus oculis

I. Lapis Lydiusauri index, anrum hominum.

Chilo

Il. Crefcit amor nummi, quantum ipfa pecu-

Laced.

fopor. Ite proin, & eos ex gazis educite, &in-

nia crefcit.

luvcnal,

Tyxol f I'S

ter vos zequa forte dividite. Illis deinde cum

t

4«

V- 6'

gaudio abeuntibus,ipfe quoque gaudens dixit:

III. Avarotam deeft,

quod habet, qüam quod , i

C€r.

Pf.sþ U

"Receffitametortor, qui meflagellavit: fecu-

non habet.

eP- læ.

ecunia do-

Egaï 9

(^

$. Cypr.

rius modo quiefcam. Re&e ergo S. Cyprianus

IV. Et genus, &formamregina p

nat.

Pef

ep.2.ad dixit: Inter divitias tre

pidum follicitudo di-

Dons, — f(cruciat, nec intelligit m

" Seu, utalii, pecunize obediunt omnia.

ifgr, fpeciofa fibi effe

Geld regirt die Welt.

Pontanus

fupplicia.

—C'aroli M.

)

XVIII. Bernardus Pipini frater,

V. Nulla ditari ratione poteftis avari,

115

t

inBellr. nepos, conjurationis reus, impetravit, ne fibi,

Vos faciuntinopes, quas cumulatis, opes. Buchler,

üm

P.4627. quemadmodum reliquis ejusdem fattionis, o-

VI. Auf einen kargen Sparer folgt ein milder

;

V. avarit,

Zehrer.

Floril.p.4.

$ henig (

culi ftylo ferreo eruerentur, fedaurea pelvi fo-

fol. 182.

it d l0C jos

lis radiis oppofita, in eandem continenter fi-

VII. Uebel gewonnen, übel zerronnen.

xam oculorum aciem intendens, adfulgorem

Maie parta, male dilabuntur.

u

auriexcocatus eft. Idem quoad internum o*

VIII. Geiz ift der Hoffart Polfter.

* lbid-pc IG

o )

$. Ambr. culum avaris contingit. Hinc S. Ambrofius

IX. Ein filberner Hammer bricht eine eiferne

a

f 59.

ait: Coca eftavaritia, non videt, quae divini-

Thür.

bui

inöfi

tatis funt, fed cogitat, quze cupiditatis.

X. Geld, Gewalt und Herren-Gunft,

XIX. Mydas Rex Apolloniz petiitex ma-

Bricht Ehr, Recht undalle Kunft.

j

Ovid. l.xz1

ete

(

Bul

gnaavaritia, ut, quidquid tangeret, aurum fie-

XI. Geiz und Geld find Meifter in der Welt. -

]o

ret. Idverocum obtinuiffet, munusin ultio-

XII. Geld undGeiz bringt manchen ansKreuz.

nem converíum eft, cum cibus & potus in auri

XIII. Geld iftaller Reichs- und Landtäg End

E..

naturam obrigefceret. Qua fabula pulchre a-

und Schlufs.

W

EO

varorum ftultitia & miferia fignificatur.

[ .&... XVI.

i

Petrarch. ^ XX. Recte Petrarcha: Virtutum nutrix o-

l.r.Dial. ptima eftpaupertas, opulentiavitiorum. Mul-

AUTHORE S.

) CUI;& 4

109.

I. Bernardus Rofignolias l.^. de difcipl. c.16.

Dus

tos pavidos & imbelles, omnes tumidos ac fu-

II. Caffianusl. 7. de Inft. renunciat.

7

Qu

perbos, nullum penitus virum fortem fecere

N

feni

divitize, Qui thefaurum congregat, fibi curas

HI. Ludovicus Granatenfis in Duce

Pecca-to-

& invidiam, hoftibus ftimulos, furibus follici-

- rum 1.2. c.5. fol.619.

!

D

lts

il

]

IV. Jacobus Marchantius in

horto Pa&o

tudinem addidit.

& Tuba facerdotali, tra&. 2. -

$

t

füïm

I )

d

Jbid.1. ?.

XXI. Quidam pater, cum filio mu

Itas pecu-

dial.13. . nias relinqueret, ifte autem omnes in arcula

V. Jofeph. Langius. V. AvaritiainPol

.yanfh,

Ven

fervaret, nec adutiles ufus impenderet;abeun-

VI. Jacobus Alvarezto.2.1.1. p.2. c.7. & 8.

p

VII. loannesBufzeusin Panario. V. Avaritia.

fec

te quondam Romam filio,exactos faccos pecu-

nia fpoliavit,& iisdem magnificam domum in-

VIII. Petrus Canifius p.3. de 7.vit.capital.S.4.

ftruxit, omniaque ad fummum fplendorem

IX. Thom.Stapleton. in Promptuar. text.5.in

Dom.2.poftPent.& text.3.inDom. 14.& text.

i

à$.

L

comparavit, faccosque arena iterum repletos

5.inDom. 19. Itemtext. 8.in Dom. Quinq.

ium

antiquo loco repofuit. Quos cum filius rediens

apertos arena plenos reperiífet, & ideo apud

X. Henricus Engelgrav. in p.2. Coeli empyr.in

Pro

Patrem defurtoqueftus fuiffet,refponditPater,

feito S. Matth. .

ten

XI. Matthias Faber conc. r. in Dom. 7. poft

hu

quid refert, o fili, apudte, arenane, an pecunia

-

-

MMacch, Y

pleni fintfacci, cum neutro modo utaris? in-

Pent. & conc. 4.in Dom. 16.

U

/8.

Tàn

geniofe fcilicet tenaqitatgm filii taxans.

XII. Jofeph. Manfi in Biþl. moralf tr'aätï

hocg.

)

1.

itan

— 7)

tem

H MCJI )&

TITULUS . XF.

Qs

&e

A.

lum

BACCHANALI

LUC l

I.

^ om

l

$

vafiffe ait. Celebr'abahtür" autem apud Ro-

manos no&u a nudis foeminis ac viris, nifi

YO

l

QUOAD ESSENTIAM.

quod.circa caput & femoralia pampinis &

52

Q]

uvarum racemis cingebantur.

Sicque tu-

li

Definitio.

multuario inxicem commixti coetu, in fubli-

&

'unt tempus jejunium quadrageümal& ane

me faltantes, variaque gefticulatione caput

Qit

tecedens , quo homines genio fuo libe-

& brachia moventes, carmen inconditum

fe.

S

Baccho cantabant, nec prius a faltatione cef-

ralius folent indulgere.' Quorum origi-

0[?;

lor

£ab.conc, nem Matthias Faber /Egyptiis adícribit, & ab

fabant, quam defatigati, & toto corpore va-

LA Io

4.inQuin- his Orpheo Magiftro ad Grzecos, inde ad Ro-

cillantes, aut in proximum fibi focium refu-

0Cu

quag- . manos, & tandemex Italia trans alpes in Ger-

pinarentur, aut in pavimentum velut fanati-

(ey

maniam translata, totum dgniqug- orbem per-

d& amentgs proruerunt.

f

$. II.

- dMulus XP.

Bääizanaliæ.

187

[|

$. Il

XVIL. Abforpti font à vino, «

traverunt inT(. 23 YV.5

l Cl

EX S. SCRIPTURA.

ebrietate, neícierunt videntem, i

gnoraverunt

jüdicium; omnes enim men(ze

repletee funt

I Lited.

Qualitar.

lVeng],

vomitu fordibusque, ita,ut non effet ultra lo-

9t l4

: Éxod.32.

l. Gedit populus manducate, & bibere, &

cus.

S- Hier.

V'. 6-

furrexerunt ludere;

ep * læn

XVIII. Adhuccarneserantin dentibus eo-

Num.rr.

a

Pf-8!u v.:.

II.' Usquequo facies peccatorum fumitis?

fürn, nec defecerat hujuscemodi cibus, & ecce

Y»33.

v. 20,

lII. Inmediolaqueorum ingredieris, & fu-

;

furor Domi:»i concitatus in populum, percuf-

per dolentium arma ambulabis.

^

fit eum plaga magna nimis.

*

XIX. Violabant me propter pugillum hor- Ezech. 13.-2

)-Z«*uga. |

deéi & panis fragmentum, utinterficerentani-V- 19.

h Ephh 5-

IV. Videtefratres, quomodo caute ambu-

Inas, quae non moriuntur.

$. Duchler,

, V. I5.

rV. entrit,

letis, non quafiinfipientes,fed ut fapientes, re-

XX. Irretiviteum (Bacchus) multis fermo-

Prov.7.

lorlpu,

dimentes tempus, quoniam dies mali funt;

nibus, & blanditiis labiorum protraxit illum.

V. 2To

Í. S. Remig.

ficut enim dicitur mala effe domus, quae ma-

Statim eum fequitur, quaíi bos ductus ad vi&i-

fl ijs

|. in cit,

loc-16s habitatores habet, ita dicuntur dies mali,

mam, & quali agnus lafciviens & ignorans,

in quibus mala fiunta malis hominibus, aitre-

quod.ad vincula ftultus trahatur, donec trans«

loidp

e

&e S. Remigius ).

figat fagitta je.cur ejus.

. Rom. 13. -

V. Abjiciamusergo operatenebrarum, &

|vam

induamurarmislucis, ficut in die honeíteam-

$

Iti.

bulemus: non in commeffationibus & ebrie-

EX SS. PATRIB

Us

ET DOC»TQRIBUS;

tatibus, non in cubilibus & impudicitiis, non

;

iïfugd

«

Í

lL.

incontentione & zemulatione, fed induimini

Domino jefu Chrifto.

l. Si Medici pharmaca dare volentes ju

bent S Chryf.

d

| Eccl.c.5.

inus ho. t.in

VlI. Tempus flendi, & tempus ridendi:

interea temperanter agere, ne m

tempus plangendi, & tempus faltandi.

pharmaca operentur; multo magis jejunium 6**

: Eccl. c.3.

Vi Rifumn reputavi errorem , & gaudio

fufcepturos tenuitate vi&us men

gare, & leviorem redder

tem expur-

dixi: quid iruftra deciperis ?

e oportet.

$. Cor,6.

Viil. Nolite jugum ducere cum infideli-

ll. Athletaante certamen exercetur, jeju- S.Bafh.r.

bus; qu2e conventio Chrifti ad Belial? aut

nator ad jejmandum temperantia praepara- de laude

quze pars fideli cuminfideli ?

tur, ne velut ulcifceris veniat dies iejunii.

jejun.

ibid.

je

lenfus templo Dei cum idolo

qui autem cog-

IX. Ibunt in adinventionibus fuis.

.. AlI. Non eft pertemulentiam aditus ad je-

Pfal. 89.

junium; nec ad juftitiam iter per fraudem;

IT

Rom. c.12

X. Obfecro vos, fratres, per mifericordiam

nec ad fobrietatem per lafciviam ; necper mas

Dei, ut exhibeatis corpora veftra hoítiam vi-

litiam ad virtutem. Crapula & ebrietasad la«

ventem, iíanctam, Deo placentem, rationabile

fciviaminducunt, adjejunium frugalitas.

obfequiui ve

;

IV. Quis cras

iA

foeculo.

Pcrum ,& nolite conformari huic

C

pudicam uxorem legitime dem ho.s

—

du&urus , -hodie f

orta & concubinas inducat de jejun.

Damnum.

inasedes? aut

quze uxor legitima tale patere-

tur connubium ?

i'..uc-. 1$.

XI. Ecceafcendimus Jerofolymam, & con-

V. Nullus fervus hero füo reconciliari cu- tdem.

fummabuntur omnia, quze ícripta funt per

piens,hoflem illiuspatronum adhibet. Ebrie-

X

Prophetas de Filio hominis; tradetur enim

tas inimica eftDeo. ]ta

que fi cupis per con-

gentibus, & illudetur, & la.

genabitur, & con-

feffionem revertiad Deu

Ípuetur.

m, fugetemulentiam,

j

ne magis etiam abs te Deum alienes.

| g Macc. — VII. Omnes, qu1 ad fpe&aculum proceffe-

i. s.

/

)

VI. Hem, quid facis, ohomo? nemo uxo- S.Bafzor.i

rant, trucidavit.

"1 Apocal.

AIII. Defcendit diabolus ad,vos; habens

rem caítam in matrimonium du&urus, pelli-de jejun.

. I2.

ces ac meretrices praeaffumit,

fecumque habi-

iram magnam, fciens , quoniam modicum

tarefacit

j

tempus habet.

E

; nam mulier honefla ferrenon pote-

rit, utícorta una fecum habitent.

Noliigitur

]Num.c.n .XIV. Adhuccarnes eorum

erant in denti-

&tu,

cum inedia corpus tuum macerare vis; e-

bus eorum, nec defecerat hujuscemodi cibus:

brietatem prius introducere, ebrietatem, jin-

& ecce furor Domini concitatus eft in popu-

quam,que nihilaliud eít, quam publicum fcor-

lum, & percuffit eum plaga magna nimis.

tum, quam bacchans & furens mulier, ad om-

i Luc, x1.

XV. Cumimmunudus fpiritus exierit de ho-

negenus turpitudinis prompta ac parata.

& Y. 24.

mine, perambülat per loca inaquofa (id eft,

VII. Quis eft adeo doloris expers, ut non S.Chiyf;

Ol

voluptatibus carentia) quaerens requiem, &

jj

non inveniens dicit : hevertar in domum.

doleat, cüm in ea , quze ad diabolum perti-to.5. fe,48

Ef

nent, plus ftudii conferri cernat? Atqui nul-

meam, unde exivi. Et cum venerit, invenit

uc

eamícopismundatam&ornatam. Tunc va-

la fpes venize nobis, vel excufationis reliqua

J

effet, fi vel zequale ftudium conferretur, cum

dit, &alfumitfeptem alios fpiritus nequiores

autem etiam longefuperet, quis nobis defen-

i

fe, &ingreffihabitantibi. ktfiuntnovilfima

fionis locus relinquitur? — Quotidie nos iovi-

efa

hominis illius pejora prioribus.

tant fpectacula, nec uilus pigrit

at

rt, nullus

Ofeægz.

XVI. Et nunc revelabo ftultitiam ejus in

,afg

an

LA '*;o.

oculis amatorum ejus, & vir non eruet eam

elt, qui cunctetur, nullus eft, qui negotiorum

occupationes obtendat, fed tanquam expedi-

u-

de manu mea. Et ceffare faciam omne gau-

ti, & omni cura foluti occurrunt omnes,

Un

dium ejus, folemnitatem ejus.

non canitiem Íenex reveretur, non ardo-

A -.R. P. Lohn; Bibl. ldan. Tom. L.

Aa23

rem

j

Bibliothece Mdnualis Concionatoriu

188

rem nature ac libidinis juvenis fufpe&um

no&u fe proripiebatele&o, & ibat ad SS. Sa- vita p.4.

habet.

cramentum, ibique proítrata in terra amare c- 24-

Damnum.

deflebat Dei offenfas, & petebat falutem ani-

S. Vinc.

VIII. Eft tempus hoctempus defcendendi

marum, praefertim Bacchanaliorum tempo-

re, quo Deus magis offenditur, quo & augebat

Ferrer.£3 de peccato in peccatum , & per confequens

in Quind- ^ a infernum, &ideo dicitur: Zenent tympa-

poenitentias & preces pro peccatoribus, alias-

num €9 citharam, €9 ducunt in bonis dies [uos, €$

que Moniales ad hoc excitabat.

V. S. Catharina Senenfis toto

hoc durante Wanh!.

in gun£o ad infernum de[cendunt.

- — ( —— ( QUE $gb —X w — Q .2—— weditus.

Salv. l. 6.

1X. Spectacula etiam juxta noftram pro-

Bacchanalium tempore, pro majori parte no- diíc. t

j

de provid. feffionem opera funt diaboli. Quomodo, o

&is in profunda oratione abforpta erat; da-" M*

to autem figno, quo alive forores ad matuti-

Chriftiane, fpe&acula poft Baptifmum feque-

l

ris, qui opus diaboli effeconfiteris? Renun-

num decantandum accerfebantur, ipfa iicen-

[

ciafti femel diabolo , femel & fpectaculis ejus,

tiam f/bi a Deo dari poftulabat, ut per modi-

cam quietem membra corporis nonnihil re-

f

ac proindeneceffeeft, prudens & fciens, dum

ad fpectaculum remeas, ad diabolum te re-

ftaurare poffet, hoc enim commodiori tempo-

[

dire agnofcas.

re fieri non poffe credebat, quam illo tempo-

.

re & hora, quo multi diverforum Ordiaum

;

AS. Carol. .

X. Vide retia inextri

cabilia, quæ deemon

Borr. AG. inimicus nofter hoc tempore nobis tendit;

Religiofi & Religiofze Deum pfallendo in cor-

lo

Mediol. p. vide foffas peccatorum, in quas tot homines

dibus fuis laudabant. ,

?

7

LÀ

VI. In Chronicis S. Fr

ancifci de quodam Chron. g,

&

1151I.

cceco quidem modo przecipites agit; vide in-

P:anc.p.3.

C

numerabilium animarum praedam , quam hoc

PatreF. Michaele de Barea magn2e fanttitatis

)9«5 352

viro legitur, quod tantam peccatorum, quae

f

tempore fibi furripit. Quid plura? vide, in-

hisce diebus libere committuntur, habuerit.

C

quam, quantum hodie fathanas triumphet,

quomodo in hoc populo tuo regnet, & tyran-

difplicentiam, ut ad locum, ubi mulieres ad

E

ji

tripudia, & choreas inftituendas congreg:tze

ke

nizet, idque non folum quoad plebejos toto

erant, accedens, unamquamque iilarumfeor-

anno vitze vanitati deditos, verum etiam per-

fzepe quoad alios, qui alio anni tempore bo-

fim his verbis fuerit obteftatus: Quod fi mi-

hi, o benedicta fiia, promiferis, quod ex pu-

^ nam habent animze fuae cuftodiam, &La mun-

/

]

do fapientes effe exiftimantur.

.

ro amore Dei illum perhzec tripudia, & alia

S. Ephr. t.

XI. Ubi cytharze & chori, ac p

laufusï

| ma-

hujus teinporis peccata offendere nolis; vi-

:

p

2. de ab-

ciflim fancte tibi polliceor, quod de toto hoc

t

ftin. alu-

nuum, ibi virorum tenebrae, & mulierum per-

(

(1i€rï

anno Deo per orationes fpecialiffime te re-

diþio, Angelorum triftitia, & diaboli fefcumf

commendabo; hisque promiffis plurimas il-

toi

1 SäSo i IZFQTQ

4

Jarum a vanitatibus illis frequenter abftraxit.

bdes

Accidit quoque, quod hisce diebus locum

—EXEMPXLA SACRA ET CATHOLICA.

N

quemdam, qui caligarum dicitur, ubi vari

tenpo d

Fuga.

profani lufus exercebantur, accedens, in me-

dio ludentium tanto cum fervore in dicto-

S.Aug. l.

7I.Ro

manoi*um Senatus ea facra auf facrile-

Dun

de Civit.

gia potius ad extremum per totam Ita-

rum ludorum detefítationem praedicaverit, ut

YV

multos praefentium non folum pro illo anve,

f

liam abolevit, ita, utne nomen quidem Bac-

chanalium audire amplius voluerit.

fed & pro aliis fequentibus a fimilibus lIufi-

pen

Mancinus

II. Regina Gallize & uxor Ludovici XIII.

bus fzecularibus deterruerit. -

*

j

Ut

VIALI. In vita S. Ludwinse virg'nis legitur, yir, S, :

de paf..9 poft gravem morbum tuperatum, quindecim

e

Tel

p.

aureorum millia, quze inlarvarum tripudium

quod dum haec pientiflima virgo , inftar Jobi Ladw.-

üe-

deftinaverat, voto, quod in extremis fecerat,

ulceribus pleni & aflli£ti, variis morbis ex-

lie

cruciaretur , audito ingerti quodam diffolu-

exfolvendo, in piam caufam impendit, refti-

$ )

tut»e vitae pretium.

j

L

torum hominum ftrepitu in plateis hoc Bac-

gor

l. 2. infin.

III. S. Gertrudis, qui

yviderat Chirifbimtn-

chanalium tempore excitato, poftquam de

cauía illius fibi adítantes domefticos interro-

filia

c.14.&16. duo Bacchanaliorum ad fimilitudinem lan-

pitI

guentis füpra pectus fuum recumbere , per to-

gaffet, eidem refpontum fuerit, hosce clamo-

ä

tum illud tempus nihil aliud inveftigavit,

res a nonnullis confuetis recreationibus ope-

Yi

fet

quamut otationibus, filentio, & czeteris aflli-

ramdantibus excitari; quodipfaaudiens, ze-

&ionibus pro emendatione mundanorum ho-

loreparandi honoris coeleftis fponfi fui, qui il-

Emd,gz'

minum infudaret.

Quod obfequium quam

lis profanis diebus conculcabatur, mota, eun-

Ia

gratum illi fuerit, oftendit illi per aliam vitio-

demíponfum fuum enixe rogavit, ut pro di-

Tan

nem, quando eidem in throno gloriee fecens,

luendis profanorum iftorum hominum offen-

fis, affli&tum corpufculum fuum novo quodam

&atn

cum $. Joanne Évang:lifia fcribente, appa-

&

ruit, &, cumipfa, quidS. Joanne: fcriberet,

& vehementi morbi genere dignaretur exer-

]

Cenc

quzefiiffet, refpondit, omnia opera &obfequia

cere, & ecce fubito graviífima quadam infir-

NQum

X

mitate correpta fuit, quae acerrimos ei ac-

N

fl

per hoc tempus Bacchanaliorum ab homini-

Va

bus fibi impenfa eum fcribere, utipfe quidem

cerfivit dolores, qui per totam quadragefi-

CChriítus) eis menfuram bonam poft mortem

mam usque ad Paicha refurrectionis fine ul-

Que

la intermiífione continuarunt.

üd

reddat, poftea vero cum hac charta etiam ad

4

d

ar]

Patrem zeternum eos ducat, & menfuram

VilI. S. Gertrudis, quia Sabbatho Bac- Vit.1. s.

EN

chanalium tota in Deum abforpta, ab omni * t4«

&R

coagitatam & fupereffluentem gratise aclglo-

Ihifer

riae ipfis impetret.

fe applicatione exteriori fequeitrabat, ideo

1V. S. Maria M

agdalena ,de Pazzis fgepe

finum

Derar

De,us' illam fumma cum benignitate in

fuum

V

Lï

6v

Z

T it;olus XF. ;Ba*cc/**m"ïndlid.' :

1$9

füum recipit, ubi tanta coeleftium confolatio-

vefte involutus

num abundantia fruebatur, ut fibi plane vide-

caretur,

dichuIter ab interitu vindi-

retur, quod fimul cum Domino fuo de omni-

XIV. In Germania anno 1570. cum Co-

Ibid,

bus coeli, terrzeque Regnis libere difpone:e

mitesaliquotHohenloenfes Eberhardum con-

poffet: Ad hzc coeleftis ejus fponfus dixit

fanguineum fuum in arce Waldenberga vifi-

ei: O dile&a mea, tu hodie facta es prote-

taflent, & ut Bacchanalium tempus invitabat,

Mat(il

&rix mea, ita enim tibi perfuafum & decre-

tum effe ício; quod fi fana effes, libenter pro

Faunorum perfonis & veftibus affumptis fpe-

-dií, t

&aculum jucundum matronis facere voluif-

1114.

me laboratura effes, ut fecurus effic.rer ab

fent, ex aleis, quibus hofpites ad lufum inci-

iis injuriis, quibus hoc tempore fpecialiflime

offendor, ac proinde cum hodie paífim ab oia-

tabant, una in terram cecidit ; quam, dum

puer perfonatus attollere conatur, funalisin-

nibus repellar, a

»

dte Venif ut meamin te quie-

cautius adhibiti flammam concipit, cui, dum

tem habeam.

N

Ib

q.'

IX. Eidem virgini Chriftus redemptor no-

Eberhardus füccurrere parat, etiam ipfe, ac

paulo poít & focii juvare volentes flamma

fter in Dominica Quinquagefimze eodem mo-

corripiuntur. Concurritur ergo ad labrum vi-

do & forma apparuiffe legitur, in qua flagel-

latus, &inter duos lictores circumduGus fuit,

cinum , quod Comes in hunc eventum

aqua

E

impleri jufferat ;

at illud jam exaruerat. A-

quorum unus fpinis caput ejus cingere, & do-

lius, qui vas plenum aqua attulerat, in ipfo

lorofifime pungere videbatur; cumque fan-

limine offendens concidit, aquamque effudit:

sFiancpa,

&a virgo funeftum hoc & lacrymabile fpe&a-

alterius aquam ferentis cadus fatifcens, au-

B*x.h.x.æs. |

culum memoria fua circumferens, ad amarum

xilii defperatione calamitatem auxit.

^ Sic

;

fletum incitata, ftagnantibus prae lacrymis o-

h

ergo intra tres horas tres Comites mifere ex«

"

culis eum fciícitata fuiffet, an aliquis hunc e-

uftulati perierunt. -

de

jus dolorem mitigandi modus excogitari pof-

XV. Quidam,uttempore Bacchanalium li-

"

fet, Chriftus cceleftis fponfus ejus ei refpon-

Ib.conc.s,

[*

berius infaniret, piétorem, qui faciem ei perfo-

]«

dit: Quod fi quis amaram paílionem meam

natam pingeret, vocarijuífit. Sed pictor aquis

devoto & amoris pleno corde ad mentem fe-

iC

rio revocaverit, leque exinde in corde fuo

tantüm coloratis eum illinebat potius, quam

lÀ

pingebat. Undeis perfonatum fe putans, cum

compungi fentiens, pro peccatoribus Deum

plurimas ineptias peregifTet, omnium ludib:io

l*

precatus fuerit, is utique fuaviffimum aflli-

fe expofüit, & magno tandem cum dolore

/4

&o cordi meo emplaftrum conficiet, quo me-

u

fraudem pi&oris agnovit. |

diante dolor hic meus mitigari,& lenior, ac

l-

tolerabilior fieri poffit.

il

Jamnum.

F ,Anhales

EXEMP

LA DOMESTICA.

X. Annales ecclefiattici de Epifcopo quo-

nt

ecil. anno dam referunt,

quodis, quia Joarinis nomine

£

A

OliveriusManarzeus,dumLaureti degens

Bafry vn

;352.11-31

iufignitus erat, iu fefto S. Joannis Evang:liftae

intelligeret, tempore Bacchanaliorum

devor. ane

Q

muitas foeminas nobiles ad tripudiandum in-

comcediam publicam & infamem a

pparari,

üt

vitare confueverit, cumque ipfe in medioilla-

& fruftra alii

tecin.c.?.

9

s mediis impedire conatus effet,

rum diu choreas velut chorargus duxilfet, re-

orationem quadraginta horarum n facello

Í

pente cadens miferabili morte exfpiravit;mor-

Lauretano magnifice ad hunc finem adorna-

tuus non ut Epifcopus, non ut Sacerdos, fed

to inftituit , ficque omnes homines a comce-

IY

$

veluti hiftrio; mortuus non in atrio, fed in

dia abítraxit, at

D À LWWI

theatro; non in loco facro fed

dis attraxit.

que ad'celebritatgm,facræ ae-

in ecclefia, fed chorea.

profanlof; non

IL. Gandize pridie Cinerum fex e noftris, Imago r.

Ug

u

] Num25. XI. Cum Bacchi (qui Num. 25.

ABeelphe—

vertice ac pedibus nudi, longo fune a cervi- fac.l.3. c.

9

-

gor nominatur) feíftum celebrarent, & cum

de

filiabus Joab fornicarentur Ifraelitze, przeci-

cibus pendente, duo etiam flagellis terga cru-

entantes, caeteri cum cruce & calvaria in ma-

Ü

pit Deus Moyfi, ut tolleret cun&tos Principes

nibus, concionabundi celeberrim

as urbis vias

t

populi, & contra folem in patibulis fufpende-

obivere.

s

e

ret, & przeterea unusquisque occideret pro-

1ll. Anno 1653. B'o.noniæ, feria quinta pin- Lit.ann,

e

ximos 1uos, qui Beelphegor initiati funt.

gulore, fodales prope quingenti, facie horri- Venet.

j

,v.Exod. 32.

. AIl. Cum populus [fraeliticus fediffet

di, quinque partitam aciem inítruxere:

p^

manducare & bibere , & furrexiffet ludere,

prae- 1953

It

*

ibant in primo agmine centum fub crücis ve-

(l«

mandatum eft Moyfi, ut occidat unusquisque

xillo, trabali cruce onufti. Secunda centuria

k

fratrem, & proximum, & amicum fuum, fic-

Tertia fub ex-

7ig

mortis Calvarias portabat.

que viginti tria millia hominum occifa funt.

tremi judicii fignis proce(fit. Quarta fub in-

g

. Fab.conc,

XIIl. Dum Carolus Vl. Rex Galliz in nu-

ferni labaro flammeis faccis ardens & minax.

4,in Quin-

ptiis nobilis cujusdam, leonis veftem & lar-

fv

* quag.

Quintam Beatorum coleftis Archiftrat

egus

"

vam cum aliis quinque affumpfiffet, faltibus-

ducebat.

Quo fpe&aculo mire fpe&atores

que jucunde, ípectante tota aula, vacaret,

commoverunt, & ad peenitentiam & compun-

d

Ludovicus Aurelianenfis Regis frater ftudio

&ionem incitarunt.

u-

clarius videndi correptam faciem admovens,

IV. Anno10640.SodalesParthenii primarize Imago 1.

& Regem & focios ita accendit, ut quatuor

Congregationis Affumptze Virginis, ut feriis fac. 1. c.

ac. v.lt- 1'5' ]

mifere ftatim perirent, unus in cellam pro-

i^

antecineralibus populum a profana licentia ad

perans, & aquze vinoque fe immergens fer-

pietatem & devotionem avocarent,novem flo-

jeo

renorum millia in extemporaneam tridui fo-

(f

ygræwrr, Kex ipfe uxoris Biturigis caudata

Wl

. ÀAa3

lemni-

B.äz'iothecæ AManuahis Concionütoriz

190

lemaitatem expende

rant. Nam molem cen- Ciwm;zdederuni me gegnitur ;nbrti: €9&. .. Unde

tum viginti palmis altam , octoginta latam,

venerabilis Ivo Carnutenfis in fermone de Se-

ptuagefima itafcribit: Sub typouniverfitem-

ulcherrimis ftatuis, imaginibus , hiitoriis,

emblematis ad ftuporem exornarunt, & qua-

poris-commendati funtnobis fpecialiter hi fe-

ï:;

tuor milleluminibus illuftrarunt, ubi res divie

ptuaginta dies, quibus recitatione lecionum,

& canticorum, cafum humani generis recoli-

Su AUE' f]] .

na folemniffime ab Archiepifcopo Rodienfi,

p

imus, uüt mortalitatis noftrae dolores atten-

hi

praefentibus feptendecim Cardinalibus, & om-

dentes, quotidie doleamus; Undein Introi-

nibus prope Romanse Curize Praelatis, Princi-

pumque Oratoribus celebrata, magnoque po-

tu hodiernze Miffze, fancta Ecclefia perlapfum

l

primi parentis mortem fibi illatam effe de-

. puli goücurfu per totum triduum facta fuit,

lorat.

f Agbf.

m

$. VI.

II.- Quia flulta eft eorundem Bacchanalium ce- Idem difc,

i

lebratio, [i peccatis fit cotjunZa ; quid enim, in-3 n.4

al

SIMILITUDINES.

quit idein author, de fapienti quodam viro di-

fil

fuga.

ceres, qui fe lavare & mundare volens, prius

0i

cut morigeri filii, dum patrem a fratri;-

manus & faciem , ac totum corpus atramen-

q

Anonym. ]. Si

bus vehementer irritatum advertunt, di-

to totaliter defoederat, utique rationis & ju-

(

Orpinc. t

ligenter cavent, ne aliquid committant, quo

dicii deliquium pati affereres. Et revera ita

faddon, Q

patrem amplius offendant; ita boni Chriftia-

eit; & ideo Bacchanalia nos re&o rationis

Ó

ufu deítitaunt, adeoque hoc tempore vere

ni, dum tempore Bacchanaliorum vident, Pa-

trem coeleftem graviffimis peccatis ad jufti(-

ftultorum infinitus eft numerus.

tü

mamiram concitatum, fedulo ab ulterioribus

HH qu

ia diabolicum inventum funt ; uti S.S. Chryf,

on eft hochom 6.-in

hi

offenfis abftinent, & potius pro fe & fratribus

Chryfoftomus indicavit, dicens: IN

Matth.

jl

placare piis obfequiis & precibus ftudent. -

eorum, qui ad aeternum regnum vocati fun:,

quique funt in coeletti illa civitate confcripti,

fj* "-

L4.nfm. .L Sicuta quolibet magis acceptatur be-

RRR

c, 16..

neficium exhib:tum in adverfitate, quam in

non eít fpiritualia arma geftantium, quod cer-

te proprium eít diabolo militantium, ille e-

profperitate; fic & ego (dicebat Chriftus ad

5.Gertrudem) magis accepto fidelitatem il-

:

nim eítille, qui etiam in artem jocos ludos-

j/

l

am, qua mihi hoc tempore ( Bacchanalio-

que digeiit, ut per haec ad fe traneret mili-

tes Chriili, virtutisque eorum nervos redde-

fu.

rum) exhibetur, quo muridus plus peccando

.

feff

me infeftat.

4

ret molliores ; propterea in-urbibus etiam

Staple:.

lll Sicut mulier videns filios fuos cum oc-

theatra conítruxit, & illos rifuum ac turpium

i

it

fext., i. M

gt

ciforibus patris fui foedera pepigiffe, ludere,

voluptatum incentores paravit, ut per illo-

tan

Quinqua.

convivari &c. fubuculam viri fui fanguine

rum luem univerfas prorfus urbes communi

Á

Yr0!

confperfam profert, ut ea oftenfa filios a con-

peite cgrrumpexfet.

ti0n

fortio homicidarufn abftineat ; itaEcclefia hoc

us VE

Uog

tempore Bacchanaliorum paílionem Chrifüi

H

f

in Evangeiio proponit, ut per ejus confidera-

MEDIA

tionem a peccatis abfterreat homines.

teh

volü

Ibid.

IV. Sicut merito repre

heudimus eos ho-

A. illa: eliminanda. |

mines, qui equos condu&titios, quando fiais

pür

.E

Säempla bona abjiimntium ; 14 . vCarolus Vit.S.Ca4 .

&in

itineris appropinquat, tam improbe agitant,

Borromseus fuafit, dum dixit, quodrol!7.c7

& vexant, ut ad longum tempus inutiles exi-

T

Qio(

ftant; ita non minus carpendi funt, qui ita

exempla bonorum magnam in fe efficaciam

aler

habeant, ut eos, qui totaliter depravati non

toun

per Bacchanalia gulae & ebrietatis peccatis fe

funt, ad ea imitanda invitent; ac proinde eo

onerant, acgravant, ut poftea ad quadragefi-

ln

ipfo, quo exercitia fpiritualia hisce diebus

hort

male jejunium ac pænitegtiam inhalbiles exi-

tra&tabuntur a bonis, hoc faltem obtenturus

ftant.

fit, ut non omnino mali ad eadem fectanda

Qred

$. VIL.

guri;

facile fe induci permittant.

;ï

MOTIV A.

Batchana- Ibid.

4

at il

II. Pradicatio fervens , qua abu[us

cent

Manfi tr. 9 ,

lium gerfiringatur; uti iterum idem San&us

thy

diíc.r, n.3

uia Bacchanalia [unt contra finem ab Eccle-

infinuavit, dicens: Verbum Dei foecundum

ia intentatum ; uti Jofephus Manfi o-

"

Tecn

ftendit, fic difcurrens: Inter caeteros, qui in

femper fuit & fru&uofum , ac proinde ne-

D

a

hunc mundum irrepferunt, errores, unus hic

quaquam convenit, ut hisce diebus, quibus

hit

eít, quod, quia paulo poftin decurfu Quadra-

mundus pravis fuis exemplis praedicando,

Wij

homines ad mala fectanda hortatur, & -in-

gefiiize , Jejuniis, mortificationi, poenitentize

C0

& folitudini nobis vacandum eft , ideo hoc

vitat, ego a przedicando verbo Def defiftam.

QU

tempus, quadragefimaie jejunium immedia-

Tandem ait, eo tempore, quo multee animae

ad interitum properare, divinveque iracun-

Vlen

te przecedens, recreationibus, ludis, fpe&ta-

Cl

culis, choreis, commefíatiovibus, aliisque fi-

dize flagella a populo provocari confpiciun-

milibus diffolutionibus & vanitatibus jure

tur, bonus & follicitus Epifcopus ad placan-

À

meritotranfiyendum effe cenfeatur. Hoc au-

dum Deum, eumque ad compaílionem erga

tem falfum eít, quia in Dominica Septuagefi-

peccatores promovendum, ad orationem &

maee,inqu

amundaniBacchanalibuscelebran- poenitentiam una cum bonis confugere ar-

dis fe accingere folent, fan&a Mater Ecclefia 6te obligatur..

Hinc S. Chryfologus tamS.Chryf,

M

ta

longe contrarium nos docet, dum ita can'u?: ferio dehortatur; fi quae funt vifcera pie

" * $$

al .2' Wmh

us

|

m

iuus XF.

Bacchaaafta.

391

tis nobis, fi qua eft in nobis contemplatio hu-

Ecclefize permiffionem diffolutiones Baccha-

manitatis, ii qua nos hábet fraternze falutis

nales exercentes fetuentur & defendunt, idem

aífe&tio, abftrahamus eos, qui fic ad perditio-

refpondere poffumus,quod S. Auguftinus con-

nem currunt, rapiuntur ad mortem, trahun-

tra Fauftum his verbis fcri

bit: Aliud eft, quod

tur ad tartara, feftini unt in gehennam.

fuftinemus ;

S. Aug. in

III. Oratio Jeria, ati S. Auguftinus monuit

aliud, quod przecipere jubemur;

pí. 50.

aliud, quod

compellimur; emendare praeci-

.

dicens: Deprecanda eft mifericordia Dei, ut

pimur, & doneéc

Y

donet intelle&tum ad ifta damnanda, & afte-

pellimur.

evfnendemus,r tolerare com-

la

fcenda.

&um ad fugienda, & mifericordiam ad igno-

ll. Noffe debet, quid de fpc&laculir €? coma-

di

S. Ambr.

lV.. Paffionis dominicz tonfideratio ; quemad-

? ludicris [entiendum fit;; " Nempe, quod nihil

* ldendif,

9. XI.

magis damnofüm moribus fit,

quam in fpe-

modum S. Ambrofius monuit, inquiens; ion

&aculis defidere,

tunc enim facilius per volu- Sen, ep,

F—; n,4.

corporalibus vinculis, ut Ulyffes ad arborem,

ptatem vitia fubrepunt,ut Seneca reéte nota- Petrarch,*

8

aliigandus eft animus,fed ad crucis fignum fpi-

vit. Et confentiens Petrarcha, multum, in- *

X

. 36. de

"ritualibus nexibus vinciendus , ne lafcivarum

quit, mali auribus invehitur,

fed multo magis

emed.

moveatur illecebris, curfümquenaturze detor-

la

oculis, illis quafi feneftris bipatentibus in ani-

örïg. inc.

queatin periculum voluptatis. Quodipfum e-

inam mors irrumpit, nil potentius in memo-

tiam Origenes confirmans dixit: Certum eft,

riam defcendit, quam quod vifum fubit, facile

.ad Rom

'quia, ubi mors Chriíti znimo circumfertur,

b

auditum praetervolat, confpectarum imagines

non poteft regnare peccatum ; eft enim tan:a

rerum haerent etiam invitis, necfe tamen nifi

hs

vis crucis Chrifli, ut, fiillaanteoculos pona-

x Chnf,

tur, nulla concupiícentia, nulla libido, nullus

volentibusingerunt, perraro & perocyus obi-

, hom 6a

turge. Hinc Clemens Alexandrinus ;

prohi-

S.Clem.

furor, fed continuo ad ejus praefentiam totus

beantur, inquit,

fpe&tacula, quze nequitia, ver- l- 6 Ped,.

E,L.,M:mh.

ille peccati & carnis fugatur exercitus.

a

h

Sylv. hift,

bisque obíccenis & v

N

nis temere proíu/is ple- ea 1-.

'V. Caleflium gaudiorusm confideratio, uti pael-

naíunt;

quod enimturpe faé&um non oftendi-

l-

.7.?. I.n.

?]a illa experta eft, quae choreis femper valde

e-

-addi&a fuerat, adeo ut illas frequentiífime adi-

tur in theatris ? quod autem verbum impu-

$*

dens non proferunt, qui rifüm movent fcurtae

re defideraret, fiidei a parentibus concelfum

&hiftriones? Quiautem ex vitio, quod in fe

]*

fuifflet, tandem hauc fuamin choreas propen-

e-

fionem Confeffario manifeftavit, quiillam in-

eít, delectationem aliquam perceperunt, evi-

dentes domi ima

g

ines imprimunt.

terrogavit : Quid fi chorearum voluptas per

l. Noffe debe

t, quid de larvir

integrum annum quotidie continuanda pro-

de quibus fenfum faum

fentiendum Jfié s S.Car-p.7.

Me-

je

9. Carolus Borro- 4

d

mitteretur, cum ea tamen conditione,ut unica

meeus fequentibus verbis

expre(fit: Profcri-

diclo CO79

1

tantum die ab illis adeundis abftinendo te

mortificares, nunquid hancacceptares condi-

ptze funto in perpetuum omaes larvae,per quas

homines figuram, quam Deus illis indidit, non

tionem? Cuicumilla, omnuinofehanc condi-

folum transformare, fed & delere ftu

dent; imo

tionem libenteradmiffuram effe, refpondi(fet;

per quas aliqui in turp

1 ia ftultitia eo usque

fubjunxitConfeffarius: Séitoigitur, quod, fi

progrediuntur, ut antiquas, in beftias fetrans-

te hisce tripudiis, quzeintertis inftituuntur,

formandi, metamorphofes zemulari videan-

voluntarie ex mortificatione uno tantum die

tur; fintetiam praeteromnemalium ref, pe&um

privaveris, perpetuis Paraditi choreisfemper,

maledi&tae & execrandze larvze, utpote anti«

as vt S OH

&in zeternum intereffe & aífiftere poteris." Ad

quodiilla fübintulit, quod fiita res fe habet, ut'

qua ruinze noftrze, quam daemon ferpentis lar-

m

và contectus nobis procuravit, nobisrefrican-

afferis, libentiffime tripudiisterrenis in perpe-

tes memoriam. Abominabiles larvze,

o

tuum renuntiabos Ac proinde Confeffarius, ut

büs hominibus verba inh

füb qui-

e0

Á

honefta eloqui, & in

illamtripudia ac choreas contemnere docetet,

gefta & acta im

pudicitize plena prorumpere,

$

hortatus eft, ut verba illa Jeremize frequenti

fas effe videtur;

u$

meditationeinutra fe ruminaret: Ornaberir tym-

Íceleratze larvaeimpugnatri-

ces honeftatis & pudicitize,gravitatis inimicze,

(

ganis tuir, €$ egredierir inchoro ludentium ; 1tem

omnisque cuftodize, quam chriftiani hominis

ut illa Davidis verba penes fe ponderaret, di-

anima intus foris

ruina.

que habere debet, extrema

it«Ibid.

centis: Pravenerunt Principes conjun&i p[allen-.

N

fibur, in medio juvencularum tympanifiriarum ;

. 1V. Neffe debet, quid de choreis judicandum

nec non verba illa ex hymno Virginum:

uo-

þt ;S. A-anïr;.

j

idem videlicet, quod S. Ambtolius & S. F

ran- 1. 3. de

i

cunque pergis, l'irgines [equuntur, atque laudibus

cifcus Salefius judicarunt,

quorum orior fic di- Virg.

v

"

po[i te canentes curfitant , hijmnosque dulcer perfo-

Ícurrit: Ibiintuta verecu:

Ju$

mant; qua dum hosce Paradifi cantus melo-

1dia, illecebra fufpe-

0i

:

&a eft, ubi comes deliciarum eftextrema falta-

n

dicos, choreas & gaudia feria meditatione ali-

tio; Nemo, ut dixit quidam fzecularium Do-

quamdiuin mente fua revolviffet, fuam in bre-:

ul

|

&or. faltat fobrius, nifi qui infanit ; quod (i jux-

n*

vitempore animam prorfus immaculatam

ta fapientiam teculatem faltationis author eft

Utl

cælum moriens transmilig.

aut temulentia, aut dementia, quiddivinarum

Jl

Á

Ícripturarum cautum putamus exemplis, cum

llla

s

S .

Joannes praenuntius Chrifti faltatricis optione

g

ASCETICA.

jugulatus, exemplo fit, plus nocuilfe faltationis

illecebram, quam facrilegifurorisamentiam ?

$. XAug.

nprimis noffe debet afceta, quamoäo excufa-

Pofterior ficlocutuse(t: Choreze & tripudia Saler. in

^contra

H

tionibus Bacchanalia inordinate celebrantiusn

a;l (hgh

Fauftum

natura fua ex feinditfferentia funt: fed hocex- inuvodu&,

oæ:curmïe debeat ; quod videlicet illis, qui per

ercitium communiter uiurpatum, valde in P:3:633-

;ï'a-fec. $^ T. c.ar.

u

par«

192

Bibliothece Manualis Coucionatori

pr

Deo elongare, & vitiistenacius irretirepote» -

jo

pärtem inali propendet,

& proinde periculi

Ó

plenum eit.

Quia ve:o noc

tu, & in tenebris

rant. Hiquoque dacmones in medioipforum

W

ac caligine plerumque inftituuntur, hiu

c mul-

fpiritus rixaram & homicidiorum iminlierant:

fe

At vero, quia inter haec omnia tanto fetven-

Ü

ta opera vitiofa & tenebrofa facile feinfiauant

in rem, quae ex fe ipfa mali admodum fuíce-

tius orationi infiftebat, viit, quod in eodem

ht

aturinmultam

mom: nto, quo choreee inch.abantur, Ange-

t

]

ptibilis eft. Illorum caufa vigil

lus quidam de ccelo defcend-ret, qui ftricto

no&em, unde fit, ut matutinu

m craítini diei

g

tempus poftea depereat, & Deo

quis & pieta-

gla4io, quem iu manibus gerebat, daemones in

füf

fugam agebat, fimulque tibicinum ioftrumen-

tf

tis exercitiis vacare non poífit. Verbo ut di-

cam femper ftultitia eft, diem cum nocte, lu-

ta minutim coafringebat ; Unde corrueute

pf 0

cem cum tenebris, & opera fan&ta cum ine-

theatro omnia in confufionem conver;a ;ue-

bea

runt; Ex quo facto ddemonem chorcarum &

ptiis commutare.

Omnes, adinvidiam quo-

ob

dammodo & certatim ,

(ecum vanitatem ad

tripudiorum originem, authorem & promoto-

te

"i

tripudia ferunt: ipfa autem vanitas tam evi-

rem effe, clare fatis colligitur.

dens eft ad pravos affe&us, & periculolos &

qu

illaudabiles amores colligendos difpofitio, ut

$. X.

pol

hoc omnia facile fit e tripudiis oriri. — Hoc

CONCEPTUS

PR/EDICABILES.

p

tibi Philothea de choreis dico, quod de fun-

jüt

occafionethematis: Domine, ut videam: Luc. 185

[

gis medicorum filii. Nam ut hi fungos opti-,

l. Ex

mos nihil valere ajunt, fic ego dico, optima

poteft oftendi fraus dzemonis, qua hocY- 4T-

C

tripudia non admodum effe bona: fi tamen

tempore decipére fole:;; eum in finem nar-

ts

rari poteft hiitoria fupra $.4. indicata de Pi-

fungis tibi vefcendum fit, vide, ut bene prae-

f

parentur, & condiantur; fi aliqua ex caufa, a

&ore,qui perfonam atfingere vultui juffus, non

l

nifi aqua colorata falfas lineas duxit. Huic

a

qua te non facile queas excufare, tripudia te

ergo pictori fimilis diabolus dicatur, qui &

adire oporteat, vide, ut tripudia tua benefint

q

condita & preparata. At quomodo, petes, il-

iple falfas lineas duxit, id eft, falfa axiomata

la condiam? modeftia, dignitate & bona in-

& principia hoc tempore di&tat, qualia funt:

1..Nemo nos agnofícit. 2. Hoc tempore om-

tentione. Comede parum & raro, ajunt me-

dici loquentes de fungis, nam quantumcun-

nia licent. 3. in quadragelima velut tempo-

f

re poeuitentize omaia peccata facile expiari

que

bene co&i fünt, copia eorum venenum &

ain

(üi

viru

lenta eft. Parum & raro tripudia, Philo-

pofíuat.

Quorum proin dogmat

j

: fa-/lüt'as,

fe

thea, aliter enim fifeceris, periculote expo-

paulo tufius ofteadatur.

li. EEx occafionethematis: Ecce a[cendimus joid,

fà!

nes, ut eisdem affe&umapplices. Fungi, teíte

Üb

Plinio. cum fpongiofi & porofi fint, omnem,

gerojolymam,€$ confummabuntur omnia,que [cri-

fün

gta [unt per Proyletas de Filio hominis : poteíto-

q

uxe fibi proxima eft, infe&ionem & viruien-

"

L

itendi, quomodo paffio Chrifti hoc temporere-

fan

tiam iacl

le attrahunt, ut fi ferpentibus vicini

L

4 (

fint, illorum venenu

m ex vi

cinitate recipiant.

novetur. Kt 1, quidem, quomodo agonia re-

choreze, à

novetur,offerendi illicalicem amarum per im-

fiio

Tripudia,

& id genus tenebrofa &

u

no&urna conventicula , plerum

D

que vitia &

moderatas compotationes. 2. Quomodoite-

&

oimil

nantia (puta Jur-

rum flagelletur per denudationes corporum,

peccata aliquo in loco d

*

L

.

& vitia luxurize. .5. Quoniodo coronetur per

fur

gia,

invidias, irri

fiones,

& carnales vanosque .

amores )

ad fe attrahunt.

Et ficuti haec ex-.

affumptionem arvarum hominibus illudendo.

is illa exercentium poros ape-

4. Quomodo crux gravis ei per peccatorum

r

ercitia corpor

*

per

riunt, ita etiam ani

mi illorum: unde fi viru-

hoc tempore commifforum onus imponatur.

üt

lentus & peftilens aliquis ferpens, verbum a-

5. Quomodo omnino crucifigatur contrahen-

do confuetudinemin iftis peccatis & emenda-

fur

liquodl

afcivum, aliquam ineptiam, & fermo-

Tul

nem impu

dicum auribustuncafflet; velbafi-

tionem fibi ac poenitentiam quafi impollibi-

dicos intuitus, & amo-

lem efficiendo. Introducatur proin Chriftus

Tüt

lifcus quispiam impu

illis S. Bernardi verbis auditores alloquens : S.Bern.im

Cot

rofos oculorum nutus conjicia

t, facili negotio

tui

Vic. 1. 2'

animioccupantur,

intoxicantur. Undeme-

Nonne fatis propterte vulneratusfum? nun-quod. fer.

€. 9.

hoream effe Veneris.

quid proiniquitate tua afflictus fum ? curad- .

WY

rito Petrarcha dixit, c

lie

$

rzeludium, libidinum ftimulum, laxamen-

dis aflli&tionem afflido? magis aggravant me.

tum licentize, ubiliberge manus, liberioculi,

vulnera peccati tui, quam vulnera corporis.

f

mei. Pro qua materia videri poteft Henricus

liberze voces. Pro quorum confirmatione pro-

deritreferre,quod in vita Joannis Baptiftae i-

Engelgrav. in coelo empyreo.

p

]. Ex occafione thematis:

Stultorum ih-, Eccl. 1.

Q0r

telli deFulginio refertur, quod fcilicet, dum ci-

t

vitas Fulginienfis pro Bacchanalibus folenni-

nitus ef! mumerus : poteft dicere Conciona- YV. 15-

ter celebrandis magnos fumptuofosque appa-

tor, infinitum quidem effe numerum ftulto-.

l

rum larvatorum per plateas difcurrentium,.

n

ratus faceret,, ipfead illaimpedienda ferven-

*

.

ü

tem

l

nítituerit orationem, ad quamuna cum

fed multo majorem effe numerum occulto-

faciendam aliam quamdam animam val-

rum ftultorum, qui, cum videan ur (apien-

lie

ipfo

tes, revera tamen ftultilimi fint, quorum

€X

defanctam

invitaverat, quze , dumoraret, in

Íp

iritu elevata vidit iu principio choreae per

proin aliquos breviter fe producturum , lar-

f

faltantia feptem daemoniorum capita,

vasque detracturum , ut vel pudore obruti

r

aulam

;

qu:e tam vir

is, quam mulieribus, di&tis tripu-

deiuceps a tali ftultitia abftineant. . Finga-

Te]

diisoperam

dantibus,omnigenas fuggerebant

tur ergo, fapientem quemdam audiviffe de

Tie

ndet,

u

malas cog

itationes, quae ilos vel maxime a

qquod;am loco & urbe, quod ftultis abu

pro«

!

Tiss 'IPA " Baeelasa

V193

Z

broindeillac iterfufcepiffe , ut fapientia fuail-

dunt, nüllàànime ratione habita. $. Cum ho-

los corrigere &erudire poffet. i. Autem obvi-

fpite cellamiugreffum vidiffe cellarium in ter-

ja

um habuiffenuntium vehementer feftinantem,

ra jacentem & afpicientem, quomodo vinum

fed,cum quzefitus fuiffet, quo tenderet, refpon-

."

nobiliffimum aperto epiftomio in terram ef-

dentem, lenon quaefiviffe,quo ire debeat, redi-

Huat, &ridentem eos, qui ad claudendum epi-

turum itaque, & quaefiturum. Perhuncnun-

ftomium hortabantur. Siznificat eos, quitem-

tium dicat fignificari eos Chriftianos, qui ma-

pus nobilifmum fine fru&u perire fiuunt : fru-

l«

gnum zetatis fpatium in hoc mundo confece-

ftraadmoniti, ut modicolaboreillud conferva-

rünt,nectamen unquam indagarunt, cur crea-

tifint?2 curinhunc mundüm miffi? Oftendatur

re ftudeant. 9.Urbeegreffum vidiffe imaginem

fcediflimam, & membris fine omni proportio-

proin, quomodo hanc ftultitiam corrigere de-

ne piétis conftantem ante zedes pi&oris profta-

beant, id quod in pofterioribus quoque ftultis

la

re; ubi, cum qusereret,qualis pi&or ibi habita-

obfervandum. 2. Obvium habuiifeadolefcen-

ret?refponfum eft,eífe hujus propofiti,utinpin-

tem generofo & petulanti equoinfidentem , &

gendisimaginibus non artis fuze dictamina,fed

* farcinamgravem propriis humeris portantem,

vulgi judicium fequatur; hinc ob diverfitatem

qui quzefitus, cur non equitergo farcinamim-

judiciorum tam foedas imagines prodire. Si-

ponat? refpondit, timerefe, ne equus nimium

enificat eos,quihominibus placere cupientes,

proegravetur. Significateos,qui, ne corpus,ve-

illorum potius judicio, quam ratioriis dictami-

Tut, tf

lut equum animze caítigare,aut appetitas deli-

ni,& Sanctorum, Chriftique exemplis a&iones

M. 410

cias negare illi cogantur,animse farcinam pec-

fuas conformare vident. ro.Macellum praeter-

cati imponere non verentur, non confideran-

grelfum vidiffe lanionem cultro fibi digitum

l-

tes, quod hoconus nihilominus & corpus pre-

abicindentem , caufamque quzfitum refpon-

mat, & omnino ininfernum depreffurum fit, 3.

diffe,accepiffe fe ex cafu fortuito modicum vul-

Obvios habuiffe juvenes per avia & devia in

nus in digito,ideoque ut juftiorem habeat cau-

ä(()

curru vectos, & cum curru tandem everfos;

fam chirurgum vocandi, voluiffe omnino digi-

quos, cum accedens advertiffet , coecum auri-

tumabícindere, Significateos, quicommilfo

gam habere, & caufam hujus cceci electi quae-

uno peccato plura admittunt, ut copiofiorem

]«

fiiffet, relponderunt, feideo eum elegiffe, utli-

habeantconfeffionis materia

0-

m, & eadem ope-

berius peravia & devia vehi poffent (quod ip-

ra fingula confiteantur. rr.

Ulterius progref-

1

fosfumme delectaret) etfi vero hoc modo fzepe

fum vidiffe duos fibi ultro pedes porrigentes &

s

cum curru caderent, & vulneragravia accipe-

gladio abfcindentes, & cum caufam fa&i quae-

rent, haberetamen fe bonos chirurgos, qui cu-

rerentur,refpondentes, pro Philippei lucro or-

rarent.Significant eos,qui memoriam przefen-

tum inter illos certamen effe, quis meliorem

5 ,

tize Dei depenunt, utliberius viam mandato-

f.

gladium haberet? & ideo inpedum abfciffione

rum declinent;. vulnera peccati vero non cu-

probate eos voluiffe. Significateos,qui ut fuas

rant,eo quoáConfeffariostufficientes habeant.

& militumfüorum vires animosque oftendant,

"

4. Obvium habuiffegigantem, tenui filo a for-

bella fufcipere, & plurima utiliffimaque mem-

mofa & tenella muliercula ad carnificem tra-

bra a republica abfcindere non verentur. 12.

&um, qui quzefitus, cur nonabrumperet filum,

Da

Denique vidiffe turbam cum magnofurore tela

l,

& fea periculo mortisliberaret; refp. non pof-

in aera re&a furfum jacientem, iterumque in

21

fum. Significateos, qui a voluptate adinteri-

fua capita non fine gravi lPfione recipientem,

0.

tumtrahuntur, & ad eandem repellendam ex-

eo quod de fole,qui »eftu fruges impediiffet,vin-

citati refpondent, fe filum confuetudinis rum-

dicarefe voluerint. Significat eos,qui ob infor-

perenonpoffe. 5. Urbemipfamingrelffura, vi-

tuniaexorta deDeo per blafphemias & maledi-

If

n-

diffe muros deftru&os,cujus deftru&ionis cau-

&a & murmurationes ulcifcifevolunt,faciunt-

fam cum quzeftitfet, refponfum eft, idfattum

que, utomnia hzec tela iterum in capita eorum

u

quffu Magiftratus , eoquod difficile nimis effet

Jl*

recidentia, duplicatum damnum inferant. -

n

rauros confervare. Magiftratum autem hunc

^" Nota, ex his ftultitiis tres conciones fieri

conftare centum Senatoribus, & hanc confue-

poffe, ita, utin prima ftulti, quos ante urbem:

s,'S.ch-iu

tudinem habere, ut, quod ultimus & maxime

" quod. fen

infecunda, quos intraürbem: intertia, quos

duvenisSenator faciendum diceret,hoc ratum,

urbe egreffus invenerit, explicentur. "

1

licetomnes reliqui contradicerent, habeatur.

. [V. Exoccafionethematis: Fulcitem flori- Cant. a.

K

1s

Significant, quimandata Deigravia nimis ze-

bus, flipate menalir, quiaamorelangueo : narrariv.s-

füimantes, violando deftruunt, eoquod amor

poteft, quod S. Gertrudis, ut fupra $. 3. di&um

u$

proprius, nequicquam Deo, San&is, ratione

eft,viderit Chriftum temporeBacchanaliorum

contrarium fuadentibus,fic fuaferit. 6.Ulterius

ad 'fimilitudinem languentis & infirmi fuper

in- Ecd. ,I

progreffum vidiffe duos cum oblonga trabe do-

ipfius pectus recumbere; quo vifo (ignificare

) V.IS'

mum ingredi volentes, fed quia nullus alteri

videtur voluiffe,quod hoc tempore cupiata di-

*

preeceffionis honorem concedere volebat, ab

le&is fuis amicis velutinfirmustractari. Et x.

ff

eadem exclufos. Significat eos,qui ex ambitio-

quidem medicinam confeffionis falutaris ac-

[

ne primatum ubique affectantes, malunt ccelo

cipere. 2. Cibo gratiffimo fui SS. Corporis re-

2

excludi, quamaltericedere. 7.Ingreffum ho-

fici. 3. Blandidiíffimo alloquio orationis fer-

Jm

fpitium vidiffe famulos & ancillas fplendidiffi-

ventis recreari. 4. In le&ulo molliffimo contri-

i^

me veftitos & paftos,hofpitem ipfum cum uxo-

ti, &inomneDei beueplacitum refignati ani«

ytd

re laceris veftibusindutum, & vix mucido pa-

micollocari. Quce omnia paulo fufius explica-

ac

nerefectos. Significateos, quiomnem curam

ri poffunt, fimul oftendendo, quam grata Chri-

de

—

in ornandum & recreandum corpus impen-

fto hzec obfequia fint fütura. -

lt

*

R. P. Lohn. Bibl. Man, Zom. L.

b

V.* Ec

[0'

194

Bibliot-bec& AManualis.: Concionatorie

&e

Luc. 18.

V. Ex occafione thematis: Demine, ut vi-

reprimüm; cum ad tertiu'm pervenitur, éone

pe

LP 10

cutiuatur vifcera ejus,titubare incepitanimus

deam , dici poteft , re&ehoc tempore Evange-

3

lium hoc de cceco curato legi, quia nihil magis

ejus, & contremuit, negatnatura filii vulnera-

fi

nunc neceffarium eft,, quam ut homines vi-

re propriam carnem patris, horret facinus, pa*

Li/

Eccl. 2,

tet vuinus, ftupet fpiritus, & demum ipfius ua*

Y It

deant, 1. quidem //anitatem gaudiorum, quae

j

fe&antur, & de quibus olim cum Salomone di-

turze vinculo tractus, przeelegit potius pro hae«

(

cent: Vidi in omnibus vanitatem & atllictio-

feditate patris naturalem dileCtionem, quam

f0

ejus fübftantiam temporalem, aitque Judici:

nem animi, & nihil permanere fub fole. Ita va-

Pei

nitatem agnovit fruttuofe, qui, cum poft diem

Date hzereditatem, cui dare licet, quia potius

£0l

totum inter epulas aliaque gaudia traductum,

eligo eam amittere, quam meum licet mor-

bis

tuum vulnerare patrem. Nofcitur rei veritas,

fden.

no&u nihilaliud fibi, quam oneratum corpus

q

nui

& animam relictam adverteret, refipuit,& Re-

palam fit per naturam, quod abfconditum erat

]

D!

u

ligionemiugreffus, meliora & veriora gaudia

per culpam, manifeftatur hic effe filius verus,

& tota hzereditas ejus in manibus relaxatur.

g

quaerereftatuit. 2. Stultitiam. quae nunc com-

Manfil.l &

mittitur,dum omni licentize fraenum permitti-

Enim vero quis nolirum eft, qui non videat,

tur, ut poftea poenitentia agatur; quis enim fe

Salvatorem noítrum hisce diebus vehemen-

tius, quam alias, lamentari poffe de fidelibus

hf

ipfüm fcedat, aut vulnerat propterea, ut occa*

nis

fionem habeat felavandi, aut curaripolffit? 3.

fuis dicendo: Pofuerunt me quafi fignum ad [agit-

tam; Etenim corpus & fanguis Chrifti intrun-

1P1 :

Áufelicitatem ob damna fecuta in opibus, fama,

o crucis publice expofitus effe cernitur,(an&a

a

pace, virtutibus, meritis, gratia & gloria, ut

m

merito quidam dixerit, ejusmodi voluptates

quoque Mater Ecclefia eos, qui veri filii, & ad

codleftem haereditatem adeundam praedefti-

yi

fimiles effe pomo aFenella Regina preparato,

nati fint, explorarenititur; Quotquot igitur

p

quod qui tangebat, a telis erumpen

t';bus pete-

FH

batur, & occidebatur.

ü

hisce diebus gaudiis & recreationibus fuis ex

vero Deiamore fe privant, hi veri fideles funt.

fed

sb MTO

L,

E contra vero :: Écce peecatores paraverunt are

q

Y

'ALiI CONC

EPTUS PRJEDICABILES.

cum, paraverant [agittas [uas inpharetra, ut fagit-

Fusga.

tent, quia qui hisce diebus appetitibus fuisin-

ordinatis omnem libertatem indulgent, qui

S.Bgrnat)- l. X, Aemoraï)aile fa

&um eft, .

*qu'(þ)d; a þl&ribüs

;

[/

din.to, z.f.

clafficis & authenticis fcriptoribus, no-

peccatorum fuorum jacula fine ullo filiali re-

47.3:2-4 minatim vero a S. Bernardino de Senis refer-

Ípe&tu, aut reverentia in pe&tus Chrifti (igunt,

Mar

*

tur. Hicenim poftquam quaefüffet:: Vis noffe

hi infallibilein fefignum edunt, equo agnofci

hanc diftinctionem filiorum Dei & diaboli ?

poffit, quod filii fintadulteri &fpurii; Non fic

E|

dfcs. M

anima illa electafecit, dequa dicitur: Arcum

(ür

Moxfubdit: audiexemplum. Vitquidam u-

conteret, €2 confringet arma. li igitur coel

C0

xorem cum tribus filiis habebat, quos veros &

i veri

legitimos filios fuos effe ha&enus femper exi-

declarabuntur haeredes.

dec

(timabat,donec tandem aliquando conjux ejus

. 1l. Si pi&or aliquis virum.doloribus ple- Manfi dif;

€en

ï

C0f

adultera fuam erga maritum bilem emovere

nuin delineare volens, caput illius exprimeret 18. n. 8 -

volens, apertediceret, quod ex tribusillis fi-

fpinis & tribulis undequaque cinctum, cujus

fio

capilli livido fanguine rigentes, oculi profun-

fni

lüs, quos maritus fuos effe hactenus credide-

dati, vultus pallidus, & fputis defoedatus acli-

rat, duosexhabito cum aliis viris commercio

fra

gentuiffet; cumque maritus eam inftanter, uter

vidus effet, collum vero eboris inítar candi-

eat

dum, acceetera totius corporis membra vefte

ex tribusillis verus fuus & naturalis filius ef-

Quo

fet, interrogaffet, illa hanc ei notitiam dare

pretiofiffima auro & gemmis diftincta amiétta

em

pertinaciterrenuit , & paulo poft, absque eo,

depingeret , ipfum vero cytharam intra ma-

(dro

nus ipfius depictam plectro tangentem, & hi-

tn

quod filium legitimum manifeftaret, mortua

fuit; Maritus vero paulo poft etiam infirma-

lari voce cantantnm exprimeret, nunquid pi-

d

tus teftamentum condidit, in quoillum hzere-

&oris illius ftoliditati , & imprudentize indi-

;ïä?;

tn

dem fuum futurum effedeclaravit, qui ex tri-

gnareris? Nunquidillum pictorem amentem

hnj

busillis verus, legitimus & naturalis filius e-

& delirum effe diceres? utique fic de illo ar-

fui

jus effe probaretur, absque fpecifica illius no-

bitrareris; fed audi, quid Apoftolus de nobis

D

- minatione.

Chriflianis dicat: Inprimis de Chrifto affe-

Poft mortem vero hujus finguli

&i

haereditatem tanquam veri filii adire conten-

rit: Jvfe eftl caput. corporis Ecclefie ; fed quaze-

|

Qui

dentes ad judicem concurrerunt; qui ad imita-

nam funt huic capiti fubordinata membra?

Nos Chriftiani membra illius füumus: |.Zn ne-

lpir

tionem RegisSalomonis, ad difcernendum, u-

$h.

ter illorum verus filius effet,, hoc medium ex-

fcitis,, quoniam corpora veflra membra funt Chri-

voG

cogitavit: Pracepit enim eorum patrem ad

ff 9. Quaenam igitur eft illa ftoliditas noftra,

Q.tlqy.

quod, cum fanéta Mater Eccleíia Chriftum

Qut

arborem alligari, & quod quilibet eorum fra-

|

tufi

trum fagittaimpeteret Patrem, ut nofcere pof-

caput nofirum nobis exhibeat fanguinem &

Vont

fet ex jactu, quis verus filius ejus effet; fuit

lacrymas manantem, cum clamore valido, &

lacrymis flagellatum, fpinis circumdatum, &

idm

forte memor ifte prudentise Salomonis 3.Reg.

ts

3. de meretricibus coram eo contendentibus,

felle potatum, nos ftolidi homines, aliud ni-

tam mirabiliter ex vinculo amoris naturalis

hil, quam voluptates, convivia & gaudia re-

lh

j

üs

veritatem conjecturantis,& juftiffime judican-

quiramus & cogitemus, :

Crà;

tis. Primusillorum fratrum fagittam jacit re-

III. Deus olimferpentem zeneum, qui Chri-

&iffime, quantum fapuit, in cadaver patris de-

fti crucifixi figura fuit, in palo quodam.erigi

Can|

lint

juffit, ut omnes, qui ex ferpentinis morfibus

funöh, fecundustotoconamine nititpr fgpe-raf

26-

tint

vonä

Y 'J??t-zzfus XV Bacchanaka. —

i€5.

N

&écenfi & intoxicati era»t, ex hujus senei fer-

Paradifi appellat, fin'ekqüï

busad vitam, quae S, Aug. tr,

i

pentis afpectu fanarentur.

Serpentes infer-

vera eft vita,nom iutfatur: Atvero hoec doemo- 120 in Jo.

p

nales hoc tempore vel maxime igniti, in no-

nis facramenta fcopuli quidam funt proeuran-

l

ftram perniciem venenum fuurh certatim e-

tes nobis przecipitiuminferni ; cajusmodi fünt

r2

vomere contendunt, lafciviam nimirum, gu-

Jarvae, comoedice, fpe&acula profana, fcurrili-

lam, profanitatem larvarum, & fimiles alias

d!

tatesimpudicee, tripudia, chorex, crapulze, e-

i

Id

carnalis hominis diffolutiones: quonam ve-

brietates, &

*

ro remedio id obtinebimus, ut ab horum fer-

quaevis aliae Baccilaxxalïmlxn tufe

lüg

pitudines.

fv

pentum morfibus venenum prorfus nullum

" VII. Quzeftio eft moralis,quareinDominica S. Vinc.

contrahamus, aut contra&um protinusin no-

Quinquagefimse S. Mater Ecclefia facit men- Ferr fer.t

inDom.

Tat

S.Bem. biscuretur? S. Bernardus ait, fi tentatio-

tionem de Chrifti paffione, cum dicat Sapiens:

ep. 35

num fentis aculeos, exaltatum ferpentem 2e-

l,

Omniatesipus hobent,tempus flend: E2c. Omnia ne-

Quin)qa.,

Uf,

neum intuere, & fu

gotia ipfius opportunitatem habet; cum ergo

ubera Crucifixi.

genontam vulnem, quam

hodie fittempus loetitize & exultationis, quare

a

. Manfilc. — IV. De infigni Dei fervo Joaune Baptifta

fit mentio de Chrifti paffione, quze eft flebilis &

deFulginio, implacabili illo Bacchaualiain

Düs

triftis? Refpondetque hicvir fan&tus fequenti-

Bll

hofte, refertur, quod, cum quidam e germa-

bus verbis: Refpondeo,quod S.Mater Ecclefia

nis fratribus fuis his diebus mortuus fuiffet,

IIl«

a Spiritu fan&o gubernata, & re&te fciens ex-

a

ipfe fe l2etum effe oftenderit, ea preecipue de

ceífum & gulofitatem filiorum füoram, quam

caufa, ut cadaver illius publice expofitum,

faciunthis tribus diebus in comedendo & bi-

N

2

multis fraenum illis diebus injiceret, quo a

bendo, ideo cogitavit ponere coram filiis Chri-

peccatis coercerentur: fperabat enim, quod

fti paffionem, ut fideles reftringantur a gulofi-

Iuf

T

per hoc fpe&taculum, fi non plutes, faltem

tate, confiderantes, quantum conftitit pecca-

aliquem a peccato veniali deterrere poffet.

tum gulze primorum parentum, non gallina-

IUf

fed quzenam eft proportio interhomiaemali-

if

rum & perdicum , fed unius pomi fru&tus, efu

quem naturali morte extin&ctum, & inter fi-

commiffum, quod filius Dei habuit füfpendi in

gtl«

lium Dei propter peccata noftra in crucis in-

j

pat';ulocrucis. Etquidem, quod fanctushie

fami ligno füfpenfum? Fratres, exclamabat

przedicator de gula dixit; nos quoque aliis dif-

qui

S. Auguftinus, ut a peccato fanemur, Chri-

Tolutionibus & turp

itudinibus B

Ie

-

itueamur.

facchanaliþus

A'fï.um cx*upifixum i

ap plicare poffüm

US.

1nt,

urpitudo.

Damnum. —

r

Manfi

uis eraitinodie cum valido

V. Si tniles aliq

. VIII. Quzeruntnonnulli, cuiintertotárbo-

li

dif.3. -7quodam & exercitato inimico fuo in duello

rum & plantarum genera ficus potiffimum ab

W

confli&aturus, hodie eidem arma in manus

illo Deo, qui prze cam&is aliis virtutibus de

^

f&

€onfignaret, quibuscum adverfüs ipfum valide

manfuetudine gloriatur, dicens: Difiife a ze,

- decertare poffet, quid idipfüm videns de eo di-

quia mitir fum, maledictionem accepit; ciraon

Je-Manfi df

ceres? Omnibus nobis evidenter & clare fatis

potius pinus vel ulmus, autalia queedam arbor

rer hd

" €onftat, corpus noftrum intra paucos dies jeju-

'

inutilis hoc maledi&ionis fülmine percuffa

Jus

nioelfe macerandum,uttanto magis efficiatur

fuit? Idqueeo przecipue tempore, quod fru&i-

fpiritui fübje&um, curigiturtanta cum indu-

xm.-

buspariendis nequaquam a natura déftinatum

cli

ftria efficere fatagimus, utfpiritui Caro praeva-

erat, ( nonenim erattempusficorüm ) folvit

di-

leat? Di&ioilla, Carnevale, quaeitaliceidem,

hanc difficultatem. S. Bonaventura, dicens:

fte

quod Bacchanalia fignificat, fecundum fuam

Per ficiarborem potett intelligi homo deditus s, Bonav.

ia

etymologiam idem fignificare videtur, quod

dulcedini mundanze, qui dicitur effe fecus ferm. r. in

]d«

caro pravaleat ; quodmirum non eft, quia nos

viam, ideft, invia carnis, nonin via fpiritus; *^om. 7.

li

inimico noftro arma fübminiftramus, adeoque

Per hanc vero viani homo Bacchanaliorum P^* Pent.

p

dire&eeoperamur contraconfiliumA poftoli di-

tempore dici poteft incedere, ac proinde mi-

t

centis: /Von ergo regnet peccatum in veflro mor«

rum non eft, (1Deu

;

1

&ionem. -^

s f;;peffg'perocat maledi«

efll

tali covpore, ut obediatis concugicentis ejur, fed ne-

2

que exhibeatis membra veflra artna iniquitgtir, Pec-

IX. Cum Archias Thebarum tyrannus die Manf

cato; Porro convivia, ebrietates, voluptates,

quodam in numerofo amicorum fe recrean- dife.9, r.4

bis

fle

t &alieBacchanalium diffolutiones arma funt,

tium,& dulciter converíantiun agmine confti-

o

quibuscum caro & corp

tutus, lzetus, feftivus & hilaris atifteret, litera

p

Ípiritam dimicabit.

o5 notrum adrerís

F

"u

quzedam ad eum delata eft, in qua ipfe fecreto

S Aug.tr.--. VI. S. Auguftinus Baccha:

n'aliorum' gaudia

monebatur,multos inipfius necem conjuratos

i

9.inl.62- vocare folitus eft diaboli Sacramenta, quia fi-

hoftes eodemin locoipfi machinari mortem;ae

eutSacramentaa Chriftoinftitütà funt ad fan-

proinde neceffum ei effe, ut ab eorüminfidiis fe

i,

jrn

é&ificandas animas , ita facramentà diaboli

cautefuübduceret; cumque literarum bajulus

eontrarium operantur effe&um, fiquidem eo

inftanter, literasut aperiret,illarumque feriem

&

folum tendunt, ut perdant animas,easque gra-

attente perlegeret, follicitaret, is nihilominus

tia & amicitia Dei privent, per voluptates ab

earum lectionem usque & usque diftulit; cum

ipfo excogitatas, ut confcientiasindiffolubili-

nll

que ulteriusliteras illas arduum illi fignificare

t

bus peccatorum nodis illaqueare poffit. Sa-

negotium, ac proinde in mora lectionis ma»

re

cramenta, inquantum facrificia, iram Dei pla-

gnum fübeffe periculum;moneretur ; tyranuus

cant; at vero daemonis facramenta , qualia

refpondit: Servaincraftinum; fed gravi mul-

r

funt Bacchanalia, eandem femper magis irri-

&a moram hanc luere coactus fuit; fiquidem

tant; 5acramentaChrifti S. Auguftinus portas

mox, utabamicis digreffus fuit, violenta ho-

us

Bba

. füum

1l

R. P. Lohn. Bibl. Ma(æ. Tom. I.

196

Bibliothecae Manuah's C'bmïonatoriæ

jott

ftium fuotum manu protinus interemptusoc- ininfernum animas adimventïs,ab&inei*et,peï*a

det

cubuit. Quotfunt, qui hisce diebusinternas a

aadereconaretur, quidam.ex eis Epilcopum

t

Deo infpirationes accipiunt, a Praedicatoribus

feipforum petulanti levitati opponentem diu-

B !

enixerogantur, monentur ex librorum lectio-

tius fu(tinere non valentes, deinferenda ei ne-

ceiuterfe deliberarint. Quod cum fan&ushic

: ao Dorr [j

ne fpiritualium, nec non ab optimis morato-

l

rüm hominum exemplis, ut hisce diebus a,

Praeful martyrii patiendi eupidusaudiffet,cum

lant

mundi univerfali vanitatefe fubducant, qui tà-

uno tapntum Diacono & duobus Clericis fe ad

an

eam civitatis partem, ubi hi morabantur, con-

mnen,tempus adhuc fufliciens fupereffe,refpon-

enal

dent, quod inimminente quadragefimali tem-

tulit, & medium furibundze multitudinis per-

tranfiens, inlocum quemdam fublimiorem &

Vil'gi l-?' X

pore fe abiis fubtrahere, & bona operari pof-

elevatum afcendit, indeque contra choreas &

Knph teui

'

fint; nunctempus effe, ut pro communi homi-

inxi

num aliorum more génialiter vivant, quos ta-

tripudia mira cum energia przedicans, vanita-

tes dz2emonis inflrumentum & inventiones ef-

|

m

.nen Deus in quadragefima jufto fuo judicio a

fioru

mortali quadam infirmitate corripi, velocca-

fedixit: econtra vero furens plebecula variis

fioneinfolentiarum illius temporis inimicitize

eum convitiis & injuriisafficiens, mortem ei,

Gen.ep.9i u

nifi defifteret, comminabatur, aperte prote-

(i5€

alicujus graviffimum fubire periculum, vel per

Hoc

crapulamfuam totaliter perdere valetudinem,

ftando, quod his fe confuetis recreationibus &

taliaque experiri difcrimina permittet, ob quae

Judis nequaquam paterentur privari. Quare

Ufus

fan&us hic vir ovium fuarum emendationem

|

ocuit

tota vita fuafufpirare, & gemere cogantur.

&

Idem difc,

X. Sardonica herba hanc proprietatem ha-

& refipifcentiam vehementer defiderans ,

16.1^7. bet, quodtalesillam deguftanti fpafmos cau-

Deum enixe rogat, ut ad falvandas ipforum

LU

fet,ut moriens os fuum eo modo aperiat, & ex-

animas dazemones ipforum corpora obíidere &

*

pandat, utomnibus ridere videatur; quot funt

ingredi permitteret, & fübito quinquaginta ex

hisce diebus, qui ex hac herba deguftarunt, id

illis,quicontra eum conjuraverant, a daemone

eft, certi peccati cujusdam , vel diffolutionis

fueruntobfeffi, qui omnes furiofe falire & fal-

venenum abforpferunt, qui tametfi modo ride-

tare ceeperunt , non obftante, quodalii flexis

coram $. Epifcopo genibusinterram provolu-

ant, & jucundi ac hilares exiftant, attamen in-

trabrevetempus fe mul&andos ac puniendos

ti eum fupplices rogarint, ut pro infelici illa

effe pertimefcunt, aut vero culpze illius morta-

hominum obfefforum multitudine fuas apud

- lis, quzeilloszeternze mortis reos effecit, gra-

Deum preces & orationes interponeret, qui-

vem interius puncturam , & remorfum fen-

bus ipfe refpondit, admiranda potius & lau-

l

tiunt 2

*

danda ab ipfis effejufta Dei judicia, quiinreos

is i'efert'*B aroQ

Bar. anno.. XL. In annalibus ecclefiaftic

juftis beneque promeritis fuppliciisad aliorum

856.n. T. nius,quod,dum gentiles in urbeNeocaefarienfi

exemplum & correctionem animadverteret:

Adtempus;illis traditi funt, quosamant; fen-

profano cuidam feíto celebrando infitterent,

ingens quzedam hominum in confiuibus habi-

tiantmagiftros fuos, quoscolunt; Undehiper

[

tantium multitudo eo confluxerit, adeo, ut,

annum integrum obfeífi choreas & tripudia

fua continuarunt, in cujus fine,recurrente die,

dum unus alteri prae nimia populi confluentis

ttexa

. denfitate cedere vix poffet, doemonem, cujus

quofaltare coeperant,eosdem aquae benedictze

folennitates agebantur, fupplices interpella-

afperfione abfolvit, & a tripudiis abirejuffit.

l

xint, ut largiorem illis commodioremque lo-

' i s. XII.

U ful

cum indulgeret, alta voce clamantes: Jupiter

facnobis locum. Quod cum S.Gregorio Thau-

MISCELLANEA.

ii

I. Machometanus quidam Legatus ad Chri- Busbeck

Tent

maturgoinnotuiffet, fübito ad eos mifit, qui il-

g

L

lisfuturum effenomine ejus praedicerent.quod

^. ftianos miffus, cum quzefitum ex eo infuarel,

lnifn. z iig

fuiffet, quid apudeos notatu dignum vidiffet?

poft modicum tempus largiorem & capacio-

" * fs

remlocum effent habituri, imo voto & defide-

refpondit, nihilfibi mirabilius vifum, quam.

& de

rio ipforum longe ampliorem ; Unde eodem-

quod certo tempore per integrum triduum

(Bacchanaliaintelligebat) omnes propemo-

plenti

met die peftilentialis quzedam illis eft immifa

mortalitas,quze cantus ipforumin planctus fu-

duan infanirent, & quarto die, modica quanti-

e qu«

bito convertit; tantus enim ex eadem luce mo-

tatecineris capitiimpofita ad feredirent.:

lentini

rientium numerus fuit, ut vivi mortuis fepeli-

II.. Quod olim Seneca fuis dixit, hoc Chri- Sen.ep.rg

doler:

hent

endis minime fufficerent;nam quotidie terribi-

ftianis nonmale accommodatur:; His,inquit,

lis corameis figura fefpectandam praebuit, do-

maxime diebus animo imperandum efít, ut

lioner

imoh

musautem, adquas propius accedebat figura

tunc voluptatibus folus abftineat, cumin illas.

i(ta, fineullo remedio aut juvamine fübito exa-

omnis turba procubuit.

Certiffimum argu-

Ws gf

nimabantur ab incolentibus illas ; Tandem

mentum fortitudinis fuze capit, fiad blanda, &

n

Clen M

Füt

l

vero ideo fuppliciumiftud fibia Deo immiffum

ad luxuriam trahentia nec it, nec abducitur.:

W

«(lc7

Qübur

fuiffe animadvertentes, qui d2emonem invo-

Hocmulto fortius eft, ebrio ac vomitante po-

&t

caverant, Thaumaturgum accurrerunt,qui fla-

pulo ficcumacfobrium effe: eadem, fed non

COttn

eodem modo facere. Licet enim

gellum iftud orationum fuarum efficacia pro-

-;ïf-.in*e luxuria

longs

tinus amovit, eosquead chriftianam Religio-

agere feítum diem.

E

Ils [

HI. Nec minus huic te

I

nem integerrimeperduxit.

| pori düadrahf illa S. Chryf,

mm, (

Surius r.

XII. Sutius in vita S. E

ligii refert, qUOd;

S. Chryfól. verba: Errashomo, nonfunthzec fer. 155.

baptl

Decembr.dum populo fuo die quadam praedicans, ei-

ludicra,fedcrimina. Quis deimpietate ludit?

Tortu

] s- Cy

dem, ut a faltibus & tripudiis, cun&isquealiis

defacrilegio quis jocatur? piaculum quis die

h

'Pk t &i

profanitatibus, a daemone ad przecipitandas

citrifum ? fatisfedecipit, quificfentit. Qui

W*änqu

je*

|

Wr

'T?t-u)us XFL — Bapt:;fuus.

ï()?"

»

. jeeari Qoïuerit cuhï diabolo, non poteft gau-

que irritamentum eft omnium, in

|à

dere cüin Chrifto. Nemo cum diabolo joca-

mus, adimirator & conícius. .

quze infani-

Y

tur impune.

VII. S. Catharina Senenfis, quia fetiis his Vit: qo,

|

Sällarm.cz

IV. Olim, inquit Bellarminus, hoc feftum

|| &O

antecineralibus fe in conclave abdiderat, ap- April.

?" fimplex erat, quia homines fimpliciter fine

paruitei Chriftus cum Matre & Angelis, dixit-

i

larvis ac choreis moderate & chriítiane lzeta-

que: Quiatufprevifti vanitates mundi , am-

"

bantür; poít brevi evafit femiduplex, & fic

plexacrtucem & peenitentiam, quzrens fum-

tandem crevit, ut etiam duplex primze ciaíüis

inum & seteraum bonum his diebus, dum

evalerit, & cum octava celebretur.

inundani vacant gulze & luxurize, ideo ego te

Virg.1.5,

V. Olim Polyphemo Ulyffes titione arden-

JÉneid

defponfabo mihi, annulo

te unum, quem in fronte habebaàt, oculum ex-

que digitq igferto ad-

;S

tinxit; nunc Bacchus thyrfo fuo rationis lu-

qptavit in Íponiam.

men hoiminibus adimit

$. XII

3

;emporg Bacchana-

liorum.

AUTHORES.

ä

Sen,ep.94

VL Sapiente

r Seneca, magna pars fanifä—-

I. Nicolaus Lancizius opufc. 11.c.21. -

tis eft, inquit, hortatores infanize reli.uitfe.

Il: MatthiasFaber con

Hoc ut effe verum fcias, afpice, quanto aliter

Quinquag.

C.4. 5 k& 6.in Dominf,

:

ä

E?

unusquisquefibi, aliter popule vivat. Nemo

III. Henricus Engelgrav. in Parth. D

om'inica

oculis füis lautus eft, nec paucorum quidem,

&Fer.2.ac3.Quinquag. Item

& familiarium, fed apparatum vitiorum füo-

cis Evang. Dom: Quinquag.

N

:

rum pro modo turbz fpectantis expaudit. Ita-

IV. Thþmas Stapletonus text. 1. in Quinquägg

X

r

E

l-

H

7 CPEEDT, HC eportde

H

i

H

SMUS

$

l.

APTI

quis eoram hominibus Chrifïum confite

d

i

atäf,&

"QUOAD

fuo fanguine baptizetur?

'ESSENTIAM. |

Caremonim antecedentey baptifmum

l-

D:finitio.

l. Prima eft patriai feu fufzeptoris affiflen-

L

tia: quiideoadhibetur, ut partim fidejulforis,

partim pzedagogi (ünde S. Auguftinus fidei -

ft remedium, qu'ohomines anp'jeccato 0-

Doctorem appeiiat).partim Patris fpiritualis

Er

rizinali ac actaali liberantur, & felici-

munerefungatur.. UndeS. Au

guftiuus fic tà- S,Aug. fe,

1

tatis aeternze feu glorive haeredes effi-

1

X

- €iuntur. Quae definitio omni Ba

les Patrinosalloquitar: Vos ante omnia tam pottP'afc,

ptï-fmo-,

raulieres, quam viros, qui filiosin baptifmate

utexaminanti patebit, convenit.

fufcepiftis, moneo, ut cognofcatis vos fidejuf-

ivifio.

;

i

j

F'II. Dividitur inba

I)

fores apud Deurn extitifle pro'illis, quos vifi

ptitmmam FIuminis,

lani-

eftis de facro fontetufcipere , ideoque femper

3

pi; €? Sanguinis, Baptifimus Fluminis eft novae

eos admonere, utca!

t

itatem cuítodiant, jufti-

legis primum & maxime neceflarium Sacta-

tiam diligant, charitatem teneant. Anteom-

mentum , in ablutione corporis interiore & le-

nia fymbolum & orationem Dominicam vos

"

je Busbeck

gitima verborum pronunciatione, juxta Chri-

ipfi tenete, &illis,

:

T infuarel.

fCanïf, p.2.

qüqs ihfcepi&i-s d—e facro

ftiinflitutum, confiftens; uti P. Petrus Cani-

fonte, oftendite. :

i

S.UJ. e

fiusdefinivit. Baptifmus P/aminir eft votum,

^ V: Secunda eftnomiair

Emþq;'zäic; : quä fifg'niä-

"

! Bapt.

feu defiderium eificax baptifmi fluminis fufci-

fic

a

í

itur, baptizatum Deo nomen dare, &*C?Faf

pienti, cum perfecta contritione conjunctum.

logo militize ejus adfcribi debere.-

iï

De quoS. Ambrofiusinoratione de obitu Va-

! V. "Tertia eft infuflatio in faciem baptiz:

ndls

g:)

- Jentiniani Junioris fic loquitur: Audio, vos

tum utfignificetur, fathanam cum contemptu

dolere,quod non acceperit baptifmatis Sacra-

abilloejici; tum utindicetur, quod per bapti-

mentum; atqui hocetiamia votis habuit. An

n p

fmum Spiritus fanctus velut fpiracalum vitze,

l

non ergo habuit gratiam, quam defideravit?

illi infutfletur, & novus homo regeneretur.

]j

b

imo labuit, quia popofcit. Baptilmus faugui-

VI. Quarta eft formatio crucir in fronte €$

$

nis eft martyrium , feu effufio fanguinis pro

gecore: ut non erubefcat nomen Chrifti cru-

ua

S. Clem. Chrifto fufcepta; de quo S. Clemens fic lo-

cifixi, fed pot

:5. Apoft, quitur: . Qui martyrio habitus eft dignus, is

tur.

!

iqs amet, & intrgpide co;ïlfi'te.ag

I

.fon (e.7.

laetitiam in Domino percipiat,- quod tantam

VII.:.Qu

it;ta elt Ponedi&tio & impo]üiv falis : Orig. hi5

0a

coronam adeptus fit, & quod propter confei-

ut, quemadmodum Origenesloquitur, bapti- in Exech.

J

fionem ex hacvita exeat. Et íi Catechume-

zandus per falem typicum conditus iniquita-

il

nus fit, redeatad Deum lvetus; cruciàtus e-

tis foetore careat: velut promiílionis fuze me-

nim, quo propter Deum afficitur, eritei verior

moria afe corruptione peccati praefervet: vel

j $ nf 1

baptifmus; quia'is quidem experientia ipfa

ut veram fapientiam divinam accipiens , di-

Scfe:. Ij* .

mortuus commor;tur Chrifto, reliquivero my-

Ícretione in omnibus utatur. -

S. Cfpr;

fticareprzefentatione. Unde & S. Cyprianus,

" VIII. Sexta eft falive ad marer £9. aures ap-

Ü

ep. 7-

Je

nunquid, ait, poteft vis bapti(mi major aut

gpofitio: utvocem Deiaudire, &bonum odo-

Jj

rem pietatis aeternze guitare incipiat.

potior eífe, Aquam confeífio? quam paiïio? ut

Bb3

Care-

0!

-

198

Bibhotheca Mdnudlï& Comifmäïoriæ'

Cueremonig tomitates bapti[mum.

IV. Unus Deus, una fides; unüm bapti

Deus pater omnium.

ifma; Eph.4. V.4

Lhr.

IX. Septima eft renunciatrix fathana : :de

*

[ dtbtp^

S. Ambr. qua S. Ambrofius: Ingreffus es regeneratio-

V. In dieilla exibunt aquae v1

yze de ]ärïw Zach. 14

.'.

falemm: médium earum ad mare orientale, & v. 8

l.1. deini- nis facrarium, repete, quid interrogatus fis,

fti

tiand,c.2. recognofce , quid refponderis. Renuncia

medium earum ad mare noviffimum: in se-

diabolo, & operibus ejus, mundo, luxurize, &

ftate & hyeme efunt. -

VI. Haurietis aquas

de fontibus Salvatoris. Ifa.re. v.3

voluptatibus ejus: tenetur voxtua nonin tu-

gmulo mortuorum , fed in libro viventium.

VL Candidiores Nazarzei ejus nive, niti- Thre. 4-

Prafentibus Angelis locutus es: non eft fal-

diores lacte, rubicundiores ebore antiquo, fa- "3*

lere, non negare. -

phiro pqlchrioree

Neceffitas.

i

J

lvo Carn,

X. OGava elt

untZio baptizandi; de qua Ivo

VIIL. Nifiquisrenatus fueritex aqua & Spi- Jo.a.

;nä.

Carnotenfis, accepiftis, inquit, & oleum fan--

&um in pec&ore, ut vigeret in corde veftro fa-

ritu, non poteft intrcireinregnum Dei.

pientia: Accepiftis & inhumero veltro, ut in

IX. Quicrediderit, & baptizatus fuerit, fal- Marc. 16.

vuserit: qui vero non crediderit, condemna- v.1

exercitio bonorum operum indeficiens ferve-

bitur.

^

tur patientia ; neque aliquando noverit finiftra

veftra, quid faciat dextera veftra. Quia veroin

Utilitas.

X. Sanabunturaquae. Etomnis anima vi- Ezech.47.

humeris vigorconftat portandi oneris , hujus

partis unctione Chrifti Athletae dedicati eftis,

vens, quae fe

Á

^

rgit, q;uoþtlthue venerit torreng, v.9.

utíciatis, vosad certamen effe vocatos.

4

XI. Effun

dam fuper ;Vos,aquan'1 mundam, IB. 36.

$, Greg.-

XL Nonaeft trinaimmer[io vel perfufio: cu-

jus rationem reddens S. Gregorius, ait: Nos.

& mundabimini ab omnibus inquinamentis v. 23

$h.

veftris, & ab univerfis idolis veftris mundabo

| l desutt,

autem, quod tertio mergimus, triduanze fe-

pulturze Sacramenta figuificavimus: & dum

vos. Etdabo vobis cor novum, & Spiritum

tertioin

^

i

novüm ponam in medio veftri.

fans ab aquis educitur, xeihrre'x&iohtri-

. XII. Fons de dorho Domini egredietur, & Ioel. 3.

1

duani temporis exprimitür.

V. 19.

Carimonia

fubfequentes. bayti[mum.

irrigabit torrentem fpinarum..

- Xii. Decima eft untfio verticis chrifmate per-

XIIL. Baptizetur unusquisque veftrum in 48. a.

j $Oi

I^ honad

atia, qua fignificatur, baptizatum nunc vere

nomine Jefu Chrifü in remiffionem peccato- v« 38«

effe Chriftianum, id eft, chriimateunctum, &

rum veltrorum, & accip

x

ieüs donum Spiritus

Mpl

un&ionem invifibillem Spiritus fancti, per

fancti.

1

quam regalis facerdotii Chr

H

XIV. Non ex ope

ribus ju&itiæ; quae feci- ad Tit. 3.k

&tus eft, accepiffe.

1

yïi particeprsjkfa-

mus nos ,-fed fecundum mifericordiam fuam V* 5.

falvos n

o

E

XlIl. Undecima elt.

veflis albz oblatio: tum

s fecit per avacrum «regenergtioni»g?

ut lzetitia interna fignificetur; tum ut memi-

renovationis Spiritus fancti.

T

nerit baptizatus, fe nunc effe caudidatum re-

Dignitar.

.. XV. Videte, qualem charitatem

dedit no- I.[o.3.v.1

gni cceleftis, tamque puram deinceps retine-

re animam debere, quam pura haec veftis eft,

bis Pater, ut filii Dei nominemur, & fimus

Hinc ei

per baptifmum, juxtaillud S. Joannis: Quot- o p v.12;

& quam purus ipfe de fonte exiit.

So Amb T,

Ambrofius, accepifti, inquit, veftimenta can-

quot receperünt eum, dedit eis poteftatem fi-

/

l. füpra c.

dida, ut effet indicium, quod exueris involu-

lios Dei fieri.

IH

cra peccatorum, & indu

X

gäriïs)innqcentiæ caíta

velamina..

. XIV. Duodecim

a eft be;ei ardentummanu:

PATRIBUS.

Ed

Qualitar.

»

i SLQGfI

iraditio: ut doceatur baptizatus ,. fe fidem,

fpem & charitatem non corde duntaxat, fed

L

ptxfmus eft,

per quem primit

las Spiri- s. Dam :

| deNutiy,

etiam opere profiteri & exercere dobere, klinc

;

tus accipimus ; & principium alterijus 4. Sent. *

vitae, ut fit nobis regeneratio, &

S. Gregorius Nazianz. ait:. Lampades,; quas

;

ligillum, &

áccendes, illius luminis ge(tationum figaram

cuítodia, & illuminatio. -

irgines ani-

II.. Detrahe verbum ab aqua

,L quid ei:it,ni? S. Aug.

gerunt, cum qua fplendidze & v

fi aqua? , accedit verbum ad elementum, & hom. 8o.

m2e fp

lendidis fidei lampadibus C

*

fo obviam prodibimus.

[

thco fpog—

fit Sacramentum. . Unde ifta tanta virtus a-

quae, ut corpus tangat, & cor abluat, nifi fa-

e

Il

ciente verbo? non quia dicitur, fed quia cre-

A r

SCRIPTURA.

ditur; nam & in ipfo verbo aliud eft fonus

$ Ab

tranfiens, aliud eft virtus manens.

Qualitas.

.g.in Lut

Zach.

silla diuduitfo

ns pateris

domui Dävid j : &

- HI. Verus baptifmus conftat non tam a

blü— Idef;ï ;m

h lllt.

Ve -Ib.

IS-LI

tione corporis, quam fide cordis, ficut apofto- lib Sent,

habitatoribus Jerufalem, in ablutionem

rá

lica do&rina tradidit dicens: Fide mundans

yeccatoris & menfiruatee,

, ]

Matth.ult. .. IT Euntes ergo docete omnes gentes ba-

corda eorum. .Et alibi: Salvos facit bapti-

v' 36- .

fma, non carnis depofitio fordium, fed con-

V.q 19f

m

ptizantes eos in nomine Patris, & Filii, &

Spiritus (anéti.

L

ícientize bona interrogatio ad Deum.

ROm,o 6:

HIL Quicunque

baptizati fumus in Chrifto

1V. Unum novimus baptifma falutiferum, s,Bar1. de

quandoquidem una eft pro mundo mors , & S. Spir.

MI

Tefu, in morte 1pfius baptizati fumus, confe-

LM

pulti enim fumus cum illo per baptifmum in

una ex mortuis refurrectio, quarum figura eft ** !5

mortem.

i

3nn.D0m

bapj:ifmaæ

Neeef-

m

Titulus. XIV., k 'Bapti/huä

199

- Neceffitas.

N

$. Aur.

Tet, Petrus figuo cracis ii rape expreffo fon-

Z&Ch. l

V. Si baptiza

ta eít caro Chrifïi;'quæ fine

tem eduxit, qui adhue hodie poft annos plus

T

I. debapt. peccato erat, propter exempluin imitationis,

mille quingentos fluit.

quanto magis baptizanda eft caro mortis; pro-

1V. Cedualla Rex Britonum Romam profi- V. Bed..

pterevitandum judicium damnationis ?

cifcens defiderabat baptizari, & poft bapti-l.5.c.7.

Lt

VI.. Confugite ad'aquas iítas; fole enim

[hre "

funt, quze poffunt vim futuri ignis extinguere.

Ímum mundus ad coelos afcendere, quod u-

h3.

trumque obtinuit; nam Sabbatho Pafchze ba-

Adquas qui moratur accedere, conftat, in eo

ptizatus mox languore corti

adnucinfidelitatisidolum permanere,& abip-

carne folutus ad coclum abiit.

pitur,& pa,ulp poft

fo prohiberiad aquas properare, quse falutem

V. In Lufitsnia apud Ofem campum bapti-s. Greg.

joa45,

conferunt. Sive enim juftus, five fit injuftus,

fterium, duod ante vacaum erat, toties, & Tur.1 x.

baptifinus ei per omnia neceffariuseft; juíto

tamdiu aqua refertum inventum eft, quam-

e glor.

Marc, i

quidem, utadimpleatur in eo perfe&tio, & re-

Mart. C.24.

(b

diu baptizandi aderant; his deficientibus &

& 25.

generetur Deo: injulto vero, ut peccatorum,

ipfa difparuit. Sed & in Lycia provincia i

n Sophr. in

quze geffit, remiffio concedatur.

pago Cedebratis baptifterium erat, quod a fe prat. fpir,

VH. Baptifmus eft captivorum , & alieni

ipfo aqua implebafur in die Pafchae, & dura- 2*

Prechur,

eeris remiflio, peccati mors, animze regenera-

bat usque ad diem

.

tio, ami&us fplendens, chara&ter indeprehen-

n

vanefcebat.

P(-*I,l-tecä(.')ü;e.:-'.f tunc vero e-

fibilis, cceli iter, re

Utilitar.

i

gni coelefüs corilci/lia'tio, ad-

!X

optionis gratia.

- VI. Melitus Monachus in extremis con- S. Greg.

$

Utilitas.

füitutus, dixit, apparuiffe fibi jJuvenem literas!.4 dial.

S.Ambr.

VHI. Per aquam baptifmi tranfitus eft

xde

deferentem & dicentem: Aperi & lege. - 1l ^ 29

rrenis adcocleftia. [deo Pafcha tranfitus di-

lis vero apertis vidiffe omnes, qui ab É pifco-

citur: hictranfitus eft de peccatoad vitam, de

po baptizati fuerant, aureis literis fcriptos.

culpaadgratiam, deinquinamento ad fan&i-

Quapropter certum tenu

Ioel !l

ficationem. Qui perhancaquamtranfit, non

it, X-o'm'nes brev1 mo-

L

m

rituros, quod & factum.:

.a

moritur, fed exfürgit.

*

Vil. CumS. Czecilia fponfum fdum Vale-Surius 2f.

1X. Kccelibertatis ferenitate fr.uunftlr, qui

rianum ad Urbanum Pontificem mitteret ba- Nov.

m

om. ad

tenebantur pauloantecaptivi: & cives Eccle-

Neoph,

ptizandum, & ipfa ei affiftere non poffet, An-

' fie funt; qui fuerunt in peregrinationis errore:

gelus fub. juvenis fulgiditlimi fpecie ad£ttit,

&in juftitize forte verfantur,qui fueruntin pec-

qui ei libellum aureis literis fcriptum obtue-

aTt4

caticonfufione. Non enimfunttantum liberi;

n )u

lit, ia quo Rzec verbalegebantur: Unus Deus,

fed & fan&ti: non tantum fanc&ti, fed & jufti:

unafides, unum baptifma. ^Quo vifo adeo

nonfolumjutti, fed & filii : nec folum filii, fed &

recreatus eft Valerianus, ut infra

" ^ feredes: nectantum hzeredes, fed & Fratres

ï&o animo

martyrium fuftinuerit.

Chrifti; nectantum fratres Chriiti, (ed & co-

. VHE. Cum Rex Tartarorum Caffan

us de- D. Ant p.

: I,Jo:glV'll

hzredes: noníolum cohzeredes, fed & mem-

pofitam fibi Regis Armenize filiam morti ad- 2: hift. tic.

bra: non membra tantum, fed & templum,nec

. SO.I-V-H'

judicaffet, eo quod filio perquam deformi ge- ? ^* 9 9

tantum templum, fed & organum fpiritus. Vi-

nito fufpicionem adulterii creaffet , Regina

— des,quotfunt baptifmatis largitates? fed mul-

petiit, filium baptizare liceret, quo fa&to tam

tis videtur coeleftem gratiam tantum in pecca-

torumremiílione confiftere; nosaut

venuftus apparuit filius, ut Rex ipfé tanto

ent lhono-'g

miraculo commot

E

$

res computavimus decem.

erit.

üs üdgm catholicam fuf,ce-

J

Dixnitar.

S.Leof.r.

UX Agäofce, oC

IX. S. Mariade Ogniacö vidita puero, qui Pädag.

hriítiane, dignitatem tuam,

exorcifmo , & aliis precibus ad baptifmum Chritt-p.a

'E' S, Dm.

d.g Nativ.

& divinze confors fa&us naturze, noli in vete-

parabatur, fügientem doemonem, ac deinde

DA TET

54' Sent,

rem vilitatem degeneri converfíatione redire.

cum primum facris undis tin&us effet, Spi-

Memento, cujus capitis, & cujus corporis fis

ritum fan&tum vifibili fpecie in pueri animam

membrum. Reminifcere, quia eruditus de po-

in innumera beatarum me:

. $, hug.

teftate tenebrarum translatu

ingredientem.

';tium c--ororfza fub-

; hom, 9

3

sesin l?!ei lumen

& regnum.-

X. Conftantinus Imperator lepra infe&us, Bar. anno

DOIMS

cum fuafu Sacerdotum gentilium 3000. infan-3a4.

EXEMPLA.

ualitas.

á

tium adduci, eosque, ut illorum fanguine la-

85. Arübr.

vare fe poffet, occidi juíliffet, fequeriti no&e

$

1.2.in Luc,

I.:Chriftü's," Iteiï:e S.

Ambrofio, baptizatus eft,

a SS. Petro & Paulo apparentibus & collau-

non mundari volens,fed mundare aquas,

dantibus, quod matrum precibus motus a

. dert D

[A ll'lt.

ut ablutz? per carnem Chrifti, quze peccatum

caede abftinuiffet, juffus eft, S. Silveftrum in

: jj Sett

noncognovit, baptifmatis vim haberent.

monte Soracte latitantem acceríere; a quo

H

Aa; 9.

II.. Cum Philippus eunuchum catechizat-

inítru&us in fide, baptizatus & curatus eft.

fet, (imulqueadaquam in via perveniffent, ec-

*. 36 ;

XI. S. Catharinze, antequam baptizata fuit, Ribad, xs.

r]-

ce, inquiteunuchus, aqua, quis me prohibet

B. Virgo cum Filio apparuüit, cui cum Catha-Nov.

i

baptizari? & defcendit uter

queinaquam, &

rinam illa commendaret, avertit ille faciem

TL

baptizavit Philippus eunuchum.

$ SPit.

Saron. ad

fuam dicens, nimiam effe deformitatem. In-

Iil. Cum Proceffus & Martinianus milites

telligens ergo Catharina hoc ob defeCtum ba-

ann.Dom. cuftodientes S. Petrum in carcere Mamertino

ptifmi dici, feftinavit illum accipere, & pau-

3& t'o/IS' v

4

viderent ejus coeleftem vitam & dottrinam,

lo poft ipfe Chriftus iterum ei apparens, an-

;

ad ,Qhriitum converfifunt. Atcumaqua deef-

nulo eandem fibi defponíavit.

XII.

2900

j B-ibliotlzem Mlanualis Conciouatorie

Lit. lap.

XII. In Ciazzurana infüla gentili adole-

rebatante milites , magnaaque voce Deum ro-

$en

Ludov.

fcenti o&odecim annorum fe crebro vifen-

ho,þm

EFrois.

dum offerebat canis ingeus, horribilis rufus,

ggbat,ut martyriumfibi baptifimatis loco effet.

Mï"ho

Lang.

SIMILITUDINES.

4

3596.

'qui eum alloquebatur, & per montes in loca

abditiífima deducebat, detinens eum ibi bi-

Qualitas.

e

g/fer.

duo vel triduo, atque impellens, ut fe mani-

cut per primum-hominem 1

n þeccato & S. Aug. T

j Enet

I Si

morte nafcimur; ita per Chriftum in ju- de bapt.

G Ib'

bus fublatis adoraret, aliaque fcriptu indigna

faceret.

Videns itaque adolefcens, fe tan-

ftitia & vita seterna inbaptifmo renafcimur.

tas moleítias a capitali humani generis hofte

II. Sicut circumcitio non utile membrum $, Dam.

amputat corporis , fed fuperfluitatem inuti- l. 4. ort?te

perpeti, tandem perfugium habuit ad Eccle-

, €., 296

: | $n

fiam, doctrinam chriftianam audivit, & didi-

lem ; fic per baptifmum fan&um a peccato

Llu c'39'

cit, baptifi Sacramento Chrifto devinctus,

circumcidimur ; manifeftum autem , quod

peccatum fuperfluitas concupifcentize eft, &

ac de cotero nunquam a taitareo illo cane

* divexatus.

)

non necelfarie concupiícentia.

e

Ven.Beda XIII. Cum aliquando in Angliat

ribus an-

Ill. Sicut vox advenientis fpiritus, 1

d eft, S. Aug. T.

venti auditur quidem, non autem videtur ; 99. Vet« &

l4.hit |nis pluvia non cecidiffet, ideoque plurimifa-

nov.

me periiffent, ipfa; qua a S. Wilfrido Epifco-

fic & ratio baptifmi. Auditur, quod dicitur:

q. 590

Angl.c.13 po baptizati funt, die pluvia cecidit, totaque

tamen quomodo per Spiritum fit, non vide-

terra cum incolis refloruit.

Y

tur; auditur tamen, cum quid futurum eft,

* 4 a fiet,

Bredent l,

XIV. PropeDelphos Hollandize c

um pixeri

ab eo, qui verba infinuat, praedicatur: utfieri

coy L

7. coll.:

uidam baptizati czeremonias ex contemptu

credatur, quod auditur, non tamen ratio fa-.

l

!

e,

€. 49.

admittere nollent, gravi infirmitate tamdiu

&i reddatur.

. funt correpti, donec parentum precibus per«

IV. Sicutviribusignis intenfius aqua cale- S. Cyrill, .

Alex.1.2,

I

- motus Sacerdos eas adhibuit.

fa&ta non aliter, quam ignis urit, fic Spiritus S.

in Joan.,

XV. Abbas Pachomius ea no&e, qua illi

operatione aquze ad divinaim reformantur vir-

Paed.p.2.C

a fufcepto baptifmo prima fuit, mellitum ro-

tutem, qua baptizati corpus abftergunt.

- Utilitar.

'fo s- l.

rem fibi de coelo in dexteram manum deci-

dentem videre, & vocem hanc audire vifus

.. V. Sicutaqua füperne infufa ex omni

par- Boz. to.t«

tearcam abluebat, eamque non obruebat,

hn

eft: Aperi mentis tuze oculos, Pachomi, &

Éccl.zs.

agnofce in rore ifto accipere a Deo gratiae at-

fublevabat, ut qui in ea erant, illzefi ab undis

ignus.

fervarentur, impiis abforptis; eodem modo

gumgntum &p

]

baptifmi aquae fuperne infufze abluunt, & ad

.. Dignitas.

H

Ibid.p.t. € | XVI. Ludov

icus Galliarum

Rex nullibi ju-

colum evehunt, ne ab undis irze divinze vel |

L$.1. 9. cundius, quam Paffiaci agebat, quod ea in ur-

fcelerum quis obruatur..

VI. Sicut Naaman per aquas

Jordanis a le- 4.Reg,.5.

$0

be baptifmo ablutus effet, quo honore nullibi

Ut

majorem. fe aecepiffe dictabat.

.

pra mundatus eft, ejusque caro pura, quaíiY- Iee

Val

XVII. Cum Quintianus Sici

liae Prætor S

caro pueri effe&ta eft; ita per aquas baptifmi

lb?d.xi.s.

anima a peccati lepra mundatur, & puritati

Agathae diceret: Nonne pudet te nobili ge-

perfeGue reftitnitur.

nere natam, humilem & fervilem Chriftiano-

rum vitam agere? refponditilla: Multo prae-

VII. Sicut in tranfitu maris rubri hoftes a S. Greg.

t

fantior eft chriftiana humilitas & fervitus

tergo funt mortui , fed alia contra faciem in l-9- €P-39

eremo funt inventi; fic omnes, qui facro ba-

Regum opibus & fuperbia.

Baptifmus. F'aminis.

ptifmate tinguntur, eorunr peccata przeterita

Surius 4.

XVIII.. Cum S. Philzemon a Deo illumi-

laxantur, quia eis velut a tergo /Egyptii ho-

:

Bec.

ftes moriuntür: fed & in eremo alios hoftes

t

natus Chriftum confiteretur, & tyranaus illi

objiceret, quod baptizatus non effet, rogavit

invenimus, quia, dum in hac vita vivimus,

Ó

ille, ut aliquis e media turba ipfum baptiza-

priusquam ad promiílionis patriam pertin-

gamus, multze tentationes nos fatigant, &ad

ret; cum vero nemo id audiret , ipfe autem

Deumrogatet, ut Sacerdotem mitteret, Chri-

terram viventium tendentibus iter interclu-

a

ftus in nube defcendens eum baptizavit.

dere feftinant.

$

L

VIII. Sicut aqua t

erhperat zeftum, 1' adios Fab, COnG,

Bapti[mur Sanguinis

Surius 25.

XIX. Cum quinquaginta Ph

ilofophi a S.

folares excipit, & repraefentat ipfum folem ; 19.in feo

Nov.

Catharina converfi, Jamque in media civita-

ita baptifmus concupifcentize & vitiorum ar- ?^

nn.l

te cremandi baptifmum follicite expeterent,

dorem extinguit, charaderem & przeterea

ä

S. Catharina juffit eos fine follicitudine effe,

gratiam , velut fplendidiffimam Dei imagi-

eo quod mox proprio in fanguine effent ba-

nem homini imprimit.

en

Unde illi benedi&ione S. Virginis

IX. Sicut fcorpii aut ferpentes, qui ii fic- S, Cypr,

ptizandi.

W

accepta fignantes fe figno. fan&tze crucis in

co przevalent, in aquam przecipitati przevale- l«4-epz

Hl

ignem miffi, animas Deo reddiderunt, ita ta-

re non poffunt; fic & fpiritus nequam, qui

men, ut nec corpora, nec veftimenta, nec ca-

fcorpii ac ferpentes appellantur, permanere

ultra non poffuntin hominum corpore, in quo

pillus igne fuerit correptus.

L

h

b

&aiuso2, XX. Cum S. Gregoriusa

d martyrium du-

baptizato & fanctificato incipit Spiritus fan-

April.

ceretur, multi ad pedes ejus procidentes per

&us habitare.

(I

X. Sicut Chrifti crucifixi corpus tumula- Poliant.Ys

(0,

Chrifti nomen & fignum fanabantur ; inter

quos cum Glycerius Ágricola exclamaffet :

tum falutem mundo protulit; fic & noftrum eed.

5

V. ' lo

Magnus eft Deus Chriftianorum ; ideoque Im-

corpus per baptifma fepultum juft

;

et

bis ipfis produxit.

itiam no-

p

| pegatorisju(ï'u ad fupplicium duceretur , cur-

Ne

Qu

ituls XVI, — Baptifs.

20f

-,lVece ilaf.

fericordes , quoniam mifericordiam' confe-

Y

$. Chiyf.

XI. Sicutimpollibileerat per mare rubrum

quentur) adhibetur.

ho. 4.in

pertranfire, nifi miraculo via fuiffetfacta : fic

þum IJ&-

Matth.

a priore vita ad coelos afcendere fine media-

IV. Zerbi diviniauditio, aut privaia

í

plizatis converfatio : itaiterum S. Apollolusin-

tione baptifmi non poffumus.

dicat, dicens: Quomoedo autem audient fine

E

SHie.l4 —XII. Sicut cruenta infantium corpora fta-

tbgpt

inEzech. tim, utemittuntur ex utero, lavarifolent; ita

pradicante? Ergo fides ex auditu; auditus

€. 16,

autem per verbum Chritti.

& generatio fpiritualis lavacro indiget faluta-

Dim,

ri; nullus enim mundus a forde, nec fiunius

$. VIII.

4 tl

uidem diei fuerit vita ejus.

l6 :

S. Iren.

ASCETICA. -

XIII. Sicut de arido tritico maífa una fie-

I ^39- ri non poteft fine humore, neque unus panis:

I."T'ria funt precipue, quze ab Afceta de ba-

ita nec nos multi unum fieri in Chrifto Jefa

ptifmo notanda & fcienda funt. Primum

poteramus fine aqua, quae de coelo eft. Et

eft, ut [ciat differentiam inter hunc, & S. Joan-

g ï

. ficut arida terra, (i non percipit hamorem,

nis Baptiftze baptifinum. Quse quidemíeptu-

p K

nonfruciificat; fic & noslignum aridum nun-

OT 1

plexfuit. r. In forma. . 2. Inmeceffitate; quia

M

quam fru&ificaremus in vitam fine fuperna

baptilmus Joannis non erat necefíarius ad fa-

voluntarig pluvia.

lutem, ficut baptifmus Chrifti. 3. Inefficacia ;

- Jucunditar.

S. Hier,

XIV.«-Sicut

emiffus eft de arca corvus; &

quia baptifmus Joannis non remittebat pecca-

contr, Lu.

ta, nec conferebat gratiam, nec per fe diípo-

eifer,

non rediit,.columba vero etniffa ramum attu-

nebat adillam, ut baptifmus Chrifti. - 4. In ex-

lit; ita & in baptifmate Ecclefix , deterrimo

tenfione : quia

5,0"&5 1

alite expulfo, id eft, diabolo, pacem terrze no-

i

on extendebat fe baptifmus Jo-

Alexda,

annis ad parvulos, utpote peenitentize incapa-

n ]083.

. firze columba Spiritus S. nunciat.

ces. 5. [n ratione fignificationir: quia bapti-

fmus Joannis nonerat Sacramentum.' 6. In

$ w

MOTIVA .

duratione: quia illead annum duravittantum,

Pro baptifmate. vecipiendo.

non autem baptifmus Chrifti. 7. In repetitio-

ne: quia baptifmus Chrifti ob impreffionem

de (ign.

Joz"5. p Af

(^

effitar: quia , nifi quisrenatus fuerit ex

characteris repeti non poteft, uti tamen ba-

aqua & Spiritu fa

Edj

n&o, non poterit ip-

ptiinus S. Joannis poterat.

troirein regnum Dei.

II. Secundum eft, ut inftitutiogis caufas be-

l. Utilitas: cum per baptifmum vis ad

haereditatem coeleftem conferatur, atque a-

ne cognofcat,quze quidem quatuorplerumque

affignantur.. 1. Eft, utfpiritualishominum ge-

deo merito de illo illud Salomonis ufurpari

neratio primze animantium generationi re-

NCAA |

1Sap. Hj2 ..

poffit: Veneruntautem m

[

ihi omnia bona pa-

fpondeat, quze exaqua fatta eft juxta illud Ge- . *

v,16

V. II

riter cum illo.

nefis: Producantaquse reptile animze viven- Gen. x..

LJo3.vi ]IL Dignitas: qux enim major obvenire

tis, & volatilefuperterram. 3. Utcaufa effi- ** 29

poteftidignitas, quam a Deo in filium ado-

ciens gratize baptifmatis, fcilicet mors Chrifti,

ptari? Hinc merito D. Joannes dixit: Vide-

aptius reprzefentetur; ficut enim Chriftus

N7

te, qualem charitatem dedit nobis Deus

t

mortefuperata terrze commendatus, & tertia

lL9. eP'SQ

filii Dei nominemur, & fimus.

die finecarnis corruptione refufcitatus eft; ita

IV. ,

cundita: :* i enim jucundiffimum eft

vitze corporalis ufum accepiffe, quantum cen-

quibaptizatur,aquze immergitur, indequerur-

fum mox emergitur fine lzefione; utíciat, fe

feri debet gaudium & voluptas, fiad vitam aze-

Chrifto confepuitum, ejusque temporali mor-

ternam omni bonorum

te ab seterna morte ereptum effe. 3. Utprinci-

renaícatur?

gene;fe afüluentem guis

j

palis effectus, fcilicet ablutio a peccatis,aptiug

g.wþ

repraefentetur. 4. Utbaptifmus tanto facilius

adminiftraripoffit, cum aqua elementaris fa-

MEDIA.

cillimo negotio haberi poflit.

b

Pro baptifmo rite recipimdo.

III. Tertium eft;ut bene cognofcat officium

r ab, conf

I.P

raceptorum naturalium ob[ervatio : facienti

hominis baptizati , atque ad illudimplendum

; 10-ïn feffo

enim, quodeltinfe, non denegatDeus

juvet: quod quidem officium breviter indica-

'e$, r

gratiam baptifmi; id quod multis ha&enus

vit S. Auguftinus, dum dixit: San&o baptifmo $. Aug,

i

exemplis comprobatum eft.

confona fit vita chriftiana, ne cuiquam homi- € ?6 de

ln

Il Sería €9 confians hujus gratie petitio : cum

A.

enim hzec gratia fit donum & datum aliquod

ni, fi utrumlibet defuerit, vita promittatur ae- ?

P

e

terna. Quienim dixit: nifi quisrenatus fue-

T1)7

ex praecipuis, quze Deus conferrepoteft, me-

rit ex aqua & Spiritu fancto, non intrabitin:

rito illud defurfum defcendere

, atque adeo a

regnum coelorum ; ipfe etiam dixit: Nifia-

3.[ M'CP'

Deo peti debere dicitur.

ll

bundaverit juftitia veftra fuper Scribarum &

II Conflanr in mifericordig operibus exercita-

Pharifzeorum, non intrabitisin regnum coelo- .

0

Rom.9. ?io: nam, utbeneS. Paulus dixit, Moyli dicit

rum. Clariusvero S. Ambrofius id ipfum in- S Amhr.

V. 16.

. (Deus) miferebor, cujus miferebor: & miferi-

dicavit dicens: Quando Levita te interroga-l t- de

nn

cordiam praeftabo, cujus miferebor; ||taque

vit: Abrenuncias diabolo, & operibus ejus2 ?** *2 |

non volentis, neque currentis, fed miferentis

quid refpondiíti? Abrenuncio. Abrenuncias

*F;!ïa t th 50

eftDei. Merito ergo ad hanc mifericordiam

faeculo, & voluptatibusejus? quidrefpondi-

j^

y. 7.

promerendam ,. mifericordia velut efficacilfi-

fti? Abrenuncio. Memor efto fermonis tui,

mum medium (juxtaillud Chrifti: Beati mi-

& nunquam tibi excidat tuze feries cautionis ;

-R..P. Lohn. Bibl, Man. Tom. [.

Cc

fi

:

4902

Bibhiotheca AMamiafts : Concionatorug

)

3

ii chiïographüm homini dederis, teneris ad- -

vus, qui crefcitin luviummagnum , id eft, ex

í

itri&us, & reluCtantem te foenerator adftrin-

modicis initiis magna increrüenta (umpferit.

git: fi recufas, vadit ad judicem, atque illic

2. Quod fons ifte aícendebat a terra, irrigans Gen.z.v-.ä

tua cautione convinceris. Hoc beneconfide-

univerfíam fuperficiem terrae, id eft, ab huma-

Vi&er U. rans Muritta Diacon. Elpidophor, quem de

nitate Chrifti exortus fit, & per totum mun-

dum propagatus. 3. Quod fitfons patens, idl, r.

ticenf. l3. fonte a fe fufceptum, a fide defeciffe ad verte-

eít, omnibusacceffus ad baptifmum pateat, fi

[

de perfec. rat. oftenfa vefte alba, quam in baptifmo ac-

b ceperat, fic allocutus elt: Hec funt lintea-

manda:a fervare velint. 4. Quod fit fons a- I(58, v.xk

quarum, cujus non deficientaquze; quia hoc

mina, Elpidophore, minifter erroris, quae te

Sacramentum usque ad finem mundi durabit.

accufabunt, dum majeftas venerit judicantis :

quas cuftodivit diligentia mea ad teftimonium

5. Quod fit fons aquze falientis in vitam ?2eter- Jo.4.v.t4.

tuze perditionis, ad demergendum tein abyffo

nam; eoquod jus ad illam tribuat. .6. Quod

maculatum cin-

fit fons Salvatoris, juxtaillud lfaize : Haurie- If. 12. v.3.

putei fülphurantis. Hzecteim

xerant de fonte furgentem.

Hec te acrius

tisaquas de fontibusSalvatoris; eoquod Chri-

perfequentur, cum flammantem- gehennam

ftus illum inftituerit. Ut merito quivis dicat

cum Davide: Quemadmodum. detiderat cer-

coeperis poffidere,quia induifti maledictionem

foeth

ficut veftimentum , fcindens atque amittens

vus ad fontes aquarum , ita defiderat anima

"

".

M

iecorf:

veri baptifmatis & fidei Sacramentum.. Quid

1nea ad te &c.

Aug de

- facies mifer, cum fervi Patrisfamilias ad coe-

lil. Exoccafionethe

matis: Érat autem jei-

Qm

rofolymis probatica pi[cina ; poteft baptifimus

?

3

li

nam congregarintinvitatos? Dicettibi Rex:

5&m

Quomodo huc intrafti nonhabens veítem nu-

huic pifcinze probaticze comparari. 1. Quia fi-J 0.5. V.

$

s Drer

cuthaec pifcina vocabatur ovilis, eoquod oves

—

EC

ptialem? non video veftem, quam tibi dedi,

immolandze ibilavarentur; ita & in baptifmo

——

perdidifti militie chlamydem, quam aqua

p

iundavi, & purpura mei fanguinis decoravi.

homines Deo per mortificationem facrifican-

Chara&erem non video Trinitatis, ligate er-

diabluuntur. 2. Quiaficutinilla erant quin-

que porticus; ita in baptifmo quinque Chrifti

go eum pedibus & manibus , qui fe feparavit

Afratribus Catholicis , in tenebras projicite.

vulnera, per quae ad baptifmum acceffus da-

. Hocipfumalia fimilitudine declarans S. Chr

y-

tur. 3. Quia ficutinilla pifcina jacebat multi-

foftomus, ait: Arbores, quze infitae funt, &

tudolanguentium, coecorum, claudorum, a-

& Ánf

ridorum; ita per baptifmum curantur coeci, id

l4 d

czeteram habuerunt diligentiam agricolarum

fini|

adhibitam, fi nullam referant laboris viciffi-

eíl, ignorantia fidei laborantes: claudi,id eft,

tudinem, radicitus evulíze igni tradentur; ta-

Deo & mundo fervire volentes: aridi, id eft,

charitate Dei & proximi carentes: languidi,

le quid ia caufa contingit baptifmatis. Cum

id eft, ab inordinatis affe&tibus debilitati. 4.

Chriftus nos inftituerit, & irrigatione fpiri-

tuali potiti fuerimus, fi deinde fructum nul-

Quia Angelus Domini, id eft, Sacerdos movet,

um afferamus, ignis nos exfpe&tabit gehen-

ideft, applicathancaquam, & ficinfirmitatem

Tyolà

tollit. Addatur vero, quodinhoc preeftantior

(einim,

n2e, & flamma inextinguibilis. .

fit hzec pifcina, quod non oporteat certa tem-

$i Dos

$

pora exfpectare, nec queri cumlanguido illo:

Hominem non habeo, ut mittat m

CONCEPTUS PR/EDICA

.

ILES.-

nam &c.

e in pifci-

-

xoccafionethematis: Effundam fuper vor

.. V.. Ex occafione them

atis;: Baþtïzäbantur Matth.g..

Ez&ch.gö. " E

'0 25. *

ab «o in ;Jordane , confitentes peccata fua ; poteft v. 6.

aquam mundam , €$ mundabimini ab omni-

bur inquinamentis veftris; poffunt explicari ef-

baptifmus Jordani fluvio comparari. 1. Quia.

fe&tus baptifmi per aquze fimilitudinem. . Et

ficut Jordanes idem figuificat, acfluvius judi-

cii, & regionem Judzeorum fidelium a regione.

S Anfel

1. quidem oftendi , quod, ficut olim in prima

infidelium dividebat; ita perbaptifmum Chri-

de (inil

mundi creatione Spiritus Domini ferebatur,

*5

feu , utalii interpretantur , incubabat füper a-

ftiani ab infidelibusdifcernuntur. 9». Sicutin

Jordane curabaturlepra Naaman; ita & in ba-

quas, & fic varia viventia produxit, ita & Spi-

ptifmo lepra peccati. 3. Quia ficut Jordanes

ritus fan&us aquam baptilmalem & ipfum ba-

ptifmum fua virtute foecuhdarit, ut prae(tan-

filiis Ifrael fe aperuit, & ficcum iter praebuit ;

tiffimum animalium genus, fcilicet homo re-

ita & per baptifrmum aditus ad terram pro-

miffionis, ideft, vitam eeternam patet. 4. Quia

generatus prodiret. 2. Quod ficutaqua mun-

dat a fordibus, ita baptifmus a peccatis. 3

ficut Chriftus Jordanis aquas fuo conta&u

Quod ficut aqua extinquit ignem , ita bapti-

fan&ificavit, ita & baptifmo vim fuam ac effi-

fmus liberet a flammis inferni & purgatorii ;

caciam fua inftitutione tribuit. 5. Quia ficut,

dum Chriftus in Jordanelotus eít, coeli aperti

imo & concupifcentize flammas mitiget. — 4.

Quod ficut aqua eft fumme neceffaria ad vi-

funt, & Spiritusfan&us in fpeciecolumbze de-

|

Ecc! 29.

tam juxta illud Ecclefiaftici : - Initium vitae

fcendit; ita & per baptifmum referatur coe-

lum, ac Spiritus fan&us defcendit. facit-

V. 5

hominis. aqua & panis ; ita & baptifmus ad vi-

tam fpiritualem non minus neceffarius fit.

que, ut de baptizato vere dicat Pater zeter-

F

Zachu l;'

]. Ex occafione thematis : n iíla die erit

pus: Hic eft filius meus dile&us, in quo mi- Matth.g.

V.T

hi complacui.

.

y.17.

fons patens domui David, €$ habitatoribus .Jeru-

X.

[

(alem in ablutionem peccatorum ; poteft huic fon-

l

ti baptifimus comparari, & alize etiam fen-

AUTHORES.

tentize de variis fontibus in S. Scriptura pro-

I. Jacobus Marchantius in Cand'elabroþmy-

Ítico trac&t. 2.

latz; ei applicari: nimirum . 1. Quod fit par-

nl2 Pe-

- fitulus XVII '.:;Beatz'tzzda. !

205

. i. Petrus Canifius to. 3. c.2.

lV. Matthias Faber p. 2.

cone. a mDom 3.

li. Antonius Dauroltius in Catechifmo Adv.

& conc. 6. Domin. 4.

3

Gen.z.vä :

hiftoriali p. 3. c. 5.

. V. Jofephus LangiusinPolyanthzea. V.eod.

Lt

EE

t

ls

TITULUS - XFII.

.

BEAT

ITUDO.

30-4.V.I4, 1'

$

I.

fum, täntum gaudium quisque habeat de bo-

I.t5, N

QUOAD ESSENTIAM.

no fingulorum, quantum de fuo; quoniam

bonum, quod non habet in feipfo, poflidet in

quïnitio.

altero. Conftat ergo, quod-finguli tot gau-

I.

dia habent, quot focios.

Et fingula gaudia

Boeth.l.3.

tanta funt fingulis, quantum proprium fingu-

6':- ftatus omnium bonorum aggregaf:io-

lorum. Cum autem quisque plus amet Deum,

de conf.5,

; ne perfe&us, juxta Boethium. [uxta

Aug de

l

quam feipfum, & omnes alios fecum,plus gau-

Spir. &

S. Auguftinum vero ille beatus eit, qui

det de Deifelicitate, quam de füua & omnium

:

lit,

omnia, quae vult, habet; nec aiiquid vult,

aliorum fecum. Si ergo cor uniuscujusque vix

S.Betn.

quod non decet.

Juxta S. Bernardum au-

[0.5,'»'.) |

ap.Drex.

capit füuum gaudium, quomodo capiet tot &

l. 2. cal.

tem beatitudo eft, ubi nihil (it, .

QLïQd- noliïsl:

tantagaudia? ideodicitur j Intraingaudium

quod velis.

Domini tui: non intret gaudium Domini tui

€1o. $1. & ubi totum fit;

Jivifio.

4

| II Dividitarin

inte, quia capi non poffet.

fabftantialem & accidenta-

. VII. Laudare Deum fine faftidio, fine fine, Pf.33. v.5.

lem. lllainvifionebeatifica, hzecin gaudiis

ficutfcriptumeft: Beati, qui habitantin domo

&aGibus a dicta vifione diftinctis confittit. Di-

tua, Domine; in fzecula fzecu

E

-l.-orum- laudabunt

vidi etiam potelt in beatitudinem corporis, &

,ige.

ï

$. Anfel animze; quarum illa juxta D. Anfelmum pul-

$. IL.

l.4.S.de chritudinem,

agilitatem, fortitudinem, liber-

fimil,

EX S. SCRIPTURA.

tatem, fanitatem, voluptatem, & longsxvita-

tem involvit: h2ec vero fapientiam , amici-

Qualitar.

tiam, concordiam, honorem,

poteftatem, fuai-

I. ( um Moyfes dixiffetad Dominum: Often- Exod. 35.

'vi-ktatem, gaudium continet.

— de mihi gloriam tuam; refpondit Do- Y- 19

Zius.

minus: Oftendam tibi omne bonum.

Hugo l. 4.

. III. Potiores funt, juxta Hugonem, fequen-

de anim, t

ll. Satiabor, cum apparuerit gloria tua. — Pf21.:6.-

es. Jiwere vita fine fine, fine moleftia, fine di-

IIl Non efurient, neque (itient, & non per-

- 11:49. V.ro

V.d$.

minutione, fine omni adverfitate,

Vita eo-

cutieteos aeftus & fol, quia miferator eoru

m:.

rum, vilio & cognitio beatze Trinitatis, ficut

reget eos, & ad fontes aquarum potabit eos.

Dominusait: Hzec eft vita seterna, ut cogno-

. IV. Olfrael, quam magna eft domus Dei, Baruch. 3-

fcant teDeum verum, &

quem mififti Jefum

& quam ingens locus poffeffionis ejus. -

V.234.

Chriftum. *

: 9

V. Tunc juíti ful

Matth, 13.

Matth.s'

&u Patris eorum.

gebunt,'ücutfol in confpe-

V. 43.

A

AV. Saypere, fcilicet confilia atque judicia

*«

Dei, quz funt abyffus multa, idem caufas &

VL Non funt condignz paffiones hujusmem g,

origines rerum omnium. De qua fapientia

temporis ad futuram

S. Anfel l. fic clariuslo

glo;*ia-t.nx, quae r'evelgbi- V. IO.

de

quitur S. Anfelmus: Sapientiam

tur in nobis.

€. $9.

" quam omnes in hac vita noninutiliter amant,

VII. Oculus non vidit, nec aurisaudiirit, POw.k

tanta infutura vitaboniserit, uteorum, quse

necin cor hominis aícendit, quze praepara-v.9.

fcire voluerint, nihilfit, quodignorent. Bo-

vit Deus iis, qui diligunt eum.

nus enim perfeda, quze Deus ett, fapientiare-

VIIHI. Chari(fimi, nunc filii Dei fumus, & 1.]o.3. v.3

plebitur, eamquea facie ad faciem intuebitur.

Quam dum ita perfpexerit, creaturze totius

nondum apparuit, quid erimus: fcimus, quo-

niam, cumapparuerit, fimiles ei erimu

j

$A qudo

naturae videbit, quxe in Deo meliu$, quamin

niam videbimus eum, ficuti eft.

*

feipfa confitlit. ^ Tunc etenim juíti omnia

IX. Nox ultra non erit, & non egebunt 111,- Apoc, 2I«

fcient, quae Deus fecit fcienda, tam ea, quae

mine lucernze , neque lumine folis, quoniam V. 5-

praterita, quam ea, quze poftmodum funtfu-

Dominus Deus illuminabit illos, &

tura.

Ibi a fingulis omnes, ibi ab omnibus

bunt in fzecula fzeculorum.

regna-

^

finguli cognofcentur, nec quemquam omnino

X. Ecce tabernaculum Dei cum homini- Ibid.c.2r,

latebit, qua patria, qua gente, qua ftirpe quis

bus, & habitabit cumeis. Etipfi populus ejus v.3-

editus fuerit, vel q

*

i

erunt, &ipfe Deus cumeis erit eorum Deus.

ret

uid letiam Xin vita fua fece-

Et abfterget omnem lacrymam ab oculis eo-

Mathd

V. 4mare Deum incomparabiliter , quia

rum, & mors ultra non erit, nequelu&us, ne-

u

fciunt, unde, ad quid eos provexerit, amare

que clamor, neque dolor eritultra, quia pri-

item fingulos, ficat feipfos.

ma abierunt, & dixit,

qui fedqeþat in throno;

Vl. Gaudere de Deo ineffabiliter:

: gaude-

Eccenova facio omnia.

]

re de tanta fua beatitudine.

Et quià unus-

XI. Oftendit mihi civitatem fan&am]eru

fa- Apocx.ztxf

quisque unumquemque diligit tanquam feip-

lem defcendentem de coelo a Deo, habentem v. 1o.

K. P. Lohn. Bibl. lMan. Toi. I.

Cc2a

clari-

. Bibliothec -Manualis. Concionatorie

204.

VilI. Effugit omnem fermonem, excedit s. Aug.

TA

elaritatem Dei;, & lumen ejus fimile lapidi

Y dt

pretiofo: & platea civitatis aurum mundum,

omnem humanum fenfum decus illud atqueap.Drex,

ve

tanquam vitrum pellucidum. Non intrabit in

majeftas. Quod Deus przeparavit diligenti-* '- cell,

Duo

bus fe, fide non capitur, fpe non attingitur,

eam aliquid coinquinatum, aut abominatio-

nem faciens, aut

-

mendacium; nifi qui feripti

charitate non apprehenditur, defideria & vo:

funt in libro vite.

ta transgteditur.

Acquiri poteft, aeftimari

]dem u

Matth, 5.

non potelt.

P

Va

V. 12.

XII. Gaudete& exultate,quoniam merces

.]X. Sit

a

inta facis nobisin carcere, quid a- 1d, Sel.

veftra copiofa eft in coelis.

Utilitar.

gesin palatio ? fi tanta folatia in hac dielacry- € 21

Pf. 16.

XIII. Satiabor, cum apparuerit gloria tua.

qmarum, quanta conferes in die nuptiarum ?

V. I5.

2

nam ex his minimis tua magna, & ex his vifi-

ucunditas.

^

Pf. 30.

XIVQ Quam m

agna multitudo dulcedinis

bilibus tua invifibilia comprehendimus.

V. 20.

tu:ze, Domine, quam abfcondifti timentibus te.

X. De Rege autem, qui horum agminumS. Aug.

medius refidet, dicere vox nullafufficit. Ultra fer-37-de

it65.v.iz . XV. Ecceegocreo coclos novos, & terram

&nCte

novam, &non erunt in memoria priora, &

omnem enim Santtorum gloriam eft, ipfius

afcenduntfuper cor, fedgaudebitis & exulta-

inzeftimabilem adipifci confpe&um, & fplen-

dore Majeftatis ejus irridiari. Si enim quotidie

idacus

bitis in fempiternum in his, quae creo.

ao

Pf.35. v.9.

XVI. Inebriabuntur ab ubertate domus

oporteret nos tormenta perferre, fiipfam ge-

31.Lit

tuz, torrente voluptatis tuze potabis eos,

hennam parvotemporetolerare, ut Chriftum

quoniam apud te eft fons vitze, & in lumine

videre poffemus in gloria venientem, & San-

À

&orum ejus numero fociari, non erat dignum

tuo videbimus lumen.

Joan. x6.

XVIL. Iterum autem videbo vos, & gau-

patiomne, quod moleftum eft, ut tantze glorize

v.29,

debit cor veítrum, &

x

bonitatisque participes haberemur.

tollet a vobis.

.gaudium 4veitrum nemo

XI. Frater chariffime, regnum coel

orumS.Anfelm,

clamat Deus fe habere venale. Quod quidem n ep.2-ad

Tugon.

$. III.

regnum coelorum tale eft;ut ejus beatitudinem

Vr

& gloriam necoculus mortalis hominis poffit

ic f&

EX SS. PATRIBUS ET DOCTORIBUS.

lu

videre, nec auris audire , nec cor cogitare.

$. Aug.l. L. "T anta eft pulchritudo juftitize , tanta eft

o

"Ut tamen aliquo modo poffis illud cogitare,

de moribo

jucun

ditaslucis zetern2e, hoc eft,incom-

quisquis ibi regnare meruerit, quidquid ipfe

volet, hoc erit in coelo & in terra: quidquid

mutabilis fapientize, ut, etiamfiin ea non lice-

retamplius, quamunius diei mora permane-

veronolet, non eritincoelo & interra. Tanta

re, propter hocfolum innumerabiles anni hu-

enim erit dilectio in Deum & eos , qui ibi e-

runt, &interfeipfos invicem, ut omnes fe in-

jusvitze pleni deliciis & circumfluentia bono-

rum temporalium re&e meritoque contem-

vicem diligant ficut fe ipfos, fed plus ament

nerentur, .

omnes Deum, quamfeipfos. Etpropter hoc

1deml.25.

1I. IbiDeuseritomnia inomnibus, ipfe fi-

nullus ibi volet, nifi quod vult Deus, & quod

& Gre

de civ.

volet unus, hoc volent omnes , & quod unus

ln ho

nis erit defideriorum noftrorum, qui fine fine

videbitur, fine faftidio amabitur, fine fatiga-

velomnes, hoc ipfum volet Deus.

Quapro-

. tione laudabitur.

í

pter quidquid volet unusquisque, hoc erit &

1d.1.5 de

de feipfo, & de omnibus aliis, & detota crea-

IIL. Facilius poffumus dicere, quidibinon

fymbol. fit, quam quidibifit. Noneftibi mors, non eft

tura, & deipfoDeo. Etfic fingulierunt perfe-

Tett p

- ibilu&us, noneftibilaffitudo, non eftinfirmi-

&i Reges, quia, quod finguli volent, hocerit,

Lyr In2

tas, non eft fames, nulla fitis,nullus zeftus,nul-

& omnes fimul cum Deo unus Rex, & quafi

pop,

l, —

4

la corruptio, nulla indigentia, nulla triftitia.

unus homo , quia omnes unum volent, &

Id.fup.Jo.

]V. Non erit aliqua invidia difparis clarita-

uod omnes volent, erit.

XII. Qualis fit haecgloria futura, & quibus S. Aug.

tis, quoniam regnabit in oranibus unitas cla-

4

divitiis floreat, quantoque fplendore praeful-

ferm.r. de

ritatis.

verb.Ap.

$. Aug.

V. Hoereditas Chrifti, qua cohzeredes fu-

geat, laudare poffumus, explicare non poffu-

fap.pf. 49- mus, non minuitur copia poffefforum, nec fit

mus.

Quare? quialegimus: ANec oculus vi-

dit, nec aurir audivit , mec in cor hominis de[cen-

anguftior numerofitate cohzeredum, fed tanta

eft.multis, quanta

aucis: tanta fingulis ,

dit, qug prayaravit Deus diligentibur fe.

quanta omnibus.

1

antum emit vidua duo-

XIII. Quantum eft illudregnum! hic defi-s, nern. f

t

cit fenfus,imaginatio,ratio,intelligentia ; eft e-in Dom.s.

bus minatis, quantum emit Petrus relinquens

j Cy

retia, quantum emit Zachzeus dando dimi-

nim magnum longitudine zeternitatis intermi- PottEpip.

dium patrimouium. Regnum Dei tantum va-

nabilis, latitudine capacitatis incoarétabilis, **

Matth

celfitudinefublimitatis incomprehenfibilis.

let, quantum habueris.

S.Fulg.

Vl. Quam fpeciofa

debet effe coeleftis Je-

XIV. Tanta eftmagnitudo coelorum, quod, t4. to. r. f.

apud 53t. rnfalem, fi ficfulget Roma terreftris? fiin hoc

fi de novo crearet Deus hujus magnitudinis 51.2.2. c.3

to. 1

fzeculo datur tanti honoris dignitas diligenti-

tot terrarum orbes, quot grana arence maris,

adhuc non impleretur empyreum coelum.

bus vanitatem, qualis przeftabitur Sanctis di-

lieentibus veritatem ?

XV. Civitasifta eftin menfüra valde fpatio- s. pern,

S. Bern. l.

VIL. Merces San&orum tam magna eft,

fa,unde dicitBernardus,quod ad literam quili- sp.Manfi

$ h

betSanctusincoelo empyreo habebitlocum fi- t ro.difa,

;

de CWG'*-quod non poteft menfurari: tam copiofa,

iocl,s'

quod non poteft finiri: tam pretiofa, quod

bi affignatum proprium, & fpecialem magis?: "- 3*

non poteft seftimari.

fpatiofum, quam fitab oriente ad occidentem.

XVI.

E

cütilus XPH. C Boastitudo: —

205

)

Àn.

Diteg

S.Aug. fe.. XVI. Nontibifitangufta domus ejus, pari-

ftidiumtimes, ub nec faftidiuin erit, nec fa-

D ml.o

38. de

et

L]

ter ab omnibus, totum a fingulis poffidetur re-

mes. Quiddicam, neíc

gnum Dei, crefcente poffefforum numero non

kia. Sed Dgus habgt,

X

Dom.c. 17

quod exhibeat.

1

minuitur, quia non dividitur, unicuiqueinte-

XXIV. O vita vitalis, vi

tà fempitärna, & Idem in

.grum eft, quod concorditerhabetur a multis.

fempiternebeata. Übigaudium fine moerore,

anual,

IYdemin

. XVII. Cum finthzecomnia valde delectabi-

requies fine labore,dignitas fine tremore, opes

l SBL

an.c34.lia, qu»e bonis, pariterque malis communia

fineamiffione, fanitas fine languore, abundan-

4l,

tradidifti, qualiafutura funtilla, quze folis bo-

tia fine defeCtione, vita fine morte, perpetuitas

nisreconditti? fitaminnumera & varia tua do-

fine corruptione, beatitudo fine calamitate.

na;quaze nuncamicis paritertribuis & inimicis;

.XXV. Quia vidifti me, credidifti: beati,qui Eufeb. E-

quam magna & innumerabilia, quam dulcia

non viderunt, & crediderunt. Si beatitudo eft myff.h xo.

& delettabilia,qusefolis tuis es largiturus ami-

lup,

credere, quod annunciatur, quanto ma

jorig dePach

)

: '37-dt

cis? fi tanta folatia in hac dielacrymarum,

beatitudinis erit videre, quod creditur?

uj

quanta conferes in dienuptiarum ? fitanta de-

XXVI. Recordemur, quam jucunda fitIdemh. g.

le&abilia continet carcer,

quanta quaefo con-

quies, quam dele&abilis repaufatio poft depo-

Didacus

tinet patria?

fitam alicujus graviffimi oneris fafcem? Quam

«

XVIII. Inhoc przecipue reghumDei eft mi-

dulcefitpoítlonzam navigationem & pericu-

Steliain C ra

bile; nam quando quis in extera proficiíci-

zr. Lüe:

laadoptatam terram atque ad portum defide- -

tar,dicitur abiiffe inFranciz,vel in aliud quod-

rabilem perveniffe. Atque ex hiscolligamus

vis, nontamen reGte diceretur, venifferegnum

& cognofcamus, quam jucundum erit, comite

Franciz inilum: Verum cum regnum Dei

bona conícientia, ad vera & folida gaudia, at-

priusinhominem, quam homoin illud ingre-

que ad Angelorum tranfire confortia, & adil-

diatur, optime dicitur, adnos veniffe regnum

lam vitam confcendere, übi nulli erunt labo-

ïwänfeln'),

Dei, tunc enimregnat inhomine, cum homo

DA

zes, nulla damna, nullaincommoda, & (quod

Woti

S.Bonar.

fufcipitillud perfidem & charitatem.

fupra omne bonum eft) nulla peccata, fed2e-

inc 16.

XIX. Alii violenter rapiunt, alii mercantur,

terna innocentia, inviolata juítitia, inconcuffa

ut.

alii furantur, aliicompelluntur, lllirapiunt,

fecuritas, atque fempiterna felicitas.

j

quirelinquuntomnia, & fequuntur Chriftum ;

AXVII. Sidile&usin myrrha, multo magis S. Bern,

mercantur, quidant temporalia, & accipiuut

in botrifuavitate. Quid faciet in praefentia,

seterna; furantur, qui bona ozcultefaciuut, &

laudem humanam vitantes folo divino tefti-

qui folum in memoria dele&tat? íi fpes tam

dulcis eft, quanto res dulcior erit?

monio funt contenti ; compelluntur intrare

XXVIII. Haec eft plena beatitudo, & tota S. Aug.

pauperes, quos hicignis paupertatis, Deo di-

glorificatio hominis , videre faciem Dei fui ; t9-9. folil,

fpenfante, probat, ne in futuro ignis judicii

videre eum, qui fecit ccelum & terram, videre ^3€

-flamnabiïi-ter pre

mat.-

eum, qui feciteum, qui falvaviteum, qui glo-

D

rificaviteum, videbit eum cognoícendo, ama-

&. Greg.

ro'mit-

XX. Si confiderentur, quae nobis p

bit diligendo, laudabit poífidendo.

inhom./ tunturin coelis, vilefcunt omnia , quae haben-

XXIX. lIbianima valde delectabiturin cön? S. Thom.

tur interris. Terrena namque fubftantia fu-

. pern2e felicitati com

tinua vifione delecabilis vultus Dei, de qua 9Pufc.63.

:

parata pond'us eft, non

dicitgloffa fuper Pfalmum , quod vifionenihil * *

fubfidium.

dele&tabilius, quia femper antabunt, quem

"Tert, ap.

XXI. O beati fervi Chrifti! O Chriftiani!

femper videbunt; In ea tanta eft deleétatio,

yr.ina-

popht,

membra veftraligata funt vinculis, fed fpiritus

quod, tefte Auguftino, fi poffent mali, mallent

.ign.

vefter eftliberrimus: Jacentcorpora in carce-

efTein poenis, & Deum videre, quam effe ex-

ribus, inequuleis, intenebris, fed mentes ve-

tra poenas & Deum non videre, illa enim fa-

ftrasnil poteft perturbare. Hoctantum agite;

cies dele&tabiliter mirabilis eft

, & plena ïgr-a—

hg.

conícendite cogitationibus veftris in palmam,

tiarum.

:

m de

confiderate pulchritudinem & fuavitatem coe-

XXX. TantainDeo eft

nditas & Aama- Ibid.

H'bnAP'

m

. leflisglorize, vagamini per pulcherrimas man-

bilitas, utcognitus ab ani

atim ipfam ad

fiones, quas Chriftus aiteffeincoelis. Quoties

fetrahat, eamque vehementerin fe ab(orbeat,

eas fpiritu deambulaveritis, toties in carcere

ad fimilitudinem magnetis, qui virtute fua

fortiter ferrum ad fe trahit.

non eritis. Nihil crus fentit in nervo, cujus

"

fert f

animus eftin coelo.

XXXI. Triplex gaudium illos beatos fpiri- S. Bonav.

Dons,

$. Chry*

XXII. Si nautis minace

s pelagi fiu&tis, fi

tuslztificat & delectat. Gaudent delectabilj- in 1

T

ho 24.in

:

G?ü-

i

tempeftates atquehyemes agricolis, fi vulnera

ter in perfe&cta & clariffima divinze claritatis

Matthf

ezedesque militibus , fi graviffimiilli i&us pla-

contemplatione ; gaudent dulciter in melliflua

gzeque pugilibus leves videntur, atque tolera-

fuaviffima divinze bonitatis deguftatione :

db

biles propter fpem temporalium ac pereün-

gaudent fempiternaliter intranquilla & fecu-

d

tium cormmodorum, multo magis, cum coelum

riffima divinze majeftatis tentione.

proponatur in proemio, nihil ex praefentibus

XXXII. S. Petrus unam ftillam dulcedinis S. Aug. ia

: his adverfitatibus fentietur.

guftavit, & omnem aliam faftidivit dulcedi- felil.c.22.

| Bfmu

ucunditas. —

nem, quid putas, dixiffet, fi magnam illam

) Mallü

S. Aug.

XXIII. Talis eritilla pulchritudinis dele&a-

multitu2inem dulcedinis divinitatis guftaffet,

DiQClo

104f

tio, ut fempertibi praefens fit, & nunquam fa-

quam abfcond;fti timentibus te.

| ll-?f

tieris; imoutfemperfatieris, &nunquam fa-

XXXIIL. Cur per multa vagarisquaerendo S. Bonev.

tieris. Sienim dixero,quod nunquam fatiabe-

bonacreata ? Amaunum,in quo funt omnia ; fi'^ folil.

rig famesx'erjte Si dixero, quod fatiaberis, fa-

delectat pulchritudo; fulgebunt jufii ficut f.

gl-? fi

iber-

Cps

206

Bibliothece Manuafis Concionátorie

libertas, aut fortitado ; Similer erunt ugelir

ficient,& adimplebunt usque aölfummum. Tbi

D inczlo: filonga &falubris vita; Eftioi ja-

reddam gloriam pro contumelia perpeffa, pai-

nita: eterna : f (atietas aut ebrietas ; Satia-

lium laudis pro moerore: pro loco noviffimo

Duntur de gloria, €9 inebriabuntur de ubertate do-

fedem regniinífzecula. Ibiapparebit fructus o-

zus Di: (à melodias ibi canunt ZIngeli: fiío-

- bedientize, gaudebit labor poenitentize, &

-

cietas & amicitia; ibi efl beatorum [ocietas, €$

- qnilis fubjectio coronabitur gloriofe.

"V. Ofividiffes Sanctorum in coelo coronas Lib.3. e; *

una otmnium voluntas : fihonores & divitize:

gloria €$ divitie in domoejus: fifecuritas & cer-

perpetuas, quanta quoque nunc exultant glo- 47- $. 3-

titudo ; ibi omnium temporum ceterna longitudo.

ria, qui huic mundo olim contemptibiles, &

S.

quafi vitaipía indigni putabantur, profecto te

1nedtt

dug in

XXXIV. Si fingula bona delectabilia funt,

€. I8.

cogitamente; vide, quam dele&abilefitillud

[tatim humiliares usque adterram, & affe&ta-

bonum, quod continet jucuaditatem omnium

res potius omnibus fubelffe, quam uni przeeffe ;

bonorum, & non qualem in rebus creatis fu-

. nec hujus vitze lzetos dies concupifceres, fed

musexperti; fedtanto differentem, quantum

magis pro Deo tribulari gauderes, & pro nihi-

differt Creator a creatura.

lo inter^homines computari maximum lu-

XXXV. Sibona eftvita creata, quam bona

crumduceres. O fitibihzecfaperent, & pro-

Idem,

funde adcortranfirént; quomodo auderes vel

fodrin

eít vita creatrix ? fi jucunda eft falus facta,

& IT.

quam jucunda eft falus, quae fecitfalutem ?. fi

femelconqueri? nonne pro eeterna vita cun-

t

multze & magnae dele&tationes funt in rebus

&a laboriofa funt toleranda? non eftparvum

dele&abilibus, qualis & quanta eftinillo , qui

quid, perdere aut lucrariregnumpqit

i

fecit omnia deleCtabilia? .O ! qui hoc bono

fruetur, quid illi erit, & quid illi non erit?

AS. .V,.

Digwitar.

S. Anfel,

. VE'X*EMPLA' EXTERNA.

c. 66. de

XxxVï. SiR

ex aliquis curatum fuis re-

3

Qualitas.

galibus ornamentis indutum fibi przefentari

ämil.

Auguftinus ftatuerat fcripto. ekquïr&res

.Aug epg

przeciperet, ut in regno fuo filius fuus a cun-

-S,

ex S. Hieronymo, quid de beatitudine?

dCyrxllf |

AT

&is haberetur, atque innullo, quodimpera-

Ya

ret, a quoquam contradiceretur , haeredem

fentiret? quia vero S. Hieronymus interea

fuum, filiique fui cohzeredem inflitueret, &

deceffit e vita, ideo poft mortem eiapparuit,

eum fuo nomine vocari vellet, nonne diceres,

dixitque, vide, fi numerare potes ftellas coeli,

Beiti

huncmagnifice &inopinatehonoratum? Et

arenas & guttas maris. Id namque facilius

Eit

.f5

certe Deus nobis haec omnia faciet; nati enim

eft, quam gloriam dicendo explicare.

Phii, &

enim res tanta, quantam, nifi ipfe vidiffem,

deputredine carnis replemur multis miferiis ;

nunquam credidiffem. Et tam longe abeft

o tt.s.

vocatos nos nomine fuo Deos faciet; ipfe e-

nim dicit: .Kgo dixi, Dii eflis, €9 filii excelfi

ab eo, quod ego vivens cogitabam, ut omni-

omnes , Íed ipfe Deus deificans elt, tu vero

no fit quidpiam infinities majus. -

L

Id fufius paulo narratum- memi

ni alibi ;.S.Aug.'xtr.

B Ex,

Deus deificatus.'

lg ex,

nimirum quod S. Auguftinus, dum die qua-*€9etr.

94!

S IV

dam tra&atum de beatitudine fcriberet, ad

horam Completorii in extafin raptus, fuavif-

O DE IMITATIQ

EX LIBELIö

HRISTI.

:

fimam quamdam vocem audivit ; cumque,

cujusnam hzec vox effet, inquifüffet; refpon-

SnecEr,

li, non tefrangant labores, quov.s.ail'um-

ditloquens: Ego fum Hieronymus amicus

df r,

L.3.c47-

LEi

tuus, qui, dum in hac vita etiamnum fuper-

ü 9

pfifti propter me, nec tribulationes te

dejiciant usquequaque,

fed mea promiffioin

ftes effet, varia circa hanc materiam dubia

Sujnvit,

omnui eventu te roboret & confoletur. Ego

contulit. TuncS. Auguftinus lzetus ad hunc

S Cecl,

dixit: Utique ex quo in coelis vivens omnia

fufficiens fum ad reddendum fupra omnem

clare & intuitive intueris, omnes ha&enus

mnodum & menfuram.

ibid. $.s.

]l. Age, quodagis, fide

literlaborain vinea

inter nos agitatas difficultates refolvere tibi

jam minime arduum erit.

Cui S. Hierony-

mea, ego ero merces tua magna nimis. Sori-

mus ait: Utuno verbo edicam, quod defide-

be, lege, canta, geme, tace, ora, fultine virili-

ter contraria: digna enim eft his omnibus &

ras, opus erit, ut mihi prius ad fequentia in-

i

terrogata refpondeas; Putasne, quod totam.

majoribus:przeliis vita aeterna.

horum fructum laboruni, ce«

terrae rotunditatem in uno pugno claudere

Lib. 3. c.

1II. Penfa, fili,

49. $. 6.

lerem finem, atque premiumnimis magnum ;

poteris? Autuniveríam maris aquam in par-

& non habebis inde gravamen,fed fortitfimum

vo vafculo coercere? fi autem id impoflibile

judices , longe impoflibilius effe dico, quod

patientize tuae folamen. Nam & pro modica

voluptate, quam nunc fponte deferis, habebis

intelle&us aliquis creatusillius glorize, quam

femper voluptatem tuam in coe!is.

Deus diligentibus fe praeparavit, minimam

- V. Ibiinvenies omne, quod volueris: om-

partem capere valeat; hisque di&is protinus

L

düc S n.'

lr

ne,quod defiderare poteris. Ibiaderittotius

difparuit.

facultas boni fine timore amittendi. lbi vo-

IL S.Chry

foftomus dicere foïebat, fe para- Herold.

luntas tua una femper meum, nihil capiet ex-

tum effe ad ipfas etiam inferni poenas fufti- ^?

nendas , modo afpe&u Chriíli per momen-

traneum vel privatum. Ibi nullus refiftet tibi,

nemo de te conqueretur, nemo impediet ;

tum frui liceret. .

ä

nihil obviabit,fed cunéta defiderata fimul e-

IIL. S.Francifcus cum graviffimo oculorum Spec. ex.

i

Qf j

v.'ccel,

:

runt przefentia, totumque affe&umy þuum re-

dolore & infomniis vexatus Deum laudaret.

Ío-

glor, ex.g.

Titulus XF. ll Beatitudo, -

207

Vfïojlïx,mque patientize gratiam þeteret,vox quae-

fratrem Pacificum, ut Affifium

abiens quem-

piam de cclo delapía fic eum allocuta eft:

dam fui Ordinis Religiofum ;

Francifce, fi tota terra effet aurum; & mare,

qui perfectus ci-

tharoedus erat, ad fe accerfe

ret, ad hoc, utex

flumina ac fontes, merum eflent balfamum,

citharse fono modulato nonnihil fublevaretur.

& omnes montes ac colles effent lapides pre-

Cuifrater Pacificus, multos exinde fcandali-

Ub

tioíi, & tu invenires alium thefaurum his om-

zandos fore, refpondit, ac proinde monuit, ut

47' SI 3:

nibus tanto nobiliorem, quanto auram nobi-

lius et terra, & baifamum aqua, & huncthe-

meliori ufus confilio, ad Deum potius fe toto

corde converteret; fic enim futurum effe aje-

faurum tibi quis pro infirmitate tua daret, an

Va

bat, ut pro moiefte illius triftitiae mitigatione

non gauderes? cumque S. Francifcus indi-

folatium aliquod perciperet. Cuiconfiliocum

gnumíethefauro tali diceret, ulterius vox ad

Seraphicus Pater morem gerere vellet, con-

eum dixit: Gaude nunc Francifce, quia ille

tigit, ut, dum fan&us vir Dei ad füblevamen

elt thefaurus vitae zeternze, quem ibi répofui.

ittud implorandum, füam in Deum mentem

Et ex nunc te inveftio, & ifta infirmitas & af-

elevaret, protinus Angelus quidam citharam

fli&io tua eft arrha illius beati thefauri.: Quo

artificiofo ple&ro pullans, coram viro Dei

audito S. Francifcus mire lzetabatur.

compareret, qui dum vix primze chordze ple-

. Rodriq, p

2, tE. T.

- . IV.. B. Mechtildis a Chrifto quondam vifi-

crum admoviífet,Seraphicus Francifcus mox

|

€. CI,

tata, hanc a Sanctis illum comitantibus vo-

x

fe tanto jubilo, adeoque immenfa lzetitia de-

cem audivit: O beatos vos homines in terris,

mulceri & perfundi fenfit, ut eum, ne fecun-

quibus tanta quotidie promittendi occafío eft ;

dam chordam tangeret, impenfe rogarit, ti-

fi enim penetraretis gloriam vobis paratam,

certe eoipío momento, quoeletcto vos prori-

mens, ne prae nimia faavitate & infinita dul-

cedine, qua interius afficiebatur, fpiritum ex-

pitis, prae immenfo cordis gaudio exiliretis,

halaret; Unde ad infinitum hunc jubilum,

ï

.quod ille illuxiffet dies, in quo incrementa

irugum juftitize, & illic g

quem in corde fuo perfentifcebat, temperar-

S At 1

loriz:, prope in im-—

dum, crucem quamdam vicinam ampiexatus

meníum multiplicare polfitis. .

patfionem Redem

v

— V. Rogatat aliquaudo S. Themam Aqui-;

prefhit.

"

ptoris nf)-i?tri vivagiüïme' imf

1

|

: g'rc.

natem foror illius, quid tandem effet coeleftis

!

X1I. Dimidio fere anno, .priusq.uam vita ex- Daurolt.

X

gloria? cuiille: ante, inquit, quam tu illam

cederet Archiepiícopus

Anno,viíus eít fibi do- C.8- ti;,za.

)

mereare, a nemine, quze fit, iatelliges.

mum quamdam omni decore intus & foris re- ** 5*

i

Beirl, in

z.VLl.Cum Hermcenegildo Regi Hifpanisz.

. fett, SS.

iplendentemintrare. Etecce in

fubfelliis ju-

Philip. €

pater necem minaretur, quod ab Arrianalabe

dicialibus, tanquam ad conciliu

m folenniter

1

1

ä

leexpurgaffet, refponditille: Bene igitur me-

*'x:

|

(/ Jac. tr. 3.

cum acturus es, Pater, fiquidem ut regnum

evocati relidebant, HeribertusColónienfis Ar-

chiepifcopus, Bardo Mo

guntinus Archiepi-

hocabs te jugulatus amittam, zeternum cum.

fcopus, Boppo & Eberha

rdus Trevirenfis Ar-

Superis coníequar. .

54

Spec. Ex.. VIL D

chiepifcopi, Arnulphus Wormatienfis Epiíco-

deDatt,

dift. 9. ex. (5

aemon quondam ex energumena con-

pus;

alii quam plures Galliarum Epifcopi,

94

.

ffus eft, fetanü gloriam coeleftem zeftimare,

quorum alios in carne noverat, alios fama

ä

Dd

ut libenter omnes damnatorum poenas usque

tantum & leCtione compererat, amicti omnes

ad diem judicii paffarus effet, modo per uni-

ftolis Pontificalibus, & habentes veltem inftar

cum momentum afpicere Deum poffet. . -

nivis candidam, ipfe quoque admodum candi-

» Spec.Ex.

VHI. Coeleftem gloriam ad breviifimum

1

H

dift. x.

dis ac pretiofis indutus fibi videbatur, fe

d par-

ex. 57.

tempus expertus quidam puer omnium homi-

tem candentis veftiment

i, eam fcilicet,qua pe:

num linguis loqui coepit.

M.

Sur.in vit,

IX. invita S. Czcilize refertur, quod, cum

&us tegebatur, fordida quaedam ac feeda cali-

go obduxerat, ut czeterum cu'tus

ejus fplen-

/ S. Czcil,

martyrii ipfius miniftri ipfam acrius reprehen-

dorem ífua

foeditate plurimum obfufcabat ,

derent, quodin florezetatis pulcherrimo con-

7

l

ftituta, fponfalitii fui voluntates, divitias, cun-

quamtamen ipfe nimio rubore perfufus, obje-

&a manu tegere ac celare, neinfpicientium of-

'E

. Gaquealia bujus vitze bona fimul & femel per-

fenderet obtutum, conabatur. Videtinter eos

dere non dubitaret, ipfa voce libera refponde-

£s

fibi quoque fedem miri decoris: paratam.

rit: Hoc eft darelutum, &accipereaurum;

Quam cum occupare gaudio & exultatione ze-

dare tabernaculum breve & miferabile, &

ftuans procuraret, furgensArnulphusWorma-

magnam fpatiofamque &amplam domum ac-

tienfis Epifc. modefta voce eum prohibuit, di-

cipere ex lapidibus pretiofis & auro zedifica-

cens, reverendos Patres, qui affiderent, nolle

tam, dareangulum, tenebrofumlocum, & ac-

ä

eum in fuum admittere confeflüm, propterea

cipere lucidum, margaritis cceleftibus refplen-

quod veftem ejus turpis hec macula fcedaret.

dentem, darelapidem miferabilem, quem pe-

Cumque juffusloco cedere, flens, confectoque

dibus conculcatis, & accipere lapidem pretio-

nimium dnimo egrederetur, infecutus eum

fum, qui refplendetin regio diademate.

^ Manfi

idem Epifcopus: /Equo animo, ait, efto Pater,

CUT CUU GOMUCVR WT-MNCUC P.

X. S. Fulgentius Roman urbis magnifi-

maculamtantum hanc,quz veftem tuam infe-

difc. 5! nO

! centiam demiratus, dixit: Quam fpeciofa effe

potelt civitas coeleftis,fi ita fulget Romanater-

cit, maturius ablui przecipe,quia non poftmul-

'Her()ld.'

tos annos beatze hujus mantionis confortium,

.C. ,

reitris? Etfiin hoc fzeculo tanti honoris digni-

& fan&orum Patrum, quos aípexifti, confef-

tas diligentibus vanitatem, quzeaam praeftabi-

turSanctis diligentibus veritatem ?

fum voticompos percipies. Mane fatto cum

familiari cuidam fuo vifionem retuliffet , ille

p &

Ib.difc.9..

n. 9.

XI. S. Francifcus exceffiva quadam melan-

fapienter rem conjiciens , macula , inquit,

J

fbholia oppreffus, inlecto decumbens, rogavit

hec vefti tuze illita, nihil aliud eft Pater,

]"

ut

208

Bib!wthecæ Mauualis *Comionatbriæ

ut aeftimo, Quam memoria injurize civium tuo-

fita erat, cujus afpe&us nimium dele&abatin-

tuentes,ita ut quisquis eam videret, deafpe&u

rum , qui te anno füperiote Colonia expule-

runt, quibus te, divinze pietatis afpectu jam o-

illius fatiari non poffet, & modis omnibusla-

lim oportuerat admiffi hujus veniam dedilfe.

boraret , quomodo ad eam pervenire valeret.

Interea viditfluvium quemdam fub pedemon-

Hazec, quod bona venia dixerim, pe&tori tuo

tenacius, quam zequum fit, infideus, & amarif-

tis, quem dum circumiret, quzerens, quomodo

fimo moerore contra vas mentem tuam deco-

illum transmearet, viditfuüper ripam fluminis

duodecim pauperes lavantes in flumine tuni-

quens, czeteram fanailf. tuze converfationis

claritatem molefta quadam caligine obducit,

casfuas. Interquos eratquidam vefte candi-

& obfícurat. Archiepifcopus conícientize fuae

diíffima indutus, aliis diflimilis, qui juvabat a-

teftimonio convi&us, ne inficiaretur, quod au-

liosin tunicarum fuarum ablutione, qui poft-

diebat,reatum faum humiliter agnovit,ftatim-

quam adjuverat unum, ibat poftea adjuvare

alium. . Tunc Clericus, qui hoc videbat, accef-

que deftinatis circumquaque nunciis , cives

omnes Colonize, quos in ultionem injurize fuze

fitad illum, quialios juvabat, &dixit: Quze

excommunicatos urbe fugaverat, adfe evoca-

gens eftis vos? quiait: Ifti pauperes homines

funt poenitentiam agentes, & fea peccatis fuis

vit, eisque proxima feftivitate pafchali (nam

in quadragefima vifionem viderat) nonfolum

lavantes, & ego Filius Dei Jefus Chriftus, fine

communionem ecclefiafticam, fed etiam bona

cujusauxilio nec ifti,nec alii poffunt beneface-

re. Civitas hzec pulchra, quam vides, Paradi-

fua omnia, quze direpta fuerant, benignilfime

Sptc.et |

reftituit. Sic gravis illa tempeftas, quze fpi-

fus eft, ubi ego maneo, & quando quis tunicam

v

ritu diabolico fufcitata totam concufferat Co-

fuamlaverit, id eft, poenitentiam egerit, in il-

lamintrabit. Tuipfefatis diu quzefivifti viam,

: ïlor.ex'hï

loniam, conquievit, pater filios, filii patrem

recognoverunt. . Archiepifcopus amaritudi-

quaitur adillam, fed nulla aliavia, quam ifta

ne, populus metu & follicitudine, civitas li-

ducit adeam. His di&is Clericus evigilavite

fomno, & mirari ccepit de vifione. Cumque

berata eft folitudine.

$. Greg

XIII. Íneamortalitate, quze Patritii Narfi

non multo poft rediiffet defchola in patriam,

[| 4 Dlalc

i

narravit Epifcopo Cabilonenfi vifionem hanc,

€, 26,

temporibus hanc urbem vehementer afllixit,

cuifamiliaris erat, qua audita Epifcopus fua-

in domo Valeriani, Romanze urbis Advocati,

uer armentarius fuit przecipuse fimplic;tatis

fit ei, utfzeculum relinqueret, & religionem in-

& humilitatis. Cum vero ejusdem Advoca-

traret, commendans ei fuper omnes Ordines

novellum iftum Ordinem Ciftercienfem. Ille

ti domus eadem clade vaftaretur, idem puer

;ercuffus eft, & usquead extremum deductus.

venit Ciftercium, &invenitlocum incultum &

defertum, & fratres inter beftias converfane

Quifubito füblatus a praefentibus rediit, fibi-

ue Dominum fuum fecitvocari, cuiait: Et

tes. Adportam vero monatterii, quze de vimi»

egoin caelo fui, & qui de hac domo morituri

nefaéta erat, pendebat malleus ferreus, cujus

T u n ——

fonitu ad portam portarius compellabatur ab

—

funt, agnovi. llle, atque iile morituri funt,

tu vero non timeas, quia hoc tempore moritu-

intrare volentibus. kHoc vero fonitu portarius

rus non es; ut vero fcias, quia me fuiffe in

vocatus, venitad eum foras, & inclinans fe fa-

ccelo verum fateor, ecce accepi illic, ut linguis

lutavit eum. ' Quem Clericut intuens, ftatim

omnium loquar. Nunquid non cognitum ti-

cognovit eundem vidiífe inter eos, qui tunicas

bi fuit, grecam linguam me omnino nefcií-

influminelavabant. Rogavitque eum, ut du-

ceretad Abbatem. Abbasigitur & totus Con-

fe? & tamen graece loquor, utcognoícas, an

verum fit, quod me omnes linguas accepiffe

ventus venit ad eum, & recognovit Clericus,

tefüficor. Cui tunc graece dominus fuus lo-.

omnes fe vidiffe tunicas fuas in flumine lavan-

- r— 79 — €) c —— —

tes

Statimque cecidit ad Abbatis pedes, ro-

L

cutus eft ,. atque ille in eadem lingua refpon-

e ——

dit, ut cun&i, qui aderant, mirarentur. In ea-

gans eum lacrymis , utfufciperetur, qui fufce-

dem quoque domo przedicii Narfi Spatarius

ptus non multo poft factus eft Prior.

XV. Contigit aliquando Fratrem Jorda- Jo.Herote

Ulgarus manebat, qui feftine ad zegrum dedu-

&us, ei Ulgarica lingua locutus eft, fed ita puer

num Generalem Prazedicatorum loqui cuidam inPrompr.

illein Italia natus, & nutritus in eadem barba-

obfeffae; qu»fivit a fpiritu irmundo, ubi fo- "* *

retlibentius? Refpondit: In ccelo; & cum -

ra locutione relpondit, ac fi eadem fuiffet gen-

I —dHr2 —Lre-—uM—tURM.

te generatus. Mirati funtomnes, qui audie-

fcrutaretur caufam, quare magis defideraret :

effe in coelo? Refpondit, ut faciem Creato-

bant, atqueex duarum linguarum experimen-

to, quas eum ante nefciffe noverant, credide-

ris videret. Quzefivit Magiíter, quam liben-

Ea u*

runtdeomnibus, quas probare minime vale-

ter videret? refpondit fpiritas: Paulo am-

plius vidi, quam ad i&um oculi, fed propter

bant. Tunc perbiduum mors ejus dilata eft;

tamdiu denuo videre faciem Creatoris, om-

f2 R

fed dietertio ( quo occulto judicio, nefcitur )

N

manus & brachia lacertosque fuos dentibus

nes poenas, quas omnes doemones fuftinue-

li

Quo

runt a die, qua ejecti funt de coelo, & etiam

dilaniavit, atque ita a corpore exivit.

V

mortuo, omnes illi, quos przedixerat, ex hac

quas fuftinebunt usque ad diem judicii, vel-

t

protinus luce fubtraéti funt, nullusque in illa

lem fuftinere. Quod audiens Magifter expa-

)

vit vehementer, ita utnon videretur in eofpi-

domo ex eadem tempeftate defun&us eft, qui

Q

voce illius denunciatus non eit.

ritus. Poftea adfereverfus dixitfpiritui. Op-

fe

Bellov..

XIV. AnnoDomini MCIV. quidam

Cleri?

time dixifti mihi, fed alicujus pulchritudi-

nis comparationem dicas mihi ad pulchri-

[

25.6.209« ricus de Vendopera, cum ftuderetin fcholis a-

lt

pud Lugdunum, vidit vifione no&tis vallem

tudinem Dei.

Et refpondit fpiritus ne-

ts

quam: ftultequaefivifti, quia non poteft enar-

fub monte, fuper quem civ;tas puleherrima

xaxi.

li

ERN

Titulus XPIL — Baatitudo.

v?

:

99

fàri. Sedpropterinflantiam petitionis tuzeu-

Uhtilitas. bzatitudinir co

num tibi narrabo, quod tamen frivolum eft, &

nfiderata.

2

XVII. Milites tres fidelita

tc

m

m mutuo pfo- Ib.ex.xr.

penitus nihil refpettu veritatis. Confidera, in-

miferunt, ut in quacunque ne

ceffitate fenon

quit, quod fi omnes pulchritudines omnium

defererei

^

H

G erantin bellis & torneamentis ftre-

pulchritudinumterrarum five coelorum,atque

nui, &adomnia mundi facta probi.

Contigi£

gemmarum, vitri, auri, argenti, florum, atque

omnium metallorum, & eorum omnium, quze

tandem quadam die tranfiffe fylvam

omnes in

filentio; cumautem effentextra fylv

à

in, unus

pulchritudine fua vifum dele&ant, redactz ef-

eorum dixit: Miror, quare fic obmutuimus

fent in unum, &omnes ftellze ad folis fimilitu-

in tranfitu fylvae hi

ü

dinemlucerent, & fol prae omnibus ftellis iam

jus; & dixitunus caufam

fui filentii efle hanc,

quia videns amoenitatem

L

praedictis, Jucem haberet, & omnes illze pul-

Íylvze memor fui amoenitat

chrze ftellze, & fol radios fuos jactarent in pul-

caufam etiam czeteri confeí

is cceleftis, quam

hfunt. Quibusfe-

chritudinem unam: fcias hoc pro certo, quod

niordixit: Credite, non fin

ecaufa hocfactum

omnis illa pulchritudo humanam zeftimatio-

effe, fed nutu Dei, ut ficutha&enus mundo, ita

nem excederet, &tamincomparabilis effet il-

nunc Deoferviamus.

Quapropter confulo, ut

MRU Ve r A

lapulchritudo, ad pulchritudinem Creatoris,

clauítrum ingrediamu

*; & eandem fidelitatem

quam nox tenebrola elt ad diem íole clariífi-

,.

inDomino habeamus.

Quodfactumeft. Etlau-

mum. Vzaeer

Anzeftimabili gloria.

go illis, qui feparabuntut abilla

S

dabiliter & ftrenue peraliquod tempus illic vi-

Spec.ex.

xerunt. Tandem duo juniore

T

S cceperunttepe-

v. ceele (t

XVI. Fuitquidam Mona

chus, qm legens in

fcere, & hocinvicem confe(

matutinis cum aliis fratribus: /Mille anniante

Tifunt, & confola-

» | glor.þx.ï 4

tionem ad invicem quaefier

u

nt. Venerünt er-

oculostuos , tanquam dierheflerna, que preteriit,

go ad tertium de ftatu quzer

entes fuo, & inve-

miratus eft nimis,quomodo illud effetpotfibile.

Erat enim fanctus & devotusvalde. Poít ma-

nerunt eum Deo fervientem, hilarem & devo-

tum. Videns autemille vultus eorum triftes,

tutinas ergo manfit inchoro in fua devotione,

dixit: Ex multootio & tzedio eftis triftes & fe-

utconfüeverat, & petivit fibiillum verfum re-

velari a Deo,& incepit difcere, & cum ftaret, a-

gnes,mihiautem totam tempus breve videtur,

quia femper occupor. Ill

is autem mirantibus,

vis pulcherrima ante oculos ejus volavit, & a-

quibus ftudiis & occupa

tionibus tempus im-

volavit. Sequebatur eam, quia totus fuitinten:

tus ad vifionem ejus. Tandem volavitextra ec-

penderet, cum, ficut ipfi,

illiteratus effet,dixit:

jres literas tantum inv

eni, quas docuit me

clefiam, tamen femper propeipfum, ut poffet

magitter meus in ingref

Iu me

0, quas legens

4

videri,& ita prope, ut poffetapprehendi. Tan-

quotidie nullo unquam tzedio

dem deduxit eum extra clauftrum, & ulterius

afficior , fed prze

deliderio legendi deficit m

ihi tempus. Una

deduxit eum ad unum nemus, quod fuit ante

fcripta eft nigro colore, q

clauftrum magnum & fpatiofum valde. Etibi

mea,quze deni

uze fignificat peccata

Monachum detinebat per dulcem melodiam

graveruntanimam meam, & fal-

ftabilitatem mundi, & poenas in-

pertrecentos annos, nunc avolando, nunc ap-

ferni- Hanclego a mane usquead Miffam. Se-

propinquando, quousqueomnes monachi di-

cunda fcripta eftcolorerubeo, quzefi gnificat

&i monafterii effent defun&i.Et prae dulcedine

paffionem Salvatorisnoftri, qui multa prono-

ä

cantus dictze avisnon efurivit, necfitivit, nec

F

)

comedit, nec bibit, poftea avisavolans mona-

bisfuftinuit. Hanc lego a Miffa usquead No-

chum dimifit. Statim monachus adfereverfus

nam, quando emifit fpiritum. Tertia fcripta eft

[u

ï

aureis literis, hzec eft amcenitas & muitiplici-

Ü

monafterium fuum petiit, quia propeerat, pu-

tas gaudii cceleftis. Hancle

l-

tans fe eadem notte poít matutinas receffiffe.

gousque ad Com-

pletorium, & fic ex

pendo tempus meum fine

Jam erat horatertia,ut fibi videbatur,& fe peti-

tzedio.

Quo audito caeteri m

vitintromitti. Dixitportarius,quis effet? Qui

ultum. -a'cqegü,'

profecerunt de czetero & ipfi.

dixitfum facrifta illius monafterii,qui poft ma-

. lo.fferott.

tutinas egreffus fum.Portarius putanseum de-

XVIIL. Cumquidam Novitius laboraret ïinXV;'t. Pr.æä.

inftompt, 3

lirum,non cognoviteumomnino,tamen requi-

extremisin conventu Argentinen(i in Teuto- P. 5.c. 2.

nica, &fratresrec

,

,.lit. 6

fivitab eo nominafratrum,fcil.Abbatis,Prioris

fius Creatori, ex in

ommendarent animam ip-:

&Cellarii.Recitavitergo nomina eorum,qui e-

fperato aperuitoculosfuos,

t

ï

ranttemporibus fuis, & portario omnino inco-

&ait: Audite, fratres chariflimi, mihi accidit,

la

£nitierant; Etadmirans monachus, quod non

ficutalicui euntiad foram,& parvo pretio ma-

lu

intromittereteum , & fimularet, fe nefcire no-

gnas merces ementi. Ecce enim regnum ac-

mina fratrum,petivit,ut duceret eum adAbba-

cipio, & caufas ne

4

f

]-

&o requievit in pace. -

Ício meritorum ; & hchi':

tem. Duc&tus autem ad Abbatem, nec ipfe co-

la

gnovitAbbatem,necAbbase converfoeum. Et

inquifivit Abbatem de praedeceffore, & ficin-

XIX. Quida juvenis vald;e nobilis &deh—sPec N

catus venit ad Ordinem S. Francifci, quiindy-^* €*-6

ventum fuit,quodAbbasillecum aliis,quos no-

tus habitu fratrum poft aliquos dies, diabolo

minavit, ante trecentosannos effet defun&us.

inftigante, ccepit habereintanta abominatio-.

"

Tunc oftendit Abbati, & omnibus fratribus,

U

nehabitum, quem gerebat, quod videbaturfibi

quidDeus fecum operatus eftper totannosine-

portare faccum viliffimum, & propterea hor-

"

remo peravem, & illum verficulum : /Mille anni

p-

rebat manicas, abominabatur caputium, & ip-

1-

€fc. & degaudio Paradifi, & tuncipfumin fra-

fam longitudinem tunicz , & ejus afperitatem

trem receperunt;qui ftatim fumptisSacramen-

tanquam importabilem zeftimabat. Undefa-

!

tis ecclefiafticis dulciter obdormivit in Domi-

u

no, & ad gaudia vitzezeter

n

&um eft, quod crefcente religionis faflidio, de-

j

12 pervenit, -

liberavit penitus rejicerehabitum, & redire ad

f20«

"

R. F. Lo/m.— Bibl. Man, Tom, L.

210

— Bibliothece Manualis. Concionatorie -

fæþulum, Magifter autem ejus docuerat eum,

vitias de czetero concupivit, & fic mutatusin .

melius in fancta vita finivit.

uod, quando ante altare conventus tranfiret,

in quo lervabatur fanctiffimum Chrifti corpus,

XX. Ingravefcente vi perfecutionis

| Præfeä gurius in

gt 1os

cum magna reverentia genibus flexis, & di-

Martianus S. Julianum poít dira tormenta , & vitato. 1.

?

fcooperto capite & caricellatis manibus, fe de-

diverfis peenis afflitum, & vinculis ferreis per .

Yebt.Io

votiilime inclinaret.

Di&us autem juvenis

omne corpus oneratum juffit fub voce praeco-

'c ls'

l

1

nis civitatem circumire dicens: Hsec merene

hoc femper folliciteobfervavit. Acciditautem

illa no&e, qua deliberaverat dimittere habi-

tur Deorum rebelles &Principum contempto-

tum,& rediread fzeculum,quod oportebat eum

res. Etcum veniret ad locum, ubi Celfus uni-

*

cus filius Przefidisftudebat, aitpuer ad condi-

tranfirealtare, ubi, ficut confueverat, genufle-

pf n

xit, & ftatim fuit raptus in fpiritu, & oftenía

fcipulos fuos : Rem inauditam video,illum fci- .

licet Chriftianum, quem ducunt, cummultitu- -

o 1

fuitilli mirabilisvifio. Viditenim quafi mul-

titudinem infinitam coram eo proceflionali-

dinealbatorum colloquentem, & coronamfu- .

M.

ter tranfeuntem, omnes vero, qui ia illa pro-

per caput ejus ex gemmis & auro, cujus fulgur

excoecat hujus aeris lucem , & aliostres viros ..

celfione beata erant, bini incedebant, & eránt

veftiti inornatiffimis diafperis. Faciesautem

albefcentibus comis,alarumque volatuin fimi-

Befeus

eorum & manus, & quidquid apparebat de

litudinem aquilarum, fuper eum excubias ce-

de nori,

corpore, fole fplendidius radiabat: & ibant

lebrantes..'; Ethoc mihi videtur, quiadignum

:

.

cum cantu & jubilo Angeloram folemniffime

eít tali Deo

fervire, quifuos fictuetur, & tali

& dulciffime decantando. Interquos duo no-

decorecircumdat. Hocaudientes difcipuli, &

biliores caeteris incedebant; tanta claritate ve-

Magilfter ejus, blande corripientes eum, ab in-

lati, quod mirandum ftuporem infpicientibus

tentione revocare conati funt. . Atille, docto-

rum volumina abjiciens,etiam veftes, quas in- .

ingerebant, & quafi circa finem proceffionis

Burius g.

rzedi&ze vidit etiam quemdam tanta gloria

dutus erat, abjecitdicens: Nudum me mater -

Wpt

fudithuicfa2eculo, quod mundi eft, mundo re-

decoratum , quod videbatur quafi novus mi-

les ab omnibus fingulariterhonorari. Dictus

linquo. Hzec dicens,

er plateas civitatis cur-

autem juvenis hoc videns mirabatur valde,

fum arripuit, donec,

u

!

"

i S. Julianus torqueba-

tur, veniens, pedibus ejus proftratus,ait: Te-

& nefciebat, quid hoc effet, nec interrogare

tranfeuntes audebat,nec poterat, nimia dulce-

fecundaenativitatis,quam mihi Chriftus often- .

z

dineftupefa&tus. Sed cum proceffio pertran-

dit, patrem agnofco: Martianum vero genito-

rem meum, veritatis inimicum defpicio. Tota ..

fiffet,& ipfe adhuc videns extremos, refumens

:

audaciam cucurrit, & illos interrogans, dixit:

autem civitas concurrebat, & filium Praefidis -

O chariffimi, rogo vos, quod dicere placeat,

fic vulnera martyris ofculantem mirabatur. Si -

:

Srto,

qui funt ifti tam admirabiles , quos continet

quis autem voluiffetex praeceptoPraefidis pue-

lip

hazc veneranda proceffio? llli vero conver-

rum a Juliani complexuavelilere, ftatim manus

ejus & brachia contrahebantur. Przefentatis

tentes ad eum fplendidiffimas facies dixerunt:

Nos omnes fumus Fratres Minores, qui modo

ergo eis Przefidi, ait]uliano Praefes: Spei meze.

venimus de Paradifo. Etille rurfum interro-.

fructum magicis artibus auferre contendis, &

gansait: Quifuntilli duo, qui tam excellen-

ipfum parentum amorem negare compellis.,

:

ter interaliosrutilant? refponderunt: llli duo

Hoc eo dicente advenit & mater cum multi-

Sader]1

caeteris clarioris, funt B. F'rancifcus & S. An-

plicata familia, crinefoluto, & nudatis uberi-

deíchiim,

tonius. llle autem ultimus tantum honora-

busclamans. Quod videns Przefes clamavit

hp —

tus, eftquidam fanctus frater noviter mor-

incifis veftibus ad Julianum: Juliane crudelis,

afpicedolorem patris & matris, & planctum

tuus; quem (quia valenter contra tentationes

ugnavit, & usque ad finem perfeveravit in

tantzefamilize, & a magicis artibus innocen- :

fancto propofito) ad gaudia zeterniregni cum

tem folve ,. & egoImperatoribus fuggeram, ut

illaefus abfcedas. Cui ille refpondit: Suffragiis

gloria & triumpho perducimus , non folum

comitantibus San&is , fed etiam lzetantibus

tuis opus non habeo, nec dimitti defidero. Ec-

ceadeft,quiate natus, modo credendo mecum. ..

Angelis. Ifta vero veftimenta diafperi,quze nos

tam decora portamus , data fünt nobis pro-

renatus eft, ipfe tibi & matrirefpondeat. Re-

pter afpe «s tunicas, quas in Religione patien-

fpondit puer: de fpinis rofze nafcuntur, nec

rofanata defpinis, odorem fuaviffimum, nec -

ï

ter detulimus : & glorize charitas, quam tu vi-

des, data eft nobis a Deo propter humilem

frutex, qui rofas genuit, amittit aculeos fua-

rum poenarum. Utergo confueftis, pungite, &

DRX, L LA

patientiam, quam fecimus, & propter fanctam

Cl v

paupertatem, & obedientiam, & caftitatem

me odorem fuavitatis credentibus propinare

$

mundiffinam, quam usque in finem hilari

permittite. . Vobis obediant, qui perire parati

Unde, fili, non fit tibi

funt; meimitentur, qui detenebris adlucem

inente fervavimus.

B

éurum , faccum Religionis tam fructiferum

venire contendunt. KEgo pro Chrifto vos pa-

deferre: quia fi in facco B. Francifci, amore

rentes nego, & per vitam temporalem vitam

Domini Dei noftri Jefu Chrifti mundum fper-

seternamacquiro. Nonpoftumin vos pius ef-

nendo, carnem mortificando, & contra dia-

fe, & in mecrudelis; Quid moraris? quafi in-

bolum dimicando, viriliter te habueris, no-

credulus & crudelis, nunc quafi Abraham, pa-

biscum fimili vefte fulgebis, Et his dictis ju-

ternis manibusapprehende gladium, & vi&i- -

venis ad ferediit, & confortatus ex ipfa vifio-

mam offer filium. . Vani fünt vultus veftri;fal-

?PQC r

fzelacrym?e, abhac confeffione pietatis nemo — :

^ lt

te omnem tentationem objecit: Culpam co-

ram Guardiano . & aliis fratribus recognovit,

me valebit disjungere. Mox ergo jubetur in

afperitatem poenitentise & indumenti, ut di-

tenebrofum carcerem vermibus fcaturient

ins

| fïm/us XV AL Bga[;þyafm

2rr

includi. Quem irgreffus ftatim tenebroe ver-

qua exierat, zedificatum, feque.ducen.tis annis

tuntur in lucem, & ebulliéns poena difparuit,

emanfiífe,

N

it Suriusih

At

Hoc videntes milites viginti converfi funt.

XXXI. Monachus quidam perfuadere fib

ilb. e'x.xä. :

|

Sebr. 12,

XXl. Chriftus Dominus, tefte S. Paulo,

non potens verum effe, quod Propheta dixit;

V.2s

propofito fibi gaudio fuftinuit crucem.

Mille annianteoculostuos tanquam dies he-

Hebr.i2, *

XXIlI. Moyles, eodem tefte, magis eligebat

fterna, quce preeteriit: poft Matutinumab avi-

V. I$.

aflligi cum populo, quam temporalis peccati

cula fuaviter cantante fedu&us, &

habere jucunditatem, majores divitias cefti-

centos annos detentus eft,

Per tree

mans thefauro /Egyptiorum improperium

Paucitas Salvandorum.

Chriíti; afpiciebat enim in remunerationem.

^ XXXIL QuotemporeBertoldus ex Franci- Hier. Plat,

Pf x19.

XXIII. S. David de feipfo fatetur: Incli-

fcana familia in Germania inter przedicandum l« 1 € -

V. 1.2,

navi cor meum ad faciendas juftificationes,

Dei verbum acriasin vitium infectus effet;mu-

propter retributionem.

lier, quae eo vitio tenebatur, poenitentize ac

A&: 7

XXIV. S.Stephanuslapides fortiter exce-

contritionis vi in media concione mortua con-

pit, quia vidit coelos apertos, & Jefum ftan-

cidit. Verum, cum omnibus in preces pro-

tem a dextris virtutis Dei.

cumbentibus, paulo poft revixiffet, narravit

Beffzus

XXV. S.Serapion, cum omnibus fe nudaf-

omnibus mortis caufam, juffamque fead cor-

!

de nov,

fet, manu gerens Bibliorum codicem folum,

pus redire, ut peccatum illud confeffione ex-

nudus per agros circumibat; fcifcitantibus ve-

piaret. Adjecitetiam tum alia multa, quze vi-

ro, quis eum fpoliaffet? hoc, ajebat, Biblia

derat, tum illud inprimis horribile, & fa&tu e-

monfítrans; quo indicare voluit, fe praemiis,

tiam mirabile; Cum ipfa ad Dei tribunal ap-

qu2 in hoc volumine promittuntur, ille&um,

paruiffet/ addu&a fimuleffe fexaginta anima-

omnia terrena fpreviffe.

rum millia,quzein omnibus mundi partibus, fi-

ätlrius 8.

XXVI. CumS. Adriano nondum Chriftia-

Sept,

delium & infidelium, variis cafibus exceffe-

no, obftupefcendam Martyrum conítantiam

rant ex hac vita, atqueex his trestantum ad«

admiranti & roganti, quid fe tanta patientia

dictas purgatorio, reliquas omnes ad ignem ze-

éonfecuturos fperarent? refpondiffent illi, fe

terhum damnatas ; unum autem ex Francifca-

bona illa fperare, quae non ocülus vidit, nec

nis Fratribus, eodem ipfum quoque temporis

auris audivit, nec in cor hominis defcende-

articulo defun&um, per purgatorii quidem lo-

runt; ita is amore martyrii accenfüs eft , ut

cum tranfiffe; fed tamen non modo ibi diutius

r

ÁÁ

mox Chrifti fidem amplexus, mortem pro

non corimoratum, verum etiam par anima-

Chrifto totius corporis membris in frufta dif-

rum, quae praecipua cum eo amicitia conjun-

fe&is obierit.

7

Q fuerant, fecumin coelum abdüxiffe,

:

U

H

rius 22.

À

XXVII. S. Symphoriani mater filium fuum

XXXIIL CumD. Bernardus Abbas Clare-

IO.»TI' ; th [- d

mius ad

)

ug-

ingraviffimis tormentis conftitutum fic allo-

vallenfis ab hac vita migraffet, quod contigit

quebatur: Fili, efto memor illius vitee, quze ti-

ann.x160.

anno Domini 1153. IndiCtioner. 13. Calend.

biincoelo parata eft: videibi & tead zeternam

Septerbris, annoetatis fuze fexagefimo quar-

"- wv U

gloriam invitantem Deum; neque enim vita

to, horrenda vifio Lingonenfi Epifcopo facta

tibi fuppliciis eripitur, fed in meliorem, bea-

eft. Apparuit ei namque Eremita quidam

Sander.l.1

tioremque commutabitur.

mortuus, quem viventem olim noverat, qui di-

de íchiíin,

XXVIII. Cum Thomam Morum in carcere

vino timore compunttus ante aliquot annos,

detentum Aloyfia uxorfollicitaret, ut fui, fuo-

cum effet Decanus dives & nominatus, omnia

Angl,

rumque mifertus, iniquze Regis voluntati diffi-

contemnens, eremitorium pro Chrifti amore

mulanter faltem pareret, eique,quot annis ob-

intravit. Quem cum deftatu fuo, & divini ju«

latisa Rege honoribus frui poffet, quzerenti re-

dicii diftri&ione interrogaffet , ille refpondit:

fponderet,viginti adhucapnis, fi Deo placeret,

Ea hora, inqua ego decorpore migravi,trigin-

frui talibus poffe, refpondit ille: Abi ftulta

tahominummillia ab haclucetranfierunt. E

mercatrix; tune me caducis viginti annorum

quibus Bernardus Clarevallenfis Abbas, qui

bonis zeterna comimutare poftules? abfit, ut

eadem hora obiit, unamecum ad coelos evola-

talem ego emptionem faciam, quin potius

vit; tres alii ad purgatorium miffi fünt; cae«

omnia tormenta, mortesque mille fuftinebo,

teri omnes per fententiam jufti Judicis con-

quam ut zeternam felicitatem tanto periculo

demnatione, adinfernum

perpetuo cruciandi

exponam.

defcenderunt.

Drex..2. XXIX. Silvanus Abbas, cum prolixiores

L]

VI.

cat. C.15.

preces finiiffet, manus oculis apponens, fic eos

$.5

allocutus eft: O mei oculi, diem vobis negari

EXEMPLA DOMESTICA.

permittite. Claudamus hasvalvas, quze vix:

gnatius, cum cceli pulchritudinem co*n-l

—— —-——— QD — €*9

unquam fine periculo patent. Nihil eftinorbe

P

Vïtclhïu ci'

templabatur, exclamabat fubito: Q

terrarum, quod dignum vifu fit. Quidquid o-

quam fordet mihiterra, cum coelum intueor!

ftendatterra, modicum eftac vile, nihil ad coe-

II P. Sebaítianus a Campo in morbo ex- Annuie-

lum. In ccelo magna, pulchra, zeterna funt.

tremo nolebat de Beatorum preemio, quoil- lov Sar«

Illic abundabimus, Deum videbimus.

lum Deus remuneraturus effet, loquentes au- d- 1698.

ucunditas.

Spet. ex.

XXX. Miles quidam a focio fuo

7devfun&o

caret.

dire, eoquod indignumfe tanto przemio judi-

v. cceleit.

s Gür.ee

ad convivium invitatus, cum comparuilfet, &

III. P. Georgius Colibrantin omni convet- Ánn.Belg.

' adultimum duntaxat ferculum veniffet, redi-

fatione prologi & epilogi loco hzec verba ufur- 1609.

re juffus invenit monafterium loco domus, ex

pabat: Zdvitammternam: Hinc fi quis fermo- ^ *3*

d 3

hem

;i

R- P. Lo/hn. -Biblo Man. TOT"- Ia

212

Bibliothece Manualis. Concionatorimg

nem facerät' de ejuslaboribus, puerorum lu-

Deus magis animam fatiat, quam omaicm Granat. ia

fum vocabat.

aliaruim rerum polfeffio.

loc, com,

VII. Sicut uríi alvearia invadunt favorum

f. 838.

;

Ann.Bor, 1V. P. Joannes Hieronymus» ad mortem

Staplet.

domus

decumbens, cum aliqui dicerent, feoraturos,

dulcedine illedi, quos illic melle plenos effe

Dom.fept.

prof.Hifp.

autumant, necapumaculeoscurant; ficqui t. 7.

166

pro il!o, ut Deusilli vitam prorogare dignetur,

refpondit: Nefcitis, quid petatis. Perpendi-

Deum gultare cceperunt, zeternze beatitudini

$ 6d

te, quod ego & Paradifi gloria una duntaxat

toto defiderio inhiant, nec adverfitates pro-

| j fl

pter illam tolerandas aeftimant.

cortina (corpus fuum morbidumintelligebat)

A

6)

dividimur.

À

. VLII. Sicut mercator locuples in emporium Ibid.

.Amï. Lu-

V. Sebaftianu

s Barettus juvenis incredibi-

vadens, ut merces emat, pro vilioribusftatim

&t. 1598- ]i defiderio fruendi beatitudine accenfus, cumn

pretium perfolvit; pro pretiofioribus vero ad

fratres dezeterna felicitate ad le&um ejus ca-

certum tempus fe foluturum pollicetur; ita

perent, inter hzec defideria animam efllavit.

Deus morales & civiles virtutes ac opera fol-

iift. Soc.

vit, ac preemiatin hac vita ; fupernaturales ve-

VI. Joanses Rodericus grammaticee magi-

P.2.l.1- fterrogatus a Re&ctore, num aliquid animum

ro virtutes ac merita in altera vita fe remune-

-orqueret? refpondit, hocunicum fetimere,

raturum promittit.

;

IX. Sicut oculus unus verti non

: poteft , 5, Anüel'.h

ne forte vita prorogetur, ficque optata beati-

tudine pro voto fuo frui nonp offit.

quin vertatur & alius in eandem partem; fic de fimil.

etiam corpus & anima, vel focietas illa jufto- ^ ?5

"— — 4 — 055 C5 CV —— $ 0 0 .X 9

$. VIH.

rum nihil poterunt velle diverfum, fed ean-

$ npt,

Q6

j

dem femper voluntatem habebunt.

(.SIMILITUDINES.. :

. X. Sicut corporis faturitas omnes faturos S.Profp.1.

Qualitar. |

I. de vita

zequaliter habet, quamvis finguli cibos non

co itempl.

RaSafiusA ' MI.

cut omnes quidem Canonici ad eledio-

zequaliter, fed pro poflibilitate perceperint;

4

tuper illud,

Si

nem veniunt, fed unus tantum eligitur,

ita omnes San&i, licet aliqua graduum fuo-

Matth. 20.

(

Multi vo-

fic multi quidem fimul moriuntur, & in altera

rum diverfitate fint diftin&i, una beatitudine

Cati,

vita conveniunt; fed proh dolor! fzepe unus

perfecti erunt, quia & una perfectione be

hw

futuri funt.

j

3ti,

duntaxat alterve ad zeternam vitam admitti-

S *i'äxdios fic Bexl.in

tur, uti pluribus hiftoriis probatum eft.

-Xl. Sicut fol in zedificium fuo

Anonym, . |[. Sicutfi equus ad fplendidum convivium

;mittit, utomnes quidem partesilluminet, fe

d feíto SS.

magiseas, quzeampliores funt, & magisca-

hilip. &

|

invitaretur,nihil aliud fibi imaginaretur appo-

Jac, t. z.

nendum, quam optimam avenam & aquam

paces; ita Deus omnes quidem Beatos per lu-

&

frigidiffimam ac purifimam , quia nullas alias

men glorize illuminat,

ed magis eos , qui per

delicias novit; ita & nos homines cum nullas

plura merita fefe capacióres elfecerunt.

fbl in

alias fere delicias, quam eas, quas fenfu perci-

.. All. Sicutalia eít claritas folis, alia lunze, rbid,

lt

c;ngfept.

pimus, agnofcamus, noninelius coeleftes vo-

alia ftellarum, & tamen in eodem omnes fir-

mamento funt ftabilitze; fic, licet Sanéti di-

E

luptates apprehendere, aut explicare.poffu-

mus, quam per epulas, potum, & fimilia.

Ícrepentin merito, omnes tamen in immorta-

IlL Sicutfi ingreffus palatium,cerneres co-

lis & aeternzge beatitudinis firmamento ma-

$. Aug. in

nent ftabiliti.

lib. med.. quinam

ftabula &c. auro incruftata & gemmis

ornata , füummam zeftimationem praeconcipe-

.. XIIL. Sicut incorpore humano vel pes lo- S. Aufel.1.

res de ipfo regio conclavi, & ingens illius vi-

co aut officio manus , vel manus pedis fungj de fimil.

lä

non' exoptat, aut os vel nafus, ubi oculi funt, ^^*

dendi defiderium haurires ; ita & dum ea,quse

in hoc mundo confpicis, tam preeclara vides,

autoculi, ubios & nafus, relictis fedibus non

& Cor, l.

cupiunttransferri; aut fitransferrentur, con-

majora de coelo concipe ad S. Auguftini imita-

tionem, dumait: O Domine, fitanta tribuis

venienter & fine injuria, non id paterentur;

nobisin carcere, quid dabisin patria? fi tanta

eodem modo in illa admirabili & glorificata

amicis &inimicis, quideft, quod folis amicis

difpofitione, & aeque difpofita glorificatione

E

- fervafti? fi tanta folatiain hacdielacrymarum

beatze civitatis Dei, ita quisque, quod adeptus

tribüis, quanta indie nuptiarum conferes ?

fuerit, amabit, ut ftatum fuum potiori gradu

Mof ár

S. Fr. Sal.

IV. Sicutcorallum, quamdiu intra maris a-

immutarinon velit: Quare? quia cuique fatis

90 n,up '

deamor, quaslatet,molleadmodum eft, & omnibusin-

erit füa felicitas, & beatitudo fibi pro meri--

j

juriis expofitum : extractum vero ex aquis

tis fuis mifericorditer impertita.

"

XIV. Sicut oculus unus verti non poteft, Idem

c;68

mox folidum & quafi immutabile efficitur; ita

- homines , quamdiu in mari hujus mundi de-

quo non vertatur & alius , fedin eandem par-

a;

gunt, molles funt & mutabiles; folidantur ve-

tem femper volvuntur; fic etiam corpus &

anima, vel focietas illa juftorum, nihil pote-

j

-- y0, & confirmanturingratia, quando ex mari

|

hujus mundi extra&i, Beatis affociantur.

runt velle diverfum, fed eandem femper vo-

$. Fulg.

V. Sicut per fpeculum vitreum trina nobis

luntatem habebunt.

liem dife

n'In

in epift,

- vifio adminiftratur, qua nos ipfos, & ipfum

fpeculum, & quidquid praefens eft, videmus ;

Utilitas beatitudinir confiderata.

- XV. Sicutftilla aqu: modica, multo infüfa S Bern de

t

fic per fpeculum divinae charitatis & ipfum

Deum, uteft, videbimus, quantum creaturze

vino puro, afe deficere tota videtur, & fapo- dilig.Deo.

!

polfibileeft: & nos ipfos, & omniaalia, vera

rem vini induit & colorem; & quomodo fer-

& certa fcientia cognofcemus.

rum candens ignitum, fimillimum igni fit, pri-

d

f

VI. Sicutfol unicus mundum magis, quam

ftina, propriaqueforma exutum; &quomodo

Q

folis luce aér perfufus, ineandem transforma-

omn'ia alia coeli luminariailluminat; ita folus

tur

]

Crtni

Titulus XVII; - Beatitudo. —

813

lü

tur luminis claritatem, 'adeo ut non tam illu-

OC Com

cile poffumus. — At vero ex hujus maris un-

3j

minatus, quam ipfum lumen , effe videatur:

| öt'*pm

Sic omnem tunc in Sanctis humanam affe-

dis extracti, & in aliam vitam transiati n

Oi

amore Dei folidi & conftantes efficimur, at-

|L

&ionem , quodam ineffabili modo neceffe erit

que in beatitudine immutabllem quemdam

a femetipía liquefacere, atque in Dei penitus

ftatum nobis comparamus. : Unde S. Bona-

transfundi voluntatem.

ventura ait: Dehujus regui & convivii zeter-

S.Greg.

XVI. Sicut mercenarius agricola omnibus

l. 9. mor,

nitate dicit Auguftinus: O vita vitalis, dul-

D.

€. 5.

A&ris injuriis expofitus arat, occat, fodit, fu-

'cis & amabilis, ubi fumma fecuritas , fecura

'dat & laborat, nec eum toto die hosce labo-

tranquillitas, tranquilla jucunditas, jucunda

res continuare piget, quiaad mercedem,quam

felicitas, felix zeternitas

ä

ex diurno labore fibi comparat, cor & ani-

& beata vita: (ine fine,

, eeterna beatjtudo,

mum fuum directum habet; fic ele&i quique,

dum mundi hujus advería patiuntur, cum in-

$. VIII.

honeftates, contumelias, rerum damna, cru-

MEDIA

ciatus corporis tolerant, eífe gravia, quibus

exercentur, peníant; fedcum mentis oculum

- Ad. bratitudinem querendam.

) S- Anfel.L

- detml,

ad zeternee patrize confiderationem tendunt,

uia in celis funt meri. Reges, uti J&remias

.Gb5,

ex comparatione praemii, quam fitleve, quod

;

Jet. c.r7.

patiuntur, inveniunt.

2

Propheta indicavit, dicens: Jngredien-

tur per portas civitatis hujus Reges €9 Principes fe-

S, Cypr,

XVII. Sicutfilius, qui in exilio efet, &

ep. 6.

denter faper folium ; Quam nobilis focietas, in-

SProfy ,

fciret, fe avidiffime ab amicis & parentibus

quit ibi Doctor Seraphicus, quam gloriofa ci-

j desita

exfpeGari & defiderari, avidiffime utique in

vitasilla effet, in qua nullus omnino nifi Prin-

Critempl

patriam abire cuperet; ita & merito quivis

cipes & Reges habitarent; Si in civitate ali-

;c.4.

homo ad coelum properare deberet, ac fufpi-

qua, duos civium milliones numerante, ne-

rare, cum fciat fe avidiffime a Deo, San&is-

]

minem videres alium, quam Principes, Re-

l

ue ejus exfpeGari.

ges, Papas, qualis intali regnorum & monar-

An&*nym.

XVIIL. Sicat is, qui fcirct, fibi in Hifpania

perpetuo vivendum, utiqueibi domum & ha-

reluceret !

chiaruin metropoli nobilitas & magnificentia

cBerun

Pergit autem idem S. Bonaven-

bitationem preeftantiífimam zedificaret, eam-

tura de regno coelorum ulterius dicere ; Re-

]fello 35,

que omnibus rebus neceffariis optimeinftrue-

Bll &

ges utique funt, qui de manu füpremi Impe-

| i 1.

ret; ita multo magis quivis homo conabitur

ratoris coronam regni aecipiunt. -

"merita virtutesque augere, fi meminerit, fe

H. Quia voluatac Beatorum

s. Anfel;

femper imple*ur ;

zeternam in ccelis manfionem fperare.

ficut enim Angelis nihil obfi

ftit, nec aliquid de fimil.

Stapl. in

. XIX. Sicutavarus, fiincidatintabulas the-

.

La

dom.fe

eos impedire poteít, nec conftringere,

quin

thef,

P* faurumindicantes , advertatautem locum, in

pro velle fuo cun&a penetrent liberrime

; ita

quothefaurus abfconditus eft, non finemulto

non erit aliquod obftaculum,

quod nos retar-

labore & fudore adiri poffe, nulli labori par-

det; nulla claufula, quze nobis ullatenus ob-

.cet, utthefaurum obtineat, quia avarus eft,cui

ftet: non elementum, quod nobis ad velle

. ad pecunias congerendas nihil arduum vide-

noítrum promptum omninonon extet, Quod

tur; fic vir pius & Deo frui defiderans, inven-

confirmans angelicus Do&or ibi ait, volun- S. Thoni;

nf J

tis Scripturae tabulis, quae docent, fervis fide-

: deliml,

tas cujusque femper & ubique complebitur, opníc, ó3.

| libus vitam zeternam in praemium promitti,

juxtaillud S. Auguftini: Omnipotentes erunt ^^

.,0-64'

nulli labori parcet, ut ea potiatur.

voluntatis fuze, ficut Deus fuze.

]

g. Cor, 4.

- XX. Sicut pondus grave, fi levioribus re-

III.' Quia, ut idem S. DoGor teftatur, ubi tbid.

busimponatur, eas comprimit, & conftringits

" ficmomentaneum &leve tribulationis noftrae

mullus alteri [ubyicitur, ibi ceffabit oxmir pralatio,

fed foli Deo omnes fubjetti funt.

fupra modum in fublimitate, zeternum glo-

rize pondus operatur in nobis.

IV. Quia ibi ommer pulchritudine fumaa fünt 8 Vinc.

graditi; nam S. Vincentius Ferrerius corpus

Ferr. fer.2

"

Dignitas.

aliquod gloriofüm fepties fole luminofius fu-

in Dom,im

Manfi dif, .

XXI. Sicut is, qui indubitatum jus habet,

Albis,

2. 11.

turum fcribit, unde id ipfum arguit, quod, fi

*4 . utin regno aliquo fuccedat, Rex communi-

Deus ad mundum illuminandum gloriofo a-

ter vocari folet, tametfi fceptrum regni illius

liquo corpore, loco folis, uteretur, hoc majo-

attualiter non moderetur; ita quoque dici

ri lumine mundum

perfunderet, quam quo

ien ?.69

. poffe videtur, quod is, qui gratiam Dei in

anima fua poffidet, quze pignus quoddam &

fole illuftratur. Quod confirmans S. Augu- 3. Aag.

füinus, hujus corporis claritas, inquit, tan-'9-9.tr.5.

.

L

;

femen eft glorize, regnum quoque Dei intra

tum folem excedit, quantum fol noítrum cor-

. fe habeat.

pus in claritate przecellit. Siergo unicus tan-

Pergetuitas.

tum fol in ccelo fuo conftitatus omnes homi-

idem dikfc. XXII; Sicut c

orallus, licet arbufculum te-

16. n, Ia.

nes, animalia & plantas lzetificat, vitam &

nue & flexile fit, mox tamen, ubi ex aqua ex-

calorem omnibus viventibus fubminiftrat,tot-

trahitur, folidatur, & indurefcit, nec amplius

que alios admirandos hic in terra, quze val-

$2

"u

flecti fe patitar, colorem quoque fuum palli-

lis eft lacrymarum, effettus producit, quale

d

De

. diufculuminrubicundum mutat; eodem mo-

gaudium, qualis lux & claritas in coelo em-

do nos, quamdiu in mari hujus mundi con-

pyreo extot innumerabilium animorum bea-

ftituti fumus, continuis lapfibus, iisque peri-

tarum & glorioforum corporum confortio co-

culofis fubjicimur, continuam contra nosmet-

rufcabit, ubi hzec velut totidem foles luii-

nofa erunt, füos

que radios in illam civitatem

- ipfos lu&am expel'imur: & praevaricari fa-

Dd 3

el

214

Biblioshecee xManualis Concionatorue.

Dei ex auro iuftar cryftalli corufco ftratam,

VIII.. Quia jucundiffzza erit tn talis focietet i , Anfel,

ut iterum S. Anfelmus notavit, dicens: Ad de fimil,

totqueinzeftimabilibus & fplendentibus gem-

mis locupletatam effundet ?

cumulum beatitudinis fuze aliud habebit, un- c. 7r.

V. Quia omnes Beati iznpa[fibiler erunt , quae

de magis poífit gaudere, quia enim quisque

impaffibilitasrefultabitex virtuteanimze fuum

fe alterum amabit, patet, quia fic de illius fe-

corpus potenter retinentis, ita quod a nullo

licitate, ut de fua, gaudebit.

O quot igitur,

exteriore agente immutari valebit.. Unde in

& quanta gaudia quisque obtinebit, qui de

Aper.c.7. Apocalypfi dicitur: Zfbflerget Deus omnem la-

tot tantisque beatitudinibus San&orum ju-

erymam ab oculis San&orum: etiam nonerit am-

bilabit? . Quod fi tantum de aliis, quos ut fe

?

diliget, gaudebit, quantum de Deo, quem

- — « . w — — CL

glius neque clamor; [ed nec ullus dolor. Vbi letitia,

S. Aug. in ut S. Auguttinus notat, fine triftitia, falus fine

fupra fe diligit, exultabit? .Gaudium ei erit

fol.€.35« dolore, vita finelabore, lux finetenebris, vita

intus & extra, gaudium furfum & deorfum,

fine morte, bonum fine omni malo. Ubijuven-

ubique gaudium plenuim.

tus nunquam fenefcit, ubi vita terminum ne-

À1X. Quia ibidera erit perfrfla gerpetuitas om- S, Aue.

f CA2 w tB

fcit, ubi decor nunquam pallefcit, ubi amor

nium gaudtorum , tefte S. Auguftino dicente: med.c.16s

Quoe dat (Deus) in przefenti, temporalia funt,

- munquamtepefcit, ubifanitas nunquam mar-

cefcit, ubi gaudium nunquam decrefcit.

qu2e autem in futuro fzeculo fe promittit fuis

S.Bem.( e.

VI. Quia fumme agiles erunt iidem Beati ; nam

daturum, zeternafunt. Temporalia bona diffi-

cileacquirüntur &acquifita facile dilabuntur,

4 infeilo tefte S. Bernardo tanta credenda efít futura

n 99 corporum levitas &agilitas Beatorum, ut pof-

& quze habita funt , cum gravi follicitudine

ä

fint, fi velint, absqueomni mora feu difficul-

cultodiuntur , & cum doloreamittuntur, & a-

miffa cum gravi laborerecuperantur: Futuri

tate ipfam quoque cogitationum noftrarum

S. Anfel. fequi ad omnia velocitatem.

Hujus autem

autem 12eculi bona nunquam amittuntur, cum

defimil, velocitatis exemplum in radio folis licet in-

gaudio & quiete poflidentur, cum femel quis

€, $Ie

acceperit;ita fecurus erit, feeanunquamamif-

tueri,qui tatim orto fole in plaga orientali per-

ä

tingit usque ad ultimum plagze occidentalis,

furum, ficut certus eít vel erit, fe nunquam v«l-

uteo perpendamus non efIe impoffibile, quod

leamittere. Cui confentiens 5. Bonaventura, *. Wonav.

de noftra dicimus futura celeritate, praefer-

cujus curíus, ait, fine termino, ufus fine fafti-ia folil.

tim cum rebus animatis foleat ineíle major

dio, refectio fine cibo, fübantiquis, perpe-

velocitas, quam inanimatis..

tuisque gaudiis femper nova jucunditas, &

mma inter Beator unio £ concor-

fine timore amittendi continuata felicitas.

&. T.aur.

VIL. Quia fu

Juf. de ia erit; nam ut S. Laurentius [uftinianus no-

X. Quia brevis labor ex'g

itur ad bzasitudinem S- Avg.

|

lign. vit&

tat,tanta vis in illa coelefti pace nosfocjat, ut

obtinendam, nam utS. Auguftinus notavit, Dei

fer a7. de

€.7.

San&.iso

IN

uod in fe quisque non accipit, hoc fe acce-

ineffabilis & immenfa bonitas, inquit, etiam

nyi. ii

iffe in altero exultet; Una cunttis erit bea-

hoc providit, ut laboris quidem tempus, & a-

tiur, -

titudo letitio, quamvis non una fit omuibus

gonis non extenderet , nec longum faceret,

aut zeternum, fed breve, & ut ita dicam, mo-

] u

I

fublimitas vitae. Et confirmans id ipfuin 5.

$. Anfel, Aafelmus, ibi, inquit, erittam perfecta & bea-

mentaneum.

Et alibi, qualis mifericordia demín

(

Dei? non dicit: decies centena millia anno- Pf. 93.

f

1.c.59 - tacharitas juitorum , quod unusquisque in

tantum diligit prox:mum füum, quantum fe-

rum labora; non dicit: vel mille annos labo-

t

ipfum, ex quo illud inzeftimabile fequetur bo-

ra, cum vivis, labora in paucis annis, inde

jam requies erit, & finem non habebit: Mo-

f

num , quod ita unusquisque de alterius bo-

no vel gaudio gaudebit, ficut de merito pro-

mentaneum hoc &c. Ecce quantum pretium

prio, proinde cum inenarrabilis fit numerus

damus, quodamfnodo unam filiquam ad acci-

$ nt, t

iendos thefauros fempiternos.

l'erin

ft

Ele&orum, quis putas narrare fufficiat gau-

OURD

dium Beatorum? Ibi virgo gaudebit de fan-

XI. Quia facilis efl via perveniendi ad beatitu- S. Thoms

Vill conc;

8

Í

&ze viduitatis merito: Ibi vidua gaudebit de

diuem; non enim exigitur, ait S. Thomas Vil-

T

lanov. hodie ate, o Chriftiane, mors, non fan-

Quinqua,

caítze virginitatis privilegio; ibi Confeffor de

q

Martyris jucundabitur triump^o; ibi Martyt

guis, non fupplicia; ama & regna; quid fa-

H

tripudiabit de Confefforum bravio ; ibi Pro-

cilius, quam amare ? O quam conftrata eft

(

pheta lzetabitur de Patriarcharum pia con-

via, & quam plana! ut diligendo pervenias,

verfatione; ibi Patriarcha exultabit de Pro-

quo pervenit Laurentius patiendo, cujus ra-

1

ibi Apoftoli & Angeli gau-

tionem aífignans Paulus de Palatio, non pi-

phetarum fide;

debunt de merito omnium inferioram ; ibi

geat, ait, audire caufam, cur Dominus folam

i

omnes inferiores lzetabuntur de gloria & co-

charitatem & mifericordiam delegit, cui pof-

&

Omnibus erit una volun-

feifionem regni tribueret; cauía eít, quia ne-

rona fuperiorum.

»:

tas, ut S. Anfelmus ait, quafi nulla effet iis,

mo aícendit in coelum, nifi qui defcendit de

nifi Dei voluntas; ideo erit omnibus plena

coelo; at fola charitas deduxit Chriftum ad

concordia, &ideo ficut volent illi non aliud,

nos, igitur fola charitas efferet nos ad Chri-

I.Cer.c.a,k.

ftum.

lI

uamquodilleita volet, quidquid volent illi,

& ideo filii Dei, & Dii vocabuntur, cujusra-

XII. Quia memoria hujus beatitudinis eft Beffeeus

remedium potentiffimum ad peccata vitan- in nov.

tionem genuinam reddens S. Auguftinus, hze-

Ü

reditas, inquit, in qua cohzeredes Chrifti fu-

da; quis enim vellet effe impius in patriam,

i

mus, non muititudine minuitur filiorum, nec

cui zeternus civis adfcribi cupit ? Dicet fane

is mundo ac carni, quod olim Demofthenes

fit anguftior numerofitate cohaeredum , fed

lu

u

tanta eft multis, quanta paucis, tanta fingu-

meretrici allicienti fertur dixiffe: Tanti poe-

lis, quanta omnibus.

:

nitere non emo.

t

XIII.

i

- Wüulhus XPIL Bestitüdo.-

218

;' Aüm.

r

XIII. Quia eadem memoria vehementer ad

lud A&uum A poftolorum: Per mauftas tribula: AG. c. v4,

J

pugnamanimat ; fi enim David ob Michol pro-

Liones oportetuos introire inreguata D. HincS.-

milfam tam fortiter contra Goliathum pugna-

Bernardinus quo

queait, Deum ante Paradi- , Bernar-

vit, quomodo non fortius pugnabit, cui beati-

fum contftituifíe Angelum cum flammeo gla- din. Dom,

tudo promitfa eft ?

dio; utfignificaret, quod nu ilus poflitintrare in 5. poft

XIV.- Quia mire addit animos ad laboran-

rtegnum Dei, nifi tranfeat per flammeum gla-' T

dum, omniaque adverfa fortitertoleranda; fi

dium, atque verfatilem,qui pofitus eftad cufto-

enim gubernator navis nonflu&us, fed com-

iam ligni vitae; fed hoc nullus poteftfacere,

modum: miles non czedem & vulneraatten-

nifi per patientiam intribulatione, gladiuse-

dit.fed triumphum & vi&oriam: Agricola non

nim flammeus atque verfatilis tribulatio eft,

tempeftates, fed meffem: Ambitiofi non dif-

affligens animam & corpus. Cujus ulteriorem

ficultates & (umptus, fed dignitatem confide-

fant; quidni & candidatus dignitatis coclefüs,

reddit rationem [of. Manfi fic difcurrens: Tri- Manfs dit,

S- Aug.

tajureregula eft, quod hzeres poffeffio

nis ali- 23. .2.

defiderio regni coeleftis confequendi, omnes

cujus nzajus in illam jushabere nequeat, quam

Og

diflicultates & periculafpernat? .

teftator habuerit; Ac proiude cuni Chriftus

XV. Quia jucundos facit labores; fi enim

difcipulis fuis,ac confequenter nobis omnibus

Jacobo Patriarchse viginti anni videbantür

fub iisdem oneribus & obligationibus regnum

dies pauci prze amoris magnitudine, quoerga

fuum relinquat, quibuscum ipfe illud ab zeter-

Rachaelem ferebatur; quam brevis & jucun-

no Patre fuoaccepit, confequens eft, quod fiin

dus videbiturlabor

fupernze illius hzereditatis poffeffionem fubin-

da impenfus ?

N

.

pro Viüqne Dei vp.o.nfeqfugnl-'

gredi volumus, onera quoque & obligationes

XVI. Quia coelum patria

e t ad quam fruen-

illiusadimplere neceffario debeamus. Unde

dam & contemplandam nati fumus ; hinc Phi-

Cajetanus verba illa: JJifvono vobis €9c. itaex-

lofophi hominem arborem inverfam dixerunt,

plicat: Similes mihi difpono vos futuros in

cujus radix coelum fpe&et, eoquod inde fuc-

reguo, qiti perfeveraftis mecum in affliCtioni-

cum trahereoporteat. Hincetiam Deus os ho-

S w

bus. Priusenim Evang. dixit: J/or e[lis,qui per-

10 foll

anini fublime dedit, coelamque tueri juffit, & e-

smaufillig succum n tentationibus meis;: &

poftea

rectos ad fydera tollere vultus. Id quod Ana-

fabait: Efego difpono

vobir regnum. Hincidem

xagoras agnovit, dum fcifcitanti, cur natus ef-

alibrdixit: Beati, qui perfecutionem patiun-

Matth. £,

fet, ut coelum contempler, refpondit. |

tur propter juftitiam; quo

niam ipforum, eft V. 10,

I

SI Avgb

MEDIA

regnum coelorum. . Sicutergo mercator pru-

r n di

:

dens, qui vult cito ditefcere, ibi merces emit,

Dantiss

d beatitudinem obtinemdam.

ubiin magna copia habentür, ut poftea re-

/'S. Euf E-

efiderium ardenr, ati S. Eufebius monet:

myff. ia

ip

vendat, uübiraroinveniuntur: fic jufti in hac

Cc. xx, Luc.

Petite, €9 accipietis, quarite, €9 invenietir,

vita multos pro Deo labores füfcipiunt, velut

v. 9.

gulate, €9 aperietur vobis, id eft, ut petamus o-

vulgares merces, ut in altera vita copiofam a

"

rando, quzramus laborando, pulfemus defi-

Deo mercedem percipiant. Hincipfe Chri-

demn

derando, pulfemus proficiendo, pulfemus per-

ftusdixit: Beati eftis, cum maledixerint vo- Ibid.v.1x,

Ms

feverando, &infpem coeleftium promitforum

bis, & perfecuti vos faerint, & dixerintomne

tanto incitemur ftudio, tantoque inardefca-

malum adverfum vos mentientes propter me:

anus affectu, utcum praemiorum dignitate de-

Gaudete & exultate,

v

X

quoniam merces veftra

fideriorum magnitudo concordet. .Certe qua-

copiofa eft in ccelo..

ropter Deus a nobis hoc defideriumrequirat,

IV. Poenitentia feria; binc B. Virgoolim ad Did. Nift,

f S.Vinc. teftatur S. Vincentius, dum narrat, quod, cura

Chriftum dixit: Dolentes querebamus te : ut , 4- n

Werr.in fe-

Jem F,

fto Oran,

z

quidam eximius Dei fervus, qui cum magna

nos doceret, ut fiquidem invenire eundem in

poít Epip,

$ Thotts

fan&itatis opinione femper vixerat, ad alte-

templo glorise volumus, ubiin medio Angelo-

Vill conts

ram vitam moriendo tranfiffet , vehemens

mlfuqlllo

rum, & aliorum cocelicolarum pofitus omnes

quemdam fuorum amicorum incefferit defide-

Íuo afpectu beatos efficit, ad eum modum,

rium fciendi, an anima ejus re&a volaffet ad

quo Marize & Jofeph, quaeramus illum dolen-

coelum, cumquefuperhoc Deirefponfum fibi

tes cum lu&tu & lacrymis , per opera poeni-

revelari ardenter petiiffet, anima ditti fervi

tentie , & tolerantiam adverfitatam. Qui

igne circumdata ei apparuit, & terrefacto ex

enim Deum gloriofum aliter quzerunt, illi

hacapparitione amico fuo dixit, fe in purgato-

fpe fua fruftrabuntur, & non invenient. Non S.Bern. ip

rio adaliquod tempus condemnatam h?erere,

incommoda quoque huc veniet quzedam . mel- c-2. Cant.

eoquod in vita fua cceli gloriam eo, quo par

liflui Doctoris obfervatio: Sponfum invita-

erat, ardenti defid

:

erio nonquaefiffet, aut defi-

bat fponfus, ut furfum ere&tis cogitationibus,

deraffet.

*

reli&isque rebus hisce terrenis afpiraret ad

z.Cor.c.5.

— —— -

II Charitas feu dile&io Dei, uti S

.;;&pg-&oltls

vitze futuree quietem , atque alacrem illam

m

indicavit, dicens: Oculus non vidit, nec aurir au-

redderet, ajebat: Surge, propera amica mea,

divit, mec incor hominis de[cendit, quz praparavit

columbamea,formo[a mea,€9 veni; Cant.c.2. v.10.

Befrent

Deur. Sedquibus? iir, quidiligunt illum, adeo,

Fide fimul , quam veruet patria nofira floribus,

utS. Thomas firmiter hanc ftatuat conclufio-

n 00f

ijlem.:

quam flagret rofis ; flores apparuerunt in terra

uixplxus diligit, majorem locum habe-

nofira. S. Bernardinus in horum expofitione

bit.

ait:. Ín eodem Cantico evidenter expreffum

Ruc. c. 24-

TII. Patientiaconflans intribulationibus. Tux-

eft, quod florum apparitio turturis comitetur

i.

ta Chrifti teftimonium : . Nonne hat.oportuit pa-

auditum. — Sed quiá myfterii habet appari-

tio florum conjun&a cum auditione turtu-

ti C/m/ium, & itaintrare ingloriam [unm? Etil-

xis?

.

$t

P

16

Bhübliothece Mamuafis Co-zzbz'ozmtoriæ

ris? Flores fymbolum glorize funt, turtures

V1 Zmmaculata vila, fen mandatorum ob- Pfal.rzg.

typus poenitentive, & animi ex recordatione

fervatio, juxta illud Pfalmiftze: Beati imma- V. T

maleattae vitze moelti ac triftis, quod S. Gre-

culatiin via; tanquam diceret, inquit S. Au-

gorius M. Pierius Ricciardus, Lauretus & alii

guítinus,fcio,quid velis : quzeris beatitudinem.

affirmant.

Et recte hominem poenitentem

Si ergo vis eíffe beatus, eíto immaculatus. Pf.e3.v.$.

fcelerum fuorum, & allacrymantem peccatis

Quis enim afcendet in montem Domini? aut

[

PU ——"" w

hzecavis defignat, qu?e pro cantu gemit, &

quis ftabitinlocofané&to ejus? Innocens ma-

querulas dat voces. Quod ergo Sponfus fra-

nibus, & mundo corde.

Hinc & Chriftus a- Matth. zg.

grantes flores, quibus gloria fignificatur, cum

doleicenti quzerenti, quid faciens vitam 2e- *: 17

gemebundis turturibus, poenitentize fymbo-

ternam poffideret ? refpondit: Si vis ad vi-

:

lis, conjungit, tantundem eft, ac fi dixiífet,

tam ingredi, ferva mandata.

feparari horum aliud ab alio non poffe, fed

VIIH. . -Mortificatio pa[fionum inordinatarum : Matth. z t«

necelfum effe, ut per.amaritudinem poeniten-

nam , tefte Servatore, regnum coelorum vim ": 12

l

—— — — m

tixz, per acerbitatem lu&us , ac fufpiriorum

patitur, & violenti rapiunt illud.

tranfeat, qui ad amoenitatem aeternum ver-

IX. . Refignatie fui: nam, ut S. Auguftinus S. Aug.

nantis ac florentis glorize anhelat, nec enim

"—— —— t

fapienter dixit, resifta, id eft, regnum coelefte, fer.37. de

coronabitur, nifi qui legitime certaverit.

aliud non quzerit pretium, nifiteipfam. Tan- 9*n**»

S,Berar- — V. Contemptus mundi E$ rerum terrenarum,

tum valet, quantumestu. Teda, &habebis

din.fer.deyti S. Bernardinus per aptum apologum o-

illam. Quid turbaris de pretio? Chriftus fe-

|

!

paupert.

inprocem.

ftendit, dumait: Patrem quemdam fuilfe, qui

metipfam dedit, utacquireret feregnum Deo

duas habebat filias, aliam facie valde deco-

Patri. Ita & tuteipfum da, utfisregnum ejus,

6.Tiet ep.;

fam, turpem vero valdeque deformem alte-

E? adEu-t

ac non regnet peccatum in mortali tuo cor-

1 lo

ram, quarum primam quidem finguli proca-

pore, fed fpiritus in acquifitionem vitze.

bant ; aliam vero nemo non abominabatur,

X. Confideratio [eria cmleflium. gaudiorum 5 S. Greg.

qua dere cum hzec apud patrem querula voce

nam, ut S. Gregorius notavit, fi femel quisquel- 16. mor«

lamentafetur, pater,ut eam confolaretur,bono

ad zeterna fe erigat, atqueinhis, quze incom- ^ !

eandem animo effe juffit, fubdens, quod primze

inutabiliter permanent, oculum cordis figat,

nullam affignaffet dotem, ipfi vero, id eft,defor-

prope nihil effe hoc confpicit, quicquid ad fi-

Jdem i

mi omnes fuas facultates feciffet dotales, tam-

nem currit. ImotefteS.ThomaVillanova,mo- S. Thom.

Denetr,

etfi hae regnum facile adzequarent. Moxque

mentum tibi erit vita praefens , fi ofculum diri-

Villan in

|

prodi&um apologum in fenfü morali expli-

gas ad seternum praemium, tranfitcito, quod *?"

fuit,

1

ä

cans, per patrem Deum intelligit, per filiam

cruciat, permanet in aeternum, quod coronat.

vero apparenter fpeciofam , profperitatem

Et quo altius in 2eternorum civium vifione S. Greg.

$ Greg, (

mundanam, per deformem vero paupertatem

quispiam fufpenditur, eo & fibi fortior, & aliis inl.1-Reg.

]6 ol

|

C& 9.

(42

exponit: Hanc turpem filiam qui aceeperit

utilior invenitur, aititerum S. Gregorius.

in uxorem, promittit ei Deus regnum fuum,

X

dicens: Peatt pauperer [viritu, quoniam ipforum

ASCET

ICA.

efl regnum calorum. Quanto autem facilius elt

nprimis no[fe debet, a[ceta naturam . €9 e[fentiam

unicuique, paupertatem profiteri, quam di-

beatitudinir , quod fcilicet confiftat in per-

vitem effe. Confonum hoc ei, quod Chriftus

fecta & fecura fruitione Dei; cum ipfi etiam

m ^ s d — u b —

Matth. 19.alibi dicit: Z4men dico vobir, quod omnis, qui re-

Philofophi jam olim dixerint, nifi ftabili &

V. 29.

B Donty,

liquer:£ domum , vel fratres , aut forores, aut

fixo bono beatum neminem effe poffe.

Tale Cicero s.

inDiat

patrem, aut matrem , aut wxorem , aut filios, aut

autem bonum cum fit folus Deus , merito Tufc.

fil.Lqo,

agros propler momien meum, centuplum acciyiet,

LT

beatitudo in illius fruitione, quae fit per vi-

. €$ vitam eternam po[fidebit.

f

Lj

fionem & amorem iade confequentem, con-

S. Laur.

- VI. Mifericordia erga m

!

feror, uti S. Lau-

fiftere dicitur.

Diftin&e magis beatitudi-

uft...? rentius Juftinianus indicavit, dicens: Vena-

nis naturam infinuat S. Antonius Paduanus, S. Ant. de .

fpir an? ]s eft beatitudo cceleftis, & tanti valet, quan-

dum ait: Primum gaudium a dextris eft de Pad apud -

tum quis poteft expendere. Hanc per egeno-

jucunda Angelorum focietate, quando inter

Manfi dif;

.gum fufceptionem fibi vendicavit Abraham;

Sané&ostantaerit claritas, utgaudiorum fin-

7.n.5.

ob per miferorum compaífionem ; Tobias

gulorum fit omnium commune.

Neque e-

per defuntctorum exequias, Zachzeus per di-

nim anima glorificata folum in gaudium Do-

ftributionem dimidii bonorum fuorum, vidua

minifui intrabit: /ntra ingaudium Domini tui ;

duobus minutis, alii vero pro calice aquae

verum etiam in gaudia ingredietur omnium

S. Chryf. frigidze. Quod ipfum etiam S. Chryfoftomus

Beatorum, cunctorumque Angelorum in ge-

hom. 57

confirmavit in perfona Dei ficloquens: Pre-

nere & in fpecie.

Secundo, de beatitudine,

&d pop.

tium non appono, ne objiciasinopiam, quan-

& ftola propria animze, .quando lzetitia fem-

ti potes, tanti eme; habes obulum, eme coe-

piterna erit füuper caput eorum, & gaudium

lum. Nonhabes obulum, da calicem frigi-

& lztitiam obtinebunt. íaiv 58. Zmplebit

dxe aquae, da panem, & accipe Paradifum.

Jplendoribus animam tuam, — Tertium, de Re-

S: Pemy.

8. Aug. inUnde S, Auguftinus, quid potentius ait, quam

furrectionis expe&atione, quandoin terra füa

LR

T1.3.

ut regnum ccelorum non folum Zachzeus e-

duplicia poffidebunt. Quartum, de admira-

mat dimidio rerum fuarum, fed & vidua duo-

/ 49' cl Ul[,

bili Chrifti hominis fraternitate, quando car-

bus minutis, & tantundem ibi uterque polfi-

nem illam gloriofam oculo ad oculum vide-

deant? Quid potentius, quam ut idem re-

bimus, quando poterimus eum vocare fra-

trem, & dicere, os meum, & caro mea. Ad-

gnum & thefauris diviti, & calice aquae fri-

ducitque authoritatem S. Bernardi dicentis:

gidae pauperi-valeat ?

Ple-

Tüulus XPIR — Bostitudo;

a17

! Pfal.ng,

.V.I,

Plenum prorfus omnis fuavitatis dulcedine,

textum illum Exodi cap.35. Ézo ojïemïaäz ub

hominem videre hominis conditorem , hoc

ocmebonum. "Tertio, quiatale & tantum gau-

gaudium fpeciale pree Angelis habebimus.

dium omnino inamiflibile eft. Unde S. Joannes

Quintum, de manifefta Trinitatis cognitione.

16. dicit difcipulis fuis: t gaudium veflrum ne-

; Pn!;'v.gg

Sextum, de horum omnium zeterna & fecu-

siio tollet a vobis. S. Bonaventura per 12. fru- S.Bonav,

ra poffelfione: Gaudium veflrum nero tollet a

&usexplicathorumgaudiorum plenitudinem; l €. c 4

-'Matth.lg.

Vobis. Apoc.3. Forar non egredietur ampliur.

quorum primus eft fanitas absque infirmitate,

; v' 17-

Il. Noffe debet digne eflimare hanc beatitudi-

Secundus, juventus fine feneCtute. Tertius,fa-

r

hen; quod obtinebit, fi omnia vana duxerit,

tietas fine faftidio. Quartus, libertas fine fer-

quzecunque non ad hanc beatitudinem con-

vitute, Quintus, pulchritudo fine deformita-

fequendam ordinantur; cüm enim tota feli-

Mu d

te. Sextus, impalfibilitas vel immortalitas.

lï'. n

citas animsein poffeffione finis fui confiftat, &-

Septimus, abundantia fine indigentia. O&a»

nis autem illius fitpoffeffio Dei, merito vana &

vus, pax fine perturbatione. Nonus, fecuritas

inutilia reputantur omnia, quae non ad hunc

5 Atg,

absque timore.

ecimus, cognitio absque

i

J de

finem, a quo b

,

onitatem»fuam accipiunt, ordi-

ignorantia. Undecimus,gloria fineignominia.

Ü

!

Duodecimus, vaudium fine triftitia. S. Ber- S.Bernib,

I1I. Noffe debet folidam praxin fe per hanc bea-

nardus per fimilitudinem coronze duodecim

titudinem od contemptua rerum terrmarum,aliaque

ftellarum eandem pulchritudinem demon-

Ed

media ad "pjum obtinendatm conducentia excitandi ;

ftrat; quarum prima eít memoria fine oblivio-

quamquidem praxin bréviter indicavit S.Hie-

ne:Secunda,ratio fine omnierrore: Tertia,vo-

S.Hïer.ep. ron

22.8

ymus fequentibus verbis: Quotiescunque

luntas fine omniperturbatione. Quarta,impof-

""tevana fzeculi delectaverit ambitio: quotiesin

ftoch.,

fibilitas moriendi, quia refurget corpus incor-

9. Crer,

mundo videris aliquid gloriofum, ad Paradi-

ruptibile. Quinta, claritas, quia configuramur

fum mentetransgredere: effeincipe, quodfu-

claritati Chrifti corporaliter. Sexta,agilitas,ut

] 10,mor,

turus es, & tunc poteris dicere: Aquse multae

" C' Igl

corpus fit agile fecundum agilitatem mentis.

j

non poterunt extinguere charitatem,nec flam-

Septima eft fubtilitas, ut corpus noftrum pe-

-

mze obruenteam. Eodem modoin adverfis ca-

netret omnia corpora. ' O&tava eft, ut quilibet

fibusfolatium a beatitudine futura petendum

" S. Thom.

diligatalterum, ficut feipfum. 'Nona eft, vide-

. Vilan m

Idemad eff2, idem San&tus Demetriadem monuit, di-

re, quod proximus quilibet diligit ipfum ficut

Demét- cens;Refpice,quod promiffum eft: omue opus

feipfum. Decima eft, Deum perfe&te diligere,

j nc fütt

levefoletfieri, quando ejus pretium cogitatur;

& plus quam feipfum. Undecima eft, dilivere

& fpes praimii folatium eftlaboris. CerteS.

feipfum tantammodo propter Deum. Duode-

$ Gtez

S. Greg.

Gregoriotefte, mala przefentis vitze tanto du-

cimaeft,videre Deum fe diligentem,plus quam

UC

l 10. mor,

rius animus fentit, quanto penfare bonum,

6j

€.12

homoille diligatfeipfum.

quod fequitur, negligit: &quia non vult prze-

.. VI. Noffedebet, quibur mediis oporteat obtine-

mia confiderare, quereftant, gravia zeftimat

re beatitudinem, de quibus difcurrit Manfi: S

effe, quzetolerat. Atfi femel quisque ad zeter-

Ambrofius inea eft opinione, quod, quando fe $. Ambr. -

inc o,

na fe erigat, atque in his, quae incommutabili-

Deus Moyfi in fpineto,five rubo fpinofo viden-

terpermanent,oculum cordis figat,propenihil

dum exhibuit, myfterium incarnationis nobis,

Xo dïs

|

effe hoc confpicit, quidquid ad finem currit.

licet a longe, przefigurare voluerit; Per rubum

€ L asssl Lj w

S. Bonav,

IV..

-

Noffe debet, duplice;n Beatir coronam e[fe

Chriftum intelligendum exiftimo, fecundum

? (ietto

inDist. prepdyatam, [cilicet auream €9 aureolam. Aurea

quod homo eft; flamma vero rubi ejus divini-

fal.l. 10 "arcitur

T

praemium fubftantiale,quod confiftitin

tatem figuravit. Quo fuppofito, quzerendum

tribus, ícilicetin vifione Dei clariffima, in frui-

venit, cur Deus non potius inalia quadam ar-

tione fuaviffima, &inrecreatione fecuriífima,

bore vel planta nobiliori, v.g. platano, cedro,

dequadicitur: Coronaaurea [upra mitram ejus,

velalia fimili, apparere voluerit? cur videri

Ü

$ Ant. d

quze eftornatus Pontificum, quia omnes San-

voluit intra denfum quoddam dumetum, fpi«

;

Pad. apud $

&i non folum erunt Reges omnipotentes vo-

Maoft d

nis & fentibus undique obfeptum? cur non po-

luntatisfuze,fad etiam eruntSacerdotes & Pon-

tius fe rofasinter & flores confpiciendum ex-

ïy.n.s.

tifices, offerentes Deo femper facrificium lau-

hibuit? ipfequidemlilio comparatur; ficut li

dis, &ideo dicitur: Feriflinos Deo noftro Reger

lium: fedinterfpinas conftituto. UndeSera-

Ll

€$ Sacerdoter.. Aliacorona dicitur aureola , id

phicus Do&or ait: Volve & revolve vitam bo«

eít, coronula parva, redditque coronze hujus

ni Jefu, & noninvenies eum, nifiin cruce, ex

rationem dicendo,quod (it gloria quzedam fpe-

quo enim carnem affumpfit, femper in poena

^

cialis-accidentalis, quze San&is quibusdam

fuit.

A primo inftanti, quo Filius Dei hac fe

propter excellentiora quzedam opera commu-

mortalitate noftra veftivit, nusquam illum ali-

nicatur: Daturtribus generibus operum; J/ir-

bi, quaminterfpinasinveniemus, Unde & S.

I

. ginibus, & hzec eft florea; Martyribus, & haec eft

Eufebius ait: Omnes San&i, quanta pafli funt $. Bureb,

gemmea ; Dottoribus, & hzec eft flellata.

tormenta! Ecceper tótum mundumin fanttis ho. de SS,

j

S, Bernar-

Mu

4

din.to.2:f.

V. Noffedebet, cur beatitudo a Chriflo gau-

Apoftolis atque Martyribus felicitati adverfi-

Alexandr,

dium plemum dicatur, nimirum proptertria. Pri-

tas viam fecit, faluti perditio militavit, & o-

49. C. ult,

1no, quia adimplebit totum animi appetitum,

ftium dum vitze claudit, glorize patefecit.

Ll

de qua Prophetaait: dMimylebit me lmtitia cwm

VII. Noffedebet, cur Deus per tribulationer Manti dit.

vulta f4o. Secundo,quia con(iftitin vifione,frui-

voluerit beatitudinem obtiveri ; de áua queeftione 24. n. 4.

a—

tione & poffeffione pleniffimi & confummati

fic Manfi difcurrit: LactantiusFirmianus opti-

,

boni, quod eft Deus trinus & unus. De quo im-

me confiderat, quod, licet Deus adeo fe erga.

menfo & intinito bonointelligendum elfe dicit

hominem benignum & propi/;üm exhibuerit,

e

ut

K. P. Loha. B ibl. Ádan. Tom. I.

d

Biblothece '-:aällanuafis Coneionatorig —

u

I$

jobá

ut ineum adimaginem & fimilitudinem fuam

bi hos famulos ob oculos ponere, illudque o«

Q

lim S. Auguftini di&um objicere deberet: Po«

afecreatum, pretiofiffimos quosque coeli the-

fauros infuderit ; ex altera tamen parte corpus

tueruntifti & ift»e, & tunon poteris.

illi dederit corruptibile, millenisque miferiis

II]. Exoccafionethematis: Zpudte efi font t as.

fa.

vilz : potelt oftendi , quam merito beatitudo v.xo.

& zerumuis fübjectum; fed quonam fineid eum

'll

feciffe exiftimas? Ut proponeret homini vir-

fons dicatur verce vitae, quia fcilicet ex ea foli«

$o2

tutem, id eft, tolerantiam nialorum ; fed qua u-

dum gaudium, in quo vita confiftit animze in

altera vita, hauritur puriur, (cum nihil ibi fit,

Y.

l

tilitateid fecit? Perquampoffitgloriamim-

mortalem adipifci, neimmortalis homini fine

quod corrumipere queat ejusmodi gaudium :

ulla difficultate conftaret; Etquidemhorum

recentius ( cam adeo. recens videatur Beatis

ä

gaudium, ac fi eo primum die frui illo coepif-

f

ultimorum verborum Eufebius Emiffenus ra-

f M'

tionem aífignat, dicens: Non vult Deus bona

fent, ) & abundantius ( cam fonsillius a fe fit,

fua nimia inveniendi facilitate vilefcere, pre-

atque adeo exarefcere non polffit, ) quam me-

rito ergo cum S. David quivisad hunc fontem

tiofa & concupifcibilis merces cupidum ama-

torem, & avidum negotiatorem requirit. Quid

alpirare debeat ac dicere: Quemadmodum Pf4r. v.e;

avari continuo laborando non fuftinent, ut o-

deíiderat cervus adfontesaquarum, ita defi-

pulentas fibi facultates congregare valeant?

derat anima mea adteDeus. Item: Dulcius

yon.f.

Et coclum nobis acquirere volemus quiete &

ex ipfo fonte petuntur aquae.

tb

:

IV. Exeodemthemate, veli

fto: Hwe efl au- Jo.17. v.g;f

fuaviter dormiendq/?

tem vita aterna, ut cogno[cant te folum Deum ve

oUX

rumvivum:. oftendiinprimis poteft, quomodo

vita animze confiftatin cognitioneDei, perfe-

3. C05

CONCEPTUS PRJEDICABILES. -

'»9-

&a nempefeu beatifica vifione, quia ex hac o-

Luc. 14.

x occafione thematis: Homo quidam ferit

rituramor perfectus, per quem anima unitur

yV. 16.

LE

moraliter fummo bono, atqueadeo fruitur il-

"—Ó ] uÀ . A . WP s —A4 U ( wb AA gqeD — ube um

camam magnam : poteft beatitudo huic coe-

jind. j

[

1

ns comparari, & oftendi 1. Cur dicatur ma-

lo, ficqueoperationem illam, ob quam creata

Yb

!

gua, fcilicet propter invitentem, qui eft magnus

eít, eiicit, quod eft vere vivere. 2. Oftendi po-

teft, qualis hzec vitafit, fcilicetvera, cum vita

Ap.'hhïl.

& laudabilis nimis: preptercomvivas, qui om-

(0nC, 21

hies funt Principes & Regescoeli: propter ip-

moralis, tefteS. Gregorio, zeternae vitae com- S. Greg,

fefl Onz,

fam cenam, quze perfe&t:ffime famem expellet,

parata, mors fit potius dicenda, quam vita;ho-37. -

W

PC 16,

ipfe enim quotidianus defectus corruptionis

& tamenappetitum relinquet, juxta illud : Sa-

'o !5.

tiabor, cumapparuerit gloria tua: Sed & fi-

quid eftaliud, quam quaedam prolixitas mor-

tim copiofiffimo gratiffimoque potu levabit,

tis? Vitabzata, quia omnium bonorum aggre-

gatione perfecta, cum tuncDeus cuivis San&to

£

Pí.35. v.9. juxta illud ejusdem Pfalmiftze: Iuebriabuntur

ab ubertate domus tuze, & torrente voluptatis

dicat, quod olim Moyfi dixit: Veni, oftendam Exodi $3.

j

omnebonumtibi. AtqueadeoquiviscumSa

-vl :9

t

CI

potabiseos. Utmerito tandem exclamet cum

lomone dicere queat: Venerunt mihi omni

a ;

Sap. 7.

Pf.3e. 2c. aümiratione. Quam magna multitudo dulce-

L

- dinistuze, Domine, quam abfcondiíii timenti-

bona pariter cum illa» & innumerabilis hone- *

buste! propter durationem, quia per totam ae-

ftas permanusillius. Vita fempiterna, uti col«

|

ligitur ex citatothemate, &alio Chriftidicto

f

Josn.1Ó. ternitatem durabit juxta teftimonium Chritti

v. 22

dicentis: Et gaudium veftrum nemo tollet a

apudMatthaeum: Ibunt hi in fupplicium 2e- Matth.25.

atti

* vobis. Etiterum: Ibunt hi in fupplicium ze-

ternum ; juftiautem in vitam zeternam. Quaev. 46.

c*—r^cCfc

v. 26

. S; Profp.

$ Fug,

ternum, juftiautem in vitam zeternam. . 2. O-

omnia breviter complexus S. Profper-dixit

-

'Lr.desita

ftendatur, quantamquisque curam merito fu-

Futura vita creditur beate fempiterna, & fem

eontempl,

«

piterne beata ; ubi eft certa fecuritas, & fecura

€.2.

(

cipere debeat, ut veftem nuptialem gratise ac

(

charitatis habeat. Quam libenteritem interea

tranquillitas, & tranquilla jucunditas, felix ae-

a vilibus efcis , id eft, voluptatibus illicitis &

ternitas, & aeterna felicitas: ubieftamor per-

Cefirins 1

carnalibus, abftinere debeat, uttanto perfe-

fectus, nullus timor, dies aeternus, alacer mo-

j

A C 10.?

&ius in illa coena fatietur:-

tus, & unus omnium fpiritus de contemplatio-

|

Gen. 15.

II. Exoccafione thematis: JVoli timere

Abra-

ne Deifui, ac defua cumillo permanfione fe-

VidePir. n

V. I

curus: ubi ipfa civitas, quze eft Angeloruni,

Mi

ham; ego prote&or tuus [um, £ merces magnani-

mis: poteft oftendi r. Cur Deus dicatur mer-

San&corum & hominum congregatio beata ,

'Sl '33. t(

ces magra nimis ; nimirum quia beatitudo,

meritis fulgentibus micat, & zeterna falus exu-

f

berat, veritas regnat, ubi nec fallitur quisque,

quze hic permercedem intelligitur, & ex ejus

vifioneoritur,tam magna eft, ut Deus ipfe ma-

necfallit: unde nullus ejicitur beatus,quo nul-

jorem facerenon poffit, tefte D. Thema. Dein-

lus adjicitur mifer. . Excitentur proin audito-

res ad hanc vitam quserendam illis Pfalmiftze

de quia magno, imo infinito exceffu excedit

omne hominum meritum. Praeterea, quia cer-

yerbis: Quisefthomo, qui vultvitam, diligit Pf 3 :.:

" tiffime dabitur, quamprimum]labor bujus vitze

dies viderebonos? declinaamalo, &facbo-V*!9* -

APGG. q

'

$

. fueritfinitus. kx ultimo, quia eft merces fta-

num. Oftendaturque, quam modicum fit,

biliter durans pertotam zeternitatem.

3. O-

quod petitur, (cum mandata ejus gravia non

ftendatur, fi famuli & operarii hujus mundi

fint, fed potius jugum fuave & onusleve, at-

propter modicam, incertam & perituram mer-

que adeo merito cuivis dici queat; quod olim

cedem tam fidele, promptumque fervitium

Naamano fervi fui dixerant: Pater, & firem 4« Reg. $.

rftant fuis Dominis carnalibus, quanta cum

grandem dixiffet tibi Propheta, certe facere ": !»

ht

"

alacritate & fidelitate Deo ob tantam merce-

debueras; quanto magis, quia nunc dixit tibi ;

ä

dem fervireoporteat. Undefemper quisque fi-

declina a malo, &fac bonumï

V. Ex

Titulus XVIL —— Beatitudo. -

219

Math.y. — V. Ex occafione thematis: (Zaud;te €9 ex-

94,12.

gaudia in corpore & animá Saä&i fint habi-

ultate, quoniam suerces vejlra copiofa eft in calis:

turi. 3. Gaudium

perpetuum juxtaillud Chri-Tb, v, ea;

poteit magnitudo beatitudinis ex feptem te-

fti teftimonium: .

Ya

Ítium teftimoniis probari.

I. Ex teítimonio

Et gaudium veftrum nemo

N1

tollet a vobis.Excitentur proin auditores,

v. 1.

Gen.1s. Deidicentis Abrahamo: Ego prote&or tuus

ut in hac vita libenter modicam triftitiam fu-

ium, & merces magna nimis. Item Moyfi di-

per peccata & adverfitates,

Bxod.33. Centis: Veni, oftendam omne bonum tibi. 2

poenasque ob pec-

vy. 19.

cata infliétas patiantur, ut

h2ec triftitia in ta-

Ex teftimonio Chriíti in citàto themate, & a-

le gaudium mutetur.

Item ,. ut fint fideles

libi dicentis, fimile effe regnum coelorum the-

füper pauca, id eft, talenta a Deo data bene

ä

fauro abfcondito in agro, quem, qui invenit

impendere ftudeant

Matth. 13. homo , abícondit, & prze gaudio illius vadit,

olim mereantur.

, ut fqpe'r mplta coníftitui

Vi 44*

& vendit univerfa, quze habet, & emitagrum

ilum. id quod ipfe abunde implevit, dum

VIL. Ex occafione them

atis: Inebriabub- P£35. v.9,

vitam & fanguinem inliniti pretii pro eo ob-

lur ab uberiate domus tug,

€$ torrente velupta-

tulit. 3. Ex teftimonio Sanflorum, de quibus

tis potabis cor: poffunt ena

rrari quinque fon-

EP rl4tl ")'

tes, ex quibus inexplicabil

canit Ecclefía : . Omnes San&i, quanta paffi

is voluptas & gau-

funt tormenta , ut fecuri pervenirent ad pal-

dium Sanétorum oritur.

Videlicet r. Exlío-

Ytom. $,

mam martyrii & praemium felicitatis zeter-

ci amanitate €9 magnitudine :

de qua S. David P£.g3.v.r.

J

v. 18*

nee,qui omnes nunc cum $. Paulo teftantur,

dixit: Quam dilecta taberna

cula Domine vir-

non effe condignas paífiones hujus temporis

tutum: concupiícit, & deficit anima mea in .

ad futuram gloriam, quz revelabitur in no-

atria Domini.

Et Baruch: O Ifrael,

quam Baruch. 4..

3. Cor. 3.

'Lo 9. [-

bis. Etquod oculus non vidit, nccauris audi-

magna eft domus Domini, & ingens locusV- 24.

vit, necin cor hominis aícendit, quze praepara-

poffeífionis ejus.

2. Éx focietate San&orum,

vit Deusiis, qui diligunteum. 4. Ex teítimo-

tam sultorum (juxta illud S. Joannis tefti- Apoc.7.

nio Czlorum, qui enarrant gloriam Dei. - Hinc

?

monium: Vidi turbam magnam, quam di-Y-9-

Baruch. 5.

merito Barüuch exclamavit: O lírael

,.

uam

numerare nemo poterat) tam concordium (e-

Nv.24.

magna eft domus Dei, & quam iugensiocus-

rit enim tunc maxime eorum cor unum &a-

Ap.Fabr. poflelliouisejus! EtS.lgnatius: Heuquam

nima, quia nihil proprium poffidebunt; &

Conc. 2. infordet terra,

'So Gfeg,

fe(t.Omn.

cum ccelum afpicio! Et (i exte-

hoc ipfo, quod perfectiffime unum erunt cum

iS.

rior cceli facies talis eft, quid intus latebit?

tertio, nempe Deo, etiam inter fe unum e-.

'.,ho.;y.

5. Ex teítimonio Trre; fi enim, ut olim S.

runt,) tam frecioforum (tunc enim jufti ful- Matth,

IS.

Porphyrius Graecorum Epifcopus vifa pompa,

gebunt, ficut fol) quorum omnium gaudium v.43.

qua Theodofius junior baptizabatur, dicebat;

Ccoinmune erit.

. Ex obleBatione [:

en[uum :

ea, quze paulo poftevanefcunt, tantum glorize

quae breviter enarrari poffunt.

4 Éx corgo-

x

Erodi $8,

fplendorem habent, quantum habitura funt

ris glorificatione:, quod, tefte S.

Paulo, fürget r. Cor.ts,

V9

coeleftia, quae parata funt San&is & Ele&is

in virtute, furget fpirituale,

furget incorru- V- 52.

iSap ^

Dei? Etut S. Bernardus dixit, quid eritin

ptibile;.ideoque etiam quatu

or dotum im-

fl

, patria, fi tantum eft delectationis in via2 6.

patlibilitatis, agilitatis, fubtil

itatis & incor-

. Exteltimonio malorum €9 reproborum hominum;

ruptibilitatis ornatum.

/5. Ex vifione beatifi-

fi enim in hoc fzeculo datur tanti honoris di-

ca; de qua S. David locutus eft ,

dum dixit: Pf.2o. v.y,

* M"thc 23'

gnitas diligentibus vanitatem, qualis priefta-

Lzetificabis eum in gaudio cum

vultu tuo,

5v.460

bitur fancis diligentibus veritatem? utre&e

Quz omnia fufius explicata videri poffünt .

.5 rof.

S.Fulg. diícurrit S. Ful

gentius. 7. Ex teftimonio Da-

apud Fabrum conc. 3. in fefto omnium San-

1 deni

.P' 'ur.to

&orum, -

"eonterp.

7ionis quondam fatentis, fi columna ferrea,

I2

eaque ignita novaculis, acutisque calamis un-

VIII. Ex occafïone thexäätis: ! Pito,

dequaque inftruéta , atque a terra ad coelum

nate, ä.Macb.7g

ut afpiciar ad celum: . oftendi poteft, quo

mo- V. 28.

Cxfarius usque pertingens ftaret, fe affumpto humano

do per beatitudinis memoriam fe quivis con-

L.5 C- 19-corporelibenter perillam usquead extremum

judicii diem volvi & revolvi velle, fi coelo poti-

tra duplicem tentationem, fcilicet concupi-

Ícentiam & timorem inordinatum, armare,

VideFabr.ri per haec tormenta liceret. Imo alias dice-

&tueri queat. Kt r. quidem, quoties aliquid

1. z. Matth. re auditus eft, fe omnia damnatorum tormen-

935 Y-23- talibenter usque ad judicii diem toleraturum,

delectabile in terra occurrit;tecordando,quan-

to melius olim.in altera vita id habituri fi-

fi unico momento Deum afpicere liceret.

mus, ideoque imitemur illos, qui ad convi-

. Vl. Ex occafione thematis: £wu

ge ferue bo-

vium ituri a vilioribus cibis abftinent, melio-

ne, fidelir, quia fuper pauca fuifti fidelir

Jupramul-

ribus fe refervantes.

Id quod S. David fe- P76.v.3.

la te conflituam: intrain gaudium Domini tui : o-

cit, dicens: Kenuit confolari anima mea (in

ftendatur, quale hoc fit gaudium, fcilicet 1.

rebus creatis) memor fui Dei, & delectatus

Gaudium fincerum feu purwn propter omnis

fum.

Ms

Aþac. 2t.

2. Quoties adverfitas occurrit, OCU«

L 13'

q. S.

mali abfentiam, juxta illud Apocalypfis: Et

los iterum furfum ad colos elevando, exem-

abíterget Deus omnem lacrymam ab oculis

plo illorum , qui fuper ponticulum aquis ra-

eorum, & morsultra non erit, nequeluctus,

pacibus imminentem ambulant, & vertigi-

neque clamor, neque dolor erit uitra , quia

nem timent.

Sic mater Machabaeorum fi-

prima abierunt. : 2. Gaudium plenum propter

lium natu minimum verbis in themate cita-

omnis boni praefentiam, de quo gaudio Chri-

,E

je. 16. . ftus apud S. Joannem locutus eft, dicens:

tis animavit; Et Chriftus di(cipulos, dum di-

Matth, 5.

(

xit: Beati eftis, cuam maledixerint vobis ho-

V. 1£,

*2^ — Petite, & accipietis, ut gaudium veftrum fit

mines &c. Gaudete, & exultate, quoniam

plenum. — Ubi breviter oftendi pot

eft, qual';a

merces veftra copiofa eít in coelis.

9 Po Lohno Biblc Mano Tom. L

E

$. XIL

Bibliothecem IManualis Concïonatoriaf

226

redarguit ,. qui alias ab ejüsore verba hzec a«

- *";'þkfänïbABIL

dierant: Primum quarite regaum Dii ? I Nonne

-:CbNCEPfU

Qualitas.

4

Esï

.

illos in oratione Dominica petere docuerat:

Maifi dif. I.þ

uerm;t nonnulli; quiad coeleftemgloriam

Adveniat regnum tuum ?. cur igitur nunc iilos

I. n. 160

adumbrandam emblemate ufi funt, cu-

rejicit, dicens: AVefritis, quid petatir? Nimirum

errorem, inquo hzerebant, e mentibus eorum.

jus corpus erat coel

um quoddam, ftellis, fole,

luna, aliisque omni

bus elegantiflimis & pre-

tollere voluit , fiquidemipfi in beato coelorum

is mire adornatum ; ani-

regno etiam finiftram reperiri credebant ; in

tiofiffimis ornament

ma autem dicti emblematis hac epigraphe ex-

quo tamen graviter errabant, nequaquam e-

: Pulchriora latent; Idem quoque

nim ibi finiftra locum habet, fed folus & merus

primebatur

ibi dextergelocus reperitur ; nullum eft ibi tri-

nos in pra

fenti dicere poffumus; poltquam

Éd G. — (ey^ umea. v ve4u. q£u — .

enim de coelefti gloria mul

tum fpeculati fu-

ftitize genus, fed folum gaudium, & mera leti-

uam de ea fcripfimus, legimus,

di- .

tia, dele&ationes in dextera tua usque in fi-

mus; poftq

ut

nem. Ibilztitia eft fine melancholia, tranquil-

ximus, quic

quid deea a nobis fcribi, legi, a

litas fine turbatione, divitize finejaCtura, ho«

— —— 4

dici potuit; imo

poftquam imaginationt , &

omne quidvis bonum, pul- '

notes fine periculis, fanitas fine indifpofitio-

defiderio noftro,

ne, abundantia fine paupertate, vita fine more

chrum, jucundum

& appetibile, quod excogi-

^

tari poteft, imaginar

1

di & defiderandi liberta-

te, felicitas fine miferia. E contra veroinhac

— 09ÓÀ —— 9 m

tem indulfimus, tan

dem libere dicere potfu-

lacrymarum valle nullus unquam fol fine fua

mus & debemus, quod longe plura, nobilio-

eclipfi nafcitur, nulla dies (ine noéte oritur;

lis vifuri & poffeffu-

omnis creatura vanitati fubjecta eft.

ra, & przeftantiora in coe

culus vidit, nec auris

VI. Confiderari meretur ad hune finem dif- Ibid. dife;.

ri fimus, fiquidem nec o

audivit, nec in cor hominis defcendit-, -quæ pre-

ferentia, quae eít inter margaritas, & alias '$* p

-2 m EE quesl uD

aravit €9c.

gemmas, & lapides pretiofos; hienim fcal-

pello opus habent, & expoliri debent, poft-

—

&.Bonw. l. S. Bonaventura explicans illa verba :

—

ferm 5.

de Tunc jufli fulgebunt. fi

cut fol:

]n hoc planeta

quam e terrae vilceribus erutifunt. Quantus

E w

Befur.

g

lorioforum dotes confi-

enim non adhibetur labor ad perficiendum &

quatuor corporum

expoliendum aliquem adamantem, jafpidem,

derat, dicens: ln

fplendore fignificatur dos

claritatis; In perp

etuitate folis dos impaíli- -

vel alios lapides fimiles? Sola margarita eo

e

folis aCtiva (fol enim pe-

modo, quo ex aquis marinis extrahitur, adexe

bilitatis; in virtut

L]

ornandas Regum coronas apta eft & idonea,

Wt il

netrat integrum vi

trum ) dos fubtilitatis; in

Yv

celeritate folis dos agilitativsv,

fole celeriores |

omnemque ab ipfis primis nat:l bus füis per-

erunt Sanai.

fectionem fecum affert; tales autem effe quo-

que debent animze, quze paradifum ingredi vo-

$. Bernar-

IiI. S. Bernardi

nus quatuor hasce ddtes

din. to. I.

enumerat, illumque fap

ientiz textum: . Ful- .

lunt; fcalpello indigere minime debent; quia

fer.63 à.1e

€9 lanquam

[cintills im arumdineto

uzon in;rabit ineam aliquid coingutnatusm, i 1eoque

c- l.

g bunt jufli ,.

neceífario mundse, purze, nitidze, atque ab om-

difcu:

rent, adducens,

ita fcribit :

Primo in:

. fülgore defignatur

P

claritas: Secundo imp

aí-

niculpze nzevo expurgatze effe debent.

*

L

,

i'ïïd. dift;

nigne: Tertio fubtilitate

^VIl. In Exodo, inter auri, argenti, parpu-

fibilitas deaotatur i

r, gemmarumque pretiofas oblationes, pili 49 n5

:'I

fcintllze fubtilitas indi

catur: Quarto in di-

UET T€ ——

fcurfu p

otelt agilitas defignari.

quoque caprarum, l cetviles fint, connumerae

g

a

tor dubium movet, Cur

bantur: Pilescaprarum. pellesque arietum ; Paxi

S. 'Thom.

IV. Angelicus Do

f

inc25. increata & incarnata Sapie

ntia potius dixerit:

quoque modo pauperes ruftici pro patientia,

Matth.

audium Dominitui, quam, accipe gau-

paupertate & laboribus, quosinhac vita fufti--

Intraing

nuerunt, pariin ccelis praemio remunerabun-

dium ; cu

i hac adhibita diftia&ione refpondet:

Quod eft in

aliquo, continetur abillo, & conti-:

tur,.quo multzeauimze, quae in hac vita fubli-

quando ergo gaudium eit de.

mibus Ecclefize minifteriis fuumimpenderunt :

Z

nens majus eft;

e

induftriam; UndeS.itdorus agricola in coe-

aliquo, quod mi

nus eft, quam cortuum, tunc .

gaudiu

m intrat in cor tuum :

Sed Deus

locuinm iitis fan&is Epifcopis par eritin prae-

i

ft corde, ideo qui gaudet de Deo, in-

mio; Ac proinde nul'us eft adeo egenus, &

major e

pauper, quantumvis mendicus fit, quinon ha*

tratingaud

ijum. Cajetanus tamenaptius ad

loquitur, dum ad gaudiorum coe-

beat, underegnum Dei compartare fibi poffir,

?g

propofitum

beatitudinisimmenfitatem fe-

Inveniuntur quidem nonnunquam mendici,

| !.kg. EY

leftium zetern?e

fe refle&ens, inquit: Ta

m magnum eft gau-

qui ne micam panis ad fui refe&ionem 'ha-

l

dium cceleftis patrize de Deo,

utnon poffit con--

bent; Atvero nullushominum adeo eft defo-

latus, quimonetam non habeatad comparane

I

cludi in homire, & ideo homo intrat in gau-

dam fibi coeleftem gloriam; cujusevidens in.-

dium illud incomprehenfibile , & non intrat

)

Lazaro habemusexemplum, cui quantumvis

gaudium illudin hominem, velut comprehen-

pauperrimo & affli&iffimo, foleranes in coelo

fam ab homine.

Manfi dif. ^. V, Acceffitquondam ad Salvatorem mater

ab Angelis celebratoe fuerunt exequias, fua-

p

cobi & [oannis, & fuppliciter

que mendicitate comparavit fibi regnum coe«

f

:.2».10 San&orum Ja

lorum ; liberalitati enim & magnificent'ze il-

eum rogavit: .

Dic , ut [:deant hi duo jil 8melunuts

ad dexteram tuam,

£? unus ad fiviflram: cui jure

lius, qui abfolutus eft Dominus paradifi, abur.e

t

de fufficit, fi demus, quod habemus.

merito ab eodem Salvatore protinus refpon-

VIi. Imirari hacin re Deus v

idetur credi- Ibid.

]

fumn fuit: Nefcitis, quid petatis.. Verum dicet

h

fortalfis aliquis: Cur Chriftus hos di'cipulos,

tores, qui, uta morofis debitoribus tandem fo-

acceptant,

p

& inatrem eorum reprehendit, & ignorantize

luüqnem expeditam obtineaat,

quid-

I

Titulus /XVII. Beatitudo,

»"725 :

quidquid apudillos inveniunt; Unde fi debi-

remanferant: Dixitautem David : N;m

fic fa-

tordixerit: Nonfunt mihi ullae pecunize, cre-

cietis, fratres mei, de his,

ditor juxta pecunize debitze quantitatem gra-

que traididit vobis Domi-

nif, equa enim

parr erit. de[cendeniis ad prolium,

num fe libenteracceptaturum effe, refpondet 5

&5 remanentir ad. [arcinas ,. €9. fimiliter divident.

fi non habetgrana, acceptabitligna; filigna

Origenes hiftoriam hanc pro

defint, acquiefcitfoeno; fifoeno careat, tanta

pofito noftro ap- Orig.h.a

plicans confiderat, quod illi,

qui Davidem adi& Nativ.

NEUMTL —— —— -0 ER

fimeti aut fterquilinii quantitaze contentus e-

preelium fuere fecuti, Religiofos fignificent,

rit: Eodem quoque modo in cafu noftro di-

fcurrere poffümus; Salvator etenim a diviti-

qui mortificationis ferrum in fe ipfos verten-

tes, implacabile fibi ipfis bellum indicunt; aut

bus pro pretio glorize pecunias poftulat in ele-

vero gladio verbi Dei vibrante multasanimas

emofynas erogatas; cui non eft facultas di-

convertunt, atque ab inimico infernali libe-

fpenfandi nummos, corpus faum per difcipli-

rant, cum inferno continuo przeliantur, nec

nas & cilicia aflligat; qui vero corporis aufteri-

non adverfus mundi illecebras, & illicientes

tates ob nimiam debilitatem fuftinere nequit,

blanditias: Perillos vero, qui domi ad (arci-

lucro animarum fe confecret; qui neque ad

narum cuítodiam remanferunt, fzeculares in-

hoc faciendam talentum a Deo habet, in operi-

telligit,quibus ob vocationem füam bonis his-

ribus mifericordize corporalibus fefe exerceat :

cetemporalibus fefe applicareincumbit. Ter-

qui infirmus eft, tribulationem a Deo immit-

minato preelio, id eft, pro vitee hujus, quae mili-

]ob.7.v.x,

!

fam patienter fuftineat, divinzeque obfequatur

Lia ef1 fuper terram, confummationem, Religio-

voluntati; ficontemnaturautafficiatur oppro-

fiforte fe folos fpoliorum zeternze beatitudinis

briis, gaudens Deum benedicat & collaudet,

lo dits

participes futuros effe creden

t, fed deceptos

T

qui pro ejus amore patiendi occafionem ei tri-

effe experientur,fiquidem Deu

$ (verus David)

buit, quodfi etiam nudus cum Jobo redigatur

declarabit: equa pars erit €$c.

in fterquilinium, roget Deum, ut peccata of-

Etratio eft,quia

amot Dei adeo intenfus effe, adeoque vehe-

fenfze & injurize, quibus illum adverfum fe ir-

menter ardere poteít füb purpura & paluda-

ritavit, illius miferize intuitu condonet, fic e-

mento regio, quam füb vili aliquo facco & cili-

nim peccata noftra nobis ad coelum confcenfu-

cio. Quotenim Cardinales, Reges, Imperato-

ris fcalze loco defervient, dummodo pro illis

res, & fummi Pontifices in fupremo honorum,

poeniteamus, & emendemur.

thefaurorum ,. & terretize fe

4

licitatis culmine

AModus acquirendi beatitudinem.

Manfi di, - IX. Deus in venditione paradifi ad eum fe

pofiti San&i fuere ?

I. Ad quartam vigiliam no&is a

pparuitD'd, Nyff

$o.».3. modum habuiffe videtur, quo mercatores in

quondam inter procellofi marit flu&

us Chri- & 4. in

nundinis merces fuas vendere foleit, in prin-

ftus difcipulis fuis,quos fzeva te

mpeftas mifere Pom. r.

|

cipio etenim tiundinarum omnia caro pretio

& periculofe exagitabat. Utv

iderunt tam in- poit Epip,

divendunt, quze tandem in fine prolevi pecu-

ufitatum prodigium,

phantafma arbitrati funt,.

à

niadimittunt; Quando Chriftusindie Afcen-

quod oculis ufurpab

a

fionis cceli officinam prima vice aperuit, pri-

& de fermone a

ant, quibuscum locutus,

gnitus fuiffet, ajebat Petrus:

mis fzeculis illam fequentibus magna fidelium

Domine , fi tues,

jube me

venire adte [uper aquaf.

J[»d, dit,

pars füb perfecutionum, folitudinum, marty-

i50 11. 5'

riorum pretio zeternam fibi beatitudinem com-

Matth.14.28. Cui Chrií

tus : Efto, veni, accur-.

a

re, fis, hucad me, fcisenim, quam hoc percu-

parare non dubitavit; tunc in /Egypto vaftae

piam, qui huc omnes invitavi, cum dixi: //eni-

—

pro Chriftoincolebantur horridorum deferto-

rum folitudines, fervidilfimi Chriftiani tunc in

te ad meomner; Matth.11.28. & quomodo te

]

unum prohibeam venire cupientem, qui alios

equuleis extendi, uncinis & peCinibus ferreis

nihil talecogitantesadvocavi? Defiliitadea

dilaniari, feris ohjici, abiisdemque devorari fe

verbain mare Petrus, cumque ventus validior

permittebant; Poftea vero ceffantibus perfe-

derepenteexcitatus, velle illum fluctibus in-

l

cutionibus faciliori & planiori via ccelum funt

volvere videretur,

praefentaneumque pericu-

ingre(fi, inquiete contemplationis coeleftium

lum fuum animadverteret, Chriftum inclama-

dulciter conquiefcendo , autfervidos charita-

bat, atque ut a

proximo difcrimine eriperet,

tisactusexercendo, aut vero virtutum Chri-

magnis vocibus obfecrabat: //idmr ventumva-

füianorum praxi & ftudioaffiduam operam im-

z

pendendo.

k

cens, Domine,

lidum timuit, €$ cumcayi[]et mergi, clamavit , di-

Jalvum me fac. Ibid. v.30. Quid eft,

T

;.Reg. 350»

X. Quando David Rex poft devi&os Ama-

quodPetroa

d Chriftum afpiranti,jamque con-

L.

J

lecitas victor in Siceleg rediit, orta eft inter

tendenti occurruntifati maris fluttus , &rem

milites; qui adfarcinarum cuftodiam remanfe-

tam bonam fanctamque meditanti minaturin-

1-

rant, &alios, qui cruentohuic przelio inter-

teritum tempeftas, cui favere debuiffe elemen-

fuerant, gravis de fpoliorum participatione

controverlia , hisce nimirum adverfus illos

ta omnia videntur, utfecurus appellerepoffet.

H

adeum, quem petebat? cura turbinein peri-

proetendentibus, nullam illis ex partis fpoliis

culum addu&us fuit, qui ad Chriftum totius-

partem deberi: Refpondensque omnis vir pef-

falutisportum anhelabat? RefpondetS. Am-

ll

fimus & iniquus de viris,qui ierantcumDavid,

]

brofius ferm. 2. de Santtis: S.Petrus, dum flu-

[4

dixit: Quianon venerunt nobiscum , non dabimus

Guat, dum mergitur, fic pervenit ad Domi-

eis quicquam de preeda, [ed [ufficiat unicuique uxor

num, oftendens nobis, quod nonnifi per peri«

fua €7 filii. Davidautem juftus Princeps, am-

cula properatur ad Chriftum. Exemplo ergo

| lbui !

babus partibus rite auditis, controverfiam

Petri docemur, qui naufragii pericula non for-

predi&am in favorem determinavit illorum,

titer ferat, qui vitze difcrimina nonlibenterad-

qui ad farcinarum & hofpitiorum cuftodiam

eat, qui tribulationcs & aerumnas, & rerum

fua-

222

Bibliotheccä Manualis Concionatorice

fuarum ja&uras non zequo & magno animo

neo, qualiscunque faero, magnus ero. Ouan-

toleret, eum pervaderein glorize portum tran-

ta enimilla gloria, quotendimus, ubi omnium

quillum non poffe, ac delirare, quialiter, quam

minimus maximo, fapientia, puritate, virtute,

per tempeltates adverfitatum eo pervenire

perfeGionemajoreft? quisquis maximus ha-

poffe exiftimant. Non enim nifi per pericula

betur, adillamfelicitatem comparatus, velut

properatur ad Chriftum.

infantulusfeputatur.

fbid.r. $.6

XII. Quaeftioeft, quare Dominus Moyfen

in íab.

$. XIII.

poft t.

& Eliam, prze aliis veteris Teftamenti Patriar-

Domin.

chis, teftes glorize fuze adeffe voluit? Refpon-

-MIS.CELLA.NEA

Quadrag, det appofitiffime Galfridus in Allegor. Di-

— Qualitas.

fedefain

blior. apud Godetrid. Tilman: Nec clarifica-

u

to'facile credas, nifi occurrant ei Moyfes &

I. E veniet Beatisolim, quod Reginze Sabse, g. Reg.1e;

Trusfg.

Elias; utfi quis affirmet, ac glorietur, Chri-

vifa gleria Salomonis, evenit; nam & il-

ftum in fe glorificari, e quemdam Tháborem

lidicent: Veruseft fermo, quem audivi inter-

effe, &theatrum fa&tum glorize, donorum, ac

ramea &c. & non credebam narrantibus mi-

Sen, fitl,

favorumillius,non credas, nifi fidejuffores ad-

hi, donecipfa veni, & vidi oculis meis, & pro-

qu ob

ducat Moyfen & Eliam, teftes omni exceptio-

bavi, quod media pars mihi nunciata non fue-

(icLtde

nemajores, quórum alter promulgator & re-

rit.. Major eft fapientia tua & operatua, quam

verendiffimus obfervator Legis, alter acerri-

rumor, quem audivi., Beati viri, & beati fervi

nit,Deor,

mus illius propugnatorfuit, ardens & vivens

tuihi, qui ftant coram tefemper, &audiunt

ignis, formidabile & horribilefulmen ; qui nec

fapientiam tuam.

Regibus parcebat, nequecum fubditis conni-

II. Coclum.

D

mpyreum diflat a terra mille

vebat. Illatuta gloria, illeindubitatus favor,

feptingentis nonaginta myriadibus, nongen-

inquit Galfridus, quem obfervantia & zelus le-

tis viginti quinque millibus, & quingentis mil-

gis probant, commendantque. Plurimum e-

liariis. Nam juxta Clavium coelum lunze di- Clavius im

Tefzut

pheram

denorif -

nimfufpe&a,& parum tuta gloria, qugecunque

Ítat 120630. milliariis, coelumfolis 4013023.

Joan.de :

talium tefiium calculis & fuffragiis deftituitur.

Firmamentum autem 161884945.

Unde fi

i

Sacrobo-

Ne Chrifto clarificato facile credas, nifi occut-

Japis molaris e firmamento decideret, caden- fco c. 1.

Citro ,

Tuít,

Íbid.

rant ei Moyfes & Elas.

do confümeret 1 5oo. annos folares, licet quo-.

XiIL. S. Joannes cum amoenum & coele-

tidie cadendo conficeret 32780. milliaria, &

ftem paradifum glorize,& zeternze patrize Bea-

fingulis. horis 1300.

Maguitudo vero hujus :

?

At Ls

torum, fubmetaphora magnae, amplze, ele-

coeli eft prope immenía , cum minima ftella

P

gantis & fumptuofee civitatis delineat, muro-

inagnitudin

P

e terram decies octies fuperare

Weics, :

rxumque firmitatem, & portarum magnitudi-

dicatur.

4

-]II. Antiochu

s Rex in Bonorem Daphnidis;Kïïel- te.

nemadumbrat, deniquefitumhis paucis expri-

mit: Civitar in quadro gofita efl; Apoc. c.2r.

mireadamatze,convivium in intima.aula fic in-? fol 847.

v. 16. Qui architectaudi periti funt,ajunt, hanc

ftituit,uttamen interea fexcentos ephebos fore

mofiffimos, & ducentas puellas elegantiffime

elfe ftabiliendze civitati commodiflimam fa-

bricam; fed fi felix illa civitas, fi etiam quo-

veftitas per urbem mitteret, qui floreis redi-

cunque alio modo conftru&a foret, zeternum

miti fertis ex vafis cryftallinis vina, & ex or-

- nihilominus duratura effet, quare magis in.

bibus candiditfimis candidos panes, & facca-.

ä

quadrangulum, quam in orbem, & fphzericam

raceos fru&us offerrent, aliis interea jucun-

-formam reda&a fuit ? Refpondet Aretas:

da mufica accinentibus.

Quod totum ideo

Cum civitas quadrangularis fit, per figuram

fattum, ut ex hac munificentia colligerent

Lang. n

Oytnth

crucis ex diametro dividitur. Quod fibi velit,

cives, quam nobile convivium in aula effet

V&

quod informam crucis ordinata eft illa Beato-

apparatum.

Applicatio facilis. ad. eonvi-

rum civitas? Indicio eft & documento, pa-

vium coelefte, ad cujus magnitudinem de-

rum fidendum glorize hujus vitze, quze non ob-

monftrandam Deus mittit in terram Angelos

tinetur pretio crucis & afflictionis, poftquam

varia interdum c

zeterna, utvidetur, opushabet, crucis com-

ferentes.

celi gaudia praeguíftanda of-

N

mendatione & adminiculo, utfuam habeat a

IV. Recte de beatitudine cecinit Ovidius: Ovïd. 3.

-

g

cruce fecuritatem. Quod ergoilla fuperna ci-

Ultima femper . Metamor,

l

vitas in quadro pofita fertur, tale eft, ac fi dice-

Exfge&an-da die-s homini

eft, dicique bea-

tus

UE

getür :

Civitas fupremae glorize in formam

crucis digefta confiftit, fecura ergo ea gloria

Ante obitüni nemo , füpremaque funera

eft; qu»ecunque enim ecrucenafcitur, eadem

debet.

firma, ftabilis gloria eft, & interitus nefcia ;

V. Empedocles rogatus , cur viveret ? Engelgr..

in ho. 22.

cum civitas quadtangularis fit, per figuram

ut coelum a

fj

*

15

& nullus ero.

piciam, refpondit; tolle »xcoelum;

pott Pent

c;rucisk ex diamgtro divid'ebat'ur."

du

VI. Alcinous Re;i palatiüm habuit ex mu-Ibid,

m

58 de

ris zeneis, portis aureis, poftibus argenteis,

S. Thor;l

XIV. Feftinémus (igitur) ingredi in illam

laquearibus ex ele&tro & ebore ad miraculum

Vill. co- 1- requiern, ubi veretmagnus eft, quisquis etiam

elaboratis.

Sed quid hoc ad coelum, cujus

de5 Joàn- ;5 ea minimuseft; Nonmihicurze eft, Deus

plateze aurum mundum, & portze ex fingulis

meus, quantus futurus fim apud te in regno

emmis.

ä

tuo, fed hoc magis curo & exopto, ut de re-

: VIL. Pulchre Poeta S. Ignatium terras ex Lyr. 1. z.

alpectu coeli defpicipntem fic defcribit:

apoph, $«

gno tuo fim , quia & ad demum tuam perti

os

thzlus XF. Il. —'Bgatimdd.

223

Vos aftra teltor, agmen in coelo vigil,

XVI. Quid poteit ei magnum videri, in: Ciceroia

Orbisque fempiternus errantis chorus,

Divinitatis intimze fcena éxtima:

quit Cicero, in rebus humanis, cui zeternitas fomnio

omnis, totiusque mundi nota fit magnitudo 2 SciPien.

Dum vos avaro fzepe confpe&u fruor,

ipfa terra ita mihi parva vifa eft, ut me im-

y

Dedifco rerum pretia, nunc gemmze ja-

perii noftri, quo

cent.

ret, poeniteret.

quafi pun&um ejus attinge-

j

Jam palletaurum, non habet flores humus;

XVII. Lyfandera Perfa interrogatus,quam Retrl.in

Etquze placebantante, nuncfordent opes.

rempublicam florentiffimnam cenferet ? re-feílo SS.

VHI. Breviter, fed nervofe etiam

x

a &

admonens fic canit:

Ecclelia

Ípondit: In qua bene meritis condigna prze-

Jac. th; 30 :

Reclefiain.

miaredduntur. Qualis ergo erit respublica

hN

oitic.

Oculos in altum tollite:

chriftiana, in qua talia przemia bene meritos

"Transfig,

Illic licebit vifere,

exfpectant,

Quod nefíciat finem pati,

runt ?

qu in cor hominis non afcende--

Sen. nat,

Sublime, celfüm, interminum.

XVIIL. Beatitiidö e&«in hoc mati laboran-Ibid,!

qq. C. 1.

IX. Surfum, inquit Seneca, ingentía fpa-

tibus, inquit Beyrlinck, quod fundamentum

tia funt, in quorum poffeffionem animus ad-

mittitur.

gedificio, quod navi carina, quod in anima-

Cic.1.t.de

lium generatione cor, quod viatoribus iter

nat.Deor-

X. Simonides interrogatüs ab/ Hierone Si-

non afperum , euntibus hofpitium commo-

cilize tyranno, quid, qualis effetDeus? unius

dum, mercium amof mercatoribus, agrico-

x

diei poft alterum fpatium petiit ad cogitan-

lis fpes fertilitatis.

,

dum; & tandem poft multos dies dixit: Quo

XIX. Herculi adhuc ado

lefcenti dubitan—. Ibid; :

confidero diutius, hoc mihi res videtur ob-

Ícurior.

ti, quod vitze iter fe&aretur, duae fe obiece-

Xeris.

Idem de beatitudine non malc di-

runt mulieres, una decora, deliciis affluens,

Clyits 0a

BeH'æüs

& preter voluptatum illecebras nihil promit-

TY

denoviff -

XL. Philofoþhus quidaminterrogatus, cur

tens, & heec vitium erat; altera macilenta,

Joun.de

P

atrize curam non gereret? di

SaCrobo«

intento dixit: Hanc curo.

gito in ccelum

rugofa, & praeter labores nihil laudans, fed

(to 11

Cicero 4.

poft eos exantlatos Deorum confortium pol-

paure

XII. Is eftbeatus, inquit Cicero, cui nihil

licens, & hzec virtus erat ; quam proinde prio-

. humanarum rerum aut intolerabile ad demit-

re rejecta amplexus eft Hercules.

tendum animum, aut minus lzetabile ad effe-

*

Idem de

rendum videri poteft.

beatitu'dinc; h

ujus & alterius vite dici po-

Arifl, ]. ,

teft.

Rhet.c.s,

XIII. Ariftoteles varie fic definiri poffe bea-

t

titudinem putat, ita, ut fit vel profperitas cum

XX. S.Martinus rogatus, ut cerpufculum Sulpit.

lateris converfione nonnihil relevaret, finite "it3-

K(fe, tü,

virtute conjun&ta: velfortunata rerum cum

me, ait, ccelum refpicere potius, quam ter-

wO MP

virtute adminiftrratio, aCiove: velratio per

ram, ut fuo jam itinere iturus ad Dominum

fe fufficiens ad bene vivendum: vel vita ple-

Ípiritus dirigatur.

niffima voluptatis, fumma fecuritate & prze-

fidio nixa: vel abundantia copiarum, & ab-

eJucunditar.

folutiffima incolumitas corporis ,:cum pote-

ftate hu

]

.. XXI. Socrates interrogatus, quid effet fe- Stob.ror,

jusmodi atque vi, quze ad parapda

licitas? voluptas, re

L ,

illa & confervanda fufficiat.

Á

fpondit, quam nglla po

*

nitudo fequituxff

Uhilitar.

Leng.in

$. vax

Polyanth.

- XIV. Mufca contemnens formicam, vide,

V. eod.

inquit, quanta fit humilitas tua. — Cava loca

terrarum incolis, & perpetuo humi reptas,

I. Petrus Canifius to. 4. c. ult.

magno eum labore tenuem vi&um quzris.

II. Hieremias Drexelius in Coelo.

:

At me alae in füblime ferunt, & menfee re-

IlI. Ludovicus Granatenfis in loc. co"mm; f

gi? acoipiunt, delicatiffimnis cibis vefcor, &

834.

/

f

purpuree regize incumbo, quin & formofiffi-

IV. Petrus Beffzeus de quatuor noviff.

bl 4

mas genas deofculor.

Cui formica :- Atqui

V.. Gabriel Inchinus de noviffimis.

Metamoh.

improbitas tua odiofa eft omnibus$, ob quam

VI. Philippus d'Outreman in Pzed. Chrift.

I. c. 8.

. Io9.

.Px.

etiam flabella & venena in necenrtuam pa-

rantur, Sed & modica anni parte durat fe-

VII. Matthias Faber conc. 1.2. & ':3, in Fefto

. licitas tua, cum hyemis tempóremox pereas;

omnium San&orum. Item conc. 2.in Dom.

ego autem in zeítate mediocri labore exer-

2. Quadr.

Engelgrcl

- ceor, utin hyeme quietam & fecuram vitam

VIIL. Thomas Stapletonus text. 7. in Dom.,

in bO; 22'

degere poffim.

Sept. &text. 2.inDom. 2. Quadr. -

poltmïi

.S Chryf.

XV. S.Chryfoftomus inter alia fuadet, ut,

IX. Laurentius Beyrlinck in fefto SS. Phi-

h

.o. d

i,

P

* quoniam lumen majus obfüfcat minus, cum

lippi & Jacobi.

quis viderit mulierem formofam, oculis fplen-

X. Joannes Major in magno fpeculo Exem-

dentem, refpiciat defuper, quo tale fpe&acu-

plorum, Tit. Gloria coeleftis.

lum preetereat.

Id quod in aliis qqoque ca-

AlI. Antonius Dauroultius in Catechifmo hi-

dib us faciendum.

: ftoriali p.3. c. 8. tit. 22. & fegq.

*

y

aPOPh'

TITU.

224

,Bibfmt-hecæ Manualis' Canbio?zatoh'æ

!' Reg:2'

02*

TITULUS XFIL-

P£63.v04

LUC. i^ ;'

BLASPHEMIA.

pá. 7^

B

vinam. Etenim qui furatur, inquit hic San-

&us, qui commnittit fornicationem vel homi-

* Epþu c'4'

| QUOAD -E'SSENTIAM.,

cidium , Deum in fubditis fuis male traétat;

nitio,

qui vero Martyribus, Apoftolis, aliisque fa-

hs

miliaribus Dei amicis necem infert, gravius

fizcjo

I.

illum offendit.

Denique qui facratifumum

Lang,in

ft contumelia Deo illafa, quomodo om-

ejus corpus fumptum pedibus fuis protere-

Polyaagh.

nibus fpeciebus blasphemix mox af-

ret, & conculcaret, praecedentibus longe abo-

Mazr.m'

I

ferendis convenit; licet aliqui ftrictius

minabiliorem Deo inferret injuriam: fed qui

eam fumendo definiant: Verbum in contu-

offendunt Deum , quantum ad naturam di-

lg CL

. meliam Dei prolatum. -

vinani, graviffime peccant, quod faciunt bla-

fphemantes. Nam blaíphemia eft peccatum

S.Aug l.2

de mor.

Blafphemiajuxta S. Auguftinum eft vitium,

quo aliqua mala dicuntur de bonis; itaque

immediatum chtra Deum.

AC 7

Manich,

. jam vulgo blafphemia nonaccipitur, nifi mala

€. Ii..

"dilur.

verbo Deo dicere; Dehominibus namque du-

bitari poteft, Deus vero fine controverfia bo-

I1l. Zttribuere, Dro fal[um predicatum , ut Luc. vt.

Suar.to.t. nus eft. Unde & Suarez ait: ufu receptum eft,

fecerunt Pharif»ei dicentes, Chriftum in Beel- ** 15*

deindi&. «t blafphemia ad derogationem divini hono-

9 dbo

zebub ejicere dzemonia ; item Lutherus & -

Tob.cr,

ris, ac bonitatis applicata fit. Cit.tque eo-

Y.16

tuentes.

Calvinus, Deum authorem peccati conüi-:

demloco Hugonem de S. Victore, dicentem:

MC

blafphemiam effe cum quadam probrofa irre-

1V. Adimere Ded; qüad ei debetur , v. g. ne-

i-'ah.co.g'.f

ligiofitate, & diminutione ho

j

j

inDom.1&

noris ;livini, vi-

gando fapientiam, bonitatem aut potertiam,

poít Pent,

l4

tuperium ac convitium.

uti Rapfaces negavit, Deum jud»is opem

n.2e

: Divifio.

ferre poffe: Item Alphoníus Rex Hiipanise,

qui dicere aufus eít, fe principio mundi, a

T. Dividipoteft in mentalem, verbalem &

Deo przefens fuiffet, multa melius & fapien-

a&ualem. 4Memníalis eft, quze fola mente per-

tius ordinaturum fuifle.

Mart.5,

agitur; quo modo etiam diaboli blafphemant

»3

V. Tribuere creaturm , quod folius Dei pro- Saþ..:;.

leit qj,

Deum, uti & alii damnati fpiritus in inferno.

Y46.

Veibalis eft, quae voce exprimitur, & magis

prium eji: ut fi quis dicat, diabolum tam po- **

in fenfus cadit. Z&ualir ett, quze opere pera-

tentem effe, ac Deum: aeque colendum, ad-

i

orandum, &c. ltem folem & lunam, aut a-

.gtur, five dein per fcripturam, five per alia

mala opera in contumeliam Dei dirette per-

lias creatufas, rectores orbis terrarum Deos

$.Éphr. a&a; dequa S. Ephrem locutus eft, dicens:

patare, ut in Sapientize libro

«

dg nonxluug

Ecdfzy.

dicitur.

p

terrog.

to.1.i- Quemadmodum Deus operibus bonis glori-

fic:tur, ita contra malis aétionibus blasphe-

Vi. fnhonorare Sacramenta, reliquias au alias

matur; nam, cum infideles intuentur Chri-

res [acras, quatenur ad Deum [peiant : uti fa-

ftianos , quod inftar ethnicorum ipfi quoque

ciunt Iconoclaftici hzeretici, & noftri etiam

in crapula & ebrietate vitam degant, luden-

Lutherani, B. Virgini & Sanctis debitum cul-

tes atque faltantes cum citharis & tympanis,

tum & inyocationem negantes.

nonamplius di&itant,quod infenfati fint Chri-

$ t in

füani, dum Chrifti legem transgrediuntur;

$. Il.

3

f»l&iïai.

verum blafphemantes afferunt, eos, ficuttra-

.EX S. SCRIPTURA.

ditum a Chritto acceperunt, ita &facere. Un-

8. Aug. t- de & S. Auguftinus, raro, inquit, jam inve-

Qualitar €9 gravitas.

27 C nuntur, qui Chriftum lingua

6. 10

/b—lasph*.ement,

?

n affumes nomen Domini Dei tui in Exod, 2o.

M Cl

fed multi, qui vita.

I No

vanum; nec enim infontem habebit20.

Qm, 26

&yop,

S.Bonav. |S. Bonáventura tres modos declarat, qüi4

Dominus eum, qui affumpferit nomen Domi-

inc

bus aliquis blasphemiam committere poffit,

ni Dei fui fruftra. -

Lue

a.p. 5

fcilicet vel cum attribuitur Deo , quod fibi non

II. Nominatio Dei non fit a

ffidua in ore

| Ecd. 23.

convenit; velcum removetur ab eo, quod fibi

tuo, & nominibus San&torum n

-

admifícea- V- 9*

convenit; velcuin creaturze attribuitur, quod

sc Eph['.

j

ris, quoniam non eris immunis ab eis.

Mu

proprie Deo convenit.

h 4

S. Thomas Deum variis modis offe

ndi pof1

]ll. Cuiexprobrafti? & quem blasphema- 4. Reg.6.

fti2 contra quem exaltaíti vocem tuam ? & 22

fefcribit: Primo, quantum ad fuas creaturas,

elevaítiin excelfurg oculos tuos ?. contra fan-

fcilicet in homicidüs, furtis, adulteriis & fi-

um lIfrael.

x

milibus. Secundo, quantum ad fuam fami-

IV. Docuit iniquitas tua os tuum, & imi- Job. 15.

liam fpiritualem.

Tertio, quoad perfonam

V. $.

velatam. Quarto, quantum ad naturam aíj-

taris linguam blasphemantium.

fumptam. Quinto, quantum ad naturam di-

V. Si

[

Titulus XPIIL — Blofphenia.

A25

i. Reg.2.

d ;

V. 25.

V. Si peccaverit vir in virum , placari ei

IV.. Non eft he

cp

eccato ullum deterius, $, Chryf,

poteft Deus: fi autem in Deum peccaverit

fednequepar; nam in eo & acceífio omniumc. : or. 2.

vir, quis orabit pro eo?

ede faio &

Pf.63.v.4.

malorum eít, omnisque confufio, inex plabil

provid.

VI. Exacuerunt ut gladium linguas

»fuas,"

fupplicium, & intolerabilis pcena.

intenderuünt arcum rem amaram.

V. Alii peccatores appetunt deleGationes, Dd Stell;

Luc. c. 3.

VII. Quis eft, quiloquiturblafphemias?2

Pfal. 72.

honores, vel aliud quid»iam mundi; & vel-inLuc c.5.

.VHI. Pofueruntincoelum os fuum, & lin-

lent, fi poffent, his bonis frui fine Dei offenfa;

gua eorur tranfivit.in terra.

fed blafphemus multo aliter, quia confuito,

Eph. c.4.

;ni malitia.

IX. Blafphemia tollatur a vobis cum om-

& praemediate contra Deum infurgit.

VI. Omnia alia peccata videntur procede-S, Bernar-

lüigcsm. X. Dominatores ejus inique agunt, dicit

repartim ex fragilitate numanze naturze, par- din. t. 4.

Dominus, & jugiter tota die nomen meum

tim ex ignorantia ; fed illud peccatum bla-fe' 33

blafphematur: propter hoc fciet populus

Íphemize procedit ex propria malitia, & quan-

meüs nomen meum in die illa.

to eft major perfona offenfa, tanto major cul-

Matt.C.12.

XI. Autem in S

n

remittetur,

piritum blafphemia no

pa, & plus crefcit malitia culpze, & fic blafphe-

mia continet in fe majorem malitiam . aliis

Maie C.1.

XII.. Blafphemarunt fan&um I

fräei , aba-

peccatis, & nullum eft peccatum, quod habeat

lienati funt retrorfum, dereliquerunt Domi-

num.

in ie tantam iniquitatem , ficut blafphemia.

VII. Peccatum tanto majus & gravius eft,Id.t.r.C4g

Apoeciz XIIL Vidi mulierem fedentem fuper be-

quanto minus motivum habet, fi juvenis &$-1- €.9-

Inioc

ftiam coccineam, plenam nominibus blaf phe-

fenex adulterium perpetrant, plus in hoc pec-

Tut.rt,

caret fenex: In ceteris peccatis aliquod mo-

Mj

Damnüm.

tivum eft ad peccandum inducens, ficut in

,Tob.:c.lg. !

XIV.. Maledi&i erunt, qui contempferint

fuperbia excellentia dignitatis, in luxuria de-

Y. 16.

le&tatio carnis, in gula guftus, in avaritia pe-

te, & condemnati erunt omnes, qui blafphe-

cunia; in blafphemia autem nullum eft mo-

maverintte.

:

tivum, quia nulla eftibi dele&at

- Hhco.s;

I.Tim,cr-

XV. Tradidi fata

un, ut difcant non

bla-

/

ioad blafphe-

mion.d

fpheimare.

mandum inducens.

VlII. Quis magis ingratüs eft Deo de

'be-lbid.t |

1' poitUent,

H.Qu

Levc.24. XVI. Educ blafphemum eXtra cafira, &

neficio fpecialiter fibicollato prze caeteris cre-

J

)

ponant omnes, qui audierunt, manus fuper

caput ejus, & lapidet e

aturis, ícilicet loquela & lingua, quam bla-

'l

! fus-

j

um populus uniyfeg-

N

fphemator nominis Dei; qui, cum dicere de-

beat cum Propheta: .Benedicam Domino $n om-

Marc. 3.

XVII Q

üi blafphemavöfit inSpiritum fan

;

V. 29.

&um, non habebit remiffionem in zeternum.

ni tempore, [ymyer laus ejus in ore meo; Domino

-9D

Levit. 24.

füo ore fcetido maledicit? Omnes enim crea-

.M

XVIil. Homo, qui maledixerit Deo füo,

ture, & qu3elibet fuo modo follicite laudant

v.?-

portabit peccatum fuum: & qui blasphema-

.verit nomen Domini, morte morietur: la-

Deum, & benedicunt potentiam, fapientiam

& clementiam Salvatoris.

"

-pidibus obruet eum omnis multitudo po-

p

uli.

IX. Ingratus etiam de beneficio Incarna-Ibid.

s

Ecci.'"zy.

XIX. Qui in altum mittit lapidem ( aut

tionis: nam membrailla humanze infirmita-

tis, quze pro falute noftra affumpfit Dei Fi-

lius, blafphemus nominat ad contumeliam,

lj

v.28. 'm/afphemiaryn) fuper cant. ejus cadet.

$

IIl

z

quafi non fatis afflitus fuerit Chriftus profua

& aliorum falute ab impietate Judaica, pro-

pterea compleat contumelias ejus.

ïnï

EX QSSI. PATRI

BUS ET DOCTORIBUS.

Qualitas €? gravitar.

X. Patet, quod blafphemantes Deum pe-Manfi:

jores funt beftiis, canibus, & aliis; canesdifc.4. n.6

S, fier. in 41'.

enim non mordent dominos fuos, licet ab eis

€.1g.líai. -

Nihil eft horribilius. blafphemia, quaepo-

nit in coelum os fuum ; omne quip-

ladantur; fed blafphemus eodem ore , quo

pe ?eccatum comparatum blafphemise levius

Dei beneficium perci

€

Deum blafphemat.

pit, & bibegdo vinum,

:

$. Chryf, |

IL. Nefcitis, quis fit Deus, & QUali debeat

XI. Blafphemia eft lepra, quze omninoGloff.c.rg

hOm. 2().

ore vocari? Quod fi de ftudiofo quodam vi-

mundari non poteft, & ideo extra caftra pel. Levit.

lenda, hoc eft, crimen blatphemize, quod in

)lt 20,

ad*pop.x

romaleloquamur, dicimus: os tuum ab-

ll

lue, & ita commemora : nunc vero nomen

Spiritum fanctum committitur, de quo dici-

venerandum, quod audientes d2emones hor-

tur: Qu

i geccat in Sypiritum [anium, aoa remit-

tetur ei.

fe Ed

rent, temerarie circumferimus? -

?

$9 .

S. Ephr,

lli. Non metuis, ne forte ignis de ccelo

XII. Nihileft, quod animum noftrum magis Julius IIf

2. parzen,

exulceret, & confodiat, quam horribilis atquePlla 23.

;

n; 43.

defcendat ,. & devoret te , qui fic os adver-

impia, & chriftianis auribus intolerabilis divi-

j M ^

fus Omnipotentem aperis? Neque vereris,

ne forte terra fub te disrumpatur, & te ab-

ninominis blafphemia, cum audimus facratif-

& Mn

fimum Dei & Jefu Chrifti Domini noftri no-

l

forbeat ? Ne decipiaris, o homo; impoffi-

men, quod fuperomne nomen, cocleftia vene-

bile enim eft, manus effügere Creatoris ; au-

dieum, quidicit: Blatiphemantes rationem

rantur, terreftria adorant, in'erna contremi-

i

o 15 1

xeddent Deo

Ícunt (quod ne temere quidem a quopiam

hy

» qui paratus eft judi-care» vivos

propter ejus fublimitatem & majeftatem u-

& mortuos.

furpandum fit) paffim pravorum efferatorum-

$i

L]

R. P. Lohn. Bibl. Man. Tom. [.

que

226

Bilyliothecc;* JManualis Concion- :ovie

ue hominum vocibus fcindi &c.. ut minime

fphemare, & execrari, eique maledicere au-

mirandum fit, fi a chriftianis populis, in tan-

debit ?

tis calamitatibus confütutis, divinae iracun-

li. S. Polycarpus;, quando follicitabatur Manfi

dize flagella non amoveantur.

a tvranno, ut, fi vitze fuze confulere vellet, difc. 4»

Manfi

XIlL. Blafphemia eft peccatum

diaboïicum,

Chriftum blafphemaret, animofe refpondit:

Jam octoginta fex anni elapfi funt, quibus

diíc.7. n.2]oqucla infernalis: Sicut enim Spiritus fan-

: g

&us loquitur per bonos, ita diabolus per bla-

Chriíto meo infervio, nec tamen unquam ma-

du

li quidpiam ab illo recepi, imo multis iisque

- ht

[l5

fphemos.

Á

:g

'I 6'

S. Bernar-

XIV.

Olingua diabolica , quid poteft tein-

prclaris bonis de manu ipfius auctus fum,

din. to. 4. ducere ad blaflphemandum Deum tuum, qui

qua igitur ratione illum, prout tu, o Pro-

confui, a me fieri defideras, blafphemare,

f?*'-33- te plafmavit, iu quo tuüm fummum bonum

confiftit, quite pretiofo fanguine redemit?

illique maledicere potero, qui tot mihi beae-

5.Bern,fe.

XV. Horrendum penitus facrilegium, quod

ficia preeftitit, & hactenus adeo benigne con-

fervavit?. qua fronte tam bono Deo & Do-

e.deconv. & ipforum videtur excedere facinus, qui

S.Paui. Domino majeftatis facrilegas manus injece-

mino ingratus effe potero?

runt.

IiI. Venerabilis Poemen Abbas quemdam Ruffin, A-

quil.1.3.im

S. Ephr.

XVI. Audesaperireos tuum audaéter, & in

difcipulorum fuorum , qui frequentibus a fpi-

vit .de

parzn.43. coclum verba emittere, juramenta atque bla-

a.

ritablafphemize pulfabatur tentationibus, do-

verbis fee

cuit; ut tentatus femper diceret: Ego cau- niorum,

:

fphemias, & non times, ne falx ignea, quam

ä

Propheta vidit, demoretur in domo tua, do-

fam non habeo, blaiphemia tua fuper te fitn. s7.

$n

fatanas, hanc enim caufam anima mea noón

Alex,lde

nec ex ea,quae fub coelo eft, te excidat ; dum fic

vult.

Íta fanus frater ille difcetfit.

eal

audes os aperire adverfus Deum omnipoten-

fi

tem, inquem Angeli, Archangeli, Cherubin

]V. Cum S. Ludovicus Rex Franciae edi- Ann. eccl,

Titedof,

&o publico (anciviffet, ut cuilibet nomen Dei

Rayn.

, acSeraphin nonaudent oculos conjicere ?

S.Chyi . XVILl. Nullum gratiarum actioni par bo-

blafpheman*i ignito ferro in labiis ftigma in-

126;1:.6;

ho. 1. àd. pum ; quemadmodum blafphemia pejus nihil.

ureretur; accidit, ut, poftquam civis quidam

pop.

Parifinushujus poenze reatumincurriffet,mul-

S.

Aug.in

XViil. Cum Deuslaudatur de bono opere

P 46

tuo, laudasoperetuo Deum. Etcum blafphe-

ti pro iliius abhac poena exemptione interce-

. matur Deus de malo opere tuo, operetuo bla-

dere:t, quem Rex juítus absque mifericordia

Íphemas Deum. Itaque ad aurium exhorta-

cauterizari praecepit in labiis ferro canden-

tionem canta voce, corde ne fileas, vita ne ta-

ti, in peccati fui memoriam fempiternam, &

in aliorum exemplum.

Non defuere qui-

ceas. Siergo beneagis, & quando mandu-

cas, & bibis, & refectionem corporis fumis

dem muiti, etiam fecundum mundum fapi-

'entes viri, qui fan&um Regem velut nimis

gratias agens Deo, cibus tunc & potus laudat

crudelem & rigidum cenfurarent. At vero

Deum. Si vero modum nature debituin im-

Aoderatione voracititis excedas, & violen-

fan&us Rex veriíffimum effe fciens, quod ait

Chriftas: Beati efli, cum maledixerint vobis ho-

tia te ingurgites, quantaslibet laudes lingua

tua fonet, vita blafphemat.

mines, €$. dixerint omne maluzm propter me, hanc

fdeml.de XIX. Cum probrum jacitur in Principem,

protulit regia majeftate fua dignam fenten-

tiam, videlicet, quod defideraret potius fimi-

civ.Deéi/ patrize bonum & utlem, nonne tanto eft in-

€. 9.

dignius, quanto a veritate remotius, & a vi-

le cauterium fibi in labiis effe inuftum , &,

quoad viveret, talem indecentiam fuftinere,

ta ilius alienius? que izitur fupplicia fuffi-

ciunt, cum Deo fit ifta tam nefaria, tam infi-

dummodo hujusmodi perniciofum vitium de

?

f

regno fuo penitus tolleretur.

glnis injuria illata

Damnum.

V. 'De Philippo, pariter Francize Rege, le- vinc, in

vs- Ambrc

XX. Immugiens terra in medio

plebis fciue

gimus, quod, quotiescunque aliquos in ta- fpec. hift,

'P- 8?0

bernis, vel etiam in bello milites blafphe-

?E Loinin

ditur, aperitur in pro undo finus, abripiuntur

noxii, & ita ab omnibus mundi hujus able-

mias protuliffe audiebat , illos protinus fub-

: CAss,

!

gantur elementis, ut nec aerem hauítu, nec

mergi jufferit , hancque legem in regno fuo

]

coelum vifu, nec mare ta&u, nec terram con-

perpetuo acinviolabiliter obfervari voluerit:

(

taminarent fepulchro.

Et de hoc edi&um, pofteris firmiter tenen-

f

dum, reliquit ante mortem.

$

IV;

"

Vl. Anno 1509. accidit Argentinae, quod Manfi dif

EXEMPLA

EXTERNA.

Senatus pro tribunali fedens judicium terre 3- ?« 17-

f

debuerit, quoad duos milites urbis praefi-

Á

N

Fuga.

diarios, quorum unus àrmus fuis guberna-

m S. Michael Archangelus cum diabolo di-

torem fuum graviter data opera offenderat,

n5 90

Ep. Juda I. Cu

alter vero enormes in Deum blafphemias

*L Rlïn.a :

[putans: altercaretur de. Moyfis corpore ,

non ef aufus judicium inferre blafphemie , Jed di-

evomuerat; & quidem unus illorum pro fe

h, n

xit: [ncrepet te Dos,inur. . Ex quo Jofephus

fuique liberatione habebat advocatos, al-

ter vero neminem habebat, qui in ejus de-

Manfi fic concludit, quod, fiis, qui coele-

ftis militize Prisceps eft, pro divini honoris

fenfionem os fuum aperiret. Pro illo ob fpe-

1:;

de:enfione inimico Dei non fuit aufüs male-

&atam fortitudinem optimi quique interce-

dicere, qua fronte homo, viliffimus ille terrae

debant, pro hoc nulli; Senatus prudens ra-

verniculus, tantis a Deo beneficiis cumula-

tus, violatorem Dei non meliori conditione

g

tus, eundem optimum Deum, cum tanto ho-

effe, quam calumniatorem hominis , cauíae

noris & reverentize ei debitae przejudicio ,. bla-

cognitione, quibus oportuit, deman

data, ubi

blafphe-

:

Titulus XV II — Blafphemia.

227

blalphemiamhorrendam, licetabebrio, &e- anxietate animi & follicitudine dixiffe: La-

lanf

motze mentis homine admiffam cognovit, plus

bora, quod omne peccatum de terra tua re-

divinzé Majeftati, quam humanzegratize & in-

üifc.,;,

fmoveatur, maxime autem blafphemia.

terceffioni tribuendum ratus, fupplicio capita-

XI. Moyfes, licet alioqui mitiffimus, ubi Exod, 32.

li, extra&ta per cervicem lingua, blafphemum

tamen populus vitulum aureum adoravit, tam

affecit.

V

fevere vindicavit, ut comminutum vitulum

J florem.

VII. Michael de Bar

TO Navaræüs Ordinis

Jl .de orig.

eidem potandum dederit, imperaveritque, ut

S. Jacobi nobilis Eques, de Rege fuo optime

unusquisque occidat fratrem fuum, & ami-

|

hegref.l.5.

meritus, femeltantum per vitam Dei publice

J

€. 0,

cum, & proximum.

. jurans, triginta & uno diebusin carcerem con-

XII. Job, etfi ab uxore ad maledicendum S. Chryf,

jecus fuit; cumque de gravi nimis poena,

Deo graviter incitatus, potius tamen duxit, utorat. 5.

qua mul&abatur, apud Regem conquereretur,

loquitur S. Chryfoftomus, innumera perpeti

Rex filium fuum fe ipfi in focium additurum

mala, quam blafphemia tantorum malorum

refpondit, qui catenarum pondus dimidiatum

relaxationem confequi.

.-cumipfo ferret, itaenim de fe meritum effe, ut

Nuffn, A.

.XIIL. Abbas Poemen docuit juvenem de Fab. co.5.

qUil,l,g,[n

libenter ipfumjuvare velit, hac vero inrenul-

blafphemia tentatum itarefpondere: Vellem

inDom. 18

Yit, D de

, lamaliamgratificandirationem difpicere; ac

quidem blafp

pott Pent,

Vetbis(ee

hemare, fed non haþeq caufam

proinde carcerem quidem in gratiam illius

blafphemandi Deum.

A

Tiorum,

nonnihil ornamentis apparari fecit, at vero

XIV. B. Ludovicus Rex Francize, cum mul- £mil. 1.7,

Vg

compedes & catenas ab ipfo tollere renuit.

H

434

T

1 3

P

ne- nitor.

s. Cyrill,

ti peterent, ut Nobili cuidam poena b

jb&.*k

Franc.

Alex, l.de

VHL. Ezechias Rex; utpotea Deo magno-

mi:xe ab eo decreta, fcilicet cauterii in fronte

fide ad

pereilluminatus, mox ut horrendam Senna-

inurendi, remitteretur, refpondit: Ego para-

Ànetd,

E

Tnheedof, Cherib blafphemiam audivit, cercam contra

Myn,

tus effem, & pro gratia reputarem, fi tale (i-

lr

ipfum obtinendam vi&oriam in manu fua fe

gnum fronti meze inureretur, dummodo tale -

habere exiftimavit, neque tam Hierofolymze

Ícelus e regno meo extirparetur.

]

. fortificationibus, munitionibus, viGualium,

XV.. Robertus Francorum Rex in civitate Nic, Racr,

annon?e, militumque fuorum generofitati in-

Aurelianenfi pro pace regni orans, Chrifturm decif.3or.

nixus eft, quam indubitatzefpei, quam de Deo

afpectabilem habuit dicentem, non priuseum

'protinus concepit, qua futurum effe confidit,

pacem in regno habiturum , . quam blafphe-

quod Deus honorem ab inimico fuo Senna-

miam & alia vitia notoria eregno eliminaffet.

cherib enormi(fime laefum defenfurus effet ,

XVI. Joannes Hurtado Dominicanus, cum Engel g.im

vindicando illatas fibi per blafphemiam gra-

militem graviter blafphemantem audiviffet, Dom. tr.

viffimas injurias. Unde S. Cyrillus Alexan-

fic eumallocutus eft: Mentiris, maligne, Deus Poft Pent.

drinusait: Convitia in Deum detorta zegerri-

is non eft, qualem tu blafphemo ore fingis,

me ferens Rex, eaque fi diffimularentur, ca-

fed bonus eft, juftus & mifericors. Cumque

piendze civitatiscaufam effe poffe, pie pruden-

miles hoc dicto efferatus fertum ftringeret,

terque confiderans, &fe nihilominus abipfo

]oannes in genua provolutus

kþmvarty'xfii pal-

blafphemarum vocum crimine exfolvere per-

mam avide exfpe&abat.

B

cupiens, derepente coníciífa vefte in domum

XVII. Imperator Juflinianus blafphemos Pzdag.

Dei afcendit, precibusque, quibus potuit, irse

morte ple&ti volebat; Rex Scotize impiamlin- Chril.p.r

. divinzefe oppofuit: fciebat'enim, quod eoipfo,

guam radicitus exfvindi. Argentoratenfis Ma- 6592

quo de illatis Deo injuriis intrinfecum cordis

giftratus anno 1569. uni e preefidiariis militi-

exterius teftaretur dolorem, divinamque ejus

bus fuis, quod blafphemaffet, lin

guam per cer-

juftitiam ad injurias illas debite mulétandas

vices extrahi juffit.

imploraret, confequens futurum . elffet totius

Vincit

hoftilis exercitus infallibile exterminium.

- Damnum.

fyec, hf

Lorin.in

IX. Robertus Rex Franciae pacem publi-

XVIII. L'S'enn'acherib Rex ob bïäfphemi-am A. Reg; rä.

€. 24.Lev. cam in regnis fuis pro virium fuarum poffibi-

in Deum jactam primo centum octoginta

litate confervare fatagebat, eoque fine devo-

quinque millia militum una no&te, Angelo

tiffimas coram Crucifixo quodam preces ef-

Dei percutiente, amifit; deindei

fundebat.

In procemio pragmaticze fanctio-

liis fuis percuffus interiit.

pfgmet a fi-

nis narratur, quod Roberto Regi Francorum,

XIX. Nicanoris lingua juffu Judee proeci-a Macch,

"TR

filio Capeti, in urbe Aurelia pro pace regni

fa particulatim avibus devoranda expofita, & 15- v- 33*

-

fui oranti, Crucifixus non fine ingenti prodi-

;l n'l7' i

ï

manus contra domum fanétam omnipotentis

Y

gio, & ingenti miraculo refpondit: Non ha-

Dei fufpenfa.

biturum pacem in regno, donec bla

XX. Herodes Rex a vermibus conífu

extirparet.

]

fphemias

m- A& rs,

Rayn. ad

ptus: Antiochus vero miferabili & invifibili v. 22.

.. X. Inannalibus ecclefiafticislegimus, quod

plaga a Deo ob blafphemiam humiliatus in- ?: Macch,

ann.1270. S. [ undovicus Rex vere chriftianiffimus inter

v

teriit.

(n 9

[ m

alia monita, quze filio fuo, qui.in regno fuc-

XXI. Anno 1623. die no

ha O&Gobris duo Mercur.

ce(furus erat, fpecialiter commendata effe vo-

adulterinze monetze cufores ad furcam dam- Gallic.

luit, unumhocífuerit: Maxime autem nullum

nati funt, quorum alter Catholicus cum ma-

. Iai

verbum blafphemize de Deo, five de San&is,

gna afpicientium cedificatione obiit, alter ve-

patiaris dici ab aliquo, quin vindi&ctam de eo

ro hvereticus nomine Michael Thomas Huf-

fieri facias.

Et paulo poft vitze ejus hiftoria

faye horrendas in Deum & ejus SS. Matrem

ibidem num. 17. repetit, fanctum hunc Re-

blafphemias cum effudiffet, efcala vix deje-

gem eidem filio fuo.de novo, fingulari cum

&us, fuüne ne minime quidem fracto, e furca

z

de-

| R..J( Pat. Lohn. Bibl. Man. Tom. .

1

&Bii'z..iz'-othc'cæ Mamualis / Conciouatorue

22$

delabitur , capit& prorfus ab humeris , ac fi

nem blafphemaffethzec ei apparens dixit : 'XNa-

novacula abíciffum foret, excuffo, fola lingua

li, quaelo, noliita lzedereanimam tuam: id-

que tertia vice faciebat; cumautem ille ma-

excepta, quze longa, infamis, & vifu horrida

e trunco corporis pendebat, unde eidem fu-

gis blafphemaret, meridie dormienti apparens

nis iterum applicatus, truncumque corpus in

iterum, nihilque dicens manus & pedes digi-

atibulo iterum fufpenfum eft.

tofignavit; quo fa&o ipfe vigilans manibus

/

$, Dam.

XXIL S.Petrus Damianus fcribit, non pro-

& pedibusfe truncatum reperit. .

-ar. aæ;aa

h, ep.2.

cul Bononia duos commeffatores ad coenam

XXXI. Baronius inannalibus refert, quod, B

conveniffe , in qua cum alter gallinaceum pul-

cum Conftantinopoli ex Arrianze fectze haere- 494« .54-

lum diffecuiffet, alter, tam apte, inquit; hunc

ticis, quiSS. Trinitatis jurati hoftes erant , u-

flifor

pullam divififti, ut neipfe quidem S. Petrusin-

nus, .cuinomen Olympius , in balneo corpus

03i. 0f

fuum abluens , impias contra eandem. & hor-

tegrum nobis reftituere queat; imo nec Deus,

fubjecit aiter; Qua blafphemia vix prolata

rendas blafphemias evomuilfet, confeftim in

Gallus ex jufculo vivus exiliens cantat, & a-

rabiem a&tus: femetipfum unguibus miferabi-

las excutiens multo jureblafphemos confper-

liter dilaniarit, & paulo poft facrilegam ani-

mam adinfernum transmiferit.

git, ipfi vero lepra tacti, eandein etiam in po-

Íteros trausfuderunt, qui in criminis a majo-

XXXII. Alius quoque fcriptor memorabi- Ungaras

jem quemdam cafum recenfet, qui in regno

, inorit,'

ribus patrati memoriam deinceps Eccletiae

Hifpaniarum contigit circa quemdam , qui

er.10.1n

multis annis facti funt vectigales. -

?

? exn'ic.

B. Greg.

XXIII. S. Gregorius narrat, puerum

quin-

poftquam omnia, quze habebat, ludendo per- Symbolí,

l, 4. dia!.

didilfet, Deum inftanter rogavit, ut projactu-

€. 18.

quennem in patris gremio blafphemantem a

a fua reparanda gratiam fuam impertiretur,

daemone abreptum, nec unquam amplius con-

S.Cyrill fpe&um effe.

Simile quid S. Cyrillus narrat

at vero, quia fortuna illi totaliter adverfante,

Tredemb.

in epi

4€ de puero duodecenni cum patre ludente, &

ludus femper de malo devolvebatur in pejus,

] collat,

mirac.

pecüniis ludendo penitus amiffis, tandem ve-

S. Hieronymum blafphemante.

4

8. Hier. :

XXIV. Simonde Tornaco Dó

&or Päriüen—

ftes quoque fuas ejusdem ludi exponebat di-

Cantipr. fis celeberrimus, cum publice dixiffet, tres

Ícrimini, ac demum veftibus denudatus do-

€. 48»

mum repetiit, ibidemque affumptis armis,

fuiffe impoftores, qui mundum fraudibus fuis

fübjugarint, Moyfen, Chriftum, & Mahume-

& conícenfo equo in forum concelfit, ubi co-

tum, quorum primus Judzeos, alter Chriftia-

ram multis alta voce exclamavit, & ait: Si

quis eft amicus, & fidelis Dei, quidicat, Deum

nos, tertius Turcas infatuarit, fubito everfis

oculis, mugitum emittens, & per epilepfiam

effealiquid, vadat, &fearmet, & congredia-

elifusinterram, tertio die mifere obiit, nemi-

tur mecum in nomine Dei fui, & ego ipfum oc-

cidam fineDeo, & intelliget, quod nullus fit

li,

nem nifi concubinam nominare valens. -

8. Dam.

XXV. Clericus quidam cum dixiffet,

fal-

Deus. .Ad quam propofitioném omnes qui-

1.2. ep.15. fam effe illam Chrifti fententiam: Omnis, qui

dem exhorrelcentes, prze nimioftupore hzefe-

re attoniti, nullus tamen ex oninibus erat,

fe humiliat, exaltabitur: repente gladio per

os inítar fulminis transfixus eft.

qui deteftabile facinus iftud, ejusque invere-

Specex. . XXVI. Aleator quidam cum per membra

cundam temeritatem ei improperare aude-

tet::fed cui non refpondit homo , protinus

43.3Pud Chrifti & Marize horrende juraffet, illico cor-

Bufaeum

inPanar.v.

ruit, voceque terribili clamavit: Heu mifer,

Deus refpondit, nam qui olim flagellaverat

Blafph.

quis es, qui me interficis? Et volotatus ali-

Pharaonem, fe potentize fuze opponentem,

qude. u QUE "sE É Fmpe$ J2 Res

:

non urfis & leonibus, fed ranis & mufcis ; im-

8 Detr

d

uantum humi tartaream animam efflavit.

p

mifit Deus huic vefano unam mufcam, licet

iDamc»

Poftea v

ero in tergo reperta eft plaga recens

ii 1s,

horribili hiatu dehifcens, quafi fecuri facta.

effet tempus hyemis, quae eum in facie ficin-

XXVII. Mulier hzeretica in oppido Hol-

vafit, & fic inter faciem & galeam fe oppo-

fbid. 5.

landize, cum in fumma difficultate pariens

nens, aculeis fuis graviter illum lzefit, ita quod

Deiparam Scropham appellaffet, mox divini-

oportuitgaleam deponere, & ad terram proji-

cere; at ubi mufca liberum habuitacceffum,

tus punita, nigellas aliquot fucculas emor-

1

tuas enixa elt.

fic eum in facie ferebat , quod fe defendere

Stm.Virt.

XXVIII. In Mediolanenfi provincia, cum

non valens, de equo ad terram decidit, faciem

o — - —— EE — .2 ^ 19 — — p

verfus terram firmans, ut poffetfe tueria mu-

13.c.21.. juvenis quidam cum focio duellaturus, bla-

fphemas in Dei Matrem voces protuliífet, eo

fca, quze etiam ibi eum fortiterinvafit, nec

Cyo m

ipfo temporis articulo ab adverfario, lingua

ceffavit,quousque publice blafphemiam,quam

p

j

'& palato trans/offis, peremptus eft.

ore profano protulerat, omnibus audientibus

E-——

| —

Gaulter.

XXIX. Villanovae, cum anno 1613. Nota-

cum cordis gemitu revocavit.

62c, 17.

rius quidam publicus, Sacerdotes catholicos

XXXIII. De.alio quoque

blafpheriio Ye- Th.Cantía.

fertur, quod, cum in villa quadam Terrae La- Prat.!. 2

pdos fepulturam catholico ritu peragentes ruden-

apur. c.-

- tibus afinis zequiparare folitus ; ipfe quoque

boris, in regno Neapolitano fituatze, in die

49. $. 6.

ad fepulchrum efferetur, magnus afinus co-

fanCto Parafceves duo, quorum unus Chri-

ftianus, alter Judzeus erat, taxillis luderent,

" ha $$ 4 s5f«

- loris fufci apparuit, circa mortui cadaver hor-

p

"-

tendum in modum rudens, & fepulchrum a-

& |udaeus magnam pecunize fummam per-

m

[ w]

liquoties circumiens, & tandem, poftquam

didiffet, hic Chriftum horrendum in modum

blafphemare coeperit ,, cumque ludum repe-

amicos ad domuin defuncti comitatus& effet,

ex oculis evanefcens.

tere volens, taxillos apprehendere niteretur,

l

Bredenb.

XXX. In Pboenicia Mimus quidam erat,

fübito nervi manuum ejus contracti fuerunt,

modo

!

€, 17

l3. collat. (3334nus nomine, qui, cum in theatro B. Virgi-

quare magis ifldignratus, manibus hoc

Gof

-

« Titulus XVLIIL Bloflemia.

229

contracis menfam luforiam in terram deji-

ngriilïet, fitibundus equus , adkcopioi'äm

.cere contendit, majori cum impetu blafphe-

quemdam aquarum rivum perveniens, ut (ein

mias contra Chriítum, ejusque fanctillimam

At vero confeitim

torrentem illum mergeret, fitimque fuam mi-

j

Matrem multiplicando ;

tigaret, fraenum Clerico e manibus avulfit :

fuper temerarium hunc hominem divina vin-

l

llle vero düm ea manu, qua fcutum tenebat,

dicta animadvertere coepit, fiquidem fubver-

cum jumento confligit; hoftilibus jaculis fa-

At

fis in capite oculis protinus in terram corruit

l, Bar. TY

ciem coactus exponit, & eccerepente gladius

mortuus: Chriftianus collufor iilius pavore

os ejus fulminis more transfigit, talique fine

3"494'&54. : j :

nimio in amentiam verfus elanguit, & mife-

-

reprobus vitam fuam conclufit. Oquam con-

$

.ram vitam morte mifera finivit.

grue in illa pertulit corporis parte vindictam,

In.hiftor.

XXXIV. Inhiftoriis virorum illuftrium Of—

qua nigri fellis in Dominum vomuerat bia-

Oxd. Cif* dinis Ciftercien(is Abbas Gherebaldus quem-

fphemian ; & cum Propheta de talibus di-

dam inverecundum Beatiífim:e Virginis bla-

[«

cat: Filii hominum, dentes eorum arma €9 [agit-

:

fphematorem daemonis poteftati traditum

i, €9 linguaeorum pladius acutus; quilinguam

l

!

fuiffe refert, qui idem infuper duri(lima pat-

fuam, & dentes adverfus Deum gladii more

fione divexatus atque di(tortus eft, ita ut ocu-

vibravit, digne per eadem membra materia-

iU

lis everfis, & facietota enormiter intumefcen-

o tei, |

lis gladii poenas exfolvit. -

: fer1oia

te, linguam ardentem atque ejectamlongius

XXXVIII. P. Hieremias Drexelius refert, prex t

ab.ore porrigeret, qui cum ita fuiffetlongo &

^ enpic,

quod, cum anno 158 1.in civitate Bituricenfi Phaeth.

*

horrendo tormento excruciatus, tandem mi-

Elifabetha Blzeftina in die facratiffimi Corpo- c14. $.2.

-

Trbol

ferabilem animam daemoniacis fpixitibus red-

ris Chrifti una cum rmaarito fuo, matreitem &

h

didit, linguamque effrzenem, quam extraxe-

ancilla, inecclefiam S. Severi filiolum fuum in

z

rat, nec in morte retraxit.

Bredemb.,

ulnis deferens ingreffa fuiffet, quemdam ver-

5

XXXV. Dum poft demolitum quoddam in

"bum Dei publice ex pulpito declamantem au-

Q«

l. collat,

'€. 27.

Flandria Ordinis S. Francifci monatterium,

diens,eum deriferit; concione vero finita,dum

j

multee San&orum ftatuse igne conflagrante

Parochus ejusdem loci facrum Miffze officium

a

|

abfumerentur, unus illorum facrilegórum in

exordiretur; ipfa ritus Miffze & czeremonias

$,

' ftatuam quamdam S. Antonii incidens, pott-

facras pari rifu profequens, dixit: Accedamus

0-

quam variis illam contumeliis affeciffet, tan-

propinquius, & fpectemus ftulti illius Presby-

i

demjn execranda haec verba prorupit:

Si teri fü

perítitiofas gefticulationes. Kt ecce,

quam vimaaut virtutem habet, declaretur: &

Ifiox utad altare propius acceffit, fubito velu-

[*

ecce protiaus ignis e ftatua illa egreffus, e

dem viventem tótaliter combulfit.

*

UI?*

$

tifulminata, fineulla pueruli, quem in ulnis

portabat, lzefione, interram ad pedes guber-

X

Tbid.

XXXVI. inejusdemlibri c. 29. & 3o. nar-

natori$ civitatisillius concidit; Mater autem

l

d

- ratur, quod, dum hazereticus quidam ejusdem

illius, quse blafphemise confors fuerat, muta,

e

" Sancti ftatuam ad ignem comburendam de-

nec fibi praefens, elata templo, ubi magnam

jl

portaret, eidem ludibriofe dixerit: Antoni,

fanguinis copiam ex ore & naribus ejecit.

Pe.

|

Antoni, tu quidem foles in mortale genus de-

XXXIX. Refert quidam fcriptor, quod Al- Ap, Maná

Qa«

fzevire, eosque mifere uftulare, at ubi nunc vi-

". varado regio Hifpániarum Miniftro, in przelio difc.5. n.g

üs

res illae ? Et ecce fubito lingua illius pefte

cum Xalifcze populis habito, mortuo, Beatrix

at

correpta elt, ac demum paulo poft cum tota

de Cueva uxorillius inblafphemas voces eru-

"

familia fuaigne peftilentize confumptus eft.

S. Petr.

-

perit, dicendo: Nullam in Deo effe omnipo-

na

Dam. c. 2,

XXXVII.-B. Petrüs Damianus pariter de

tentiam; Unde fubitanea quzedam tempeftag

"a

quodam impio, rixisque dedito Clerico refert,

oborta, e vicino monte, diluvio quodam civi-

H

spi&. 15.

quod, cum tempore diem & horam praefi-

tatem a marito ipfius zedificatam inundavit,

gnaffet, in qua cum quodam hofte fuo, qui

quod przegrandia fecum a monte divulfa faxa

0

od

nonnullas beneficii füi poffeffiones ufurpa-

rapiensin domum, in qua blafphemiam illam,

bat, manus conferere decreverat, acciderit,

in cujus poenam univerfa civitas fübverfa re-

j

"

quod mane Miffze audiendze affiftens, verba-

maníit, evomuerat, ingenti cum impetu alli-

que illa audiens: Omnir, qui fe exaltat , humi-

7fe

fit, foloque tenus eandem fubvertit; quod ve-

liabitur , €9 qui fe humiliat, exaltabitur; illico

ro vel maxime ad propofitum noftrum facit,

hic Clericus converfus in hanc vocem facrile-

u

eft, quod praefatus author fcribat, quod bla-

[

gam protervus eruperit: Hzec fententia vera

fphema hzec mulier imminentem domus fuze

non eít, nam fiego me meis adverfariis humi-

, ruinam videns, faniori exinde men'e conce-

if

u$

liter inclinaffem, hodie tot poffeffionum co-

pta, precibus malum, quod imminebat, a do-

pias, atque clientum non haberem; cumque

mo fua avertere quidem conabatur, fedincaf-

in eodem locó ab adveríario Clerici miífus

. fum, fiquidem diluviumraptata fecum faxain

o

" h Cinte

yg(,l.?»

nuntius, alterum de Clerici propofito infor-

"

domumillidens, eandem oppreffit, totamque

.'ap"[,n'c'

P À

maturus, przefens adeffet, hancque a Clerico

civitatem momento evertit,

h.e 9^ ]

prolatam blafphemiam ei, a quo miffus fue-

f

4

XL. NarratDrexelius, quod Batavi, poft- Drex. 1. c,

rat, referret, mox ille plaudens in Domino

quam facellum B. Virginis Sichemienfis de-C.6. $. 5.

nt,

lzetus efficitur, atque ad fpem procul dubio ob-

e

praedati fuerunt, duas deinceps valde przeci-

tinendze victorize milites cohortatur. Pridie

puasamiferint civitates, Oftendam nimirum

1f

vero, quam manus conferturi ad invicem e-

e

& Bredam; multaque alia infaufta & funefta

rant,Deus blafphemum iftum caítigàre volens,

illis acciderint; Et quidem hocloco filerinon

uf

jumentum ejus quemdam falis modium in via

debet, quod ex przedonum illorum numero u-

Y

nus fuerit, quie

r ludi-

ll

Qp

obvium habere permifit wisn us avideab-

*

qurcwee infidens pe

NY

briunx

ÜX

430

Bibltothece AMMauualis ,Concionatariæ'

tamenacircumftantibus coeïcitus,&ne deine

brium dicit: Eja Maria, nunc miracula facien*

:

di tempus adeft, fi potes, huic equo meo vifum

ceps ipfum lzedere poffet, videreturque, num

refüituas; quibus verbis di&tis, equo quidem

infirmus ad faniorem rediturus eífet mentem,

*s

oculorum lumen reftitutum fuit, ipfe autem

caveze inclufus füit; Interea blafphemus ille

blafphemus praedo penitus excoecatus reman-

deiperatus & obftinatus mortuus eft: cumque

(1;

fua catto reftitueretur libertas, ex hofpitali ad

fit, in multam criminis, quo Deiparam Virgi-

nem ipfe deriferat.

agrum properavit,inquem cadaverimpiiillius

Euf apud XLI. Eufebius in hiftoria ecclefiaftica Ma-

projectum fueratjibique clamoribus & ejulati-

. Manfi di£. ximiani Imperatoris odium, quo Chriftianos

busaéra replens, tandem & ipfe mortuus eft.

$O. n, I5.

Praf.ï-'lo-'

profequebatur, tantum fuiffe refert, ut multas

XLIII. In partibus Vafconize duo laniones

l

adverfus Chriftum componi fecerit blafphe-

in blafphemiis quotidianis habituati, Corpus

rum p. £.

l. .c.6.'

mias, easdemque fcholarum didafcalis feu lu-

Chrifti frequenter per diem ex contemptu no-

dimagiftris dari & diítribui praeceperit, ut

minare confüeverunt, cumque ambo die qua-

Ícholares easdem edoGi, ad majus fidei noftrae

dam a fuisinimicis ad mortem usque fauciati

H

ludibrium per vicos & plateas publicas decan-

effent, omnes regionis illius canes certatim ad

tarent, ut tanto firmius tenerze illius aetatis

eos accurrentes, utrumque agre[fi, corpora il-

menti & memoriz imprimerentur: At vero

lorum dilaniarunt, &in

if

ferunt.

minutas partes difcer-

per fzevam adeo peftilentiam punitusfuit, ut

f

inortuorum cadavera ob nimiamillorum mul-

XLIV. In alio quodam fcriptore legimus, Czfar,

titudinem infepulta remanferint, ita tamen,

quod, cum exduobusluforibusunus, quifua Witerb,

f

if

quod nullus Chriftianorum eadem infe&us

ludendo perdiderat, varias contra Deum bla-L7-C€44»

fuerit.

Ipfe quoque Imperator oculorum lu-

fphemias effutiiffet, collufor id ipfum audiens

mine orbatus, & rabie plenus, caput fuum co-

ei dixerit, quod modum efficaciter blafphe-

lumnze fzepius valideque allidens , totus de-

mandiignoraret ; ac proindeipfum docere vo-

fperatus necem fibimet ipfi intulit.

lens, horrendas contra Deum & fanGiffimam

. "Manfi dif,

XLIL. Ludovicus Epifc. Tudenfis refert, E.-

ejus Matrem evomueritblafphemias: Etecce

ïä

n.n.gf

liam, qui S. Francifco in Generalatu Ordinis

fubito vox quzedam audita fuit,haec verba arti-

Minorurm fucceffit, fequentem cafum retuliffe,

culate pronuntians: Ha&enusillatam mihi in-

qui Laudzereveraaccidit; Ibinamquein ho-

juriam ditfimulavi, at vero nunc,quia de hono-

fpitali quodam hzereticus quidam, licetigno-

re Matris mez agitur, vindi&tam differre ne-

tus,ad mortem usqueinfirmabatur,quem pró*

queo, & confeftim in eodem locoabinvifibili

(i

indeSacerdos,ut facro Íe viatico armaret, hor-

manuferro transfoffus animam exhalavit.

tatusfuit, cui hzereticus cum fufpiriis refpon-

XLV. Ineadem hiftoria de Nobili quodamTbid.1.4.-

U

dit: Ecquis dabitmihi Corpus Chrifti, ut acci-

legitur, quod, dumlongo temporea?rem quo-c. 21.

N

piam &adorem; CuiSacerdos, Sacellanum

tidie turbari, novamque imminere tempefta-

illud confeftim allaturum effe, refpondit: Cui

tem vidiffet, impatiens & furore plenus dixe-

[

infirmusreplicavit: Apagefis, Presbyternon

rit: Eccedenovo ifte diabolus fe proderein-

ll

defertCorpus dominicum,fed panem noftrum.

cipit. Quivix blafphemum hoc Yerbum finie-

fé

Etecce eodem, quohaec dicebat, momento,

rat, cum ecce filius ejus inter manus nutricis

cattus quidam, qui alias cicur & domefticus

pofitus fulminis fagitta percuffus interiit, nu-

te

fuerat, ingulam temerarii illiusinfilivit, den-

trice prorfusillaefa permanente. Eodem ful-

tibusque & unguibus illum mifere difcerpere

mine quzedam ejus zedificia conquaffata cor-

copit, adeo, utfumma cum difficultate cat-

ruerunt, omniaque

e

fi

jus armenta , & ovium

*

tumiftumabilloavellere poffent. Quo mira-

greges difparuerunt.

p

culo circumftantes animati , infirmo enixe co-

XLVI. Non procul a celebri quadam Gal- Th

.Biane.n

lt

nati funt perfuadere, ut Chrifti in hoc Sacra-

liarum urbe degebat vir magnee Nobilitatis,in milite

eroífo

mento przefentiam crederet, fuamque hzerefin

fed fceleribus infamis, neque contentus peje- £?

Ti

deteftans abjuraret, eo vel maxime, quodjam

rare, idemliberos docebat. Provocatusa viro

2 0.3-

fe

oculis confpexiffet, qualiter fe beftiola ifta ad

nobili, cum alacriter cum eo congrederetur,

g

infultum in communem fui & ipfius Creato-

lethale vulnus accepit. Uxor ejus perquam

remabipfotemeredictum, vindicandum, ar-

pia mox virum religiofum acciri curat, qui

P

&

maffet : Quibusille,cattum illum utique antea

mariti confeffionem audiat (fuit is ipfe rei

m

ferocem & rabidum fuiífe, refpondit: Ubi vero

totius oculatus teftis) fed is ab vegro aliud

d

ab illisrei veritatem percepiffet, quod fcilicet

nihil audiit, nifi blafphemias, juramenta &

execrationes.

tà

nunquam ferociiffet, quin potius hactenus

. Cumque nihil efficere fe vi-

s

femper unicuique familiaris & blandus exi-

deret, cum focio in proximüm conclave fe-

l

ftens, hancfuam ferociam & rabiem, tanquam

cedit, & per horae quadrantem pro mifero

Yi

illo Deum orat.

inftrumentum ab ultrice divina juftitia affum-

Interea audit clamorem in

tà

ptum exercuit,infirmus etiamnum licet, in fua

cubiculo, & inter vociferationes & ejulatus

contumacia perfeverans, fubticuit: cum vero

has voces interruptas: Pater, Pater, mife-

I

Sacerdos paulo poft ad eum accedens , horta-

ricordia! Adeft Pater, & videt hominem fu-

retur eum,ut fe ad faniorem fidem converteret,

riis & horrendis convulfionibus agitatum. In-

Q

ille vero de novo blafphemaret, &in Sacerdo-

terrogatus, quid vellet, refpondit verbis con-

en—

f

tis faciem confpueret, cattusille protinus re-

cifis: Video ante me fcripturam: Pater le-

verfus, eum utantea, crudeliterinvafit, ungui-

gere fcripturam jubet, quam femimortua &

a

I

busque atrociter in collo & facie difcerpfit,

languente voce protulit; & erat: Dum tem-

)

qus habemus, operemur bonuta. 'Tum Pater fum-

eumquequafi ad morj:is anguítias reduxit: qui

pto

à)

Eiz:lu/s XPHL - Blafphemia.

251

:

þto Cru«:iäko, lacrymis plenus in collum &

num illapfi, corpus abripuerunt, &per cami-

poftea pedes zegri ruit: eum amplexatar, orat,

num regreili corpus abitulerunt, nullarealia

obteítatur, ut confitertvelit, Deiin obitinatos

de herorelicta, quam linteamine, cuiinfutus

juftitiam,in peenitentes mi(ericordiam ob ocue

erat. Paterprope exanimatus eft hoc nuntio,

3

|

losponit; przeftare, ferio tandem, quam nun-

acrobura Deoexpoftulavit: acreverfus ad ar-

quam refipifcere. Ubi Pater mite refpontum

cem, reperitomnia, ütiin via audierat, & lin-

3

accepit, fpem falutis concepit, voluitquein eo,

teum fuper culcitram ftramineam ; daemones

|

actum contritionis elicere; multaineamrem

ex linteo foramen pugni magnitudine íecere,

SPrit Hss

prolocutus. . Atille, Pater, inquitvoceconci-

ut inde cadaver auferrent: Tamque tetrum

fa, & oculis dolore quocunque plenis: Àh Pa-

foetorem polt fe reliquerein cubili, ut nefortif-

'Srum b

)

L II C. 6.

ter! quid cogitas de contritione? e centum

fimis quidem tolerabilis effet, quin illico pe-

millibus vix quatuor ad eam mortales pertin-

demreferrent. Interea Pater viduam viditad

l

gere poffunt. Pater, cum oftenderet, facile id

Crucifixi pedes proftratam, oculis in coelum

ope Dei fieri poffe, cum neque blandis verbis,

levatis, adeo defolatam,ut vocem ab ea elicere

i

non poffet : & pro illa Chriftum inibi e crüce

*

nec minis Dei Judicis quidquam efficeret, ite-

ï

rüm in proximum conclave fe contulit, & co-

pendentem precatus, eidem valedixit, &ipfe

ram B. Virginisimagine fe proftravit, fubinde

moerore plenus, itaqueíractus, ut quindecim

segerinmagnum deliquium incidit,ut coactus

dies prae languore zegrefceret. Uxor autem

3 Cefir,

füerit aliquid medicamenti fumere,quod vires

proba coepitmature penitusque res mundi ab-

a Viterb,

M

reftauraret. Interim zeger ad mortem fefünat,

jicere, negotiisque compofitis, acliberis duo-

intus computrefcit, vexaturinfomnia, infefta-

bus adhuc admiodum teneris (qui intra paucos

$

d

turfomniis, &iterum auditur inftar rabidi vo-

menfes mortuifunt) intutorum manus tradi-

ciferari: Pater, mi Pater, mifericordia! Redit

tis, eodem adhuc anno religioni Vifitatae B.

Pater, & inftar canis fpumantem reperit, jam

Virginis feadjunxit. Adanni finem feralis fuit

vultum hominis damnati prae fe ferentem.

dies mortui anniverfarius; nam eodem die,qui

(

Quem zeger quidem inclamat, fed cum ejula-

eít a morteannuus , eadem hora & momento,

(]e

tu, blafphemiis, & omnisimpietatis phrafi. Pa-

quo anno prioreimpiamanimam efflavit, tam

[j*

terillumanimat, fupereffe adhuc locum poeni-

horribili fragorefulmen in ejus cubileirruit, ut

tentiz & venia. Cuiille, non hoc agitur, ve-

turres corruerent, & muri minutim confra&i

e-

lutfurensloquitur: Iterum fcripturam video,

peraeravolarent. Totadeniquearx ita in vo-

cum tamen & Pater & conjux nil viderent.

raginem fubfedit, utne veítigium quidem ejus

Tuncvoceraucalegit: Qáaretisme, €9 nonin-

fuperfit, & nunclocus fit carribus paffim per-

Mdl

venittit, Hic Pater zelum fuum & minas inten-

vius, neque deexecrabili homine aliud monu-

p«2

dit, fpem & lenitatem admifcens. At seger:

mentumreftat, quàm ejus apud inferos corpus

Non moriar, clamat cam rabie & dentium ttri-

&anima. Contigit hzec tragoedia 15. Octobr.

"

dore, vulnus non eft mortale, injuriam face-

1653. quam vidit, & fua manu confignavit vir

remgenerofze menti,& commilitones jure pof-

ille Religiofus, qui ad eum evocatus erat.

(

fént meam timiditatem criminari, ac dicere,

XLVII. P. Hieremias Drexelius refert, Drex, tn.

Is

me mortis metu confe(fum effe.

Igitur Pater

quod anno 1583. Novefii in Dicecefi Colonien- 'haeth

fi mulier quzedam hzeretica, fed occuita , in-

[]a

tertiajam vice fecedit, plane confternatus, &

C I4. 5*?* |

]

inox iterum horrendos clamores execrandi

terrogata, cur cum aliis non frequentaret ec-

i

hominisaudit. Accurrit, hortaturadcontef-

clefiam, & officia divina? per ludibrium re-

fionem. Cuizger: Noneítjam tempus am-

fponderit: adeo alta & füblimis eft illius fa-

plius: diabolus ingens volumen meorum fce-

brica, utdeillius ruina vixin ea fecuri effe pof-

-T.

lJerum mihi oftendit, jam fentio ejus fzevitiem,

fimus : Accidit autem eodem tempore, ut

'S n mültC

& uncoes, qui vifcera mihi evellunt. Habuit

ibidem monafterium quoddam Religioforum

nuüctantum adhuc virium, ut diceret,tertiam

; generofo

extra urbis moenia fitum dirueretur , alibi in

f0

.e- 1.20 c';'

fe fcripturam videre (quam ipfe vidit folus) le-

urbefitu quodam commodiori & fecuriori re-

If

gitigitur & hanc,fedhorribili cum clamore: In

azedificandum, quod praedi&a videns mulier,

eccato ve[Iro oriemini. F.o momento, quo hzec

ex petulantia quadam haeretica, fe gaudere,

edixit, füapremum agonem adiit, fremuit, tre-

dixit, quod adillud usque tempus vitam fuam

lul

(

jnuit & ftridit dentibus, modo proríus horren-

produxiffet,quo Papiftarum ecclefias devafta-

do: Etinterinauditosterroresimmane vocife-

ri, &folotenus everti videreliceret; & ecce,

ud

ratus, infelicem animam orcotransmifit. Eo-

dum praedictam monatterii demolitionem ju-

dem tempore corpus apparuit tam terribile,ut

cundo vultu fpe&tat, columna quaedam in ip-

Yi«

(s

vix alicujus hominis formam retineret. Ver-

fam collapfa eandem oppreffit,& totaliter con-

mes ex omni parte cadaveris fcaturiebant,

trivit, aliis adftantibus nequicquam lzefis.

21'0

tanto cum fcetore, ut nemo eum poffet perfer-

XLVIIL In annalibus ecclefiafticis , ex Ann.eccl,

Jn

re, preter duos agreftes, qui ad eum fepelien-

Thoma Waldenfi Carmelitano, oculato tefte, 321.1396.

i

dum in cubiculorelinquebautur. Pater poft-

refertur, quod jam memoratus przeclarus Ec- ^* 7

le-

quam confolatus eft viduam, ut potuit, ex arce

clefize & fidei pugil propriis oculis quemdam

[

egreditur, mortuo fimilis. Cumquein via ea

viderit hzereticum, qui, cum veram & realem

[n

fecum volvit, quae gefta funt, vocem audit fe

Chriíti in fanctiffimo Altaris Sacramento prze-

J

appellantem, videtqueex arce hominem for-

fentiam credere nollet, ab Epifcopo illum re-

le-

midine plenum adfe adventare, qui ait: Ah

verenter adorare juffus, dixerit: Vere dignior

Pater, revertere quantocyus, diaboli herum

eft aranearevereri. Dicitque praefatus Wal-

Jj/ d

athe-

abftulerunt: duo moloffi nigerrimi per cami-

denfis, qui idipfum Londini in ecclefia c

m-

drali

pte

232

Bibliothecd Manualis Conciouatoric

drali S.Pauli vidit, quod,l dum Archiepifcopus

rent, ejusk caufam armis tuerentur : fe vero cze-

Cantuarienlis ipfum ad faniorem fidem ap-

fis omnibus demonftraturum , nullum Deum

p r

effe. Tum Deus unam in illum velpam mifit,

prehendendam, fruftra & incaffum hortare-

'pül. 1.7-

tur, divinajuftitia vindex debitum huicteme-

quze per galeam illapfa ejus vultam aculeo

du

paffim confixit: donec tandem gemebundus

rario homini immiferit fupplicium ; nam fta-

tim de alto culmine te&i defcendens ingens

fateretur, Deum effe juftum commiffi fceleris

$, hf

& horrenda vifu aranea ad os blafphemi per-

ult.c)ræm.

(upEIM

x

venit, & dum loqueretur, utintraret per pol-

$. V.

lutalabia, follicite procuravit, & multorum

EXEMPLA DOMESTICA.

manibus vix potuit prohiberi. UndeEpiíco-

Fuga bla[phemig.

feroli

pus occafione hac ufus, hanc divinae juftitize

Promph

[ol

enatius dicere folebat, fi Deusipfum intift, Soc.

debliph

demonítrationem populo manife(tavit; Nec

L.

inferno collocaret, nihil fibi acerbius fo- P. 1. . 16.

mora, qui pretiofiffimze carni Agni przeelegit

n

e

araneam, peccatricem carnem fuam flammis

re, quam audire blafphemiasin Deum.

4

*

lL S. Franciícus

Xaverius fcripfit in qua-L, z. ep 7«-

devorandam amifit.

Bar. anno

XLIX. Refert Baronius de Libanio Sophi-

dam epiftola: Toedet me interdum vivere, ac

dpst.

fatius effe arbitror pro religione inortem op-

1968

363' 2-3?: (14 , qui S. Gregorii Nazianzeni magifter fuit,

de quo etiam Theodoretus lib. 3. c. 18. fcribit,

petere, quam in tot tantisque divini Numinis

"

con;umeliis vivere.

quod Juliani apoftatze amicus & fe&ator exi-

ftens, Chriftianorum quemdam fibi tamiliari-

v VE .

ter notum per ludibrium, quid filius 'abri, id

| "

SIMILITUDINES. .

i

et, Chriftusfaceret, interrogarit; cui illeid,

quod poftea revera accidit, protinus refpon-

- Qualitas.

dit, videlicet: Deus hujus univerfi Creator,

cut filius, qui a patris przeceptis deviat;Lang. in

'I.Si

quem tu per ludibrium fabri filium appellas,

minus peccat, quam qui in aciem ei pro- ''olyanth.

e

]ulianoferetrum , in quo mox moriturus col-

terverepugnat, ita contra Deum gravius pec- *

Pet, l

um

locabitur, fabricat; fatumque eft, ut paulo

cat, qui blafphemiam velíacrilegium commit-

polt Julianum peflima morte defunttum fuiffe

tit, quam qui humanitus delinquit.

tt, tr,

impetu & Fab.cone, |

C. ll

nuntiaretur; nam ex vulnerelethifero, quoab

. Sicut olla, quae cum magno

D

hementer fe 3. inDom,

invifibili manu fauciatus fuerat, effluentem

ardore furfum aquas projicit, ve

8

ft

fanguinem vola manus excipiens, coelum ver-

fücceníam effe oitendit; ita grandis inDeum

Pe

nt n s

fus projecit, ad ultimum usque fpiritum bla-

odii fignum eft, bla

fphemiam inipfum furfum

X

fphema voce dicendo: Viciíti Galibee! .

projicere.

$deur

Th.Canü—-

Damnum.

$n

prat. 1. 2.

L. Thomas Cantipratenfis reiert, quod,

dum Lovaniiin Brabantia civis quidam timo-

II Sicutjaculum,lü infolidum aliquod ce- ptutarch,

414

Ápum v.

tatz confícientize mane in die Veneris fancto

[II.

€.29 $.9.

ciderit, nonnunquam in mittentem retorque-in motal,.

1—0.

adtemplum properans, ante tabernam quam-

tur, ita convitiumin fortem & confítantem vi-

dam trànfeundo, diffolutcs juvenes quosdam

rum tortum recidit in convitium facientem ;

audiret ludentes, Deumque enormiter bla-

Et quidem fi id ipfum in hominibus virtuofis

fphemantes, viderit pariter in platea, quam

locum habet, quanto magis in Deo; ac proin-

pertranfibat, multos homines . ex compallio-

de David cum dixiffet (Pfal. 72.9.) Po[uerunt

ne miferabilis cujusdam hominis graviter fdu-

incalum oi fuum, immediate fübdit: Ef lingua

ciati, ignoti tamen, amare plorantes: cumque

eorum tranfivit inerra.

i

L

$Cvf

circuimftantes, quisnam crimen illud commif-

« V.. Sicut qui lapi

dem furfum jaculatur,sJChryg

bon.a d

fiffet, fcifcitaretur, refponderunt, id a juveni-

AUQ,

corpus cceleíte non attingere, redum lacera- ho. 3. de

bus illis petulantibus, Deumque in taberna

re poteft, plagam autem fuo capite excipit, Ea

LÀ

fine iutermiffione blafphemantibus fuiffe pa-

cum lapis eodem, unde jaculatus eft, redeat,

tratum, ad quos proinde ingreffus, execrabi-

ita qui beatam illam blafphemat fubítantiam,

le hoc facinus acerrimeillis improperavit, qui

utnunquam offendere eam poteft, cum longe

$ Ephr,

tamen id a fe minime fa&um effe, conitanter

VT

alfeverarunt , falfamque hanc de illis conce-

potior atque excelfior fit , quam ut affici ali-

quo poffit detrimento ; fic ferrum adverfus

ptam opinionem efficacibus rationibus a fe

animam fuam acuit & parat, cum fe ingratumn

nifi funt propulfare, utpote qui nec verbis,

nec fa&is illi homini faucio moleftiam ullam

þomino bene merenti exhibet.

intuliffent; quia vero egreffi, ut vulneratum

M

6 M.

hunc hominem viderent, & criminis autho-

MOTIV A.

rem ab eo explorarent, ipfum difparuiffe in-

venerunt:

Converíi finguli ad fe iplos ani-

Ald fugiendam bla[phemiam.

madverterunt , blafphemiis fuis rurlus Chri-

T. Quiaper hoc vitium non creata aliqua res, uti S. Ephr.

fitin furto, homicidio, adulterio, Jed ip/a D;i P'aren-as

ftum Dominum contumeliis affecum, rurfus

improperiis cruciatum.

majeftas in [eip[a leditur. ÜndeS. Ephrem, de-

Fanï. Ze-

Li. In Hifpania quidam, quod taxillis in-

fineinquit,o homo,blafphemare,ne forteidem

fermo, quem condemnas, fiat flamma in ore

DtCivit,

in verme

hentn-t feliciter luderet, & poft opem etiam Dei in-

Uei ( $

conicient, VO C2

tam nihil proficeret, tandem furens, domi

tuo, & tuam linguam comburat. Nam fi homo

c.1.5.: galeam,

loricam & arma fumit, & confcenfo

homini pugnam fufcitans, etiam pace jam a-

laäo

equo, in forum provolans omnes & fingulos

&a, incorfpettum eius prodire erübefcit, quo-

cras

illic provpcat, ut, fi quem Deum effe crede-

modo tu hodie in mundo conftitutus, fi

trie

ïïtulus XFTI11 Bla/þhe?nia.

Leud

Ll

33

tribunali ipfius pi'æi'entandu*s,' audes talia elo-

igitur fupplicia fufficiunt, cum Deo fit ifta

)

ui? & non metuis,ne forte iguis defcendat de

tam nefaria, tam infignis injuria?

S. Hier. in coelo, & devorette? CerteS. Hieronymas di-

lL. Metus pona temporalir a feip[o infligenda : Ann. fol,

apoll2. Gereau

À

f

us eft,nihil horribilius effe blafphemia,

Sic militi cuipiam fuafit quidam Pater S.]., ut 1594

E

&. LI .

quae ponitin excelfum osfuum,. Omne quippe

toties terram ofcularetur, quoties in blafphe-

peccatum b:afphemia levius eft.

miam prorupiffet; quod dum facit miles, glo-

S. Aug.

II Quia Chriflumip[um flagellat iterumac cru-

bus plumbeus,qui fine dubioipfum ftantem oc-

fuperlo. cifigit; fic enim S. Auguítinus aperte teftatus

cidiffet, praetervolavit, nec damnum aliud,

eitdicens : Flagellatus eft Chriítus flagellis u-

quam levei thoracis aduftionem intulit.

dxorum, fed non minus flagellatur flagellis

'Herold./in

ILI. - Beneficiorum a. Deo acceptorum gondera- Buteus 18

rompt.,

falforum Chriftianorum; unde graviter ali-

tio: nemoliquidem efttam impius, qui amico l'anar. V.

DA Soc. ,

quando vulseratusante hofpitium jacere a vi-

fuo & benefactori maledicat, cam & beftize fe- blaiph.

-D1l 1

de blafph.

rociffimze minimo beneficio manfuefiant.

D

1. 08

to quopiam fancto deprehenfus eít, quseíitus-

que, quistam graviter eum vulneraffet, fe ab

IV. Cito refifiere tentationi bla[phemim : Ita B. S. Clim.

FhLmz

adolefcentibus in hofpitio blafph

N

]oannes Climacus fuafit, dicens : Qui blafphe- grad. 23.

emantib us fic

(

tra&atum fuiffe refpondit. '

miz fpiritufe perturbarifentit, atque ab eoli-

Apot. 16.

Ill Quia disbolo €? damnatis hoc vitium pro-

berari cupit, pro certo habeat, nonfuam ani-

V9 6 I$: prium efi juxtatllud Apocalypfis: /Eftuaverunt

mam hujasmodi tentationum effe caufam, fed

V. 9.

asss

homines zeftu magno, & blafphemaverunt no-

impurum illum fpiritum, qui aliquando D

mi-

n Dei. Etde diabolo: Aperuit os fuum

no dixit: Hsec omnia tibi dabo, fi proci

à

ens

(Draco infernalis) ia blafphemias ad Deum,

adoraverisme. Idcirco nos quoque contem-

blafphemare nomen ejus, & tabernaculum e-

nentes ipfum, & quze ab illo dicuntur, nihil ze-

jus, & eos, quiin ceelis habitant; hinc S.Chry-

ftimantes, fecuri & intrepidi dicamus: Vade

foftomus linguam vehiculum diaboli appellat,

bLng,in

poft me fatana; fermo autem dolusque tuus

j- Folyanth,

quoblafphemiis onerato contr

j5

a De um invehi-

in caput tuum convertetur , & in verticem

, 1.

tur.

DL

tuum- blafphemia tua defcendet in praefenti,

Perald. in

IV. Quianihil magi

; dedecet Chrijliaäo:, quam

"

&in futuro faeculo. Qui proeter hunc modum

fumim. vir- bla[phemia; Quemadmodum enim, inquit re-

adverfus blafphemize fpiritum pugnare vult,

UrU9- &e GuilielmusPerald

C€,1

us, blafphenii, filii iiabo-

is ei fimilis eít, qui manibus fuis coru(catio-

A Fab.cont,

liea cantica difcuntin mundo, qu:e canant in

nem continere nititur.

3 inDun

1j,jof

inferno; ita filii Dei divinis laudibus aífueti

V. Patri fuo [pirituali aperire teutationem : S.Clim.ib, :

Jent, 3

eos pfalmos addifcunt in terris, quos canta-

Sic Monachus illeapud S. Climacum exemplo

j

buntin coelis.

ÀN

$. Benar-

fuo docuit, qui cum viginti annis fruftra jeju«

V. Quia Deus Genitor nofler efí: quod fi e-

niis & vigiliis fpiritum blafphemize fugare ftu-

din,tr.r. -

nim honor & reverentia erga proprios geni-

duiffet,tandem fcriptam in charta tentationem

&eDotardh

fe.41. a.3.

C, 1

tores, adeo unicuique homini ab ormni lege,

fancto cuidam feni in faciem proftratus, nec

?-ïnmm )

naturali, pofitiva, humana & divina, fub gra-

illum intueri valens obtulit, quam ut legit fe-

l*

viffimis peenis praecipitur, quanto magis u-

nior, fubridens, fratremque erigens, dixit:

Ü

numquemque urgere debet reverentia erga il-

Pone, fili, manumtuam fuper oculum meum.

Ó

lumPatrem, exquo omnis paternitas in coelo

Quod cum feciffet, ait illi fenior: Super col-

&interranominatur? EHocícelus eftin coele-

lum meum, o Frater, fithoc peccatum. Tu au-

j

ftem Patrem , & ideo dignum 2aeterna morte.

tem id obferva, utfloccipendasillud, & nihil

u

Qui zualedixerit patri €8 matri, morte moriatur.

eeftimes. Quibus verbis ita roboratus eft Fra-

S.Chryf. .

VI. Quia Deus pracepit, ut inimicos tuos dili-

hom.3. de

ter, ut nonante fenis cella excederet, quïani

t Cf

Lazaro.

gar: tu vero Deum te àmantem averfaris?

hujusmodi morbus evanefceret. .

2^h0, , 06

Deus juffit, ut convitiis infe&tantibus benigne

VI. Spes pramii propter f[agam blafgh

m con- Engelg in

t patuta

; loquaris, maledicentibus benedicas? tu vero

ferendi ; ita correttus eft miles ad urbem Often-

r.2. Panth,

[e,

e At-

i

4lli benefacienti, & tui curam agenti maledi-

dàm, qui adeo blafphemiis affuetus erat, utad f

ü

d

"

cis, cum nulla inrel»efus fis ?

s

fingula verbaiteraret; monitus fzepe dicebat,

$. Ephr.

ViI. Q

u

ufuita roboratam eam confuetudinem, ut.de-

79

4

$

a idem Deus tot nobis beneficia contu-

.

l-

Parzn.A1. lii; Unde

Ephrem ficloquitur: Quousque

difcere nequiret. Tandeminopia preffus fti-

h

tandem exacerbamus eum , qui tanta nobis

pem petiit ab uno a Patribus noftris caftrenfi-

bona donavit? . Qui pulverem e terra capiens

bus, qui folitus erat eam egenis militibus prze-

formavit hominem, & fpiravitin eum fpiritum

bere. Aureumilli nummum Pater promittit,

vitzee? Quicuncta fubjecit fub pedibus fuis, &

fi per horam fe fequatur, caftra & ftationes mi-

nos dormientes cuftodit, & excitatos protegit,

litum luftrando, citra juramentum: acceptat

& efurientes nutrit, & nudos veftit, pufillani-

conditionem: Dum per tranfennam a fociis

mes confolatur, corripit & miferetur, qui e-

varie lacceffitur, irritatur. Sacerdos praeit,au-

reumilli ad hos infultus oftendens. Res mira!

tiam filium fuum unigenitum pro omnium vi-

]

T2

ta tradidit.

folus confpe&us & fpes aurei ita hominem

J

i Ddl

. VIII.

coepit, ut confuetudinem omnino fuperarit.

MEDIA.

IX.

De Civit,

L Metu: pgaum mternz : de qua locutus eft

ASCETICA.

(

Bei c. 9.

* S. Auguftinus, dum dixit: Cum pro-

I.[nprimis noffe debet Afceta, quando bla-

)

brum jacitur in Principem patrize bonum ac

Jphemia per San&or aut alias creaturas com-

a-

utilem, nonne tanto eft indignius, quarto a

mittatur . id quod S. Thomas fequentibus

verbis oftendit: Sanéti ex vi fui ftatus habent

veritate remotius, & a vitailiiusalienius? quae

i$

R. P Lohn. Bibl. llan. Toim. £.

Gg

quafi

ll

exy

&

Bibliothece Manualis Comz'o:mtorfæw

34

quafi intrini'ecam habitudinem ad Deum, &

quia, utHugo Vi&orinus ait, hoe malum nihil Bertardie

- v

ín fe habet excufationis, nonmeretur habere no l. e

ideo fi contumelia afficiantur, injuria tranfit

Citatut,

— "

in Deum ipfum;: etiamfi hoc formaliter non

executionem remiífionis. Ubinotanda eft di-

&io illa, executionem remiffionis; quia tamet-

intendatur,velilla habitudo expreffe non con-

fideretur, ficut confiderari poffet, & deberet.

fi Deus nonnunquam adplacandum; conce-

dendamque ei commiffarum in fe culparum

S.Thom,

Unde S. Thomas ait:. Sicut Deus in Sancts

2.2.q 76-.ï

fuis laudatur, in quantum laudantur opera,

remiífionem promptus effet, jufto tamen judi-

cio fuo permittit, ne blafphemus prompta hac

8 2/.

quze Deusin Sanüis efficit, ita & blafphemia,

Maf[, ;'

quze fit in Sanctos, ex confequenti in Deum

ejus voluntate utatur, quin potius ad recidi-

U

vam fübito redeat. S. Bernardinus quemdam

redundat. Quia vero objicere quis poffet, pa-

ri ratione futuram effe blafphemiam , fi quis

textumS. Joannis adducit, dicens: in Spiri-

tum blafphemia nonremittitur , ideo vocatut

contumeliam aliquam proferat contra quam-

visaliam creaturam, ideo cum eodem S. Tho-

peccatum ad mortem ; Unde 1. Joan. 5. dici-

tur: Ef peccatum ad mortem, nondico, ut proco

marefpondetur: Maledicere rebus irrationa-

quit roget , id eft, quilibet, quia neceffe eft, ut

"d

libus,in quantum funt creaturæ,e[ïe peccatum

magni meriti fit, qui hujus fceleris remiffio-

blafphemize.

$. Bernar-

li. Noffed

ebet, unde oriatur gravitas blafpbe-

nem impetrare valet, cujus ratio eit, quia

tanta ccecitate obtenebratur mens talis, ma-

din.t.1.fe. sij;z, quod S. Bernardinus fic oftendit : Inom-

4/:9- CX pibusaliispeccatis, quze fiunt maxime contra

xime judicio Dei in pun&o mortis, quod pec-

catum fuum nullo modo cognofcere poteft,

; proximum, n 1lus intendit divinam offenfam,

neque intenditfe vindicare de Deo; five com-

unde pervenire ad veram poenitentiam pollit,

juxta illud Levitici cap. 20. Qu maledixerit

mittat homicidium, five furtum, five adulte-

"LL w2ssc s. WE — —10.5—Da-.— 9 —J

rium, five quod fimilecrimen, imo potius cu-

Pat:i, id eft. Chrilto & Deo, vel MMatri, id eft,

Virgini, vel Ecclefize triumphanti, extinguee

peret homo hujusmodi operari, ita quod non

offenderet Deum ; In blafphemia autem in-

tur luen ejus in snediir tenebris ! id eft, in pun-

&o mortis. 1n alio quoque fermone, qui eft

tendit homo directe offenfam Dei, & de ipfofe

^ vindicare , quinullam commifit , neque com-

in to. 4. ferm. 33. idem San&us textum ilium

S. Matthaei: AVom remittetur ei neque in hoc fev-

mittere poteft culpam. . Eandem optime de-

claravit Origenes, dum dixit; Qui maledixe-

culo, meque in futuro, ponderans ait:

Quia

rit patri vel matri, morte moriatur. Quis por-

propter ejus ingratitudinem in puntto mottis

romagis Pater, quam Deus? nonne , inquit,

non recordatur poenitendi fe, & ifto modore-

manet. damnatus, quia eft extra gratiam Dei,

j

ipfe eft Patertuus, qui poffedit, &fecitte, &

:

Salvator ? Quanto ergo magis digni erunt, qui

& eít peccatum in Spiritu fan&o..

NV. INo[fe debet folidum mo

dum curandi hoc vi- Ocig ine;

huic Patri Spirituum maledic unt? Hincetiam.

ï

in Levitico przecepit Deus, utblafphemus ex-

tiwn, qui in eo fere confiftit, ut ex una parte26. Levit,.

gravitas illius clare demonfiretur; ex altera

tracaítra educeretur, & non tantum carnifex,

Gof

fed omnis populus eum lapiZaret, ut omnes

vero parte etiam oftendatur, quod hoc vitium

u

nihil commodi afferat homini , ficut alia vitia,

communis Parentis Dei injuriam zelo glorize

ejusincenü vindicarent; & ut admonerenturt

ad qu:e plerumque voluptatis aut honoris cu-

hocexemplo, neid committerent, quodtam

piditate trahimur, blafphemus autem fola fua

horrendo ac ignominiofo fupplicii genere ple-

malitia & odio impellitur ad blafphemandum

"

Deum, unde merito diabolicum vocatur vi-

&endum effet. :

x

&, Bernar-

lIl Noffe debet ,

cur blafehemanter J'udaiir

uum j pt fupra vidimus.

din.t.1.fe. deteriores a S.S. Patribur dicantur: nimirum

41:4.2.6355 fequentes caufas. Prima, quia Judzei Chri-

$. (Xes

ftum in crucem egerunt , & dire tractarunt,

. CONCEPTUS PRJ/EDICABILES.

dum mortalis etiamnum effet, & in ftatu abje-

x occafione "t,khemati.;;: Layidet euni popa- Levit. 24.

&o, paupere & vili nobiscum viveret: Atvero

LE

blafphemans illum in coe!is gloriofe regnan-

lus univer[ur : oftendatur, quam meri-

v. I4-

Ibid.ni& —

tem injuria afficit; adducitque quamdam ex

to hzec poena, & longe gravior in altera vi-

Alexandro de Ales petitam rationem, qui ait:

ta infligatur blafphemo.

1. Qüia condem-

fit majorinjuriaratione majoris ftatus, ftatus

natura Jo. Quiiterato repetit in Scriptu-

autem regnantis in coelis eft major, ipfius re-

ra; Quiblafphemaverit nomen Dornini, mor-

gnantisinterris. Secundaratio illius eft: u-

te moriatur ; idque a&u in tot blafphemis

doei hocfeceruntexignorantia; ficognovifent,

terribili & repentina morte caftigatis often-

nunzuam Dominuri gloric crucifixi]fent. : .Cor.2.

dit. 2. A SS. ZIngelis, aliisque colitibur, quc-

blafphemus autem hoc perpetrat ex malitia.

rum unus centum oGoginta quinque millia

iM AA Gu o — m r F ÉD lll wl "LE — aE a a r EE EEE C a. lss ^. las U^ r Leellte . fsb

'Tertia, eaque przecedentibus non rainus effi-

Aflyriorum ob blafphemiamSennacherib, a-

caxeít: Judzi non promiferunt ei fidem, bla-

lii San&i alios blafphemos graviter caftiga-

fphemiautem in baptifmate promiferunt, &in

runt. 3. Abfominibur. przecipue Magiftratus

chrifmate confirmaverunt; ac proinde Deum

dignitate & poteftate proeditis , qui tam per

illis apud laiam improperare dicit: 7 gen-

leges canonicas, quam civiles huic fceleri gra-

viffimas poenas decreverunt.

4. À creaturis

ti-peccatrici , populo eravi iniquitate, [exint ne-

quam, filiis [celeratis, dereli

irrationalibur : quae fepe ad Dei imperium

maverunt [pnftum . Hrael.

querunt Dgum, bla/phe-

vel abforpferant blafphemos; vel confum-

ä

Hugo Vï-

IV. Noffedebet, cur

blæ/fphsmia—neäiæ,in hioc

pferunt alio mortis genere, uti fupra variis

qui

Cor, a 5. fæculo reinitti dicatur, nequeinfuturo; Nimirum

exemplis oftenfum eft. $. A demonibu: :

non

Á

LI

^ d

Titulus XP. lll,. Blafphemia.

235

Beewæ.

I l,c.

non femel blafphämos ex Dei permiffione ad

$ RE

TM

tartara corpore & animo rapuerüunt. 6. A fre-

CONCEPTUS PR/EDICABILES.

ipfi;: qui, utS. Joannesteftatur, commandu-

caverunt linguas fuas prz dolore & blafphe-

I. Vachometus infideliffimus canis in" Al- s Bernar-

tmaverunt Deum coeli prae doloribus & vulne-

chorano fuo przecepit, quod quicunque din t.r fe.

ribus fuis, & nonegerunt peenitentiam ex ope-

Deum & Chritum, & etiam B. Virginem bia- 41.0-3-C.3

E

ribusfuis. Videfufius hzec deducta apud l'a-

fphemaret, medius divideretur; Retulit mihi

brum conc. 8. in Dom. Paff.

quidam Frater de Ordinefocius nofter, unum

MarCI 3'0

Y. 29.

II. Ex occafione thematis: Qui blafyhema-

Saracenum in Terra fantta graviter fuiffe pu-

verit in Spiritum [anfium , non habebit remi/fionem

nitum ab Officiali Pagano, eo quod verbum in-

geccatoruts: explicari poffunt caufze, cur hoc

honeftum contra Virginem protuliffet. Quan-

peccáatum tam grave cenfeatur. 1. Quia gra-

ta ergo Chriftianifmi indignitas erit, quod mi-

viifimum eft ratione Offenfi: quia dirette com-

norem reverentiam & refpectum Deo, & B.

mittituria Deum, hinc Judzei audita blafphe-

Virgini deferat?

imia veltes lacerabant.

2, Ratione Offen[m :

Ii. Siquislupum cooperiat pelleovina,quo- Auth.

quia maximam Deo infert injuriam,auferendo

modo cognofces illum, nifi autper vocem, aut i&p. h.rg.

ipfi honorem, quem prae omnibus zeftimat, ac

peractum? Ovisinclinata deorfum balat, lu-

defendit. 3. Ratione Offendmtis : quia ex fola

pus in aéra convertit caput fuum contra coe-

malitia, & cum grandi turia & odio in Deum

]um, & fic ululat.

Qui ergofecundum Deum

vocem humilitatis & confeffionis emittit, ovis

committitur. 4. Ratione effe&&us annexi, fcili-

cet pertinacizxe, quze in hoc peccato plerumque

eft: - qui vero adverfus veritatem turpiter bla-

reperitur. Videh»cfufiusapud

fphemiis ululat contra Deum, lupus eft, ficut

,F abrqm conc.

i

3.in Dom. 18. poft Pent..

-

dicit Propheta deillis: Jniquitatem inexcel[olo-

s

IlI. Ex occafione ejusdem thematis decla

cati funt, po[uerunt in calu:i os [uum.

rari poffunt rationes, cur tam difficulter hoc

. HiI. Ex duobus illis famof(ts latronibus, qui Manfi

di

peccatum remittatur, nimirum 1. Quiaipfum

eorundem erant criminum rei (ineadem damna- 5. 9. 15.

Authorem grative, & venize largitorem oppu-

tionees) quique Chrifto crucifixo zeque vicini

gnat. 2. Quiablafphemat & vituperat ea, per

in crucibus fuis hzerebant, illique fanguini, qui

qu:e fanari debebat, nempe Palífionem, fan-

in falutem & redemptionem peccatorum e-

guinem &vulnera Chrilti acSacramenta,item

tiam obfítinatiffimorum tanta cum aviditate

bonitatem ac mifericordiam Dei.' 3. Quia ni-

bulliebat, 2eque proximi erant, unus ex fan-

]

hil ignorantize aut infirmitatis in eo mifcetur,

guiüe illo vitam confecutus eít zeternam, al-

fed ex pura malitia committitur. 4. Quia duri-

ter vero nullum illius in fe effectum fenfit. Sed

tiam cordis plerumqueannexam habet ; unde

Orig int;

quzenam fuit hujus in duobus hisce latronibus

. Leylt f

refpauit omnem medel

am. Vide fuüuszh.æc';

diverfitatisratio ? fcioequidem multorum o-

|

apud Fabrum loc. cit.

pinionem effe, quod, quia bonuslatro exilla

| .Gloff. 3.

[ÍV. Exoccaíionet

hematis : Nunc autm de-

N. 80

crucis Chrifti partecrucifixus pendebat,inqua

onite £? vos omnia, iram, indignationem , mali-

Beatiífima Virgo, quae refugium eft peccato-

tiam, bla[phemiam : narrari poteft fa&tum Medi-

rum, fubfiftebat, ideoipfa pro ejus converfio-

ci cujusdam, qui mulieri quzerenti, quod aífi-

ne apud Filium fuum intercefferit; At vero

duo verberetur a marito, & remedium eva-

cur eadem fanctif&ma Virgo, cujus interceffio

dendi hoc malum poftulanti, vafculum aqua

adeoeftliberalis & efficax, utetiam alteri la-

communi plenum dedit, juffitque, quoties ma-

troni reprobo poenitentize donum facili nego-

ritus iratus fuerit, eadem os implere,& retine-

tio impetrare potuiffet, non pariter illi latro-

re illam in ore, donec mariti ira deferbuerit;

ni patrocinata fuit ?

Ideo id facere omifit,

hoc, inquam, factum narrari poteft, dicique,

quia is non merebatur, ut patrocinio ejus

fimile mediumblafphemo fuaderi, fcilicet, ut

frueretur, fiquidem is una cum aliis Filium

quoties fe iratum, & ad blafphemiam conci-

ejus pariter blafphemavit: . Unus autem ex

E

rb

tatum advertit, os & mentem fuam una ex fe-

his, qui pendebant, latronibus, blafphema-

[piond

f

quentibus quinque aquisrepleat. 1. AÁquaex

bat eum dicens: .Situer Chriflus, falvum fac

latere Chri(ti fluente, cogitando, quod ipfe

temetip[um €7 nos:. Alter vero nonitem, quin

blafphemiis fuis latus Chrifti aperuerit, &

potius: Refpondens autem alter increpabat eum,

aquam ac fanguinem eflluere fecerit. 2. Aqua

dicens : Neque tu times Deum, qui in eadem dam-

baptifmali: perpendendo, quantum benefi-

watiome es ; mos quidem jufle , nam digza fattis

cium per baptifmum acceperit , & quid ibi per

recipinus , hic vero nihil suali geffit.. Atque ideo

Patrinum promiferit. 3. Aqua fupernaturali

patrocinium Marize jure promeruerit, quia

tametfi ipfe quoque ante blafphemaffet, hoc

gratize divinze: de qua Chriftus Joannis 4. lo-

cutus eft, quod adeo efficax fit, ut, qui eam

tamen eo tempore fattum eft, quo lumen &

bibiturus fit, non habiturus fit (itim in zeter-

notitiam Dei non habebat: protinus vero ut

num. 4. Aqualacrymarum: qui enim vere

eum cognovit, blafphemiam in eum evome-

agnofcit gravitatem blafphemize, eamque de-

re tantopere horruit, ut ad confodalem fuum

teftatur, non facile eandem denuo committet.

afpere reprehendum zelo fe ardentiffimo ob-

armarit.

.

s. Aqua naturali: accipiendo eam in os, ut

filere cogatur; ita enim S. Catharinze Senen-

- IV. Participes funt Prelati & animarum S Bernax-

fi fuafit ipfe Chriftus, ut fcilicet tempore con-

Re&ores (intellige tam quoad culpam, quam din.t.1.fe.

tradi&ionis & concitationis ad iram *filentio.

quoad poenam ) qui, fi in correptione hujus 4* 164

fe defendat & foletur.

Íceleris funt negligentes, Judzeis funt deterio-

R. P. Loln. Bibl. Man, Tom. I.

g 2

Tes,

Billiozheee Manualis Conciouatoriz

236

omuaibus rogaverim, ut recipiantarurbe ; hoc

res, qui audita blafphemia lapidabant bla-

fphemantem; fihoc agerenon poterant, au-

folo'in exilium remitfo; nam elii deliquerunt

res obtu:abant, veftes Ícindebant. !n hocfce-

in homines potifimum, iíte vero in.Deum:

lod ld. ÉR . ml

lere participesfunt Domini & regimina civita-

czetcris igitur, fi placet, omnibus parcite; hic

tum habentes, de correCtione hujus vitii non

iniocum, quo dignus eft, exulatum abeat.. Si-

milis fententia in blafphemos.a. Deo fertur,

curantes; quid enim, fi i terra fua idolola-

triam (ultinerent ; nonaezeftimaretur horren-

quia.de his quoque dittum eft: Qui.blafphe- Marc. s.

dum2?. tamen blafphemia in hoc deterior elt,

maverit in Spiritum 'an&um, non habebit re- v. 29.

miifionem in'aeternum , fed reus.erit zeterni

quia idololatria honorem fuum Deo aufert, fed

(

ultra hoc blafphemia contumeliam ei

delicti.

Vdem in-

VI. Lyran

[» tei?ïcey, olim apud Judæos ; fiDrexel.

fgrt. |

l

N

XII.

blafphemus. ad mortem damnabatur , teítesl c. $.2

manus fuas fuper caput ejus imponentes di-

MISCELLANEA.

cebant:

Malitia tua adduxit.te ad mortem,

us olim apud Ifaiam queftus eft: Et

non nos. Sic olim in judicio dicet Deus illud [ob.zs.

;fa,sz. n.5IL. De

n

jugiter tota die nomen meum blafphe-

obi: Condemnabit te os tuum, & non ego,v.ö-

*-a JedHN A. D mEOW* E. — ul - lt .

maàtur; eandem querelam nunc etiam repe-

& labia tua refpondebunt tibi.

^

tere poteft, quia, licet raro inveniantur inter

VIl. S. Paulus Titum inftruens, inter alia Tit.3. v.r.

dixit: Admoneillos, neminem.blafphemare;

Chriftignos, qui voceblafphement; multita-

Hinc S.

9.Reg. r2. nien, qui vita, te(te S. Auguftino.

fuper quze verba S. Hieronymus, abfolutene-

v. 14.

Davidi quoque di&um: Quoniam blafphema-

minem, inquit, non tantum non Deum, fed

nec Angelum, nechominem, nec ullam aliam

re fecii inimicos Domini propter verbum

hoc, filius, qui natus efttibi, morte morietur.

creaturam : omnia quippe, quae a Deo facta

Gen. 4.

II. Antefignanum blafphemoram Cainum,

funt, valde bona funt.

Y« 13e

dicentem: Major eftiniquitas mea, quam ut

-- VMHl. In Levitico dicitur : Homo, qui ma- Levit. 24

veniam mereatur: fic caftigavit fuo di&to S.

ledixerit Deo fao, portabit peccatum fuum;V- 15-

g

quafi diceret Deus, hanc folam etiam poenam

1

o

Bernardus: Mentiris, o Cain, major eft enim

jyuR

Dei pietas, quam quevis iniquitas.

Ííat gravem elfe , portare in conícientia tam

Græcan.

lil. Theodoretus explicans praeceptum

grande peccatum ; ficut militibus interdum

qq. 3-

Dei, quo jufferat blafphemum extra caftra e-

gravis poena eít, fua & aliorum arma hume-

duci, &lapidibus obrui, ait: Re&e homicidii

ris impofita cilrcumfe'rre.

poena & morte puniri vult Deus blafphemiam;

blafp

hemusenim, cum Conditorem nequeat

x cudlbus

perimere ferro, lingua ferit. .

Drexel.in

| AUTHORES.

IV. Oiim corffuetam blafphemorum pr2e-

Phaeth. mium fuit, maledicam linguam afferculo cla-

I üiäfemiäs Drexelius in Phaeton. p.r. c.6..

€6. $-4- vis affigere, & fimul reo cultrum dare in ma-

l. joannesBufzeus in Panario. V. eodem.

Culter hic

IlI. Philippusid'Outreman in Pze

j

nus, quo fe liberaret, ut poffet.

B

i

dagog. chrif

" poenitentize ferize non immerito applicari po-

/füiano p. 1. €. 5. S. 2.

,

£. £.0yc

IV. lac. Marchantius i

n hoqxi'to-Païïor. tr. 3'.

teft, per hanc quippe liberari potelt a p

*

inferni fibi decreta blafphemus.

. lett.2.: Etia tuba *acerd. tr. 6. le&t, 4.

Thid. ex

V. Cum Rupertus Caefar Rex Romanorum

V. Jofephus.

I

Joan.Ni-

d d emc

Lgngius in Polyanthza. V. eo-

do l,

anno 1400. electus Spiram veniffet, & cum eo

Y

Fam. c.

uttunc moserat, Pro/criptorum non exiguus

Vl Matthia

fsfïf'ïaber conc; 8. in Domin.äPaf?

' pumerus, pro quibusrogabatur, utreditumin

.fioais, & conc. 3. in Domin. 13. poft

Ü

j

]

.Pe;n-.

urbem impetrarent, auditis caufis, propter

quas prolcripti effent, cum de cive quodam

VII.. Lud. Gra

n-at.f in locis comm. f. 383,.

diceretur, eum profcriptum effe, quod ludo

VIII. Antonius Dauroltius in Floribus exem-

"

incalefcens aliquoties in Deum impias voces

jeciffet, dignum Caefare refpontum dedit: Pro

IX jof Manfl jin Bibl.vm.oral. tr.1I.

C

Ed

N

TITULUS XIX.

C

h3

ü

CHARITAS DEIL

I

tur. S. Dionyfius eam fic defcribit: Eft vir-S. Dion,

tus unionem (cum Deo fcilicet) faciens. Quam de divin.

Lmüt n

QUOAD ESSENTIAM. :

defcriptionem fic exponit: Amor facit unio- ^

U to

T

k

Definitio.

nem vel effe&ive , ut amor concupifcentize

]

movens ad defiderandam & amandam prz-

iv Fi

ll

Ít virtus, qua Deus non ob timotem poe-

fentiam amati, quafi fibi convenientis, & ad

p;

nde, nec ob fpem praemii, fed propter

fe pertinentis: velformaliter, ut amor ami-

L

Au-

(

feipfum, & ob fuam bonitatem di!igi—

p

citize, qui efttalis unio vel I(ICXLIS, unde S.

ll

gu-

:

- Titulus XLX. Charitas Dei, -

à37

|

guftinus dicit, quod'amor eft quafi jun&ura

Prima inclinatio amofïs Dei e£ deftrnere

quzedam duo aliqua copulans, vel copulare

majores Dei inimicos, quos habet, ícilicet pec-

appetens, amantem fcilicet, & quod. ama-

tur.

cata, & fatisfacere Deo pro illis, caftigando

l

Quod enim dicit.(copulans) refertad

fuam. voluntatem, fenfus, & carnem, tan-

!

unionem affectus , fine qua. non eft amor :

quam authores: tanti mali digniffimos omni

" Marc, $

. quod vero dicit (copulare intendeas) perti-

pcena, & fugere in pofterum talia, & ad hoc

net ad unionem realem. |Utramque amoris

uti mortificatione.

«

,-. V 29,

rationem & vim exprimit David; priorem

l

Secunda inclinatio amoris eft crefcere in-

quidem illis verbis : . Quemadmoduu. d:fiderat

finite, defiderando magis ac magis cogunofce-

cervus. ad. fontes aquarum , ita. defiderat. anima

üDre!(el,

re, & amare fuum Deum; . Ideo rumpit ob-

mea ad te Deus ; pofteriorem vero fequenti-

ftacula, quae habet ad crefcendum, ícilicet

S 'c' äle'

bus; Quando veniam ,. €$ apparebo ante Jaciem

Dei.

alfectiones terrenas , quia diminutio cupidi-

]

, 9ic S. Auguftinus: Quis mihi dabit,

tatis elt augmentum charitatis, & hoc facit

. ut venias in cor meum, & inebries illud, ut

per mortificationem.

lb

AL

oblivifcar mala mea, & unum bonum ample-

.. Tertia inclinatio amoris eft, cum debita

-* «&arte? Noli abícondere faciem taam. .Mo-

gratitudine recognofcere authorem fui effe ,

riar, & eam videam !

qui Deus eft, qui nos creavit, faftentat, auget,

?Tir.g,v.:.'

perficit infinitis beneficiis, ideoque defiderat

LDivifio.

illa facere obfequia usque ad fanguinis effu«

. 1. Dividitur in affe&tivam & eji?:äïäwæi. ]I-

fionem, quod facit abnegatione füi. Quidre-

la eft, quae in folo affe&u , & quidem inef-

Eribuam. Domino pro omnibur , queg retribuit mi-

ficaci tantum, id elt, non impeilente eflica-

hi? calicem falutaris accipiam.

1

citer ad bonum amato procurandum, confi-

.^ Quarta inclinatio amoris eft affi

üiilare fe

ftit. . Haec in affectu efficaci, hoc eft, fem-

amato, quia ita magis amabitur,. & quia fi-

«Lerit,

per, quantum eít ex fe, ad bonum amati

militudo eft caufa amoris; & quia vita Chri-

:Vl ls-

promovendum incitante, fita eft. .De utra-

S:

Íti tota fuit mortificatio in paupertate, con-

1.Joan.c. que loquitur S. Joanne

h

. Filioli ,/non diliga-

temptu, dolo

x

3.".18- us verbo, neque lingua, fed opere & ve-

inat hzec.

re, la,bqrg, idþq,.fmortificatio a.

a

ritate.

In hoc cognofcimus, quoniam,ex

Quinta inclinatio ämöris äfïï'bäne?'acere P

veritatefumus, & in confpectu ejus fuadebi-

matis ab amato, qui funt proximi, procuran-

mus corda noftra.

do lucrari eorum animas , ad auzendum pa-

trimonium amati, & ferviendo illis corpora-

ZARus. |

liter; quiainillis eftfuus dile&tus;, & hocnon

I. Complacere fibi in fummaAbohi'ta;,fe *Deyi..

poteít praeítare, quin perdat multa commoda

1l. VelleDeo fuum bonum intrinfecum, &

fua, ideo amat mortificationem. . *

Et ex his

gaudere, quod tam perfectus fit.

Sexta inclinatio amoris perfecti eft defide-

duobus actibus, complacentia fcilicet & be-

js

rare.confpe&um: fui.diledi, & gaudere ejus

nevolentia u juxta D. Thomam componitur

prafentia, & praefumit duas res:eífe poffe

dilectio, quze eft primarius charitatis actus..

impedimento. .Primo non compleviffe nu-

7

III. Defiderare.Deo gloriam , bonumque

merum meritorum , quem Deus vult illum

externum , ut fcilicet ejus nomen fan&ifice-

habere.. Secundo: poft completa merita, non

"

tur a nobis & aliis, & fic omnia ,fï??l'äfïä ma-

fatis feciffe pro pcenis peccato debitis; ideo

jorem Dei gloriam. -

i

ut acceleret primum , .& auferat fecandum,

lV. Dolere de impedi

mentis glorize divi-

exercet fe in abnegatione & mortificatione :

l-

n2e, V.g. de peccatis noftris & alienis, aliis-

quia fcit eum ,. qui vivit & moritür iu cruce,

ue obftaculis, eaque eflicaciter removere.

currere valde, & volare (ine impedimento ad

V. Velle frequenter converfari cum Deo,

gloriam: fiquidem & bonus latro audivit in

aut de Deo.

i

cruce: £Hodie mecum eris in. Paradifo.

VI. Defiderare ma

agis Deo frui in hac vi-

Septima inclinatio & faper omnes eft, im-

ta', eique magis uniri per perfe&ionem , &

plere voluntatem dilecti, anteponendo eam

confiliorum evangelicoruüm adimpletionem.

ormnnibus fuis utilitatibus & commodis, etiam

VII. Defiderare eodem magis & citius frui

vifioni Dei.

Ideo delectatur mortificatione

in pátria, adeoque juxta exemplum S. Pauli

proprize voluntatis, & acceptat omnem ab-

cupere diffolvi, & effe cum Deo.

negationem, quia ita vult ejus dilectus.

. VHII. Diligere omnia, quae D

-Denique, ficut homo fatiatus cibis pre-

:

el funt, prae

cipue tamen proximum.

tiofis faftidit alios; ita amor folo Deo conten-

IX. Omnia advería, etiam ipfum marty-

tus nihilifacit omne creatum : & ita illifaci-

,

rium , propter Deum , cum gaudio fuftine-

lis eft omnis mortificatio, in non videndo eo,

re

nec guftando, nec poflidendo. Multoties ad:

«$ Diomy

Landic.o- -. X. P.Ludovicus dePonte illiusactus pau-

T difi

hoc propofitum obtulitfe mihifatietas, quam

, 4'

n

Pufc I9. ]o fufius declarat, dum, ut Nicolaus Lanci-

habuit Beatiffima Virgo tenendo fuum Chri-

fol,ggg, Cius de eo refert, imaginabatur fibi amorem

ftum, quem poffidendo non fentiebat pauper-

)

inftar fluvii, qui in rivos dividitur, & fuo im-

tatem , contemptum , & alia: Sicut dice-

petu vias fibi aperit, & ob(tacula perrumpit,

bat mater Tobive, omnia in te uno habentes,

in Deo folo habeo omnia.

A

& facit canales, per.

nes amorofze.

quos cqrrant inclinatio-

Gg3-

$. 1l.

Bibliothece Manualis Coucionatorie

258

J

H

XXHIL. Necoculus vidit, nec auris audivit, x. Cor. $.

f

EX S. SCRIPTURA

nec in cor hominis afcendit, quae prazeparavit V*9-

a

Caufe motive ad diligendum Deum.

Deus diligentibus fe.

f

x.Cor. 13.]

Sl

linguis hominum loquar & Angelorumi,

XXIV. Quidiligit Deum, exorabit pro pec- Eccl.s.v &

Y. 1

chantatem autem non habeam, factus

catis, & continebit fe ab illis, & in oratmne

fum velut2es fonans. Etífi habuero omnem

dierum exaudietur.

fidem, ita ut montes transferam, charitatem

XXV. Scunus,quomam d111gent1bus Deum Rom.$.

0i

autem non habuero, nihilfum ; & fitradidero

omnia cooperantur in bonum.

V. 28.

XXVI. Omnia detrimentum feci, & arbi- Phil.a. v.t

;d'zn

corpusmeum, itautardeam, charitatem au-

n

^

j

tem non habuero, nihil mihi prodeft, &c.

tror ut ítercora, ut Chriftum lucrifaciam.

(i

€olofi, 3.

II Super omnia autem charitatem habe-

. XXVII. Qui diligunt te, ficut fol in ortu Judic. 5.

v

o . $1.

te, quod eft vinculum periectionis.

fplendet, ita rutilabunt.

asss mtin n

l

Apoc. 3.

Ill. Suadeotibi emere ameaurumignitum

XXVIII. Remittuntur ei peccata multa, Luc. 7

f

Y. 19.

& probatum, utlocuples fias.

quoniam dilexit multum.

Luc.1a

XXIX. Cuftodit Dominus omnes diligen- Pf 1445

(

Y.49

IV. Ignem veni mittere in terram, & quid

V. 200

fdem i

volo, nifi ut accendatur?

tes fe.

UER

Cant, 2.

V. Introduxit meRex in cellam vmarlam,

V.4

& ordinavit in me charitatem.

$. III.

Ecd. 7

"VI. In omni virtute tua d111ge 111um qui

EX SS PATRIBUS EI DOCTORIBUS

j

V.32

te fecit.

EPhUSQ V.I

.. Qualitas.

ViI. Eftote ergo imitatores Dei, ficut filii

L

Ti

chariffimi, & ambulate in dile&ione: ficut &

ogo, ut amorem Chrifti oftendas fociabus S.Bern.fe,

Chriftus dilexit nos, & tradidit femetipfum

tuis, non folum verbis, fed & operibus

do bene

5r.de mo«

boms Tunc vere Deum diligis, fi pro amore

pro nobis oblationem & hoftiam in odorem

vivendi.

j

Íuavitatis.

ilius bona, qu:e potes, operaris. Unaquz-

Jofue 23.

VIII. Hoc tantum dlhgentlfüme præcave—

que anima fan&ta debet in fe monítrare amo-

j

V. 1.

rem Dei, & verbis fan&is, & a&tionibus, un-

te, ut diligatis Dominum Deum veftrum.

ï

Prov. 23..

V. 20

IX. Prabe, filimi, cor tuum mihi, & oculi

de in Canticis Canticorum Sponfus, fcil:cet

tui vias meas cuftediant.

Chriftus, Sponfam, id eft, animàm fanctam

Xientto

indp.I

Deut.30.

X. Eligeergo vitam, ut & tu vivas, & femen

ornat, dicens: Pone w ut jzgnaculum [uger cor

Y. 19.

Join

.tuum, & dxhgas DominumDeumtuum, utque

tuumi, €$ fuper brachiua tuum ! | In corde funt

$ Go

obedias vociillius, & illi adhzereas; ipfe enimm

cogitationes , in brachio operationes. Ergo

.eftviatua, & longitudo dierum tuorum.

fuper cor, & fuüper brachium fponfze, diletus

]e2,20. v

J

J, Joan. 4.

XI. Nos ergo dlhgamus Deum, quomam

in fignaculum ponitur, quia in fan&ta anima,

Stom

v. lo.

Deus pnor d1lex1t nos.

quantum ab ea diligatur, & voluntate & a-

-dModus. diligendi.

&ione defignatur: quia amor Dei nunquam

K

Deut.G

XII. Auch 1írael,

Dominus Deus nofter

eft otiofus. Si vere eft amor, magna opera-

VBende

Y^ 5.

Deus unus eft. Dlhges DominumDeum tuum

tüur: fi vero non operátur, amornon eft. Si

(l Deo

ex toto corde tuo, & extota anima tua, & ex

vere Deum diligis, nulla die otiofa eris.

!

tota fortitudine tua.

II. Nefcio, quo inexplicabili modo quis- S.Ang. tre

XIII. Et dilexerunt eum in ore fuo, .cor

quis feipfum, non Deum, amat: & quisquis x23.in Jo»

autem eorum non erat rectum cum eo.

äl

;. Joan. 3

Deum, non felpfum, amat, ipfefeamat. Qui

LP

XlV. Filioli, nondiligamus verbo, aut]lin-

enim non poteft vivere de fe, moritur utique

gua, fed opere & veritate.

n hoc cognofci-

amando fe; cum vero ille diligitur, de quo

El

mus, quoniam ex veritate fumus, & in con-

vivitur, non fe diligendo, magis diligit, qui

Ü

fpe&u ejus fuadebimus corda noftra, fcilicet,

propterea fe non diligit, ut eum diligat, de

f

ut eum ex toto corde diligamus.

quo vivat.

Cant. 8.

XV. Pone me, ut fignaculum fuper bra-

li

V. 6.

III. Amicitize amor debet effe gratultus Id ho 384

l

chium tuum (id ef'c, ut omnes cogltatlones

non enim propterea debes habere amicum, €x. 5o-

& opera dirigantur).

Cant. $.

XVI. Fortis eft, ut mors, dllefho, dura fi-

velamare, ut aliquid tibi praeftet. Si propter-

v. 6.

cut infernus 2emulatio.

ea illum amas, ut praeftet tibi vel pecuniam,

vel aliquod commodum temporale; non il-

p

Toid.v.7.

XVII.. Aquze multze non potuerunt extin-

. guere charitatem, nec flumina obruentillam.

]um amas, fed illud , quod prazeftat; amicus

L[o5v3 XVIII. Heec eft charitas Dei, ut mandata

gratus amandus eft propter lefe, non propter

aliud, fi hominem te hortatur amicitize regu-

illius cuftodiamus.

' ln

Ecd. x3

XIX. Omni vita tua dilige Deum.

la, ut gratis diligas :

quam gratis amandus

In

tonf

v. 18

eft Deus, qui ]ubet uthominem diligas? Ni-

Ro 8.

XX. Quis ergo nos feparabit a charitate

hil delectabilius Deo:

Nam in homine funt,

25

Dei? tribulatio? anangufítia? an fames? an

s dUp n

nuditas? an perzculum? an perfecutio? an

qua offendant, per amicitiam tamen cogis

W

iOt

te, ut etiam 111a, quze offenduntin homine, to--

U

gladius? fed in his omnibus fuperamus pro-

letes propter amicitiant. Si ergo non debes

$n

ter eum, qui dilexit nos.

füy ( !

Joan. 14

XXI. Si quis diligit me, fermonem meum

propter quzedam toleranda diffolvere homi-

fa 10

V. 23.

fervabit, & Pater meus diliget eum, & ad eum

nisamicitiam; Deiamicitia quibus rebus de-

bet cogi, ut diffolvatur a te?

veniemus, & manfionemapud eum faciemus

S&Jg k

Joan.t4

XXII. Quidiligitme,diligetur a Patre meo,

JV. Seddicturus es mihi, non Deum v1deo, Ibid,

?33

V. 21.

& egodiligam eum,& manifeftabo ei meipfum.

quomodo fum amaturus, quem non video?

p

Modo

$

Tiulus. XLAX. Clarites.:Dils

€

239

[, Cou. i

XV. Puta&

É

T» aT

V X

2

m

Modo oftendo, ecceamas amicum gratis. Sed

norem hominis,quafi ma- s, Aug,

forte homo fenex eft amicus ilte tuus?. Quid

num anim; fi quid tenet, tenere aliud non

amas in fene; incurvum corpus, album caput,

poteít; ideo qui amat aliud , Deum amare

Kav |

rugasin fronte,contractam maxillam? corpus,

non poteiít, occupatam habet animam.

quod vides, non amas, quia deforme eft, unde

XVI. O ignis, qui femper ardes, & nun-

vides, quod amas? refponíurus es, te amare,

quam extingueris. :O amor,

3

hn , |

qui femper uris,

v' 280

L

quia homo eft fidelis. Ergofidem amas.Quibus

& nunquam tepefcis, accende me, & accen-

oculis videtur fides, ipfisoculis videtur Deus.

liau T Tdemin

dar: accendar, inquam, ut totus t« diligam

V. Amat anima fponfum füum.

Quid ab

folum. . Minus enim amat te, qui tecum ali-

Pf72. ,

illo quzerit? a fponfofüo, quem diligit, forte

quid amat.

x

"

Ui s

vl';l.

divitias & aurum ejusamat &c.? Abfit. ip-

-XVII. Vu

ltis a me äüdïre , quare & quo- S, Bern in

fum folum amat, & gratis amat; quiainipío

lus

modo eft diligendus Deus? & ego dico, quod ! deauo-

147

habetomnia. Hinc ipfe amantiffimas, dulcif-

caufa diligendi Deum Deus eft..—. Modus dj '€Ds*-

fimus, Quoties talem falutas, etiam ad te

Mu

ligendi fine modo diligere,. ob duplicem cau-

LUPT

converfio ejus.

3

r

fam dico Deum propter fe diligendum , vel

- fdemin '

. VI. Habetomnis am

oryim fuam,nec»ppïö&

quia nihil

juftius, vel quia nihil frü&üoüxus

Pxf. I2I.

vacareamorinanima amantis: neceffe eít, ut

diligi potelt.

!

ducat; fed vis noffe,qualis amor fit? vide, quo

]

XVIII. Cum d'i:(':*i-tþ- toto corde, tota anima, S.Aug. de

ducat.

Non enim monemaus , ut nil ametis;

tota mente, nullam vitee noftrze partem relin- do&r.

fed monemus, ne mundum aníetis; ut eum,

rifti

quit, quze vacare debeat, & quafi locum dare

?1.3.c.22.

quifecitiundum,libereainetis. Obligata e-

utalia refrui velit: fed quidquidaliud diligen

L

$ Dern.fe,

nimanima amore terreno, quafi vifcum habet

dum occurtit, illuc ra

gLdemos

«

piatur, quo tatiuls/d.ile—

in pennis, volare non poteft. Mundata vero ab

&ionis impetus currit. ..

:

dobene

oUXIX

;v'wendi.

afle&ibus fordidiffimis eculi tanquam exten-

E

. Illi plus, quam fe, di

'ylïigun't | Dïäum; S. -Pr'o?p.*

fis pennis, & duabus alis refolutis abomniim-

qui pro ejus amore fuze ad tempus faluti non l.2 de vit,

pedimento, id eft, duobus praeceptis dileCtio-

parcunt ,. feipfos tribulationibus ac periculis tontemph

nis Dei, & proximivolat. Quo, nifi ad Deum

tradunt, nudari facultatibus propriis, patrize ^ ?

volando, quia afcendit amando.

fuve extorres fieri, parentibus & uxoribus, &

Idemtr.. . Vll. Quomodo diligis eum , cujus odifti

filiis fuis renunciare parati funt, & ut totum

Cue —— — N

in ep. I.

dicam ,. ipfam corporis mortem non folum ':

joan.

preceptum? quis eft, qui dicát: D,i;go!?fimä

eratorem, fed odi leges ejus?

.

;

non refugiunt, fed etiam libenter excipiunt,

S. Greg.

.VIlI. Probatio dile&ionis exhib

itlo Pfï: Q-

ambientes a corpor

hom.30. peris:; vere enim diligimus, fi ad mandata e-

Deo vita vitae fuze difcedere. -

is fui vita magis, quam a

jus a noftris nos voluptatibus coarétamus.

S. Thom,

XX. 1lli perfe&e diligunt Deum, qui vo- Ibid,

IX. Anima, quae amat, operatur magra, &

lendo, quod vult Deus, & nolendo, quod non

reputat parva; operatur multa, & reputat

vult, nec ullis peccatis, quibus offenditur,

pauca; operatur diu, & reputat breve.

acquiefcunt: & femper fe ad virtutes, quas

S.Bem.de

. X. Diieciio, quaetenditin Deum, tendatin

ipfe dignatur donare, diligendas & haben-

di.Deo. immentum, in infinitum (nam & infinitus

das extendunt.

Deus eft & immenfus) quisnam, quzefo, da-

XXI. Dilexit nos Deus d

QI.cifer ; fäpien- S. Be;-n.

bitur finis effe noftri, vel modus amoris ?

ter, fortiter. Dulciter nempe dixerim, quia fup. Cant,

1250

Quid? quod amor ipfe nofter non jam gra-

carnem induit:; Sapienter, quia culpam ca- !6* 2e.

tuitus impenditur, fed reprehenditur debitus,

vit: .Fortiter, quia mortem fuftinyit.

Difce

amat ergo immenfitas, amat aeternitas, amat

ergo, Chriftiane, a Chrifto, quemadmodum

fupereminens fcientiv charitas, amat Deus,

diligas Chriftum; difce amare dulciter; ne

ä

cujus magnitudinis non eft finis, cujus fapien-

ilecti; prudenter, ne dec

.

epti; fortitg/; , ne

tize non eft numerus , cujus pax exfuperat om-

compreífi deficiamus.

nem intelleé&tüm, & vicein rependimus cum

XXII. Indica mihi, ubi p

äfcas, ubi cubeS Cant f

AE M

menfura? Diligamte, Deus meus, adjutor

in meridie? quid fignificat meridies ? ma-

meus, diligam te pro dono tuc, & modulo

, en 50'

gnum fervorem, & magnum fplendorem, fer«

1meo, minus quidem jufto, fed plane non minus

vorem charitatis, & fpiændqrem vä;*itatis.

poífe meo; quietíi, quantum debeo, non pof-

ium , nonpoffumtamenultra, quam poffum.

— Ukilitas.

Fotero vero plus, cum plus donare dignabe-

ris; nunquam tamen, prout dignus, haberis.

XXHI. In quäntum quisque amat, in tan- 5,Greg.h,

-* Avg.

Xl. Ponderibus fuis aguntur omnia, & lo-

tum ad ingreffum regui appropinquat.

In 25. füp. il-

;;:.

d Eccl,

113. conf. c3 fua petunt. — Pondus meum amor meus,

quantum vero am

"

are negligit/, intantum in-;

omine,

4

gredi recufat.

fitu fuüftue

illo feror, quocunque feror.

;

S. Aug. in

Xll. Minus, Domine,te amat, qui aliquid

XXIV. O jugum fan&i amoris, quam

liftü.

dulciter capis, gloriofe illaqueas , fuaviter Bern. de

C 29.

«onf.l.1c. tecum amat, quod propter te non' amat.

[

€O,

'U

S. Bern.

XIlI. Magnares eftamor, fi ad fnum recur-

premis, delectanter oneras, lortiter ftringis,

prudenter erudis; O felix amor, ex quo o-

füp. Can

; rat principium, fi fuzxe origini reddatur, fi re-

fer.20. —fufus fuo fonti femper ex eofumat, unde ju-

ritur firenuitas morum, puritas affectionum,

'giter fluat.

fubtilitas intelle&uum , defideriorum fancti-

S. Aug. in

XIV. Pestuus, amortuus: habeto duos

tas , operum claritas, virtutam foecundi-

i 33.

tas, meritorum di

pedes, noli effe claudus.

Duo pedes funt duo

limitas !

gniþas, proemiorum fub-

j

amores, Dei & proximi.

XXV,

240

| Bibhothece Manualis» Canciunatl)ria?

!

Taban. in

XXV. Si vis perfe&e purgari a vitiis, in

num Deam faum, toto corde, tota anima,

n

quod. fer. quantum praevales, accende te ia ignem divi-

tota virtute fua: clarmat enim intus ei inna-

:

niamoris; Si dulcedinem divini amoris per-

ta, & non iguota rationi juftitia, quia ex toto

fe dligere debeat, cui fe totum debere non

fecte guftaveris, de temporali dulcedine non

curabis.

ignorat.

A

S. Bafil.

XXVI. Thefaurus indeficiens eft amor di-

XXXIX. Si homo hominem tanta diligit S. Aug.

Cohï. c';'(

inHeX. vinus, quem qui habet, dives eft; quo qui-

dile£ione , ut alter alterum vix patiatur ab- med.c.35«

cunque caret, pauper elt.

j

eíle ; fi fponfa fponfo tanto conglutinatur

g4

Hugo de

XXVii. Charitasomneman

imilanguorem'

ientis ardore, ut prae magnitudine amoris

laude caþ.

fanat. Chatitas omnium vitiorum radices ex-

nulla perfrui valeat requie, chari fui abfen-

.

tirpat. Charitas omnium virtutum origo eft.

tiam non fine magno moerore ferens: Qua

füp. anï |

Charitas mentem illuminat, conícientiam

er;o dile&ione, quo ftudio, quo fervore, ani-

retti

jf Qgi C

mundat, animam Lzetificat, Deum demoniítrat.

nma, quam defponíatti tibi fide & miferatio-

Animam,in qua charitas habitat, fuperbia non

nibus, debet diigere te verum Deum , &

buaft. gj

inflat invidia non devaltat, ira non diífipat,tri-

pulcherrimum fponfum, qui nos fic amafti,

*

ftitia mala non vexat, avaritia non excoecat,

& fervafti: qui pro nobis tot, tanta & talia

p

feciiti? Quamquam autem hzec infirma ha-

gula non inflammat , luxuria non inquinat,

l

femper munda eft, femper caíta, femper quie-

beant fuas delectationes, fuosque amores,

P4

ta, lemper lzeta, femper pacifica, femper beni-

non tamen tali modo delectant, ficut tu Deus

nofter.

& Gtt;

na, femper modefta.

In te enim dele&ta:ur juftus, quia

]o Iit mor' JL

S. Aug.

XXVIII. Quisquis cognofcit te, diligit te,

amor tui fuavis eft & quietus.

Nam pecto-

t

l

c. 6. fo li l-l

fe oblivifcitur, amatte plus, quam fe, relin-

ra, qua poílides, dulcedine & fuavitate re-

[

uit fe, & venit ad te, ut gaudeat de 1e.

les. £t contra amor fzeculi, & carnis an-

S.Greg -

XXIX. Sanüi viri amando difgunt * quod

xius eit, & perturbatus: animas certe, quas

$.Den.

fuper

ferm $2 (

Ezech.

docendo proferunt.

ingreditur, quietas effe non patitur. Sem-

inQut. f

lbid.c.227

XXX. Machina mentis vis amoris, quzil-

per enim fufpicionibus & perturbationibus,

(

am &a mundo extrahit, & in alta tollit.

variisque timoribus foilicitat eas. Tu itaque

S. Bern.

$M.

XXXI. Nonfine praemio dili

gitur * qui-üng

es delectatio re&torum, & merito.

Quies e-

(em 93

raemio eft diligendus.

nim valida eft apud te, & imperturbabilis vi-

n al

S. Thom.

XXX1ll. Meliorafuntub

era tua viïnok,1 id eft,

ta. Qui intrat iu te bone Domine, intratin

amores tui vino confolationis terrenze, quia

gaudium Domin fui.

univeríalior afficiens totum hominem : iati-

XL. Solus eft amor ex omnibus animz S, Aug.

$4

mior penetrans intima cordis: durabilior,

j

-

motibus , fenfibus atque affettibus, in quo Man.c.18.,

Ls conf

E

j

uia in zeternum durat.

poteit creatura, etíi non ex 2equo, refponde-

S.Bernin XXXIIL Duzele&iones amoris funt, dul-

re Authori, vel ipfi imutuam rependere vi-

Pial.

cem. Amor ubi veaerit, ceteros in fe omnes

$ g

coris & doloris. .O adeffe & abeffe! primum

admajasífolatium, fecundum ad majus meri-

traducit, & captivat affe&tus, animze per fe

medcat. )

Tdemin

tam. Prezefentia jucundior, abfentia utilior.

fuílicit, per fe placet, & vropter fe, ipfe me-

G

ferm. 9.

t

]n prfentia delectatur anima cum Deo; ia

ritum, ipfe caufa, ipfe fru&us, ipfe ufus.

abfentia dele&atur Deus in anina. — .

XLI. Vae animze audaci, quse fperavit, fi S.Aug.1.6

S. Aug,.

XXXIV. Scio, Domine, quia imale eft ini-

a te receffiffet, aliquid fe melius habituram. conf.c..6.

1.13 coni.

1

&

C.1.

h

i praeter te, non folum extra me, fed in me

Vería & revería in tergum, & in latera, & in

ipfo.

Et omnis copia, quze Deus meus non

ventrem, & dura funt omnia, & tu folus, Do-

5

eft, egeftas mihi eft.

mine, requies.

S. Bern,

XXXV. Nec absque c

nharitate q':.w(;:libet

XLII. Avare, an parum t

ibi eft, fi te im- S.Aug.üq

ld ftae,

ep. 42.

pleat ipfe Deus? Deus fi ad teveniatfine au- iu Pf. 30.

magnum bonui futcipitur, nec cum illa quod-

libet exiguum refpuitur.

L

ro & argento, non vis illum? quid ergo de

S. Bafilius

XXXVI. Beati, qui verae1

llius pulchritu-

his, quze fecit Deus, tibi fufficiet, cui Deusip-

LOm :

inPi.44-. dinis amore inardefcunt, charitatis enim vin-

fe non fufficit?

culis quodammodo adfítricti, coeleftem ac bea-

ALIIL . Da, quod peto, quoniam fi cuncta, Id.fol.c 3.

)

l

tum amantes amorem, oblivifcuntur domefti-

quae fecifti , mihi dederis, non fufficit fervo -

;

corum & amicorum ; oblivifcuntur fam:lize,

tuo, nifi teipfum dederis.

& facultatum ompium, quin & immemores

XLIV. Hicaurumquod eft, non poteft tibi Idem 1. g,

Mi

effe argentum. . Vinum quod eft, non poteft in Pf. 36.

potus & cibi ad corporis lultentationem ne-

ceffarii, foli divino & puro amori penitus ad-

effe tibi panis. . Quod tibi lux eít, non poteft

haerefcunt.

J

tibi effe potus.

Deus tuus totum tibi erit,

S. Aug.

ef charitatem , ut

manducabis eum, ne efurias; bibes eum, ne

in Pf. 49;

XXXV!I. Quisquis hab

L

quid eum longe mittimüs, ut videat Deum ?

fitias; illuminaberis ab eo, ne deficias; pof-

confcientiam fuam attendat,& ibi videtDeum,

fidebis totum, integrum totus integer.

vult eum forte videre fedentem in ccelo? ha-

XLV. Ob duplicem caufam Deus propter S.Bern.

tr. de di-

beatcharitatem, & in eo habitat, üqutin coelo.

feipfum diligendus eft, five quia nihil juftius,

ZEuuitas.

five quia nihildiligi fruCtuofius poteft. Mere-

lig. Deo.

:ä

S. Bern.

XXXVIII. Meretur amari propter feipfum

tur amari propter feipfum Deus & ab infide-

S'Aus.tr.

tr, dedi-

Deus & ab infideli: qui etfi nefciat Chriftum,

li, qui, etfi nefciat Chriftum, fcit tamen fsip-

lig. Deo.

fum.

t

fcittamen feipfum. ' Proinde inexcufabilis eft

Proinde inexcufabilis eft omnis etiam

omnis etiam infidelis, íi non diligit Domu-

infidelis, fi non diligit Dominum Deum

(

. fuum

:

Pa

m&s XIX.

| Charitas" Dei.

--

4t

faum tota corde, tota anima, tota virtute

veftros, & duceret in fe intentionem cordis ve-

fua.

Clamat nempe intus ei innata, & non

ftri, & placeret vobis manusartificis, & pon-

ignota rationi juftitia, quia ex toto fe illum

dus argenti, & fplendor metalli: nonne unus-

A— 009 04 09

diligere debeat, cui fe totum debere non

quisque veftrum diceret: O fi haberem vafcu-

ienorat,

:

uar;

lum iftud ? Laucatur vobis charitas, fi placet,

i.t S' Aug.

S,Aug.i. I

XLVI. Quid mihies? miferere, utloq

habete, poffidete; non opus eft, ut furtum ali-

IN med.(,;s'

Conf. c.5. Quid tibi fum ipfe, ut amari te jubeas a me,

cui faciatis, non opus eit, ut emere cogitetis,

"

.— & nifi faciam iraícaris mihi, & mineris in-

$

gratis con'tat: teneteeam, amplectimini eam,

gentes miferias? Feu mihi, parvane ettipfa

duiciusillan:hileft: fi, cum commemoratur,

u

miferia, fi non amem te?

|

là

5,. Bern.

talis eít, cum habetur, qualis eft.

füp. illud

XLVII. Quandoignorabam, meinfítruxit;

LVII. Exiftimo, quia nec cum inventus S.B:rn,

l*

quando errabam, me reduxit. Quando pec-

füerit, ceffabitur a quaerendo : non pedum ferm. 54«

P. Quid

cabam, me correxit; quando fteti, metenuit;

Et in Cant,

retri-

patfibus , fed defideriis quzeritur Deus.

buain.

quando cecidi, meerexit; quandoivi, medu-

utique non extundit fanétum defiderium felix-

xit; quando veni ad ipfum, mefufcepit: & fub-

inventio, fed extendit. Nunquid confamma-

là

dit; nec prohis omnibus, quod rependam, ha-

tio gaudii, deliderii eft confumptio? oleum

beo, nifi tantum ut diligam. .. Non enim me-

magis eft illi.

lb,

lius, nec decentius, quam per dilectionem re-

Dignitat.

lg

pendi poteft, quod per dilettionem datum eft.

LVIII. Talis eft quisque, qualis ejus dile- $. A:ug.

ld

$. )ercg.

XLVIII. Ailtare Deieftcor noftrum, in quo

&io; Terram diligis? terra es.

C* : hom. z. im

l. 15. mor, jubetur ignis femper ardere, quia necelfe ex

LIX. Deum diligis ? quid dicam

e-

€.7.

illo ad Deum flammam cnar

?D ?uäl. Joan.

V

x

ij:atis iundefinen-

es: Ego dixi: Dieflis.

N

ter aícendere.

LX. Cum enim quzeritur, utrum quiSqueld&m'im

28

S.Bern.

XLIX. Cum amat D

äus , non äliud vult,

fit homo bonus? non quxritur: quid cre2 Enchir,

Tle

ferm. 83. quam amari. Quippe non ob aliud amat, ni-

in Cant.

dat, aut fperet: fed quid amet? 1

tem : ni-* "7f

fi ut ametur, fciens, ipfo amore beatos, qui

hil effe i(to Dei dono exceilentius.

üe

fe amaverint.

,

S.Bern.

LXI. Nihil eft pretiofius Deo virtute di- S.Greg in

&

L. Nulla major eft ad amorem invitatio,

leCionis, nihil eft defiderabilius diabolo ex- Pait,

j

ferm. 93

- quamad amorem pervenire; nimis duras eft

tinctione charitatis.

;

in Canr.

animus, qui, fi dilectionem-

ln

ere.

nfoiit impez;de--

LXII. Beatus vir, qui afcenfiones in cor- 8 Aug. r

re, nolit repend

de fuo difponit, non greffibus corporis, fed Pf 85.

;fucunditäf.

TA

aifectibus mentis. Amando afcende

5 h. |

S.Aug. . LI. Verus am

or non fentit amaritudinem,

E quagtq

i at

plus amaveris, tanto plus afcendes. -

Q

l.13. conf. fed dulcedinem ; quia foror amoris duicedo

- LXIII. Non clarefcit anima fulgore zeter- S. Greg,

Jl*

eft, ficut foror odii amaritudo.

r

ne pulchritudinis, nifi prius hic arferit in of l.18. mor,

LII. Quamquam hzec infima habeant de-

O€. a5

eS

S. Aug.

ficina charitatis.

f

med.c.35. leCtationes fuas, fuosque amores, :on tamen

- LXIV. Quantitas cuiusqu

ve( änimæ zeftima- S Bern, im

[

tali modo delectant, ficut tu Deus nofter. in

tur de menfura charitatis, quam habet.

Can:.f.27.

te enim dele&atur juftus, quia amor tui füa-

LXV. Nunquam humaza opera mirabitur, S.Cypr. 1.

f 54g M

vis eft & quietus. Nam pectora, quze polfi-

quisquis fe cognoverit Filium Dei : dejicit fe de Spe-

des, dulcedine & fuavitate reples.

É contra

de culmine generofitatis,

m' [Onf:fuöl

qui admirari aliquid ***

n

amor fzeculi & carnis anxius eft, & perturba-

Y

J«

tus: animas certe, quas ingreditur, q

Poü: Deum poteft.

efle non patitur.

gietas

*

Facilifas.

id fet.30.

.m' S-Aug' ['g

€

À

Liil. Qui vult gaudere de fe, triftis eft, qui

-LXVI. Nil durum, nil amarum, nil grave,

autem de Deo gaudere vult, femper gaudebit,

nil lethale computat amor verus. Quod fer-

RU' i[l 030'

uia folus Deus fempiternus eft.

ïde fa-

rum, qua vulnera; quzepoena, quae mortes

fie

Tdeml.4.

LIV. Domine Deus virtutum, often

amorem praevalent feparare perfe&uum? — A-

)

ciem tuam, & falvi erimus. Nam quaqua ver-

mor eft impenetrabilis lorica ; ' refpuit jacu-

fum fe verterit anima hominis, ad dolores fi-

üJdM£&

la, gladium excutit, periculis infultat, mor-

V0

gitur alibi, preterquam in te; tametfi figitur

tem irridet; Si amor eft, vincit omnia.

in pulchris extra te, & extra fe.

LV. Anima amans debet continuo ftarein

LXVII. Qui amat, non laborat; & omnis g, Aug, —

ibi ln

$. Aug.

labor non amantibus gravis eft; folus amor l.13. conf,

praefentia Dei, & habitare intra Deum, ficut

eft, qui nomen difficultatis erubefcit.

" ij

intra favum mellis habitat apis, quze ita fe ei

LXVIII. Ideo fponfa, dum dicit: -Fafcicu- S.Bern.

teü

fil

includit, ut non aliud nifi mel videat, guítet,

lus myrrhze dile&us meus mihi ; non fafcem,

& tangat; fic illa non aliud nifi divinam fua-

fed fafciculum, dile&um dicit, quod leve proe

vitatem aut in ipfo Deo tanquam fonte, aut

amore illius ducat,

J

quidquid laboris immi-

in creaturis inftillatam guftet. Suge, fuge, &

neat, & doloris.

fettt

bibe dulcedinis divinze fuavitatem inenarra-

ALXIX. Quomodo grave eft. mandatumVS.Aug»l.g

tl $

ii

bilem, immergete, & replere, adhzere, fume,

& fruere.

Dei? aut enim quisquam non diligit, &denst.&-

ideo grave eft; aut dili

git, & grave etfe non 8* C.9.

j

8 Aug tr.

LVI. Laudatur vobis charitas, erigimini,

oteít.

.in epift. acclamatis, laudatis? exhortor vos, quantum

g&

0.0.

LXX. Quid hic moleftum eft , aut diffici- Did, Nyff;

xlp

datur ad magnum thefaurum: fi vobis often-

le? non juberis maria nondum tentata traiji- fer. 2. n

af

deretur aliquod vafculum anaglyphum, in-

j

auratum, operofe factum, & illiceret oculos

cere, & tempeftate furente in mediis flu&tibus: ibl i

i

eris

n

— K. £. Lohn. Bibl, Man. Tom. L.

fusque deque ja&ari, non itinera ingredi f

l-

242

Bibliotlecee | Manualis: Couciondtoria

infefta á latronibus, fatis eftj, fi annuatani-

xit: Remittuntur ei peccata multa, quoniam

mus.

dilexit multum.

S.Chyr — LXXI. Nihil difficile eft, nihil grave eft,

Y

V. S. Ignatius Martyr adeo Chriftum dile-Vita apud |

ho.14.in quod nobis imperatur, fi voluerimus.

xit, ut dixerit: Ignis, crux, beftia, confractio ^urium z.

epiít, ad

LXXIL ,Amor facilis eft, omnibus fe ex-

offium, membrorumque diviíio, &totius cor-

[2 -1'.

Hebr.

1diota de

hibet, nulli fe negat, capit eum juvenis &

poris contritio ,. & tota tormenta diaboli in

Chior

div.amor, fenex, vir & mulier, fanus & infirmus, di-

me veniant, tanto.ut Chrifto fruar.

Tran p

€. t.

ves & pauper, fammus & infimus, liber &

V1. S. Thecla poít fuperatas beftias & car- Vite.

MT

fervus, fzecularis & Religiofus, debilis & for-

ceres lic oraffe fcribitur: Ktiamfi in fingulos

dies mihi cum igne, belluis, vinculis, carce-

: tiä, n?c eft, qui fe valeat excufarg.

ribus rem eífe contingat , adeo mihi omne

sh d IVO

mortis & difcriminis genus pro pietate fub-

eundum ipíismet Paradifi deliciis, epulisque

EX LIBELL

O DE IMITATIONE

inftru&i(fimis potius ducitur: tantummodo ut

CHRISTI.

digna, quze prote & nominetuo crüciatus to-

re magnus eft, qui magnani charit

: ae

lerare femper poilim, habear.

ires Lb Ve

tem habet.

VA. Junior quidam Monachus ex feniore

Petrus

Sanch is&t

Li.c24. . Il. Qui Deum ex toto corde amat , nec

quedam quzerebat , cur charitas-inodo tam

regno Dei

mortem , nec fapplicium, nec judicium, nec

perfecta non fit, atque olim fuerat? cui ille

infernum metuit: quia perfectus amor.

refpondit : : Olim omnes furlum progredie-

4«C.6,

fecu—

bantur, & hinc corda etiam fecum rapiebant.

tum ad Deum accelfum facit.

l.g. c.I.

III. Si femel perfeGe introi(fes in interio-

Sed:nunc omnes ad terram inclin

à

antur, & :

quze fua funt, quzerunt.

ra Jefu, & modicum de ardenti amore ejus

- VIIl:. Cum Zeno Monac

hus in erenwlbg con-ld.p,z:.6 -

fapuiffes; tunc.de proprio commodo, vel in-

E

:

commodo nihil curares, fed magis de oppro-

templatione abforptus circumiret, obviamil-

lifattus Macedonius Imperator, quid ageret ?

brio illato gauderes; quia amor Jefpïfaci;

^ "hominem feipfum contemnere.

*

interrogavit.

Cui Zeno: . Et quod tuum in

1;2. c.5.

-- 1IV. Amans Deum ani

ma, füb Deo defpi-

hoc loco negotium eft ? cumque Imperator

—

cit univerfa.

;

refponderet :

Venatio meum negotium eft.

15;1,2,

- V, : Dile&tus tuus ta.

lia of nbtatét ; ubnbe:

Reípondit Zeno: :Et ego pariter confector

- dium non velit adrmittere , fed folus vult cor

Deum, neque donec apprehendero, ceffabo.

Quo di&o tergum vertens Imperatori, abiit.

tuum habere, & taüquam Rex in proprio

JIX. Dominicus: cum aliquando folus inlIbid.

H

throno federe. -

Loc9. .. Vk Verus amator Chrifti, & ftudiofus fe-

(campo ab hzereticis deprehenfus interroga-

&ator virtutum non cadit fuper confolatio-

retur, ecquid acturus effet, fi ipfum occidere

praefumerent? refpondit, fehocunum petitu-

nes , nec quaerit tales fenfibiles dulcedines ;

; fed magis fortes exercitationes, & pro Chri-

rum, ut; quodiutius cruciatum fentire, fuum-

fto duros fuftinere labores.

que erga Deum amorem magis teftari poffet,

& omnia, quid vo-

lento eum martyrio excruciarent.

;

19. €.34.

VII. Ecce Deus meus

loamplius, & quid felicius defiderare poffum?

X. S. Antonius tantum in amore Dei pro- Ibid,

Pemen, |

O fapidum & dulce verbum; fed amanti ver-

fecerat, ut Abbati Ammonio dicere autus fit:

tonfid, ;

Nunc tandem non timeo Deum: (intellige

bum, non mundum, nec ea, quae in mundo

t

fel s.

funt.

*

fervili timore) cumque Ammonius diceret :

l. 3. c. 48.

VIII. Quid

am amand6 me intime, didibit

& quaretu tantizeftimaris ab hominibus, cuin

tamen ego plus multo laborem , & agam,

divina, & loquebatur mirabilia. 'Pius profe-

cit in relinquendo omnia, qgam*in Rudendo

*

quam tu? refpondit S. Antonius.

Quia ego

fubtilia.

3

etiam Deum plus diligo, quamtu. Ethocfine

:

habefet vveræ chärit-a-

vana gloriatione proferebat.

].1. e.15.

. IX. O qui fcintillam

$. 3.

tis, profe&o omnia terrena fäntiret efï'e: plena

Xl. Virgo quzedam in mo

leftis mali daemo- C'amipr;f.

vaiitatis.

As

nisimpugnationibus conítituta, cum jam pe-2- 2pum

me fuccubuiffet, atque ideo nubere ftatueret, "57 P ?5

1.3. c. ro.

X. Vere ineffabilis dulcedo contemplatio

Chriftus eam invifit, dixitque: Me dilige, qui

S p njs t:üæ, quam largiris amantibus te.

fum formofus, dulcis & generofus.

XII. Joannes Junior de fcholari fcribit inSpec.ex-

$. V.

EXEMPLA

EXTERNA.

Ícala coeli; quiingreffus Parifiis Theologiam, emp. di-

e&io.

cum audiffet legi: Diliges Dominum Deum

eX. 2-

SS. PP. & .

tuum ex toto corde &c. Subito furrexit, &

B.

Virgo Maria adeo amavit Deum, ut ex

Interpret,

amore mortua faerit, ut communiter

abivit; mirantibus vero Magiftro & condifci-

fentiunt SS. Patres & Doctores. .

pulisdixit: antequam plus audiam, volo hoc

opere compl

joh.21.

II. S. Petrus Domino fzepius roganti, amas

fus eft.

d

ere, Et mox rel,igionemþ ingref-

s

me? refpondit: Domine, tu fcis,' quia amo

XIIl. Urbanus adole

fcens þo& vitam Kiffelius

TC

te.

diu inter flagitia exaCtam , tandem feriat.r. c.6ó.

tipr, "

III. S. Paulusita dilexit Deum, ut cum ve-

i,

Rom. 8.

poenitudine eam deteftatus eft: ^ quo fa-$ 78

LR

ritate dicere aufus fit: Quis me feparabit a

é&o . duétus ab Angelo cuftode ad ftabulum

charitate Dei ?

/

Bethlemiticum, ubi juxta Chriftum ac Bea-

n candis-

Luc. $.

IV. S. Marize Magdalenae Chriftus igfe di-

üflimam: Virginem .Mifericord.ifæ i

.A da

—

,

S n A : Chariiss Dai.

43

dà vefte ramum olivze portans adftabat, qua

fummopere caveret, nenutuaüt verbo juverii

fuadente hic modo pedes, modo manus [e-

tentationis occafio praeberetur; & paruit illa

*Vitt q l

fuli deofculans, mille elicit a&us contritio-

g»ïïurium l

diligenter, utmonui. Cumque adeo graviter

LUR

nis, fpei & demiffionis, praecipue tamen amo-

tentaretur, utfomni cibique perderet appeti-

ris, quibus eo usque exarfit, ut omt

jino deni-

tum, accidit no&te quadam, uttanto dzemo-

que confumptus conciderit.

num agitareturimpulfu, utfuperveniente au-

Clr'iiron.

XIV. B. /Egidius e Francifci familia ita a-

- Tità

Tranc. p.2 liquando S. Bonaventuram familiari fermo-

rora furgere cogitaret, & clam adire juvenem,

quiinvicinia morabatur. Necmora, ubi ocu-

L7. C14-. ne, & innato, quo erat, candore agsgreffus le-

losaperuit, vidit Chriftum,quafi plagis recen-

gitur: O vos beatos, quibus eruditio miros

tibus crucifixum, leni fermohe dicentem fibi

-Deo ferviendi, laudandique modos fuppedi-

lingua patria: Zume doit aimer, je fuistres-Peau ;

-tat? — Nos idiotee quid ea in re fcimus, quid

bon €$ doux, nobl» € loyal. Quod noslatine co-

t

facere poffumus? Cui Bonaventura, etíi cae-

loratis verb

2

isexponimus: Me diligas, qui fum

tera . omnia, quxe tu tantopere füfpicis, defint,

formofus,

verfus :

bonus, fiulcis & gener?füs*: . Unde

:

mi /Egidi, param eft, fi Dei adfit amor, illo

enim uno plus ad Dei obfequium poteris,

ePetty

'Dilige fo'n?ofum, d

ul&ä;iiquz : bbhü)h & .ge:ne-

: Stnch f

quam aliüs omnibus. ' At poteftne;: fubjicit

rojum.-

K

ZEgidius , tam facile, & ardenter amare im-

Hec utdixit, repente difparui

t, & puellam

peritus aliquis, quam do&tus?. Poteft vel má-

!:P 4*c'60

inomni pace &gaudio, & eratiarum actione

P

Xxime, inquit Bonaventura. Ad quse fan&us

ab omni tentatione liberrimam dereliquit.Be-

ille Idiota e confpe&u fe illius proripit ad mo-

ne & veridice de fe Chriftus afferuit. Diligen-

naíterii muros, qua parte in urbis plateam

dus enim prae.omnibus; quia fpeciofur forma

patebat afpectus, accurrit, & qua poteft, vo-

pre filiis hominum ; & fplendor eft glorize, & fi-

l:ld,w-r-i

ce clamat: Audite, o vetulze, audi ignarum

gura fübftanti»é Patris." Contra de homine di-

-vulgus./ Si Dominum Jefüm Servatorem ve-

citur: Oinnis caro fenuni. Diligendus eft etiam,

ftrum amabitis, DoGore noftro Bonaventüra

quia bomur, a quo omue bonum : Contra de homi-

]

;poteritis effe apud Deum majores. ' Quo di-

nibus ; IVemo bonur, nifi folus Deus./ Diligendus

xto hoefit in Deum abío

horas immobilis.

3

rptus non minus tres

eft etiam, quia duleis, eujus labia favus deflillans.

Mifericordiam: enim ejus fuper omnia opera ejus.

!

XV. S. Auguftinus dixiffe fertur: Domine

Deus, ita te diligo, utfi Deus effem, vellem

Contra.de homine Salómon quaerit: Nequius

oculo quid créatum eft 2 quitamen eft lucerna corgo-

fortem inter nos commutare, & ego Augu-

Tfüinus effe, ut tu Deus effes. . In quo apparet

ri5 nofiri. Dilizendus eft etiam, quia generofus,

quem Deus Pater confüfuit haeredem wniver[orum,

;ma. j

quafi cceco impetu voluntatem in amati bo-

per quetm fecit €. [wcula. . Contra dehominibus

à

numferri, neque dare otium intelle&ui, üt

Malachiasait: AMunguid non Pater unu: ommium

attendat ad:ea, quze dicit, & di&orum ac vo-

noflrum z

|Quare defyicit unusquitque proximum

ti impoilibilitatem videat: impoffibile enim

fuuim ?

mérito ergo puellee juvenem diligenti

d

elt. Deum velle non eíffe; . cum ultimus ipfe

Chriftus perfizec verba conclufit, & fe potius

fit fibi omnium fuor

diligendum, formofum, bonum

rum finis.

i

um amorum,&ï deüderi'o-

, dulcem & Bo

Penneq.

nerofum comprobávit : "

"

2

:Ibid.

Non immerito e

rgo þcror ,ipfiusa Angelis trä—

)

. confid. 23

ditum eít, ut incorruptum fervaretur: Sigi-

XVILE Fratquzedam virgonobilis 14. anno- Spec.ex,

| ; fal.. 581.

rum, quae B. Virginivaldeeratdevota. Haecv.Dile&io

berto deinde Epifcopo Lugdunenfi poft lon-

gloriofam Virginem rogabat continue feptem €Xempl.2-

gas preces ad impetrandum aliquid reliquia-

aunis,utfibidignareturoftendereFilium fuum.

um S. Auguftini ad Deum fufas pyxide cry-

Qu2e cumin vigilia Nativitatis Domini oratio-

ftalliaa, auro gemmisque diftin&a inclufum

nis caufa fola capellam intraffet, apparuit ei

-Aab.eodem tutelari Angelo donatur , ac dum

virgo pulcherrima, tenensfiliumin manibus,

An hymno: 7? Deum, in gratiarum actionem

decantatur, ad illa verba, Sen&ur, San&ur,

& allocuta eft virginem Dei :: Accipe filium

Cantptd,

meum,& lude cum eo. Quze gaudens fecit. Cui

p apum

palpitare & exultare confpicitur, Deo ad tan-

puer: Diligisneme? Ktilla: Omnino. Etille:

ti viri celebrem in amore fancto memoriam

c'sy,P 250

Quaptum? tuncilla: Plusquam corpus meum.

hominum animis imprimendum, in corde e-

Et Jefus ait: quantum plus corde tuo diligis

jus poft quinque amiplius annorum centurias

me? Etilla:nefcio dicere,fedipfum corloqua-

tam,admiranda amoris divini argumenta ma-

tur. Quodictoftatim corejus prae amore Icif-

t

nifeftante, dum illc viveret, a Trinitatis com-

enp, d

fum eft. TuncB. Virgo accepta anima ejusin

teho,

prehendendo myfterio a puero cochleari to-

concentu Angelorum deduxit in ceelum. Ad

er, 2

tum mare in exiguam foflam exhaurire fata-

cantum vero Angelorum familia cucurrit, & -

genti deterretur :

Non vero ab illa infinitze

virginem mortuam invenientes, odoreinenar-

charitatis divinze, quam proxime poterat, ac-

rabili funt repleti. Et FratresPraedicatores,qui

ceílione, a

repellitur.

qua tantos amoris ignes concepit,

L

aderant, cor ejus aperientes fciffum invene-

'Th. Can-

runt,& ineofcriptum erat:Diligo teplus,quam

XVI.

Eratpuella quzedam inBrabantize þar—

me, quia tu creafti, redemifti, dotafti me.

tipr. l.2. &ib

(foi

apurm c,57

usinter Proceres generofa, quze in amorem

XVIIL S. Marisze Magdalenze de Pazzis fre- Jo. Rho,

KII' C. 0'

P. 24.

cujusdam juvenis per multos annos miro dze-

quentiffimum fuit, curfare per domum, obvias hift. z.

2

monum ftimulabaturinfultu. Hozecenimcum

forores apprehenfa dextera ardentibus verbis

mihi frequenter multis lacrymis in confeffio-

adamorem Dei excitare, hortum ingredi, fpa-

ne diabolicas iníidias a

;

periret, confului, ut

tia citato greffu confi

c;exfe, identidem fucclas

. K. P. Lohn. Bibl, lMan, Tom. I.

2

inare.

244

Bibliothece quualis Concionatoric

mare. O amorem! adzeris campani turrim ac-

rens , in pifcinas defiliret, ferveretillico frigi

currere, illudquetotis connixa viribus pulfare,

da,quafi admoto igne; haud aliter,acin fabro-

äï

cum illis vocibus: Excitemus mortales om-

rum lacubus, cum tingitur ferrum. — Et vero

admirabilis erat tinctura charitatis, quze me-

nes, utamorem huncament. O amor! fi mihi

ferrea vox foret, quam vocaliífime profecto in-

diis in aquis fervorem excitabat.

clamarem2 Amate hunc amorem, mortales,

XXH. B. Jacoponus quondam interroga- Barry ia

dä

amate. Ad hzec ardoris haud tolerans;brachia

tus, cur tantam vim lacrymarum profunde- blandit.

l

& finum frigida immergere, acfpargere con-

ret? Quod amor non amatur, refpondit, S. c.6. exer:

Clt. e

Ü

fueverat. Hzecilla in ipfozeftu charitatis, quae

Francifcus Seraphicus concepto etiam voto

ex imocordis, Oceaniinftar, effufain animze

fe cbiigavit, nihil fe cuiquam poitulanti nega-

turum, fi amore Dei poftularet. Unde accidit,

facultates, minoris prudentize fines obruit;

eadem, cum fibi relinquebatur, mirum quanta

ut, cum quidam ex ejus fan&ta familia ob vi-

;;E

ti fancti venerationeni cuperet illius vefte uti,

modeftia eosignes diílimularet, quorum palli-

H

doin ore cineres gerebat..

per amorem Dei pofcenti, quamprimum fa-

C

Idem ex-

XIX. Cornelia etiam Lampugnana, cum fe

&a permutatione fuam illi tunicam cederet.

empl. 2.

unam illis ardoribus exhauriendis imparem

Unicum duntaxat pauperem femel rejecit ,

2

fentiret , identidem ad focias fucclamabat:

etfi legitima effet obfecrandi formula ufus,

quod domefücis negotiis nimium quantum

Ferte opem, properatefocize, utamorem a-

mem. Tum vehementius incitata, jamque

effet occupatus, mox tamen, repulfse memor,

]i

amore victa : Satis elft, fatis, nonultra ferre va-

inquifito liberalem flipem erogavit, veniam

W. m

leo. Mox: Proh! quam libenter cor mihi dila-

etiam precatus, quod eum indonatum ad pri-

N

t

cerari vellem pro Dei honore. Parcite,qui hzec

mas preces dimifiífet.

:

-

k

. XXIII. Raymundus Lu

llus quavis occa- [bid. L. c;

legitis, imperiofusamor eft, & mira velocita-

teomnes ciet, agitque anim?e affectiones.

fione amoris nomen iteravit, & refponfi loco

Í

ibid,ex.6,

XX. Violentior in S. Philippum Nerium

repofuit, fi ab eo quaefiiflcs: cujuses? Amo-

à

Unde venis? ab Amore.

incubuit divina flamma, quam ut excuffa jufte

ris, refpondiffet.

ü

contentus acquiefceret; huicolim triumpha-

Quopergis? adamorem. Quis te huc addu-

xit2 Amor. Undevivis? Amore. UÜbihabi-

libus Martyrum in fpelzeis ad D. Sebaftiani,

profunda jam no&te intentius precanti, tan-

tas?inAmore. Totumejusacunicum nego-

tium erat, de Amore cogitare ac loqui.

tus repente divini amoris incidit e ccelo ca-

lor, utanimoin amorem dulciffime liquefcen-

. XAIV. S.Gertrudis, recolens vice quadam Infinuat,

te, humi abje&us exclamaret: Impar fum,

diveríos cafus inftabilitatis, converfa ad Do- €-29.

fl

minum dixit:. Mihi adhzerere tibi foli , dilecte

Domine, impar fum. .Mox ubi concitatiffima

illa vis, paulum fe remittens, confuetze vitae

mi, bonum eft... Tunc Dominusinclinatus cir-

f

officiis, liberum animum reliquit, finiftras in-

cumplectebatur eam dicens: Et mihi femper

!

H

ter coítas repentinum tumorem dolore nullo

adhzerere tibi fuaveeft,dilecta mea. Quod cum

b

animadvertit Philippus: INovuminfupercor-

diceret, omnes Sanéti affurgentes obtulerunt

merita fua ante thronum ob reverentiam Do«

Ó

dis laxato fpatio motum exiftere, cum veluti

d

exultans fübfultaret, ac inaudito fub fornice,

-mini, utindetribueretanimzeiftius, ut vel fic

dignior fibifieret habitatioinea. Undeintel-

f

coftis duabus majorem in arcum curvatis , vel

p

triumphum ageret de fzeculi cupidine victa,

lexit, quam faciliter Dominus inclinatur ad

vel regium in morem magtiifice habitans, ac

animam, & quamlibenter San&ctorum coetus

C

t

fibi in illa perplaceus nova aecis laxitate glo-

ipfi adhoc 'amulantur, quo exipforum meritis

riofiffime plauderet. Fuithoc deinde Phil;ppo

indignitas animze fuppleatur. Hinc cum ex af-

fe&u defideriorum diceret: Ego vilishomun-

l

proprium, ut, cum diviris rebus tra&tandis,

myíteriisque impertiendis amorem excitaffet,

cio faluto te, amantiflfime Domine. Talea dul-

N

p1

illius vim non ferens toto corpore concutere-

ciffima piet.te Dei accepit refponfum: Etego

f

tur.

Quin fumma non minus hyeme, quam

refaluto temeam amantillimam. Perquodin-

fene&ute, jam octogenario ab hac pietate ze-

tellexit, quod, quotiescunque aliquis dicet

Deo: Dilectemi: vel dulciffime & amantiffi-

C

ftuanti facies, oculique dulciílima quadam vi

emicabant, totusque'in ore' erat amor, cujus

me, & fimilia cum intenta devotione, frequen-

ter abipfotaleaccipit refponfüm, ex quoipfe

f

lumini venerabilis quidam pallor, & qualis

amantium foles effe, fuccedebat: Non haec

quafi privilegium fpecialis grative habebit in

tamen fümma illius amoris laus, fed quod li-

ccelis, ficut Joannes Evangelifta fpecialem ha-

quidiffimis hisce voluptatibus carere, ut fin-

bet gloriam in terris exeo, quod vocatur di-

cerius amaret, praeoptabat.

feipulus. quem diligebat. Jefu:.

li

XXI. Nicolao Factorio Ordinis Minorum a-

XXV. Eadem virgo cum quadam vice circa Ibid.1. 3;

lþ.ex.ls.

deo promptus amoris flammze explicandze

dominicam patfionem memoriam haberet de- * 44-

animus erat, ut vel levi ejus recordatione a

votius occupatam, & inde quafi effrenis in a-

lg

fenfibus procul abriperetur, eoque duce ad di-

byffum defideriorum ageretur, fenfit jecur

vinaperegrinaretur; Itaque opere fümmo ca-

fuum prae nimio 2eftu defideriorum valde fuc-

J

cenfum,& dixitad Dominum: Mi amator dul-

vebat,nein publico deamorefermonem infer-

Rnnal, .

Yet, cuius recordàtione violentius excitaba-

ciffime, fi iftud, quod nunc fentio, fcirent homi-

*Wt,

tut.

At cum domi fe illi permiferat , . nihil

nes, dicerent, quod jurea tali fervoreabftinere

p C

omit'ebat eorum , quae amantibus folemnia

deberem propter recuperandam corporis fani-

funt fufpiria, concurfationes, gemitus. Verum

tatem: cum tamen tibi occultorum meorum

illud non vulgare, quod, cum ae(tum non fe-

cognitori perfpicuf—: patefit, quod omni con

at'u.

fä:

Vl-

Titulus X]X. | Chm*z"ms Dai.

245

virium , & fenfuum meorum non poffem me

$. Vi

modo continuiffe a tuze fuavitatis pertránfi-

tiva commotione. Ad quod Dominus refpon-

EXEMPLA DOMESTICA.

dit: Quis, nifi fenfu carens, nefciat, quod in-

S.Ignatius quantopere diligeret Deum, ex itier.c.g.

geltimabiliter efficax dulcedo divinitatis meze

" Bitris

incomprehenfibiliter longe excedit omnem

fus

eo colligi poterat, quod poft mortem vi- deamore

- bladt,

fit corde aperto, in quo dile&i Jefunomen

erga Jef.

, GÉ t

humanam & carnalem delectationem , cum

H.S. P inl.

) Qt G.

omnis dulcedo corporea, divinze dulcedini

aureis caracteribus fcriptum legebatur. An-

.n- II.

te conditas conftitutiones promulgabat regu-

l-

coaequata , fit quafi ftilla roris exigua ad im-

las quasdam, quas tunc omnes obfervabant.

!

meníum pelagus totius maris, cum tamen

faepius homines tam efficaciter humana de-

Earum prima erat, ut purum pecus, & in

amore Dei flagrans perpetuo cuftodirent, ni-

l

lectatione trahantur, quod nullatenus fe pof-

hilutaliud amarent, expeterentve, nifi

Deum,

ls

fint continere ab aliquibus, unde non corpo-

aut effe,

ac fermocinari cum Deo. Dicere fo-

ris, fed etiam anim»e fe fciunt periculum in-

curfuros zeternum.

litus erat , fi Deus eum in gehenna colloca-H.S.p LE

Quanto minus - anima

ret, nihil fibi acerbius for

e, quam audire bla-

IO. n.2,

meze divinitatis dulcedine penetrata fe poteft

fphemias in Deum.

Rib.l,s.

5

ab amore meo continere. unde fibi fcit zeter-

Adeo vero defiderabat

C. I

frui Deo,

ut, quoties de morte fua cogitaret,

2

nam felicitatem provenire?

a lacr

ymis temperare vix poffet. Quantali-

Lib. 4.Re-

XXVI. S. Petrus, audiente S. Bfigitia, ad

bet vero cura & moleftia fatigatus effet, in GloriaS,

: vel.c.74.

militem quemdam dicebat: Ego, qui gravi-

Dei tamen recordatione mox acquiefcebat. lzn c.7.

Clarum quoque de ejus eximia charitate te- ?^i plura

ter cecidi, fed fortiter furrexi, impetrabo tibi

r lbïd. l.' (

loricam, id eft, divinam charitatem: ficut e-

ftimonium habetur in relatioae pro canoni-.

nim lorica ex multis conftat ferreis circulis,

zatione in hzec verba :- Quantopere diligeret, Relat. pro

- fic charitas defendit contra tela inimici, &

patet ex füumma illa cura ac diligentia, qua Canonize-

e

.animzequiorem reddit hominem ad toleran-

ftuduit propter Deum proximo in fpirituali2 ?^*

].

da mala ingruentia, agiliorem eíficit ad amo-

bus ac temporalibus femper benefacere; &

ex maxima vigilantia , qua curavit cor fuum

l

rem Dei, & ferventiorem ad divinos labores,

Du

invi&tum in adverfitatibus, longanimem in

mundum cuftodire.

Neque vero tantummo-

Ípe, perfeverantem in inceptis. rizc itaque

do. cuítodivit cor fuum ab iis,

quze funt con-

tra Qileätiorlem,

WH CA

- lorica fuigere debet, ut aurum, fortis eífe, ut

fed etiam a feipfo, amorem

. 0. 2()0

-chalybs & ferrum. . Quia omais homo cha-

omnium rerum,

quze Deus non funt, prorfus

ritatem habens, du&ilis effe debet, ut aurüm,

abjecit, atque i

n eundem tranítulit Deuüm:

a

per patientiam contra omnes adyeérlitates,

omnemque affectionem ad Dei dile&ionem

fulgensque per fapientiam, & difcretionem,

referre conatus eft. ' Hanc in Deum charita-

ne haerefim recipiat, pro integritate tidei, du-

tem (pergunt iidem Apoftolici Commiffarii

t

- biaque pro certis.

Sit quoque lorica fortis,

adeo puram in fuo corde aluit, retinuitque, ut

& ut ferrum domat omnia, fic homo utens

etiam fui ipfius amorem prorfus amandarit.

J«

Dixit enim aliquando, fe, fi optio daretur, vel-

n

charitate, ftudeat humiliare eos, quirefiftunt

fidei, & bonis moribus. Non retrocedat pro-

le potius vivere cum incertitudiie beatitudi-

.

pterobiocutiones. Nonfle&atur propter ami-

nis, & interim fervire Deo, quam cum certi-

citias.

l$

Non tepefcat propter commoda fua

tudinetunc obire: & judicare, fibi magis du-

temporalia.

Non diífimulet propter quie-

rum & poenale futurum, audire blafphemias

I$

tem carnis. JNon revereatur propter . mor-

in Domini nomen, quam poenas inferni pati,

fl

fi unquam ad inferos dettuderetur a. Deo.

tem , quia nemo poteft auferre vitam , nifi

1-

permittente Deo. Verumtamen quamvis lo-

Tanto denique erga Deum amore flagrabat,

,

Yica ex multis conftet circulis, tamen duo

ut tota die illum exquireret, & nihil aliud lo-

()

funt principales circuli, quibus lorica conte-

queretur, nihil aliud cuperet, quam placere

" xitur charitatis.

Primus itaque circulus eft

Deo, & illius obtemperare voluntati. . Itaque

j

illi fe totum committebat, illum omnino fe-

I-

cognitio Dei , & frequens confideratio divi-

norum beneficiorum , ac preeceptorum , ut

qui decreverat, etiamfi toto coelo, terraque

k—

fciat homo, quid faciendum fit Deo, quid

privaretur. Omnes fuas cogitationes, verba,

opera in Deum, tanquam in finem referebat ;

proximo, quid mundo.

Secundus circulus

eft refrzenatio propriz voluntatis propter

ad Deum, ac Dei gloriam honoremque defti-

L-

Deum; omnis quippe, qui Deum perfe&e &

nabat: Atque hoc, veluti fymbolum, ad ma-

jorem Dei gloriam, in ore femper habebat. Ex

integre diligit, nihil fibi de voluntate, quze

his nimirum oriebatur illud ma

contra Deum eft, refervat.

His fimilia tra-

gnum gau-

rl[blda 103

ditS. Gregorius Papa: Qui perfe&e Deo pla-

dium fpirituale, quo hic Dei fervus plane re-

CI 44'

pletus erat ; illa ferenitas, quam femper in

cere defiderat, (quales funt omnes ii, qui vo-

lunt perfecta erga Deum charitate fervere?)

vultu prae fe ferebat, illa pax interior animi.

[

^

Hsec illi.

fibi de fe nihil relinquat.

'xAmal. s. XXVII. Fr.Vi&or Bergomas dazemoni di-

II. S. Francifcus Xaverius fcribebatin qua-1. x. epift,

il

Capuc,

dam epiftola. T?edet me interdum vitze, at

1

.

centi fe damnatum eífe, refpondit: Si fum,

fatius effe arbitror pro religione mortem op-

ergo Deum in vita laudabo , fumensque fla-

petere, quam in tot tantisque divini Numinis

gellum, & fe czedens interea cantabat: Lau-

contumeliis vivere.

dabo Domiuum in vita mea ,

III. B. Aloyfiustanto Dei amore flagrabat,

pfa)lam DQQ

ïïll

Ineo, quamdiuü fuero.

ut, quodes ejus mentio fiebat, ita inflammare-

3

tur,

246

Biblz'otlzecæï' Mawalis | Concionatorim

tur, ut in vultu etiam figna quzedam emica-

usque dum animus faopteimpetuin Deum fe-

rent.

f

ratur. lIdem benefaciebat omnmnibus, nontan-

Vital. 2.

IV.- P. Petrus Faber cupiebat ad eum amo-

tum extra fpem cujuslibet commodi, verum

pf

C. 13.

ris gradum venire, ut animze fuze damnatio-

etiam actiouis gratiarum, male namque re-

]o.

nem non tam timeret ob gehenne tormenta,

M

peti, ajebat, ab homiaibus, quod Deo omni-

quam ne tam pretiolus Chrifti fanguis in ipfo

no dederis. Semper in ore habuit hzec ver-

periret.

Prov. Sar-

ba: amare & pati, pati &amare. Etinreihu-

V. P. Sebaflianus a Campo adeo amabat

jus memoriam diu fupernudo pectore geftavit

?

din. 1598 Deum , ut przeter eum nihil in mente & ore

f

paupertinum fignum Redemptoris in cruce

illi effet, hunc folum defideraret; hinc non

pendentis; at fine cruce; five qüod ipfecor-

f

modo rumores tota urbe notiffimos neícisbat,

l

di fuo tanquam cruci clavis amoris illum af-

fed neque, quae domi erant omnibus trita, au-

figi defideraret; five quod moleftiam atque

diebat, imo fzepeignorabat, quze noítri in Col-

TU

legio munia haberent.

4

crucem maj orem ferret.

KL g

B';blïoth,.'

Vl. P. Jacobus Salefius divini amoris ma-

V VIE-

f

Scriptor.

gnitudinem tot modis exprimebat, ut nun-

SIMILITUDINES.

Soc,

p

quam íatis ardere videretur, omnis illius fer-

p4

mo indefere principium, ibi finem fortiebatur.

. Natura. €9 Qualita;.

"

Si quando jubebatur ad focios verba facere,ui-

cut carbo, nifi ignitus fit, nüllam habet S. Bernare -

fupleiin 2

hilfonabat aliud, quamamorem divinum. llli

E

*

j L

pulcbritudinem; ita necanima, nifi ha- dinus,

usque & usque nutriendo adinveniebat fpiri-

beat charitatem, undeS. B

"

Quir

t

O.

ernardinqg Cha-:

$ 1o

tuales indu(trias, quibus uteretur, quarum po-

ritas eft animae pulchritud

j

tiores fequentibus ver(ibus comprehenderat.

Àl. Sicut oleum omnibus-humoribusqfup& S,Aug. fe,

Guito Deum, cupio, zelor, gr

atusque re-

rius effe cognofcimus; ita charitas omnibus 42. de

volvo.

virtutibus fublimior comprobatur.

temp.

g

Offero , depono, atque refigi

10, mortifi-

Ill. Sicutfi quis in via publica initium ejus S. Chryf. -

Nicheel

corque.

retta apprehendit, reéta via ducitur, & non ho.19.ad.

Sandith.

| Confero * magnifico , admiro

r, congratu-

habet opus, utmanu ducatur; ficetiam in cha- H9b*-

£fel g.

lor ipfi.

pl

ritatetantum arripe priacipium, & ftatim ma-

P.

Morteslll. Quorum Vefborum ifïe eft fenfu

s brevequod-

num ipfa tibi praebens te deducit, & diri

o

N

1t.

&. Febr.

|

* £. 160.

dam amoris compendium comple&ens: De-

AV. Sicutii, qui volunt domus con

ftruere S. Eaur, '

lecor Dei quodam guítatu; cupio unice ipio

& palatia, ante.omnia ftudentfolidum funda-- Juft.de di« .

frui, quze cupido mihi zelum acuitipfi fervien-

meatuin ponere; ita qui absque fui detrimen- fcä um

di, idque vel maxime, dum recolo bencficia il-

to, & aliorum ícandalo

P

Apir.tualem in feipfo

liusin me, pro quibusipfi debitasgratias per--

domum 2ediü&care .defiderat

folvo: mequeilli in fignumgratitudinis ex in-

fundamentum jacere debet.

y veræ*-'chlgur?tz;atis"

tegro offero: & me, meaqueomuia ad pedes

V. Sicutiu navi etiamfi magna fint iriftru- S.Chryt:

ipiius depono: ut, cum meipfi plene religna-

menta, li tamen noa per vincula connectan- ho. in ep.

vero, deme conítituatarbitratufuo; atqueut

tur, nihil proderuut: & ficüt in corpore ecf; * Coleff«

inhocme refignative continéam, me mortii--

magna iint offa , fi tamen non füerint etiam

co: conferoque cumipíius perfe&tionibus cre-

per nervos & compagines connexa,

nihil ju-

ataoinnia, qu»e ubilóngeinferiora deprenen-

vabunt; it

$ nf |

à quaecunque quis habeat recte ía-

*

do, illas extollo, atque magnifico ; cumque

Ga aut lapieauter inventa

3

ina

*

laudando deficio, adinirabundus veneror: &

nifi una adfit charitas. —

j

I:lia erq;at omnia;

tandem Deo fuas gratulor exceilentias.

-. V. Sicutnaturaarboru

m

.*ff;adiceS'fubt&rra'Stap'l. im

Jo. Rho

VII. Infuetus in Joanne Baptitta San&io

abícondit, uta nullarelseda

ntur, quiaex iil

js Dom.v7.

hi&.2 f.15 amorisardorfuit, & votum uitra mortalium

rami & folia vegetantur, flores ac fr'1&us pro-

43

vota quafitiffimum.

pfïü-ï'e:rr.-

Nam, cum ainori fe to-

ducuntur;- fic cor noftrum, unde ommauia proce-

tum permififfet, ita comparatus vivere didi-

dunt,vel bona vel mala, & maxime ainor, ante

cerat, ut una moriendi, id'eft, ad videndum,

omnia confervari debet, juxta illud Salomonis

quemunicediligebat, Deum, evolandi fpe vi-

Prov. 4. Oinni cuftodia cuftodi cor tuum.

tamtoleraret. Hincgraviílima il atfirmatio,

. VII. Sicutintemplo Salomonis non folum Ibid.

fi integram fibi vitze aiem fupereffe, vel divi-

San&um Sanétorum, five interiorpars oracü-

nitus acciperet, vel certa crederet perluafio-

li, fed etiam demusanteoraculum ve ftitaerat

ne, atroci fe doloris telo confixum iri, ideo-

auro puriflimo; fic quilibet Chriti fidelis, qui

que certifhmé moriturum, quod tamdiu aba-

eíttemplum Domini fanctum, ex omni parte,

Ícilicet corde, anima, viribus

imato Deo abfuturum fe certus effet. Res iE

tur plena erat admirabilitatis, vivere homi-

charitate fulgere

debet.

j 'puga- in Deum

nem ea tantum gratia, quod fe cito

X

fperaret

Effeftus.

elTe moriturum.

VI[I Sicut lap

is, quo propior centto eft, Nieremb;

l. 2. vita

VIIL VincentiusCaraffa jam indea pueritia

eo velocius movetur; ita & homo, quo pro- in lib, de

C.lg.& IQ'

perenni Numinis memorize mentein áffuefe-

Vhn

pior ver verum amorem fit Deo tanquam cen- 349*

Quz.q 23

cit; &utfenfus quoque praeter genium fuum,

tro fuo, hoc velocius in via perfectionis decur-

ejus imagini effingendze famularetur, a tyro-

renda movetur. :

|

cinio folitus erat obiicere oculis hz»ec verba:

IX. Sicuthomo,qui multo vino obrutus eft; u- Idem..

Praefentia Dei. Quamartem junioribus, aliis-

fum füorumfenfuumamittit,neca mortuo mul-

$ Tn

Vil

—qqe amandi necdum fatis peritis fuadebat,

tum ditiert;itacum quis plenus eftvino ccele(tis

Mari

cha-

A&dal

ï

Qu

jïtulus AILX. - Cheritas. Dài.

247

[e

eharitatis, moritur mundo, habetque omnes

num, quanto ergo aliquid melius -, tantoamo-

fenfus fuos in cupiditatibus impeditos.

S. Chryr.

re dignius; Primum igitur ac fummum bo-

ho.52. in.

X. Sicut procus non fpectat nili amafiam,

num, inquo omnebonum, quoamore profe-

d

& amafíia fit ei omnia; ficqui igne Chtiíti ca-

quendumerit? Dicmihi, obfecrote, anima

ptus fuerit, talis fit, qualis effet homo folus

mea, quid tibi poteft placere, quod in Deotuo

fuper terram habitans, qui nihil curatgloriam

nonreperias? Sidelettatte fapientia, fapien-

ï

& ignominiam.

Tentationes fic contemnit

tiffimus eft; fi potentia, omnipotens eft ; fi

& flagella ac carceres, quafi in alieno corpo-

pulchritudo, candor eft luciszeternse; fidivi-

re pateretur, & quafi adamantinum po(lide-

tize, figloria, glorie €$ divitie in domoejus; fi

"

Yet corpus.

Ea autem, quae fuavia funt in

L

delettatio, fivita; : Jeleflationes in dextera

ejur

[:

hac vita, ita ridet, & non fentit, ficut nos vel

uque in fmem, €? vitaiavoluntate ejus. -

ipfi mortui mortua corpora.

y

$. Àug, in

Xl. Si

,

cut amor immundus inflam

m-atï ä Dl-

^Al Quia nemo dignior a ore, quam Deus, utibid.

» ISI,

idem S. Epifcopus indicavit, dicens: Quisa-

mam, adterrena concupifcenda, & peritura

more dignior, quam Deus? quis preeftantior?

fectanda vocat, & inima przecipitat, atquein

quis perfe&ior? quis:/gloriolior? nihil nobis

| * cprofunda demergit ; . fic amor fan&tus. ad fu-

&

contulerit Deus, nihil pro nobis paffus fuerit,

perna elevat, & ad seterna inflammat, & de

profundo inferni levat ad coelum. .

$

nihil nobis promiferit, certe propter hoc, quod

L5 Berigs

ipfe eft, omni amorea nobis amandus eft, quia

- Quuy,

Brapletin | XII. Sicat mulier, (i locupieti viro aut ho-

om. 1.

fcilicet ejus excellentia infinita infinito etiam

norato nubat,in fumma pace & afiluentia vi-

amore digniflima eft.

X

x

Quadr,

$. 10.

tam deget; ita anima, quze Deo per amorem

Ill. Quia invitat ad amorem ,. imo precipit : S.Bern,

fe defponfat, fateri debebit cam Salomone:

Nam utS. Bernardusait, huc nos provocavit ler 84. füe.

"$u ,

sh, de

Omnia bona venerunt mihi pariter cum illo;

anticipantis benignitas, illius, quinos & prio—rfpefr Cent,

temp,

& innumerabilis honeftas

per manus. il«lius,þ

quaelivit, & prius dilexit, cujus utraque tam

& lzetata füum in omnibus.

:

amica comperta faavitas, & aufüm dedit, &

$ nf

Michael

m uhumi

; o19d

Srandach.

XIII. Sicut coelum plus lucet, cu

verecundiam depulit, & movit affe&um. S.

: tlebt,

LJ

folis ocalum habet, quam cum mille ftellarum

Thomas de Villanova quoque obftüpefcit ,

affe& 4

p.129. l.c.

oculus diftinguitur; ficanima mea a te unico

l

E 3

quod Deus tanto hominem dignetur honore,

P. 187.

Deo meo plus fplendoris, quam ab omnibus

ut feabilloamari velit, idquefüb gravipoena

creaturisaccipit. Fabulis annumerari poteft,

eifacere praecipiat. .,Sed nequeo atis mirari,

& $ la,

quod Ariftoteles narrat, ad Phafim amnem

, fl de d

& intra me obítupefco,. Domine mi, quid eft

þ(öq)].czäv

arbuículam nafci, quze a marito in thoro coilo-

hoc, quod fic amari visame, ut mihimortem,

cata, conjugem fidam & amore firmam red-

& seternos cruciatus mineris, fi non amavero

0

]

dat: Vereautem ejus plantze gratiam proefta-

te? tantifacis amorem meum? quis ego fum,

re nobis poteft Dei gratia, quse cordibus no-

ut fic zeftimes amari me2 . S. Auguftinus fi- S. Aug.

ris illata, amorem eorundem firmare, & de-

2

N

milem prorfus confiderationem inftituit

, di- f s.conf, .

Lj

: hO. [ epo

vincire poteft, ne vagam & lafcivientem flam-

cens: Dic mihi per miferationestuas Domine,

maim per creaturas

circumferant. ..

üad Coloff

LÀ : V.l.II'

Deus meus, quid tibi fumipfe, utamari teju-

l

-

beas ame, & nifi faciam,irafcaris mihi? Hinc

MOTIV.A.

1

igitur infinita cognofcitur zítimatio , quam

L]

uia in Deo ounia gerfacliffime velut in fo

ni

!

| S. Anfel, I

Deus denobishabet; id quod continui calca-

continentur. Hinc S. Anfelmus dice-

ris, & ftimuli loco ad illum quoquezeítiman-

;

bat: Cur, o anima, vagaris per multa, quze-

dum & amandum effe merito deberet: Totum

; ul i

rens bona corporis & anim?e ? quzere unum

Evangelium, omnesque ha&enus datze leges

[Jo.t

bonum, in quo eft omne bonum, & fufficit.

ad hunc amorem ordinantur.

Plenitudo [egis

$

$. Aug.

EtS.Auguttinus: Siquaeris (verumgaudium)

eft dileio. Porro S. Thomas de Villanova

poü['enl.-

"h

quaere; fed non ubi quaxeris: quaere in fonte;

heec omnia confiderans continere fe nequit,

ibienim omnia vivunt.

Nam utidem S. Do-

.quin exclamet: Inter tot & tanta coeleítium

&orrecte dixit:; Si multze & magnze deleéta-

Spirituum agmina, & tam fplendidam, tam-

tiones funt in rebus delectabilibus, qualis &

que decoram te diligentium multitudinem,

quanta eft delectatio in illo, qui fecit omnia

defpicabilis hujus ac vilis vermiculi tu Domi-

—Ibid.

delectabilia? amemus unum bonum, in quo

ne, non folum non defpicis amorem: fed in«

funt omnia bona, & fufficit. -

S. Franciíco

fuper velut grande aliquid & pretiofum cum

" Deumardenti(fime amanti, 'ac proinde Sera-

!

minis & terroribus reddi tibi efflagitass &

phico appellato, valde familiaria fuere verba:

indicas? multum dignificas me, dum fic aina-

ila: Deursueus, €9 omnia; : quazenam etenim a

ri vis a me; fedintelligo, Domine, quoniam

quopiam imaginari poterit pulchritudo & ve-

in amore meo non tuam, fed meam in

quiris

nuftas amabiliorilla, in quam defiderant An-

utilitatem.

geli profpicere, quzeque paradifum vere para-

üti Rich, de

: yierer

di(um effe facit. Aliam adhuc rationem addit

IV. Quia fine charitate omniz mihil funt, .

fapienter Richardus de S. Vi&oreadvertit, di- 9- Victore ,

q)e Xie

€

S, Thom. S. Thomas, dum ait: Bona creata dele&ant

cens: Hsec eft virtus, in qua nec minimum

- Qdm"

2.2.4-23- tantum fuperficialiter , Deus autem intime;

E

"gra.char,

N

pusrefpuitur, fine qua nec maximum acceptà

63

folus Deus fübftantiam animse fubftantialiter

tur; Non przedicatio, etiamfi fiatlingua An-

penetrat, & ideo medullitus delectat. Clarius

gelorum: Non fides, etiamíi montes transfe-

S8. Thom.

.]iee

Vill.fer.de

denique hoc proponens motivum S. Thomas

rat: Noneleemofyna, etiamfiomnes faculta-

&. Maria

Villanova fic loquitur: Amor, tefte Philofo-

tesin cibos pauperum diftribuat: noncorporis

Magdalo (

?ho 2 eft naturalis inclinatio-quzedam in, bo«.

afflictio, etiamfi tradatur corp us ita, ut

ardeat,

Adeo-

248

Bilficthecm Manualis Coucionntorim

l)

Adeoque ad hoc, utomnia opera apud Deum

tamelitatur, dicens: Amorem , animsethe-

faurum nullus füperat; neícitenim homo pre-

accepta & grata habeantur, neceffum elft, ut

hujus amoris fignaculo, velut legitimationis

tiumejus, omneaurümin comparatione ejus

charactere, fint obfignata, cui perfecte confo-

arenaeítexigua; fineamore dives pauper eft,

;;

nat, quod in S. Auguftino legimus, fcilicet:

& cum illo pauper dives eft, quia qui Deum

lig?

Sola charitas fufficit, fi adfit: ceetera omnia

tota anima amat, & diligit, jam habet, quem:

Maofi

(

L

N

amat. Inalio vero ejusdem tra&atus capite

100

S.Bern.

nihil profunt, fi fola charitas defit.

V. Quia charitar omnia opera meritoria facit,

Ícribit: Non potefteíle pauper, qui D»um ha-

t.2.fer.5. uei S, Bernardinus indicat, dicens: O quam

bet, quemamat, & quomodo poteft effe pau-

8.2. CQIQ

pretiofus eft amor, qui in confpecu Dei om-

per, quite, quies omne bonum, habetin con-

i

nia pretiofa facit! ideo aurum denominatur;

Ícientia? Qui habetaurumin arca, divesnon

Ü

aurum enim omnium thefaurorum pretium

eft, fed qui te babet ia confcientia, dives eít ;

76

fid $l.

eft. Adducitque jam mentionatam limilitu-

unde fcribitur dete: In me funt divitize & glo-

icl? g

. dinem, quod, ficut auro appretiantur omnia,

ria, ut ditem omnes diligentes me, &thefau-

D

quze per illud comparantur; fic cunctze ho-

roseorum repleam.

- minis cogitationes & affeCtiones, cuncti fer-

IX. Quiaomnescreatura fuo exemplo incitant Otesft. ii

5

ad azuandum Deum, uti Oleatter re&e advertit ; €20.num.

H

mones, infuper omnes operationes amoris

»

$ Thom.;

pretio menfurantur.

Omnia,inquit,etiam infenfata dant Deo Crea-

Vlll.C.S. 'm ;2

S. Thom.

VI. Quia charitas eft optima via perveniendi

torifuo; quidquid ab eis poftulaverit, etiamfi

Vill. apud

forn.1.

Manfi dif.

ad Deum, uti S. Thomas Villanov. indicavit,

infua natura non habeant, folus homo negat

»ï

Pt

t

dicens: Hsec eft via altior, via fecurior, pla-

Deofuo, quod Deus ab eopetit, nempe amo-

3. D. 15.

nior & brevior perveniendi ad Deum, omnis

rem & prasecordia fua, ac tandem merito fer-

via, quze charitate non procedit, circuitus elt.

rea nos viícera habere, & filicibus duriores ef-

Similiter Idiota ad Deum converfus, dicit:

feconcludit: Ferreus, & plus quam lapideus

Nonergo, Dominé fufceptor amoris & la:gi-

es, li dante petraaquas Deo & populo, tu non

tor, jejunium, oratio & eleemofyna eft via re-

des Domino Deotuo cortuum.

S.Th 'om.'

ä

(ta omnino, fed amor & dile&io tua eft via re-

X. Quia f[umnm: in nos ben;ficur efl.. Hinc S.

&iffima absque devio,viabrevis absque tzedio,

Thomas : : Praeponderat, inquit, evidenter

opuíc.Or,

.

|

Deus, qui tibi communicans & dat fua, & fe:

|

via plana absquetumulo, via clara absque nu-

bilo, viafecura absque periculo, via jucunda

de donis datis mag»a & multa donavit in

cum bono focio, fcilicet cum te, Domine, a-

praeterito.: ; donat, & donare non ceffat in

d- .

mantiífimoduce. Si quis ad patriam coeleftem

praefenti, fed maxiina & plura donabit in fu-

velitceleriter pervenire, per viam dilectionis

turo. Alius quoque ejusdem nominis S. Tho-

mas eleganter oítendit, quantum affectum

& amoris ambulare debet, quia qui amat ar-.

dentius, currit velocius, & pervenit citius.

noftrum ad fe rapiatis, qui nulii alteri rei a-

SA ThOm.

deo intenta mente ftudet, quam ut nobis be-

Vill.fer. in

VH.. Quia Deus proprienofter eft, juxta ilud :

Quem in fenfum etiam Di-

Diliges Dominum. Deum tuum.

Quod conír-

nefacere. poffit.

Dom. 17.

mans S. Thomas Villanova fic loquitur: 5i

dacus Stella loquitur, dicens: Saltem amo-

poft Pent,

rem ejus amplectere eo tempore, quo tibi

non diligis, quia Deum; neque diligis, quia

Dominum, faltem dilige, quia i4wm; wquis

benefacit, cum vero beneficia non contule-

rit,noneumdiligas; parum certe horno ab

ä

enim propria faa non diligat? .O homo dli-

gis veftem tuam, diligis Gomum taam, diligis

homine peteret, qui folum poítularet, ut, fi

arva tua, dilige quoque Dewn tuum. piüge,

quando beneficia aiqua ipfo aCtu in eum ex-

|

vel quia tuum ; nihil enim ita tuum elt, ficut.

erceret, tunc temporis diligeret; cum igitur

Deus tuus, quia tibi magis eittuus , quaim tu.

Deus omni tempore & omni bora ben«ficis

Nimirum fan&us hic Archiprzeful coníide:at,

fa&tis alia majora & ampliora femper camus

1Cet,g,

E

uod nos creaturas vehementer amemus, &

let, amorem femper illi debes. Ita S. Augu-

Deus nofter, qui creator eft omnium creatura-

ftinus injuriam illam , quam anima ingrata

Deo facit, dum tot fe ab eo beneficiis cumu-

rum, nonnunquam, ut :ta dicam, contentus ef-

fet, fi pari faltem, quoipfas, profequeremur &

latam cernens, eum non amat, graviter ex-

disdh - al OL i

illum. Cur Deum maxime & fuper omnia

probrat, dicens: Majorem charirati ejus in-

Iwl h.

tuum acommuni tuorum exceptas dilectione?

juriam facis, fi dona illius accipis, & tamen

folusne inter tuaindignus a te judicatur amo-

vicilitudinem dilecionis non impendis.

;

re? utcumomnia tua diligas, ipfum maxime

Xl. Quia per Eucharifliam fe , [uaque omnia $, Aug.1.a

(

tuum minime diligas ?. Nonne indignabitur

donat; hinc S. Auguttinus : Àma

amorem, de catech,

inquit, illum, qui amore tui defcendit in fub-

.zrudibus,

Deus faper tam execrando contemptu? pal-

lium tuum diligis, caligas tuas diligis, zonam

ftantiam panis, & ibi amorem füum amo-

ri tuo copulavit, ham/liando fe , fubbhman-

tuam diligis, & Deumn tuum non diligis. Dida-

cus Stellaidem ?. tuum, ponderando, iisdeim

dote, conjungendo lumen fuse ?eternitatis,

motivis, aliis licet verbis, utitur, dum ait :

limo tuae mortalitatis.

S. Laurentius Jutti-

nianus in libro de cafto connubio, de coe-

Deum dilige, quia tuus eft, nam nihil eft fic ti-

i

bi proprium & tuum, utipfe Deus, qui potius

lefti inter Deum & animam f»onfalitio trz-

Gans ait: Quid fe majus dare potuit ?. fe

tibituus eft, quam tuipfe tibi.

S. Laur.

VIll. Quiathe[aurus efl anime tue, uti S.Lau-

fecerat frattrem, & ad human?e inclinave-

Jutt. de

rentius][uftinianus teftatur dicens: Nullze ma-

-

rat naturee confortium ; parum fe judica-

lig.vit. c.

L

jores

funt divitizj quam Deum pofífidere, &

vit egiffe, nifi etiam fe daret in cibum. O in-

ldiet.c.4. charitatem habere; cui confonat, quod idio-

comprehenfibilis bonitas! & paulo poft, quo-

wnam

Titulus . XIX.

-Charitas Dei.

249

0u

L

&

tam ad hoc faciendum motivo .du&uä fuerit,

AX

edifferit dicens : ut per quotidianum experi-

M EDI1IA.

mentum ipíius agnoícatur dilectio usque ad

mundi terminum, vol

njïdemtio creaturarum ', nani ut Richar- Rich.deS.

;llg

myfterium.

-

üuit, ut hoc —pexrfeveret

L(y

de

$.Aug.ap. -

A

dus de S. Vi&tore ait, integer amator Vict.

*

8; char,

lt

Manfi dif.

XIL. Quia propter beneficium vedemptionis amo-

Dei , quocunque fe vertit, familiarem habet 9'

remuoftrum [vecialiter fibi vendicat;ut praeclare S.

admonitionem amoris, rebus his pro fpeculis

$-

ds

XO,.n.I.

]«

Auguftinus advertit,dicens: Magnum quidem

utitur, & in omne, quod cernit, fui amatoris

mihi eltde Deo,quod effe me fentio opus fuum,

fibi refultat memoria.

Afpicit cuncta, quae

l.

fed multo plus eit, quod tranfiiffe ipum video

n

condidit, & quo condideritfine, &inhis non

in pretium meum; quandoquidem tam pre-

tam adámirabilis, quam armabilis fibi occurtit z

5

tiofo munere ipfa redemptio agitur, uthomo

Atque ex arrha dileCtionis, quam praecontu-

Did. Stel. Deum valere videatur. Hinc Didacus Stella

]s

lit, fapienter zeftimat, quanta refervavit in

Luc.

in c. IG.

meritodixit: Tot(unt ora, totlinguze, quaein

dotem.. Caíftus profecto columbinusque ocu-

ejus amorem te invitant, quot funt vuinera,

DAU

lus amor eft, qui in rebus humano ufui con-

- quzeinfuo corpore pro tuo amore accepit, qui-

ceífis. nulla libidine figitur, fed in tranfito-

a,

libet ictus eft lingua quzedam, quze femper vo-

riis contemplatur ceternum.

Quod confir-

la

J

i

S. Thom. ciferatur, uteam diligas. EtS. Thomas Vil-

mans S. Auguftinus, fiifta diligis, inquit, ut

j

Vil.c.3.injanoyaexclamat: Heu,

Dom.1

heu! dic, obfecró, o

fubje&a dilige, ut arrham fponli, ut munera

t

,

7- Chriftiane, qui nomen Chrifti folo verbo profi-

amici, ut beneficia Domini, fictamen, ut me-

^

Pent.

m

teris, defpicisin Chrifto, quod non defpicisin

mineris femper; quidilli debeas, neciíta pro-

"a

vernaculo,&lin filio/Ethiopisamas/Ethiopem;

pter fe, fed ifta propter illum: nec ifta cum

h

I

& multum amas, & jufte amas, quia ipfe amat

illo, fed ifta propter illum,. & per ifta illum,

te. EtamatteDeus tuus, &amoretuoardet,

& fuper ifta diligas illum.

n

& pro tuo amore moritur, & folus Deus & ejus

1l. Confideratio fui ipfiu; Sic enim S. Ber- S.Bern. s.

dilectio hab

-

tur contemptui, non dignus re-

nardus fuafit, dicens: Quserathomo eminen- de tit.Dei.

; . Tooft,

damari put

atur.

Etalibi: Siadhucinaman-

tiora bona fua in ea parte fui, qua praeeminet

; D

do frigidus inveniris, duriorem te lapidibus

:C-H.

fibi, hoc eft, ia anima, quse funt dignitas,

oftendis, fiquidem ad tantze dignationis con-

fcientia, virtus. Dignitatem in homine libe-

fpectum duriffimi lapides confraéti funt, & qui

rum arbitrium dico, in quo ei nimirum da-

fenfíum non habent, fenfum oftenderunt, ut

tum eft, caeteris non folum praeeminere, fed

attendas, quid facereteneantur hominum cor-

& przefidere ; animantibus ; fcientiam vero,

da,fi tantum pondus amoris, neque rupes ip-

qua eandem in fe dignitatem agnofcat, non

Ío fufünere valuerunt.

Quse omnia iterum

a fe tamen. Porro virtutem, qua fübindeip-

.

confirmans S. Auguftinus, opus, ait, noftrae

fum, a quo eft, & inquirat non fegniter, &

redemptionis totam vitam noftram, totum la-

teneat fortiter, cum invenerit.

-

borem noftrum , totum obfequium noftrum,

II HMeditatio a[fidua bonitatir €? pulchritu- PC38.9.4.

j«

amorem denique noítrum facile fibi vendicat,

dinir diving, de hac enim verificatur illud S.

J

totum hoc, inquam, eft, quare devotionem

Davidis: Concaluit cor meum intra me, &

noftram & excitát melius, &

quzerit fuavius,

in meditatione mea exardefcit ignis.

b

& auget amplius.

U

IV. Magnum defiderium : nara. initium fa- Sap. 6.

f

XI. Quia omnes ca

u[z amorir ab Ethicir : a[-

pientize & charitatis concupifcentia. difcipli-

(*

fignari folitag, nempe bonitas , pulchritudo,

na, tefte Salomone: Imo, ut idem teftatur,

!

fimilitudo, amor, perfeCtitfimo modo in Deo

praeoccupat, qui fe concupifcunt, ut illis fe

I$

reperiuntur.

:

prioroftendat. .

&

3

u-

I-CGf.g.—

XIV. Quia Deus omzem a

mondi þo'tentiam 3n

- V.. Generofus contemplus omnium rerum extra

animam plantavit, ergo illi fru&us & primi-

Deutn, quia, tefte S. Auguftino, diminutio cu-

tize debenturamoris. Quisenim plantavit vi-

piditatis eft augmentum charitatis.

Et hic

neam, & defru&u ejus non edit? quispafcit

proprie locum habet illud Thomze Kempe

gregem, & de lacte gregisnon manducat? -

Tantum proficies, quantum tibi vim intuleri

s, imit.c. 25.

Exod. g3.

-XV.. Quia ideo. Deus ju[fit: Primitias fra-

Etillad Deiapud S. Joannem: Vincenti dabo

Apoc.c. 2.

V'.l iU

E:t:

gum terrae tuze deferes in domum Domini Dei

manna abfconditum , amoris fcilicet divini

tui; atqui primitize cordis funt aH'eätus, amor,

&c. ergo.

omnem fapmïem .cn?in?enter continentis.

TA

de(alC( '

— XVl. Qnuia Deus efi noflfrum totum , fed pars

W m

diligit naturaliter fuum totum;. ergo.

ASCETICA.

- XVII. QuiaDeushominem ad amandumcre-

lh

avit. Hinc Deus hominem ultimo creavit;poft-

I.[je

hac virtate no[Je debet lceta., in ea to- *S-Thoä-

quam Angelis coelos, terramanimalibus, ae-

tam perfetlionem |€9 - felicitatem. hominis * 9-3 3-

$

rem avibus,pifcibus undas diviferat, ut indica-

confiflere ; utiS. Thomas oftendit. Et colligi- **

rot, homininihilaliud fupereffe,quam Deum.

tur ex eo, quod perfe&tio & felicitas hominis

P-

XVIIl. Quiaamor eft bonum ex natura fua,

confifiat in poffeffione fummi boni; hzec au-

fe

&bonun

iperfe, er

ER

go bono ex natura fua debe-

tem poffeffio cum non poffit ordinaria via ha-

tur, quale eft folas Deus.

beri per realem unionem, neceffario perinten- Matth. zr.

e-

XIX. Quia nihilzequius, utilius,

| diguiüS,

tionalem, qualis eft charitas, obtineri debet. ". uit.

' jucundius, facilius eft amore Dei, uti ex fen-

Hinc colligitutf, cur Chriftus dixerit: .£flo-

g-

tentiis 5S. PP. fupra citatis patet.

0-

te perfedii, i/icut Paier vefler cale[lis perfeGiur ijll;

: R. P. Lohn. Bibl.fll'lfxn. Tom. 1.

X

450

Bibliothecæ Mänualis Concionatortu

Indicare enim voluit, qüod, ficut Pater feu

quanta;n deficimur ab wsitate €$ continuttate talit

operationis, tantum deficimus abeotitudine €$ ger-

Natura divina cum Paternitate identificata

quodammodo perficitur, & cempletur, dum

fe&lione. .Licetergo homo non femyer a&u operetur

feipíam perfe&iffime cognofcendo generat Fi-

hujusmodi operationem, tamen quiain promptu ha-

lium, & cum hocfpirat Spiritum fanctum ve-

beteam, femper potefl operari ; & quia etiamipfam

lut perfectiffimum amorem, atque adeo ipfius

ce[fationem , guta Jomni vel occupationis naturaiis

Patris perfe&io in perfe&tiffima fui cognitio-

ad pradilam operationem ordinat , quafi videtur

ne &amore confiftit, ita hominis quoque per-

continua operatio effe. s. Requiritur, ut vitia

fectionem in iisdem duabus entitatibus con-

& affeGiones fic aliquis habeat mortificatas,

fiítere.

ut ab illis vix aut purum impediatur, vel re-

tardetur ab unione cum Deo, fed potius frua-

II.. Noffe d.bet, quid requiratur ad di&am unio-

sem [eu amorem ; nempe, quod duas partes in-

tur pace interna,quae eft effeCtus perfettze cha-

volvat, amorem fcilicet affe&ivum, qui confi-

ritais. AtquehscperfeGio in hacvita habe-

qThor.

ftitinhoc, quod Deus & nosad exemplumil-

ri poteft, non tamen przecepta eft,fed folum fub

OPUfC'6L

lius velit fibi bonitatem fummam, & fumme

confilium cadit. Etexhacpotiffimum profe-

(j

gaudeat, fe effe eum, qui eft, id eft, fumme bo-

&us colligendus eft, quo enimmagis accedit

num & perfettum. Et effeivum , qui in hoc

ad primum gradum, fcilicet Beatorum chari-

confiftit, quod omnia, quae ad extra operatur,

tatem, tanto major perfeGio cenfetur.

ad majorem fuam gloriam diligat, id eft, ad

IV.. Noffe debet, cur charitas inter omnes vir-

hoc, utclarius & perfectius femper cognofca-

tutes excellentiffima dicatur, nempe, quia Deum

tur & ametur a creaturis, conformando fe e-

attingit, utinipfofiftat, & non, ut ex eonobis

jus fan&iffimze voluntati in fubftantia, modo,

aliquid provertiat, uti S. Thomas docet. CurS. Thom,

äm.a.*..w- D UOE MIRUSUE RR NINEEE P INRIEC ERE

& fine noftrarum actionum, ut advertit P. Ca-

item fine charitate reliquze virtutes nihil aefti-?-2-3 23*

e

.

raffain tinerario ; vel,ut alii clarius explicant,

mentur, nimirum quia peripfam homo & om-"

eligendofemper & agendo vel patiendo, que

nes ejus aCtus & virtutes ad ultimum finem di-

Dto magis placent. (qualia funt caeteris paribus,

riguntur; quamob caufam etiama SS. PP. &

in quibus amor copiofius demonftratur, uti fit

Aícetis Regina &forma virtutum reliquarum

pertribulationesfortiter perpeffas; hsec enim

dicitur, quia fcilicet omnes, ut fupernaturalem

oftendunt, firmam homini cum Deo unionem

bonitate a babeant, ipfi in ordine ad finem

intercedere, cum per tantam violentiam ab-

fuum confequendum fervire debent, atque ab

ftrahi fe a Deo non patiatur; Item per cha-

ipla velut radice praedi&am bonitatem fuper-

naturalem accipiunt,

Yitatem proximo, velut imagini Dei, exhibi-

tam; perhanc enim fit, utamplius cognofca-

Ex modo di£tis fciat fequentia fex axiomata

tur, & ametur Deus, atqueideoiterum major

erui poífe, non parum fervitura afcétze ad per-

fectionis ftudium profequendum Primum eft:

longe ia amante affectus arguitur, quam fi

folus ipfe Deum amare ftuduiffet) quo mudo

Nemo bonu: nifi folus Deur,quiain Deotanquam

magis placent. (utifit, (i cum magna alacritate,

fonte reperitur vera bonitas, Secundum: //a-

diligentia, & conftantia opus peragant; haec

nitas vanitatum , €4 onmiavanitat, prater amare

enim omnia magna iterum in amante zeftima-

Deum, quiaad imaginemDei facta anima ratio-

tionem Dei, & adhzefiorem oftendunt) . €€ quia

nalis czeteris rebus occupari poteft,repleri non

poteft,ut re&te dixitS.Bernardus. Tertium: Mi«

snagis placent , id eft, puriffime propter ipfius

beneplacitum, unde ex hoccapite tanto per-

nus Deumamat,qui aliquid pyater ip[u amat,quo

lbid, a,

fettior eftamor, quanto minus folatii, vel prae-

propterip[um non azat.Quia hocipfo oftendit,fe

mii a creaturis fperat, vel capit.

*

dignam de Deo zeftimationem non habere , ut,

4'24&.8'

$. Thom.

III. ANoffe debet, quod ex hac unione velut per-

quiinipfotanquamfonte verumgaudium hau-

2.^. q.24. fe&liffima vegula cujusque hominis profetdus in per-

rirenon malit. Quartum: Nullum malumifi pec-

catu»,quia fcil.hoc folum privat vero bono,aut

art.g.& 9. fe&tone fit metiendus.. Pro quo notandum ex S.

Thoma, perfe&ionem charitatis e& parte di-

certe minuit conjunctionem cum illo. Quin-

ligentis tunc perfe&am effe , quando diligit

tum:Nemo la ditur nifi a feipfo,quia nemoinvitus

ad peccatum cogi poteft,a quo folo, ut di&tum,

quis tantum , quantum poteft, quod contingit

tribus modis. Primuseft, uttotum cor homi-

vera laefio timeri debet. Sextum: Non [l pax im-

nisactualiter femper feratur in Deum ; & haec

giir, quia cum res quaevis non nifi incentro fuo

eft perfe&tio charitatis in patria, in via autem

quieícat, impiusautem a Deo velut centro fuo

ordinarie poffibilis non eft ob humanam infir-

difcedat, hocipfo pacem fperare non poteft.

mitatem. Secundusmodus eft, ut quistotum

V. -No[fe debet quatwor amores, quos S. Maria

cor fuum habitualiter figat in Deo, ita fcilicet,

Magdalena de Pazzis, communicari fponfis

ut nihilcogitet, vel velit, quod divinze charita-

Verbi divinitus accepit. Primus eft wunitivus,

n 9-l as t : 2 : "4 ye ao -

ti fit contrarium, quale eft folum peccatum

quicum magna velocitate eas unit cum fpon-

mortale; & hzec charitas eft deneceífitate fa-

fo, ac purificat certas maculas imperfectio-

lutis. Tertius modus eft mediusinterhos duos,

num, quas habere poffent fponfze.

ad quem duorequiruntur:: 1. Ut, quandoqui-

Secundus amor eft communicativur, quem Vita part,

dem aliquis femper a&ualitePin Deum ferri

qui habet, non poteft eum juvare, nifi videat3. B. s.

non poteít, coneturfaltem, quantum neceffi-

eum guftari fimul ab omnibus creaturis, & li-

tas przefentis vitze patitur, a&tualiter cum Deo

benter fe privaret Deo,ut illum poíffetcommu-

ä

S.Thom.

uniri, uti S. Thomas pulchredocet, dum ait:

nicare cuilibet creaturee, ficut eum guftavit

q.3. att.?.

In calo una €9 continua €? femyiterna operatione

Paulus, cum dixit: Optabam anathema e[Je a

ad g.

Chrifio, pro [ratribur.

mens hominis Deo conjungiturs — [ed inv hac vita,

Ter-

/

Titulus XLX.

Oariic a*

EL

. Tertius eft transformativus, qüi facit, ut ani-

eft commünis omnibus cïia

$

ritatem hab"enti-

ma per participationem voluntatis & amoris,

bus.

»

Ó

fiat quafi unus quidam Deus, & hzectransfor-

matio eft quafi vinculum,

VIII. Noffe debet, quomodo creaturze falvaS. Aug. a«

animam cum Deo.

quod vincit & ligat

charitate Dei diligi queant , id quod S. Augufti-Pud Manfi

nus fic declarat: Quando tibi dicitur: nolite "14 ^*

.. Quartus eft pra;fentativus, qui facit volun-

ifta diligere, anhoc dicitur, utnon manduce-

L u u 2 x m — EEE

tatem operari fapieuter & prudenter; quia fa-

tis, autnon bibatis, autfilios non procreetis ?

,

cit, utoperationes omnes fiant rectaintentio-

non hoc dicitur, fed fit modus propter Creato-

ne, tantum ad honorandum Deum: pruden-

rem, ut non vos illigent ifta dilectione, ne ad

ter, ut conferventur omnes virtutes, quze pro-

fruendum hoc ametis, quod ad. utendum ha-

ducent in anima amores. " Qui fimul uniti in

bere debetis. Etiterum alibi: Qui amat pa-

unum facient pretiofiffimum annulum ad de--

:

£rem aut matrem [uper me , nonefl medignus,, ita

S.Thom.

fponfandam fponfam.

ait: Amorem parentum, uxoris, filiorum non

E

opufc.ór.

VI. JVoffe pariter debet naturam divinc dile-

Gioni, quam quidem eleganter declaravit S.

abítulit, fed ordinavit; Non dixit, qui amat,

c. 29.

fed quiamatfuperme; hoceft, quod Ecclefia

"Thomas fic fcribens: Natura humani cordis

loquitur in Canticis Canticorum : Ordinavit

cognata eít dileCtionis aCtioni; eft'enim cor

in complexione calidum & ficcum, hzec eft

in me charitatem; Ama patrem , fed noli fupra

Dominum: /Ama genitorem, fed noli fupra

igneanatura, ficut naturaleigni calere eft, ideo

, Creatorem. Quod confirmans S. Leo fic lo- S Leo.f.&,

naturale eft cordi amando ardere, adducitque

e jejun,

quitur :. ZEternis bonis infeparabiliter inhae-d

Ienf,

15, Thog,

fequentem Hugonis a S. Vi&ore authoritatem,

rendum, temporalibus vero tranfeunter uten-

ita fcribentis: Vita cordis amor eft, & ideo

dum eft, & peregrinantibus nobis, & ad pa-

EL

impoflibile eft, ut fine amore fit cor, quod vi-

].arz.(»

triamredire properantibus, quidquid de pro-

vere quaerit. Pfal. 38. Concaluit cor meum

fperitatibus mundi hujus occurrerit, viati- -

intra me: calidum confequitur leve, & fur-

cum fit itineris, non illecebrze manfionis.

um mobile; fed heu füii hominum, u:que quo

1X. Nofjfe debet figna veree dileBionir; quzeS.Laur. .

. gravi corde , ut quid diligitis vanitatem? Profe-

quidem breviterindicavitS. Laurentius Jufti-

Juft. de .

ä

quitur deinde caufas ftru&urze & architectu-

lizu vit,

. x2e cordis humani, & primo quidemloco cor-

nianusdicens: Defiguis, quibus cognoícitur,

c. IIO

utrum homo Deum diligat, hzecaccipe: cum

;

dis fabftantiam ex materia folida conítare con-

Kaliq-uïs cogitat de Deo libenter, & audit, cum

fiderat, hujusque myfticam quamdam & fpi-

ritualem reddit rationem, dicens: £ft cor in

quis libenter pro Deo dat, cum quis pro Deo

libenter patitur. Quod confirmans S. Bona- S.Bouav,

fubítantia folidum, ne facile a voluptate dif-

ventaura, vis Ícire, inquit, fi Deum perfe&e dili-

fer, deS.

folvatur ; eft inferius acutum, füperiuslatum;

inferius acutum, ut ad temporalia, & hzecin-

gas, velaliud plus Deoames? Attende, fi de - Magd,

Deoyplus, quam de aliis rebus cogitas, quia de

feriora modice attingat; fuperius latum, ut

illo plus cogitas, quod plus amas; Übi enim

- ad coeleftia dilatét affectum. Item eftinterius

"

thefaurus tuus, ibi cor tuum eft, fi plus cooi-

concavum, in fignum, quod per creaturas fuf-

tas de mundo, plus de lucro, plus de amico

7-

ficienter impleri non valet, citatque fequens

vel focio, quam de Chrifto, non vertas in du-

n

S. Bernardi teftimonium, dicentis: Capacem

quippe Deirationalem animam

bium, fed tibi certiffimum fit argamentum,

la

; quicquid Deo

quod ames ita plus, quam Chriitum. Hinc

?

i

dbid.2.3.

minus eft, non implebit,

t

i

VIL.. Noffe debet modum reGe dilizendi Deum,

Sponfus fponfze dixitin Canticis: Pone tme utCant, g.

q.aq.a.z.

Jignaculum [uper cor tuum, u* fignaculum fuper v. 6.

L

quem iterum percommode S.Thomas fequen-

brachium tuum, ut per hoc nobis infinuaret, ut

].

tibus verbis indicavit: Ex parte diligentis

tunceft charitas perfecta , quando diligittan-

re

non diligamus verbo, neque lingua, fed ope-

![-

Medicus infirmi vigorem exploraturus

it

tum, quantum poteft, quod quidem contingit

pulfum cumprimis tangit, quifi debilis eft, vi-

n.

tripliciter; Unomodofic, quodtotum cor ho-

tam periclitari figoificat, fimili modo Idiota

minis a&ualiter femper feratur in Deum, &

ait: Amor vita eft animze, & qui non amat,

haec eft perfeGio charitatis patrize, quae non

mortuus eft; fi autem, an vita hzec in debi-

eft poffibilis in hac vita, in qua impotfibile eft,

to vigore conftituta fit, an vero languefcat,

)

per humame vitz infirmitatem , femper a&u

experiri volumus, opera examinemus; Nam

I

cogitare de Deo, & moveri dileGione ad ip-

probatio dile&ionis exhibitio eft operis; A-

fum. Alio modo, ut homo ftudium fuum de-

mor femper aliquid operatur, inquit idem

[

putet ad vacandum Deo, & rebus divinis, prae-

I.diota, femper creícit, & augetur.

(

termiífis aliis; nifi quantum neceffitas vitze

!$

proefentis requirit, & ifta perfe&io charitas,

lf,

CONCEPTUS' PR/EDICABILES.

n-

quze poífibilis eft in vita, non tamen eft com-

T Po-

teft oftendi, quomodo militia fit vita

1nunis omnibus habentibus charitatem. Ter-

Ti

tius vero modus ,-quem affignat cuilibet fta-

oftra faper terram, & qvomodo per

gladium S. Michaelis: Qwis, u* Deus 2 vin-2. Wiacch,

tui, fexui, szetati, conditioni, & perfonarum

cere ómnes tentationes poffumus &c. In ex-15. v.15-

g Vi ptth ll *

profeffioni adaptari poteft, eftque facilis, & ab

ordio ergo dicat Concionator, videri fibino-

at;- 'i'

,

unoquoque practicabilis: fic enim loquitur:

bis contingere, quod Judze Macchabzeo, cui

Tertio modo ita, quod habitualiter aliquis

Jeremias dedit gladium aureum dicens: Ac-

l

totum cor füum ponat in Deo, ita fcilicet,

'lt

cipegladium fan&um munus a Deo, in quo de-

quod nihil cogitet, vel velit, quod divinze

jicias adverforios populi mei &c. In corpore

Ü

dilectioni fit contrarium , & hzec

perfectio

oftendat quatuor occafiones effe,in quibus ho-

A. Pat. Lohn. Bibl. WMan. Tom, L.

.

li 2

mno

Iu

452

Bibliotheca Mcmuali; Cenciona-toriæ

Lal

[

n;oitentari folet, ut ad creaturas fe convertat.

femper ad veri gaudii fontem federe? in cen-

couf.c.ï- D

1. la Speffatore operum faorum quzerendo ; eft

troíuo quiefcere, fummum praemium fperare,

fcilicet plenam ejusdem boni & centri poffef-

quippe homo laudis a natura cupidus, & per

,

hoc fimilis aponibus, qui etiam magno falario

fionem? Facilitate, videfent. SS. Patrum fu-

iftes abeunt, nifi addatur illud en-

pra $.3. & fimil. $. 7. an non de illo merito di-

perfoluto tr

citur illud: Mandatum hoc, quod ego &c. .

A

'comium: Optimelaboraflis. Sed in hactenta-

tione facile vincemus hoc gladio, quis utDeus,

Claudatur ergo concio hortando, ut AÀ. fibi Deut.so,

dictam putentillam Dei adhortationem. Con-v- 1.

quiomnes conditiones veri fpe&atoris ita con-

tineat? eftquippe 1. Summie auttoritatis, ut

fidera &c. ac proinde maximum hoc manda-

plus fit ipfi placere, quam infinities infinitis

tum maximo affe&u ample&tantur , maximo Deut.3o,

Ronó

conatuimplerefatagant, & maxima denique Y. 15

UL

€reaturis. Eft 2. fammoe fapientize,ut poffit ju-

dicium ferre de operibus. Eft 3. omnifcius, qui

conftantia continuent , ut maximum proxi-

etiam cor & intentionem intuetur, & fecun-

mum, id eft, maximam cum Deo unionem, &

perhoc maximam felicitatem acquirant. Vi-

dumillamjudicat. Annonergo deillore&e u-

furpaturillud Epi&eti? : Hzecego non multis,

deFabr. Dom. 17. poft Pent. conc. 1. & Stapl.

]

fedtibi: fatis enim magnum alter alteri thea-

in cand. Dom.

3:

$.A

III. Poteft ex occafione illius fententize a Cant. 2;

Cj (oli

trum fumus. Etillud Jobi: Eccein coelo teftis

Job.16. (&ípe&ator)meus. 2.In Zdjutore.pro necelfi-

fponfa prolatae : Introduxit mein cellam vina-Y- 14

riam, & ordinavitin me cbaritatem : declarari

v.2e. . tatibus quzerendo. Sed quisut Deus? qui riat,

mira vis & efficacia per fimilitudinem ebrieta-

offit & velitjuvare, quaetres funt cenditiones

ad adjutorem requifitze, & facile deduci fufius

tis, & Exordium fieri a judicio Judzeorum, quo

judicarunt Apoftolos ebrios efie, & inufto ple- AG. 2.

poffunt. Hinc meritoillam fibi Thomze Kemp.

Dei nomine probatam exhortatiunculam ap-

nos, deniquecum S. Cyrillo Catech. 17. VeraV- 1

i.t.de plicet: Fili, ego Dominusconfortans &c. 3.

dicunt Judzei, novum enim vere erat illud vi-

num, novi Teftamenti gratia (& charitas). In

imit. c.50. I Confolatore quzerendo : nam libenter , tefte

eodemauthore, habemus aliquid pro folatio

ipfo deinde corpore comparari poffunt effectus

L.2.de &c. Sedquis utDeus? qui utpote füummum

ebrietatis cum effectibus charitatis. Et . qui-

dem, quia hominem quodammodo rationena-

imit.C9- bonum petelftfatiare, omniloco & tempore, &

fineomnilabore, aut grandi pretio haberi,quae

turaliprivat, & in alium hominemmutat. 2.

fant conditiones veri confolatoris. Juvabitad

Quia facithominem impavidum & animofum.

3. Quia facit pugnacem, & obvios quosque in-

hanc veritatem dilatandam caput 16.1.3. ejus-

L.:de demauthoris. 4. In Premiatore quaerendo ;

vadentem & provocantem ad guftanda vina.

umit. .25. nam unum fere,tefte Thoma eodem libello, eft,

4. Quia facitjucundum & hilarem, imo omni-

no quafiinfanientem. |5. Quia accendit & in-

quod multos a profectu retrahit, horror diffi-

cultatis, & labor certaminis. Hinc prima quze-

flammathominem. Quaeomnia pulchre cha-

ftio cumDavide plerumque movetur: quid da-

ritati applicari poffunt , uti videre eft apud fer.

;:I

2. Pent. conc. 6

?

bitur viro,qui percufferit? fed quis utDeus? qui

nos ultro adhortatur illis verbis, ad Abraha-

IV. Poteft utilis concio

fieri de fignis amo- Matth,ó,

Mo,

ris, qualiafünt: 1. Frequenter de Deo cogitare. V. 21-

h10

mum Gen. 15. v. 1. dictis: Nolitimere, Abra-

ham,ego protetor tuus fum,& merces magna

Juxtaid: Ubieftthefaurustuus, ibieft & cor

nimis. Vere merces magna,quia Dei benepla-

tuum. 2. Libenter & reverenter de eo loqui,

jf

juxtaillud Luc. 6. v. 43. Exabundantia cordis

citum, quodfolum verusamans quzerit, elt r.

fummurn proemium, utpote quod Beati etiam

osloquitur. 3. Revelareeiarcana , praecipuein

ipfi beatitudini fuze & deliciis longe preefe-

confelfione juxta illud, quomodo dicis, quod

amesme, cum animus tuus nonfit mecum? 4.

runt. 2. Semper pre[;nr, quiainilloftatimin.

ftanti,quo opus peragitur, conferrifolet. 3. In-

Libenter, & quafi in[eparabiliter.conver[ari : nam Iud. 16.

auferibile, quia impoflibileeft, utopus, quod fe-

inaudita eft diledio, quze amicum diligit, &Y-15-

praefentiam ejus non amat,inquit Caífiodorus.

Pra]. 72.

mel placuit, non femper ei placeat. Claudatur

V. 25.

ergo concio illo Pfalini verficulo: Quid mihi

Hinc S. Paulus defiderium habet diffolvi, effe Caff. tup.

eft incoelo &c. Mihi adhzerere &c. v. 28.

cum Chrifto. 5. Facere, que placita [untei , jux-

Pfal.18.

taillud Joannis: Utcognoícat mundus, quo- -

)hil,

Math.z. ]. Poteft oftendi, cur Chriftus dixerit de

v. 58.

przecepto diligendi Deum: hoc eftmaximum,

niam diligo Patrem &c. 6. Contemnere pericula qoan, 14

€$ adver [a propter ipfum , quia fortis eft ut mors v. 3«.

& primum mandatum. 'Nempemaximum r.

dile&io. Et majorem charitatem nemohabet, Cant. g.

y.joan.5. Nfcegi

tate, quia qui non diligit, manet in mor-

v. 15.

te. Hinc

S.Aug. Sola charitas fufficit, fi adfit ;

quam qui animam fuam ponit pro amicis fuis. 7-

I5,

LUR lt

7. Etiatmimaginem illius,€9 alia ad ip[um pertine

R-T-..

L

** v. I3.

S. Àug& — Coetera omnianilprofunt, fi charitas fola defit.

to. 50.

i

1.Cor, 13.

Et S. Paulus: Silinguis &c. 2. Digsitate quia

tia diligere, juxta proverbium: qui amat quem-

v'l'

major omnium virtutum charitas ; utpote quae

piam, etiam canem ejus diligit: quanto magis

hlg

proximum fimilem fibi? juxta illud S.Joannis.

|

?

eft Regina & norma illarum ; & ex illius quan-

titate cujusque anim?e quantitas menfuratur,

Ethoc mandatum habemus a Deo, ut, qui di- r. Joan. 4.

, V.2

ut S. Aug.ait. 3. Utilitate, quia cum hoc prae-

ligit Deum, diligat & fratrem fuum.

V. Poteft etiam ex occafione verborum il- Lev. 6.

cepto omnia bona pariter veniunt, nam aman-

Éxod. 33 ti Deus dicitillud Exod. Egoomnebonum o-

lorum Levitici: Ignis femperin altari meo ar- V* I?-

v. 19.

ftendam tibi &c. Si enim non eft inopia timen-

debit, quem nutriet Sacerdos fubjiciens ligna:

charitasigni comparari, & id probari in prima

tibus eum, tefteDavide, quantominus aman-

Pal 3. tibus eum quidquam deerit? 4. ;fucundt'ate,

parte ex proprietatibusillius. 1. Quod femper

L EE . L DI u "I

Y, YO.

tendat futfum ad fuum centrum;ita & charitas

quid enim jucundius, quam fummo bono frui?

—À

juxta

— Zitulus XLX. ..

253

Charitas Dez

$. Aug 19 juxta illud S. Auguftini: Feciftinos, Domine,

mando voluntatem faam cum divina &c. re-

confc.r. adte, &inquietum eft cor noftrum, donecre-

minifcendo femper Deum , & dicendo cum S.

uiefcatinte. 2.Quod purificet, illuminet, ca-

Davide: Providebam Dominum &c. Et: Me- Pfal. rs.

lefaciat;uti facile ex affeGibus charitatis fupra

mor fuiDei, & dele&atus &c. In Epilogo hor- ïffäf.

76.

indicatis videreeft. 3. Quod valdefortis fit, &

taripoffet, ut hancanimam omni cuftodia de- ,, ,.

omnia innutrimentum fuum convertere cone-

Ütt ao

fendat,quoniam ex ipfa vita procedit. Atquea-

"lT

tur, quod vel maxime charitati convenit, ut

deo fugiantignem concupifcentize, aquam ter-

quam multze aquze non potuerunt extinguere;

renarum delectationum, laqueum divitiarum,

nam diligentibus Deum omnia cooperanturin

latrones malos focios, vulnera peccati morta-

Deit o

Rom. 8'.

bonum. Hinc dicatcum S.Paulo: Quis nos fe-

lis &c. nutriant calorem naturalem pane an-

l l5

'. 25.

parabitacharitate Dei &c.? . In fecunda parte

gelico, hauriant aérem divinarum infpiratio-

poteft oftendi , quomodo hic ignis nutriri a i10-

num, & gratize divinze per orationem juxta il-

bis debeat per confiderationem beneficiorum

lud: Os meum aperui,& attraxi fpiritum. Nofi Pfal.118,

creationis, redemptionis, iuftitutionis Sacra-

afcendat inaltum, ne cadat, & elidat fpiritum. V- '3:

mentorum, juftificationis, praedeftinationis

Semperfit memor illius Matth. Quid prodeft Matth. 16.

S. Aug.

V. 20»

Cint, g,

&c. juxtaillud S. Auguftini: O ignis, qui fem-

homini, fi nundum univerfum lucretur &c.

UA

c.18. folil. per ardes, & nunquam extingueris! O amor,

.. ViI. Poteft charitas auro comparari juxta

qui femper ferves, & nunquamtepefcis! Unde

illud Apocal. Suadeo tibi emere a me aurum Apoc.3;

j

mihi vérbum, ut exprimam figna dilectionis

ignitum, ut locuples fias. [In corpore concionis V* 18*

tuze erga me propter innumerabilia beneficia,

poffunt quatuor auri proprietates comparari

cum effectibus amoris; nempe 1. Praeítantia

'AQ« 2;

quibus ab initio educafti me &c. In Epilogo

um

poffetinvocari Spiritus fan&usdicendo: Veni

auri fuper alia metalla cum dignitate amoris.

S. Spiritus &c.

5. Utilitas ad omnia cum efficacia charitatis

VI. Poteít aliomodocharitas ig

hi compara.—

ad omnia a Deo impetranda; fienim pietas ad

ri, & in exordio narrari fabula de Prometheo

omnia utilis, quidni multomagis charitas? fi

ignem feu particulam divinze aurae de coelo au-

quzerentibus regnum Dei omnia adjicientur,

ferente, utcorpus afe confittum animaret, di-

quanto magis diligentibus? Tuncimplebitur z, [oan, 3.

cique hoc cum veritate dici poffe de corpore

illud Charillimi: Sicor noftrum &c. 3. Aptitu- v. 3e

Ecclefize myftico, & igne charitatisa S.Spiritu

do dilatationis cum extenfione charitatis ad

.

allato. Oftendatur pofteaincorpore concionis,

proximum; dum cedens percuffionibus feu

quomodo charitas fit anima Ecclefize & mem-

perfecutionibus fe magis dilatat,& finum quo-

brorum ejus. Et 1. quidem,quomodo exerceat

dammodo magis aperit, etiam inimicis. 4. Vis

officium anim2e vegetativae, faciens hominem

confortandi cor cum virtute charitatis eun-

attraherealimentum, &vegetari. Eftautem

dem effe&um fpiritualiter przeftante antejin &

triplex hoc alimentum, fcilicet verbum Dei, S

poft mortem; quae omnia facile fufius deduci

'

Euchariftia, voluntas Dei &c. quaze in antiquo

poffunt. .Hortetur ergo, ut emanthoc aurum

Teftamento parum, vel omnino non attrahe-

offerendo pro eo feipfos, ficut fzepe homines fe

, Mmh,ö.

Pfal.94.

bantur,undeDeus perDavid querebatur: Qua-

diaboio proauro tranfcribunt, tantoque prom-

3 Vl Mï

draginta annis offen[us fui generationi huic, E9 dixi :

ptius faciant, quanto przeftantius & verius.eft

.V- 1o.

femper hi errant corde : ipfi vero non cogsoverunt

hocaurum,& quanto certiora promiífa a Chri-

viar mtas. Sedpolt adventum Spiritus S. velut

fto, quam diabolofacta. Subfcribant ergo fe

animze mox copiofe, & quidem Euchariftiam

fanguine fuo, & promittant, fe multosin obfe«

etiam quotidieattrahebant,& perhoc adeo ve-

ä

getabantur, ut contraomnes tentationes robu-

.qui,um adducturos.

XII.

1

-ALII CONCEPTU

S PR/EDICA

BILES.

ftilfimievaderent. a. Quomodo exerceat offi-

1 IUd Iül

cium animefenfitivae, faciens videre coeleftia

I. Ba

Ithafar Alvarez ex Societate Jefu ajebat; Jo.Rho. v.

1

per meditationem & fidem,audire verbumDei

Religiofas domos videri fibi nofocomia *?mor.

1

l.

&infpirationesillius,odorariodorembonorum

divina charitate vulneratorum ; qui enim ali-

15.

;Ca(ï..lup-

exemplorum & virtutum a Chrifto & SS. reli-

teribi ex diíciplina vitam poffent traducere ?

fa.b

il

&orum, guftarefuavitatem Domini, & bonze

Fornaces item, in quibusinnumerabilibus Dei

r Dhts

conícientize,tangere difficilia etiam opera,quae

donis, quafi fubditis ignibus corda quantum-

priusborrebat; movereíe, &ambulare viam

vislapidea amorefolverentur. Nimirumtum

Ilgan HO

10

inandatorum & confiliorum , imo exultare ut

ex rei dignitate loquebatur, tum ex animi fen-

(int.

Rn

gigantes ad currendam viam , ita ut d'ceret

tentia, cum ita comparatus viveret, ut huma-»

L

nisomnibus major, Deoquetantummodo in-

! a;l.IS-

[ €nat. ult. (ponía: Similis eft dile&us meus capreze &c. 3.

1

Quomodo exerceat officium animze rationalis

tentus.

(

rette apprehendendo coleftia, & terreftria

II. Sacertextus refert, quod plurimatarba Did. Nyft.

om, 4.

)

v.7.

fpernendo cum S.Paulo: Omnia detrimentum

fequebatur Chriflum, & caufam hanc adjicit, quia D

feci &c. Etcum S.Ignatio: O quam fordet mi-

videbant figna, qua faciebat [uper his, qui iufir- Qnadrag.

hiterra, cum coelum afpicio! Judicando fince-

mabantur.

Varize füerunt fequelze. confilia. * *'/

:I'Joan. b

V'gh

re, Deum elfe faper omnia amandum, feipfum

Namque alii illum fequebantur,. ut viderent

odiohabendam,proximum diligendum ficut fe

miraculanova, hi curiofi: Alii, ut comederent

J [eV 60

Ua

ipfum. Omnia effe vanitatem prazeter amare

de panibus ejus, higulofi: Alii, utfanitatem

Deum &c. Difcurrendo & convincendo volun-

reciperent, hiinfirmi: Alii, ut eum in fermo-

tatem,ut amplectatur,quae Chriftus amavit; &

necaperent, hi Pharifzei:, Alii, ut doCtrinam

WTA —

tugiat,quz ille vitanda docuit. Volendorecte,

ejus acciperent, hi difcipuli.

Cumque tam

utamplectatur virtutes, & vitiafugiat,confor-

multiilum fequerentur, folos hoc nomine]lau-

lig

dat

— ———

P

254

Bibliothece .-Manualis: Concionatorig

WI l

dat difcipulos, dicens: J/or, qui fecuti eflis que ;

loindicio declaratum hab&ret, talia fua ópera

g

Matth. 19. v. 28. Sed quomodo Chriftus folos

illi probari, hinc enim palam erat, quod Deum

fhe

aitfecutos difcipulos, cum Joannes dicat, fe-

amabattantum, utamaret, eique famulabatur

p

quebatur: eum multitudo magna ? Refpondet ,

folum, ut famularetur. Neque magnum erat,

t2

Chrifti arbitrio & exiftimationeeos folosillum

quod Deum Abeldiligeret, & coleret; priva-

fequi, qui folum fequuntur, utfequantur, & ob

tumenim fuum hoc exillo emolumentum ha-

f

DA

idtantum amant, ut ament, fine alteriusucri

bebat, quod fciret grata effe illi fua obfequia.

Áiti

D

cujuspiam exfpe&atione aut cupiditate, quia

Minus ergo aliquid hac re faciebat, quam He-

ex

& hoc omnium maximum lucrum eft, quod

noch, ut proinde bene di&um fit a S. Chryfo-

ali

Deus amari fe permittit a creaturis tam vili-

ftomo: Majorem fidem habuit Henoch, quani

bus & abjeGis, quam funt homines, itaque

Abel, quia nihil illi retributum erat.

E

b

vultetiam diligi, tantum utdiligatur, quia a-

. V. Salus mundi tantis fzeculorum omnium fIbid. p.2«

hu

mor, qui noneftavidus lucri, huic Deus pluri-

fufpiriis expetita in lucem mundi prodiit,fol- 227-

mum defert. Propterea dicebatS. Auguftinus

qu

quod cum Angelus quidam paftoribus nun-

pii

tractatu feptuagefimo fexto in Joannem : Quia

tiaffet, fubito fa&a eft cum illo multitudo mi-

a

diligunt, eliguntur, hoc eft, ii, quiamant fo-

litiae coeleftis laudantium Deum , & dicen-

lum, utament, hos Deus uniceamat, ii Dei in-

Qu

tium: Gloria in altifimis Deo, €9 in terra gax

el,

genium, quantum homini fas, referunt, & mo-

hominibus bonm voluntatir. Luc. 3. 13. 14.. S.

d

res z2emulantur.

Caefarius notavit pacem e coedlis nuntiatam

Tbid.

III. Dignum eftnotatu, quod Deus in vete-

9)

non boni ingenii, felicis memorize, multarum

tilege cavit, ne fibi afinus offerretur; olo,

divitiarum, fed bonze voluntatis hominibus.

[

mihi brutum tam brutum immoles, [ed primogeni-

Quare his folum pro bona fua voluntate, noa

luc

EL

tum afini mutabis ove, quod fi non redemeris , in-

aliis fimiliter pro opum copia , ingenii prae-

Tlà

terficies, inquit Exod. cap.13. v.13. Boveme

ftantia, virium robore, corporis valetudine

contra tam gratum habebat, ut eum fibi lita-

pax nunciata fuit? Refpondet ille homil. 19.

fcäl

ti etiam praeceperit. -Quid vero caufze, quod

Quia poteft dicere aliquis, facultatem non

[/s

tam vehementer & probarit bovem Domi-

habeo. Ut non obfecundes Deo praecipienti

j

nus, & improbarit afinum? S. Bafilius M. in

V

eleemofynam, inopia facere poteft. Infirmum

cap. . lfaize reddit rationem quam acutam,

segra fua valetudo excufat , ut fitimmunisa

tam opportunam, aitque ab Iíaia indicatam

jejunio. Sic alia funt non pauca, quae homo,

caufam, cum inquit: Jor cognovit poffefforem

p

cum per vires fuas moral:ter nequeat, nonte-

fuum, && afinus prafepe Domim fui, Vaize cap. 1.

neatur etiam praeftare , quamdiu ifta imbe-

fihfo

v.3. Bos Dominum fuum novit, nec praeter

cillitas obftat.

Verum nunquid poteft quis-

]i prta 01

illum aliud quidquam fpe&at: afinus vero

l.!. c* 8' tan

piam dicere: bonam voluntatem habere non

non Domini, fed praefepis, fed pabuli, fed com-

poffüm? Ergo caeterorum bonorum operum.

ba

modi fui rationem habet. Hinc jam elucebit,

intermiffio juftam rationein habere poteft, fed.

f

quare domo fua pronibeat afinum, quare te-

ut non propendeas voluntatein Deum, utnon

tej

&o dignetur bovem Deus. Facit nempe hoc,

ames illum , id citra piaculum fieri nequit :

Lt

ut intelligatur, eos folos Domino charos, qui

Nunquid enim potes dicere: bonam volun-

j

pro morebovis cognofcunt poffefforem fuum,

tatem habere non poffüum ? Non potes fanes

G€1

illamque folum, nec aliud extra, aut praeter

Propterea etiam bonze voluntatis hominibus

Qu

ipfum fpeGant; ii fcilicet diligunt illum tan-

pax promittitur, ut ad omnes pax illa perti-

tum, utdiligant: fed quia afino fimiles folum

&u

nere intellizatur, velut omnes bonze

2

L

Vo.l.un'-

e

V&

fibi quaeftum & emolumentum proprium pro-

tatis effe poffunt.

"

-

í

ii

pofitum habent, ut afinus przefepe Domini

Vl. Merito admireris, quod Rex ille, cum

Id.iazs.

Wj

fui; Hos non tantopere diligit Deus, nec e-

ingrederetur nuptiarum locum, ut videret

Q

nim amatamatores ambitiofos utilitatis fuze,

convivas fuos , quibus opulentiffimum epu-

10

nec gratam habet voluntatem, quze commo-

lum apparaverat, & quantum quisque fplen-

r

fer

dis propriis nititur.

s

doris fuo veltium ornatu & elegantiaad con-

fof

Ibid.

IV. DifputatS. Joannes Chryfoftomus ibi-

vivii magnificentiam conferret, unum ex om-

dem, utrius horum fanctorum Patriarcharum

nibus objurgavit, quod cum fordido habitu

10

I)

major fuerit fides & amor in Deum. Defi-

ad nuptias tam illuttres veniffet , dicens z

Vel

nitque ita: Majorem (Henoch) fidem, quam

Quorodo huc intrafli non. habens veflem vmptia-

Abel oftendit.

Quo argumento id, Doctor

lll

lem ? Matth. 22. 12. Notandum, quod hunc

bo

fan&e evincis? Eo, inquit, quia nihil illi re-

hominem increpat, non de auri, argenti,

P T

NU

tributum erat. Obfequia Henochi nulla exte-

gemmarum , unionum, taliumqQue rerum

riori benevolentia remuneravit Deus, uti A-

fit

inopia, five negle&tu, fed de folo incuratio-

ä

H

belis, qui cum leCtiora & praeftantiora obtu-

re veftitu, quod indumentüm non haberet

lit, refpexit Dominus ad Abel, Genef. cap. 4.

nuptiale.

lt

Quid hoc veftimenti erat, quod

m &

V. 4. übi aliorum verfio habet : Z/nflammavit

apud ignavum & improvidum convivam Rex

L

Dominus fuper /1hd ; igne fcilicet inde fubmit-

defiderabat 2

S. Gregorius homil. 38. ait:

fo, quo fignificabat , acceptam fibi effe ejus

Ti

Quid ergo debemus intelligere per nuptia-

In'

obiationem, & gratum officium. Nunquam

lem veftem, nifi charitatem? — Charitas ergo

tale quidquam cum Henoch egit. Is vero eft

fuit, qua ornatum fuum hofpitem Rex vole-

U

integerrimus amor, inquit Chryfoftomus, ea

ü

bat, de cujus negleétu cum illum objurgavit,

tih

fincerilfima fideshominis, qui Deum àmabat,

eà nobis paradigmate figuificari voluit, ii for-

W

iliquecredebat, &ferviebat, quamquam nul-

te ad fefta Dei conveniamus , a jejunioru.m,

Vl*

n— :

Tiulus XP1L — Charitas Dii.

255

t

vigiliarum, cäeterafumque corporis afïïi&atio-

bant, demum unum reperei*unt epïthetum,

num, aut virtutum quarumdam aliarum orna-

If

quod fignificandis illius qualitatibus, & con-

l

mentis nudi, non propterea poenas a nobis ex-

ditionibus aptiffimum putarunt. ltaque pro-

acturum D2um, cum videritnos ea protenui-

pofítze quze(tioni fic refponderunt: Amorpro

R.

tate leu virium, feu facultatum parare :on pof-

nomine annuens vocetur. Annuens idem eft,

fe: Atífiabsquecharitatis trabea nos videat,

quod omnibus affentiens: Derzu allem ja fagt.

idgraviffime ulcifcetur, quod ea parabiliffima

Admirabilis reveratitulus, & quiaptius in ne-

fit,nec quicquam ardui infit amori Dei,ob quod

minem, quam in amantem cadat. Kffufiffi-

excufate praetermitti poffit, quantumvis fint

mus, & maxime prodigus homo non conce-

äm

alia, quorum fzepe vel pars aliqua excufabilis.

dit femper omnia, quze rogantur, non occur-

Ea propter dicebat regius Propheta: . Non efl,

ritomnibus, qu:e petuntur.

Valentiffimus

b p

qui fe ab|condat a calore ejur , Pfal. 18.7.. In quae

pfolam,

nonnunquam debilitatur. Ingeniofiffimus non

Hugo Cardinalis fic commentatur: Nec eft,

femper fuperat obfcuritatem alicujus diffici-

quife excufare poffit, quin eum diligere poffit.

lis queftionis.

Prudentiffimus & confulti(fi-

l

Dile&io nimirum actio voluntatis eft, & liberi

h

mus non femper ita comparatus eít, ut recte

arbitrii opus,idcirco qui non diligit,non habet,

de omni re quovis tempore pronuntiet. Fa-

quo negligentiam hac inre fuam purget, nec

cilis ad rifum, hilari & jucundo promptoque

eft, quife abícondat. Quidquid obtendas, non

ad honeftos jocos animo, non femper exporri-

effugies peenam, fi negligas preecepti tam jufti

git frontem, non femper remittit fapercilia ;

A

obfervantiam.

lï;

At qui vere & integre amat, femper ider eft,

. ibié,

VII. Pulchrehancin rem di&um a Philone

omni occafione ad omnia promptus, quia eft

JH

Jadeeo de vi&imas offerentibus ; Quid hic

annuens, omnibus affentiens, ut Maria-Ma-

"

6

moleftum eft, aut difficile? Non juberis ma-

gdalena gladiis, fpiculis, tormentis zeneis,ma-

rianondum prius tentata traJicere, & tempe-

chinis fulminaribus intrepidum pectus áni-

0.

flate furente in mediis flu&ibus fusque deque

n

mofe objicere, cuique temporis inclementiae

jactari procellis inter fe confli&antibus, non

fefe accommodare, nemini quidquam nove-

y

Atinera ingrediferis infeftata & latronibus, fa-

ratnegare, gratificariomnibus, quantum po-

tiseft, fiannuatanimus. Cor,animum, volun-

ti

terat, ftudebat, idque amore fui Jefu.

tatem promptam appetit Dominus , hzec illi

X. S.Gregoriusin Pfal. r14.2it: Machina Ibid,

.

0

fufficit, eaque fatisfacis officio tuo, quam fi

cordis vis amoris.

Bene expreffit iis verbis

.

Qa

a

preetermittas, inexcufabilis eft tua ignavia.

Do&or fan&us magnam violentiam amoris:

|fd.inPo- — VllI. Quamquamlongaum eratfeptem an-

Quando five muniendi, five exornandi zedificii

,-

| fit. part.2, norum, & tanti laboris fpatium, feptennium

neceffitas poftulat, utingens aliquod vaftum-

la.€$ . tamen illud non majus feptiduo Jacobo vide-

que faxum ad locumillius editiorem fubleve-

batur, brevequetempus, &levemlaborem, &

tur, quod humerisinlocum fibi convenientem

d

facilem pactionem putabat, quoties ea confe-

efferri nequeatinvenit ingeniofa hominum in-

n

rebat cumflagranti amore, quoanimus illius

dultria inftrumentum quoddam , feu machi-

occupatus formofam Rachelem deperibat :

nam volubilem, quam viri pauci dumineunt,

V'idebantur &i dies pauci pre amorir magnitudine,

& gyrant, ac velut convolvunt, immanes la-

)*

Gen. 29. 29. Ubi Interpretes, cum inhunclo-

pides, & graviffima faxa tam leviter attollunt,

M

cum incidunt, notaut potentiam amoris ma-

ac fi exiguus lapillus effet.

Huc allufiffe vi-

gnam, & vires, quas pe&tori in'undit, quod in-

deturS.Gregorius, cumait: vim ainoris effe

vadit, nec enim eft mare, quod non fülcet, nec

machinam cordis. Amor enim cor, quocup-

-mons, quem non complanet, necignis, quem-

que libet, transfert & attollit. Nonne hocex-

nb |

non oppugnet, nec incommodum, quod non

perimento quotidianodifcimus? Avarus, cu-

t

contemnat, vel conterat, necimpoffibile, quod

Jus tam grave femper ac durum cor, manus

nontentet. ltafentit Abulenfis, quando ob-

autem ac fi congelaverint, tam pigrze & tor-

fervat, quod Jacob tam prompte lzetanterque

pentes ad dandum, fi pe&oris fedem amori fe-

fufcepit feptennis fervitutis duros, acdiutur-

'1-

mel concedat, & permittat, quam faciliter a

nos labores, ut formofam ovium cuftodem

fordida parcitate ad generofam liberalitatem

-

nanciíci poffet, neque lubens tantum fufcepit,

transfertur, auttranfitipfe? Timidus &igna-

verum & exiguos, brevesque, &leves, prout

vus, quemleviffima umbra exterret, nonne eft

illam deperibat, exiftimavit: Nullus enim la-

ferox, & Mars quidam bellicofus, fimulacfub

'bor magnus videtur amanti, ignes non timet,

cupidinis vexillis militareincipit? Quis nega-

nivesfpernit, gladiis feopponit, & omnia pe-

repoífit? Qui furiofe rixatur, & coecaturira,

ricula fibigrata reputat, inquitille. Quidquid

nonnemitefcit, ut agnus, tigridisque ferita-

.

|

aliisdurum, moleftum, operofum, hocilli vo-

tem faciledeponit, cum eam videt, quam de-

d

luptas eft, & deliciofus paraditus.

perit? Per momenta fingula experimur. Quis

IX. Dicüsvires adjicietid, quod Diogenes

d

: lþid. f.65.

has facit mutationes ? quis corda ifta fic mo-

i.aertius, qui veterum Philofophorum hifto-

vet? quisfublevatilla tam gravia faxa ? Amor

rias confcripfit, refert, eftquefere hujusmodi:

cujusvis eft machina furfum attollens quanta-

Interrogati Athevienfes de nomine, quod ac-

vis pondera ? Machina cordis visamoris. Ubi

[

commodatiffimum Amorifore putarent, poft-

amorregnat, non eftpericulum, quodexter«

quam diu fecum altercati varios expendiffent

reat, neque difcrimen, quod afferat metum.

)4

Ü

titulos, qui in ilium quadrare videbantur, fed

XI. Sponfíaillade Canticis, cum deSponfo

lü

pf'oprietates ejus non fatis exactte exprime-

fuo, vitzeque ac morum illius conditione diífe-

)

reret,

(4

256

Billiothecm . Manualis *-Coæ-*imæ*wiæ

reret, ajebat, illum malofrondofe, opacz,pa- tas e'ït,*tguöd ex vi amoris non poffit placitos

tulze, prolixzeac venulftze fimilem effe, quze fo-

facere, quos amat ?

AV. Seneca de virtutum m

liorum copia calorem prohibeat, elegantia o-

/or.aliam -co:ä fe- Epift. 80.

p —wWE.- 1

culos pafcat, fra&tibus neceffitatem famis le-

cutione cum amico fuo difputans, quid tibi

vet, inquiens: Sicut malus inter ligna [ulvarum,

opuseit, ut fis bonus? inquit, & uno verbo

$, Thof |

fub umbra illius, quem defideraveram, [edi , 9 fru-

qu-»iaoni primo afpec&u arduze, : & intricatze

Vib f

&us ejus dulcis gutturimeo , Cant. 2. v. 3. Acuta

refpondet: velle. Guodrefponfum dedit etiam

conc V x

eft inhunc locum S. Bernardi annotatio, quae

S. Thomas in rebus pertractandis, & illu-

fei

|

fichabet: Nondixit, fubumbraillius, quam

ftrandis perfpicaciífimus, dum forori, qua bre-

defideraveram, fed illius, quem deliderave-

viori via ad perfectionem niteretur, interro-

ram, utindicaret, fenon umbramad retrige-

'gantidixit: Velis. Unde merito cum S. ÀÁu-

rium fui quzerere, fed arborem fpeCtare, & de-

guíftino concludere poffum. — Vides igitur in

--

ssl

venerari; velut dictum fuiffet, illam ad bene

noftra voluntate effe pofitum, ut hoc fruamue

EE -

agendum non donis Sponfi, fed ipfius puro a-

tanto, & tam vero bono: quid enim tam in-

—

at

more motam fuiffe: Neque muneraillius, fed

voluntate, quam ipía voluntas eft? Neque

perfonam folum refpexifie. lllum unice atten-

eft, quod hanc difficultatem in Deum aliquis

debat, is illi a&tionum omnium fcopus & fi-

rejiciat, cum ipfe hunc amorem fuper omnia -

Gu GB* a

nis erat, beneficia, quaxe ab illo confequi pote-

imperet, gratia praeveniat, & ejus impetra-

J

84

rat,noncogitabat. Integerrimus nempe amor

tione delectetur. Ignem veni, inquit, mitte-

demt, &

re interram, & quid volo, nifi utaccendatur?

magis dilettum , quam ejus favorem fpectat,

git.

(

ipfiusqueamore magis, quam remunerationis

Quid fi etiam ex parte noftra accedat depre-

(

exípettatione movetur, ut gratificari ei ftu-

cario? ea vero quidfacilius, quid expeditius?

!

deat; Maximum enim. & largi(fimum prae-

pracfertiin fi brevis oratio etiam hac in par-

te non parum momenti, & virium ad impe-

mium, quodcunque tali ex re evenire poteft, il-

lud eit, fi non ob aliud diligat, quam ut diligat,

trandum fithabitura. DixitaliquandoS. Bri-

& folius amoris amore amet.

gittae Mater Dei amantiifima, eum, qui unum

Penneq.

Xli. Sophis Rex Iadorum, tefte Curtiol

ss

duntaxat Pater pro charitate obtinenda pro-

parto I.-

€. 2I»

ut Alexandro M. quam nobiles ad venandum

nunciaret, eileitu, fractuque non effe fru-

canes aleret, quam leonibus infeítos, quamin

ftrrandum.

XVL. Sp

onfain Canti&is, tametíia cuftodi- M;xæü dif,

defenfione, morfuque pertinaces oftenderet,

inconfpe&uleonem eximize maguitudinis juf-

bus civitatis peífime habita, multisque fuiffet 18. n. 11-

verberibus, aliisque injuriis affe&a: Invene-

fitemitti, & quatuor omnino admovericanes,

qui celeriter occuparunt feram, tum & iis, qui

rüat qne viytles, qui cuflodiunt civitatem, percufe-

P

runt ue, €$ vulueravecunt me, tulerunt palliums

affieverant talibus minifteriis, unius canis,

leoni adluereatis, crus avellere, & quia non

meun mihi Ettamen filiabus Jerufalem, quas

fortuito obvias habuit, dixit: Zddjuro vos filig

Manft

fajuebatur, ferro amputare coepit ; Nec fic

| (MC.I,

quide;n pervicacia vi&ta, rurfus aliam partem

| erufalea, fi inveneritis dileium, ut muncietir ei,

n

fecareinfticit, & indenon fegnius hzereatem

quia amore langueo. . Ubi notandum, quod nul-

ferro fübinde czedlebat, ille in vulnere ferae

lam prorífus verberum, vulaerum , aliarum-

dentes inoribundos iafixerat. Hoc einolema-

que acceptarum injuriarum mentionem fece-

te perfe&ti aioris conftantia reprzelentatur,

rit; quia fiacere & ardenter amans pro deli-

ciis & voluptatibus habet omne illud, quod

qui ubi femel dile&tum apprehendit , ita res

omues humanas defpicit, ita infra fe politas.

. pro obje:to amato fuctinet & patitur. Unde

arbitratur, utomnesfortunas, vitzeque com-

5. Gregorius ait: Quid grave non leviter to- S, Greg.

mo4a everti, diífiparique facilefinat, dummo-

lerat, quiamat ; qu/cquidenimdiligitur, cuml$ . ».ia

magna devotione po:tatur. . Eft quzedam ma-!-Re& 12

do Deo tranquille potiatur.

Barr! af-

XIIf.. Tollatur fol, & hort

is venuftas, ne-

gna Dei ancilla, valde ab eodem illuminata,

feao SIO

.quae dicere folebat, quod, poftquam a ccelefti

moribus vigor & viror, campis amoenitas, pa-

latiis fplendor, mundo füa forma periit. . Au-

fagittario vulneratafuit, deinceps quid pati fit,

prorfusignoraverit, quiafortis eft ut mors di-

feratur amor, & caltitati nitor, fortitadini de-

cus , modeítize zratia, pradentize fulgor, pie-

ledio: fi dederit homo omnem fubfítantiam

fuam pro dileCtione, quafi nihil defpiciet eam.

tati meritum, fpei praemium, fïdeiruti*litas OC-

cubuit.

XVII. Aulici nonnulli,"prout in Confef-S.Aug.l.g

Lib.5.in

fcäref

fionibus S. Auguftini lezsimus, ad munai con- conf.€.2.

XiV. Meditando quandoque cogno

fin. c. 30.

€oepit S. Gertrudis interiorem deformitatem

temptum in fe excitandum ita inter fe loque-

$. 21.

bantur: quot & quae^am moleftize fubeund?e

füuam , & in ea tantum fibimetipfi difplicere,

quod quafi anxie vacillans, cogitabat , quo-

füunt, ut quis in Imperatoris amicitiam & be-

nevolentiam pervenire poífit : imo, dice-

modo unquam perpenderet, ibi penetrans 0-

culus divinitatis confpiceretinfinitas. Super

bant, pofito etiam, quod qus . ad illud feli-

quo tali refponfo eft confolata: . Araor facit

citatis culmen tandem pertingat, per quot

placentiam. Unde intellexit, quodfi iu terre-

pericula pervenitur ad grandius periculum ?

At vero, fubiungebat inter eosdem alius,

nis hominibus amor tantum przevalet, quod

quandoque deformes propter dile&ionem pla-

amicus Dei, fi voluero eífe, nunc fio. Quxe-

nam, obíecro, illa futura effet hominis fe-

XX

ceat eis, a guibus diliguntur, & etiam inter-

dum tantum placent, .quodamatores per vim

licitas, in cujus arbitrio & libera potefta-

dilectionis defiderent (imilari amatis, quomo-

te confifteret Monarchze alicujus potentiffi-

dotunc diífidendum eft in eo, qui Deus chari-

mi concilianda gratia, & intima amicitia, feu

pos

! Titulus Xl)i.' — Charitas Dei.

.257

potius Monarchize ejus infeparabilis focietas,

ro eadem fuit fize & perfonatz matris opi-

& tàmer longe excellentius quid eft, quod ali-

nio, utpote quze ait: /Vec suzbi.zec tibi, fed di«

quis amicus Dei conftitàatur ; & quidem id, fi

vidatur.Paulus de Palatioait: Bona mater in-

volüero, nuncfio. Adhocenim futücit, fi inte-

tegrum, non divifum vult filium, licet quze fe

rius finceri erga Deumáamoris aCtuselicias. S.

matrem fingebat, dividi filium optaret, ita

S. Thom.

ä

Villan.

Thomas poltquam tributum illud, quod Deus

Deus integrum cor, non divifum vult: ita

conc. de

nofter a nobis exigit, leve effe hifce verbis di-

quoquetunc, quaenam anima.a Deo electa &

la

xiffet; Advertite & con(fiderate, quam leve tri-

fed. .

praedilecta fit, agnofcetur, fi Diabolo confu-

a

butum Dominus a nobis exigat ; pro tantisbe--

lenti, ut cor inter Deum & ipfum per affe-

neficiis nihil aliud exigit, nifi amorem; mox

Cum: dividatur, nec mihi, nec Deo, fed divi-

[«

nifi tributamillud prompte folvamus,noftram

datur, ipfa non confentiendo folida in fe, &

nobisiugratitudinem feveri(fime exprobrat,&

conítans perfeveraverit, nec cor per amorem

h

jufta Dei comminatur fuüpplicia, dicens: O

in diverfa difperfum dividi permiferit.

Hac

quam merito, quam jufte damnabitur, qui mà-

e

hiftoria Didacus Stella verba illa: DzZges Do-

S

luitardere, quam amare. O peccator talis tibi

minum Deum tuum ex toto covde tuos ex toia

vifus eft Deus, tam onerofus amor Dei tui, ut

antia tua; exponens utitur, dum ait: Non vult

1

malis fempiternis

l"

&

jnyce*ndviis.. dep"thari, quam

Deus cor divifum, fed integrum. Salomon ve-

*

m

amare ?

l

uti prudentiffimus infantem iategrum &in-

SAugl| — XVIII. S. Auguftinus illa S,,JOahxlis verba:

tattum matri tradidit, & noluit;ut divideretur.

de nat. & Mandataejus gravia non funt, declarans, alism

Mundus,inquit, dividatur, Deus vero contra-

Ja

grat.-

quandamrationem affignat, cur jugum hoc fa-

rium. Etenim vero fi certum, & indubitatum

cili negotio fuftineatur.. Quomodo eft grave,

aliquod fignum noffe defideremus, e quo, an

r-

inquit,cum fit dile&ionis mandatum? Idiotain

noíter erga Deum amor filialis fit, agnofcere

C.1 libri, quem deamoreDei compofuit;itafcri-

poffimus, examinandum nobis cor noftrum

bit: Inclinatamoramantem, neque in hocla-

erit, videndumque, an fit divifum, fivean ali-

borat, amor difficultatem non novit. Amorla-

quam illius partem creaturis cefferimus ; quia

ï:n

fcivus, quantumvis duram ei; quiillum fe&a-

fifimul cum Deo voluptates,honores, aut divi-

]«

tur,legem profcribat, hzec tamen ei femper

tias dilexerimus, manifeftum id nobis indi-

fuavis effe videtur,quanto igitur majorem vim

cium erit, quod Deus a nobiseo modo, quo a-

jeManf df

in peccatore Chriftiano obtinebit amor divi-

maricupit, minime diligatur. UndeS.Augu-

£ 19 1 M

nus? Chryfologusait: Fortem facit visamo-

finusait: Excludemalum amorem mundi,ut

j«

ris, quia nihil durum, nil amarum, nil grave,

implearis amore Dei : vas es, fed adhuc ple-

j«

nil lethale-computat amor verus. Quod fer-

num es, (amore [cilicet muudi) funde, quod

rum? quze vulnera ? quae poena? quae mortes

habes, ut accipias, quod non habes. -

$

amorem przevalent fuperare perfe&um ? -

. XXi. S. Athanafius quoque apte ad inten-

Manfi

XIX. Fuluevafli cor zneum; foror sea fponfa,

tum interrogat,cur Pater zeternus redemptio- 3. Atha-

!l

difC. I *')'-

vulnerafli cor sneum i uto oculovumtuorsm ;

nemnoftrama Filio confummari voluerit, non nafins fer,

l«

nl I;I

Verbis hifcecceleftis amator fuos ergaarden-

veroad huncfinemAngeli cujufpiam opera uti. in. A-

n-

tiffime amantem animam exprimit amoris re-

voluerit? Refpondetqueid fa&um effe, ne ulla /an-

a

ciprociaffe&us. S.Gregoriustextum hunca-

nobis daretur occafio amorem Deo debitum:

li

ptiffima quadam fimilitudine explicat; ficut e-

transferendi in creaturam; quia fiab Angelo

n

nim, qui fagittam fuam in meditullium fcopi e-

fuiffemus redempti, motivum utique efficacis-

le

vibrare nititur,ad hoc,ut non erret, fed fagittze

fimum-habituri tuiffemus amoris noftri par-

ja&tum tanto de metze affecutione fecuriorem

9-5, Cref

tem eidem quoqueimpendendi. Conveniebat

TEU

efficiat, unum oculorum fuorum'occludere fo-

redemptionem fieri per eum, qui naturze Do-

let, ita quoque fponfa unum oculorum fuorum

IT

minus erat, ne alium nobis.Dominum agno-

À

fponfo fuo claufum exhibet, claufum inquam;

Íceremus. . Cui confonat illa S. Anfelmi me-

ad cunttas hafceres terrenas, ut alterum affe-

ditatio, dicentis: Qui creayit te, ipferedemit

i

b

&tus fui oculum tanto vehementius in Creato-

te,ne amorem tuum dividas

partim Creato;*i,

rem fuum defigat: Qui adfolam Dei naturam

partim tribuens Redemptori.

"

j

vifus acumen dirigit, is in caeteris omnibus

- XXIL. Quodnam obfíecro in eo latet my-

c2ecus, ad quze multorum oculi refpiciunt.

fterium, quod Salvator nofter innocentiffi-

j

.XX. Figura praeditta veritatis maxime ex-

(5

mam quidem carnem fuam fibi dilacerari &

" con

prelfiva, nifi fallar, fuitillecoram Salomone a

vulnerari permiferit, nec tamen tunicam feu

duabus Matribus habita contentio & contro-

veftem inconfutilem dividi voluerit2 Num

Ü

I

verfia: Porro hiftoria notiffima eft, quodnam

forte ideo id factum eft, quia tunica hzecopus

fcilicet fuerit fapientiffimi illius Judicis in

manuum fanttiflimze iMatris fuze fuit 2 fed &

n

hac perplexitate dirimenda judicium. Nimi-

corpus Chrifti e virgineo Matris fucze fangui-

rumut quzenam ex ambabus mulieribus ger-

ne conditum fuit; aut vero factum eft ideo,

J

t

mana Mater effet, clarius elucefceret, praece-

quia veftis illa unitatem Ecclefize fuze praefi-

pit: affertesibi gladium ; Eoque allato,infan-

gürabat, prout in apparitione S. Petro Ale-

U

tem permedium fecari, & unam illius partem

xandrino fatia oftendit ? omnia in figura

Ó

uni, & dimidiam partem alteri dari. Qua fen-

contingebant.

Omnia hsc hene quidem

tentia quzenam infantis vera &indubitata ge-

dicuntur & aptiffime, verumtamen Idiota per

fe«

veftem hanc charitatem feu amorem divinum

Idiot.

nitrix effet , detexit: Commota funt quippe

6 g.

[j*

vifcera ejus fuper filio füo, unde & dixit: O-

intelligit, qui divifionem minime admit-

f

feero, Domsue dateilli infi

UH vz'yum,nqn/ve-

unicam .

eli

tit: Defignatur , inqu'it, per tuam t

incon-

0

K. P, Lohn. Bibl. M'ftn. Zom. I.

x

I»

258

Bibliothece Manuafis - Conbionatoriæ

inconfutilem , quaä nec fciffa fuit, nec divifa,

patitur fitim,miraque cum aviditateaquam bi-

:

quia amor neque dividi debet, neque fcindi,

bendam tradi fibi poftulat; Quodfi enim tali

v

à

& qui eum dividunt, vel fcindunt, pejores vi-

homini non folum petita fubminiftraretur a-

dentur, quam 1milites te crucifigentes, qui

qua, verum etiam eidem pro aqua poftulata, &

tuam tunicam dividere noluerunt.

exhibita pecunia daretur,ad hocut eandem bi-

gg

1fa. c.28.

XXIII. Deus per oslfaize Prophetze nobis

beret, nunquid largitas & munificentia iftain-

V. 2O,

audita res effet? Undemoxita exclamat: O di-

quoqueinfinuat,anguttum effe lectum feu tha-

M T

(

lamum, in quo cum anima dulciter quiefcit, ac

vina charitas, quibus telaudibus coimendabo?

tü

proinde eundem alterius incapacem effe ; co-

nam cum anima hzec noftra (qua nihil a.Deo

di

anguítatum elt enim ftratum , ita ut alter de-

accepimus pretiofius) fineamore non vivere,

cidat, & pallium breve utrumque operire non

nec ftabilis permanere queat,przecipit,ut ame-

oteft. Porro quid perhunc Ze&ug anguffum

mus,& pro amoris mercede,gloriam retribuit.

AManG

intelligatur, Dionyfius Carthufianus optime

XXVI. B. /Egidius, qui focius fuit S. Fran-

: declarat, dumait: ifoc (tratum eft fundus cor-

cifci, ut fzecularem quendam ad verum Dei dfc-8. .5

E i L

[

yrein

"

dis humani, in quo pariter quiefcere nequeunt

amorem accenderet, die quodam in hunc cum

Nl

[

amor mundi, & amor Dei, carnalis affectio, &

ipfo difcurfum digreffus fuit :. Erataliquando

)j j

fpiritualis dilectio, fed alteralterum pellit; ac

nonnemo, qui nec manus, nec pedes, nec o-

]

culos habebat, qui, dum ab amico fuo interro-

proinde cum cor noftrum adeo fit modicum &

$

anguftum, & confequenter ad hoc, ut Deo no-

.garetur, an fi aliquis ia mundo inveniri pof-

ftroadeo nos ferventer & tenere amanti,tan-

fet, qui eilumen daret ad videndum, ad ambu-

fien

iL

toque benefa&ori nofiro digne refpondere

landum pedes, necnon & manus, quas non

habebat, ei donaret, eum etiam amaturus,;fe-

p

poffit, ignem & amorem fufficientem nequa-

quam exhibere poffimus, minime profecto

que erga bunc benefa&torem gratum exhibi-

conven't,ut modicum hunc amorein daemo-

turus effet? milerille e veftigio refpondit, me

:

nio, inundo, fenfui, ac inimicis noftris pari-

ei omnibus diebus vitze ia fervitutem etiam

ter communicemus.

duriffimam addicerem. . Quo refponfo acce-

)

S.Ambr,

AXIV. Sponfus coeleftis auimve :

| amanti

pto /Egidius coeptam difcurfum refamens, ei

medit,

dixit: Ecquis autem ille eít, qui tibi oculos,

cng *

preecipitdicens:-Poge me ut fagnaculum fuper

—

Drex Mi

cor u25 Etenim quando in littera aliqua fi--

autes, linguam, mannus, pedes, caput largitus

p2

eít? quis nobilidimum hoc corporis & ani-

gillum aut figura Principis alicujus confpi-

&

citur, magnus illi honaor & refpe&us ab o-

m compo(itum tibi donavit? Non alius u-

tique, quam Deus: Mazus tue, Domine, fece-

Ü

mnibus illam videntibus de'ertur, ne quis-

$len,

quam elt, qui illam contemnere aut aperire

vuat me,C7 plafmaveruat metotum incivcutsn ;

ac proinde fi te in fervitutem addiceres ho-

. audet; atqui Deus nofter, utpote valde Zelo-

typus, & amoris animze noítrae cupidiffimus

minis illias, qui tibi folum manus , pedes &

oculos dediffet, qualis igitur, & quaenam eft

!

ill'us fponfus; per hanc fimilitudinem eandem

monere voluit, futurum effe, ut, (iipfam, ve-

tua erga Deum gratitudo & amor, qui tibi ul-

EX

p

tra hoíce fenfus omnia alia donavit, imo .&

.

h)

1 1

"

lat figillum qaoddam cordi fuo imprimeret,

( D

nuüllus alius affettas vel amor ad illam ali-

animam ipfam, eamquead imaginem & fimi-

NU

litadinem fuam . tribus nobili(him

D. ,U

quem fit aditam obtenturus; ex quo enim

fuis inftructam creavit ? -

i

*

is. .potentii's

Creatorem illud occupaife confpiciunt, nul-

VP )

XXVILQauandofons aque vivse in paludem

li eo fuübingredi licebit cteaturze. . Unde. S.

. Auguft,

À

W*

Ambrofius ita meditatur: Dulciffime & a-

feexoneratibidem ftagnaturus ; inficit aérem, i,

ü

animalia veaenoía producit, prorfusque cor-

! Pf. 3r.

&

mantiffime JESU, infunde obfecro multitudi-

nem charitatis tuze pe&ori meo, ut te folum

rumpitur: Non veroitem, quandoin meatibus

Ti

in corde habeam, fcribe digito tuo.in pectore

feu canalibusfubterraneis conttrictus; in deli-

iE

meo dulcem tui memoriam , nulla unquam

ciofum quendam amocenumque hortum deri-

ii

oblivione delendam.

&

vatur,ibi namque per varios fefeaquae duétus

T

Did,Stel- .XXV. Didacus Stella nobilem

qu&ndani

in altum erigens, poftea ad terram foecundan-

:

la in C.I9- confiderationem in medium adducit; confi-

dam defcendit,illamque herbas,flores,fruttus,

i

Pll C

derat enim, quod amor nobis fuperabundan-

& quicquid tandemin horti areolis pulchrum

ü

& utile eft, a natura arte cultivata produci po-

ter a Deo recompenfetur, aut remuneretur,

I

D

cum tamen. nulla fui retributione indigeat.

teft, progeminarefacit. H?ecutique quantum

Qm,

ego exiftimo, allufio pariter & exhortatio S.

oft

Dicit igitur: Nulla ratio eft, ut amor merce-

)

N

de&retributione fitdignus. Verum eft, quod

Auguftini fuit,dicens: Aquamamoristui fluen-

tem in cloacam, converte ad hortum; etenim

operarius, qui mane fummo diliculo furgit, &

[|

ad vefperam usque laborat, fuum mereatur

amor nofter, dum fertur ad creaturas, velutiin

BN

paludibus & luto ftagnans generat ferpentes,

ftipendium; at vero qui amat, quid eft, quod

promiumaccipiat? Eftne aliquid jucundius,

buffones, aliaque animalia venenofa, id eft;.

muita vitia, & peccata; ac proinde divini a-

D Nyi

dulcius, aut fuavius, quam femper diligere?

amor certe fui ipfius eft merces, nobis vero:

moris Secretarius optime nos monet: /Voite !.Joan. 2.

kabb pnfl

t p

ratione amoris & Gdile&ionis gloriam fetri-

diligere mundusm, neque ea que in tmundo furt; f 3916

mt13 a

buere, nihilaliud efl, quam mercedem mercedi

quis diltgit tmuudumy mon eff cbaritas l'atris zn

Q

addere, & preemium proemio, & beneficium.

€0,9uonzatu omme,quod eff 12 wundo,conctpifcen-

il

beueficio. Pro cujusmeliori inteliizentia evi- :

tacaviis eff C concuptzf/cemtza octlorum, €r fa-

ei

dentiffimam quandam adducit fimilitudinem | Perézavzte. Non veroid nobistimendum eft,

cere-

li fet

alicujus fitibundi hominis, qui ardentiffimam . quando amorem nofïrum ab oæxlibus hifi

bus

E

N

^

! Tïtulus XZX.

Cäaritas Do.

^

w

59

bus creatis fabtrahimus, & Deo unimus, tunc

David dicat, reges alligandos in compedibus, poft C -

A .*

enim vere contempletur, quod Chriftus Sal-

& nobiles eorum in manicis ferreis; idque in- per. 6.

vator nofterait: Siquis bibit ex hac aqua, fiet in

ter mirabilia novi Teftamenti pónat; fed re-

^ --

£o fons aqua Jalientis in vitam eteraam. Myftica

fpondet: , (i ferrea funt,

hzecaqua terram animse noftrze foecundat flo-

ment, & aurea erunt.

quaimdiu timgnt , -

ribus & fructibus omnium virtutum: ac pro-

XIL. S. Chryfoftomus quarens, ciir S. Jo- 1dem ia

indeait Ambrofius: Charitas omnium virtu-

annes Baptiíta baptizaverit,& praedicaverit in Sabb.poft

tum forma eft, cum per ipfam omnium vir-

deferto? re

fj

tutum actis in debitum & ultimu

NE - " os

E

m finem or-

ftum effe venturum, & quzerebat in deferto.

pondet his verbis: fciebat Chri- C Per'?

dinentut.

Separaveratfea multitudine ; oculis enim ex-

XVI.

MISCE

LLANEA.

fpe&tantibus Chriftum, nihil aliul afpicere di-

L Manft

num eft, przeter Chriftum.

—

Natura.

XIII. Innoc.ill. rationemreddens,curCa^t.

ä äf(.s. h$

Philipp.

Lf

uidam amoris genium explicare volens

hInn'oc.l.;.

de con-

]

] Kyftel.in

8. v. 6. di&um fit: Fortiseft ut mors dilectio,

Nylo

pinxit adolefcentem , & juxta illum

dura ficutinfernus zemulatio? refpondet: Tan-

temptu

y

myít.

quatüor mundi globos cum verbis: 775 nihil.

mund,c.7e

Dextera vero manu elevante cor verfus cae-

tam in poenis reprobi tolerant anguftiam, ut

vix aliquid cogitare poffint, ubi fentiunt vim

:

lum, acceafum flammis,

;

doloris. Sicamoramantem alibi verfari non

Soli Deo.

inter quas fc/:riptq"m.

|a

Idem.

finit;/quam apud eum, quem diligit. .

. 1. In ZEthiopia ignis fuit, qui Virginiþus

XIV. Heliotropium non tantum fereno, Plin. L2

nihil nocebat, pollutarum manus urebat: hinc

fed etiam nubilo die folem fequitur. Tantusc.2r.

probationis ignis di&tus: Talis ignis amor eft.

- HI. In Aunglia olim nobiles certamen ludi--

fyderis amor eft, inquit Plinius

»

[

bilo die circumagat cum ilio.

, ut etiamfl-u-ï

crum inftituerunt, in quo quisque in clypeo

XV. Siamanti Terentiano usque adeoin-

florem, rofam, lilium depictum habebat; at

-

fanire licuit, ut Thaidi fuze diceret: Dies no-

1

Dux Britannize fafciculum florum, in quo om-

&esque ames me, me defideres, me fomnies,

nes aliorum flores depicti erant cum lemma-

me exípectes, de me cogites, me fperes, de me

5

te: In me omnia.

S

te oblectes, mecum tota fis, meus fac fis po-

Drex.Roí,;. IV. Rof aHierichunfiua, etiam aridiífima,

p.2

ftremo animus, quando ego fum tuus.

r

*

j«

$

. 9

3

CT5 cum vel minimum aquz imponitur, mox fe

XV

i

Refert Plutarchus, Reginam Cle

"

explicat, & ramos diffundit; fic amor omnes

o- .Plutü;l'Ch.

a

patramtam ardenti Marci Antonii amore f]3- 7^ vVità

tribulationes magno affe&u accipit.

graffe, ut affumpto ancille habitu, quo re- 4^!9"iie ;

S,Dern,

.. V. Chriftusinterrogans ter S. Petrum, an

giam majeftatem diffimularet, in mediis no-

L

plus,quam alii diligeret, indicare voluit, illum,

i

&is tenebris per plateas civitatis illum quae-

qui aliis preficitur, diligere Deum debere plus

ritaret; fed quid hoc ad amorem Dei, qui re-

:

quam fua; plusquam fuos, & plus quam fe.

gnua exuere, & monafterià intrare facit.

S. Aug.

Vl. S. Auguttinus dixit, virtutem nihil a-

XVII. Sponfüs de fponfa dicit Cant.7. Sta- S. Greg.-

L:5 de liud effe, quam ordinem amoris.

iv, DCl

tura tua affimilata eft palmse, quia hzec arbor l- 19-ner.

j«

c. 12.Stap.

VII. Cum Pharao ad filios Itrael facrificare

Dom. :2.

fola ad radicem eft tenuis, fupra vero ad ca- ^ ?*

Deo volentes diceret, facrificate Domino;

cumen craíffa; fic ergo & fponfze amor erga

poft Pent, Oves tantum veftrae & armenta remaneant :

creaturas tenuis erat, grandis erga Deum.

3

Reípondit Moyfes, cunéti greges ibunt nobis-

lo henf

. AVIII. Qui beneprobare vult difpofitionem Nyff. in

hiunbf MC

cum: non remanebit ex eis ungula, quze ne-

cordis, tangat pulfumin finiftra, ut Medici fo- Dom.ao.

e

cefíaria funtad caltum Dei noftri. Sic & cha-

H

ritas nihil relinquere mundo, aut carni vult,

lent; ita & qui vult probare .difpüfltionem di. P. 4

lectionis, tangat & probet hominem ia adver-

]*

fed omnes vires & potentias fecum ad facri-

fitate, quia certior eft probatio; verus enim

ficium amoris offerendum ducit.

amor non nifi paffionibus probatur.

lbid.

ls

VHI. Filii Aaronis quoniamin thuribhulurn'

XIX. Plato dixit, amoremmagnum Deum Orat.ex-

]*

ignem alienum pofuerunt, igne funt combu-

effe & omnipotentem, quippe cui nec Hercu- 'e"p. p.a.

ftü. Ignis alienus in thuribulo eft amor crea-

turae inordinatus in

les refiftere potuit, & cujus famulum fe effe * *

corde. Cave ergo hunc

Socrates ex Delphico oraculo fa

pientiffimus

J-

imponere.

publice profeffus eft.

Id. Dom.

1X. Cum quinque viri de

*tribu Dan Mi-

17. poft

che

?e conflatileidolum abftuliffent, & illicum

XX. Lacedsemones prius, quam ad bellum Alex. ab

»

ent,

exibant, vicimas amori immolaban

ul

lacrymis fequenti dicerent :

Quid tibi vis?

non & nos ante quodvis opus?

.

cur clamas? refponditille: Deos meos, quos

XXI. Plinius ait, repeririarborem, nomine Plin.1. 16,

mihi feci, tuliftis & dicitis: quid tibi eft? quan-

larix, quaeigne noncomburitur, quin potius nat. hitl. -

to magis clamabit anima , cüm verus Deu

fi igni admoveatur, ac fi lapis effet, refiftit;-

illi ablatus ex corde fuerit.

sl

Did, Nyll,

uti Ceefar probavit circa civitatem Gergobiam

l.

X. Sponía Cant.3. non dixit in le&o, fed

turri confectz ex tali ]

od -

Cin,, Pe-

Sabb.poft;

n le&ulo quzeram, quem diligit anima mea.

]ta amor confítitutus,

igno ignem applicans.

yH]

&Iäl

Super quae verba Gilbertus ait :

Ego plane

/1'70 I5'

rioch. 3.

XIV.;

coarctationem quamdam in hoc verbo intel-

AXIO

MAT A.

ligo, ut foli fecum dilecto fufficiat.

Bonum

I. L?ortis eft ut mors dile&io

a & duta ficut Cant. 9.

N

|s

eít ergo, non dilatare, fed contrahere cogita-

" infernus aemulatio.

tiones & cordis lectulum.

]Il. Amorabo

5.Ignat.in

ld. fer.6.

Xl. Miratur S. Auguftin. in Pfal. 1

49. quod

verbis.

geribu.s magis—pe;eiad-et., quam

,Exetcit,

-Ru ,Po LOhn. Bibl- Man. Tom- L

Kk2

Ill. Tan- ^ 4^&

A

260

: Biäliothecæ M:lmualis Concionatorie

II Tantum es, quantum diligis.

VIIL Bernardinus Rofignolius de difcipli-

ao

Ap. r

IV. 1n amore non vivitur fine dolore.

na Relig. perfe&. 1. 3. c. 6. ac. 8. usque ad 14.

"

f

Was herzt, das fchmerzt.

& a 20. usque ad finem.

112

V. Vanitas vanitatum & omnia vanitas,

N

IX. Jac. Alvarezto. 2.

l.3. p.;z. €.5. &p.s.l

rzeter amare Deum.

56. c. 2.

X. Henricus Engelgrav. in Lucze Evang.

VI. Minus Deum diligit, quialiquid diligit,

(

quod propter ipfum non diligit.

p. 2. Dom. 14. poft Pent. S. 3.

;]ä

XI. Matthias Faber conc. 6. infer. 2. Pent.

f

$. XV.

item conc. 2. in Dom. 12. poft Pent. & conc.

I. 2. 3. 4. inDom. 17.

it

AUTHORES.

qt

XII. Thomas Stapletonus text. 1o. in Dom.

E

1. Quadr. Itemtext. 3. in Dom. r2. poft Pent.

I Dioträyiïus* Carthuf. part. 2. opufc. l. 4. to-

&text. 6. inDom. 14. & text. 2. & 4.in Dom.

hi

t

II. Didacus Stella de amore *Deill. toto.

17. & text. 2. in Dom. 13. & text. 8. & 9. in

III. Francifcus Labata v. Amor Dei.

Dom. 19.

P(

XIII. Antonius Gaudier in to. de natura

Ü

. IV. Pzedagogus Chriftianus p.2. c.23. $. 8.

p

V. Vincentii Caraffze Seraphin. Item itine-

;

petfe&t. part. 2. tota.

?l

rarium.

7

XIV. Jof. Manfi Bibl. moralis tr. 4.

VI. Petru

s Sanchez in Regno Dei.

XV. S.Franc. Salefius de amore Dei.

f

VAL Ludovicus Granatenfis in locis com-

XVI. Vincentiqs C.araffa in Schola fancü

munibus f. 306.

amoris.

v

ql

[

TITULUS XX.

ä

!

LXCAS TITAS

I'

p-fïanus fic loquitur: Pudicitia eft honor cor-

$

porum , ornamentum morum , fanitas fe-

(

| QUOAD ESSENTIAM.

xuum, vinculum pudoris, fons caítitatis, pax

nginitio,

domus, concordizse caput.

Hsec nos com-

(f cdl p

mendat Domino, connectit Chrito: heec ex-

uGb gq

I

pugnat omnia de membris illicita defiderio-

| üxvirtus, qua ab impuris carnis volupta-

rum praelia, pacem noftris corporibus inducit,

&, Ambr,

* . tibusabítinemus. Hinc S. Ambrotius:

beataipfa, & beatos efficiens, apad quoscun-

]. 1. de

L

s

;

Virg.

quid eft caítitas, nifi expers contagio-

que habitare d-ignatur.

is integritas? Juxta S. Thomam calti:as eft

22.0q0. 151

homo fecundum judicium ratio-

Jlüus €$ gradus.

art,j.ad , virtus, qua

Ti Omnem illicitum carnis congreffum Ceff. coll;

nis, & ele&ionem voluntatis, moderate uti-

12. €. d.

tur corporis membris: cui adjuncta eft pudi-

fugere, licitum admittere.

&7.

citia, quae reipfa eadem eft ac caftitas, quam-

IV. Abemni opere carnis etiam licito ab-

ftinere.

vis proprie externas actiones hominis ad ho-

nefti normam dirigat. —Virginitas vero a S.

. V. Defideria catnis infurgentia elidere, mi-

-

In

Auguftino defcribitur: in carne corruptibiii

nimeque in ea confentire.

VQI

b:;x. l

VI. In cogitationibus carnis non immora-

Y Theff,

incorruptionis perpetua meditatio. Per me-

ditationem intelligitur propofitum , in quo

ri, fed eos ftatim deprimere.

['40 Y 3. f

Ví. Turpes motus carnis valde deprimerte,

perpetuo virgo perfeverat. Hine adjung;tuf

& ad afpectum & ta&um eorum , quae nos

ü

proxima viduarum continentia.

poffunt ad opus nefarium provocare, fortiter

Ed N

t

Diuifza./

cohibere.

Ii. Dividitur communiter in conjugalem,

VIHI. Non moveti etiam fubtiiiffimo volu-

Math. Q

ptatis defiderio, fi memoriam harum rerum

M

uze ab omni quidem illicita, fed non perin-

de licita copula abftinet.

Kt won conjugalem,

vel tractatus ratio, vel necellitas leCtionis in-

kwc' 310

gefferit, fed velut opus quoddam fimplex, ac

n

quze etiam licita copula abftinet ; atque ite-

minifterium humano generi neceffario con-

rum dividitur in perpetuum, quae voluntaria

pollutione per totam vitam abftinet, & /'irgi-

tributum tranquillo, ac puro cordis intuitu

sap' 8-

mitar appellatur. Kt mon perpetuam , qua quis

contemplari, nihilque amplius de ejus recor-

Ml

datione concipere, quam fi operarionem la-

poít voluntariam pollutionem admiffam de

czetero abftinereftatuit. Atque hazec plerum-

terum, vel cujuslibet alterius officinze men-

que caftitas viduarum vel czelibum vocatur,

te pertractet.

i

IX. Ne in

fomno quidem illecebrofis phan-

V.n.

de quo tamen re&te dixit Czefarius: Longa ca-

tafmatibus illudi.

ftitas poft peccatum eft imitatrix virginitatis.

[

S.Cypr.in

Huic cognata virtus pudicitia eft, qua afpe-

X. Ab illis etiam motibus, qui caufas cze-

!

l. debon. Qum, os, manus, continemus, ne in aliquid

teroquin naturales habent, tam n fommo,

difc. &

quam vigilia liberam eff^. quem gradum a

713

Sap' 30

pudic,

indecens, minusve honeftum tendant, quod

pauciífimis obtineri ait Caffianus 1. c.

[

munditiæ'ca&itatis officiat. .De ha;ï S. Cy-

XIov Si-

Is

Tituus X.X. Ca/iitag.

26r

Ap.Lss —— XI. Similerh fere in modum hos caftitatis

. IX. Non fornicaberis, & non eris cum vi- Ofee 3.

cic.op.4 gradusS. Bonaventura affignat, dumait: Pri- ro, & ego exfpectabo te.

x d.

mum gradum effe continentiam ab aétu car-

]

| n, 128.

X. Dico autem non nuptis & viduis, bo-x.Cor. 7.

nali, cum propofito manendi, & omnibus illi-

num eft illis, i fic permaneant, ficut & ego. "8

citis moribus confenfum negandi.

Secun-

XI. Mulier innupta & virgo cogitat, quaeIbid.v.345

dum gradum ait effe, cum maceratione car-

Domini funt, ut fit fan&a corpore & fpiritu.

j

nis, & per alia ftudia fpiritualia, affectus ita

Xil. Qui fine uxore eft, follicitus eft, qu2e Ibid.v.37. :

(

mundatur, & caro ita fpirituifubjugatur, ut

Domini funt, quomodo placeat Deo.

yarius tentetur & mitius.

Tertium ait effe,

Dignitas.

ita edomitas habere carnis concupifcentias,

.XIII. O quam paulchra eft cafta generatio Sap.4.v.r«

,

quod vix rariffime & tenui(flime fentiantur.

cum claritate, immortalis eft enim memoria

Etex affectu talis induitur caftitatis amor, ut

illius, quoniam & apud Deum nota eft, &

li

horreat, & ita deteftetur omnes carnales mo-

apud homines.

tus, quod quafi naufeam inde patiatur, nec

XIV. Omnis autem

poffit audire tra&tari de operibus carnis, nifi

nimae.

ponderatiq non .

V. 20.

fa

Si vero

gna con!:inentis a

cum horrore cordis, & extorfítone.

AMllegorica.

pro utilitate aliorum de Matrimonii cafibus

XV. Ponatvirgladium fuper femur fuum. Exod.32,

aliquid tra&tandum occurrerit ( ut in confef-

XVI. Ecce vir unus veftitus lineis, & re-Y.27.

aü, 1O.

fione, fcholafticis le&ionibus & ftudiis rerum

nes ejus accin&ti auro obryzo.

talium ad fcienda peccata neceflariis ) ita

XVII. Contemplare viam , confor

quietos motus íu2e carnis fentiat, ac fi delu-

bos, robora virtutem valde.

ta lum';ï:lä.z. Y.E

to vellapidibus, vel fimilibus tra&etur. KEt

XVIiL. State fuccincti lumbos veftros inEph. 6.

N

cum per foporem humoris (id eft, feminis )

veritate.

V. X4.

abundantia naturaliter fe refolvit, ita quiete

XIX. Sint lumbi veftri przecin&i, & lucer- Luc. 12.

& infenfibiliterprofluat, ut necturpium phan-

nze veítrze ardentes in manibus veftris..

V. 35.

tafiarum iniaginationibus illudatur, nec in

XX. Succin&i lumbos mentis veftroe , fo- z. Petr. 1.

fenfu foedae dele&tationis titilletur. 1ta perfe-

brii & períe&i, fperate in eam, quze vobis pa- V 23

€e caftitatis diftinttio, prout in hoc peccati

ratur , gratiam.

jt

corpore poteft haberi, a viris perfectiffimis

XXI. Vidi græcin&um ad mamillas zona Apoc. r.

obünetur. Utautem ftabiliter in hoc gradu,

aurea.

Y. 13.

X

& continue perfeverent, puto, ad hoc requiri

XXIT. Exierunt feptem Angeli przecin&ilb.rs. v.6.

l.

| Caff, coll, privilegium fingulare.

Quod etiam confir-

1

12.8.' mans Abbas Chzeremon apud Calfianum,

circa .pe&ora zonis aureis.

$. IIL.

|

hec, ait, probare, utrum poflibilia fint,

-certo examine definire poterit nemo, nifi per

EX SS. PATRIBUS ET DOCTORIBUS.

ä

experientiam longam , & puritatem cordis,

Subfiantia €9 Qualitas.

ad confinia carnis ac fpiritus, verbo Domini

dirigente, pervenerit.

I;M

ulier nupta eft Chrifti ex

partez at vir- s. ng,

go tota Chrifti fit.

llla non fe totam Naz.

$. II

1 Cf ol

alligat mundo, haec autem nullo modo fe ei

IGb

EX 8S. | SCRIPTURA.

accommodat. Quod eft pars quzedam in nu-

j

pta, eft totum in virgine. Quze igitur Ange-

Qual?ta;.

lorum vitam elegiíti, & in eorum choris con-

h

pigi foedus cum oculis meis, ut ne co-

numeraris, ita puritatem ferva, ut nunquam

ä)ï:, 3r. I Pe

gitarem quidem de virgine.

deícendas ad vitam carnis.

:

x. Theff,

1l Haec eft voluntas Dei, fan&tificatio ve-

II.. Crebra munufcula, & dulces literas,, & S. Hier.

€.4. V.3- ftra, utabilineatis a fornicatione, ut fciat u-

fudariola, & praeguftatos cibos fan&us amor sP"d Lud.

nusquisque vas fuum poffidere in fan&ifica-

nonhabet: heecenim omnia carnem fapiunt

de l'ont,

$

tione & honore.

^t0. 3.

0$

& procul funt ab amore cafto.

?i

Eccl. 25

IHI. Ne refpicias in mulieris fpeciem, & ne

lI Felix confcientia, & beata virginitas, Idem in

y. 28.

concapiícas mulierem in fpecie.

in cujus corde nullus alterius amor , quam epitt,

"

Matth.19.. IV. Sunt Eunuchi, qui caftraverunt feip-

ipfius Chrifti, invenitur.

Quod fi alicujus

V. 4.

fos propter regnum coelorum.

perfonze recordatur, nonfüfpirat propter eam,

APOC- 21.

V. Hifunt, qui cum mulieribus

non funt

nec videre defiderat, qua vi(am non vellet de-

Y.4.

ferere. .

X

coinquinati; virgines enim funt; hi fequun-

tur agnum, quocunque ierit.

]V. Inter omnia certamina Chriftianorum, S. Aug,

Sap. 9.

VI. Scivi, quoniam non poffem effe conti-

duriora funt praelia caftitatis; nam ibi conti- in ferm,

tj

v. QI.

nens, nifi Deus de

t, & hoc ipfum fcire, erat

/

nua pugna, & rarior victoria. Rara enim.con-

fapientiae.

cordia formae atque pudicitize. Rara avis in

Uktilitas.

terris, alboque fimillima corvo.

Judith.xs.

VII. Confortatum eft cor tuum , eoquod

V. Caftus ille eft,

ui amorem amore ex-Ibid. de

V. XI.

nd

caftitatem amaveris, & poft virum tuum al-

clufit, ignemque igne fpiritus extinxit.

fui, bon,

VI. Puritatis hocerit evidens indicium, ac Caff. 6.In-

num.

terum neícieris, ideo eris benediä'ta in zeter-

plena probatio , fi vel nulla imago decipiens ttit. c.zo,

Sapo 3*

VIIIT. Quoniamfelix eft fterilis & incoinqui-

quiefcentibus nobis, & infoporem laxatis oc-

0,

vl". 13.

nata, quze nefcivitthorum in deli&cto, habebit

currat, vel certe interpellans, nullos concu-

frutctum in refpe&tione animarum fanctarum.

piícentiee motus valeat excitare. Licetenim

k 3

ad

l

262

Bibliothecm Manuofis- Concionatorimg

ad plenam peccati noxam talis commotio mi-

quam non habent Angeli. Virginitas eft vo- S.Cypr.in

L.c/ie bono

D

nime reputetur, tamen nec dum perfectae

luptatum triumphus; virginitas filios non

difcipi, &

i

mentis indicium eft, nec ad purum excocti

habet, fed quod plus eft. Filiorum contem-

vitii manifeftatio, cum per fallaces imagines

ptum habet; non habet foecunditatem , fe

pudic,

i

g1

hujusmodi operatur illufio..

non habet orbitatem.

&. Clim.

VIl. Pudicus eftille, qui in fomnis nullum

XIIHI. O virginitas, corona, quze nunquams. Athar,

PZ

H

grad. I5- motum, nullamque ftatus füi mutationem fen-

marcefcit, templum Dei, facrarium Spiritusl. de Virg,

tit: qui & ia fomnis perfectam femper infen-

fancti, gemma pretiofiffima a paucis inventa,

fibilitatem in corporum ípecie, & varietate

GJE'

a muitis odio habita, a folis dignis optata.

Nüwdom' fü

poífidet. Haec regula eit perfectze, confum-

O continentia mortem deftruens , poffidens

!

matoaque cattitatis, ut ita animata, ficut ina-

vero imumortalitatem. — Tu es gaudium Pro-

pf

i

f

nimata intueamur, atque ita rationalibus, fi-

phetarum, gloria Apoftolorum, vita Ange-

cutbrutis corporibus afliciamur.. Initium qui-

lorum, & corona San&torum. — Beatus, qui

p

tü

dem caftitatis eft, cogitationibus fordidis non

te obtinet, & conítanter retinet, modicum

acquiefcere, atque per intervalla temporum

enim pro te laborabit, & plurimum in te ip-

h

obícoeno liquore illo fimpliciter, & absque ul-

fe gaudebit.

4

f

|2

la imaginationis illufione refpergi: medium

XlV. Divitive tuze virg

initas tuä: thefau-S Hier. in

vero naturalibus motibus ex repletione cibo-

rus tuus eft thefaurus irrecuperabilis, poft-

epift. ad

fex

Demetr.

ïex

rum advenientibus absque imaginibus (íci-

quam femel amiffus eft.

u

licet p;antafmatibus imaginationis) inquie-

XV. Admonendi funt peccatum carnis S.Greg.2.

C

tari; ita tamen ut ad fluxum usque illi non

ignorantes, ut inceffanter praemia fufpiciant ; Poft ad-

perveniant: Finis mortificare corpus, jam

& libenter procul dubio tentationum , quas "9^* 29*

fe

antea mortuis cogitationibus fordidis. Felix

tolerant, labores calcabunt.

Si enim atten-

Ü

b

revera eít, qui ad omnem colorem corporis,

datur felicitas, quee fcilicet attingitur, lene

atque afpeCtum perfe&te infenfibilis effe&us

fit, quod tranfeundo laboratur.

i

li

eft. Magnus ille eft, qui nulla extactu patlio-

XVI. Per continentiam colligimur, ac re-S. Aug.

Ven,

ne movetur.

Major vero, qui nullo afpectu

digimurin unum, a quo in multa defluximus.l. !0 conz

vulneratus eft, atque cogitatione fupernze pul-

Hoc autem unum Deus eft, fummum ac fo-^ !9

|

«

R Y

chritudinis igneum fpectaculum vicit.

lum bonum, quo amando nos quoque boni,

VIII. Haec eft confummatio caítitatis, ut

& quo fruendo beatifumus. Aptiffimeetiam

vigilantem Monachum obleGatio libidinis

Nazianzenus caftitatem laudans, utaqua, in- S, Naz.

nulla pertingat: ut quiefcenteimm fomniorum

quit, qu2e plumbeis canalibus inclufa defer- orat« 36.

[/

non fallat illufio, fed cum dormienti tantum

tur, quia multum comprimitur, & congloba-

le

. per fopitze mentis injuriam commotio carais

te volvitur, in altum erumpit, fuüpra naturze

obreplerit, quemadmodum fine ulla titillatio-

fuze pondus ; fic fi anima per continentiam

totum fuum amorem ftrinxerit, nec in crea-

ne voluptatis excitata elt, ita &üne ullo pru-

ritu corporis conquielcat.

turas difluere patiatur, fed eum in Deum

(

So Grcgl

IX.' Cum de ipfa continentia mens elatio-

»

.

eflundat, furfum tendet, nec unquam humi

£0

in *Mar.

ne tangitur, ple

rumque omnipotens Deus fu-

projabitur.

ti

perbiam deferens, hancinimmunditiam ope-

Dignitas.

ris cadere permittit. Nulla enim eft caftitas

.XVII. Quod futuri fumus , vos jam effeS. Cyp:.

b

carnis, quam non commendat humilitas

coepifüs; vos refurrectionis gloriam in hocde hab.

d

mentis.'

^

-

fzeculo jam tenetis , per faeculum fine faeculi V'*&

ifid.l.2.de

T

. X. Quidam in juventute luxuriofe viven-

cogitatione tranfitis, cum caftze perfevera-

s- Chl'y

fum. b0n- tes in fene(tute continentes fieri dele&ant, &

tis, ac virgines, Angelis Dei eftis zequales.

hii de

€. 3 Iv

li

tunc eligunt fervire caftitati; quando libido

XVIII. Quis humano eam poffet ingenio s, Ambr,

ligcm,

eos fervos habere contempfit. Nequaquam

comprehendere, quam nec natura fuis inclu-1. x. de

in fenectute continentes vocandi funt, qui in

fitlegibus? aut quis naturali voce comple&i, Vir&

f

Qu

juventuteluxuriofe vixerunt, talenon habent

quod fupra ufum naturae fit? e coelo accerfi-

proemium, quale laboris certamen nou habue-

vit, quod imitaretur in terris. Nec immerito

Qu

T

runt. Eos enim exípectat gloria, in quibus

vivendi fibi ufum qu2efivit e coelo, quae fpon-

&

fuerunt glorioia certamina.

fum fibi invenit in coelo.

Hec nubes, aera,

Utilitas.

Anéelos, fyderaque transgrediens, Verbum

i

S. Dama-

N

XI. Nonne tres pueri virginitatem colen-

Dei in ipfo finu Patris invenit, & toto haufit

4cen. l. 4.

tes igne fuperiores evafere, per virginitatem

pectore. Nam quistantum, cum invenerit, re-

Qu

orth, fid.

p

€. 25.

corporibus ab igue inexpugnabilibus fatts ?

linquatboni? Poftremo non meum eft illud ;

Nonne Danielis corpori virginitate folidato

quoniam quae non nubunht, neque nubentur,

| Bsl

ïldp ;,a.

ferarum dentes infigi non potuerünt? . Non-

erunt ficut Angeli Dei in coelo. Nemo ergo

inla

ne cum videndus effet Deus ab lfraelitis, ca-

miretur, fi Angelis comparentur, quae Ange-

l "

ftum corpus habere praecepit? Nonne etiam

lorum Domino copulantur.:

u

a

Sacerdotes fe ipfos caftos fervabant, & ita

XIX. Quodammodo exire de carne eftjin car-S, Caff. 1.6

adita intrabant, offerebantque hoftias? Non-

ne commorantem, & ultra naturam eft, fragili c. 6.

L

|

j

fü

ne lex magnum votum caftitatem appella-

carne circumdatum, carnis aculeos non fenti-

vit? Cit.23.

re. Etidcirco impolffibile ett, hominem fuis,

la

utita dixerim, pennis ad tam praecelfuüm, coe-

D

X]I. Virginitas »equat fe Angelis, fi vero

exquiramus, etiam excedit, dum in carne lu-

lefteque praemium fubvolare, nifi eum gratia

I

Domini deterrae coeno munere duxerit cafti-

d

&ata vi&oriam etiam contra naturam refert ;

tatis.

V

Titulus XX — Caffitas

4

263

,S'Cif?r.ïu

tatis. Nulla etenim virtute tam proprie car-

parem virtute praecipua ante Creatoris ocu-

li, ie

nales homines fpiritualibus Angelis imitatio-

los cuftodierunt.

Qudic.

ne converfationis eequantur, quam merito, &

XXIV. Nihileft inomnium virtutum digni- S.Leo fe,

gratia caltitatis; per quam adhucin terra de-

tate praeftantius, quam pietas mifericordise, 4- de Pas-

gentes habent, fecundum A poftolum, munici-

& puritas caftitatis, his, tanquam duabus ele- "'9ne

. Át ttt,

vatis alis, deterrenis cceleftes effe meremur.

. li.

patum in coelis, quod depofita corruptela car-

nali habituros Sanctos promittitur in futurum,

XXV. Chrifti nifi morte commoriar, refur-

S. Pai: lin,

hicjam in carne fragili poffidentes.

recione non vivam, ergo illum amemus

S. Grego

» €p. 4. ad

Naz.Hom,

. XX. Videtis rei hujus preeftantiam, atque

quem amare debitum eft; illum ofculemur, Severum

jn Matt,

fublimitatem ; propemodum enim talis re-

quem ofculari caftitas eft; illi copulemur ; cuj *ne-

peritur, ut concipi» comprehendique prorfus

nupfiffe virginitas eft; illi fübjiciamur,fub quo

nequeat. Annonenimprzítantius eftquam

jacere fupra mundum ftare eft; propter illum

pro carnis fragilitate,id, quod ex carne crea-

dejiciamur,cui cadere re

fi

tumfitincarnemnongignere? Au nonplane

moriamur, in quo vita eft.

furrectio eft ; illj com-

" Angelicum, eam, qu2e carnis vinculis alligata

XXVI. Differunt quidem interfe homo pu- s Bem, in

fit, non fecundum carnem vivere, fed natura

dicus & Angelus, fed felicitate, non virtute. Ep.

S m&', ïu

excelfiorem effe ? Caro cum mundo revinxit,

epil ad

Sed etfi illius caftitas fit felicior, hujus tamen

Demetr,

fed ratio ad Deum fubvexit. Caro depreffit,

fortior effe concluditur.

fed ratio extulit, eique velut pennas addidit.

XXVII. Quis negat hanc vitam Huxiiï'e de S. Ambr,

V Gtega.

pofl d.

Caro vinculis adítrinxit, fed amor folvit. Tgi-

coelo, quam non facile inveniemus in terris, ^ !- de

01 30

tur nifi plane czeci effe volumus, fed potius

nifi poftquam Deus in hzec terreni cor

.re&to judicio uti, quze major videri poteft di-

membra defcendit?

POHS Ige

"Iucunditas.

?

gnitas, quam caftitatis, quze non dicam Regi-

bus,acdynaftis, quod homines tanti zeftimant;

- XXVIIL Ama

nda eft pulchritudo ca&itätis; S.Ifidor.l.

fed illis fupernis Principib

cujus deguftata dele&tatio dulcior invenitur, 2. de fum,

$, Àg,

.

j

us, AC poteftatibus

|.10 conf,

s. lf&m.

nos ex;equet..

quam carnis; caftitas enim fructus fuavitatis ?9ne. e. ;

Cj

* XXI. Sola eft caftitas, quae in hoc morta-

eft; & pulchritudo inviolata San&torum. . Ca- **

epiít.42,

litatis loco, & tempore, ftatum quendam im-

!

Sola inter nu-

flitas fervitus mentis eft, & fanitas corporis.

|

mortalis glorize reprzefentat.

XXIX. Quid virginitatefuavius? quid pul-

. ptiarum folemnia morem beatziilius vendi-

chrius, quidilluftrius? etenim ipfis folis radiis

$, Nu,

cat regionis, in qua neque nubent, neque nu-

fulgores fplendidiores emittit, nos vero ab o-

VQWG ]

bentur, przebens quodammodo in terris coe-

!

mnibus terrenis rebus avocans fic afficit,ut fo-

lettis jam illius converfationis experientiam.

lem;jufcitiæ puris, & intentis oculis intuea-

Vas interim fragile, quod portamus, in quo

Inur.

& crebro periclitamur, tenet caftitas (ut mo-

. KXX. Quicun

que a Mundi vinculisliberef. S. Bafitus

i

net Apoftolus) in Sanctificationem, & inftar

fe cupit, conjugium velut compedes quasdam

C. t. conft,

Monatt,.

odoriferi balfami, quo condita cadavera in-

profugere debet, & Deo vitam fuam confe-

corfuptafervantur. Senfusipfa, & artus con-

crare, & caftitatem profiteri, qui enim hujus-

tinet, & conftringit, ne diffolvantur otiis, ne

modi eft, cum Deum folum fibi amandum

corrumpantur defideriis, ne carnis voluptati-

propofuerit, ejusque puritatem, & tranquilli-

; S- Cypr'

bus computrefcant , quemadmodum legitur,

tatem omnis perturbationis expertem, & quae

:de habo

'de quibufdam, quia computruerunt, ut ju-

ex his nafcitur, lzetitiam & gaudium deguíta-

'lVïl'g.

RU.

menta; in ftercore fuo.

re optet, in eo tantum veríatur, ut ab omni

S; Chry'-

;SXXII.. Qua re differebant ab Angelis He-

materie concretione, & corporis affectione

foít, de

lias, Helifzeus, Joannes, verze amatoresinte-

animum quam maxime abducat, & coelefti

Virg.c.79.

)S, Ambt-

M

gritatis? Nulla, nifi quod mortali natura con-

lumine infatiabiliter. haufto, puris oculis,

i

'LL de

ftabant.

Nam de czetero fi quis diligenter in-

nullaque caligine

letur.

| ptæpeditis, divina contem-

,Virg.

quirat, hi nihilo aliter affe&ti reperirentur,

quam beati illi Spiritus, & idipfum quo infe-

XXXI. O Cafüitas, quze cor poffidentis te S, ephr.

)

;viore videntur effe conditione, in magna eft

lzetificas, & animze ad cceleftia alas adjungis ! c.1. fer.de

eorumlaude ponendum. Ut enim terrarum

O Caftitas, quze paffiones minuis, & animum Caflitate,

incolze; &ii, qui effent mortali natura, poffent

a perturbationibus liberas! O. Caftitas, quze

ad iliam virtutem vi & (tudio pervenire, vide

juftos illuminas, & diabolo tenébras offun-

. quanta eos fortitudine, quanta vitze ratione

dis! O Cattitas currus fpiritualis, poffefforem,

O. u at aEl

preeditos fuiffe oporteat.

1

fuum in fublime evehens! O Caftitas, quze

s. Baülius

XXIII Ethi profecto, qui

5

.;contihentiam

rof» inftar in medio animse, & corporis, flo-

res, univerfam

dpudPla- fervant, Angeli funt, qui viventes in carne cor-

que domum odoris iragrantia

mm L2. ypptibili mortalium vitam illuftrando tuen-

reples !

f'.

tur. Sunt autem Angeli non exinfimo quovis

Neceflitas;

&

ordine, fed certe illuftriffnmi ac nobiliffimi.

XXXII. Quacunque virtute polleas, qui- S.Hier, in

S' Cimlj :

Iili enim carneis nexibus liberi integritatem

buscunque opibus niteas, fi cingulo Caftita- Ep.

!-

fuam in coelis fervant, & loco, & natura invio-

tis careas, omnia per terram trahes.

[C. 6'

labiles, & apud füummum regem omnium

Inpedismenta.

Deum conftituti; At vero illi in terra carnis

XXXIII. Plerasque virgines cognovi velle, S.Ambr,

m

€

illecebris, & voluptatibus diu reluctantes, ac

& prohiberi a matribus, & quod gravius eft,vi-

virg.

diaboli tentamenta perpetua exercitatione

duis, cum quibus hic mihifermo eft. Nempe

legem

y'mcentes, incorruptionem Angelicze puritati

ü homiuem amgrent Filie? veftrze, per

h

elige-

264

Bibliothece .IManualis Concionatorig

eligere p-mffent quem véllent. Quibus igitur

rem acciperet, cum qua tamen tam virginee

honunem eligerelicet, Deum nonlicet?

vixit, ut Chriftus ipfe vifus fitad caput le&uli

thr, f

Ybid

XXXIV. Bonum eft, (i virginitatem ftudia

ftare, & manus füper utrumque extendere,

)

vt

0i

parentum quati flabra pLdom afplrent? fed

Ipfe vero Elzearius fateretur.fuam caftitatem

f

illud gloriofius, fi tenerze ignis zetatis, etiam

nuliibi fecuriorem fuiffe, quam cum in eodem

1!

Hinc foror

fine veteubus natrimentis fe rapiat in fomi-

cum Dalphina le&cto dorriairet.

f

tem caítitatis, Dotem negabuntParentes? fed

hujus Dalphinz gravi tentatione luxurize pul-

t

habes divitem fponfum, cujus contenta the-

fata, flexis gemb us circa lectum ipfius cum

fauro patrie fucceífionis emolumenta non

reptaífet mox liberata eft.

t

quaras

Quanto dotalibus przeftat compen-

IX. Conftantinus M. fummo in pretio ha-

yu.

diis caftapaupertas!. vince prius puella pieta-

bebat virgines, eo quod in earum mentibus

uex p

tem, fi vincis domum, vincis & f2eculum

Deum habitare crederet; unde eas etiam ex

Idem.3.

publico ali juffit, tantumque non adoravit.

Mea

deVirg

XXXV.Atcerteip(isgentilibus interaras;&

I£

focos venerabilis folet effe virginitas: &in qui-

.X. Cum Godefridus Bullionius in recupe-S.Athan.

Ü

bus nulla eft meritorurm pietas, nulla mentis

randa Palzeftina tanto robore depugnaret, ut

1 Ápol.

ad filium

j

integritas,iniis tamencarnis virginitas przedi-

Equites cataphraé&tos uno i&u medios feca-?

ejus,-

catur

A profanis igitur ceeremoniis virgines

ret, interrogatus, undeilli tantze vires effent?

(

refpondit: nunquam hzec dextera molliori a-

i

neimo prohibebit? ab Ecclefia Dei Virginitas

il

arcebitur? illic coguntur, quod non docentur,

hquo acturpiori tactu effeminata eft.

hicinterdicitar, quod non licetnon doceri ? il-

XI.. Felix de fuo Epifcopo narravit, quod Petrus

pi

sanch.in

licpraemiis revocantur.a nuptiis, hic ad nu-

cum ad Epifcopatum eve&tus, fepara[Tet fe ab

regno Dei .

ptias coar&abunturinjuriis? illic violentia fit,

uxore, haec fufpicata, id ideo fieri, ut alteri

p.5. C 8

£

]i

utca plantur hic vwlentia fiet,nepr ofateantur?

pulchriori copulari poffet, quondam noéctu

aA

e

IV.

fublectofe abfcondens vidit fupra pectus illius

(

$

EXEMPLA

XTERNA

agnum fole lucidiorem jacere. .

u

Tü

Fiárorum.

XIl. Caffianus refert, quod, cum Juvenls

Ibid

Gen. 39-

ofephusPatuarcha maluitincarcerem de-

quidam ad Jeannem Abbatem accederet fub

»"

*

trudi, quam lædexe caftitatem: hmc ejus

exorcifmo diaboli, ab eoque in Ordinem ad-

exaltatio.

mitti peteret, mox ad Juvenis iftius adven-

WVita &

tum Diabolus, qui nullo alioqui modo pelli

Ii. S.Thomas Aqumasfoxtlterlmpudmam

SpecP*. feminam vincendo caftitatis cmgulo ab An—

poterat, d:fceü"erzt quare rogatus quis effet?

Cb x.ï.g

elis decorari meruit.

refpondit, fe a parentibus ad matrimonium

Surius "'I.

Mart

IH S. Benedi&us per fpeciem muhems ali-

coattum, undecim annis. cum. Sponfa illibas

quando a fe vifze gravitertentatus in fpinas íe

tum vixiffe, nunc vero 1mpetrata 'ab.ea facul-

f

tate Ordinem petere.

Quo audito dixit Abs

l

abjecit, ficque prurientem libidinem extinxit.

H

'Thomas

1V.S.Dominicus meretricem, conício Rege

bas:' Jam non miror, Diabolum tuam præfen-

Cantip-1 2 C ftellae ad tentandam ejus caftitatem immif-

tiam ferre non potuiffe..

apumtc.

]n Rio,

30.n.44.

famm, in le£tum prunis ardentibus plenum, in

-XHll. Cafttatismerito Juvenis (tna rofaria Ex fpec..

7 Ch g

quo ipfe fine veftium aut corporis ambultiene

per annum. quot1d1e ad inftantiam avunculi 559* 59*

empi,

perlolvens) mirabiliter a B. V. convertitur, &

i

jacebat, invitans , egregium fuae cafumomæ

teftimonium reli qult

ad nuptias coeleftes invitatur. :

Chronica

V. S. Francifcus Seraphicus ab 1mpudlca

/XIV..S. Edmundus poítquam B. Vn*glmV'lta &

P

Mml I«.

pec. Ex.

64.

4 femina noétu ad fcelus invitatus, pavimen-

fuam virginitatem voviffet; eamque annulo ;

d.8.eX 5. .

r

C€. 457*

tum prums ardentibus ex pr oximo igne con-

fubarrhaflet, ex eo tempore (ut ipfe in obitu

li

faffus eft) quoties B. V.-invocavit,fenfitin ten-

ftravit, in eoque decumbens adidem ftratum

)

mulierculam invitavit, quo fa&to procacem

tatione proventum, in perferutmne folatium,

h

muhex,em ad poenitentiam reduxit. .

Idipfum

intribulatione remedium. in dolore gaudium

in /Egypto feciffe dicitur, dum, a Saracena

&c Idemingeniofo coufilio muherem proca-

meretrice ad 1mpud1c1t1am pmvocatus in i-

cem virgis caefam a fcelere abduxit.

gnem proxime ardentem fe conjecit, eamque

XV. Pachonis Eremitze lu&am contra gra- Vita PP.

C

ad ftratumillud evocavit, quze tanto vifo mi-

viffimas carnis tentationes etiam in fenectu-1.8. c.29.

l

Vits c. 5« raculofidemfi ufcepit. Aliasa dzemone perim-

te,ita ut duodecim annis poft annum quin-

puras függeftiones agitatus nudum corpus in

quagefimum jam tranfa&um, nullo die non

l

foveam glacie plenam aliotempore in nivem

tentaretur, vide loc. cit.

Ib!d t

projecit, & ex nive feptem ftatuas,acfi uxores,

XVI. Cum viri CUJUSdam captivi uxor ve- ibio. &

& Fitiüforent, formavit,& nudus amplexuseü

hementer plorans, caufam lachrymarum red- pratum

€mpi

V

'TRomas

VI. S. Ludovicus Catalanenfium Epifco-

dere a divite viro. juffa refpondiífet, inopioe fpir. C-'89

Contipr. pus, corpore venuftus & pudicus, a quadam

cauía fe plorare, ob quam marito füccurrere

l12 Apum

Gallize Regina ad fcelus invitatus, eam torvo

non poHet promifit ille, fe, fiin fcelus confenti-

€.30.$.33

-oculo afpiciens rejecit, unde oculus ille poft

ret,maritum e:carcere erepturum,& quantum

400 annos incorruptus manfit, & qua(i Ch ry-

vellet, pecunize daturum: refpondit illa, fe ma-

ftallus lucidiffima luxit.

d

riticonfenfum prius requirere debere, cumque

Cromerus

VlI. S. Cafimirus Regis Cafimiri Fxhus ad

ille diceret, fe mori fame malle, quaim in talem

degeilis mortem infirmatus, medicis connubium pro

petitionem confentire, audiens fur captivus,

?

Polon.

1.2

fanitate recuperanda fuadentibus, mori ma-

vocavitad fe uxorem, eique fignificat, fe in ali-

l

luit, quam virginitatis 1aFturam facere.

quolocoollam pecuniis refertam defodiífe, i-

Surius

VIII. S.Elzeario cum ordinem iptrare vel-

il

t0. 5

ret proin, & per illas pecunias maritum libe-

let, Chriftus ipfe praecepit, ut Dalphinam uxo-

raret.

XVII.

Titulus XX Caflitas.

'e

li

XVII. E&inü gnepudoris exempluminS. An-

lus, quem inþfm?iïä i'es päülulu'm defixerat ,

i

tonio,quiLycium flumen vadotrans-

fuosillico aufteriori voceinclamat, ac peftem

"

*

. Athan, miffürus,cum nudandi effen

tpedes,juffit The.

in vita,

illam irarum plenus abigit,abominatusque te-

odorum vize comitem, longiusa fe abeffe ; fed

&um, quod periculo, ac fraudi fenferatoppor-

Ui

ne hocquidem pudori ejus fatis fuit, fiquidem

tunum, intterni equos jubet, in urbem reverti

ipfealiquid fui nudum videre erübefcens, ve-

l

!

fevelle. Abiitprofunda jam no&e, nullisque

fte (e exuere non potuit: Id quam fupetis gta-

precibus de fenténtia potuit dimoveri; quali

tumeffet, Deus miraculoteítatus eft, qui fa-

majores nusqu

2

mulum. fuuimm momento in adverfíam ri

amtenebras oü*"epfums , quam

:

isitom

ibi reliquiffet. '

N

temintacta aqua transvexit.

XXl. Severius fibi agendum ceníuit Lau-Ib.exemp. -

inbad*. 9.

XVIIHI. S.S. Julianus & Bafiliffa celebratis

lIÍ.

X

Juii ex

rentius Fuccinenfis, Capucinus, veterisque

Metaph,

ritenuptiis, cum prima no&e utriusque con-

moris exempla revocanda , quum Forolivii

fenfus mirabiliter ad illibatum pudicitioe flo-

Concionatoris partes ardenti(lime fuftineret,

AT

thi" Àpi,

rem Deo fervandum confpiraffet, mira quae-

fuam illeorationem, quam fequenti diead po-

damtoto cubili afilata eft odorum fuavitas, af-

pulum haberet, multa jam nocte parabat, cum

1

, flium

fulfitamoena lux, & inluce coelitum chori duo;

;

,.

*

pulcherrima, flagitioque prompta,in cubicu-

H

quorum alteri,qui erat mafculorum, Chriftus:

lum foemina penetravit, hominemque ad libi-

alteri puellarum Virgo Mater praefidebat; &

dinemprovocareaufaeft. Idquorundam fce-

d Pets

illequidem fuaviffimo concentu ita ccepit ap-

lerefactum deindeinnotuit, quiinlibidinum

plaudere: viciftiJuliane,vicifti. Tum alter fub-

fordes vehementiffime declamantis Laurentii

j du |

didit: Benedi&ta Bafiliffa , quze fanctis moni-

oD

h

auctoritatem ea fe machina fuübvertere poffe

:

uP-S-C-S-

lsst

tis aures preebens, & animum, vanas defpexit

confidebant ; at Laurentius ubi periculum , &

ilecebras, & seterna vitsee coeleftislaurea di-

flammam circa fe animadvertit, libris inten-

gnamfe reddidit. Subhzec viri duo ex coelefti

tus, immotusque, ac fi nihil a&urus effet, fcor-

turba niveainduti vefteprodeuntes, interut-

tonequidemappellato,digitum lucernze flam-

IS

T.

rumque conjugem, novo cceleftis amoris vin-

m?e admovet, conítanterqueinillahabet, do-

b

culo, ftipulata manu, caftam ianovant conju:

nec caro difflueret , incredibili animi pariter

"

gium: Interim alio quodam cauitie venerabi-

corporisque patientia, fatius duxit, totum di»

wn.

lilibrum offerente, in quoaureis exarata lite-

gitumi

P

gne

perdere;-

li

quam vel leviatllatu ca-

4

ris legebatur: Quicunque obfequii divinicau-

ftitatem amburi.

T

famundiinfanis voluptatibus nuntium remit-

. XXII. Bonaventura Regienfis Caþucinus ,Ib. ex-

tet, ut fecifti, Juliane, inalbum eorum,qui cum

non fuo, fed alterius dolore impudicas, qui-empl, 12.

[«

mulieribus non funt coinquinati, refertur. Ba-

busillaexarferat, flammas extinguendas fibi

,

filiffa vero pro eo, quodillibatam corporis fui

je

duxit, Bernardini Senenfis,opinor, exemplum

innocentiam fervare intendit, virginum nu-

fecutus. Sedu&umin conclave fceleri oppor-

V

mero apponetur, c

u

tunum, deftupro impudica, & nobilis Matro-

Maria Mater T[efu. .

jus-priqcip emlocum tenet

'

na procaciffime compellabat, quam prompto

j Pt fec LIP Rho. l.

exe

XiX. De Pafquale Baylon, Ord.Min. in hze

ferreis ex catenulis flagello impudicaàe os, &

j 1573

empl. 2.

verba fcribit Joannes Rho: Verberarefervilem

quamembra ictibus patebant, valide verbe-

k

in modum (hoftem domefticum ) fat habuit

rans, adductaquefronte, actruci voce terribi-

Baylon, & in officio continuit, quum enim de

lisaudaciam, ac petulantiamincrepitans, e-

j "t &

adolefcente, qui jam tum inter paftores,a quo-

fp [u0 EXI

gregio adverfus libidinis infaniam medica-

fj

Qu

rum mapalibus ad Francifci caítra fe tranftu-

mento, ab ea cogitatione in concepti ac defig-

i

lit, fama effet pudicitize celeberrimus, rogaret

nati flagitii dolorem faluberrimum dedit, five

.perquam familiariter gregalium unus, num

ipfe geles, five

flammas procul fubmoveas ,

l

hocbello, exquo tam pauci abeunt ViGores,

tantundem eit.

j

& ipfe peteretur? Ille quidem, refpondit, mi-

XXIIL. Utnullatuta fitzetas, maxime ta-Ih. ex-

nime quietum elfe hoftis permittit, ego vero

men periculis obnoxia eft adolefcentia; cui , empl. z3..

viminibus armatus eum tamdiu verberibus

quafi vero domeflico igne non fatis arderet,

caítigo, donecfatis habens,quod doleat,otium

r« Vi P.

confceleratis hominibus faces fuübdere ludus

ü. Lgb C29'

libertatemque meam perturbare non poffit.

eít, ineptique habentur, qui ardere nolunt.

]*

Vetus illud /Egidianum hic tenuit, invaden-

Sedhoruminfana judicia infper, quum habe«

tem moloffum, morfu

J

que apPetentem fufte

ret Antonius Caraffa adhuc adolefcens (is;

abigere oportere.

qui deinde Cardinalisfattus; Vaticani Sena-

Tbid. ex-

XX. S. Carolum Borrom»eum eduxerant

o«id, &

tus fapientize fama diu Princeps fuit) placuit

" rüti.

: empl. g.

importuae in füburbanum viri Principes, &

impuris nebulonibus conftantiam experiri.

quz temporum ante Tridentinam Synodum

Puellam forma egregiam, & fermonis proca-

æ fpil'. C'l

obtinebat licentia, mulierculam in comitatu

[7

cem,comptam,ornatamque quantum impudis

clam habebant, quze forma excellenti in Prin-

c?e fatis erat,in Antonii cabiculum adhuc in

cipum dedecus abuteretur ? hzec enim ineptis

le&ulo quiefcentis füummo mane immittunt,

ac profanis homiuibus expeditiffima. ratio

multis oneratam promiffis , fi pelliceret ad

vifa eft, Caroli ab ea trifti utipfi quidem inter-

amplexus. Necleve Antonii periculum fuits

[2

pretabantur feveritate, quam ab Ignatii com-

etenim ad primum afpe&um exiliens, ad o«

mentationibus haufiffet, evocandi. Solus, di-

ftium quum accurri(fet, illad fuorum fraude

2

lapfis deinduftria comitibus,in cubiculo quum

occlufum invenit; quum voce contentiffima

l-

fub noctemrelictus effet, adfuit occultis fub-

famulos inclamaffet , nemo refpondit ; nec illa

j

miffa fcalis, veluti ex inferni machina , procax

interim fibi deerat, fed omnibus agebat blan-

]

jamque blanditias addebat ; fed Caro-

.Rb -Po LO/I". -Biblc Ma". Tom: L

dimenti, totaque meretricia arte pugnabat.

l

Qpid

e

e

66

Biblothece . MIamialis Conöiouatbriæ

1

Quid aczretdeprehenfus, fuoque in cubiculo

Rifitin finu Sacerdos lzetus, quod iis flagellis,

veluti conftri&us, hoftisque traditus adole-

quibus feipfe ceciderat,Satanas tam uculen-

fÍcess? Caminumibi habebat, in eoque prius

ter vapulaffet. Id quanquam non femper que«

*

ritur dzemon, femper tamen dolet.

quam fe cubitum reciperet, luculentum ig-

1;. in

nem excitarat,namhyeme fumma initum cer-

XXVI. S.VitalisaS. Ruperto lecundus inRade

tameneft: Ergoadillum accutrit, batilloque

Salisburgenfium numero Epifcopus, ea fuit

Bavm*ia

i

*

ían&. vol. -

!

ufus, ingenti cineris nube, atque ardentium

caftimonia, ut ex caftiifimo ejus jam fepult

j

achuc prunarum grandine, petulantis; ac COe-

pe&ore candidi(fimum lilium per ipía fe tu-

a.pag 30. —

ptisinftantis mulieris os,crines, finum implet,

muli marmora, & munimenta in lucem pe-

Qutr.

acfemiuftulatam egregiefugat. Meruit cafti-

. netrarit, Praefulisqueintegerrimi virgineam

M (40.

W

fimus adolefcens, divinorum librorum fcien-

mentem , corpusque ab omni la

þe ?nta&um

tia pofteainclareícere; nam caíftis ea maxime

mundo prodiderit.

XXVII. Noe con

patent adyta; profani procul arcentur.

tinentiam ferx;äïtixt perS. Chvyt, -

in Hem.

ib. exem,

XXIV. Adolefcens quidam Paraquarienfis

quingentos annos, cum autem 520. effet'an-

23 inGen,

34

iverat focius feni exploratum , quse vicinze

norum, Deoinfpirante nupfit , & genuit tres

genti moribus perditiffimze, ac pro veteri bar-

filios, Sem, Cham, & Japhet.

barie adhucin filvis agitanti mens effet, fi de

Mulierum.

pagoconftituendo, Evangelioquerecipiendo

fermo inferretur. Verum commercium fta-

XXVIII. Gothorum fempbre hu]us : urbis S. G;-eg. '

l. 4. Dia.

tim abrumpentes barbari, nudas illico fcemi:

nobiliffima puella Galla Symmachi Confulis,

ac Patricii filia, inter adolelcentize tempora

log. C. i3.

nas utrique offerunt ,. adolefcenti prdecipue

uellam, principis interfuos filiam , formze

. maritotradita, unius anni fpatio ejus eft mor-

te viduata.

Quam dum ferveste mundi co-

Est EM —— -—-.5a. — m . rfb AA d g. s u- A

utid loci pulcherrimze, fed libidinis projectif-

fimze, illasque, negata fpe reditus, ducere,

piaaditeraadum thalamum, & opes, &aetas

acfibi habere jübent; ni pareaot, preefentem

vocarent, magis elegit fpiritualibus nuptiis

utrique mortem , aclaniatum, in feralium

copulari Deo, in qubus a lu&u incipitur ,

ufum epularum, füperbi(fime commninantur.

quam- carnalibus nuptiis fubjici, quae a laeti-

Non femper pro zetate virtuseft: fenex turpi-

tiafemper incipiunt , & ad finem cum luctu

ter füccubuit, novusque ex ma'ito ( nam uxo-

tendunt.

Huicautem cum valde ignea com-

xem domi habebat )adulter, imperata fattu-

plexio corporis ineffet, coeperunt Medici di-

rumfe, & cum illisfe futurum fpopondit, Ado-

cere: quia, nifiadamp/exus viriles rediret ,

calore nimio contra naturam barbam ef'et

leicentis animus, neque imminentis nec:s

T

crudeliffimze terrore , neque blandientis vo-

" habitura, quodita poftfa&tum eft. Sedfancta

luptatis, quze plurima in oculos incurrebat,

mulier nihil. exterioris deformitatis timuit ,

dulcedine vi&us, & datam conjugi fidem , &

quze interioris fpo:fi fpeciem amavit, nec

verita eft fibociu illa foedaretur, quod a cce-

v

paulo ante fufceptam Religionem vitze proe.-

. habuit. Nam & nudam pueilam vel a/picere

lefti Sponfo in ea non amaretur. Mox ergo

utejus con;ux defun&us eft, abjecto fzeculari

t

non fuftinuit, feque apud confceleratos effe

t

poffe tanto cum animi difcrimine pernegavit.

h;bitu ad Omnipotentis Dei fervitium fefe

jtaque conítans animi, inftigante pucllae par^. apud Beati Petri Apoftoli Ecclefiam mona-

te, qui repulfam filiam indigni(Time ferebat,

fterio tradidit, ibique multis avnis fimplici-

-a barbaris czeditur, ac immaniffime devora-

taticordis, atquiorationi dedita, larga indi-

!

tur. Quo in facto, & quantum a fe ip!o per

gentibus eleemolynarum opera impendit.

H

Cumque Omnipotens Deus perennem jam

C

vitia degeneret, quantumvis fupra fe virtute

attollatur humanum genus, egregio in-ut-

mcrcedem reddere ejus laboribus decrevif-

qi

fct, cancri ulcerein mamilla percuffa eft. No-

QW

ramque partem experimento comprobatum

B

eft.

&urno autem tempore ante lectum illius duo

ai

f».exem, XXV. Nomenin Annalibus non legimus

candelabra lucere confaeverant: quia videli-

1.

hominisin hccbello nobili victorialonge cla-

cet amica lucis nonfolum fpirituales, fed eti-

f

tfifimi. Pugna hzec fuit. Duodecimo ab ur-

amcorporales tenebrasodio habebat. Quae

ü

beLimalapide Idolum libidinis ( Nos Vene-

dumnocte quadam ex hac eadem jaceret in-

rem diceremus ) colebant Peruani , contra

firmitate 'atigata, vidit D. Petrum intra utra-

&

aue candelabra, ante lectum fuum adftitiffe,

tam ne'ariam peftem eo in pago per quatuor

iE

integros dies declamavit ex Praedicatorum

'pec perterrita timuit, fed ex amorefuümensau-

ü

daciam exultavit, eique dixit: Quis es Domi-

OrdineSacerdos, quitantam injuriam Divi-

nitatis nonferret, multosquea nefario cultu

ne mi: Dimiffa (ant mihi peccatamea ? Cuiil-

d

le, benigni(fimi ut eft vultus, inclinato capite

dimovit. Ubi Limam reverfus eft, eum ag-

l

greditur Satanas, objectaque pulcherrimze

anmnuit, diceas ; Dimiffa, veni. Sed quia quan-

dam fanttimonialem feeminam in eodem mo-

puellze fpecieno&tuad flagitium omni nequi-

je

- tiarum arte follicitat, fed ille flagello depu-

nafterio pro czeteris diligebat,iiüxco Gallafub-

if

junxit: Rogo, utforor Benedicta mecum ve-

gnans domefticum hoftem continuit, admo-

V

nuitque, ne lafcivire vellet. Poftridie illius

niat. Cuiillerefpondit: Non, fedillatalis te-

(

V

cum veniat.

Hzecvero, quam petis, die te

noctis ad pagum redeunti nunciant Indi, ea

Q

no&te auditas eíTe voces Dzemonis , flagellari

erit tricefimo fecutura.

His ergo expletis ,

li

Apoftoli vifio affiftentis ,

& colloquentis

fe queritantis,eaque verbera minaci prece de-

li

precantis. Rem porro indignam videri tan-

ablata-eft. — Atilla protinus cunctze congre-

L

eique quid

tam Deo fuo illatam ab eo eífe coqtumgliam,

gationis mmatrem accerfivit ,

yide-

«

/

[

267

itulus XX C'aji'—ita&;

5

viderit, quidve audierit, indicavit. Tertioau-

l*

Nec ceffant a verberibus, donec elu&ato co-

tem die cum ea, quae fuerat juffa, foror defun-

namine vetula oftium exilivit, & nuda penitus

&a eít. Ilia vero, quam popofcerat, trigefimo

per plateas aufuügit. Mirantibus cun&s, quid

die fubfecuta eft. Quod nuunc usquein eodem

fattum fit, audiunt, & conftantem in caftitate

inR&der, "

um

Monafterio manet memorabile. Sicque hoca

juvenculam per totam civitatem extollunt,

precedentibus Matribus traditum, narrare,

plusque lucrata eftin honore & gloria bonze

n v

illic fubtiliter folent juniores, quze nunc funt

l]s 2'Pag ;6u

famae, quam fuiffet

x

in omnibus (fopiis' & di-

fan&imoniales Virgiues, ac fi illoin tempore

vitiis adeptura.

D

huic tam grandi miraculo & ipfze affuiffent.

Cantipr.)

XXX. Cum OthoIV. Imperator Floren-Specul.

1-2. C.SO.

XXIX. Erat homo (ut frater Ordinis Prae-

tize effet, & inter multas forma, atquezetatisexempl. .

i

P37.

dicatorum retulit) faber lignarius, admodum

V.caílitas.

flore infignes foeminas Gualdratam Bertham,

exermmnl.

tenuis, uxorem habens pulchram & bonam.

ipfe plurimum laudaret, puellge Pater, qui

aC ]

Àn hanc dives quidam pecunia, fed inops cor-

44

« inllem,

aderat, Bellincionus nomine, obtulit fa&tu-.

4de,oculosinjeceratimpudicos. Miffa ergo ab

rum fe, fiita ejus ferret animus, ut deofculan-

LC |

-€o vetula nefanda, intrat domum juvenculse,

dze puellze copiam haberet, quod cum puella

falutat eam,. quafi incognitam, refidet ad i-

audiflet, refpondiffetque: Nullius unquam,

gnem. Necmora, circumdu&is oculis fatiga-

nifi ejus, qui vir fuus effet, fuavium acceptu-

tamíeplangit. Quserit hinc juvencula unde

ram, adeo modefto Principi ea res placuit,

ls5 Gu

veniat; aut quid quzerat. Et vetula: Siipfa fis

s, ],4.0.31 «

ut indignum duceret, finepraemio puellam di-

u

mefcia talis nominis,talisque matris fili a,quam

mittere. , Itaque eam in matrimonium Gui-

a ECl

-habere.me credo in ifta vicinia confobrinam.

f«

doni Germano locavit, viro non folum armis

Cuijuvencula: fi fum, nefcio, tali quidem no-

atque virtute , verum generis quoque nobili-

Qe

mine cenfeor; & etiam habui talem matrem.

0$

tateinfigni, & totam eam vallem, quze fub

Tunc vetula illa dolo & aftutiis plena, ruensin

Caflentini nomine, in Aretino agro cenfetur,

lI$

oícula juvencube, bene, inquit, affimilaris ma-

f,

cum Comitatus honore utrisque dedit. A qui-

?

tri tuze. Tuautem qualem virum habes ? Cui

bus poftea

3

3

4

dl«

illa, Bonum, inquit, opere fabrumlignarium.

Guidorum nuncupata eft.-

amilia manavit, quze '*C—omituvm

i

/Mox vetula altius elato gemitu: Heujnquit,

XXXL. Non interfuit narrantium, nomen

Jä.Rho. L

If«

'optimze matris filià, quomodo ad iftam mife-

tradere Hifpanze mulieris, cujus virtutem au-

ii«

'riam ven

H

Ht

i, utfabruni habeas virum, quaetot

7.c.g.ex.f

dire frugiferum erit, opinor. Dum tranfeun-

r

in parentela tua magnos & divites habuifti ?

tem cum fortunze fuze pompa Philippum Re-

:]

a

"Haec dicens quafi moefta, nil amplius locuta

gem ejus nominis Il. efeneftra inte&ta mam-

r

xecefüt. Inde quarta die reverfa inquit;

mas incautius fpe&at, vifa ab eo eft, atque ut

'"Vere multum follicitor, ut poft infortunium

t

eratformz eximize, adamata ; nec fubitus Re--

C

faltem copiofius rebus valéas abundare. In-

gisardor clam fuit Aulico ex illis uno, quibus

P«

'veni efgo viam, qua hoc fieri poterit, fi mihi

L

talia rimari haud dubius fortunze fundus eft

?

80

confentis. Eftin civitate ifla vir dives & po-

Itaque ad mulieremadit, atquein aulam invi-

J

tens vàlde, qui te (ut heri mihi dixit, cum

tat.. Illa, cui caftitas cum forma certaret, dicti

ofe

tuüum infortunium deplorarem) fuper omnia

feeditatem averfata, interrogat tamen, quidita

d*

'diligens, concupifcit.

Cum iíto ubertim ha-

fe unam Rex elegiffet, quidve ex fua forma illi

(

bebis, quidquid corpori placere poterit, &

carum magis. Ubinives pe&toris, & mamma-

i

Gecere. Cuijuvencula; Bonum, inquit, vi-

rum, & meliorem mehabeo. Divitiasautem

rum ebnr audivit, arrififfe: Hic ego, inquit,

liL

compta mox adero, & hzec ipfapars mundo,

cum peccato augere non cupio.

Cui vetula

p

atque arte muliebri crefcet ad pulchritudi-

j*

quafi biando vultücongratulans. Et hinc in-

nem, & fimulfein cubiculum abdit. lbi ferven-

quit, magis te diligo chariffima. Haec dicens

i

ti latice pe&us ac mammas perfundens, quid-

abiit. Etpolttriduum revería dixit. Veni me-

quid Regis animum corrupiffe indignabatur,

xU.O

cüm chariflima, & Ecclefiam pariter glorio-

generofa corrumpit, ac przeclare vi&trix in au-

)h-

»ü-

fiffimse Virginis vifitemus. Nihil mali fufpe-

lam progrediens, nudato pectore, cujus jam

é&a fimplex juvencula, paret illi; & cum ve-

forma decoxerat, lenonem increpuit: Haec-

n

tula vadit.

nc

Atubiaute portam divitis trans-

a

cine tam foeda pe&oris fpecies oculos icit?

eunt, ut preeordinaverat vetula, juvencula

Nec plara opus fuit dicere. Perierant nives,

aq

e

rapitur, & protrahitur in conclave. Anguítia-

quibus frigidior, abiit ftupri conciliator, fe,

ta juvencula, & emiuus ad aures vetulze fe.

artemque fuam vi&tam effe confeffus.

]

ll

iuclinans, ait: Mihihac no&te contigit fecun-

XXXIILGravis profecto efthoftis,Regum libi-

Albi-d.ex,i,

duim confüetudinem foeminarum. Adhoram

do, adverfüs quam caftze Matronze etiam igne

j

nunc liberes me cognata dulciffima, & fide

Ite

aE

pugnandum fuit. Hzec quamquam paulo an-

data fpondeo cras redire. Annuit vetula,con-

tiquioris aevi, quiatamen minus Latinis, quod

lia

fenfit & dives. Hincergo juvencula domum

o

Íciam, literis fit cognita, his noftris fuit confi-

rediens, quid fiat, excogitat.

Praeparat de

gnanda;nam plurimis quamvis agamus exem-

b

Viciniatres fortes & validas feeminas, & eas

g.

plis, vereor, ut fatis munire poffimus. Quumi-

cum Ícopis clam in thalamo collocavit, &

giturfibia Regislibidine periculum imminere,

e-

quafi vellet melioribus veftibus indui, ve-

t

fentiret, quod nullum faceret rogandi finem

nientem vetulam velut ad fuum auxilium,

(& Regum preces imperiis ipfis magis validae

$,

introduxit, firmatoque oftio concurrunt fce-

[l

funt) faciem, cujus forma Regem captum effe

minz, & nudatam veftibus, percutiunt fco-

non ignorabat, titione non uno inloco aduffit,

Ie.

is miferam usque ad fanguinis effufionem.

Ichritudinem omnem

j

eoque feminigro igne pu

d2

oblit-

"

-R. F. Lohn. Bibl. Man. ?bm. K.

268

Biblioffz,em Manualis Conciqnatoriæ

Noblitteravit, Sed non ideo regius extinCtus

fubduxerit; cujus oculus poft quadfingenm&

füror, veteris formze quamvis conceffa vefti-

& amplius annos in cadavere lucidiílime inftar

gia impotentius adhuc adamabat.

Ergo ne

Cryftalli fplenduit. . |

poft formam pudicitiam perderet , fanctioris,

. €ui fe clanculum addixit, vitze religionem de-

.Conjügatorum.

mum objecit furenti, atque inlatebras abdita

XL. Caftitatem etiam in thoro conjugali

hiantem delufit; docens, alienam etiam libidi-

fervaruntMarcianus & Pulcheria. Valerianus

nem fuga facilius vinci, qu

j

am pugna. Heec

cum Czecilia. Julianus cum Bafiliffa. Eduar-

| N

fub Francifco meruit.

dusBritannize Rex cumEditha. Henricus lm-

jnvip !

XXXIII. S. Euphrafia Antiochena cum a

$h |

Niceph

€.IO,.

perator Deiparsee ftudiofifimus cum Cune-

' Eu

milite amafio deprehenfa non poffet evadere,

gunde uxore perpetuam virginitatem coluit.

dixit, fe eum docturam artem, qua in bellis

lzedi non poffet, fi fibi parceret, utque ejus ex-

Emericus S.Stephani Hungarorum Regis fi-

lius cum fponfa Regia carnis integritatem

perimentum fumeret, collum unguento unxit,

perpetuo illibatam cuftodivit. Pelagius Ádo-

quod feriens ille unoictu amputavit.

Petrus

- XXXIV. Cum S.Vi&oria multis verbisS.A-

lefcens prima nuptiarum nocte in ipfo thala-

Sanch,

mo nuptiali fponfze caftitatem perfuafit. El«

natolize Virgini nuptias perfuadere niteretur,

zearius Comes & Dalphina pari confenfu in-

xp.s.c.&.'

ipfa potius ab ea perfuafa virginitatem vovit ;

corruptum virginitatis florem Deo confecra-

quofa&o moxAngelusillis apparuit,dixitque,

runt. Quod etiam fecere Chryfanthus & Da-

virginitas eft aurum, viduarum ftatus argen-

riainltalia. Ansbertus & Angadrifina in Gal-

tum, & conjugalis Caftitas cuprum.

lia. Alphonfus II. Caftellae Rex, vocatus ca-

STob. 3.

XXXV. Praeterea Caftitatis egregium Ex-

Jud.8;

emplum praebuere Sara, Judith, Sufanna.

&us, cum Berta jn Hifpania.

Muf

Dan. 13.

XXXVI. Cum caftifümam Feminam ve-

l4 irginum.

Spec Ex-

tula quzedam decipere vellet, illa miro zeftu

empl v.

Caftitas

fe ab infidiis liberavit; vetulam autem a tri-

^ ALI. Solebat'AbbaS Joannes non ad imifa- Caffianus :

ex. 8o0.

bus mulieribus, ad hoc confütutis egregie

tionis formulam, fed tantumodo pro admoni-collat.4,

lb.v.vir- verberari juffit.

tione proferre, quia quidam veniens ad praedi- Pett. 7-

gioitas,

XXXVII. Ca

ftarum ndentiüm gloria, SS.

&umlenem habitu fzeculari, cum ei quasdam

Ex 10r.

]b e V.Vir'

Juliano & Bafiliffze oftenditur.

frugum füarum primitias detuliffet,ferociffimo

ginitas

. XXXVIII. Vidua quzedam Monialis poft

quendam daemonio arreptum ibidemreperit.

CX, 290

mortem forori virginiapparens, rofa circulum

Qui cum Abbatis Joahis obteftationes,ac prze-

inmuro cum inexplicabili odore fuavitatis de-

cepta defpiciens, teftaretur fe nunquam ad il-

fcripfit,fimulque exceffam laureatze virginita-

liusimperium,de corpore, quod obfederat,mi-

tis, fupra præmium viduarür»n-q*/fþien-dit.— |

graturum, hujus adventu perterritus, cum re-

l

verendiffima nominis illius inclamatione dif-

Mirtg,

"Qguvenum.

E

Tuton d

celfit, cujus tam evidentem gratiam fenex non

glori

Sedzus / XXXIX. S. Thomas Aquinatium

Comes

mediocriter admirans, eoque amplius obftu-

of n

in llore

in zetatis flore, titione propudium abegit.

pefcens,quod hunc in habitu cerneret feculari,

l] 32'

n

Myttico Bernardus incondito clamore fcortum repu-

Orat.5.

ccepit ab eo vitee, acprofeflionis ejus ordinem

p- 369.

lit. Bernardinus integerrima pudicitia adole-

diligenter inquirere. Cumque ille fzecularem

f

fcentulus floruit. Edmundus Cantuarienfis ad

fe, atque uxorio vinculoobligatum effe dixis-

Ü

ilicita pertrahentem fortiffime profligavit.

fet,BeatusJoannes excellentiam virtutis ejus,

Jacobus Regis Lufitani nepos mortem fubire,

& gratize, mente pertractans,quzenam illi effet

quam caftitati contraria patrare elegit. Item

converfatio, attentius explorabat. Illefe rufti-

Cafimirus Poloni Regis Filius mortem op-

cum, & quotidiano manuum opere victum

petere potius, quam Legem continentize vir-

quaerere, nec ullius boni fe effe confciumtefta-

ä

gineze violarevoluit. Michael Verinus Poeta

batur,nifi quod nunquam anteruris opera ma-

!

Hifpanus, vix o&odecim annos natus, pu-

ne exercenda procederet, neque vefperi do-

dicitize fervandze ftudio vitam contempfit.

mum reverteretur, nifi in Ecclefia pro quoti-

V

Robertus Cardinalis Nobilius carnis inte-

dianze vitze cormeatu Largitori fuo Deo gratias

à

gritati jacturam vitze pofthabuit. Ex eadem

retuliffet, neque fe nunquam de fru&ibus ali-

ü

familia Robertus Cardinalis Bellarminus;qui,

quid ufurpaffe, nifi prius Deoprimitias eorum,

h

quam a matre Virginem carnem acceperat,

ac decimas obtuliffet, & nunquam fe boves

quam a Sacro Lavacro innocentiam , Deo

fuos per alienze meffis traduxiffe confinium,ni-

lu

teddidit. Nicetas juvenis fpeciofiffimus, vin-

fi prius ora claufiffet, nevel parum damni per

l

&us in ftrato, przecifam morfü linguam cum

injuriam ejus proximus fuftineret. Et cum hoc

li

fanguinis profluvio in provocatricem eftjacu-

quoqueAbbati Joanni necdum ad comparatio-

latus. " Pelagius puerulus Hifpanus, a Rege

nemtante gratize, qua eum fibi przelatum effe

N

barbaro de turpitudine identidem appellatus,

cernebat,idonea viderentur,atque ab eo, quid-

cum precibus vinci non poffet, & vis adhibe-

nam effetillud,quod tantze gratize meritis con-

retur, procaci ac libidinofo Principi pugnos

ferri poffit.fcifcitans fcrutaretur,illereverentia

d

in iaciem impegit. . Ludovicus Catalaunen-

tam follicitze inquifitionis adftri&uus uxorem.

t

fium Epifcopus corpore perquam venufto,

e parentum vi imperioque compulfum, cum

fed seque pudico, qui a Regina opportuno

profiteri Monachum vellet, ante undecim

i

loco ad flagitium invitatus, ita torvum eft

aunos accepiffe, confeffus eft, quam nemine e-

pi

intuitus procacem fgeminam, qt territa fe

tlam tum conício, fororis loco a fe Virginem

cufto«

k

Tituus XX. Caffitas.

2069

s

x cu&ediïri teftabatur. Quod fa&um cum audis-

fola virgine nafci voluiffet. His itaque & pluri-

fet fenex, tanta eft admiratione permotus, ut

bus aliis virgine profequente fit confenfus am-

coram ipfo publice proclamaret: Non imme-

borum, ut videlicet caftitatem füb folo nomine

rito daemonem, qui fe defpexerat,ill'iuslnm to-

conjugii ambo fervarent: cumautem jam diu

leraífe praefentiam, cujus ipfe virtutem non fo-

fub folo nomine conjugii fic fideles Virgines,

ll liem.

lumin juventutis ardore, fed ne nunc quidem

IS

finediícrimine caftitatis auderet appetere.

atque(utdixerim inigne fidelesMartyresChri-

"

fti) manerentinufti : placuit tandem Domino,

a

S.Hieren, XLII. SubDecio &Valeriano perfecutoribus,

ut de fzecibus vitze praefentis puellam educe-

in vita

quo terapore Cornelius Romze, Cyprianus

Q«

S.Pauli

Carthagiue, felici cruore damnati funt,multas

ret. Poftquam autem circacorpus ejusïïccle-

t

Eremita,

fiafticum compleffet officium, ftans juvenis fu-

apud /Egyptum & Thebaidem Ecclefias fzeva

pra uxoris, ut pütabatur) fepulchrum, mani-

].

tempeftas depopulata eit. .. Votum tunc erat

bus extenfis in coelum: Gratias

(inquit) ago ti-

Chriftianis pro Nomine Chrifti gladio percuti.

bi Domine Deus,

atque hunc thefaurum a te

Verum hofüis callidus tarda ad mortem fuppli-

"

cia conquirens, animas jugularecupiebat, non

mihi commiffum, immaculatum, & integrum

nl'

tibireftituo. Tunc illade tumulo quafifübri-

corpora, & utipfe, qui ab eo paffus eft, Cypria-

dens : Cur (inquit) ante tempus ea loqueris,

[]a

nus ait, volentibus mori non dabatur occidi.

d.

Cujus crudelitas fequenti exempli notior fiet.

quaenoninterrogaris? Audiebant heec cun&i,

& mirabantur. Non multo vero pofttempore

Decius juvenem quendam juvenili zetate flo-

etiam juvenis ipfe evocatus migravit ad Do-

rentem in amoceniffimos hortulos adduci prze-

cepit, ibique inter caudentia lilia & rubentes

minum. Sepultus eft etiam ipfe, fed per mul-

tum fpatium a tumulo uxoris putativze. Cum-

rofas, cum leni juxta murmure ferperet rivus,

que non poft multum tempus exigentibus cau-

& molli fibilo arborum folia ventus ftringeret,

fis circa locum fodientes juvenis corpusnon

fuper ftratum plumis le&tulum refuüpinari jus-

invenirent, in fepulchro Virginis quaefitum eft,

fit: &, neiudefe excutere poffet;blandis ferico

atque repertum, ut videlicet, quorum conjun-

d Cufantg :

nexibus irretitum relinqui. Quo, cum,rece-

]j« Colat4,

&as animas non feparat coelum,etiam fepulto-

jj ttt

dentibus cunttis, meretrix fpeciofa veniffet;

rum corpora non feparet monumentur. In-

coepit delicatis ftringere colla complexibus,&

n

. Kquod di&tu quoque nefas eft) manibus attre-

horum duorum memoria veni

cole autem tantis mirabilibus vifis, cum poft

00

Gare virilia. Quid ageret miles Chrifti, quo fe

duos amantes eos nuncupab

ant.

ffet in medigm,

It

converteret,nefciebat. Et quem tormenta non

ïfincen-

vicerant,fuperaret voluptas? Tandem coelitus

XLIV. Refert Vincent. in fpeculo morali:

tiüs Bel«

(.

Sigismund.Rex Lotharingize Chriftianiffimus

vacenfis

- infpiratus, przecifam mordicuslinguam in of-

juvenili florens zetate, ne zetas illa ad maia

[*

j

culantis fefaciem expuit; fic libidinis fenfum,

in fpeculi

d

fuccedens doloris magnitudo fuperavit.

femper proclivior per luxurize inquinamenta

moralis

]

« B.Greg.

deflueret, fecundum Apoftoli confilium nu-

l.r. p.3.

"Turon. de

XLIII. Refert Beatus Gregor. Turonenfis,

bere magis elegit, quam uri.

Audiens erge de ** 99

n

gloria

;

quod quidam nobiliffimus juvenis Romze de

Virgine quadam,

. €onfelt,

quam per omness terras vir-

nobilioribus Senatorum, cum virgine zeque

tütum fama vulgaveradt, quod videlicet nobi-

Il

& 32.

nobili contraxerit, temporibus Arcadii, Ho-

lis effet origine, fama procerior,

atque füper

In

norii & B.Martini, quze tamen non fponte fua,

hzec omnia caftitate,

atque virtute omni prze-

fed parentum & vi & auctoritate premeba-

ftantior,

accenfus eft animo, ut hanc habere

^g

tur, ut in matrimonium confentiret, cum ita-

poffit uxorem, & regni fui Reginam efficeret.

I$,

que folemnes nuptize celebrarentur lzetanti-

Mittit folemnes nuncios, cum muneribus re-

et

bus cunGis, & cantantibus organis, hzec in

giisin Alemaüiam,ubi przefata virgo moraba-

l

corde fuo foli Domino decantabat dicens:

tüur, pro

l

Fiat cor meum & corpus meum, Domine,

fenfu.

Parentes

parentum & Virginis requirendo con-

lgitur audientes Regis affe-

»

immaculatum,ut non confundar. Solemniter

&um, facile confentiunt, utpote qui omnem

La

itaque cunctis nuptialibus celebratis,cum fero

fuam pofteritatem talibus nuptiis nobilitan-

0

pariter in cubiculum ducerentur, ipfa con-

dam, ac füblimandam effe fp

erarent. Cumque

12

veríaad parietem, virginitatis fuze periculum

Regales nuncii d

e.

irginis confenfu follicita-

$

amariílima ccepitlamentatione deflere. Mira-

rentur, promiferurtt

:

parentes, quoniam ipfi

li«

tur juvenis (utpote propofiti virginalis igna-

eam ad nuptiarum confenfum inducerent. Ti-

D

rus )atquetanti caufam moeroris follicita coe-

mebant enim,quoniam fciebant,filiam Virgini-

pitinterrogatione perquirere. Tunc illa pro-

2

tatis habere propofitum, ne fi negaret aífen-

ld

fundis gemitibus cordis dolores aperiens:

fum,tanta gloria de ejus pa rentela periret. E-

e

Hzec (1nquit) eft caufa tanti moeroris, quo-

ducitur itaque Virgo de domo, & de patria o-

niam thelauro Virginitatis pretiofiffimo,quem

J

mnis fraudis ignara;utpote quze nefciebat

quo

voto fideli foli Deo dedicaveram, nuncinvita

duceretur.

Sed cum perventum effet ad lo-

je

privabor. Refpondit juvenis: Quod & pla-

cum, atque intellexiffet, fe Regali matrimonio

ceret Deo conjugium , quippe quod ipfe a

copulandum, flere coepit & gemere, dicens, fe

[*

principio conftituiffet hominibus obfervan-

virginitatem fuam Regine & Domino coeli

dum, ex quo proles adquiritur, quze eft paren-

devoviffe.

ld

tum gaudium, hzeresque bonorum. Inftabat

Atque ideo nunquam mortali

f

homini fe nupturam. — Quze enim cum agno

illa contrarieafferens, Virginalem ftatum Do-

Virginum gloria gaudere cupiebat in ccelis,

mino acceptiffimum, cujus quidem princi-

exaltationem etiam regalem cum detrimen-

pium in coeleftibus fpiritibus dedicaffet,atque

to caftitatis nonrequirebat interris. Sed pa-

rentes atque cognati omni cavebant folertia,

poft ha?c interras veniens Virgo manfurus, de

00

Ll13

ne

219

Bibliothecte Manualis Concionatoric

nehocad Regis notitiamperveniret. Verum

manfiffet, in Vigilia Nativitatis Chrifti, ii no-

&e (ut mos eft Chriflianis comedere) familia

cum Virgini omnis evafionis demereturocca-

fio,tandem die fiatuto ad Ecclefiam S.Stepha-

ad menfam fedente, ipfa cucurrit in ftabulum,

u il — AÉ o

niadducitur in fponíalibus ornamentis, ut fci-

utlaudes redderet fuo creatori.

Sed rufticus

licet ibifolenniter fecundum morem Ecclefia-

non vifa Virgine, arrepto baculo eam quzefi-

fticum Regi regaliter jungeretur. Sedubiad

vit. Etdirectis oculis inftabulum fulgoribi-

Ecclefiam ventum eft, videus virgo Chrifti ni-

dem corufcus apparuit.: Et putans ignem,

- 3nis imnminere periculum, atque majori jam li-

propius acceffit, & ecce Virgo Maria cum

bertate potita, infufa lacrymis gemens ad bea-

multitudine virginum & Angelorum eam

ï:

tze Virginis Altare confugit. Quopercornu

confortabat dicens : Conftans efto filia, quia

apprehenfo eadem gemens repetebat, quae

pro hocfervitio dabitur tibi corona regni cce-

J Exett

leftis.

Quod rufticus videns, totam familiam

2b

prius, atque nunquam fefatebatur ab altari a-

vellendam, nifi promitteretur virginitas per-

clamore convocavit ; & viderunt Éuphemiain

manfura. Erubefcunt parentes, imo, ut vere

nafum, &labia pulcherrima habentem, & fa-

cie rutilantem, & omnes, qui eam viderant, de

dicam,infaniunt, fe fcilicet effe deprehenfos.

Mirantur affiftentes, hi quippe caufam Virgi-

immenfo dono pulchritudinis Deum lauda-

nis nefciebant. Ad Regis aurestandem fama

bant, Cumque pater ejus hoc audiffet,veniam

b 22 — —— "M 2 —

ervenit. Qiii ubi facrum Sponfe propofitum

petens in loco ftabuli clauftrum virginum

intellexit, devotionem caftitatis, atque con-

conftruxit. In quo Sanc&ta Euphemia Deofer-

viens, in brevi quievit in Domino.

ftantize propofitum miratur, & laudat, promit-

Säii/l,lb. ex;

tens eidem, quatenus(iab Altari fe pateretur

XLVI. Refert Jacobus de Vitriaco,

abduci, non violator, fed protector & cuftos

Gimonialem quandam pulchram fuiffe fa-

empl.29.

m r —— s

ejus caftitatis exifteret. Omnia tamen,inquit,

cie, quam Princeps dives & potens (in cujus

folemniter praeparenturin veftibus, epulis at-

poteftate fundatum erat monafterium) con-

cupivit, & cum nec precibus, nec muneri-

que czeteris nuptialibus, tanquam mihi de-

fponfanda fit, neque enim dignum eft, cum mi-

bus fibi eam ufurpare poffet, mandavit per

[ "OR

nori folennitate eam coelorum Regi defpon-

nuncios Abbatiffe, ut unum ex duobus eli-

—

fari, quammihi. Fecititaque jam indui Re-

geret, aut fcilicet Monialem illam fibi cor-

galibus veftimentis, atque regalem coronam

rumpendam tranímitteret , aut ipfe totum

monafterium ignibus conflagraret.

Terre-

capiti ejus defuper imponi. Laetantibus igi-

turomnibus, virgine quidem de obtento pro-

tur vehementer Abbatifía, utpote quae fciret,

pofito caítitatis, Rege vero mirante cum cze-

quoniam nifi, quze. defiderabat, obtineret,

C ocl

faceret pejora, quam dixerat.

Pavidaigitur

teris de devotione tantain zetatetamtenera,

j

convivium celebratum eft. Quo expleto; o-

moniali illi fan&ee Regis edictum crudele

mnibus regalibus redimitam cum ingenti gau-

denunciat. Quae tremens & dolens coepit in-

quirere, cur eam pree czeteris monialibus fic

dio fecitia Ecclefiam S.Petri monialium.col-

locari. Soli vero parentes ejus cum grandi

amaret, audivit ex nunciis: .Propter pulchri-

-confufione in fuareverfi funt, do'entes videli-

tudinem (inquit) oculorum tuorum in te ar-

cet,quodtam fperato honore defraudati eífent.

denti amore fuccenfus eft. Exhilarata illa,

Virgo autem Deo devota vitam fuperftitem in

atque fegregata parum a c?eteris, ambos fibi

oculos pia crudelitate evulfit, atque compo-

Domini exegit fervitio; atquc nuptiis hujus

mundi fpretis, pervenit ad nuptias zeternas.

nensin difco przefentavit miniftris Principis

$A&* rf DP C C 0 0 o Cy" £

Spec.ex-

XLV. Nobilis. quzgedam Virgo, romine

dicens: Ite & Principi veftro hzec przefentate

emp -.v-

*

ex ine, ei dicentes: Ecce fagittoe, quae cor

emt

Virgo. ex-

Euphemia, voverat caftitatem in annis pue-

rilibus Domino; & votum fuum (ut vove-

tuum importuno ardore confoderant. Ha-

bes, quod defiderafti , nunc eis utere pro li-

e

cx?pl.xg.

rat) ftrenue adimplebat, fe coram Deo & ho-

minibus confervans irreprehenfibilem. Pater

bitu, atque oculos cordis meiintactos, atque

[

illaefos relinque.

hujus fecularis videns eam formofam (licet

XLVII. Legitur in Itinerario

| Dietm:ari,«lb. ex-

Í

invitam & omnibus viribus renitentem ) cui-

dam Comiti defpon(avit. At Virgo plena Spi-

quia inter Hierufalem & Bethlehem eft Coe- empl.an

nobium, ubi erant Sanctimoniales; quando

t

ritu San&o capellam intrabat, & projiciens

De

fein terram orabat Reginam. mifericordize,

terra San&a perdita fuit, pulchrze valde.

uteam in voto caftitatis confervaret. Et ad-

quarum. pulchritudine intellexit Soldanus;

voluit eis commifceri; & preecepit eis, ut

Patm

vertens, quod ratione pulchritudinis ja&u-

t c.

ram caítitatis patiebatur, accepto cultello,

fefe pulchris veftibus induerent, & ornarent,

y

nequitize inceftum paffurze: Abbatiffa autem

amplius (inquit) vana pulchritudo occafio

earum, ne fic ludibrio effet carni & diabolo,

V

eccati non eris, & hoc di&to nafum fibi prae-

fcidit,&labia; Pater Tyrannus audiens hzec,

& ne caftitatis fuze lilium mergeret in Juxu-

Q

riae cloacam, fui laboris annullans meri-

l

vocato quodam crudeli fuo ruftico, filiam illi

tradidit in ancillam, mandans,ut fub obtentu

tum, fe fuasque maluit mutilare, quam cor-

pore integro,

facie fiderea immundiffi-

gratiae fuae illam fervitiisrufticanis mancipa-

mumn fcortum exiftere.

Igitur tanquam di-

K

ret. Atrufticus compati nefcius fanguini no-

e

bili, ultra modum eam laboribus & plagis

vinitus edo&ta, cum jam pre foribus effet

Tyrannus, praemiffa exhortatione, hac con-

ü

affligebat. Ethaec illa omnia libenter devin-

fortationeufa eft. | Sorores venerabiles, tem-

(

cebat, Deoregratians, quod feiniftum ftatum

deduxit, in quo aliquid pro Deo fuftineret.

pus tribulationis, ac perfecutionis. noftrae

»

eft, Soldanus nofifa virginitatis & pu-

f

Cum vero in Dei fervitio feptem ar..mis; per-

-

doris

Ibid. C.I9.

»

Titulus XX. — Caffitas,

271

d

dotisinimicu

3b

eir

!promptu cft, marnus ejüs e-

in Partibus 'fän&ï Jordanis i fpelzeo Juxtà

l,

vaderenonpoteflis, utaminiergo meo confi-

Eunuchorum Monaíterium, ideo quod non

15

lio, & quodego fecero, vos quoque faciatis.

f

communicarem Macario Archiepifcopo Hie-

Quod dum ratum fiugulze concepiffent, ipfa

rofolymitano, die quadam circa horam fex«

Jl*

Abbatiffa primitus fe nafo matilavit, & fingu-

tam, sefta vehementiffimo coquente defüper

lz poítmodum voluntate fpontanea fe muti-

Ceratenim Auguttus Menfis) pulfavit quidam

laverunt. Quoaudito, Soldanus vehementer

oftium fpeluncce meze. Egreffus vero vidi mus

admirans conftantiam illarum, & prudentiam

lierem, &dixi ad illam : Quid tu hic facis ?

Ir

obftupuit, & multum hocfa&um. & fuze fidei

Etrefpondens dixitmihi: & ego, mi Pater,

2-

tenacem conftantiam approbavit.

ejusdem, quotu , inftitutifum , &quafi unola-

JbExem, XLVIIL Treserant Monialesinuno Clau-

pide diftat atefpeluncamea. Oftendebat au«

;

0 fociae fpeciales, & ex illis duze erant Vir-

tem &locum, quafi ad Auftrum. Et ait: Lu-

24 üxrm

gines. H»e autem fingulz ftudebant fe devo-

ftravihanceremum, & pree zeftu nimio fiti fa-

tas Beatse Virgini exhibere. Mortua vero una

tigata fum, facergocharitatem, Pater, & da' -

Virgine, & jam vidua in extremis agente, ter-

mihi pufillum aquze. Itaque protuli urceum,&

tia foror fuperftes rogabat viduam , ut poft

dediei Quze cum fumens bibiffet; dimifi illam.

;ä

mortem rediret, & de praemio focize certifica-

Cum autem abiiffet, diabolus impugnare me

T

ret eandem. Quod promittens ((fi tamen fo-

ccepit, iriittens cogitationes fordidasin eam.

retdebeneplacito Dei )expiravit. Dieautem

Superatus igitur, neque ferens libidinis ardo-

nclb. ex'

trigefima, iftaante Altarein orationibus pro-

rem, fumpta virga mea, cella egreffus füm,

j AL

cumbente, apparuitfocia vidua inzeftimabili

infervorezeftus,cumla

pides ignefcerent, pro-

fplendorefulgens nimis & dicens : Veni, quia

fe&usque füm ad illam

d

J

, ut in*gplerem turpem

[l«

àd reditum obligaíti me.

Et ecce modicam

concupifcentiam.

Cum vero ferme uno fta-

partem przemii mei, fed benedicta dies, in qua

dio ab ejus adhucfpelzeo diftarem, ure:te me

fl

natafum. lla vero confortata & refumpto

graviter aeftu libidinis, repente fa&tusin exta-

)(?ï

l-

fpiritu qusefivitde ftatu prioris defunétze. Cui

1i, vidi apertam terram, & me hiatu terrae ab«

illa dixit: fitotus mundus effet pergamentum,

forptuüm. Afpicio

r

queill/c cadavera putrida ja-

iim

|

& mareincauftum, & omnia folia, & gramina

centia,& refoluta , & incredibili faetore plena,

fcriptores cam omnibus lrominibus , qui fue-

quendamquereverendi habitus virum ea mi-

(

runt, &funt, & erantfuturi, primo omnes de-

ol

hi demonftrantem, ac dicentem : Ecce iftud

ficerent, quam immenfitatem praemii coeleftis

ulieris eft, iftud viri , iftud pueri, fruere jam

exprimerent. Sedparumper (ait) ad praefens

4

üt vis, & quantum libet, concupifcentia tua :

dicamtibi: Sorornoftra inintinitis claritati-

hujus tamen voluptatis gratia vide, quot la-

e

bus me przecellit,& merito, quia ipfa heri cho-

bores amittere voluifti. Vide,

i.

propter quod -

ream cumagno duxitcandidam, cum multi-

peccatum vos ipfos privare vultis regno cce-

((c

tudine candidarum puellarum cantans Canti-

lorum. Vae humanze miferize; propter unius

!

cum fingulare, folis Virginibusappropriatum,

r

horze voluptatem tanti laboris mercede fru-

& gerens fertum de divinis floribus confe-

ftramini. Ego autem pree nimio fotore in

j

&um. Rogaviautem eam, utfaltem ad horam

terram corrul.

lii

Tunc accedens vir ille vene-

mihifertum concederet, quaeait: non expedit

rabilis, quimihiapparuerat, erexit me:^ &

o

tibi. Tamen deipfis floribus dedit mihi, quas

gratias agens Deo re

J

meum.

N

verfus fum in' locum

attulitibi focize meze chariffimoe, ut aliquali-

te

ter virtatem eorum, quantum fenfus capere

LI. Hartfridus beati Trudonis confangui- Danrault.

of

poterit, humanius perpendas. Facto ergo ab

2

neus, continentize voto, non amore, quem d. C T.

ea circulari ta&u in pavimento cum floribus,

gratiaremunerat, fed timore potius ,

'quem

it. 71,

lj

tam miri odoris procelfitfragrantia, quodilla

Ex. 3.

u

juftitia punire folet, fefe obítrinxerat.

Is po-

foror prze fuavitate, rapta fuitinextafim. Et

ftea promiffionis immemor conjugiu

m po-

fic vidua expleto promiífo ad coelum rediit.

ftulat, implet , & confummat.

Nocte vero

ll;lb g

Omnes qui Monafteriumintraverunt,per mul-

enpl

?

fequenti, eccevir Dei, tota fan&itatis fuze

tum tempus fenferunt cceleftem odorem.

coopertus auctoritate, cum terrore ad eum

10

Fiolata caffitatis pona.

ingrediens, fic increpat: Cur violata fide ,

)e

uxorem ducere non timuifti? Quam fruftra

$

J Pratum -

XEEC-Abbas Polvtirokk Aobis iüira-

Spirit,

hoc feceris, vel ex hoc intellige: quamvis

üt

€ vit, inquit]oannes Eviratus, quod in Coeno-

uxoratus fis, femper tamen eris fine fobole;

[lb

bio Penthucula Frater quidam erat fibi ipfi

&virga, quam gerebat, percutiens in (emo-

f

T ]?

valdeintentus & continens. Cum autem ali-

re: fignum, ait, id fitnegleCtze promiffionis ;

quandoimpugnaretur a fpiritu fornicationis,

donecvives, curvo crure, inceffü male pro-

Ü

non valens hanc pugnam fuftinere , egreffus

uodamnaberis. Expergefa&tushomo, eru-

xn

de Monafterio, profe&us eft Hierico, ut con-

ditus eo verbere, agnoftcit au&ctoritatem, &

j

cupifcentize fuse fatisfaceret. Moxque ut me-

culpam fatetur ; mutatusin melius comam

retricis cellam ingreffus eft , leprofus factus

f«

deponit, & monafterium ingreditur, ubi vi-

d

efttotus. Vi?ensautem ]epram, continuo re-

tam cafügate fatis emendat. -

diit ad Monafterium , Deo gratias referens, &

LII.CumSanGimoniales fub inftitutoS.Cla- D

fet

auroulr,

J

dicens: ldcirco Deus hac me caftigatione

re militantes ab Hereticis e Civitate Geben- ib

idö Ex.4.

percuffit, ut anima mea falva fit, & magni-

nenfi expulfze fuiffent, inquandam Sabaudize

*

fice glorificabat Deum.

Civitatem , quam Catholici incolebant, fefe

j

Tbid. c.19.

' L. Narravit nobis, inquit idem Eviratus,

tranftulerunt. Una tamen earum maluit cum

f

&

Abbas Elias, dicens: cum aliquando morarer

perditiffimo quopiam, qui Monafticam vitam

abjus

—

-

|

Bi&läailz?cæ Manalis Concionatorim

E

effe

abjurarat, matrimonium inire, quam fodalium

dit, melius fibi effe rata , ut cäm pudica mente

C

gtl

fvarum confortiouti , ac patrize dulcedine pri-

mortem oppeteret, qaam cum viro alio con-

vari. Sedperditionis filia dignum factis mer-

cumberet.. Et poftauam ferocius Barbarus il-

(eb

cedem accepit: Sacrilegus enim ejus mari-

lam aggreffus eft, plurimumque eam oppug-

Pïe

nando nilegit, ad cafüitatem ejus confterna-

tus , votifragus, eampoltea vivam excoria-

p

vit, juftitizeque divinze executor fuit.

tus, in Apoftolicum divi Petri templum eata

u

duxit, Ecclefizeque cuftodibus commendavit,

Guilielm.

Ll Bello Pedemostano, noftro pene me-

i

Baidefaa. moria, cum civ

itas qgædamoccupaïetur,D ux

fex illis aureis nummis datis; ut pueilam viro

D

fuo confervarent. -

1.2iümul militum, virginem jam marito defponíatam

fen

LVI. Refert Pater Jacobus

Alvatez de Paz ".Jacobus

reii

Virt.6 9. eeimia pulchritudine corporis, majoreetiam

ivarez...

auimze, quam adamare coeperat, in fua domo

eSocietate Jefu celeberrimus Scri;tor, quod,:

'om.2.de

10

cumin America Hifpani adverfus Gentiles di-

Ui$

valideeít aggreffus. Illavero, cum celerrime

Caftit; L. s.

ä

manus hominis evafiffet, oftium, quo effugi-

micantes in praelio fuccubuiffent,ideoque om- p. a. c. 125

p

endum erat, preeter fpem occlufuia invenit.

nes urbis Ofornoincolz tam indigenze, quam

bus

Hifpani advenze, ma;oris fecuritatis caufa e

Der

; [taque cum incerta hzereret , quoríum evade-

. ret, hoc invenit confilium. Feneftra erat pa-

civitate ad fortalitium quoddam confugiffent ,

Ch

ad idem quoque afylum Moniales quaedam ex

[üs

tens, in publicum verfía, perbanc ita exiliit ,

ut poftem fene(irze medium amplexa pende-

inftitutoS.Clarse,ut vitae & pudicitize fuze con-

fid

yet. Sic enim futurum cogitabat, ut tumipfius

fulerent, confügerint. Quia vero ob diutur-

tef

confpecto periculo, tum concurfu hominum

nam,quaminilla munitionetrahere cogeban-

invia publica, quos rei novitas contraheret,

tur, moram, omnesinibi dezeates magna fa-

abfterritas, vim adhibere non pergeret. Sed

mis cruciabantur inedia , una e monialibus,

immanis, & huic praedzeinhiantis belluze li-

quae pro herbis colligendis egreffa fuerat , a

Mfeos a

militequodam capta, in cujusdam belli Ducis

bido, nefic quidem reprelffa eft.. Cum ergone

$d.

fic quidem moleftus effe defineret, caíta Lu-

poteítatem con'ignata remaufit, quam is tan-

d

dem inuxorem fibiadfcifcere decreverat,quod

cretia (hoc ei nomenerat) coatta eft , nodum,

fàl

illaanimadvertens, his illum verbis allocuta

Ó

. quem manibus ftrinxerat, folvere, atque in

terram ( & erat feneftra locofatis edito ) deor-

fuit: Celarete nequeo, quod virgo fim, & qui-

[um labi, ut corpore conífra£ta, animus integer

dem Chriíto Jefuper votum deipoafata, acin

Tauroots

Pt

,^

maneret. Sedhoccorporis damnum , praecla-

Monatterio con ecrata , proat ex eo, quem

Tit. 34

defero, habitu monaf!t/co videre tibilicet, ac

riimis virtutis donis poftea penfavit. Cum

l2

eniin fanCtifimam vitam multis deinde auais

proinde carnalibus voluptatibus operam da-

Ih

egiffet, mortua eít Perufize in Alexandrino-

re, aut alium mihi fponlum adoptare , mihi

rum 2dibus.

"

1

nonlicet , ne Deo , & fponfo meo pro obfe-

H

iaco vir do&us S. E.

Üb

Daurou!t.

^ LAV. Jacobus de Vitr

quio injuriam interam ; Cave igitur fis. ne

R. olim Cardinalis, refert, fua zetate fuilfe vir-

violentiam mihiinferas, neiramDei, atque

(

P 24. €.37-

Tit 14-€*- pine

scomplures, quae Leodinenfi urbe ab ho-

vindictam protinusincurras , tibique me in

J

juis habit:tionibus eje&tae

uxoremadoptando concilies mortem. Quam

UT

empl. 10 fibus occupata ,

funt.Ex his aliquas ad te

inpia confugifle,alias,

Virginis ialoquendo animofitatem Barbarus

-

. in flumen fe praecipi-

(in

. quze idminus poterant

obftupefcens, ab omni deinceps violentia ab-

fütatis violationi poít-

ftinuit, eanquemore fuo vivere permifit. In-

&

taffe; quod mortem ca

nerent: partim incloacasinliliiffe, utnul-

füper talem erga illam venerationem conce-

IK

lom doloristetritudinem cuim libidinis !cetore

pit, ut illam haud fecus ac divinum quod-

(

comparandam oltenderent. Nec dubia erat

damnumen deinceps veneratus fuerit,omnem

l

illi relinquendo libertatem , qua ad coelefti

(0

mors, nifiadm:rabili prorfus modo fic a. Deo

*

fuiffent confervatze, uti

n tauta multitudine

Íponfo fuo in(crviendum opus habebat, quae

p

l caitizatis detrimen-

nulla prorfus, vel vitae, Ve

proinde, ut Religionis fuze cultum & inftitu-

ne

tum profequi polfet, Breviarium fibi ab eo da-

tumacceperit. Praeclarum vero, quod uni ex

Qu

eonumerocontigit. Laborantem illam exce-

ri petiit, & Monatticam veftem , queeutraque

fol

bula duo milites,exceptamque fol-

interfpolia Chriftianiserepta, & penes mili-

la

perantcym

licitabant ad flagitium.

Atilla, cum mori,

tem quendam aífervata, fingulari Dei provi-

Ti

dentia reperta,eique fibminiftrata fuere; adeo

: qu

amcorrumpi mallet, tanto faltu iterum (ein

ü

mimpetum fcapham ever-

D

infuper fanctimoniajiem hanc honorabat; ut

f

undas dedit,uteode

teret, corruptoresquel

ofos fubmergeret. Ipfa.

quotiescunque eam fe cum aliis captivis mu-

t

liezibus miniiterio alicui. domettico ingeren-

veroabfque omui aut auimi,aut cor poris dam-

li

uo, fluvio obfequente. ad litus emerit.

tem videbat;ab eisdemillam removerit,dicen-

fü

LV. Dum Alaicus Romam cepiífet, ac di-

do, quodminineillam deceret aliis, quam

ïbäeï. ex-

li

empl. &^riperet, mulierqu

zedam maximum exhibuit,

Spoufofuo cui fe confecrarat,infer vire, rogan-

h

am U0

udiciti»e fpecimen. Quod namque & aetatis

doque, ut íuam eidem coelefti Sponfo falutem

t

flore, & formae venuftate przeftaret, ex Aiarici

inftanter recommendaret.Poftquam vero hzec

2

milibus juvenis quidam pulchritudine ejus ,

virgo peranni fpatium in domo dicti belli Du-

3l

uumeam vidiffet,captus,ad concubitum eam

cis fuilfet commorata, tandem iun fineanni De-

q

H

El

follicitavi

t. Quum autem illa piacalum id a-

us huicDuci,indignum effejnfpiravit,ut Spon-

C

faChriüi ejus ulterius fubjiceretur imperio do-

veríaretur, miles enfe ftri&o mortem ei mina-

(

tus, veluticum amore concertaus, per miferi-

meftico, illam proinde in manus confignaret

te

cordiam fummum tantum collum vulneravit.

Chriftianorum ; Quia vero fi id patenter ex-

(e

fequeretur, poenis atrocibus fe fubjiciendum

1lla vero cruore diffluens, jugulum ferrg fub-

eífe.

Qi

Y

N

Tituus XX, Cajtitas.

273

effe formidabat, hunc pro divinze voluntatis

efat, ut fíi maxime obnoxius effet libidini.

executione modum excogitavit; ad Chriftia-

Nunquam cum 'cemina ulla nifi luce palam,

norum nempe vigiles, quantum fibi fecure li-

& adhibitis arbitris , derebus utique neceffa-

cebat, appropinquans, eosdem utillam exci-

riiscollocutus eít , ratus, mulieres ferme adiri

piendam tantifper egrederentur, inftanter ro-

minore emolumento, quam periculo. ld

Vita,

gavit, utpote quam fugam fimulando , eo in

quod etiam Vitze ejus Scriptor hisce verbis

locohoc fine reli&urus etfet. Diétum , factum;

confirmat, dicens: S. Franciícas Xaverius

Vigiles enim egredientes eam exceperunt

adeo caltitatis eratamans,& ftudiofus,ut con-

cum gaudio, adeoque ipfa de pudicitia con-

traimpudicam cogitationem & in fomno ob-

Mitohty

] lYater

fervatatriumphans, &vi&rixad Catholicos

venientem , adfanguinem usque certaret.

1

FOm'Q-de

rediit, füuoque benefa&tori ad fanttam fidem

JII. Parum ab hac quidem laude abfuiffe [o,ttho.1

LJ

noftram amplexandam, ferventibus precibus

Caltit.| $

oportuit Angelum Montiolam , hominem7.c.2 ex-

DPAWIUS

fuis lumena Deo impetravit ; unde tandem

Italum, qui tum in terra Peruica Évange

lio empl.a.ex

pius hic Barbarus patria fua fugiens, omni-

per barbaras illas Provincias diffeminando ,

noftris.

bus facultatibus fuis pro Chrifto reli&is , in

diumultumque peregrinaretur, ageretque in-

Peruanum Regnum conceffit , ubi hzec ormnia

ter gentes nudis perpetuo corporibus, prius«

Chriftianis , quibus in fide erudiendus tradi-

quam Evangelii lumenafpicerent, inceden-

tusfuerat, ex ordine recenfuit; quae demum

tes, non magis ea tanta turpitudine unquam

comimotus eft, quam fiftatuas inter verfare-

fideliter expofita fuere Authori, qui praefen-

tur, aquibus tamen & periculum timeri de-

tem Hiftoriam conf: cripüt.

bet, quum marmoreorum fignorum nuditate

E W

itritatam, & quidem non unius fuiffe libidi«

nemlegamus. Verum(ficut mollem argillam,

| . Maffeus l.ïI-

gnatius, exquodiein B.Vifginis Pa-

ubi efficax illa marmoribus progignendis vis

S.Vita C.S. :

S.!

trocinium fe dedit , tantam confecutus

comprehendit, non amplius licet refringere

eft Caftitatem, utnullam deinceps carnis ty-

duratam inrigidum , ac nififerro czedas, indo-

rannidem, qu

amvis præ-fervidqs natura .fen:-

-cilemarmor; haudaliter, uthumanum cor di-

ferit.

L

vina penitus pervafit gratia , itaobfirmat, ut

Dauroult, L. San&itatem animi Patris Francif:

C

2X

figni ftatuzequeinftar objectas fenfuum illece-

P.4-C.7. verii perpetua corporis fanttitas honeftavit.

brasrefpuat, ac füpra lapidumomnium con-

Tit. 34.

Satisconftat, ab eo virginalem pudicitize flo-

turnacium , - fi ferro czedas, alienam nihilo-

&

Ex. 23.

remad extremum usque fpiritum cuftoditum.

minus imaginem refutet.

Id & Meliapore Vicarius , ex fermone cum

IV. Sed non pluribus ea pace frui datum , ibid. ex-

Francifcoibidem habito; fe comperiffe liqui-

plerisque omnibus pugnandum elft, quam- empl. 3

doconfirmavit, & alii ejus Confeffiones ex-

quam non iisdem femper artibus venerit vi-

&oria, quidàm enim promptoingenio, expe-

cipere foliti, fe perfpexiffe teftati..— Infignis

rofe&to in illo amor caftimonize, infigne odi-

ditoque confilio, quidam acie ac duello vi-

umlibidinisfuit; adeo ut vel minimas hujus

cere.

Videmus unum e Sociis per lufum e

generis labeculas exofus ipfum horreret libi-

vicina flamma evadentem. — Hunc nobilis in

dinis nomen. Quod ex eo, quod fubjiciam,

Brafilia adolefcentula perdite cum amaret ,

exiftimari licebit. Olyffippone profe&ionis

nec virtutis reverentia flammas auderet pro-

Indicze diem oppetriens cum Simone Roderi-

fiteri, diu animi 2egra , corporis ad extre«

coin eodem diverfabatur cubiculo. Ibi intem-

mum valetudinem fimulans, hominem per

peíta no&e repente excitatur e fomno , adeo

fpeciem arcanze confeffionis excipiendze, ju-

commotus , utenaribus magnam cruoris vim

betadvocari. Ubi femotis minus caute arbi-

E

profunde

*

tet. Ejusdeinderei caufam Simo-

tris, foli fuere, zegritudinem confeffa , vulneri

nem rogi

tantem obftinato filentio celavit,

per vulnera medicinam male fana facere ten-

Ad ultimum ubi

tavit, & quia blandiendo nihil proficiebat,

quamdiuin Lufitania fuit.

folvendi advenit tempus, fub digreffum, in

imo gravi contra oratione infüper caftigaba-

navisangalum cum eo feceflit , & fine arbitris,

tur , ut quem fimplici voluptate pellicere non

poterat, duplici circumventum, capitis, ac

nunc demum, inquit, tempus eft enuncian-

di, quodtoties ex me, Simon, fru(tra es íci-

famse periculo expugnaret, ardens libidinis

per füummam audaciam iuterminata eft , ni

fcitatus quippe hoc ultimum, ut arbitror, fum

teinhacvitavifurus. Scito igitur,, illa nocte

pareat, fublato clamore, ut violatorem, ftu-

impuram fpeciem per fomnium mihi oblatam,

pratoremque, validiffimis mancipiorum mox

fammaque vi repellere conanti, tantam il-

feobje&uram ad verbera, ad necem. Quid fa-

lam fanguinis copiam erupiffe. Hisce fignis

ceret deprehenfa virtus, quum ex follicitudi-

neimpudica audacia, cafto periculum crea-

humanisque teftimoniis divinum indicium, ac

retur? Exuit ictum validiffimum levi admo-

teftimonium extin&i corporis acceffit inte-

Quod eximium Deibeneficium inter

dum declinatione. Quominus ei morem ge-

;J'

gritas.

alia egre

gize virginali caftimonize conceffum

rat, fitiri caufatur, & illa,ut potumin'erant ,

accepimus. Ceeterum Francifcus , ut tantum

fervos advocat, cum quibus blande fermo-

nem Sacerdos tantifper ducit , donecintrante

cuftodiret thefaurum , non caftior fuit, quam

cautior. Etfi enim vir fan&iffimus coeleftium

adolefcentule matre, ad eam explicatiífima

rerum contemplationi maxime deditus, ex-

fronteconverfüs; Bene, inquit, habere nata

cellentisque temperantize armisteCtus, nullo

mihi videtur, & confeífioni, utin hoctanto ze-

negoti

otela nequilffitni ignea extingueret; ta-

ftu laboriofze, atque levi a valetudine decum-

men a

deo timidus in hoc genere & cautus

bentibus ominofz, fuperíedendum cenfeo.

His

m

- R. P. Lolm. Bibl. Man. T: om. [.

Billothece Manualis Concionatorie

Ó

K

Hisartibus elufa impüdentia, dum templum

quead flagitium, nequidem blandientem ma«

£

j

ingreditur, Deo pro depulfo periculogratias

jori, quam prosetate, conítantia repulerat ;

aétürus, obvium habuit Jofephum Anchie-

nec ideotamenilla irafcebatur, fed ipfa repul-

tam, magnum illud Brafilize lumen , qui re di-

falibidinem vehementius irritante,adoleícen-

vinitus cognita, magna precum contentione

tem folitario in loco deprehenfum occupat,

: apudDeumegerat,;ne caderet;itaque ad eum:

amplexumque expedit, ablatura per vim ,

ï

fjf

& ego, inquit, rogavi prote, utnon deficeret

quod precibus ac blanditiis non impetrarat.

fides tua.

Scilicet humanse opis haud qua-

Pallio manus injecerat, fed Joannes preeva-

[

quam eft,e flammis ne leviter quidem afflatum

lens viribus, ac relu&tans, ; lacerati fruftum

q

exirejimo longe facilius ab igne illefus abeas;

exiguum, flagitiofi conatus monumentum,

uama procacis ?ceminge petitione pudicus.

illi relinquens, liber evolavit. Foeminas ve-

Pi

Ib exem,

V. Confimilem projectze libidinis impref-

pribus fimiles non male quis dixerit; in quas

Ü

*

fionem ClaudiusAquaviva, graviore, ac va-

cum incideris, aut fanguin.em, aut pallium

lidiore confilio repulit, & quamquam in lu-

darefit neceffe.

VIil. P.Francifcus

brico &ipfe pofitus, acruinzeimminens, al-

Adornus (qui S. Ca;äadaü ari

h

te tamen veftigia caftitatis reliquit impreffa.

roli Cardinalis Boromi Confeflarius, ab dier me-

b

mor. 12.

Quze enim ejus forma exarferat alia , quam

eodem in honore & reverentia eft habitus )

an,

proetendebat , febri laborans, ubi exclufis de

procacem foeminam, quze liberali, ejus for-

ï:

more ab illo judicio arbitris, quorum aures

ma pelle&a, fcelus ab eo blanditiis flagita-

f

omnino quidem , fed oculos nusquam arceri

re aggreffa erat', caftiffimo ingenio elufit;

4 At

debere, idem Claudius rerum arbiter poftea

quando turpificata fordibus, feu recremen-

/i

«l g

fancivit, ut, inquam, folitudo audaciam fa-

tis elatrina petitis , facie, foediores illius

t

cit, nudato repente corpore

quod flsgitii

amores in horr

l

pars.non minima effe.cenfetu

r) ardentibus-

)

tit.

Qrem, 'naufear;iqqe conver- -

que vérbis Claudium aggreffa, preces, blan-

— IX. P. Jcannes Hi

äronymus tolerantia ,Ib; 1. Jul-

ditias, minas, Satana erudiente, mifcet. Vali-

& Ecclefiaftze munere preeftans inter prinios

l

dis profe&to machinis petebatur ,. & grandis

Hifpanize, cum Granatenfe Collegium rege-

ä

erattentatio homini , cuiaut libidinis, aut ca-

ret,. a procaciffima foemina obfcoeni flagitii

wmu

jumnize flammis effet conflagrandum. | Sed

eftaccufatus. . . Hifpali Proviccialis eam tem

Patrum cuidam viro prudenti, ac non incu-

utroque ex periculo emerfit Claudius confi-

lio, tam in fpeciem foedo, quam exitu faluta*

ricto vefperi in cubiculo clam ad candelze lu-

men expofuit, vehementi dolore plenus.. Is

ri; fcaphium confpicatus invadit, hauftisque

manualvi purgamentis ( parcite, qui haec le-

vero, qui hzec audiebat, pofteaquam nihil

veri mendacio illi tam enormi fubeffe, con-

gitis) os inungit, atque attonitze ad ofcula, ad

amplexus, fi teterrimiodorisgravitas, &for-

ftanter dixiffet, adjecit: Ego, o Pater! pieta-

Kitlos.

dium inquinamenta arriderent, contemptim

tem caftitatemque P. Joannis ita perfpe&tam

n

increpitans objectavit. Quod de Claudio tra-

habeo, adeoque eum ab hoc flagitio immus -

didi, de Oliverio Manereo, Viro Societatis

nemício, ut ad innocentiam viri teftifican- :

primzevze itidem tradunt; nze ifti libidinis fce-

dam , atque ab omni fufpicione vindicandam,

ditatem penitus animo informaverant , qui

aufim nudam manum ardenti foco inferere ;

ä

tam fordida perfona illi occurrendum cenfe-

Interque verba manum protinus extendit, &

runt.

Certenulla tanta eft fordium quarum-

inmediumlychzi ardent's flammam ingeffit j

Bu

tó,

!

libet feeditas, quae, fi cum Veneris cempo-

ac tamdiu immotam fine ullo doloris fenfu

natur, non debeat przeoptari.

eam Scsevola hic Chriftianus ifthic tenuit,

1b. exem.

Vl. Domefticum fzepe bellum pro caftita-

donecomnia, quzedicendaíuere, narraffet ,.

PL

ac Provincialis reinovitateattonitus, non fi-

l

te pugnantes, externo longe periculofius ex-

periuntur, lapfu faciliore, ut (inetefte. Quare

ne admiratione tum praeclari experimenti ,

ab omni difquifitione tunc facienda ceífavit

1o3 minor in hoc profligando ( nam confici

vixunquam poteít ) virtas laborat : quanta

&c. Proterva vero accufatrix doloribus cor-

*X

fuitigitarin eo viro, qui quum hoftium im-

repta, feipfam percutiebat, cruciatus illos

portunitati folus vix par effet, formicarum

turpis mendacii fuppl:cium effe faffa, & co-

ram Provinciaii, teftibus, ac Notario venianr

legiones immifit ?. Crefcunt in Paraquaria ,

vicinisque regionibus formicae forma, atque

petens calumnize fceleratae. Romae quoque

ingenio nihil noftris diffimiles, fed magnitu-

ad,Gregorium XIll. innoxius eft compertus

dine admodum enotini, quas etiam fquilla-

ab omni fufpicione hzerefis, quam ei, nefcio

rum inftar accolo efle non dubitant; ergo

qu's, impofuerat. Obiit Hifpali Anno 1605.

qua rubrum ( neque enim nigr illze funt )

1; Julii aetatis 6o. Societatis 43.

V

maxime fervebat agmen, nudumfe abjiciens ,

X.P.AntoniusCordefes multis laudib

^

us ex- p, Ale.

libl

Qfint.

immotum corpus morfibus eàrum diu prae-

cellentereminuit, &inprimis conftans viro- gamb. in

$a,

buitlancinandum, uttota cute cruentus , ac

vi

. char-

rum gravium fenfus fuit,eum primaevam Ba-

160t. . 2.

tumentibus membris victor abfcederet. Quan-

ptifmi gratiam nullo unquam crimine perdi-

p i46. &

tum hic a Benedicto diltat ? Equidem vivos

diffe. Totisille quidem annis fexdecim prava-

I47.

moríus, quaminortuiaculei, crediderim ef-

rumcogitationum moleftiam, diíficultatem-

fe moleftiores.

que perpeffus; fed eoinigne purior ejus fpecta-

]b, exem.

^il. Joannes Ribera nondum erat de So-

ta femperintegritas eft;ut procacem etiam ali-

6.

Cetate, quum illius decora auxit. Pulcherri-

quandofceminam,adquamfuerat velutzegram

mus Adolefcens inipfo zetatis flore ab excel-

obtencuConfeflionis accitus,egregii facti info-

kn;xtis formv muliere adamatus, folücitatus-

lentia, primum ad horrorem, tum vero etiam

ad

Titulus XX. | Caffitas.

275

In3«

ad fuze deteftationem lafcivize commoverit.

beravit, fed illam mulierem etiam Deolucra-

z

. Nimirum ut ab ea follicitari czepit ad flagi-

tus eft. Dicebatinfuper, non effe in tanto peri-

pul

tium, ipfe diffimulato confilio, poftulatoque

culo pofitum eum, qui ex fubtili ftaminein a-

Icen.

: levandze naturze fpatio, illud ubi datum eít,

liqua turri penderet, atque ille, qui pofitus eft

a

vultum egeíta proluvie delibatum przeíftolan-

in occafione puritatem fuam amittendi.

lm,

ti obtulit, eoque fpe&aculo vehementer ab-

XVII. P.Gabriel de Loyrono nihilzegrius Ann. Me-

Lat,

fterruit. Ipfevero abomni ea mentis vexatio-

ferebat, quam fibi obfcoenze rei vel tantilla xic.Coll.

exic,

eVa

neliberatus eft, pize feminze (ut rebatur ) ora-

fpecies animo ejus incidiffet, quam, velutipfe

1612.

lum

tu, quze fuas illi precesapud Deum moriens,

reus acerbis fuppliciis vindicabat. Semelcum

üm,

quidquid demum obtinere libuiffet, fpopon-

ei nocu vigilanti fimile quid incidiffet, nudus

"Ye

. derat, quippe qui fecundum ejus obitum per-

prope e lecto profiliens, ad hydriam aqua ple-

]Uas

petuze deinceps fru&um pacis & tranquilli-

nam accurrit, eaque maxima noétis parte a

"

lum

tatisexpertusfit. Czeterum hoc illi five ad in-

cervice ad calcem ufque fe perfudit, ulturus

dulgentiam, five ad negligentiam nullo un-

juxuriantem carnem.

quamloco fuit; tanta,tamque pertinaci fen-.

Ca-ï*iadaü fll

XVIII. P. FerdinandusïPaterhö vocatus 1604; |

qpdr ne.

fuura usque cuftodia,ut muliebrem in formam

ad confeífionem ignotze fceminze, cum do- Coll.Ga-

üs ) Wot, l)

non auderet obtutum defigzere; Cumque ad

mum ingreffus multas foeminas reperiffet,

tinenfe,

fextum usque & fexagefimum zetatis annum,

primum blandis verbis, tum aperta vi eum ad

1

modico propter ftomachum vino fibi indulfis-

peccatum allicientes, invocato Deo, eoque,

;

fet, reliquo vitee frigida femper fitimlevavit.

quo potuit modo, eas re

Arbor.vi-:. XI. P. Petro Cotono, cum aliquando in fo-

mum fuga aufugit.

pgüens, concitata de-

3

u

?ius

W1r.c4 mnis contra immiffa a Dzemone vifa impuri-

XIX. P.Laurentius Ma

gius Romæ ad foe- Ex lib;.ïn-

[

tati affinia, magno animi corporisque' conatu

minam esegrotam confiteri cupientem voca- &olítad.

Mo 'Sc de

3

luctaretur, puriffimi duo Spiritus, fugatis pu-

tus, cum ab illa ad flagitium folicitaretur, ille

topriis

tD l,

ritatis hoftibus capitaliffimis, femora, fune

ad fummas anguítias redactus, fpatium pau-

& (olidis

bis circum ea convoluto tam arcte compref-

lulum fecedendi cupit, quafi fatisfa&turus ne- virtotibus

110$

ge

fere, utcicatrix rupteein ambitu cutis, ante &

ceffitati. Rediit autemfacietota ftercore tur-c 3- $.3.,

oft mortem confpicua fuerit. :

x

.

pata, quod videns mulier vitam ferio emenda-

ii

Vita-

. . XM. B. Aloyfius tanta a Deocaftitate prae-

vit.

Simile quid de P. Oviedo narratur..-

m

u

ditus erat, utnullam obícoenam cogitationem

XX. P.Matthzeus Boys, cum adhuc Novi- An Rhen.

. vel motum, neque noctu, neque interdiu un-

tius effet, & mendicatum de more miffus,

renf, xOx s

oll, Spi-

!

quam experiretur; adeo vero mulieres fugie-

menfzeqne adhibitus, verba aliqua impudica

ls

bat,utei nativam cum his difcordiam interce-

Á

audiffet, tanto mox dolore & iracundia exar-

.. dere diceres ; nuliam certe, etiam confangui-

fit,ut ex oculis lacrymze, enaribus fanguis co-

[l*

nitate conjun&tam, afpicere fuftinebat.

Y

piofe proflueret. Caufam rogatus, egone, ait,

i

Hitlos - XIIL P.Laynes Romz cum concionaretur,

dolore non afficiar, cum videam fupremum

p2.n.J0. 4 foemina adflagitium allectus erat ; fed ipfe

Numen ita baclinguae improbitate violari? -

QU

. tanquam fenfus expers, & tanquam ftatua ali-

XXI. Joannes Berckmannus dicebat, eum P.a.vit.

All

qua nihil fentiens, gravi oratione eam deter-

qui fit impurus, nequiorem fieri omnibus Dia- P48.72.

d

ruit. Ipfetamen dein dixit, confultius fefactu-

bolis. Faffus eft, fe nunquamulla impura ten- P^5-93-

£.

z

rum fuiffe, fi confeftim aufugiffet.

tatione oppugnatum. Hinc non potuitetiam .

Vifa L^.

- . XIV; P.Petrus Faberinhofpitiis, domibus-

ob horrorem: erga luxuriam, Confeffiones S.

tU

que recentibus, vicinorum omnium Angelos

Auguftiailegere. Qui eum intuebantur, licet P& $7-

j

€.26.

invocabat, contra falaces fpiritus. Cubitum

aliorum vultus ob periculum intueri non au-

Fit,

difcedens, armabat fe perattente S. Crucis fi-

derent, ipfius tamen afpectu ad Caftitatis a-

t

gno,pieque ad Deum verba illa fundebat: Ho-

morem incitabantur.

Poft mortem etiam

ll

v-,

288-899

item repellaslongius &c. Etad B. Virginem:

multis Caftitatis donumimpetravit.

l,

Da mihi virtutem contra hoftes tuos. Sentie-

XXII. Bartholomzeus Mariana tantusCafti- Prov. ven,

"t

bat enim, Principes tenebrarum in tenebris

tatisamor erat, utoppofitum vitium nunquam Coll.Brix,

r

';'gnaxime dominari. Valde autem ajebat, ad

fuo nomine, fed circuitione verborum appel- !599-

08

huncfinem conducere, ut in diverforiis ftatim

laret, ne vel folo nomine contaminaret.

profiteatur quis pietatem, vel piis fermonibus,

XXIII. Genefius Martinez Coadjutor, licet Prov, A-

vel alio religionis actu ; nihil enim vel nos,

in przedio effet, nunquam tamen cum fceminis rag. Coll,

x

vel alios magis in officio continere, quam e-

colloqui fuftimuit. Unde aliquando ignem C*

ar

J5

dita jam virtutis exempla. Denique omnium

petenti vetulze, oculis averfis porrexit, cum * &62

U

qmaxime hac in re ei proderat precationis ftu-

addito,fi quid deinceps opus effet;per aliquem

o

dium, & pietatis ardor &c.

e domeflicis peteret: non enim, inquiebat,

Biblioh, —— XV. P.Francifcus Cofterus o

&oginta o&o,

qui te his foribus aftantem videt, ftatim Ca-

, Me

Script,

quibus vixitannis,)nunquani ne minima corpo-

tharinam fecundam, aut me Franciícum al-

D-

amb, :n

Soc.

risinhonefta commotione,aut cogitatione pul-

terum cogitabit.

"

( dir

I

ä.]()o['g, h

-^ fatus eft. In fefuitadeo feverus,ut perpetuo ci-

licio, celeberrimisque flagris corpus attereret.

SIMILITU

DINES.

I'P] 1

XVI. P.Balthafar Alvarez,nein publico In-

I. Gicutii, qui ceenofam & infalubrem regio- Nierenb.

Ff

inlib.2 de

l-

quifitionis actu mulieris afpicere cogeretur,

nem incolunt, ordinarie male valent, ita

adorat.

[-

feptem integris horis oculos in B. Virgivis

mirum non eft affiduo zegrotare animam,

imaginem defixos habebat. Semelveroa Ju-

corpus ceenofum, & immundum habet.

quæ C.8. 1.2;

La

[

vene, & eleganti foemipa ad flagitium alleétus,

3

. 1l. Sicut Regiam purpuram coeno &luto Idem,

P

er orationem non modo fe a tali periculo li-

induere recufaret; - ita

plengm merito quivis

etiam

R. P. Lolm. Bibl. Man. Tom. I

sz

g

2o^6

Bibliothece «Manualis Concionatorig

etiam luto, & foetore infe&tam carnefri-,fuam

VI. Voti obligatioifi enimin Sponfis Re-

gin r

1'2,6428'

f

ortare, quivis merito horrore deberet.

gum terreftrium fidem datam frangere per a-

Y

' Jdem,

1l!. Sicut quo major eft Dominus, tauto or-

dulterium tam turpe cenfetur.quam turpe erit,

dinarie domus & aula mundior effe debet ; ita

fi coelefti Sponfo non tantum per adulterium

J Sgimul. tïi

p,Q,C:

p; -0l

Ee]

cüm nulla creatura (excepto Angelo) ani-

cum creaturis(quze fpiritualiter oranes vel fra-

f

mam rationalem fuperet, merito domus e-

tres, vel forores noftrae funt)

ceftum frangatur.

lfed etiam perin-

Judof. de

: jus (quse eft corpus) puriffim

-a- & mund?üï—

Pontet4/

.3na efle deberet.

b ygrE-

i.2 016 (1

IV. Sicut Sponfe ma

gnorum i?rincipum,

ÍIdem

M E D I A.

"

So !' tu

' fi fideles (int, omnia facile a Sponfis fuis im-

(

petrant, uti patetin Efther, quze liberationem.

LT

imor Déá; haec enim eít herba, qua À- iif Soc,

raozius etiam in mediis aulae

j

totius populi Judaici ab Afvero obtiuuit; ita

-

caftitatem illibatam fervavit.

periculis r 15

Pl

multo magis Sponía

füupremi Regis Chrilti

omnia,& maximealiorum liberationem a pec

— A. Amor €7 cultus B. Virginis; fi enitmi ntcas cue

Sfim, vt

catis obtinebit.

-

r

D. Bonaventura apud Canifium teftatur, ex| , c.23.

lnll 6 I F?

t

Ímaso

V. Sicut virgoin Zodiacoregnans, terram

venerando vultu, & corpore prodibat divinum &

| 24.

primiSec. maximefrugiferam facit, ita fi caftitas in ani-

aliquid, & Virgineus frigidusque ros , quiad

impuritatem omnem fpe&tantium arcendam

pl

Socl2. mohominisregnet, frucus honoris, & gratiae

E

ó.

il

,

t

copiofos germinare faciet. -

& extinguendam mirifice conferebat, & quafi

(ant 4. y'1

SAmbs, ^ VLl Sicatapes, dum vehementior fürit ven-

virgines germinabat, aut ad majorem vitae

honeftatem provocabat; quanto magis ab ea

f

La.de tus, lapillos pedibus apprehendunt, qui illis

virg.

- fintfaburrze loco, nea tempeftatehuc illucque

nunc gloriofa fimile auxilium expectari pot-

Tudor.de

pellantur ; ita ne caftitas noftra a tentationug

erit2 ita faneexpertus S. Ignatius, & P. Le-

Ponte to.!

defma, ut fupra in Exod. domeft. n. 1. & $. 7.

NPAA

ventis periclitetar, faburrare nos oportet co-

f

;

gnitione ejus, quod ex nobis ipfis habemus,

n. 3. dicum eft. ..

-& confiderare noftram imbecillitatem, arri-

. HI.. Humilitas: hinc apud prifcos Patres

Y

V

. piendo pedibus noftrorum affe&tuum lapidem

maximee inftar erat, non poífe ad purum

vivum Chriftum Dominum noftrum,cujus vir-

quempiam carnalibus vitiis emundari, nifi

ï

univerlum laborem faüum atque conatum ad

tute fortitudinem induemus, & conftantiam,

Nadifi

quam ad ejus gloriam intendimus.

tantze perfe&ionis finem intellexeritnon poffe

Dodiczus

VIL Sicut optimus corporis habitus, & co-

fufficere, nec eam nifi miferatione Dei, & ad-

Aonome

inloc.

jutorio comprehendi contingat. Et Climacus Grad,r..

morgbi]

«arm,

1*

loris bonitas pugilema cseteris diftinguit; ita

1

milc V.Ca'

Chriftianum a czeteris macilentia corporis,

in Scala Paradifi ait, eum, quifudoribus & la--

-

|

) ]u

allorque deflorefcens, qui continentize indi-

boribus fuis adverfus hujusmodiadverfarium

füitasf,79. P

V1

pugnat, fimilem effe ei, qui inimicum fuum

duus comes eft, indicio eft, eum in luca .

carnis Adverfarium fuum feliciterfortiterque

papyro ligavit: qui vero continentia ac vigi-

proftraviffe, atqueadeo dicere S. Paulo poffe:

liis oppugnat, ei fimilem efle, qui catenis, tor-

tens fum.

quibusque hoftem devinxit ; qui denique al-

cum inürmor," tuncïpso

tiffima humilitate, & vacuitate iracundize de-

VII.

ïg

MOÓTIV..

pugnat, ei comparari, qui occidit inim

$ feron,

«

tberé Pas.

& in arena occüultavit.

&

Á

icum;,

Qs

xemplum Chrifti, qui caftos'h

rentes & difcipulos voluit; a Diabolo

V. Fugaoccafionum ; 1ta Jofephus P

atri ar; Stim, virt,

circa caftitatem tentari noluit; & neque ab

cha exemplo fuo docuit, relinquens palliumin

l.i. c.;r.uö.;

manibus uxoris Putipharis, contagium quip-

feq Lr.de

hoftibus fuis unquam vel minimum quid circ;t*

Jofeph.

caftitatem objici voluit. ^

pe judicavit, uti S. Ambrofius ait, fi diutius

&

4noraretur, nec per manus adulterze libidinis

1I. Dignitas caftitatis, utpote quze juxta SS. .

incentiva tranfirent. Nam,utbene Tertullià- !.ad Uxoz,

Patres hominem Angelis fimilem, imo ex hac

-

arte aliquo modo nopiliorem facit.

nus, facile eft, non appetere,quod neícias; &t

Wadaíig. l]. Praemium caftorum, quod aliquando

averfari, quod defideraveras nunquam. Acce-

Nov.

P. Ledefmse e Societate Jefu indicatum eft,-

ditconfilium Sapientis. Quafi afacie colubri Eccl. 2a,

cui, cum de caftitate fervanda prope defpe-

fage peccata.Nam,ut Baldefíanus l. c. ait,ideo

;

fit, ut habitent, & depalícantur hominum 1la-

raret, B.Virgo cum S. Magdalena, & SS. Ca-

tharinis M. & Senenfi apparuit, promiffoque

gitioforum cadavera ferpentes,quod in viven-

2d caftitatem fervandam auxilio in abitu hanc

tium animis fibiolim ftruxerinthabitationem.

Re&teergo Sponfa Can. uit. Fuge dilsGe mi,

ftropham per focios cantari cüravit: Divina

res eft caftitas, divina fed funt preemia, quae

& affimilare capreze &c. Hinc Daphnis ob fa-

continenti dat Deus.

gam libidinis in laurum converfía dicitur, ut

Stlm Vitt

fignificarent hoc figmento Po&tze, Victoriam

IV. Utilitas, quze ex eo colligitur, quod

à N Iz

anima cafta fiat Sponfa Dei ; fi ergo Principes

de carne non facilius, quam per fugam , ob-

tineri

'offe.

"

hujus mundi Sponfis fuis tantas deleCtationes,

& recreationes, tantas divitias & honores

V. Labor €9 occupa

tio honefla hinc S.Hier. ad Stim virt,

l.. c.22,

rovident, quanto magis Rex coeli & terrae

edomandam carnem, Hebraeam linguam ad-

&

*

sandæus

[

didicit,& poftea dixit: Ama fcientiam fcriptu-

Sponfis fuis talia proeparabit?

e

!

Wrülico

V. Beneponderare,quam vi

lis,turpis, bre-.

rarum, & carnisvitianonamabis. Obeandem

Otet

vis noxiaque tum corpori, tum anim2e fit vo-

caufam Pater quidam Monaferii, adolefcen-

tem quendam luxuria graviter tentatum, jur«

fOl 62 &

luptas Venerea: quamque adeo indignum

fitpro tam brevi voluptate pulcherrimum, &

giis & di&teriis onerari przecepit, ut fic ei ad

caret.,.

amabiliílimum cceli S pgnf um repudiare.

intendendum pp'g'itatäqrübus non va

VI. Fre«

L

Tz'tul;ts AXX Cafiims.

271

-

Stm. vï;rt. VI. Frequens üfus Sacramentorum, präecipue

culam ex nive conficiens, cujus frigore Häm-

1.2.c.28. facrze Communionis; de boc enim dicitS.Da-

masextingueret. Benedi&us detratta fibi ve-

vid Pf. 22. Parafti imenfam adverfus eos, qui

fte, in fpiuis fe rotans,ut carnis füimülum fpi-

d*

InStimul. tribulant me. Hincpulchre S.Bonavent. (i er-

narum aculeis contunderet.

Guilielmus À-

d«

p.z.c. l LJ

go, o Ànima, carnem dili

gis, nullam carnem

quitanus ferreo thorace pectus, catena renes

. nifi Chriíti carnem ames.

conftriugens , ut hac fibula fenfualitatis bel-

Ludov.de ^ 'Vll. P*e[entia trium fociorum , Dei; B. V is-

luam irvenaret. Dominicus catena in corpus

Ponte t.3. ginis, 9 S. ZIngeli Cuflodis; nam,fi tefte Sene-

4

Ízeviens, profecto non ut mufcasabigat, Da-

t?.z- CJIOr Ca,

magna pars peccatorum tollitur, fi pecca-

KOI.

mianus fcopis fearmans, & novus in palzeftra

"Hi&.Soc' :

turis teítis aífiftat; quanto magis, fi tres ifti

Chriíti virgator, corpus fzeviffime dilanians.

cogitanturprzefentes. ltafane expertus S.E-

BhLle

Alphonfus Rodriquez annis 47. fceminam de

DN

phrem, mulierem ad fcelus provocantem ad

facie nunquam videns, ideoque crebro a Vir-

üblicum forum invitans;

:

gine virginum vifitatus.

ltStim.v'n't,

Stim. virt.

X $ 62

VL Accurata fenfuum , pracipue oculorum,

— XIL. Priucipiis obflare; de quo in vita B. Suriust.v.

li.cir. cuflodia; quia, ut fapienter S. Bafilius adver-

1 a

ZFgydii Minoritz ficlegitur: Non ita diu poft 23-April.

tit, fenfualis voluptas eft inftar alicujus fontis

ebitum fanciFrancifci Religiofi aliquot, quo-

habentis plura epiftomia, quia aquam fundit

rum plerique cumillo vixerant, inter fe habue-

[i

per fenfus, & potentias carn:s, &inftar ferpen-

re confilium, in quo quisque proferret, quid de

tis multorum capitum, per quae omuia inficit

Cant,

^ veneno. Hincfponfa Hortusconcluíus & fons

intemperantize importunitate vincenda ma-

4

/

xime fentiret.

Di&ze funt a variis fententioe

fignatus appellatur.

j

Lhdov. de IX. Potum, f

ü

ltem ad tempus editusa, €9 ejus

varim; fuit qui diceret, fe, cum impugnare-

a

tur, objicere fibi deformitatem hujus vitii,

1

Ponte to, *fnovatio; perhocenim revocatur partün li-

quod non modo abominaretur Deus ; fed ne

3.1.2.5 1. beralitas Dei ad gratiam offerendam ; partim

homines quidem perditiffimi, nifi occultantes

^

firmatur voluntas in propofito caftitatis fer-

fe, lucemque effugitantes, admitterent. Tum

vando; fienim ingens eft incivilitas, nonftare-

alius: ut primum, inquit, tentationem hanc

j

N

verbis aut promiílis, quae Regibus & Princi-

fento, provolvor in genua, & cum lacrymis

pibus hujus mundi funt fatta, quanto major

d

erit inutbanitas, atque irreverentia, fi promif-

Virginis Matris auxilium imploro; neque e-

e

Sic Michadl

go precandi finem ante facio, quam hoftis fa-

Nadafi in fio Deo fzcta non impleatur.

ciat impugnandi.

Sequebatur, ut tertius di-

Ananome- Sanch. e Societate Jefu Coadjutor Gallus,

SGrdts

morobil,

ceret, juniperus: Ego,inquit, cam procul ad-

Jul.zs.

cum ruri fere folus degeret, ceconomise admi-

ventantem hunc inimicum profpicio, portas

]

miniftrandze caufa , & a procacibus foeminis

non femel ad turpia varie urgeretur, fefe hu-

animibonis defideriis, fanctiffimisque cogita-

tionibus occludo: & interius fublata voce,pro-

mi projiciebat in genua, & conceptam voto-

ï-

rum relleioforum formulam recitabat, arden-

cul, procul, exclaino, occupatus eft diverforii

.

locus.

Erattum praefens fan&iffimus vir ZE-

ter; ajebataue, id fibi femper praefentiffimo

remedio fuiffe ad omnes turpes imagines e

gidius, chariffimus olim S. Francifco difcipu-

lus. Is audito refponfo Juniperi, ego, inquit,

mente penitus abftergendas.

ä,:

S, Hieron,

X. Oratio. Hoc clypeo S. Hieronymus

armamihi Juniperi affumo : Certe enim, qui

poteftatem fübeundze domus inimico facit, pe-

epií.22. ufus eft, qui de feipfo fic fcribit: O quoties

riclitatur, ne plus damni, quam lucri repor-

- Srm,vint

!

ego iple in eremo conftitutus, &inilla vaíta

o

tet; eo quod proditrix noftracaro mox fecum

feg Lt

folitudine &c. putabam me Romanis inter-

hofte conjungat.

Itaque non exfpectandum,

oítpl

effedeliciis? Sedebam folus, qui amaritudine

j

plenus eram: horrebant facco membra de-

dum ingreffüs opprimatur, fed

P

'RS

prohibendus ingrelfu.

ab ipfo etiam

w

$

-formia, & fqualida cutis fitum ZEthiopicae

carnis obduxerat, quotidie lachrymse, quo-

XIII. .Fuga mulierum; Sic S. Hieronymus

S.Hierog,

l' « Uxor.k

fuafit dicens: Quidtibi neceffeeftin ea verfa-

h

tidie gemitus &c. llle igitur ego, qui ob ge-

;

henn metum tali me carcere damnaveram,

ri domo, in.qua neceffe habes quotidie aut

cp,g. »"

perire, autvincere? quisunquam mortalium

;Eccl.m

Ícorpionum tantum focius & ferarum, faepe

choris intereràm puellarum : pallebant ora

juxta viperam . fecuros fomnos capit? quae

etíi non percutiat, certe follicitat. Securius

jejuniis, & mens defideriis zeftuabatin frigido

corpore &c. ltaque omni auxilio deftitutus,

eft, perire non poffe, quam juxta periculum

ad Jefu jacebam pedes &c. Memini me cla-

non perüífe. Etalibi: Hofpitiolum tuum aut .. ep.ra.

,

mantem diem crebro junxiffe cum' nocte, nec

raro, aut nunquam mulierum pedes terant.

prius a pe&oris ceffaffe verberibus, quam re-

Puellas &Virgines Chrifti autzequaliter igno-

Stim. virt, diret, Domino increpante, tranquillitas. Hinc

ra, aut zequaliter dilige. Ne fub eodem tecto

l2.c.12.' S, Paulus ter Dominum rogavit, ut difcede-

manfites , nec in praeterita caítitate confidas.

ret ftimulus carnis ab eo, fciens nimirum cum

Nec fanctior Davide, nec Samfone fortior, nec

Sapienté, quoniam non

Salomone. potes eífe fapientior. Memento

nifi Deus daret.

poffet eiï'e»conytin-ens,, :

emper, quod mulier

r

Sandeus

paradifi colonum de pof-

J n 00

Xl. Cajfiigatio corporïi ; Hoc medio ufi funt

feffione fua ejecit.

in flore

Pauius caftigans corpus fuum & in fervitu-

d

myílico

XIV. Memoriayaffionis Chrifi : Hanc S.Au- S. Augu,

orat. 5.

tem redigens, quod non fit profe&o vulpina

guftinus expertus eft efficacem, dicere folitus; Manual.

fol.62,&: cauda.. Hieronymus pe&tus tundens non levi

Nullum tam potens eft, & tam efficax medica- C2P- 32

368. .. digitorum pulíu, fed gravi lapidis percuffu.

mentum contra ardorem libidinis, ficut mors

Redemptoris mei. Tunceniim occurret illud

o sE xan(.:ixfcvus'*in mve fe jrplvxel?sl nudqs,;&,uxor-

Mm 3

DBer-

278

Bibliothece - JManuahs. Conciohatoriæ

Bernardi: Deus meus pendetin patibulo, &

fan&itatis gradus hominetn extollat; nam eo-

ego voluptati operam dabo? Kt dices cuin fi-

dem Apoftolo tefte, Mulier innupta, & virgo

deli Uria: Zlrca Dei, €9 I[rael, €9 , Juda habitant

cogitat, quze Domini funt, utfitfant&ta corpore

in payilionibur, €€ Dominus meur , oab, €$ fervi

& fpiritu; qui quidem fructus, quantifacien-

s* W4ct-

dus fit, pulchre S. Hieronymus his

bis in-

l

Domini mei fuper faciem terra manent:. €9 ego

ingrediar domum meum , ut comedam , €9 bibam,

dicat: Aon exiflimer parvarn e[fe virgims atnyli- l.r.ad[e-.

Coit 12

€s dormiam cum uxore mea? . per [alulem tuum,

tudinem , €9. excellentiazm, quod. dicatur de tlla, vinian.

0.15'&1 'm

quod cogitet , que Dei funt, ut fit [an&a corpore

€9 per falutem. anime tug non faciam vem hanc.

N

Olim Romanus quidam, quod lugente patria,

€$ [piritu, nam etfi nullam etiam suercedem habe-

;

domi rofis coronatus fuiflet, capitis eft conde-

vet, fujficeret & huzc fola pralatio, cogitare, que

[2

mnatus; & Chriftianus in ducis fui, ac Dei

Doini [unt.

Hujus. fru&us efl f[anitas carnis

y

fummo luctu, rofis coronari ; volupta;ibus

€9 fpiritur. — NNam virginitas illa efi hoflia valde

j

indulgere audebit?

grata Chriflo, cum neque cogitatio [piritum, neque

fi

'S,Be,m.

XV. Obedientia:

Ita S. Bernardus præfcri;

luxuria carnem inficit, aut imaculat. — Tertia eft,

f

pfit: quiterramillam, quam Dominus dixit, a

quod conferat facultatem fine impedimento

mitibus poffidendam, corpus hoc noftrum in-

Dominumobfíecrandi: cum enim elevet ani-

aï

telligit effe, quod fi poffidere vultanima, fi re-

mam ad fponíze Dei dignitatem, hocipfo a-

Yi

gnare defiderat fupermembra fua, necelfe eft,

*

perit ei portam, quandocunque voluerit cum

hi

utipfafit mitis, &fuperiorifuo fubjecta. Ita-

Sponfo fuofuavius converfandi, & tanto faci-

f

quenon dubitataffirmare, cum caro a Spiritus

liusgratiam impetrandi, quanto magis ea ne-

ü

celfaria eft ad caítitatem promiffam fervan-

imperio rebellat, indicium effe, quod ipfa quo-

:

que anima non perinde ac deberet, fuperiori-

dam. Quarta eft quod fingularem claritatem

f

bus poteítatibus fubje&ta fit, & contra, fi fe

& dignitatem afferat animze, juxta illud Sa-

[]

Y

fubiecerit, ipfam quoque corpus fuum obe-

pientis: O quam puichra efi cafla generatio cum Sap.a, v.

diens, & fübje&um inventuram. Quod ipfum

claritate; immortalirefl eniv; memoria illius, quo-

[

S.Augin egregie confirmans S. Auguftinus: expedit,

niam €? apud Deum nota efl, €$ apud homines.. 1d Sapient.8

L

Pf19$ inquit,inferius fubjici fuperiori, utille, qui fibi

quod fupra clarius indicavit dicens: FelixSpa- Y* 14

fubiici vult, quod inferius eft, fe fubjiciat fu-

do, qui non cogitavit adver[us Deum nequi[fima ;

periori fuo. Agnofce ordinem, qusere pacem

dabitur. enim 1lli. fidei domum ele&un, €9 Jors in

'Tu Deo, tibi caro, quid juftius? quid pul-

templo Dei acceptiffima.

chrius? Tu maiori,tibiminor. Servi tu ei,

III. Pariter beae appre

he;nciere ftudeatin-Ibid.$.2. |

qui te fecit, ut tibi ferviat, quod propter tefa-

commoda, qu:e fecum videtur ftatus Conti-

r

&um eft.. Siautem tu contemnis fervire Deo,

nentiz afferre, & propter quae aliqui ipfum

fn

nunquam efficies, ut tibi caro obtempperet.

tantopere horrent; eaautem funttria potiffi-

Qui non obtempor asDomino, crüciaris afer-

mum. Primum eft Solitudo, eo quod focietate

li

Thom. .Vo. Hinc & Thomas Kempenfis ait: Quinon

viri aut uxoris careat, qui auxilio, & fubfidio

Kemp.l.3.libenter & fponte fuo fuperiori fe fubdit, fi-

fint in adverfis. . Secundum eft Sterilitar, feu

prolium carentia. Tertium eft Familize,& no-

Dn

de imit.C. cnum eft, quod caro fua necdum perfecte fibi

f

e13.

obedit, fed faepe recalcitrat, & remurmurat.

minis, quod in terra habere poterant, interi-

,

H

Difce ergo celeriter fuperiori tuo te fubmit-

tus, Contra quse impedimenta inprimis uni-

/

tere,fi carnem propriam optas fübjugare ; ci-

verfim objicere poffet Chriftus illud Elcanse x.Reg.z. -

I

dictum ad Annam uxorem: Anna, cur fles ? & «8-

Y

tius namque exterior vincitur inimicus, fi in-

terior homo non fuerit devaftatus.

quamobrem affligitur cor tuum? . nunquid

Ug.v l

e

IX.

non ego melior tibi fum, quam decem filii?

fo

Deinde vero in mentem revocanda eft illa

" ASCETICA.

(

L;ada'v. de l. []'t

hanc materiam, quze ad

feipfum, &

Dei per lfaiam fa&a promiffio: .Nedicat Eunu- c.56 v.$.

Pontet.3.

ad alios dirigendos perneceffaria eft,

chus : Ecce ego lignum aridum, quia haec dicit Do-

(

minus. Eunuchis: . qui cuflodierint. Sabbata mea,

$r.2. 63* ex fandamento folide intelligat Afceta, nove-

q

rit. 1. Statum continentixe perpetuze duo ge-

€$ elegerint qua ego volui, €9 fenuerint fadus

nera Perfonarum complecti. Primum eft eo-

meum, dabo eis in domo mea, €$ in smuris meir lo-

cum, €d nomen meliur a Filiis, €$ Filiabus : nomen

ruim, qui nunquam experti funt ullam volu-

| COH&!M.

ptatem carnalem, & etiam per reliquam vi-

feimpiternum dabo eis, quod non peribit. Multo

tam nunquam experiri ftatuerunt, & hic ftatus

minus vero timendus eft ipfius mundiinteri-

O :

tus,ob continentiam: nam cum ea fit lilium in-

fe

proprie virginitatis appellatur. Secundum eft

eorum, qui poft amiffam (five cum, fivefine

ter fpinas, tilium fuper capitella columnarum

culpa) virginitatem, ftatuerunt caftitatem

templi,de quibus 3. Reg.22. dicitur: pauci funt, 1.Reg.7.

:

deinceps perpetuo fervare; & ftatus proprie

qui

inarmon horrent; aut, quianimam habent ad Y-16- V8

-

Colibatus vocatur.

?

con

)

cendendum , ut. ejus pulchritudine fruantur, ^ ^"

i

Il. Bene apprehendat commoda, & excel-

uti fufius videre eft apud Platum. ' .

| ibid, $.1.

lentias, quas ftatus Continentice prze ftataMa-

IV.Anteomnia diligenter perpendat,quo

dfi-

cut tefte S.Greg.funt duo genera luxurize,alte-

trimonii habet, & offert, quze quidem ad qua-

tuor fere revocari poffunt, a S. Apoftolo Pau-

ra carnis,qu2e caftitatem corrumpit:altera cor-

ä

lo r. Cor. 7. indicatas, quarum prima eft

dis, quze de ipfamet caftitate glorintur, itadu-

plicem quoque fuo modo caftitatem,carnis fci-

quies, & tranquillitas in puro Dei amore, &

rebus omnibus, ad ejus obfequium fpe&an-

licet,& cordis, affignari poffe, & debere. Hinc

tibus; nam ut Apoftolus ait, qui fine uxore eft,

fapienter advertit S. Auguft. primam pugnam 1, de cobs

——

ä

follicitus eft, quze Domini funt, quomodo

eorum,qui defiderant continentiam, effe debe- tinenr. c

]

ij

placeat Deo,

Secaunda eft. quod ad altiores

recontraDaemonis fuggeftiones,inftigandis ad

22-n

Raultum

Il

& t

(

us XXS Cofius.

270

(

multamfibi ipfis tribuendum , & fidendum.

t

minuitmeritum :f aütem fpiritualis, & laude

An.

Unde per medicinalem providentiam Dei S.

l

David paululum defertus eft a Re&tore , ut per

digna promovet meritum ; neque enim par ef-

fet,ferventem fuofervore fibi impedimentum

l.

exitialem fuperbiam defereret ipfe Re&orem,

lt

l.ï.!d s

agnofcens exlapfufuo, fenon poffefolum fer-

perfeGioris meriti, & praemii caufare.

N -

- Collat 12 vare fanctitatem,

-quamhabebat. Ex quore-

CONCEPTUS " PRAEDICABILES.

l

C.I?.&?ö&

&e infert Caffianus, apertum indicium effe

Natura & preflantia Caflitatis.

]

proxime obtinendi domum caftitatis, no

nfpe-

I

rareilludex fola fua indufítria ;

omparari poteft fpeculo; dicendo in ex«

h

& fingularem

ordio, folere virpines pulchritudinis a»

u

effe de luxuria vi&oriam, non

fidere propriis

mantes, ante omnia curàáre, ut

viribus ad eam vincendam, fed eam a divina

pulchrum fpe-

It

mifericordia fperare, & recurrerecontinuis o-

culum habeant,in quo ex

amiuent, an non ma-

:[ï,

cula aliqua,vel aliud quid reperiatur,quod pul-

rationibusad Dominum, qui poteftillam da-

chritudiaem minuat,vel tollat;idem facere ca-

lgo

re. Etquamvisheec fides videatur facilis, eft

lls

ftas mentes, pulchritudinis internze & purita-

ds

tamen, utbene obfervat S. Gregorius, fatis

tis corporeze, quze caftitas merito cenfetur, a-

difficilehomini, non credere, effe a fe, quod

IU

videt, & experiturinfe. . Porro confiftit hzec

mantes ; utergoexaminare poffint, jam nunc

]

pulcherrimum & nitidiffimum fpeculum obla-

e

humilitasintribus potifimum capitibus. Pri-

tum iri. Hoc praemiffo exordio, in corpore di-

mo, ut fummo fecreto quis (ibi foli ita fervet

caítitatem,utnullo verbo, quod vanitatem ali-

catur, duo adfpeculum requiri. r. Plumbum,

per quod intelligitur humilitas, fumme necet-

quam,aut jactantiam fapiat, aut inane defide-

faria ad caftitatem, uti ex $. praeced.n.4. patet,

d*

rium oftendat, quod proptereain honore effe

nóp4v

velit, illam prodat. Secundo;ne quisinaniter

ubi caftitas cordis vocatut.2. Vitrum,per quod

*

intelligitut ipfa caftitas corporis,

quae fragilis

j

glorieturdeexcellentia, & perfeCtione fui fta-

eftut vitrum,fed clariffima juxta il

dSipinta

tus, aliosque qui minus períe&um habent fta-

lud: o quam Sep.4

Veïfe

(* h M.

. pulchra eft catta generatio c

um claritate &c.

tum, contemnat. Tertio,ut femper vivatinti-

Et proptereainficitur tribus potiffimum rebus,

J

more, fuzeinfirmitatis memor, quod Eva, cum

L

effet virgo, fuerit decepta a ferpente.

ut fpeculum. 1. vento pulverem infpergente,

"V. Bene etiam intelligat, quem fru&tum

velpulvereinvifibili, per quem intelli guntur

cogitationes impurze. 2. Ánhelitu oris, per

;1'1. Ibid.g.!o

afferat votum, ficaftitati jungatur , quod fcili«

quem indicantur verba impudica &c.3.Per ta-

".

cet caítitas voto firmata fit imilis velleri Ge-

&um man

deonis, a carne ovis feparato; cum caftitas

iuum, perquem fignificantur opera

carnalia. Haec ergo fufius explicentur,& exci-

"

fine voto fitfimilis velleri, .quod adhuc carni

tetur Auditor, ad

(1

inhzret, adeoquerore benedi&tionis coeleftis

fpeculum hoc frequenter in-

:

fpiciendum,ut;quid defit pulchritudini fuxe,co-

W

non perinde , ut illa, implebitur.

gnofcere,&emendare,ücqueDeo,velut anime

ell

VI. Advertat, et(i, utanten. 4. di&umeft,

Sponfo, magis placere

(*

magna femper de viribus propriis diffidentia.

, &inaeternum thala-

mum introduci queat.

fit concipienda , fedulo tamen cavendum effe,

. II Dici poteft; RegesGallize,quiChriftianiffis

j«

ne per eam fiducia in divinze gratize auxilio

minuatur, ideoque infignis illa Dei promilfio

mi vocantur, olim Bufones($ttoten)habuiffe in

æ X.chvli

Infignibus; quod quia fcedum eft animal, ideo

&v.s.

apud Ifaiam fa&ta femper ab oculos habenda

fuübítituiffe lilium, ad oftendendum candorem,

tn 43&:v'- I'

erit: Hzec dicitDominus creans teJacob, &

i

quemReges in corpore,anima,& morum fince«

|?

formanste Iífrael: Nolitemere,quia redemi te,

ritate,, feu fincera converfatione habere de-

la

& vocavite nomine tuo (id eft fpecialiter ele-.

bent. Dicaturproindeidemtanto magis cu-

j« G6

gi) meus estu ; (multis quidem, fed przecipue.

randum cuivis Chriftiano , quanto meliori ti«

[

defponíationis titulo) Cum tranfieris per a-

tulo & authoritate poffidet ho

cnomen; quare

Pa,

quas, tecum ero, &flumina non operientte.

te oftenfurum, quomodo id fi

eri debeat.

Cumambulaverisinigne, non combureris , &

Inprima ergo parteConcionis dicatur,veteri

0-

flamma non ardebit inte, quia ego Dominus

quem nonifnerito poffe,neBufonem,id eft pec-

Deustuus, fanctüs Ifrael Salvator tuus.

. Colla.xz, — VIT. Beneetiam notandum exCaffiano,vir-

catum in cordisinfignibus ferat. Comparetur

Ü

Bufo cum peccato, primo perfoeditatem. Se-

þ

€1e-X12. ginitatem duos habere gradus;alterumimper-

cundo per inhabitationemluti. Tertio per ve«

- fe&tum,& propriumTyronum,& pügnantium,

]-

quem Ariftoteles proprie Continentiam voca-

neni abundantiani;pro quo videP2edagog.p.r.

€.2. & Feria 2. Pent Conc.7. In fecunda parte

,

LL

vit, eo quod hi proprie fe contineant, & paffio-

demonftretur, quemodo lilium fubftitui debe-

)l

num impetum refrzenent, qui gradus adum-

j

CQR !

66, Lz' /

at. Ideft, triplici candori, corporis per caftita-

bratus eítintribuspuerisinfornacemBabylo-

tem, animi per puritatem, morum per finceri-

nicam conjectis, qui faltem quoad vincula pa-

tatem ftudere: proquo videri poteft Faber in

,

tiebantur effe&tum cotnbuftionis.

Alterum

l.

Au&uario,in Fefto S.Cath.them.:. Claudatur

perfe&um,proprium hominum jam confurfia-

feria adhortatione ad hoc pulcherrimum lili-

torum, & quafi triumphum agentium, qui pu-

um procurandum, ut vere agnofcantur Chri-

r-

gna abfoluta magna pacefruuntur, & hzec pu-

1-

ftianiffimi, & ut tales non terreftre, fed coelefte

ritasangelica vocatur,quae figurata eft per ru-

regnum poffidere mereantur. .

l-

I

bum aMoyfe vifam.quae ardebat,nec confume-

f

. batur,E-xod.3.v.3. Nequepropterea, quod dif-

IlI. Idem fcopus probari poffet percompa-

]

[dcon !

rationem animz caft*€ cum Efthere Regi-

ficultate careat,imperfe&tior eft priore, quia ut

na, narrando in exordio obreviter hiftoriam .

. ij

:&.2.q. beneS. Thom.docet, non femper eftmelius,

de Efther, & dividendo corpus concionis

X15. a. 4. quod difficilius eft, necfemper minusbonum,

)

U .

induas partes, quarum prima oftendat, ani-

quodfuavius eftacfacilius; fed refpicienda eft

primo in

mam caftam Eftheri Qür.gilem effe ,

gg?go & cauía facilitatis, quse fi fit naturalis,

nomine;

d

e

So

Bibtiotheceg Janualis Concionatorie

peinopetibusjn verbis proferendis,& audien-

pomine ,

quod exponitur occulta feu ab-

per humilitatem vel folitadinem.

dis,in afpe&u,& reliquis fenfibus,in cogitatio-

c. 2. v. 15. Ícondita,

tu omnis vanitatis &or-

'nibus,ac defideriisiuternis,in evitandis omni-

Secundoin contemp

bus occafionibusjin intentione,qua hzecomnia

patus muliebris, juxta

illud Eftheris, quae non

uzefivitmundum muliebrem. Tertioinp

ul-

fiunt, non ex necelfitate, fed puriflimo amore

jo(ephus "

caftitatis,& defiderio placendi Deo.4.Proptet

af

chritudine,juxta illud Eftheris; erat enim for-

durum corticem mortificationis internze, &

yaQ. 14 i

£b.c.14. mofa valde,

& incredibili pulchritudine,& om-

d fc. Y eX'L!

fa, &amabilis videbatur.

externze, cui lilium tanquam fuftentaculoin- c. r9. V. g.

v. I8.

nium oculis gratio

nititur. s.Propter odorem boni exempli,quem

mX gt

Quartoin pur

if6bmoamor

e Dei;juxtaillud: Tu

nquam leetata fitancillatua, ex

defe emittit, juxta illud Ecclefiaftici: Florete

U

"t

fcis, quod nu

flores,quafi lilium,& date odorem,& frondete

üd

. 8

quo huctrans

lata fum,in praefentem diem,nifi

ái

inte Domine

Deus &c.ln fecunda parte often-

in gratiam, & collaudate canticum, & benedi-

toculis Dei,

citeDominum inoperibus fuis.In fecunda par-

[pot

di poteft primo

,quomodo placueri

beti

& ele&ain Spon

fam & Reginam, juxtaillud:

teoftendatur; quomodo Chriftus Jibenter pa-

onía mea; veni,coronaberis.

fcaturinter hzec lilia,id eft,fuas delicias & con-

pz;n;

"

V eni deLibanoSp

verfationem habeat, propter fimilitudinem, a*

lae

ga 70 VD 2*

Secundoquom

od

oetiam publicze & commu-

NU

piutilitati

Eccle

fize, & Reipublicze Chriftianze

morem,munditiam , & minora impedimenta.

Poteft claudi,repetendoillud:florete flores &c.

füu

rofit juxt

a illudEfther:Siinvenigratiam &c.

tufr

donaimihi aninam meam

,pro qua rogo,

P

Vide Ludov. de Pontetom. 3. tr. 2. c. 1.

4

cro. Tertio

auomodo om-

. Media.

tef

ulum,pro quo obfe

VII. Poteft ex occafioneillius di&i Sponfi

nia impetr

arequeat

juxtaillud Efth. Quse eft

g

Efth. utdeturtibi? q

uid vis fieri?

Cantic. 2. Sicutlilium interfpinas, dici, quod

(

etitio tua,

dicatur anima cafta inter fpinas,ob varias cau-

etiamfi dimid

iam partem regni mei petieris,

trabis.C

laudatur ad modum prioris con-

fas. 1. Quod ficutlilium fua excellentia fpinas

j

impe

Vide Fabr.in Fefto Nativ. c. 5.

fuperat;ita etiamcafta animalongi(fime exce-

t

cionis.

dat eas, quze caftitatem non profitentur. 2.

IV. Idem fcopus prob

ari poffet comparatio-

Qu

Judith Holofernem

Quod fit inter fpinas.id eft,creicat, & nutriatur

je!

ne facta animze caftze cum

te oftendi,quam be-

per fpinas variarum mortificationum. 3. Quod

v

fuperante.

Etin prim

apar

mecomparetur caro.

H

oloferni. 1. Propterrio-

ficutliliumnon impeditur perfpinasa creicen-

cat,ac 'ortis dux. 2. Pro-

do: ita necfpinze curarum, & folicitudinum,

Cl

men,qui

aidem fignif

J

ter obfeifionemDBet

h

ulize, quze idem ac virgo

quze in hac vita occurrunt,impediaat animam

dum obfidendi & ex-

caftam a fancti amoris exercitiis. 4. Quodani-

ex

f

2

enificat. 3. Proptermo

ma cafta fit circumdata fpinis , id eft, perfonis

pagnandi,qui

afc.ju

bet przecidi aequ?e ductum

L

G

cojleftium gra

tiarum,t

mpediendo ab oratione,

impedientibus a propofito caftitatis, quales

d

funt Diabolus,Parentes,Proci,aut meretrices,

(à

u(ü Sacramentor

um , exercitio virtutum, per

mali focii,nosipfi. Claudi poteft coacio adhor-

que gratia obtine

ri,& fitis animze ad volupta-

di

lerifolet.In fecunda parte o-

tando, utpergat effe lilium, pergat crefcere,

tot

tes fpirituales eXp

pergat odorem emittere,neque horreat fpinas,

ftendipoteft, quo

modo Judithhunc Holofer-

i'l

Orando, & aliorum pro fe

quia nemo coronab

Y

itar nifi qui légitime certa-

für

nemífuperaverit 1.

2. Habens fuperlumbos

verit.

reces expolcendo.

VIILPoteft ex occafione illius fententize ex Prov, 4.

pat

fuos cilicium & jejunan

s. 3. Affumens gladi-

Ve

$

per quem intelligi po-

Proverbiis: Omnui cufdodia ferva cor tuutn, e-. V. 23

um, &caput amputans

praefentariimago;cujus oculi velo obdu&i fint

inc

teft ferium fervandse ca

Ritatis , ftatuifuo con-

E

p

ofitam , vel votum.

aures fpinis obfeptae , os fera occlufum, nafus

tf

H

vgxlientis pr

E

vutius feu effecius.

digitis compreffus: manus funiculo ligatae ; &

inde fumi occafio explicandi mortificatio-

u

V .Doteft etiam

anima cafta throno eburneo

ler

intelligendo. r. Perip-

nem fenfuum , quz eft ex poti(fimis mediis ad

Salormonis compatari,

haritatem.

caftitatem confervandam ; videri poteft Dre-

tür

fum ebur caítitatem,&

per currumc

Qu

2.PerLeunculos duoca

ftitatis officia, abítine-

xelius in Niceta. l. 2. c. 9. & ftimulus virtutum

ipe

xgradus fex diverfa

l 1.c44. ;

;

)

te fcil & fuftinere.3. Per fe

ide Apoc, 12.

at

m,Religiofor

um, Ecclefia-

IX. Poteft ex occafione fabulze deDaphn

genera continentiu

Viduarum, Caelibum vo-

Á

fugiente Procum, & inlaurum converfa, often- — Y 6-

atq

fticorum, Virginum,

di. 1.Quod optimum medium fitfugere : cujus

1

lentium perpetuo c

ontinere,

corjugatorum.4.

il

era

tionem noftram cum divi-

figura fuit mulier in Apocalypfi, fugiens in fo-

Per smanus coop

litudinem,ut vitaret Draconem, ibiqueinveni-

t

naà gratia.

s. Pet

duos magnos leones magna-

u

nimitatem

&fiduciam.

6.Perafcenfum purpu-

ens fedem paratam a Deo. Quem in finem fer-

vire multum poterit ftimulus virtutuml.1. c.7.

fi

'reum merita Chri

fti per fanguinem & paffio-

8.9.10. 2.In fpecie,quaenam res fugiendse fint,

C

nem ejus procurata z

obisqueapplicata, & eti-

Ui

mmor

tificationem,quae omnia

nempe otium,focietas mala, faturitas ventris,

amper propria

Jibriinhonefti,faltatio, de quibusiterum videri

I

Cant- 20

fufius explicata,

videri poffuntapud Ludov. de

De

Pontetom. 3.tf.2. C. 1.

poteft Stimul. l. 1.c. 12. 14. 15. 22.

v.l y/

fructus familiaritatis

.. X. Poteft ex occafione infignis fa&ti S.Bern-

hi

V]. Poteft primarius

Q

cum Deo exp!

icari ex occa

.

fione illorum ver-

ardiquo clamavit: Latrones, Latrones &c. o-

co. Dile&us meus mihi,& ego

ftendi , quam vere S. Bernardus eos Latronefg

boram ex Cantl

vocaverit. 1.Quia utLatrones,feducunt cantu.

Ib. l :Q.

illi,qui naf ci

turinter

lilia.1.Propter candorem

caftitatis,& p

ulchritudinem. 2.Propterfex fo-

2.Quiautlatrones, fpoliant divitiis virtutum

& meritorum. |. 3. Quiaomnino deniqueani-

M

liacandida ,

id eft,fex diverfos gradus conti.

ün

nentium,ut füpra diétum. 2.Pr

opterfex virgu-

mam occidunt.4.Quia inter beftias in filvis ob-

folitas,per quas

Ícuris habitare folent. Vide DrexeliiNicaetam.

lasaure

as intra lilium reperiri

l. 1. c. 9. & fimulum virt. l. 1. c. 14. & 15.

fignificanturfexactus pe

tíectze caftitatis,nem-

L]

I.

Tïtulws AX. Caj?ttas.

281

uX

fuamin aquls marinis originem habeat , quaa-

ALH CONCE" TUS PR]EDI—

tum tamen ab illis differens eft & dwaxfa ? Ma-

re enim colorem refert virideim, aut cverule-

CABILES.

um, margarita vero album ,

& candidum 5

[3]

fephus L

d, quodin Vn*g;mbus quam maxime dili-

marefalfum eft, & amarum, margarità ve«

x

anfi

gitur, eftvultus , moruinque pulchritu-

YO colhquefa&a dulcefcit; mare pavorem &

] 19' LU ;-

tr&. 14. do, & elegantia, quae profeto in anima eft

terroremincutit, juxta illud:

Mare vidi, €?

'd fc. v,

eximia & fingularis ? Unde Pfaltes Regius

fugit, innatavero margaritse proprietas eft ,

n. 12,

ait: Concupivit Kex decorem tuum. EtS. Àu-

quodcorhominis dilatet, & lzetificet; mare

ä

guftinusinquit: Pulchra eftcafta juvenum pu-

inftabileeft, & procellofum, maxgan'ta Vero

dicitia, & Deoamabilis, & ad omnebonum

folida eft, &firma, margarita , tametfíi in

dlhguntur Sponfusin facro fui Epithalamio

medio hujus maritimi elementi nafcatur, con-

ia

Íponfze pulchritudinem depingere, aut defcri-

chatamen, inquageneratur, rorem cceli, a-

bere volens, inquit: /'enter ejus eburzeus, di-

la

liosque concepit influxus coeleftes: quae ea-

J

ffinétus j?zpbyrzs Pro cujus loci intelligentia

dem prodigia inanima cernuntur pura & vir-

l

fciendum , quod ebur ex dentibus Elephanti

ginea; tametfi enim inhujus noftrae mortali-

confici foleat , hoc autem animal eft caftiffi-

tatis luto nafcatur,

L

fragilis quoque & ipfa,

mum, fiquidem generationis caufa ferael tan-

lapfibus frequenubus fubje&ta, a carnis defi-

tumin via cum fua corami(cetur conforte:prae-

deriis ftimulata, & inftigata a fpmtu fornica«

terquam qnod ebur eximio candore fuo hunc

tionis, vivit tamen pura &immaculata, haud

repraefentet virtutem : Saphyrus auteminftar

fecus , acfi nullum. haberet cum terra com-

cceli ftellati colorem habet coeruleum ,. auri

mercium , & veluti fi purus fpiritus effet; un-

j

$

pun&is hinc inde venufüiffime diftin&us ; &

defit,. quod immortalis animze fponfus, qui

àdeohzec quoque gemma honeftatis & pudici-

fp*ntaum ponderator eft, tanti talem quan-

tize virgineze egregium eft fymbolum.

Idem

damanimam faciat, ut ad inftar prudentis ne-

-T

If

quoque fponfus, feu Spiritus fan&tusalia fpon-

gotiatoris, inventa una pretiofa margarita ,.

faevirginea membra defcribens talibus femper

abierit & vendiderit omnia, quae habuit, &

d

utitur fymbolis, quae ad virgineam puritatem

emeriteam; ac promde non eft digna ponde-

ratio &c.

exprimendam [pecialiter diriguntur; unde o-

l

culos ejus effe dicit columbze , caput vero ejus

ilI. Hugo Cardinalisin hzec Thematis ver-1b. difc 4

aurum optimum, labia ejus per lilii candorem

ba fcribens, dubiüm quoddam movet; cur ?*3

[a

exprimit, manus deniquehyacinthis plenas,

cilicet ]oannes illos Chriftum fequi viderit,

S

capillos vero. elatis palmarum ramis fimiles

qui virginitatis laureola infigniti erant? aut

$

e[fe afferit. Verum quidem eft . quod ultimus

$

cur non potius facros Do&ores & Martytes

caplllos fponfzeinter & palmarum ramos ad-

in Agni contubernio & comitatu confpexerit?

[«

du&us parallelus, prima facieabomni videa-

& refpondet: quianec martyrium, nec prze-

z

tur propofitione effe alienus, fiquidem capil-

dicatiofignum eftgeneralis innocentize gene-

5

li fubtiles, gracilesfunt, & debiles, palma—

raliter, fed integritas virginitatis fignum eft

rum vero rami groffi & robufti ; attamen fi quis

generale innocentize generalis , quia proba-

parallelum huncintirbius confideraverlt in-

bileeft , quod , qui fe ipfam propter Deum

X Prov,

venietutique, quod debilior fexus foemmeus,

contempfeut contempflt&multum & ea,

eV.]

inquovirginitas quam maxitne germinat, &

quaein eofunt, unde fignanterd101tur quod

t

efllorefcit, longefit vi&oriofior , pluresque

fequunturnon Chmftum fed Agnum, in quo

s

triumphorum erexerit palmas, quam robu-

innocentia expnmltur

& fignatur.

ftus fexus virilis ; adhzec ficut capilli fpecia-

S. Thoemas Aquinas, vel quisquis com-

lem capiti venuftatem adferunt, & ornamen-

mentarii Author eft, fuper fzepe di&ta Apo-

id

tum, ita quoque cafti, & virgines Chrifto,

calypfeos verba,

virgines Filium Dei fibi

qui Ecclefize caput eft , magnam conciliant

valde familiarem efficere fcribit ;

acquirit,

Ípeciem & venuftatem. Unde S. Cyprianus

inquit, de virtute caftitatis divinam familia-

ait: Flos eftille Ecclefiaftici germinis , decus

ritatem in ftatu vie ; unde B ]oansem fa-

Dei

d

rE

atque ornamentum gratiz fpiritualis ,

miliarius diligebat Jefus, in cujus finurecu-

n-

imago, reipondens ad fanctimoniam Domini,

buit.

Hinc etiam quisquis fan&tarum vir-

]s

illufirior portio gregis Chrifti. Et ideo Spiri-

ginum vitas legerit ,

frequentiffimas illis a

0-

tus fanttus de purze cujusdam animze pulchri-

Chrifto ipfarum fponfo vifiones , revelatio-

Jl

tudine differens, cum admiratione dicit :

0

nes, aliaque familiariffime benevolentize fi-

er

guam pulcbva ejf caþa geuevatio cum clavitate,

gna conceffa fuiffe reperiet; hae enim prae cun-

&is aliisfanétis animabus, vifitationibus, ra-

I

Capilli porro ex carne nafcuntur, nec tamen

i

ullam cum ea neceffariam habent conjunctio-

ptibus, extafibus, &admlrandafpmtusfua-

nem, unde ine dolore aut ullo damno a car-

vitate , & confolatione a Chrifto demulceri

$,

folent. :

in-

n

ne raduntur: pari quoque modo cafti in carne

Virgines Virginem fequuntur ,

preter carnem vivunt, & tametfi carne cir-

quit Hugo Cardinalis, magis dele&abües &

cumcingantur ,

vivünt tamen, ac fi carnis

jucundi Deo, quam czeteri fancti; ac proia-

0:

rorfas effeat. expertes.

de primitiarum nomine a Spiritu fant&to ap-

1b. n. 26,

II Indubitatum eft, qulnmterpretloüores,

pellantur, eo quod, ficut primitize fructuum

[|

dele&abiliores funt ,

& gratantius recipiun-

»

& venuftiores gemmas , quze virgineam fym-

tur.

bolicere'erunt puritatem, Margarita primum

B. Albertus Magnus

uoque fuper illa

omnium locum teneat ; hzc autem tamet(i

verba : emptà funt ex bouiimi

1

u55 dicit: id eft,

u-

R P. Lohn. Bibl. Man. Tom. I.

n

quadam

p«

lf

"

Bäbliothe&æ Mämualis Concionatorim

482

j

quadam pf

verogativa ab aliis feparati funt; fi-

ierit, quem nemo fequi vel audite valet, nifï »,

;

Ü

Etqui-

tantum Virginitas.

g

cut primitize eliguntur ex fru&tibus.

dem obfervandum eft,- quod dicantur empti ,

VI. Anfelmus illa Apoftoli ad Corinthios [bid. n. .

)

verba: Preceptum Domini de virgiuibus non

j

qui baptismalem innocentiam fervaverunt ;

babeo , fed confilium do ; ponderans, rationem-

redemptivero, quia peccatis per poeniten-

J/

tiam redierunt.

que affignare volens, cür virtus ifthaec adeo

:

Chriftogratafit, &accepta, dicit: Quia ubi

Ibid, n.5.

IV. Enim vero nihil eft, quod natura noftra

a

vehementius appetat, quam cibum, quiin

praeceptum, ibi nece(fitas eit fervitutis , uübi

j'i*

(abftantiam noitram convertitur ; at vero pari

vero confilium datur, ibi eft arbitrium offe-

rentis; ibialiudfacere non licet, hic auteim

jl

quoque appetitus vehementia virgines a Dei

]a

Filio, velutfpiritualis quidam ejus cibus , ei-

licet, & ideo plus amat virgines Chriftus, quia

il

fponte tribuunt, quod.fibi non fuerat impe-

que gratifimus , defiderantur; fiquidem fpi-

a

- gitus veritatisipfemet, qui virtutis continen-

ratum ; majoris autem gratize eft, offerre,

(

quodnon debes, quam reddere, quod exige-

tiz» author & largitor exiftit, ipfum inter lilia

p

aíci, & nutririteftatur: Qui pafcitur inter [i-

ris. Unde Albertus Magnus fuper illa verba:

rü

lia, quo

didem eft, acfidiceret: Quivirgines

Hi feguuntur AAgnum , quocumque ievit ,. dicit:

plus amat,

& defiderat, quam quoslibet alios

fequunturin quamcunque viam, five ad viam

m )

íanctos ; un

de Ecclefia in Hynfno canit: Quz

praeceptorum, five ad viam confiliorum. E-

nim vero Virginitatis lilium illibatum ferva-

g

pofcis inter liliayfeptus cboreis virginum; & la-

pii

cér quidam interpres ait: Sicut Diabolus cru-

re, a&us eft perfectionis & heroicze virtutis;

entairacundia, & execrando coeno libidinis

ac proindeS. Joannes ex meroinftinctu divino

h

faginatur, ita Chriftus Dei Filius mifericor-

dicit: H emptifunt ex bominibus primitie ,

diz., manfuetudinis, vel caüximqnijæxliliis

nonquafi aliibomines, Agni inmonte Calva-

jaícitur.

rize occifi pretio fanguine empti, aut redem-

li

ibid. n. 1.

V. Nobiliffimum acceptiffümnumque Dei

ptinonfuerint, fed, ut inde difcamus, Vir-

j

gines ab eo primoloco fuiffe privilegiatas, &

!

confortium,quo Majeftas ejus vel maxime ho-

Q

noratur, caftze funt & pureeanimse:. J'irgines

jdeodicit: emptz fuut ex bowuinibus primitie,

füut, bi fequuntur agnum quocumque ievit;

quafi diceret, virgines in premium fequelze

fuze primze fuerunt, quze ex ditiffimo & pre-

quia ab Agni immaculati latere nunquam fe-

parantur.UndeS.Mater Ecclefia in earum ho-

&

tiofo Agni thefauro participarunt : H feguuz-

no

tem ita canit: Septus cboreis vivginum /pon-

tur /Agnum , quócunque serit. Hujus quoque

[

Ht

Jfus decorus glorie : Quocunque pergis , virgi-

fpecialis Chrifti erga virgines benevolentize

alia affignari poteft ratio, quam S. Antonius

im

ues fequuntur , atque laudibus boff te canenies

.de Padua adducit, dumait: Cum omnes ani-

a qeenseen

f

cuv/rtaut. Porro quotidiana videmus experi-

entia, quod tametíi Principes omnes beneme-

mze fponíze fint Chrifli, fpecialius tamen Vir-

ritos Aulicos fuos diligant, inter illos tamen

gines, quia ficutfponfus & fponfa una funt ca-

r

aliqui communiterin

veniuntur,qui ipforumfe

ro, r. Corinth. 7. ita caro Virginum carni

h

efficientes, iisdem prae

Chrifti verius fe conformat , quam aliorum,

Qu

majori gratia dignos

quiaficut caro Chriftinon vidit

fe

czeteris chariores fint,fiveidfiat, quia iplorum

cOrïuptionem,

fe genio aptius componunt ,

five ob aiiam

fic nec caro Virginum.

Vil

ogativam, & virtutem fingula-

VII. S. Auguítinus canticum nov

üm, quodIb. n. 14

Iidem

quandam praer

rem, perquam

fe clementize Domini fuimajo-

in proceffione Agnum im:culatum turmatim

llfcs n.sq

ül

riinfinuarunt? quibus proinde, ad penetran-

fequentes Virgines modulaturze funt;confide-

rans, amabilibus hisce verbis easinvitat di-

p

duin ad Principis fui fecrétiora penetralia,

pfo

nulla opus eft janitoris aut ephebi camerarii

cens ; Perfeverantes,laudateDominum dulci-

Ü

us,quem cogitatis uberius,fperate felicius, cui

infinuatione, fed liberum habentes aditum fa-

hh

miliariffime cum eo converfantur , & ut pluri-

fervitis inftantius ; amate ardentius,cui place-

fe

tisattentius : lumbisaccinctis , & lucernisar-

mum, quocunque fe ejusmodi Priacipes reci-

Iu

piunt, individui eorum focii, & grati comites

dentibus exfpectate Dominum,quando veniat

ld

exiftunt: Eodem quoque modo , taietfi Sal-

anuptiis: vos afferetis ad nuptias Agni canti-

iv

cum novum, quoá cantabitis cytharis veftris,

vator nofter omnes fervos fuos honoret; dili-

fat

gat, fuamqueillis gratiam, & paternam bene-

non utiquetale , quale cantat univerfa terra,

NU

volentiam exhibeat, iniliis tamen quam ma-

cui dicitur: Caztaze Domino canticum uovu,

Ve

ximefibi complacet, qui virginitatis fuze flo-

cantate Domino omuis terra ; Sed tale, qualé

n

rem illibate cuftodiunt. H /eguuutur agmum;

nemo poterit dicere,niíi vos ; Ita enim teftatur

at

quocunque ievit ; Nullus eislocis , inquit Hie-

quidam, Agno inter omnesalios quam maxi-

Ya

ronymus, in illa coelefti aula clauditur, fed

me dilectus, inquit S. Auguftinus : Verzopote*

cun&a eis divinarum manfionum habitacula

vat diceve cauticum, viff illa ceutum quadragza-

W

i

referantur. S.Ifidorus fuper praecitata Apoca-

£a quatuor siillza, quiesipti funt deterra. Quo

ire putamus hunc Agnum, quo eum nemo fe«

iypfeos verba fcribens dicit: Tantum autem

lü

eít in virginibus caítitatis donum , ut etiam

qui vel audeat, velvaleat, nifi vos? quo pu-

fo

Joannes tantum eos Agni veltigiis inhaerere

tamuseum ire? inquos faltus & prata ? gau-

dia virginum Chrifti de Chrifto, in Chriftum,

S

proe(cribat, qui contaminatia mulierum coi-

b

tibusnonfuerint, ipfienim funtcentum qua-

cum Chrifto, poft Chriftum , per Chriftum,

propter Chriftum. Gaudia propria Virgi-

h

draginta millia San&orum Cythariftarum il-

num Chrifti ,

non fuünt eadem non Virgi-

o

libate virginitatis, inviolatze caftitatis in

num , quamvis Chrifüi ;

nam. funt aliis

corde, qui fequuntur Agnum , quocunque

alia,

| (bld-n.ï Fe

[

ij

Titulus XX. — Coffitas.

a83

alia, fed nullis taliaymerito eum fequimini vir-

ces & increduli, fuosin San&tum Protom arty

ginitate cordis & carnis,quocunque ierit: quid

3 Ibld j

ill,

rem defigentes oculos, viderunt faciem ejus

eft eumfequi, nifiimitari? Porro qua ratione

tanquam faciem Angeli, cum tàmen illum

[*

intelligendum fit, quod canticum illud"a nul-

lis aliis, quam a Virginibus cani poffit, Vener.

mortalicarne cinCtum effe cernerent,talemque

Q

ex vulneribus per conjectos in illum lapides

b

Bedadeclaratdicens: Singulariter canticum

iuflictis, .& fanguine manantibus agnolcere

Agno cantare, eít cum eo in perpetuum prze

hi

poffent. Verüntamen mirum non eft, quod his

Q4

cunctis fidelibus etiam de carnis incorruptio-

non obftantibus S.Stephani illis Angelus qui-

T

ne gaudere, quod tamen eletti czeteri canti-

dam effe videretur, fiquidem ut S. Augultinus

l

cum audire poffunt, licet dicere nequeant.

ait: Inamico Angelorum fimilitudo apparuit;

E

Laudes, gratize, voces & cantus a Virginibus

quiaigiturpurus & immaculatus Virgo erat,

modulati, fuaviorem Agno harmoniam effi-

Z

vultum przefeferebat Angelicum.:

x

ciunt, quam fi omnesalii San&i ad modulos

Xl. S. Bonaventura multas continenter vi-

canere contenderent.

d

ventium excellentias & prerogativas recene

it

[

VIII. Daniel famofam. iliam trium püäro-

fet; ex quibus haec potiffimum prafenti propo-

$R

rum recenfet hiftoriam, qualiter fcilicet, dum

i

hi in flammarum vehementia, haud fecus ac

fitonoftro defervit, quod fcilicet Angelis ama-

El

biles faciat, cujus hanc adducit rationem,quia

!ad

in rorulento quodam, ac fpirante aé&re feftivi

cum naturaliter omne animal diligat fimile

geftiebant, Rex facrilegus obítupefa&us, pro-

s;

fibi, etiam Angeli cafti homines caftos fami-

10

piusque accedens dixerit: "/Vozne ?res. vivos

liarius diligunt; Ideo quoque S. Apoftolus

suiftmus in mediumiguzs compeditos? . Qui ve-

?,

dicebat: JVoffra convevfatio in celis efl ; at

d.

Jpondentes Regi dixeruut: Feve Rex ; vefpon-

vero ex quo San&us hic Apoftoluscuni homi-

ditCvait: Ecce ego video quatuov viros folu-

nibus commorabatur in terra, quomodo fe in

[I«

£os C? ambulantes inmedio igzis, C? mibil covru-

it

paradifo converfari, veraciter dicere poterat?

ptiouis in eis efl, €7 fpecies quarti ffmilis Filio

fciesdum eft igitur, Paulum purum & caftum

Jei. . Circa quam hiftoriam merito quzseren-

,

Virginem fuiffe, Virgines autem etiam dum

l

dum venit, cur Filius Dei hifce pueris fejun-

hicin terris nobifcum degunt, confortio gau-

gere, illisque in habitu, vultu, moribus, cun-

dent Angelorum.

Unde S. Ambrofius ait:

f

&isque actionibus fimilis videri voluerit? 7-

Ilj

Dicit Apoftolus, zo/fra autem conver/atio im

deo quatuor viros. Sed eccetibirationem in

celis eff, & cobleftium converfatio poteft effe

üe

promptu: Nihil corruptionis in eis erat; hi

a

nobifcum, hoc eft, ut qui vita vivimus Ange-

namque pueri vitam agebant incorruptam,

lorum, recte confortium mereamur.

Legatis

u$

immaculatam, virgineam; Et ideo Aponius

velim S. Auguftinum in quodam fe

rmone in

"Y

[«

fuper illa Canticorum verba: Quwi pafcitar

Dominicam 25. poft Trin. lbi namque hoc de

intev lilia, dicit: Tres pueri Hebrzei virgini-

Virginibus invenietis teftimonium :

"a

tatis dile&ione miffi funt inter Babylonicas

Qui in

tf

caítitate vivunt, Angelicam habent in

terris

flammas, in. eisque mediis ardente fornace,

converfationem: caftitas homines

m

quafi inter lilia Dominus paícitur, eo quod

jungit, Angelis facit civem.

coelo con-

D

femper requieícat in cor

dibus diligerltiþus

.XII. DeMatrona quadam Anglicana, Ci- Iiaidem

virginitatem.

;

1

cilia nomine, Annales Ecclefiaftici referunt, difc.z.

xlbute [ Teidem

i

IX. S. foannes, ut in Apocalypfi le

gir'nus;

quod poft mariti fui mortem coram Archie- 2

i

Angelum adorare volens ab Angelo eodem

pifcopo Cantuarienfi votum emiferit

perpe-

] 4iíc.s5. nfs

paífus eft repulfam: Cecidi,ut adorarem ante

tuze caftitatis ;

lg-

cum autem in propinquo ef-

]l

pedes "ngeli, €? dixit mibiz vide me feceris:

fet, ut ex hac vita in alteram commigraret,

Ü

Übi merito quzerendum venit,quonam motivo

confeffarium fuum, qui ex ordine S. Domi-

"

hic Angelus voluntarium hoc S. Apoftoli ob-

nici Religiofus erat, ad fe accerfiri fecit, qui

el

fequium admittererenuerit? Cozfervus enim

in digito ejus annulum confpiciens aureum,

il

£uus fam. Sedquo pa&to Angelus, qui huma-

ancillis ejus prsecepit, ut eum e digito tolle-

iqt

nam naturam adeo fua natura praecellit, Joan-

rent, neineo momefto, quo vel maxime hu-

li*

nem vere confervum & collegam dicere pote-

militas ei profitenda erat, hoceffet ornamen-

$,

tat, quando hicetiamnumiin terra conftitutus

toconfpicua; Quodilla inaudiens, licet femi-

;

mortali carne przecin&tus erat? Refpondeo:

viva, refumpto Spiritu fic loqui conata eft;

1l

verum quidem eft, Angelum natura fuaJoanne

Abfit, abfit hoc Pater a me, ut unquam rece-

lé

proecellentiorem fuiffe, veruntamen Virgo e-

dat a me viva Velmortua'hic-annulüs,»quem

rat, &ideo verus Angeli collega erat, nam ut

ante tribunal Dei fponfi mei proferam, in

Xl-

Rapertus Abbas Tuitienfis ait: Altioris ho-

teftimonium inviolatze, quam ei per hunc

i

noris &gratize eft facra Virginitatis,quam pia.

commendat humilitatis venuftas.

B. Petrus

annulum promifi, continentie, ut recipiam,

d

quam pepigimus, retributionem. — Scio, cui

n

Damianus ferm.1. de hoc S.Apoftolo ait: no-

credidi, quoniam nobilium amplexus, pro i-

luitadoratorem, quem decernebat vequalem,

p/o, cum optimis dotibus recufavi.

Ecce tibi

"

uU

focium judicavit: quamvis enim in omnibus

quanta c'im libertate & fiducia eternam fpe-

SanGis femper fit Argelice munditize contu-

p

rabatretributionem; atque hzec dicens expi-

I

bernalis & coguata virginitas, Beatus tamen

ravit avimam, in Paradi

fum, ut pie creditur,

in

- Joannes tantoreliquos virgines füperat,quan-

transferendam.

Ibidem

l^

to virginitati B. Marize, perfedulitatis & per-

XIIL. Praeterea homo caftus ipfius fqvuoque

etuze cufítodize meritum appropinquat.

Dei fibi comparat gratiam & benevolentiam, 4693

N

Bbid.n.z. - X. InACtibns ApoftolorumHebrzei

*cclefiaftici libro ait:

i

pertina- :

tefte Sapiente, qui in F

Ài

n 2

G'ratia

/ R .PrLa&n. Bibl. Man. T'om, [.

X

254

Bibliothecae 'Manualis' Concionatoria

140

Grati:r Juper gratiam enulier Seu&la, & pudi-

tas fororis tue, fuperbia, fatuvitat, abundantia

U

ca. Inpeffimoillo Szeculo,in quo ipfomet Spi-

pacis, €? otiun ; David in domo otians com-

mifitadulterium. .Quartum folium eft cufto-

Ü

ritu San&o tefte, Ozuzis cavo corruperat vitam

fuci, nüllusinuniverfo genere humano repe-

dia feafuum, & maxime quoad vifum, & au-

ditum, quia curiofitas videndi & audiendi, via

j

riebatur, qui gratiam & amicitiam Dei non a-

rl

mififfet, nififolusNo&. Undein univerfali illo

eft ad peccatum, cujus exemplum patet in

diluvio folus ipfe cum fua familia commune

Dina. Quintum folium eft modeftia verborum,

LI

Atl

evafitnaufragium, JVoévero invenit gratiam

& maxime immundorum, quia maxime exci-

tel

coram Domino. Sed quanam deipío ad po-

tatur luxuria per verba diffoluta & inhonefta,

1

-

. Corinth. 15. JVo/zte

fterorum memoriamin facra Hiftoria confcri-

nam dicit Apoftolus

Q

ägi

buntur opera aut facta Heroica, ünde hancfi-

corrumpi inanibus verbis, covrumpumzt euiinbo-.

770$ Tt0ve$ prava colloguia.; Etideo S.Hierony-

qu

bi gratiam promeritus fuit? Num forte, quod

exemplo Abrahze patriam & parentes dereli-

mus epiftola prima ad Demetriadem poft med.

Tominoniinquit: Sermo virginis prudens fit,

Qu

quit? Autvero,quia adimitationem lHfaaci vi-

& modeftus tardus, velrarus, nec tam elo-

f&

tam fuam propriam Deoin Sacrificium obtu-

dit? Nihil horuminScriptura de ipfo legitur,

queatia pretiofus, quam pudore. 'Sextuim fo-

Qu

lium eft füuga occafionum ; idque confirmat

jur

fedíolum hocdeillo dicitur: Zufusatqueper-

lts

Jfe&us fuit, ambulavit cuta Deo, & hoc totum

authoritate S. Bernardi, Homilia tertia fuper

M:ffus eff, ita tmmomentis: Virgines, quae verze

e

eft, quod dé ipfo quoad merita hujus fibi com-

Mendio. -

aratze benevolentize in fcriptura facra legi-

Virgines funt, femper debent effe pavidee, &

tut: Veruntamen do&iffimus Oleafter verba

nunquam fecurse, ut & no

PX

Ü

n timendafecure £

à0

3lla Scripturae: /Voé vero cum quingeutovüm

tiam perhorrefcant.

e[fét aunorum geuuit Sem, mature ponderans

. XV. Eftalia quoquehujus floris proprietas, Ibidem

Qu

ipfiffmam attigiffe videtur rationem ; cur

quam obfervat S.Bernardus, dumait: Nec e-"-x9.

u

Nos tantam fibi apud Deum compararit gra-

nim vel leviffimam fpinze fuftinet ullatenus

Q

tiam & benevolentiam. Dicit enim : Com-

puuctionem floris teneritudo, fed mox ut mo-

QU

mendat valde caftitatem & continentiam No?,

dice premitur, perforatur. lta pariter candot

iv

qui quingentis annis czelibem vitam duxit, &

hujus virtutis, pet quamvis puucturam, aut

ldem dic.

2804 (

ideo fortetam gratus Deo effe meruit, utinte-

perquodvis verbum minus honeítum, per ob-

toterrarum orbe folusin oculis Dei juftus vi-

tutum minus pudicum, vel denique per cogi-

deretur ; De nullo enim alio legimus, tam

tationem, aut contactum turpem facile nimis

[

diu generationem diftuliffe. Quod vero po-

offenditur. Nam ut S. Hieronymusait: Te-

K

ftea matrimonio fejunxerit, ideum ex fpeciali

nera res in foeminis fama pudicitize, quafi flos

C

divina infpiratione, credibile eft, ea przecipue

pulcherrimus, cito adlevem marcefcit auram;

x

de caufa feciffe, quia nimirum Deus ex toto

levique flatu corrumpitur, maxime ubi zetas

il lj

confentit ad vitium.

f&

generehumano, parvam quandam fcintillam,

ejus videlicet familia

m refervare decreverat,

XVI. S. Bonaventura de confiliis Evange-

p 1

ac proinde volebat, utipfe, & familia ejus ho-

licis differens, tres diftinguitaureolas ; fcilicet

bl

Virginum, Martyrum , & Dottorum: Virgi-

n

mines effent caftiffimi, & continentiflime vi-

ventes, ut hac ratione, ficut reliquos totius

num florea, Martyrum gemmea,Doctorem au-

]ie

rea: At veroquznam eft ratio, quod, cum vir-

generis humani homines propter incontinen-

EU

tiam difperdebat, ita humanze ftirpis jacturas

ginitas aliis virtutibus fuperior exiftat,non ta-

&l

menipía honoretur, aut remuneretur corona

per viri alicujus, caftitatis virtuti addi&üffimi,

li

rogeniem reftauraret.

aliqua, five aureola gemmea, fed ex floribus

tef

Ibidem

XIV. S. Bonaventura in lilio fex grana,

contexta? Quiain Scriptura caftitas flos dici-

difc.12.

tur, merito caílis corona de floribus datur ; &

y

5.17.

uafiaurea, & fex folia nivis inftar candida

fi

confiderans dicit ; Et nota, quod in lilio fex

nota, quod caftitas inftarfloris folo taCtu mar-

funt folia nivei coloris, &fex grana aurei co-

cefcit, quia tattus impudicze dele&tationis ca-

fni

ftitatemomnino corrumpit.

ta

loris ; fex folia nivea fignificant carnis pudici-

Ibidem

Ti

tiam, & fex grana aurea fignificant mentis

XVII. Si Do&oribus facris fidem adhibere

[]

volumus, virginitati & continentize Martyri

1

difcar. 16 |

0n

mun ditiam. Primo ergoin liliofuntfex folia,in

Y

quibus figurantur fex ad pudicitiam neceffa-

meritum néquaquam deeft; Hoc enim S.Ber-

f&

nardus clare & perfpicuis verbis a(ferit, dum

ria; Primum folium eft cibi & potus fobrie-

H

tas, juxta illud S. Hieronymi in epift. 22. ad

ait: Genus Martyrü, Spirita faCta carnis

üi

Virginem Euftochium ita fcribentis: Virgo

mortificare ,

illo nimirum, quo membra

d

fugiat vinum, ut venenum ; nam vinum & a-

ceduntur ferro, horrore quidem mitius,

V

dolefcentia eft duplex incendium voluptatis.

fed diuturnitate moleftius.

B. Laurentius

Nam Pierius Valerianus in fuis Hieroglyphi-

Juftinianus in fermone quodam de S. Hie-

N

)

cis huic flori proprium effe dicit, quod fi vino

ronymo, San&um hunc Do&torem ex hoc

hume&etur, candorem fuum primio deper-

capite Martyrem fuiffe probare nititur: Nem-

]

dat.

Secundum folium, inquit Seraphicus

pe fine fanguinis effufione gloriofi Martyrii

Do&or, eft habitus afperitas; Undedicit Ber-

triumphum obtinuit, quod enim carnificis

nardus :

mucrone non pertulit, hoc in fe ipfo caftita-

Memento, quod afperior carduus

Plamh I

pannum facit leniorem, ficut afper habitus

tisamore complevit. Idem quoque S.Hiero-

€ ult

carnem facitcaftiorem. Tertium folium eftla-

nymus in vita S. Paulze, illos, qui. cum fzevo

fe

boris ftrenuitas, & percontrarium ignavia &

hoc carnis tyranno fortiter dimicant, illius-

otium funt fümmum luxurize nutrimentum;

que viétores evadunt, inter Martyres quafi nu-

i

G

juxta illadEzechielis: Hac fuitSodoma iuigui-

merandos effe dicit : Non enimfolum effufio

fang uis

Tituls XX, — Caffitas.-

m

: *anguinis in confeffione reputatur, fed devo-

Il. Thales Milefius, unus efepfem Sapi;?n-

tze quoque mentis fervitus immaculata, quo-

tibus, fuadenti Matrimonium, cum adhuc ju-

i

tidianum martyrium eft; illa corona de rofis

lïr

DI

& vioiis nectitur,hzec deliliis. DeS.Thecia

nior effet, nondum effe tempus dixit: major.

vero natu cum eflet, eodem inítante non am-

i

1

Divus Chryfoftomus ait: erat igitur in ipfa

plius effe tempus, refpondit.

Q

etiam virginitas, quze illis, qui rem accurate

11l. Myrthus Philofophus rogatus,cur üxo:

Fabr,in

]s

perpendunt, magnum quoddam martyrium

rem non duceret? refpondit, fi probam du-

feíto S,

d

ante martyrium videtur; cujus convincen-

xero, eam cogar relinquere in morte: fi im- Cath.

t

tem hanc aífignat rationem: funt enim cru-

probam, multa ab ipía patiar: fi pauperem,

ja

deles quidam carnifices corporis, imo carnifi-

eam alere debebo: fi divitem, ejus imprope-

cibus crudeliores.

S. Ifidorus Pelufiota in

ria, & jactantiam audire cogar : fi turpem,eam

j

quadam epiftola fua idem pun&um his verbis

odiffe debebo: fi pulchram, cuftodire debe-

tangit,dicens: Virginitatis certamen magnum

bo. Et peffimum omnium eft, quod ei liber-

quidem & praeclarum & divinum eft, nam ad-

tas mea tradenda eft, ipfa tamen gratias mi-

(v

verfus corporis voluptatem ipfi bellum eft,

hi non agit.

s

t

quod in aliis certaminibus labores minuit ; vo-

IV. Gaudens gaudebo in Domino,

"i

luptates enim & delectationes maxime carna-

tabit anima mea in Deo meo, qui induit me Pontet 3.

les nimis funt homini connaturales, & ideo

veftimentis falutis, & indumento juftitize cir- 7 &*

eximia virtute opus eft, ut debellentur.

Idem difc,

cumdedit.me, quafi fponfum decoratum co-

25.

XVIII. Signum Virginis incoelefti Zodiaco,

rona, & quafi fponfam ornatam monilibus

utdiximus, in medio Leonis & Librze corfiítit,

füis. Ubibene notandum, quod Propheta fe [ai, 6r,

5 Tidem

ad denotandum, quod Virgo ad initar Leonis,

fponfum & fponfam vocat, ut infinuaret, non v.1o.

g.l

quiapertis oculis dormit, vigilare debeat, at-

tantum hominem caítum effe fponfam Dei;

que.infuper difcat, quodvis verbum , unum-

J

fed etiam fponfum caftitatis.

0-

quemque obtutum,omnem motum &c. libran-

M.

n non grande miraculum, de quo Caff. Cole

dum fibi, & ponderandum etfe exatte, omnia-

t

que & fingula eidem fufpe&ta eífe debere.

Moyfes dixit Exod.3.v.3. Vadam & videbo lat. r2.

üt

vifionem hanc magnam, quarerubus non com- * É*

Idem ditc, * XIX. Lucss Waldingusin Anralibus Fran-

buratur? atqui non minus mirabile opus eft,

28. n.4.

cifcanis refert, quod cum Rel'giofus quidam

l-

hominem carneum carnales affectus in carne

I$

F. /Egidium conveniens, coram eo gloriatus,

pofitum refpuiffe.

"

de obtenta adverfus carnis vitium gloriofa

VI. S. fob dixit :

Propter fuperbiäm. quafi"Ludx.de

vi&oria, modum quoque recenfuiffet, quo

lezenam capies me; alludens ad modum, Fonteto.

carnis przeparatos fibi evafiffet laqueos, inter

quo lezenz' capiuntur ftru&a fovea , & ovegftr'zfc'.*"

czetera fequentis a tergo foeminae dixerit fibi

fupra appenfa, cui, dum infidiatur lezena, in

immiffam concupifcentiam , eoque validio-

foveam cadit: Sic Deus permittit, ut in oc-Job. c.1o.

rem, quo propius illa accedebat, ftetiffe vero

cafionem tentationis incidant fuperbi, & dum ** !6

parumper, atque preetereuntem ferius afpe-

et

inhiant dele&ationi illicitze , cadant in fo-

xiffe, mox omnem evanuiffe tentationem.

veam, de

qua Salomon in Proverbiis dixit: Prov.23,

]«

Quem F. /Egidius. mox icterrogavit, an mu-

Fovea profunda eft meretrix, & puteus an- V-27-

&

lier illa fpeciofa, an vero deformis, juvencula

guftusaliena: cuiiratuseft D

*

ominus, incidet

aut vetula fuerit; cüi cum Religiofus vetulam

in illam.

a-

& turpem fuiffe refpondiffet, mox vir Dei in

r

.VII. Climacus dixit: incipientesincidere Climacus

hzec verba fubjunxit: Quid ergo mirum.fi prze-

in peccata contra hanc virtutem, ob gulam ; gr&d. zo.

I$

teriit tentatio appofito antidoto ? Scias,fili mi,

proficientes, ob fuperbiam ; perfe&tos, ob te-

j

Y

potius fuccubuiffe te, quam viciffe. In eocon-

merariam judicium latum de aliis.

fiftebat victoria, quod przetereuntem non a-

VIII. /ÉEgyptii ornabant filias fuas etiam

L

fpiceres, fed demiffis vel claufis oculis teten-

af(

i-:

pauperes torquibus, & ab aliis pro torquibus

tantem omnino negligeres; Hisque utiliffi-

filiae ftipempetebant. n bis torquibus figu-

mum quoddam , noftro propofito admodum

rzerantíex: Prima, Turtur cum lemmate:

(j

]idetn

opportunum, fubjunxit documentum. dicens :

$zc fola : Secunda, Columba cum lemmate:

"

difcar, I

Vi&oria tentationis carnalis,non in congreffu,

Szc caffa: "ertia, Aquila cum lemmate: $/c

!

fed in fuga fecurior & firmior: cave iterum,

prompta: Quarta, Ciconia, cum lemmate:

ne mole(tas tibi foeminas, nequein univeríum

$c bia: Quinta, Noctua, cum lemmate: $Src

i

ullas in faciem refpexeris, nam pro vetula a-

vigil: Sexta, Alauda

a

. dolefcentula, & pro foeda, fpeciofa fe tibi obji-

Jaucla, aut devota.

, cum lemma.te: $ic

$,

ciet, quze tentationem non remittet, fed auge-

IX. S.Auguftinus Deum effe caftitatis Au- Serm,

T3.

$

bit, non tollet, fed immittet, quo fiet, ut facile

thorem fequentibus verbis indicavit: Domi-

de Temp,

pro victoria turpem lapfum, & pro gloria per-

e«

nus nofter Jefus Chriftus ideo per virginis ca-

0C

petuam reportes infamiam.

fia membra venit ad terras, ut oftenderet,

Deum effe caftitatis Authorem.

Portemus

$. XII.

i

ergo & nos Deum in cafto corpore, quem vir-

" MISCELLANE A.

ginis cafta membra portaverunt. Chriftus e-

Platus L.23. I :

Á

irgines Veftales Romze tanto in honore

a-

€, ult,

nim Magiffer ei caftitatis, & ideo qui caftita-

0!

! habebantur, ut nec attingi quidem pof-

tem non habet, Chriftum portare non poteft.

)Ü

fent & duobus li&toribus uterentur, ac fi cafu

.&. Simon de Caffia dignitatem caftita:is 14 c,

in aliquem incidiffent, qui ad fu

I4.

Sn

pplicium du-

ex eo colligit, quod Chriftus duabus virgini-

u-

ceretur, is ftatim liberaretur.

bus factus elt fubditus, ur quod illorum Chri-

&

Nn 3

ftus

Jo

l4

286

fe

Bibliothecar" Manualis. Concionctoria

ü

ftus complet votä, äefideria perficit, qui fe pu-

II. Voluptatem viciffe, voluptas eft maxi- S. Cypris,

P

l]

ritati & munditize tradiderunt. Ethincfpes

ina.

t

1iagna eft fa(ta amantibus caelibem vitam,

1II. Nulla majo

r vi&oria, quam quze de cu- ldcm."

l

quanta eis in altera vita familiaritate donan-

piditatibus carnis refertur..

7

dus, qui duobus caftis in hac vita factus eft

fubditus.

;

$. XIV.

XI. S. Joannes v

idit)'vix;gin es in monte fe-

avApl.oc, X4.

AUTHORES.

G

i L r.

quentes agnum, quocunque ierit, quia, ut S.

Reg. c.15.

Gregorius loquitur, per meritum incorru-

eremiasDrexälius in Niceta. Item in

ptionis, quoa terrenis & carnalibus dele&ta-

I. H1

:

Rofis, p. 1. c. 9.

te

tionibus fe dividunt, in füperna Redemptoris

. l.. Ludovicus de Ponte to. 3. tf.2. C. 4. &

;

(i

gloria fublimantur.

tr. 6- Cu 9-

fí

Hom.9.de

Xli. S. Chryfoftomus petens: pinge mihi

lll Alphonfus Ro

driquez p. 3.'tr. 4. toto.

penit. ap. fermonem virginitatis: ait, eum in caeloloco

ó

Drex. p.r.

.]V. Hieronymus Platus].2. de bon

q ftatu

ti

Tofar. c.

patentiffimo pi&um effe, dum in Zodiaco fi-

Relig. cap. 4.

V

1o. &.3.

'num virginis inter libram & leonem pofitum

V. Lucas Pine

llus to.ä. tr.3. toto.

eft,utindicetur, pro virginitate & caftitate fer-

V]. Bernardinus Rofignolius lib. 4. de difc.

v

vanda femper fortitudinem, & temperantiam

ti

Chriftian. c.35.

neceffariam effes nam virgo, eodem tefte, a

VII. Stimulus virtut

.

um adqlefcgntiæ L.

bello nunquam ceffare poteft.

& 2. toto.

tü

Tbid.

XIIL . Cuidam e S. Dominici familia, cum

H

VIII. Petrus Saqcï*(ez in

'R'egno Dei. p. 5

(

pro caftitate tuenda multas ei difficiles pugnas

c. 8-'

fuftinuiffet, nec tamen fuccubui(fet unquam;

IX. Pzedagogus Chriftianus. p.2. c.24. $.3.

ipfi Dzemones inviti acclamarunt: vicifti, vi-

X. Francifcus Labata v. Caftitas.

(

cifti, quia inigne fuifti, & non arfifti.

5

XI. Ludovicus Granatenfis in locis com-

D

X1V. S.Auguftinusrogatus,cur cum forore

munibus. £. 555.

E

;

/'. ]bid.

habitare nollet? refpondit, quia nonfunt mihi

XII.- Francifcus Arrias to. 3.

S.zso.dä

forores, quze cum mea forórefunt. Hincalteri

L

de iinitätjon.e

temp.

Chrifti. tr. 6,

quoque fuafit: contra libidinis impetum ap-

XiII. Antoni

us Gaudier de natura & caufis

prehende fugam, fi vis obtineré vitoriam.

perfe&ionis. p. 4.- c. 15.

Ibid. ex

XV. Annon /Egyptius Abbas, poftquam ab

XIV. Jacobus Alvarez to.2.1.5. p.2. tota.

&

Pálladio

initio uxore ducta, ei virginitatis cuftodiam

qu

€. g.

XV..Joannes - Bufzus in viridario v. Ca-

G

perfuafiffet, & o&odecim annis cum ea velut

fütas.

forore habitaffet, faepius cum ea dicere fole-

XVI. Jacobus Marchantius in tuba facer-

p

bat. Plurima pars hominum nefcit, quam fua-

dotali lect. 12. tract. 3.

vis fitfoporin vacuo cubili,quod folus quis oc-

ta

XVIL. Matthias Faber in Fefto S. Cathari-

cupat. Hinc poftea Nitriam conceffit, & plu-

n conc. 1.2. & 3. Item in Auctuario in Fe-

rium Monachorum Pater eft factus.

fto S. Sylveftri them. 2. & Fefto S.Catharinze

ln

S, Bernar.

XVI. S. Hieronymus ait, gentilem errorem

them. 2.

lo

Epift.140.

Deas virgines armatas finxiffe cum fcuto &

XVIIL. Nicolaus

: Länciiius opufc. 2. c. 7.

jl

Jancea, ut fignificarent, fine bel

;

lo pudicitiam

& opufcul. 4. c. 14. n. 116. & feq.

i

non poffe defendi.

Bibl. mor.

t

& -Xf

XIX. Jolephus Manufi tp. 1.

*

ln

tl.- Y I 4--

H

AXIOMATA.

XX

. Vincentius Caraffa in Ser

N

fchola fancti amoris.

ïphino feu

LT

ftitas in Juventute, Martyrium eft fine

e a;flore Dei.

tl

I *Ca

fanguine.

XX. S. Francifc-ug Salefius d

[

i

j

æawæææææa&a&äææææææ&æaæææææa&æwäæ

TITULUS XXl

tl

u

dl!

CATECHESIS

l)

PROOEMIUM.

catechizatiohis präxi obferv.andis .ego fu-

(

Ti

uam non neceffaria modo, fed utilis

fius egi in fine feptimae meze Inftructionis

etiam fit hujus tituli propofitio, &

que de munere concionatorum tractat,

D

tractatio, vel ex ipfa Catechefis De-

& propterea communes doGrinsze in Cate-

Vit

À

finitione colligi facile poteft ; cum enim Ca-

chifmo explicandee paffim in Catechif-

il

d

techefis nihil aliud fit, quam rudium in ma-

mis ad hunc finem ex inftituto compofi-

teria ad fidem & falutem pertinenti Inftru-

tis & impreffis proponuntur, eas folum-

hu

modo Do&rinas in.hoc Titulo afferam,

hh

&io, facile intelligitur, non minus honori-

B

ficam & meritoriam catechizanti, quam u-

quae circa fefta varia Ecclefize, & ceremo-

tilem,

neceffariamque

catechizato

eífe

nias in illis. obfervari folitas Catechiftam

pe

hanc Catechefin.

Quia veró de infigni mu-

fcire & docere convenit ;

hz enim cum

Qu

non modo rudibus ad plenam catechetica-

neris hujus praeftantia, de virtutibus cate-

chizantis, & modo , induftriisque in ipfa

rum do&rinarum notitiam acquirendam,

u

Q

Titulus XXI Catechefs.

287

fed etiam ipfis Concionatoribus pro forman-

mififfet ad confolandos & li

ii

disin occurrentia talium Feftorum concioni-

berandos nos , hó«

es, inqüam, fuos: an

non fat fuperque id fuif-

A [deni

busnon modice fervire potfe videantur, meri-

fet? Secünda, unde v

enerit? e fummo coelo,

to etiam Lettori tanto gratiores futurae fpe-

videlicetPfal.18. de r

rantur, quanto rarius illze tali modo & ordine

egalibus fuisfedibus, Sap.

18. definu Patris,

Joan. 1. de multorum milli-

apud Auctores explicatze reperiuntur.

um Angelorum fr

equentia, Hebr. 12. Tertia,

$

I

quo venerit? Inhuncfcilicet mundum , in val-

' Qgæjfz'unb

;u;æ d; "dvegtu. .

lemlacrymarum,

in carcerem captivorum , in

n

regionemumbrze

inortis, in Nofocomium, &

2

riturI. Quare tempus quatuor hebdo-

pifcinam

madarum feftum Nativitatis Chrifti an-

probaticam languentibus plenam.

Quarta,

ad quos venetit? Ad exules nimirum

tecedentium /4dventus vocatur? Refp. Quia

eje&tos eparadifo , ad hoftes &

perduelles, ad

quadruplicem Chrifti Adventum nobis Eccle-

mancipia Dzemonum

fiahoctemporein memoriam revocat , fcili-

, ipfis quam fimillima.

A

Quinta, quomodo ver

ierit? Curm enim in Dei

cet Adventum Chriftiin mundum ; Adven-

Jorma effét,exinanivi

[4

tum illiusin judicio cujusque particulari ; Ad-

ftolus ad Philipp.2. /o

þmetzþ/üm,inquit** Apo«

ventum ipfius in judicio univerfali ; & Ad-

vinati Jeroi accipieus , in

ilt

Jfmilitudizem homizu

tn fa&tus, €? babituinven-

ventum ejusdem in corda hominum per gra-

£us ut borno. Si Mona

rcha terrenus ad liberan-

tiam fanctificantem.

dummancipiuma m

- Qu. Il. Quare hoc tempus ab Ecclefía infti-

orte füam majeftatem ad

ftatum fervilem dem

itteret,& fervus fervicau-

tutumeft? Refp. Ut per dignam poenitentiam

fa fleret, quanti zefti

maretur hoc beneficium 2

ad feftum folemniffimum Nativitatis dignius

celebrandum nos preeparemus , & mundum

Atincomparabiliter pluris eft, Deum ad hoc

J

fe demittere, cujusdemiffionem nemo mira-

Chriftoinfantiin cor noftrum venturo habita-

ri poteft. Plurimum fuiffet, fi vel in forma vifi-

culum praeparemus. Quapropter Ecclefia illa

bili gloriofa orbem hunc

5, Pauli verbahoctempore cecinit; FYazres ,

luftrare, & füa prze-

. fentia condecorare vol

uiffet.

Quid igitur

bora jatt eff , nos de fitno favgeve:: Ecce nunc

nunc dicemus ? Sexta,

quare venerit? . Venit

Je

zempus acceptabile: Ecce uutc dies falutis, - Ab-

enim, ut efiperet nose

jiczamuse

Y

poteftate tenebrarum,

lfs

avaua fucis.

goopera teuebrarum , €g iuduamur

ut quzereret ovem perditam,

imponeretin hu-

merós fuos, & ad Aul

am glorize fuze deferret,

. Qu.1II. Quare violaceo colore utimur hoc

Venit,

j

tempore? Refp. Ad triftitiam & dolorem,

nit;ut exem

ut doceret nos, tanquam Magifter : ve-

a-

plo fuo nos praeiretad virtutes , &

y

quem de peccatis concipere debemus, fignifi-

afp

era quaeque: venit, uti

n filios adoptaret

candum: hinc& nu

ptiarum gaudia hoc tem-

hwredes. Septima,

quando venerit? Cum vi-

e

pore interdicuntur. -

delicet nox infuo c

Qu. IV. Quoniodohoc tempore ad Nativi-

urfü medium iter perage-

ret. Sap.

I8. id eft, cum humanum genus in

Ti

tatem Chrifti praepararenosdebemus? Refp.

re

1. Per ardens defiderium , quo Chrifti Adven-

denfiffimis ignorantize tenebris verfaretur, &

tus defideretur; hinc Ecclefia affiduo clamat

totus mu—n"dus in maligno pofitus effet,

[

hoctempore: Aorate caJà defuper , €» nubes

$ E

pluant juffum . apeviatur terra , &* geriniuet

— Quafliuucula

de Natioitate Cbiz'/li.

Salvatorem. 2.Perferiam peccatorum dete

of

ftationem, & confeffionem, uti S. Auguftinus

Q*

u:xriturI. Curtempore nati Chrifti Deus

in Dom. 2. Adv. fequentibus verbis monuit:

« * voluit defcriptionem orbis univerfi fieri ?

. Refp. Cum S.Ambrofio in c.2, Luc. id factum,

jeu

Sautfam C? defidevabilem, gloriofam ac fingula-

utintelligeremus, defcriptionem hanc univer-

vem folemnuitatem, boc ef , Nativitatem Domi-

ni,fvatves dilectz/frmi, devotione fidelzffema fa-

fi orbis potius pertineread eum, quitunc na-

)

Ícebatur, verum totius orbis Dominum. Cui

fcepturi, totzs viribus nos debemus cum ipftus

confonat , quod refert Orofius , Auguítum hoc

adjutorio prapavave, C? omues latebvas azime

)

nofTe dilgenter o[biceve, ue fovte fet in nobis

ipfo tempore Domini titulum recufa

ffe, quafi

praefagientem,

natum jam in terris effe verum

alz;uod peccatum ab/conditum , quod & coufci-

coeli terreque Dominum. S. Gregor.hom. g.

entiam noffvam coufundat,ac tnordeat,€7 oculos

diving Majeffatisoffendat. Nam Iicet Chriftus

in Evangelia ait, naícente Chrifto mundum

JDotm. uoffer pof? paffionem vefurvexerit , ? in

defcriptum, ut aperte demonftretur, 244 i/le

apparelat in carze, qui elelos fuos ad[eribe-

calum afceuderit ; confiderat tamen , ut credi-

i

us , z diltgenter attendit , qualiter fe unus-

vet 1n eternztate.

Tributum Chrifto danduin,

quisque fervorum ejus fPne avaritia, fiue 1va, ft-

fides eft.-

ll

Qu. II. Cur Chriftus tEmpore Augufti Cae-

?t,

pe fuperbia, atque luxuria ad celebrandam ejus

Ie

Nativitatemi fludeat praparaves atque compo-

faris nafci voluit? Refp..Quia tunc magna to-

toorbe pax florebat, quoniam (ut Apoftolus-

jl

uere, C? fecundumquod usumquemque ornatum

ait, ad Ephef. 2. Zp/e eff pax uoffra, Et ut Ifa-

Jl

Bonis moribus viderit, ita illà gvatiam fua mi-

n

fericordie di/penfabit &c. . 3. Per affe&uofam

las c. 9. ait: Przuceps pacis.

"Iquilaaliunde ad-

volante ( ait S. Bafi

lius Jefai. 2.) ac defuper

if

BeneficiiIncarnationis confiderationem ; per-

con/petia , futili ga

rvulitati loguzzcz'um QUIL

jo

pendendo feptem circumftantias illius, qua-

M

rum prima eft, quis venerit ? Is enim Filius

flentiutn indicitur. In Chrifto in orbem pro«

deunte, terrze Dominis bella cogitantibus fi«

j

Deiett, quis hic non obftupefcat ? fi de Auli-

lentium impofitum,

"g

cis .fuis Angelum unum aliquem vel infimum

*

Lml

n

Qu. III.F

£*

e

98

Bibliotheceg Manualis Coucionatoriz

f

Qu 1. Cür Dominicadienatuseft? Refp.

les tantam, hon fuperbos Pharife;eos* adfe vo«

f

Natum Dominica die, w 2uo die dixit: fiat

cavit. Nec mirum, quia cum Chrifti praedi-

]C

Lx. £? fatlaefl lux ejusdem diei node oriretur

catio fit de conteinptu mundi, de mortifica-

d

in "erebris lumen veclis cordz, inquit Rup?r-

tione, cruce &c. pauperes hanc avide atri-

Y

tas l. 3. de divin. Officiis c. 13.

?

piunt, utfein fua paupertate folentur , & ani-

pJ

Qu.IV. Curnatus eftin hy

berno Solfqïixtio 2

ment: Haec vero fugiunt, & oderunt divi:es.

Unde . Jacobus c. 2.ait: JVonzse Deu: efegit

fi

Refp. Natum in Solítitio hyberno, vel circa.

id, quo tempore folent dies crefcere, & Sol

paupeves a boc anundo , divites ia fide , €P ba-

vedes vegui? ltem zequum eft, ut qui corpora-

ad nosaccedere ,ut intelligeremus , quiagra-

f

tixe lucem Chriftus Sol Juftitize attulit, & au-

libus bonis deftitiuntur, fpiritualibus donen-

p

xit, cum ad nos acceffit,

tur, & vice verfa. Jiffeiie, emo qnpoffibile

q.l

"Qu. V. Cur media hyemenatuseft? Refp.

ef , ait S. Hieronymus epift. 34. ad Julianum ,

(

Quia elegit tempus frigidiffimum , & quod

ut prafentibus quis €? futuris fruatur boniss

Ü

carni moleftius effet, ut carnis prudentiam

ut bic ventveu, €7 ibimentem expleat , ut deli-

fic

taxaret, fecundum B'"ernardum

fferm. 3. in

tiis tranfeat ad delitias, ut n utroque faculo

u

Nativit.

primus fit ; ut incelo 29 terva appareat glorío-

þ[/

Qu. VI. Curmedia no&e nafci voluit? Refp.

Jus. Quiacapaciores erant hujus myfterii ; fü-

k

perbinon credidiflent, fed de Infante hoc di-

Utex tenebris lux magis fplendefceret, fic-

fc

queimpleretur, quod lfaias c. 9. przedixerat

xiffent, quod Áchis Rex de Davide: Z2dzfis

ti

bovisuem infanum 9. Quare adduxiffis eum ad

dicens: Pepslas , qui amibulabat 22 tenebris,

&

vidit lucem smagnam, babitantihus in vegione

me? 1.Reg.2. Velcum Michole: Quam glo-

p

. 4H0Y1i5 , lu.x' orta efd zllzs, illa v1dehcet , de

riofus efthic Rex? a;Reg.6. Paftores rem;

a

qua ipfe Chriftus dixit; Ego./um /ux muudi.

utaudierunt ab Aogelis,ita crediderunt. Pul-

Et S. Joannes cap. r. -Erat lux vera , que

chre S. Auguftinus ferm. 59, de verbis Domi-

N

C

illuminat ouüem . bominem veuieutem in bunc

ni aitz F'ezz tu pauper , nibil bales , uil uoffi $

]

5

quuudum.

f[equeve me: tam lavgo fouti vas inaue admoven-

Qu. VII. Curin B

ethlehem nafci yölüit?

duim efl. Accedit, quod divites & delicati vix

f

Refp. Obtrescaufas. 1. Utdeimonítraret, fe

adigi potuiffent, ut venireut: Aliienim fua-

.

!

eífe de domo & familia David, Luc. 2.. 2. Ut

viter dormientes, furgererenuiffent

aliis coe-

,*

pet banc pauperem fuam nativitatem mére-

lum.nubilum, velintempefta nox

:

1

fplicuif-

|

J

retur nobisfublimem in coelo. Congruithuic

fet: alii longiore apparatu opus habuiffent.

j

rei fitus civitatis, qui erat via in Jerufalem :

4. Quod paftorum fimplex relatio majorem

audientibus fidem.faceret: g/ebem Dominus

(

Sic per humilitatem afcenditur ad coel. ftem

D

[

erofolymam, 1

deft, pacis vifionem. 3. Pene

Jfomplicem veguiftoit,inquit S. Ambrofius Luc.

(

in Botblebem uafcitur Córiffus , inquit 5.Gre-

2. que pbalevave audita, €7. fucare nefcivet;

gorius hom.

8.in Evangelia ; /p/e ejd enim , qui

fimplicitas enim quavitur , ton ambitio defi-

deratur.

ait: Egofu

mpanis vite & c.(Bethlehem enim

Alexander M. Homerum optabat

doimum paj

iis fignificat) Item quia electorum

revivifcere , ut fuarum laudum dignum ha-

mentes fatietate interna refecturus erat , le-

beret praeconem ;. fed non ita Chriftus, ,qui

cundum Gregorium ibid.

nuilius praeconis fuco indiget , fimplicitate

delectatur.

Qu. VIIL.. Curin prze'epio reclinari voluit?

?

.Sicut Draconites gemma non

2

Refp. Ob quatuor caufas. 1. Adliteram, quia

admittit artem aut polituram: fic & Chrifti

poón erat ei locus in diverforio: Omnia etiim

Evangelium.

diverforia a ditioribus jam occupata erant,

Qu. X. Cur, nato Chr

iüo, omnes Sodomitae

itaque feceffit Deiparain ftabulum vel fpelun-

extin&ifunt, utS. Hieronymus refert? Refp.

Id merito accidiffe ; cum enim Sodomia na-

ïg

icam ; & quia non habebat cunas, feclinavit

filiumin przefepio , ut velibi cemmodius cu-

turam humanam depravet, & beftialem red-

baret. 2. Ut fignificaret, fe effe verum Pa-

dat, extingui debuitab eo, qui naturam ratio-

TA

ftorem, imo etiam cibum pecoribus fuis fu-

nalem fibicopulaturus, &reparaturus vene-

Yat

Ut enim Deus olim noluit inire foedus

f

turüm. 3. Utindicaret, regnum fuum non

confiftere in faftu, palatiis, opibus & pom-

cum hominibus , & fpiritam eis fuum relin-

pa, fedin mundi contemptu , nec ignomi-

quere, quod naturam libidine vitiaffent, nifi

nize Chrifto fore hanc paupertatem, fed glo-

tollerentur rei, & purgaretur natura per dilu-

rie; imo hoc eífe ejusfymbolum. 4. Ut fta-

vium, Gen. 6. &c. ita nec Chriftus naturam

g

humanam affumere voluit, niti deletis iis, qui

l

tun,in quem deciderat homo, comparatus

jumentis, oftenderet: necnon gentium, quae

tam turpiter cam foedaffent. /f»couippe vitzo

violatur ipfafocietas, aitS. Auguitinus lib. 3.

beítiarum inftar degebant, converfionem.

Qu.IX. Cur prse czeteris paftores ad prae-

conteff. c. 8. guc cum Deo nobis cffà debet , cum

fepe vocati funt? Refp. Pariter ob quatuor

eadem natura ,. cujus dlle auclor eff ,- libidinis

caufas. 1. Ut pateret, qualis futura effetmeffis

perverfitate polluztur,

ia

Qu. XI. Cur eodem Chrifto nato fons/olei

apud [udzeosin Evangelio admittendo: cujus

primitize effent pauperes & fimplices. Nam

intaberna meritoria repente exortus, in Ty-

d 09 LL d 5 Em - A

de potentibus dicitur: Vumquid ex princtpi-

beri vicinum fluxit? R. Ut fignificetur,praefen-

hus aligquis credidit in ewn? . ]oan. Ex genti-

tem effe Chriftum, qui fons eft mifericordiae

L BA

bus contra primo vorantur Reges, quia plu-

peroleum fignificatze; unde Cant. 1. diciturz

Qieum effufum sosen tuum.

Oleum quidem

rimi potent^s ex iiscredituri erant. 2. Utdam-

naret mundi faftum & fuperbiam, dum humi-

Chriftinomen eft, quia, ut oleum curandisin-

P dl - Miüblon 1

primis

Titulus XXI — Catechefis.

f(«

289

primis vulneribus falutare; ita Jefus peccato-

'dl

ingredimur ia Ecclefiam ,^ ficut H&bræï in«

u

rum falus. Hic enim eft Samaritanus ille Luc.

greili erant per circumcifionem; & profite-

10. fauciati vulneribus oleum infundens. Hic

mur fidem publice ,. quemadmodum Hebroei

FI l.

ll«

eft, qui adulteram abfoluturus de nionte oli-

fuam Religionem profitebantur per circum-

68

veti , id eft , mifericordiae defcendit in tem-

cifionem; . quibus in hoc longe feliciores fu-

plum, Joan.8. Effufum vero, quia largiter,

()lt

mus, quod medium multo fuavius prseícri-

& quafi nullius effet pretii , omnibus com-

pferit nobis Chriftus, quam olim Deus He-

municatur.

t

Qu. XiI. Quid fignificant tres Miffze in Fe-

brzeis.- Quis enim non malit baptizari, quam

circumcidi ?

zl

fto Nativitatis legi folitae? Refp. Id fieri tum

Qu. l. Quare circ'umcidi Chri&uä etiam

tl

propter fanctitatem , &folemnitatem fefíti, ob

n,

voluit? Refp. Obfex caufas. - r. Ut oftende-

llj

quod die Weyhnacht vocatur, id eft, nox fpe-

cialiter Deo cónfecrata , ideoque fpeciali quo-

ret, fein veritate carnem affumfiffe proptet

l.

que cum devotione celebranda: tum ad figni-

Manichzeum, Valentinum, & Apollinarem,

t

quidixerunt, Chriftum tantum habuiffe cor-

ficandam triplicem Nativitatem Chrifli , ezer-

pus phantafticum , aut coelefte vel divinurn.

I)«

2am,per quam à Patrezeterno genitus eft: tezz-

fl«

2. Ut fuo exemplo legem circumcifionis a fe

poralem, qua per matreminterris eft genitus:

olim latam approbaret, & contra obtrecta-

(l

& /piritualent, qua in mentibus hominum na-

nf

Ícitur. Tumad indicandam triplicem adora-

tores Gentiles, qui propterea Hebrzeos con-

7

temptui & ludibrio habebant, Apellas, Ver-

tionem & cultum, quo Chriftus natus eft, no-

0

&equidem ab Angelis, manea paftoribus, &

pas, Recutitosappellabant, defenderet. 3.

1,

INe legem, quam spfe dedevat , folvere videve-

paulo pofta Magis; unde & convenientia his

zur, inquit Bernardus tra&. de paff. Dom.

l-

adorationibus Évangelia leguntur.

Il«

Qu. XIII. Quare hoc Feftum folemnius eft

C.2. 4. Ut cum fuis popularibus, utpote

circumcifus cum circumcifis tanto liberius

li

celebrandum ? Refp. Id egregie a S. Bernardo

J

S. 3. in Nativit. Dom.indicari his verbis: O4-

agere, eosque ad fe pertrahere poffet; ipfi-

x

que excufationem non haberent , fi Chriftum

Jécro vas , dile/iffimi , coufiderate diligentius,

nou fufciperent. 5. Ut hoc grave legis ju-

]d«

quaatusm fecerit Deus pro veflva exbortatioue

(B«

€c falute, ue infrutiuofus smveniatur 12 vobis

gum in fefufcipiendo, eos, quifub legeerant,

redimeret.

6. Ut fignaculum fervitutis, &

j

Jevmo ta1m vivus €7 efficax,fermo fidelis E7 om-

remedium peccati originalis infe fufciperet ,

nt,

ui acceptione diguus, fevtmao non tam oris, quam

operis. .Putatis fratves parum mibi molefftum

qui venerat a fervitute peccati nos liberare ,

& fimilitudinem peccatoris accipere.

1

e[fe , £ boc ipfum verbum , quod nunc loquor ad

lb

|

vos, vacuum C7 /fae aligua utilitate deperire in

Qu. III. Curo&avo die circamcidi voluit?

Refp. Ob tres caufas. 1. Ut legi, qua hoc

s

cordibus veffris noffeém Et quis fum ego , aut.

[ji*

uis eff bic fermmo ieus fl bunc tantillum vocis

mandarat, Gen 17. ( propterea quod infans

t

/

t

abores inutilem effa doleret bomo pufillus , imo

ante octavum diem nimis tener, & debilis

W

& nibil: quam juffius iudignabitur Dominus

eft) feaccommodaret , adeoque nobis obe-

Majejlatis, fi tamtam ejus operam uoffra aut

dientiam erga legem divinam commendaret.

jul

2. lropologice, ut nobisamorem faum, &

ite

duritia, aut uegligentia contingat evacuavz ?

n

"dueriat boc in fevoulis fais, quz pro eovum fa-

defiderium patiendi pro nobis oftenderet, qui

octavo ftatim die fanguinem fundere coepit.

li

lute induere dignatus of :fowfmm Jervi , &c..

zde, inquit S. Bernardus

, quautum ad faü-

[e

$. lII

Jezpzendos dolores feftinavit ,

quam paratus

C? promptus fanguzuem effundeve , circumci-

!

p'

Q'æjïiun'c'uh de

(?'z'rcumcz'/z'on& Cbrzfz'.

us pro nobis die Natzvitatis fum othavo.. Utj-

1à

(yusritur l. Cur Circumcifio a Deo in vg-

aam nos faltem E? ao o&lavo nonnibil pro

"

Dorino pateremur! 3. Anagogice, uf per

«

weteri Teftamento inftituta & preecepta

eft? Refp. Ob fequentes caufas. 1. Ut effet

circumfionem o&lavo die faGam , & fful uo-

Ia

fignum memorativum pactti a Deocum Abra-

minis impoffegouem intimarvet i, qui digmi

US

i

1-

haminiti, Genef. 17. ut videlicet Judzei eo fi-

Saatlorum . confovtio ceufeztur , quod eovum

gnaculo monerentur, fe jam tranfiiffe in foe-

otnina feribeutur ia celis: €7 etevaa benti-

il

dusillud, quo fe Deoobílrinxerant, uteffent

tudiuis, que poft vite bujus feptimanam con-

rul

eiin pecülium feu populus Deo, ejusque cul-

Jequitur ,' baredes fient & confortes, quicun-

n

tuidicatus & confecratus. Scimuscerte, Do-

que vite ippocentia €? celibatus fan&imonia

n

Jefe Domino confecraffóut ;. in

n

|

minos fuis mancipiis ftigma in fronte impri-

quit S.. Cypria-

mere, uteorum fervitio mancipatos fe intel-

nus l. de Card. Chrifii oper.

y

figant. Scimus etiam , Daemonem , quafi

i

.Qu. IV. Cur Jefu Nomen in circumcifione

Dei Simiam, ftigma imprimere fagis fuis,

accepit Chriftus? .Refp. Quia /a/vaturur erat

15

quo notentur tranfiiffein jus & dominium d-

populum fuum ,. uti dixerat Angelus. . Jefua

monis; cuitamen álioquin jurefubjeétze non

enim Hebr. Salvatorem & Salutem fignificat;

ll

funt. Multo zequius Deus notare potuit fer-

falutis enim noftrae negotium in tribus omni-

y-

vos fuos, quibus jure dominatur, fignaculo

no confiftit, in Redemptione, Juftificatione,

4

fervitutis. 2. Uteffet fignum deftru&ivum &

Glorificatione.

Chriftus nobis hzaec omnia

purgativum peccatioriginalis, quod per ge-

preeftitit; in r. figuratus per Jefum fummum

f;

nerationem transfundebatur in pofteros, 3.

Pontificem; in2.per Jefum Do&torem; in 3.

Ut effet figura Baptismi, per quem fimiliter

per Jofuam feu Jefum Ducem. Quamobrem

im

0

;

ls

jure

!

290

Bibliothece Manuqlis Coucionatorie

I

(u

jï

vocatuseftJefus, ideft, Salvator, quo-

IV

*

/lO

mtalis erat, & vero ipfe folus, fi ad

Quefliuncule de Epzp

/22

;:, feu tviutm Regi)ü

jeg

:

9.

fentum non ad fonum vocis attendimus ; ne-

|ut

mo enim b3ec omnia, adeoque veram falu-

uzeriturT. Quales füerunt hi Magi? Refp.

lé

]uxta fententiam probabiliorem , non

]j

tem przeter ipfum attulit.

Qu. V. Cur Nomen hoc poft circumcifio-

fuiffe maleficos, fed viros fapientes, Aftrolo-

Lid

nem fortitus eft ? Refp. Quia placuit ei non

gize & Philofophice vacantes, moreque Philo-

fi

al

fophico viventes.

Tales enim fuiffe Magos

fat

priustam gloriofo nomineinfigniri, quam id

promeruiffet ,

fanguinem fuum pro nobis

apud Chaldaeos & Perías teftatur Hierony-

i

fundendo.

Quam ob caufam merito caput

mus Dan. 2. Accedit, quod non videbatur

10

conveniens, ut malefici & praeftigiatores, dze-

aperimus, & genua fubmittimus , cum no-

men hoc audimus; fiquidem id nomen, a-

monum tmancipia , ad praefepe Chrifti primi

lod

deoque falus & redemptio noftra magno ei

adducerentur, fed tales potius, qui juxta

(101

Non facimus hoc Chrifti audito no-

naturze praefcripta viverent.

ftetit.

qu

mine; quia nomen hoc dignitatis eft, Re-

- Qu. Il. AnvereReges fuerinr ? Refp. Affir-

rj

gibus & Sacerdotibus commune.

mative; itaenim femper Chriftianus populus

Qu. VI. Cur hoc nomen

fpecialiter invo-

eos pinxit, ita etiam communiter Patres. Col-

In

ali

tandum & honorandumeft? Refp. Quia tefte

ligiturex regiis eorum muneribus, & thefau-

Apoftolo e Normen fuper omue nomeu ad Phi-

rorum apertura, quaxe non eft vulgarium ho-

minum. Item quiainillis regionibus Magi in

hu

lipp. 2. adeoque venerabilius ipfo nomine

fummo honore erant, & nulli fere Reges nifi

bu

Tetragrammato, Jehova.

Primo, quia eft

proprium Verbi Incarnati nomen , fignifi-

Magierant. Accedit congruentia ex D.Thom.

rüi

cans totam Incarnationis & Redemptionis

3. p. . 36. a. 3. Quia enim Chriftus venerat

)

cconomiam , feu Deum, qua Salvator &

omnes gentes falvas facere, decebat , ut natus

Redemptor eft (hoc autem beneficium Re-

non vocaret folum adfe paftores, viles, rudes,

Ti(

Judzeos, propeconftitutos; fed etiam Magos,

demptionis majus eft, quia nihil nafci profuit,

nifi redimi profuiffet, ut Ecclefia canit ) No-

qui effent Reges, fapientes, longe pofitos , ut

&

qen autem Jehova fignificat Deum , qua

ita appareret, neminema Chrifto excludi.

Dominus & Creatoreft. Ad hzec Redempto-

Qu. IIIl. Cur ab Oriente vocatihi Magiad

ris noien includit nomen Creatoris, none

Chriftum ? Refp. Quia ibi genus humanum la-

contra. Hincinfert Abulenfisin c. 2o. Exodi,

pfum eft, & ejectum e Paradifó. Undebene ju-

ü

bentur Magi per aliam viam reverti: 4egzo

majus effe peccatum accipere nomen Jefu in

V

vanum , quam nomen Dei, & confirmat ex

quippe noffra , inquit Gregorius hom. 1o. in

!

ufu Ecclefiz, quze audito nomine Jefu fle&it

Evangel Parad:fus ef? , ad quam Sfefu cognito

t

vediveper viam qua venimus,probibemur. Z ve-

genua, &inclinat caput: Non autem audito

gione etenim noftra fupevbiendo , inobediendo,

Tà

Dei nomine. Secundo, quia non ab homine

T

velcreatura aliqua, fedaSS. Trinitate Chri-

vilibilia fequendo, cibum vetitum guflando, di-

al

fto eftimpofitum , & ab Archangelo in ter-

fceffimus ; [ed ad eam nece[fe eff, ut flendo, obe-

diendo, vifibilia coutemuendo, atque appetitum

ras delatum. Tertio, quia eft nomen , per

r

quod omnes falvi fieri debemus ; fiquidem fa-

cavtis refrenando vedeazzas. Sic Gregor. Se-

lo

lutem & Salvatorem nobisannuntiat. Quar-

cundo, quia inde dies nafcitur : Chriftusau-

I. Ad

tem verüm attulitmundo diem. UndeZacha-

mï

to, quia eft Nomen efficaciffimum.

IX

corporis

zegritudines curandas. A&or. 3. /z

rize 6. dicitur : Ecce Orzens nomenejus. Et Luc.

ü

Noimine Sefa Chrifli furge. 3. Xd pellendos

1. Fafitavit uos Oviens ex alto.

Y

Qu. IV. Quomodo appellati fun

thi Magi?

ecorporibus dzemones, Marc. ult. /z INoruz-

zue meo damonia ejicient. Exemplum habe-

Refp. Cum Venerabili Beda in Collectaneis.

f

tur AGor. 16. verf. 18. ita ut etiam .perfidi

Dicitur primus Melcbior fenex €? cauus , bar-

l

a prolzxa €» capillis. durum obtulit Repi Do-

al

aliqui ad id hoc nomine uterentur, eventu

quandoque felici, ut Luc. 9. v. 49.

quando-

mpino. Secundus momine Cafpar , S'uvenis im-

j

berbis ,' vubicuudus: . Tbure quaff Deo obla-

b

que infelici, ut AGor. 19. v. 13.. 3. Ad eo-

tione digna Deum bonorabat. Tertzus fufcus,

rundem daemonum tentationes & infidias

pellendas ; quod experti S. Antonius , Hi-

integve barbatus, Baltbafar nomiue , per myr-

larion, Edmundus, Abramius, aliique. De-

rbam filium bominis moviturum profeffus eff.

Sicille, Fernarius vero hictres orbis partes,

nique ad miracula patranda, omniaque fan-

&ificanda. Ac licet effe&us przedi&ti quan-

feu univerfitatem humani generis, quod per

Á

doque etiam per alia Dei nomina obtinean-

tres filios Noe propagatum eft , figdificat ad

Chriftum adducendam ;

vel etiam fidem

j C

tur, non tamen toties ac tam certo ; licet

L

&ecin Nominis Jefü invocatione tanta effi-

Trinitatis.

pu -

-

cacie certitudo fit, quanta eft in Sacra-

Qu. V. Curperftellam indicem funt voca-

p

[

ti? Refp. 1. Quia Aftrologierant, ideofami-

mentis ,. quia non extat hujus rei promilfio

Cum

vel fan&io aliqua.

Quinto , quia ufu rece-

liari fibi & amabili figno vocati funt.

ptum fuit apud omnes Chriftianos, ut hoc

bovem ad te allicis, foeenum, non carnem

ei porrigis; cum canem vocas , carnem,

nomen füumme honorarent, capitis adapertio-

non foenum oftentas.

ne, poplitum flexione, vel aliohonorisindicio,

Condefcendens, ita-

"P — (( ^ ame- 7 )7* L.

ut cum eleganter pingitur radiis folaribus cin-

que Dominus Magorum faluti, per id vo-

cabat eos, quod maxime dele&tabat. Secun-

— I

&um; item dum nemo fxbi hoc nomen aufus

9& tribuere. |

do paftores Judæ? vocati funt per Ange

]um,

-

quia

: l]ïtulus AXX Cateclefis.

291

n

quiaJudzei acceperumt Jegem it difpofttione u-

fundiffimam humilitatem eos, qui intellectu

gelovum, Actor. 7. & ad Galat.

5.. & habebant

legemícriptam: Gentiles vero

h:

abebant tan-

funt humiles, fed non voluntate; fatentur e-

2

nim fe peccatores defe&ibus obnoxios,&omni

Qon

tum naturalem, & per creaturas folum vifibi-

fupplicio dignos,fed nolunttales ab aliis habe-

les pvi/bilia Dei cognofcere poterant,adRom.

lo

1. idcirco vocati funt per ftellam, & coeleftein-

ri,imoboni potiusreputari: bonafua cupiunt

lh

diciuin.

preedicari, mala nefciri.

Non fic Chriftus &

Coeli autem maxime enarrant glo-

Maria, qui etiam voluntate humiles fuerunt,

?0

riamDei. llii per creaturam rationalem,velut

;

quia etiam ab aliis vilipendiamaverunt. Ete-

tüt

rationales: Hi per elementum tantum, quod

nim Chriftus in monte Thabor feoríum often-

ratione uti nefc

»

dit gloriam fuam coram tribus tantum difci-

le

10.in Evang.

irent,ut vult S.Gregorius hom.

?

ln

pulis: paffionis vero ignominium pertulit in

Xl

Qu.VI. Unde agnoverunt, hanc ftellam effe

monte Calvariae coram ingenti multitudine.

IndicemChritti nati?Refp.Ex peculiari revela-

Idem gloriofam nativitatem fuam paucis tan-

T.

tione & internolumine. Quomodo enim abs-

tum paftoribus voluit annuntiari, minifterio

que hoc ad iterfeacciugere, Chriftum inveni-

Angeloram: Hodie vero ut fervus voluit in

lus

templo publice offerri. Similiter Maria non o-

ol

re, & proDeo agnofcere ac venerari potuiffent?

dl*

Imo quomodo ibi Regem alium inquirere, ubi

reíe praedicabat fimilem aliis matribus, fed re

aliquis jam regnaret, aufi fuiffent?

ipfa fetalem przeferebat, ut nemo de ea aliter

10-

opinari poffet, cum tamen longe divería mater

l]

Qu. VII. Quomodo intra tredecini dies ex

ii

Arabia felici, quze centrum octoginta milliari-

eífet ab aliis matribus. Alii jure fe humiliant,

quia habent in fe caufam humilitatis, fordes

jl

bus diítat a Bethlehem, pervenire huc potue-

at

runt? Refp. Quia Dromedarios habebant,tefte

peccatorum, & defe&us, vel notam fervitutis,

alteriusve debiti. Nihil horum in Chrifto, ni-

LUS

lfaia c. 6o. qui, ut S. Hieronymus fcribit, uno

hilinMaria: Neque enim fervus Chriftus,ne-

die tantum conficiunt itineris,

noitri tribus.

-

y

quantqm ?QUi

que immunda erat Maria: nihilominus quafi

05,

tales in templo fe fiftunt, cum tamen ille Do-

ut

Qu. VIII. Quareaur

um, thus, & hïyrrhäm

minus, hzec Virgo effet. 3. Ut docerent nos

ei obtulerunt? Refp. Quia crediderunt eífe

gratitudinem erga Deum divinaque beneficia.

ad

Deum, & uttali attulerunt thus, quod Deo fo-

Altera enim ratio, cur priinogenita Deus fibi

l-

letincendi. Crediderunt effe hominem, & ut

offerri praeciperet, erat, quod Hebrzeorum

tali obtulerunt myrrham, qua corpora mor-

E

tuorum condiuntur hominum. Totum hoc

primogenita fervarit, quando in /Egypto An-

7)

gelus Domini oinnia /Egyptiorum primoge-

A

verbis illis exprefferunt: Uf ff, quinatus eff

nita percuífit, Exod. 12. quam rationem fub-

i

Rex ? Fenuimusadovaveeum, Dum dicuntna-

didit Moyfes Exod. 3. Ita propter hoc benefi-

(

tum, 2gnofcunt hominem: dum volunt ado-

cium Judzeis olim aDeo impenfum, in gratia-

ln,

rare agnofcunt Deum. Regem denique ex-

rum actionem fiftit Deipara Filinm, nec non

preffe vocant. Unde S.Gregorius hom. 1o.

-

& Filiusfeipfum coramDeo Patre. Ubi doce-

l

ait: Eu quemadoraut,etdam suyfizcis muneri-

mur gratias agere Deo etiam pro beneficiis,

"

£us pradicant, auvo Repemy, tbure Deumy myr-

quae majoribus noftris impendit; veluti pro

vba mortalem. SecundoS. Bernardusin Soli-

e

confervata majorum noftrorum fide, pro pri-

u-

loq. ait. forte aurum ob Chrifti paupertatem:

mis fancis Epifcopis patrize noftrze datis, pro

myrrhze unguentum, ob infantilis corporis te-

d

neritudinem: thurisodoramentum, ob fordi-

optimis & Catholicis Principibus, pro con-

"

ftantia Martyrum, fundationibus Monafterio-

dam ftabuli manfionem obtuliffe.

rum, & Dicecefium &c. 4. Ut ne fcandali occa-

fionem alicui preeberent. Dum enim lateret

|?

Qu.IX. Quomodo nos myftice hzec mune-

$,

ra offerre poffumus? Refp. Deo offerimus au-

adhuc homines Chrifti Divinitas, & Deiparaze

rum, thus & myrrham, quando offerimus ei

Virginitas, poterant fcandalizari, fi vidiífent,

(4

animam per orationem, corpus per jejunium

eos praeceptum Domini non obfervare; fingu-

j

feu afilictiones corporales,& mortificationem,

laritas enim, & nolle fubjici praeceptis, valde

fcandalizat: Unde timendum in populo mur-

(þ

bona externa per elæmofyhgm.

j

mur erat, fi Virgo fe purificationi, & filium ob-

Bv

lationi non przefentaffet. Maluit itaque hono-

'-

refibi debito carere Chriftus & Maria, quam

?

Quafliuncule pro fzflo Purificationis.

offendiculi occafionem prazebere.

y

uzriturl. Cur Chriftus in templo praefen-

- Qu.IL. Curnon Agnum, fedpar Turturum,

?i

Q

tari, & B. Virgo purificari voluit, cum

aut duos pullos Coluambarum obtulit Deipa-

d

tamen neuter ea lege teneretur ? Refp. Ob

ra? Refp. 1. Expaupertate, quia cum paupere

quatuorcaufas. 1. Ut docerent fummum obe-

filio pauper vivere voluit,ideo etiam paupe-

dientize gradum obfervare; Nam primus gra-

rum hoftiam dare. 2.0b myfterium,quia Chri-

1-

dus elt obfervantium praecepta, ficut debent.

ftus ipfemet erat agnus verus, quem praefigu-

1-

Secundus obfervantium accuratius & cumu-

rabatille typicus ; debetautem umbra cedere

latius, quam debent. . Tertius obfervantium

veritati. Fuitigitur in hacoblatione Chriftus

ea, quae omnino non debent.

Summam igi-

Agnus matutinus, futurus poftea vef, pertinus,

)

tur Filii obedientiam & Mater imitata eft. Vec

in cruce fcilicetimmolandus, ut ficimpleret fi-

l-

pirum,2it D. Ambrofius de purificatione, /£

guram jugis facrificii Exod.29,ut docetS.Ber-

Mater o^fevoet lepem, quam ejus Pilius non ve-

nard.ferm.2. & 4. de Purificatione. 3. Quza ta-

nerat fofveve,fed adimpleve. 2.Ut docerent pro-

lem boffiati, Ànquit Eucherius Lugdun. hom.

L5

o2

infra

)

292

Bibliothece IManualis Concionatorig

teo€

infra O&avam Nativitatis. Offerre deluitFir-

per quam intelle&tus nofter illuminatur. 2.Tn

t

go Moriay per quam caffitas 67 buruilitas figu-

gratiarum actionem pro fidei veree lumine

3. Ad confufio«

qoi

vatuy, que intev omues vaulieves &v caffior Cg?

tam gratiofe communicato.

ld

il2

feimpey bumilior extitits ? beue quideim non fin-

nem Hareticorum, ut. oftendamus, nos non

Z[M

gula.fed paria obtulit,qua uon corpore tantum,

erubefcere Chriftum confiteri coram homíni-

J

I$

féd corpore C? animua cafla €P bumalis evat.

bus, utipfe quoque nos confiteatur coram

(

a

Qu.IIf. Curfeftum hoc vocatur der Licht-

Patre, quiinccelis eft. 4. Utimpleamus Chri-

u

meístag? Refp. Quia hoc die cerei multi be-

fti monitum» Luc. 12. hortantis :

Szzut lumbi

107

üedicuntur, & accenduntur in honorem &

veliviprecintli, 7 lucerua ovdentes inmauibus

j

(At0

memoriam Chrifti, de quo S. Simeon dicebat:

ve/irzs.

Qu. VI. Cur Cerei in Miffa accenduntur?

bem

ANunc dimittisfervum tuum, Domine.quia ocu-

li mei viderunz falutave tuum, Lusien ad reve-

Refp. obtres caufas. 1. Ad fidem noftram de-

lal

lationem Geutium.

1

Yen

monítrandam, qpia credimus, Miffam effe ve-

Qu.IV. Quidergo fignificant

cerel hoc die

re facrificium incruentum, per quod idem

ben

at

benedici foliti? Refp. Ipfum Chriftum ; nam

Chriftus, qui pro nobis crucifixus eít, Patri

aptiffima eft Chrifti cum cereo comparatio.

zeterno incruento modo offertur.. 2. Ad lzeti-

i

fuif

Nam inprimis zeternam Chrifti, qua Dei Fi-

tiam noftram, &gratitudinem, quam defacri-

ü

lius eft, generationem modo aliquo reprzefen-

ficio hocin noftrum commoduminftituto con-

I

tat; Etenim D.Bafiliusl.2. contra Eunomium

cipimus, demonfirandam; ad hunc enim fi-

ait: Oportet diviuam de Deo geserationem in-

nem ignes püblicos accendi, quotidiana ex-

;

(

1elligere impa[fibilem ; iudivifibilem, fine tem-

perientia teftatur. 3. Ad amorem noftrum,

pore inflav velplendentis a. [uce vadii. Itaque

quo velut igne hoc holocauítum & facrifi-

Hs

e

utiradius a luce, feu lumen a corpore lumino-

cium offerimus, demonftrandum; ad tale e-

fo producitur in aérefeu Diaphano fine omni

nim holocauftum ignis, quo tota hoftia confu-

qu

fivelucis,five aéris corruptione ItaFilius Dei,

mebatur, neceífarius erat.

a

qui ad Hebr.1. Sg/eudor glorie C figura fub-

Qu. VII. Cur ad Bapüfmum cereus adhi-

tat

fiautio Dei vocatur, gignitur a Patre absque

betur ?

Refp. Ad fignificandum, quod per

Ls

ulla corruptionis labe.

Deinde uti fplendor

Baptifmum fidei lumen accipiant baptizan-

q

lucis eft cozevus Soli, v.g. & fiSol ab veterno

di, & jam non filii tenebrarum, fed filii lucis

fuiffet, ab aeterno illuminaffet: Ita etiam Fi-

eífeéti fint..

l]

lius Patri cozeternus eft. Deniqueuti non mi-

Qu. VIII. Curagonizantibus cereusin ma-

ar

nuiturlux, quando producit lumen in medio;

nusdatur? Refp. Ut profiteantur, fein Catho-

gfa

& cum cereusa cereo accenditur, nihilhic de-

lica fide vitam finire velle, atque adeo cum

€Q

perdit, fed manet tantus, quantus erat prius,

prudentibus Virginibus lampadem fuam oleo

1

T

quam alteri communicaretur:. Pariter & Fi-

charitatis, & fidei lumine inftruttam habere,

fa

lius, quiin Symbolo Nicaeno lumen delumine

ut ad cceleftes nuptias cum agno cele

f

z

þrandas

appellatur, ita fuam totam a Patre recipit na-

intromitti queant.

turam, ut interim nihilei demat. Cujusreial-

Qu. IX. Cur in mortuorum exequiis tam

je;

terum fimileaffert S. Bafilius loco fupra citato

copiofa lumina adhibentur ? Refp. Ut oftenda-

.

àY

deartis communicatione: /Varma fota,inquit,

tur, eos vera fide illuminatos mortem oppe-

bu

ex docentibus in difcipulos immiffas cum wibil

tiiffe,nosqueex animo illis optare,ut quemad-

t

defi^ docentibus: perfetlio adfft 115 qui didice-

modum Ecclefia canit in Miffa pro defuntüs,

(

vunt. 2. Cereustemporalem etiam ChriftiNa-

lucis zeternse beatitudine perfrui queant.

tivitatem repraefentat; nam uti in cereo tria

Qu. X. Cur exortis coeli tempefttatibus ce-

äl

funt;quae candelam uram conftituunt, lumen,

reus accenditur? Refp. Ut per preces, quas

cera, ftapa feu linum, ita & in Cbrifto tres di-

Ecclefia in beneditctione cereorum adhibet,

K

verfze (ubftantize unam conftituunt Chrifti per-

Diaboli & affeclarum illius furor, & nocendi

fi

founam, divinitas, caro, anima.

L,umen feu i-

cupiditas arceatur;. hincin benedictione ea-

l

gnis divinitatem notatjuxta id Deut. 4. Deus

rundem precamur, ut quibuscunque locis ac-

zuus ignis coufumuens eff. Quia ut elementum

cenfz, five pofitze fuerint, difcedant Princi-

i

f

ignis fuperat oronia elementa claritate, fubti-

pes tenebrarum, & contremiícant, & fugiant

pavidi cum omnibus mini(tris fuis ab habita-

lt

litate, levitate, aCtivitate, HQJ feu altitudine:

/

Sic Deus omnia creata. Cera Chrifti carnem

tionibus iliis, nec preefumant illos amplius

denotat; ut enim cera ab apibusex purifbmo

inquietare, aut moleftare fervie

ü

ntes Deo Of

/

'fucco, quem ex oderiferis haufere floribus,fine

mnipotenti.

ulla earum contaminatione aut noxa confici-

N OT |

í

tur: Ita caro Chrifti opera Spiritus S. ex pu-

riffimo Deipare fanguine fine illiuslabe coa-

Quefliuncule . de Quadrageftma.

äï

gulata eft. Linum denique cera te&tum animae,

peritur I.

Cur cineresin principio Qua-

Chriftitypus eft. Linumillud cumflammam

Q

l

dragefimze capitibus infpergantur ?

concepit, eatotum ignitur, nonita cera: Sic &

Refp. Triplicem ob caufam.

I. Ut ficut

anima Chrifti ex prima fui cum divinitate u-

Á

olim Ninivitee in cinere poenitentiam ege-

t

nione, beata & beatitudinis dotibus ornata

ruut, & nos poenitentize tempus a cineribus

fuit: non tamen, corpus Chrifti, nifi poft Re-

inchoemus. Hinc Ecclefia in Miffa Feriae Ci-

f

lj

furrectionem.

s

nerum orat: Omnipotens fempiterne Deus,

Qu.V. Cur cerei in Proceffion

ibus. portan;

qui Ninivitis in cinere & cilicio poenitenti-

corn-

tqr ? Refp. 1. Ad grote&an'dgm fidem noitram,

bus, indu]gentiæ tue remedia praeftitifti :

cede

1

T?TyV. 9

ho

7

)In

— Tituus XXI. Catec

295

NI

9«

tede propitius,utfic eoSimitemur habitu,qua-

cujusdam pertinet p&rtïorïïs ; jejunium v

ärö;

tenus venize profequamur obtentum, per Do-

quod univerfa Ecclefia fufci

ln

minum. 2. Utoriginis noftrae memores humi-

pit, neminem à ge-

li.

nerali purificationefejungi

t; & tunc fit poten-

liemur, & per hanc humilitatem tum a vitiis

tiffimus Dei populus,

quando in unitatem fan-

'am

abíterreamur, tum etiam Deum facilius place-

& obedientize omnium fideliu

hri.

m corda conve-

71

mus; hinc Sacerdos capiti cineres imponens

niunt,& in caftris militiaáChri

ftianze fimilis ex

dicit: Memezto bomo, quza pulvis es,€7 in pulve-

omni parte eft praeparatio,

T

vem vevertevis. Et Ecclefiain Miffa: Deus,qui

& eadem ubique

munitio. Infpecie vero enu

merat breviter Ec-

non mortem, fed »cenitentiam defideras pec-

clefia, dum in Praefatione

j

Pal

er. 4. Cinerum ca-

ur?

catorum, fragilitatem conditionis humanze

nit: Qi 4

;de-

benuiguniffime refpice; & hos cineres,quos cau-

uedragefimali jejunio witia com;-

przmis, mentem elevas

» Virtutem . largivis C*

Và-

fa proferendze humilitatis,atque promerendze

præmia.

lem

venie capitibus noftris imponi decernimus,

atri

benedicere pro tua pietate dignate;

Qu.IV. Quze potiffimum devotiones exercen4

ut qui nos

dze funt temporeQuadra

gefimae? R. Tres prze-

æt;-

cinerem effe, & ob pravitatis noftr

ze meritum

cipuse. r. Corporis cafti

(

in pulverem reverfuros cogn ofcimus;peccato-

gatio; hincjejunium

praecipitur abEcclefia,

& flagellatio a piis fide-

fl«

rum omnium veniam, & preemia poenitenti-

libus peragitur,

cruces portantur,aliaque fimi-

l

bus repromiffa mifericorditer confequi merea-

lia opera fufci

oXa

mur, per Chriftum Dominum noftrum, Amen.

piuntur. 2. Orationi plus & ac-

curatius vacand

um ; hinclongiores preces ab

m

3. Utperbenedi&ionem cinerum varia benefi-

Ecclefia in Brev

lario preefcribuntur, Pfalmus

ifi-

cia & grativz propter Ecclefize preces obti-

Quinquagefimus cantatur,alizeque fimiles de-

.

neantur,quae quidem beneficia in genereindi-

votiones peraguntur. . 3. Paífio Chrift fepius

Y

cat eadem Ecclefia, quando orat, ut, quicun-

que hos cineres fuper fe afperferint; pro re-

ruminanda; hinc enim imagines- paffionem

Chrifti reprzefentantes ante Altaria,velinme-

l

demptione peccatorum fuorum, corporis fani-

diotempli fufpenduntur,& hzecaut (imilia ver-

tatem & animaetutelam percipiant ; in fpecie

Det

veroilla enarrat in fequenti oratione: Deus,

ba adduntur: O vos omnes,

qui tranfitis per

ax;-

viam videte, fi eft dolor, fi

cut dolor meus.

15

qui humiliatione fle&eris, & fatisfa&ione pla-

Qu. V. Cur Áltariai

caris : aurem tuze pietatis inclina precibus

nisteguntur? Refi

n Quadragefima cortí^

noftris, & capitibus fervorum tuorum, horum

p. Itidemob tres caufas. £.

d

Utindicetur, hoc teim

pus triftitize & condolen-

(*

cinerum afperfione attacis, effunde propitius

, tiae ob paffionem Ch

gratiam tuze benedi&tionis: ut eos & fpiritu

rifti, nec non poenitentize

m

agendse effe ;

hinc etiam nu

ptize publicze hoc

le)

compunétionis repleas & quze jufte poftulave-

tempore prohibentur.

2. Ut fignificetur, nos

rint, efficaciter tribuas, & conceffa perpetua

Dei & San&orum facie

(

ftabilitate inta&tos manere decernas

m non vifuros, nifi poe-

n

,perChri-

[

nitentiam agamus. 3.

Ut, ficut ante di&um,

ftum Dominum noftrum, Amen.

paffio Chrifti,

quae communiter in talibus cor-

Qu.1I. Aquoinftitutum eft Quadragefima-

j

tinis depica

eít, vehe

,

mentius cordi & memo-

lejejunium ? Refp.Inprimis ab Apoftolis,dein

ria imprimatur.

a variis Conciliis, & SS.Patribus, & ferventi-

,Qu.VI. Curtem

é-

bus Chriftianis, qui hanc inftitutionemaütho-

poreQuadragefimzeVefpe-

rdeante meridiem

canuntur? R.Ouia olim hoc

*

ritate, encomiis, & exemplis receperunt, &

tempore antiqui Chriftiani

$,

confirmarunt.

mum cenabant; nunc aute

m

poft Vefperas pri-

quia ob fervoris,

"

. Qu.IIL Ob quas caufas inftitutum eft hoc je-

imminutionem difpenfatum

eft, ut coena illa

junium ; Refp. Obtres praecipue. r. AdChrifti

fub meridiem accipi queat,

2$

Jejunantis aliqualem imitationem. ?. Adpec-

Vefperze quoque

d

anteillam canuntur. Etide

oficutin Domini«

catorum veniam facilius a Deoimpetrandam,

ca die ob memoriam feftivze Refurre&ionis

(üi

ficut Ninivitz triduo jejunantes eam obtinue-

jejunium fufpenditur,

!

runt ; fed & futura peccata facilius devitanda,

ita Vefperze quoque a

^

prandio more folito c

antantur.

uti S. Bernardus S. 38. indicavit dicens: Zo.

.Qu. VII. Cur Dominica Lzetare Rofatum

H

agum €? fafutave jejummum, quo redimuntur a-

t

appellatur Dominica ?. Refp. Quia Pontifex

tevua fupplicia, dum vemittuntur peccata ; uon

preeter benedictionem folennem,

qua populo

Jofum autem ablutio eft peccatorum, fed etiam

benedicere folet, & quafi gr

$

extivpatio vitiorum: nonfolum obtitetveniam,

atulari mediam

partem Quadra

gefimoe feliciter tranfattam,e-

f[ed imeretur gratiams non folum delet peccata

tiam Rofam au

ream be

nedicit, eamque Prin-

freterita, que commiftmus, fed etzam repellit

cipi cuidam de Ecclefia

futura, que cotimittere poteramus : Etbrevius

bene merito tranfmit-

tit in fignum

!

S. Chryfoft.hom. 1.dejejunio: 7ejunma, quia

Ífie preeftita.

gratitudinis, oþ beneficia Eccle-

Í

peccaftz : jejuna,ut wonpecces. 3. Ad variasuti-

Qu.VIII. Curin DominicaPalm

araüm palmae

litates & gratias,quasjejunium affert,obtinen-

benedicuntur? R. Ob tres caufa

$. 1. Ob me-

das; quas quidem ingenere indicavit S. Leo

moriam Chrifti

ferm.2. de jejunio dicens: Divinarum reveren-

Jerofolymam ingredientis, &

It

cum palmis ex

cepti.

2. Utfruges, qusecirca

el

tia fanCtionum inter quzelibet fpontanese ob-

hoctempus progermin

areincipiunt,ob facram

fervantixve ftudia habet femper privilegium

benedictionem ipfis a

b Ecclefi

$

füum, ut facratiusfit, quod publica lege cele-

a impertitam

l-

abundantius floreant, & crefca

nt. 5.Utindice-

»

bratur, quam quod privatainftitutione deper-

tur Fidelibus, neminem po

ditur; exercitatio enim obedientive,quam fibi -

ffe Jerofolymam

[

cceleftem ingredi, nifi,

qui mültiplicem de vi-

l-

qgigque proprio arbitrjo indicit, ad utilitatem

fuis victoriam obtinuerit.

tiis &Paüïonibusa

o 3

$. VII.

294

Bibliot(;ecg AManualis Concionatorie

hn

Qu.VI. Cur Feria IV. tredecim candelee ,

n

$. VIL

temporematutino accenduntur, & omnes fuc-

(*Qgæ/liüncula de. Paffone Chrifli 1

ceffive extinguuntur przeter unam, quae fub fi-

fel

Z

£e?ere.

1

nem retro Altareportatur? Refp. Id ideo fie-

28

riturI. Cur Chriftus voluit Jer

bfoly-

am

ri, ut fignificetur, omnes Apoftolos Chriftam

del

Qi

mispati? Refp. Ob plurescautas. Pri-

tempore paffionis dereliquiffe, excepta B.Vir-

d

ma eft, quia ibi tantam immolabantur hoftize,

gine, quze conftans perfeveravit.

hi

quae era

nt figurze Paffionis Domini: praefer-

$. VIIL

]

tim Agnus Pafchalis, qui non nifi

Jerofolymis

immolabatur, & comedebatur. i1bidem etiam

Quaffiuncule de Paffoue Chriffi , in pecie

de!

ovatioue Chvifii iu

(uis

Abraham in Monte Moria paraverat immo-

d de 4gom'zz ce

iif

lare Filium ;* in quo Chrifti immolatio per-

borto.

fint

fpicue repraefentatur. Secunda, quia paffio

weritur 1. Cur Chriftus ante egreffum in

byr

Chrifti in bonum totius Mundi decreta erat,

Q

montenm Oliveti Hymnum dixit? Refp.

fed

ergo decebat, ut in medio orbis perageretur,

Ob tres caufas. 1. Ut demonftraret alacrita-

fnii

erofolyma autem in medio orbis tunc habi-

tem fuam & promptitudinem patiendi, adeo-

tati fita erat, confinis Afize, Aíricae, Europse.

quefegaudere, quod hora paffionis advenerit,

tha

ben

Ut ergo toti mundo facilius innotefceret

quam magno defiderio defideraffe fe dixerat.

Ü

i

preecipu

um fidei myfterium, paffio, inquam,

Haec enim hora illa erat; quam ut videret, ex-

Chrifti,

congruentillime facta eft Jerofoly-

u

ultavit Abraham, quam totus Mundus exfpe-

4nQ

mis, undeinprimis Afize, deinde per mare me-

&abat. 2. Ut doceret,homini jufto potius gau-

diterraneum Africse, & Europse cito infinua-

dendum, quam lugendum effe, cum morti ap-

vt

ripoterat. Tertia, quia voluitin paffione uti

propinquat. .Quemadmodum enim cygnus

dz

fümmos dolores, ita fümmam quoque fufti-

morti cum cantu obviare dicitur, fic etiam ho-

nere ignominiam, qui fane ex eo mirum in

mo candidus & bonze conícientize facit; uti

[et

inodum. aucta eft, quod in loco celeberrimo

S.Francifcus, qui fub illo verfu Pfalmi 141.

crucifixus eft.

Transfigurationi fuze elegit

Me expeaut jufli, domec vetribuas mibi: o-

Yà

Dominus montis receffum, nemini confpi-

biit. Et S. Nicolaus in illis verbis Pfalmi 3o.

M

cuum ; crucifixioni vero fuze locum patentilfi-

In «nanus £uas commendo [Diritum meum. . Et

S. Ludovicus Rex Gallize in illis verbis: /z-

i

mum. Itanos przeclara noftra tegete, humilia

)

(

noftra pandere decet.

troibo in dotumum tuam, adorabo ad tetüplum

Qu.ÍL. Cur tempore Pafchali pati voluit ?

Jauctum tuum.

Ut in eorum officiis legitur.

Mels

1. Quia eo tempore

3. Ut doceret poít meníam gratiam agere:

j

tiid

Refp. Ob duas caufas.

am

Agnus pafchnalis immolabatur, qui

Chrifti

ne videlicet fimus inftar porcorum , qui nun-

quam attollunt oculos ad arborem,unde glan-

Don

immolandi typus erat. 2. Quia eo tempore

des eis decidunt.

Bruta non poffunt agere

lii

plurimi ex omni Ju

daeorum terra contlue-

bant Jerofolym

ar.

Voluit autem Dominus

gratias, nec debent, quia non fibi, fed homi-

Yobj

Ititudine pati, quia uti com-

ni nutriuntur: At homo, quia fibi vivit, ma-

Cont

coram tanta mu

)

3

fe

gnunis erat pallionis fru

H

H

&us, ita ignominiam

xime obligatur.

*

fuam voluit effe max

i

mam, fuamque cruciti-

.Qu.II. Cur tres Difcipülos fecum affum-

Que;

pfit? Refp. Ut effent teftes eorum, quze actu-

xionem plurimis confpicuam.

Nihil enim in tenebris,

laco

licfic

.. tus & palfurus erat.

pyt

Qu. Ill Cur pati voluit Chriftus ?

vel fine arbitris facere folebatDominus: quin

Dat

Ad majorem Patris fui zeterni gloriam, ad

m omnia fua. opera dirigebat, uti

potius dicebat: Qua dícovobis zm tenebris, di-

72.'g(7

quem fine

citein lumine,€7 quod in auve auditis, predica-

COf

ipfe Joh.c.

3.infinuavit,dicens: Egosozguero

te fuper teGa, 2.Ut ficetiam Difcipulos fuosin

t2

giortain (id efthono

rem ) zeaiu.

3. Ob glo-

ta illud Luc. 22. JVozne

-campum educeret, non quidem ad pugnan-

ofte

xiam propriam , jux

dum cum ipfo, fed ad pugnam ejus fpectan-

Vit,

oport

uit pati Cb viftum,

C? ità intvare in glo-

dam, & pugnandi rationem perdifcendam, i-

12 7177

fuam? : 3. Ob falutem generis humani,ut

Qulo

pfosque animandos tanquam & ipfos aliquan-

hiT

indicavit Angelus Jofepho Matth. c. 1. Et vo-

do in arenam defcenfuros ; //cut aquila nimi-

cabis V

0

(

guat

men ejus 9ESUM; ipfe enim falfvum

rum provocaus ad volandum. pullos fuos, &

Ier,

faciet populum a peccatis eovutn.

fuper . eos volitans €r'e.

lo

.Qu. IV. Cur campanarum fonitus in Fe-

Qu. III. Cur torrentem

Cedron tranfivit 2

EU

tia Quinta usque ad Sabbatum fufpenditur?

Refp. 1. Quia via ad montem Oliveti illuc

Refp. Per hoc indicari Apoftolorum fugien-

.ducebat.

2. Ut Exemplo fuo nos doceret,

ï.en

tium filentium, fimuique incitantur fideles a

zil

« prius tranfeundum effe Cedron crucis & tri-

paífionemChriftiin filentio meditandam;cam-

^bulationum, fi ad montem Oliveti, id eft, ad

d

panarum vero in

vicem crepitacula ingratum

gloriam pervenire & in die Refurre&ionis

fonum edentia a

dhibentur, ad tumultum Ju-

p

capita noftra exaltare, feu lzeti & hilares com-

Il0y

deeorum Chriftum capientium & crucifigen

1

parare, velimus. lta enim femel ftatutum

tium fignificandum.

eít; quoniam per smultas tvibulationes oportet

füfe

tem

Qu.V. Curin eadem Feria V.

Alfaria denu-

nos intrare i2 vegnum . Dei. A&.14.. Ad quod

animat nos exemplum Chrifti, ficut exem-

dug

dantur? Refp.Significari per eam denudatio-

*

nem, quod Chriftus fzepius tempore paffionis

plum Joannis Ducis Machabsorum, quan-

Qu

fuerit denudatus, maxime vero in flagellatio-

do ad torrentem tranfeundum videns tre-

a1U1t,

tm

ne, & cguciflxione;

p,idare,p,opulurp, ipfe prmus transfvet

Ani«

Wn:

lmïy

flïtulus XXI. C:zzte(;he'/z';.ä |

295

o

"

Animavit enim milites, ut & ipfi poft eum

tranfirent. 1. Machab. 16.

meditationem. AMelius ejf enim iread domum

n

Ju&tus , quam ad domum convivii , ait Ecclefia-

lls

Qu. IV. Curin montem Oliveti—---afcendit?

lesc.3.9.

Ad confolationem iufirmorum

m

Refp. 1. Utexeoloco inchoans paffionem fu-

membrorum,inquitS. Bern. in ferm. de paffio-

Vi

am, primam & primariam ejus caufam nobis

ne Dom. ze forte defperet aliquis , ffcavo infir-

demonftraret, Deifcilicet mifericordiam, quze

per oleum dofignatur. Hicegim eft Samarita-

ma invinuret,ubi ad palffonem promptus eff fDi-

vitus. Item neanimis concidamus, fi nonfum-

nusille, qui raifericordia motus fuper huma-

mum, quem deberemus, dolorem eliciamus

(tje

num genus graviffime vulneratum , defcendit

peccatorum, confifi in dolore Chrifti, qui no-

de Majeftate fua, & oleum infudit vulneribus

bis perSacramentumapplicatur; quodque in

fuis. 2. Utfciremus, morti vicinos, etiamfi pa-

confeffione attritus fiat contritus.

nitentize & Euchariftize Sacramentis muniti

LR

Qu. VIII. Curoravit: Zatermi! feu AAiba

é

h

fint, bonamqueconfcientiam habeant, itaut

Fater ! fipuffbile

&,

v

hymuum canere queant;nihilominus afcende-

/? (ommnia autem tibi poffibi-

il

lia funt) tranfzat atte calix ifle : verumtamen

(s

re debere ad montem Oliveti , hoceft, ad Dei

non mea voluntasfed tua fíat ? Relp. 1.Ut often-

mifericordiam potius, quam ad juftitiam : tum

tfit

quiaomnia opera noftra valorem ex fe non ha-

deret hominibus,fe verum effe hominem, quafi

Tà

unum ex nobis,& vere mortem metuere, ac fe-

120

bent, fed ex Dei mifericordia, & gratia, per

cundum appetitum fenfitivum optare , ut eam

Chrifti patfionem nobisimpertita, & per Sa-

[je

effugeret; quiatamen id decreto Dei, & cum

Dl

cramenta appiicata, tum quia incerti fumus ,

falute noftra fieri non poterat, petere fe abfolu-

an opera noftrausque quaque perfecta fint.

te & definitive, ut Patris voluntas fiat &c. at-

4p-

Qu. V. Curin hortum montis Oliveti intra-

Qus

que ut hinc intelligeremus, quanti ipfi fteteri-

|ho

vit? Refp. Quia locus illeerat notiffimus u-

mus, & quam caro pretio ab ipfo redempti fi-

deis, & eoquod Chriftus frequenter ibi orá-

]

BA

ü

re confueverit.

mus. 2. Utmoneret, noneffe malum fentire,

I4l.

.quzefunt hominis, &affectus humanos pati,,

.. Qu. VI. Cur in hortum WaH'umþüt tres fibi

triftari, pavere, tzedere &c. modo eos modere-

magis familiares Difcipulos? R. Ob tres cau-

j

as. i. Quia czeterisfortiores in fide & Chrifti

mur, &rationi, atqueinprimis Dei voluntati

k

accommodemus,ipfum etiam rogemus, uti af-

dilectioneerant, minusque obnoxii fcandalo,

fe&us noftros dirigat &c.. Sic enim Chriftus

ht

utpotequi Chrifti Majeftatem & gloriam fpe-

)utt

Dominus füamfregit voluntatem, feu potius

cuiati fuerantin monte Thabor: quafi eis di-

velleitatem,&appetitum fenfitivum

patrisque

Qf

ceret Chriftus: Vos de mea divinitate, & glo-

otionem a-

qe

ria dubitarenon poteftis; ipfi enim vidiftis e-

voluntati fübdidit , utvelutzeger p

[]ud

maram, aqua natura humana abhorrebat , fü-

am in monte, &audiviftis vocem patris mei:

meret,quia coeleftis Medicus fic preeceperat,&

"s

non igitur miremini, licet nunc alia forma,

Fele

falus corporis ejus, quod eft Ecclefia, poftula-

morore nimirum & afflictione circumdatus

bat. Ethancob caufam vocat hic paffionem

offt«

vobis appaream; voloenim, ut toti mundo

Da-

conteftemini, non tantum, quis ego ex me fim,

fuam, calicem , quod inftar amarze potionis ef-

fet, tametfi valide falutaris. 3. Utdoceretre-

fed qualis etiam propter ipfum fa&us fim. Ita-

fignationemin divinam voluntatem , cumait:

um«

que magis perfectos ad majus certamen ducit.

t

INon ficut ego volo , fed ffcut £u , cum enim ne-

]acobus & loannes jam antea gloriabantur, fe

fciamus, quid nobis expediat, opus eft, utDeo

bris,

polle bibere ejus calicem. Petrus vero dice-

qun

bat: E£zatnft oborzuevitaue snori tecum , non te

refignemus noftras neceffitates, & dicamus :

Faat voluntas tua. Velcum Davide: /n 11a-

j, dt'

zegabo. 3. Utelfent focii laborum, quierant &

uibus tuis fortes mez.,

izm-

confolationis. Magnam illis gratize praeroga-

0$

n

Qu. IX.. Quomodo triftari þ'otuit Chriftus,

tivam concefferat, dum his folis gloriam fuam

cum tamen gaudium beatificum poffideret ,

t

oftendit: fed eam hic tribulatione compenfa-

omnem triftitiam excludens? Refp. Ex com-

ia

vit, dum eosdem mvoettitia fua afflixit , & peri-

muni Patrum fententia, gaudium illud ab eo

J l*

culo comprehenfionis acmortis objecit. Ita

tempore ita fufpenfum & prohibitum fuüiffe,

Qart

nimirum folet Deus illos, quos ma ori extulit

fl

ut in füperioretantum animze parte (/ quaad

gratia, viciflim majori cruceonerare ac depri-

Deumutfinem attendit ) operaretur, ad infe-

mere. 3. Utfciremus Deigratiam & favorem

riorem vero ( qu:e circa media & temporalia

elfe cum ipfo triftari & pati: & Deo gratias

verfatur ) non fluxiffe. Tunc enim velutnubes

1V1t9

agere debere, qui ab eo occafionem accepit,

aliqua obdua erat inter utramque partem, ut

jl

renue laborandi, & pro i

enim funt femen glorize.

pfo patiendi : Hæc

neutraalteram impediret, . neutra alteri quid-

efet;

quam communicaret: Ad eum fere modum,

t

** Qu. VII. Curcoepit contriftari , &inoefcus

quo coelo obdu&o nubibus, inferius turbo, im-

j

effe? R. 1. Utfeverum oftenderet hominem,

ber, fulgura , fulmina , tonitrua fiunt maximo

joriis

paffibilem, & eisdem nobiscum affe&ibus ob-

noftro terfore: fupranubem vero coelum fere-

cort

noxium; neque enim fpeciem incarnationis

niffimum eft, quze tamen ferenitas tunc nihil

füfcepit, fedveritatem. Debuitergo & dolo-

u

nobis folatii vel gaudii affert.Unde fi quis

ltl

rem fufcipere, ut vincerettriftitiam, non ex-

caput fupra nubem illam erigere poffet , fupra

10

cluderet. Nequeenim habent fortitudinis lau-

dem, qui ftuporem magis vulnerum tulerint,

experiretur calorem , infra vero frigus &c.

g

Alia id ipfum fimilitadine declaremus ; An

qanm

quam dolorem. 2. Ut difceremus , noxias fal-

nonaliquando evenit, ut zeger quis collo in-

tem delitias nobis interdicere, & praeterea,

[o

tumefcat, ita utnihil prorfus refe&ionis ad fto-

(]U"o

iuandoque ultroneam affumere triftitiam per

machurm. deferre poffit ? Talis igitur cibum

u

noviffirorum & facratiüïmæ patfionis Chrifti

€ulna

296

Bibliothecæ Manuafis Concz*anatþriæ

qua

eum voluptateinosingerit, maflicat & terit:

& IX

gall

fed quia deglutire nequit, ob faucium occlu-

- — Quafliuucula de fiagellatione Chrifii.

j

fionem, ftomachus interim & reliqua mem-

ii

bra vehementiffime affliguntur, quia cibum

Cyusritur L. Cur Chriftus in faa flagellatio-

n

117

attraherecupiunt, nec poffunt: Interim lin-

nenudari voluit?. Refp. 1. Ut foedamil-

f

z

gua & palatus guítu afficiuntur: fed quia il-

lam nuditatem ,, quam humano generi pecca-

1C

L

jum cibum ftomacho communicare nequeunt,

tum Adae adduxit, puniret in fe ipfo.

indeacerbiffimus dolor, & mors denique mi-

enim per peccatumnudatus eft homo Dei gra-

)d

jail

ferrima.

Itares habuitin Chrifto: Unde fit,

tia, & remanfit foedus atque abomiriabilis. 2.

ut gaudium beatitudinis, quod in fuperiore

Utdoceret nos veteremhominem, qualis per

qlll

peccatum fa&us eft, exuere &induere novum,

fle

u

animse parte continebatur , dolorem potius

ád

& anxietatem Chriíto in inferiori ejus parte

qualis n paradifo, ante peccatum fuit. Adam

&

excitarit, quod inferior nihil gaudii à fupe-

veftitus a Deo fuit in fignum admiffi peccati,

& infymbolum poenitentize. Hinc quadragin-

VO

tiori parte reciperet.

7

;

[f

Qu.X. Quom

Oüo

Ang

elus c,on?oi-tävit eum?

tailiimilites, ac Martyres apud S. Bafilium

Refp. Id contigifie vel confolando eum verbis,

?

a Przefe&to nudati, & ingelidum ftagnum con-

gt

Ca

afpe&u externo, fanguinis abífterflone , laudi-

je&i, ut ibi frigore necarentur, hac voce fe

tili

bus &c. vel proponendoilli ingentem fru&tum,

animabant: JVon amiQusm exuimus, fed bo-

miuem vetevemy coucupi[centie deceptioue cov-

u

quiex paffione ejus proventurus erat, Dei glo-

qu

riam, ipfius Chrifti exaltationem, animarum

vuptum. — Gratias agimus tibi Domine , quod

Cof

falutem & gaudium, &c. juxtalf. 59. Szpofue-

cum iffo ami&u fimul €? peccatum exuere [z-

cet , quoniam ob fevpentem eum iuduimus , ob

il

rit pro peccato azimam [uam , videbst. [emen

ii

Jongavum, Veloftendendo Patris voluntatem

Chriffum vero exuzius. 'Tum fingulis fingu-

effe, ut calicem ebiberet; hinc ea intelle&a

lz de ccelo allatze per Angelos funt coronze.

du

dà

dixit: Surgite, eamus : obviaæ Ícilicet tur-

Qu. II. Cur ad columnam ligari voluit?

fat

bis eum capturis.

Qu. Xl. Qualis

fuitagon Chri&i ? Räfp. I.

Refp. 1. Utabfolveremur nos a vinculis pec-

catorum, quibus ligati eramus , velut victima

faiffe fecundum aliquos duellum quoddam vo-

ad macellum zeternze damnationis. Quemad-

Juntarium ad majorem dolorem affumptum ,

inter carnem & fpiritum, feu appetitum fen-

modum enim Samfon ligari fe paffus eft, &

fortia brachia fua in funes ultro inferuitin gra»

fitivum & rationem, quafiinter duos milites

tiam populi füi, ut eorum paci & quieti

4 Duce permiffum. Caro pati refugiebat:

i

Spiritus patiendum effecontendebat: & quia

confüleret, & malum, quod impendebat eis

u

a Philiftzeis , averteret: Ita etiam Chriftusin

(f

uniti erant, & alter alterum in fuam trahere

gratiam omnium noftrum, ut averteret'ano'-

partem nitebatur, indé haec agonia. Velutfi

(

duoin eodem carcere & eadem catena colli-

bis malum illud zeternum , vinciri fe permifit.

n

2. Ut nos fibi viciffim alligaret per fidem, a-

gatiitacollu&entur, ut alter velitfugere, al-

morem, patientiam, obedientiam, de hoc

p

ter vero manere, cum a fe mutuo nequeant fe-

Ü

arari. Fugere conabatur a morte Chrifti ca-

enim prophetavit Jacob, cum Judae benedi-

fül

x

cens ait : Lzgazs ad vineam pullusm fuum , €7? ad

ro, naturali inclinatione: fed retinebateam

vitem affuam fuas : lavabit i2 vino ffolam fu-

fpiritus,

eiprzevalebat, & mortem fübeundam

tul

rfuafit, tametfi trepidanti & hor-

am, €g in fanguiue wve pallium fuum. Gen.49..

di

denique pe

Pullus eft populus gentilis adEcclefiam ope-

yenti. 2.

Fuiffe duellum inter metum mortis,

& imminentium cruciatuum, ex una parte:

ra Apoftolorum addu&us; afinus Judaicus al-

f

ligatus Chrifto ( preedicanti fibi in propria

& Zelumglorize Dei, & falutis hominum, ex

perfona) lavit igitur Chriftus ligatus corpus

pl

altera. 3. Fuiffeduelluminter viam & mor-

ho

tem, preutcanitEcclefia: AMors & vita duel-

füuum infanguine, utnos alligatos fibi ablue-

P

reteodem. Quis nonlibenter alligari velit ad

Io conflixere mirando. Soletenim in moribun-

hatic vitem & columnam , Chriftum ? quis

lt

dis adverti ejusmodi lucta, cum mors appro-

fi

einonobediat? quis nonlibenterferatomnia

pinquans abripere nititur hominem e viven-

tormenta ob amorem ejus ,. qui tanta pro no-

Hi

tiumnumero. Tunc enim natura horret, refi-

bispertulit? Ergo quisquis es, 2zjéce pedem

füt, füdat prze anguftia; quamvis viribus &

feafibus jam defecta, & peneexanimis. Chri-

tuusm in coup

edes ?llius , €?^ n tqrqu"ill;'fts

collum tuur. Ec,öl.- 6.

M

C

ftusintegris fenfibus ac viribus lu&atus elt

(

cum morte clariffime confpedta.

' Qu.III. Curflagellarivoluit? Refp. 1

l

"^ Qu. XII. Qus caufz fuerunt hujus extra-

nos a peccatis inpofterum abf(terreret.

]n-

t

ordinarii füdoris, & agonize * Refp. Sequentes

primis enim fi Deus ita feviit in Filium in-

caufas fuiffe. 1. Repraefentàátio fecuturorum

nocentem, quomodo non fzevietinfervum im-

94

poenitentem ? 2. Ut puniret peccata, quibus

tormentorum. 2. Apprehenfio peccatorum

omnium abhominibus commifforum & com-

adhuc flagellamus eum tota die, quia zomrem

mittendorum, quorum enormitatem , multi-

meum blafpbematur tota die, inquit; Fla-

ä

gellatur autem plafphemiis, ut ait S. Augu-

tudinem, damnum ex offenfione Divinze Ma-

jeft»tis ponderabat. 3. Confideratio exigui

Ítinus tra&. 10. in Joan. 3. Ut illarum nobis

fru&us Paífionis fuze in multis hominibus fe-

virtutum, quas difficile addifcimus, vivum

:

cuturi. 4. Confideratio dolorum & martyrio-

aliquod exemplum proponeret in filio fuo.

rum, quos electi paffuri erant amore fui, at-

Difficile addifcimus contemptum & con'u-

|

X

fionem pati. Eccetibi Dei Filium, nudatum

que adee & ipfein corde patiebatur.

€oram

ï

- itulus XXI. — Catechofis.

297

COIat;I fcurris & ludibriis expofitum, utfcires

faciendum pro peccatis,que plurima in facie«

nullam ignominiam effe ignominiam , fed ho-

busadfcititio decore ornandis perpetrantur,

"

Ls

norem potius,cum pro Deo accipitur. Difficile

uti & pro illis peccatis, quze turpiloquio & fa-

U

addiícimus hominibus obedire, malis praefer-

crilego ore committiíolent, quae magis Chri-

t

tim & dyfcolis. Eccetibi Filium Dei, qui ligari

ftum dehoneítabant, quam fi omnia totius

Sic

fefe, & ad verbera aptari paffus eft, pro libitu,

mundi fputa in faciem ejus fuiffent conjecta.

! gra.

& libidine viliffimorum fervorum. Difficile

$, ?

addiícimus patientiam in doloribus, filentium

"$XL;

Sper

ininjuriis. Eccetibi Magiftrum hujus artificii,

Que/ftiuncule de Crucis bajulatione.

üm,

qui inter immanià verbera tam zequo animo

u

vritur I Cur Chriftum ante bajulatio«

dam

Q'

ftetit,quafiignoraret,quid circa fe ageretur, uti

- Dnem crucis iterum propriis veftibus in-

Cati

diciturPf.34.Cozgregata/untfuper tne flagella,

dueruntmilites? Refp. 1. Ut magis agnofce-

h

lls

€r ignoravi. .Nullaibivox, nullus gemitus,fed

retur in vefte propria,quamaliena. Studebant

velut ovis coram tondentibus fe obmutuit.

lum

enim famam ejus modis omnibus confpurca-

COfv

Imo aufim dicere,hilarem potius & alacrem fe

re, &nomenexofum reddere. . Erat autem fa-

efe

ibiexhibuiffe Chriftum. Non enim fruftra dicit

cies Domini adeo deformata fputis ,. alapis,

]l

Cantic. 5.. Meffuiiuyrrbam meam, cuim aroma-

fanguine, utin aliena vefte vix agnofci poffet.

QUf«

tibusueis: loquens de paffione fua. Ut enim

2. Utimplereturid, quod fcriptum eft de ejus

agricolze, cum metunt, lzetiores effe folent,

jtud

tunica inconfutili : Super veffem meam mife-

)

quam aliistemporibus, licet multofudore &

vunt fortem. Deniqueutdoceret,unumquem-

o

corporis incurvatione laborent tota die, juxta

que in fuis virtutum veftibus ad mortem effe

Bl«

id lfa.9. /ztabuntur coram te ficu? qui letaatur

iturum, non in alienis ; tametfi forte in hoc

Injo,

znmeff?.. Yta Chriftus, licet ad verbera ad mo-.

munditheatroalias geftarit. /Vzbi! iutulimus

dumincudis incurvatus effet,& fanguinem fu-.

znmuadam , uibil efferemus.. Sola opera vere,

uit?

daret, letus tamen interim fuit, quia mete-:

noftra.funt, & hzec fola nos fequentur. .

Det

battuncaromata fuoram Elä&omm.

Qu. Ii. Cur crucem fuam portare Chriftug

imd

voluit? Refp. Obtrescaufas. r. Quialignum

nad.

?

crucis adeo probrofum & maledi&um erat, ut

T

Qyæ/!z'yïficulg? de Coronatioue Cbrzf/z'i.v

nemo honeftus id vellet tangere, ideo crucifi-

uzritur L. Cuar Chriftus coronatus eft ?.

T

". Refp. 1. Ipfum occafionem coronationi

gendis ipfis geftandum erat. 2. Quia bonus.

fed

Dominus noluitquempiam fatigari aut véxari'

p

dediífe , dum dixit, fe Regeim eflfe; fed regnum

propter fe, juxtaid If.63. Torcular calcavi fo--

5In

fuum non effe de hoc mündo ; hoc enim ludi-

Jus,C? degentibus uon eff viv mecum. Quod ve-

10*

crum regnumeffe exiftimantes. milites, lüdi-.

ro poftea translata eftcruxin Simonem, mi-

li

crum quoque Regem crearunt-- 2. Cum poti(-

litum libidinefa&um eft. Chriftus id non pe-

fima peccatà in capite, ubi quinque fenfus.

T

tüt: olenscrucem fibi ipft fevebat, uequeenim.

hoc

prscipue refident, committastur, voluiffe

nece[fitate compulfus acceffit ad 1novtem. S. À«

edf

Chrifitum

"

fi

thanafius. 3. Quia dece£at , utait S. Athana-

fuftinere, adíatis'aciendum pro illis.

pecialia quoque tormenta in cap,ij;«.ef'ä

^i]

fius , z&torem tzriumpbantem de Diabolo , nodt:

)

- Qu.II. Cur purpurea chlamyde fuit indu-.

alteri concedere, fed fibi fuutu tropbeum geffa-.

tus? Refp. 1. Ut magis confirmarent, eum lu-

re. Veluut Euthymius : fevejat cvucem tan-.:

4j

79

pe

dicrum effe Regem, dum ludicra purpura,quze

quam fevenuus

niles lancea(n ; qua deje&zlrg.f-'

jal

alioqui Regize dignitatis eftindicium , eum in-

evat adver[arzum.

.

duerunt. 2.. Utfatisfaceret pro peccatis , quae.

- Qu. III. Cur duolatr

ones cum C/hriü:o e.d/u;

"

pus

multipliciter per fuperbiam veftium committi

&ifunt? Refp. 1. Utlatronum confortio Chri-

folent; utenim tales fibi per veftes fuperbas.

ftus magis infamaretur, quafi focius vel fimilis

Wi

authoritatem & honorem conciliare cupiunt :

eorum;quod re&e expre(lit Lucas,cum eos vo-.

ad

Ita Chriftus ex oppofito per iftam veftem irri-

cat, alios duos nequam, mentem & intentio-.

EUH

fionem & contemptum pati voluit, ut contra-.

nem Judzeorum exprimens, qui ut Chriftum.

nià

ria contrariis curarentur.

*

s

nequam facerent, adjunxerunt illi alios duos.

[10*

lu

. Qu. IlI. Cur fceptrum arundine

üm ei obïa:

nequam. - Videhic quam vere fcripferit [faias.

tum eft? Refp. r. ldad complendam ludicram:

C.53. Étcuminiquisveputatus eff. 2, Propter.

!

!

Coronationem factum , tum ut oftenderent,

myfterium fignificationis, ait B.Bonaventura

Chriítum vilidiffimum hominem effe , qui per-

inc. 33. Luc. Va per duos latroues fecuudum

Ut

inde ut arundo maris, & omnibus bonis defti-

allegoriam zntelliguntur duo populi, àutev quos

[«

tutus effet. 2. Idipfum etiam ad peccata, quze

& pro. quibus paffus eft Cbviffus ; uttus [cilicet

]U*

perReges hujus mundi fceptra male gerentes

J'udeovum, Cv alter gentium; qui veGe latro-

m-

committuntur, pati voluiffe Chriftum; cum

nes.dicuutur,quia utrique Deoper [Apevbiamin

Ju$

enim potentes potenter tormenta fint paffuri ,

"ddam voluerunt. pravipere. diguitatem pro-

przam. Sedpoputus S'udaicus tauquata latro ff-

a

lt-

gravia quoque pecpata ab iis commiffa fuiffe

neceffe eft. .

uzfley adbuc blaspheumat : Geutilis autemcoufi-

d

. Qu. IV. Cur fputis confpui voluit Chriftus ?

tezuy , €7 ovat.

J

Refp. 1. Adfummamignominiam, quze ei ob-

: Qu. IV. CurSimon Cyrenzeusin cruce por-

venire poterat, tolerandam ; quze enim major

tanda adjutor Chrifto datuseít? Refp. 1. Quia

!f

ignominia excogitari poterat, quam quod fa-

milites metuebant, ne Chriítusin via defice-

!&

lu-

cies, in quam defiderant Angeli profpicere,

ret, utpotefra&us viribus, adeoquecrucem

m

fputis turpiffime fit dehoneftata. 2, Ad fatis-

J

effugeret; aut fi moram traherent, revoca-

in

P

xel;ut

| R P. Loln, Bibl. Man. Tom. 1.

*

P od

p

98

Bib(iotlzecæ Manualis Concionaiorie

4

retur forte fententia aPilato.2 .UtDominus in-

bünt fzecem furoris Domini ,

pte

non exinanitur.

& fiex eofum

dicaret fe zoz fuatn, fedbominum mov tem obive,

puit

utait S. Athanaf. 5.Utfciremus, nobis etiam

Qu. HII. Cur Chriftusin cruce mori debuit 2

Refp. 1. Ut poena refponderet delicto,medicina

ïï?.ïf

fbj

poft Chriftum geftandam effe crucem ; nec fa-

tis effe,quodChriftus pro nobis eam tulerit/fed

morbo. Ut unde tiovs oriebatur,cauit Ecclelia,

p

oportere, ut eandem cum Simone faltemleve-

inde vita refuvgevet;tg qui in liguo vincebat,in

íitO

musaterranonnihil; quovidelicet patfionem

]igao quoque vinceretur. Primus Adam perdi-

(olo

i per opera poenitentize nobis applice-

ditnos, cumadlignum vetitum extendit ma-

pati&

Domin

mus

Ád hanc geftandam crucem Chriftus

num füam. Secundus Adamredemit nos,cum

ia

fzepius nosinvitavit. Licet autem caro recla-

adlignum execrabile extendit manus fuas.In-

&

met, ad hoctamen angarienda & cogenda eft.

obedientiain ligno perdicit, obedientia inlig-

füt i

noreparavitnos; & quia homoin ligno non o-

Qu.V.CurChriftus mulieres flere prohibue-

t

rit, dicens: /Vo/zte fieve fuper me? Refp. Ut

bedivit circarem facilem, ideo nuncineodem

;

'JT

easinftrueret , mortem fuam noniita elffe flen-

obedire debuitcirca rem difficilem, 2. Uthoc

et

:

dam,ficutmortem hominis vulgaris, qui mor-

acerbiffimo fupplicio fatisfieret divinze jufti-

,

tem evitarenequeat; nec ficut extremam cala-

tize, & ex hoc appareret ejus rigor, & enormi-

ee

tas peccati.Quia enim peccatahominum com-

mitatem,qualeni Chrifto inferre Judzei fpera*

De

bant,& ftudebant. Mors enimm Chrifto erat vo-

meruerantgehenam,cuinulla sequiparari fup-

(w

juntaria, deinde momentanea feu triduana fo-

plicia poffunt;idcirco graviffhmum fupplicium

lum,deniquetoto humano generi utiliffima, &

Chrifto fuit decretum, quale eratcrux, fiveig-

hon

Chrifto ipfigloriofa. 2. Uteasa fusemortis de-

nominiam fpe&es, five cruciatum. Ignomini-

&

ámejus maximam colligimus exeo, quod in

n

ploratione abducat in deplorationem majoris

eit

calamitatis multomagis deplorandze, quze Je-

.eapendens omnium pateret oculis, effetque o-

4 |

rofolymitanisimmineret in excidio Urbis, &

mnium proborum, quod integris fenfibus con-

tinuofentiebat, quamdiu vivebat. Unde mors

Gl

be

o-.mpibu!s den'?q,ue reprobis inexcidiö'orbis-. ber

turpiffima & lignum maledi&um vocatur in

T&

. SS.Literis, nec aliter habebatur a Gentilibus.

25 « X

W

Cruciatum vero ex manuum & pedum trans-

g Qu&þiquülæ de Crucz']ïx;'on

3

ä'Cb,;r)yli. z

fixione, quorum nervi continuo diftraheban-

juzeritur L. Cuf Chriftusin montöiealvariæa

turapenduli corporis gravitate: deinde quia.

C

s . -

d

crucifixus eft ? Refp. Quia jüxta multo-

*

diuturnus erat, & fzepeinaliquot dies poterat

für

rüm Patrüm opinionemAdam prirnis Parens

durare. UndeS. Auguft. tra&t.36. in Joan.ait:

tt

ibifepultus eft; mori ergo ibidem voluit Chri-

Elegit extvemum €7 peffernum genus mortis,gui

ïïf

ftus, u fícut in Adam omues moriuntur , ftc in

otitiem fuevat ablaturus movtein : desnortepe[f-

sna occidit omuem iovtegn.

3. Utliacratione

IUA

Chriffo omtes vivificentur , C? du illo loco, qui

i

lag

dicituv Calvarie locus, dd eff Jocus capttis,coput

rnors Chrifti omnibusinnotefceret, veluti cer-

u

bumani generis vefuvvettiouem iuveniat us po-

ta & dubitata (propterfuturam ejus refürte-

Ó

&ionem ) ac profalute totius mundi fufcepta.

fulo unzvevfc

er vofurvecétionemóalvatovis,gui

[fv

abi paffus eff.

vefuvrexit ; ait Origenes tra&.

Unde Lactantius 14. Inftit. c. 26.ait. Ex'endzt

Matth. EtS. Ambrofius iuLucam:

Con-

inpaffrone manus fuas;orberique dimenfus eft, ut

«

45.in.

&

Ch

ruebat , inquit, u/z ib vite neffre pyimordia

jamtuncoffenderet ab ortu Solis ufgue ad occa-

Ti

^

0

carentur ubi fuerunt mortis exovdia. 2. My-

fam , populumex omnibus l'inguis , &* tribubus

?

cóngregatuta fub alas fuas effé venturum. EtS.

N

tu

ftice & Prophetice fecundumCyrill.Catec. 13.

r

ut

d

uodibi caputtotius generis huma

Athanaf.k.de Incarn. Parjnquit,erat,ut Domi-

erat paffurus.

ij Oa

atus boc tmodo tovtem füffineret , tuaamusque ejus

fi

*

üi

" Qu.II. Curvi

num myrrhatum, cum gufïäf;

extendeventuv, ut bac quidem vetérem populum,

fet;noluit biber « ? Refp.r. Nevideretur voluif-

illavevo Gentiles attrabevet,E7 ambos in fe cou-

hh

juageret.Ideuim ;qpfé dixitiudicaus, qua snorte

fe confopirefenfusfuos, quo minüs acerbita-

l

tem fentiretdolorum, pati voluit Chriftus in

opmes vedeimpturus effot:: cumexalatus fuera,

illa hora tenebrarum; nonrelevari. Vinum au-

inquit,oumnes ad ime trabom. Adhzec ficuti crux

temillud, tametfiex una parte amaritudinem

quatuor hábét cornua in quatuor angulos di-

przebebat, propterfel & myrrham: exaliata-

vifajita fignificabat Chriftum a quatuor mundi

men doloris fenfum poterat minuere,fi exhau-

partibus tracturum ad fe homines per fuam

äï

ftum fuiffet. . 2. Ut fitisfuze ardoremin crucem

paffionem:De qua refcripfitHabac.c.3.dicens:

refervaret , übi omni dolorum genere mederi

Spleudov ejus,ut lux evit. Covmua in manibus e-

Q

voluit omnibus noftris vitiorum morbis & fen-

ü

jus : ibi ab/condita eff fortitudo ejus. Corznuá

fibus depravatis: Vifui, cum afpicere volüit

crucis intellige cum S. Auguftino l. :8.de civit.

fe

afflictam Matrem,& milites ludentes pro vefte

. 32. &allis. 4. Ut perfettum nobis virtatum

fua: Auditui , cum audire probra , cachinnos ;

exemplar exhiberet, earum przefertim ,a qui«

H

blasphemias : Guftui,cum fitire, & potari felle:

bus caro & mundus maxime abhorrebant ,

UE

Odoratui, cum foetoreloci vexari: Tactui, cum

quales funt hze quatuor: Paupertas, humi-

l

L

affixus cruci pendere. 3. Myftice, fecundum

litas, patientia, obediehtia. Etenim noxia

Hieronymum, utfignificaret, fe mortem qui-

cupiditas divitiardm , honorum, voluptatum,

dominationis &libertatis,tam altas in animis

dem guftaturum , fedin ea non permanfurum.

it

Quod & nobis fua miorte meruit, ut mortem

hominum radicesegerat, utnifi Deus in fe

l

ipfohaecomnia,quae mundus tam avide quae-

tantum guftaremus, id eft , temporariam tan-

tum fubiremus, non vero ebiberemus, id eft;

rebat, damnaret, impoffibileforet extirpare:

Quarecrucemafcendit Chriftus , quafi excel-

zeternam non mbi.remus , Ubi peccatores bi-

;Y

fam

| Wtuius Dodsh -Catec!iej?'ä.' :

Omm

299

(am Cathedram, ut in eanos doceret pauper-

quod prae fe fert cujusque titulus quemadmo-

Juip?

tatem inprimis, quia nudus ibiftetit, necha- dum & ipfe titulumSalvatoris

& Regis nequa-

itna

buib quod habentvolucres & vulpes,ubirecli- quam fruftra geffit.. Pleriqu

eambiunt titulos,

naret caput. Secundo humilitatem,quiaiuftar & volunt vocari Rab

leg,

bi, Domini,Gratiofi, Cle-

ll

rnalefactoris in medio]

atronum,loco fupplieii mentiffimi, Reverendi(fimi &c. 'Sed talesan

publico & infami,inligno execrando,& male- fint;noncürant. Nosomnes titulum Chriftia-

erdi.

Ia«

dicto. Tertio patientiam, quia cumfümmis — nitatisgerimus, & (zepe Chriftiane parum vi-

doloribus pependittribus horis, cum maxima — vimus: /Vormez bal

YO

es,quod vivas; C? mortuus

]

n-

patientia & filentio.

Cum maledicevetur,mom — es,

fcribit Joannes ad Epifcopum Sardicenfem

sualedicebat, cum pateyetuv, non comminabatur, Apoc.3. U

ilig.

nde Salvianusl. 4. de provid. ait:

OQ«

&c. 1. Pet.2. Quarto obedientiam, quiaineo — Céreu/us auyeusin naribus

Jiis smulier pulchra

fuit obediens Patri usque ad mortem, licet ei

dem

€$ fatua, Prov. 11.. Et inuobisitague Chriflia-

sequalis effet. Nemo ergo inpofterum horreat zuz

vocabulum quaffaureum decus od ; guo fPiz-

thoc

/72

Uf

]U!h.

paupertatem, nemo probra & contumelias, digueuwtimur, fit u£ Jues cuim ornamentoe

U*

nemo mortem, & quodcunque mortis genus, deazur, Sicille & S.Hieronymusad

Paulinum

Jf«

COl«

nemo íugiat obedientiam : quia fi iz:ec mala — ait: £//? Chrifiianumy prande eff, nou videri.

effent, imo fi non falutaria & pretiofa effent,

Qu.ViL CurChriftus tunicam inconfutilem

|füp-

Dei Filius non affumpfiffet.

QUm

portavit? Refp 1. Ob amorem Patris füi ccele-

Qu.IV. CurFeria fexta mori voluit? Refp.t. | ftis ; fignificatergo hzec veftis utramqueChrifti

eig-

Quia ille die, fexta fcilicet mundi,creatusfuit naturam,divinam & hu

TUj

manam; Divinam,quia

homo: ergoin eademconvenienterrecreatus ea ab seterno mir

abili & infcrutabili opificio

od ia

elt, quamvis magno difcrimine.

:;

Namcreatus communicata & indu&ta eft F ilioa Patre; &

lle0«

eft(inelabore;redemptus vero maximolabore. quia ea in paflioneindivifa & il

laefa, imo indi-

"COT

^X

Á

2.Quiaea die de comuniPatrumfíententia A- vifibilis & illzedibilis fuit. Hun

anam, qüia e-

T0IS

dam & peccavit,& e Paradifo ejeGuseft; ergo — tism mirabili Spiritus Sanéti a

rtificio defuper

"g

bene eadem die eftreparatus, &in Paradifum . contexta fuit per totum inut

ero D.Virginise

lDUS,

|

reductus, quod primo fa&tum inlatrone. Meri-

puris & folis filis puriffimi fanguinis virginei?

A«

to igitur Chriftnani hunc diem jn honoreha- . nullahumana adhibita manu, vel futura alte-

ban-

bent,& abftinentiafanctificantquiaineocrea- rius adminiculi.

Hanc tunicam folus induit

ti & recreati, lapfi & reparati,eparadifoejecti, Filius,

qua

adjuvante tamen fe Patre & Spiritus

ierat

&in eum reducti funt: In eo morsinvecta, & .. San&o,

& quafi ex utraque parte manicas te

rurfum eliminata fuit: Ineo Scripturse imple- nente,

QV

ut docet S.Bonaventura in Medit. vitze

i

tze, infernus fpoliatus,& Paradifus eft apertus.

Chrifti: Ita ut opus Incarnationis operata fit

- QuV. CurindiefolemniPaíchatis mori vo-

lo

totaTrinitas,folus tamen Filius incarnatus fit,

A

duit? Refp.1. Quia Chriftus eratagnus immo- . & tunicam liancinduerit. 3. Obamorem fan-

C0f«

landus pro toto mundo, qui pereumliberan- &iffimze Matris fuze.

Nam ut fcribit Euthy-

IIte-

duserat de fervitute Pharaonis;id eft,Diaboli,

mius in c. 6. Matth. ex traditione Patrum, ea

n

& abAngelo percutiente. 2.Ut magis innotef-

fertur tunica opus fuiffe Dei Matris. Addunt-

777

ceretejusmors, quiatuncinnumerus populus que alii,Beatiffimam Vir

ginem Chriíto parvu-

)

[

ex omnibus regionibus confluxerat. 3. Quia loexiftente illam texuiff

; & eocrefcentetuni-

tlj

Chriftus toti moriens illuxit orbi, ideo conve-

cam quoque creviffe. Necid improbabile vi-

uf

niebat, ut luna 14. in femiplenilunio morere- detur; fiquidem & veftes Hebraeor

um pere-

tur. 4. In die primo Àzymorum mortuuüs eft,

tS,

grinantium in deferto per annos quadraginta

Jfille

utjam non epulemur in fermeuto malitia £2 ze- -

nonfuntattritze, imo & videntur cüm crefcen-

quitis, fed in azvymas /Aaceritatis €9 vevitatis, tibuscreviffe.

ens

(Unde enim illis veftesaliae in

lily

EEE

utait Apoftolus 1.Cor.5.

q.d. quia Pafchano- deferto?) utnotat Cornel. a Lapid.in Deut. 9.

ftrum immolatus eft:Chriftus.

3. Obamorem Sponfz fuse Ecclefize. Nam &

fj«

r

Qu.VI. CurTitulus: Jefus NazarenusRex hanc utdiximus,defignabat veftis illa,

quia uti

judaeorum: appenfüs efi?Refp.1. Ex mente Pi-

veftis ornat hominem, ità Ecclefia Chriftum.

t

lati, ut caufam mortis explicaret, quzefereba- —Veftis hzec contexta e filis, id eít, Chriftianis

TUX

[

tur regni Judaici affectàtio.. Vel fecundum — innumerabilibus per charitatem, & fidei uni-

Chryfoftomum, ut Chriftum excufaret, & Ju- . tatem fibi mutuo innexis, ita ut diffolvi, nifi

dl

d2eos accufaret, ac confunderet,utqui Regem — grandi peccato,

m

fuum crücifixerin

deleri vero prorfas nequeat.

t; invitus enim Chriftum . Ác ficuti veftisinterul

a & Chrifti corporicon-

2

condemnavit.Unde admodum probäbüe eít,ad

Jt

jun&iffima femperadhzefit: 1ta & Ecclefize per

ultionem deJudzeis fumendam eum fic fcripfif- amorem fem

per ei intimafuit. Hoerefes uti

ln

fe. 2.Ex mente & difpeníatione divina, at hinc . Lui

vit.

therana & Calvinianain Imperio) affüturze

Chriíti innocentia patefieret: (Nihilenimcri- tantum funt,

qu:e ad illam tunicam non perti-

am

inis continet hic titulus) imo ut veracaufa | nent,ideo refecari poffünt, ac debent.

u«

mortis Chriíti indicaretur, qui fcilicet erat Je- .

Qu.VIllI. Curin medioLatronumcrücifixus.

ff ,

fus & Salvatormundi, pro aliorum fceleribus . et? Refp.r. Ex mente Judeeorum, utlatronum

T*

fatisfatturus; & quia Nazarenus,id eft, flosfeu — princeps & antefignanus haberetur; hunc lo-

Xl

floridus,virtutum, quas impuri & foetidi Judzei ; cum tribuit mundus füe benefa&ori & Patri

^

[

ferre & olfacerenon poterant, odore fragran- — patrise.

7

m

,Ex mente Spiritus San&ti,quia crux

!j

tiffimus; & quia Rex erat,ad praelium aj

itenos.. Chriftiomnium Martyrum cruces füperat;ideo

;fe

exiturus,& pro nobis hofti fefe obje&turus.Ita- tamquam Reginze medius ei locus debebatur.

£.

que docet Chriftus, id effe, & fatto

praftare, Nam paffroDomisnpi emufos habet,pares uon hadet,

[o

UP

inquit,

: R P. Lohn. Dibl. Man. Tom. £,

d«

n

—

Bibliothece Mamualis Concionatorie

400

d

inquit S. Ámbr. in Luc. l. 10. c.29. Nemo enim

timadimplendi voluntatem Patris, & Scriptu-

Ü

ram, in qua illa continebatur, adeoque perfi4

Ü

tantze dignitatis homo, nemo tanto amore &

fortitudine, nemo pro tali caufa, nemo in tan-

ciendiopus redemptionis. Hoc indicat]oaües,

f

cumait: Uzcon[uiza: etur Scriptura dixit : fí-

ta innocentia unquam paffus eft vel patietur.

P(

Patiunturalii pro mundo, ut latromalus: alii

2io. Quia enim videbatChriftus omnia, quag

j

ro Deo, utlatrobonus: Chriftus Deus paffus

paffurus erat,ab ecterno praeordinata & decre-

d

eít pro hominibus.3.Quia ipfi ut mediatori me-

ta aDeo, eaquein Scripturis praedi&ta; ldcirco

fe

diuslocus debebatur; nam ibi proprie eftlapis

vehementer?eítuabat implere voluntatem Pa-

tf

angularis, jungens duos parietes, id eft, popu-

tris per omniaad unguem,ita ut nec apex prae-

al

lum Hebraeum & Gentilem,& faciens utraque

teriretur, autjotaunum. ^Cumergo etiam fi-

(

unum. 4. Quia ibi cernebatur ut Judex futuri

tim, & aceti potionem fibi decretam in Scri-

Vi

pturis expreffam,folamque fibi fupereffe exfol-

Judicii fpecimen aliquod exhibens, dum latro-

(i

nem pcenitentem affumit ad paradifum; alte-

vendam íciret, idcirco dixit: $22705 Deifcilicet

pf

rum vero infultantem & impoenitentem relin-

voluütatem magis quam potum. Sciebat enim

quit: illum habens a dextra, hunc vero a fini-

Dominus parum fibi profuturum, quem porre-

1

ftra. Unde Auguftinus TraG.3 r.in]oan.ait: I-

&uri erant,potum,nihilque neceflarium:Pluri-

g?i

ofa cvux t£ribuzal fuit. Innedio enim Judict con-

mum autem referre,ut Scriptura impleatur. 3.

flituto. umus latro, qui credidit, lileratus ;. alius,

Significat fitim plura patiendi, fi neceffe foret,

&ita videretur coclefti Patri; cum enim potus

qu

qui infultavit, daumatus eff. Jam f/gnificabat,

t

quid facturus eff devivis C mortuis, alios pofi-

homini exhaufto prolonget vitam: & acetum

fiftat fanguinem, ut vult Card.Daronius. Item

tl

£uvus ad dextram, alios ad finzffram &c.

fü

Qu.IX. Quomodo in cruce derelictus fit Chri-

cum Dominus przenoffet, fe hoc verbo non

' queefiturum fibi refrigerium, fed novum cru-

D

ftus a Patre? Refp. Quatenus Pater unionem

&

protectionis fuftulit, de qua Chriftus oan.6. di-

ciatum acerbze potionis juxta Prophet. Pf. 68.

/In fat mea potaverunt mit aceto: annon hocipfo

xerat: Qui mesm;fit, mecutn eff, & non veliquit

(

we folum. Et hzecfolaad brevetempus rupta

infinuavit, quam libenter plura pati vellet, qui

eft Chrifto patiente, dum poteftati tortorum &

fciens volens petiit novi doloris materiam? 4.

bu

inimicorum reli&tus eft, non tantum a Patre,

Significat fitim animarum & Gentium con-

feda feipfo etiam, & dum ei fubtracta eftomnis

verfionem. . Cupiebat enim Dominus omnes

p

coaíolatio, quae alioquin a fuperiori parte a-

populus,poftquam eos ad fufficientiam jam re-

nimze derivabatur in patrem inferiorem.

demiffet, & omnia confummaffet, redemptos

r

Qu. X. Cur eum tali modo dereliquit Pa-

etiam quo ad efficaciam: feu cupiebat eos fi-

ter? Refp. Quia cum neceffariafuerit Chrifti

bi unire per amorem, quo modo potus unitur

Mo

AU

oblatio, etiam derelittoneceffaria fuit. Quare

corpori & vifceribus. /z4uem fenfum dixit A-

ut pater non audit filium male affe&um, qui

poftolusad Philipp.t. 72//is zibief? Deus quo-

t

le

a Chirurgis fciaditur & uritur, clamantem &

1210do cupiam omaues vos in vifceribus Sofu Chrz-

j

opem ejus invocantem; qui videlicet novit

f/i. Hanc fitim explicavit Samaritanae, cum

petiit ab ea bibere, non faneaquam corpora-

gn

NT

hancipii medelam effeneceffariam: Sic Deus

Pater non audivit Filium, fed dereliquit eum

lem, fed ipfius animam.

ind

Qu. XIl. Quid perverba:

Confummatum eff z

tuf

intorinentis, quemadmodum & ipfe Chriftus,

ut Deus, feipfum, ut hominem dereliquit: Ut

voluit Chriítus fignificare ? Refp.r. Voluiffe fi-

füb

fic fanitas toti ejus corpori myftico conferre-

gnificare Patri, confummatum effe opus Re-

e

tur. 2. Quia nos dereliqueramus Deum, ab eo

" demptionis, quodipfi commiffum eft, & a Pa-

&f

receíferamus velut oveserrantes: Ideo Deus

tre fufcepit perficienduin, Floc enim eft, quod

fori

Pater reliquit Chriftumin cruce, & quzefivit o-

anticipando dixit Dominus poft ultimam coe-

fen

nam, mox iturus ad paífionem, Joan. 17.ad

Iu

ves, quze perierant. Audi Moyfen de populo

fuoloquentem Deut. 32. Dereliguit Deum fa-

. Patrem : Opus cozfummavs, quod dediffi mihi,

1"6

oreinfaumi: veceffiz a Deo falutavi fuo. De-

ut faciam. Atque ita adimplevit voluntatem

bt

buit ergo Chriftus noftram luere rebellionem

Patris, & Scripturas, in quibus ea confignata

für

& fugam, quod libentiffime fecit, ut videlicet

erat, omnes usqueadapicem. 2. Confumma-

nf

pot

Deus Pater, ipfo derelic£toin cruce, ad nos ac-

tum effe baptifma fuum, quo debuit baptizari,

H

lt

curreret, nosque a gehenna liberaret: ficut

, de qno prius dixerat: Bapti/mo babeo baptizas

fit

cum mater aliqua affidens zegroto filio, & inte-

yi, 7 quomodocoartlor, u/que dum pevficiatur ?

Que

rim audiens duos alios cecidiffeinflumen,de-

Graece, quomodo contineor ? q. d. baptifmo fan-

en

ferit z2egrum, & fuccaxrit illis, qui in aquis pe-

guinis habeo baptizari, & quomodo defidero,

CR

rYiclitantur. Torquebatur iu le&o crucis Do-

ut perficiatur? quomodo non propero, & ad

àt

mortem meam curro? Spes, quze differtur,

minus: fed nos ad infernum abripiebamur ;

e

nobis igitur fuccurrit Deus, tanquam gravius

afiligitanimam. 3. Confummatum effe matri-

hur

monium inter fe & Ecclefiam, & quafi dicere :

periclitantibus, & filium dereliquit naturalem

*

fs

in cruce patientem.

Nunc fcitote Sponfam meaim factam effe Regi-

Qu. XI. Quzefueritilla fitis, quam Chriftus

nam, & uxorem meam. Voloitaque, ut inpo-

Q

N

incruce pati fe dicebat? Refp.i.Sitim corpora-

fterum eam honoretis, ejusque fil'os veluti

f

fratres & concivesveftros. 4. Confummatum

lem figuificat, quia pertot horas vehementer

ej.

fatigatus, & fanguine exhaultus revera fitie-

effeTefiamentum vetus,& adimpletum; Com-

refi

bat,& vehementiífime fitiebat. Solet enim ma-

pletze enim funt umbrze, & figurze, facrificia.

fàc

gnam corporis 'atigationem, & multam fan-

ceremoniws veteris legis, nova iafta fünt o«

guinis effufionem naturaliter fequi fitis, quae

mnia, quia umbris & figuris fuccelfit ipfa res,.

NO!

W

maximum affert tormentum. 2. Significat fi-

Unde Apoftolus ad Rom. 1o. dixit, finem legis

effe.

Tituls XXI. — Cateclefis.

- go1

ls

5(

efleChrifttum. Nunc iänöcehs Abela fratre oc-

moriar. Et quod Pf.50. dicitur: Holocauffum

f*S,

cifus : nunc Arca Noé contra diluvium fabri-

po peccato 01 poffulaff i. (q.d.noluifti admitte-

Á.

cata & perfecta: nunc arcus coeleftis pofitus eft

in nubibus in fignumfaederis. Nuncifaac fu-

refacrificia veteris Teftamenti pro expiatione

d

peccatorum) £ugc dixà; ecce venáo. [ capite l-

d

perligunum a Patreimmolatus: nunc Jofeph a

éri fcriptum eff de sie, ut facerem voluutatem

fratribus venditus, & cum fceleratis reputatus

CQ

?Tuag»?: Deus meus volaz. 2. Ut oftenderet, fe

.

elt: nunc immolatus Agnus Pafchalis: nunc

valedicere amicis fuis, valedicere inprimis

ferpens :eneus exaltatus: nunc vacca rufa ex-

læl

Matri, quz in utero eum geftarit, uberibus la-

m

tracivitatem cremata & imolata:nuncSamfon

&arit, follicite educarit , ardentiíffime femper

amplexuscrucis columnas, acreas poteftates

(fj-

amarit, & ad extremum denique halitum for-

fol-

contrivit : nunc David Goliathum proítravit,

tiffime comitata fit. Valedicere difcipulis, qui

vulnerum fuorum lapidibus, & decollavit gla-

eum prompte fecuti, follicite aufcultarint, co-

Cet

dio crucis. Et reliqua omnia, quae Chriftum

ram aliis confeffi fint, cum eo denique in tri-

t

preefigurabant. s.Confuinatum effe imperium

bulationibus permanferint. Valedicere No-

& tyrannidem Luciferi, quam hattenus exer-

l

vercae fuae Synagogze, quae dederit ei pro pa-

cuitin humanum genus: /Vumeravit Deus re-

nemaledicta & opprobria : pro vino fel & ace-

)

gnuzi tuum, C complevit illud,uti quondam

et

tum: procoronaípinas: pro fceptro arundi-

Balthafaris Dan. 5. Coz/ummatus eff siifer, in-

nem: pro purpura chlamydem coccineam :

quitifaias c. 16.. Defeczt, qui couculcabat ter-

m

pro ofculo verbera & alapas: pro lecto deni-

:

va5mi:Tedquo jure? quia confumatum eft & pre-

que crucem. Valedicere toti mundo, qui ei in

tium redemptionis, numerata eft pecunia, &

ln

domo fua non concelfferit hofpitium, qui fa-

d

fuinatota impleta ad redimendos atyrannide

Gorem fuum tam mifere traQarit, miferiug

Daemonis homines requifita.. 6. Confumatum

6t

exturbarit. O durum Vale! Coelum luget,

Ipfo

effe zedificium Arcze coeleftis, ia quod Patrese

petrae difrumpuntur, velum fcinditur, monu-

Limbo, aliique fan&i fecuturifufcipiantur. 7.

menta aperiuntur in ultionem ingratorum:

qi

-Confumatum effe convivium paratum omni-

folu$ non permovetur homo. 3. Utindicaret

T

bus intra finum Ecclefize verfantibus, id eft, o-

mortem fe lubenti fübire anima adeoque non

ll«

mnia neceffaria ad falutem praeparata, quae fi

ILleg

adhiberenolint, dicetur illis: Zerdz£zozua ex

neceffitate, fed voluntate mori. Ita Cyrillus

1.12. c.76. Chryfoft. hom.8

4. Auguft. tr. 119.

|ft

ze //vael, a se tantummodo auxilzum iuum.

Theophyl. &alii. Qui fignificant homines cze-

Jt0g

Qu.Xlll. Curclamore magho emifit fpiri-

teros prius mori, poftea inclinare caput, quia

y

tum ? Refp. 1. Id fa&um effe,ut teftetur dolo-

neceffitate moriuntur: - Chriftum prius incli-

i

rem ex mortis aculeo fibi inflittum, omnium

naffe caput, poftea mortuum effe, quia volun-

d

acerbiffimum, maxime quia per vim & violen-

tatefitmortuus. S.Auguftinus l.c. ait, Chri-

Md

tiaminferebatur ei mors. Optimi femper foda-

bris

ftum depofuiffe vitàm, veluti cum quis depo-

les erantanima & corpus Chriftijin nullaun-

nit veltem, quam fuüoarbitrio & deponere po-

um

quam re diffentientes; ideo non mirum,fi zegre

Qfüe

teft, & accipere. Sic enim dixitipfemet Domi-

leparabantur. 2.Ut teftetur amorem fuum, &

^nus: Z'oteffatem babeo ponendi auimam meam,£e

indefeffum laborem ufque ad ultimum fpiri-

poteffatem babeo itevum fumendi eam.4. Ut pau-

D

tum quzerendi animas noftras, & congregandi

pertatem fuam extremam nobis recommen-

ef-

füb alasfuas,quemadmodum gallina rauca vo-

daret. Dixeratde fe Chriftus Luc.9. /"u/pes fo-

Re

cecongregat pullos fuosfubalas; velquera-

veas babent,C? volucves celi nidos,F1lius autem

Pa

admodum ovis fuo balatu vocat ad feagnum

bominis non babet,ubi caput fuum veclinet.Cum

aod

foris exerrantem. Hoc enim clamoreteítatur,

ingrederetur mundum , foveam non reperit,

(«

fe pro filiis fuis mori, monens, utine defraude-

quia non erat'ei locus in diverforio, ideo re-

E

museum fructu mortis fuze fperato. 3. Ut o-

clinatus in praefepio, beftiarum hofpitio ufus

27

ftenderet potentiam fuam, qua fi vellet uti, e-.

eft. Cumjamin aére pendulus e mundo vult

tem

tiam morti proximus facile poffet mortem ef-

excedere, jam nec nidum in arborecrucis re-

Jtd

fugere, & hoftes fuos fternere. Oftendit autem

perit, ubi requiefceret, ideo inclinat caput, &

[lde

potentiaim hanc plusquam humanaim, primo

inaére pendulum relinquit. 5 Ut petitionibus

Afl

in eo,quod extremo fpiritu tam magnam emi-

noftris annueret; nam, utadvertit Euthymius

t

fitvocem ; fiquidemhomines morti vicini ne-

in Pfalm. 16. inclinatur auris, cum inclinato

queunt clamare ob virium defectum natura-

"7)

capite alicui exilis vocis condefcendimus: ut

a

lem. Non potuit deeffe Chrifto etiam hic defe-

folet medicus zegro, procerus humili, Quod

&us, quia non repente, fed paulatim ene&us,

ert

igitur antea obtineri a Deo non poterat, hoc

;ad

& tarde mori compulfüs eft: & tamen clamans

a Chriftoin cruce obtentum eft, cum inclinato

expirat, ut nemo non adverteret, clamorem

fül,

capite aurem quoque fuam petitionibus no-

tfi*

hunc miraculo tribuendum, &a Deo ipfo pro-

ftrisinclinavit; neque adid folum, ut audiret,

fetctum effe, qui abhomine non poffet.

verum etiam, ut in caufam noítram propen-

de

Qu.XIV.Curcapiteinclinato emifit fpiritum?

deret,atque adeo affentiretur nobis; propterea

eg

Refp.1. U? odedientiam preffaret F'atri eter-

non aures, fed aurem inclinavit, dum ad dex-

o*

no poflvemamn,gui juxta id (Philipp.2.) fa&fum

jutd

trum latus (ut pi&turze crucifixi innuunt, &

eff obediens usquead movtem. Videtur hoc gefta

verifimilius aitBarradius ad c.19.]oan.) caput

tUt

refpondiffe, quod aliquando dixeratin fpiritu,

inclinavit.

]

:

o

tacite refpondens voluntati Patris, qui eum

. Qu. XV. |.Cur Sol in morte Chrifti obchxra;-

(

morti deftinarat pro falutenoftra : Ita Pater,

tus eft? R. r. Ut ignominiam Chrifti in cruce

t

denudati Sol modo aliquo tegeret, adeoque

fi$

gugniam li placitum fuit ante te, ut videlicet

p

gi$

tempe-

;

?

302

Bibliothece Mdnuaäs Coucionatorig

temperaret. 2.Utoftenderet occidere tunc ve-

vautur : berum immobilis duritia manet ovle

fio

rumSolem, qui creavitSolem & Lunam, om-

concuffo. 2. Proenuntiabat findenda per paffio«

ha

nia;ue elementa; ob/curari etiam omnes ejus

nem Chrifü faxea plurimorum pectora,& fcin-

;

f5

excellentias, gloriam, potentiam, fapientiam,

denda per poenitentiam.

(ut

vitz famam.. 3. Utjufta funebria Creatorifuo

Qu.XIX.Cur referatiofepulchrorum,&refur- |

&

£

jne

x2 U

lperfolveret. Utenim moriente patrefami-

rectiomortuorum contigit? itefp. Utindice-

Jias tora domus pullis veftitur, in fignumlu-

tur,per mortem Chrifü fpoliandam effe mor-

catg

z

&us:Íta mundus 1fte tenebris vetiitus eft, cum

tem, & vitam nobis immortalem donandam.

loni. ejus mortem jam jam oppetiturus erat.

Quemadmodum Dom. in fufcitatione Lazari

ntn

m

Condolentergo Chrifto creaturzeirrationales,

clamans: Lazare, veni fores , voortuum e fe-

a

utconfundantnos, fi ei non condoleamus, qui

pulchro extraxit: Ita in cruce cum clamore

diu

caufam morti ejus dedimus. 4. Utdete(tatio-

emittens fpiritum fepulc

"

!

hra aperuit, & mor-

nem fceleris]ud2eorum indicaret,quafi indigni

tuos evocavit.

E

elfent, quos afpicere Sol deberct, & digni, qui-

Qu. XX, Cur vulnu

s lateris fufcepit xChri-

Ré

bus fübduceretur verus Sol Chriftus, ejusque

ftus? Refp. r. Quia cum homines delinquere

Tetf

Evangelii lumen, ut in polterum in tenebris

foleant omnibus fuis membris, maxime vero

loc

Dice-

czecitatis & ignorantize permanerent.

corde, quod eft fons peccatorum ; (decor-de e-

Ó

bant]udeei: Tolle,tolle bunc: quafi dicerentid

nimexeunt copitationes inala, bomicidia, adul-

teit

e

Sap 2.Gvaviseff uobis etiam ad videndum. lta-

teriayfovzicatzoues.furta, falfa teft imonia,blaf-

Ivl

pheuiie 2it Dom.Matth.15.) voluit etiamChri-

ylu

que & Sol noluit eosafpicere, & fic quodam-

1nodo clamavit, ZuZle, zoe z/fos, & dilperge in

ftus pati in omnibus membris, equibusfolum

E

nationes.

*

orb

corfupererat,quod proindelaneea transfixum

Qu.XVI. Cur velum templi fciffum eft? R. .

eft, uti & ipfum a veneno peccatorum in nobis

l

in deteftationem facrilegii, quod comiferuntin

expurgaretur. 2. Uthoc vulnereamorem erga

Deum Judaei.Si enim fuiusSacerdosCaiphas,

nos fuum teftaretur, tum quia cor, quod jam o-

Qu

cum audivit a Chrifto, ipfumetfe Filium Dei,

lim faucium erat amoris vulnereggunciterum

C

quafi hoc blafphemum effet, fcidit veftimenta

fauciari voluit lancea, juxta id Cant. 4. u/ne»

WW

fua, infignum doloris; Decuit, ut Deus etiain

vajH cor ineutm [ovov iea, vulueraffi cov meutn,

de

hujusmodi fignum daret in deteftationem Íce-

(ex fecundo hoc vülnerelanceze primum illud

£0!

leris Judzeorum. 2. Ad indicandum, referata

deinonftrans amoris. Quis ez9 cov fuum fervo

eit

nuncelífe myfteria veteris legis,necnon fanéta

vulueravi perimitiere?, aiff prius asmovis illius

fo

fanctorum,id efl,gloriam cocleftem patereBea-

-vulnus accepiff?t ? inquit S.Bernard.ferm.2. de

f&

tis; Tuncenim SS. Patres cceperuntgloriam

Ls |

paff?) ubi vides Chriftam vere Pelicano fimi-

Deicernere, & deinceps omnibus patuit coeli

lem factum, quia de pe&ore fuo elicuitfangui-

P

janua. 3. Ut oftenderet fcilfionem & abolitio-

nem, ut vivificaret pullos füos, peccati veneno

hi

nemlegis Judaicee, & transmigrationem Deia

enectos; tum quia etiam fanguinem illum, qui

adhucrefiduus erat.in corde velut thefauro re-

gï/li

Synagoga ad Ecclefiam. Ad idem indicandum

i

L

ÍcribitS.Ephrem.fer. depaffione Dominitunc.

pofitus pro nobis,aperto latere fudit; ut intelli-

f

temporis columbam e templo evolaffe,ut indi-

geremus, nihil ei tam charum fuiffe, quod non

éri

caretur migraffea templo Spiritum San&tum,

libenter pro nobis expenderet, imo fiopus fo-

ut:

ejusque gratiam. Sicut enim gloria dotnus eff,

ret;paratum feiterum pati etiam poft mortem.

ait S.Chryfoft. hom. 2. decruce & latronew/z

3.Utafylum viteze nobis panderet. Unde S.Au-

m

qelumpendet babitante iutvinfecus Domino do-

gufünus ferm. 120.in Joan.fcribit: Zzgzanti

verbo Evaugelifla ufuseff ut nou dicevet : Latus

Vg

gquus; fic ignominia templi effyuude receffrt Spiri-

u

u$ 5, Nimirum tuncimpleri coeptum idD omi-

ejuspercuffit,aut oulnevavit,aut quidaliud ; fed

Yut

ni: Eccevelimuetur vobis domus vefiva defevta.

aperust,ut illic quodammodo vite offdum pande-

hi

Qu.XVII. Curterra mota eft? Refp.: In dete-

vetur,unde Sacramenta. Ecclofta matavevunut,

tuje

ftationem fceleris Judaeorum, quafiterra con-

fike quibus ad vitam, qua vera vitaeff, nonin-

(1rt

tra eos rugiers os füuumaperire vellet, ad eos

tratur. Hioec Aug. quiibid.ait: Hocprezun-

Tun

devorandos: Quodutique contigiffet, nifi pro

tiabat,quod Noe in lateve arca offtum facere juf-

illisin cruce Chriftus oraffet, & terram cohi-

Juseffquo intvarint antsnalia, que nom evaut di-

mqu

ROdw

buiffet. Tantum ergoid fcelus erat, ut illud fu-

Iuvio perituvra. Quoties ergo tentatio exurgit,

flinereterranon vellet. 2.Ad honorem & ma-

veltribulatio nos premit, ad hocafylum fugia-

]

Ven|

jeltatemChrifti emundo egredientis &limbum

mus, ibique habitemus; donec tranfeat tempe-

ingredientis; folent enim cives adintroitum

ftas. Sic monet líaias c.2. diceos: Zggredere

tor

d

|

magnorum Principum bombardas explodere.

in petvam, 67 abfconderve i foffa butno a facie

tzoris Domini Petra quid, nifi Chriftus?

iA

3. Ut doceret tremere peccatores.Tremitenim

terra,quoditiocens Chriftus tam fevere plecta-

ejus-vulnus eft ?

d

foífa humus quid, nifi

L

XII.

CV

turob peccata aliena: quomodo non tremat

peccator,ple&tendus ob fua propria? Sanetre-

Quafliuncula de Refurvetlione Chriffi.

n

uzeritur I/ Cur Chriftus a mortuis refurre-

dm

morille Deiiramingratis imminentem innuit.

Qd.XVIIT. Cur petrae fciff2e funt? Refp. 1.

x:it? Refp. Ob trescauf2s.. 1. Utfiguras

W

Arguebant Judzeorum corda faxis duriora ; fi-

& prophetias fcripturze de jonz. Vaia,Samfone

quidem his: Creatori fuo compatientibus, illi

impleret. 2. Utrefurrectionem: bominum uni-

tuy

nonfuntcompa(fi. Unde exclamat S. Ambr,

verfalem exemplo fuo confirmaret. 3.Utnos

litg

l. :2. in Euc. Ó duriora faxzs peclora gudao-

ad fpiritualem Refurre

poti

&ionem procurandam

incitaret.

üi

yuin! l'"z'ndszz:ur petre , féd borum ;orda du-

hu

Qu.II.

l

,

Titulus XXL — Catechefis.

393

ja

"Qu I In quo con(ftit ;f'p'iritual,is Refürre-

dividit. 2.Ut hi pauci effent tefte& refürreGio-

E

&io? Refp.Ineo, utanima perunionem cha-

nisejus, & hincnos quoque fpem concipere-

ritatis Chrifto uniatur,& quatuor dotes corpo-

mus, refurre&uros etiam fuo tempore nos ,

Is

ris gloriofi in eadem anima fpiritualiter pro-

quemadmódum furrexéruntifti. 3. Ut nobis

ducat,& impaftfibilis quidem fiat per perfectam

aperiret voluntatem fuam ;

qua defiderat ,

[«

in omnibus tribulationibus cum divina vóolun-

quantum in ipfo eft, ut mox omnes refürga-

tateconfenfionem: fubtilis per obftaculorum

mus fpiritualiter pef novam vitam: Ac ficut

a vitze emendatione impedientium remotio-

ipfe feralem exuit amictum, & induit coele-

nem: agilis perraram ad omnia Dei & proxi-

ftem: Ità nosexuto veteri homineinduamus

Is

mi obfequia promptitudinem: clara denique

novum: ac quantum fas eft,corpus gloriofum,

[«

per vitzefanctae & exemplaris accuratum ítue

dium.

fimulqueirhortales cum fitmitate, ne amplius$

adlethalia peccata redeamus, ficut Chriftus

|s

Qu. III.. Cur ad Inferos prius defceridit?

femel refürrexit, non amplius moriturus. Im

Refp. t. Ut devicto Diabolo przedam ei eripe-

patibiles nullis animi perturbationibus adi-

ret &fpolia, vin&tos fcilicet Patres,qui in Lim-

tum przebentes, quze morbum aliquem animae

^e

bodetinebantur. 2. Ue zmpleret omnia , inquit

Apoftolus ad Ephefios 4. hoc eft, ut ficut po-

adferant ; Splendentes lumine internze cogni«

tionis rerum coeleftium ;; Agiles ad exequen-

/

teftatem füam oftenditin terra vivendo & mo-

dum absqueulla repugnantia, quidquid erit

riendo,fic etiam eandem oftenderetin inferno,

voluntatis Dei; Subtiles & fpirituales, ita o«

illum vifitando, illuminando, effringendo.

mnibus terrenis renunciantes, utnihil ex eis,

ill

Erat ergo ficut fol quidam totum percurrens

nifi quod fit neceffarium , accipiamus , ut con«

orbem, ut

5

€alorem.

omnibusimpertiret fuufn lumen &

i

verfationem noítram habere in coelis poffi-

ä

mus, quamvis corpore verfemur in terris.

- Qu.IV; Curtertia die refürrexit 2 Refp. 1.

Quia ex una parte debuit certo conftare mors

Qu. VII. Curmuliéribus ante viros

appas

:

tuit? Refp. 1. Quia primamulier,

Eva ; Inore

ls

Chrifti; ad quodfufficiebattriduum: ex altera

tisinternunciafuit, & prior guftavit pomum

hon debebatejus refurrectio diu differri , nefi-

l,

des credentiüm corfueret, &necaro Chrifti

mortiferum, voluit Deus, ut jam vitze nunciae

d

effent, & priores participarent gaudium refur-

corrumperetur. Kecte ergo tertia dies decretà

rectionis. 2. Quia majore Zelo & devotione

9

eftRefurrectioni. ItaD.Thomas loé.cit.2. Quia

7

praeditz erant. Planxerunt enim Dominum

X

fi tardius furrexiffet , non videretur ipfe fur-

exeuntem ad Calvarizte montem , aítiterunt

rexiífe, fedquis alius, necfuitfet habitus mor.

etiam crucifixo, tametfi a longe , adfuerunt

[a

a

tis triumphator. 3. Quia per vefurvetftonem

fepulto, primae ad fepulchrumabierünt, cum

Cbriffi tevtium tempus incipiebat;mam primumi

Apoftoli pene omnes dilfügiffent, & ferius ve-

i

fuit aute legem, fecuadum fub lege, tevtium füb

u

niffent. Jure ergo.ante illos gaudio refürres

l

gratia. Jucepit etiam in Chrifli vefurvetlione

&ionis Dominicze recreatge funt. : 3. Quia ma-

.Vf,ï-

tertzus flatus fanGlovum ; mam pvimus fuit fub

gis erantidoneze ad refurrectionis

li

Frguvzas legis ; fecundus fub vevitate fidet, tevtius

promulga-

0n

tionem, velut minus de dolo fu

fpettze, quam

evit inatevüitate

glorie, quem C. ka;äüs incbqa t

difcipuli, minus aute

E

(j«

vit vefürgeudo.

fioni Judicum. -

m obnoxize animadf.rer«

[]];

* Qu. V. Curcumterrse motu

fufre'xit ? Refp.

.. Qu. VIII. Cur]

Matri qu.æ primo apparuit;?

l]»

t. Proptev cuffodes, ut timore dejetti ? teyvove

Refp. 1. Quia hoc Matris dignitas poftulabat,

il

angeli conffernatifugerent, €? bec Tudeisnun-

i

& Filii erga eandem obfervantia. Samfonfa-

Havent, ac teffes 2pfi fievent veritatis , inquit

vum mellisin ore leonis,quem occiderat , te-

j

Euthymius. Praedi&tum de illis videtür Na-

pertum parentibus impertivit Judic. r4. Eccur

[«

hum. 3. Cuffodes tui quafí locufeygue confident

non & Chriftus Matri fuze dulciffima refurre-

il

$ufepibus: iudiefvigoris Jol ovtusef?, & avo-

Gionis fusegaudia , quze ex interempta morte

fl

Javunt. Dies frigoris erat dies fepulturze Do-

reportavit, primoomnium cofnunicaret ? 2,

J

mini: Orto igitur praeter fpem fole, Chrifto

Quia id ipfum Matris merita requirebant. Ne-

u:

inquam refurgente, avolarunt pree timore cu-

mo omnium ita fenfit Chrifti paffionem, nemo

todes. 2. Ad honoráiflam Chrifti refürgen-

tot tri(titize fluGibus obrutusfuit, nemo tan

rïts

tis Majeftatem. Solent paffim Principes ad-

defideranter expe&tavit redivivum Chriftum;

lo*

ventantes in civitatem ?eneorum explofione

i

atque ipfius Mater: decuit etgo, ut ipfa prae

ul

tormentorumexcipi. Idem ergo terra Chrifto

omnibus

gaudii refurrectionis

ejus particeps

"

adfeingredienti , & ab inferis revertenti fecit.

fierét. Unde Rupertus lib. 7.

de div. Offic. c.

(

3. Adindicandam Chri(li vi&toriam ab inferno

25. putat, Chrifti refufcitati hanc primam fuifz

s?

domito reportatam. Ut enim- ventus terroe

Íevocem : Fadamad montem moyrvba, 7 adcof:

cavitatibusinclufus, & vi erumpens terram

Jem tbuvis, Cant. 4. Erat enim illa tunc mons

fcindit cum fragore : ita Chriftus ab inferis

myrrhe? , quia.amariffimze paffionis Filii re:

divina vi prodiens, limb

centi dolore plena. Collisthuris,quia meditas

num perterrefecit.

um dii/'upjt, & vinfer.»-

;

r

tioni & defiderio refürre&ionis eius intenta.

$

-Qu. VI. Curfecum multorum corpora mor-

. Qu. IX. CurEvangeliftze non meminerunt

tuorum füfcitavit? Refp. 1. Ut fuam cha-

hujus apparitionis ? Refp. Quia eas tantum

ne

D

ritatem & liberalitatem oftenderet, qui non

fcripfere, que citari poterantinteftimonium

$

poterat fe continere, quin bonum Refurre-

Refurrection's Chrifti : Matris autem tefti-

éionis fuze & aliis mox communicaret, 'ad.

inonium de Filio rece

j

ptum non fniffet a Juä

inftar nimirum nobilis aquilze, quae praedam:

fuam fola non comedit, fed cum aliis avibus

Qu.X.Curmulieres àd difcipul

6s miífae funt

J

nuntigi

304

Bibliothece Manuafis Conþzonatoriæ

,uumï

&alof

nuntiatum Refurre&ionem ? Refp. 1..Quia A-

gium habeant. 4. Utin die Judicii reprobis

forjo

j

poftolorum erat eandem toti orbi annuncia-

terrori, juftisautem folatio forent. -

:

re: ergo & prze aliis fcire. 2. Quiaipfi prae cze-

Qu. XV. Quidcereus Pafchalis fignificat ?

g rl

teris & pallione Domini, fuaque faga magis

Refp. SignificatChriftum in glorizeluce refür-

fisí

js IUf

confternati & dejeCti, prae caeteris etiam ere-

gentem; unde quia quinque Vulnera retinuit,

(edin

&ione indigebant. 3. Quia tonfpectu Domini

quinque grana ex thure fa&a cereo inferun-

[icitut

l

& Magiftri magis erant digni, magisque ad

tur; inFefto Aífcenfionis vero cereus ifte ex-

[n ex

credendum difpofiti. Judzei velut porci mar-

tinguitur poft Evangelium , quia in eo Chri-

confi

garitam hanc pedibus calcaffent, ideo eis ob-

[tus in coelos afcendiffe nuntiatur.

prod

je&a non fuit. Non capit gaudium Domini,

Qu. XVI. Cur Vexilla tempore Pafchali it

e-

arüus

qui putrefcitin peccatis fuis.

rumeriguntur? Refp. 1. Adfignificandam Vi-

folis

Qu. XI. Curjubentur eam Petroindicare?

&oriam, & triumphum Chrifti,quem de carne,

eat

Reíp. 1. Quia eratcaput Apoftolorum,futurus

mundo, & diabolotulit. 2. Ut profiteamur ,

nos fub Chrifti vexillo militare, & dicamus.

etiamtotius Ecclefize Paftor. 2. Quia ipfius te-

lun!

ftimonium plurimum. valebat apud caeteros

cum pio Afceta l.3.de Imit.E;ja,fratres,perga-

deice

Apoftolos. Surrexit Dominus veve , inquiunt,

mus fimul, Jefus erit nobiscum, propter Jefum

Ephe

& abparuit Simoni. Foeminarum teftimonii

fufcepimus hanc crucem : propter Jefum per-

Ego

nullam mentionem faciunt. 3. Quia ex fua ne-

feveremusin cruce. Eritadiutor nofter;qui eft

of

gatione magis contriftatus erat, quam c?eteri,

dux nofter, & przedeceffor. En! Rexnofter in-

gori

greditur ante nos, quipugnabit pro nobis. Se-

(cend

unde egebat praefentiori & peculiari Medici

Id

opera ad dolorem leniendum. . Voluit ergo

quamur viriliter/nemo metuat terrores ; fimus

&i

Dominus eum fpeciali hoc favoread fiduciam

parati mori fortiter in bello, nec interamus cri-

men glorize noftrze, ut fugiamus a cruce. Hinc

fuim

& priorem amicitiam erigere: quafi non me-

(

miniffetinjurize acceptae:. ne concideret ani-

varii colorisvexilla eriguntur, utíignificetur

1o difcipulus, qui peccarat extimore. Un-

contra varios hoftes pugnandum, & Marty-

[

rum quidem certamina contra Tyrannos per

ii

de apparet Chrifti benignitas & clementia,

Q

qui tam cito oblivifcitur peccata lachrymis

ruübra vexilla; Virginum contra carnem per

N

punita, &pr2eterea folaturillos, ac fpeciali

candida ; Confefforum contra mundum per

Mi

favore profequitur, ut fortius refurgant.

czerulea; Perfectorum contrà Dzemonem per

Jyi

Qu XII. Curin Galilzeam ablegantur Apo-

viridia indicantur,

-

ejis.

ftoli? Refp. 1. Quia in Gàlilzea jucundus velut

'S' XIV.

Gac

in propria patria, nec non fecurius cum ipfo

Qgtæ]liunculæ de Afcenftone Cbkri/ïiv.- T

C22

agere poterant; naminJudzea metu]Judaeorum

tius.

contiuebantur , praefertim Jerofolymis, ut do-

uzeritur I. CurChriftusin coelos afcenderit?

* Refp. 1. Ut debitam a Patre mercedem

fig:

cetS.Chryfoftomus hom.9o.in Matt. 3. Quia

fam

illo deftinarat fpectatiffimam & omnibus difci-

caperet,& quia humiliaverat femetipfum , fa-

é&us obediensusquead mortem crucis,propte-

Q

pulis communem apparitionem, factam plus

rea exaltaretur a Deo Patre, & acciperet no-.

lloc

quam quingentis fratribus, quorum multi de-

Tver

gebantin Galilzea. 3.Quiain Galilzea frequens

men fuper omne nomen, ita utin nomine Jefu.

przedicarat, imo praedicationem inchoarat, &

fle&teretur omne genu coceleftium, terreftrium,

f

ORE

&infernorum. 2.Ut Matri fuze & Apoftolisto-

füam

plurima figna fecerat; debuit igitur ibi fuam

tique Ecclefize Spiritum fan&um mittere pof-

aol

RefurreQionem fpeciatim manifeftare ad con-

firmandam doGrinam, & miracula fua , & fo-

fet; nam ipfemet [oan.14.dixerat : Vz/Zabieros.

char

Faracletus nou veuiet ad vos. Decuit autem, ut.

vob

lidandos in fide eos, quosibidem ad fe traxe-

nonante, fed poft Afcenfionem fuam mitteret,

Yat. 4. Obcaufam myfticam, ut doceret, no-

bis transmigrandum effe (quod fonat Galilzea)

utpeream milífionem probaret, fein coelo reg-:

um

nare. Sienim nihilinde nobismififfet, dubita-.

al

(

a vitiis ad virtutem, a cupiditatibus proefen-

remusforte, num in ccelum afcendilfet... Jam

ti

$

»

IN

s fzeculi ad defiderium futuri, fi videre 1p-

vero,quia fpiritum fuum mifit,non eft dubitan-.

eodt

fumingloria coelefti velimus. :

^

r

dilocus. 3. Ut Advocatum haberemus apud.

a(ce

.^ Qu.XIII. Curtempore Pafchali t

*OtiesAlle-y'

Deum;ita enimS. Joauaes 1. Joan. 2. ait: $ed

lo

t

tuja repetitur? Refp. . Id ideofieri, ut Eccle-

etft quis peccaverzt. "Advocatuta babemus apud

tem

fia nosad Deum propter inexplicabile benefi-

Patvem Jefum Cbrz/2um. Et Apoftolus Paulus

den

cium Redemptionis affiduo laudandum ex-

hortetur ; nam Alleluja eftvox Hebraica, ex

adHebr.9. Znztroivitznipfumcalum , ut appa-.

reat veluti Deipronobis Quis nonvehemen-

R

"Allula,quod idem fignificat;ac laudate ; & vo-

ter gaudeat,quod apud Patrem Judicem, Fra-

n

ce jab,quod Deum fignificat, compofita. Unde

trem habemus Advocatum ?

ed quomodo

etiam in coelo aliquoties decantari audita elt

Tüy

eft Advocatus nofter? Refpondeo,dum femper.

hal

lizec vox,imo & miraculis approbata , ut Fo-

E

reprzefentat, Deo Patri vulnera fua pro nobis.

&l

yerusinvita Chrifti, & alii teftantur.

accepta. Unde Apoc. s. Vidit J[oannesagnum

ii

Qu. XIV.Cur vulnera fua etiam poft glorio:'-

in caelo ftantem , qua/zoccifum ; quia nimirum,.

du

famRefurrectionem retinuit? Refp. 1.Ut effent

ficutincruce obtulitPatri paffionem fuam,no-

ftrum fe Advocatum praebens: ita etiam nunc

p

perpetui teftes füze erga Deum & homines

ti

charitatis. 2. Ut per ea adhuc in coelis apud

in coelo eam Patrirepraefentat, quafi adhuc

für

Patrem oraret, variaque viventibus & mor-

pateretur, atqueinterpretativeorat. Deinde

tuis beneficiaimpetraret. 3.Ut devotae animae

juxtaPatrum fententiam vere etiam & proprie

Dhi

Ti

inillis velut petris & cavernis maceriae refu-

& prae-

"erat,. dqm jus meritis fuis debitum ,

mium

— itulus XXI..— Catechefis.

, 805

ls

mium fibia Patrepromi(fum, gratiam fcilicet

Cum fe Dominum univerorum , qua [unt in terra,

&gloriam nobis communicandam exigit, qua

€$ in mari,€$ ininferno. proba[fet, non reflabat, nifi

homo. Quodindicat Apoftolusad Roman. g.

2

ut aeris €9 calorum [e effe Dominum argumentir fi-

D

cumait: Etiaz interpellat pro nobis. Sicut ergo

milibur , vel certe potioribur opprobaret. — Terra

in cruce pro transgre(foribus oravit ; ita proil-

enim cognovit Dominum, quia ad vocem virtutis

it

lis fupplicat etiam in ccelo Juftitize divinse ;

ll«

ejus.cum elamafJet vece magna : Lazare, veni foras,

X

fedincruce& terra per modum fervi, cum fol-

mortuum reddidit. Cognovit mare, quia folidum

!

licitudine, pavore, clamorevalido €9 lacrgis :

- fegratbuit [ub pedibus ejus, — ita ut. Apofloli eum

In coelo vero per modum filii, cum libertate,

| gutarent phantasma effe.. Cognovit injernus , cu-

t

confidentia & hilaritate: ftans, nonin faciem

i fus ipfe portas aireas , €2 viles ferreos confregit.

procidens, 4. Aliam adhuc caufam S. Bern-

Qu.VILI. Cur federe ad dexteramPatris dici-

!l*

ardus addit Ser. de Afcenf. dicens: Ipfi Apo-

,

:tur? Refp. Ad demonttrandam Judiciariam

t,

ftoli Spiritu fan&to repleri nequiverunt, quia

; poteftatem ; Judicium enim eft federe. 2. T'an-

carni Dominicze, etfifan&tze, inhzerebant.

: quamad quietem & ceffationem a przeteritis

*iUS

- Q. II. Curex monte Oliveti afcendit ad coe-

a.

: Jaboribus. In mundo femper vifus eft ambu-

lum ? R. Utindeafcenderet ad gloriam, unde

- lare, nunquam fere federe, nifi forte ad przedi-

defcenditad paffionem.Aitenim Apoftolus ad

; candumfederet. Nunctandem poft fatigatio-

x

el

Ephef.4. Quid efl, afcendit , nifi quia de[cendit ?

nem venit ad quietem. Nunc tandem poftdi-

[«

rgo quaze via eftad patientiam , eadem eft ad

- luvium pafílionis menfe feptimo arca requie-

gloriam: & quivult afcendere, debet prius de-

. vitfuper montes Armeniz , Genef. 8.

Ícendere. Adduntalii, id ideo etiam faCtum, ut

u$

Qu.VIII. Quomodo Chriftus cum Apoftolis

indicaret,feolim ut]Judicem iterum venturum,

- femanfurumdixit? Refp. Quadruplici modo.

Mi

& in vicina Valle Jofaphat omnes judicatu-

1. Per realem exiflentiam in Euchariflia : ob quam

W

rum; hinc Ángeli dicebant Apoftolis: 7iri

Qu

vere poteftad nos illa Levit. c. 26. verba pro-

Galilgi , quid admiramini afpicienter n celum , hic

nuntiare : Ponaz tabernaculum meusa in medio

Ü^

eJe[us , qui a vobir affumptus efl , fic veniet , quem-

veftri. €$ non abjiciet vor anima mea. Imbulabo

t

admoduai vid:flis ewn euntem $n calum.

u

a

inter vor, €$ ero Deur ve[ler , vos

£eritir vopulus

.Qu.IILI. Cur poftquadraginta primum dies

meus. ( . Percooperatibuem in la

oribus €£ oyeri-

afcendit ? Refp. Ut przeberet fe ipfun vivum

. burveflris : fic enim ipfemet Joan. 15. indica-

E

in multir argwnentir, Act. 1. Ut ageret cum

vit dicens: Ego fum vitir vera: vor palmites :

Apoftolis de regao Dei, id eft, . de Ecclefia ,

, ficut Palmer non poteft ferre fru&um a [emetip[o,

ejusqueiattitutione, gübernatione, capite, de

nifi man[erit in vite ; fic nec vos, nifiin sme man[e-

Sacramentis, de Scripturis &c. Etdemumut

ritis. 3. Per proteilionez, uti S. Cyprianuste-

charitatem & humilitatem fuam vehemen-

ftatur dicens: Qi pro nobis femel mortem vicit ,

N

tius commendaret, dum etiam in ftatu glorioe

Jemper vincit in nobis, Hinc ipfe quoque Joan.

2

fuze cum hominibus tam fre

h

familiariter converfari voluit.

quenter, & tam

16.c.dixit: /n mundo prefaram hab;bitis, [rd

. confidite, ego vici mundum. Hagc locutus fum vo-

t

Qu. IV. Cur »eriaquinta aícendit?

| R Quia

bhir, utinme pacezahabeatis, 4. Per patrocinium:

0*

illo die prius ad montem Oliveti , fed patfurus

l

Ideo ipfemet Joan. 16. hortatus eft ; U;que

iverat,ut oftenderet, eandem effe viam ad pat-

modo non petiifit c quidouam innomine meo: | getite,

m

fionem, & adgloriam. Item die, quo Euchari-

. €$ accipistis.. t ideo etiam vulnera fua reti«

[0«

ftiam inftitueratforte ut nobis infinuaret, fe &

mnuit, -ut tanto efficacius pro nobis oraret.

anobisrecedere, & nobiscum manere in Éu-

"

Hinc & S. Joannes 1. Ép. c. 2. innuit : . :Si quis

If

chariftia.Unde mox afcenfurus dixit : Eccego

geccauerit , ddvocatum ha

bemus apud Patrem. Te-

Wt

vobiscum [wn usque ad. confuwniationem [eculi

fum Chriflum jufium ,. €8 ivfe efi propisiatio pro

wet'

Qu. V. Cur poíft meridiem , fumpto prius

geccatir nofiris , won pro nofiris autem zantum , [ed

$

cum Apo!tolis prandio, ut AG.c. 1. dicitur,

etiam pro totius mundi.

L

aícendit? Refp. 1. Utficut poft meridiem eje-

Qu.i1X. Quomodo cum Chrifto fpiritualiter

i

&tus e Paradifo eft Adam: 1ta fecundus Adam

afcendere debemus? Refp. 1. Defiderando ,

ifl*

eodem tempore intraret 2.Utianiteftior effet

ficut Apoftoli oculos non averterunt ab ipfo,

a(cenfioejus. 3. Quia etiam in meridie circa

quamdiu videre poterant. Hinc clamandum

ul

d

horam diei fextam crucifixus fuit ; ut, quo

cum Davide: Quaemadaodum defiderat. cervus

u

temporefe humiliavitad mortem crucis , eo-

- ad fontes aquazwa , ita defiderat anima ea ad te

dem exaltaretur ad coelum.

Deus.. . 2. Orando, quia, cum hzec fitlocutio

us

f«

.Qu. VI. Cur fuper omues coelos afcendit?

cum Chrifto, éundem quali in ceelum fequi-

)n-

Relp. i. Ut, ficutinterra omniuminfimum, &

tur. 3. Amando, arima namque magis eft,

contempti(fimum habuitlocum,in cruce nimi-

. ubiamat, quam ubi animat.

4. Anitando,

[à

rum inter latrones medium: ita & exaltatus

io

hinc enim aíceníurus in coelum ve'tigia duo

t

haberet omnium furnum. Notum enim eft,tam

terrisimpreffit, quze cuiquehomini funt pro-

alteafcendere aquam, quam profunde prius

portionata , ut oftenderet, quemvis in fuo

ji5

if

defcendit Dixitaliquando Chriftus, exaltan-

ftatuipfumfíequi, & imitari poffe.

dum *ore eum, quiin menfa noviffimum occu-

$. XV.

ffl

patlocum, auditurumque : /mice, a[cende fape-

0"

de Pentecofles. Fzffo, £ $5

;ri-

ne

rius. 2, Utfe probaret Dominum effeuniverfo-

ngjlz'fmcuiæ

tus faz&i adventau.

rum,ipfumque velut Regemin Regia, vel am-

üc

phitheatro, influerein membra, & contueri o-

useritur I. Cur tertia Perfona SS.Trinitatis

|

inia.UndeS.Bernardus ferm.2.de Afcenf.ait ;

i

rie

i. Spiritus S. & Paracletus vocatur ? Refp.

í

Qqg

. . P. Lohn. Bibl. Man. Toin. I.

l. Spl—

If

l

306

Bibliot;'gecæ Manuafis Concionatorie

(U

1. Spiritusappellatur. 1.Quia permodum fpi- idoneiad hoc prodigium fufcipiendij;h,& €or-

Re

rationis,qua homo producit flatum, feuanhe-

fiderandum.2.Quia illa hora apud Judzeos erat

ert

litum,orocedita Patre & Filio. Sicut enim cor

orationi deflinata, ait Beda . 3. Quiatunc pro-

(2t107

per os producit flatum, ita Paterper Filium

mulgabaturlextertia. Primafuitlex Naturze.

t a

producitSpiritum S. Vel potius ficut anima

SecundaMoyfis. TertialexChrifti. 4.Quia Spi-

«enti

exintelle&ionerei amabilis fpirat:& producit,

ritusS.eft tertiainTrinitatePerfona. Quam ob

üreo

amorem ejusdem : ita Pater per verbum Spiri-

caufam etiamEcclefia hora precum tertiaS pi-

navl

tumS. 2.Quia fimilis Spiritui noftro, feuani-

ritum S. invocat . Nunc fantfe nobis Syiritus €97.

j10

m2o. Sicut enim hzeccorpus vivificat , eique

Qu. IV.. Cur venit fuper fedentes ineadem

j iil

viresinfluit,ac vitales aCtiones gignit :ita Spi-

domo? Ref. 1.Ut indicaret.quod non deturSpi-

cor a

ritus S. animamgratia vivificat, & potentias

ritus S. nifi confüitutis in domo Ecclefize Chri-

let.'

fti. Utenim columba aNoe emiffa extra arcam

ejus ad beneoperandum excitat, ac facilitat,

toruf

omniaque ejus opera meritoria vitee aeternae

noninvenit , ubirequiefceret pes ejus. Gen. 8.

quun

facit. 3. Quiafpiritui feu vento non abfimilis

Ita nécSpiritusS.extraEcclefiam.2.Quod non

n

eft.Ventus purgat aerem,affert pluviasjncen-

deturira & odiozeftuantibus, fed unanimiter

t

$n

ditignem,propellit naves,agit molas, refrige-

fedentibus,id eft;pacificis, & concordibus.Hoc

Qu

rat homines, tibiasrefonare facit. Spiritus S.

enimeft;quodPf.12 3:dixitDavid: Ecce,quambo-

nmum €$ quam jucundum habitare fratres in unum

Tingu

purgatanimam a peccatis, rigat, & impinguat

t1017

lacrymis compunctionis & devotionis , amo-

€9c. Sicut ros Hermon ,. qui de[cendit in montem

pre

rem Deiinflammat , ad coelum euntes promo-

aSion ; quoniam illic mandavit Dominus benedittio-

vet, adbene operandum incitat, confolatur,

nem, €9c. Quoloco Theodoretus per rorem in-

]i

bor,

adorandummovet &c. Refp. 2. San&tus ap-

terpretatur Spiritum S. miffum in montem

Tio

pellatur, quia fan&iffimus & puriffimus, om-

Sion. Porro rosnoncaditin terram fzeviente

nisquefanctitatis fons. Secundo quia animam

tempeftate, fed tranquilla : ficSpiritusS.non

$.

tett

fan&ificat, & quodammodo enceniat, ut fit

venitfuperiracundos & odio

vflagrantes; quie-

templum Deo confecratum.Tertio ad differen-

tos vult, & pacificos.

Qu. V. Cur venit repente? Refp. 1. Ut mira-

l

AL

tiam Spiritus maligni, qui malorumomnium

lex

incentor eft. Refp.3.Paraclitum denique figni-

culumhujus miffionis manifeítum effet ; cum

ficare Confolatorem,Exhortatorem, Advoca-

enim naturale tonitru fit, prius advehitur nu-

Ye

tum Eftergo Confolatorinadverfis & tribu-

bes,micantalongefulgura,& fubaudiuntur de

f

C

Ti

lationibus,maxime in peccatis; Confolator, in-

procul bombi: nonitaibi: fed repente fattus

quitS: Gregorius hom. 3o. de hodierno fefto,

eft de coelofonus, ut fubita conflernatione, inquit

$i

idem Spiritus vocatur,quia de peccati perpetratione

Oecumenius,€9 magis excitaret, €$ omnes ad con-

m

fü$

suortntiburdum [pemvenig praparat, ab affliclio-

carrendum ixpelleret: fenfibiliter verout smiracu-

netriflitia mentemlevat. Exhortator inaggredi-

lum confirmaret , quod omni careat calummia E$c.

rgäz

endis & perficiendis rebus difficilibus: Advo

Unde fubdit poftea Lucas : Fatia autem hacvoce

is

tem

catus,quia poffulat pro nobis ( hoc eft, poftulare

convenit multitudo , €$ mente confufaefl, quoniam

1

nos facit) gemitibus inenarrabilibus, ad Rom. 8.

audiebat unusquisque lingua fua ii

los loquentes.F'uit

tlill

Qu.II. Cur Spiritus S.in diePentecoftes ve-

ergo repentinus iítefonitus,quafi fonitus cam-

tri

fum

nit? Refp. 1. Utfignificaret, legem veterem

pans, quzeinftantepublica neceffitate pulfa-

hoc die mutatam innovam. Notumenim eft,

tur ad convocandum populum ad primam A-

veterem legem Judaeis in monteSinai datam

poftolorum eoncionem , ut omies intellige-

lT

Dà

die quinquagefimo poft Pafcha. Quinquage-

rent,nonhominum,fed Dei promulgandum ef-

fimo etiam die data lex gratize Chriftianisin

fe verbum. 2. Ut doceret omni tempore expe-

fide

tonte Sion ( juxta Prophetiam lfaize a. .De

Candum effe Spiritum S. & parandos animos

u

Sionexibit lex, €$ verbum Domini de Jeru[alem )

adeum recipiendum, quia repente & impro-

€0S

velutfinem imponens legi veteri, ficutres ipía

vifo venit, quando ipfi placet. Spiritus ubi vult

De

finemimponitumbr2e & figurae; fuit enim pro-

[pirat, aitDom. Joan. 3. €8 vocem

/

ejus audis ; fcà

mulgatio Legis veteris typus Legis novae.

ne[cis , unde veniat.

fe

Refp. 2. Utfignificaret;,ex hoc die incipere Ju-

Qu. Vi. Curcumimpetu? Refp. Ad fignifi-

bilzeum pleniífimum remiífionis peccatorum

candum, quod Spiritus S.credentibus, quos

Vr

replet, fervorem imprimit, ut omnia celeriter

intoto mundo. Etenimnumerus quinquagefi-

mus, quem fignificat vox Pentecofte, nume-

&expediteagant. Unde Ambrof. fuper Luc.

I«

ruseft]ubilaei, quod erat quovis quinquage-

c.1.ait: JVe[cit tarda moliminaSpiritur fantli era-

l0

fimo ai)o, inquo poterat quisque redire ad pri-

ia.SaueApoftoli poftacceptum Spiritum ían-

ftinam polffeffionem fuam, alteri venditam, Le-

&um ftatim concionari coeperunt ad plebem,

k

vit.25. Similiter hodierno die, quo remiffio

& legem Dei promulgare.

1u]l

peccatorum toti mundo praedicari coepit, inci-

Qu.VII. Cur cum fonitu venit? Refp. r..Ad

lo

piebat [ubilaeum Chriftianorum,quo ad prifti--

indicandum,quod fonus miraculorum, fancti-

t

nam poffeffionem, id eft, gratiam & gloriam

tatis & preedicationis Apoftolorum inomnem

5

erditam redire quisque poterat. Et hic eft an-

terram effet exiturus, juxtaid Pf. 18. Znomnem

P

ït[l

nusilleplacabilis Domini, quem detempore

terram exivit [onur eorum: 2. Ad defignandum,

"u

gratize przedixit 1ía.c.61.& interpretatur ipfe-

EvangeliumChrifti effe coelefte ; de coelo enim

met Chritus Luc 4.is quo omnia peccatorum

factus eft fonus. Poterat ex terrze latebris per

Ej

debita Spiritus S.igne comburi inceperunt.

terrae motum edi fonus: fed nonira evenit,quia

D

Q II L. Cur horatertia venit? R, 1.Quia tunc

talisfonus defignat doctrinam hzereticorum ,

Apoftoli,& alii homines erant omnes excitati,

Ve

qui de; orco prqxggx;t fua dog:pata. :

& vigiles,nec non febriiadhuc,adeoque magis

Qu. VIU(-

307

O

'Tituïz&ä XX /Cateclïe/ïs.

Tat

Qu.VIII Car cumSpirita vehementi venit?

circa fidem proponuntur, & naturaliter capere

l0«

Refp. Ad defignandas mirabiles Spiritus S.o-

non poffumus, re&e & facile caperevalemus.

perationes. Nam primo uti fpiratiene & refpi-

Qu.XV1.Quid eft donumScieitize?Refp. Eft

g,

J«

Yatione aeris vitahominis confervatur; ita vi-

donum, quo certum & verum judicium deve-

D

ta anim»e flatu Spiritus Sancti. Secundo,uti

ritatibus fideiformamus ; nam ad affenfum his:

i.

ventusaérem purgat ; SicSpiritus S.animam

praeftandum duo requiruntur. 1.Uteas capiat,

j

purgata peccatis.

Tertio, ut ventus impellit

& hoc preeftat intelle&us, 2. Utcertum aífen-

navim; ita Spiritus S. hominum corda ad bo-

fum proebeat, & hoc fcientiae donum etlicit.

m

"u

QU

na opera, &ad viam coeli. Quarto, uti ventus.

. Qu. XVII. Quid efi donum Confilii? Refp.

hrj.

in filtulis, & tubis fonum edit, fic Spiritus .

Eft donum,quo homo fe & alios dirigere poteft

cor ad docendum & loquendum coeleftia re-

cüm prudentia, id eft media eligere, quse ad fi-

Vam

l8

plet.Item utindicaret, quod A poftoliinítar ven-

nem ab .aliis praefixum magis opportuna vi-

:

torum peragraturi eífent orbem, purgaturi

dentur.

-

0n

mundum,deje&uriidola, refrigeraturi seftuan-

Qu.XVIII.

Quid eft donum Fortitudinis?

Iler

loc

tia peccatorum corda ÉEvangelio, hoc eft, bo-

Refp.Eft donum, quoamore Dei omnia adver-

nonuntio, quod polfint fieri Filii Dei.

fa fortiter & generofe tolerantur, & fuperan-

IB«

Qu.IX. Curin fpecielinguse venit?Refp.Quia

tur, uti in SS.Martyribus cernere eft. -

1

I

lingua eft in(trumentum fermonis & proedica-

Qu.XIX. Quid eft donumPietatis? Refp.Eft

tionis; hicautem Spir. S. conftituit Apoftolos

donum, quo omnia, quze ad Dei honorem,pro-

d

lll*

Praedicatores Evaug.: contuliteisdem donum

ximique ac no(tram falutem pertinent, impi-

linguarum,fimulqueEcclefize. 2.Quia,uta ver-

gre exequimur, & przeftamus.

3

;

m

boientis praedicitvox linguae: ita Spir. a Fi-

- Qu XX. Quideft donum Timoris? Refp.Eft

Dte

100

lio. 3. Quia ficutlingua diftinguitfapores : ita

donum, quo offenfam Dei, & omnia alia, quaa

Sp.S.facithominem difcernere res coeleftesa

eidem difplicere poffu

nt, ftudiofe vitamus.

lt*

terrenis,veram do&rinam a falfa&h?eretica.

XVI.

Feffo SS. Trimitatis.

Qu.X. Curinlinguaignea venit? Refp.1.Ad

; Quefliutcule de

If

demonftrandam naturam legis gratize,quse eft

2eriturI. Cur hoc Feftum inDominica pri-

ütm

lex charitatis perignem defignatze; juxta illud

-& ma polt Pentecoften celebratur? Refp.

T

"

Deut.33. Jv dextera ejus ignea lex. 2. Ad figni-

Quia, cum tribus Perfonis fpecialia Fefta fint

!de

ficandum effectum, quem in animis A poftolo-

infüituta, & ad honorem Patris zeterni quidem

rum, caeterorumque fidelium operaturus erat

FeftumNativitatisChrifti,cui fingularis honor

tu;

uf

Spiritus S., nimirum quod in. eis torporem;

&gaudium erat,talem ipfiFilium genitum fuif-

timorem, concupifcentias & vitia confümptu-

fe.InhonoremFilii veroFeftumRefurre&ionis,

rus, eosque ferventes, zelofos & quafi igneos

quod propter devi&tos hoftes fpecialiter ipfi

V

redditurus erat. 3. Quod perbuncignem amo-

gloriofum fuit. In honorem S. Spiritus vero

0i

ris, & confolationis Spiritus S. non torquen-

Feftum Spiritus S. iuftitutum fuerit; conve-

üx

tem aut comburentem, fed potius refrigeran-

niens videbatur, ut, ne tres Dii putarentur, u-

uit

tem & recreantem, fuperaturi effent ignem

numetiam communeFeftum,ob unam & come

m

tribulationis ac perfecutionis urentem accon-

munem naturam inftitueretur.

N

l

fumenteni. 1ta Cyrillus Catech. 17. -

QQu.TIIl. Cur hoc Feftum minori, quam aliá

À

Qu.XI. Curin difpertitislinguis appar

uif 2

Felta praedi&a folemnitate celebratur? Refp.

Refp.1. Adindicandam duplicem charitatem

Idideo fieri, ut Ecclefia ipfo fa&to oftendat, fe

4

1l

D

Dei & proximi, qua Spiritus San&us corda

tantopere Feftum iftud zeftimare, ut ea , qua

"

fidelium repleverat? 2. Adfignificandam du-

par eft, folemnitate celebrarenon queat. Ma-

plicem artem recte loquendi, quam docuerat

vult ergo perhumilitatem profiteri fuam im-

108

[ü«

eos Spiritus Sanctus, nempe loquendi cum

potentiam ad hoc Feftum celebrandum,quam

ul

Deo & próximo.

debitum ipfi honorem & reverentiam non

Qu.XIL. Quid eft donum Spiritus San&i?

exhibere.

i

Refp. Nihil aliud effe, quam afflatum &impul-

Qu. LII. Quareunus tantum Deu

S e&STFI-

füm ejusad patranda rata & heroica maxime

nitas, cum tamen quzelibet trium Perfonarum

[l

05

virtutum opera: quibus exercendis folze vir-

verus Deus fit? Refp. Cum omnestres Perfo-

ol

tutes etiam infufee ordinarie non futficiunt,

nae unicam tantum naturam habeant,plurali-

tas autem Deorum, a pluralitate naturarum

n

'Yequiritur przeterea fpecialis motus & excita-

defumi foleat, merito SS. Trinitatem unum

!]

tio Spiritus Santti.

[l*

Qu. XIII. Quot

funt dona Spiritus äan&i ?

duntaxat Deum vocari. Hinc S. Athanafiusin

Reíp. Septem primaria (ad quae revocanda

fuo Symbolo dixit: Deus Pater, Deus Filius,

l,

funt cetera.) defcribit Ifaias c. 1 1.collataChri-

Deus Spiritus San&tus, & tamen non tres Dii,

fto Domino. Aequze/cet /uper eumSpivitus Do-

fed unus eft Deus, quia, ficut fiagulatim u-

d

smini, inquit, Spiritus /apientie Cr iutelleGlus,

namquamque Perfonam verum Deum ac Do-

i

n

Spivitus confili C? fortitudimis,Spiritus fcren-

minum confiteri Chriftiana veritate compelli-

tim CF pietatis, ? veplebit eum Sþi?'itus tituo-

mur, itatres Deos ac Dominos dicere Catholi«

i

vis Dosmnaznua.

A

ca Religione prohibemur.

]

f(l

Qu.XIV. Quid eft don

um Sapientiae? Refp.

Qu.IV. Anergo omnes operationes omni-

/fi

Eft donum, quo caufaàm altiffimam, id eft,

bus tribus Perfonis communes fünt? Refp. Ita

et

quidem de operationibus ad extra productis

lÀ

Deum rite cognofcimus, & divina fepundum

veritatem judicamus.

à

fentiendum, non tamen de internis proceffio-

l,

Qu. XV. Quid eft donu

m Intelle&us?Refp.

nibus, nam folus Pater generare, folus Filius

Eft

donum fupernaturale, quo ea, quae nobis

generari,folus Spiritus Sanctus fpirari dicitur,

, Qqa

Qu.jV.

4 P. Lohin. Bibl. AMan, ,T om. 1

L

08

Bibfiothece Manualis Concionatorie

Ó

A

;fæïrï

Qa. V. Cur ergofolusPaterCreator,folusFi-

dulgentias concellit, atque Proceffionem ad»

d

lius Xedemptor,folus Spiritus S. Sanciificator

ornavit. Et tuncigitur & deincepsfolemnitas

«euil

,'1

dicitur? Relp. Non ideo hoc dici, quafi non e-

haec per totius orbis Ecclefas devotiílime

906

tiam Filius, & SpiritusS. creaffent mundum,

accepta eft.

páh

fed quod creatio fit primumbeneficium mun-

Qu.II. Qua occafione hocFeftum inftitutum

Jet

do coliatim, atqueadeo per quandam accom-

eft?R.Id juxtarelationemR.P.Joann.Dieftemii

täoïzïf

tuodatonem merito prim?e perfonze attribui

Blzeti,Prioris P. JacobiLeodienfis hac occafio-

Jusi

videatur. Quodidem cum proportione de re-

neinftitatum fuiffe. Circaannum Dothini mil-

Quof

liquis attributis fentiendum.

lefimum ducentefimum trigefimum in Epiíco-

v

Qu.VL Cur SS.Trinitas fpecialiter colenda

patu Leodienfi, juxta civitatem Leodiiin Ho-

Junt?

fit? Ref». Ob tres caufas. 1. Quiaad hancima-

Ípitali leproforum, quod vulgariter ufqueho-

pum.

ginem illius creatifumus; quidautem magis

die, locus Cornelii montis dicitur, fuit Virgoo-

qela

conveniers,quamut imago, fi rationepraedita

mnium virtutum flore renitens,nomine

ulia-

tame

forct, Prototypon pree czeteris amaret? 2.Quia

na. Hzeca primisinfantize annis femper

i

efe o-

at

ipfa eft mare immenfum omnis bonitatis, ex

rationi mancipabat, crebro vidit, & quafifem-

Qn

quo omnia noltra bona profluunt, unde par eft,

per fuo afpectui inter orandum ingeri mirabile

tunt

utilli grato animo omnia adfcribamus, & ficut

fignum, fcilicet Lunam, quafiin fuo fplendore,

t2 !

flumina ad mare,per debitum honorem & gra-

cum aliquanta tamen fui orbicularis corporis

bene

tiarumactionem recurramus. 5. Quia SS.Tri-

fratctione. Etvidens mirabatur, & etiam time-

tüf j

/nitas, cum fitfumme potens, & bona, haecfola

batnefciens, quid hoc fignificaret. Unde nite-

tüett

per fe maxime poteft, fcit, & vult juvare, crea-

baturtotis viribus praefatum fignum amovere,

turz vero non nifi de

nec valuit. Tandem cumnulla fua,vel aliorum.

s

pendenter ab ea auxilia—

tere

zi poffunt. .

fidelium precibus amovere poffet, coepit cogi-

Qu. VIL. Quinam eftoptimus modus colen-

tare, neforte myfterium aliquod in przefato íi-

€0$í

non

diSS.Trinitatem? Refp.2. Per exercitium fer-

gnolateret. Tum didicit divino refponío figni-

veuns & conftaustrium virtutum Theologica-

ficariin Luna przefentem Ecclefiam,& in ejus

am

pb

rum, FideiSpei, & Charitatis, 2. Peroblatio-

fractione defe&um unius folemnitatis, quam

nem potentiarum internarum, Memoriz, In-

Deus voluit in Ecclefia celebrari, ad augmen-

ts

PUv

telle&us & Voluntatis ad perpetuum obfe-

tumfacrze fidei. Accepit proinde przeceptum

quium illius. 3.PerdireCtionemomnium ope-

coelitus,uthanc folemnitatem inchoaret, & ce-

&i

rum, verborum, & cogitationum ad majoreni

lebrandam mundo nunciaret. llla vero ad hzec

f

10

gloriam. SS. Trinitatis; fic enim p

obftupefcens, fe non poffe refpondit. Verum

anitur,

grpetqum

quotiescunque orationi vacabat, admoneba-

que

Gloria Patri &c. ipfi c

XVII.

turaDomino, ut preceptum injunCtum perfi-

Q zäg/iiunculæ de Feffo Corporzs Chrzffz.

ceret, quam ad hoc prze mortalibus cunctis

TRU

HONI

?eritur l. Quando, & a quo hocFeftum

Deus przeelegitfet. Igitur Juliana ChriftiVirgo

s

T

fitiaftitutum? Refp. Ab initio quidem

humilis a tempore praedittze vifionis, per cur-

lum

UrbaaumiV. interveniente confilio & atfenfu

fum annorum viginti,precibus & gemitibus in-

taat:

DominorumCardinalium decrevi(Te,utFeftum

enarrabilibus infütit apud Deum, quatenus al-

W

Corporis Chrifüi per univerfam Ecclefiam, fe-

teri perfonse przefatum negotium coeli Condi-

dum

melin anno folemniter feria quinta poft OCta-

torcommitteret. Verum quantum ipfa plus fa

Sact

vasPentecoítes in tototerrarum orbe celebra-

tanto negotio indignam afferebat, eo magis

fitor

retur, & vocato B. Thoma de Aquino,qui tum

humilitatis amator hanc digniorem judicavit.

ficin

prsefensaderat, praeceptum fuit,ut officium de

Acquiefcens igitur tandem virgo facra, totum

offe

tali Fefto fecundum ufum omnium Ecclefia-

ordinem preefatze legatioris, Dom. Joanni de

lung

rum componeret. Thomas autem divinarum

Lanfena Canouico S.MartiniLeodienfis,quem

bun

armarium fcripturarum, cujus mentem obe-

pro fuze fanctitatis excellentia, plurimum dili-

D

dientia, & omnium virtutam decor colluttra-

gebat,patefecit. Etrogavit; ut dehis omnibus

I

-xetrat, praeceptum hoc libenter,breviteratque

fermonem haberet cum his, qui clavem fcien-

Ti p

infignitfime complevit. Verum quamquam A-

tiz in Dei Ecclefia tenerent. Obtemperat il-

Q

poftolica mandata omnibus Ecciefiis directa

le, & can&a proponit Dom. [acobo de Tre-

Ticet

fuiffent, fuper celebranda nova de Ven. Sacra-

cis, tunc Archidiacono Ecclefize Leodienfis

fum

mento folemnitate,omnes tamen Ecclefiae dif-

Viro fideli & docto, gui pro eruditionis, &

ftitu

fimulaverant obecire, przeter Ecclefiam Leo-

vitze praeeminentia poftmodum füpra multa

üe1

dienfem, quze ubi Apoftolicum Nuncium cum

confütui meruit. Siquidem poftea fattus eft

Bullis, Decretalibus, Officio apportatis hono-

Epifcopus Verduneníis, dehinc Patriarcha

Quo

(

rifice fufcepittanquam devota filia mox quam

Hierofolymitanus, demum univerfalis Eccle-

celerrime obedivit, rejecto officio, quod Virgo

fize Pontifex electus, di&us eft Urbanus IV.

Qui

Dob

Juliana confici fecerat, utens illo officio, quod

Propofuit etiam prefatus Joannes duobus

homas Aquinas confecerat.

Itaque ab ad-

magnis luminaribus, quze tum Leodii vita

d

ventu przefatarum bullarum tota & fola Leo-

& fcientia przefulgebant mortalibus cunctis ;

rjinc

(ebi

dienfis Dicecefis przefatam folemnitatem fin-

Ícilicet Domino Hugoni Provinciali Ordinis

QU&

gulis ceiebravit annis usque ad tempora Do-

Praedicatorum , poítea Cardinali, & Dom.

dart

mini Joannis Papze XXII. qui floruitanno Do-

Guyardo Cameracenfi Proefüli.

Propofuit

mini 1315.qui omnes conítitutiones Clemen-

infuper Cancellario Parifienfi, Le&oribus

CI9]

tis publicavit, & ad univeríalia Studia trans-

Preedicatorum, & multis aliis perfonis, fcien«

Qüi(:,

mifit. Et ultra illas ordinationes Urbani IV.

tia & vita clara praefulgidis. Qui omnes.

tus|

D

Clementis conítitutionibus infertas, novas ii-

minatis

msvn

auditis, intglle&js' ,& [ diligenter exa

Q

praefa-

Titulus XXI Catecliefis. :

309

d«

4g

præ?gi'tis rävelationibz.zg , uno fpiritu pronun-

tis Chrifti tanquam unicse falutis noftrze cau-

lg

ciarunt, efficacem rationem inlege divina in-

Le:convenientil'imum hoc fuit;quia perid tam

"

veniri nonpoffe, quare praefata feftivitas fieri

Lex7d

t d

paffio,quam morsipfa rep

entatur; feparato

non deberet. Infuper & digniffimum fore, & ad

enim fanguinea corpore immors fubfequitur, nec

Deihonorem cedere, & ad profe&um,gratiam-

pii

o

1e

qualiscunque fed per vimillata: nec non per

lQ

—

EL AEHMATATE EEE E i

que electorum af

tebant,fi memoriain inftitu-

modum Sacrificii, cujusmodi erat Chrifti imc-

V

tionistanti Sacramenti folemnius, ac fpecia-

'.ü-

latio ad reconciliandum Deum. Ín omni au-

(

lius finguiis annis Mater Ecclefia celebraret.

tem Sacríficio fanguis feparabatura corpore.

Quorum íententize concordiam cüm- Chrifti

l-

- Qu. VI.. Curfub fpeciebus panis & vini po-

l0«

virgo cognoviffet, gratias egit Deo, quod vo-

tius, quam aliarum rerum, inflitui voluit2. R.

luntatis [uze refponfum in tantarum perfona-

«

1. Ad figuificandam Euchariftize neceffitatem

lla-

rum ore pofuiffet.

Etfi vero abinitio fola Ec-

id fa&tum effe. Ut enim ad vitze fuftentationem

T

clefia Leodienfis hoc Feftum celebrarit,poftea

nil magis neceffarium & homini conveniens,

]]«

. tamen, utante vidimus, juffüUrbani IV. & Jo-

quam panis & vinum; primum etiam viati-

lla

annis XXII. a tota Ecclefia celebrari coepit.

cum, quod fumit fecum viator, panis eft & vi-

Qu. III. Quas ob caufas hoc Feftum inftitu-

num: ita & Euchariftia ad fuftentationem vitae

te

fs

tumeft? Refp. Ob tres preecipue. 1. Ut pro

fpiritualis & robur anim2e confervandum in

tam extraordinario Inftitationis Euchariftize

hoclaboriofo itinere vitze noftrae deftinata,

i

&«

beneficio fbeciales & publicze gratize ageren-

panis & vinifpeciem habere debuit. Et quem-

tur; hoc enim Chriftas innuebat, dum infti-

admodum nihilita appetit homo, ac cibum &

fé,

i

tuens hocSacramentum, dixit: Zoc facite in

potum, quando efuritac fitit; (quia hzec vitam

Theam comtesoratiouem. . 2. Ut publice profi-

ejus confervant) ita voluit Chriftus indicare;fe

i«

)lle

^^

N

teremur Articulum fidei, quo contra Hereti-

a nobis maxime füper omnia appetendum &

coscredimus,Euchariftiam effeSacramentum

defiderandum tanquam unicum & neceffa-

-

nonin ufu tantum, fed etiam extra illum,atque

rium anim2e fomentum. 2.Utfinem hujus in-

jus

adeo affervari, ad 2egros portari,in proceflio-

ftitutionis nobis ante oculos poneret,qui eft u-

Am

nibus portari, & adorari poffe. 3.Utnegligen-

nio & concordia membrorum, id eft, Chriftia-

a.

tias & defe&us, quos per annum circa cultum

um

norum omnium, interfe,& cum capite Chrifto.

Euchariftize commifimus, per publicum hunc

Ex multis namque gratis, inquit S. Auguft.

(

& folemnem cultum compenfemus; ficque be-

tract.26. in Joan. uzus pauzs efficituv,E7 ex suul-

&C

nedictionis, quam nobis & omnibus frugibus

Ls vaceriis oimm confuit. Apoftolus quoque

ünm

noítris petimus, tanto capaciores digniores-

d-

1. Corinth. 1o. hocindicat, cumait: Ugus pt-

que efficiamur.

]

qis, uInum covpus guulti funms, omnes qui deuno

f-

^ Qu.IV. Quaso

bcaufas ipfaEuöhari&iä in-

paue participamus. Unde & communio vo-

s

|

ftituta eft? Relp. Pariterobtres. 1.In memo-

catur: & hinc olim Chriftiani ante comunio-

?0

riam amoris fui infiniti, quo Chritus non fo-

nem ofculum pacis fibi mutuo dabaut: Hoc

Jf

lum pro nobis de coelo defcendere, incarnari,

denique eft, quod Chriftus oravit, ut nimirum

j

n.

tantaque agere & pati dignatus eftfed etiam

fideles omnes fint unum in charitate, ficut i-

,

aal

ut intime nobis uniri poffet,hoc tam adiniran-

píe & Pater in effentia unum funt.

:

d-

dum medium invenit. ?. Utloco multiplicium

Qu.VII. Cur invifibiliter fub fpeciebus ta-

sfe

Sacrificiorum in veteri Teftamento offerri fo-

men vifibilibus poni voluit? Refp.r. Ut fic

g

I$

litorum haberemus in Ecclefia perenne Sacri-

accedere ad eum, & fumere eum auderemus:

Vit,

ficium, quod & dignitate fua, & utilitate, &

alioquin enim quis auderet, fiin gloria fua vi-

Uf

offerendi facilitate omnia vetera teftamenta

fibilis appareret ? Refert Joan. Carthagena

ide

longiffime fuperaret. 3. Ut elfet nobis in ci-

Ord. 5.F'rancifcil. de Aug. Kuchar.Sacr.hom.

iem

bum anim:e, qui füo modo eandem paíceret,

9. inventam cujusdam Medici Hifpani, qui fa-

lili

nutriret, roboraret, crefcerefaceret, & recrea-

nare cupiens zegrotum tabe confectum, quo-

ret, ficut cibus corporalis hzec omnia corpo-

QUs

niam ille ab efuteftudinum, quarum carnibus

leti"

ri praeftare folet.

erat fanandus, abhorrebat, praecepit pullos,

- Qu.V. Curfub

duabus fpec;iebüs, panis fci-

ti-

quos zegrotus libenter edebat, teftudineis car-

[te«

licet & vini, in(tituta eft2 R.1. Id voluiffe Chri-

nibusali, eiquead vefcendum dari, quoartifi-

ftum, ut nobis indicaret,fe perfeCtum nobis in-

t/is

cioillufüszegrotus fanitatem recuperavit.Pari

&

ftituiffe convivium, non quafi füb utraque fpe-

modo, quia Chriftum Dominum in fua fpecie

cie neceffario fumendum fit ab. omnibus, fed

ja

vifibiliter apparentem fumere non poteramus,

T

quod habeat perfectam vim explendi farmem

idcirco füb fpecie panis & vini fe íe occultare

& fitim liominum , id eft, omne defiderium.

I

voluit, ut non tam ipfum, quam panem & vi-

. - Quiaenim Euchariftiam nobis reliquit;ut effet

num fumi fenfus judicarent, adeoque non ab-

cle«

horrerent.

V.

nobis pignus glorize, & quafi praeguftus qui-

2. Ut meritum fidei haberemus,

; damcoeleftis illius Manive, quod omnem om-

dum exercemus heroicum actum illius, abne-

hus

rita

! nino fatiat appetitum : Idcirco ea perfectam

gandofeníus noftros, & ratiocinationes, quas

debuit fignificare refe&ionem , (non minus,

intellectus nofterinde conficeret; voluit enim

]

$7

T$

quam panes a Chrifto multiplicati, famem fe-

Chriftusinhoc myfterio exercere, & probare

dare & fitim) quod fufficienter /acit in Sacrifi-

fidem noftram. 3. Ut preeberet nobis etiam-

JH

[j

cio Miffe. 2. Ut fignificaretur Chrifti mors &

num fpeciem humilitatisillius, qua in mundo

quidem talis, in qua totus ejus fanguis fepara-

converfatus, füb aliena fordidaque humanita-

juS

g

tus fit a corpore,effufus in pretium redemptio-

tis vefte delituit. Utenimibi gloriamMajefta-

nis noftrae. Cum enim neceffarium elfet relin-

tis fuge vili & abje&o fervi habitu abfcondit:

jt$

ita & tunctegumento panis & vini.

iti$

gqi flgbis aliquodmem()riale paffionis & mor-

Qqa3

Q. VIII.

j

E

Bibläatlzecæ AMauualis: Concionatorie

s

Qu. VH Curpridie, quafn pateretur, eam

lis, five ad efum, five adþ:

otum apta, prirnum.

qot

facratur certis verbis,& czeremonviis adhibitis,

infitzere voluit? Refp. r. Ut hoc ejus velut

qu

teftamentum arctius cuftodireraus,&recentio-

& Deo offertur àlegitimo Miniftro, ritu debi-

dem

rem) ac teneriorem ejus memoriam habere-

to, in inem congruentem.

Quze omnia, ut

fisc

Solentenim Filii diligenter obfervare,

patet, vere Miifze. conveniunt.

ínus.

cati

qe a morientibus parentibusin mandatis ac-

Qu.IV. Quotuplex fithoc Sacrificium?Refp.

q

eorum mnunera di-

Realiter quidem unum effe; formaliter tamen

óuj

ceperunt: poltrema quoque,

92]

ïJObiS defl-

& denominative multiplex; eftenim La?reu-

ligenter affervare. 2. Utoftenderet

fünt

derium fuum, manendi femper nobifcum, e-

dicum & Holocauttum,dum totumin honorem

(

Dei offertur. Eft Escbarifficum, quatenus in

tiam qua homo. Propterea antiquam per mof-

1us.

tein recederet a Difcipulis fuis,adinvenit & in-

memoriam & gratiarum actionem pro paífio-

ne Chriftioffertur. E2 Propitzatorium, quate-

fola

frtuit rationem, qua etiam abfens cum ipfis

fut:

maueret. 3. Ut monftraret nobis charitatem

nusDeum nobis &Defunctis propitium reddit,

utpeccata aut poenas remittat. Eft Paczficum

-

fpi

li

fuam, qu

atantum nobis thefaurum parabat,

fo tempore, quo Judeei ipfi parabant

feuimpetratorium,quatenus varias aDeo gra-

01

eoque Àp

flazella, fpinas, crucem, a

deoque inidtotiin-

tias nobis impetrat.

Qu.V. AnSacrificium hoc etiamSanttis die

4dh

.(i

cumbebant, ut eum crudeliffime interficerent.

fital

Aq

3601

&c d

(t:e multze tantorum cruciataum mini-

;

:

ipforum cultui confecrato offertur? Refp. Ne-

gative; fic enim clareindicat Concilium Tri-

&c.

qme potuerunt €

xtinguere charitatem ejus.

Qu.IX. Cur ped

um lotionem huicInftitutio-

dent. feff. 22. c.3. dicens: £f guamvis su bono-

res!

fel

niprzemilit? Refp. Ut doceretnos abluerefor-

*

reu €7 guemoviam Sauctorum M:ffas Ecclefta ee-

des ani

mi, etiam leviores, antequam accedi.

lehvare confueverit, non tamen illis Sacrificumm

gii

tem

mus ad S. Corüunionem puriffimi Virginis Fi-

offerri docez. fed Deofoli qui eos coromavit.Un-

detiec Sacerdos diíceve folet ; Offevo *ibi Sacvifi-

due

3ii. Porronifia lethalibus faltem peccatis fue-

rtimusabluti,non habebimus partem cumChri-

ciutm Petre,vel Faule: fed Deo de allovum vitto-

firn

V

1to: Nonpercipiemus Sacramenti gratiam &

Y11$ Bvatias apens, eoram patvocinia implorats

us

virtutem, fed incurremus Dei indignationem

ut ipfipro uobis intercedere dignentur in Celisy

Coti

& judicium. Nifia

levioribus etiam fimus imu-

guorum sbenoriam facimus in tervis.

pier

.. Qu. VI. An unumidemquefitSacrificium,

t

nes, minore fru&u communicabimus. . Ergo

aon tantum pedes, fed & manus & caput o-

quod quotidie in Miffa offertur,, atque illud,

T0

quodolim eft in crace immolatum ; Refp. Ex

(

qmnesque animoae & corporis vires lavandze,di-

H

eendumque: «mplius /rva sme, Domiue.

Concilio Trident. L 1. Uga eadeique eff boflía,

tur?

Qu

- QuX CurhoGurno temporeinftituit? R.r.

zdeimaue nmunc offeveus Sacevdotum miuifferto,

Utoftenderet,magnum effe fecretum hujusSa-

qui per fespfumm tunc dm cruceobtulit, fola offe-

diti

Dici

cramenti, magno Dei confilio inflituti. -

vendi vattoge diver/a. Pro quo melius intelli-

fug(

gendo,fciendum eft; in Miffze Sacrificio & effe

Q

autem folet: De2oGle confelium. 2.Quia mylfte-

rium hoc fide magna credendum erat. Fides

hoftiam, quaze Deo offertur, & eum, qui offer-

ficar

tur; & a&ionem;qua hoftia offertur a Sacerdo-

autem quafi lucerna eftin no&te, ubi ex parte

fum

videmus, ex parte adhuc czecutimus.

te.Cogcilium afferit,hoftiam effe eandem,quia

dquc

eít corpus Domini : Offerentem principalem

Qu.XL. Cur in Coena infüituit ? Refp.Utin-

Vat]

nueret, fe hoc Sacramentum inftituiffe, ut non

eífe eundem, eo quod idem Chriftus, qui tunc

!

w

l

folum tempore vitze pro cibo, fed etjiam in-

in cruce fe obtulit, nunc quoque quotidiePatri

tüt:

fe offert, eo quod ipfius Chrifi Domini juffa in-

rüente mortis fomno nobis pro-üngularirof

Tif

bore, & refocillatione ferviret.

ftitutione, auctoritate, & nomine quotidie Sa-

Sacr

cerdotes offerant. Ipfeigitur eft principalisSa-

$. XVHL

"

cerdos, czeteri Sacerdotes veri funt ipfius mi-

niftri adSacrificium faciendum,& offerendum,

pulc

szæ/?z'uncuiæ: de Sacrificio Miffz.

(

Ecclefize auttoritate confecrati, & poteítate

weriturl. Quideft Miffa? Refp. Eftverum

N

Q

M& & incruentum Sacrificium in novà lege,

praediti. Atio vero inftrumenti, & adminiftri

eft eadem, qu:e caufze principalis, ac proinde

QUOA

acfup

remaCoeua, a Chrifto inftitutum, & Deo

per l*

gitimum Miniftrum, cum certis ritibus

oblatio Sacerdotalis eadem eft, quze Chrifti fe

!

quotidie incruente per fuos Sacerdotes-Patri

t

Ü

& coerem

oniis, tam ad delenda peccata, tum

tiam

e(iciis agendas, tum varias

offerentis.Sed non eft eadem, quze fuit fa&ta o-

ad gratias pro ben

lim inCruce, nam oblatioin crucefuit fatta fe-

Voti

gr

atias obtinendas, tum a

d fupremium ipfius

endum, offerri folitum.

mel,&in hacalteraincruenta quotidiereplica-

Chr

dominium protit

hir

aC

Qu.lI. Unde de

fumpta hzec vox, Miff: a,füerit?

tur: Incruce Chriftus feipfum revera obtulit,

d Annum trigefimum

nunc vero in Miffze Sacrificio non feperipfum

Chio

Refp. Exfi. Baronius a

li

$3

quartum Chri

fti num. 53. a voce Hebraea Mz/-

offert,fed perSacerdotes : quia ipfeSacerdotes

(

Jàcb fpontan

eam o

blationem fignificante, &

inftituit Apoftolos, & juffit ipfos, & ipforum

S. Jac. Apoftolo ufurpata, dictam

fucceffores Sacrificiüm facere, & offerre.

|

tr P

prima vicea

Toni

utet, rectiu

stamen Gavantus, Azor, &alii a

Qu. VH. Cur fpeciales veftes in Sacrificio

&

otius introductam, & ab ultimis ver-

Miffze offerendo adhibentur? Refp. Id triplici

tur F

vul

£

go p

tegt

sÓt

bis : /ze

Miffa eff; fcilicet Hoftia vel oblatio no-

ex caufa fieri. r. Propter majorem decentiam.

2. Ad majorem seftimationem Sacrificio con-

ut n

ftra ad Deum, defumptam effe cenfent.

Qu.I1I. QuareMiffa hzec diciturSacrificium.

ciliandam ; unde & in veterilege Deus certas

lC2

Q1

Refp. Id ex definitione Sacrificii proprie dicti

veftes pro Sacerdotibus praefcripfit. 3.A d pie-

in communi colligi, quze fic formantur ab A-

tatis & devotionis augmentum per fignifica-

Verej

tionem veftium ingenerandam.

üïan

Zotjo: E-?P: a&ig,. per quam res aliqua corpora-

Qu, VIIL

Vànd

d

defe

Ut MUET CAU

Titulüs XXI.- Cateähe/iä. h

d

31I

lj

-Qu. VIIL Quid ergo fignificant veftes Sacer-

ris gladii, nudi in

nianibüs'fub le&tione Evan-

UE

dotales ? Ref. 1.Peramiétam fignificari velum,

gelii tenentur..

t

quo Judzei taciem Chriftitegebant, dum eun-

Q.XVI1T. CurinMiffaDefun&orum populus

dem colaphizantes dixerunt: Prophetiza no-

non benedicitur ? R. Ut indicetur,hancMiffam

n

[i

bisChtifte,qui te perculfit.2.PerAibam fizsifi-

ad Defun&orum duntaxat folatium & auxili-

a

cari vetem quaHerodes Chriftum illudens in-

um ordinari, qui proin magis benedi&ione,

lls

dui juffit.3.Per cingulum funes,quibus colam-

quam Deus ipíts impe

T

nae pro flagellationealligatus eft.4.PerStolam

rtitür, quam povgu!gs

viventium indigent.

l

funes,quibus per coltum ligatus ad judices tra-

Q.XIX. Curin fineMiffze ordinarieEvangeli-

Q«

&atus elt. 5.Permanipulum funes,quibus ma--

umS.Joan.legitur? R.[n memoriam & gratia-

[«

nus ejus,cum caperetur,fant vinctze.6.PerCá--

rumactionem pro beneficioIncarnationis, quae

fulam indicaripurpuram , qua ii coronatione

it,

fuitinitium vitz & Paffionis Chrifti, cujus E-

LT

fuitindutus. 7.Per Biretum denique coronam .

fpineam, qua ca

vanggliüm hoc eft

fuccin&tum compendium.

[ds

p ut illius 'cpnæïiilu*üone eft Co-

: AIX.

Yonatum.

*

a Qz,iæ!z'iüzzä??æ :

de beatifffma Deipara.

.Q.IX.Cur aute

uivaribcolores hahisveltibus"

lg

azeritur E AnSS.DeiMater fine macula ori-

[

adhibentur?R.Ob triplicem finem. 1. Ad diver-

Q'

v girialis peccati fit concepta? R. Affirma-

l«

fitatemFeftoram, v.g.Martyrum,Confefforum

tive cum communiffimaá Catholicorum Do&o-

1«

&c.indicandam; hinc quia Apoftoli & Marty-

rum fententia , triplicirationeid probantiuni.

res laaguinem fuderunt, colorrüberineorum

y.Ex vartis Congruentiis,ex l'iliatione Chrifti

d

feftis adhibetur; Candibus veroin feftisB.Vir-

& Maternitatehujus SS. Virginis petitis, fed

Ils

ginis, Con'efforum & Virgiaum, quia purita-

hae utpotefübtiliores Theologis relinquendae

H

tem animi & corporis fervare fingulatiter fta-'

fünt. Secundo probantid ipfum ex variis reve-

"s

duerunt: in Dominicisquibusdar viridis , ad-

lationibus & miraculis, quee uti magisad hoc

figaificandum,quodin die Refurretiopis,quae

üt,

forum pertinentita non oberit aliquas narraf-

lii

juxta aliquorum opinioneni iiY Dominica die:

fe. E.t primo quidem ipfa SS.Virgo S.Brigittze

continget, florereiterum quaoad corporainci-:

dixit.fe effé fine macüla conceptam,& hocnon

I

piemus:alias violaceus ad luctuüm & poeniten-

definiria

SedeApoftolica, ut fideles magis ha-

tiam: &nigerdenique ad condolentia

(

i

beant occafionem , fuum er

E

üd,

mortuisiguif

m.cu;m,"-

gaipfam affectum

EX

icandam uiurpatur.,

oftendendi,uti Bernard.de

Buftis fect. r.p. r.re-

Q.X. CurAitaria veríusOrientem zedifican-

fert. Idem etiam alias Canonicoreve

lavit,uti

lii

tur2 R. QuiaChriftusab Oriente venitin mun-

S.Anfelm.].:.mirac.c.7. fcribit,nam

cum Ca-

1

du», & inde ad ceelos rediit, iteramque ad Ju-

non. ifte noctu peraquas ex fornicati

one redi-

(*

dicium redibit. Sed &i

N

n

n Paffione fagiem ver-

x

ret,&Matutinum de B.Virgine recitans a Dze-

fus Orientem vertit.

J

monibus everfa navicula fübmerfus effet, jam-

t«

- Q.XIQuid fignificatur perA

ltare;?,R.'Sign'i-*

que ab iisdem adinfernum raperetur,f übito ab

ficari tam menfam, ià qua Coenam ultimam.

TiacSS.Virgine ereptus eft, audivitque, fi gra-

d(?-

fumpfit, &S.Euchariftiam inftituit; tumipfam.

tus effe vellet, operam dare debere, ut a forni-

[

crucem, inqua velutin Altar

z

n

vam hoftiam obtulit.

ifeigfum, uþ vi-

:

catione deinceps abftineat,&F'eftam iimacula-

tz€ Conceptionis devote celebret : deiude eti-

Yt

; Qu. XII. Cur Crucifixi imago in Altari fta-

atf

am ipfe S. Thom. cujus authoritate tamen fe

*

tuitur ? Refp. Ut & Sacerdos, & circumftantes :

maximetuentur Adverfarii;Fantino Epifcopo

i*

meminerint, memoriam Paffionis Chrifti in

O«

Patavienfi id revelavit;cum enimEpiícop.hic

Sacrificio praecipue recolendam effe.

legerettertiam partem S. Thomze, & mirare-

qa-

Q.XIIL QuidCalix &Patena fignificat?R.Se--

ffll«

tur,quodibi determinaffet, quod B.Virgo in o-

pulchrumChrifti , & lapidem fuperimpofitum.

riginali peccato fit concepta , apparuit ei S.

i

- Q.XIV.QuidMappa &Corporale fignificat?

ate

Thom. dicens: Scias, Dom. Epifcope, quod

Refp.CorporaleSudarium,Mappam,Linteum,

quandotalemopinionem pofüi, folum habui

ftri

quocorpus ejusinvolvebatur, indicare.

refpectum ad ftatum,quoB. Virgo peccatum o-

u

nd'e

: Q.XV.Curtotceremonize in Miffa adhiben-

riginalecontrahere debuerat, niüiper Filium

"

tui? R. 1. Ad majorem huicSacrificio reveren-

fuurn effet praefervata ; fed Dei Filius Matrem.

atri

tiam & zítimationem conciliandam. 2. À d de-

fuam abomni macula praefervavit. ItaNicola-

10*

votionem populi praefentis excitandam. 3.Ad .

us de Padua, tum ejus Vicarius & Do&tor affe-

lee

Chrifti Pafionem clarius repraefentandam ; -

rens,feab hocEpifcopo vifionem hancaon fine.

hinctotcruces, extenfiones manuum & bra-

maegna lachr

j

ymarum effufione propriis auri-

Jit,

chiorum, percuífiones pe&to

m

bus audiviffe

, telte eodem Bernardo de Buftis

hum

ris adhibentur.

I'IS, ofcula ;Alta-

z

$

fect. 7. Idipfüm vero aliisadhucmiraculis eft

Xes

, Qu. XVI. Cur Miffaleabuno lateread aliud

confirmatum,inter quze priium meritolocum

traasfertur? R. 1.UtSacerdoti ad preces inCa--

ii

habere debet, quod Alexandro À

"

lenfi viro do-

none dicendas coimodiusferviat.2.Utfignifice-

&iifimo ex OrdineS.Francifci contigiffz (cribi-

tur,Evangelii przedicationem a Judzeis adGen--

100

tur,cum enim hicin Fefto Conceptionis coram

tes translatam effe;hincin fineiterum refertur

tota Univerfitate doceret , B. Vir jinem effein

qlici

utituatur univerfalem forein mundifine pree--

n

maculaoriginali conceptanirepéntino ac gra-

j

dicationem,ut fiatunum Ovile, & unus Paftor. -

vi morbo correptus,eoque fingulis ais eodem

Q.XVÍILCur ftataradEvan.? R. Id tum ob re-

f(5

die redeunte tentatus eít,donec votum fecit,fe

verentiam,quam Evangelio debemus,demon-

librum de imaculata Conceptione compofitu-

p*

firandsm fierl; tum ad promptitudinemindi-

«

rum; hocenim voto fa&o mox fanatus eit, &

capdam, quaparati fumus ad Evangelium ob-

lervandum, &omnibus viribus contra hoftes

poíteain mortefüa affidue hzec verba ingemi-

1

nàvit : Mari'q,"Domim imea,tota pulchra e5, €$ ma-

defendendum: hincalicubi ab adftantibus vi-

: fula

312

Jibliotlece . Blanualis Conciottatoria

qernil

eula originalis ninquam fuit inte. Nec minus mi-

nem tolleret;ergo non decebat, utaliquid cor-

tr&

rabile eft.quod idemBernardus deBultis inCi-

rumperet,praefertim integritatemMatris. Un-

hi

vitate Mantuxe accidiffenarrat, quod fcilicet,

deS. Auguft. in ferm. de Nativic.Domini apud

tanqi

cum Dominicanus quidam in folemniffima di-

D.Thom.3.p.q.28.a.2.2it: Farnonerat, ut ger e-

gnde

fputatione probare vellet, Beatiffimam Virgi-.

jus adventuim violaretur integritas , qui venerat [a-

tuco

nem effein macula conceptam,omnia verba in

nare corrupta. 3. Poftpartum ; Nam 1.id con-

re p

oreejus mutata fint, dixeritque, propono vo-

gruebat diguitati & perfe&ioni Chrifti , qui fi-

plus

bis iftam veram conclufionem, quod B. Virgo

cut unigenitus eítPatris.ita decebat,ut effet u-

Gan

fitfine macula concepta ; cumque Fratres ira-

nigenitus &Matris.2. Uterüs VirginisSacrari-

fcerentur, & ille emendare vellet, nihil aliud

hauc

um fuitSpiritus S. . Non decebatigitur, ut ab

geni

dicere potuerit. Sed quia fortefimiles revela-

homine violaretur. 3. lugratiífima fuiffet Dei-

fantt

tiones, & miraculaab Adverfariis , utincerta

para,fitantoFilio non contenta fuiffet.Et fi vir-

f

ginitatem tanto miraculo fibi confervatara

CU

explodentur; ideo tertium argumentorum ge-

Qu

nus ex affe&u erga B. Virginem petitum fic

fponte perdere voluiffet. 4. S. Jofeph a temeri-

jis?!

formant noftrze fententize Auctores : quidquid

tatis notaimunis non effet,fi eam, quam a Spi-

ritu S.concepiffe intellex

tur.

probabiliter & fine incommodo B Virginiat-

erat pgrAngeluxg,vif

j

Dus

tribui poteft, id merito tribuitur, ; fed hoc fieri

olareaufus fuilffet.

i.dei

-poteft in iimaculatze Conceptionis affertione.

Q.iV.CurB. Virginis confenfusa

dChriftiin-

Ergo merito afferitur. Major eft S.Auguftini,

càrnationem fuitrequifitus? R. Ob fequentes

silil:

au

"

Bernardi & aliorum, Minor autem ex eo pro-

caufas. 1.Quia hicfponfalia Dei Patris cum B.

batur, quod major pars Do&orum ita fentiat,

VirgineitemFiliiDei cum humana natura, de-

quod

neque ullum inconveniens ex tali affertione

nique Chrifti cum Ecclefia celebranda erant;

mult

culo

fecuturum appareat, fed potius magni íavores

decuit ergo, ut confenfus utrinque adeffet. a.

& gratize ab hacS.Virgine, quin &ipfo Chri-

Quia nos una mulier male confentiendo perdi-

M

fto,fperari poffint, fi tam honori(ice deilla fen-

derat, decuit, utaltera bene confentiendo nos

ir

tiamus , &loquamur, quidniergo idagamus?

priftino ftatui reftitueret. 3.Quia non ficutabs-

Tif

do,]

Q.II. Quid nomen Maria fignificat ? Refp. 1.

quenoftra voluntate nos creaverat Deusjita &

Idem fignificare ac illusinatrix ; quiaipfapro-

nos recreareftatuit; fed cumilla potius: Unde

x

t

culomni dubio Apoftolos & primos Chriftia-

de dormiente quidem Adamo Eva educta eft;

TU

"u

nos fecum viventesinftruxit, & perillos nos

fed.rion item caro Chriti de dormiente Virgi-

quoque. Propterea enim S. Anfelmus l. de ex-

ne. Qui creavittefine tejnon redimette finete,

p

cell. Virg c.7. exiftimat, tam diu eam in terris

4. Uteo confenfu Maria virtutes fuas depro-

dll

cposem ss n r

t

poft Chriftum reli&am, ut effet doctrix Apofto-

meret,& pauculis verbis oftenderet,quam me-

lorum. San&us etiam Ambrofius]. deinflit.

rito ad hanc dignitatem prae omnibus aliis e-

Fii

Virg. c. 7. vult, abipfaedoctum effe inmultis

le&afuiffet. 5.Denique ut Deiparzearctius ob-

Virti

ftringeremur, nos quorum alus fno modo de-

tüse

Joannem Evangeliftam, qui prae czeteris hifto-

riam Chrifti quafiad vivum delcripfit. Nonsi-

pendebat etiam aDeipará,quze in illo confenfu

gun

ror, inquit, pre ceteris myfleria divina lecutum ,

perfonam geffittotius naturze humanze,ut aífe-

Ec

cui prafium erat aula caleflium Sacramentorum.

rit S Th.3. p. d. 30.a.1. Quantas igitur ei gra»

dum

tias debemus ?

d

Ac propterea forte dicitur confervaíTe omnia

k U,«

verba hzec, id eft, quze circa Chriftum & ab ip-

".. Q V.AnB.Virgo etiam quoad corpus fuitiu

i

l

fo gefta funt, ut poftmodum alios ea doceret.

celum affumpta? R.ita comuniter fentireDo-

Ya

2.ldem fignificare ac Stella Maris, uti S. Bern-

Gores cum Juvenali Archiep. Jerofolymitano

A

ardus hom.2.de Virgineindicavit dicens : No-

fcribentead Martianum Imperatorem. Sacro-

firil

men V/'irginis Maria, quod interpretatum Maris

fan&um corpus illius Angelica fimul & A»o-

deyi

Stella dicitur, ip[aefl praclara €9 eximia Stella [u-.

ftolicaHymnodia elatumin tumulo quodam in

ia

ger hoc Mare magnum €$ [patiofum [ublevata , mi-

Regione Gethfemanirepofitum effe, & intet-

cans meritis, illuflrans exemplis. Hinc fubjungit:

tiumusque diem ?oloco carmina Angelos per-

O quisquis intelligis,tein hujus [mculi profluvio ma-

petuain honorem & laudemDeiGenitricis ce-

gis inter procellas €9 poteflates flu&uare , quamper

ciniffe, & cum eodem tertio dieis, qui inobitu.

terram ambulare , ne avertas oculos a. fulgore hujus

VirginisMatris choroApottolorum non adfue-

l

fyder

i non vir obrui pr

rat, adveniffet, & facrum illum coetum , uttu-

veoca

ariam.

qcelli.r : refgice Stellam ,

Du

mulum recluderet, quo & ipfe Verbi Matri de-

du

. Qu.IIL An congruumfuerit, ut B. Deipara

bitum füpremumque perfolveret, honorem ,

Con

ante, in, poft partumVirgo permaneret ? Refp.

precibus fummmopere follicitaffet , atque figillo

Affirmative, idque probatur 1. Antepartum ;

ablatofepulchrum apertum effet, (acrum illius

Moy

t'üii

nam fic decebat ex parte Patris.quia non dece-

corpus prorfus repertum non effe, fed fepul-

g

bat,utChriítus praeterPatrem coeleítem habe-

chrales illius fafcias tantum fuo loco intactas,

retaliumterreftrem.Ex parteFilii,quia eftVer-

atqueinviolatas perinde, acfi eas corpus pau«

ab:ql

bumPatris; Verbum enimin corde concipitur,

loantereliquiffet,repertas.Et quidem inenar-«

absqueejus omni corruptione.Ex parte carnis

rabili odoris fuavitate redolentes,eaque fuavi-

fil

*

Chrifti, quze neceffario contraxiífet peccatum

tate illos abundeafllatos , fignaculo rurfus tu-

üx

gt

originale,fiex concubitu prognata fuiffet,tefte

muloimpofito, abiiffe. Atqueillud folum pro

nit

S. Auguft. 1. denuptiis & concupifcent. 2.In

€oac decebatanimo fecum meditatos ,! Deum

partu; Primo enim fi verbum non folum in cor-

corpus Virginis ante communem omnium re-

a

. |

furrectionem immortalitate cohoneftaffe.

lf

de absque corruptione concipitur, fed etiam

ex corde procedit,decebat,ut Verbum Dei eti-

. Q VI Cur B. Virgini fingularis Hyperdulize

le

am nafceretur finelzefione Matris. Secundo,

eultus tribuitur ? R, Obtres caufas. 1. Ob Ma-

E

quia Chrifï.us;yenerat,- ut noftram cozrupþic-

t'?faïr

"

itulus XXL — Catechofis.

3

l

ternitatem illius;nam &interrisconftat, Ma- vit. Illirutiqué fublimibur,tam bzatis,tam groximis

—

tres Regnum & Principum non zquali cum

Jfibi cohzerentibus ; tam familiariter adherentibus ,

Aulicis aliis cultu coli. 2. Ob dignitatem illius

C? vere domeflicis Dei mandavit de te.. u quis er,

tanquam Regine coeli, & SanCtorum omnium;

quid efl homo , quod meor es ejus , aut filius homi-

unde pariter decet, fpeciali & majori eam cul-

nis , quouiam rep

E

tucoli. 3. Obfan&itatem illius , quia , ut Sua-

utas eumn ? quaþiqero non fit homo

^

ls

gutredo,, €2 filius vermis ?

]*

rez probavit, in primo conceptionis inftanti

^ Qu.Il. Que beneficia corporalia conferunt

|a

plus gratize accepit, quam omnes Angeli &

Cuftodes Angeli ? Refp. fequentia z. In itineri-

San&i fimul habuerint, àut habituri fint; &

bus comitantur, uti expertus Tobias dicens :

W

haüc gratiam fingulis momentis duplicata

Meduxit, & reduxit. Sic & Angelus Domini

menfuraauxit; cum ergo honor virtutem &

praecedebat caftra Ifrael in columna nubis ,

fan&itatem fequatur, merito m

monftransiter per defertum. 2.Victum fuppe-

caufam illi cultus debetur. .

ajor ob hauc

[«

ditant; itaGenef.c.2 1.cumAgar filiolum fuum

la

. Qu. VIL. In quo confiftat verus cultus Virgi-

deficiente aqua, jam animam agentem in foli-

nis ? Refp. In hoc, ut corde, ore & opere cola-

tudine ad radices arboris abjeciffet;ne videret

tur. Et i. quidemcordz, eam digniorem oinni-

eum fiti confici, Angelus apparuit, & oftendit

l

bus SanCiszeftimando, juxta illud S. Anfelmi

iliipuateum aquaelimpidze, qua moribundum

l.deconcept. JVihiltibi, o Domina ! equale efl ,

filium reficeret. Ad hzecDanielem inlacu leo-

$

nihil comparabile ; omue enixm quod eft, aut fupra te,

numconclufum , per Habacuc ad eundemlo-

autinfra teefl.. Quod. [upra te eft, folus Deus eft ;

cum mirabiliter delatum, pavit cibis,, qui pro

quod infra te efl, omne quod Deus nonefi:. Quid

mefforibus paratierant. Dan. 6. Eliametiam

Lt,

multis; Jpfaefl, inquit S. Bonaventura iufpe-

refocillavit pane fubcinericio, & vafe aquze 3.

à,

culo B.

l-

. qua szajorem facere Deus non potefl.

Reg.19. 3. Hoftes compefcunt? uti S.Bafilius

Majorem facere mundum poteft Deus,majoremMa-

teftatur dicens: Quemadmodum urbium muri in

frem. quam-Matrem Dei facerenon potefl. 2. Ore,

circuitu un

d

quaque hoflium in[ultus arcent; flc €$

$«

magna fiducia eam per varias preces invocan-

ZIngelus atergo €$ a fronte cuflodit , &c. Et Ori-

do, juxta monitum S. Bernardi : /npericulis, in

genes hom. 8.inc. 8: Jofue: San&ti /Ingeli , in-

de

rebus dubiis Mariam cogita; Mariam-invoca , non

quit, videnter nos infeflationem Dagmonum pati,

lj

secedat ab ore.. Nam finum wüfericordig Jum Ma-

infurgunt adver[us eos, qui nosinfeflant , €9 omnes

ria omnibus aperit , ut de plenitudine ejus accipiant

£0$ pofl terga cadentes interimunt. "Teftis Jacob,

:

univer[i; captibus redemyptionem ; eger curationeim;

qui Angelorum przefidio munitus fuit contra.

£niflis confolationem ; juftur gratizm; Zdugelus la-

Efau fratrem. Gen.23. Teftis Judas Macha-

O.

titiam; tota T rinitas gloriam ; €$ denique Per[ona

beeus, qui przefidio Angelico fuffultus, devi-

Filii Dei caruis fubflantiam. 3. Opere , imitando

cit Lyfize exercitum. Apparuitenim przece-

virtutesillius, utiterum S. Bernardus horta-

dens eos equesinveftecandida, armis aureis,

e

tus eít dicens : Ut impetre: orationir ejur faffra-

haftam vibrans 2. Mach. 1 x. TeftisElifzeus, qui

fü

gium, non deferas conver[ationis ejur exemplum.

circumdatus ab hoftibus vidit maximum exer-

le

Et clarius S. lldephonfus ferm. dé Affumpt.

citum Angelorum fibi in auxilium miffum 4.

às

á

dum ait:gitur dile&i[Juni,amate Mariam,quam co-

Reg. 6. Teftis Ezechias Rex, qui centum o&o-

litir;colite,quam amatis: quia tunc vere colitisr, € a-

ginta quinque millia Affyriorum hoftium fuo-

Iü

matis , fiimitarivelitis ex toto cord: , quam amatis.

rum ab Angelo una no&e trucidata vidit 4.

Reg.16. Teftis Theodofius junior Imperator,

Nam ut beneS. Ildephonfus S. 1.deaff.adver-

10

tit: Nontamilli prod«fl noftra laudatio ; quam no-

quo cum Perfis &Saracenis pugnante,cireiter

bir illius imitatio,unde fpon[o magis placet imizator

centum millia Saracenorum in fluvium Ku-

devotus, quam laudator oti

o

phratem Angelus Domini preecipitavit. 4. À

uf; lamemm vera-l"qudq—

I

tio cordis, imitatio efl operis.

periculis fervant; ita Tobiam a pifcefervavit

:

Raphael: Lothum eduxerunt, & fervaruntab

T

X

$ XY.

incendio Sodomze Gen. 9. Tres pueros infor-

i

Q«

ucäj?iunculæ de $$. /"dugelis.

naceignis, Dan. 3. Danieleminlacu leonum,

ii

u. L An quilibet homoAngelumCuftodem

Dan.:o.Apoftolos de no&e apertis carceris ja-

^

habeat? Refp. Aflirmative; ita enim S.

nuiseduxerunt. A&. 5. Petrum e carcere He-

rodis. A€t. 12.

bu.

David Pf. 9o. indicatdicens: Zingelis fuis man-

hferunt

j

davit dete, ut cu[todiant te in omnibus viirtuir. Et

Q.1HI. Quze beneficia fpiritualia co

1,

confirmat S. Gregorius Nyffenus lib. de vit.

Angeli? R.fequentia 1. Offeruntorationes no-

Moyft. dicens: J/erus Serino ad nos de[cendit , quo

ftrasDeo, uti S. Raphiaelteftatus eftdicens :

jlo

u$

—ertditur poflquam in peccatum natura noftra lap[a

Quando orabas cum lacrymir, €9 fepeliebar mortu-

ul

eft. non omnino a clementia divina negle&am e[Je, nec

o: , €3 derelinquebas prandium €$1. egoobtuli ora-

abrque patrocinio dimiffam, [ed Angelorum , qui

tionem tuam Domino. Et Apoc. 8. vidit Joannes

45

a

gatura incorporei [unt aliquam in adminiculum cui-

Angelum ftantem ante altare aureum,adolen-

ara

que inflitutum e[e.. Hinc $x Czecilia Valeriano

tem incenfa multa(quae funt orationes Sanéto-

dixit: Ego, /aleriane. inAngeli tutela [um,qui vir-

rum)fuper id antethronumDei.Et afcendit fu-

yr

mus incenforum de orationibusSan&or.omni-

ia

ginitatemmeam cu[lodit : quare ne quid in me com-

Jfü

mittas, quoira Deitnte concitetur. Unde S.Bern-

um fuper Altareaureum , in quem locum S.

ardus ferm. 12. in Pf. go. admirans exclamat:

Bernardusfer. 1. de Angelisait: Zngeli noffros

jf

fudores, non [uos , noffras , non [uas lachrymar offe-

I

JWira dignatio £? vere magna dileGlio charitatis.

Quis enim, quibus, de quo, quid mandavit? Summa

runt Deo, nobis quoque ejus munera referunt. EtS.

Majeflas mandavit Zngelis, €9 Zngelis [uismanda-

Jpi-

?

Auguü»inug :'6;. e.7. Gemitu': näj!ro: atque fu

9

lu

Iw Lp/m. Bibl. Man. Jvom. I.

m-

L

314

Bibliothecæ» AManualis -ancionatoriæ

(u

ria referunt adte Domine , ut impetrent niobis faci-

t

ejusfubordinatis, ut docet ibi Alpþonfuä"f.ga

lem tuc benignitatis propitiationem. 2. lluminat

ftatus Epifcopus Abulenfis.

Thon

per infpirationes, librorum fpiritualium exhi-

Q.V.Cur fpecialiter amandi funt omnesA n-

ergo

bitionem, vel ad concionem adducendo, vel

geli ? R.1. Quia natura nobiliffimi, & quafiAu-

pise

exempla falutaria proponendo, qu2e fit volun-

lici Dei, refpe&u quorum nos ftabularii &

cgüf?.

'

tas Dei bona, &bene placens; quid agendum,

mancipia tantum fumus.Jam fi ferviAfueri fle-

veni

quidfugiendum fit,ubi venenum & anguis fub

&ebant genua Amani,quia primus eratin Au-

& v

herbalateat. Sic Tobiam docuit rationem fu-

laRegis; quanto magis nos veneramur Ange-

u

gandi, & compefcendi daemonem per cor, fel,

los, qui funt Aulici Dei, & tantum nos exce-

vefii

& jecur pilcis ; Spiritualiter, ut poftea aperte

dunt, ut vel infimus Angelus nobilior fit, quam

dixit, per orationem, jejunium & eleemofy-

totahumananatura? 2.QuiaDei legati funt,

ici

miul

nam, cum difceffurus dixit: Bona eft oratio

ad nos deftinati, Dei perfotiam repraefentant.

tem

cum jejunio & eleemofyna. .Cor defignat ora-

UndeaitDominus Moyfi Exodi 23. de Angelo

(

tionem; fel jejunium, utpoteguftui adverfum ;

Duétore exercitus Ifraelitici: Nec contemnendum.

(uia

jecur feu hepar, quod caeteris membris ali-

gutes,quia non dimittet,cum peccaveris;C7 efl nomen.

obna

menta & fanguinem fubminiftrat, eleemofy-

;euminillo, quafidiceret: Angelus hic perfo-

fenel

nam,4.Peccandi occafiones amovent,tefteDa-

nam , authoritatem , & voluntatem meam re-

vide Pf.9o- Zingelir fuis suandavit de te, ut cuflodi-

E;GH;

praefentat. 3. Quia fünt Paedagogi & Magiftri

condi

ant te in omnibus vilr tuis : inmanibus portabunt te,

noftri. Quodfiparentibus noftris plurimum

bona

ne forte offendas ad lapidem pedem tuum.. Sic Lo-

debemus, quiadant nobis vivere, plus certe

u

"

thum monuit, & ex focietate Sodomitarum e-

adhuc Magiftris noftris, quia dant nobis bene

(

r

duxit,ne cumillis periret. 5.CConfolantur;ficlo-

vivere. Sichonoravit Jofue Angelum,quando

fabti

cutus eft adZachariam confolatoria verba.Za-

ante eum corruens in terram pronus dixit :

L d

chariz r.Sicaftitit Tobize ceco Raphael, Gau-

Quid Dominus meus loquitur ad [ervum fuum ? Jof.

"

diic

dium tibi fitinquiens: €9 forti animo eflo,in proxi-

5. Sic honorabat Raphaelem fuura Tobias ju-

velo.

o efl,ut a Deo cureris. 'Tob.s. Sic confolatus eft

nior, quando vocavit eum Dominum fuum,

Magdalenam ante fepulchrum plorantem,

Tob. 6. Domine , invadit we. Sic Sacerdos ille

padl

cum dixit: Mulier quid ploras ? Sic & Hebraeos

eu

de Societate Jefu,qui,ut refert Crombecius de

ab hoftibus affli&os Jud. 2.Ita in novalege fze-

ftudio perfectionis lib.2.c.2. Angelo fuo cufto-

(

ngn

pe confolati füunt Martyres in carceribus &

di eam reverentiam deferebat, ut quotiescun-

fuppliciis: S.Sebaftianum pallio candidiffimo

pia

que portam aliquam ingrederetur, Angelo tu-

losí

induerunt. S. Petro crucifixo cum coronis de

telari primasiningreffurelinqueret.Nec vane,

en

floribus rofarum & liliorum aftiterunt. 6.Poft

fiquidem die quodam, dum fingulari ftudio lo-

:

mortem adcoelosducunt. Teftis efthujus rei

cum illum eidem cederet, vifibilis Angelus

fpir

exha

Chriftusipfe, qui Lazarum ab Angelis porta-

tranfiit, & gratum fibi e

ffe hujusmodi obfe-

nolt

tum effe in finum Abrahbze dixit Luc.16. Teítes

quium declaravit.

Sanctorüm vi

, quorum plurimia S. Angelis

Q.VI.Quomodo honorandi fünt Angeli? R.

Deo

fufcipi, & ad fuperosgeftari vifi funt. Velut S.

Acpt

tribus praecipue officiis. 1. Timendi funt,juxta

Q

Martinus, S. Dominicus, Mendicusille fervu-

monitum D. Bernardi dicentis: Caute ambula,

lus apud S.Gregorium M. Animam S.Guiliel-

ut. [cilicet cui adfunt Zngeli ( ficut eis mandatum

Cum

mi Abbatis vidit per duos Angelos elevari ad

efl ) inomnibus viir tuir,in quovis diver [orio,in quo-

abio

admu

czelos Gomundus ejus difcipulus. Animam S.

visangulo tuo reverentiam habe; tu ne audeas illo

Pauli Eremitze S.Antonius. AnimamS. Ger-

profente, quod vidente menon auderes, Sic facie-

ylic

mani Epifcopi S.Benedi&tus. Petrus exorcifta

bat Abbas in vitis Patrum lib.7.c.44.quiroga-

Hac

eum

& Marcellinus cum fociis Martyribus a fpicu-

tus,quaenam ejus effet quotidiana exercitatio,

latore vifi ab Angelisin coelum ferri

:

j Vundc.»ex is

refpondit: Ego Zngelum meum vnifii a[fifientem

üm

converfus eft.-

"]

juxta 1me ex[petto, €$ cuflodio memetip[um , quod

Ri

flódes

fanf

Q.IV.Pluresne habetquivis homo cu

Jeriptum efl remini[zens : providtbam Dominuza in

Angelos? R. Affirmative, fi deiis, qui plures

con[pe&u meo

Jemper, quoniama dextrisefl mihi, ne

dinc

fimul cuftodiunt,fit fermo; nam ut PaulusBar-

Commouvear.

f

172£0 ergo eum , ut cu[lodientem vias

ry, & plures alii affirmant,quzelibet Provincia,

meas, €9 quotidie afcendentem ad Deum , €4 infinu-

civitas, Parochia,domus &c peculiarem habet

antem aGus meos,€5" verba. $. Audiendi funtjux-

cuftodem, qui omnes in ea urbe vel domo mo-

ta Dei praeceptum Exodi 23. Obferva, €$ audi

rantes defendit. Quemadmodum enim in Re-

VOCE?H ejus,nec contermendum gutes,quia non dimit-

hü

publica bene ordinata non folum particulares

tef, cum peccaverir, €$ efl nomen meum inillo.(Chal.

Tüm

cujusqueloci , vel civitatis officiales funt, fed

habetur : in nomine meo eft verbum illius )

N

etiam alii quidam generales fuper integras

quafi diceret : quidquid przecipitymeo nomine

l

1

provincias, tractus, przefecturas, utilli ab his

praec

v-

t. 4. Imitandi fant, ut S.Bernardusfer.

Cori

dependeant, & dirigantur: ita etiam Deus,

I.de

$

. Michaele monet dicens : Quod fi nece[-

Q

quoniaminterventuÁngelorum mundum gu-

ariam habemus familiaritatem dignationts 4nge-

tsä,

bernare conftituit, przeter cuftodes unicuique

lice, cavenda nobit eorum offen[a , €4 in his maxi-

üb 1

proprios confüituit quoque Superiores alios,

me exercendum, quiburnovimus'eos obleari: [unt

Us;

quibus integrae provincise, tractus , praefectu-

enim plura, qua eis placent, €8 quain nobir invenire

rze,civitates commilffze funt. HujusmodiAnge-

Q

deleBat, ut efl fobrietas, caflitas , paupertas volun-

T

los vidit Jacob Gen. 32. cum dixit: Caftra Dei

taria, crebri incalumgemitus, €4 orationer cum las

4m.

hec [unt.E.rant enim duo exercitus,unusAnge--

erimir, €$ cordirintentiope.. Mttamen fuper omnia

DT

liPraefidis faper Mefopotamiamalter preefidis . -

hac unitatem Es* pac:m anobir exigunt

ZiIngeli pacis.

iní

fuper Chananaeam conftituti cum tutelaribus

Tiiulus XXL Cdteche/ïs.

915

TG«

! 'Qu.VI.öur Angelifub fpeciehumani depin-

Pí.72. teftatur. 3. Quia eotum honor redundat

guntur? R. Quia fzepius in ea apparuere 5.

l

inDeum; namhonorergagratos & benignos.

u-

Thom. 1: p. : 51. a. 2. forte, ut fic amorem

confervos benevolentize erga communem Do-.

erganos (uum explicarent, & reciprocutn a no-

minumindicium eft, ait S. Damafcen. 1. 4. Or-

&

ä

f

biserga feexigerent, fimilitado enim amorem

thod.fid.c.16. cümlaudatur pulchritudo crea-

u

caufar. Qui alicui Duci pugnanti infuübfidium

turarum, laudatur & Creator. 4. Quia fic om-

veniunt,ejus librea feu colorearmorum ami-

nes Santtos ut honoratos in operibus noftris,

Ige

(0«

&i veniunt, ut amici agnofcantur. Similiter

Ípectatores, potentes in periculis Defenfores,

S.Angeli, quia in fubfidium noftrum milfi funt,

propitios in n

E

]

veftibus fe noítris, noftrafe librea induunt, ut

bimus.

eceffitatibus Advocatosf habe-

lt

t

fic intelligamus, eosamicos effe noítros, & in

Qu.IIILQuomodo colendi funt San&i? Refp.

minifterium mifífos propter eos, qui haeredita-

Tribus praecipue officiis. 1. Per magnam de

lo

tem capiunt falutis.

ipforum gloria zeftimationem. 2.Per cordia-

Áum

Qu. Vlil. Curin[uvenili

forma pinguntur?

lem fiduciam & invocationem. 3. Perfedulam

n

QuiaMarc.uit.in tali forma apparuerunt; dein

virtutum ab iis exercitarum. imitationem 5

f«

fe

ob naturzefpeciofitatem, &fulgorem nunquam

namtefte S. Auguftino, tunc libenter prono-

fenefcentem, femper florentem; & quia Ange-

bis intercedunt, quando aliquid in nobis de

li

li, quae volunt, imobiliter volunt, nec mutant

fuis virtutibus recognofcunt. Hinc non male

W

3

confilia & propofita, quze femper & ueceffario

cecinit Poéta quidam:

cIte

bonafunt, & voluntati divinze conformia.

San&orum eft cultus gratiffimus, optima

Ug

' Qu. IX. Curalati pinguntur? Refp. Quia fic

vita. Quia cultus hic puriífimus, ampliífimus

tdo

lfaize c.6.vifi funt; & praeterea propter naturae

(id eft, univerías vitae aCtiones complectens)

J

fubtilitatem juxta Chryfoft, hom.3. deincom-

& perpetuus eft, quia diu noctuque durans.

Jol

preh. Dei nat. vel propter velocem in cun&a

reces noftras ? Kefi

Qu.IV. An, & quomodo cognofcunt San&i

jl«

difcurfum juxta Hieron. in c. 6.1(a.: velquia

p

2

p. Vel per revelationem

Jff)

velociffime Dei mandata exequuntur , juxta

effentia.

lle

Paulinum natali g.&Dionyf.de coel.Hierarch.

Dei velin ipfa illius

XXII.

-.

sde

c.15. Pulchre hanc Angelorum promptitudi-

D iT

bus defundiis, .

Itb

nem defcribit David Pfal. 1e3. dicens: Qw fa-

u. T. Anpeena,quam animze Purgatorii pa-

U

cit zdngelos fuos /piritus, . Quae verba Para-

tiuntur,gravior fitomni poena hujus mun-

jn-

phraftesChaldaicus fic reddit: Qui facitAnge-

di ?. Refp. Affirmative S.Thomas dicens, qua-

If

los fuos veloces ficut ventum: Nec male; fic

lemcunque poenam fenfus Purgatorii quovis

enim & venti pinguntur, tanquam Angeli alati

l-

tormento przefentis vitze effe graviorem. Et

N

fpirantes. Ut enim ventusnil eftaliud, quam

hzecetiam S. Auguftini do&rina eftin Pfal.37.

he

exhalatio a nube depulfa,regionem aéream &

ubi adducens verba illa Apoftoli 1.ad Corinth.

noftram celerrime pervadens : ita & Angeli, a

3. Jpfe autem Jalvus evit, fic tamen quafiper i-

IN

Deoadnos miffi, omnia celerrime pervadunt

guemy,inquit, guazavis falvz per iguem,gvavtor

Xtà

acperficiunt;acfi aDei mandato depul(t effent.

taruen ertt ille ignis,

quatm guidyuz'zg hotmo pot-

;

Wl

:Qu. X. Cur difcalceati pinguntur? Refp.

eft pati im bac vita,

m

cum S.Dionyfio c. 15. Hierarch. Quia liberi,

.. Qu.IL A

!

n poenze illarum paulati

m mihüun;

abíoluti & expediti, atqueab exterioris omnis

n

tur? R.Ita quidem aliquos fentire,fed probabi-

tll

adje&tionis labe funt puri, & ad divinze fim-

lius Suarezium judicare, quod non quoad in-

(e

plicitatis fimilitudinem pro viribus tendunt.

tenfionem, fed durationem duntaxat minuan-

Hac de caufajuffit Deus Exod. 3. Moyfen,cum

)ga-

tur. Quia ejusmodi poenze ac dolores finiantur,

t

0

eum Ducem profectionis per defertum in ter-

ficutiincipiuntur. Jam vero omnesifti dolores

tam fanctam conftitueret, calceos exuere;quia

fimul incipiunt, non autem paulatim auge-

i

ud

nimirum decebat peregrinum, & ad terram.

Ícunt: ergo etiam itafiniuntnr, quod & verifi-

jil

fanttam tendentem exuere cu

ras & folligitu—

mile eft: animae enimin principio ad certam

N

poenam, & certum tempus condemnantur, er-

T

dines tyy'erren.as. -

oA

n

go etiam poena illa una eademque manebit,

"

ug/Aiuncule de Saméis.

donectempus earum adimpletum fuerit.

j«

ueft. L. Quae funtgaudia praecipua San&o-

. Qu.IlI. Cum Purgatorii cruciatus adeo. a^

UX*

Q

rumincolis? Refp.fequentia 1.Inintel-

cerbi fint, quomodo animze eos fufferre pof-

au'di

le&tu vifio Dei a facie ad faciem, & creatura-

funt? Refp. Animo lubenti ac patienti: nam

n«

rum perfe&iífima. 2. In voluntate amor per-

etfi poenze iftze acerbiffimze funt, charitas ta-

hal

fe&tus, quies animi maxima, juftitia perfecta,

men,quzein ipfis dominatur,efficit;ut in omni-

)

3 Ín memoria perpetua contemplatio Dai, re-

bus divinze voluntati fefe perfe&iffime confor-

jiQé

cordatio mirabilium Dei, & beneficiorum ac-

fet.

ment, unde non libenter folum ac patienter

ceptorum. 4.Ín fenfibus tam copiofze volupta-

poenas illas fuftinent, fed & easdem amant, ac

n

tes,:ut S. David Pf. 35. dixerit: Inebriantur

.compleCtuntur, adeo ut, fi liberze dimitteren-

ab ubertate domus tuze, & torrente volupta-

rngl:

;

tur, ultro illas etiam fufciperent, fcientes, ju-

n

tis tuze potabis eos.

fte fe adeasdem condemnatas,quibus median-

u

Qu.lI. CurSan&i fpecialiterhonora

ndi fant?

tibus ad fruitionem divinze Majeftatis admit-

À

Retp. 1. Quia ipfi Deum fumme honorant, &

tantur, ad quam folam prze reliquis rebus o-

n

amant; quem honorem nos pluris facere debe-

mnibus afpirant. kKtfi nihil aliud fit praeter fo«

maus, quamfi nobis exhibitus fuiffet. 2.Quia

lamillam cognitionem,qua norunt Deum vel-

ii

yid

ipfi a Deo nimis,funt honorificati, uti David

le, ut poenas illas fuftineant, propter hanc fo-

[[i: ?

*

R. P.Lohn, Bibl, Man. Tom. I.

er

am

j

Bibliothece JManualis Concionatoric

316

(é

Jam prompto & parato änixho eas tolerabunt,

confenfus & fenfus,graviífimum committeter-

rorem, quisquis indulgentias animabus in

quze promptitudo ex perfectailla nafcitur fub-

ordinatione, quam habent cum voluntate di-

Purgatorio exiftentibus, per modum fuffragii

vina, qua fit, ut nihil velint ipfe, quod non i-

conceílas, dubias effe dixerit, & incertas.

tem velit Deus.

Qu.X. An, qui applicat Animabus Indul-

Qa. IV. Cur Animabus Purgatorii liberali-

gentias,in ftatu gratize effe debeat ? Refp.Cum

Pinello & aliis, non effe neceffarium ; Ratio

ter fübveniendum ?. Refp. Ob tres caufas r.

Ob Dei, & Sanctorum beneplacitum, qui ar-

eft, quia fi Pontifex non expreffe commenda-

denter defiderant, eas a poenis fuis liberari,&

verit, ut opus illud perficiatur ab aliquo in fta»

in confortium gloriae admitti. 2. Ob miferum

tu gratize conftituto, etiam non erit neceffa-

rium, fed fufficiet, fi illudipfum opus duntaxat

animarum ftatum, e quotanquam commem-

ra'& Fratres inerito a nobis liberari petunt,

ineffectum perducatur.

Praetereaftatus gra-

tize requiritur in illo; qui effe&um recipit In-

& Thoft

illud Jobi ingeminantes: M/eremini mei, /àl-

)2 91

iem vos amiciser. 3.O0b noftrum commodum,

dulgentiarum, eze verofunt animae in Purga-

Ó

& folátium, quia, qua meníura menfi fueri-

torio detentze, quze (ut fupra di&tum eft) funt

ínus, eadem remetientur nobis.

inftatu grative, Deinde effe&us Indulgentia-

qu

Qu. V. Quis fit optimus modusipfis fubve-

rum non ex merito dependet facientis opera

ei

illa,fed ex valore fatisfa&ionumChrifti & San-

hiendi? R.Sideturipfis mifericordize menfu-

ü.nu

de

ra£oga (ordinaria tempora & modos ipfis fub-

&orum; atque ideoanimae a Purgatorii poe-

)!

gj

de

nis liberari poffunt, etiamfi is, quifacitopera :

veniendi obfervando) cozferta (omnem ope-

hur

fum Íuorum fructum fatisfactorium aliis non

jlla, fit ín peccato, quemadmodum Sacerdos

debitum ipfis tranfcribendo) coagztata (etiam

aliquis, etfi peccatis obnoxius fit, nihilominus

per

]i

" opera poft mortein pro fe offerenda, ex chari-

tamen remiífionem obtinere poteft peccato-

fil

tate tranfcribendo, fi Deo id placeat) fuper-

fum, non quidem pro fe, fed pro aliis, quip-

g

fueas (alios quoquead fimilem mifericordiam

pe cum ifte effe&as non a Sacerdote, fed a

i

omni pollibili conatu incitando.)

Sacramento Altaris dependeat. It hzec do-

&rinaeft S.Thomzse, Richardi, Gabrielis, Cor-

r

Qu. VL. Anopera protalibus animabus ob-

qu

Jata illisinfallibiliter profint? Refp. Quod fic;

dubenfis, & aliorum, quos citat Suarez de In-

viventium enim fatisfactiones fundatze funt

dulgentiis difp. 55. fect. 4.

:

ip

iofolatia has

]7

injuftitia, quippe quze a Deo ordinatse fint

Qu. XI. Analiquain Purgator

beantanimze? Refpondet Fabr. Conc.4.indie

fpe

qui cum easdem etiamnon fore irritas promi-

u

ferit.(equiturinde, Deumillas infallibiliter ac-

comm. animarum affirmative; nam r. Gratu-

Ui

lantur fibi, quod jam fint in ftatu gratize, &

ceptare: nifi quandoque ob juftas caufas aliud

fei

ipfi ftatuendum videatur.-

merito fane, qaantum enim bonum eft ccele-

— Qu. VIk.- An fatisfa&iones noftrae tantum

ftisglorize àrrham habere? Hunccerte ftatum

David gaudium vocat & leetitiam Pfalm. 50.

profint defun&tis, quantum nobis profuiffent?

Refp. Quod ita, v. g. fi quis opus aliquod fatis-

"Audituz 1ueo : dabis gaudzutm, €? letitiatm, er

exultabuu! offa bumiliata. Gaudium,inquam;

fa&torium perficiat,illudque applicet fibi,tollet

quatuorgradus poenze in Purgatorio perfol-

veluti teftem aliquem, & indicem internze

vendo; quod fiipfüm opus defun&to alicui

gratiee. 2. Gratulantur fibi, ac Deo gratias a-

l:

A

: Y

!

applicetur,praeftabit omnino tantundem,pror-

gunt dedono Innocentize; docetenim S. Tho-

füsque eandemin aliis virtutem habebit,quam

mas q.7. de peccato veniali, quod quampri-

! : 1.Tinj,

É

-

AU

habet in nobis ipfis.

mum illudanim:e poft mortem revelatum fue-

bon

Qu. VIII. An, qui juvare animas cupit, in

rit, eam e(fe in Dei gratia, a&tum charitatis

terr

tamintenfum eliciat, qui omnem penitus ex-

ftatu gratize effé debeat? Refp. cum communi

2l

äanh;. X

"[heologorum coetu affirmative , quia opera,

pellat culpami- venialem, idque non per mo-,

Wif

dum meriti, fed per modum incompoffibilita-

quae quis mortalibus peccatis obnoxius ad de-

lendam poenam facit, nullius apud Deum va-

tis; quemadmodumis,quiin camera magnum

1

loris fant & efficacize. Atque ideo neipfum

aliquem excitaret ignem, frigus expelleret,

]am.mf,l

L,

|

«uidem, qui ea in tali ftatu operatur, juvare

licet in hunc finem ignem non accenderit. 3.

Qu

l

queunt, multo minus aliis prodeffe potérunt;

Gratulantur fibi de certitudine falutis, quae

ïj

juxta illud Apoftoli r. Cor. 13.. $z diffribuero

praecipuum merito poenarum condimentum

:

|ona, ï

D

dn cibos pauperum otmes facu/l*ates tiea$, cba-

effe creditur; mavult enim anina, tefte Blofio

ue

c. 13. Monil. preferre penas cum certitudine

yita:emautem noubabuero, nibil mibi prodeft.

m

l

Qu.IX. An Indulgentize Animabus appli-

perceniendi ad Deum , quam adbuc effe in bac

2l

&t

*catze i-fallibiliter illis profint ? Refp. Autho-

vz[l

vita cum periculo peccandi in Deum.. 4. Gra-

Tujt

res communiter affirmant; Ratio eft, quia

tulantur fibi, & gaudent de mutua charitate,

Con

Chrilli,Sanctorumque merita & fatis'actiones

qua fe animze mutuo in Purgatorio ample-

tDet

V0

dantur in compenfationem poeharum ac tor-

&untur, & de mutua liberatione gaudent. 5.

mentorum- Purgatorii, quze valoris & effica-

Denique gratulantur & gaudent Ángelica vi-

m

E

*cize funt infinitze: - deindeetiam divinam ha-

fitatione; nam mitigant, tefte S. Auguftino,

bemus promiffionem : Q«v«dceunque folveris

fuaviffimo fuo alloquio, afpe&tuque afflicto-

Jnpev sevvam, evit f luumincals. Exgo Deus

rum poenas; quid enim vel alloquio eorum-

Mett

infaliibiliter ejusmodtindulgentiasgratas ha--

fuavius,velafpe&ujucundius? Nuntiant dein-

N

de fa&a pro eis fuffragia. Poí

1

ü

bet & acceptas, tam fcilicet eas, quae pro vi-

ïrþmo folantqr "

CIW*[

vis, qnam quae pro defusctis conceduntur.

de brevi liberatione.

ol),

lg

Unde cum hic fit unþerlälis totius(E'ccleü—æ

AITU.

mdl

| Titulus PXXII. 'Chrij?iamzs.*

317

Qf«

lt

ass o m n

i

—

ü

IITULUS XXII.

lul

üQ]

CHRI

(tio

,S TIANUS.

d

li

$. E

$ L

&H

|.QUOAD ESSENTIAM.

lh

EX SS. PATRIBUS.

Definitio.

Xat

Qualitas.

d

I

ln

L ( hriftianiffimus eft imitatio divihæ Natu- S.Greg;y

S.Thom,

uxta $. Thomam.e&, qdi fidem Chrifti

re. Siigitur Chriftianus es, Chriftum Nyff.de

nominc

d

2.2. q.124

habet, qui Spiritu Chrifti virtuofe opera-

Deum imitare: Noli vacuum ferre nomen,

ünt

C' 51

atqueinane, fed plenum: tanti menfüram no-

& prof,

d

tur, & ad imitationem Chriíti peccatis

Chrift,

moritur. Áut ut Canifius eum defcribit,

minis imple, im

ple, inquam, operibus nomi-

Qra

qui Baptifmatis Sacramento initiatus, totam

ne dignis.

al

(f

Sur.14.

Jefu Chrifti do&rinam falutarem in ejus Ec-

li. Nemo Chriftianus vere diCitur; nifi qui

S.Cypr de

12.abuf.

clefia profitetur.

Huc etiam pertinet, quod

Chrifto moribus, prout valet, coasequatur.

C

Msji,

de S. Pacomio legitur, quod fcilicet, cum ad-

III. Chriftiani nomen ille fruftra fortitur, S-Aug. de

l08

qui Chriftum minime imitatur.

vit, Chrift,

Qus

huc Gentilis effet, & multis militibus fame

Quid enim

pereuntibus, ad Chriftianam civitatem ve-

tibi prodeft vocari, quod non es, & nomen u-

l0«

niffet, ibique vi&um magna caritate fubmi-

furpare alienum? Sed fi Chriftianum te effe

T

à

$

niftrari advertiffet, quaefiverit, quaenam haec

dele&tat,quae Chriftianitatis funt, gere, & me-

da

gens foret ad benefaciendum tam prona?

rito tibi Chriftiani nomen affume.

do

cumque intellexiffet, Chriftianos vocari; hoc

IV. Ille vere Chriftianus eft, qui omhibus [bidem,

of

refponfo non.contentus, iterum quzefierit,

mifericordiamfacit: qui nulla movetur inju-

J

Il

quid fit effe Chriftianum? :cuicum iterum re-

ria: quialienum dolorem tanquam proprium

Ífponfum effet, effe homines pios, Deum co-

fentit: cujusmenfam nullus pauper ignorat:

Ia

lentes, & credentes in Jefum Filium Dei, &

qui coram hominibus inglorius habetur,ut co-

d

fperantes. ab eo mercedem, omnibus benefa-

ram Deo & Angelis glorietur: qui terrena

al

cere, Religionis hujus amore incenfus, pau-

contemnit, ut poffit habere cceleft

:

ja: qui op-

lulum feceffit, & manibus in coelum levatis,

primi pauperem fe

&

praefente non patitur: qui

l-

fe Chrifto in perpetuum devovit.

miferis fubvenit: qui ad fletum fletibus pro-

Cüm

vocatur alienis, quod bene faciebat Paulus :

$

IT.

4

quis infirmatur, & ego non infirmor?

M

NU

]

E

EX S.

V. Ipfeeft Chriftianus

:

,qui & in domofua ld.-e'ï' füp,

«

p

SCRIPTURA.

peregrinum fe effe cognofcit. Patria noftra

Mits

- Qualitas.

furfum eft, ibi Hofpites non erimus.

,

I5 à

2.Tim.2.

I. l'yifcedat ab iniquitate omnis, qui nomi-

.. VI. Tota vita hominis Chriftiani, fi fecun- S.Max.ia

0«

v. Ig.

nat nomen Domini.

dum Evan

;

gelium vivat, crux eft atque Mar-ferm.

1. Tim.6,

tvrium.

|pri

y.12.

1I. Labora ficut bonus miles Ch

'riï'ciï, c&rta

[üe

bonum certamien fidei, apprehende vitam 2e-

VII. Chrifti illenon Famulus,fed fübfanna-

S.Aüg. de

at

I$

tor & i

r

vit.Chrift,

ternam, vel, ut alii interpretantur, Filium Dei.

fervire di(limulat.

rifor eft, qui ejus fe fervumr dicit, cui

X

Matth.-g.wx

liI. Nonomnis,qui dicit mihi, Domine,Do-

ff

a.

mine, intrabitinregnum coelorum, fed qui fa-

VIII.Noninhoc nobisnomine tantum,quod lbid,

jità

Chriftiani dicimur, non blandiamur; fed pro-

cit voluntatem Patris mei, qui

in cælis 'ef?, lpfe

pterhoc etiam nos judicandos credamus,fi no--

um

intrabit in regnam coelorum.

d

6 tl

Iaf'?"i" 14

IV. Quid proderit, Fratres mei, fi fidem

*üen nobis fruftra vindicemus alienum.

IX. Nos,Fratres chariffimi, Phi

lofophi non S.Cypr.

-2

quis dicat fe h

^

abere, opera autem non ha-

verbis, fed fa&is fumus :

(ue

beat?.

:

nec veftitu Sapien-

tutf

r.10a1,2.

V. Qui dicit, fe in Chri

fto maxjere','—debet,

tiam,fed veritate

praeferimus; virtutum magis

v.6.

confcientiam,

quam jactantiam novimus, qui

olio

quemadmodum ille ambulavit, & ipfe am-

s

non loquimur magna, fed facimus.

il

[j

bulare.

17;

2.Petr,x.

VI. Melius erat il

liä, non cognofcere viam

X. Quamvislegem fan&iflfimam habeamus; 5:Salvían,

fitamen ea, quae Barbari

; faciamus, Barbaris "***

tir

juftitize, quam poft agnitionem retrorfum

etiam deteriores fumus. Quod enim lex bona

(at

2

converti.

o.Petr.I.

ViI. Quapropter, Fratres mei,lfatagite, ut

fit, noftrum non eft, muneris Chrilti eft. Quare

1ple

nihil in hac vita lex Chrifti nos adjuvat, quin

»

V.1Q, |

per bona opera certam veftram vocationem

potius accufat, quo

5

1vl

& ele&io.nem faciatis.

gem omnia facimus.

d fub lege poüþi contra le-

100

Dignitar.

Dignitas.

'(LOA

rüft

ll.lï'etr,:..

VIIT. Vos genus ele&um, regale Sacerdo-

XI.Agnofce, o Chriftiane,dignitatem tuaxh', S. Le& C

V.9.

tium, gens fantta, populus acquifitionis.

ii

Coloff. t,

& divinze confors natürze, noli in veterem vi-de nat.

ntuf

V.42,

IX. Gratias agentes Deo, qui nos fecit

litatem degeneri converíatione redire. . Me- Chritti.

dignos in partem fortis Sanctorum in lu-

mento, cujus capitis fis membrum, quodque

mine,

erutus de potg&ate tenebrarum, translatus es

[i

r 3

1n

Biblioihece BManüalis "Concionatorie

318

inDeilumen & regznum. Noli te iterumDiabo-

VII. In Gallia ad decem millia Catholico- p firor,

|

li fabjicere fervituti, quia pretium tuum San-

rum contra Hugonotas ivere, qui Zelo divino Gallic,

inftructi praedia ampla, Uxores, & liberos reli-

H

guis Chrifti g&,

( VE

querunt: Chriftoque fe devoventes, propriis

gtb

EXEMPL A.

militiarum ftipendiis, folo vi&tu contenti: de

)ualitas.

reliquonudi nudum Chriftum fecuti, cum hac

deii

'e Tim.4.

gce

v2

I. S.

Paulus quam bene Chriftiani nomen

infcriptione: Eamüs & nos, & moriamur

tüf:

impleverit, de feipfo teftatur dicens:

cum Chrilfto.

Bonum certamen certavi, fidem fervavi, cur-

VIII. Brocardus Monachus ait: In terra Brocard,

pl

efcr.

fum confummavi: inreliquo repofita mihi eft

promiffionis homines funt ex omni natione, n d

«

5 Tlmu

4.t€f [

quae füb coelo eft:: & vivit quselibet gens jux- (atiCu,

LAH

corona juftitize, quam reddet mihi Doiminus

in illa die, juftus judex.

taritumfuum. Etutverumloquar,in noftram

Sui. 0.

II. S. Sebaftianus pe&ori hanc infcriptio-

magnam confufionem, nulli in ea pejores &

n2

(h

VL(

Josn. 48 nej velut pretiofam gemmam atfixit: Quia

in moribus corruptiores inveniuntur, quam

Cbrifiianus fam: ut hac ratione fuze vocatio-

Chriftiani. Ita ille, caufam,ait,fe credere,quod

FU

nis meminiffet, & ad quzelibet ardua pro Chri-

Hifpani, Galli, Itali, Germani & fcelerum &

taté

. fto patienda animaret.

;

mortis rei, ac fcelefti quique hucaa afylum, &

ia

Sur. 7«

IIT. S. Calliopius, cum a

d convivium in

libertatis portum fugiant, qui locum, non ani-

$h. imp

t de. pet

April;

Deorum celebritatem paratum invitaretur, in-

mum mutent.

trepide refpondit: Chriftianus fum, & Chri-

IX. InnovaFrancia cum oppidum

aliqu()d In relat, -

qum

ab hoftibus Hiroguenfibus msgno rei Chri-

noy.lran,

t0lf

ftum jejuniis colo, & Idolis immolata non

1647.C.9.

licet in os eorum, qui Chriftum colunt, ingre-

ftianze incommodo disjecto etiam templo S.

af

di. Cumitaque immaniter cxefus effet, & Prae-

Ignatii, mifere habitum effet, & omnia mina-

fed

fes, nifi refipifceret, in crucem fe, ut Magi-

rentur extremam ruinam: Neophytus qui-

q

firum, fuffixurum minaretur, iterum refpon-

dam vifo Patris, qui ejus miffionis curam ha-

foli

bebat, moerore, ob res adeo fuorum afflictas,

dit: Admiror impudentiam tuam, qui, cum

tü

foepe ex me audieris, Chriftianum me effe, &

eum accedens confolatus eft. Interabia dixit:

l

Chriftianum effe morturum, & in Chriíto vi-

Videris mihi verborum illorum oblitus effe,

Y

éurum, tam impudenter pergis veritatem

quae quotidie nobis pro concione inculcas.

LU

oppugnare. Ob quas voces cum Przefes eum in

Perfuadeo mihi, te ideo effe triftem, quod vi-

fün

^

'crucem fuffigi imperaffet, Mater id intelligens,

deas tam florentem Ecclefiam diffipari: dejici

|

u

Minifris quinque nummos dedit, ut eum,

templum hoc, multos e noftris effe mortuos

pro

ficut S. Petrum, inverfa ratione crucifigerent.

aut captos; reliquos fparfos hinc inde cum

an

Quod ubi ipfo die Parafceves factum elt, vox

periculo amittendi fidem & falutem. Sed qui

^ ]

Mst

de ccelo allapfa dixit: Veni civis Chri

fumus nos, ut Dei judicia indagemus? Noevit

x

üi, &

pro

cohzres SS. Angelorum.

j

ille,cur hsecfaciat. HiChriftiani,quinunquam

vità

'£ufeb.l.4.

IV. Aliusquidam a Tyranno

interrogatus,

funt difperfi; fecum fidem & bona exempla ad

eosinferent, a quibus capti fünt. Quidquid a-

per

hift. Eccl- enod ipfi nomen effet? refpondit, Chriftianus

vert

?o I.

fum. Quanatus domo? Chriítianus fum. Sic-

gat, ille amat nos, qui hzec permittit Deus.

C

que ad omnes alias quzeftiones refpondit, ra-

.Ecce homo barbarus, hoc a Deo lumen acce-

$Oa 1l

tus hoc uno nomine omnes honoris titulos

pit, ut etiam ipfe exilia bonorum putarit fore

de dupl. tam

comprehendi.

L

barbaris Gentilibus utilia, quod DoGores in

fntrtyr,

Jdemczs V. S. Poly

carpus Proconfuli foguni"mi-

adfortan,

?

Judzeorum gaptivitate notarunt.

üt

nitanti, nifi Chrifto malediceret,refpondit: O-

Utilitar.

düi

.. &oginta & fexannis fervio Chrifto, & nihil me

Vun

lefit unquam, quomodo ei maledicam ?

X BIandïnaVirgo, dum cïamat; in tjofnien- Eufeb.4,

Hitt. Eccl,

fus.

Philipn.de

Vf. Non vidit Oriens & quevis alia plaga

tis: Chriftianafum: immanescruciatus non

Tl

Mar.ï'. F. - In

dize Orientalis, quam noftri a centum & vi-

fuperavit modo, fed & rifit, & velut interxe-pu- j

don

de M.), ginti annis excolendam fufcepere Ecclefiam,

las exultavit.

Vi llr. 9.

.. XI. Celfüs Puer vifa corona aurea, quam

Martii,

W65

| yap. x668- magis florentem, & fru&u copiofiorem, neque

den

fanctitatem magis radicatam, populum fan-

Angelus fupra S. Juliani verticem tenebat,

dum flagris czederetur, abjeGtis libris Chriftia-

Omr

&iorem, labores magis benedictos, quam

quos in Regno Tunuquinenfi exantlavimus.

num fe exclamat, & martyrium fubit.

." Abundantior eft inibi fru&tus, quam fuit ja-

Thtsdor lic

Dignitas.

&ura ia Japonia. 1nJaponia quidem primis

Sur. $,

fide

quadraginta annis Patres noftri erant centum

XII. Cum Quintilianus Sicilize Praetorad

Febr.

& triginta, habebant duos Epifcopos, multa

S. Agatham diceret: Nonne te putet nobili

i

fs

Collegia inter quze erant, ubi docebantur ar-

genere natam humilem & fervilem Chriftia-

tes liberales; feminaria non pauca, ubi edu-

norum vitam agere ? refpondet illa: Multo

Qu

cabantur Catechiftae: &tanta cultura toto eo

proeftantior eft Chriftiana humilitas, & fervi-

If

tempore fa&ti Chriitianiter centies milleni:

tus, Regum opibus & fuperbia.

erg(

Erecta dein templa:ducenta. Ia Tunquinenfi

XIIL. S. Ludovicus Rex Gallie nullibi Ji- Pedag-

fv

Chrift.p.x

»-

Regno fpatio triginta annorum, fine Colle-

bentius, quam Paffiaci agebat, eo quod in ea

C E.V i.

neg

giis, Seminariis, I£pifcopis, ad fummum deni-

urbe baptizatus Chriftiani nominis titulum &

n.6,

quea decem Sociis, Depe paucioribus linguae

honorem accepiffet, quem ipfe omnibus aliis

illius gnaris, tot ad Chriftum adducü funt, ut

honoribus longiflime praeferebat.

N Melos

ts ]

Japonum numerum fuperarent. .

E

Hnþ.

$. V.

N

Tith

d

I

"

319

In fur

f itulus XXIIE. C/zii/h'anus.*

CQL

V

etiam armis competentibus inftruat pugnatu-

ï? Gul

ASCE

T

1C A.

rum; ita in baptizato beredittio illa

ls

I

C confir-

7

"riafunt, quze Afceta dehoc nomine fpe-

mationis ) munitio eft.

de

cialiterobfervare debet. Primum eft,

ll. Sicut óleum, quo un&us fuit Aaron , March. in

s

ut bene cognofcat officium veri Chriftiani, vi-

üt

non folum a capite in faciem , fed etiarn in hort. paft.

delicetut Chriftum non ore duntaxat, fed ope-

oram veftimenti delluebat ; ita gratia fpiritua- U* - f 1-

reetiam , perimitationem vitzeillius profitea-

lis, qua Chriftusa Patre un&us fuit, etiam ad

Fa Btotqst

tur; atque adeo contra concupifcentiam tri-

minimum queim

que fidelem defluit, eumque

g, I defos

4

plicem , oculorum , carnis, & fuperbize, forti-

Chriftianum nominari facit.

y, Ut

2. Tim. 4.ter militet ; nam, ut S. Paulusrecte dixit,nemo

n [an&æ.

E. v.8g.

militans Deoimplicat fe negotiis f»ecularibus,

III. Sicut Pracuratores , quibus fuppellex Sslv. con,

pretiofa, velampla cellaria creduntur , fideles traGent,

[ Gal s.

uteiplaceat, cuifeprobavit. Qui autem funt

dici nequeunt, fi res traditas abfamant; fic

n

Chrifti, carnem fuam crucifixerunt cum vitiis

]

' V. 24»

nec mali Chriftiani, qui Legem ac Prophetas,

& concupifcentiis. Hinc aliqui diftinctius tria

Apoftolicas do£trinas, Sacramenta & fimilia,

ad Chriftiani officium requirunt,fcilicet chari-

per 4uze Chriftiani

fi

(ä t

tatem in corde, veritatem in ore, caftitatem

ne digni cenfendi funt.

umus, 'Violanþ, hoc pomi-

,

l

incorpore. Alioqui enim timere debebit, ne

IV. Sicut non meretur dici Francifcanus , Fab.conc,

| S.Auguft. impleatur comminatio S. Auguftini dicentis:

aut Benedictinus, qui S. Francifci, aut S. Be-

5.in fefto

od ln reat,

| mde5ym. Detegeris, & deprehenderis , o Chriftiane,

nedicti Regulamnonfervat; ita nec Chriftia- ": 4ndr-

" n0r g

quando aliud agis, aliud profiteris , fidelis in

nusdici meretur, .

nomine, aliud demonftrans in opere. Renun-

planon curat.

qui Chriíti legem & exefg—

i

« áag |

ciaftiDiabolo & operibus ejus,non hominibus,

d«

V. Sicut ficus, quze folia

tantum habuit , & ld. conc,

Vl

fed Deo & Angelis confcribentibus, teneturin

nonfructus, Domini vocearefacta eft, ita in- ^L

OITL,

d

.ccelo chirographum tuum. Renunciato non

dignus Chriftigratia & influxu cenfen

(s

ft

T

dus elt,

Pent.

s

folum vocibus, fed etiam moribus ; non tan-

G

qui nomen Chriftiani, & non operaha

bet.

]

tum fono linguze , fed & actu vitae. -

VI. Sicut Operarii, fi pertot

:

II. Alterum eft, ut dignezeftimet hunctitu-

dem fibi, & non Condu&orilaborent, nullam

am hebdoma- Ibidlll.g.,

119,

i

48

jum, & frequenter meminerit, fe ejus bencfi-

ab eo mercedem fperare poffunt; ita Chriftia-

y

cioin medio eorum effe pofitum , qui funt gens

nifibi, & non Deo, viventesr

fan&ta, populus acquifitionis: habere Deum

e'muneratioqem

lMi

Patrem, Chriftum Salvatorem, verbum Dei

ab hq;: nullam impetrabunt.

£

If

Dzgnitas,

proalimonia vitze, Sacramenta pro medicina

VII Sicut,fi quis

Demoftheni operam dederit, S. Clem.

animde, gremium Ecclefize tanquam (inum

Mex.l.7,

W

eumfacietOratorem: fi Platoni, P

hilofophum;

Suom, -

?,

Matris, qu:e ipfüm peperit, fovet, là&tat, ac

ita qui paretDomino , efficitur

ad Magiftri fi-

m

protegit ; atque adeo hac confileratione ad

militudinem Deus, quiincarne

verfatur, .

vitam Chriftiano homine dignam excitet,fem-

ld

- , perfeipfum illis cujusdam ferventis Religiofi

4 Misc"E'LLIANEA.

verbisexcitans : ne degeneremusabex

Z

2l itas.

S

us

cogitationibus FiliorumDei.

j

L.Q FrancifcusB5

E

rgias,cum audiviffet,euni,

Vil 4,

LA

yre

S Cypria.

HL Tertium eft, ut norit, quam turpe fït, vi-

* quife Borgiam fimulaffet, triremibus

€? I.

de dupl. tam tali nomini difformem vivere ; id quod

ld

martyr.

addittum, cum fufpirio exclamavit:: Si trire-

adFortun.

praeclaro olim S. Cyprianus Fortunato oíten-

mibus addicitur, qui meum nomen fibi ven-

dit,dum eum fic alloquitur: tu tam vili merce-

dicat; qui demefieri

dula follicitatus fponte deficis ad eum, cujus

fti falfo mihi affumofi

rl

par eft, qui nomen Chri-

. Püfeb s

jam totus es fa&us? Hujus militiam profef-

I Recte dixit&cclefiafticus: Veftigium cor-

Eecl.c.13.

Mib.lcd.

; fus es ad falutare lavacrum huic dediíti no-

dis boni, & facie

Gb

men,hujus Sacramentisinitiatus es, accepifti.

m bonam difficile lavenies ;

v« 32.

Jü

nain Chriftianum, cujus cor & externum opus

donativum, & pignus Spiritus,ne quid dubita-

concordent, nonfacile eft reperire.

Sur, 9

res de promiífo ftipendio, fimulque Diabolo

denurciafti perpetuas inimicitias, renunciatti

I Mulier illa fortis & fapiens quaefivitla- Prov.

s

it,

nam & linum , & operata eft confilio manuum Y- 13.

omnibusillius pompis ac voluptatibus, exfuf-

fuarüm; uone

Tgo fufficit éxternum opus per-

"

flafti, exfibilaft, jurafti in verba Redemptoris

ficere , led ipfa etiarh cordis intentio re

"Theodor. &c. Idem fapienter Benjamin Diaconus Isde-

tur ad verum Chriftianum. -

quiri-

| 15.e39- gerdi Perlarum Regi oftendit, dum eidem ad

AV. RomaniCives & Cenfores, fi viderunt Fab.cong,

S Uf. ï'

fidem negandam allicienti dixit : quotu , Rex,

4.inDomnt,

i

quempiam otiofüm, isterrogabant, qua arte

7. poft

al' Febru

fupplicio dignum arbitrareris eum, qui e ca-

uteretur,manusque an callofze forent,confide-

Pent,

jl

. ftris tuis fugitivus hoftibus fe tuis jungeret?

rabant; quas fi delicaras & hitidas reperie-

jj*

cumque Rex morte crudeliffima dignum effe

bant, velut ioutileirei

publicae expulerunt.

!tp

refpondiffet,fubjecit Benjamin : quam crudeli

V. S.Hieron

y:nus,cuni plus zequo fe letio- S. tfier, in

J

ergo morte dignus videri debetis; qui Deum

ne Ciceronis & Platonis deleCtaret, raptus ali- regut.

fuum ac univerforum Dominum aufus fuerit

quando ad tribunal,& c

. Ptf

e vili creatur

]uis ^ffet, interrogat

us "V gnach.

.

e

|

l* hrifop4

negare, t?mtum utn

r

?e difpliceat?

i

eft; cumque Íe Chriftianum effe dixiifet,

0a ('I,S.b

w

*

T ia

audivit a Judice: Mentiris, nam Ciceronia-

SIMILITUDINES

& n6

ualitas.

nus, non Chri?ianus es; ubi enim eft thefau-

Jl

S Melchi-

rus tuus, ibieff & cortuum. Similequid con-

sd.inep. l. €

icutexigitmilitaris Ordo, ut,'cum Impe-

tinget aliis etiam Chriftianis ,alia-

adHip.

quam Chn-

BPifCo

7'-rator, quemcunque in Militum recepe-

ftum amaatibus & fequent;bus.

Vt

ritnumerum, non folum fignet réceptum, fed

l

VI.

320

. Bibliotheca. Manu,alis Coucionatoria

en

. Pab.conc.

VI. Alexander militi cuipiam füuum nomen

II. Pïxilippus D'Outremann in Pædag.Chri-

tei

g. in cir,

ftiano. p. 1. c. 1. $. r. & 2.

eumcif,

fuftinenti,& ignavo dixit: autnomen hoc de-

n

pone, autdigna Alexandrogere. Idem Chri-

III. Matthias Faber conc. 5. in fefto 5. An-

a

ftus Chrittianis dicit.

Y

dreze; & in Fefto Circumc. conc. 7.

.. VHI.

. JV. Ludovicus Granatenfis loc. com. fol.

AUTHORES..

Ma:th.!gl ;

ï'io'

acobus Marchant

| iqs' in Horto Paft. tra&.

Ioä;. Jofephus Langiqs in Polyanth. V.

a s

I J

1. le&. 3.

eodem.

(l pï/i

"

]UI

TITULUS XXHI.

Y5

!lj'o' ;'

CHRISTUS.

f6.0

VII. Deus exaltavit illum , & donavit illi Philipp.z,

£ .QO?

$. L.

]i

QUOJAD ESSENTIAM.

nomen, quod eft fuper omne nomen, ut in*-9.

"

nomine Jefu omne genu fle&atur, coeleftium,

q

terreftrium , & infernorum.

j

RUM.S- V'A

I.

. VIII. Sit nomen Domini benedi&um, exPf 112, ;

É

iil

It

- fthomo exnatura divina & humana , ac

hocnuncusque in fz2sculum. — A folis orta us-Y- 2.

que ad occafum laudabile nomen Domini.

linl

Filii divini perfonalitate compofitus.

.IX. Laudate Dominum , quia bonus Do-Pf.94.v.4.

Ya 45

L

À 4 Itaenimindicare videtur S. Athanafius

M g

in Symbolo, dum ait: Sicut anima

minus: pfallite nomini ejus, . quoniam fua-

ve eit. .

tai

rationalis.& caro unus efthomo, ita Deus

23

5

X. Turris

f&r-tifïima, nomen Domini; adProv.1$8.

j

homo unus eft Chriftus.

ipfam currit juftus, & exaltabitur.

6

Y. 1Q.

fer.e

à

Xl. Oleum effufüum nomen tuum ; |ideoCant. 1.

J ,fim

Proprz'etates.

-N2

N

.. 4I. Quinque potiffimum Chriíto perfe&io-

Adolefcentulze dilexerunt te.

. XII. Et erit: omnis, qui invocaverit no- Joel. 2.-

nes feu proprietates propter unionem hypo-

V. 12»

£sp.r.14.ftaticam conveniunt. 1. Summa gralia: de

men Domini,*, falvus erit.

Joh £.5

qua S. Joannes teftatus eft: Et vidimus glori-

^

Chriffüi dignitas.

4j

Ls

. ám e;us quafi unigenitia Patre, & plenum

XIILP Et ecce vox de ccelo dicens : | .Hic Matth. 9.

1

30.8.v.46.

gratie & veritatis. a. Summa San&litas: ob

Joh.ut

quam jure dicere poterat: quis arguet mede

eft Filius meus dile&tus, in quo mihi com- "!7

?

V di

ColofLa. peccato? 3. Summa [apientia: de quo S. Pau-

lacui.

V. 3.

luslocutus eftdicens: In quo funt omnes the-

XIV. Et veniet defideratus cun&is Genti- A18.2.

Joho.

bus, & implebo domum iítam gloria, dicit"

E T

- fauri fapientize & fcientize Dei abfconditi. 4.

Dominus Exercituum.

LE

r

Yi

Eph.r. Summa dignitas: dequaidem Apoftolus tefti-

n

V.?Q/Q.

moniumtulit, dumdixit: Omnia fubjecit pe-

XV. Conftituit hzredem univerforum, per Heb. x.

dibus ejus, & ipfum dedit caputfupra omnem

quem fecit & fzecula : qui cum fit fplendor V- 2

Ti

glorize, & caracterfubftantize ejus,' portans-

x'. .

c010££2p

Ecclefiam. 5. Summa felicitar feu beatitudo :

hn

quia in ipfo habitat omnis plenitudo divini-

que omnia verbo virtutis fuze , purgationem

tatis, ut iterumn5. Paulus teftatur.

peccatorum faciens, fedit ad dextram Ma-

f

jeftatisinexcelfis, tanto melior Angelis eífe-

fur

$. 1L-

é&us, quanto differentius pree illis nomen

iti

hoereditavit.

lJ

02

. EX S. SCRIPTURA.

Cui enim dixit aliquando Àn-

Chrifi lucarnatio.

gelorum: Filius meus estu :

ego hgdie ge-

VI ha

nuite? Videtotum caput.

»

fl

ce Virgo concipiet, & pariet Filium ,

'XVI. Candor eft lucis zeternae

,& fpecuL Sap 7. v. *

ftr

!i'.-,v, v.14. Í. Ec

j

& vocabitur nomen ejus Emmanuel.

lum fine macula Dei Majeft

»

a;is, & imago ?*

ITm:

Butyrum & mel comedet, ué fciat reprobare

bonitatis illius.

malum, & eligere bonum.

XVII. inilla die erit germen Dominiin ma. 1£4.v.2.

Meg

Jer. 31-

. Il. Creavit Dominus novum

füp er terram :

gnificentia & gloria , & fru&tus terrae fubli-

v. 22.

Foemina circumdabit viru

Tn.

J

mis, & exultatio his ,

j

qui falvati fuerinþ de

lic 90 ,v'ö'

Ilf. Parvulusnatus eftno

bis, & filius äatus

lírael.

d

L.Coft

eft nobis, & fa&us eft principatus fuper hume-

XVIII. Data mihi eft omni

Matth.os,

Yl

f

rüm ejus, & vocabitur nomen ejus admirabi-

]o & terra.

s pöte&as in coe-

E

V. 19.

Y 14 Y

Cant. 2.

lis, confiliarius, Deus, fortis, Patgr futuri

XIX. Sicut malusinterligna filvar

um, ita

-V. 3-

In

fzeculi, Princeps pacis.

dile&us meus inter Filios.

In

Jo,x;v, I4-

(V. Verbum caro atctum e

XX. Egoautem con(titutus fum Rex ab eo Pfa.v.6.

nobis.

ft, & h*al;itav;c in

fuper Sion montem fan&um

ii

; Cbriffi 'Nomen.

»ejus , praedicans

Bu

praeceptum ejus.

EPT

Ó

Math.. — V. Etvocabis nomen ejus Jefam; ipfeenim

'XXIl. Speciofu

sforma prze filiishominum PC 44.v.9,

n

v.2r1,

falvum faciet populuma peccatis eorum.

diffufa eftgratia inlabiis tuis, propterea be-

a

VI. Nec enim eftaliud nomen fub czelo da-

nedixit te Deusin aeternum.

AG. 4.

M

V. 12-

tam hominibus , i

XXII. Sufcitavitillum a mortuis, eum con- Eph. z.v;

Eþh s.v

fieri.

q quo oporteat nos fa.lvofs

fütuens ad dextram fuam iu ecelefübus fupra 3e.

niü

QIDnDelm

n

—Tüulus XXHL- Chriftus.

321

emnem principatum & poteftatem , & virtu-

ftus dileätnbs, & tradidit femetipfuin pro no-

[l«

tem, & dominationem, & omne nomen, quod

bis oblationem

nominatur nonfolum in ho

tàtis.

, & hofiam in odorem fuavi-

],

am infuturo.

"

e fæcglo ; fed eti-

XLI. Omniadetrimentum feci,

& arbitror Philip. a.

Cärz'/)'usxAdjutor.

utítercora , ut Chriftum lucrifaci

am

v. 8.þ i s

J

MattH.,as.

XXIII. Ecce ego vobiscum fum oninibus

y.20.

diebus usquead confümmationem fzeculi.

. XLII.QuisnosfeparabitaCharitateChrifti? nom. 8. v.

2, Cor 5.

tribulatio?an anguftia? an fames?an nuditas? 37

vüal.

XXIV. Eum qui non noverat peccatum,

an periculum? an gladius, ficutfcriptum eft :

pro nobis peccatum fecit, ut nos efficeremur

juftitia Dei in ipfo.

Propterte mortificamur tota die , zeftimati fu-

II Io. 3.

mus ficutovesoccifionis ; fedin his omnibus

V. $-

XXV. Ktfcitis, quiailleapparuit, ut pecca-

fuperamus propter eum, qui dilexit nos.

tanoftratolléret, & peccatum in eo non eft.

. XLIllI.Qui habet mandata

Omnis, quiineomanet, non peccat.

mena, & fervat ea,

JO- Xd. V.

li

lieb. g.

ileeft, quidiligitme.

V.21e

V. Ie

XXVI. Talem habemus Pontificem , qui

Chriffus imitandus.

1

n*

.hgi.h'p plz;

-confedit in dextera fedis magnitudinis in coe-

XL!V. Apparuit gratia Dei Salvatoris no- Tit.a. v

D

Jdis, San&orum Minifter, & tabernaculi veri,

:quod fixit Dominus, & non homo.

ftriomnibus hominibus , erudiens nos ,utab- II

negantes impietatem & fzecularia defideria,

M

Rom..v. XXVII!. Utquid enim Chriftus, dum adhuc

.

44

infirmi effemus, fecundum tempus pro impiis

fobrie, &jufte , ac pie vivamus in hoc fzeculo,

exfpectantes beatam fp

em & adventum glo-

mortuus eft? Vix enim pro jufto quismoritur:

rize magni Dei, & Salvatoris nftri Jefu Chrifti.

)

l

nam pro bonoforfitan quis audeat mori.

- XLV. Egofumvia, veritas,

|

.Pf,gq.v.;;,

&

e

XXVIIL. Egotufcitavi eum ad juftitiam, &

&vita: nemo Jo. eï4- v

omnes vias ejus dirigam: ipfezedificabit civi-

venit ad Patrem, nifiper me.

XLVI. Infpice, &facfecundum exeinplatr , Exod. 25.

(frg, n

tatemmeam, & captivitatem meam dimittet,

quodtibi in monte(Calvarize) monftratum eft. — 49

Y.10,

noninpretio, nequein muneribus.

XLVII. Vefti

iïebr. 2.

XXIX. Unde debuit per omnia Fratribus af-

gia ejus fecutus eftpes meus ; Job.25. v.

li.

Qu

Viam ejus cuft

odivi, & non declinavi ex ea.

Vi 2'

V37 — fimulari;utmifericors fieret;& fidelis Pontifex

XLVIIL Trahemepoftte: inodorem cur- Cant.r.

«Jtd.4,

ad Deum, ut propitiaretdeli&a populi. In eo

remus unguentorum tuorum.

Y.4.-

T

enim, in quo paffus eftipfe & tentatus, potens

XLIX.Et ego non fumtut

—

eft &eis , qui tentantur ,' auxiliari.

batus tePaftorem ler. 17. Y

10,

joh. . V.

fequens: & diem hominis

non defideravi,

KXX. Àmen, amen dico vobis, quia qui

L. Afcenditpandensiter ante eos.

ich. 2,

V

7

verbum meum audit, & credit ei

; qui mifit

V.13.

Mstth, 4

me, habetvitam azeternam.

LlI. Quinonaccipitcrucem fuam

, & fequi-

Matth.ro,

VT

Joh. 1.

turme, non eft me dignus.

|

XXXI. Ego füm refurrectio & vita ; qui cre-

L1I. Siquis vul

t poít re venire , abnegetfe- Matth.i6

v- 25.

. ditinme, etiamfi mortuus fuerit, vivet.

metipfum , & toll

.Agg.g, u JOh.IO.

XXXII. Oves mezxe vocem meam audiunt,

Imne.

at cru'cemxfuam ,& fequgw* Y.34.

ltvl 8]

V427.

& ego cognofco eas, & fequunturme. Etego

LII. Vos—, qui fecuti eftism

X

e,l & reliquiftis Matth.rg

vitam?eternam do eis,& non peribuntin zeter-

omnia, in regeneratione cu

m federit Filius

V. 8-'

T Heb, ,

num, &non rapiet eas quisquam de manu

wr vcel

inea.

hominis in fede Majeftatis fuze, fedebitis &

vos fuper fedes duodecim

]

Clrr;'/lus ."dAdvocatus.

cim tribus Ifrael.

y judicanþes duqde-

!

| Ram.S; 5

XXXLUI. Quiseft, quicondemnet? Chri-

LIV. Egofumlux mundi.

ftus Jefus, quimortuus eft ; imo quis & re-

non ambulat in t

Quifequitur me, Jo.8.v.

&

enebris'., fed habebit lumen ?

furrexit, quieft addexteram Dei, qui etiam

?

vitee.

interpellat pro nobis.

Io Joo 20

XXXIV. Si quis peccaverit , Advocatum

bet, ficutille ambulavit

LV. Quirdicit, fe in Chrifto manere, de-

I. Jo.2.

V. I.

, & ipfe ambulare.

V. 6.

habemus apud Patrem, Jefum Chriftum ju-

LVI. Siquis mil

u miniftrat, me fequatur; Jo.18. v.

ftum, & ipfe eft propitiatio pro peccatis no-

c & miniíter meus

.0

ftris; non pro noftris autem tantum , fed eti-

& ubi Ium ego , illi

( U.

verit.

E

X

., í

*

&

am totius mundi.

z. Tim. 2.

.EX SS. PATRIBUS.

i v. S.

XXXV. UnusDeus, &unus MediätofDei

Chriflus igcavuatus.

P

L

& hominum Chriftus Jefüs, qui deditredem-

ptionem femetipfum pro omnibus.

L Darvulus natus eftnobis , & filius datus eft ufeb,

Dobis.Natus eít nobisqui fibi erat. Datus Emitf.

Chriffus amaudus.

eftergo ex divinitate,natus ex Virgine. Natus,

lom.I.de

|xcoié. xxxvi.

v.21.

Si quis non amat Dominum no-

Mattab

ftrum Jefum Chriftum, fit anathema.

qui fentiret occafam : natus,qui nefciret exor- ^" Dom

4 Joh.za. v.

dium. Natus, qui & Matre eflet iunior: datus,

f 19'

.

XXXVII. Quidiligit me, diligetura Patre

quo nec Pater effet antiquior. Natus, qui mo-

Cun4

meo, & ego dili

gam eQm, & manife&gbo ei

reretur: datus, ex quo vita nafceretur. Ac fic

14

meipfum.

1 Joh-Iöc v.

AXXVIII. I

qui erat, datus eft: qui non erat, natuseft. jl-

TT

27

me amaftis.

pfe Pater amat vos, quia vos

lic dominatur, hic humiliatur: fibi

regnat, &

mihi militat.

]^h z4.v

XXXIX. Siquis diligit me, fermonem me-

23

um fervabit, & Patermeus diliget éum , & ad

ILQuidhicrationem quaerimus?quid intelle-

ibid.

Pa

eumveniemus, & manfionem

&um fatigamus humanum ? generationem e-

apud eum fa-

jus quis enarrabit ? quid nativitatém ftupe-

ciemus.

mus, ubi cernimus Majeftatem ? & mox: fub-

Eph. 5.

v. XL Eftoteergo imitatoresDei,ficüt filii cha-

EPhJo'I

3.

riffimi, & ambulatein dile&ione: fic

ftantia operis fola fuit potentia Conditoris.

9)

ut.cäc Chri-

Secundum hanc ergo potentiam credamus

K, P. Lohn. Bibl. Man. Tom. I.

Domi-

422

Bibliothece qumm Concionatorug

Dominum noftrum absque ullo fexus initio ex

oleo ifto infunditur; infipidus, finon hocfale

fola fcemina virum creaffe , uti fcimus inter

conditur. Sifcribis, non fapit mihi , nifi ibile-

4 SAuafï

geroJefum: Sidifputasaut conferas, non fa-

j e

ipfainitia generis humani ex folo viro foemi-

nam condiditfe.

S

pit mihi, nifi fonuerit ibi Jefus. Jefus mel ia

þ

S.Greg.

l. Redemptor nofter Hom

0 n-afcendo ;

ore, melosinaure, in corde jubilus.

e(

XIV. Cum nomino Jefum, hominem mihi

hom 4-fi* Vitulus morieado, Leorefurgendo , & ad

$r

du

perbzecs celosafcendendo Aquila fa&us eft.

í

1

propono mitem & humilem corde, benignum,

(f

ho-f

S.Aug.de

IV. Non jam defperandum eft, par

ticipa?

fobrium, caftum, mifericordem , & omni deni-

|

|

fny».

p d g

grat. noV! tione Verbi poffe homines fieri filios Dei,quan-

quehoneftate & fanctitate confpicuum, eun-

I

wílam. — Q o Filius Dei participatione carnis ,fa&u's eft

demque Deum omnipoten:em , qui fuomet

fü

Filius hominis.

exemplo fanet, & roboret adjutorio.

flabentes

XV. Hocele&Quarium tibi habes, oanima

D

é

S. Auguft.

V. llluminamini modo Fratres,

Jf

fuper 39.

collyrium fidei.

Przecelfit enim faliva ejus

mea! invafculo vocabulihujus , quod eft Je-

(

tru 240

fus ; Salutiferum certe,quodque nulli unquam

cum terra, unde inungeretur, qui czecus eft

f

patus ; &nosde Ádam ceecinati fumus, illo

pefti tuze inveniaturinefficax. Semper fit tibi

n

illuminante opus habemus. Mifcuit falivam

in finu , femperin manu, quo tui omnesin Je-

fum & fenfus dirigantur & atctus. Ad hoc e-

li

cunterra. Verbum enim carofactum eft, &

b

Tabitavit in nobis.

nim invitaris abipfo Sponfo in Canticis , cum

Eui/.cbo E z2

VI. Qando audis, Deum exhomine natum

ait: Ponemefignaculumin corde tuo , figna-

culum in brachio tuo.

!

2.de1y

mythom. e(f^ . & majeftatem fub fragilitate latuiffe, vir-

fn

t(

,

"ginem prole dit

atam, nectamen virginitatem

— Obriflus djutov.

fuiffe folutam,nonfe objiciat fenfibus tuis no-

XVI. Omnia habemus in Chrifto, & omnia S. Ambr,

u

innobisChriftus. Siavulnere curari defide- in quo4.

fil.loc fe

vitas operis, nec dicas : illud fleri non poteft;

(UAD

j

quia,

quitemagna credere juffit, omnipocens

rat, medicus eft. Sifebribuszeftuas , fons eft. '€'T**

eít.

Divinis rebus admiratio adhibenda elt,

Si gravarisiniquitate, juftitia eft. Si indiges

Chi'iz"zr;æ

f

auxilio, virtuseft. Simortem times, vita eft.

fi

noncredulitasdeneganda. In omnipotente te

' credere confirmas; fed fi de factis ejus dubi-

Sitenebras fugis, lux eft : fi celum defideras,

viaeft, fi cibum quaeris, alimentum eft.

X

tas, imbecillitatem omnipotentis accufas. .

&.Aug.de Vil.Nonliberareturgenus huranum , nifi

XVI!.Ne mundi gloria feu carnis voluptati- S. ern.

verbis

fermo Dei dignaretur effehumanus. Nam & il-

bus abducaris , dulcefcat tibi pro his (apientia fup. Cant,

Apoit,

Chriftus.

efeducaris fpiritu mendacii & er-

|

(

lehomo dicitur effe humanus, qui fe exhibet

i

bumanum, & maxime hofpitio fufcipit homi-

roris, lucefcat tibiveritas Chriftus. Neadver-

nem. Si ergo humanus dicitur,qui fufcipit ho-

fitatibus fati

geris , gonforteg te virtus Dei,

f

Chriftus. .

[

[j

minemin domoua, quam humanus eft, qui

D

XVIILSiinteinfurrexerit]

al

fufcipitin feipfo hominem? fi ergohomonon

upus,pättaChri—s, Ambr,

eriffet, Filius hominis non venilfet.

ftus eft: fiad Chriftum confugies, fugitlupus,

[

necterreretepoterit. Hanc petram quaefivit

f

: S. Bern.

VT. Fratres,generationem ejus quis enar-

fup, Cant. rabic? Angelus nuntiat,virtus obumbrat, Spi-

Petrus, cumt:tubaret influctibus, &invenit,

"vitus fubvenit, Virgocredit, Virgo parturit,

quod quzefivit,. quia dexteram amplexus eft

1

Chriftus.-

1

$Dem j

Virgo permanet Quisnonmiretur ? Nafcitur

Verbum infans, & agnofcitur longitudo bre-

XIX. Origoomnium fontium & fluminum S. Bern.

Semon, g

vis , latitudo angufta, altitado humilis ,. pro-

mare eft,virtutum & fcientiarum Dominus Je- ferm. ra.:

[

fusChriftus. QuisenimDominus virtutum,nifi

i1n Lant,

&

E

funditas plana. Ibiagnofciturlux non lucens;

Verbum infans , aqua fitiens, panis efuriens.

ipfe Rex gloriae? Continentia camis,cordis in-

TiSerar, |

& Maxim. X.Generationem ejus quis enarrabit?fi lin-

duftria, voluntatisrectitudo, ex iilo fonte ma-

p

3n ferm.

nant.Nonfolum autem, fed & fi quis calletin-

gua deficit,fides proficit. Magnus profe&tus eft

[

denatiV. £« ei camtantum de Deo fuo potelt concipere,

genio, fi quis inoribus placet,;inde eít. inde fci-

It

entia, inde fapientiae fermo, thefauri fiquidem

l

quantum ferm

o non poteft parturire.

Chyifia MNowen.

fapientice & fcientizeibi funt ablconditi.

ttX

S.Befn.

X. Nomen Jefu lucet praedicatum , pafcit

XX. IpfeChriftus & osnoftrum, perquod S. Ambr.

[9.

Patriloquimur: oculusnofter, per quem Pa- !.de lac.

fup, Cam'recogitatum , lenit & ungitinvocatum. Qui

8Btm,

ita exercitatos reparatfenfus, virtutes robo-

trem videmus; dextran

xoiþ'a ; perquem Patri * :

rat, vegetat bonosmoresatque honeftos, ca-

offerimus.

füpet

li

XXL QuideftJefus, nifi Salvator? Ergo

S. Auguft,

Cutic,

ftas fovet affeCtiones.

in medit.

pi

Tbid.

X Nihil ita ficuthoc nomen

Jefu, irzeimpe-

propter temetipfura efto mihi Jefus. Noli Do-

&l

tum cohibet, fuperbize tumorem fedat, livoris

mine, noli, ficattendere malum meum, utob-

lUI

livifcarisbonumtuum , o bone Domine; fiego

vulnus fanat, luxurize fluxum reftrinxit , libi-

ll

dinis flammam extinguit, fitim avaritiae tem-

commifi, unde me damnare potes, tu non

erat, ac totius indecoris pruriginem fanat.

omififti, unde me falvare foles.

S.Allg.fu.

'S, Bern. £.

XII. Triftatur aliquis veftrum ? veniatin cor

XXII. Numquid Adam plus potuitin malo, S. Bern,

petteh. ü

5.in Cant. Jefus, & indefaliat inos, &ecce ad exortum

quam Chritusinbono? fiex Deo nati, &i

n denovya

inilit,

iU

nominis lumen, nubilum omne diffugit, re-

Chrifto elecifümus, qusnvamjufütia eft, ut

j

dit ferenum. Labitur quis in crimen , currit

plusnoceathumana atqueterrena, quam va-

K

infuper adlaqueum mortis defperando; nonu-

leatdivina atque coeleftis generatio ?

dt

XXIII. Verbum vitam prebuit, ut opifex : . Clem,

ne fi invocetnomen vitaze, confeftim refpira—

€X.

u

bitad vitam ?

j

bene vivere docuit, ut Magiiter: ut femper

(

Ibid.

nime, fi non

viverefuppeditaret, ut Deus.

XIII. Aridus efít omnis cibus a

Chri-

llj

Tuulus XXIIL — Chriftus.

343c

Übrzffus amandus.

XXXII. Tota vita Chrifti in terris per ho- ; ÁAug. de

a

$. Aunguft.

" XXIV. Scio, Domiue mi, quia ex hoc, quod

minem, quem gellit, difciplina morum fuit. vera relig.

in Medit. me fecifti; debeotibi meipfüm: &quia rede-

Omnia enim bona mundi Chriftus contempfit,

mifti, & pro me homofa&us es, deberem tibi

quae condemnenda docuit:

& omnia mala

ll

plus, quam me, fihaberem: quanto tu major

fuftinuit, quzefuftinenda precepit: ut nec in

lbid

es eo, proq quó dedifti te ipfum.

ilis quaereretur felicitas, nec in iftis infeli-

1 S Eufeb.

XXV. Tufervafti vinum bonum: tanquam

citas timeretur.

ls

S, Chryf

]*

Eiyfi.ho- fi diceret: Meliora funtDomini gratizeinititu-

XXXIII. Induere Chriftum,eft undique in

fuperc i3*

milo de

ta, quam legis.

Lex peccatores, ad teimpus

nobis per fandimoniam & manfuetüdinem

Epift.r.ad

t

Epiph,

vili hircorum & vitulorum cr uore, mundavit:

Chriftum in nobis confpicuum effe. Homo e- Corinth.

d

tu, Domine, fervafti nobis vinum bonum, id

nim indutus id effe videtur, quod iudutus eft:

lbid,

'eft, in extremo fzeculo fudifti pro nobis fangui-

appareat itaquein nobis Chriftus.

gem tuum. Lexintromifit in terram promis-

XXXIV. Simus ut Chriftus, quoniam Chn— S. Greg.

fionis, anguftislimitibus terminatam: tu,Do-

ftus quoque ficutnos: efficiamur Dii propte

r Naz or.49

;[;:

mine, amplos Paradifi finus pandis, tu mæfh-

ipfum, quoniam 1pfe quoque propter nos ho-

in Pafc.

mo faétus eft.

mabile przeparasregnum; tuintroducis in cde-

lüm: Lex cultores füuos per medium maris ru--

XXXV. Quisquisfüze vitze pi&tor eft, & arti- S. TM

bri, natura rerum ftupente produxit: Videa-

fex hujus voluntas, colores autem funt virtu- €P- r.'de -

ä

pex :

mus,quanto plus eft, quod praeftat gratia. Qui

tes, exemplar Chriftus effe debet.

Chrift,

in Chrifto (inquit) funt, refurgent primi, &

XXXVL. Omnis noftra virtus tam longeab-

|

efta vera virtute, quam longe eft ab eaforma,

S.Ber. f4

tancfimulrapiemur ob viam Chrifto inaéra.

deady.

AS Anfy,

Granat.in .

'€XXVI. Talis nobis decebat, ut effet Pontl-

quam verbo & exemplo commendav1t Chri-

&-ID Qu

fil loc.

fex, fanCtus, innocens , impollutus : de cujus

ftus praefens in carne.

t ferm,

com. V

eS

Chriítus,

fanctitatis præ&antla Sponfa in Canticis ait:

XXXVII. Parum erat Deo, utF1hum fuumS Aug in .

Y

icut malus inter ligna filvarum, fic dile&us

daret demonftratorem vive; eumipfum viam Pf. 1og.

1ïl

ineusinter filios. Solus enim ille malo com-

fecit, ut per illum ires, regentem te, ambulan-

"

tem per fe. -

paratur, cujus fru&us gratiffimus eft: ceteri

vero mortales filvarum ligna fünt, quze aut

XXXIHI. Altitüdinem meam primus An- S, Bern. f

]5 B

nullum, aut aceürblfïïmum fructum Ferunt, quo

gelus affe&avit; fcientiam quoque,quse nihilo 1.de adv.

la fup. Cant.

non homines, fed porci pafcuntur. Quo igitur

minus mea eft, furripere voluit homo ; omnes JoUini.

T

confilio ob hac injuria vindicabimur? nimi-

invident míhi. Eccevenio, & talem me exhi-

;

yum fi inillum inferamur. Sic ülve&ras & fte-

beo, ut, quisquis geftierit imitari,fiet illi aemu-

latio ifta ad bonum.

J

riles arbores in frugiferas commutantur De-

cerpamus igitur a Chrifto Spiritum ejus, &

AXXXIX. Heec fit fapientia & mf-'-dltauowonm

15 Ambr,

amputatis cupiditatum noftrarum filveftribus

tua, & ftudium, femper aliquid deipfo (Chri- in q..oa

:

ramis, mentibusillum noftrisin(eramus, & (ic

fto) cogitare, unde vel provoceris ad imitan- fermone,

lt

fru&us, & ubertatis ejus confortes erimus.

dum eum, vel ad. eum amandum exciteris.

Hoc autem moedo caritas nos unit, & inferit

Quanto enim fe quisque ei in virtutis imi-

4

ll

Chrifto, & pinguedinis ejus participes facit.

tatione hic conformare ftuduerit, tanto ei in

S.Dern. in

XXVI. Videns Deus homines omnino car-

prima gloria & claritate appropinquabit, &

Sermon. males effectos, tantum eis dulcedinis in carne

fimilior erit.

m Sl Bem*

ferm. 1

exhibuit, ut duriffimi cordis fit, qulsqms eum

XL. Summa fehc1tat1s noftrze eft divinze fi- S.ern.

l Camu

affe&u toto non diligit.

militudinis participatio: ad quam pervenie-

n-

Id.Ser.21.

XXViII. Quanti te fecit Deus, ex hlS, quæ

mus, cum Deum coramintuebimur. Si ergo

i

d*

protefecitagnofce: ut appareat tibi benigni-

fimilis Deo fieri cupls videndo Deum, ficuti

tas ejus in humanitate;

Quanto enim mino-

eft, da operam, ut ei fimilis fias, videndo eum,

rem fe fecit in hum;htate, tanto majorem ex-

ficut pro te factus eft, ac ita per imitationem

hibuit inhumilitate, & quanto pro me vilior,

facrze humanitatis, ad fim1l1tud1nem vemes

tanto mihicarior.

Adve1 te homo, quialimus

fumnize d1v1mtatls.

j

j15. Ambt

es, & non fis fuperbus:

& quia Deo junctus es,

XLI. Si dixiffet tibi Dominus Deus tuus:S. Augüfï

de lat

nonfis ingratus.

Ego fum veritas & vita, tu defiderans veri- '"P- 30'

Gb

S Bern.

XXIX. Dignus plane eft notte, qui tibiChri-

1

fupet

tatem, & vitam concuplfcens viam, qua ad

Cantic,

fto, recufat vivere; & qui tibi non fapit, defi-

hzec pervenire poffes, profe&to quzereres, &

A

it: & qui curat effe, nifi propter te, pronihilo

diceres tibi: Magna res veritas, magna vita:

? in retl

fi effet, quomodo 1liuc perveniret anima mea.

eft, & nihileft. Propter teipfum Deus fecitti

omnia, & qui effe vult fibi, & non tibi, nihl effe

Quseris qua? Audieumdicentem primo: E-

mmplt inter omnia.

goíumvia. Primo dixit, qua venis: poftea

Ü

J

Chrifus imi "tanudus.

quo venias. Ego fum via, ego fum veritas. I-

S. Auq fu-

XXX Ego fum via, ventas, vita, tamquam

pfe manens apud Patrem veritas & vita eft:

perMattb. diceret: quo visire? ego via: quo vis ire? ego

induens fe carne factus eft via.. Non tibi dici-

»5 pet,

dcnüu

fum veritas: ubi vis permanere : ? egofum vita.

tur: Labora quzerendo viam, ut perveniasad

]bid

'XXX Ideo permittitur inimicusjuxta viam

veritatem & vitam, non, inquam, hoctibi di-

citur. Ergo furge piger, via pfa ad te venit,

ponere laqueos, nefecuritate exultationis via

deferatur, & in infidias incidat. Via Chriftus

&te defomno dormientem excitavit (fitamen

liumilis: Chriftus veritas & vita: Chriftus ex-

excitavit) furge & ambula.

c (at

celfüs &'Deus.

Si ambules in hum1h, perve«

-XLII. Incaffum laboratin acquifitione vir- $. Bem

fer.:2. ii

: rAlcxc. n

nies ad excelfum.

tutum, qui eas alibi, quam in Chrifte qurit.

Cant,

R. P. Lohn. Bibl, Man. Tom. L.

SSs2

$. 1V.

'-

524

szlzothecæ Manuahs Concionatoria

fj

V. S. Thomas Aquinas audiens a. Chrlüo * Sur.in vit,

"

EX LIBELLO DE IMITATIONE

Bene de me fcripfift: Thoma, & quam merce-

(i

CHRISTI

dem petis? xe pondlt non aliam, nifi te,

b

&rina Chrifti omnes do&rinas San»

Domine.

bi

Lib.x.c.r. Í Do

&orum antecellit

& qui Spmtum

V. S.Bernardinus opifici chartas luforias Sur.in vit;

q

Chrifti haberet, abiconditum ibi Manna in

facienti fuafit;ut pro iischartis SS.]efünomen

ti

veniret.

faceret: parüit homo, & ditatus elt.

Il. Da Chrifto locum & cætens ommbus

VIL S.Therefia de jefü voto feaftrinxit,quod Riber.1.4.

Lib,2.c.r,

(

nega introitum. Cum Chriftum habueris, di-

nolit, quantum in fe eft, pati, ut a quoquam vit. c.a0,

à

ves es, & fufficit tibi.

Ipfe erit p10v1for tuus,

mortalium in amoreifthoc, Sponfique fui ex-

& fidelis Procurator, ut non fit opus in ho-

preffa fimilitudine fuperetur.

Pn

minibus fperare.

.Homines enim cito mu-

VIIL. F. Narciffus Dianenfis Laicus erga Annal,

tantur, & deficiunt velociter: Chriftus au-

Puerum Jefum amore flagrabat, ut ejus col- Capuc.

tem manet in aeternum , & adüat usque ad

loquia tantum de eo effent, cujus amore li- 19o9.

Flores

finem fortiter. .

quefa&tus etiam Ecftafes patiebatur.

fiti S

Ibid

IlL. Non requiem ahquando habebis, nifi

colligens iis partem le&ifui afpergebat. Ro-

Chriftointime fueris unitus.

gatus caufam refpondit,hzec non mea,fed pue-

q

fü

Lib.2.c7. .IV.Teneasteapud Jefüm vivens ac moriens,

ri Jefu le&i pars eftyideozequum eft, eam flo-

& illius fidelitati te committe,qui omnibus de-

ribus exornare.

Vit p

ficientibus folus poteft te juvare.

IX.CumP.PetrusFaberMadriti cuidam do- Lyrzus

firito: deC

Ibid

hu

(

V. Plus homo nocet fibi, fi Jefam non quze-

&rinam falutis petenti fuafiffet, haec quatuor APOPh'-

i2

tit; quam totus mundus;. & omnes fui Ad-

puncta faepius ruminanda: Chriftus in fumma *

velfanl.

inopia, & egoinopulentia: Chriftus infame &

n

le I Cs.

Yro

. VI. Effe fine Jefu gravis eft infernus; & effe

fiti, & ego inexquifitis epulis: Chriftus nudus,

cum Jefu dulcis Paradifus. Sifuerit tecum Je-

&ego preuofe vefüitus: Chriftusin dolonbus,

fus, nullus poterit nocere inimicus.

& egoindeliciis: illehis inftruCtus dumad e-

j

Ibid

Hift, Sor,

ViI. Qui invenit Jefum, invenit thefaurum

pulas invitatus comparuiffet, una harum fen-

bonum; imo bonum fuper omne bonum. Et

tentiarum occurrensita eum movit,utinlacry-

Ptl q

qui perdit Jefurn,perdit nimis multum,& plus,

inas folutus abire debuerit.

!

r

llng

quam totum mundum.

Pauperrimus eft,

X. Franciícus a Puero Jetu Valentizein Hi- yfclus

qui vivit fine Jefu, & dltlfümus, qu1 bene e&

fpauia mulieri peccatrici dixit: Soror,fatis diuin N o

cum lefu.

fervifti vanitati& Sathanze. Tempus eft, ut e- "yflic. t.a

H

Ibid

Vill. Eligendum eft magls , totum mun-

tiam aliquando nato Infantulo fervias. Rifit i|- ^99-«14-

dum habere contrarium, quam Jefum offen-

la, fed eadem no&te tot fcrupulis & timoribus

À

- fum. Exomoibus ergo caris fit Jefus folus d1—

agitata eft, ut fummo mane accederetad con-

Socigdd.;

feífionem, & fatta confeflione Poenitentiarum

b

e&tus fpeaahs

Lib 3.€.56

IX. Eja Fratres, pergamusümul ]efus e-

Ordinemingtederetur. Dictus eft hic Francis-

ritnobifcum. Propter Jefum füfcepimus cru-

cusa Puero Jefu, quia, quidquidab aliis pete-

]

bat, amore Parvuliin Bethlehem poftulabat.

!

cem : propter Jefum perfeveramus in cruce.

Eritadjutor nofter, quieft Dux nofter & prae-

XI. Adolefcens quidam cum falfo a fene ac- Vita PP. I.

ü

ceffor. En rex nofter egreditur aate nos, qui

cufatus rogaffet, ut fufpenderetur Orientem 1e- €. 72.

ü

verfus. ut Chriftum intueri poffet, mirabiliter

|)

pugnabitpro nobis.

Sequamur viriliter, ne-

N

a morte liberatus eft

mo metuat terrores: fimus parati moriforti-

fe

ter in bello, nec inferamus crimen glorlæ no-

XI]. Aulicus Oeniponti graviter decum- Drexel. in

p

bens] jam rationes cum facerdote computmat podrom.

ftrze, ut fugiamus a cruce.

$. V

cum ufu venit, ut fiti levandze frigidam pofce- €3: $-7

ret, datur: & cum porrecto poculo, honoris

EXEMPLA EXTERNA.

cauía, jubeturei, quem amiciffimuim haberet,

Yo. c. 1. IS

Toannes Baptlfïa tanti fecit Chriftum,ut

propinare; le&ulum forte aulica turba coro-

diceret, feindignum effe, qui corrigiam

nabat. Tum ille ciccumferre oculos, & ex ad-

Md

calceamentorum ejus folveret.

verfo Chrifti patientis iconem contemplatus ;

ort f

615,

Io. €. 21.

II. S. Petrus, quantopere amarit Chriftum,

Atque Chriftoinquit,propino chariffimo meo,

l

fatisteftatuseft,dum tertia vice dixit: Domine,

qui me .ab inferis vindicavit. Occüríabat, fi-

Y

quidem Chrifti patientis amor, quem alto pe-

$fl

(321. 2.

tu fcis, quia amo te.

&ore dudum foverat.

deNe

Hf. S.Paulusita Chr dïum imitari ftuduit,&

amavit, ut dicere aufus fit: Vivo autem, jam

XIII. Religiofus e S.Dominici familia coram

Penneque

Chriji

1.Cer.2- nonego, vivit veroinme Chriftus. Et: nonju-

S. /Egydio, S Franciíci difcipulo, dicebat ha- ;

in lfag. p.

dicavi me fcire aliquid inter vos, nifi Jefum

bendam S. Joanni gratiam, quod in principio t.c 3. n.2e

(ä

Philipp.3. Chriftum, & hunc Crucifixum. Etiterum: Ve-

Evangelii fui,tam alte& magüifice deDeo,Pa-

[

rum tamen exiftimo oimnia detrimentum effe

trisque Verbo locutus fuiffet. Oppofuitfe con-

S g

devexb

propter eminentem fcientiam Jefu Chrifti Do-

tra /Egydius, nihil de Deo Joannem elocutum

imini mei, propter quem omnia detrimentum

affeverans, mirantibus czeteris, qui adftabant,

Q

feci, ut arbitror ut ftercora, ut Chriftum lu-

ait:

Siavicula ex ingenti vaftoque monte

cmfamam

aren?e granum abftuliffet, illamue aliquid ab«

Luc.1c

IV. S.Maria Magdalena adeo Chriftum di-

ftuliffe diceretis?. Cumque illi refponditfent;

ligebat,ut pedibus ejus femper affixa haereret,

fi leviffima illa arenula cum reliquo.monte

ä

& in mortem usque comitaretur,

conferatur, dicendum vxden, nihil accepiffe.

i

zj

ldem

- Titulus XXHI C)n—*i/ïu:.

"B;

325

;

hii

Idem efto, inquit, de illis, quae de Deo, ejus-

IV. Sicut flos cam

:

pi absque omni femine s p« &

demque natura infacris paginis habemus, ju-

aut terrze foffione, im

dicium; illa enim fi cum Dei incomprehenfi-

citur ; ita Chriftus ab

pinguationeque produ- 11.de adv,

bili perfectione conferantur, longe abeffe, at«

sque omni virili femine Dom.

produc&tus, & fine Matris corruptioneaut im-

IlS sur.in Vit.v 1 :

bitror ab iftius naturze praftantia, de qua,

preegnatione generatus eft.

quidquid a Viris fan&iffimis, atque illumina-

V. Sicut Medici in fzevi morbi ulceribus Theoph.

M :

tifimis fcriptum di&umque unquam (uit,

humorem colligi finunt, & deinde remedia i Luc.

n N

millies longius, a jufta cum Dei magnitudine

apponunt; ita& peccatum oportebat omnes * V

comparatione, recedere fentio, quam aviculae

apex, cum cceloterr

[pecies indicare, donec Chriftus veniret, &

x

aque collatus, atque com-

Medicamentum apponeret,

pofitus.

VI. Sicut

a

cubicuïum,

Sol radios per vitrum immittit in

Gpu,

: k'g. VIo N

& vitrumnon lzedit; ita Deus Pa-

.

EXEMPLA DOMESTICA.

ter mifit Filium fuum in uterum San&iffimze

Virginis clauftro virginali non violato.

|Vita, S. Ignatius cum vitam Chrifti legiffet, tanto

eum imitandi defiderio exarfit, ut eam

Chrifut. amafidus.

uam novimus & miramur, vivendirationem

i

ulceperit, focietatemque Jefu inftituerit.

VIL. Sicutfi quis infidias,quas Subditi Re-

gi ftruere praefumpfiffent, detegeret, merito o-

Lyreng

fixato

Vita prz-.. IH. P. Francifc.Suarez i nodus aliquis intri-

inniamore & veneratione dignus cenferetur :

u

L

: decatior interftudendum occurrebat, femper ad

ita cum Chriftus omnes e

: Apopht,

asque graviffimas

Chriftum in cruce pendentem confugiebat,

Mundi, Carnis, & Diaboli

infidias detexerit,

(

;&3 l.

Ánnue

eumque familiariffime confulebat. -

modumque eas evitandi oft

16ro.

11I. P.ThomasSanchez hxc tria femper ca-

enderit,merito non

»

h

minori amore ac venerat

ione profequendus

)

riffima habebat,atque iniis omnem fpem fuam

eft, quam olim Affverus

Rex Mardochzeum,

ponebat, Chriftum Crucifixum, Euchariítiam,

qui fimiles infidias detex

erat, honoravit. .

Enþenc-ä

B. Virginem.

é

Hift. Soc,

IV. P. Ovied

VIII. Sicutii, qui falvi effe cupiunt, ante 0«

o vehementer lætat;us eft, fe

mnia caput fuum tuentur

; &amant, utpote fi-

p.r.l.4.n, quinque vulneri

.

bus a Latronibus affectum, ut

nequo nec vivere,

hoc modo Chrifto tanto fimilior effet,

ita cum Chriftus fi

nec operari fepoffe fciunt; -

lb l.n.97.

t caputnoftrum, & nos ve- Col.1.v.ig

Iu lo

; Kyfilus

V. P.Emmanuel Nobrega fcribens affe&um

lut membra illius

mylítica fine ejus influxuni-

fuum ad gradum in Societate, velim, dicebat,

hil facere poffim

us,

.Uyflic ta

nefcire quid

merito ipfum prze omni-

C.jg.ll.ldo

Crucifixum.

quam velle, nifi Chriftum, & hux;c

bus aliis San&tis am

amus atque honoramus. :

J

Annuze

VI. Francifcus a Villa Regali

-s.Coa'dj ütor

IX. Sicut, cum vere novo Solad nos redit, Granad.ia

t

9c.1598. tanto in Chriftum & ejus nomen

amore fere-

omnia vivere incipiunt, terra parturit, arbores

S.ilv loc.

|

frondibus veftiuntur, & tota tertze facies inno- CO 552

batur, ut Domefticos pariter & externos falu-

taret his verbis; Laudetur Dominus nofter

vatut ac revirefcit, ideoque cum fumma exul-

tatione ac gaudio Sol rediens

)

i

excipitur: ita

Jefus Chriftus. His verbis contubernii pue-

cum adveniente ad vos Chri

ros excitans per integrum quadrantem in iis

fto per Incarna-

durabat. Hceadem infcripfit loco fenten-

tionem: velutSole Juftitize,

tota Mundi facies

Is

fpiritualiter innovata fit,

futrexerint Virgi-

tize fchedulis, quas Menftrui loco dividebat

;

externis. Hinccertabat, quis fpiritum diutius

num chori, Monachorum coetus, exercitus

retinere poffet in hoc nomine pronuntiato, &

Martyrum, Confefforum & Pontificum ordo,

Diercl

paHïm laudator Chrifti vocabatur.

jubilo gaud

ierito ipfe queque amatur, & cum infigni

l

:

: podïüm.

ioque jamvnq/nc etiam oriens in

M

$ . VII.

anima excipitur,

)

SIMILITUDINES.

Chrifus imitandus.

]

wa/im " bomo Deus.

X. Sicut fi a&or aliquis promitteret coma-

$.Dam.de],

diam exhibiturum, & ex

orth. fid.

Sicut ferrumignitum una res dicitur, licet

pulo,

fpectante femper po-

ineo & ferri, &ignis natura reperiatur;

nunquam inciperet, merito graviffimam

€.15.

populi indignationem in fe concitaret ; ita non

ita & Chriftus unus dicitur, licet divinam hu-

minorem fane apud zeternum Patrem & San-

3üanamque naturam conjun&am habeat.

S.Bafil.5. .

II. Sicutferrum, licet nigredinem & frigus

é&os indignationem promerebitur,

. qui poft-

de Nat,

quam promifit, fe

Chriftum per veram imita-

Chrifti,

contineat, fi tamen igni uniatur, totum can-

| penneqw.'

dens fervensque efficitur; ita & humanitas

tionem exhibiturum, nunquam, hanc Comos-

Chrifti tota quodammodo divina propter u-

diam feu repraefentationeminchoat,

in lg. P»

| [.c 3,1102'

nionem cum Verbo efficitur, nec tamen vicis-

XI. Sicut ii Difci

puli, qui ferio proficere

fim Verbo fuas infirmitates communicat.

cupiunt, vel inPhilo

fophia,

velin Theologia,

"1";' S, Aug. 58

. HI. Sicut fi quis purpuram aut Regale dia-

precipue fui Profefforis fc

ripta affiduo vol-

* deverb.

* Dom.

dema in terra jacens contemnat, minime re-

vunt, animoque bene imprimere ftudent; ita

prehenfibilis cenfetur; fecus vero, fiillaregio

Chriftianus in virtutis atque perfe&ionisChri-

corpori conjuncta contemnere praefurnpferit ;

ftianze ftudio progredi cupiens, non melius id

ita licet nullum fit piaculum, humanitatem

obtinebit, quam fi vitam & mores Chrifti fre-

feorim fumptam non adorare, culpa tamen

quenter meditetur, & per ftudiofam imitatio-

non carebit, qui eandem

nem affequi conetur. -

Divinitati unitam

honorare noluerit,

XIL. Sicut fi fuperiorad omnes occupatio«

83

nes

|

3

(

Ll

6

Bibliothece DManualis . Concionatorie

Cf

IX. -

nes fit primus, & fubditi fequi recufent, me-

M E-D.T-A.

pi

rito is hoc zegre ferre, conquerique cenfetur ;

fj

ita non minus queri poterit Chriftus, fi, cum

d Chriftum imitandum.

fl

ipfe ad omnes labores & virtuofas attiones

[E agna aeftimatio de Chrilto, tanquam de t;b.de

e

: perfe&iffimo Magiftro; nam, tefte S.virgin.

n

| primus extiterit, Chriftiani eum imitati recu-

fertià ]

Ambrofio, primusdifcendi ardor nobilitas eft

ho« 0

vft)ant.

$. Vl

Magiltri.

moml lt

MOTiV A.

. H. Frequens me

ditatio: vitze. Chriftis ut

077

h

fünerac

Chriflus asuaudus.

enim qui pingendo prototypum perfe&te ex-

$ Augif

primere cupit, oculos ad

omina illius hnea-

10405 [

COIOH.- II I-

uiaeft caput noftrum, principium,primo-

menta affiduo refleCtit; ita & qui Chriftum

V- 18*

cenitus ex mortuis, ut fit in omnibusi-

perfe&e imitari deliderat, oculum mentis in

L

pfe primatum tenens, quia in ipfo complacuit

omnem plenitudiném inhabitare, & pe

*

r eum

vita moribusque illius perpetuo defixum ha-

ft

omnia reconciliare in ipfum.

beat, oportet.

Ífratres nos vbca-

li. Ardens amor ergaChriftum: quiaàmor

fe

Hebr.2.

II. Quia non confunditur, ;

?

vy.t11.

re,dicens: Nuntiabo nomen tuum fratribus

aut reperit fimiles aut facit, juxta commune

^

f

Matth 28.

Ethicorum effatum.

V. iO.

meis. Etiterum: lte, nuntiate fratribus meigs,—

f

IV. Affiduum exercitium; ut enim fabri-

ut eant in Galileam.

j

"HL. Quia eft fponfüs animze, candidus per

cando fabri, ita imitan

.

do*'im?tatores Chrifü

1

DEUI. 41 Vi

Cant.5.

r.

u

Y.iOe

vitze innocentiam & fan&itatem, & rubicun-

mj a

d. Chrifum -nmaä;dum;.

ü

dus per paffionem, fanguinisque fui pretio-

$

V. Seria ponderatio amoris Chrifti erga

fillimi totalem effufionem, ideoque ele&us

nos; cum enim, tcíte Seneca, efficaciffimum

ex millibus.

IV. Quia Redemptornofter eft ; quam cau-

amoris philtrurá fit amor, quidtantus Chrifü

amor in. corde hamauo non efficiet, fi accu-

S Bgraï.

fam merito S. Bernardus praecipuam cenfet

rate fecundum

dumait: fuper omnia te mihi amabilem red-

: pqci)(tv»iores Zcilrcumüantias con-

sss

fideretur.

dit, o bone Jefu, calix,quem bibifti,opus noftrze

Vi. Alte menti i

mpfimere, quod prius fcri-

Thom.

redemptionis. Hoc enim omnino ainorem no-

ä

ftrum fibi vendicat.

l

ptor pronuntiavit: Teneas te apud Jefum vi- Kemp.l.2s

veus & moriens, & illius fidelitatite commit- ^ 7*

Chrzffus imitaüdus;

l

dic&hs:

tejqui omnibus deficientibus te folus poteft ju-

q

Mattl;l.w. V. QuiaitaPater zeternus mandavit,

:

vare. Dile&iocreature fallax & inftabilis: di-

V..

$B&

Hiceft Filius meus dilectus, in quo Iwnihi' bene

le&o Jefu fidelis & perfeverabilis. ^.

.

D. £

" complacui: ipfum audite.

55 VII. Humilitatis & pacisinternee

ftudium, Lih;&

k'."C. 8,

Jo.13.-

V1. Quia Magifter nofter eft fapientiffimus,

utidem Author fuafit his verbis: Magna ars

à(

'.518' i

fan&iffiraus & manfuetiifimus, quae tres pro-

eft, fcirecam Jefu converfari, & fcire Jefum te-

q1

prietates ad. perfe&um Magiftrum requirun-

nere, magna prüdentia. Efto humilis & paciti-

l

tur. Hincipfedixit: Vos vocatis me Magifter

Ia

cus, & erit técum Jefus. Sisdevotus &quie-

& Domine ; & benedicitis.

Et exemplum

tüs, & manebit tecum ]Jefus.

ü

dedi vobiS, ut quemadm

odum ego feci, & vos

- VIiI. Contemptus generofus externarüm & Lib.2.e.8.

faciatis.

H

I.

u

fenfibilium confolationum: poteris enim, in-

VII. Quia ipfead imita

tionem hanc toties,

quitidem fcriptor, fugare Jefum, fi volueris ad

ü

]0 .S,V.Ia-

tantisque promiífis invitavit, praecipue dum

exteriora declinare. I£contrario verofrequens

014 q

dixit: Ego fum lux mundi: quifequitur me,

illi vifitatio cum homine interno, dulcis fer-

C

non amibulat in tenebris, fed habebit lumen

mocinatio, grata confolatio, inulta pax, &fa-

& of

To.14-Y-

6,vitze. Etiterum : Egofum via, veritas & vita.

miliaritas ftupenda nimis.

i

d refürr, .

Nemo venitad Patrem, nifi per me.

*

É

]0. IQO

VIII. Quia paftor nofter eft, & ut ipfemet di-

-ASCETICA.

Sytülu d

v'270

xit; Oves meve vocem meam audiunt, & ego

b

cognofco eas, & fequuntur me, & ego vitgm

"T'tia preecipue circa- Chriftam & bene ap-

i

zetermam do eis.

7* prehendere ip

á

fe., & aliors docere debet

j

Chriflus imvocandes.

y

Afceta.

t

e

Jt-

I.IOOZDV' I

IX. Quia Advocatus nofter eft, juxta t

l. Primumeft, ut bene apprehendat quali

monium S. Joannis: fi quis peccaverit, Advo-

tatem , neceífitatem & dignitatem Incarna-

tionis; & Qu«litatem quidem optime ex

catum habemus apud Patrem, Jefum Chriftum

juftu

m

Symbolo Athanafiiintelligere poterit, ubi ea

X

fequentibus verbis explicatur. Et ergo fides

Q,Tim.z-

QuiaMediator nofter ePt,teüe'S.PaL;l.o di-

cente: Unus enim Deus,unus & Mediato'quei»

recta, ut credamus & confiteamur, quia Do-

& hominum, homo Chriftus Jefus..

minus nofter Jefus Chritus DEI Filius,

Deus&homoeft. Deuseft fubftantia Patris

Hebr. 2.

X1. Quia frater noftereft; Quidniergocum

V.ll-

fiducia ad hunc Proregem /Egypti coeleftis

ante fzecula genitus: Homo eft ex fubftantia

Matris in fzeculo natus. Perfettus Deus, per-

potiore jüre, qnam ad Jofephum olim fratres,

confugiamius, ab eoque frumentum gratlæ di-

fe&us homo, ex anima rationali & humana

:g

l

!

carnefubfiftens. 7Equalis Patri fecundum di-

vinge petamus *

vinitatem ; minor Patri fecundum humanita-

p

AGor.2.

XIE; Quia Salvat

or no(ter eft; atqtie'adeo 0-

S.lauy

mnis, quicunque invocaverit aomen D

g

tem. Quilicet Deus fit & homo, non duo ta-

.Ulï.inLl

7.2!-

*

oþm'i-ni,v

A

men, fed unus eft Chriftus. Unus autemnon

E Ve !

Cons

5 $

(alvus erit, tefte 5 Petro.

f

ia

Tuulus .X X HI. Cäm'h:s |

327

N

converfione divinitatisin carnem, fedaífum-

ciendi, non jubendi,

ptione humanitatis in Deum. Unus omnino

Nuntius, fed Domin

quia non Legatus, neque $ Ambr,

non confufionefübftantize, fed unitate Perfo-

u$ ipfe falvaturus erat po- ferm. 16.

?Ub,de

pulumfuum. Te

mpus faciendi, Domine, hoc in Pf. 11$.

;Virgin.

nz. Nam ficut anima rationalis & caro unus

eft,ut

crucem afceadas,ut mortem fubeas; to-

efthomo, ita Deus & homo unus eft Chriftus,

tus in periculum ultimu

De veib, Mcej]ïtatem exSS.

i] mundus urgetur:

Apoft 3. nam,utrec

^

Patrum do&rina cognofcet;

factum tuum fabveniat,

quoniam nec tua prge-

t

Tnoral,

te S.Auguft.ait;Si homo non periit-

S.Ambr

, fet, Filius hominis non veniffet. Et nifi primus

cepta prodeffe poterant.

füperLuc, homo delinqueret,fecundus ad paffionum pro-

S.Auguft, bra minime veniret,tefte S.Gregor. Hinc S.

CONCEPTUS .PRJEDICABILES.

l

Io«onf, Ambr. Non prodeffet. inquit, nafci, nifi redimi

Chrifüus Jucarnatus.

profuiffet. Clariffime veroS. Aug. mediator,

I. [Doteftoftendi fru&usIncarnation

:

is þotäfïi-

aitiater Deum & homines,oportebat,ut habe-

mus, fcilicetrecon

ret aliquid fimile Deo , aliquid fimile homini-

ciliatio hominis cum

Deo, ideoque Chriftus Iri

di comparari. 1.Pro-

bus, nein utroque hominibus fimilis,longe ef-

pter fimilitudinem finis ,

:quem Deus indicavit,

fet a Deo; aut inutroque Deo fimilis, longe ef-

dum dixit: Erit arcus

fetabhominibus,atqueita mediator non effet.

meus in nubibus , & vi- Gen. g.

debo illum,

& recordabor fcederis fempiterni, v. 6.

d

Dignitatem deniqueintelligere poterit ex Gra-

quod fa&tum eft inter Deum & inter omnem

natenfis difcurfu,quem fic format: dignitas di-

Deut, 4,

vinze Legis &Dominicze Incarnationis benefi-

animam viventem. 2. Proyter 9

ailitudinem e[-

V. 22.

Jentie : ut enim Iris eft fplendo

r Solisinnube

cium colligiturex illis Movfis verbis: Interro-

receptus, habet

queduo cornua; ita Chriftus

ga de diebus antiquis, qui fuerantante te, ex

eft plendor & fi

gura Patris in carne humana

die, quocreavit Deus hominem fuperterram,

receptus, duasque naturas. divinam fcilicet &

afummo ccelo usque ad fummum ejus : fi fattà

eít hujuscemodires aliquando,autunquam CO-

humanam, habet. . 3. Propter fimilitudinem

colorum: utenim Iris tres habet colores, viri-

gnitum eft , utaudiret populus vocem Domini

dem, czeruleum, rübeum

; itainChrifto tripli-

Deiloquentis de medio ignis,ficut tu audifti,&

cisg

eris myfteria re

-Thot,

vidifti. Siergo magnumfuit, Deum per Ange-

: "

periuntur, gaudiofa per

. Kenplas

viridém,dolorofa per r

ubeum, gloriofa per cae-

.

lumloqui de medio ignis,quid erit, ipfum Dei

ruleum colorem fignifi

cata. 4. Propter fimili-

verbumac verum Deum in affumpto homine

tudinem odoris,

;

toties inter Difcipulos confedentem, eosque

quem Iris materialiter, Chri-

!

cceleftibus difciplinisimbuentem cernere2Re-

ftus fpiritualiter

per virtutes & miracula reli-

quit. Excitandi

proinde Auditores, utagno-

5.Bern. in &e proin S. Bernardus ait: Nemo hominum

Ífcant, &íequan

Epiít.

novit, nec notcere poteít an plenum, quid boni

centis : Videarc

um

tur confilium Ecclefiaftici di- Ecclef45.

fililmc&

; &benediceum, quifecit V.12.

adgratiam , quid congruentize ad fapientiam,

illum: valde fp

eciofus eft in fplendore fuo.

quid decoris adgloriam, quid commodi ad fa-

Vid. Fabrumin f

e

lutem, penes feipfam contineat hujus vene-

fto Annunc. c.3.n. r.. .

II. Poteft ex occafion

elententize : Rorate cg;. lais 45.

randi myfterii humanze redem

ptionis infcru-

li defuper , €9 nuber plu

tabilis altitudo.

Chriftusrori. 1. Quia

ant juflum; comparari "

?& Lib.'z-e-go

ut ros füub noctem ceci- Sap. 18.

.U

IL Alterum eft,utbene apprehehdat,aliisque

ditinterram, id eft , ut

erum virgineum , juxta V- 18.

inculcet triaofficiaChrifti primaria,nempeDu-

Salomonis teftimoniu

cis, Magiftri, & Redemptoris, quze ipfemetin-

tium contineretomni

m, cum quietum filen-

5

Jo.14.v.6.

a, & noxin fuocurfu me-

dicavit, dum dixit: Egofum via (quia duco ad

dium iter haberet, o

mnipotens fermo tuus exi-

coelum ) veritas ( quia doceo homines verita-

liens de coelo a re

" —

S.Leof.4. tem)& vita(quia redempturus fumillos.)Hinc

galibus fedibus venit. a.

Quia utroris generatio occulta eft, & i

S fine

de refürr. G [ eo Cf riftus,inquit,eft vize lanttze converfa-

ftrepitu in terram cadit; itaidem de

Chrifti

"tionis: veritas doctrinze divinze ; vita beatitu-

generatione verius dicitur,

S.Cyrillus diais fempiternze. Et S. Cyrillus : Chriftus no-

3. Quia ficut ros

Íuavem odorem afpirat vive

ntibus, terraeque

bis elt via pervitzeactionem: veritas per fidei

foecunditat—em affert; ita Chri

ftus & fuaviffi-

l.

recütudinem; vitaperfan&ificationem.

j

IIl. Tertium eft,ut pariterbene apprehendat

inum odorem exemplorum reli

quit, & tam in

utero virgineo , quam homin

um pettoribus

tria officia, quaeviciflim quivis Chriftianus er-

preciofiffimos pulcherrimaru

gaChriitum exercere debet, aempe r. Charita-

producit. 4. Quia ficut olim

m virtutum fru-

l-

ex rore Deus If-

tem , tenerrimam propter dile&ionem , quod offici-

raelis Manna confecit ; ita

Deus ex Chrifto-

S.Auguft. um pulchre indicavit S. Auguft.dum dixit:Do-

Euchariftiam, quae omnem

mine,qui tibi nonfervit,(& teamat)quia crea-

faporem fuavita-

tisin fe continet. s. Quia fi

cut per rorem in Judic. 6,

$

tus eft,infernum meruit ; fed quitibi nonfervit

vellus Gedeonis dela

pfum Deus fignificavit, : 38

(& tenon diligit)quia redemptus eft,meretur,

fe Ifraelitas ab inimi

cis liberaturu

y

utnovuspro ilio infernusfiat. 2. Gratitudinem

m; ita per

Chriftum in uterum Virginis delap

fumindica-

maximam propter redemptionen: fienim, ut S.

vit idem Deus , fe humanum ge

nus a fervi-

Bernardus fapienteradvertit, totum me de-

tute Diaboli liberaturum.

beo promefatto, quid addam pro merefetto,

Excitandi proinde

Auditores,

ut, quoniam paratus eft etiamnum

hioc modo? 3. faitationem fludiofiffimam propter

Deus, hun

crorem inipforum animas demit-

gerfe&tionem : Idem enim Dom. Jefüs, utaitS.

tere, finum cordis fui a

. S.Laur

Laur fuftin. quod alias docuit verbo, ipfe fuos

periant, magnoque

Jutt.in Li-

defiderio eundem excipi

ant, utfuavi(limo il-

gno vite

primo formavit exemplo. Utrumquenobis,

lius odoreli

quorequefaluberrimo recreen tur,

c. s. .

& meritum patientibus & patiendi fpeculum

& foecundent/ür. Interea dicant cum Ecc

lefia:

faöfcus. Etclarius S. Ambrofius: Tempusfa-

ficut

N

328 -

Bibliothece IManualis Concionatorig

Jie

ficut pluviain vellus defcendifti , ut falvum fa-

fitum & voluntatem divinam implendo, quam

ol

li

ceresgenushumanum. Telaudamus Deus

qui facit, vere Mater eft Chrifti, ut iplemet Matth.12.

nofter.

Chriítus faffus eft. 3. Pannir munda con[cientia: Y 39*

tl

joi4v.s llL.Poteft. exoccafione fententize : Ego fum

inuolvamus ; quod fiet, fi confuetudines m.alas

via,veritas €$ vita: explicari triplex officium

Y

ftudiofe devitare ftudeamus. 4. Lacf dulciffimo

Chrifti;nempeDucis,Magiftri & Redemptoris.

devotionis [olidg pa[camus, £? zutriamur: quod

f

Et i. quidem oftendi,quod fit Dux peritus vize,

)

pracipue per promptam & accuratam ope-

fidelis & jucundus, cujus conver(atio nonha-

rum ad propriam cujusque vocationem & fta-

Ik

bet amaritudinem. 2.Magifter fanGiflimus,fa-

tum pertinentium executionem praeftandum

]ozn l Pl

pientifhmus & manfuetiilimus. 3. Redemptor

eft. 5. Reclinemusin pre[egio : cotde fcilicet no-

".M

In

f

potentiffimus, promptiffimus, Deoque gratiífi-

" ftro,eique per veram humilitatem foenum fub-

mus. Unde excitandi Auditores,ad tria officia . fternamus ; hoc enim ei przefepe gratiffimum

f

d

Chriftiani;nempe charitatem, gratitudinem,

eife ,certum é

ft ; ütpotequod ipfe petierit, di-

feitt s

& imitationem exercenda.

cens: Fili, praebe cor tuum raihi, 6. Portemus Prov. 13.

Vidg F abrum in

n

QU

Fefto Nativ. conc. s.

nulsir: nonin profperis magis,quamin adver

Rom- 8. ;

b

fit

Malacha4. [V.Poteftexoccafionethem

.ativsk:, Etorietur

.. fis eidem adhzerendo,dicendoque cum S.Pau-

V

e

u

v.2. vobis timentibus nomen meum Sol juflitim : Chri-

lo, quis mefeparabit a charitate Dei , quze eft Pf z49.

b0

ftusfolicomparari. 1. Quia utifolinfemaxi-

inChriftoJefuDomino noftro.7. Canticum ei can- V« 1«

Di

mus , & centies fexagies terra major, nobis ta-

tenus: & novum quidem cumS.Da vid,quod/fa-

üj

ciemus, fiftuduerimus, ut intellectus, volun-

menparvus, & metz fagittarize fimilis appa-

&

ret; ita Chriftus quidem parvulusapparuit, ut

tas, & omnes alize vires noftrze concordent ,

5TJ

2

Íol, fedinfe major erat omnibus creaturis. 2.

novamque vitam inchoemus.

g

Quialuce fuze fapientize, & colore fuze charita-

.. VI. Poteft ex occafione thematis: £

Ua,ggg. Luc. 3.

tistotum mundum illuftravit,foecundavitque,

lizo vobir gaudium maguwm, quia natur vfl vobis * '*

TDuc1

nocturna vero fpectra & tartareos fpiritus tu-

Salvator : oftendi,quale gaudium attulerit Na- ;

14l

gi

gavit. 3. Quia utfol celerrimemundum prope

tivitas Chrifti univerfo mundo. Et 1. quidem

i

univerfum per fe, & fuos A poftolos peragravit.

Deo per gloriam ipfius fumme amplificatam.

t

4. Quia utfol per dudecim fignaZodiaci Occur-

2. Zlngrlis ob fedesipforum & ruinas reftaura-

rit. Etin Geminir quidem fuit tempore Incar-

.tas. 3. B. /irgini €$ ;fofepho, dum in eorum finu

|

nationis, quandoduasnaturasconjunxit: [n

& ulnis recumbere dignatus eft. 4. Horminibus,

Cancro,quando adhucin utero matris exiftens,

dum ad eos falvandos venit. 5. Potribus in Lim-

l:(:x

Bethlehemi ab omnibusrepul/us,retro cedere

- bo, dum fpem liberationis certiffimam caufa-

fà

in ftabulum ibique nafci coactus eft: aut quan-

vit. Excitentur fubinde Auditores partim ad

[v

do ex Dei lumma dignitate ad hominis viliffi-

fpirituale gaudium concipiendum ; partim ad.

1nam conditionem defcendit: In Z1rgine,quan-

at

' Nativ. fpiritualem per novum vitse emendan-

do recenter natus in gremio Matris recubuit;

dze fervorem inftituendam, oftendatur brevi-

?

In Libra, quando per privatam v tam actiones

f

ter, quantum gaudium & ipfi per hanc Nativ.

j

fuas omnes voluntati ju(titi;equedivinae con-

Deo, B. V.Ang. Patronis, hominibus, quibus-

W

formavit. In Leone, quando tempore przedica-

cum agunt, purgantibus animabus creare:

tionis plurimis voce fud falutarem terrorem

offint.

Qu

t

incuffit. In Zreitenente, quando perorationem

. VII. Poteft ex occafione themátis: Natur Luc. 2,

affiduam ardenti(Timas fagittas defideriorum ,

efl vobis hodie Salvator : dici, antiquum effe mo- V. 1z-

j

tat

;

K

piorumqueaffectuum in coelum jaculatus eft:

rem, ut natales dies magnorum Dominorum

In Scorpione , quando fatalem ictum in morte

C

magna cum folennitate celebrentur, variaque

f

accepit, & eclypfatus eft perinterpofitionem

. dona natalitia offerantéf. Excitari proinde

terrze in fepulchro. In Capro, quandoin monti-

poffunt Auditores, ut & ipfi fequantur huin

bus verfatus, vel oravit, vel praedicavit, vel

morem, & quia dignum tali Domino munus

transfiguratus eft: !n P'ijcibur, quando tempo-

non habent, imitentur ZE(chinem, pauperem

re Paffionis obmutuit, & nec verboapud Pila-

ftudiofum, qui, cum Magiftro Socrati varii va-

tum fe defendit. In Zlriete, quando feipfum Pa-

ria dona offerrent,ipfe quoque acceflit, & cum

triincruce vi&imam obtulit. In Tauro, quan-

aliud non haberet, feipfum obtulit, audiitque

doin infernum defcendens, ejusdem januas

aSocrate: Bonoanimo efto, o /Efchines: ve-

perfregit, & divinitatis humanitatisque fuze

re tu liberalitate tua omnes alios fuperafti, ac

|

potentia dzemones vicit. In phora, quando

.proinde vel ex hoctempore operam dabo, ut

Baptisinum inftituit, & difcipulos füos omnes

tetibi meliorem quondam reítituam. Poterit

geutes baptizare juffit. Exc'tandi proinde Au-

ergo concioin duas dividi partes, & in prima

N

ditores,ut ftudeanteífeHeliotropia,&ad folem-

quidem probari, quod hoc dorum fit Chriíto

a

hunc fe convertentes, falutares ab eo influxu

gratiffimum,quia multum dat, qui nihil fibi re-

LL

recipere ftudeant.

)

4

l(

tinuit. Infecunda autem oftendi poffet, quo-

fíuc r.

V. Poteft ex occafionet

hematis : Et pryerit

modo etiat Chriftus nos nobis fitreftituturus

di

V. 7'

filum. [uum primogenitum: oftendi, quomodo

meliores in bonis naturze, in bonis gratiae & in

Chriftum natum optime colere,&amare poffi-

bonis glorize. Vide Thom. Kemp. 1.4.c. 8. &

Q

mus, fi videlicetofficia a Matre fua corporali

Fab.rum in Fefto Purif. conc. 2. n. 4.

ter illi exhibita, fpiritualiter nos praeftemus.

fe

— Chvifli Nomen.

Et r. quidem eum roneiniamus , eliciendo pro-

n

pofitim emendationis, dicendoque: ecce an-

VIII. Poteft ex occafione thematis : Oleusm Cant, x.

I

c'lla Cveltervus) Domini, fiatmihi fecundum

le

efufum nqmen tuumn :

comparari SS. Jefu no- Y. 2.

Inen

verbgm tuum.2. Genereziur; exequendo propos

——

-

Titulus XX Chri/lus.

329

men cum oleo. 1 Quia ut oleum füpernatat

IV. Quidam Rek confici fibi veftem ex pàn-

,

ofnibus liquoribus, ita hocnomen eftnomen

nojullit, ut Mercatores pannum fimilis mate-

fuper omne nomen, praecipue quoad fignifica-

riae vendere poffent. Aurelius Imp. volens re-

tum, quod excedit omne bonum creatum.

n

5

Q

ducere ftudiaPhilofophica primus fcholam in-

Quia ficut oleum cibis condiendis adhibetur ;

greffus eft, & omnes poftfetraxit. Sub Ludo-

d

ita SS. nomen Jefu omnibus actionibus admi-

"]

vicoll. Rege Francive nemo zeftimabat ftudia,

fcendum eft, praecipue precibus , ad imitatio-

.quiais Filium ftadere nolebat propter imbecil-

nem Ecclefize iemper claudentis orationes: per

litatem. SubFranciífco primoflorebant, quia

Domiuus: uoftrum JJefuin Chriflum ; ic enim im-

viros doctos amabat. Idem quia tonderi fe juf-

Josn. 14.

plebitur,quodChriftus dixit : Si quid petieritis

ferat, utíacilius vulnus auris curaretur , eíffe-

V. 14.

innominemeo, hocfaciam. 3. Quiaficutole- cit, ut nemo capillos longos portare vellet.

um ad lucem alendam peraptum eft; ita SS. . Quia Alexan.& Alphonfus Reges collo obtor-

[lï

Jefu nomen ad fcientias & fapientiam,uti pius

toincedebant, idem Aulici quoquefaciebant.

du

o

Deimit,] Scriptor in perfona Chrifü ficloquens fatetur:

[Ethiopes ita amabantReges, ut ad eorum

$c643. Esgolam,quidoceo hominem ícientiam,& cla-.. imitationem vivere, ve(tirioqui.incedere,co-

Jon j

VN

riorem intelligentiam parvulistribuo, quam

medere, bibere ftuderent,imo & oculum erue-

d P [ 149'

ab homine poffit doceri.1 Quiaficutoleumro- rent,autcrus debilitarent, fi Regem talem ha-

V. l.

borat certaturos, ita SS. nomen Jefu contra

bebant. Quanto magisfimilis amor, &imita-

5

Diaboliinfidias munit, ejusque vites frangit,

tionisftudium erga Chriftum exercendum eft2

utiex pluribus hiftoriis patet Quare excitandi

V. Chriftus S.Birgittse dixit: Quid te dele- Lib.6.rev,

erunt auditores, utvafaelecta, ideft, corda

&ataudire opera Mundanorum, & bella Pro-€ 27

mundaprezeparent pro hoc oleo,illaque ifto co-

cerum, & curtaliauditu inanioccuparis, cum

- Luc.a,

piofe adimpleri a Chrifto petant.

ego fimomnium Dominus, nullaque delec&ta-

jl

IX. Poteft ex occafioue thematis: //ocabir . tio fine mein pretio habenda fit? fi cupis audi-

Luc. 1.

aomem ejus ;Je[um : hoc SS. nomen, proutdepin-. re fa&ta magni Domini, fi confiderare opera

k :Vo'glo

gi folet, pro ftrena offerri. Et prima quidem li-

magnalia, debes utique audire & confiderare

tera l. Clericis offerri, tum quia & litera perfe-

fatta mea, quaeintelle&tuiincomprehenfibilia

&iffima & re&iffima, utpote fignificationem

funt, cogitatione ftupenda, &audituadmi-

totius nominis continens: tum quia fignificat

randa. -

ltionem , atque adeo monet Sacerdotes , ut

VI. Inter alia praeconia Chriftus re&e flos Granat in

praeeaut exemplo, & fint promptiad omnia of-

campi dicitur,partim quia finePerfonarum ac- filva loc.

ficiafux vocationi convenientia.Secunda lite-

ceptione omnibus eum carpere volentibus in 9?*

ra H Conjugatis offerri poteft ; tum quia figni-

commune propofitus eft ; partim quia folo cae-

ficat indiffolubilem conjunctionem per medi-

leftis fpiritus influxu, fine ulla humanicultus

amlineolam; tum quia per crucemin medio

opera in caftiffimis Virginis vifceribus, velut.

ponifolitam indicattribulationes in matrimo-

incampo quodam fatus & confervatus fuit.

nio non defüturas, fed quze pernomen & au-

VII. Chriftus Admirabilis eftin Nativitate, S.Bern. l.

xilium Jefu leniendze fint.' Tertia S. Studiofze

Confiliarius in praedicatione, Deusin opera- 10. inter

juventuti offerri poteft, fimulque indicari,

tione, Fortisin paffione, Pater futuri fzeculi in P*tVos.

quod a Chrifto difcere debeat, vitam a pueri-

refurjectione, Princ

f

ceps pacis i;;pgrpetua bea-

]

]uc.a,

tia recteinftituere, atqueadeo proficere in ze-

titudine.

V1l

tate, fapientia , gratia apud Deum, & homi-

VHL Triplex eft C

hrifti Nativifas, natura- Faber in

nes. Hortandi proinde Auditores , ut boni

lisincarne,fpiritualis in corde, zeterna in coe- fefto nat,

confulant hanc firenam, at

lo. Prima natus eft femel ; fecunda fzepe ; ter- €9nc. 3.

fructum referreftudeant. -

que ex ea fpl;dqæ

tia femper. Prima fuit absque Matre , fecun-

XD ETE

da absque Patre & matre. -

x

MÍSCELLANEA.

IX. Pulchram exhortatiunculam

ad Chrifti Serm.3 in

f Mercatoïinæ qui (aadente S. Bernardino

imitationem & amorem propofuitS. Bern. in Natal.

m,

mhil aliud, quam S. Jefunomen effin-

haec verba: Obfecro vos, dile&iffimi, confide-

xit, ditifmuseft; quis ergo dubitat, ditio-

rate diligentius,quantum fecerit Deus pro ve-.

reminulto futurum eum , qui nihilaliud quam

ftraexhortatione & falute, neinfru&uo(usin-

Chrftuminoperibusfuisformare, & reprae-

veniatur in vobis fermotam vivus , & efficax,

fentare conabitur. Certefi Chriítam bene fcis

fermo fidelis, & omni acceptione dignus , fer-

(imitari) fatis eft, 1 czeteranefcis.

mo nontam oris, quam operis. Putatis, Fra-

]. Si B. Virgo pictorem, qui ipfius imagi-

tres, parum mihi moleftum effe, fihocipfum

nem elegantiífime femper efformare ftuduit,

verbum, quod nunc loquar ad vos, vacuum

alapfuin terram preefervavit, manu ab ima-

. &finealiqua utilitatedeperire in cordibus ve-

gine porrrecta; quanto magis Chriftus a lapfu

. ftris noffem ? & quis fum ego, aut quis eft hic

inpeccatum praefervabit eos, qui ipfumin cor-

. fermo meus? fi hunctantillum vocis laborem

dibusfuis pulcherrime depingere ftuduerint.

inutilem effedoleret homo pufillus , imo & ni-

lHI. S. Damafceno, cumfortiterimaginum

hil: quam juftius indignabitur Dominus Ma-

cultum defendiffet, & reftauraffet, ob eamque

jeftatis , fitantam ejus operam noftra aut duri-

caufam Leo lfauricus manum abfcindi jutlif-

tia aut negligentiacontingat evacuari ? A ver-

fet, B. Virgo manum integrereftituit; quanto

tathoc in fervulis fuis, qui pro eorum falute

magis Chriftus contra Leonem Tartareum

inducere dignatus eft formam fervi !

nos defendet, fi imaginem fuam, id eft, virtu-

X. Primus Adam pelliceis veftitur tunicis S. Bern. (

itt, T.

tesfuasreftaurare ftudebimus ?

;20

pannis fecundus involvitur. Non eft tale ju- 3- n Nat,

-.CWTt

dicium

F F Lofn, Büïl. Man. Tom; L-

À

Bibliothece . : Manualis Concionatorie

359

terercor meum vulnerari, & dividi, quam té

f

dicium mundi. Aut ifte fallitur, aut mundus

q

errat. Sed divinam impoffibile eft falli Sapien-

carerem. Ét iterum: talis mihi etiamnum eft

iam. Etmox: Chriítos ntique, qui non fal-

voluntas , qualis fuit pendenti in cruce; idem

(

enim modofum , qui tunc fui, quando Latro-

j

litur, elegit, quod moleftius eft. ld ergo me-

lias , id utilius, id potiuseligendum: Et quis-

nimitericordiam petenti peccata omnia dimi«

pC

fi, & caeli portas aperui.

q

quis aliud docet, vel fuadet, ab eo tanquam

fledu&tore cavendum.

XTII.

XL Quid mirum, fiinter profpera fluctuas

& advería , qui necdum ftatuifti fupra petram

AUTHORES.

de lllim. Dq

|. Eufebii Nierenbergii Amor erga Jefum.

f

pedes tuos? dicebat S. Bex*nardus-HenriCo

^

Mag:ftro fuo.

JI. Jeremize Drexelii Chriftus nafcens, mo-

;

i

XII. S. Sal

efius dicebät: non maneamus in

riens, refurgens.

E

nobis , fed mente , intentione, ac fiducia do-

]Ill. Cafparis Taufch Fontes Salvatoris.

micilium figamusin aperto latere Chrifti,nam

IV.. Francifci Arrias Tomus de Imitatione

&

fineillo nihil poffumus, & licet poffemus, nol-

Chrifti.

le

V. Antonius Gau

dier de Imitatione Chrifti.

lemustamen aliquid fine illo aggredi ; totum

i

inilo, totum.perillum, totum cum illo,

VI. Luáolphus de Saxonia de vita Chrifti.

EM

totum propterillum nos habere opor

VII. Thomas deKempis de ImitationeChrifti.

qlp. vi

tet: to-

; Vlit. Eufebius Nierenbergius in Doétrinis

Cut.

tum noftrum ipfe eft.

A

Mi

XIII. Chriftus S. Brigitt

2 dixit: magis pa-

Afceticis lib. 3.

fi

&lnfd,

DIHHOIHYOIHHU ID QD

infl m

J EEHEHIEZHEHTHIHIHORURIN

ned,

f

TITULUS XXIF.

:

d

COGNITIO SUL -

I

. deincepsquales reputabuntur? filumen,quod

fen,

ER

QUOAD ÉS

$

'ENTIAM.

in nobis eft , tenebrze funt , ipfzetenebrze quan-

Definitio.

to erunt?

,

I.

; A.

o ad 'mo?enäum affe-

EX S. $

CRIPTURA.

f

]acob.A

'ftfcientia, qua hom

Y

Var.to 2,

E

", &um fuum, feipfum quoad naturalia &

L. Vi

de vias tuasin convalle: fcito, quid fe- fer. a.

;

& p.2.C1.

moralia cognoicit, & quid ex fehabeát,

ceris.

V. 23

H

Thre. 3.

f

quid vero ex Deo poffideat, attenta mehtis

Ü

IL. Egovirvidens paupertatem meam. In

V. 1

confideratione difcernit.

virga indignationis ejus.

e

$At f

!

z

Div:fio.

. llL.Contemplabor, ut videam, qui

zi

d dic;atur Abbac, 2.

lso.d

eva, Vi

p(ht Iv

ILl. Dividipoteftin Cognitionem füi quoad

mlhl , & quid reí

pondeam ad arguentem me. v. z..

naturalia, & quoad moralta; lMlaeft, quacog-

Neceffrtas.

nofcuntur ea, quze a Natura quisque habet ;

IV. Siignoraste,o pulcherrima inter Mulie- Cant. z.

SBernde

Confid

Hzec eft, qua confideran

tur, quæ» 1ibero fuo

.res, egredere, & abi poft veítigia gregum V.T

[

arbitrio quisque e

t

tuorum. ;

l

:,éius. |

d

Utihtas.

- V. Vulnerafti cor meum, forormea fponfa, Cent. 4.

S.Bern.'ixi

IHI. Trespotiffimum poffüntaffignari. Pri-

li

form, huj. mus eft, quo quis cognofcit, quid fuit, quia

inunooculorum tuorum , & in uno crine colli "9

lt

vit,

Íperma foetidum: quid eft , quia vas fterco-

tui, id eft per recogaitionem tui, ut Alvarez &

SChryf

alii interpretautur. -

tr. de

rum: & quiderit, quia efca vermium.

IV. Secundus , quo confideratur, quid quis-

- VL Poftquam oftendifti mihi(fcilicet probro- Jer- t«

fyab.c à f

que potuerit, poílit, & poterit; videlicetun-

fum & malum ftratum meum ) percufli femur r

S. Aug.1. dequaqueni/il ; nam, ut fapienter 5. Augulti-

Ineum. ]

(

ü.

l

denst. & pus dixit,ficutoculus corporeus, licet plenií-

£i8t. 26 fíme (anus, nifi candorelucis adjutus, non po-

.EX SS: PATRIBUS.

Qualztas.

[

teít cernere; fichomo quibuscunque donis or:

Bol.t

'

natus , ni(i zeterna luce juftitize divinitus adju-

I. D'evera omnium cau'arum difficillimum S.Pafil. in

€XRID,

$m

vetur , non poteft re&e vivere.

j

eftfeiptum cognofcere ; non enim folus ;

oculus ea , qusxe extrinfecus habentur ,infpici-

9

S. Bern. f.

V. Tertius eft, quo cognofcitur, quid quis-

inde quefecerit,faciat,aut facturus fit ; id quod gra-

ens, feipfum non valetintueri, fed etiam mens

dic, Eccl. phiceS. Bernardus expreffit, dum dixit: Quid

ipfa, fatis acute alienadelié&ta contemplans,

tardior eft erga fuorum cognitionem.

neceffe eít,fingulas ejus,id eft,animse miferias

. ïi

enumerare, quam fit onerata peccatis , ob/ufa

II. Unumquodque coram facie

fua ambula- S. Greg.

4. MR

Cifíid,

tenebris, irretita illecebris, pruriens concupi-

bat Quideít coram faciefua ambulare, nifi fe-

m

h.

Jiper j

ipfum fibi przefentem habere? ficutambulare

hd]cMr.

fcentiis, obrnoxia palffionibus , impleta illufio-

fm',re |

nibus, pronafemperad malum, in vitium om-

coram facie Dei, »ePc, Deum fibi facere prae-

ne proclivis , poftremo totius coníufionis &ig-

fentem.

5.qu. |

JII. Ifte inhac vita Juftorum labor eft, ut!deml.ra. .

nmm in- (

Ts

nominiznlena? Mirum,fi ipfz» quoque juftitize

me- C,à2s

fin,

l

noftrze omnes, ad lumen veritatis infpectze, ve-

femetipfos inveniant, & invenientes, flendo

lut pannus menftruatee inveniuntur: ginïiuüitiæ

& corrigendoad meüora perducant.

L

ecui

g

Tiiulus XX[V

N

Cogmtzo Jui.

331

Tbid

IV Ele&i intra finum cordis adverfum fe,

XIV. Ohomo, fite videres, tibi difpliceres, S. Burh,

quidquid impugnat, enumerant: ibi ante o-

& mihi placeres; fed quia te non vides, tibi

culos fuosomne, quod defleant, coacervant:

places, & mihi difplices. Veniettempus,cum

ibi, quidquid periram d1ftr1&1jud1c1s difcerni

nec mihi, nec tibi placebis,mihi, quia peccafti;

poffit, intuentur:. ibi tot patiuntur fupplicia,

tibi, quia ardebis.

quot pati timent.

XV.Multze fcientize hommum,i'ed nulla me- mem de.

IVecelfitas.

lior eft illa, qua cognofcit homo feipfum; bea- inter.do-

Hugol AT

tus homo, qui fe poteft cognofcere,

!

mo C.28.

de anim,

. V.Fruftra cordis oculum erigitadvidendum

*

Deum, qui nondum idoneus eít ad videndum

XVI. Noveris te, utDeum timeas : noveris ld. (.37.

felpfum Priusenim eft, ut cogno(ícas invifibi-

& ipfum, utzequeipfum diligas. Inaltero inj-i^ Cant.

tiaris ad fapientiam, in altero confummaris;

lia Spiritus tui, quam poffis effe idoneus ad co-

gnofcendum invifibilia Dei.

Et fi non potes

quia initium fapientize timor Domini eft, &

cognofcere te, non praefümas apprehendere

plemtudo legls eft caritas.

ea,quse funt iupra te. Praecipuum & principa-

]

le fpeculum ad videndum Deum animus rauo-

Dignitas.

nalis, intuens fe1pfum

S.Bern.f.

XVII Eft omnium difciplinarum pulcher-

5. Clem

27. füp.

VI.Scio neminem absque fui cogmtwne fal-

rima ac maxima, feipfum noffe.

pzed l3.

ant

varide quanimirum Mater falutis humilitas o-

XVIII. Melior eft fcientia, fi teipfum cogno-

Hugo de

ritur, & timor Domini, qui & ipfe ücut initium

fcas, quam fite neglecto curfum fiderum, vires $. Vi&-l.

de clau-

&

fapientize, ita & falutis eft.

herbarum, complexiones hommum,

naturas firo ani«

S.Anfel.

VII. Omnisgravis anguftia. Si me mfplcwä

ammaham, cceleftium , terre&rlumque Oirl- mo,

àn füis

non tolero meipfum: Si non infpicio, nefcio, -

nium cqgnltlonemhabeas multienim multa

med

i

meipfum. Si me confidero, terret me facies

fciunt, & feipfos nefciunt, cum tamen fumma

mea: fi non confidero, fallit me damnatio mea.

Phllofophla fit ful cogmtlo.

j

Sime video, horror eft intolerabilis ; (1 non vi-

deo, mors inevitabilis. :

$.

IV.

S.Bern..

V1IH. Noveris licet omnia my&erla, novens

EX LIBELLO DE- IMITATIONE

u

€.3

lata terrze, alta coeli, profunda maris, fi te ne-

fcieris, eris fimilis zedificanti fine fundamento,

CHRISTI

I.

ruinam,non[truGuramfaciens. Quidquid ex-

zec eft utiliffima & altlff ima le&m, fui i- Lib.r.c.2«

firueris extra te, erit inftar congefti pulveris,

pfius vera cognitio, & defpe&tio.

ventis obnoxmm

II. Qui bene feipfum cognofcit, fibi ipfi vi- bed

[er 4

Non ergofaniens; qui fibi

lefcit, neclaudibus delectatur humanis.

V

noneft. Saviens fibi Ia;nens erit, &blbet de

1 TAre, 4

fonte putei fui primns 1pfe.

1

lII. Humilis tui cognitio certior via eft ad Lib-1.c.4«

ul

Deum, quam profunda fcientize inquifitio.

SAug f.

IX.Semper tibi d1fphceat quod es, fi vis per-

f Abbie, 2

5o.de ver, venire ad id, quod non eas; nam ubitibi pla-

IV. Ád te ipfum oculos refle&te, & aliorum Lib. I.C.u!

l

Apott.

cuifti, tibi remanflfh

fa&ta caveas judicare. Injudicandoalios ho-

mo fruftra laborat, f»epius errat, &levxterpec-

— Utilitar.

Cb

S.Bern dc

X anum 1pfum fontem füum, id eft;men-

cat; feipfum vero dlfcutlendo & Judlcando,

j^?

confid,

femper fru&uofe laborat.

tem, de qua oritur, confideratio purificat, de-

V. Habe femper oculum fuper te prlmum Lib.x.c.-

inde regit affectus dmglt a&us, corrigit excef-

' füs, mores componit, vitam honeftat & ordi-

& admoneas teipfum fpecxahter prae ommbus 2133

Cant,

t1b1 dile&is..

nat; poftremo divinarum pariter &humana—

. VI. Nunquam eris devotus & 1nternus ni-Lib.a. 66

j

rum rerum. faenüam ceniert

S.Chryf,

XI. Eft primum hominis faplentlam affe-

fi de alienis flluens,& ad telpfum fpectahter

tr. de

refpexens.

fyrab. c.

&anms contemplari, quid ipfe fit: quid intra

Jet.l

8* fe, quid infra fe, quid fupra, quid contra, quid

$. V.

1

Q o

À

, ante, quid poftea fit.

. Hzec confideratio qua-

EXEMPL A.

dripartitum parit fruétum, utilitatem fui, cari-

tatem Proximi, contemptum Mundi, amo-

rem Dei.

I S Augufhnus affiduo précabatur, &dlce- Rodr.p.2,

bat: Deus femper 1dem novemm te, tr.2.C.9,

Hugol.t.

XII. Difce ex tuo Spmtu cognofcere, quid

noverlm te.

CBaül D

deanim, debeasdealiisSpiritibus seftimare. Hsec por-

Ibid

(C £

ta, hzec fchola, hic introitus, ifte afcenfus;

IL. S. Francifcus Seraphicus perdms & per-

)[ 9.

nox in hac oratione orat occupatus: Domi-

hac intratur ad mtgna, hac elevatur ad fum-

ne, quis füm ego? & quis tu?

ma: ex hac fiquidém proficifceris:ad cogni-

III. B. Margaritze San&imoniali Inftituti S.

Ibid.

tionem omnium coele(hum, terreftrium, &m-

fernorum

Dominici, cum peteret a, Deo gratiam co-

Cafïiod

gnofcendi viam, per quam antiqui Patres ad

b Gl' eg:

- XIII. Magnus acceffüs ad Deum eft cogm-

tantam fanctitatem perveniffent, in libro au-

horn 4

fuper il-

tio infirmitatis fuze. Locis corpora continen-

jzede

lud P£. Mi-

reis literis exarata haec verba ei oftenfa funt:

ferere

tur, animi autem locus eft affe&io fua. Magna

Per'ecio antiquorum Patrum ifthzc fuit:

mei. quo- eft utilitas fervo Del, propriam infirmitatem

Deum amare, feipfum noffe & defpicere, alio-

niamin- cognofcere, atque in fuis viribus aut meritis

finus

nullam fiduciam habere.

rum vero contemnere nemmem, nemmem vel

jenhio

fum.

Tunc enim incipit

in re minima judicare.

gf c'l

adeffe virtus Divina, quando deficere incipit

IV. W1111g1fusMoguntmus Archi-Eplfcopus

Eng elgr.

præfumptw humana.

omz

m veteris fuæ fortunze memoriam, in muf?eo, Ady.8.4.

R. P. Lohn. Bibl. Man. Tom. £.

t2

uübi-

"

. Bibliothecm - Manualis : Conczonutorzæ

33*

& ubique alibi rotam (erat enim Patre Rhe-

ftrumenta artis, ex qua affampti fuerant prae-

dario natus) cum hac Epigraphe depingi cu-

ferri jubebat.

QGregiï(

ravit: Qui fis, fuerisque memento.

$.. VIII

51 110!.

(

$ VI

SIMILITUDINES

pl

EXEMPLA DOMESTICA

fu.

ualitas.

fp P C

Exerc. 3.

a videns, feipfu

m tamen! L**"Gm*

D

hebd

Ls

Ignatius ftatim & primo Converfioms

I Slcut oculus ali

Q-

bon IT«

I

Íuze initio, ad intimam fuiipfius noti-

non. cernit :

ita etiam mens no&ral anth, V.

pl'f

tiam ftuduit penetrare, iis adhibitis mediis,

corrupta, aliena vitia mag1s fpe&at: quam eod.

fua.

$oblL

quae plurimum iftuc. facere poffe cognorat,

quzeque ipfe iu libello Exercitiorum indicat

füi

his verbis :

Confiderabo meipfum, quisnam

ijf itas.

te

.. SicutillePaterfamilias merito reprehen- Anonym.

aut qualis fim, additis exemplis, quze me in

ut fi

Y€

majorem mei contemptum trahant:

dendus eft, qui affiduo indagaret, quid in alie-

$g

mecuim reputem, quantulus fim ad hominum

nis zedibus fiat, de fua vero domo nullam noti- .

momh j

omnium coetum -comparatus :

quid deinde

tiam habere ftuderet, atque adeo penitus eam

fis

fit multitado univerfa mortalium, fi cum An-

perire fineret; ita non minori reprehenfione

lp

gelis, beatisque Hominibus conferatur. Ad-

dignus coram Deo eft ille homo, qui fe negle-

(

de, quid rei fit tandem, quidquid eft crea-

&o, curfum coeli, & aha ad fe. non pertmen-

t1a conüderat

ne

tum pra ipfo Creatore: jam quid Homun-

l[l

cio unuseeffe poffum ? Demum mfplclam cor-

Utzhta:.

ruptionemm mei totius, pravitatem animze,

$o

H Sicut Chnf'cus, dum coecum illumina- s. Bonav.

l

ac corporis foeditatem , ac me tanquam

p

ulcus five Apoftema effe ducam, ex quo.tan-

vit, oculosluto priuslinivit; fic nos ad co-

ta fanies peccatorum, tantaque vmorum lues

gnitionem noftri , & vitiorum ducit.

Q

defluxit.

i

Vital.1.4.

IX.

€,21,

I[. Francifcus Xaverius dicere folebat eos,

S

qui in virtutibus fincere proficere cupiunt, in

fui cognitione diu multumque verfari opor- -

MOTIV A.

I.

tere, fibris cupiditatum evulfis, verze hum111-

uia cognitio fui, eft via breviffima &

n

taüs altas radices figere.

certiftima pervenrendx adcognitionem

Vital, 4

IIL. S. Francifcus Borgias omnia fibi ho-

De1

Nam, ut S. Bernardus ait, primo om- S.Bern.

$ Amhr, 11

nium oportet animam fcire feipfam, quod

fup. Cant,

(rie( f

fpma optime femper praeparata effe dicebat,

ho 36.

u

f

eo quod femper duos N

cios, fcilicet cogni-

poftulat ordo rationis, quando, quod nos fu-

r

tionem (ui & inferni pr

-

mitteret, qui Ho-

mus-primum nobis eft. Hinc Caffiodorus

fpitium praeparent. Sed & alias po&quam in

ait: Magnus acceffus ad Deum eft cognitio

q

mfirmltatls fuae.

Afceticis fe exercere confuevit, duas quotidie

horasin meditatione cognitionis fui confume-

- Al Quia per cognitionem talem obtineturIdemf.37,

]u

bat, in eoque totus erat, ut quidquid audiret,

xera humilitas, uti S.Bernardus teftatur,dum ! vant.

re

ait:

legeret, in hujus potllümum argumenti .ufum

Ergo tenetis memoria, quod teneam

le

traheret.

affenfum vefirum, neminem absque fui co-

gnitione falvari, de qua nimirum Mater fa-

N

IV. Francifcus Suarez rogatus a quodam

lutis Humilitas oritur.

Et S. Hieronymus,

a

primario.Academize Profeffore, uter Deo plus

deberet, Rex ahquls, cui Deus fceptrum ob-

Drachma ( Humilitatis) periit, fed in fter-

p

core propriz v1htatls per cognitionem iu-

4l

tulerit, an ipfe, cui Deus Theologize claves

vemtur

commiferit? demiffis oculis , erubefcens re-

nitionem fui

te

fporidit: Ille plus ei debet, cui humxhtatem,

III. Quia per eandem co

E

charitas & beneplacitum Dei

1 non

modice

fu1que notitiam dedit. .

promovetur, juxta illud S. Bernardi: O ho-

$. VIL

mo fi te v1deres mihi placeres & tibi d1fph-

ceres.

EXEMPLA PROFANA.

.IV. Quia etxam fraterna charitas per talem

li

Í

e1

Aeneas .

echus Rex Polonizeab aratro ad. regnum

cognitionem egregié promovetur; qui enim

Silvius de

AT,

bene & re&te fua ponderaret, inquit Thomas bea.c.s.

regn,Bol,

eve&tus, femper veftes rufticas in palatio

de Kempis, non effet, quod de.alio graviter

Anfi,l 2

"fufpenfas in oculis habebat, ne prior conditio

judicaret.

DP mor

animo- excideret.

i. PrimislausRexPolonize ad folium a ftiva

V. Quia hzc cogmtlo eft neceffaria ad fa-

(

Idem,

lutem, juxta S. Bernerdi teftimonium dicen-

vocatus, fcuiponeas ac petones aiTervari juffit

tis: Scioneminem absque coguitionefui fal-

neunquam Rufticum exueret.

vari; quia qui hac caret, fequetur concupi-

Engelgr.

IlI. Agathocles Sicilixz Rex femper tefta-

fcentias fuas mordmatas, implebitque illud

embl 4

ceis vafis utebatur, nefeFilium Figuli oblivi-

Canticorum: Siignoraste, o pulcherrima in- Cant..v.g

$-4

Íceretur.

Ibid

IV. Quidam Rex Mogor, Tamerlani Ne-

ter mulieres, egredere, & abi poft veftigia gre-

gumtuorum, & pafcehzedos tuos, id eft, inor-

pos,obheroica fa&a viliffimos quosqué evehe--

dinatas aifethones tuas.

—— £^ — — — 9. —— — (79»

re folebat/fed tamen iisdem femper etiam in-

-

$& X

EM

Tïtulüs XXIP. — Cognitio : fui.

333

X

Pontifex 'Jdccuit fequentibus verbis: O vilisInnocent,

^M ÉD

LA

conditionis human indignitas! O indigna

fmt.

S.Gr;g; , L. O

ratio: nam,tefte S.Gregorio, cognofce-

vilitatis humanze conditio ! herbas & arbores

31. mor,

re fe non poteft anima, quze tota apud

inveftiga, illae de fe producunt flores, & fron-

.. fe non eft, nifi etiam Divinze luci appro-

"

X

des, & fru&tus, & tu dete lendes, lumbricos, &

inquet.

pediculos. llize de fe effüundunt oleum,vinum,

Ideml.r.

Il Quies r

/blz'tu;?o animi: namficut con-

p Lngia

uüp. E-

& balfamum, & tu de te fputum, &urinam, &

Zech,

cuffa aqua imaginem refpicientis non reddit,

ftercus. Et illze de fe fpirant fuavitatis odo-

ml;anäu.

hom 1

fedfolum cum eft quieta; ficanima non de-

rem, & tu de te reddis abominationem foeto-

80

* prehendit fe , nifi cum eft quieta.

&tob.1.11,

Yis. Qualis arbor, talisfructus; hon enim

pot-

MI. Zecuratsum Confcientie Examer; nam

eft arbor bong' malos fru&us fapere.

hoc eft fpeculum, quod Bias frequenter infpici

a

[i

$. XII

y dtonym,

fuadebat, ut unusquisque fuas, actiones con-

templaretur, ut honeftas

| magis ornet, turpes

vero emendet.

CONCEPTUS- PRJEDICABILES.

S.Greg.in

IV. Hamilitas: namqui pleniffimeappetit

I.E'x occafione thematis: Jozro mtüs de

f:ä ;14;

W9*. . intelligere, qualis eft, debet confpicere, qua-

C0 muliere, brevi vivens tempore, vepletur.

V.X

s

lis non eft, ut ex bonorum forma metiatur,

mIu]tis miiferiis: poffünt miferize totius vitze.

ipfe, quanto, deferto bono, deformis eft. Lu-

humane explicari, Et 1. quidem ea, quze cui-

cem namque debet confpicere, qui vult de te-

que zetati proprize funt, nempe refpe&u Infan--

nebris judicare. Lumen intelligentize humi-

lie impotentia, & rationis carentia: refpe&u

litas aperit, fapientia abícondit.

"Adolefcentie inclinatio feu facilitas ad facien«

S:Prdfp.

V. Curiof£:atem 12 alienis atnovibus 'z'nfpz'cien—

dum malum, & difficultas in faciendo bonoz

SMon;,

dis vitare: namut S.Profperait, tamdiu quis

a

refpe&tu Z'uventutis periculum bivii in ele-

peccata fua, quxe noffe & flere debet, ignorat,

. &ione ftatus, in quo tam multi aberrarunt, &

quamdiu curiofe aliena confiderat.

quotidie aberrant: refpe&u PZriEs zetatis fol-

u -/S' XL

licitudo in regenda & alenda familia, atuque

füotuendo: refpe&tu Seze&futzs languor & re-

ASCETICA.

rum omnium faftidium. 3. Demonftrari po-

ia funt pr»ecipue, quze de fui cognitio-

]

I. Tr

teít, quae miferize omnibus his zetatibus com-

;

ne bene obfervare debet Afceta. Pri-

1

munes fint, nempe refpe&u corporis neceffi-

Ó

mum eftjin quo confií

t

at verafui cognitio. Qua

tas cibi, potus, ac fomni, (de quibus re&e

| S Ambr.

a,

in re facem egregie praefert S. Ambrofius

Thomas Kempenfis dixit :

- Vere miferia eft, p;5. I

[ip. Ctnt,

£. r.in Pf

fic difeurrens: Quid eít fe nofcere ? nifi ut

vivere fuper terram. Quanto homo voluerit c.22,

$.2.

lo X f' 1I$.

Íciat unusquisque hominem ad imaginem &

effe fpiritualior, tanto przefens vita fit ei áma-

M

fimilitudinem Dei fa&um, rationis capacem,

rior; quia fentit melius, & videt clarius hu-

qui terram fuam excolere, tanquam bonus A-

manz corruptionis defeCtus. INam comede-

gricola debeat, aratro quodam & falce fa-

re, bibere, vigilare, dormire, quiefcere, labo-

Tdemfor,

pientize, ut veldura findautur, velluxuriantia

rare, & czeteris neceffitatibus fübjacere, vere

U Cutt,

recidantur, qui inferiorem fui portionem ani-

magna miferia eft, & affli&tio homini devo-

miimperiodebeatgubernare? Undeetiamin

to, qui libenter effet abfolutus, & liber ab

lege fcriptum eft: attende tibi, ne fiat ver-

omni peccato) labor, morbi, dolores, mors :

bum abíconditum in corde tuo. Tibi, inquit,

refpe&tu animze perpetua pugha, perpetuum

X

attende; non utique dicit pecunize tuze, non

falutis periculum, perpetuus lapfus; ratione

poffeffhionibus tuis, non viribus corporis, fed

quorum omnium merito quivis cum S. Job Job

I6

animze ac menti tuze : unde omnia confilia,

exclamat; Tzedet animam meam vitze mese, V.z

e

facta, cogitationesque manant. Tibiergoat-

dimittam adverfüm me eloquium meuim, 1o-

tendeibi, ubi potiorem elfe te nofti.-

quarin amaritudineanimze meze. D

-

II. Alterum eft, ut magnàm concipiatzefti-

;cam Dgo:

noli me condemnare.

mationem de hac cognitione; quam quidem

difficulter concipiet, fi meminerit, eandem

II. Ex occafióne thematis: Tu qui es? O- Jols x

merito ab antiquis Patribus pro fundamento

ftendi poteit, quomodo quivis ex fe utiliter v.2o,

totius zedificii [piritualis habitam effe, utpote

& frequenter quzerere debeat, quis fit fecun-

exqua vera &genuina humilitas, fine qua nec

dum triplicemftatum. 1. Secundum /Vae£u-

,

a^ [ Auis.

charitas,iec ulla alia virtus fubfiftere diu po-

r»:: ut meminerit, fe effe rationalem crea-

teft. Adde, quod tefte Ariftotele, difficilli-

turam, atque adeo vitam rationi conformem

: mag mor.

mum, atque adeo pulcherri

ducere debere, ne illam feveram S. Chryfo- S.Chyytf

mum quoque fit

"

cognofcere feipfum.

ftomi increpationem audire cogatur: Homi- ?8. d po-

^]lIl Tertium eft, ut folidam

quoque praäin

nem te agnofcere nequeo, cum nempe ut afi- p

cognolcat, acquirendi & exercendi hanc fui

nus recalcitres, lafcivias vero ut taurus, tan- ^.

cognitionem ; .quam quidem duplici modo

quam equus poft mulieres hinnias, ventri ut

confequi poteft, nempe vel per cemparatio-

urfus indulgeas, ut mulus carnem impingues,

nem fui cum Deo aut cum aliis hominibus,

& malum memoria teneasut camelus. Porro

'm;/,.'.v?

pmaxime juftis & perfe&tis, uti fupra $. 6. n. 1.

fapias quidem ut lupus, ac ut ferpens irafca-

S. Ignatium docuiffe diximus; vel per accu-

ris, ferias ut fcorpius, fis fübdolus ut vulpes,

ratam confiderationem propriarum infirmi-

nequitiz venenum tanquam afpis & vipera

ferves,ac ficut malignus Daemon Fratres im-

ta;t?um & imperfe&ionum, uti Innocentius

N

pugnes.

j ?ts

334

Bibliothecee: Manualis xComionatoria;

1

Xl

pugnes. Quomodo te cum Hominibus con-

$. XIIL

J

j

;nah.

nOï[CQl

numerare valeo, talis in te naturze fizna cum

MISCELLANEA.

j n

monintuear. 2.Secundum Ae/zgiozem: ut me-

L Mu C2

wlf

minerit, f2 effe Chriftianum & proinde illam

Qualitar.

" mo.€

]ac,z.

S. Jacobi fententiam fibi applicet: Quid pro-

I.C

ognitio füi & bonitas Di

vina funt qüa- Rodriq.

V.I4.

fifcala Jacob, cujus pars unaterrze affi- P-2- t-3.. |

derit, Fratres mei, fi fidem quis dicat fe ha-

bere, operaautem non habeat? nam,utrecte

xa erat (& hzec eft fui cognitio) altera coelum €!**

T

l)ïc

S.'Aüg.f. i

S. Auguftinus dixit, Chriftiani Nominis non

attingebat, fcilicet Divinze mifericordize thro- -

«

a9. deff,-

num, pef quam proinde Angelorum more

G

fola dignitas facit Chriftianum, nihilque pro-

afcendere & defcendere debemus, ita ut ad

deft, quod aliquis Chriftianus vocetur in no-

m

]l

mine, fi hoc non oftenditin opere. 3. Secun-

pufillanimitatem ob defe&tus noltros incita-

"

curt

ti, afcendamus ad Divinam mifericordiam;

J

dum Szefum Íeu officium : ut meminerit, fe

fublati vero encomiis ad

jot

fpe&aculum factum effe Deo, Angelis, &

noüri cognitionem

ia d

Hominibus, atque adeo operam det, ut Per-

defcendamus.

quia

fonam fuam ad exemplum Chrifti ita füfti-

Nece[fitas.

"

Pafmä:

neat, ut dici de eo perinde poffit: Beue o-

T. I.r/l.terrogatu

s quidam Sene

X ä Fratre,

Vit. Patr.

*

sunia fecit.

»

quze caufa effet, cur ita Fratres fuos femper

HIL Ex occafion

l.1o0. C.94

£uca.

ethematis: Et JESUS pro-

judicaret ? refpondit; Quia necdumteipfum

n

ficiebat fapientia, €7 etate, €? gratia apud

cognovifti; nam qui fe ipfum novit, Fratrum .

V. 53* d

Deum €9 . Homines : poteft dicere Conciona-

vitia non refpicit.

L

í

A

3

tor,jmultum folicitos effe quosdam Homi-

IlHl. Deprehendas te oporte

ïþanteï, quam Sen.epift, |.

z

nes, ut veram fui effigiem quoad corpus ob-

emendes, recte jam olim dixit Seneca.

28.

j

tineant, utilius vero juftiusque follicitos fore

1V. idemalibi clamat: O egregiam artem ! [d,ep.gg. . |

de effigie vera animi obtinenda, facem autém

fcis rotunda metiri, in quadratum redigis,

fe cuique in praefenti concione oblaturum,

vamcunque formam acceperis: intervalla

eamque non aliam effe, quam memorabilem

iderum difcis: nihil &ft, quod in menfuram

Lib.3. de

tuam non cadat,

Si Artifex es, metire homi-

Imit. Chr,

illam pii Afcetze fententiam: Zantum proft-

c25.S. —

cies, quantum tibi vim intuleris. . Oftende er-

nis animum, dic, quam magnüs fit, quam pu-

Tv t

ult,

go veritatem hujus axiomatis triplici ratio-

fillus fit.

Scis, quze fit re&alinea; quid tibi

o

ne I.AÀuthoritate fcripturee facrae mirehanc

.prodeft, fi quid in vita re&um fit, ignoras.

Matth, C

vi&oriam, fui commendantis, maxime in

V. Et iterum alibi: Hocnos peffimos facit, Id, e

p.83.

2 p

Apdq.z.

Apocalypfi, ubi promittit Deus, quod ei,

. quod nemo vitem fuam refpicit.

:

Y.2,

Sago. G. |

qui vicerit, daturus fit nomen novum, man- . .VI. Plato, ignorantiam fui voca

bat gehus Plato in

na abíconditum, veftimenta alba, edere de

improbitatis univerfz: noffe autem feipfum, Philebo

"

ligno vitze, non lzedia morte fecanda, pote-

'effe abfolute fapere, ab eoomnem vitae fapien-

& Amae

tiam, juftitiamque pendere, nec prudentem,

toribus».

m ]

ftatem fuper Gentes, non deleri nomen ejus

17

de libro vitze, columnam effe in templo Dei,

bonum, aut

i

hhh h

ícribi fuper eum. nomen DEI fui, federe fe-

probe norit..

^

Á

1

felicem eiï'e poffe, qui feipfum non .

3;7

cum in throno.. 2. Authoritate Virorum fan-

VIL. Xen

ophon dicebat, eum, qui feipfm.ilXchoPh

Jun.1,

V9 —

&orum, ex hoc judicio praecipue profectum

ignorat, neque ad regimen fui, neque ad fa- - 4

cujusque metientium ; id quod de S.Ignatio

milie & Rei

xj

d us | |

neum eHe.

publice | gubernationem ido-.

-

Q

inaxime refertur, ut qui perpetuo fuis occi-

Ukilita:.

4

M ss

nebat: vince teipfum : ita ut S. F'rancifcus

al

Xaverius idem faciens, cum aliquando cau-

VIII. Adtertium coelum afeendendum eft

per primum & fecundum. Primum autem cc-

Iod. e.

fam tam frequenter repetitze hujus doCtrinze

ha F

rogaretur, non aliam reddiderit, quam quod

lum eft cognitio fui, fecundum cognitio Dei. .

hoec do&rina S. Ignatii fit, & fi fiat, fufficiat.

Hinc S.Bernardus,gradus,inquit, ad notitiam S.Bern,

Dei eft cog

o

Poteft etiam afferri in confirmationem tefti-

nitio tui, & eximaginefua, quain

&

monium Ludovici Blofii dicentis; Si duo in

te renovabitur, ipfe videbitur. .

campo ambularent, & alter florem a fe con-

. IX. Demonax interrogatus, quando philo- p ang. ia

13 6

fophar

i

h

Ífpe&um decerperet, alter ad vincendum fe

| inciperet? quando meipfum cogno- Pelyant,

d

abftinereta decerptione, hunc tanto interval-

Íco, refpondit.

lo in merito imparem fore, quanto ccelum a

X. Philemon dicere folebat: Homo cum Ibid.

terra diftat. 3.Ratione quoqueidconfirmet

fis, id fac femper intelli

ICRH;

homo.

gas, & femper' eris

LUC u

dicendo, quod, cum profe&us hominis in

charitate Dei confiftat, hanc autem uhil ma-

.XI. Breviter &

Juvenal.

gis impediat, quam amor & timor inordina-

cinit :

fapienter ]uvegalis, ce-

fat. II.

E coelo defcendit a«väetx.aee;u-räv.

J

tus rerum fenfibilium (quam ob caufam ve-

teres Philofophi Sapientiam ia abftinendo &

Figendum, & memori tra&andum peGore.

fuftiaendo fitam effe putabant) fi autem per

EE

ucunditas.

tui vi&oriam maxime expugnentur, recte

XIL. Chriftus .

Catharinze Senenfi dixit; Surusin

concluditur, tantum quemque proficere,

Filia,fi noveris,quis ego fim. & quze tu fis, bea- **

p tf

quantum fibi ipfi vim intulerit... Quem in fi-

Q

taeris. Ego fum, qui fum: tu es, quzenones.

nem pra&icis exemplis oftendi poteft, quo-

Hac cogitatione freta facile conteres omnes

imodo fanctiffimi quique viri vim fibi intule-

laqueos inimici. Et vero quomodo quis per-

u^

rint, & eorum exemp

j"Ljan A.uditqres imita-

fuadeat, nihilum aliquidlaudis promereri !

ri poffint.

Tituus XXF.

Communio.

335

Langiasin

XIII. Thales dicere folebat, difficile effe,

Wer viel und oft ift aus.

Polyenth. nofcerefeipíum, fed beatum. Ethanc elffe vi-

Weis nicht was gíchicht im Haus.

, eodem. tam fecundam naturam.

XIV

Ariftoteles attirmabat, difficillimum

$. XV

I Arift. c.2.

mag mor. efiefeipfum cognofcere, fedfuaviffimum

AUTHORES.

1P2n3

XIV

C;g

AXIOMATA.

I. Alphonfus Rodriquez p.2. tr.3. c.6.7.8.9.

)

lL. Jacobus Alvarez. Tom. 2. 1. 4. p. 5.

Anonym, I. Ch

rifte , íciant quaecunque ali, mihi

fufficit una.

IIl. Joannes Pelecius de offic. Fiominis

Cognitioque tui, congnitioque mei.

Rehgloül 2. C. 16.

la

Perfiug

1V. Joannes Bufeus in viridico v. cog-

r

Il; Tecum habita, &noris, quam fit tibi

mtm fui.

4

curta fupellex..

Anon

III. Nemominus notus, quam qu1sque fibi.

V. Jofephus LangiusinPolyanthea, Ver-

$S. Chryf,

. IV. Ismaximefenovit, qui fe nihil putat,

bo Cogmtw, & Notitia fui.

VI. Henricus Engelgrave, Embl. 4. in

qula hocveritati maxime congruum eft.

Perfius,

. Ut nemoinfefetentat defcendere nemo,

Domin. 3. Adventus.

Vit u

Sed praecedenti fpe&atur Mantica tergo.

VII. Ludovicus Granatenfis inLocis com-

lo Cl

Vi. Qui multum foris , raro-domi eft.

munibus fol. b 16.

]

iibi--et02ped"-1900 09 MP3DbP- 6996 69- $C R- *æääü"*æï&ü*m&ï

TITULUS XXF.

1 j epxü.

28

N

COMMUNIO

Id g

?*

15,

XVI. Quam magna multltudo dulcedinis pf 4o,

[

EX S. SCRIPTURA

tuze Domine ,- quam abícondifti ( id eft, in

l

hoc Sacramento ab'condite tribuifti

utS

Qualz £as.

Bernardus exponit) timentibus te

Hebr.c

eneficennæ & commumoms nolite obh-

XVII. De Petra melle faturavit eos.

Pf. gr.

|

13. 26

B

viíci.

XVIIL Subítantia tua dulcedinem tuam Sap. c.16,

Matth. c.

II. Ubicunquefuerit corpus, illic con-

quam in Filios habes, oftendebat: & defer- z.

1 93

24. 27.

gregabuntur & Aquilze. -

Sap c.16..

viens uniuscujusque voluntan, ad quos quis-

j Plaroin

QO-

1LI. Paratum panem de ccelo præ&m&z illis.

quevolebat, convertebatur..

WOA

Difpofitio.

&Ama

Utilitas.

roubus

| Gen.c 27

IV. Frumento & vino ftabilivi eum.

XIX. Mundamini, qulfemsvafaDomlm Ifa c.sz.

)

XX. Super triticum & vinum ruminabunt. Oteec .

n

Za-h.c.9.

V. Quidenim bonum ejus eft, & quid pul-

. XX. Probetautem felpfumhomo » & ficde t.Cor. zí.

chrum ejus , niíi frumentum le&orum9

]oan j

".

V]. Écce Agnus Dei, ecci

, quitollit pec-

paneilloedat, & de calice bibat.

nXep,

XXIL. Sicautem illum comedetis* Renes Exod.c,

l4

V. 29.

.cata mundi.

veftros accingetis, & calceamenta habebitis '*

pc 127.3.

VII. Filii tui ficut novelloe ohvarum in

in pedibus, tenentes baculos in manibus.

)

circuitu menfae tuae.

XXIIl. Accepto corpore Jofeph ,. mvolv1t Matth,og,

Pf. 25.

VIIL. Parafti in confpe&u meo menfam

illud in findone munda.

adverfus eos, qui tribulant me.

XXIV. Domine nonfumdignus, utintres Ib. c. g.

f

Exod. c,

1X. Tranfibit enim Dominus percutlens

fub te£tum meum, fed tantum dic verbum,

)

12.23

JEgyptios: cumque viderit fanguinem in fu-

|

& fanabitur puer meus.

Ó $ hum

perliminari , & in utroque pofte, tranfcendat

oftium domus , & nonfinet percufforem ingre-

Judigna Commsnumio.

!

didomos vefh'as , & lvedere.

XXV. Quicunque manducaverit panem r.Cor, yí.

X. Faciet Dominus exercituum omni-

hunc, & biberit calicem Domini indigne,

Yfa. 25. 6.

" [ang, i

bus populis in monte hoc convivium vin-

reus erit corporis & fanguinis Domini.

» Polyint,

demie, & przcipitavit in monte 1&0 fa-

.XXVL Qui manducat, & bibit indigne, Ibid,:

ciem vmcuh colligati.

judicium fibi mauducat, & bibit, non diju-

p D

I Cor. I !.

Xi. Etcognoverunt eum in fra&tione panis.

dicans corpus Domini.

$

Luc. €.24.

XII. Quotiescunque manducabitis panem

XXVIL Amice, quomodo huc intrafti, Matth.22.

hunc, & calicem bibetis , mortem. Domini

non habens veftem nuptialem? Tunc Rex di-

vrenti

annunmabms

xit miniftris :

Ligatis manibus & pedibus

t Dl

& fan-

]Oan. CQ 60

XIll. Caro mea vere eft cxbus P

ejus, mittite eum in tenebras exteriores.

guis meus vere elt potus.

XXVIII. Loquere ad Aaron & filios ejus , Lev.c.a2.

)

yl

utcaveant ab his, quz confecrata funt Fi-

yucundz zas.

liorum Ifrael

& non contaminent nomen

,Siat m

( Sap. c.16, :

XIV. Paratum panem de coelo proefüitifti

fanctificatorum mihi, quze ipfi offerunt; ego

Vlmu

20.

eis, omne delectamentum in fe habentem ,

Dominus, dicadeos, &adpofteros eorun:

& omnis faporis fuavitatem.

omnis homo qui accefferit de fürpe veftra ad

. XV. Sicut adipe & pinguedine repleatur

ea, quae confecrata funt, & quee obtulerunt

g Pf 62.

anima mea,- & labiis exultauoms laudabxt

Filii lfrael Domino , in quo eft immunditia,

os Ineum.

peribit coram Domino.

L

XXIX

336

Bibloiheee Manualis Conuciouatorice

füs

Lev. c7

XXIX. Animapolluta, quieederitde car-

gereDiomini verticem; fifepulchrum, in quo

20.

nibushoftize paciicorum, quae oblata eft Do-

q

per aliquod temipus jacuit, fic veneratur;

fl

mino, peribit,de populis fuis.

quantum debet effe fan&tus & dignus, qui non

(f

]Oh- CG !3'

XXX.. Poft bu

:

ccellam iIltEI'aVit in eum

jammoriturum, fed in zeternum victurum &

qui

Sathanas.

glorificatum/n quem defiderant ZIngsliprojyicere,

me

$. il

contrectat manibus, corde & ore fumit, &

(

-

'EX SS. PATRIBUS ET DOCTORIBUS.

aliis aq fümendum proebet ?

e . |

Utilitas

]

X

Difpofítio.

To/. 1 dic

S.Chryf.

S.ch S1. D'ogo, ut audias prudentiam ferpentis :

V. Non eft 'fänguis Chrifti deterior Baby-

apud

28 demo-

lonioigne; ille fcit fan&orum in camino ho-

Manfi dif,

mil

do ben

'- ferpens enim, cum coperit ire ad bi-

il

N a

* bendum, antequam veniat ad fontem, evo-

norare corpora, & Chaldzeos comburere;

32. n.4.

viv.

quanto magis ianguis ille pretiofiffimus fcit

fa. ?

mit omne venenum : imitare ergo & tu , Cha-

perdereincredulos, & fervare fideles?

xifhima , hunc ferpentem in hac parte, ut,

) cof

- VI. Terretur adverfarius, cum Chriftia

À

U

antequam venias adfontem, id eft,, commu-

o

d

nionem Corporis & Sanguinis Domini noftri

labia videt Chyi&i cruore rubentia.

Bl anc. c-s.

)0/

Pl&

Jefu Chrifti, evomas omne venenum , fcili-

Iudigua Communto.

cetodium , iram, malitiam, invidiam, vo-

qu

.. VII. Porro graviffimum eft & hörrendum Salmero.

pr

luntatem carnalem , &

malecommunicantium delitctum: pejus enim t-41. c.9.

ex corde tuo.

noxias e gita tiOnes

No

eftquodammodo, quam Chrifti corpus cruci

fii

$ Bonav.

IL. Quomodo tuad illam menfam, ïad'præ-

fuffigere, atque pretiofum ejus fanguinem

in fafc,

fentiam Chrifti, ad ta&um Dei Filii, intre-

h

c. ?.

fundere; propter quod dicit Apoftolus: Reur

ii

pidus audes accedere, quem Joannes Bapti-

erit, Corgoris €$. Sanguinir Domini.

Deterius

fta tangere contremifcit ? Petrus Apoftolo-

te

enim peccat velipfo Juda, qui Filium Dei &

rum Priaceps aíe prae formidine repulit, di-

pretio vendidit, & ofculo prodidit: nam hic

SBerntr-.—.,

cens: Zxi a me Domiue ,. quia hoino geccator

noufolum exterius ofculatur , fed intus morfu

dnlc ïig-

fum ! cogita, quodifte, quemtu fumis, erit

lethaliafficit, ut Propheta dicat; Zperuezunt

gx

]udextuus. Notandum autem, Apoftolum,

)

Jsger sne os faum ,. ficut leo rapiens, €$ rugiens:

eodemtempore &loco, quando nos ad cce-

atque, quod ad fe attinet, renovatFilii Dei

ieftem hunc panem verbis illis invitat: Pro-

inortem.

(j

int

bb autem [e ipfum homo, €$ fic de pane illo edat,

VIHI. Domine Jefu Chrifte, Wi'nquit Petrus Petr.Rlef,

nos pariter ad rigorofum exitimulare examen,

f

Bleffenfis, Sacramentum corporis & fangui- €P- !22

&Chriftum nobis in hocSacramento tanquam

nis tui quafi pignus & obfidem coeleftis gratize

judicem oculis noftris proponere ,. dum ait:

dimififti, & in eo conftituifti nobis, nou mor-

Quotiercunque emim mandiucabitir panem - hunc ,

tem, fedvitam, nonjudicium, fed falutém:

$. Thon,

€9 calicem bibetis , mortóm Domini. anmuntiabi-

quam perditus ergo elt,. quiredemptionem in

Vill.gon.

tit, doner veniat.

Luf.

?

Voluit namque Apoftolus

perditionem, qui facriticium in facrile

gium,

perharc Judicis mentionem nobis commu-

qui vitam convertitin mortem!

corp Chr, 333

nicantibus fanctum quendam imprimere ti-

s.c:h':'yr,ï

0

IX.Audiamus ergzo,& perhoc horrefcämus,—

.

g

morem judicii particularis animoe noftree ,

inquit S.Chryfoftomus : carnes fuas nobis tra- Matth

L

quafi ità przeparati ad menfam hanc acce-

Simer,

didit, feiplum immolatum propoiuit, quam

dere deberemus, veluti (j Judicem nos judi-

igitur fatisfa&tionemofferemus, cum tali pa-

I CQ. Sä

caturum, & non Salvatorem nos nutriturum,

f

bulo nutriti taliter peccemus , . cam agnum

excepturi effemus.

Honor Regis, inquit S.

comedentes in lupos convertimur, cum ovi-

)

fut

Bernardinus , Judicium diligit, videlicet in

de

nis carnibus faturati, at leonesrapiamus.

fumptione corporis ejüs: diícutienda eftenim

X. Tales focii fant Judze proditoris ,. de qu

*

o Dionyvf 5'.;

fc

coníclentia , quafi homo ex hoc mundo fit

in Joanne legitur ; Pofl buccellam introivit i

- de indig.

H

Oi

tranfiturus adPatrem.. Profe&to (i Principem

eum Sataras ; nam &anteiu eumintravit, fed

y

veítrum ad. zedes veftras admiffuri effetis ,

quia Corpus Domini indi

pX

10

gne accje:plit , Ima-

fumma utique cum follicitudine procul inde

gis poffedit eum diabolus.

hu

eliminaretis, quidquid ei difplicere poffet ,

- XL. Quantum flagitium fitin fpurciffimam S.Thom.

To

& offendere, maxime /fi vos

ili. c. 3.

*

puniendi poktefï:a-*(

pectoristui cloacam facratum Chrifti fangui-

de facr.

te polleret.

Y

nemfundere, Apoftolicailla tuba perfonuit,

S.Bern. $

iil Quam civilem vivendi m

Eth oïdurä Con—L

56.3.2.

dicens : Quicunque manducauerit panem hunc €sc.

$ts

j

€, X,

fiderans S. Bernardinus, fe coatinere nequit,

reus erit, acfioccidiffet, & effudiffet, non se-

aDUQ , E(

quiu exclamet: O fiexfpe&tares indomo tua

Yubüm

qualiter, fed proportionaliter; quascunque

Y

Qnich, M

cujusdam magni Domini temporalis adven-

enim blasphemias , quascurique irtifiones,

MU

*

tum, quanta folertia, quanta munditia, quan-

quacunque opprobria impiifhimi -Judsei in

J e

taque diligentia difponeres domum tuam ?

Chriftum corporaliter exercuerunt, has om-

$

Quanto magis praeparandum eft confcientize

nes fpiritualiter repetit impius comeftor, Fi-

hofpitium Reg

lium Dei rürfam in femeti

ii

lorum.

i coelorum, & Domino Angef

oftentui habens.

plo crþucifigens &

'

S Frenc.

di

-IV. Audite, fratres mei, fi BeataVirgc:)

Xil O ingratitudo omni nequitia plena! $ Bern $.

H

S eP-- Maria honoratur( ut dignumeft ) quiaipfum

L

L]

nonne ingratiffimus putaretur, qui haberet5-9-L €3

n

portavit in fanctiffimo utero füo; fi B. Joan-

Dominum,a quo cunéta, quae habet, accepiffet

Shül.in

ultis

al

nes Baptifta contremuit, & nonaudebattan-

bona, &ipfum a morte, & a fufpendio m

fuis

p

— Tiiulus XX [ Conmunio.

337

L

lQO

l;

füis laboribus liberaffet , & tamen ipfam Do-

numeft, &utile, cumiþfeaperte dicat: Quzatritian

ininum in immundiílimum ftabulum inimici

l ln

manducat carnem teeam €$c. Joan. 6. nam affiduede comm.

hf

fui prodigiofelocaret, ut crudeliter necare-

participem fieri , id demum nihil aliud effe

tur? Longe majori ingratitudine plenus eft,

quam frequenter , & mult

It

2

;

ifäriam vivere, quis

&

qui in mortali culpa Dominicum fumit Sacra-

dubitet ?

!

mentum,

Ideo Dominuslamentabilibus ait:

. AX. Saepecomm

unica, & 4quam potes fa;:a- S Franc.

Conculcaverunt me inimici mei tota die.

piffime, idque fuafu & confilio Confeffarii Salef in

S.Chryïff. -

XIII. Cave, neHerodi efficiaris fimilis , &

tui: & mihi crede, ficuti lepores in monti- Philoth..

ho, 7.

abV.SvChryf. |

L4

!^ dicas: uf €$ ego venienr adorem eum, cumque

bus noftris hyberno tempore albefcunt, quod * ^ & 2*

Al

Man

Ma;tll

veneris, interimere coneris, hujus enim fi-

praeter nivem nil videant, autcomedant ; ita

f df

miles funt, .qui

te pulchritudinem, bonitatem, & puritatem

el' ,32'

Il 4

indigne abutuxilt'ufrv'kColr—mnu-

nionis myfterio.

ipfamin hoc Divino Sacramento fzepius ado-

rando & fümendo totam

Rulchtam , bonam

PetBlef, XIV. Repofitum fuit i

Ihi edalifmum

Janj "ts

9P-123- corpusinífindone munda, & in monumento

& puram fore..

1. ad

novo: Ifteauteminore, adhuc potu hefter-

b'!anc.C.g.

$. il.

;

nofoetente, & in fentina ventris, adhuc ex

TH

O

praecedenti crapulazeftuante, demergiteum,

; EXEMPLA CA

LICA. EXTERNA».Q

'mlmSalmero.

quem Angeli profpicere concüpifcunt, quem

Cultus.

n B-

profpiciendo delectationeszeternas accipiunt.

üci

Nonne potius Antichrifianus, quam Chri-

I Mfaria, Maxi'milianiv II. Cofijux * poft- Jo. Rho, 1.

atl

- quam eGermania in Hifpanias rever- 3..de vir.

ftianusjudicandus eft, quiquantumin fe eft,

t

Chriftum jam factum impatfibilem, ita tra-

tit, incredibili quadam pietate emicuit, dies * * * 9*

duos, quoties Myfteriis communicaret ( a-

;ius

&at indigne, ita probris afficit, ita crudeli-

ciebat autem frequentiffime ) divinzein illisli-

xl&

ter interimit, & fepelit iahonefte? -

hic

beralitati recolendze adeo ab omnibus curis

S.Bernr- XXV. Quam temerarium , kq.uaquue h*eufa-

fepofitos habebat, ut nihil rerum humana-

n

din.lC riumeft, cruentis manibus intemeratze Vir-

rum cogitationibusinillos velletlicere. — Id ,

ii

BH

ginistracareFilium? quisauditus hoc fufti-

cumalias faepe ; tum eo tempore maxime ap-

netaurium, quisocultus non confunditur ad

paruit, quo Maximilianus Filius, qui diffi-

Dj

intuitum, ubi pretium mundi mittitur j fter-

mulata perfona facrum Jacobitumulum vene-

quilinium? etenim non minus eft deteftabile

raturus in ultimos Gallicze fines fuerat pere-

vus PerDet

inos pollutum,

a

grinatus , in Germaniam revertens Mahtuze

71'. Cp, i2

quamin lutum, mittere Dei

Carpetanorumfubítitit, feque fecreto Caefa-

Fiun.

ris Legato indicavit. llle curíoread Mariam

X

Rar('z TCommum';q. |

fert, adeffe Maximilianum , ac manum ofcu-

| $, Thóm,

Vill.con.,

XVI. Defidiam ve'&ramper'pendi*teþ ,—- qüip-

lari, matremque ample&i percupere. Ad

l

pe quicorpus in via toties in die reficiatis, &

heec Maria, ego perendie eum videbo ; ho-

"

L.inF.

a

dierna enim dies expiandis culpis deftinata

corp.Chr.

animam miferam ,. longa peregrinatione la-

bora

eft; craftina Euchariítiz fumendze dicata ;

25

S of

ntem , velfemelin menf,e reücetje negli—

qui dies cum Deo folidi debeantur, non elt,

10.51,

. gatis.

Y

.

Matth

Salmer,

XVII. Sidicas

Si'gra.*tialmïfwhabes , curad

quod in Maximiliani gratiam eos diminuam.

,/c

(l

tl-.

Il. Annaab Almedia, Ordinis Minorum

,"Ibïd.n.lx»ä;**

1

40 *9: Sacramentum pa

rticipandum accedis ? Re-

noctem ejus diei ,. qui facris epulis feftus era

t.,

fpondebo, & pariterobjiciam, fi vivis, quor-

m

fum edis ? inquies, ne vitam perdam; ea-

futurus , . jufto pervigilio ita ducebat infom-

ïl

nem, &nequidquamquam longa vigilia edo-

demratione & ego fübjungam ; panevitze pa-

Ícor, negratiam, quze in me eft , amittam;

mitum corpufculum, pro innata infolentia in:

J

n

Dionf[ 5-"

animumauderet, fía

de indig.

nam ita etiam lucernz oleum infundis, ne

vitutis admonebat.

gello gcriter cæ'fuzm fefr- |

;

"

(git

propter olei defe&um extinguatur, denique ,

fchos Chri-

nontantum, ne gratio jaCturam faciam , ad

IIl. Corruptitfimalicetapud Mo

À

ftiana resfit, remanentnihilominusantiquae

Ibid.n.äq,

hunccibum accedo , fed utetiam

4

:

5

gratiam. Cor-

dignitatis praeclara veftipia , quae obfervaffe -

xoborare & perficere valeam.

H

$Thom,

non poeniteat. Quis enim non miretur ex-

; Vil 63

tremos Europz homianes, & rerum divina-

l* de fiti

Frequens : Communio..

t

SDionyt XVIIL. Oportetomnem Chriftianum beatze

rum alta metlos ignoratione , attamen haec-

[?

divina Myfteria usque adeo venerari, ut, -

ximuni

apud Ma.Ecclefize vacare , & nunquam abelffe a SS.

quadieiisdem participant, quod fzepiuscu-:

Monich.

:Communione, quas in ea peragitur , pro-

I4

lefaciunt, ficci omnino, nullocibo, potu-

l 2o. Eccl, Pter SS.-Angelos,. quiin ea permanent, &

queeamírangentes, perfrigidailla 1n regio-

,

Myít. c.

eos, qui ingrediuntur, femper defcribunt,

n

25:

& Deoaperiunt, & pro eis orationes faciunt;

ne perfeverent? Nefcio , quo modo plus illi

ij

fuisintenebris, quam pleriqueapud nos cla-

& propter faicti Spiritus gratiam, quze invi-

rilfima in luce videant. -

fibiliter quidem femper permanet , maxime

autem, & propria ratione, tempore S. Sy-

1V. Corpus Chrifti in Sacramento Altaris Daurolt,

devotiffime venerabatur S.Margaretha, 'virgo Pt f.89.

U

naxis & unumquemque eorum , qui inveniun-

Illuftriffima, Regis Hungarorum filia,& fub e:

!

tur, trausmutat, & transformat.

[

n

S.Pafilin.

levatione illiusinMiffa flebat uberrime.& fre-

. XIX. Quotidie communicare, & partici-

quenter ab elevatione usque ad facràm coimu-

i

epit,. ad

m fieri SS Corporis& SanguinisChrifü bo-

ftr a-

$

P

nionem, fig prae devotiqne manebat ab

K, P. Lofn, Bibl. Ban, Zom. I.

u

EC

j

!

338

Bz'bliothecæ Manualis Coucionatoria

j

Sacerdos libentiffime miniftravit, &ille reli-

&a a corporis fenäbusl, ut quafi mortua vide-

sl

retutr.

Quando verofacram erat communio-

giofe, fummaque veneratione accepit, eo-

fe.

Ph

nem perceptura, die praecedenti non fume-

deém loco ftatimin peftis acerbitate, cum fum-

otc

bat, nifi panem & aquam , & tota no&e in

mo percepto facri viatici gaudio, ex hac vi-

(nn0

rationibus permanebat. Sumebat autem

te migravit.

Qete

ipfum Sacramentum cum magna devotione ,

giot

. VHI. B. Francifcus a puero Jefu prope con. Barrus p.

e * LÀ

multolacrymarum imbre, atqueinterdum

ficiebatur defiderio, cum dies conimunionis

pl'ax. 30

jnc

adeorapiebaturinfpiritu , ut ceu mortua vi-

aderat; huic exclamabat fepe: ]o! adhuc

H

151

deretur; necraro vifaeftinter ccelum & ter-

tantum feptem horze, adhuc unica ad illam

Ya

l

ram, plusquam cubitiaaltitudine elevata nul-

fuper eft; eamus, jamtempus elt.

Eu

liscorporisfenfibusutens. Poftacceptam ve-

.

«S, Thoh!.

r

ro Éuchariftiam, tenebatab una parte map-

. IX. S. Thomas Vill. fequeus narrat fa&tum

Vill. c. 2,

flor

Vidi Monialem quandam , quze Corpus Do-

in feft.

ulamantefacies adCommunionem acceden-

v« P.

)

tium , hocíine, ut videret identidem cor-

mini, ficut cervusfontem aquarum, defide-(

-

rabatfitiens, cui, utvidebatur difficile erat,

Oi.PQCh:I

p d &

pus Chrifti, ipfaquoquedie, qua communi-

pontlt

dini

carat, perfiftebat continenter in precibus us-

aSacramento, vel una fola die abftinere, tanta

c gec'a'

erat fumendi aviditas, tantus accedendi appe-

ler

que ad no&em : & tunc cibo valde modicq

titus.

n

f

utebatur.

:

Die fancto Parafceves , cum Corpus

rA

Domini Ecclefiaftico morein monumento re-

pe.

Nierenb. eift

Defiderium.

ponitur, quia oblitus Sacerdos formam, quam

illi daret, non refervavit, ejulatibus & clamo-

iv p

SRenw- OV. S.Bernardinus de infigniillo Dei fervo

Maran,

u

dia. S. 55. Hugone de S. Vi&torerefert, quod cum morti

ribus Domum replevit, ut Filii unigeniti fe-

25

pulturam lugere videretur; neque euim ejüs

i:

&

3,2. -2. vicinus effet , & fanttiffimum Sacramentum

avidiffime expeteret, circumítantes cum eum

defiderio fubveniri poterat. Tandem cum in

ber

fletibus & lachrymisamariffima tota die períi-

cet

cibum retinerenon poffe viderent, hoftiam ei

non confecratam obtulere, moxque Dei fervus

fteret, mirabiledi&tu, duze manus vifibiliter

o

ei cum Sacramento apparuerunt, ex quibus

N

adeos converfusait: mifereatur veftri, Deus

ipfum accepit, quoacceptooinisilla amari-

foe

frattes,cur me deludere vultis,ifte enim,quem

tudo in confolationem uberrimam mutata eft.

Q

mihi portaftis, noneft Dominus meus? at illi

attoniti, corpus Domini mox attulerunt, fed

Haecomnia, inter multas alias revelationes,

Y

ab ejusoreipfeaudivi, quae mihi non fponte

ille videns, fe non poffe illud accipere, elevatis

in coclum manibus, fic oravit: afcendat filius

.. fua, fedobedientia aftricta narravit, quia in

tüt

Ordinenoftro mihi fübdita erat.

[

[

ad Patrem , & fpiritusad eum , qui fecitillum.

!

Etinter hzec verba emifití

X. In Ecclefia S. Francifci aliud mïrabiïe Wading,,

i.

;

i

piritum, & corpus

tn

Domini inde difparuit. '

!

- perpetuis fignatur moaurentis. Praeparave- 1222- -9-

rantíe duo Fratres Laici pro modulo fuo ad

G

:ïfïollan. v

VI Bollandus

icribit, S.Lucianum Presby-

Cia

Jan.c.4. terum & Martyrem carceri

bus inclufum, cum

facram Communionem cum caeteris Fratri-

bus de religiofo more in die Coenze Domini

Vit.l4.

aliud a'tare illi non fuppeteretincruentum fa-

G2

fül

crificium fuper pe&us faum , quod loco altaris

faciendam ; cumque nihi! minus copitare-

tur a loci &uardiano ( urgebat (iquidem ne-

mi

adhibuit, celebraffe. Salmeron quoque aliud

infigne memorat cujusdam Religiofi fa&um,

ceffitas ) panem mendicaturi in civitatem

[e

.mittuntur ,

i ta&dem óomum tardius re-

llv

qui,,cumcibumpropier,languorem , Ítoma-

á

chique infirmitatem retinere non poffet, & ni-

verfi, cum &

vinum officium perfoiutum,

$i

hilominus Communionis defiderio trahere-

& reliquos Fratres men(ve affidestes inve-

fi

tut, facerdotem rogavit , ut hoftiam facram

niffent , Ecclefiam, ubi venerabile Chrifti

(

. Salvatoris Corpus de more aifervabatur , con-

[

candido inclufam lino, fuper pectus ejus col-

Sur,to,

locaret, quod cum feciffet Sacerdos , corpus

tempta refectione, petunt, ibique fuas vi-

Witi,

?

ces, quodfacra Communione in tanta folea-

Domini penetravit in cor ejus, & ita compos

defiderii füi ex fide magaa profe&ti, non mi-

nitate privarentur, miferrime dolentes, ge-

lu

mitibusacíiangultibus anxievacabant. Dum-

fl

nus, quam Hzemorthoiffa, tangens Domini

fimbriam, fa&us eft. *

que nihil minus cogitarent, ex ipfa arcula,

te

. S, Carol,

j

ftis graffaretur, fuit

quà Sacrofancta Euchariftia recondebatar,

Bof

.. ViI. Mediolani, dum pe

Bor.conc. j publica hofpitali domo S. Gregorii homo

gratiffimus quidam , pulcherrimus, accom.

Nonilicf "

pofitus juvenis profiliit, qui afferens fe Chri-

Lsb quidam , qui pefte mortuus putabatur : inde

d

igiturad locuni afportatur, unde czeteri mor-

ftum Dominum effe , eorum utrique facram

(

Communionem porrexit, fiatiinque locum,

tuiad ceemeterium efferuntur. Éoloci,cüm in

Eu

magno cadaverum acervo tota no&te pene fe-

unde prodierat, repetiit. Exítantadhuc ve-

hd in

.pultasfuiffet , mane dum publicze curationisw ftigia pedum ipfius, pavimento ejus facelli,

- Sacerdos,qui peftezegrotantibus fanctiffimum | in quo hoc contigit, impreffa, atque ferreis

Wta [!

l

l

Kuchariftize Sacramentum ferre confueverat,

*-cxfaticulis contecta.

al

*

illac tranfiret, ubi ille cadaveribus plane oper-

j

Util 5;15.

tusjacebat, derepente ardenti fumendae Eu-

j

chariftize defiderio excitatus, fein genua ere-

XI. Ramirus Rex Hif paniævinfeliciter cum Baron,

L

i

. xit, & hac divina occafione exhilaratus, voce,

Saracenis praeliatus, in montes fe contulit,a19244- aume

quam ab illo animam exha!ante confolatio

certum quendam locum,totus defolatus,ubi il-

l, 15,

t

vix elicuerat, a Sacerdote fupplex petiit, fibi

li per nottem S.apparuit]acobusApoftolus, u«

—

quoque dari fanGiffimum viaticum , quod ubi

libilem vi-

mbaü.ïn E

um ei promitþens auxiliam &infal

-- &?riam;

]s

ftu!u's XX F. - Communto.

339

0«

&oriam ; bae bieien conditione; ut poftridie

Deo frequens Communio, quam rarior magis vita 19.

milites omnes facra fe armarent communio-

placeret, ideoque aliquoties abftinens, & ob Maji.

)

ne: qua corroborati 7o. millia Saracenorum

id Romam, Pontificis confulendi caufa, pro«

occiderunt. À. ro40. dum barbariiidem Mef-

ficifcens, Abbatem , à quo Monachi veftem

fanam miniftris imperialibus fübditam inva-

acceperat, jam vita funétum obvium habuit,

n D h

]is 3' C. 2,

derent, hi omnes facra prius re'e&i Conimu-

qui eurn ita affatus eft: Bene fentis, fili mi,

nione portas aperientes, tanto cum impetu

de augufto co:g oris Chrifti mylfterio, cum ne«

Pb

p

in canes illos prorüperant, ut irreparabilem

1

mo, ne Angelus quidem illo fatis dignus fit,

iis intulerint ftragem, cadaveribus planities,

fed non idcirco illud minus frequenter cum

valles, & fluminaimplentes; quo extempore

timore & reverentia ufurpabis.

Quibus di-

1:3. Thon,

ampliffima Sicilize Infula, Tyrannico coete-

&is nusquam comparuit,

n-llc,

in fefl

roquin Barbarorum

?

jugo preiï"a, in pace re«

.XIX, Cum S. Catharinam 'Senenfems;Am,Pb

|

florefcere coepit.

l

Epiícopus quidam ob frequentiam Com-2.tit.o3.

E corp,Chï. ;

Vita P.

XIL Maria de Efcobar licet fenio; morbis

)

Lud. de

munionis argueret, & illud S. Auguftini ob-€-14-$.8.

jl

Pont.l.r.

& minimo cibo deformata effet,quando tamen

jiceret ; quotidie Kuchariftiam fümere, nec

J

C $.63.

ivinum epulum fumebat, elegans erat, facie

laudo, nec vitupero, fingulis tamen Domi«

nicis diebus communicandum hortor: illa

Us

plena & rofea inftar An

geli, ac vires corporis

inftaurabantur. -

refpondit: ex quo S. Auguguftinus me non

Eufeb.

XIII. Rodericus Ininguez,feu Ignatius,Ma-

vitupcrat, cur tu, Pater Reverende , me

"m

ierenb.

l

in Troph.

gifter Ordinis S.Jacobi cum Lerenam obfide-

reprehendis? quo

di&o Epifcopus confufus

o

Marian.

ret,diffidens humanis viribus, fuos milites juf-

tacuit.

: i

fit fe Confe(fione, & SS.Communione muni-

ms

c.»sg.

J XX. S. Catharina Genuenfis , quando ex Vita c.4,

re, ac invocato Dei, & B.Virginisauxilio, ur-

caufa ad divinam menfam accedere non pote-

f..ll

bem aggredi. B. Virgo poft hzecin fomnis Sa-

rat, totoillo die dolore conficiebatur, & fibii-

]

a

cerdoti ejusdemOrdinis apparens gratias egit,

pfi intolerabilis erat, unde qui apud illam

Is

ob adminiftrata militibus Sacramenta cum

morabantur, ei compatientes dicebant, cla-

Sanc&orum Angelorum & Virginum comitatu

rum effe, placereDeo, ut quo

:

rl

tidie ::oele&e, Q^

l,

fpe&abili, ait, hzec plus illis profutura, quam

pulum accipiat.

;

omniaarína; & viCtoriam pollicetur. Narra-

XXIL. Cum Mulier. quzedam xincantq;tio— Spec.exa,

vit hzec Sacerdos omnia militibus, & quod a

nibus- Magorum (in equum convería, &3.ex75.

te

B. Virgine in fignum vi&torize malum grana-

$. Macarii, ad,quem a Marito dedu&a

tum accepiífet. Unde milites animati urbem

fuerat, precibus liberata eífet, cauíam ille

invaferunt: Tum in platea quidam fagittarius

hujus. permiffionis effe dicebat,. quod per

ve Wadiog,

in Mahometanum urbis gubernatorem fagit-

quinque feptimanas a Communione abfti-

&

, Iu2

tam expedit: eg sowbre de la l/ivgeu de la

nuiffet.

hl

Xx

/

P

d

Granada, & cor illius contigit,& victoriam in-

XXII. . Cum S. Gertrudis Communionem, pI

ofius ia

clamat, & moxfe Mauri dederunt. -

PI.

quam valde defiderat, confilio Matris Spiri- Monil. c.6

li

Vit.l4.

.XIV. S. Mater Therefia authoritate viro-

tualis omififfet, Chriftus eidixit: quia delibe-

€C,I2,.

rum preftantiffimorum nixa quotidie com-

rafti me omittere pure pro

pter.me, egoin gre-

municabat, idque ratum fe habere oftendit

mi.o meo confovebp te.

(

if

Deus, dum alioqui ex ftomachi debilitate ma-

ne & vefperi vomentem, deinceps, quo hoc

Conzmuniq digna.

1j

Sacramentuim frui poífet, mane ab ea mole-

p«

ftia liberavit. Quze tamen fi Confeffariusaut

- AXIII. In primitivä Eccle»iia Diaconüs po- chd Chr.

i

- Chriftus Communionem vetabat, ftatim üng

pulo Communionem prezebiturus alta voce C.16 $.3.

triftitia acquiefcebat.

*

clamabat: Sancta SanGis.

Si quis non fit.

Sur, to. 5

XV. Cum S. Lutgardi fingulis Dominicis

fanctus, ad Sacramentum non accedat.

in vita,

communicare folitze Antiftes id prohiberet,

XXIV. Catharina Senenfis velutinfans ad Ibid.$.a.

hzec ftatim affliita morbo , non prius ab eo

materna ubera , ad hoc Sacramentum anhe-

]*

teret.

liberari potuit, quam eandemiterum permit-

*labat, acquiefcebatque.

r

Blofiusin .

XVI. Cum Santtimonialis quzedam alías a

XXV. S.Catharina Senenfis, quoties S.Ho- Vitaca.

monili.G6 t ecuenti Communione abfterreret Chriftus

ftiam inter manus Sacerdotis afpiciebat, mo-

rze impatiens dicebat: O cito, cito illud ani-

|e

de ea S.Gertrudi proilla oranti dixit: non pla-

cet, quze caeteras a facra corporis mei menfa

inve meze nutrimentum in intima cordis im-

abfterret, cum fümmae mihi delicize fint effe

mittere propera. Et cum fzepe Miffa durante

rapta effet, ipfo tamen Communionis tem-

cum hominibus.

Ribad in

XVII. S. Bonaventura, cum aliquamdiu

pore ad fe reverfa dixit : O mi Domine, mor-

vita 19.

ex reverentia SS. Miffze Sacrificio abftineret,

tua licet forem, ad vitam re

Maji.

poffem.

d

direm, ut texfrui

alteri cuipiam Sacerdoti ad aram facienti af-

fiftens fenfit unam Sacree hoftize particulam

XXVI. S.M

e

/chtildem Chriftus fic xin&'rxu' Blofius 1m

ab Altari in os mirabiliter transferri, ex quo

xit: quando ad S. Euchariftiam accedis,illud monii, c.6

intellexit, gratius effe Deo, fi amore ad tre-

tibi veri honoris, amorisque opta, quo ulla

|Purom

menda illa mvfteria accedamus, quam fi ex

unquam creatura erga me fuit. Hoc enim a-

)) tb

l, 1

timore quodam & reverentia fübterfugia-

moris votum mihi ex voto tuo gratum ac-

ceptumque erit.-

J Ribad.in

T XVIIL S. Petrus Cacleftinus dubita

. XXVII. Cum S. Gertrudem ingens cupido

tiid

ns,num

u 2

commu-

: Rf P. Lolïn. Biblf Man. Tom. I,

340

Bibliothece Manualis. Concionatoriz

hf

)

num ejus pofuit, quze fuo calore manum fta-

l

communicandi inceffiffet, & ipfa fe ad eam

i Pe[

minus difpofitam credidiffet,triftisad Dei Ma-

tim perforavit.

*

I.III

i

&

trem, Colitesque fe convertit, rogavitque,

XXXIH. Cum qui

dam luxuriofus SaC6f- Spec. Éx,

jiu

dosindigne fzepius celebraret,tam foedo ulce- d.z.ex 77.

ut, quidquid inillis olim gratize ad promeren-

fs

dos divinos favores füerat, totum pro fe Deo

re perculfus eít in capite, ut etiam offa hujus

ce

computreícerent; a quo tamen morbo poítea

offerant, quo modo effecit, ut in oculis Dei

PEC

talis viía fuerit, qualis effe optabat , uti ipfe

liberatus eft, pofteaquam S.Macario juramen-

xn

Chriftus ei revelavit.

t

tum fecit, fe nunquam aimplius in peccato

pe

mortali celebraturum.

Vita c.4.

- XXVIII. Ferdiunandus II. Imperator ante

qi

XXXIV. Alii Euchariftiam in die Pafchze ppia dif.

di

Synaxin percipiendam femper feveriore ab-

chorizationum . vanitatibus dehonefiantes, r. ex. 164.

ftinentia coenulam accepit. Ipfo vero Eucha-

J

horribili plaga punit funt,

'ut lqc. cit. fufius

tet

riftiae fufcipiendae tempore tantum ardorem

videre eft.

& pietatem, tot füfpiria & lachrymas prae fe

ra

ferebat, ut incenfus Dei amore animus, pla-

XXXV. Quidam Sacerdos in fumenda Eu- goq;iq,

Be

w5

chariftía ragnam difficultatem expertus, vidit 2.c,ult,

: Bem,l.!v

ne e corpore fuo Serv

:

atori obVigs ire velle

"

videretur.

D

Chriftum manibus pedibusque reluctantem ;

&i

a

Ánnua

juffus ergo mores corrigere, viditfinerefiften-

1586. f,

XXIX. Inde po

ft acceptum Chrifi-i corpus

tia ingredientem.

i

573.

quod füpereft temporis , ad horam cibi ca-

fuf

piendi usque, precibus, gratiisque agendis

XXXVI. In filv

a hi&&riarum de quodam Manfi

mercatore lucris illicitis dedito, divitiasque difc.4T.

fuf

magna reverentia in templo pozunt. Mul-

ffii

ti etiam poít cibum fumptum in templum

per fraudes accumulare fatagente, fcriptum "4

tet

reperio, quod flatim poft fumptam Commu-

redeunt, manentque ufque ad vefperam.

re

Dies, qua primo accedunt ad Euchariftiam,

nionem Pafchalem, pallidum & tetrum vul-

of

eft illis feftiva lzetitia celebris.

Hinc Mater

tum pree fe ferens infirmmatus, cum a fuis ad

Sacramenta recipienda exhortatus fuiflet, fe

j

quaedam fuze filiolze honorande caufa, primo

pl

eam nitidifflime ornavit.

. Deinde , dum ea

ea nolle, refponderit, utpote a quibus omni-

no abhorreret, fiquidem Hoftia, quam in Pa-

t

communicat, interea domum purgavit, jun-

N

€o (przecipuo illis partibus honore) ornavit,

fchate fumpferat, faucibus ejus etiamnumin-

cubiculum fingulari ornatu inftruxit, odori-

haerens, magnum fibi dolorem caufaret ; cum-

que ei fuaderetur, ut in divinam confideret

h

bus replevit, redeuntem amplexibus ofculis-

Ál

que excepit, divinam illi felicitatem gratula-

mifericordiam ; Fruftra id fibi inclamari, di-

xerit, utpote cui jam damnato locusin infer-

TU

ta eft, & in cubiculum dedu&ctam luminibus

accenfis illuftre, hortata eft, ut gratias agat

no demonftratus eífet, in quo juxta collegam

EEE r YUAU

fuum, qui pauloante vefperi (anus le&um iu-

fie

Deo pro tanto beneficio, ideoque claufo oltio

greffus, no&tua diabolo abreptus fuerat, in2e-

fit

dpfam folam reliquit, arcanis cu

loquiis infüituendis.

m Deq' gol-

ternum torquendus effet; cumque imago

Do

E

Crucifixi ad eum delata effet, ipfeque divinam

Erfit n2

D. Bä'a

XXX. S. Franci

fcus flagrabaf efga Sacra-

in vita

inentum Dominici corporis fervore omnium

ejus moneretur invocare clementiam, mani-

15:5 Mif u

€.9.

rnedullarum, ftupore admirans permaximo

bus oculis amotis, eandem nequaquam re-

- luctm, r

fpicere voluerit, dicendo , quod non nifi feve-

illam chariffimam dignationem, & digniffi-

NU

imam charitatem. .Szepe communicabat, &

rum inea Judicem füum videret,utpote diabo-

ld

li jam manibus

1

tam devote. utalios devotos efficeret, dum ad

traditus, hisque di&is; confe-

I2

immaculati Agni deguftationem fuavem qua-

füm exfpirarit.

fer

XXXVII. In revelatione qua

din.

(&

fi fpiritu ebrius, in mentis plu

fimum rapie-

qUæ S. Revel. 9.

batur exceffum. -

Brigittee obtigit, cujus titalus eft: 77

Iii que Birg la,

0n

vimouia de juadasm amima domnaada, fequen- € 2

iC

tialeguntur.

Cum enim daemon moribundi

^ dudigma Cowmmunio.

n

cujusdim animam fuam efífe przetenderet,

t

f&

1n fin, 1.3.

XXXI. S. Gertrudis poft fumptam Com-

Beatiffima Virgo, cui moribundus ille mire

at

C.18.

1nunionem revolvens, quanta diligentia os

devotus fuerat, fe apud Filium fuum inter-

fe|

effet obfervandum, quod pr?ecipue inter alia

ceífione fua fortiter interpofuit. Atveronon

meinbra eftreceptaculum pretioforum Chrifti

de

forte hoc peccatorum refugium & afylum, a-

Q

myfteriorum, bac fimilitudine edocta eft a.

liquid pro obtinenda peccatorum miferi hu-

Dominro: Si quis non obfervans os fuum a

jus venia, a Filio fao impetraffe exiftimatis?

Pt

verbis, vanis, falfis, turpibus, detractoriis, &

Minime gentium ? quin potius Filius ejus

liï.ls,ü.[i !

fimilibus, impoenitens ad San&am accedit

illirefpondit; Scis, Mater mea, & vides omnia.

Communionem, tàli modo fufcipit Chriftum

À

inme; hz anima, quamvis te in memoria

A

(quautum in fe eit) ficut qui hofpitem in i-

habuerit, Corpus meum mundi(fimum non fic

píio ingreffu lapidibus in fuperliminari con-

hara,

tractabat, ut debuit, quamvis me fumpfit con-

|

gregatis obrueret, vel vecte duro caput ejus

tinue, non tamen ex hoc meliorabatur, quia

obtunderet.

nonfíe praeparavit, ut debuit.

Qui enim col-

Brcmiard.

I

jn fum.

XXXII. Cuidam, qui frequenter corpus

ligere vellet hofpitem bonum, praeparare de-

Chrifti indigne acceperat, morienti Daemon

bet non folum hofpitium, fed & omnia uten-

t

pradic.

lit 1 c.6,

cum multis hoftiis in patena apparens dixit:

la ,

filia; fic homo ifte, quia etfi mundavit do-

fi

n.235.

quia frequenter malecommunicatti, hodie de

mum, non tamen fcopavit eam reverenter &

manu mea Communionem accipies. Infirmo

diligenter, nec

Hi

pavimentum ftravit virtutum

-

f

vero renuenti, unam de hoftiis illis fuper ma-

floribus.

- XXXVIII,

lt«

fitulus XXPV. Conmunio.

341

: Manfi

- XXXVIIL Carnalis quidam & lafcivus

- difc.42.

XLIV. S. Lucianus Martyr, cum aliter ob Ib. ex. g.

g

.*ï-o'l-[o

peffimam fuata vitam deferere nolens, a fuo

carcerem & vincula non polfet, fuper pe&us

(* q

Det Px

legitur prohibitus fuiffe Parocho, nead Com-

fuum facrificans, fibi & aliis via

D GXU

munionem accederet; temerarius nihiloini-

buit.

ticum prze-

Jüs

t

nus publice acceffit cum reliquis, unde Sa-

XLV. S. Nicolaus Tolentinus in ultimo Ib.ex,T9,

z

cerdos, qui per folam Confefhonis viam, in

morbo viaticum fibi miniftrare petens, hanc

L0

" peccati notitiam devenerat, ei facram fyna-

faécti fui rationem dedit: ut tanto viatico mue

xin praebere coatctus fuit, dicens intra fe;

Deus judicet inter me, & te: ut primum ita-

nitus non deficiam in.via ad coeleftem pa-

hæn)ld til

triam profecturus : & fi ob demeritamea ime

! que facram hoftiam receperat impius , me-

probus Belial hoftis meus mihi occurrat, pos-

)HX[64

dium crepuit guttur, Hofliaque intacia exi-

lUg

iüt, infelici illo immundam animam eodem

fim fidenter dicere: Dominus mihi adjutor,

& ego defpiciam inimicos meos. Tum Ío-

tempore in manibus . dzemoniorum .»g"xfpi-

lemni abfolutione percepta , viaticum fu-

d 1]

rante.

dit;

Gul

VitaS.

Abbas

mens dixit: Benedi&us, qui venit in nomi-

j

ern,l,t,

XXXIX.' Agebatur (inquit Guiliel.

ne Domini.

Y

?

in Vita S.Bernardi)) folemnitas quzedam prze-

XLVI. S. Auguft. moribundus fic. Chri- Io. Nadaf;

Gn.

anno

cipua, & Frater aliquis, quem pro fecreta cul-

ftum pro viatico oblatum allocutus eft: Avein

üuc

pà ab Altaris Sacri Communione Bernardus

principium noftra creationis, & reparatio-

hebd.'45.

AO Manft

fufpenderat, notari timens, & ruborem non

nis: ave facrificium noftrae reconciliationis:

Jüe tT

fuflinens, ad manum ejus cum caeteris ni-

r M.

ave antidotum noftrze curationis; ave viati-

mium praefumptuofus acceíffit. . Intuitus au-

cum noftra peregrinationis: ave folatium

ld

tem eum Sanctus, quoniam caufa latens erat,

noftri laboris: ave refuügium noftrze tribula-

ul

repellere hominem noluit, fed intimo corde

tionis: ave przemium noftrze exfpe&ationis.

àd

orabat Deum, ut de tanta prae(umptione

- KLVIL $. Ebrulphus audiens unum Fra- Vita g.

Ti

melius aliquid ordinaret. Itaque fumensho-

[l

trem fine viatico obiiffe, infremuit Spiritu, Dec

mo Euchariftiam, non poterat ad interiora

& orans cum lacrymis interrogavit, utrum

)2-

trajicere, & diu multumque conatus, cum

vellet Euchariftiam accipere? aperuit o-

Il*

nullo modo praevaleret, anxius & tremebun-

culos mortuus, & annuit:

accepit, & ex-

n

- dus claufam ore fervabat.

Expleta denique

fpiravit.

t

hora orationis fexta Patrem Sanéttum traxit

XLVIIL S. Chryfoftomo migraturo SS./^.

'Na'dai.

ji-

Petrus & Joannes affiftentes amice collo-^ **

in partemi, cujus pedibus advolutus cum

g

multis ei lacrymis, quod patiebatur, aperuit,

cuti, contra daemones vi&oriam, migra-

&aperto ore ipfam quoque Euchariftiam o-

tionem ad Deum, letam »eternitatem, lzeti

W

ftendebat. Increpans autem eum Sanctus con-

annunciarunt, & tum coelefti epulo pave-

"

fitentem abfolvit, & fine difficultate recepit

runt; ex quo tem

"

Dominica Sacramenta.

pore nihil' amplius cibo«

rum jfumpfit. !

i

Exlitan, XL. Invalle Lucernenfi quidam, cum pec-

[

1525 Miff. catum, quod conceperat, vomere prae pudo-

Commuzio Spivitualis.

l

Lucer. ye non poffet, eo in Confeffione przeterito,

XLiIX. Cum quidam converfus Monachos Daur, c.s.

ia

.. contaminatiffimo ore, & Spiritu, fumere coe-

communicare vidiffet, & fibi hoc minime lice- tit. Ig.ex, x

leftes dapes non dubitavit, fed dum leviffi-

re vidiffet, ftans contra altare communican-

4mam Hoftiam illapfam in ftomachum putat,

?

di defiderio füfpiravit. Et ecce pius Domi

fenfit ponderofam veluti plumbum, per fau-

nus fineSacerdotisMinifterio dealtari per Sa«

ces pe&usque delapfum, quod intolerabili

cramentum defcendere dignatus eft in os e-

MT

2747

onere cor opprimens enecabat: quem dolo-

jus, qui mox hoftiam aperto ore oftendens,

j 05

rem mox etiam ardens febris excepit, & tor-

caufam tantze gratiee manifeftans

, cunctosin

menta creícebant in corpore, dum animus

ftuporem convertit. Eandem enimhoftiam

i

defuiffe repererunt in altari.

:t,

refip

ifceret. Refipuit tandem, & a noftris ex-

't

citatus ad fpem, peccata fua ac

curata Con-

L. Cum S.Catharina Senenfis ob morbum fbid,ex.a,

feffione detexit: quibus animo liberato pon-

communicare non poffet, grandi tamen illius

r-

n

deribus, fuo quoque pondere lþvatum eft

defiderio teneretur, ideoque, nefcio Raymun-

corpus.

do tunc facrificante, Sacro intereffet fubito il-

Per. sudur djatici fumpta.

le advertit, minimam hoftize particulam a fe

j«

Daw.c5. XLL B. Virgini animam agenti Chriftus

amiffam, quam cum diu fruftra quaefiiffe, &

ipfe leto vultu corp

us fuum obtulit dicens :

ob hanc caufam multum triftaretur illa tan«

H

tit.13. gx.l

dem in colloquio mox fecuto faífa eft, fibi a

à

Accipe chara mater,

quod mox complebitur

Chrifto oblatam effe.

tibi in regno meo una cum Patremeo.

—NleQX'g'

XLII. S. Maria /Egyptiaca cum viaticum

LI. Bartholomzeus Cajetanus civis, cum

ad conftructionem Ecclefize S. Francifci coo-

Ibid, ex ,

illi offerretur, extenfis in coelum manibus di-

xit: Nunc dimittis, Domine, ancillam tuam

perans, ruente trabe periculum vitee incur-

riffet, ideoque Viaticum peteret, Sacerdos

in pace, quia viderunt oculi mei falutare

hoc tam cito afferre non valens, illud S. Au«

r

tuum,.

XLIII. S. Hieronymus Viaticum fumptu-

guftini interea pro folatio in memoriam re-

| ïb".exk.7.

rus de le&ulo humi fe profterni, faccoque ope-

vocabat, crede, & manducafti.

Sequenti ve«

ro nocte S. Francifcus cum undecim Fratri-

riri juffit: tunc

genibus provolutus lacrymas

fudit, pe&us pugno percuffit,

& fic facram ob-

bus apparens , & agnellum inter ubera por«

tans eidem dixit: Bartholomzee, noli timere,

lgtionem haufit.

Uug

quia

342

Bibliothece anualis Concionatorie

tali corde divina hzc atca ftupendà miferi^

".

quia non prrevalebit iïnimicws tuus, qui te a

i

"

(0

0nt

meo fervitio voluit impedire. Hic eft agnus,

cordize fuze opera. fed juftitize, puniendo il-

j,s l g]id

quem ibi dari petebas, quem & propter bo-

los magna ariditate, tenebris, cordis duritia,

,U

a

num deüderium fufcepifti cujus etiam virtu-

aliisque internis defertionibus, donec vere fe

te fanitatem confequeris. Etfic per vulnera

emendent, aut indurati arcam a fe fejiciant,

ng |

manum. ducens, ad opus,

Judicantes effe grave & plane infulfum fre-

ett

Aquod coeperat, eum

]

redire juífit.

quenter communicare.

fLuren.

Barrius

V. Conimbricze Fratres$ no

ftri tanto ,ardo- Hiü.Sbc.

sf Lb

jed

,

die to.

LII. B, Joanna de Crüce affirmabat; fe in

re, tantaque lacrymarum vi communicare P-1« ?« 55*

dedl gl

fpirituali Communione jisdem gratiis cumu-

t o

med.2.

larifolitam effe, quibus in reali Communione

folebant, ut ad id pietatis fpectaculum non

vy. íolit.

modico itinere plures Academici concurre-

&Jbet,

fruebatur.

Etfufpiraps, o przeclaram,ajebat,

*M-S' '3' dO,

communicandi methodum, ubi neque Confef-

rent.

J ao

VI.S.Therefiain quodam temploSocietatis Gloria S.

[

k

fario, neque Superioris facultate. neque ul-

noftrze cum videret Fratres noftros communi- lgn.c.19.

Jius alloquio opus ef?;praeterquam tuo, o Deus

meus !

cantes, vidit protenfam veftem feu ümbellam

fupra caput illorum.

?

yoidi l

LHI. B.AgathaaCruce

: quotidie (Sommu-

VII. Michatél . Sa

Sl'n' I2 taü*

Hsgio hi-

rere (rï'oadjutor aliquot An,rs98.

fri

la inteut,

nionem fpiritualem Aducentes' iterabat.

fubinde milliaria ad fumendam Euchariftiam Coll.Av.

24

conficiebat. Semel in via propter longitudi-

——

fma

$. IV.

jnh

nem deficiens, retro converfus vidit panem

raü

&

EXEMPLA DOMESTICA.

candidiffimum

v

: qu10 fumpto fe refecit, &

ap

perrexit.

au

Vital.l.. 'I.B.

Aloyïius tribus diebus p'rikoribüs hebdo-

€,2.

madze gratias agebat pro fuüfcepta Eu-

'gyv;

pit

chariftia; pofterioribus petebat gratiam; ut di-

bu

üu

gnefufciperet. Pridiedie Communionis id u-

PSIMI

LITUDINES.

nummylteriumin ejus fermonibus verfabatur:

lr

cum hac cogitatione ibat cubitum, & furge-

Qualitas.

tei

]

bat. Una deinhora de SS. Euchariftia medi-

L Qicut fi multi varias ad accendendum Dial. S,

tabatur, & totum matutinum tempusin fpiri-

Cathar.

[

candelas afferrent, quarum una ponde-

Sen.tr.13. - lE $. Thon.

tualibus exercitiis infummebat. Ante, quam ad

raret unam unciam, alia duas, alia fex uncias,

c. I loi

0pulc 5

,

Scholam accederet, & cum reverteretur,fem-

alia denique unam libram, tam quidem pri-

j

er SS. Eucharifliam vifitabat. Optabatin e-

bl

fol

In2, quam ultim?»e ignem conciperent, quo

jus octava mori, idque evenit.

Accenderentur, ita tamen, quod candela unius

pu

Vitahift

uncie minus lumen conceptura effet, quam

lus

II.- B.Stanislausin Dilingano itinere uber-

Soc.P-3- tim flebat, fe divini hujus epuli cupidum fpe

quae integram l'bram adzequaret: Itacontin-

C0l

1,4.n.59. áülci

flfima excidiffe, quando Catholicum, ut

git in hoc Venerabili Sacramento iis, qui re-

pr

jan

rebatur, templum ingreffüs, Acatholicum re-

cipiunt illud, & candelas fuas accendunt; vi-

perit ; atexeinitfamem Angelus, quandofeflo

delicet fan&um defiderium, cum quo reci-

U

itineris difficultatibus, & prae defiderio lacry-

piunt Venerabile Sacramentum: tantum ac-

(

manti Co-Ang:lo fuo panem Angelicum por-

cipitis ex ifto lumine, quantum de materia

fexit. Sed & Viennae cum occafione fumendae

fincerze. dileCtionis, & amoris, & igniti aefi-

Sumer,

derii portatis, quamvis totum in v

D2 gl

Euchariftize deftitutus ad S.Barbaram confu-

d.

eritate re-

l

geret, illa cum duobus Angelis Euchariftiam

cipiatis.

po

ei porrigentibus apparuit.

ll. Sicutfi vivus fons quidam fcaturire in- M,mf-,

ll

Vita p. 2.

III. Joannes Berchmani

nN ovitiätuquoti-

cipiens, indiferenter omrium neceflitatibus dite.as,

i

P35:155* die fepties SS. Euchariftiam vifitabat; dum

pateat; multi quidem ad potandum ex illon

f

vero e templo difcedebat, B. B. Aloyfium &

concurrent, alii vero haufiam inde aquam in

,.3.

Vi

Stauislaum Vicarios fibi fubftituebat. Incre-

domum fuam ad potandum deferent, verun-

tti

dibili fe diligentia ad S. Communionem prze-

tamen ex eounus plus, alius verominusinde

d

parabat, dicens, fe ex illa femper experiri no-

bibet, juxta fitim, cum qua ad illum prope-

U

vum quoddam Spiritus ftabilimentum; cum

rat, vel juxta capacitatem, vel anguftiam va-

BCrfar

. vero per hebdomadem abftinuiffet, affici qua-

fis, quod ad illàm hauriendam fecum defert.

Arï'x hO

l0

hi

dam fame,quam folo hoc epulo expleret. Ado-

Salvatornofterinquit: $7 guzs /Attt, veuzat ad

fo

rabat S. Euchariftiam abalienato ferea fenfi-

qme. € bibat : fed quis eft fons ille, quze funt

te

busanimo, Quotidie orabat pro impetrando

ldem

aquse, ad quas nosinvitat? Qu bzberitex

ä

affettu erga Euchariftiam.

i

aqua, quam ego dabo, mon fitiet in eternum ; fed

li

Vit. C-ö-

YV. B.Balthatar Alvarez

dicere folebat,;cur

aqua, quata ego dabo ei, fietán eofous ague fas

hentis in vitam etevuam. | Fons autem ille

fe

multi recufent accipere arcam vivam novi

u

'Teftamenti in SS.Sacramento latentem, aut

eft Euchariftia, ex quo aquae dimanantcocle-

eam recipiant cum exiguo fenfu acfru&u,cau-

ftium gratiarum. Dicit autem Cajetanus ;

Vi

Plt

fam effe, quod velint in altari cordis fui idolum

Non fufficit venire ad fontem, fed oportet bi-

W

Dagon, id eft, creaturam, cuam inordinate di-

bere, fi levanda eftfitis; Non fufficit veniread

ligunt, retinere, quze nifi in terram cadat, &

Jefum fide, fed oportet incorporare fibi Je-

Mu qif,

mortificationis gladioita ejus manus ac caput

fum.

Quanto enim ardentior fitis noítra

L

amputent, ut amplius non audeat cogitare,

fuerit, tanto cop

Q

$i lf3

Q

iofius ex lgis aquis bibere

loqui ac facere, quod folebat , non efïiqiet in

poterimus.

D

lII Sicut

M

-

Tüuus XXV. — Comiaunio.

/ 343

£ Sea- ; TIL Sicnt corporalis cibus , cum ventrem

delicias mundi vanitates & priok—ra revertitur;

Quuto.2.

iivenit adverfis humoribus occupatum, am-

S.55. a I.

talis namque omnes

2

perdiþ & ipfolenter pro-

L

€. 9.

plius lzedit ; ita & ifte Spiritualis cibus, i

jicit thefauros coeli.

aliquem invenit malignitate pollutum , ma-

Xll. Sicutinfignistemeritatis notam latro Salmer,'

gis eum perdet, .non fua

entis malitia.

:

naturg $ fgd' accipi-

incurreret, fi poftquam vafa aurea &argente

j

à tlä ;).. tt,

:

clam furto fublata domique repofita habet

?

T t

S.Lauren. IV.Sicut Solislumen far

d opalisdelectabis

judicem ac fatellites in domum fuam accer-

P- l ll ss.

]uft. 1. 24. Jeeft, zegris veroodiofum , ità Corpus Domi-

feret: nonfecusillevideturfacere, quicum

5 ni, innocentibus falutis medicamentum, fce-

vitiis fcateat,. graviaque peccata admiferit,

CQ!] nu

* leftisautem anim?3e mors.

audettamen per participationem Euchariftize

S.Albert. "V. Sicut gemma, virtutem fuam effunden-

.S. :3.

juftum judicem indomum fuam introducere.

3

Cloriaf

de Corp,

do, non minuitur, fic Corp

us Chrifti nos pa-

XIIL Sicut putfldum dolium , - optimum S.Chr

yf.

& 1g,

Chriü.

fcgndg non n;iïnOIatur.r

vinumin ferecipiens, ftatim amittit, feces- 9 34

- -t ifgefítio.

quefolum fibiretinet: pari ratioce facere vi-

detur, quinullo cum fru&tu communicat, &

Manfüdi, VL Sicutii, qui profundiffimas aqüas na-

Itsog

51.1-12. tandotrajiciunt, oculos & osobturant dentes

peccata ,. quae male commu

z

nicando admittit'ä,

UQu' AW'

firingunc, refpirationem coercent, verunta-

flbki folum ;*e;inet;

menaures femper apertas tenent, ita quoque

Ufus. :

inhoc myfterio oculi, fapor oris, & naturalis

XIV. Sicut balfamum vulneti appofitum, Salmer.

rationis judicium obturari, fola vere aures

ap. ManG

apertze teneri debent. Nam fides ex aüditu,

& cito ablatum, fru&um nullum przettat ( -

difc, 45.

pus eft enim diu illi inhzerere, tenaciter infi-

n 3.

auditus autem per verbum Dei, cui femper

ftere, uttandem fanitatemreftituat, & cica-

patula praebenda eft auris ? cum igitur ver-

-

bum Deidicat: hocefl corpus meum, hicfi(ten-

tricem obducat) ita hoc pretioliffimum Cor-

poris Chrifti balfamum, vulneribus animze

dum eft, nec quidquam ulterius indagandum.

noftree curandis, non tantum femel in anno,

Nam ut V. Thomas a Kempis ait: fi non in-

a

teligis, nec capis, qu?e infra te funt; noli

fed frequenter eft

pplicaqdum ; ut fru&um

-

Dii3

di

fj

defideratum efficiat.

Cathtr,

P

utarecum cbgitatlipnibus tuis, crede ver-

XV. SicutRegina Vafthi, eo quod ad con-

bis Dei.

x 1. s. Thoth.

" VII. Sicut farina commixta eftad invicäm

vivium Affueriinvitata venirerenuit, ex con-

o IIO,

opufc, 58.

fenfu Regii confilii diademate Regio fpoliata,

per aquam & ignem decocta, &in panem

; Cn 15- «

folidata, fic peccator, quidignuserit, Cor-

atque ex thalamo Regio extrufa, ex Regina

pus Chrifti famere, debet fe per tria, qui in

ferva & ancilla fa&ta fuit,' ita quoque jufto Dei

fupplicio, animze, quae huicaccumbere con-

hisfignantur, preparare, fcilicet per cordis

contritionem, per oris confeffionem, & per

viviorenuunt, reprobantur aregao coelorum.

proximi dile&ionem. ^Farina, quazeper mo-

. Utilitas. —

lam teritur, contritionem defignat; aqua

compun&ionem, &plan&um; lachrymotze

- XVI. Sicut rami arboris alicujus, Xqüandd Idem to,

Confeffionis effectum

unt onuftioresfru&tibus , tanto vehementiori "** 49

"

| ;-lrig/nis divle&i'olpem Dei

pondere ad terram inclinant;econtra vero fur-

& proximi.

S;Imär.

Vill. Sicut nullus cibus, ,,QUan,tumcunque

fum eriguntur, quando fru&uum funt exper-

to 9 tr.

tes, ita animus Dei donis deftitutus, füper-

fubftantize & faporis contineat, uilum in cor-

bit magis, efferturque inaniter ; qui vero di-

)9

pore mortuo effetctum operatur , ita nec panis

ille fuos in nobis producit fruétus , fi mortui ,

vinis muneribus repletus eft, dejicitur, atque

Vanfi

demittitur, vel ex eo, quod ante'oculoshabet

liíc.6,

id eft, in disgratia, & inimicitia Dei fuerimus,

,

fiquidem Sacramentum hoc inftitutum eft, ut

a Chrifto humiliato, & informam fervi exina-

PA

nito, infigne humilitatis argumentum.

vitam nutriat fpiritualem ; Nihil autem nu-

XVIl. Sicut arbor, cui ramus infertus eft,

tritur, niíi vivum ( fübjungit di&tus author )

ergo opus eft, -ut quis fpiritualiter vivat, ut

fuam participat, communicatque naturam ,

cum fruc&tu accedatad Sacramentum.

& proprietatem arbori inferr2e; ita eundem

S.Carfar.

effectum anima digne communicans ex cor-

Arel.ho,

-IX.Sicut defonteterreno non poteftaliquis

bibere, .fi fe noluerit inclinare ; ità de vivo

pore confequitur Chrifti, ipfo atteftante: QuiJo. . 6.

10.

manducat meat carnem ,. €9 bibit meus.

d

fonte Chrifti, nemoaquam vivam haurire po-

nem, inme manet , 69 ego in eo.

u fangui—

terit, nifi fe humiliterinclinare voluerit.-

i

Idem,

-X. Sicut pluvia, fi montem nimis erectum

$. Vl

invenerit ;citoin vallem decurrit, & ideo qui

fe ad accipiendam benedi&cionem humiliter

GDO TPVA

inclinantes, quafi vallesfe faciunt , ipfi plu-

d dignam Gommumionem.

viam divinze benedi&tionis accipiunt, & im-

pleturin eis illud;, -

LQ«

ia nemo in arcam fordibus plenam vglït S.Auguft,

quod fcæfiptt'xmïeft 3 omnis

mittere veftesa fuam , & fi in arcam for- - 52. de

vallis implebitur.

dibus plenam veftis non mittitur pretiofa, qua '*?P

dnudigua Commumio.

Manfi dif;

fronte in anima ,. quce peccatorum fordibus

XI. Sicutgemm?e, adamantes & carbun-

inquinatur, Chrifti Euchariftia füfcipitur!-

45.'^$* culi facco rupto impofiti, certiffimoe expo-

]l.. Quia nemo veflem temere , 9 inconfiderate S.Chi-y?.

nuntur jacturze, fimile ad damnum anima in-

L

immundis manibus contreilaverit ,. etiam[i fit. in bo. 24. in

que ni&il eft " €?P

cutrr';t-fic.ieylis " quæ,polt.commun:ionem ,ad- folitudine ,' etiamfi nemo adf; at

aliud

2H

Biïäliötketæ Mgmualis- Caær'omtbriæ

aliud veftis, quam ftamen vermium. Sin au-

tem tale eft , ut , priusquam Sacramentum

tem tincturam admiraris, ipfa quoque eft fan-

ipfum fufcipimus , communionem commue

guis pifcis morte affe&ti, fedtamennemo eam

nione antevertamus , Sacrameutalem dico

voluerit, aufusque fuerit imundis contre&are

fpirituali ; ut enim ignisigne inardefcit ; &

ferrum ferro, & adamante adamas acuitur ,

manibus. Siautem veftem hominis, ne aufus

fuerit quisquam folum tangere; quomodo

ficuna communio gradus eftad aliam, priore

Dei Corpus, qui eft fuper omnia, propter

namque perpolitur, & prae

E

paraturïanima ad

quod fractze funt portze inferorum , & aperti

pofteriorem.

"

fornices coeli ; propter quod fumus & vivimus,

II Pura con[cientia ; quze autem fit pura S.Bern.

accipiemus cum probro & contumelia ?

Lj

*

S. Albert.

confcientiajinquit S. Bernardinus, quae requi- Sen. to 2

Il!.. Quiaomnia ; qug in1

pfo ( Cáriflo

)

) [unt, :

ritur ad hujus Sacramenti fufceptionem, de- *5

7. 8«2

M. de

corpur, anima, €$ Deitas ejJe nofcuntur; corpus

.

Euchar

clarat Hugo de S. Vi&ore dicens: pura con-

ex puriffimis eft fanguinibus gloriofze Virgi-

fcientia eft,quze non habet de praeterito juftam

diít, c. 4.'

nis; qui ex Spiritus fan&i gratia funt mundati,

$.

accufationem, de praefenti injuftam dele&ta-

flon dt

nunquam ulla originalis vel actualis peccati

tionem, de futuro injuftam voluntatem. .fn

maculainfe&i? Animaautem a Deo Patre, &

Bu C

cujus confirmationem , findonis mundze &

Filio, & Spiritu fan&o, ad imaginem Dei

politze, quam Jofeph ab Arimathia in Corpo-

perfectiffime creatadenovo: & Deitas seter- .

ris Chriftiobfequium comparavit, ejusdem-

üa, in cu

jus munditiam nihil unquam im-

quenovimonumenti in faxoexcifi, in quo nul-

mundum potuit incurrere.

.

lus adhucfepultusíuerat, mentionem fubdit.

Manfi

. iV. Quia i vafa aurea, a

d hoc TSacrammtur'n'

Authoritati Gloffze infiftens , dicentis: In fin-

recipiendum pertinentia expoliuntur , mundantur,.

LU

done munda Jefum involvit, qui pura mente

€? in veneratione habentur ; Juftifimum utique

.eum fufcepit.

Pergit ulterius dicendo,hinc

érit, utpecus & cor noltrum multo magis

derivatum fuiffe laudabilem illum , Euchari-

mundum fit, in eoque aurum amoris Dei &

ftiam fuperlino, non verofuperferica, autla-,

fan&itatis refplendeat ; hoc enim fi negliga-

naconfecrandi ufum,indeque quoad confcien-

tur, de corde exeunt c

,

ogitationg.r mdlæ : j-'wta 1

tize noftrze purificationem , fequentem eruit .

€$ adulteria, €$c.

j

£x

moraltatem, dicens: in tribus, quae produ-

Abuïlehüs

V

uia [i1

:

homini exijlgnti n neceffitate ,

cunt liriteum Corporale candidum , tria intel-

q. 13. n C- pgp perintttebat. comedere de pane illo propofitio-

liguntur , quaefaciunt ad noftram munditiam

20 Re&- nig, quisullamdiffzrentiam ab aliis panibur habe-

fpiritualem; primolavatur, fecundotorque-

bat. [ecundum veritatem, fed foluza fecundusa. opi-

tur; tertio deüccatur: fic qui vult ad Domi-

nionem : quanto folicitus hoc obfervandum eft.

nüm dilizenter fufcipiendum mundificari, pri- /

in Dominico Corpore ;. ubi non eft panis &

130 debet per aquamlachrymarum lavari; fe-

vinum, fed vera Chrifti caro?2 ficut hic fpe-

cundo peropera paenitentiae debet torqueri ;

cialiterinquifivit Abimelech de immunditia ,

tertio, qui fumere debet noc Sacramentum ,

quze efta mulieribus, ita &in fumptione Do-

neceffe eft ei, per'ervorem divini amoris a

minici corporis obfervandum eft, non enim

carnalium defideriorum amore deficcari.

f

merentur carnem fupercoeleftem deguftare,

IV.. Znitintia feria; uti S. Bernardus fua-S8 Bem.

qui turpibus carnis illecebris immorantur.

fit dicens: Frange te, ut fe cifcat frangere, ho.difcin

$ Bonav. — Vl. Quia fi Raab falvata efl , quia benigne fa-

comp.

quia non cognofcetis , nifi in fra&ione panis. "«maus.

'Theot.

cepit nuncios Domini, quanto magis falvabi-

5i vis ipfüum cognofcere ,. ficut fe fregit, ita

tur, qui dignefufcipit iplam Dominum $05

Ver, c17-

x')

tefrange, quia qui dicit, fein ipfo manere,

2$« VML

Z

debet, ficutilleambulavit, &ipteambulare.

j Y

CM RD TA

Frange te ad laborem obedientize ; ad. humi-

litatempoenitentize. Hinc Jacob Patriarcha

S . Lauren.

ta honefla £8 bona ; etíienim, ut S. Lau-

ov

rentius Juft. notat, devotio plurimum

füis fequens edi&tum propofuit: Zbjicite Dzos Geu.c.

Jutt. difc.-

alienos , quiin medio veflri funt., £ mundarai-

25. ä

Monsft.. congraat huicSacramento , tamen prius vi-

c. 90.

m, acwutate vellimenta veflra.

Circa quod

ta commendabilis.habenda eft ,, deinde de- .

preceptum, ícire percuperem, cur fimilem

votio; namvita fine devotione multum con- :

!

5. Patriarcha legem cítius non preeícripfe-

fert, absque vita devotio nihil.

rit? Ífed facilis ex ipfomet immediate hoc

Manfik. |

.YI.. Defidertum ardens ; d

e quo fic loquitur

fabfequenti contexeu eruitur refponfio, cum

——

Marfi : S. Mater Ecclefia ad hoc Sacramen-

dicitar: Surgite €9 afcendamws-in DBethel , ut

tum omnes utjejuni accedant, ftatuit, non fo-

lum ex motivo reverentiv, verum etiam, ut

faciamus . ibi Aitare .Deo.. lgitur ubi Sacra-

menti hu;us remota. duntaxat figura contre-

ego quidem exiítimo, ad infinuandam nobis

&anda erat, omnia difperdi abjicique juben-

Topert

famem fpiritualem ,. quacum ad illud acce-

iE

dendum eft nobis, fi ineffabiles eius fapores

turidola, perfectiqueinftituilotio, €ai pro-

indefubditi obtemperantes , dederunt ei om-

W Q3

&t luavitates percipere, & fru&tum ex eo con-

nes Deosalienos, quos habebant, & ille in-

'är

fequi velimus

Kfurizster enim .replet. bonis.

fodit; & ub terram omnia idola abfcondit,

Hinc Chriftus (ut idem S. Laurentius Juft.

S.Lauren. ad vertit) Drfiderio (inquit) defideravi hoc Pa-

penitusque abolevit, priusquam ullus eorum

monti Bethel pedem inferret ,

Jutt. de 2- fcfia-manducare vobireum. . "Tradidit ea re nobis.

qua Domus

gon. Chr. qo&rinam, quam obfervare debeamus, qui-

Dei declaratur.

6T cunque optatum ex tam divino Sacramento:

V. Gratitudoaffetuofas uti S

älfnärbn mo-Salmere, |

fru&um referre cupimus. chqmentum,au- |

nuit, chcens Quielcendum ett aliquantulum, to.9.t.40.

345

"diulus XXF. - Commzmz'o.

& non flatim ad labores & negotia fzecularia

VILI Progaratio pravia, ücut enim Deus in; Ambulea

prodeundum, utitagratum reddamus , & ju-

finuavit, dum Ifraelitis quoad efum Agni Pa- q. 18. in

cundum Chrifto, nobis vero falutare, quo eum

íchalis praecepit dicens : .ANec comedetis ex eo 26- Mstth.

excepimus,hofpicium.Imo Balthaíar Alvarez

crudum quid.. Quis autem hominum palatum

dicereífolebat; extremam effe ftultitiam, tam

ita vitiatum , ftemachumque adeo inhuma-

pretiofum negligere tempus, illud fcilicet, quo

num habebit, qui carnes crudas manducare

Filium Dei intra nos ipfos poffidemus, fiqui-

appetat, maximein ea occafione, in quaritus

yBen,

dem tum opportuniílima favet commoditas ,

adeo fan&us adimplendus eft, qualis erat efus

ut noftrze fubfignentur fupplicae, cum gratiae

Agni, & debita Pafchatis celebratio? Et ta-

Y.0

fignaturam in nobis habeamus, ipfaque Eu-

menminime dubitandum eft , quin fpeciale in.

m

chariftia gratiae fitinftrumentum. Circa quod

hoc praecepto lateat myfterium. Deus enim

accommodam valde fimilitudinem , eamque

omnia in íapientia fecit.

Abulenfis dubi-

1íulli non perfacilem in praefenti adducit D.

um hoc folvit dicens: Dicitur, quod non fu-

S.Chryt; Chryfoftomus, dum ita dilcurrit: Si quis ami-

matur agnus crudus ; crüdum enim cibum

Hom de corum te cum aliis invitaffet, tuque repleto

manducat, qui nullam circa illum difpofitio-

Bapt.Chr. ventre anteomnes fürgens,

temporeinconve-

nem, aut praeparationem praemittit, & fic cru»

nienti, te e confortio proriperes,an non hzec

dum cibum fumit, qui corpus Domini ab aliis

maxima incivilitas foret? nunquid enim bene-

cibis non difcernit, fed fic impurus ad illum

factorituo propter przefentem gratiam gratias

cibumaccedit, ficut adcommunes. Qua au-

agereoporteret? quareigitur convivio illi af-

tem ratione hic agnus coactus ab illis mandu-

fiftens, cuiipfimetinvident Angeli, tam fubito

candus erat? affus igni; ubi per ignem amor

te fübtrahis, &ruftice Chriftum derelinquis,

Dei, fivecharitasintelligitur, quia juxta men-

absque eo quod pro tanto tibi collato benefi-

furam charitatis effe&us percipitur hujus Sa-

cio gratias agas ? durum , ediofumque videbi-

cramenti, ut ait B. Laur. Juft. EtS. Bonaven-

tur, quod fum di&urus , fednecelffe eft, utob

turaait: Adverte, quod effe&us Sacramen-

multorum negligentiam dicatur: Quando ul-

torum folet effe fecundum difpofitionem &

timze Coenoe communicavit Judas, reliquis

&

omnibus recumbentius , ipfe ie proripiens ex-

parationem fufcipientium.

ceífit. lllum imitantur & ifti, qui ante ulti-

$. ViI.

mam gratiarum actionem difcedunt.

NE. Humilitas profunda ; ubi exemplum Me-

ASCETICA.

phibofeth oboculos habendum,de quoin Scri-

I. Tnprimis noffe debet, quod, dum dighd com- Toletus .

ptura legitur, quod corruit in faciem fuam , €9

punio pracipitur, dignitar ec duplex fit;

/in uc.

adoravit, Davidem fcilicet. Sed quandonam

unarti.& hac nemo poteft digne füfcipereChri-

hunc obfequii, & cultus actum Davidi exhi-

ftum; alia eft preparationis, & hac poteft homo

buit? tunc videlicet, quandoillum fibi dicen-

digne eum fufcipere, fiea faciat, quzeipfemet

tem audivit: Tucomedes Pauem in men[a. femyer.

fieri, qui füfcipi voluit, mandavit: quod fi quis

Cui ipfetam protinus refpondit: Quis ego fum

ea nonexhibet, indigne füfcipit. Undead fpi-

] Bernl

fervus tuus,. quia re[pextfli [uper canim tmortuum,

ritualem noftrum profe&um duas confidera-

1o.dicit

fimilem mei?odem modo;, quando, verus Da-

tionesinftituere poffumus ; primam videlicet

J

vidhunc panem Eucharifticum nobis mandu-

circa humilitatem & fubmiffionem Chrifti in

caudum proponit, nosque ad illum adotan-

hocSacramento; fecundam circaagnitionem

dum accedimus, dicere merito deberemus :

noítrze nihilitatis & vilitatis, quam ex nobis

ipfis habemus, quze ad eum in Communione

Fere panis füiorum , . mon mittendus canibus ;

vere enim panis ille Angelorum panis eft:

digne recipiendum optima eft difpofitio. Quod

JEcce panis Zlagelorun ; nosautem veluti canes

etiam confirmans S. Bonaventura: Cogita, S. Bonav,

inquit, quod, licet mille millibus annorum te to.7.in fa-

fumusin comparatione ipforum, ideoque pa-

jeu aj : Y

ne hocindigni fumus: Quir fum ego €$c.. De-

ad hoc Sacramentum per puras orationes fa. '€€ €- 7-

mum vero adimenfamEucharifticam accedea-

cratilfimasque przeparationes praeparaveris ,

tes, dicere poffumus cum fapiente illa mulie-

nihil effet ad condignam fufceptionem , & jam

xe Canamma : Étiam, Domtime, nam €$ catelli

fihaberes merita omnium fanctorum: obhoc

edunt de micir, que cadunt de men[a Dwiso:un

tamea intermitterenon debemus, quin, quan-

fuorum. |Unde S. Ambrofiusait : O uberes

tum ad nos fpectat, & quantum fragilitasno-

mice, quarepellitis jejunium fempiternum,

ftra facere praevalet, puritatem Chrifti imi-

temur maxime cum fpe data opera eofine fe-

. quze colligentem pauperem 2eternis expletis

metipfum Euchariftia cibaverit; ut nobis

alimentis!

1

Rupertus

VII Caffitatir fludium; i

deo di&um olim !f-

adillam digne fum

í

endam ïrfuo nobis exemplo

2inEX-raelitis: Aenerveflror accingetir. Ubi Rupertus

preeiverit.

90,C1?. Abbas per hos renes concupifcentiam intel-

II.Noffe debet,rur Deus olim certum tempus pro Manf dif,

- ligitcarnalem, Sacramenti hujus virtute re-

efu Z1gni pa[chalir determinariz, de quo Jofephus az. u. x.

primendam, ideoqueinquit: Quidin renibus,

Manfi fic difcurrits Eft advertendum, quod

nifi dele&tatio carnis accipitur: Qui Pafcha

priusquam Deus populo Ifraelitico przece-

comedit, accinctos renes habere debet, utvo-

ptum fuum circa àgnum proponeret, quoad

luptates edomet, carnis luxuriam reftringat.

tempus illud fumendi hzec verba praemiferit:

. Dionyfius Carthufianus fuperaddit, dicens :

Menfzk ifle vobis principium menfius2, quafi dicere Exod, za,

ameto,

Luxum & defideria turpia reftringetis, & fi-

vellet, tuncillos vitze initium hujus habitu-

),9.:-40'

tis corde & corpore caíti.

roseffe, quando Agnumimmaculatum gufta-

x

verint.

: R P, Lohn. Bibl. [Man. Tom. I,

346

Bibliothecm Manmäs Concionatórie

verint. UndeS. Gaudentius ait: tunc audiunt :

rarios illos,qui Mann:e inappetentiam & faíti«

Menfis hic vobisinitium menfium, adhaeren-

dium patiebantur, dixiffe narrarat: Naufeat a-

nima nofira fuper cibo iflo levi[Juno : cum protinus

tes Agniimmaculati veftigiis,veluti fi diceret :

abillo momento tempus verae & beatze vitve

fubjungit, ;Dei juftitiam digue promerita illis

immififfe lagella; fubjungit enim: Quamob-

computare debetis, quando ad menfam Eu-

rem mifitDominus in populum ignitos ferpen-

charifticam,inqua pignus vitze zeternze recipi-

tur,acceditis. Curvero menfem illum, qui A-

tes; ubinotanda eft dictioilla; Quamobrerm,

utpote quze caufativa eft,& flagella temerariis

rili noftro correfpondet, elegerit, hujus Ru-

illis ideo immiffa fuiffeindicat,quia Manna fa-

ertus Abbas Tuitienfis myfticam hanc affig-

nat rationem,dicens : Ipfa Menfis Nifan,id elt,

ftidierunt, nec folum illis ferpentes , velut car-

nifices, immifit, fedferpentes ignitos. Omnia

Aprilis verna temperies, cum tellus reflore-

ícit, totusque per hyemem quafi poftfenium

autem hzecin figura contingebaat: per hoc

rurfumjuvenefcit Orbis, nonnehominem do-

namque nos Chriftiani docemur,quod,fi quan-

do Manna Eucharifticum fattidierimus, datu-

cet,quatenus renovatus fpiritu mentis fuze, fi-

de viridis, fpe lzetus, & charitate florens, epu-

rus fit nos.Deus ferpentibus infernalibus in

lis interfit fpiritualibus ?

przedam. Undeopportunum eft illud Dionyfüi

lis Agni Pafcha

Carthufiani, in przedictum Numerorum 1o-

Salmero.

Iil. Noffedebet, quomodo

defiderium ad fre-

to.9.tr.4o. quentem Communionem excitandum fit, nimirum

cum fcribentis falutare monitum: Non nobis

vertatur, inquit,in naufeam panis cceleftis re-

eo, quem Salmeron fequentibus verbis indi-

cavit: poterit eos imitari, qui, cum appetitio-

fe&tio fpiritualis; alioquin, Deo juftiffime per-

SThe.D,

ne ciborum deftituuntur, aut huc illucque de-

mittente, invadent, intoxicabunt, occident

nos ferpentesigniti, paffiones mortiferze, tela

T

ambulant, aut falfamentacibis adhibent, ut

faciuntinfirmi, autcumaliis, qui vehementi

nequiffima ignea, & Spiritus infernales : Ne-

cupiditate tenentur , convivantur, ut illo-

queid mirum eft; cum enim coeleíti hoc prae-

fidio deftituti fimus,daemonis infidias evadere

rum exemplo ad edendum & ipfi excitentur.

Ia nobis faciendum eft; aut enim in montes

nonpoterimus. Nam,ut S. Gregor. ad Maffili-

enfes fcribit: Inter caetera arma , quae contra

Calvarii , Oliveti , Thabor , & Sion deam-

principem mundi , Deo favente Ecclefia

con-

bulare debemus; ut ex illorum myfteriorum,

quae in illis montibus pera&a funt, contem-

tulit, potiffimumelt, ut Corpus Dominiire-

quenter acciperent.

platione, fames nobisfpiritualis acuatur ; aut

V. Noffe de

bet rationem , cur hvc Communio,

S. Bernare

-

condimenta orationum adhibenda, quopau-

din, Sen,

latim devotione incalefcat homo, & fuavius;

fino

nrealiter, certe fyivitualiter quotidie fit pera-

tO. t- 5054.

Á

genda ; nimirum quía,

ut S. Bernardinus dixit, a, z. c

fl'

-

uod percipit, deguftet.

Cnncil.;

IV. Noffe debet, quod, lic

et Ecclefia anmu-

fpiritualiter in nobis quotidie aliquid deperdi-

'Trid Seff. gm tantum Comwunionem pracipiat , non tamen

tür, exvi & calore concupiícentize naturalis

per peccata venialia, quze diminuunt charita-

ver hoc. frequentiorem. Comruntonem prohibeat ,

tem, fed per hoc Sacramentum, quod eft ani-

13, c. 8.

fed potius vehementer comendet, uti ex Con*

cilio Tridentino patet, fic loquente: Deimum

m»e fpirituale nutrimentum ; reftauratur id,

&u admonet fancta Synodus, hor-

quod perdit anima per veniale peccatum, in

paterno affe

hoc, quod per hujusmodi fumptionem pecca-

tatur,roga

t, & obfecrat per vilcera mifericor-

dize Dei no

ftri, utomnes & finguli, qui Chri-

ta venialia dimittuntur, & in fufcipiente cha-

ritasaugetur: citatqueauthoritatem S. ÀAm-

ftiano nomine cen

fentur,in hoc unitatis figno,

in hoc vinculo charitatis , ia hoc concordiae

brofii, dicentis: Ifte panis quotidianus fumi-

turinremedium quotidianze infirmitatis: Un-

fvmbolo , jamtandem aliquando conveniant,

de Chriftusolim S.Gertrudi dixit: Cum deliig V'

t. S.Gel'g

& concordent, memoresque tantze Majeftatis,

p

& tam eximii amoris Jefu Chriti Domini no-

mecTiate[fe cum filiis hominum,& ego hoc Sacra- ; ^«

4

mentum ex magno affe&u inmeam cofhemo-

ftri, quidilectam animam fuamin noftrae falu-

rationem retractandum & fedulo fufcipien-

tis pretio, & carnem fuam nobis deditad man-

ducandum, hzec facra myfteria Corporis &

dum reliquerim , infuperperhoc me cumfide-

libusremaufurum, usque ad confumationem

Sanguinis ejus, ea fidei conftantia & firmita-

te, ea animi devotione, ea pietate & cultu

fseculi obligaverim , quicunque aliquem, qui

credant, & venerentur, ut Panem illum fuper-

non fitin peccato mortali , verbis vel fuafioni-

bus retraxerit, ille quodamodo meas delicias

fubftantialem frequenter fufcipere poffint. Un-

deSalmeron ait, quod, tametfi intempore Pa-

( quas in his habere p

l

offem ) impedit, vgl

Íchali omnes fideles menfze Eucharifticae ac-

interrumpit.

E

BV

- VI. Noffe debet, qu

id circa realem Communio-

cumbant, deillis tamen , qui femel in anno

Y

tantum ad eandemaccedunt, intelligendum

nem permittendam fit obfervandum, nimirum id,

ID

S. Chryf.

fit, quod in przedicta paraboladicitar: Tranm-

quod D. Chryfoftomus monuit, dicens: Non

280

eft exfpe&andafolemnitas, utaccedas ad hoc

adi.

Cor.

a

fiens miniflrabit illis : tanc enim Salvator cum

dïic,ü

ipfis eft per modum tranfeuntis , non vero per

Sacramentum,fed fempereftfolemnitas, cum' z.

an

modum permanentis ; non enim in ipfis per-

adeft cordis munditia.Eandem quoquefenten-

tiam alibiin eodem S.Dottore reperio, ubi ait:

manent fra&tus Communionis, fed ut pluri-

mum adpeccata & ad vitam priftinam diffolu-

Qui munda confcientia funt, & vita irrepre-

tam revertuntur, de quibus proinde verum

henfibilijift femper accedant ad divina Sacra-

Hom.5.in

eít,' quod inquit D. Chryfologus , fcilicet:

menta. Idem quoqueinalia quadam Homilia

Epift.r.ad |

Manfidi, Chriftus illis de mifericordi Patre feveriffi-

errorem confutat eorum , qui reverentiam

Timeth,

ad hanc

43.2.44 mumtranfibitin Judicem. Quase omnia Manfi

erga hoc Saþramentu,m inxraritate

fequenti difcurfu confirmat : vix Moyfes teme-

ïnersfam

"4

N

-fïtulus AAY^ ^ öommun?'o.— :

347

menfam Accedendi confiftere credunt: »Hoc

miliarius cum Deo agimus, tanto magis ejus

nempe eft;inquitquod univerfa perturbat,quia

honorem & exiftimationem in nobis promo-

non munditia animi , verum interyallo tem-

vet notitia divinorumattributorum ejus;Com-

poris longiore, conftare meritum jptas, fum-

munio nos arctius ftringit, & familiarius unit

mamque arbitrarisReligionem & reverentiam

cum Deo,quantoque magis in nobis crefcitim-

effe,fi non fepius coeleftem illam adeas men-

menfitatis & infinitatisejus conceptus, tanto

am: Ignoras, quoniam indigne aecedere, e-

majorem de ipfo concipimus exiftimationem

tiamfi femel tantum fiat,te fuppliciotradit: di-

& venerationem, tantoque amplius de ejus-

gne vero, etiamfi fzepe, accedas, falutem inde

dem participamus Sancitatem: neque hu-

conquiris? Non eft audacize, fzepius accedere

jusmodi probationi fufius immorandum.cen-

ad Dominicam menfam, fed indigne accedere,

feo,fiquidem experientia docet, quod quo quis

etiamfi feméltantum quifpiam toto vitze tem-

frequentius communicat, tarito majorem con-

poreaccedat. Tandem idem S. Doctor propo-

cipit Dei timorem tanto

que ardentius ejus-

fitionem iftam concludit, quze omnem in hac

dem tutatur honorem.

materia difficultatem fopit & diffolvit: tempe-

VIII.Noffe debet, cur vitium caruzs fructlum.Alger.

l.r. de

ftivum accedendi tempus, inquit, Munditia

S. Communionis [pecialitev impediat ; nimirum

confcientize faciat. Qrotiescungue enim(inquit)

ob rationema B. Algero aífignatam, dum di-

sacr. Alt,

3

manducabitis Panem . bunc, 6 Calicem bibetis,

xit: Sciendum, quia Agnum Dei fine macula,

qories Dom:ni aununiiabitis. Nulla obfer-

qui virginis eft filius, luxuriofi, & inceftuofi

vatione temporis , facrificium circumícribere

fumunt periculofius, quia cum in Sacramento

S.Tho.P.

voluit;quin potius S. Thomas in quodam arti-

Chrifti ei uniri debemus conformitate paffio-

3.39.80.a,

culo, (cui titulus eft, utrum liceat quotidiehoc

nis & munditize, nihilfic adverfatur Paffioni

Sacramentum accipere)Authoritati S. Augu-

Chrifti, ut voluptas, nihil fic munditize, ac fce-

ftini infiftens, hanc ftatuit conclufionem: ifte

ditas, nihil fic ejus unitioni, ut fornicariz fo-

Panis quotidianus eft: accipe quotidie, ut

cietatisunitas. Libido enim appetitu fuo alli-

quotidie tibi profit.. Nihilominus etiam ipfam

cit & incendit, à&u fuo feedat, & enervat, ufu

hanc limitat propofitionem dicens : non expe-

lubricat, & illaqueat, adeout placendo difpli-

ditquotidie homini ad S.Sacramentum acce-

cens, difplicendo placeat, difficilem aut nul-

dere, fed quandecunque ad illud fe invenerit

lam fui peenitudinem admittat. Quando Sal-

preeparatum ; fi quotidie fe difpofitum reperit,

vator nofter in fua conceptione carnem. no-

Dertr

ideft,in confcientia pura, poterit abfque fcru-

ftram affumpfit, opera SpiritusS. quifumma

1. 60

pulo,imo cum meerito ad ipfum appropinqua-

L d

puritas eft, in utero virgineo generari ; fimili-

Lugxxi

re; veruntamen quia nullus in caufa propria

ter, quando idem Corpus fepeliendum erat,

judex effe debet, di&ta executio a Superioris &

monumentum noyum adhiberi voluit. Ubique

Patris fpiritualis confilio & arbitrio depende-

beato corpori defertur San&itas, inquit S.Ma-

re debet; fique ipfe conveniens judicarit, aut

ximus, ubique virginitas; novusillud venter

jufferit, in virtute talis obedientize ad men-

concipit, novus tumultus includit. B. Petrus

fam Eucharifticam accedat poenitens ; Melzor

Damianus in epiftola quadamita fcribit: Pla-

eff enim oledientia quam eiciima.

Quibus o-

neficut concipienti Deificze Virgini non virile

mnibus accedit etiam judicium S. Bonaven-

femen influxit, fed virtus Spiritus S. obum-

turze dicentis : Varia funt hominum merita,

bravit, ita nunc in Altari pofitum Sacramen-

& divería operum ftudia, & differentia defide-

tum eadem San&. Spiritus virtus eft, quze vi-

*

ria, & multiplices S. Spiritus operationes in

vificat, & neceffe eft, ut hoc

pudica manus &

fingulis: &ideo, ficut cum segrotantibus non

impolluta contingat.:

«S t

poteft una forma fervari in dandis medicinis

IX. Noffe debet mu/izp/icia damna iudigne S Rern.

Ud- lo ;'

corporis propter diverfitatem complexionum,

Communionis, quae breviter indicavit S. Ber- Sen to.2.

f

aut loci, aut temporis, aut dizetze, vel aliarum

nardinus per ve

confiderationum, ita & de Medicina fpiritua-

meufa eorum covam ip/is in. lagueuss. . Primo

li, quae eft Corpus Chrifli, intelligendum;

peccatis illaqueat; Secundo retributionem

Mundanis enim curis occupati rarius poffunt

gravat; Tertio proximum fcandalizat; Quar-

fe ad illud recipiendum expedire, quam illi,

tomentem excaecat ; Quinto mundanis incur-

qui tantum Spiritualibus ftudiis funtintenti;

vat; Sexto Dei mifericordiamirritat: Septi-

&alii magis, & alii minus funt circumfpecti

mo Dei juftitiam conturbat: Octavo vitam ab-

in cuftodia vise fuse & morum, & conícientiae

breviat: Nono gratuitis privat: Decimo: i-

fuve puritate; alii etiam ardentiori defiderio

niquitatem multiplicat :: UÜndecimo mentem

trahuntur ad illius falutaris cibi perceptio-

durat: Duodecim damnatum

nem, alii quodammodo terrentu

demonftrat.

quoque in kfl-ine

accedere.

"

r,cum debgnt

I

hr

$.

IX.

1

Jm 28'

Manfi

VIL Noffe debet coufam, cur hac frequen-

T

diíc.45.

iiov Communio vevereutiam Chriflo debitam

MISCELI;ANE

A ET CONCEPTU

$:

Il

1.9.

PR/EDICABILES.

nonu iminuat, gec ut nimia familiaritas con-

temptum pariat; nimirum quia hzec inter ho-

LA

bituri duo Apoftoli, ut ceenaculum prze- c. Atber,

mines & Deum eft differentia, quod, quanto

pararent,vas aqu?e offenfuri erantin via, Mag. de:

magis. &ftri&tius cum hominibus converfa-

quemadmodum ipfis cceleftis Magifter pro- Euch.dift,

mur,tanto plures eorum cognofcimus & pene-

phetizaverat, diceus: Occurvet vobis bomo,azu- 3.50.3.C.2»

offl

;m

tramus defe&tus eoque minorem de illis exifti-

jl

T

phoram aque portans feguimini eum. Cujus fuc-

lme'br

inationem tandem induimus; quo autem fa-

ceffus myfterium his. verbis Albertus Magnus

R. P. Lohn. Bibl. Man. Tom. £.

x2

noftro

!

348

Bibliothece .Manualis Concionatoria

noftro accommodat propofito : ämphora a-

gere non przefumpferunt, quia Deus Zguis cott«

fumeas elt, quem carbo illefignificabit. Idem

ux explationis eft conícientize mundatio

P

er lachrymas devotionis & compunétionis,

vero ignitus carbo, ex mente Petri Cellenfis,

iatus & mundatus accedat, qui acce-

b

Euchariítizx figurze erat: unde idem venera-

ut expi

dit; juxta i

llam Jeremize textum: 52 fepara-

bilisPater inquit; Manum fubtrahat Seraphin,

quia munus hujusmodi manum aliam non ad-

verispretiofum a vili quaftos meum evis. Quae

Sacerdos

verba idem author examini confcientize in

mittit, quam folius dexteree Dei.

quidem hunc carbonem tra&tat, confecrat, &

ordine ad Communionem praemittendo , ap-

plicat, dicens: Hsec enim eft collatio optima

confumit, fed nonaliter, quam prout Chriftum

"

reprzefentat.

)

conícientize, qua omne pretiofum a vili pec-

cati, & vanitatis feparatur, ut purum & fyn-

M. S. Thomas

Villanovanus fequenfem à 6 Thom,

panibus propofitionis dedu&tam ad propofi- Vill.c.5.

cerum hoc nutrimentum his membris fpiri-

tuàlibus infundatur.

tum noftrum format confequentiam, dum ait ; Sacr.

Paues illos facros, quos propofitionis voca-

Pll'gv.ggo

€.

1I. Qui effe&tum Sacrame

nti huj us in feex-

SIferol

periri

defiderat, confilio obtemperet fapientis,

bant, tefte Nicolao de Lyra, non nifi in auto

incat,

pinfebant, & in auro coquebant, & in menía

pl'E)V.

duma

it: Quando ederis, ut comedas cum pria-

diligenter atteude, que appofita fumt ante

aurea coram Deo proponebant,quos edere aut

cip?

contingere nefas erat, nifi ei, qui effet Sacer-

aciet

tuam, C? flatue cultrumzn gutiure tuo.

Quamnam hanc effe putatis potentis viri

dos, aut defaroilia Sacerdotis. Aurumautem

charitatis & amoris divini eft (ymbolum; quod

menfam ? Hugo Cardin. hanc aítruit effe Eu-

chariítiam ; fed quis demum culter erit no-

fiigitur Deus panibus iftis propofitionis, qui

[

.

remote tantummodo Euchariftiam figura-

ftris 1

nfigendus faucibus? refpondet Hugo

Cardinalis: Statue cultrum poenitudinis, quo

bant, aurum illud adhiberi voluit, quanto ma-

gisidipfum in figurato requiretur? Principa-

juguletur vetus homoin gutture tuo, confiten-

do peccata.

liter autem, cum juxta S. Àmbrofii doctrinam,

animam communicare, nihil fit aliud, quam

Galmer,

$. Chryf.

. li. Dubium nonnulli movent, cur Chriftus

104 tt

hom.2.

in ultimae coenze convivio, folatii & jubili tem-

delponfari Chrifto, eumque fibiincorporare;

de Paff,

cui argumento ftabiliendo iilum (avere autu-

pore,

traditionem commemorarit in mortem,

contra fe ab uno difcipulorum: confum;nan-

mans Canticorum :extum (o/culetur me ofcu-

lo ori; fa;) itàa unumquemgqe alloquitur com-

dam: quse ratio fuadere poterat, ut meníam

illam tanta perfunderet triftitia? poterat ad

maunicantem: Veniltiadaltare. VocatteDo-

minus manifeítare eum, paucis polt horis pu-

minus Jefus, vel animam tuam, &ait: O/cu-

blicandum; cuf itaque omnes potius timidos,

le£ur 1me ofculo ovisfui; vidette mundum effe

ab omni peccato, ideo de Sacramentis ccele-

fufpenfosque tenere voluit? Sanguinem divi-

num pro triginta denariis vendiderat Pontifi-

ftibus dignum judicat, &ideo invitat ad coele-

fte conviviam. Unde & Cardinalis Toletus ad

cibus & JudaifmiMagiftratibus,fcelus jam pu-

blicumerat. Refolutionem a D. Chryfoftomo

illam. fe refle&ens, quam Chriftus Apoftolis

fuis inultima coena adhibuit, lotionem, dicen-

excipite verbis fequentibus: Aícendit Chri-

ftus propriae Deitatis tribunal, & illud convi-

do: Qui lotus efl ao 1adiget, nf ut pedes Lavet,

hancinde eruit moralitatem, fcilicet: Nonad

viam velut cata(tam ante fe conítituens, con-

fcientize tormento confiteri compulit reum;

exemplum humilitatis tantum h2ec lotio facta

eít, fed (imul etiam ad fignificationem & put-

Chriftus enim fcelus hoc absque ulla ejus,qui

illd patraturus erat, fpecifica nominatione

gationem quandam, quze noa alio tendebat,

prodicendo, omnibus aliis occafionem prae-

nifiut digne coavivio tutaro Corporis & San-

buit, ferize & rigorofze quzeftioni & examini

guinis Chrifti vefcerentur.

VI. Olim prius quam Manna defcendit,ros Mang

fuam fabjiciendi confcientiam; dicendique:

/

N

*

Lj

u

quidam ftillare confuevit, dicente Scriptura : difc.32.

23uid ego fam, Domize; ut hoc examine

previo ad Euchariftiam recipiendam tanto

Mane quoque vos jacuit; qui locum, in quem "8

Manua defcenfurum erat, purificaret.

Hoc

magis effent difpofiti; quia, ut Pfalaüfta ait:

p

Jtitia, €P judicium preparatio fedís tua.

autem in fizura illis contigit, fiqnidem Manna

i

V. Deus olim feEzechieli nubi cuidam in-

Euchariftiam defignabat, quam coeleftis ros

Manfi

diíc.3I.

volutum oftendit,ad eum fere modum,quo po-

Spiritus S. cui animas, cordaque noílra purifi-

n7»

ftea hifce noítris temporibus fub accidentium

care & mundare proprium eít, przecedere de-

Sacramentalium nubelatet : dicitautem facer

bet. Unde S, Thomas, poftquam dixiffet: Cha-

textus de Angelis ibidem: E? manzus bomitis

ritas facit Deum elfe in bomine, & e converfo, .

fubpenmis eorum ; ubi Theodoretuslegit: ma-

1. Joan. 4. quz uauet in chev:tate ia Deomanet,

nus fub alis erant abíconditze: at vero quod-

&& Deus ia eo fubjungit dicens: Et hoc eft,quod

namin eoreconditum eft myfterium,quod An-

facit Spiritus Sanctus.

. VlII. Mirabilem fane ceremoniam nobis Li-Ibid,na, -

geli illi manus fab alis occultarint? nimirum

ber exhibet Levitici, ubi Deus deSacrificante

quia indignos fe zeftimabant, qui Deum tange-

agens, hoc ei imponit praeceptum:. Ponet2ue

rent; undefit,quodSeraphini apud Ifaiam,car-

bonem quendam ex divino Altari tollere vo-

manus fuper caput. boffig, C7 accep?abilis evits

lentes, eundem non fuis manibus immediate

Philotamen Hebraeus, in lib. 4» victimis, faci-

attrettarint, fed ad :1lum tollendum forcipe ufi

lem, eamque nobis accommodam hujus pre-

fuerint, non obítante, quod Seraphini effent,&

cepti moralem his verbis aíffignat rationem;

meroigne Seraphico conflagrarent ; illum ta-

Quod manus imponantur vi&ime evidens in-

üicium.eft innocentize , exactzeque vite fine.

men ignitum carbenem præ.reverentig. attin-

culpas

--

——

Titulus X XP. — Comsüunio.

349

culpa; poftulabat enim Deus a Sacrificante

mana, fubje&a eft morti, altera vero, nimiram

primum bonam mentem & fan&tam ; £t nihilo-

divina, omnino impaffibilis exiftit; utramque

minus victim»e illze, quas.offerentes tanta emi-

enim in hoc Sacramento confiteri & venerari

nere debebant vitze fanctitate & puritate,arie-

debemus, licet divina incomprehenfibilis exi-

tum erant, taurorum, vitulorum, aliorümque

ftat. Tandem Hoftia rotundam figuram prae

animalium ; quanto igitur major oportet ejus

fe fert, quia Deum nobis reprzefentat, qui nec

fit integritas, cui per Communionem ipfemet

principium habet, nec finem. Acproinde i-

incorporandus eftincarnatusDeus? Nonne pa-

dem doctiffimus Author difcurfum fuaum his

rem olim munditiam a Sacrificantibus exegit

verbis concludit: Ille debet effe principium &

David,cum diceret: 7Zfferte Domino. filii Dei,

finistuze Communionis,ut ab ipfo incipiens in

Thon,

afferte Dominuo filios arietum ?. Arietes offere-

ipfum regrediaris.

bant illi, & nihilominus in immolantibus eos

X. Gravem in ha

".

c materia difïicultatem Orig;ho.

regius vates divinse filiatiónis characterem

movet Origenes, in hunc fenfüm : Ahraham 13.inLev.

praefulgere jubens ait: Z/ferte Domino filii Dei.

quondam tribus Anugelis, trium divinarum

S.Hieron.

in C.3t.

'VIIL S.Hieronymus explicans verbailla de

perfonarum figurativis, convivium przeparavit

prev.

muliere forti diéta: Pauem otiofa a01 comedit ;

in Mambre, quapropter in recompenfam Ifaa-

lic difcurrit: Panem quoque otiofa non come-

ci accepit promilfionem, przeter benedictiones

dit, cum facrificium Dominici corporis perci-

immenfas fuper ejus progeniem, ex qua Dei

pieus, ltudet imitari a&u, quod in myfterio ce-

Filius incarnandus erat defcenfurus. Menfa

lebrat, multum folicita,ne indigne PanemDo-

autem illa,ut Damafcenus dicere fuftinet, my-

mini comedendo, & calicem bibendo, judi-

fticam hanc adumbrat. Lothum pariter eos-

cium fibi manducet, & bibat, fed ut patiendo

dem Angelos hofpitio excepiffe novimus, &

proChrifto &lachrymas fundendo,bonis quo-

nihilominus tam abundantem hofpitii non tu-

que actibus infiftendo,

paífionum exempla i-

lit mercedem, quin potius in incendio illo o-

pfius, quantum valet, fequatur.

Salmer,

mnes fuas amifit divitias, fimul & uxorem, in

1X. Novam circa digaam communionem

ftatuam falis converfam, & tandem cum filia-

to.9. tr-49 nobis inftructionem Salmeron exhibet,ab Ho-

bus ab exterminio ereptus,in barathrum cor-

ftia defumptam, qusae adoranda przeponitur.

ruit inceftuofitatis ; quid ad hzec refpondebi-

. Dicit enim: Compendiofum communicandi

mus, inquit Origenes? Abraham panes ex fi-

modumipfaHoftia.quze adoranda offertur,no-

mila appofuiffe defcribitur, Loth vero, eo quod

bis exhibet. Illa exfrumento conflata eít,mul-

non habuit fimilam, ex.farina Panes hofpiti-

tis mediantibus granis, abfque fermento, &i-

bus appofuit. Panis igitur Abrahze, qui Eu-

gue cocta; Partem exteriorem effigiatam ha-

chariftiam przefigurabat, ex flore farinze factus

bet & rotundam. Quibus ex circumftantiis fe-

fuit mundiffimus; ac vero Panis Loth ex fari-

quens eruit myfterium: Primum itaque fra-

na fuit praeparatus, in quo utplurimum aliquid

mentum effe oportet,quod omnium granorum

filiquarum intermifcetur; atqueideo, fi ad

eft optimum, id eft, profiteri nos decet fidem

hoc Sacramentum cum aliqua culpa graviac-

Chriftiano-Catholicam, fine qua homo hujus

cefferimus, quantumvis hzec unica duntaxat

nequiteffe capaxSacramenti,quod eft verePa-

foret, v. g. unicum odii defiderium, unicus ]a-

nis filiorum: Frumentum ergo fimus neceffum

Ícivise autavaritize a&us, vel minimus pugil-

eft, illius participantes naturam, qui de fepro-

lus farinze fufficit, ut Communionem nobisin

teftabatur, dicens: IVf granum frumen:i ca-

ruinze convertat inftrumentum. UndeS.Chry-

dens &c. ]terum: Sicut Hoftia ex pluribus u-

foftomus ait: Sicut magnum Sacramentum

nitis conflatur granis, ita quoque fideles in Ec-

eft, & admirabile, ita, fi pure accefferis, ad fa-

clefia per Sacrae Communionis virtutem uniri

lutem acceffifti ; fin

:

oportet. Praeterea omni fermento carere de-

prava confcientia, ad poe-

[f

nam & fupplicium.

LA

1!

if.3

bet Hoftia, ut per hoc nobisinfinuetur, liberos

XI. Hunc cibum

C

celeftem Dominus Oiim Ofeg c.1E

n

nos effe debere & immunes ab omni malitia,

nonfolum mortali,fed etiam veniali, dummo-

per Ofeam nobis promifit, fed phrafin obfer-

vetis velim, qua hac in fponfione utitür,

do ad facramillam Hoftiam fuümendam digne

dum ait: ££ drclinavi ad eum, ut veftevetur.

velimus accedere. Vetebatur olim Hebrzis,

Declinavi (ingulariter notandum occurrit,

netemporePaíchatis aliquodin domo fermen-

idem fignificans, quod humiliavi, feu exina-

tum refervarent, & fi forte illius aliquod in ea

nivi me.

Juxta S. Hieronymi Gloffam, ita

refiduum effet, abjiceretur,per quod docemur,

in Chriíti perfona loquentis; dec/zzavi, defe-

quod non folum abolendum fit iu nobis pec-

rens Regna cclorum; ut cum eis vefcerer,

catum, verum etiam omne illius eliminandum

affumpta forma hominis; five, dedi eis efcam

fit periculum, & occafio proxima. — Ad hzec

Corporis mei, ipfe & cibus, & conviva: quam

Hoftia, ut fiat, igne & aqua opus habet; ut

veritatem ipfemet Chriftus ftabilivit, dum

indé difcamus, quod ad facram hanc menfam

d

B. Angelam Fulingenfem, Sacramento huic Bolland.

adducend:e fint lachrymze compunttionis, &

devotiffimam, in quadam vifione ita fuit al- to-r.Jan.

devotionis, nec non ignis amoris, quem Filius

€,3.1.62.

Dei accenfürus in terram defcendit.

Deni-

locutus: Vidifti aliquid de potentia mea,

modo videas & humilitatem meam; hanc

quepars anterior hoftize effigiata effe folet, &

autem fubmiffionem in Sanüiffimi Corporis

-ut plurimum imaginem Crucis refert, vel

Communione Chriftus demonftravit; unde

Crncifixi; ex alia vero parte nuda & plana

ipfa San&a fubjungit: Et videbam tantam

effe confuevit; per quod docemur, duas in

profünditatem Dei ad homines, & tantam

Chriíto effe naturas, quarum una, fcilicet hu-

humilitatem , quod comprehendens anima

x 3

poten-

Y

*

Bibliötheþæ Manualis Conbionatoriæ

h3

350

Vfil.con

potentiam inenarrabilem, & videnstam pro-

teillad Apocal. ÉEcce fto ad oftium & pulï"o: Apoc3. '

)d 5

fundam humilitatem, mirabatur, & reputa-

fi quis audierit vocem meam, &t aperuerit mi- Y«26.

(el'd(l[.

bat fe nihil omnino: dumque fe facra menía

hi januam,intrabo adillum,& cocnabo cum il-

lo, & ipfe mecam?

indignam reputaret, fibi dici inaudiit: Ego,

Nadaü

qui ium diguus, facio te dignam, & tunc re-

XIX. Tanagssiomnium, quos habent, ado-

manfit in me dulcedo inenarrabilis, & lzetitia

lefcentum pulcherrimum feligunt, qui fefto hebd-4o-

1magna, qua non carebam in tota vita mea,

die agnum humeris circa urbis muros magno

De S. Francifco Seraphico Annalesillius Re-

populi comitatu.circumferat, judicantes, ita

ligioais tradunt, quod ardentiffimis Sancüs-

ea, qua agnus circumfertur, parte muros in-

fimum hoc Sacramentum profecutus fuerit

expugnábiles fieri. .Quid fiet animze, Chri-

affeCibus; ftapore admirans maximo illam

ftum urbaniffima pietate i

centi ?

s

n corpgs indu-

chariffimam dignationem, & dignatiffimam

charitatem; undeipfemet in quadam Epifto-

XX. AnnoDo

t

nini 161 1.ininfula S.;Michäö— Chronic.

la fua exclamat, dicens: Ofupernadignatio!

lisin viridipromontorio maxima formicarum illius loci.

O fuüblimitas humilis! ut Dominus univerfi-

vis toti infulze maxima damna inferebat, & in

tatis, Deus, & Dei filius, fic fe humiliet, ut

ipfam etiam tabernaculum S.Sacramenti ir-

r 1

N

ani Q

pronoftra falute fub modica Pa

nis,fqrmula fe

repferat, fed illaefo in patena Sacramento, to-

$n

abfcondat.

tum agmen circumcirca. exanime jacuit.

Erex. in

rofis p 2.

XIl. Lupus, cum fzeva urgetur fame, nec

Quanto magis fpirituales formnicze, id eft, pec-

€. 6,

:

tamen praedam reperit, terram vorat; verum

cata & paffiones inórdinatae concident,fiChri-

mox iterum hanc evoinit, fi ovem aut aliam

ftum füper patena aurea,id eft, corde debite di-

feram devorandam reperiat; quidni ergo &

fpoíito jacentem reperiant?

peccator terram, id eft, terreftres & vanas vo-

.XXI. Cum Patriarcha Jacob facrificium Gen.35-

luptates, aut peccata evomat, quando tam

Deo offerre vellet, praecepit univerfàe domui "^

pinguem & pretiofum agnum in Euchariftia

fuve: abjicite Deos alienos, qui in medio ve-

reperit?

ftri funt; & mundamini, ac mutate veftimenta

Drex. in

XIIL. Apud Longobardos rh"os,erat, ut Re-

veftra, furgite &c.

Quidni magis commu-

rofis p.2.

gis filius non prius ad paternam menfam ad-

nicaturus dicat hoc omnibus mermbris ac po-

e, 7.

tenttis fuis ?

mmitteretur, quam in bello alteri Regi ferviis-

fet. Optima nempe difpofitio, virtutem fuam

XXII.Betfamitze olim gravi aDeo percuffio- x Reg.6.

in militia probaffe, tidebatur; quanto magis

nefuerant puniti, eo quod arcam Dei vidiffent, 13* -

erit optima pro hac menía, de qua Deus

& propterea quinquaginta millia & feptuagin-

ta viriinterfecti funt; quanto magis nonlevem

ditum.

Joanni dixit: Vincenti dabo Manna abfcon-

^

poenam timebitis, quiarcam novi Teftamenti

Beiack,

XIV.ApudSybaritas mo

S fuit,utffe-mþinæ in.

y. &X

fbid.

ipdigpe fümere przefumpferit ?

tcgroanno prius,quam [acrificandum aut con-

L]

vivandum erat, invitarentur, quo interea fe

Effcttus.

N

Efth.c.2.

magis ornare poffent. Sed & Reges Perfarum

Y.12.

XXIH..Widichindus aliquandoin diePafcha-v iïam" ad

nullam admittebant feminam, nií prius per

annum excultam. Quid anima ad convivium

tis ipfo communionis tempore degens, vidit, ?

ïll]þ..

785.

L

quemcunque commun!cantem a Sacerdote

Angelicum invitata faciet?

pulcherrimum recipere infantulum, qui cum

& Reg&,ö.

-XV. Mulier, quze tempore famis, in Syria

Gu

V.25.

graífantis, ex patto coxerat filium, merito ab

aliquibus ludens, ultro citroque os eorum in-

LT

gredi properabat, alios vero fugiens, fuum a-

altera. quoque filium coquendum petebat;

quidni,cumPater zeternus dederit nobis filium

vertebat vultum; quia nimirum certiffimum

eft, quod panis hic vitalis, ficut e(t vita bonis,

Mp

fuum unigenitur & nos noftrum, id eft,rem il-

ita quoque fit mors malis.

v 20.

lam, quam ordinate-diligimus, demus? -

Quo forte refpi-

Clemens

XVI. Vetuftiffima olim in januis infcriptio

cere voluit Domirus, in Euchariftici hujusPa-«

Alex.1.7.

nis figuris,in Panibus, inquam, propofitionis,

erat: Nihil ingrediatur mali. Quoe fi ufpiam,

flr?m.

de quibus dicitur, panes fuper menfam, panes

certein homine Chriftum äi*equïe'n ter fufceptu-

ro locum habet.

propofitionis : ubi Aquila & Arias legunt:

SGregm

Panesfacierum. Qui loquendi modus extra-

c' IQI Elü

Nadafiin

XVIL Epi&etus literarum ftudiofo, mori-

ann.Euch.

bus improbo, acclamabat: O homo, vide,

vagans videtur: nunquid enim panesilli plu-

Q I

hebd.32.

res habebant facies? quase eft hzec menfa, in-

quo mittas do&rinam! num fit ab omni vas.

labepurgatum; quant

terrogat Rüpertus Abbas, nifi corporis & fan-

dicendum ?

L

O magis hqc de Chrifto

guinis Domini? Quid igitur mirum, fi Panis

]bid

XVIII. Alphonfus Rodriquez Coadjutor e

hic plures defcribatur habere facies, fi quidem

Societate Jefü, & Janitoris officio fungens,quo-

unus & idem mors eft malis, vita bonis ? qua-

hebd. 6

propter vide, paris fumptionis, quam fit dis-

ties campanula fignum dabatut, cogitare af-

fueverat, illam a Chrifto pulfari, ideoque tta-

par exitus.

Quam pariter differentiam Re-

gius Pfalmifta iufiauat, dum ait : Loetzficalzs

tim dicebat: Vado Domine: quae promptitudo

adeo Chrifto placebat, ut non raro ipfemet a-

euta cum vultu tuo ( ecce praemium digne

communicantium) va/tus auzesa Domzni fa-

fpectabili forma, a fanttifhma Matre, aliisque

per facientes suala, ut. perdat de tevva smetno-

: MEtth,(,

Angelis & Sanctis comitatus, Alphonfo fores

1v

pavdente, Collegium ingredi fit dignatus.

V2 eovum.

Ecce vobis indigne communi-

cantium fupplicium.

Quidni hoc magis communicaturus dicat &

XXIV. Oza, qui arcam in humeris fuis $. Thom,

faciat, Chrifto fores animze pulfante, & dicen-

por-

Titulus - XX VL Concionator..

7351

9,

0C j

Vill.con, p.brtaneïdebebat , dum manum fuam exten-

ptioni, & e.;c uno diein alium confervatum

3. de Sa-

cerdot.

&it, uteandem bobus,qui illam in plauftro por-

vermibus fcateat, fcitisne caufam, cur id fieri

tabant, recalcitrantibus fuftineret , & a lapfu

voluerit? nimirum Manna Euchariftiam prae- -

V

praefervaret, morte repentina punitus fuit;

figarabat, atqueideo perhoc nobis fignifica-

)dc(;o!

unde Thomas a Villanova ait: Quantusterror

re voluit, quod , tametliomnium aliorum Di-

in arcalignea ? tantanetibi, Domine, cura de

vinorum beneficiorum in nobis obliteraretur

b

ligno? nonutique, fed propter nos hzec facta

memoria, hujus tamen beneficii Euchariftici

funt, in illisterremur, inillis admonemur,in

oblivifci nunguam debeamus , fed continua

iliisinftruimur. Illos exanimas,ut nos erudias,

illius & indelebilis habendafit memoria, nec -

utineisdifcamus, quanti piaculi fimul & pe-

unquam praetermitfa gratitudo.

:

riculifit, indignetra&tare ac fumere facroían-

.XXVI. S.Mater Ecclefia fapienterordin

a- IEïd. Rg.

I'Onit,

&am Chrifti carnem in hoftia falutari, cujus

vit,ut, priusquam deveniretur ad confecra-

us |od,

typum fic Deus magnificavit, fic fublimavit ,

tionem huius Panis, Sacerdos & populus fi--

fic vindicavit. Sitalis ultio

"

in umbgg , qualis

mul inter fe hzec verba recitarent, & primo

E

fïet in veritate

ipfa?

quidem Sacerdos dicat : Grratiar agamus Dormi-

Gratiarum atdio.

10 Deonofiro: cui Minifter, nomine omnium

Manfidit/ XXV. Obfe

rvandum , quod Deus virgam

refpondere debet: Dignum €9 juflum e]i ; repli-

49.^-$.. Moyfis, quacum tot prodigiofa portenta pa-

catque Sacerdos : /7ere dignum €9 jvfium vfl , m-

travit, intabernaculo confervare noluerit ,

quum €3 falutare, nos tibi [emper €9 ubiguegratiar

nequeaquam, quze de petra Ícaturierat, neque

agere €$c. fi enim pro ullo divinorum beneficio-

coturnices, benetamen in eodem Manna cu-

rum agendze funtgratize , certe pro hoc divino

.

ftodiri voluerit , tametfi fubjectum fit corru-

Sacramento vel maxime agi debent.

P

äääääääääääää

äääääääääääääääääääääääüä-f

JITULUS XXFI

— €CONCIONATOR

Vg

D

: ;iII. Non vos eftis 4,

qui loquimini, fed Matih, «.

jv':QquD E;SXSI).ENTIAM;

SpiritusxPatr-is veftri,

qui loquitur in vobis. 1. v.29,

Dfinitio.

IV. Ecce dedi verba mea in ore tuo; Ec- Jerem.c,

;qnciqnfator eft Clericus, qui ex ofïi'c»io

ce conítitui te hodie fuper gentes, & u

Per't.xv, ;[G.;

Beïriïiþck

& legitime miffus Verbum Dei annun-

regna, ut evellas

Y. BOdo

& plantes. .

a ögidefïruas ,&« ædificgs :

ciat, qus proig.annunciatio conció

VVO?Catu

r, licet interáum per hoc nomen ip—i'er

V. Et vidi .Angelum volantem per me-

etiam populusadVerbumDei audiendum con-

dium cli, habe

Apö-c. c.

ion ad

]

ntem Evangelium zeter-

14. v.xö.,

s

gïeggtgls-ilïïeliigatur;

-

num.

j

g.

VI. Sermomeus, & præ&i—catio me:;a;-nön 1.Cor.a,

in perfuafibilibus humanze fa

P

Gen.cr4, 1l Dividi poteftin verum, & falfum: Verm

jentig verbis, V. 4-

A

v. 2'.

eft, qui eo folum fine praedicat,. ut animas

fed in oítenfione fpiritus & virtutis.

77 U fübmerfas ab abyffo infernàli eripiat, & in coe-

VIL . Non fümus ficut plurimi/;adulte*-'*z.öor.g.

- . lum perducat, unde dicere debet cum Rege

rantes -Verbum.Dei, fed ex finceritate, fed v.17.

Philipp.o. Sodomorum: Dawili animas , catera tolle tibi.

ficut ex Deo,

v. 200

"

coram p,eo . in Chrifto lo-

ó!

Falfus eft, quiin praedicando quarit, que fua

quimur.

funt, uon qug ;jeju Chriflü, de quibus Concio-

natoribus 5. Gregor. ait:: Prophetze falíi fua ,

VillCum veniffem ad vos, fratres , 1.Cor.a,

veni non in füblimitate fermonis, aut fa- V.L«

&nonDeiverbalo3uebantur, dequibus fcri-

pientiv ,

$.Greg,in ptum eft: /Volite audire verba Prophetaruim , qui

Chritti.

annunciags vobis teiïimonium

C OI Ezea

ho, 14

prophetant vobis, €9 decipiunt vos; vifionem cor-

dir fuiloguuntur , nondeore Domini ; & raríum :

IX. Et ego Fratres hon potui vobis lo- I.Cdr;:g.

ANon loguebar ad eos , €9 ipfi prophetabant; qua

qui quafl fpiritualibus, fed quafi cardina- YX &a,

lbus, tanquam parvulis in Chrifto, lac

ex re collizendum eft, quia & quisquis ex-

pofitor inexplanatione facri eloquii ,ut fortaí-

vobis potum dedi,

. non eícam ; nggdum

fe auditoribus placeat , aliquid mentiendo

ghim poteratis.

componit, fua, & non Domini verba loqui-

X. Mala aurea in le&is argenteis verbum Prov, c.

tur, fi tamen loquendi, vel feducendi ftudio

dictum in tempore fuo. .

250 V. l I.

moveatur.

é

Xl Et nunc fratres, quoniam vos eftis Jadith.c,

: $. II

Presbyteriin populo Dei, &ex vobis pendet 8 V. a1.

TR SC

SCRIPTURA.

anima illorum, ad elo

$

veftra erigite.

q-uiumk veltrum corda

d

l. T4ratdocens eos, ficut poteftatem habens,

Y.28..

- — &nonficutScribze eorum, & Pharifzei.

XII. Sp&æculatorexh de-di' te domui Ifrael , Ezech. c,

H. Quafitubaexalta vocem tuam, & an-

& audies de ore meo ver

s

bum, & annuncia- : * 77-

nuncia popülo meo fcelera

R

eorum, & dqmui

Thof

bls ex me.

Jacob peccata eorum.

E

Ultilitas.

!

Bib!ioihecæ Mam'zalis- Concionatorie

352

- Ütilitas.

eademque exhortatione tangere corda audi-

entium debet.

Aliter namque viri, aliterad-

g[of.inü

S2». c. 6,

: XIIT. Multitudo fapientum'( Jeu Pradicato-

monendse funt;foeminze; aliter juvenes, ali-

pin Ca

V. 2,

rum , ut S. Zllbertus Magnus exponit ) fanitas

f 4'

ter fenes; aliter inopes, aliter locupletes ;

orbisï terrarum.

aliter lzeti , aliter triftes , ; aliter fubditi, aliter

XIV. Dominus dedit mihi linguam erudi-

Praelati; aliterfervi, aliter Domini ; aliter

fa. 58. c.

g. d.

tam, utíciam fuftentare eum, qui Japfus eft

hujus mundifapientes, aliter hebetes ; ali-

veérbo,

terimpudentes, aliter verecundi; aliterpro-

AuthOf.

tervi, aliter pufillanimes; aliter impatien-

(ptr.!

À

perf.hA

i. IT

tes, aliter patientes.

EX SS. PATRIBUS ET DOCTORIBUS.

X. Neceffe eft, ut femper fermo praedican-

deml, t.

Qualitas.

tis cum auditorum debeat qualitate forma- no, j1.im

ri.

Quid mirum, fi hoc verbi Dei erogator Ezech,

zedicatores nubes funt, quia tonant

faciat, cum & agricola , qui femina in ter-

$. Bonav. - Pf

$Anto

in Pf 17.

minis, corufcant miraculis, pluunt

7

ram mittit, prius terrge qualitatem prazevi-

nus p.2

docrinis.

det, quibus feminibus apta videatur,

&

fit,.G

poftquam qualitatem terrae viderit, tunc fe-

Ill

S.Greg,p. 1l. Pradicatorquisque plus attibus ,quam

H

S.Paít,c. VOCI

businfonet, &bene vivendi veftigia fe-

mina afpergit.

e

Xl Sic debet effe fermo Dei fidelibus ,. Bonsy.

quacibusimprimat, utpotius agendo, quam

Aloquendo, quo gradiatur, oftendat.

tanquam pifci hamus , tunc enim capit, quan inc. ,

do capitur, & quia non recipiebatur fermo ]oan.

S. Bonav.

III.. Vera praedicatio neceéffaria eft; quia

Dei in corde ipforum ,

in P1. 49-

quando vox vitam non remordet, dulcis eft,

corda eorum.

ideo non capiebat .

Íymphonia; nefit vox ;Jacob, €$ manur E[au.

du

AGaMe-

]V. Eft Evangelium doGtrina , verbique

Utilitas.

diol. fol,

Dei praedicatio, ignis ille femper in Altari

478.

XII. 'Qüid namque coelorum nomine, nifi e Greg ],

exardefcens , cui perpetua follicitudine is mi-

cocleftium praedicantium vita defignatur, de g. mor.

SYio

niftrare debetligna, nempeoptima, przecla-

quibus per Pfalmiítam dicitur: Cwli emarrant € 14«

Vesf

raque vitze fuze exempla; offieia, atqueopera

q.i

gleriam Dei €$c. lpíi coel? , ipfi Sol effe me-

virtutum, quibus corda fidelium accendat ad

inorantur.

]

fanctze sgendi ftudium.

Y

$Gu

XIiL. Panes pfopoütionis fuþer menfam peda to,

2.10,£

SHieren, . V. Docente tein Ecclefia, non clamor po-

pofiti femper, Do&tores funt fpirituales, qui.lib. de

i E

ep.2. ad puli, fed gemitus fulícitentur, lacirymze au-

in lege Domini die ac no&te meditantes cun- tebern. T.

€. ?.

Nepot.— ditorum, laudes tuze fint.

é&is Ecclefiam intrantibus, refectionem ver-

SmewS. Vl lllius Do&oris libenter audio vocem,

bi coeleftis offerunt, qui re&te propofitionis

panes vocantur, quiain propatulo femper effe

59 inCan. qui non fibi p

^

lgufum. ; fed mihi' plan&um

debet univerfis fidelibus fermo falutis, nec

1noveat.

1

Pambir €$

unquam in Ecclefia deeífe oportet p

S. Greg.

VII. S. Gregorius verba illa :

ribus verbum folatii.

A

üs audito-

hom. 6.. acetabula, €9 phialas, €9 thuribula , in favorem

noftrum explicat, dicens: Quid vero per phia-

'«-Di-gnitax:.

las & cyathos, nifi menfura praedicationis,

XIV. Eft magna authoritas Przedicato- g Bonav;

accipitur, ut fingulis fcilicet juxta capacita-

tem ingenii conferatur? Debet enim fubtili-

rum, in quorum receptione Deus recipitur , in c.10.

& contemptu contemnitur, ipfi enim funt os Luc.

ter, qui docet, profpicere , ne plus ftudeat,

Domini, verbaejusannunciando, ficut dici-

quamab auditorecapitur, praedicares debet

enim infirmitati audientium fe accommodare,

tur: i feparaveris pretiofum a vili , quafi os

meum eris, & ideo tanquam os Dei

ne. dum parvis füblimia , & ideo non pro-

bent, & honorari.

Pafci de«

futura , loqg

uitur , fe magis curet oiten[dere",

quam auditoribus prodeffe.

XV. Hujus muneris five rxxateria'; five fi- A &aEccl.

nis fpe&etur , tanta utique dignitas oftendi- Med. fol.

s.Chryf.

. VIII. Populis populariter eft loquendum ,

Ser. 43.

communio coinpellanda eft fermone commu-

tur, ut non facile aliud excogitari , dicive 939

poffit, quod illo praeftantius fit, aut altius,

ni, omnibus neceífaria dicenda fünt more

aut magnificentius : Siquidem omnia Chri-

omnium , naturalislingua chara fimplicibus,

do&is dulcis, docens loquatur omnibus pro-

ftianze Religionis myfteria, ac Sacramenta,

omnes virtutes, omnia quze ad ejusdem Re-

futura. Egoloquothodieimperito, verbo ve-

ligionisfidem, fideiquefruc&tus fpe&ant, om-

niam dent periti.

niadenique, qua a Deo ad homines profici-

S.Greg .. 1X Quid funt intentze mentes auditofum;

fcuntur, &ad Deum proficicentes adjuvant,

2o. mor. nifi quafiquzedam in cythara tenfiones ftratae

Verbi Divini nomine continentur.

chordarum ?. quas tangendi artifex, ut non

l, 4-

XVI. Ignoro, an poffit hac gratia interim Richard.

fibimetipfi diffimilecanticumfaciat, diíffimi-

militer pulfat. Etidcirco chord2e confonam

majorem aliquam Deus homini conferre , de S.ViGt,

homi- ap.Man&

modulationem reddünt, quia uno quidem

quam eft, ut ejus minilterio perverfi

diíc.ag.

Vit

nes in melius mutentur, ut ex filiis diaboli

Atàty

plectro. fed non unoimpulfu feriuntur.. Unde

D.5«

iM, h

& Doctorquisque, utin una cunctos virtute

filii Dei efficiantur, an forte cuiquam magis

U

videbitur effe mortuos fufcitare.

gharitgtis gedificet exuna doctrina, non una

Quo-

Dd XXVE LChndoniao

353

Qubmodo audicndum.

bat,fed erat fermo ejils in poteftate ; hortaba-

XVIL.. Non magnopefe cures, utrum defe-

tur enim non ad qu:evis promifcue , fed ad

ipir. c. 8^ &ibusaliquibus obnoxiusfitis, qui loquitur,

coeleftia, & animze falutaria, perfidisque &

Tl 4.

obftinatis peccatoribus imperterrite fupplicia

modo veritatemloquatur; Attendat ipfam ve-

comminabatur.

S

. ritatem, ficut ex origine fua,fontequefuo nem-

e Deo, promanat, & non curiofe difcutiat,

II. 1n vita S. Franciíci Salefii 1

egitur, quod Giar.d.l.ä.

hzeretici per varias impias impofturas & tech- c. 1o..

qualis fit fiftula, per quam illa manat.

nas adeo auditorum S.Francifci numerum di-

Author.

XVIIL 'Frequenter etiam dehomine malo

Oper. im- bona do&rina procedit. Ecce enim & vilis ter-

minuerint, ut oCto vel novem tantum perfonae.

ejusdem devotioni deditze, ad verbum illius

perf.h.43. ya pretiofum aurum producit. Nunquid pro-

audiendum refiduae permaníferint? Quis au-

denl, t

. pterterram vilem pretiofum aurum contem-

10,ILIA

nitur? non, fedficutaurum eligitur, & ter-

tem eloquentiae & pietatis fons ad talis audi-

Zech,

M

torii fterilitatemnon exficcaretur? Ettameri

ra relinquitur, fic & vos doGtrinam accipite,

í

fanctiffimus Dei fervus a minifterio fuo Apo-

& mores relinquite.

S. Àntoni-

XIX. Eo quod Pradicator

Chriftum re-

ftolico non ceffavit , nec ullum ejus obeundi

nus p. 2.

praefentet, debet magna devotione & reve-

faftidium fenfit, imo huic adeo modico au-

tit, 9. C,

ditorum fuorum numero quotidianum V erbi

XlI,.

rentia audiri, etiamfi vilis & contemptibilis

videaturperfona. Unde Auguftinusait: Ego

Dei panem tanta cum induftria, follicitudine,

(fcilicet Praedicator ) quid fum nifi cophinus

apparatu & affiduitate diftribuere fategit, ac fi

, Bonty,

numerofiíffimze populi aflluentize preedicare

160

*

feminatoris, ideft, Chrifti , ipfe dignatus eít

Q

inme ponerefemen, quodfpargo vobis; no-

debuiffet, idque non folum paucis quibusdam.

lite refpicere ad vilitatem cophini, fed ad no-

feptimanis vel menfibus , fed tribus annis in-

tegris talibus cum circumfttantiis loci, tempo-

. bilitatem feminatoris ; Et Tullius ait: Non

ris, & modis praeftitit, ut quisquisidipfumin

te moveat dicentis authoritas ,- fed quidquid

dicit, attendito.

jufta confiderationis trutina perpendit, huic

illud mirabilius fuiffe haud imerito videatur,

SGnr]

Damnum malorum ,';Cöhädn/ätomm;

quam ipfamet operis fubftantia. Siquidem

9; mOI'.

so]üdöra

&lb

XX. Vita üi;e fermone magis prodeffe fo-

quolibet die, nullum prorfus omittendo, etiam

Peluf. 2.10t , quam fermo finevita, namilla etiam ta-

in majoribus hyemis rigoribus, five in maxi-

9P-179: censprodeft; hicautem etiam

mis azeftatis caloribus, ad quatuor vel quinque

:

plamans molef

milliaria pedes profectus, celebrandi & prae-

ftiam affert. .

feda to,

S.Greg.l.

XXI. Si negligi

S

j implere, quod doces, aliis

dicandi funCtionem abfolvit, tametfi paucos ,

, lib.de

2. ho. 2 1.

meífemfeminas, &ipfeafrumenti participa-

id eft, duos veltres, f2epe etiam unicam vetu-

U.Uemx Ii

in'Ez.ec ^

tionejejuras; undefcriptum eft: Cujus me[[em

lam praefentem inveniffet; omnibusque per-

2

famelicus comedit ; Meflem quippe DoGoris,

fe&is, non minus quoad fpiritum contentus

.. quibonaloquitur, fed nonoperatur,famelicus

& hilaris redibat, quam fi numerofze cuidam

comedit; quia is, qui panemi juftitiae efurit,

multitudini praedicaffet. -

N

S.Chryf.þ

operatur mandata, quze audit; & ipfe fru&um

]HI. Chryfoftomus ad fuosauditor

'els, dixit

10m. 54,

nonhabet, qui feminando laboravit. Hinc Sa-

Ea decaufa quotidie vobis concionamur, ut

inGen. -

lomon ait: bfcondit piger manum [uam [ub

aliquid facri faciatis, & virtutes veítrae cre-

axilla, wec ad or fuum porriget eam. Nemo ita

fcant, & noslzetemur, videntes veftrum profe-

^ . pigereft, utad os manum comedendo reduce-

&um. Nunquidenim temere & in vanum di-

$ Donuts

re,laborem putet ; fed piger nec ad os manum

cere volumus, uta vobislaudum fru&us re-

ill c- io'

Luc

- fuam portigit, qui nechoc vult operari , quod

cipiamus,& ut plaudentes manibus recedatis:

;

dicit. Hinc debene docentibus & male ope-

Nonhocfpettamus ;. abfit, fed veftram falu-

rantibusdicitur: Zj Ephraim intendentes , €9

tem. Mea maxima laus eft, & fummus plaufus, Idem ho.

fiquisa vitiis ad virtutem convertatur. Alias3ein A& -

mittentes arcum €9c. intendunt arcum, atque

fagittas mittunt, qui fcripturze fententias pro-

vero dixit : Credite mihi , quando inter dicen-

ponunt, & verbis reétis auditorum vitia feri-

dum plaufum excito, per illud quidem tempus

unt,fed convertunturin die belli, quia poft fe-

humanum quiddam mihi accidit, & diftrahor,

Mukd, q-

Med l

metipfos redeunt in tentationem vitiorum , &

& diffundor; ubi autem domum redeo, &iii-

u

"- . pe&usopponere non volunt,

telligo plaudentes fine fru&u abiiffe, doleo,

num certamine non refiftunt.

4

quiain tentatioæ

gemo &lacrymor, & quafi fruftra omnia di-

XXII Quimagnis munerib

us ditati , þar*e,re»

xerim , fic afficior, mihiqueipfidico: Quae fu-

utilitati proximorum in preedicatione refugi-

dorum meorum utilitas, fi auditores a verbis

unt, fi diftri&e judicentur, tantis procul du-

meis nullum fructum accipere volunt ?

IV. S. Petrus Damianus de S. Marco in e-S. Petrus

biq rei funt, 'qLïantis prodeffe po'tuerqgt.,

ius honorem ita fcribit: Cui nimirum Deus P. fer.

€

S. IV.

omnipotens tanti verbi virtutem contulit , w

S

tantam pr?edicationis efficaciam praeroga-

EXEM

PLA:SACRA

vit, ut omnes , qui tunc ad fidei rudimenta

od

Qualitas. |

confluerent, mox per continentiam, ac to-

j2

Chrifto Vi&or Antiochenus fuper il-

tius fan&taze converfationis inftantiam, tan-

, n

f

Vi&or, I-x De

diíc.

Antioch. -

lum S. Marci textum : flupebant. [uper

quam ad monafíticze

| perfectionis faftigium

)5

in C. IO

doBlrina ejus, interrogat: Cur ftupebant? quia

convolare:t.

Tx

[

Ms ^ nonrefpondebatadgratiam, neque ulli pror-

V. Ifidorus Pelufiota quondamc

uidam viro S !fid Pe«

I l.3.

(us'

adulabatur, necauditorum laudes capta-

facundo quidem, & do£to, fed improbg , in

ep. 49

- , P. Lohn, Bibl. /Man. Tom. [.

Y

e

Bibliothecee - Munuafis Concionatorim

354

novarumque & infolitarum fcientiarum cone

hxec verba fcripfit:Frater quidem tuus ob mo-

res in admirationeeft, tuob fermonem ; ille

ceptibus.

Cumque die quadam concionem

óbanimiintegritatem , tu oblinguze facundi-

fuàm , quam coram populo ipfum audiendi

am, illeob morum moderationem , tu ob ver-

cupidiffimo habiturus erat, per conceptus

nn- S'

borumi fattum , ac tumorem ; ille ut fru&tu

gratiffimos proeparatam haberet , no&te prae-

fyorini

fcatens, tu utfoliis abundans. Volensque eun-

cedente ei Chriftusapparuit, in manu fua li-

p.I.],L('

dem inftruere; modumque edocere , quo elo-

brümtenens, in cujus medio chara&eresim-

preffierantaurei, &elegantiffini, margines

quens fimul &potens quoad linguam fieri pof-

fet,fübdit: Quam obrem, fi ita eft, fratrem tu-

autem fordibus mire erant confpurcati , qui

um imitare, ututroque nominelaudem & glo-

fimul peffimum exhalabant odorem, eratque

liber ille deforis non minus turpis. Cumque

riam confequaris, neque enim tam tuis ille,

quam tu ipfius dotibus opus habes. -

Praedicator Dominun rogaffet , ut vifionis il-

Mansdi, Vl. In manipulo Exemplorum de S. Non-

lius fibi declarare dignaretur myfterium, ab

eodem fibi diciaudivit : Literze aureze hujus

31.a,$. noEpifcopo fequentialeguntur: Quadam vi-

«e fan&o viro Nonno Épifcopo in Ecclefia

libri verba funt facrae Scripturze , facrze Theo-

&

redicante, nihilineorhetoricum, aut hu-

lógie, nec non ex do&trinis SS. Patrum de-

ianze ventofitatis refonabat, fed in SpirituS.

cerpta; fordes autem graveolentes dicta re-

prafentant, & fententias Philofophorum,

corrigebat errantes, futurum judicium com-

memorans, cujus monitis ita funt populi cor-

quastu in impertinentibus & vanis praedica-

da compun&a, ut pavimentu

tionibus tuis femper interferis, quae proinde

£

m Ecclefiae la-

in confpe&tu meo peffimum fpirant odorem.

erymis inundaret. .

Manüdi, VlL. S. Francifcus

Seraphicus Religiofis

Deformitas exterior hujus libri apparentem

3.25. fuisfenfum hujus praecepti,a Verbo incarnato

denotat curiofitatem , per quam verba mea

per vanas &infru&tuo(as garrulitates tuas di-

Apoftolis füis impofiti, fcilicet pradicate Evan-

czlium, hunc effe declaravit, fcilicet: praedica-

verfis modis obfufcas, atque ab auditoribus

te virtutes, eradicate vitia,Paradifum & infer-

calorem. fpiritualem , quem facrze do&trinze

num- auditoribus veftris annuntiate.

me2e in iplis generare folent , inique aufers.

; NI Invita venerabilis Matris Annze a S.

Etvero quidnam ad propofitum noftrum Sal-

ilbïd. 11.7.

Bartholomseo, Carmelitanze Difcalceatae le-

vatorem di&urum fuiffe exi(timatis, fic hic

Religiofus narrationes fabulofas , ridiculas-

gitur, quod, cumhsec ancilla Dei in octavo

quefacetias in medium adduxiffet ?

cCirciter vel nono zetatis anno conftituta , in

willa füa, ubi habitabat, celebrem quendam

. AXl. Gottfchalcus Rex Megalopyrgen

fium Enndr.l.e',

aufcultaffet Praedicatorem , omnibus eidem

& Herulorum, ftudio Chrifüan:e Religionis * 9. ?. 14*

fzepe in templis fuis fubditis concionatus eft,

applaudentibus, fola ipfa lacrymata fuerit, at-

que a forore fua natu majore de caufa fletus

Unde & vitam proreligione fudit, dum con-

interrogata, refponderit : Quia male preedica-

tra Wandalosidol

olatras pugnaret.

vitPater: cuiilla: Etquidtu fcis, an bene

Utilitas..

QXII. : Mater.S.

vel male praedicaverit? ipfa vero ex ccelefti

Dominici priüsqüam euTKiBelIovac.

utiqueinftinctumox fübiecerat: Quia nihil di-

inlucemederet, viditcatulum quendam, fa- fpec mor.

cem.ardentem in ore fuo portantem ,

qua

l. 30 Po I.

xitde Chrifto Crucifixo , de ejus fequela, &

iuündum accendit.

Quod fuit ei fignum ,

diü. iQ.

ejus virtutibus..

.

El;mnïc.

". IX. In Chroni

?

cis,S,Frahbïfcif]egitut,F.vChe—

quod filium haberet, quilupos, id eft, hae-

$. Franc,

rübinum a Spoleto in przecipuis totius Chri-

reticos impugnaret, gregem fervaret, dor-

PGS l- 6'

mientesinvitiisallatraret, & linguam medi-

€, .

flianismi pulpitis magno cum applaufu prae-

dicaffe , oftendendo do&rinam fuam, ingeni-

cinalem haberet, & facem igniti eloquii por-

Menfi

um, elogentiam, & ftupendum talentum. fed

taret, quo mundum illuminar

Gít g,

maret.

:

R

et, | & inflam-

M

absque ullo auditorum fru&tu; cumque prae-

dicationem ejus B. Fr. Joannes Bonvifius Lu-

XHL.L

egitur. , quod prædicänte PeffO;S,Tbom, 4

cenfis ejusdem Ordinis aufcultaffet, hic eun-

Spiritus fanct.in auditores divini verbi ceci- opufc, 4,

dit, & hoc frequenter accidit in praedicatio-9- 3- '

dem Praedicatorem exhortatus fuit,ut ftylum

dicendimuütaret, fequetotum fpirituali vitee,

nibus, quod, qui puro corde accedunt , pro-

alucro animarum comparando addiceret, ex-

pter verbum praedicationis, ad divinum a-

morem accenduntur. Sic enim illi ipfi, qui

tirpando vitia , virtutesque auditoribus infe-

paucis feptimanis ante tumultuofe vocifera-

tendo. . Cui cum Cherubinus aurem praebuif-

fet, ejusque confilium fuiffet executus , adeo

tifuerant: Zolle, tolle, crucifige eum , ad ig-

abundantem meffem coelefti horreo intulit, ut

gnem preedicationis S. Petri adeo incalue-

runt, utuna vice tria millia fub vexillum il«

in hora mortis fuz vifus fuerit Angelorum

manibus in ccelos deferri, feptuaginta fex mil-

lius,.cujus antea poftularant crucifixionem ,

libus animarum , fru&uofarum praedicatio-

conícripta fuerint, Unde merito S. Thomas

num füarum fubfidio falvatarum, ftipatus.

de Villaiova in hzec verba exclamát : O lin-

Prat. lo-

: X. In Prato Florido fequens legitur hiftoria:

guam vereignitam! Tria millia ad fidem con-

gyid. l 4. C.

In Anglia celebris quidam Ordinis F.F. Mino-

verfa funt, & compun&o cerde animarum

IQ; P. 2'

fum Praedicator erat, qui praeter fcientiam ta-

füarum remedium poftularunt.

Alio etiam

Jento quodam ornatus erat gratiofiffimze di-

fermone poftridie quinque millia converfa

li,

&ionis, eratenim in fermone fuo curiofüs; ut-

Íunt, & ita Ecclefia brevi tempore in gran«

dem fidelium. numerum adaucta eft. O fi

pote quem utplurimum ornare folebat fubtilif-

haberet Ecclefia !

ülmis Philofophise, alziaru/mque/profhnamm;,.

v

r

nuncunam. talgm ligguam

— filtulus XX VL Concicnator.

355

Heu! frisida lingua ignitum fermonem pro-

appenfo, dixitque, hancfe veftem þrbþter ani-

ferrenon valet; & quoniam Spiritu Dei Prze-

marum Zelum confecutum, tot ornatam gem-

dicatores non incalefcimus, auditorum corda

minime inflaimmmamus.

mis, quot peccatores ad Deum convertiffet, &

Ann. $.

nobiliori illa, pro

XIV. In Annalibus Dominicanis habetur,

toris converfionem.

pter majorixxs alicujus pecca-

Dominic- quod, cum olim Bononize Przedicans Frater

[*

l

67 Reginaldus, do&trina & fan&itate celeberri-

XVIlL Alius quidam ejusdem Or

dinis ex libidem./

obedientia Crucem Saracenis ann

uncians,

mus, admirabiles diverforüm operaretur con-

cum ibidem obiiffet, apparuit cuidam ex Fra-

verfiones; primarius quidam Do&or, nomine

tribus di&i Ordinis, dicens, fe quidem in extre-

Magilter Moneta fibi propofüerit, quod nul-

mis a dzmonibus valde impugnatum, fed

lo prorfus modo illum ex umbone dicentem

Chriftum Dominum advenientem omn es fu-

aufcultare unquam vellet, ne intra retiaipfius

gaffe, dixiffeque: Veni mecum in gloriam

caperetur: Veruntamen fcholares ipfius tanta

meamtu,quiCrucem meam populis annuncia-

apud ipfüm valebant perfuadendi gratia, quod

fti ; feque hac rationeabsque ullis aliis ,poe-

illum ad aufcultandum vel femel duntaxat F.

nis e terra reCta ad coelos aícendiífe.

Reginaldum coacionantem die quodam in-

Dazunuin malorum Concionatorusm..

duxerint (concio autem de S. Stephano ha-

XVIII. Thomas Cantipratanusfupplicium Thom,

bebatur) quia vero magnopere averfabatur

ab eo, quod promiferat, hoc ufus eftfubterfu-

quoddam refert cuidam illatum, qui Legato Cantipr,

Apoftólico contra Albigenfes in Flandria ele- ! '«Apum..

e

gio, nimirum prius aufcultare voluit Miffam,

&o fuppetias praedicando ferre obftinate re-

poft quam audivit & fecundam ; nechac con-

tentus, aufcultavit & tertiam,futurum eífe ex-

nuit; cum,enim poft iteratas preces & prae-

cepta, in repulfa Legato' data perfifteret, Le-

iftimans; utperhanccun&ationem concio e-

gatusiram Deiimplorans,dixit: Rogo tamen

laberetur, vel faltem ad finem illius füperve-

Deum;qui omnium cordium eft infpe&or,qua-

niret; fed fpeiipfius non refpondit eventus.

tenus reddat te non folum ad iftud, quod fper-

Perveniens namque ad Ecclefiam, cum illam

nis, fed prorfüs ad omne opusinutilem. Mira

hominibus refertam videret, adeo ut vix pate-

ret ingreffus, in limine portze fübftitit, & ad

res! mox ad hzc verba quartana febriseum

cum fluxu ventris invafit, & ufque ad finem

« Primum verbum, quod audivit fe interius to-

vitae fuze per viginti

- taliter commoveri fenfit, verba autem , quae

diabiliter fatigavit.

quatuqr annos irreme-

audire poterat, hzec erant: Ecce video calos a-

1614

.. XIX. Savonaeapud Ligures concionabatur

pertos ; In praefenti funt cceli aperti ad introe-

Religiofus veftetenus, uteventus docuit. No-

Ls

undum; quilibet, qui vult, poteft intrare ja-

men Ordinis confülto premo; Cum parum fa-

]

Ibid.$.29;

nuasapertas; videant, & timeant viri negli-

ventem experiretur Auditorem, & vaftatem

e

gentes, neeis, qui claudunt cor fuüm Deo, &

pli capacitas, adeo infrequenti concurrentium

os, & manus, regnum cclorum claudatur, &

introirenon poffint..Quid ergo tardatis? Ecce

numero, poffet vacua videri ; Poft aliquam ad

mediam usque Quadragefimam, qua incitan-

]lovat,

aperti funt coeli: Cumque vix finitus effet fer-

do, qua ürgendo moram,cum nihil proficeret,

X I0T,

mo, ecce Magitter Moneta ad pedes Reginaldi

137

provolutus, habitum religiofum ab eo petiit,&

& ad parietes caffo labore diceret, patientiam.

UR

ldefam in fürorem vertens, exfcendit e fugge-

recepit, fa&usque eft Religiofus fan&titate &

fto, & inccenobiumregreffus omnibus concio-

.do&rina prorfüs infignis, qui multos hzereti-

num fuüarum fafciculis in unum cumulum a-

cos ad fidem orthodoxam cenverti

5 eorum-

dunatis (& erant molehaud

quaquam exigua)

que errores confutavit. -

^

in ignem jecit, unde lucule

nta flamma eft ex-

Manfi

XV. Cum Alphonfus a Sp

itia Frandfolitd

citata, cujus füumus viciniam fzecularem in-

difc28. Ordinisin Conventu Palentize Religiofus, infi-

n,7.

cendii late graffaturi periculum veritam per-

gnis concionator, animarum falutem fupra

movit ad accurrendum. Etecce ferale fpe&ta-

hetti,

modum fitiret, in id preecipue incumbebat, ut

culum. Necdum plane confumptas chartas

aliquos Chrifto lucrifaceret, cumque ex me-

'xïe. h

reperiunt, & miferum concionatorem in fan-

lancholica imaginatione fubtriftior quodam

guine fuo natantem: Adegerat quippeipfe fi-

die effectus, puteo juxta Minoritici Conventus

bi intrailla ficam prze defperatione negati ap-

Vallifoletani facrarium haereret, & anxius co-

plaufus, & tantze ad conciones folitudinis. Sa-

gitaret, num frequentiffimis fuis concionibus

cerdos, utnondum mortuum excitaret ad do-

Ífructum feciffet, vocem e fublimi delatam, fi-

lorem de tanto fcelere, Biothanatum, omni

bi przecipientem, ut fitulam e trochlea pen-

conatulaboravit, & morienti abfolutionem

dentem in puteum demitteret,aquamque hau-

impAendit.

- riret, audivit; cuicum obtemperaffet, viginti

heecqn

quatuor fubalboslapillos Jefu nomineinfigni-

SIMILITUDINES.

tos juxta 24. conciones, quas paucis ante die-

bus ad populum Vallifoletanum habuerat, in

Qualitas.

fitulae fundo invenit. Ex quo demum eventu

I. Qicut feminator manu feminat; ita tu manu Didac.

Stella in.

confirmatus, omnibus nervis prazedicationis

^ &opereoptime praedicabis.

Luc,

officio inpofterum incubuit.

II. Sicutapibus herbzeneceffarize non funt,

. Jbid.n.&.

XVI. Dominicanus quidam poft obitumfa-

Author,

fed flores herbarum; flores enim illze colli-

oper. im»

miliari fuo apparuit in fp

lendidiffima velte,

gunt, herbas vero relinquunt ; fic & vos flores

perf.hom,

ornata pretiofiffimis lapidibus, & uno qui-

doctrinze colligite, & converfationem relin-

43

dem reliquis multo przeftantiorefu

pra pectus

À. P. Lohn. Bibl, Man, Tom. L.

quite, ut quafiinutilis herba arefcat.

XYy2

III ? Sic-

"

3

«6

Bibliotizebg M&nualiä Coucionatorig

Manfi

: III. Sicuti qui epiftolam ab amico accipit,

ad negotiandüm regnum ccelorum, fi tufolus

diíc. 19.

non refpicit chartam,anbona fit, vel mala, nec.

Rhetoricam attendis, ftultiffimus es virorum.

0.3.

chara&terem attendit, an elegans fit vel defor-

XIIL. Sicutimberifte terrenus, fiimportune

Orig. C

mis, fed me folum, qui illam fcribo, confiderat ;

veniat, id eft, cum melfis colligitur, cam fru-

hom, 16.

Idem quoque circa verbum Dei facere opor-

menta teruntur in areis, obeffe m

agiS, quam in Lev.

prodetfe videbitur; ita & ii, quibus pluvia ad-

tet; non enim refpiciendus eft, qui illud in me-

dium producit, vel declarat, fed hoc unicum

miniftranda committitur verbi Dei, obfervare

nobis debet fufficere, quod verbum Dei fit: hic

debent hoc, quod dicit Scriptura, utin tempo-

enim talem adhibet przedicatorem, qui illud

A

re praebeant, id eft, ne crapulato & ebrio vet-

przedicet, aliosque edoceat. —

bum Dei ing?nerant, nequeoccupato in aliis

A&. Med.

]V. Sicutin ÁÀrcateftamenti duoilli Cheru-

Tiden,

animo, cum attentus effenon poteft, Pruden-

f0.437- biniita collccati erant, ut femper mutuo fea-

ter conjiciat, ubi poteft vacare mens, ubi fo-

brius, ubi vigilans, ubi intentus auditor eft.

fpicerent: ita vita concionantis do&rinz ex

altera parte refpondere debet, ufque adeo, ut

. AIiI.Sicutfileoni oftendis viridem herbam, Author,

& vita do&trinam colluftret, viresque eidem

aut campum bene florentem, non excitas eum oper.im-

$ pern.

w,4,f€f.'

perpetuo addat.

in concupitcentiam, quia non habet hoc in na- perf.horm.,

!

qDom,

$.1fid.1.3.

. V. Sicut in numifmate metallum. & figura,

tura, ut herbas manducet; fic & homini mun- 3*

IU

de füm.

dano, fi de bono ccelefti loquaris, non excita-

bonoc.

& pondus perquiritur, ita inomni Do&ocre Ec-

2o.fent, , Clefiaftico, quem

fequatur, quid doceat, quo-

turin concupifcentiam boni, fed quemadmo-

modo vivat, perquirendum eft.

dum fi pluvia fuper lapidem cadat, defuper

Manfi

]

e

. VL. Sicut quifemen in terram :

jacit, non id

quidem fudat, ab intus autem ficcus eft, quia

dil.:9. facit,ntftramen & paleastantum demetat, fed

nondefcendit humorinaeum; fic & tali homi-

copiofam quandam & utilem meffem przeten-

ni, quandoloqueris verbum Dei, tantummodo

dit; eodem modo, qui praedicat, ad nihil aliud

fonus verbi defuper percutit aures ejus carna

collumare debet, quam ad animarum utilita-

les,in corautem ejus nihil defcendit.

. tem, earumgue converfionem.-

XIV. Sicutin magno vafe acetario, qui mo-Tbidem,

AVece]fitas.

dicam guttam mellis immifcet, etiam mel per-

ra ex lemet

]anfenïyus VIL Sicutter

ipfa non eft ferax

dit, & acerbitas aceti non mutatur; fic homini

€ 5*.Con- frumenti, vel cujuscunque alterius utilis fege-

in hac malorum multitudine conftituto fi col-

Ctord.

tis, nifi colatur, nifi aratro profcindatur; fiqui-

locutus fueris juftitize verbum, & verbum per-

- dem incultaterra preeterlolia,fpinas & tribu-

dis, & ille non temperatur in concupifcentia

los nihi] aliud producit; ita humanze noftrae

mundanarum rerum.

[4

natur?e ager, praeter lolia vitiorum, fpinasque

. XV. Sicut eft rmagnum peccatum,

qüm in- S.Honav,

inordinatorum appetituum, nihil producit, ni-

digenti dives non dat eleemofynam;

Ita ma" in C. "

juseft peccatum, cum fciensnon communicat Luc,

fi per aratrum mortificationis,& macerationis

carnis noftrae ligone, ac fru&tuofe divini ver-

do&rinam; unde: 4u? abfcondis frument

fïs

bifemen recipiendum difponatur. Unde Jan-

amaledicetur im populis..

Tiogo (

n

feniusait; Ita cor hominis, nifi femine divino

C* E

feminatum fuerit, noxia tantum proferet, aut

r: |ta

MOTIV A.

faltem inutilia & fterilia. Subdit infupe

rb

&, utcor hominisintra fe recipiat verbund

ei,

Á EkaiOna

toris OWcz'üm lz'&mäter Jufci-

ac fit omnibus vitiis repurgatu

À

o piendum.

"

m, gultura non

I

parva opus eft.

uia officium Pradicationis Patri

;ng/i-ri-

S. Franc,

Utilitas.

cordiavttn otmni Sacvificio eff accepttus;

Seraph,

S Bernar-

erem

opuíc,

din.tom.t.

VIII. Sicutlixivium per humidum cin

maxime fi ftudio fuerit charitatis impenfum,

fluenslavat, & nonlavatur; itabona do&trina

& ad id laborat Praedicator , ut magis exem-Collat.17.

fer.Sexag.

plo, quam verbo, magisque lacrymofa prece,

..20 C 2e

per malum Doctorem animas credentium la-

vat a fordibus peccatorum, etfi ifta non lave-

$

quam loquaci fermone, Doétor fit. .

S.Aüg t

tut.

AL Quia. offcium . Predicationis ef praci- S. Anton,

3inepi

Keccaïti, etiamfi

Oivl

$. Aug.

IX. Sicut malignus fuafor p

puum in. Eccleffa Dei ; Chriftus principaliter?3. t.:8.

n

1. $, contr. non perfuaferit, merito poenam deceptoris in-

hocofficium exercuit. Unde Auguftinus de ci-^ 393*

Crefcent. currits ita fidelis juftitize przedicator, etiamfi

vitate Dei ait: uthomo confidentius ambula-

C5.

abomnibus refpuatur, abfit, utapud Deum of-

retad veritatem fidei, ipía Veritas, Dei Filius,

ficii mercede fraudetur.

homine aíffumpto, non Deo confümpto, ve-

$h

hom.de

Manfi

X. Sicutfi veftitus aliquis juxta menfuram

niens fundavit, atque ftabilivit fidem, fcilicet

dift.45. proprii corporis fcinditur, aptiffime eidem ac-

raedicando.

Y

fpir,

3.2»

commodatur; ita quoque difcurfus, qui ex

Hl.Quiaidemofficiu

9 efo [/usnine bonoäzfäum; S.Bonav,

propriis inftituitur, magnam penes a

:

Nam ut S. Bonaventura re&te pronuntiavit :

aP.Manü

homiuis energiam habet.

nimum

Eftmagna Authoritas Praedicatorum;in quo- difc.18.

1. 2,

rum receptione Deus recipitur, & contemptu

Damnum alorum: Concionatovutnz.

contemnitur ; ipfi enimfünt os Domini, verba

$.Thom.

Villan in

XI1. Sicut, fi quisRexin negotio arduomitte-

ejusannuntiando, ficut dicitur: /f epevaveris

ret literas procuratori fuo,ut follicite negotia-

pretiofum a v:Iz, quoff os tneum evis, & ideotan-

Álben.

Sexag.

quam os Dei pafci debent, & honorari.

retur, & illeimmemor negotii,laudaret chara-

lïögn l

Geres, admiraretur ornatum literarum, quo-

IV. Quzautilifffumm quogue eff tdem offfcius ; S.Laur.

C 5lae

modo ei füccenferet Rex? ficomnium Domi-

uti -S.;,;;Laurent.-J uftinianus indicavit, dicens

. Juft.c.7.

"deregim, -

nus dedit nobis Evangelium, & facras litteras

Quantam authoritatem praeftet do&rinze vit

A PPreelat,

lauda-

/

Titulus XX — Concionator.-

357

làudabilis, & experientia diuturna virtutum,

fefeinjécerunt.Et hoc notat, cum dicit: ]u ver-

AQ, 'Meä,

hg Ó

infinuat mundi converfio, & numerofitas ag-

o tuo laxabo vete.. Quod confirmans S. Caro-

foi, 476.

)m' [Gu

gregatafidelium. Nonenim per eloquentiam,

lus Borromzeus, cum bene inquit, appofiteque

h

profunditatemque human:e fcientize , fed per

virtutum exempla, contemptum videlicet ter-

dicere, fit omnium judicio velmaxime diffici-

le, hujus fane rei difficultatem aliquando, ac

renorum , voluntariam paupertatem, parcita-

potius frequenter meditabitur, utardentiori

tem victus, veftium nuditatem, tolerantiam

ftudio confugiat ad Deum, qui divini fui Spi-

tormenterum,&pro falute animarumlaborum

ritus afflatu, omnia dicendi argumenta fubmi-

perpeífionem affiduam, Apoftoli Domini eo-

niftrare poteft. Hincmerito S.Chryfoft. dixit:

Jbidem, Iümque fucceffores fundavere Ecclefiam,

S P Ch l'yf:,

Nil fru&us capi ex Homilia poteft, nifi oratio

to.r. de

V. Quia fumme quogue neceffarium eff idem

adjungatur; Porro fermoni oratio, debet an-

incom-

offcium ; ubi enim deeft do&trina, hortamenta

teire. Sic Apoftoli dicunt: AosZzoratiozeac

prehene

ut plurimum defunt coeleftia, confilia fana, &

1

b. Dei

üthor,

-

fermonis do&vina perfeverabimus. Sic Paulus

nat, ho, 3.

L.If]«

S.Bern.

divinarum monita Scripturarum. Cuiconfen-

facit, cum in exordiis fuarum epiftolatum o-

d hom,

tiens S.Bernardinus ait: ficut omnes morere-

"

inDom,

to.4.fer.3.

mur, fi una die Sol ceffare faceret curfum

rat, ut perinde quafi lumen lucernse lux ipfa

orationis regat fermonem,ac dirigat. Acideo

Quadrag. füum, qui habet fplendorem, calorem, vigo-

aliquibus in locis praemittitur falutatio Ange-

rem; itafi verbum Dei deficeret, quod eftSol

lica, ut, quemadmodum Angelico nuncio me-

2

anime, fcilicet quod verbum Dei non praedi-

diante Chriftus in uter

O

E

Virginis conceptus

caretur, & non communicaretur animabus, ut

eft,ita & mediante nuncio co

poffent illuminari fplendore charitatis. Pau-

ncionatoris ( qui

tunc Angeli officium gerit)

Chriftus genere-

- Yopofthujus fpiritualis mortis, animarum hac

turin cordibus auditorum, a

tque Deiparzein-

luce deftitutarum, rationem alffignat,inquiens:

Spiritualiter morerentur, quianon cognofce-,

tervenientibus precibus, & ipfi auditores con-

cipiant Chriftum in animo, quem ipfa conce-

idem,

rent Deum, & non cognofcendo nonamarent

pitin utero.

&nonamando non timerent, & nontimendo

noftra natura fragilis, & declivisad malum

— H Zatentio //uteya & ]egitima ;

ut S.Greg. S.Greg.

commendavit,dicens: Admoneri de

bent( Con- P 3 cur

cito moreretur, ideo oportet, quod ipfa vivat

cionatores) ut confi

derent, nea virtute dicen- P^ft. ad-

de verbo Dei. Et mox fubjungit : Ubi non

di, vivendique qualitate difcordent,neloquen. "'9?tit- 28«

proedicatur, & ceífat verbum Dei, ibi non eft

do aliud, & oftendendo aliud praedicent. Au-

cognitio deDeo ; &ubi plus praedicatur ver-

diant itaque,

M

quod fcriptum eft: Sicut ex JDeo,

bum Dei, ibieftm

aj

coratm Deo,:

jor cog'nitio.dþ Deo, & plus

t Cbriffologuitur. Ex Deo enim

lonsv,

timetur, & colitur.

coram Deo loquitur, qui przedicationis ver-

V9

VI'

bum, & quia a Deo accepit, intelligit,

& places

"

ME

DIA

re perillud Deo, non hominibus,

quaerit; au-

Hugo Car

d boc munus fru&uofe obeundum.

diant, quod Przedicatori per Salo

monem dici«

E

vocatio Spiritus Sant!i ; uti Propheta Re-

tur: JLeaguam de cifferna tua,

€? fluenta &c.

i Pf, 44.

gius indicavit, dicens: Jigpua smea cala-

Aquam quippe Przedicator de c

ifterna fua bi-

suus feribe velociter [crilentis ; ideft,ut Hugo

bit, cum ad cor fuum rediens,

potius audit i«

Cardin. exponit, Spiritus San&i,quafi dicat:

pfe, quod dicit:

quod loquor, a me ipfo nonloquor, fed a Spi-

Bibit quippefui fluenta putei,

fi fui irrigatione

verbi infunditur. Ubi bene

ritu; Idqueillis Chrifti verbis confirmat; Noz

fubjungitur ; Derzveztur Jontes tui

foras, E

Frist,

enim vos effis, qui loquimini, fed Spivitus &c.

rapli

Sicutenim calamus non fcribit, quod vult, fic

iu plateas aguas divide. Re&um qui

ppe eft, u£

vit,

ipfe prius bibat, & tun

C praedicando aliis in«

homo non przedicat a fe, fed a Spiritu San&o

Huat; Fontes quippe foras derivare, eftexte:

luuc W"/

di&ante, & fcribente in corde Przedicatoris,

& in cordibus audientium.

Ante omnes au-

rius aliis vim przedicationis infuadere ; In pla-

teis autem aquas dividere, eftin magna audi«

S.Aug to.tem S.Au

guft. advertit,dicens: fonus verbos

torum amplitudine juxta unius cujusque qua-

Àotott,

5.inepift.

rum noftrorum aures percutit, Magifter intus

3 Hg-,

Joan,verf.

litatem divina eloquia difpenfare. Et quia

SO.SI[I

1n,

eft; admonere poffumus per ftrepitum vocis

plerumque inanis glorize appetitus fubrepit,

noftrae, fed fi non fit intus, qui doceat, inanis:

dum fermo Dei ad multorum notitiam currit,

fit ftrepitus nofter ; /Vegue qui plaatat, geque

poftquam di&um eft: /z p/atezs aguas divide,

S Bafil.

u2 vigat eff aliquid,fed qui incrementum dat

re&e fübjungitur: aBeto eas folus, ze fent a«

hom.de .

Deus. Sed & S. Bafilius apta fimilitudine id

Spir, S.

confirmat, dicens: Da mihi navim vacuam,

Jieui participestui : Alienosquippe malignos

Spiritus vocat, de quibus per Prophetaniten-

gubernatorem, nautas, funes, anchoras, om-

tati hominis voce dicitur: J4/iemi izfurvexe-

JontY,

1áia difpofita, & nunquam effe fpiritum venti,

fanf

nonneceffat omnis qualiscunque apparatus,fi

vutt 2n the, C? fortes&c,. Aitergo: A4guas in

d

plateis divide, & tamen folus babe, ac fi aper-

)

defit operatio Spiritus? Italicet fit fermonis

tius dicat; fineceffeeft, ut przedicationi exte-

ampla füppellex, mens prof'unda, & eloquen-

rius fervias, quatenus per elationem te im-

tia, & intelligentia, finonadfit Spiritus San-

mundis Spiritibus non conjungas, nein divini

&us, qui vim fuppeditet, otiofa funt omnia.

verbi minifterio hoftes tuos ad te participes

"s

Albert.

II. Oratio, quia fruftra laborat extra lingua

Magn in

admittas. ÁAquas ergo & in plateis dividi-

c. 5. Luc,

Do&oris, nifi intus adfitgratia Salvatoris; &

mus, &tamenfoli poffidemus, quando & ex-

[ats

ideo pifces, qui ante fermonem Domini reti

terius late przedicationem fundimus, & ta-

n-('7'

Simonis fe fubduxerant, modo poft verbum

men per eam humana

regimo

«

S -lau*dgg ?EeQUi non a.'-

zm;

- Domini,quafi undique certatim venientes;reti

mabinius.

IV.

xïyz

b

358

Bibliothe&æ Manualis. Comionaiö.riæ

Rupert.

IV. Ing

ens jïdubz'& in gvatia vocationis; uti

inniti Concionatorin telligat, diligentiifiniefí«

bas fuafit,dicens: Cum autem ac-

bicavendum exiftimabit,ne mortali culpa af«

Mati.

Abbain RuopertusAb

S' Bünw:

ceditis ad tracta

andum verbum Dei, tunc noli-

fe&tus, SpiritumSan&um contriltet,& A pofto-

qn9

te p

recogitare, qualiter verborum phaleris

licum opusatqueadeo Domini noftriJefuChri-

TY

fti munus attingat &c. Graviffimamillam Pro-

Sanc&ae

Scripturae fenfum exornetis, dabuntur

enim fponte vobis v

enientia deSpiritu Patris

phetz» objurgationem vehementer pertime-

veftri, q

u utique, quanto magis fponte ve-

fcendam ducat: Peccatori dixit Deus: an-

:

& vobis minus fatigationis, & au-

ye tu enavvas €c.

nient, tanto

dientibus five loq

uentibus plus afferet dele-

VIIL Cupiditatisextivpatio ; ut S.Bonaven- S.Bonev,

&ationis. O quam

dulce,quam przeclarum eft,

tura monuit,dicens: Przdicator veritatis fu-in Luc.

aut fcribimus, talia effe, ut

per omnia vitare debet vitium cupiditatis, a-

ea quae lo

quimur,

prudens

auditor,

five benevolus Lector nequá-

lioquin non erit praedicator veritatis, fed adu-

$ Ínn,

digaetur adfcribere nobis, dicatque:

lator, propter quod dicit Apoft. 1. Theffal. 2.

quam de

$deí l.

&.Tlern.

INon emm

vos veflis, qui loguimini. Hinc S.

ANeque atiquando fuimus in [evimoue adilatzoniss

L i, CPI '

fer.66.1n

Bernhardusrecte dixit: PoteftPraedicator mo-

ffcut fcitis, nesue 2n occaffone avarttie, Deus

parvis.

teflis eff ; Sciebat enim, quod ex hociram Dei

4

n

itafalutis auribus circumftantium infonare,

fed nemo nifi folus Deus valetfaporem chari-

provocaret, ficut dicitur Micheze 3. Sacerdotes

tatis palato cord

is infundere. Unde Grego-

ejus r mevcede €?c. C Propbete ejus in pecunia

Spiritus, qui doceat, Do-

divinabant €?c. & ob hanc caufam fubditur:

riusait: Nifi fitintus

S.Greg.

&oris lingua exterius

in vacuum laborat.

Szon quafi ágev arabituy. Hinc & S.Gregorius

epiít.ad

Abbas

NV. Fitaexemplaris;

Melius enim docet vita,

Epifcopum quendam (cujus praecipuum mu-

Martian,

Abíolon.

nus eft, verbum Dei annuntiare) hiíce verbis

fer.9.in

uam littera; melius bona fama, quam lingua;

debilis enim eftlingua,

quam manus non adju-

monet: Non plus pecuniz, quam animabus

vàt. Praedicator, inquit Abbas Abfolon,

debet

ftudeas, illud a latere refpiciendum eft,ad hoc

andr.

autem tota mentis intentione laborandum,

rimo filios parturire in vifceribus charitatis,

oftmodum parere verbo pr

gedicationis ; uride

quia Redemptor nofter a Sacerdotis officio

Paulusait: F

oli,quos 1tevtuti

parturio. Hinc

non quzerit aurum, fed animas. Apudlfaiam

HugoCut,

Eft funiculus triplex,

Prophetam vox Praedicatoris tubze affimilata

ap. Manfe

recte S. Bonaventura :

qifc, 3.

ait, qui difficile

rumpitur ad extr

ahendas ani-

fuit: Quafi tuba exalta vocem tuam, anmuntia

mas de carcere

diabolo,& trahendas poft te ad

populo 10 fcelera. eortm; "Tuba autem, pet.

fi re&e fentias, fi digne prolo-

coeleftia regna ;

quam defignatur Praedicator (ut Fíugo Car^

S.Bern.

juaris, & fi viven

do confirmes. Nam tefte S.

dinalis ait,) non refonat nifi vacua, & proedi-

loqua manus otiofa,

cator debeteffe vacuus per rerum terrenarum

apudVan-Dernardo: Lingua magni

fi diíc.34.

eft res monítrola.

*

s !

iÉ

n.8..

& vita tenebroía,

neglectum.

»

V1. Huwnilitas profun

da ; dequa fic

dü'currlt

IX. Curare, ut magis

occ'ibet Concionatoe

S. Anton.

Vanze glorize inquifi-

vem Medalla fenfuum, quatm f[puria verborut ;

Paul.fer.4

^

S. Antonius dePadua:

tores, & prop

riae

laudis venatores nonatten-

&, utalius ait, ne puerilium verborum fpuma

&e Apoft.

dunt, qui

dex

hoc accidit Ezechize, thefauros

aures confpuat ; tales enim aures magis a-

loniis incaute oftendenti, imo & o-

mant, quam pectora. Unde merito monat S. s. Chryf.

fuos Baby

ftentanti. Dicebat

Jofeph. Gen. 39. "ddducite

Chryfoftomus, nonfectemur enocinia Rheto- hom. 3o,

KT uimiutn,

ut poffit veflvos pro-

rum,fed veritates Piícatorum. Quae autemin AGa.

E id. il

fratremn vefiv

£ fciam, quod non fítis explora-

damna fequanturex hac doctrina neglecta, in-

tundem

jave fersmones,

A

dif,g. 15,

zoves. PerFratre

m minimum intelligitur hu-

dicavit Idem dicens: Hoc fubvertit Ecclefias,

snilitas, fine qua in

fruttuofe egreditur Praedi-

quod & vos non quzeritis fermonem, quicom-

banturfermones ; Et

pungere poffit, fed quioble&et, & tinnulo ftre-

cator,necejus a Deo pro

e contra, qui Benjamin

fe

cum babet, multum

pitü, & verborum compofitione, qua&i Citha-

Unde a

ddu&o eo dixit Jofeph

rzedos, & cantores àudientes, & nos frigide &

frü&um affert ;

le faccos eovum. fvrumento,

mifere facimus, noftras affeGiones fequentes,

difpenfatori: . /mp

uaatum poft capeve,

&& in ore faccifratris ii

quas ejicere oportebat. Etidem fit, ac fi pater

Jcypbus argenteus.

Quia quanto

videns pueram, quemfüpra modum tenere a-

zimi ponatuv

mat, zegrotum, illifrigida & quzecunque oble-

uis humilior

eft, tanto ei Deus gratiam con-

-S.Antonï.;

fertampliorem;

Prov. 3. Cum fauplicibus Jer -

&ant, porrigat; quae autem utilia, minime cu-

Nsp, 3

quife mininaum "poftolorum

ret; deinde quando objurgatur a Medico, ra-

ii cs

150 ejss. Paulus,

tionem reddat dicens, quid faciam ? videns

2

éixit, fructum

retu

lit czeteris ampliorem, quia

lem u

fque ad lllyricum omniarep:e-

flentem puerum ferre nequeo.

Mifer, & ae-

ab Jerufa

€

;elio Chrifti. Rom. 15. Deneautem

rumnofe, ac proditor! neque enim talem pa-

vit Evan

5

deferentibus reponi j

ubetur pecunia in faccis,

trem dixerim. Et quanto fatius fuerit, parvo

tiam in praedicatione er

ogatam Do-

tempore triftitia affe&tum, perfe&ze fanitati

quia Ícien

H

reftitui, quamtemporariam illam gratiam per-

minus magt

s multiplicat: eadem enim pecu-

nia ad euudem fructum r

edditur: Quia eum

petuz triftitiae caufam fieri? Hoc etiam no-

fermonem iterum facere,

pet quem alius fru-

L

bisaccidit. Flofculos verborum, & compofi-

ttitur, quod eftcon-

tionem, & harmoniam curiofius fe&tamur, ut

&us fa&tus eft, licite permi

tra eos, qui ad populumloquen

tes femper vo-

canamus, non ut profimus: utfimusinadmi-

$6«

ratione, non ut doceamus; nt oblectemus,

S'Paftin.

lunt uti novis fermonibus.

non ut compungamus; & plaufu, & laudi-

Wolop

€ar.Bor.

Vl Fug

1 þeccnfz' ; nam cu

m præditcändi-

A&. Med munus non

humanze fapientize, aut eloquen-

bus obtentis abeamus, non ut mores compo-

acSpiritus S. gratise

namus.

f01.479-. tize, fed divinse vir;uti.

SQ VIIIv

r4

üus XX Concionitor.

359

$. VIII.

Concionis obtinere

P

SCET!CA,

po[fit : f;:ilicet.fï opera v

erbis

conjungat; ütiS.Gr

egorius illa S. Pauli ver- S.Greg. i,

, S. Beny.

ï Inþi*-imisl» n

offe debet Afceta , que finit figna

ba: Pracipe luc,

in C.9.

. " legitima vocationis ad officium concionatoris :

€9 doce cum omni imperio , 23. mor,

Luc,

explicansinfinuavi

this verbis: Nondomina- ^ 7: -

Eabreviterindicavit S. Bonaventura his ver-

tionem potentize, fed authoritatem füadet vi-

'bis. Tria funtfigna evidentia,quibus probatur,

utrumPreedicator a Domino fit miífus ad prae-

agit

tz; cum imperio quippe docetur, quod prius

u

dicandum Evangelium. Primum eft, autkori-

*

r, quam dicatur, nam dottrinze fübtra-

hit fiduciam ,

quando confcientia przepedit

n

as müttentir, Secundum, animarum Zeur in per-

linguam;

nonergo eipoteftatem elatze locu-

ll uc.

ona, quze mittitur, quando fcilicet principali-

tionis, fed bonzefiduciam infi

ter quzeritDei honorem, & animarum falutem:

nuavit actionis ;

moxquefubdit: Unde etiam

de Domino fcri-

Tertium eft fruZificatio , €9 conver[io auditorum.

ptum eft: Eratenim docen

S, ficut potefta-

$. fo?axxc.

AL Noffe debet, quis fit finis Concionatoris :

tem habens,

Sale£ p.r. eum recte S. Francifcus Salefius expreffit, di-

- non ficut Scribze & Pharifi s

fingulariter.m

amque ac principaliter folus ex

^^ X« €pift. cens : Finis & intentio ejus debet effe, ut ícili-

poteítate bon

a locutus eft, quia exinfirmita-

cet id faciat ob id, propter quod Chriftus in

te mala nulla commifit.

mundum veniens finis fuerit, ipfemet claris

" Quod etiam confir-

mans S. Bonaventura ,

eu

m, inquit, elige

hisce verbisedicit: Egoweni, ut vitam habeant,

Dottorem, quem magisad

mireris, cum vide-

^ €9 abundantius haeant. Finis itaque Praedica-

ris, quam cum audieris.

1

Cteg,

toris hic effe debet, ut fcilicet peccatores , per

: à

d quod etiam Se- Seneca

jl ad

necaagnovit, dicens:

Hec fit propofiti no-

.

lat

iniquitates fuas mortuos, vivificet ad juftiti-

ftrifumma: q

uod fentimus,

loquamur; quod

am; & ut jufti,qui vita fpirituali gaudentjillam

loquimur , fentiamus,

concordet fermo cum

abundantius poffideant, magisque perfician-

tur; Etideo leremice diCtum fuit: t evellar,

vita ; ille promiffum fuum implevit ,

qui &

cum videasillum, & cum audias

, idem eft.

£$ diruas, vitia fcilicet & peccata ; & edifices,

idebimus qualisfit, quantusunus fit. -

€9 plantes ,. virtutes nimirum & perfectiones.

- VI. Noffe debet ,

HugoCar, FHiugo Cardinalis explicans illa verba S.Pauli:

quid agere debeat , fi fru-

&us optatus non fequat

ur :

nimirum meminiffe,

'ap. Manfe Z7olo quinque verba fenfu meo loqui ; clarius hunc

quod S. Anton. notavit:

Apoftolusait, umw- 8 Antorii-

|difc.38. finemindicat, dumait:-Quiaque verba (ecun-

u

e

quisque mercedem accipiet [z

Ü

[i

dum F. Jordanem Magiftrum Ordinis funt.

non dixit , fecundum fr

"undum laborem [uug ; us p. 3.

uctum fuum; nec e- ?

a

tt ;.8 "L c.æ.

Quid creüendum , Ícilicet duodecim articuli;

nim credimus, inquit prae

f

a

tus Author, 1ni-

Quid faciendum , Ícilicet praecepta Decalogi;

norem gloriam obtinuiffe

Quid fugimdum , fcilicet peccata mortalia ;

qui pauciffimos convertit

Jacobum majorem,

» quam multos San-

Quid appetendum, fcilicet gaudia paradifi ; Quid

Cos , qui

l

rum traxerunt ad fi-

zimenáum , Ícilicet (applicia iaferni ; unde ver-

em.

xxviilliaxpopuild

fus quidam fic habet ; Quid eredam, faciam , fu-

' VIl. Noffe debet

giam, [perabo, time2o? .Do&or Angelicus quin-

» quotmodo deleflatio in con-

cione queri po[fit: i

$

d

2-

quod Manfi his verbis de-

Manfi dif;

que hzec verba fimilifere modo exponit, dum

clarat: Porro dele

&atio a prae

dicatione non 41. n.6.

ea quinque fequentia effe dicit :

N

omnino excluditur, fedordina

Chyf.

l

da, vitanda, [peranda, credenda.

Agmda; timen-

ti debet ad fa-

jm,30,

;mciom-

ciendum fructum,

'ad eum fere modum , quo

ÀQ

dd.apud . lil Noffedebet ; quod fit oficium t

arborflorem perdu

censineo nonfübfiftit, fed

eundem £orir: nempe illud ipfum, quod idem Cardi-

eundem in fructu

nalis per exemplum canisexplicat, dum ait:

eotiodo, utaures auditori

m transmutat. Preedicetur

dif.9, fj. 5*

Sineo, quodau-

Habet canisin ore latratum, in dentibus mor-

diunt, fibi complaceant:

atvero non fit ba-

fum , in lingua medicamentum ,. fic bonus

lifta fine globo explofa ;

hoc enim modo nil

Praedicator, & bonus Confeffor, & quilibet

aliud obtinetur, quod p

ulvis nitratus inuti-

bonorum fpiritualium adminiftrator , debet

liter confümatur ,

fit igitur bene onufta fen-

haberehzectria ; Latratus, eft verbum exhor-

tentiis validis & effi

c

acibus , tanquam globis,

tationis: morfat, verbumobjurgationis: [in-

utftrages interinimi

cos faciat

gua medicamentum, verbum confolationis.

, & turres füb-

vertere, id eft, obftinatos

S.Antoni-

- IV. Noffe debet, quem modum ob[ervare debeat

nitentiam inducere queat.

peccatores ad poe-

nus p, 3.

in pradicando: Em videlicet, quem S. An-

VIIL Noffe debet,

tit I8, C.

cur tion dolere debzat , i

L] e

3: toninusindicavit, dicens: Praedicator ; quia

ab uno lóco ad alium mi

ttatur : quem in finem

" . fua preedicatione debet quaerere homines in-

proderit notare, quod Bollan

dusrefert in vi- Bolland,

ducere ad faciendum ,. quod przedicat , ideo

ta B. Jordani Generalis Do

ut efficaciter praedicet , debet clare logui , ut

minicanorum ; 3. febr.

quod, cum Legati Bononie

nfes apud ipfum9"- 732-

infiruat intelle&ium auditoris, €9 doceat. Secun-

intercederent, 'neab ipfis ce

lebris quidam di-

do fic.debetloqui , u£ dele&et auditorem; íed

moveretur Praedicator, qui feminaverat in

.quofine dele&atioilla curanda eft ? ut fic mo-

'* veat affettum , ut libenter audiat verbum.

civitate verbum Dei gratiofe , eoquod time-

retur, quod fructus, quifperabaturfecuturus

^ "Tertio debet fic loqui, ut fl&Zat, ícilicet cu-

de ejus praedicatione,

totus poffet in ejus ab-

rando, ut quze dictafunt, velit ea implere.

fentia pe

rdi; San&us hic vir iisdem refpon-

S.Greg.p, Etclarius S. Gregorius , pro qualitate audien-

derit: Illa ratio, quam vos allegatis, quod

'3.pafLin tiam formari debet fermo Do&orum , ut &

Frater Joannes hic deberet morari , quia fe-

proleg. [ua fingulis congruant, & tamen a commu-

gis zedificationis arte nunquam recedant.

minavit vobis verbum Dei , & poffet perire

fruttus, fi recederet, non multum conturbet

: :

[ 261

V Nofle. debet ,. ..guqywda opfgtum frutium

xfos : uon enim eft confuetudo feminatoris

cam-

366

Bibliothece Mam;is Concionatorig -

camporum , quod, cum feminaverit agrumu-

lus primus fuit, qui Aratum, & Menandrüm

numapportet illucle&tum fuum ; & jaceat ibi,

citavit. Quod autem fabulas attinet, vix un-

: |

quam earum vel minimam inveniin ferinoni-

sou

quousque videat, quomodo femina fru&ifi-

1005

cent; imo potius commendat femen & cam-

busantiquorum memoriam, fola excepta fa-

mll. O:

pum Deo, & vadit ad feminandum in alium

bula Ulyffis & Sirenaram, cujusin operibus S.

campum. 1ta fortaffis expediret, quod Fr. Jo-

Ambrofii in fermone quodam fit mentio: ac

annesiretadfeminandum verbumDei alibi,fi

'proinderepeto, vel illis prorfus utendum non

cut deSalvatore fcriptum eft:quia & aliis civi-.

effe, velita parum, utnegligi videantur; non

tatibus oportet me evangelizare verbum Dei.

enim bene convenit cum idolo Dagon Axcae

Teftamenti.

"À

"AGaMe-

IX. Noffe debet, Quor poti[fimum Aduthores

diol,fol,

legere €9 citare debeat Concionator ; de quo fic

XI. Noffe debet; quomodo Concio

ü&tore: ma- S. Àug.

loquitur S. CarolusBorromreus : Maxime fi-

la vita: audiendi fint , nimiram juxta confiliu

mfra » 4

S. Augult. dicentis: Botrum carpe, fpinam ca-

in Joan,

bi veteres Patres proponat, quorumin dicen-

do virtutes fequatur, Gregorii Magni, & Chry-

ve; benequidem intellexiftis , fed propter tar-

foftomi difciplinze moralis copiam ; Leonis

diores dicamhoc planius. Quomodo dixi, bo-

trum carpe,fpinam cave? quia botrus aliquau-

6 615p.

smagni,& Bafilii gravitatem ; Nazianzeni vim,

I,PaüoCO |

Nyffeni fubtilitatem, Auguftiniacumen, Am-.

do deradice vitis exortus pendet infepe, cce-

brofii temperatum dicendigenus , Bernardi

Ícit palmes, inferitur fpinis, & portatfructum

dulcem, devotamque orationem, atque omni-

fpinanon fuum, non enim fpinam vitis attulit,

ledfpinis palmes incubuit. Noli interrogare,

no admirabilem & divinam eloquentiam fan-

äjAntonï-

G&iffimi Pauli Apoftoli. 5. A

ntonius quoque

nifiradices. Quzere radicem fpinze, extra in-

muslc. ait; Praedicator praecipue debeteffe doctus in

venisavite. Quaereoriginem uvze, vitis hanc

protulitex radice. Cáthedra ergo Moyfis vi-

facra Scriptura , & ipfi vacare; undein hujus-

modifigurave&tes, quibus Arca portabatur,

tis erat, Pharifzeorum mores fpinze erant. Do-

jugiter annulis erant infertzee, ut, cum Arca

&rina vera per malos, palmesin fepe, Botrum

inter fpinascautelege, ne, dum quseris fru-

effet portanda, nulla fieret mora deintromit-

&um, laceres manum, & cum audis bona di-

.tendis vectibus ; quia Praedicatores , per quos

w

Ecclefia circumfertur , facris litteris debent

centem, neimiteris mala facientem. Quze di-

;

'cunt, facite, legite uvas, quzeautem faciunt,

femper infiftere , ne tunc cog antur difcere ,

em to.9.

cum ex officio alioshabent docere, ut expo-

facere, nolite, cavetefpinas. Et iterum alibi :Id

nit Gratianus diít. 36. cap. Qui Ecclefiatticis. -

quomodo vis, inquit, de fpinis me uvam colli-de paftor.

$. Ecce quod facrum. Salvator nofter prius

gere? Refpondeo, non eftuva il!a fpinarum,

l-'.

fed aliquando increfcens Sacramentum , im-

d

in medio Do&orum fedit, audiens illos , &

Masfi d

interrogans , & poftea

praedicare coepit.

plicat fe infepem, & pendet uva inter denía

ib

S.Fran, ^ X.Noffedebet, quomodo profan

o$ Zluthores

fpinarum, fed non furgit deradicefpinarum,

à

Id quod S.

tucaute manum mitte, ne lacereris a fpinis,

S«let p-t.[egere €$ citare po[fit Concionator ;

id eft, nefacta imiteris malorum, &legeuvam

Lx.epil. Prancifcus Salefius fic docet. De hiftoriis

profanis quid dicis ? Bonze fu

nt, fedillis uti.

inter fpinas pendentem, & de viteadte perve-

s, id eft raro ,

niat botri alimentum, fpinis aute

*

oportet, quemadmodum fungi

zppetitum , & .

ignis tormentum.

A

m fervatqr—

& Íolummodo ad excitandum

tunc quidem etiamneceffu

me

ft,utcaute& -

—XII. Noffe debetimpedinen

ta f ruä'u:;x C';m Eccd. e,

bene propona

ntur, atque, u

t S. Hieronymus

cionibus referendi ; quorum przecipuum indica- zx. Y« 4«

vit Ecclefiaftes, falübriter admonens: Qui ob-

a, ungues

& capilli illis amputandi funt ; -

Quemadmodu

m Iífraelitze mulieribus infervi-

fervat. ventum , non feminat , €9 qui confiderat nu-

tutenatis facie

bant , quando illas fibi defpon-

ber , nunquam metet ; Quze verba S. Bonaven-S.Bonsv.

deft, totaliter accommodan-

turà ad propofitum noftrum hoc inodo exp

fareparabant, i

o..incit. o

doe funt Evangeli

o, & verze virtuti Chriftia-

nit; feminare, eft verbum Dei praedicare.

m», tollendoabipfis , quidquid eftreprehen-

FEixiit , qui [eminat [eminare Jemen fuum , & poft:

fibile a&ionum profanarum a Gentibus edita-

Semenefl verbum Dei ; ventus ifte eft ventus de-

tum; denique ut facer Textus ait : Separart -

tractionis; qui obfervat hunc ventum, nun-

gretiofum avili oportet.

Dum demagnanimita-

quam feminat, quia timet verba hominum de-

te Czefaris mentio incidit,

nulla habenda eft

trahentium; non przedicat ad fru&tum , imo

agitatur utarundo. Quidexiiftis videre? A-

ambitionis illius commemoratio; & dum de

Alexandro Magnofermo eft, abfit omnis me-

rundinem vento agitatam ? & qui confiderat

moria vanitatis , truculentize , & fuperbize

nubes,nunquam metet. Nubes, ut dicit Glof-

fa, eftblandimentum adulationis, quod qui

ip

fius. De caftitate Lucretiae differens, mor-

tem ejus defperatam omn

inofileat. Sed defa-

cupit habere, nunquam metet vitam 2eter-

bulis Poetarum quid agendum ? Flze prorfus

nam, quia receperunt mercedem fuam

funt, nififorte ornatus caufa ad-

XIIL Noffe debet, cur curare mon debeat AQaMe«

negligende

"

'hibeantur,i

d quod adeo breviter , & cum tali-

Concionator , fi paucot. /Tuditores habeat ; fed diol. fol,

|

bus circumftantiis fieri debet, ut potius anti-

potius confilium.fequi S. Caroli Borromei ***

l

doti loco fübferviant;unusquisque illas a Prze-

dicentis: Nec propterea defpondebit ani-

dicatore parvi fieri, facile cognofcat. Caete-

mum , fi perpaucos Auditores ad fe con-

rum antiqui, quantumcunque fuerint devoti ,

venire viderit , quoniam fuüummus ille Ma-

illastamennonnunquam ufurparunt, imo ip-

gifter vitee Chriftus JESUS , cum Dei fa-

femet S. Bernardus earum nonnunquam me-

pientiam , vitamque 2eternam monftraret

en-

minig, licet ubi illas dicücerit, ignorem, S.Pau-

E

Mundq ) pagcimte Qitcipulox'um cont

tu$

Titulus XXP. . Concionator.

361

tus fuit ; imo aliquando folam mulierem Sa-

easque ad falutis aetetnze portum perducat ,

maritanam habuit, quzeillum & de divino cul-

neceffario multis magmsque laboribus expo-

tu, & coele(ti glonaloquentem audiret. Quod

fitus effe debeat.. Talis pifcator fuit S. Paulus

S.Chryf.

etiam S. Chryfoftomus confirmans, licet, ait,

Apoftolus , qui de femetipfo dicere non dubi-

tom.5.ho-

unus audiat; non enim exiguum eft, unam o-

tavit: Abundantius omnibus laboravi, ac

mil, 6

vem fervari, quandoquldem & paftorille, qui

proinde mirum non eft,.

quod mundum uni-

nonaginta novem reliquerat oves, ad unam

verfum Chrifto lucratus fuent UndeD. Chrvy-

cucurrit, qu:xe aberraverat.

Hommem non

foftomus in ejus laüdem ita fcripfi

Nul

€ontemno , licet unus fithomo , eft animal

digne inftituitur Praedicator, nifiqui paratus

Deo chariffimum :

licet fervus fit, contem-

animam millies ponere pro auditoribus fuis.

$ g,

nendus mihi non videtur; non enim dignita-

t

Nequefaltem attingere quisquam debet prze-

1 otn,

tem quero, fed virtutem; non dominationem,

claram hujus muneris fun&tionem, nifi para-

autíervitutem ; fed anlmum Licet unus fit,

tusfitmillies animamfuam tradere inmortem

homo eft, propter quem ccelum extenfum eft,

atque difcrimina.

& propter quem unigenitus Dei Filius factus

XVI. Noffe debet, quoniam [int 2lli , qui ver- lbidem

efthomo.

bum Dei adulterare dicuntur ; id quod Interpres difc, 43,

S.Greg.p.

: KiV. Noffe debet ,

quando €$ quomodo re-

quidam ficexplicat: Adulterare verbum Dei,

n, E,

1. paíl.c.6. tufare po[fit officium Conc

ionatorir, in quo ob-

eft, fictis coloribus orationem pingere , au-

L

fervare debet S. Gregorii do&trinam : Sunt

dientium fenfibusblandiri, non ex üncenta-

nonnulli, inquit, qui ex fola humilitate refu-

teloqui, & veritatis manifeftatione, fed glo-

rize exftruendze ftudentes

non eedificand?ae

giunt, ne eis, quibus impares fe zeftimant,

preeferantur.

Quorum profe&to humilitas, fi

conícientize.

Ideni Apoftolus in cap. 4. ejus-

ceteris quoque virtutibus cingitur, tun ante

dem epiftolze inquit: Neque adulterantes ver-

bum Dei, fed in manifeftatione veritatis com-

Deioculos vera eft, cum ad refpuendum hoc,

quod utiliter fabire preecipitur ,

pertmaces

mendantes nosmet ipfos ad omnem conícien-

N

nonfunt. Neque enim vere humilis eft, qui fu-

tiam hominum coram Deo. Etclarius S. An- $, Anre!

perni nutus arbitrio, ut debeat przeeffe , intel-

felmus : Adulter, inquit, in carnali coituin?2 Cor, -

ligit, & tamen præeü"e contemnit: fed divinis

non prolem, fed voluptatem quarit: & per-99.9.7.

difpofitionibus fubditus , atque a vitio obftina-

verfus quisque, ac van?eglorise ferviens, recte

tionisalienus, cum fibi regiminis culmen im-

demto4i

adulterare verbum Dei dicitur , quia per fa-

je plor,

peratur, fi jam donis przeventus eft, quibus &

crum eloquium, nonDeo Filios gignere, fed

il

àliis profit, & ex corde debet fugere, & in-

füam fcientiam defiderat oftentare; Quem

vitus obedire.

enim libido glorize ad loquendum trahit, vo-

Manfi dif.

XV. Noffe debet, cur Z4lpofloli &9 Conciona-

luptati magis , quam generationioperum in«

47« forer pifcatores fiominum fuerint appellati ; cuius

tendit, adulterare namque verbum Dei efl;ait,

rationem hancaffignat Hieronymus NarniCa-

aliter de illo fentire, quam eft, aut exeo non

puccinus: Duo pifcatoribus funt neceffaria,

fpirituales fru&us, fedadulterinos fcetus qu2e^

ne labor ipforum fruftra adhibeatur ; fcilicet

rere laudis humanæ Exfinceritate vero lo-

ars , & laborandi ardor: etenim plfces anima-

qui, eft, nihilineloquio, extra quod oportet,

lia funt lubrica, natalitia, & ad fugam capi-

quarere. Sicutex Deoautem loquitur , qui

endam velociffhima, lacunasque fuas in abyfío

Ícit, nonfe a fehabere, fed ex Deo acceplfïe á

BC

uu M*

1narisadeo profundas & abfconditas habent

quod dicit, coram Deo vero loquitur, qui in

ut, nifipifcatorjuveturab arte, & ab arden-

omni quod dicit, non humanos favores appe-

tidefiderio , quodillum in laboribus indefef-

tit, fed omnipotentis Dei præfent;æ intendit,

fumreddat, exítimuletur, de illis capiendis

V Dontr,

nec fuam, fed authoris gloriam requirit. Etin

nu:o ,

fpem omnem deponere debeat. Hec autem

Chrifto loqmtur cujus fermo totus in Chrifti

ars, & ardentiffimum illud animas pifcandi

veritate perfiftit, utnec mendax fit nec aliud,

defiderium a Chrifto Apoftolis promittitur.

quam Chriftum przedicet. Qui autem fcit qui-

Ha&enus verba funtP. Narni. Porro certum

dem, ex Deo fe accepiffe, quod dicit, & tamen

eft, prout quotidiana demonftrat experientia,

dicendo propriam gloriam quzerit ,-

ficut ex

Deoloquitur, fednon coram Deo, quia eum,

quod inter omnes pro'effiones, quas homo

exetcet,

profeffio pifcatorum fupra modum

quae cordi fuo non proponit, cum praedicat,

ütlabonofa quia, qui huic profeffioni eft de-

quafi abfentem putat.

Sed fancti viri & ex

Deo loquuntur ,

& coram Deo, quia ab eo

ditus, quovisanni tempore, id eft, tam in hye-

me, quaminzeftate, temporum injuriis debet

Íciunt, fehabere, quod dicunt,

& ipfum

elfe. expofitus , vigilias agere in obfcuritate

fuis fermonibus adeffe judicem , audltorem-

no&is, quafi nudus, fudare debet iu ejiciendis,

que confiderant.

& adducendisad feretibus, ludibrium fzepe

fit ventorum, undarum, tempeüatum & con-

$- D

;&aMl'

tinuo morti adeo eft vicinus, quam fubtile eft

MISCELLANEA ET CONCEPTUS

79.

navigiilignum, quoab aquis d1v1d1tur famem

PRJ/EDICABILES.

patitur & fitim, adverfus fomnum continuo

dimicat, frigore&seftuexercetur, &labore

Qualitas.

abfoluto ob nimiam fatigationem vix pedi-

d

amfonolim dilaniatis leonis faucibus, re-

Manfi dif

bus infiftit

Per hanc igitur fimilitudinem

li&to cadavere proceffit; reveríus autem

19. 5.2.

colleftis Magifter nofter nobis infinuare in-

per eandem viam, curiofitate du&tus, declina-.

tendit, quod , ut Praedicator animas pifcetur,

vjt, utvideretcadaverleonis, ecce exawmen

A P. Lo/m. B;bl JMMan. Zom. L.

&

apum

M.

5623

Bibliothecz Manuafis . Conctonatorie

apum in oreleonis erat, acfavus mellis, quem

V. In fecundo libro Efdrze eap. 4. legitur , Man dif,

cum fumpfiffetin manibus, comedebatinvia. quod,dumFilii lfrael a captivitate Babylonis 3o. n. 5v

Omniaautem in figura contingebantillis. Au- ,

reverfi in procintti erant,ut collapíos Hiero-«

diamus igitur hiftoriae hujus moralitatem.

folymzse muros reftaurarent & relarcirent, ex

Procopius ajt: Fertur quemvisleonem vivum

timoregentium circumvicinarum, qui zedifi-

os habere fcetidiffiraum, adeo ut dictu fit miri-

cantes impedire fatagebant , una manu fua fa-

ficum; inorefoetido mel reperturm effe dulcif-

ciebantopus,& altera tenebant gladium ; zedi-

i

c[(d,i

.fimum.Enimvero quis eft,qui neíciat,eloquen-

at

ficantium enim unusquisque gladio erat ac-

j

tiam facram aSpiritu fan&to fepius favo mel-

cin&tusrenes, &eedificabant, & clangebant

lis comparatam fuiffe? quam dulcia faucibus

buccina juxta me. Omnia autem hzecin figura

meis eloquia tua, fuper mel ori meo! & tamen

contingebant illis. Per Jerufalem enim anima.

quis non videt, hanc mellis fuavitatem faepius

noftra proefiguratur, cujus muri per peccati

in putreolentibus faucibus. id eft, in Praedica-

mortalis excidium ruinantur, ut proinde opus

toribus ob malos mores, iamamque finiftram

habeant, ut per pcenitentiam refarciantur , &

foetentibus reperiri?admiranturAuditores eo-

rezedificentur ; Miniftri autem verbi Dei ( ad

rum talentum, facundiam , fzepe etiam eximi-

quos Apoftolus hzec verba dirigit: Dei gdifica-

um parient fru&um, quantumvis ipfi diffolute

tioeflir ) a hasceruinas refarciendas fünt de-

A]berms

vivant.Horumigitur favo uti licet: Favus mel-

ftinati. Obfervandum tamen eft, quod Eídras

M,gpud

Marf

lis compofita verba,inquitfapiens ; Quacuzque

primo de hisce artificibus dixerit: una manu

difCI4l n':

exim dzxerint vobis, [ervate, €3 facite; Cavendus

fua faciebant opus, & poftea fecundo loco fuüb-

autem eft in putrefactis ipforum faucibus fce-

junxerit: altera tenebantgladium, ut perhoc

tor: Secundum opera eorum nolite facere.

infinuet,quam fit verum,quod operatio przedi-

Ídem dif,

II. Duo fratres. |acobus & Joannes,electi ad

catioaem przecedere debeat.Coepit Jefus face-

29.1.4. Evangelium praedicandum A poftoli,a Chrifto

re, & poltea gladium przedicationis ftringere,

appellati :uere Boanerges,id eft, Filii to:itrui:

& docere; quodfi fiat,hic fru&us fübfequetur,

fiquidem per tonitru vocis deterrere debeant

quod fcilicet verezedificabunt.Et zedificabant;

idololatras, eosque ad veri Dei notitiam per-

uniendo enim faéta cum verbis, cum magaa

6 Thon.

ducere; advertendum vero eft,quod oculus diu

populorum zedificatione praedicatur, ruinze-

yil, ia

Synats

ante fulgur confpiciat,priusquam auricula to-

que fpirituales reftaurantur. -

nitrui ftrepitum perfentifcat ; ita quoque in

V!. Deus olim Praedicatore quodam indi-

Idem dif,

I,n. £.

Miniftris Evangelicis pf&us videri debet lux

gens, qui furdas populi lfrael a divino fuo cul- j

boniexempli, virtuoforumque operum , & po-

tu deviantis aures aperiret, clamabat: Quem

fteafermones eorum auícultari; íi enim prze-

mittam, & quis ibit? Tunc Ifaias fefe prodens,

dicationem bonum przecelierit exemplum,in-

ad obeundamhanc legationem promptum fe

fallibiliter efficax, & fructuo(a reddetur. In A-

obtulit, dicens: €$9 dixi, ecce ego, mitte zne, nimi-

poc. dicitur: D throno procedebant fulgura , &$

rum patentes fibi literas expediri cupiebat,

voces, €3 tozitrua; ubi prius mentionem facit

quibus ejusdem Verbiiucarnati, & Sapientize

fulguris, & pofteatonitrui. Apud Ezechielem

Patris immediatus conftituereturPrzedicator,

ariter dicitur : Znimalia ibant, 69 revertebantur

evafitque in Preedicatorem adeo famofum , ut

zn fivülitudinem fulguris corujcantis ; Et paulo

fancta Mater Ecclefia,cui continuo affiftit Spi-

poft fubditur : Zudiebam [onum alarum , quafi

ritus fanctus,fapientiime ordinarit,utannun-

fonum aquacum multarum. Porro quatuor illa

tiatarus Evangelium Diaconus, fpecialiter

myftica animalia Evangeliítas , feu Miniftros

euminvocet, ejusqueimploret auxilium, ut

Evangelicos przefigurarunt, ia quibus prius

verbam Dei digne annunciare, & exponere

refplendere debet lux perfe&tionis, & poítea

poflit; hoc enim fine orationem illam dicit:

vox praedicationis audiri.

Munda cormeum &c. Verum etiam obfervan-

S.Gi-eg.p.

]il. Cceleftis agricola divinum verbum fu-

dum eft, quod [faias priusquam fe promptum

E

2.paít.c.7. um femini aífimilat ; ficut enim non fufficit,

adannuntiandumDei verbum offerret,jam an-

dfcan,

quod femen in terram fpargatur , nifi ipfemet

telabiafua carbonibus ignitis ex officina pa-

DA

rufticusterram arando,. & excolendo labori-

radifi per rnanum non cujuscunque Angeli ,

us fe conficiat, ita quoque Orator Évvange-

fed ardentiffimi cujusdam Seraphini defum-

licus nullum fructum producet , niíi prius ope-

ptis purificari viderit, per quod Deus nobisin-

zatus fuerit id, quod praedicat : /erbi femen

finuare voluit, quod, priusquam ad przedica-

facile germinat, inquit S. Gregorius : quando

tionem Evangelicam nos exponamus, necef-

ioc in audientis. pe&lore pietas pradicantis rigat.

fum fit, ut prius Seraphico quodam incendio

Didacus

IV. Didacus Stella fuper Lucam ingenio-

accendamur, & ardeamus.

Stellain fam quandam bhabet obiervationem , circa

V1I. S. Gregorius verba illa Pfalmi expli- S.Gres. L.

e. 8. Luc. j]ia verba S. Joannis Bapt. vox clamantir in de-

cans: Ne auferas de ore sneo verbum ve:ritatir usque- Y9. Taor.

. ye

ferto ; Dicit enim: Jeannes erat vox, quia,

quaque ; dicit : Perpendit namque, quod omni-

quidquid eratin Joanne, eratvox. Veftis,

potens Deus, veritatis veroum facientibus tri-

inanus, pe2es, caput &lingua, tctus Jo-

buit, & non facientibus tollit. Qui ergo hoc

annes vox erat clamans & dicens: JPueniten-

deorefuonon auferri petiit, quid aliud quam

t:am ugite.

Ejus cibus, potus, lectus, cili-

gratiam bonze operationis quzefivit? ac fi a-

cium. inedia, os deuique & facies praedi-

perte diceret : A bono opere errare me non

cabant.

Etiàmfi os non loqueretur, quid-

finas, nedumamitto ordinem beue vivendi ,

quid in ipfo erat, praedicabat contemptum

recttitudinem perdam loquendi.

eftium

mundi, poenitentiam, & amorem -d,ivinum.

VALL in Exodo ornatus & gfsmmæ M

Sacer-

24

: Titulis XXUL. — Concicnator.

363

Mu qi

- £0 &acerdotalium, quibIJs fummus Pontifex in-

Stephano Cantuarienfi Ecce ifïe-pïures o&ci—

Vs

duendus erat,ih haec verba defcrbbuntur: ££

dit vomere, quam Ehud gladio fuo limato & a-

cüto; quiafzepe plus profixit fimplex & rudis

ziutinuabula iatey malograuata ex auvopuvifr-

1520, Qu pofuerunt intev salogramata g extve-

proedicatio, quam exquifita & polita.

ma pavtetunica. At vero quis veftrum mihi e-

- XAl. Caeleltis agricola, qui dixit: Pa£er tueu$ 1dem dife,

nodare poterit horum tintinnabulorumin ex-

agricola efl,divinum verbumfuum femini,non 43. n.2

1

&lüd.in trema parte dependentium myfterium ? S.1fi-

autem floribus comparavit; Enimvero, qui

catena

'dorus,ab AuthoreCatenze citatus,dubium hoc

locofeminis flores quantumcunque pulchros,

Lippom. inhaecverbarefolvit: Tintianabula inter ma-

elegantes & odoriferos fubtus terram femina-

logranata confonantia, Prophetz intelligun-

ret, flores illi utique füb terra confefüim e-

^ tur, & DoGores fancti,in medio Ecclefize col-

marceícerent, nec ullum fructum produce-

locati,quorum lingua do&trinze fcientiam re-

rent. Idem quoque accidit iis, qui venufto-

fonans, tangit utrasque partes Legis & Evan-

rum verborum vanarumque elegantiarum

flores diligunt; hi enim nullum animabus

gelii. Hzec tintinnabula in extremo veftimen-

to idcirco funt pofita, ut de fine mundi, & de

fru&um afferunt,fed potius irreparabile dam»

vita fatura difputantes, nunquam fileant.

num, fiquidem qui in fordibus eft, fordefcet

adhuc.

Opus itaqueeft femine, quod fru&i-

Albertus

IX. S. Albertus M. füperilla verba: //J autem

M.apud profe&i pradicaverunt ubique,itafcribit: Non

ficandi virtutem habeat, tale autem eft ver-

Manfi

tam paflibus pedum, quam paffibus virtutum

bum non Demofthenis, non Ciceronis, nec

aliorum fimilium Oratorum profanorum, fed

diíc.4, n.7 profecti, preedicaverunt intelligenda, creden-

da,agenda & appetenda. Intelligenda, quze

Dei illius, qui Verbu

3

m & Sapieqtia geterni

fuübnixa funt neceffarive veritati; Credenda,

Patris eft.

i

. XIII. S.Matth

quae innituntur divinze authoritati ; "Agenda,

äeus,priuäquam(fhri&um no- Ibid.n.a.r

quze vel timore fugienda funt, vel ut honefta,

bistanquam przedicatorum exhibuit,hzec ver-

ba preemifit: Ef reilacivitate Nazaretb, ve-

cam virtute complenda funt; Appetenda,

quae beatos faciunt.

nit,€7 babitavitin Gapevzgaum. Circa quae ver-

S.Thom.

X. Sidomus Fil

irtui igne-:cohflagrär&t, cum

ba confiderationem meretur,quodA uthor qui-

inerandi omnia, quze inilla funt,tu

dam notat; Nazareth enim, inquit, idem eft,

Vil in — periculo inc

Synag.

vero ad ignem illum extinguendum folia ad-

quod floridus; Priusquam igitur Chriftus divi-

demdi,

fetres,vel ad vicinum pharmacopolium accur-

num verbum fuüum annuntiaret, non finemy-

IT

fterio e Nazareth patria fua receffit; fed per

rens, aquam tibi comparares tofaceam, nun-

quid manifeftam committeres ftultitiam? Mife-

hocomnibus illis, quibus hoc myfterium exer-

rabiles peccatorum animzein perniciofis car-

cendi munus incumbit, infinuare voluit, quod

a ftylo dicendi florido, id eft, vano, femper fint

nalis concupifcentize flammis ardent, imo fe-

cundum praefentem juftitiam ignem de fa&o

alieni: Nam ut Ifaias ait: Ex/£ccatum ef?fa-

couceperuntinfernalem, utpote a quo per uni-

uum 7 cecidit flos, verbum autem divinum mae«

uet im etevuum; Flores quippe cito evanef-

cam refpirationem tantummodo abfunt ; ad

Preedicatorum autem munus pertinet, incen-

cunt, fic quoque elegantium verborum flores

diumhoc per przedicationemE vangelicam ex-

citolanguent, exarefcunt & deficiunt; verita-

tes autem zeternse àufcultantium animis tena-

tinguere; Stulteigitur facimus, fiignem hunc

per vatiorum verborum folia, per metaphorze,

citer impreífze remanent.

XIV. In Libro fecundo

Paralipömendn de Gk;dfïn

aliorumque troporum flores,phrafium elegan-

tias, aliosque ornatus Academicos extingue-

Sefac, Rege /Egypti, legitur, quod inter alias cit.l. c.12s

re velimus. O f/ulte, (verbafunt S.Thomae de

praedas, quàs e templo fuftulit, etiam fcuta "?

aurea, quae Salomon fabricari curaverat, ra-

Villanova) avdet domus tua, 7 zgnis omnia de-

vaflat, & tu ex/petlas compoffta ovationem !

puerit: Zuli£ && clypeos aureos, quos fecerat

Ma;;ü'

— XL Inlibro Judicum cap.3.legiturde Ehud,

Salotuon, pro quibus fecit Rex aneos. . Citca

diíc.42.

quz verba Gloffa in fenfu morali ita in fa-

n.7,

quod fecit fibi gladium ancipitem, habentem

in medio capulum longitudinis palmae manus;

vorem noftrum fcribit.

Hec antiquus ho«

Hocque gladio uni duntaxat necem intulit,fci-

ftis per injuriam Rectorum abftulit in prae-

dicatoribus ; tales vero cum fe Spiritu pri«

licet Eglon Regi Moab. Nec eduxitgladium,

feditaut percufferat, reliquit in corpore; fub-

vatos vident, per eloquentiam verborum co-

dit autem facer Textus; priusquam hoc caput

piam quzerunt, quorum fonoritatem, velut

Ícutorum zeneorum firmitatem contra hoftes

tertium finiat: Pofthunc fuit Samgar,qui per-

cuífit de Philifthiim fexcentos viros vomere,

opponunt, fed quanto zes eft auro vilius, tan-

to eft eloquentia inferior verze fapientize fru-

. & ipfe quoque defenditIfrael. Omnia autem

Gsl

hzec contingebant illis in figura. Perenfem

&u: unde ubi plurima verba, ibi frequenter

. Iaf

namque verbumDei intelligitur,de quoS.Pau-

egeftas.

XV. 5

. Mater Ecclefiain SacrofanäoFeHo Alb. Mag,

)

lusait: Gledium Spivitus,quod eft verbumDei.

Per gladium Ehud tanto cum ftudio fabricato,

natalitio Verbiincarnatiita canit: Ogripotens in Luc,

-elegans, & coloribus Rhetoricis exornatus

Sertuo tuus Domzue a vegalibus fedibus venit.Et

tamen fan&iffima ejusïVIater, quae ab eadem.

fermo intelligi poteft, qui uni duntaxat mor-

tem infert, eidemque infixus manet; Vomer

Ecclefia fedes fapientize appellatur, fe partui

autem Samgar,licet rudis & impolitus fexcen-

vicinam effefciens,quanam lintea fuppelle&i-

le provifa fuit,ut filiolum füum recens natum

torum Philifthzeorum ftragem faciens, praedi-

cationem fimplicem, materias utiles, anima-

involveret? Sacer Evangelifla ait: E* paunuis

ueproficuas tractantem denotat, dicente

eutmi izvolvit, Unde Albert.Magnus proiuftru-

busq

z2

&io-

R, P. Loln. Bf'bl. JHan. Tom. £.

f

Bibhothece IManualis| Concionatorie

$564

&ioneProedicatorum, fequentem deducitmo-

XIX.«.Interpres quidam fuper illa verbalfajze: Ibia.n.gä

ralitátem, dum ex Richardo de S. Vi&tore ita

Quafé tuba exalta vocem tuamy itafcribit: In-

ícribit: Mater Virgo Verborum Patris pannis

itrumentum hoc non a loquente, fed abinfpi-

involvit. fignificans verbum Dei magis fimpli-

rante imbuitur, haiitu inflatur,& per cornu ca»

cibus fonis indui in praedicatione, quam pha-

vum fpiramen exibit, ut fonitum edat, Unde

i

ad eruditionem veriPrzedicatoris hoc deducit

leris Rhetoricis.

XVI. Inter alias Sponf laudes, quibus a

documentuim. quod fcilicet praedicator inaue

coeleftiSponfo extollitur,ana quoquehsc fuit:

ditorem animam halat. Sicut enim peranheli-

Fuvus diffillans labia tua, Spou[a, mel 67 lac ab

tum vivimus, ita praedicator tanto cum fpiritu

lingua tua. Qaidnam vero Sponíus per hunc

pro alterius falute detonare debet, acfi adil-

favum mellis e labiis dile&ze fuze diftillantem

lum fpiritualiter vivificandum,qui eum aufcul-

Gilibert.

indicare voluerit, Gillibertus Abbas egregie

tat, extremum fpiritum exhalaret; icfpiravit

fab.con

Abbas

infaciemejus fpiraculum vitze,& fa&us eft ho-

fer 34.in

exponit; Cura enim indubitatum fit,perSpon:

3,in00m

Cant,

fam hanc fantctam denotari Chrilti Ecclefiam,

mo in animam viventem. Canet tuba,

& miore

5,poft

quse ejus conjux eft; hoc fuppofito praefatus

tui refurgent &c.

jpiph

ÁAbbas inquit: Tria laus ifta complectitur;

XX, Venerabilis Beda Libro de Templo 1aem aif,

dulcedinem, plenitudinem, parcitatem: Dul-

Salomonis aliud quoddam hujus neceffitatis 1. n.g.

cedo confideraturin genere; plenitudoin co-

adducit mctivum ; afferit enim, templum il-

ia, parcitas in effutione. Quid effufionem di-

lud fizuram fuiffe veri Salomonis, qui Tem-

L]OM-

co? Diftillatio magis eft, quam effufio. Quid

pium glorize zedificare ftatuit, de quo dicitur

7016'

neceffe eftin affignandis fingulis immorari, i-

inPfalnio: Zz templo ejus osues dicent gloriam,

pfi enim fcitis, quia favus non nifi dulcedinem

decujus artifice Apoftolus pariter ait: Cuzus

effündit, nec nifi de pleno effundit, & de pleni-

artzfex, €? Couditor Deus. Hic igitur Archi-

& Thor

tüdine quidem ipfa, nontotam ipfam. Kft er-

te&us ex Petrze fodina Protoparentis lapides

go in labiis Sponfze dulcedo plena, & dulcedo

in-hanc fabricam adhibendos eruit; at vero

112, q:ROI

quia rudes & informes erant, pro iis inter fe

W

fobria; plene quidem poffidetur, fed noa ple-

ne effunditur; fed pro

j

ut auditqrüm, capaci-

uniendis & quadrandis, martello opus erat

tas exigit.

(tanfionibus, preffuris, expoliti lapides fuis

Manfi

XVII. Deus olim apud

&Jeremiam Caþ. 16.

coaptantur locis per manus artificis) ac proin-

difc.47.

prodixit: Ecce ego mizttam pifcatoves snu/tos,

de martelli loco verbuin fuur divinum adhi-

WR.4.

buit, ipfomet apud Jeremiam tefte: /Vozaue

&? pi/cabuntur eos 5 ^ pofd bec mittam eismul-

£o$ venatoves, ? venabuntur eos.. At vero quo-

verba meay ficut malleus contevens petvas? Praa-

nam fpectat hzec inter pifcatores & venatores

dicatores vero tanquam lapicidas adhihet,

fimilitudinum varietas? Interutrosque prze-

qui comminando fupplicia, & proponendo

di&tos hzxec eft differentia,quod pifcatores non-

przemia, reprehendendo fcelera, & commen-

nunquaminunicoretium tractuingentem ca-

dando virtutes, rudes & deformes hofcelapi-

piaut omnis generis pifcium multitudinem :

des eleganti(fime expoliunt. Unde Apoftolus

Venatores autem unica fclopeti explofioneu-

ait: Corr:pientes omnem bominuem,C7 docentes,

namtantum vel duasad fummum capientfe-

ut exbibeamus omaem bominem pevfetlum in

ras: vel laqueoaut vifco unamtantum appre-

Chriftlo Sefu. —

hendentaviculam. VultigiturDeus praedictis

XXI. In primo Libro Regem legitur, quod,

verbis dicere, quod prius miffurus fit Apofto-

cum Philifthzei adverfus populum 1fraél dimi-

los fuosin primitiva Ecclefia velut pifcatores,

caturi effent, omni conatu ad hoc contende-

qui io Ecclefize finum, & ad fidem integros

rint, nein univerfa Judzea reperiretur vel u«

68

protrahentpopulos &regna. Pofítea vero mif-

nicus, qui gladios, aliaque fimilia arma bellica

Yal

furosfit venatores, id eft,alios miniftros Evan-

fabricare poffet. Quamhiltoriam Dionyfius Dtonyf.

Rom.7.

Carthufianus ad nofítrum propofitum hifce

Carthuf, —

Vb

gelicos, qui praedam tam copiolam non ca-

in i.Reg.

pient, fedad fammam unam vel duas animas

$

verbis adaptat: Faber ferrarius non invenie-

. 13

convertent.

baturinomniterra Ifracl; caverantenim Phi-

XVIIL. Chriftus ad

!bidonczb

difcipuios fuos dixit:

lifthiim,ne forte facerent Hebrzi gladium. Per

Faciam vos ftevi þz]äatores bominum; atvero

fabrosiftosintelliguntur praedicatores,qui fpi-

liiya

ritualia arma fidelibus praeparant, & gladium

,quodnamin eolatet myfterium,quod Incarna-

ta Sapientia illos potius pifcatores, quam cu-

Spiritus, quod eft verbum Dei, & lanceam mi-

duscunque alterius opificii artifices appellet ?

litarem, videlicet charitatis favorem, feu dif-

Refponderi poteft , praedicationem pifcationi

cretionis acumen, omnia penetrantem, & ad-

allimilari, auia hzec partim fit retibus, partim

verfariorum interiora pungentem; caventau-

K15,

hamo inftituitur, ex quibus hic ferit & vulne-

tem Philifthiim, id eft, daemones, & omnes fi-

1at,nonilla ; ad denotandum, quod preedica-

dei inimici machinantur, & ftudent tales fa-

tor juxta diverfitatem auditorum, nuncferro

bros auferre Ecclefize, ficut jam (proh dolor)

uti debeat, id eft, comminatione mortis, infer-

pro maxima parte ei ablati funt, in tantum,

ni, extremi judicii, quge omnia expavefcenda

quod fideles quam pluresad Philifthiim per-

!1 uOl',g.

fupnt; Nuncvero retibus, id eft, exftimulatio-

gunt, ut fua acuant ferramenta , quia vera &

q

nibus,, preemiorum coeleftium, vel amicitioe

fpirituali fapientia dereli&ta, ad Philofophica

Dei, vél etiam bonorum temporalium promif-

argumenta, ad prudentiam fzeculi, imo ad

fione; Àrgue, obl

inundanas verfutias fe convertunt, at

^

ecra, incrépa in omni-patien-

que in

tig & doctrina.'

taliþus ,fuam acuunt mentem.,

TITU-

&f X (0) fu.

365 -

ZT

w'/

TITULUS XXXFlL

CONC

UPISCENTIA.

G

concupifcentias

ejus, faciettein gaudiumini- Eccl.18,.-

QUOAD ESSENTIAM.

micis tuis.

30.

Definitio.

concübitus con

VIL. Aufera meventris concupifcentias, & 1b.23.v.6,

N

cupifcentit? non apprehen-

I

dant me. -

VIII. Infelix ego homo,

Fab.conc,

ft appetitus inordinatus rerum caduca-

quis me libel*abif deRom .

8.in Dom,

rum &terrenarum. Per hoc enim a

corpore mortis hujus.

V.24.

5, poft

IU

IX. Qui autem Chrifti funt, carnem fuam Gal.s,

Epiph.

Concupifcentia in genere diftinguitur,

crucifixerunt cum

temdir,

quze fimplex appetitus boni cujusdam defi-

fuis.

NS

vitii's & concupifcentiis v.24.

19,

nitur.

Damnum.

- Divifio.

X. Cbncupifce

ntia cum conceperit, parit

]ac.r.v.t,g

I.]oa.z.)

1I.Dividitur in Concupifcentiam divitiarum,

peccatum; peccatum vero cum confumma-

3 y

YV. löo

voluptatum cavuis, €9 bonorum, juxta illud

tum fuerit, generat mortem.

b

]oannis: Omne, quod eft in Mundo, concupi-

.XI. Unde bella & lites in vobis? nonne Jac4. v.r,

icentia carnis eft,& concupiícentia oculorum,

i

hinc? ex concupifcentiis veftris, quae militant

& fuperbia vitze.

inmembris veftris.

s. Thom,

III. Dividituretiam a S

. Thoma & Arifto-

XII. Radix omnium malórum eft cupiditas, r.Tim.6,

quam quidam appetentes erraverun

3

L.2.0.20 tele in zaruvalezi €7 innaturalem : Prior eft,

8.3.

ta iide, & v.10.

per quam appetuntur naturze neceffaria aut

inferuerunt fe dolor?bus* multis.

-

convenientia, uti funt cibus, potus, aliaque

fenfuum oble&amenta.

$. L

Pofterior eít, per

quam concupifcuntur objecta fecundum ap-

EX SS. PATRIBUS.

prehenfionem duntaxat convenientia, qualia

funt pecunie, honores, exquifitus cibus &

Qualitar,

deliciae.

n

M

I. Qemper cupidi folliciti funt, a

cquirere non ä.-rhöm./

IV. Denique

dividitur ab aliäs in cohcupi-

; habita, & habita cuftodire.

opufc.7,

Ícentiam Zztellecfus (qualis eft curiofitas,vani-

II. Omnia reliquit,

qui voluntatem habendi g. uier,

uahonor,

deferit. Apoftoli,

. tas & inflans fuperbia) Pslaztatzs (

quantum ad divitias, nihil, fup.

gloria, divitide appetuntur) C? $er,

Á

uutm (qua

quantum ad volunta

'

tem, t?.t um Mundum reli- Matth,

obje&a fenfibilia defiderantur,

uerunt.

;uti efculenytal,

IIL Multum reliquit, qui fibi nihil reti-

"potulenta & fimilia.).

vt

S.Greg.in

nuit. Multum reliquit, qui quantumlibet pa-

hom,3.

$ IL

rum, totum deferuit, Multum dimifit, qui

S. SCRIPTURA. .

cum re poffeffa etiam concupifcentiis renun-

clavit. .

.. Qualitas.

IV. Multa, Fratres, relinquitis, fi terrenis

[LRCI

pl

Gen 8,

[. Seniïus & cogitatio humani cordis ad ma-

defideriis renunciatis; exterioraenim noftra

Vv 21.

7 lumprona funtab adolefcentia fua.

quantumvis parva , Domino fufficiunt: cor

Rem. 7.

II. Scio, quianon habitat in me, hoc eft,in

Yonyf.

namque, & non fübftantiam penfat, nec per-

arthif,

V. 180

carne mea, bonum; nam velle adjacet mihi,

pendit, quantum in e

Il,Rego

perficereautem bonum noninvenio. Non e-

quanto proferatur.

jus Sacrificio , /fed ex

i

nim, quod volo bonum , hoc facio, fed quod

j

, n

. Age, qui relinquere difponis om

hiä, fe i?.[!erh. in

nolo malum, hoc ago.

quoque inter relinquenda numerare m

emen- ferm,

lbïd.v.zïc

III. Condele&orlegi Dei fecunduminterio-

to; imo vero maxime & principaliterabnega

rem homincm; video autem aliam legem in

temetipfum, fi defideras fequi eum, qui exina-

"

membris meis repügnanterþn legi mentis meze,

nivit propter te femetipfum.

& captivantem re in lege peccati, quae eftin

VI. Nemoeft, qui non habeat, quod dimit- Cafftan,

membris meis.

tat. Univerfis renunciavit facultatibus Mun-l.7.c.27.

jécr.v.13 .1V. Nemo, cum tentätur, dicat quoniam a

di, quicunque affe&um poffidendi ea radicitus.

Deo tentor; Deus enim intentator malorum

amputarit.

eít, ipfe autem neminem tentat, unusquisque

VII. Quid refert; utrum

vero tentatura concu

quis perturbatio- ra collar, !

& ilettus.

pifcentia fua »abürg&hs,

nem cupiditatis ergaopes amplas & magnifi-4.c.21.

cas, an erga viliores exerceat fpecies , nifi

lncorlgi

V. Animalis homonon perbipit ea,quae funt

quod in eo reprehenfibilior judicandus eft,

V. I4.

Spiritus Dei; ftultitia enim eftilli, &non pot-

quod qui maxira fpreverit, in minimis obli-

eft intelligere.

getur, ideoque perfe&ionem cordis abre-

nunciatio ifta non obtinet, quia cum cenfum

Fuga.

habeat paupe

:

ris, non abjecit divitiis volun-

. VI. Poft concupifcentias tuas non eas, & a

tatem.

^

voluntatetua avertere. Si; praeftas anim?e tuae

Z23

Fuga.

366

Bibliotheee Manualis Condomtoriæ

Fuga.

VII. Pauperem verum fpiritu, & ab omni L-2.ctt

creatura nudum quisinveniet? Procul & de *

SGregin VIII. Bonorum Authori aliter inhære—

hom,

ye non poffumus , nifi cupiditatem a nobis,

ultimis fmibus preuum ejus.

Meren)

quae omnium malorum radix eft, abícin-

$.. V.

h] &

damus.

def ,

S.Bern.f 3

1X. Ipfi Apoftoli Spiritu Santo repleri ne-

EXEMPLA.

de afcent. quiverant, quia carni Dominicee, etfi fan&æ,

CATHOLICA EXEMPLA.

inhszerebant.-

$ Bern.

X. Exurgat Deus,cadat armatus ifte: ca-

]. Q Auguftinus de feipfo fatetur: Primo con- S.Aug.ia

LJ

9

apud Ho-

cupifcentia carnis fequentes duxitnos,

driq.p.2.

dat, & conteratur inimicus homo, contem-

ptor Dei, amator füi amicus mundi, fervus

poftea renitentes traxit nos, deinde accepta

$OL

tr. £, €.4.

gratia coepit nos nec ducete, nec trahere, fed

fo^ri

Diaboli. Quidtibi videtur? Certe fi re&e fen-

adhuc contendere nobiícum, poft contentio-

Vatt,

tis,mecum dices: Reus elt mörtis, crucifiga-

tur, cracifigatur.

nem erit & vi&toria, mnodo te, etfi oppuguat,

S.Aüg. de

4

non expugnet.

Fab.conc,

Xi. Nemo pote

ft perfe&e diligere, quo vo-

. 1l. Cuidam Religiofo Ordinis S. Dominici,

tur; .gpiü oderit, unde,revocatur.

2. inDom.

vita r/elig, Ca

cum graviifimas carnis concupifcentias D2e- z. pott

Damnum.

mon iminififfet, & iis non minus fortiter ille Epiph.

rettitiffet,acclamavit victus Diabolus: Vicifti,

S.Greg.

ho.:5.

XIL Cui cupiditas dominari dicitur, fubje-

vicifti, quia inigne fuifti, & non arfifti.

. VitaPP.

inof.

&us malis omnibus- demonftratur.

. Àil Cum quidam Frater Abbati fuo quere

e»

dhnonyri

Xill. Qui moderari nefcit cupiditatibus, is

s. libel.zo

S.Ambr.

retur,fe variis cogitationibus & defideriis plu-

D. 58*

l. de Virg. q

uafi equis raptus indomitis, volvitur, lania-

/

rimum turbari, Abbas eduétum in publicum

tur, affligitur.

jubet ventos aperto finu excipere, cumque

SL.AGL*.eg.L'

XIV. Quanto acriore cura inardefcit ad

Frater refponderet, hoc fibi poflibilenon effe,

7. epit.10:-6ma; tanto tempore damnabili refrigefcit

dixitilli: Hoc fi nequis, nec cogitationes &

Tíer,

afummis; utraque enim fimul;& gequaliter

defideria tua coercere poteris, quo minus tibi

amari non poilunt.

incidant. Sed hoc tui eft muneris, ut ardenti

Idem,

XV. Quisque de

fluere devitaf , fugiat, ne

& magno fpiritu eis refiftas.

.Greg. l.

per hoc, quod amat, in hoc cogatur devenire»

À

lV. Cum Urfinus Presbyter

feparatus' a'b S

. dial.

uod vitat.

uxore cafte vixiffet, & hzec ad morituri nares c, 11, —

PetrusRa-

XVI. Omnium malorum radix éft cupi-

venn,in

aurem applicaret, ut indagaret, num adhuc

ditas, tranfgreffionis mater, magiftra nocen-

fpiraret? ipfe, quanto potuit, nifu vocem col-

$p

ferfn,

.di, primipilaria iniquitatis, auriga malitize,

li,

ficària virtutu

legit, dixitque: Recede a me mulier, adhuc

"

n feditior;is ox*igip,fïfp,vca i-:'canf

igniculus vivit, paleam tolle.

»

Jacob, de

— V.. Cumquidam B.Marise

O'egniai:en-üs' fa-

Vitriac, in

: dalqrum.-

miliaris , ex nimio fpiritualis affe&ionis ex-

Ita,

!

$. IV.

ceffu, manum ejus ftrinxiffet, & primos motus

concupifcentize oriri in fe advertilfet, vox de

Nierem)

O DE

IMITATJONE

ccelo lapfa dixit: Noli me tangere.

Unde

deedort!

Ex* ,LIBELL

CHRISTI.

$

cautior factus, ab ejusmodi fenfualitate ab-

É

ftinuit.

Jo.x. c.11.

tum & maximuin impediment,um 6&;

Taul. ap.

$3

lï. To

4

Vl. Mendicus quidam a quodam Theolo-

Drex. in

quod non fumusa paffionibus & concu-

go (cui prius viam ad veram quietem atque

Heliotr.

pifcentiis liberi, nec San&orum perfe&tam

períe&ionem oftenderat;) interrogatus, ubi

Cloft,

viam conamur ingredi.

L-s.c- l 2»

ÍL Si veraciter vis del

e&ari,'&äbundäntius

Deum repetiffet? refpondit, ubi otonem con-

-50

confolari, ecce in contemptu omnium infima-

cupifcentiam creaturarum reliqui.

rum delectationum erit benedi&io tua, & co-

$. VI.

iofa tibi reddetur confolatio. .Et quanto

lus te ab omni creaturarum folatio fubtra-

. .EXEMPLA DOMESTICA. .

xeris, tanto in me fuaviores & potentiores

Ignatius adeo omnem aH'e&um« erga Ribad.in

v1it,

confolatione invenies.

1S,

creaturas depofuerat, ut fzepe & cum

L.3.c.27.

TL : Noli concupifcere, quo

di'no-n 'licät ha-

gemitu diceret: O quam fordet mihi terra,

bere. Juvat enim non quzelibet resadepta vel

cum coelum afpicio!

S Chy

multiplicata exterius, fed potius contempta

ÀI P. Balthafar Alvarez cum aliquando per Vita €.4.

i&'u] li

& deciía ex corde radicitus.

P

Lian,

erbum.

aliquot dies continue cogitabundus effet,cau- ***

L.2.C.31.

;

IV. Tenebreve, & confummatum v

-fam rogatus , refpondit, contendo in meipfo

B.t

Dimitte omnia, & invenies omnia. Relinque

:efficere, ut ita vivam, quafi effem in Africze de-

lLhoa

cupidinem, & invenies requiem.

fertis, & ut cor meum fitita ab omnibus crea-

'HJMan:

.. V.. Nifi quis ab omnibus creaturis fuerit

turis expeditum, ac fi reipfa in locis defertis

ä

?.c 31.

habitaret. Atque hoc revera etiam obtinuit,

expeditus, non poterit libgre intendere. di-

*

z

viüis.

ut vita teftatur.

Mbid. S.2.

VL Nifi homo fit in fp

i:fitl.l elevatus, & ab

III. Joannes Berchmannus ita omni rerum Vit.p.x39.

emnibus creaturis liberatus, ac Deo totus u-

terrenarum cupiditate vacabat, ut de feipfo

nitus,quidquidfcit,quidquid etiam

fateretur; Nulli rei fum

*

habetf,an'or;i

P P

affe&us, nihil habeo,

n

cui afficiat,

eft magni p—onderfls.

!]

$. VII,

L'g'c'ns

Titulus XXPIL — Concupifcentia.

367

'4-

$. Vi

leftum fumum excitat ; ita concupifcentia, fi

(SIMILITUDINES.

animam ad terrenas voluptates inclinatam

occupaverit, nonnifi craffiffimos amoris fen-

Fuga.

Nieremb, I.x

fualis fumos progenerat.

inl. de

Gicut famelicus ille ftultus reputaretur,

2dor,

quioblato fibi cibo pi&o & vero, pictum

XI. Sicutin hamo efca quidem afpe&u dul- Arnobius

arriperet; ita & homo, qui veram & infini-

cis fed lethalis in guftu eft : ita-concupifcen- P. Lang.

tize fru&us dulcis videtur

7

SAtpi

tam Dei bonitatem relinquit, & bonitatem

ur.

, dum appetitur:

Wi

Creature, quze eft umbra tantum & imago

x

fedï amarus, dum percipit

divinze bonitatis , a

XII. SicutScorpius vivensnecat, occifus Fab.coäc.

exiftimabitur.

ppetit , infapus me:rito

fanat; ita concupifcentia, dum in nobis vi- ^in Dom.

$. Chryf,

0.^I.in

Il. Sicut nemo optaret oculos fuos auro

get, perditnos, fuppreffa vero & mortifica- 5.P

entec,

Matt.

ta mirum quantum prodeft.

ornari, & ferica vefti circumdari, ficque vi-

fam impediri, fed oculorum libertatem, &

XIII. Sicut herbze fuffocant triticum ; fic Au&or,

Pab.cont,

videndi potentiam omnibus rebus defiderabi-

& concu

imperf.

) n[)om,

T. À

liorem judicat, quia, fi hzec depereat, nihil

plinam.

pifcentize carnales íuffocant Xdifci-i

s. poít

jam ipfum inhac vita dele&tat; ita multo ma-

Dpipl,

giscreaturze omnes, quaeoculum mentis im-

. XIV. Sicut hi, qui daemone i'epleti, vel Orig. ho,

pediunt, removendae, & libertas mentis om-

mente alienati funt, non fentiunt, fi vulne-

in Num,

rentur, quianaturalibus fenfibuscarent; ita

VitsPP,[,

nibus rebus creatis praeferenda eft.

- libel to

Anonym.

lll. Sicutis, quiiadomo fua omnes deli-

& nos vel cupiditatibus fzeculi amentes effe-

155

ciashaberet, ftultefaceret, íiillas anxieex-

&i, velvitis inebritati, fentire non poffu-

mus, quanta vuluera, quantas conttitiones

tra domum quzereret; itanon minus infipien-

teragit, quiextra fein creaturis dele&ationes

animze peccando acquirimus.

qu:erit, cumintra fe omnium deliciarum fon-

XV. SicutLufores, ubi pecuniolam om- Drex,

tem habeat.

nem lufu perdiderunt, eo aguntur ludendi lj- 9t 5-

noC.in

Idem,

IV. Sicut confeffarii »nemine'm' abfol,Vurit-,

bidine, ut etiam veftes denique committant

& gratia divina implerifaciunt, qui concubi-

alez: ita quicunque concupiícentiam in So-

horologs.

$G.l

nam fuam non vultejicere; itanec Deus gra-

cietatem lulus admittit , &

femel pudicitiae

j, dial,

tiam & veniam largitur ei, qui concubinas

ja&uram fecit ,

non ceffabit varias oblecta-

^

tiones quzerere, -

donec ipfam etiam animam

. fuas, ideft, creaturas , quasinordinato amo-

re dilexit, non vult ejicere.

perditiqgis pexic

ulo exponat.

Sap.r4 .. V. Sicut fimusaliquis fciret in aliquo loco

iI,

latere mufcipulam, haud dubieillam ftudiofe

$. VIII.

atob, dt |

declinaret ; ita & quivis homo, cum fciat,

MOTIVA.

tefte & Scriptura , creaturas in mufcipulam

Q ':U:WCI m

pedibus infipientium fa&aseffe, merito eas,

5 d refifiendum concupifcentig,

(iti,

quantum poteft , declinare debet.

I

uia Radix ozmium malorum

/iNieremh,

VI. Sicutnullus Princepsin aurea füppel-

-Depeccatum, tefte S.P

aulo, ex con-

tf/; namom-r, Tim. 6.

deadorat. JeCtile pateretur vasluteum immifceri, ne vi-

—

cupifcentia inordinata boni creatioritur.

dentes offenderentur, & fa&um carperent;

IL. Quia Aominem valde de

ita neque cum Deo ullain corde creatura col-

p

rimit : juxtaillud Ofez,

Tatl p

locandaeft, neSanéti & ipfe Deus id adver-

Ofeze: fa&tifuntabominab

3

lles, ficut ea, quze Y 1e.

)rer, i

dilexerunt. -

Jeliot»

tentes juftam difplicentiam inde concipiant.'

GloH'a.

VII. Sicutii, qui thefauros effodiunt, ter-

IIL. Quia pacem 'animc? £* quictem tollit

: | id Senec.&p.

quod pulchre Seneca oftendit, dum ait:

Vi-

I13.

ram rejiciunt , foveam profundam faciunt,

difti aliquando canem miffa frufta

& fedulo infiftunt, donec inveniant , quod

panis aper-

quaerunt ; fic qui thefaurum verze perfe&io-

to ore captantem ? quidquid acc

epit, proti-

nis & Sapientize coeleftis reperire defiderat,

nusintegrum devorat, &fíem

turi hiat.

per ad fpem fu-

omne pondusterrenarum rerum a fe rejicere ,

Idem evenit nobis; quidquid ex-

fofíam humilitatis in fe fodere

, nec, donec

fpe&antibus fortuna projecit; idfineulla vo-

x)bad.ïn

luptate dimittimus, ftatim ad rapinam alte-

it

invefzerit, quieícere debet.

Damnum.

rius erecti, & attoniti in Epicureum illud

chaos incidimus, inane fine termino eft.

S.Chryf,

jb

1eim. ia

VIIL Sicut ignis mox , ut ftupam appre-

IV. Quia veris €4 caleftibur confolationibusl. r. c.ar,

henderit, flammafuaincendit; ita & concu-

grivat : nam , ut re&e notavit pius Afceta : 9- 3-

:

')ziani.

pifcentizeignis, quamprimum venuftatem vi-

Quod divinas Cconfolationes) non habemus ;

Id. ho. 2,

íu attigerit, animam accendit,

aut rarius fentimus, nosin culpa fumus , quia

IX. Sicut cerva telum corpore fixum ge-

compunctionem cordis non quzerimus , nec

us, licet Venatorum manus effugiat , de-

nique perit tamen ; fic & animu telo concu-

vanas & externas omnino abjicimus.

V. Quia vano labore con[urunt : cum enimS. Bernar,

pifcenti2? ob intemperantem & curiofum a-

Ípe&um íaucia , tametfi difcedat, non ta-

anima ad imaginem Dei fa&ta, c?eteris rebus "! erm,

1men periculo

occupari, non autem repleri poffit ; merito

fj d |

ret.

:

vitæ fpiritualis amittendze ca-

fruftra fatietatem in particularibus creaturis

- ibid.

X. Sicutignis materialis humidam na&us

quarit, quam omnes fimu]

fumptzae praeftare

non poffunt.

Inateriam plurimum; eumque admodum mo-

VI.

— Bibliothece Manualis Concionàtorim

368

VI. Quia gravis fluliitie arguit: quaxe enim

cocleftibus animus ; nihil deterrenis ïibet,rk de«

|

Anonym.

piajor ftultitia inveniriqueat, quam fi quis

forme conípicitur ,

quidquid de terreh2e rei

umbram boni pro ipfo bono eligat ? fi in gra-

piacebatípecie, quiafola pretioize margaritee

viffima fiti guttam lacunze fordidee haurire ,

claritas fuiget in menre.

quam ex ipfo fonte recentiffimas & puriffimas

aquas bibere velit ?

AASCETLICA.

$. IX.

I

uatuor funt , quze de Concupifcentia

MEDIA.

-preecipue noie, beneque advertere

debet Aiceta. Primum eft, utbeneapprehen-

dat, quantopere reierat, hanc concupiícenti-

S&,TBOT.IL

LO

ratio ; quod medium S.Ti;omas fequen-

4

opufc, 7.

tibus verbis fuafit: fi duo pugnarent,

am recte moderari;id quodS.Leo fequentibus S.Leo in .

& velles unum juvare, alterum non, opor-

verbis expreflit: Virum catholicum, & praeci- ferme

teret primoaux

iiumdare, fecundo vero fub-

pue DominiSacerdotem , ficutnulloimplica-

rahere.

Inter

fpiritum autem & carnem eft

rierrore; itanullaoportet cupiditate violari.

lium. Unde oportet, quod fi

Mens enim pecunice avida ( aut cujuscunque

continuum pre

vis, ut fpiritus vincat,

des ei auxilium, &

alterius rei terrenze ) necabitinere novita ve«

titis, nec gaudere conceffis, nec pietati ad-

hoc fit perorationem : carni vero fubtrahas,

Y

hibere contenfum.

Certe miferabiliores fu-

6Jen.i

& hoc fit per jejun

ium.

: | fffm- f)'

li. Amor Dà;

ficut enim, qui zeftu

ant, fä'—-

mus omuibus hominibus nos Monachi, in-

Anonym.' ,

quit S. Bernardus, fi pro tam exiguis tanta S,Bern ad

cile omnes veftes fibi adhzerentes abjiciunt :

Monach.

itaq

ui amore divino exzeftuat, omnem facile

patiamur detrimenta. Quid eniminfipientise,

S Bertini,

imo quidinfaniz eít, ut, qui majora reliqui-

aliorum o

bje&orum concupifcentiam depo-

net. Certe ubi Deus mari turbulento cordis

imus,minora cum tanto difcrimine teneamus?

noftri imperat, continuo ccífabunt flu&tus con-

quis ftultum , inquit alius, non judicaret Mer- Nieremb.

cupifcentia

raum, &fiet tranquillitas magna.

catorem, qui, utunioneminzeft mabilis pre- deador

?t.

-H Confideratio cxitus ;

quem habiturze

tiicompararet, jam multa millia florenorum

Ep. c. 56.

ordinatz ; ita Epicte-

expendiffet, & poftea, neunumadhucobo-

$ Alcun

fant concupiicentize in

tus (uafit his verbis :

Si voluptatis alicujus

lum dare deberet, totum contractum reicin-

d

e tibi,

deret?

*

imaginem animo conceperis, moderar

neabeamovearis. Sed & rera examina,«& tibi

.JI. Secundum eft, utbene cog

nefcat, 'quo;

ipfi przebe deliberandi fpatium. Deinde utri-

usque concupiícentiam debellare poffit, &

debeat; Nam, ut rectedixit S. Auguftinus, S. Aug.

usque

temporis memento , tum ejus, quo vo-

1

€o mr.aju-

luptate perfrueris: tum éjus,

n

quo voluptate

concupifcentia minui poteft, confumi non po-

lian.

lebis, teque

l

pie objurgabis.

teitin hac vita.

Unde bene inter paífionem

jam percepta do

m

Atque his illa co

nfer, fiabíüinueris, fore ut

& propaffionem diftinguere oportet , -

S.Gres, l. gaudeas, tequeip

fe collaudes. Sed & S. Greg.

pallio fola in vitioeft, quando fcilicet confen-

linpg'us

Caro cum concupiícitur,

fus przeoeturinordinatee concupifcentize; pro-

inl'olye

15n0r8l. 1dem fuafit, dicens:

V Cupk

penfetur,

quid fit exanimis : intelligetur,

quid

paffio vero , qua animus ad confenfum inci-

$,

Hinc enim Ariftcteles voluit, ut cir-

tatur , licetinitium culpze habeat; tamen

-

ïex'on;

Eth, c.ult. ca concupifcentiam.

*

voluptatuin nos perinde,

nontenetur incrimine, ut reé&te S. Hierony- S.H

ut Proceres Tro

j

1

anicirca Helenam , geramus,

mus dixit. Et hoc videlicet eft, quod Deus

fup. Matt,

)

olim Caino dixit: Subte.erit

l. 1. C. 14.

qui eam dimittendam cenfuerunt ,.

nemþelli!

;

appetitus Jtuu's,

Gen. 4.

damna & excidium incurrerent.

x

& tu dominaberis illius.

; V. 7.

M

*

tefte fän&o

HI. Tertiumeft, ut folidum fcia

f modu

m

*

Tib.cor

$. Chryf.

IV. Genero[a vefflentia;s nam ,

r

ho. 2-.2d Chryfoftomo, cani

fimilis eft voluptas, fi pel-

moderandi & vincendi hanc concupifcenti '

7 pid.

pop.

trias, permaaet. Quod idem

am, qualem quidem efficaciter S. Augufti-5- Aug. in

l'entet,

las , 'ugit: finu

€,3.Gen.

S. Aug. f.etiam S. Auguft

inus fuafit, dicens: Pugnat?

nus fequentibus verbis fuggethit: O Ecclefia,

12

45. de

repugna ; nolieamce

dendoíatiare , fed refi-

caput ferpentis obferva.

Quid eft caput fer-

semp.

pentis ? prima peccati fuggeftio. Venit tibiin

ftendo necare.

V. Contemptur; juxta confilium Job: Cla-

imentem aliquid illicitum ,

noli ibi timere

morem exa&toris non audit. Super quae ver-

mentem tuam, noliconfentire. Hoc, quod

& Greg..ba S. Gregorius, clamorem exactoris non au-

venit in mestem, caput ferpentis eft, caput

ao.moral.dire, eft, violentis tentationum motibus mi-

calca, & evades caeteros motus. Quid eft, ca-

[ w 130

put calca; ipfam fuggeftionem contemte.

nime confentire. Hincaliqui fuadeut ejusmo-

; di concupifcentias pe

rinde noncurandas, Í[i-

Sed lucrum fugsgeffit, magnum ibi lucrum ,

tellos latrantes defpici-

magnumaurum, dives eris, fi hanc'raudem

cut magni Moloffi ca

3. C

.97, unt. Hinc & pius Afceta al

t: Juvatnon quze-

feceris. Sed pereat mundilucrum, ne fiat ani-

libet res adepta vel multipli

cata exterius , fed

maedamnum. — Quid prodeft homini, fi uni-

3.

verfum muo»dum lucretur , animze vero fuze

potius deciía

*

ex corderadicitus.

VL Cai

ent

u bonorum defiderium; quienim,

detrimentum patiatur ? Hzec dicens obferva-

fti caputferpentis, & calcafti. Illeautem Dia-

6.Greg.inüt S. Gregorius

fapienter dixit, coeleftis vi-

Trd 5

moral.

tze dulcedinem ,

iu quantum poffibilitas ad-

bolus calcaneum tuum ? quando laberis a

l46l

via Dei. Tu obfervas primam luggeftionem,

miferit, perfe&e cognoverit, ea, quaein tet-

ile obfervat la

risamaverat, cuncta derelinquit; in co

mpa-

pfum tqum : ü, ceeideris,

fatione enim illius vilefcunt omnia , deferit

p-o[Iicilebit.;

| habita, congregata difpergit, inardefcitin

IV.

litulus XXV]II.* Confeffio.

369

Iv. Sibbrram HO Dd iBcilem &bi, fd

nihil poffit e&icefe , oómne autem damnum

facilem potius imaginetur hanc luctam & vi-

per iillam inferat.

IV. Corvusetiam fitiens abftinet aqua plu- ibidem.

&oriam ; idquod nonnemo pulchre hac fimi-

litudineoftendit. Finge, ajebat, Juvenemad

via, quam noxiam fibi novit ob ventris pro-

amores proniffimum turpiffimze /Ethiopiifze

fluvium: quantomagis homoabftinere debet -

adhzefiffe, & ex illius confortio gravi(fimos

abiis, quzeanimo noxia novit.

morbos contraxiffe, fed & totius fubftantize ac

Damnum.

famze fuse jatturam feciffe; hujus autem mi-

fertum Regem, aliam ei formofiffimam Virgi-

V. Columba fiti prope ene&a cum vidiffet Langius.

nem /Ethiopiffze loco offerre, promittereque,

intabula craterem pi&tum, concitato impetu * *

fe & amorbiseum curaturum , & omnem fub-

inillamallifa, alasfregit, ficquein terram la-

lo m

ftantiam ac famam reftituturum,quin & mille-

pfa a pueris capta fuit. Idem contingit illis,

fttm,

quinimia concupifcentia impulfi, magno im-

cuplo plus adje&urum ; an prudenter judicari

£

poffet, difficilem fore huic Juveni ZEthiopiffze

petuinamorem & fruitionem rerum illicita-

repulíam, & Virginis fpeciofiffimsze ele&io-

rum feruntur.

P

VI. Mulier quzedam, cum gallina fingu

lis Ibidem,

nem? atquifimiliterferes habetcum eo, qui

inordinatam reialicujus concupifcentiam fo-

diebus ovum unum peperiffet, rata quod plu-

vebat, & cuiloco talis creaturzeipía Divinitas

ra efletparitura, fimelius faginaretur, cibo

S.Iern.inamanda offertur; huic merito S. Bernardus

fuperfluo paftam omnino non amplius parere

ferm.6. qdixit: Nihilinhacvitalaboriofius, quam de-

fecit. Sic nempe, dum futuris concupifcen-

VBersd

fideriisterreniszeftuare: & nihil hic quietius,

tia inhiat, etiam praefentia amittit.

Monach,

; VH. DicebatSenex quidam : Quia tres vir-

$ Bertini

quam hujus fzeculi nihil appetere.

W XF

tutes Sathanae przecedunt univerfa peccata.

Prima oblivionis: Secunda negligentize: Ter-

Nieremb,

tia concupifcentize. Etenim fi oblivio vene-

de«dont,

XM'I SCELLANEA.

rit, generat negligentiam , de negligentia

Qualitar.

vero concupifcentia nafcitur, de concupiícen-

rhumanum mari fimileeft, tefteB. Al-

tia vero corruit homo. Si enim ita fobria eft

| s.AFcui;;. I de

cuino, quod femper zeftuat ; in quod

mens, utoblivionem refpuat, ad negligen-

omnia flumina intrant, & aqua dulcis ama-

tiam non venit; & fi non neglexerit, concu-

ram convertitur, quia oble&amentum in fa-

pifcentiaminonrecepit, nun

ftidium vertitur, &omnisdeleGCatio carnis in

quam cadet opi-

;tul-agte ,Chriitiï gratia.

Aug 4

amaritudine terminatur; neque flumina in

omufxu-

.

mari quiefcunt, fed revertuntur, ut iterum

$. XIL.

an,

fluant ; eandem inqui

;

v

etudinem egperiuntur

AUTHORES.

Filii hujus fzeculi.

Langius . ]I. Cum Adole

fcens quidäm furibundum

]. Matthias Faber conc;*z. in Dom. 4. poft

inPolyan

equum confcendiffet, &ab eo, quia cohibere

M

V.Cupidi-

Epiph.

Epiph. & conc. 3. in Dom. 5 poft

tas.

non valebat, peravia, & devia abreptus fuiffet,

queefitus ab aliquo familiari cafu tranfeunte,

Il. Jerem

ias Drexeiius in Zodiaco figno 4.

s er,

quo ferretur ? refpondit, quo quidem equo

. IIf. Jacobus Marchantius in Horto Pafto-

àp, Mat

rum tr. 4. le&. 18.

:

64

huic placuerit. Simili modo cum concupi-

h

/

a

fcentia res fe habet , fi debilem felforem, &

omas Kempenfis de imit., Chrift.1. 3.

regendi imperitum inveniat.

€.31. & 32.

*

E

Fab.conc.

llL. Abbas Achilles concupifcentiam ma-

V. Jofephus

piditas.

Längius V.»—Qeodem. & V. Cu-

rin ? nubrium Dægonis appellat, eo quodfineilla

Ánp.it

l'entec,

3 G.

A, 2.

JLTUL US* XXFHL - j

CONFESSIO.

confeffionem , quafi fimul fatfionem omnium

- S

ESSENTIA

M.

peccatorum, quzequis confiteri tene

*

tut, : aut

QUOAD

fponte confitetur.

Difinitio.

Divifio.

I

II. Dividitur in

AVaterialiter & Formaliter

ft Sacramentüm, in ciuo peccat'a füa de-

integram.

Illa eft, qua quis omnia peccata

Trid. S.

; 141 co IO

u

teftanti, & legitime confitenti, vera

gravia, quae occurrunt, explicat: ifta eft,

aSacerdote abfolutio, remiffioque con-

qua quis fuppreffo uno vel altero peccato ,

ceditur. Velbrevius, eft legitima coram Sa-

tantum confitetur, quantum moraliter lo-

cerdote peccatorum fuorum declaratio , ut

quendo hic & nunc fieri poteft. -

Hoftienfis definit, quietiam addit, eam dici

R. P. Lohn. Bibl. Man. Tom..

Ili,

Aaa |

Bibliothece . IManualis Concionaiorice

319

k

]u

H*. Dividietiam poteftin Pullicam & Zuri-

mus. Aiiena Yapuifti? incipedonarejam pro-

TU

cularem:. llla eft, qua quis audientibus aliis

pria. Longo estemporefornicatus? alegiti-

pv

Ó

(

fe apud Sacerdotem accu/at; ifta eft, qua

mo quoque ufu conjugii fufpendete. Iujuriam

velopere cuiquam, velfermone fecifü! refer

i

r'ng

quis foli Sacerdoti fua peccata explicat.

benedi&ionis verba convitiis, & percutientes

T^

Parter.

[

te nunc officiis, nuncetiam beneficiis place-

]iu j

vó

IV. Tres przecipue partes requiruntur ad

ré contende. Neque enim vulnerato fuficit

Confeífionem. Prima eft Contritio feu animi

adíalutem, tantummodo fpicula.de corpore

fom. 16

dolor acdeteftatio de peccato commiffo cum

evellere, fedetiam remedia adhibere vulne-

HO:

ribus.

Cur autem hanc fatis'actionem re-

]Ob.s!t

propofito non peccandi de czetero. Quam par-

12

Pfsav

tem S. David indicavit dicens : Sacrificium

quirat Deus, & non omnem etiam poenam

19

cum culpa remittat , quatuor affert caufas

Deo Spiritus contribulatus: cor contritum &

March. tt,

humiliatum Deusnon defpicies. Ut vero hzec

Marchantius, nempe 1. quia fic Divine Jufti-

contritiofit legitima, requiriturinprimis , üt

tix ratio exigit, ut, quemadmodum in Ba-

5 cande-

fros d.

lab, prop.

1

exmotiyofupernaturali concipiatur. Deinde

ptismo remittitur peccatum aliena voluntate

I.

ut propofitum non peccandi conjunctum ha-

commiffum, ideoque etiam poena relaxatur;

Bd

S.Greg.l.beat, nam, ut S. Gregoriusait, perfe&te con-

ita poftbaptismum peccata propria voluntate

1b

2.ÀB 1.

vertitur, qui, cumfemel, quod prave egerat,

commiffa, etiam propria fatisfactione cafti-

R

gentur, & deleantur.

2. Quia alioqui libe-

67* plangit, quod rurfum plangat, ultra non re-

petit.

Et tandem etiam occafionis ad pecca-

rius peccarent homines, cum impunitas , jux-

tum allicientisevitatio, autcertepropofitum

tà S. Bernardum, fit incurize foboles , info-

atv

S. Bern. .évitandi; quemadmodum S. Bernardus mo-

leatizve Mater, radix imprudentive , trans-

1 deref, net dicetdicens: fit verze compunctionis in-

greffionum nutrx.

Hiac Concilium Triden- Conc Tr.

5 Om.

tinumait: Procul dubio a peccato revocant, £. 14.c.8-

dicium , opportunitatis fqga , fubtractio oc-

)

F.

cafionis.

& quafi freno quodam coercerent fatisfacto-

Trid, 14.

V. Altera pars eft ipfa narratio peccatorum ;

riade hze poenze , cautioresque & vigilantiores

Md

cl s.

de qua fic loquitur Concilium Tridentinum;

in futurumr poenitentes efficiunt. 3. Quia

ex iaftitutione Sacramenti Poenitentize jam

peccatorum reliquiis medetur, dum vitiofos

Mi

explicata univerfa Ecclefia femper intellexit,

habitus contrariis virtutibus tollit fatisfactio.

V.

inftitatam effe a Domino integram peccato-

4. Quiaad augmentum meriti conducit, quod

tum ex obedientia, ex qua affüumitur : tum

Yum confeffionem, & omnibus poft baptifmum

£j ]

lapfis jare divino neceffariam effs; quiaDomi-

ex ipfaSacramenti efficacia & meritis Chrifti,

nj

nus nofter Jefus Chriftus, e terris aícenfurus

cui per ejusmodi fatisfattionem confirman-

ad Ceelos, Sacerdotes fuiipüius vicarios reli-

tur , provenit.

quit, tanquarm Praefides& Judices, ad quos

omnia mortalia crimina deferantur, in quae

Propgrietates.

Chritli Fidelesceciderint, quo pro poteítate

VI.. Exprimuntur a nonnemine fe

quenti-«

clavium remilliozis aut retentionis peccato-

busverfibus: .

;

$ hnj

rum fententiam pronuncient. Conftat enim,

Sitfimplex, humilis confe

ffio, pura, Hä*elis,'

1 Mif

Sacerdotes jucicium hioc incognita caufa ex-

Atque frequens, mund

verecunda,

a, difcreta j libens,

:

ts Qif

ércerenon potuiífe , neczequitatem quidem il-

$

losin poenis injungendis fervare potuiffe , fiin

Integra, fecreta, lachrymabilis, accelerata,

genere duntaxat , & noninfpecie potius, ac fi-

Fortis , &-accufans , &fe punire parata.

eillatim fuaipfi peccata declaraffent. - Ex his

colligitur,oportere a poenitentibus omnia pec-

$. HL.

s

cata mortalia , quorum poft diligentem fui di-

EX S. SCRIPTURA.

&

fculfionem confcientiam habent, inconfelfio-

nerecenferi; nam utS. Auguftinusait, Deus

.. Qualitas.

S.Aug.f.

50.li0.12

nofter, quiapiuseft, & mitericors , vult,utea

I. n&iüca eos hodie, & cras, & lavent Exod. I9.

confiteamur in hoc fzeculo, ne pro iliis con-

veftimenta fua ,

tertium.

& fint pargti in Qiem V. iO.

fundamur poftinodum in füturo, juxta Sa-

Eccl. 4.

pientem, quiait: Proanima tua non confün-

S.Aug.'u

V. 13.

daris dicere verum ; eft eum confufio addü-

IL. Leprofüs adducetur ad. Sa'cerd'otem,Lev. 13.'

h

vel ad unum quemlibet Filiorum ejus.

v. 7.

cens peccatum, & eftconfufio adducens glo-

HI. Virfive Mulier, cum fecerint ex omni- Num 5.

riam & gratiam.

;

bus peccatis, qu:e folent hominibus accidere, V- 7.

Vi. Tertia pars, eaque integralis dunta-

& per negligentiam transgelfi tuerirt manda-

Xat (nam priores funt de effentia hujus Sacra-

tum Domini , atque deliquerint, peccatum

SBonty

fuum confitebuntur.

defüc,

$, Ambr.l. menti) eftipfa Satisfat?io; nam ut S. Ambro-

Titt,to,

2.depcen. fius advertit, qui agit poénitentiam , non folum

IV. Filimi! da gloriam Deolfrael, & &on— Jof. . v.

6 5.

diluere lacrimis debet peccatum tuum , fed

623

fitere, acindica mihi, quid feceris, neabícon- 19-

etiam emen^atioribus fattis operire & tegere

das, &dixit: Vereego peccavi.

deli&afuperiora, ut nonimputetur ei pecca-

ln

V. Vade, lavare feptiesin Jordane, & re- 4 Reg.s.

6 T0pat

tum. Unde&Sapiens monuit: Depropitiato

cipietcaro tua fanitatem , & mundaberis.

V. IO.

Eccd 5.v. peccato noli effe fine metu. Et Chriftus : Faci-

VlI. Iniquitatem meamannunciabo, & co- Pf 37. v.

IO9.,

5.Matt 5. te fructus dienos poeniténtiz. — Quo autem

gitabo pro peccsto meo.

modo fru&ificare poterimus, inquit S. Chry-

Vil Preeoccup

emus faciem ejus in con- Pf.94.v.2,

feffione.

foftomus ? Si utique peccatis adverfa facia-

VIII.

|

Tituus XXPIIl. — Confiffo.

nb

Bccl.».

VH. De negligentia tua purga te cum

.

colote, vel áe fapore, vel de odore, dum effun-

V.44-

paucis.

duntur. Effundeintegraliter ficutaquam.

Pf,38.

V.I5.

IX. Recogitabo tibi omnes annos meos in

. V. Oportet ante confeffionem firmum & S. Thom.

Villan,

ä

amaritudine anim?2e meze.

verum continendi a peccatis propofitum per-

ferm, in

Matth,g.

X. Reduc mein memoriam,ut judicemur fi-

quirere,&, an vereiliud habe

v-4l

as, difcutere,quo Dom.4,

mul; narra, fi quid habes, ut juftificeris. -

naufragio multze animae fübmerguntur.

Quadr,

]sc5.v45. XT. Vade, & oftende te Sacerdoti, & offer

VI, Fruitratoria eft illorum poenitentia, qui

Abfalon

mmnunus tuum.

Ább. f.17.

Rom. 1e.

quadam confuetudine temporis tracti, ad ho-

uodl. de

V.10.

XII. Confitemini alteralteri peccata veftra.

ram dicunt, fed non deflent peccata fua, quip-

Quadr.

Job.3r.

XIII. Si abfcondi quaü homo peccatum

pe ftatim deponunt onus fatisfattionis, rever-

Y.32.

tuntur ad vitia, bibunt calicem confufionis

meum, & celavi in fmu meo iniquitatem

meam.

ufque ad fzecem ; & fiunt

.Mareh

Neceffitas.

pejora prioribus.

: noviffima talium

.5 Qnde.

Prov.38

Vu. V

L

!l:b.prop,

XIV. Qui abfcondit Ícelera fua, non dirige-

era peccati

confeffio eft, fine inter- s.ffila,-. iu

I

v.ls-

tur; quiautem confeffus fuerit, & reliquerit ea,

miffione temporis poenitere; peccati vero P(.118.

mifericordiam confequetur.

poenitentia eft, ab eo, quod poenitendum in-

Bccl.t7.

v.26.

XV. Non demoreris in errore impiorum,an-

tellexeris, deftitiffe.

te mortem confitere. A mortuo quafi nihil pa-

VIII. Ufitatum humani generis vitium eft, 3. Greg. 1.

rit confeífio; confiteberis vivens,vivus & fanus

&latendo peccatum committere, & commis- 22 mor,

confiteberis, & laudabis Deum; & glorificabe-

fum negando abfcondere, & convictum defen- * 9

ris in miferationibus illius.

dendo multiplicare. Exillo quippe lapfu pri-

P£ar.v. g.

XVI. Dixi, conüitebor adverfum me injufti-

mi hominis hzec augmenta ducimus nequitie,

'.Cona.' Tt,

tiam meam Domino,& tu remififti impietatem

ex quo ipfam radicem traximus culpae. :

15

peccati mei.

l

IX. Quantum ftudium a nobis adhiberi con-8,Greg.

XVII. Pro anima tua non confu

ndaris di—Q

Pcdo4. -

veniat,ut morbum Medicis detegeremus; tan- Naziaaz,

Y*24. -

cere verum; eft enim confufio adducens pec-

tum ad medicinam fugiendam adhibemus,at-

ap.Man

catum, & eít confufio add

2

quein noftram perniciem fortes fumus, & ad-

difc.15.

z

ratiam.

ucens gloriam &

n.$8.

verfum fanitatem noftram perniti,

Matth.x6..— XVIII Quodcunque ligaveris füperterram,

X. Si patet vitium, ex magno fit pufillum ; S.Ifid.

V.19.

eritligatam &in celis: &quodcunquefolve-

filatet peccatum, ex minimo fit maximum.

Hifp.de

ris fuper terram, eritfolutum & in coelis.

mod.

L

XI.. Pudorem & verecundiam Deus. pecca-

t.Joan. r, -XlX. Si confiteamur peccata noftra, Deus

£o dedit, (verba fant Do&oris) cozfe/foni ve- s Chevt

e

V.9.

fidelis eft & juftus, ut remittat nobis peccata

vo fiduciam; invertit rem diabolus & pecca- Hom.

i

S

e

noftra, & emundet nos ab omni iniquitate.

to fiduciam przebet, confeffioni vero verecun- de penit,

IlI.

X

diam.

XIL Audader dico, quicunque difcöope- S.Ant. ;ïe

.EX SS. PATRIBUS

ET DOC

ad.íer.z.

TORIBUS.

ruit confeffionem , gravius peccat proditore

in Dom.2,

Qualitar.

Juda, qui Dei Filium Judeis vendidit.

Quadr.

S.Chyt, 1. Tudices, quando ceperint latrones & facri-

XIII. Plerumque gravioris certaminis eft,

S.Greg. l.

ap.Manfi

legos, nonquomodoipfos reddant melio-

commiffa peccata

prodere, quam ngn admiffa 22-mor,

tr.15. dif. t55 confiderant, fed quomodo ab ipfis pecca-

vitare.-

£. 1.8.

torum poenas exigant; Deus autem contra,

XIV. Mirentur inbono fobo, qui volunt, ca- [dem.l.12

cum aliquem coeperit peccatorem, non confi-

flitatis continentiam: mirentur integritatem 'ere

derat,quomodo fumatfupplicium, fed quomo-

Juftitize : mirentur vifcera pietatis; egoineo

non minus admiror confeffionem humilli-

do ipfum corrigat, & meliorem faciat, & in

faturum inexpugnabilem, itaque & Judex pa-

mam peccatorum, quam tot fublimia vir-

S

riter, & Medicus, & Magiftereft. In hoc judi-

tutum.

ANecelfitas.

cio fefe accufat poenitens, ut ad meliorem fru-

gem reducatur, ut Deo reconcilietur, ut gra-

XV. Quipromereri vult, quod expetit, de-

—X

[]

Prod, 1f

tiam confequatur, & jus reacquiret, quod per-

bet malum confiteri, quod fecit; valde enim

T

diderat, ad regaum coelefte.

facileeít , ut peccatorem fe quisque fateatur,

$.Augin — 1l. Quid times confiteri? Time confiteri

cum nihil pro peccato fuo patiatur.

[

Pf 24.

homini [udici, qui confeffum punit; Deo no-

XVI. Absque confeffione juftus judicatur S«Bern.

N

li; fac confitendo propitium, quem negando

ingratus, & peccator mortuus reputatur: Con- P*€ 14*

vum

non facis nefcium;vis nontimere peccato;'em?

feífio igiturpeccatoris eft vita, juftigloria: &

l 71

ama donatorem.

P

neceffaria eít

decet.

peccatori, & juftum nihilominus

S.Benav.

IIl Poenitentia eft quoddamxfpontanæm

defacr. judicium, in quo contritio eft quzedam cita-

XVII.Quis peccatorem mortuum in pecca- S.Asg 18

virt. to. 'tio, ubi fequitur rei fpontanea ante mortem

€, 23.

tis fufcitabit, nifi qui remoto lapide clamavit 9€ Verbis

om,

"AL

confeffio, deinde fequitur per Judicem impofi-

dicens: Lazare,prodi foras? quid eft autem fo-

,

tze emendze folutio.

ras prodire, nifi,quod occultum erat,foras pro-

Id.fero. ^ [V. Sitintegra, ut effundas in confeffione,

dere? qui confitetur, foras prodit. Foras pro-

hh

de rogat. quidquid culparum habes in corde;juxta illum

dire non poffet, nifi qui viveret.

Vivere non

)

Iíaie textum: Effznde f/fcu£ aquam cov tuum ;

poffet, nifi refufcitatus effet. Ergo in Confes-

nondicit: effunde ficut oleum , vel ficut fan-

fione fui accufatio, laudatio Dei.

f 37, f

Dicit ergo

)

uinem, vel ficut lac, velficut vinum; in his

aliquis: quid prodeft Ecclefia,fi jam Confeffor

r 941.2*.

enimaliq

uid remanet, velde fubftantia, vel de

O-

voce Domini;a refufcitatus prodit? quid pr

& £, Lohn, Bibl, Man. Tom. L.

42422

eft

372

Bibliothecæ | Mmzudlis *Concionatorie

hl

deít Ecclefia confitenti , cui Dominus ait:

J

meliora habilior.

dam aptior, atque ad percipienda charifmatàa .

1 obf

Qusecunque folveritis interra, eruntfoluta &

incelo? Ipfum Lazarumattende. Cum vin-

XXVIIL Peccatorum afífidua confeffio, Ibidem,

charitatis eft index, humilitatis germen, gra-

culis prodit, jam vivebat, confitendo, fed non-

dumliber axubulabat vinculisirretitus. Quid

tize radius, eleCtionis praefagium, confcientiae

decus, compunctionis filia, fpei Mater, oratio-

ergo facit Ec:lefia, cui dictum eft: quae folve-

af

Yitis, foluta erunt: nifi quod ait Dominus

nis praecurfor, & refolutionis corporis exfpe-

1010

continuo ad Difcipulos: folv

&ator intrepidus.

T

D

itfe illum, & fini-

X

te abire.

XX!X. Tres funt fyllabze peccavi: fed in$, Aug.

S. Hier, Ín

XVIIL. Si quem ferpens Diabolus occulte

tribus fyliabis, flamma facrificii coram Domi- hom.lgt-

no aícendit in coelum.

6 Thom.

€1o.Ecd.mororderit, & nullo conício eum peccati

b

veneno infecerit: fi tacuerit, qui percuffus eft,

- XXX. Obona fpes confitentium, quam po- s, Bonave

vm. Lc'

& non egerit peenitentiam, nec vulnus fuum

tens esapud Omnipotentem, quam facile vin- de sac.

Fratri & Magiftro voluerit con&teri: Magifter,

cisinvincibilem, quam cito tremendum Judi- virt..6.

C, 21«

quilinguam habet ad curandum, facile ei pro-

cem convertis in piifhmum Patrem.

XXXIL.Per confe(liozem inveniemus faciem Iq.fer.s.

delfe non poterit. Sienim erubefcat zegrotus

vulnus Medico confiteri, quod ignorat, medi-

Chrifti placatam, portam cceli referatam, co derogat,

cina non curat.

:

i

ronam Regni magnificatam.

S.Petr.-

XIX. In veritate dico vobis , quia nihil fic

. XXXII. Portam coeli apertam invenies ad ]bidem.

Dam.in

exafperat iram divinam, quam iniquitatis de-

introducendum in evolatione, f1 porta cordis

Vigii. Natv

tui os tuum nunc plene apertum fueritin con-

&Of

Dom.

fenfio; zequo enim certamine nos decertamus

cum Domino , cum defendimus, quod odit;

feifione, nihi] remanebit in judicio, quod fue-

in CQ43'L5

rit per confeffionem purgatum.

cum nobis placet, quod diíplicet illi.

XXXIIL Nihil fic cordis ami

Alcuinus

XX. Quid folvit Sacerdotalis poteftas, fi

ffam reparat g,f,aur.

epiít.71.

vincula non conlideratligati? ceffabuntopera

grat.am, ficut jugis oris confeffio; fi delicto- Juft. de

Si

Medici, fi vulnera non oftendunt segroti.

rum maculis foedatur, fi hebetudine gravatur, catt.conne

C.13.

vulnera corporis, carnalis Medici manus ex-

fi defperatione tangitur, fi agitatur tentatione:

currat ad confeffionem, & liberabitur.

fpectant, quanto magis vulnera animze fpiri-

tualis Medici folatia depofcunt? Deonon vis

J XXXIV. Ad Sacram Meffem confeffioniss, Aug. f.

hoino contiteri, quem volens nolens laterenon

accedere feftinate; haec enim eftfalus anima- 30. ad ír.

poteris.

rum, dillipatrix vitiorum, reftauratrix virtu-

& Than,

S.Tüom.

XXI. Situnonrevelaveris peccatum tuum,

tuin, oppugnatrix daemonum, pavor inferni,

Villgn. i

vilfer.G

9

obftaculum Diaboli, Angelorum tunica, Ec-

]on.3,

poiiDom.,

revelabitura Deo; fiabfconderis, quafi homo;

Qlidh

$. Quaür.

manifeftabit ipfe ut Deus; unde per Prophe-

clefiarum fiducia, falus, baculus, Iumen & fpes

tam: revclabo pudeuda 2n facze tua, & offea-

omnium fidelium.

/

dasn im gentibus nuditatem tuaim, &2 in reg(zis

XXXV.Peccatum,quod homo detegit, Deus Mich. Re

2guomimiam ftuamm.

/

&

revelat; fed peccatum, quod homo per con

- nonapud

'S. Aug.

XXIL Hortatur nos

feffionem revelat, Deus tegit.

dManii

fer 65.de

,

fiepius S.Scripturaad

difc. 15.

medicamenta fugere Confeflionis, non quod

AXXVI. Tu, o dile&e,quando peccaveris

? n.IO.

temp.

Deus indigeat confeffione noftra, cui omnia

dic, peccavi; Nihil eft hac defenfione iuflius; 5 Chryf.

przeíto fant, quze cogitamus, loquimur, aut

Ita Deum reddis propitium itaetiam facis, ut in Pí.104,

?

agimus ; fed nos aliter.falvi fieri non poffu-

tardius in ea rurfum incidas.

. XXXVII. Confeífio eft falus Animarum, S. Aug.in

Dionyf,

mus, nifi confiteamur.

a

Carthin

Ulitas.

diflipatrix vitiorum, oppugnatrix Dzemonum. .. de pen.

Rupert.

XXIIL Carnalibus hoftiis reprobatis, pla

Quidplura? obítruit os

I'fal.

Abb in

Paradifi.

Y

Ainfemi, portas ape;'it

g cff.

cabilis hoftia eft Deo pura Confetfio, facrifi-

" cium DeoSpiritus contribulatus.

XXXVIII. Q

ui feaccufat, etiämü peccatb.x.' & Ambr.

Peir. Nlef-

SBerngr

fení, in

XXIV. Sipeccatum tuumaperias, dicit Do-

fit, juftus effeincipit, quia nec fibi parcit,& Dei (;p, Reati

dintor,

minus: egoilludoperio; fiagnoícis,ignofco;

juftitias confitetur. Ceffat enim vindi&ta divi-immac,

c. :.job.

fite acculas, excufo; fi te Judicas, & conde-

na, fi confeffio preecurrat humana.

fer.zs. à

$l

moas, te ne judico, nec condemno.

XXXIX. O ingeniofa fimplicitas, & mille Caffiod.

S Aug.

. XXV. Peccata noftra Judices nos fen-

tergiverfationibus cautior puritas, man:fefta- tup.Pfal,

fei. 89. de

teiap.

tiant, non Patzonos : tu agnofce, & Deus

re delictum ! illis non Judex, fed Advocatus

ignofcit.

eft Chriftus, qui fe propria confeflione da-

Pt

S I:.mxi'.

mnarunt.

epily,

XXVI. Confeffio placat Deum,lzetificat Àn-

]uü de

ob. c.15

gelos, ferenat confcientiam, criminum exfol-

XL. Mira compenfatio, fhipenda viciffitu-

Idem.,

vitdebitum, venize fpem nutrit, fervilis metus

do, Domino fuo propria dicere, & ab eodem

coércet ftimulos, praeftat gratiam, praebet au-

praemia falutis accipere. Quis non incitetur

xilium, immundorum Spirituum propulfat

illiad praemium confiteri, cui non

Sy,

poffis nega-

]ut de

frauies, coelum referat, revelat myfteria, ele-

re, quod feceris.

vat de terrenis, & provehit in excelfa.

XLI. Ponitentia, quafi fecunda poft nau- S.Hier. ia

Ü

ibidem,

XXVII. Orisautem confeffio eft perficienda,

fragium tabula fit miferis.

C.3.itaia,

(1()

Tl

quam procul dubio quo quis exercuerit 're-

XLIL Confíellio (anat, confeffio juftificat,

lMid.l.z.

quertius, tanto erit Deo propinquior, fui in-

confeífio peccatis veniam donat. Omnis fpes €12»

Benca,

in confeífione confiftit.

terioris hominis perícrutator clarior, ad vir-

IÍn confeffione locus

n Greg,

tutum exercitia alacrior, ad refiftendum pec-

mifericordizeeft. Nulla tam gravis eft culpa,

catis robuftior, ad mifericordigm promeren-

quae per confeflionem non habet veniam.

XLIIT.

Tüuus XX 7]]1. Conþjïo;

373

& Ang.

fub Píalm, .

XLIII. Nonoperui, fedaper

ui, ut operires:

eo, qui volunt, caftitatis continéntiam, miren-

!ïdem,

hn

oncelavi,ut tegeres; nam quando homo de-

tur integritatem, mirentur vifcera pietatis ; e-

goineo.non minus admiror confeffionem hu«

tegit, Deustegit. Cumhomo celat, Deusnu-

dat. Cumhoimo agnofcit, Deus ignofcit.

millimam peccatorum, quam totfublimia ge-

Facilitas.

fta virtutum ; fcio enim, quod perinfirmitatis

S.Chryf.

XLIV.Nutt opes aliquae funt expendendze?

verecündiam, plerumque gravioris eft certa-

ho.ro.in

nam via proli xa eundaeft? num dolorem &

minis, commifía peccata prodere, quam non

c.4,Gen.

admiífa vitare. :

«

i Au—g,

cruciatus affe rthzecMedicina? absque fumptu

,

& cruciatü elit praefens pharmacum, in prifti-

n2 firmitatis valetudinem reftituens.

: S L : IV.

S. Thom.

| Donty,

Villa L,c.

XLV. Quid faciet ille Sacerdos peccator

EX LIBELLO DE IMITATIONE

tMt

cumalio peccatore, ni(i quod vellet fecum fieri

tt16

de peccatisfuis? O mirabilem commiferatio-

CHRISTI. -

dl

nem! Oineffabilem dignationem, quod veniat

I. Qcito, quod antiquus hoftis omnino nititur L.3. c. 6,

Let.s,

peccator peccatis onuftus ad alium peccato-

impedire defiderium tuum inbono, & ab — '

H()iät.

rem fibi fimilem, & ille judiceteum, & abfol-

vat, & deducat deinferno, & reftituat Paradi-

omni devoto exercitio evacuare. Difplicet illi

humilis confeffio, & fi poífet, a communione

dem,

fo; & quodifte facit in terra, firmum & ratum

ceffare faceret.

habeatur incoelo; Benedi&us Dominus, qui

talem poteftatem hominibus dedit.

II. Diligenterexamina confcientiam tuam, L,4.c.7,

S.Chryf.

& pro poffe tuo vera contritione, & humili

.XLVI. In humanis quidem judiciis fi quis

confeffione eam munda & clarifica , ita ut ni-

in 643..5 &

oc faceret, & ante accufationem facinora

confiteretur, quamvis apud humanum forte

hil grave habeasautfcias, quod te remordeat,

,

Lttr, :

& liberum acceffum impediat.

T

judicium tormenta, & fibi fuccedentes pce-

III. Propteraliquam parvam tribulationem L^4«c.1e

il conm,

nas effugeret, tamen fententiam capitalem

"

omnino in füuum caput accerferet: At mife-

vel gravitatem, Sacram ne dimittas commu-

ricordia Dei & animarum noftrarum Medici

nionem, fed citius vade confiteri, & omnes of-

fenfiones aliis libenter indulge.

| tanta eftamqueineffabilisbonitas & clemen-

Aug,

tia, ut omnem etiam fermonem excedat.

IV. Quidprodeft diutardare confeffionem, Ibid.

LO, m ü'.

aut Sacram differre communionem? Expur-

Z quitas.

ga te cum primis, expue velociter venenum,

S,Thomo

XLVII. Si folus Papa hanc haberet pote-

Villan.in

feftina accipere remedium, & fenties melius,

])Om. A

ftatem in mundo, omnes adipfum quantum-

quam fi diu di&ulerig.

cunque feparatum & diftantem,cum maximo

QX adr.

fervore ac defiderio, pro tanto beneficio con-

BY

tch, e-

fequendo, fzepius in vitaire debuiffemus , &

onQud

pro maximo beneficio reputaremus: quanta

I;XEMPLA EXTERNA.

fanii

ergo gratitudine profequendum, quod ubique

[j

li

Cl

Qualitar.

terraramSacerdotes abundant, qui non folum

I. Ecilii Ifraelaffli&i perignitos ferpentes con-

,'Icanlryr.

confeffiones peccatorum libenter acceptant,

Num,g,

1cid

fed etiam peccatores ad hauc veniam fufci-

fitentes peccatum fuum venerunt adMoy-

fen atque dixerunt; peccavimus.

*

jendam provocant, & invitant.

II.. Chriftus leprofo a fe fanato dix

At

Dionyf.

XLVIII. Hoc eft miferandiffimum genus

oftende te Sacerdoti.

it: vade, !;Iatth;Sat

;

Carth,ip pravorum, qui propria delicta excufant ; hi

de Pæne

* JII. Praedicante S. Paulo; multi creden-

VA.zt.n 19.

Pfa!.

enim obicem ponunt remedio, vulnus fuum

tium veniebant confitentes, & annunciantes

abícondunt, in manus divini Judicii incidunt,

actus fuos.

!

infanabilesque confiftunt.

At

S.Bernar-

- IV. Daemen quidam ex obfeffo .e;kire jus-Spec.ex,

din.to.r,

XLIX. Quid eft aliud, peccatum celare,

fus, dixit, tres effe in obfeffo Daemones, quo- dift.9.ex,

Tuc n

p Efäti

quamignemin finu portare? retinerein con-

fer. !Sc a.

Ícientia mortale peccatum aliquod, nihil aliud

rum primus vocaretur claudens cor, nepoffit?9

3'- C.Ie

peccator contritionem elicere.

Secundus

*afüüd.

eft, quam proditorem proprium in domo fua

claudens os, ne confeffionem faciat.

Tertius

xetinere, ut infperato eum tradat in manibus

1p,l)f3]n

inimicorum fuorum?

claudens burfam, impediendo reftitutionem,

& hunc plurimum efficere.

Pacian.in

L. Pigeat fane peccare, fed non pigeat poe-

V. Quidam Vir San&us multos mortales

epiíít.r, nitere: pudeat periclitari, fed non pudeat li-

ad Confeffionis

Caffian,

berari: quis naufrago tabulam,ne evadat,eri-

Sacramentum confluentes coll. e,

det

cum vidiffet, inter illos etiam Dsemonem €.11-

piet? quis fanandis vulneribus invidebit?

confpicatus, quaefivit, cur tam follicite intef

ucunditas.

X

S. Tjaur,

eoscircumcurfitaret; cui refpondit Daemon,

uft. de

LI. Confeffionis Sacramentum velut finus

fe hominibus, quod abftuliffet, padorem nem-

pacatifíimus eft,in quo hominum confcientize

pe, reftituere.

diíc. mon,

religantur,ne a procellis abforbeantur.

fierit

VI. Zelantiffimus Rex Ludovicus, non ne- Rayh.an.'

'Tertul. de

LII. Tantum relevat.confeffio delictum,

fcius, vel ab unius peccatoris malitia navis 1254..

3' j Wl.

atio aggravat.

dependereinteritum, nihi] urgebat inftantius, " 1

d.l'r'

pencg, quantum diHimul

Damtas.

[2

quam finceram nautarum cum Deo reconci-

E Greg.

LIIT. Videatur vir ifte (Tob) cuilibet ma-

liationem, crebramque confeffionem: Inter

! ?0f enns jn virtutibus fuis, mihi certe füblimis

czetera dixit eis verbum notabile & memoriá

:E:fl 39»7

apparet etiam in peccatis fuis. Mirenturin

digaum, videlicet, quod fi interim, dum u-

(Aaag

um

314

Bibliothece Manualis. Concionatorie

nus nautarum confiteretur peccata fua, navis

IX. jbannes Raulinus Ordinis Cluniacen- Raulïnug

officio fuo forfitan indigeret ;

ego, inquit,

fis fcribit, viduam mirze pietatis, & in paupe- Dom.18.

poít Pen»

Rex, libenter manum meam apponam five

res profufam, apud Epifcopum, cui confiteba-

tecoit, $.2

ad chordam trahendam, fi

tur, San&titatis nomen habuiffe: quzefemel

ye ad aliquid aliud

faciendum.

oculos in herilem famulum conjiciens, tur-

pem inde cogitationem concepit, qua fe ob-

Manïï.

V. CumB LudöVicus BertrandusValen-

le&tabat, facinus ipfum exofa, ac dein de cogi-

diíc.3

tix in Conventu S. Dominici ageret, accelfit

tationis peccato. doluit: quia tamen opus 1-

9.15.

eum flagitiofus quidam enormiflima confes-

pfum non admifit, confiteri neglexit; nec mul-

furus peccata: dumigitur confiteretur, ad u-

to poft lethali morbo correpta, rurfus eatur-

niuscujusque criminis pronunciationem, vul-

picogitatione pulfatur: qua dum delectatur,

tum intuebatur hominis Santti , motus ejus

moritur, reli&a apud Epifcopum Sanctitatis

yio o

obfervaturus, & geftus ; videns autem,diutur-

opinione,uti & apud omnes. Epifcopus eam

na adeo maximorum fcelerum recenfitione

celebri pompa in Sacello fuo inftar thefauri

necquicquam immutari Sanctum, imo ean-

tumulo condi curavit; fed no&e fequenti,

dem vultus fui confervare jugiter lzetitiam,

cum eo fe reciperet, utmatutinas horas reci-

frontisque ferenitatem, fubjunxit tandem, ad

taret, sedicula tota incendio abfumi vifa eft :

foliteris

Deo tamen confifus intrat, & cadavermulie-

mmk

huc unum fibi fupereffe, quod panderet, pec-

catum, jam jam commiffum, finiftri nempe

ris craticulze candenti impofitum cernit, affu-

Soc.[elt

4599

judicii, quod formaverat circa Santtum, exi-

fa undique daemonum turba, coquentium in

ftimans, ipfum eadem aliquando aut fimilia

morem, pars tzedis ardentibus rogum fuccen-

perpetraífe crimina, quandoquidem nullum

dens, pars ferratis contis fufque deque mife-

ediderat indignationis fignum aut motum,

ram vexabat. Eamutagnovit,adjuravit, ut e-

tam abominabilia audiensílagitia. Cuifervus

diceret, quid commertuiffet. Reípondit fe da-

Dei refpondit, confiteor equidem, maliriam

mnatam, ob folam delectationem animo con-

meam tua longe fuperiorem eífe , agnofco

ceptam ex unica cogitatione. .

s, cum fruftra ab uxore Spec.Ex,

memaximum mundi peccatorem; nihilomi-

X. Quidam Princep

v. confefl,

nus per Dei gratiam nullam ex omnibus a te

ad confeffionem follicitatus, femper refpon-

ex 21.

recenfitis Íceleribus admifi unquam, attamen

diífet, non credere fe, quod alia vitaaut poena

illa fine alteratione omnia aufcultavi, qui mox

poít hacc vitam füpereffet, denique noctu a

tead meos pedes proftravifti, tua audivi pec-

Daemonibus abreptus, & in infernum depor-

cata, non quafi eadem tibi placere crederem,

tatuseft. Uxor vero cum Deum rogaffet, ut

fed quia te eadem fumme detef'ari praefumpfi;

ftatum viri fui manifeftare dignaretur, mane

nonquafiiniis perfeverare, fed maxime abil-

corpus ejusdem quaáfi titionem denigratum

lis teabhorrere exiftimavi; doluiequidem, te

reperit, acin manu chartam, in qua fcriptum

ea commififfe ; at magisexultavi, dum audivi

?

erat: Jam certus fatus fum, quia infernus eff,

te eadem confitentem.

& timor, quem habui ad agendam poeniten-

tiam, me illuc deportavit.

L]

Nece[fitas.

l. Mulier quaedam, cum graviffima pec-

Rayn. an.

.. VIII. Quidam obierat in exercitu miles,

cata adulterii & fornicationis commififfet,

1415.

dumque poft trium annorum fpatium aliqui

erubefcens illa confiteri,largas eleemofynas

If. 54

locum, ubi ingens contigerat ftrages, pertran-

pauperibus diitribuit, fperans fe illarum me-

rito falvatum iri; fed fruftra, nam paulo poft

firent, tantifper fubfiftentes, cum editiffimum

cadaverum acervum fpectarent, emiffam inter

mortua Filio Monacho apparuit terribili

oíffa fübinde vocem exaudivere, fauftiflima

afpe&tu, & a duobus Draconibus, qui illi ia

Jefu Chrifti Salvatoris, & B. Marize Virginis

poenam duorum Filiorum occiforum affignati

2'Regu U

nomiaa refonantem ; admiratio fimul & pa-

fuerunt, crudeliter dilacerata, dixitque,fe ob

vor hos inceffit; cum ad verba fuübticuiffent,

verecundiam fuam, qua peccatum fuppreffit,

eadem paulo poft quafi difficulter expreffa

zeternum damnatam effe.

Niem,

accepere. Dum vocis locum inter offa difqui-

XII. -Alia quzgedam Mulier, cum femper in Ibi ex.3o.

6],

rerent, potenti defiderio fuccenfi, loquax in-

corde retinuiffet peccatum , quod prae vere-

cundia confiteri nonaudebat, quotidie tamen

ter cadavera caput inveniunt, quod ubi ho-

mines fibi adeffe novit; quid tam, inquit, ftu-

templum adiviffet, Deumque pro remif-

fione illius peccati oraffet, confpecta eft a

pici, quid hicftatis viri? Chriftianus ego fum,

& maguze Deiparze Marize femper addi&tus,

Daemone fuper caput ejus triumphante mi-

E

inexpiatus, inconfeffusque in hoc bello occu-

rum in modum irrideri, qui cum caufam ri-

erh. ]

lt.ex

bui; magna Diva, in cujus tutela vitam degi,

fus interrogaretur, refpondit: cur non meri-

me eeterni fupplicii reum effe non patitur;

to riderem, videns, iftam Mulierem fine con-

hzec meadhuclinguee compotem fervavit; ut

feffione falvari velle, ficque ejulantem ad in-

i

& deli&a fateri, & animum facris rite Apofto-

ferog defcendere.

licis luftrare queam : proindeSacerdotem, qui

XII.

Cum duo Patres Prodicatores Ibi. ex.23,

confeffionem exaudiat, & me expiatum red-

per caftrum quoddam tranfeuntes con-

dat,accerfite quaefo. Accerfito e pago proxi-

feffionem cujusdam Mulieris audiviffent,

fi

mo Sacerdote, Confeffionem rite peregit, &

ilius ex ore, quoties peccatum aliquod

impetrata omrium errorum remiífione, ac-

confeffa eft, bufonem exire Socius vidit,

ceptaque noviíffima luftratione, id defuncti

fed tamen f[ingulos poftea cum ]longe

majori

quia fcilicet

caput repente obticuit, perpetuoque quievit.

bpfqne xedire ,

peccas -

| Titulus XXPIIL . Con]?äa. |

375

Ptl

*Uom t

peccatum,quod undecim annis nunquam con-

EM

feffa erat , iterum fupprefferat. Qua de eaufa

& hic deme, quod voluerit Deus, exípe&abo.

jl

Necmora, ubi audivit Sacerdos confeffionem,

paulo poftfuffocata, petentibus a Deo Praedi-

magna cum contritione , multisque lacrymis

fa

catoribus, ut ftatum hujus mulieris aperire di-

a

gnaretur , terribili Draconiinfidens, & lacer-

peracam, larvalis illa confufio deterfa eft, &

E

propriam faciem cum integritate recepit.

tasin capite, canesin manibus, bufones in o-

XIX. Magifter Thomas Theologus, cum Cefarius

[«

culis, fagittasigneas inauribus, & ignem ful-

-

in praefenti expeditione in caftro peregrino- l.iz. e 3.

u

phureum in ore crudeliffimo cum cruciatu pa-

rum in camera quadam leCto decumbens eí- SPec.ex.

voc. Con-

tiens , poftquam omnium horum tormento-

fet moriturus, vidit diabolum in angulo ftan-

h

rum cauías, varietatem fcilicet peccatorum

tem: quem cum cognoviffet, voce S. Martin

H

L

fef[ex.15. -

explicaffet , ex eorum oculis evanuit.

allocutus eft eum, dicens: quid hicaftas cru-

bid, ex 5.

XIV. Confeffionem imperfe&am faciens

enta beftia? dic mihi, quid eft, quod maxime

:

Foemina ad vitam redire permittitur, ut perfe-

)

vobisnoceat? cumqueillenihilrefponderet,

&e confiteatur, quia quotidie B. Virgini occul-

fubjunxit: Adjuro te per Deum; qui judica-

tum fuum , & nulli Sacerdoti man

«

ifeüaþu-m

turus eft mortuos & vivos, & feculum per

peccatum aperuit.

Inliteris

XV. In IÍndize Orientalis

'urbe Itata circa

ignem, ut dicas mihi hujus interrogationis

annuls

veritatem. Adquod dzemonrefpondit: Nihil

Annum 1590. Puella quaedam Catharina no-

eítin Ecclefia, quod tantum nobis noceat,

Soc.Jefu

'(

mine, clandeftinislibidinibus affueta, de illis

ann.1590.

nullum verbum in. confeffione dixit.

quod ficvires noftras enervet, quam frequens

Igitur

Confeílio: quando enimhomoin peccatis eít,

cum in periculofum morbum incidiffet , & a

peccatis dico mortalibus, omnia ejus mem-

Societatis Jefu Sacerdote vifitata , deque ac-

curata confe(fione inftituenda coronita fuif-

braligatafunt, neque tunc poteft fe movere.

Cum vero peccata eadem confitetur , ftatim

fet, novies quidemillam, fed femper facrilege

liber eft, & mobilis ad omne bonum. . Quo

peregit, id agente ( utuni Ancillarum ipfa re-

1

audito, Do&torillebonus, & crucis Chrifti fi-

Mp Er,

tulit) Diabolo, utlibidines fuas, tanquam nul-

delis praedicator, lzetus expiravit.

v confeff

lius momenti res, occultaret , devulgaribus

XX. Cum Novitius quidam ex ordine

S. Sþec.ex.

L

Q 2

fe accuíaret, licet eodem tempore S. Maria

V. Circurr«

Masgdalena ex dextro latere contrarium fua-

Dominici, fa&ta confeffione, poft matutiaum

flantia,

l

ante altare paululum obdormiviífet , vocem

deret. Quadere monitus Pater, cumad mori-

fibi dicentem audivit: Vade, & iterum rade

bundam rediiffet, & graviter admonuiffet, ni-

caput tuum. Qui evigilans interpretatus eft,

hiltamen ageret, extincta eft Puella quae pau-

repetitionem confeffionis fibi imperari, S. Do-

lopoftuni ex domo , horribiliafpe&u , & flam-

minicum adit, meliusque circumftantias om-

misundique circumdantibus, confpecta, nar-

yavit, fe ob celata peccata zeternis addi&tam

nes explicavit. Quo faéto cum ad quietem fe

recepiffet, Angelum deccelo defcendentem ,

fuppliciis, & juffü Dei miffam, ut ejus exemplo

qui auream coronam in capite illius pofuit,

faperentalii. Quodidem confirmavit Dei Àn-

eonfpexit, mireque ob hoc gavifus eft.-

gelus, juffitque ad aliorum exemplum evulga-

XXI.Cum aliquandoSacerdos quidam tem-

1b.ex.x2.

ri. De cujus vita interrogati Parentes,: hoc

pore Quadragefimale confeffiones audiret,in-

unum edixerunt, vivacioris eam fuiffe ingenii,

ter alios Juvenis quidam robuftus noviffimus

cum pueris libenterac frequenter egiffe , nec

adtribunal acceffit, & enormia crimina con-

unquam confeffhonis Sacramento expiatam

i

feffus eft. Quzefitus ergo a Sacerdote obftu-

! *fpiffe.

Utilitas.

pefcerite gravitatem deli&orum , quis effet?

refpondit dzemonem fe effe, & quoniam vi-

2Reg.12, AVI. David rep

rehenfus a Nathan Prophe-

diffet, alioshomines, licet fordibus pleni con-

ta fuper peccatum adulterii & homicidii dixit:

feffionis fedem intraffent, nive tamen candi-

peccavi: & audire meruit; Dominus trans-

T

diores exire , concepiffe defiderium pariter

tulit peccatum tuum.

confitendi, fi fortefpes effet, fimilem effectum

XVII. Nehemias dixit: Confiteor pro pec-

hi ex 40

them.

€. T.

confequendi, cui Sacerdos, polliceor tibi hoc,

catis Filiorum Ifrael , quibus peccaverunt ti-

inquit, fi poenitentiam a me impofitam fufci-

bi, & ego, & domus Patris mei peccavimus.

pere volueris, & ter in die dicere: Domine

Vanitate fedu&ti fumus. Et exaudivit Domi-

Deus , Creatormeus , ignofce mihi, quia pec-

nusorationem ejus. .

cavitibi. Sedillehoc fibi non effe poffibile di-

|

sþvec. ex,

XVIH. Milesquidam, cum no&tu a latere

cens, ex oculis evanuit.

verb. À- uxoris fecedens cum alia adulterium commi-

XXII. Mulier qugedam obiracundize fuze in- Ib.ex.2o,

dult.ex.5» fiffet, tam foedo afpe&tu rediit, ut uxor & ancil-

temperiem omnibus intolerabilis, cum ad S.

l1ze monftrum ratze aufugerent. Quareadfere-

Malachiam addu&ta, ejusque fuafu confeffa.

diens fummo mane confiteriftatuit,fed & tunc

fuiffet adeo manfueta effe(ta eft, ut omnes

beftize ac paftores earum occurrentes , ob fce-

manifeftam effe hanc Dei virtutem dixerint,

dum afpectum fugerunt, donec ipfe ad fores

eamque propterea vehementer laudarint.

, 23

Ecclefize,quas Parochus horas tumfortereci-

XXII. Cum quidam Adolefcens Parifiis Cafarius

tans, & eo confpe&u fugiens, poft fe clauferat,

peccata fua exprimere erubefceret, ideoque apudDau-

fe profternens , dixit: Miferere, Pater fantte:

legenda daret, affluentibus tamen interea ri- '9!t- c.5.

Miferere miferrimi peccatoris,

non enim

it.39.eX,

vulis lacrymarum , Confeffarius prius ea le-

I

fum ille,qui videor, fed hoc mihi peccatis meis

gens, & poftea ad Superiorem confiliipetendi ''

exigentibus accidit, ut in me quafilarvalis fa-

gratiaaccedens, dum ea iteru

mlegere -p arat,

€ies videatur, fed pænitcnti injungfe, quod vis,.

qmnia deleta inyenit,

XXIV.

3716

Bibliofhecæ Manualis Comionatoriæ.

Surius in

XXIV. Birgerius S. Birgittze Pater fingulis

quatuor primmariis urbis médicis fe curandum

vit. S. Bir. Feriis fextis folebat peccata fua confiteri, di-

commifit, cuiquo plura propinabant medica-

28. jul.

cens : Ita me parabo erga Deum, ut, quidquid-

mina, eo magis augebaturinfirmitas; inque

czeteris diebus ille mihi praeftiterit, 2equo ani-

eam demum corruit macilentiam, utvix offi-

bus haereret pellis. l'andemigitur admonitus

Lud.Blof. mo ferrequeam. Unde idem etiam poftea S.

in monil,

Birgitta, & Maritus illius Ulpho fecit, cujus a-

fuit, ut S. Philippum conveniret, tuncadhuc

€. S'

nimam cum ipfa inPurgatorio vidiffet,& quae-

viventem ; aft íanüm cosmophilo detreGante

füffet, quid maximeilli profuiffet ad falutem ?

confilium, de rei veritate certificatus Sanctus,

refpondit ille: Confeffio mea, fingulis Feriis

infirmum invifit, edixitque, eum ab immundo

fextis peracta.

"

Spiritunon obfideri, quem variis deinde mo-

Dom Sot.

XXV. Norinbergenfes g

unndam ;1 Carolo

/dis demulcens tandem de generali confeffione

inftituenda admonuit; audiit ille, & obediit,

4.difi.18. V.Imperatore poftularunt,utconfeffhionem au-

98 142 1 pricularem [mperatoria poteftate introduceret

moxque priftinam perfe&e recuperavit laeti-

tiam, ac fanitatem.

z

iterum ; nam experientia fe comperiffe , ab eo

tempore, quo ea abolita eft, Rempublicam

. XXIX. B.HenricumSufonem per decem fo- Bolland.

fuam vitiiscontra Juftitiam aliasque virtutes

lidos annos continuze exagitaruntad defpera-25 Jem

5

abundalfe. .

tionem impellentes tentationes, fuggerente^ ?5

Faber

XXVI.S.Aftion Ma

rtyr per confeffi onemli-

diabolo,eum de numero effe przefcitorum,nec

conc.5. in beratus fuita turpi cogitatione, & diabolus ab

falvandum unquam: Poftquam ergo annis de-

Dom 4.

eo infpecie nigri pueri cum ignea face difce-

cem teterrimam hanc affli&ionem tolerarat,

Quadr.

Gens dixit: Confeffio tua,o Aftion,magnas me-

atque totoillo tempore nonnifi damnatum fe

as vires contrivit, & inermem mereddidit. '

refpexerat; venit tandem ad virum fancüffi-

'Thom,

XXVII.Nobilis quidam Burgundus primos

mum D. Eckardum Theologize Do&orem, cui

'C*æ"t 1 2«

zetatis fuze annosin maxima traduxerat pie-

cum fuam explicaffet miferiam, illius conüliis

-

€, 59,

tate & modeftia Chriftiana , atlaxatistandem

per Confeffionem liberatus eft. .

habenis viam aggreffus eft licentiofam, quam

, XXX. Fuitquidam, quid

imonem pecca- Cafarius

dum calcat infrzenis , improvifo percellitur

ta aliorum detegentem audire defiderans,pro- l, 3. e. 6

jo. C

bed..l 2

horrore,contabefcit pallore, Melancholize ob-

pter turpia quzedam , quze commiferat, pec-

dewett

ruitur moerore: Squallenti mente tabefcens

cata , appropinquarenon audebat timens fibi

Ya

inciditiulanguorem, nec tamen Dei manum

illa coram omnibus improperari, & veniens

cafligantis agnovit, fed mala malis accumu-

adSacerdotem confeffus eft univerfa, volun-

lans, pallore vultus & macie quafi homo ignis

tate tamen peccandi retenta, fattusqueex ea-

zeterni miferabiliter habilitabatur ad poenam ;

dem confeífione fecurior, ad domum venit.

Mira res, mox ut limenattigit, & introfpexit,

cumque nulla medicorum cura proficeret,nec

faltem eilanguentis vitze caufam aliquis ape-

doemoninaere clamavit: Ámice veni huc, ves

riret;tandem in fereverfus folam miferize cor-

ni certe te bene dealbafti. It ftatim coram

poralis caufam,languorem animzae, divina mi-

omnibus om«ia ejus peccata turpia, licet con-

feratione przeventus, poenitens intellexit; ut

feffa, prodidit , vehementer illum coifun-

dens.

Triftis effe&tus , & confcientia accue

primum per benignilimi Salvatoris gratiam,

triftitive fuze originem a mala coulcientia pro-

fante in fe reverfus , ad Sacerdotem rediit ,

qu?e gefta funtretulit, Confelfionem iteravit,

cedere intellexit, lacrymofam indilate infti-

tuit Confeílionem : Statim ubi beneficium ab-

& quia de reliquo emendatius vivere vellet,

folutionis accepit , fimilitudinem 'ere bubo-

de corde pollicitus eft Deo,& Sacerdoti. Tunc

Yertnnt

numhabentium in facie, fed diverfificata po-

Sacerdos:. modo, inquit , reverterefecurus,

Don 3

fterius feptem animalia, cute teterrima & par-

non te confundet amplius. Ft fecit fic: In-

Quadrt

va,quafi vitiorum feptem d2emonia, de fefimul

trante domum, quidam ex circumfidentibus

&L

ejecit. Mira res! (exclamat moxidemAuGor)

doemoni dixerunt: Ecce àmicus tuus iterum

vix modico temporis fpatio interje&o, in ta-

venit. Quibus ille refpondit : Quis eft? llle,

bem animalibus refolutis, reflorere coepit caro

inquiunt, cuipaulo ante tam turpia peccata

improperalti.

Refpondit dz2emon : Ego ipfi

&íacies paenitentis, menteque & corporein-

tegerrimefofpitatis, multis poftea profuit ad

nihil improperavi ,. neque aliquid de eo novi

exemplum.

mali.Etzeftimarunt daemonem mentitum fuif-

Ínvit. S.

XXVIL.Alius quidam NobilisRomanus ad

fe hi, qui hominis ignoraverunt Confeffio-

philip

S.Gregorii Monafterium fe receperat,ubi dum

nem. Sicque per virtutem Confelfionis ipfe

Mer.1, a

evafit notam maxime confufionis.

6,10, 1, I

mortui cadaver Ecclefiatticze fepulturze infe-

rendum deportaretur, tumulumque fequere-

XXX!. Legitur in Scala cceli Joannis ju- Specul,

tur Energumenus, Nobilis ille alloquendi oc-

nioris Dominicani, quod duo boni ftatres ob. Exempl.

On-

cafionem na&tus , eundem de variis curiofe in-

errabant in montibus Hibernix , qui viamgqr-

ex-

terrogare coepit, qua tandem moleftia victus

invenire non valentes , dum afpicerent ante empl,

26.

arreptitius,tu quoque,ait,obfeffus es;quae ver-

fe, viderunt quendam homineém parvze fta-

ba imbellem animum tanto impleverunt pa-

turde. Quem cum vocaífent , coepit eos fu-

vore ut,veritusfe veracitera daemone obfideri,

gere. Quicumfecati fuiffent eum , requifita

a Sacerdote quantocius facros fibi mandarit

via noluit refpondere.

Sed cum inftarent,

adhiberi exorcifmos ;atque ab exorcifta fubin-

& inquirerent, quis eífet, dixit:. Triginta

de de nomine adiuratus , varia recenfebat no-

annis dzemonibus fervivi ,. homagium eis

E

| tonf

mina c2emonum, ita ut multi eum obfeffum ar-

feci, &figillum eorum in manibus meis por-

EXI (8'

bitrarentur. Áft cum continduaexorcifmorurm

to, vilitant me jn diverfit figuris, & quid-

repet.itþne vis morbi invalefceret crudelius,

qui

r]

üuus XXFIHL — Confifo.

371

quid praecipiunt, facio femper. Cumque unus

teraudiebat.Quo jacentein extremis;quzedam

fuorum fermonem ei faceret, allegando acer-

devota mulier vidit in exceffu mentis, quod

bitatem poenarum inferni,vilitatem peccati, &

idem l'rater erat filius perditionis, usque dum

infinitatem'divinze mifericordize, ille compun-

Spiritum exhalare debuit, & tunc Dominus

&us quxeritconfilium, quomodo poffet falva-

mifertus falvavit ipfum. Nam ejus anima gref-

ri. TuncFratres: confitere omnia peccata tua;

fa defcenditingraviffimas incendii poenas fed

quia virtus Confeífionis tanta eft, ut frangat

ipfadie mortis fuze vidit lachrymas & oratio-

omnem poteftatem diaboli, mittiget omnem

nes devotarumV'iliarum fuarum magnam par-

iram Dei, & induatte omni virtute. Cum ergo

temincendiiejus extinguere. Hora autem li-

ille cum perfe&ta contritione confeffus fuiffet ,

berationis ejusdem fratris de Purgatorio, ve-

ftatim figillum Daemonis eft abrafum. . Tunc

nit vox ad eandem fororem dicens: Propera

Fratres: utcognofcas magis virtutem Confef-

ante altare S. Catharinze, quia ibihodie dedi-

fionis, ftahicin nemore confidenter, & fi dia-

catio erit(in ifto enim altari idem frater folitus

Bolind,

bolus,cui tufecifti homagium, dum venetit, te

erat celebrare ) quze jnffa complens vidit fra-

35 ]u,

non cognoverit,Deus tibi indulfit peccata tua.

tremillumducie Purgatorio, & venire fuper

. Quiconfifus demifericordia divina daemonem

:ct 23.

idem altare, & protinus muilti filii & filize ejus,

. exfpectavit. Et poftquam cum magis equita-

quiante obierant , & ad Patriam difcefferant,

turis poft receffum Fratrum veniffet d2emon,

defcenderunt de ccelo, euraquc fecum in coe-

——

interrogavit hominem, fifervum eorum vidif-

leftem Jerofolymam adduxerunt.

fet? refpondit: ego fumille, quitriginta annis

XXXV. Franciícus Brixienfis in Conventu March. tr,

fervivitibi, Tuncdaemon: mentiris nequam,

. in hort,

S. Bartholomzei, prope F'ulginium, fialicujus 5

a-.el,

non vidi te,fed quaero illum,qui figillum meum

Ponnitentis, quem exiguum dolorem de pec

habetin manibusíuis. llle ergo audiens acce-

atis oftendere adverterat, confeffionem ex- "

ciperet, adeoobruebaturlachrymis, utipfum

ditadFratres, & perfeveranter Deo 'fervi-vit.

*Celinus -

, ejucunditar.

j

adperíectam compunGionem adigeret. Cum-

Jo. Ci-om-

queaquodam FamiliariFratre femelimportu-

1366

eelt.

2.

. XXXII. Quidam virlocuples cuüm

Antver-

niusinterrogaretur, curita aliorum peccata

1

pize audiviffet, neminem teneri ea peccata

|

€.2,

de perf,

confiteri, quze facta debita difcuffione memo-

deploraret ? refpondit, effe cujusque Fide-

)

lis , commiffa in Deum peccata deflere,. &

rize nonoccurrerent, omnia media adhibuit,

cuique a Domino (maxime vero Minoritze ,

utgrave aliquod peccatum, quod manifeftare,

qui peccata Populi comedit

ipía morte & damnatione graviusilli accide-

E ) de proximo

j

fuo mandatum effe.

rat,oblivifceretur. Sedcum frufta omniaten-

.XXXVI. Cum quidam Sacerdos ad Poeni- Ibid. ex.

« taffet, & tandem in Patrem Societatis Jefuin-

pec, ex.

cidens, ab eodem pio ftratagemate ad confef-

tentem infirmitate lethali oppreffum vocatus,

V.Defpgx:'.

eundem ob gravitatem fcelerum defperantem

fionem addu(tus effet, in has demum voces

reperiffet, eundem fic allocutuseft: Ego fpo-

erupit; Quantum bonum eft, mi Pater, pecca-

liabo meomnibus bonis , & meritis totius vi-

torum confeffio?. quam fecurum me laetum-

te me, &illa inte transferre volo, tu vero

quereddidit? quam multa triftia fum paffus,

Ífpoliate omnibus peccatis tuis, & in metrans-

confeffionem fugiens, quze facile evadere po-

feras, ego proillis Deo refpondebo, & poeni-

tui(ïem ficonfcientize parere voluiffem,

tentiam agam, ficque noli defperare. Cumque

Sacrilega. Punitio.

illi placuiffet permutatio, ulterius dixit: E.cce

;

Haronek — XXXIIL. Anno 1560. Cremonze Matrona

nuncteneris mihiaperire, quze mala feceris,

Dom. 3.

nobilis demortua fuperftiti filize poft feptima-

utíciam, dequibustenear poenitentiam age-

2adrag.

re : Tunc ille libere ordinem vitsze fuze cam

nasaliquotíe ftitit, porcelli excoriati, igniti-

d

que fpecie cum foetore deterrimo : Noveris,

omnibus flagitiis, quantum infe fuit, aperuit.

ajebat,effe maledictamMatrem tuam,quaefan-

Cui Sacerdos: Numquid & de his tu mecum

doles, & fi abfolvereab illiste poffim, idipfum

&am & inculpatam videbar agere vitam, fed

perii! Cur? propter quzedam enormia , dete-

optas? cumque ille omnino feid optare affir-

Ítandaque peccata, quae ego cum patre tuo,

maret, abfolutionem ei impendit, cum qua

paulo poft mortuus eft. Poft menfem autem

marito meo,fcediffime perpetravi,& prae vere-

cundia nuriquam confeffa fum. Subjunxit plu-

apparuit huic Confeffario, & dixit, invia fa-

ra alia faltitans perfcamna , perarcas, acfpur-

lutis fe effe, quzerentique, quomodo res circa

merita, quibus fefpoliaverat, haberet, refpon-

cifima damnatz incontinentis figna relin-

quens inthalamo, quze figna vidit Damianus

dit: Deustibi duplicata refervat ob eximiam

gpeti

Bousfolius QuadragefimalisConcionatorCre-

charitatem, qua meam defperationem evicifti.

Exe»

vid o

monze,vidiffeque fe, palam profeffus eft: ut re-

Confeffarii Perfidia.

felftoex*

fertJoannesBiffelius; & erat tamen in frequen-

gmpl.ï ,

tandis Ecclefiis,erogandis eleemofynis, refor-

XXXVIIL. Anno 1579. caupo truculentus, Theoph.

apud Tolofates exceptum hofpitio advenam,

Rayn. in

manda familia domeftica prorfus fingularis,

ne

Parat.fpir,

& eximia, & paffim fanGitatisidea dica.

jugulavit in hypogzeo clam omnibus , ac

domefticorum quidem ullo , velíceleris a

n

Confeffo dudita.

miniftro, vel conício. Pott aliquod tempus,

XXXIV. QuidamFrater,bonus Proedicator,

Spec Ex -

tangente Deo cor homicidze , expiavit con-

.V confeil. habens multos Filios & Filias confeflionis ,

fcientiam apud Conteffarium, eique caedem

ex, a$.

hanc virtutem habuit, quod paupercularum

advenze, & caedis modum , ac fepulturae

& devotarum Perfonarum confeffiones liben-

locum aperuit. lusquam comparente poft

Bbb

non

R. P, Lohn, Bibl. [Man, Tom. I.

378

Bibliothece IManualis Concionaioriæ

gp'lfi l

ftudium ad re&te atque utiliter obeundum mue

Boiïh

non brevetempus eo, qui czefus fuerat, cogna-

ti omnes latebras fruftra ícrutati, przemium

nus Confeffarii maximo adjumento futurum.

I!l. P.Petrus Faber confeífiones audiens, Vita l. 2.

pubiice proponunt per praeconem, 1iis qui re-

nunciarent,quid illo homine factum effet.Cau-

cogitabat fe Scoparum inftar effe, quze cum & !2

p

ponis Confelfarius quaeftum seftimans pieta-

caetera verrendo purgarint, ipfze fordidze re-.

linquuntur. Adhancergo operam Famuli in-

yeriond

tem,audita mercede non contemnenda indici-

1

bus conftituta, furtimadmonuit, quzerendum

ftarfaum ftadium Chrifto obtulit , apprecatus-

que eft hominibus Societatis, ut fcopze illius

effein hypogaeo cauponis; ibi enim infoffum

jacere, qui defiderabatur. Refoffum eftcada-

fieri & appellari poffent, habere enim Deum

$At

ver, &comprehenufus caupo, priusquam tor-

in domo fua multa nobilia inftrumenta, fibi

autem & aliis Sociis abundefore, fifcoparum

W" ]o

qmenta admoverentur, reum fe czedis faffus

eít, quamtamen conftanter negavit, ab ullo

loco effe concederetur, cujus rei gratia ali-

quando Sacrificium obtulit, utipfe & Socii di-

mortalium , quam a Confeffrio fuo prodi po-

tuiffe. Senatus apprime Catholicus, comper-

ci poffent fplendidze Chrifti & gloriofze fcopze.

Ánnal, Si«

to eo corrupto fonte notitize,qua caupo grava-

[V. P. Vincentius Caffagnola cum in con-

cil. coll,

batur, habuiteum proinnoxio ; palfüs eít per-

fefionali quotidie per multas horas federet,

$ Bern,

fidi & omni nota ac multa digni Confeffarii de-

fjepe autem nemo in templo effet, rogatus 1694,

fen t

caufam, cur nihilominus tam conftanter fe-

fetido.

jationem nocerereo,. fed donec isaliunde pa-

tratze czedis infimularetur, pr

deret? egregium hoc refponfum dedit, Mer-

s.

vounünciavit in-

catores & opifices fepiffime, cum nihil ven-

foxjtem.

$. VI.

dunt, fpetamen lucriin fuis tabernis otiofos

cofidere.

EXEMPLA DOMESTICA.

V. P. Joannes de

Cetina quatuor votorum Afísl. To«

SBontr

let. Coll,

indiat,

Confeffio . audita.

profeffus annos quadraginta quatuor, quam-

adr,

il

Ex Ttal.

diu fcilicetin Societate vixit, audiendis da-

i^ M'

: $,

Tgnatiusanno 1553.22.]ulii protota So

I613.

imanufc,

cietate ftatuit,ut Sacerdotes,qui audiunt

batconfeffionibus. Sedebat vero in facro tri-

Confeffiones, przecipue foeminarum ac juve-

bunali horas omnino fex mane, a prandio

num,femperad unum fe convertant latus,nun-

paululum pauciores.

Afuge Áre

quam gerendo vultam adverfus faciemPoeni-

VI. P. Bernardinus

Crepfin etiam nön vo-

catus deícendebat ad con'eílionale , itaque

rag Coll,

tentis, quin potiusaures illi abvertendo,&,ubi

Balear..

craticula non eftintermedia, ponendo manum

faos perficiebat, ut, qui ei confiteretur, vul-

1602.

Tlat

inter fuam & poenitent's faciem,nec eum relpi-

o apud omnes Sanctus haberetur.

Vilanf

do&us, Afíuz To;

cieudo nifiin fine, vel abinitio, fivolet. Hujus

V1L P.Sebaftianus Molineus parum

N

rei Sacriftanum conftituit Synodicum, utis e-

fed valde fanétus ad corrigendos Peenitentes '9'- :598-

Don4,

fuos fzepe difciplinam per feptemPfalmos poe-

Qu«dr,

tiam inadvertenter transgrediendi poenitenti-

nitentiales 'ecit.

Semel ad lucrandam Mo-

amimponat, unius diei abftinentiam a carne

& vino.

nialem Deo & Regulis refiftentem , mille i&us

uentia mdnita

fibi inflixit, & eam lucratus eft.

Y

4

$Den

Vita l. 4.

l. S. FrancifcusXaverius feq

fs.l

c. 23-

Confeffariis dabat. 1. Utin coníeffionibus au-

VilL. P. Guido Bellínus nonaginta quatuor Prov. M

annorum Senex, ad ultimum usque Spiritun wio- 1601.

diendis.animorum fanandorum cupiditate ac-

cenfi, comiter benigneque conf(itentes excipe-

confeffionibus audiendis operam dedit.

IX. Quidam in Collegio Taurinenfi dumin Ib.1584.

Stple

rent,, quo fpiritualium Medicorum lenitas eos

qinD:

pelliceat ad omnia Confcientie vulnera haud

coníeilionibus audieadis tenuiffimo cuique 9 ^3U*

e

wlb

cun&anter aperienda.Proinde neinitiofaltem

datoperam, tantadivinze dulcedinis uberta-

confeífionis, gravitatem, feveritatemque pf2

tecompletuseít, utnunquam meminerit, fe

feferrent, fed facilitatem potius ac lenitatern.

majorem expertum fuffe.

R

X P.Silveíter Landiaus ab hori

2. Utpecunia nequereftitutionis, nequeelee-

mofynze nomiae pauperibus dividenda acci-

nis usque ad fecundam nottis horam nullo P* * l. 8.

SAug

teedio, nulla latigatione con(itentesaudiebat. ' ^'

r

perctur,fed velarbitrio erogast:um,certis piis

inbií

operibus nominatim, vel generatim Sodalitati

XI. P. Confalvus Mederius poft Sacrum Hift. Sec.

Mifericordize , vel alteri attribuendam curet.

mane fatum toto matutino tempore pedem P. 1. l-12.

conteffionali non efferebat , nifi obedientia " ^*

Quodfi qui ad confeffionem accederent, non

tam peccatis, animorumque füorum incomo-

vel charitas avocaret. Severiílime autem ab

EO

dis , quam paupertatiac difficultatibus rei fa-

hoc judicio facro alienas fermocinationes ar-

cepat.

d

miliaris remedium petituri, hos deufu facrae

Confeffionis admonitos ad curam traduci vo-

XII. P. Valerianus Rendux a

yd c»ecitatem Lancíz,

opuic. 12.

lebatanimorum,demonftrando, quante gravi-

redactus, quoad vixit, ftudioforum externo-

ora animorum fintincommoda, quam corpo-

rum Con effarius fuit. Primus fine ductore

c.( .n.56.

rum.1.Ut confiteatibus nonfeftinatam, fed di-

accedere folitus ad confeffionale, quamvis

ligentem navent operam;ac przeoptent confef-

per varios anfra&usincedendum foret, & in

A

fiones paucas ritefactas audire, quam multas

remotiflima templi parte fitum.

temere prope*atas.4.Ut fumpto fpatioinaudi-

» VI]—.

tasa fe confeffiones inquirant,videantque , ec-

SIMILITUDINES.

quidin deli&tisaliorum expiandis ipfi deliquit-

lnor

fent,& quzecunque in alienis expiaffenit confef-

.. Qualitar.

icutinzedibus facimus, inveteratas päre. S.Chryf.

fionibus,expiarentfuis, eaque deli&ta in pofte-

LS

i M

Aaciag. !9- 20, À

ru;m fuma vi corrigere niterentur;- hOC quippe

petuo reftituentes , ita &in teipío f:

Pec-

Titilus XXVLLL — Confoffo. -

379

epift.ad . Deccalti hodie? Inveterafti mentem tuam : ne

eorum frequenter purgantur; Jta multo ma-

Rom,

LIn

defperes, ne recidas, fed renova ipfam refipi-

gis hzec cura animee per confelfionem exhi-

dQ

Íícentia, lachrymis, confeffione bonorumque

benda eft, ne eandem corpore viliorem æiü—

operum ftudio.

—.

Inare putemur.

?

S.Batil, in

|L. Sicut homines vitia corporis nequa-

XI. Sicut Barbitonforjube

t tondendun& fi- Faber,

regul.

quam temeré aperiunt, fed iis tantummodo,

bimetpetctere capillos , ne, fi ipfe id faciat, ca- Con.s.in

brevior.q.

?

229,

qui rationem ea curandi tenent; fic & con-

pillos ei evellat; ita nunchomo per confes- ,/973-

feffio peccatorum fieri debet apud eos, qui

d

fionem feipfum pectere & puniredebet; uti-E

curare poffunt.

:

$

Piph.

pfe Deus id facere olim cogatgr.

S'Aug. tr,

Iil. Sicatlupus osfeuguttur ovis occludit,

46.in Joa. ne clamet,& clamore fuo canes excitet;itaDze-

Necelfitas.

monhoc molitur, & in hoc infidias ftruit, ut

XIL. Sicut poftmorbum remanent ejus re- Id. conc,

peccator nec per orationem ad Deum fufam,

liquize, & pravae in membris difpofitiones,quae 4- n.2.

nec per detectionem delictiapud Sacerdotem,

nifi contrariis evacuentur medicamentis, 2e-

iil

neque per petitionem confilii crimina fua ad

gritudinem facile revocant ; ita in peccatore

l col

l

falutem confequendam declaret.

remanent habitus multis actibus generati,qui,

094

S Bern. ,

IV. Sicutin civitate, l:cetomnes portze

fiiit

nifi per confeffhionem & fimilia media curen-

feu.to.4.

claufze, fi tamen murus effet ruptusin aliqua

tur,facile ad antiqua peccata retrahent.

fer.20.

fui parte;nimiciintrarentper iijam rupturam,

XIIL. Sicut is, qui pedes lavit, nifi fedulo

Ibid,

& caperent civitatem, itainimicus diabolus a-

eos extergat, ftatim iterum inquinat, quia

nimarurn, retento unico peccato, intrandi adi-

aqua pedi adhzerens, pulveri commixta, illico

tum per illud peccatum habetin animam.

lutumeflicit; ita confeffio parum proderit, fi

lil Tos

S.Bonav.

'V. Sicut prima lex, quam Medicus infir-

ipfa etiam peccati radix, occafio, &inclina-

t Coll

in dizt.

tio non tollatur.

[dr,

fal.t.12.

.1no ponit, eft abftinentia a cibo, ita primum,

óng

c. 44.

quod eft neceffarium poenitenti, eft dizeta, Íci-

XIV. Sicut templum Salomonis prima vi- Ven, Bed,

licet abftinentia a peccatis. Hanc legem im-

ce fpatio feptem annorum exílruéctum eft;in o.Efdr,

ponebat Hippocrates nofter Chriftus zegrotis

poftquam vero ab Hoftibus deftru&üm eft, 4. €-

fuis, quos habebat in cura, ficut patebat in

non nifi quadraginta fex annis reparatum

iug Are

adultera, cüi Chriftus dixit:

fuit; ita in Baptifmo renati, fine labore per

£ Coll,

Zlde, €7 amplius

aletr,

- tt0]i peccare,

gratiam Dei, civitas & domus ejusefficimur ;

0.

Aumuitar.

fi autem fuadente Diabolo ad peccata relabi-

S.Thom. . V]. Sicut ad juftitiam Dei pertinet, ut riul-

mur, & virtutum moenia victor hoftis vitio-

Villan.fer.

J2 T0«

. poát

lum malum maneat impunitum, ita ad Dei ve-

rum igne dejicit, neceffe eft graviori ftudio af-

N E

Dom.4.

ritatem, ut nullàm peccatum maneat occul-

fli&ionis, & vigiliarum, & arctioris vitze, bo-

Quadr.

tum, juxta illum Evangeliitextum: /V/J7/ oc-

norum operum 2edificia reparare ; nam ex-

cultum,quod noa veveletuv ; aeque abfconditum,

pertis vitiorum illecebris difficilius caremius,

uod uon fciatur.

quam incognitis, minorisque laboris eft,inco-

d

S.Bern.

VII. Sicut,fi in domoaccenditurignis, fu-

fen e li CO

gnitam cavere carnis voluptatem, quam reji-

r Me

bito exclamas; ita, cum peccafti, fubito vadas

cere cognitam.

0. Iof,

ad clamorem Confeflionis, ad extinguendum

XV. Sicut coma,

quae non frequenter pe— Anonym,

eccatum.

&itur, usque adeo implicatur, ut vix aut certe

14

Staplet. t.

VIIL Sicutintriftibus & adverfis rebus hu-

non fine ingenti labore & dolore extricaxi

ol Tet-

44n Dom. manis expleturlacrymis,egeriturque dolor,&,

poífit; ita & conícientia, quze non frequen-

"

in albis,

quodin amici finum effundimus, eo propemo-

terper confeffionem peGitur, intricata valde

dum liberari videmur; fimiliterfacit confeffio;

efficitur, nec fine ma

gno laborepurgari & Or-

^ Unde Cyprianus ait: Exomologefin faciunt

dinari poteft.

uotidie exhauri.-

ldem.

f.5ot,

conícientize , animi fui pondus exponunt. It

XVI1. Sicut navis fentinaq

t

S.Auguft. uberius S. Auguftinus: Non confitentis con-

tur, ne navem fuübmergat, fi nimium excref-

H

enarrat. Ícientia faniem collegerat; apoftema tumebat.

cat; ita & animze fentina fzepius per confes-

f Sor,

inPi69. Crociebat te, requielcere non finebat. Adhi-

fionem exhaurienda eft,ne demum fua multi-

L lc nl

bet Medicus fomenta verborum : tu agnofce

tudine peccatalicet levia navem demergant,

6

Medicí manum. . Confitere. Exeatin confes-

id eft, damnatipni obnoxios. efficiant.

^

fione, & defluat fanies. .

Nece[fitas.

Anonym.

i1X. Sicut Rex, cui multi Cives

kmulta de-

berent, oinnibus áfferret remiffionem debito-

XVII. Sicut vulnus non oftenfum etiam fa- S,Greg.

nam carneminficit putredine; ita peccatum, ap.Manfi

ne,

rum, qui ad eum accederent, chirographum

ifc,16.

remiffionis petituri, quamdiu in illa civitate

nifi confitendo reveletur; etiam qui tibi funtg

e,29

Ufc» f*

bona, corrumpit.

FTU

ageret, poft difceffum vero nulliamplius de-

bitum condonare vellet, nemo effet, qui non

ftatim ad impetrandum gratis chirographum

ïftilitar.

accurreret, & toties quidem, quoties debitum

XVIII. Sicut Scorpio' dumferit,venenatus S.Franc.

contraxiffet, ita multo magis ad confeffionem

eft, & in oleum liquatus przeftans eft contra Sa! p.r.

properandum, ubi talia

proprium morfum remedium; fic & pecca- I^trodiex

liter dantur.

3

chirographa fpirituá-

tum probrofumeft, dum admittitur ; atin poe-

Anonym. . X, Sicut Induüa,*'Marppæ, & fimilia ab iis,

nitentiam & confeffionem converfum, faluta-

qui paulo honeftioris conditionis funt, fingu-

re eft, & honorificum.

if

Jis ferre hebdomadis mutantur, fed & domus

| XUX.Sicut Araneus vitat cubicula divitum, Auonym.

20: m

bbba

quae

355

Bibliothece Manualis: Concionaterie

catatua, quo magis defperabas de te propter

|

. quz ftepe purgari confueverunt, eo quod in

. llis fuze telze mox detergantur; ita & Diabo-

iniquitates tuas. Tantoenim major laus efti-

lus dum videtfuas tentationes frequenti con-

gnofcentis, quanto major exaggeratio eft pec-

feffione diffipari, fugit eos homines, qui fre-

cata confitentis.

,

HL Gaudiwa Sag&ovum: cumipfo tefte Luc.15.

. quenter confitentur.

rïï

S.Greg.

XX. Sicutcanum lingua,dum vulnus lingit,

Chrifto, majus gaudiumfit Angelorum (atque V47-

ho.40.in

curat; ita DoctoresSanci, dumin confeffione

ob paritatem rationis, etiam aliorum Sanéto-

Evafzg.

nos inftruunt, quafi vulnus mentis per lin-

?

rum ) fuper uno peccatore poenitentiam agen-

uam noftram curant.

te, quam fuper nonaginta novem juftis.

XXI. Sicut fi quis liquefacto au

ro manum

-1V.. Saluspropria cujusque: nam hic etiam Luc.13.

S.Ch:ryf.

verelocum habetillud Chrifti: fi poenitentiam V*3-

ho.45ia vellinguam injiciat, quamprimum deaura-

joa. — tar; ita anima immerfía fanguine Chrifti, au-

non egeritis, omnes fimul peribitis, & illud S.

- Yea redditur.

Auguftini: finon confeffuslateas, inconfeffus

VFab.conc.

XXII. Sicutftamina,

damnaberis.

"

4.in Dom,

quo,fæþius tinguntur,

fi enïm hominem Ami-S. Aug.ín

eo candidiora fiunt, femel autem . dumtaxat

V. Zinicitia Dei :

Íalm,

& Ànt.

4. Quadr.

tin&a,parum candoris imbibunt; ita confcien-

cum, diu nobis offenfum, fuftinerenon poffu-

fil fer.à

n 5.

mus; quanto magisamicitize cum Deo redin-

: inDom.L

tia fit tanto purior, quanto crebrius per con-

feffionem lavatur.

*

tegratio diu differenda non erit ?

Quedt,

lbid.

. XXIII. Sicut fcrificatio menftrua

vel Wh»eb-

VI. Gratie augmeztum & vecupera

120: fi

enim, ubi fingulis Peenitentibus rite confiten-

domadaria plurimum conducit adfervandam

fanitatem corporis; ita non minus confeffio

tibus reftitutio bonorum ademptorum,& prae-

menfítrua vel hebdomadaria ad animze falu-

terea centum aurei nummi promilfi fuiffent,

tem conducit.

quoties confeffus effet, nemo non frequentiffi-

March. t

hort

XXIV. Sicut adulte

i'a fitota pudore faffufa

meillam perageret, quanto magis eandem fre-

profternat feante maritum, & reatum agnof-

quentabit, qui tantum gratize augmentum fibi

b

ftle& 6

romiffum credit? '

s

cat; ingratiam recipitur; ita anima peccatrix,

eidem orituf tum

. quae Chriftum Sponfum deferuit, & Satanze

VL Ro£ur azitue : quod

z

propter confirmatum erga peccata (quze per

fe proftituit, merito cum rubore accedit, ü gra-

tiam iterum vult inire.

4

contritionem deteftatur,) odium, ac illa devi-

Id.1e&.10

Afceta Kemp.lib,

XXV. Sicut Samfíon per virtute

m'Sgpiritus'

tandi propofitum (de quo re&e pius

in eum irruentis omnia vincula, quibus liga-

dixit: Secundum propofitum noftrum

curíus I-C-19.$ 2

profe&tus noítri) tum propter crebram de ho-

&fenir,

batur, difrupit; italicetpeccatorfeptem pec-

fres,in

catorum capitalium vinculis ligatus fit, vir-

fte vi&oriam, quze per confeffionem obtinetur,

Togit,

tute tamen abfolutionis, qu

i

& ipfum quidem Poenitentem audacem, ho-

?? a Spiritu S—anr-

ftem vero timidum & viribus fuis diffiden-

€&o eft, facile illa diffolvit.

ucunditas.

i

tem efficit.

-

Anonym.

XXVI. Sicut is, qui gravi onere, quodh

u

VIIL. Gaudium Spivituale: quod enim ma-

neris fuftinebat, deoneratus eft, expeditus

jus gaudium effe poteft, quam liberari a tam

gravibus animae morbis, tam grande debitum

$ gf

& latus incedit; ita & ii, qui per crebram

30.adPr

confeffionem ab onere peccatorum liberati

remitti, a morte zeterna abfolvi, graviífimum

in Brem,

funt, expediti & alacres viam mandatorum

onus a pectore auferri, cum Deo fumme dile-

.

&o in amicitiam redire?.

decurrunt.

lx'

XXVII. Sicut ii, quiad convivium p

inguö,

acdelicatum invitati funt, magna cum volu-

— ALIA" MOTIVA. -

ceffitas, nam quantam vita humana ne- Concil.

ptate defiderioque ad illud accedunt; itanon

I.M

minori alacritate ad Confeífionis Sacramen-

effitatem habet refpirationis, tanta pa- Trid.Seff,

tum accedendum eft, cum in eojuge convi-

riter vita & falus animze exigentia laborat 4.eI-

Confeffionis & Sacramenti poenitentize; Un-

Molin d

vium fecurze mentis ac confcientiae offeratur.

f t

Anonym,

XXVIIL. Sicut aviculain laqueos Aucupis

de Concilium Tridentinum, dum ad neceffita-

(.ZI & 34

lapfa,(ilaquei cafu rumpantur,magna cum lze-

tis Sacramenti hujus punctum fe convertit,ita

refolvit: Fuit quidem poenitentia univerlis

titia avolat; ita non minus lzetari debet poft

PC125. coafelfionem peccator, canerequecum Davi-

hominibus, qui fe mortali aliquo peccato in-

Y, 7:

de: Anima mea ficut paffer erepta eft de la-

quinaffent,quovistempore ad gratiam & jufti-

:

tiam affequendam neceffaria.

queo venantium: laqueus contritus eft, & nos

liberati fumus.

I Utzitos suultiplex. Pri

mo ad fauitatem S Wonav,

corporis imperaudam, ut S.Bonaventura indi- in Levir.

$. VL

cavit, qui exillo Leviticitextu (propter peccas * 29

MOTIVA.

£a PotrumfuorumyC? fua affligentur, donec con-

Jonor Dei: quia facrificium Deo grätifïi—

fiteantur . iniguitates fuas (lequentem elicit

Pf.do.-v.;9 L I

1

doctrinam : UndeaffliGis per infirmitates, &

mum Spiritus contribulatus, & cor con-

tritum. Unde merito Confeffarius erga Pceni-

quascunque alias adverfitates, femper con-

Jo.7:*.19.tentem utitur illis Jofue verbis: Da gloriam

fülendum eft in principio, ut fincere confi-

Domino Deo lIfrael, & confitere, atque indica

teantur peccata fua, faepe enim propter pec«

Viltme

VT

mihi, quid feceris, ne abicondas.

cata affliguntur. Confeffio autem non folum

Anci

$ Aug,in.

1l Laous Chriffi : namut S.Augu

flinusrecte

contra infirmitates corporis, fed etiam ani-

.

P. 94.

m»e valet. Neque enim exempla deficiunt,

Qui;

advertit, tanto plus laudatur Medicus, quanto

plus delperatur zegrotus.. Confitereigitur pec-

fed exftant propemodum innumera, equibus

P

brevi-

Titulus. XXV])I. - Confiffo. —

381

brevitatis amore, unum alterumve proferre

fuffecerit.

venire potuit judicem favorabiliorem, quam -

In vita S.Philippi Nerii traditur,

hominem Chriftum, qui propter hoc defcendit

Torquatum de Comitibus gravi preffum mor-

de coelis, propter hoc judicatus & crucifixus

bo, Cardinalis Taurufii rogatu, peccatafua S.

lc.lg.

eft, nehomines damnarentur. Etpaulopoft.

Philippo Nerio confiteri voluiffe, fpe fanitatis

Hoc eft onus ? ita eft,onus eft rnirabile,& onus

recuperande. —Accerfitoitaque viro Dei, vix

eft maximum, fed immenfi beneficii , inenar-

Torquatus mediam attigerat peccatorum

rabilis clementize, ineffabilis obligationis.

confeffionem, moxque fe priftinze reperit fani-

1V. Zucunditas; quam Jofephus Manfi fe- pau-

tatireftitutum. Ex oppido Palumbarise, non

)

1

proculaburbediífito,ruíticusRomam fecontu-

quenti difcurfu indicavit: Si quis impacatis difc.6.n.9

alti maris inerrans fluctibus,centiesmilliesque

lit, graviífimo affli&atus morbo S.Philippum

abyíli faucibus abforbendus, forte fortuito in

rogaturus, ut fibi fanitatemimpetret; cui vir

quieti portus finum devehitur, quanto reple-

fanctus unicum przefcripfit confeffionis reme-

tur gaudio, quanto exultat jubilo? fe ipfum

Áip i

dium, cui ut paruit infirmus, mox furrexit fa-

capere nefcit pre leetitia, dum fe a morte

lin,

nus. Secuido. 744 desonum co

aatus £P inff-

S.Ànt. de J;55 eludendas :

namut S. Antonius de Padua

confpicit rediiffe ad vitam. Eandempenitus

f'ad.fer.25.

anima confitentis fibi comparat tranquillita-

in Dom.r.

dixit: Confeffio eft terribilis immundis fpiriti-

tem, tefte B.Laurentio Juftiniano,dum inquit:

S.Laur,

Quadr,. bus,undeidem fan&us illam Jobi fententiam :

uft, de

Confeffionis Sacramentum veluti finus paca-

difc, Mer.

Icut inundantes aquze,fic rugitus mei,fequen-

tiffimus eft, in quo hominum conícientize reli-

c. 19.

ti ad intentum noftrum peraccommodo illu-

gantur , ne a procellis abforbeantur delicto-

Ítrat commentario, inquiens: adrugitum leo-

rum; Deje&a eriguntur, amifía reparantur,

nis omnes beftize fiftunt gradum; inundantes

& quidquid immunditize inundantibus tenta«

aquz fubvertunt obftaculum. Rugitus leonis

tionum tempeftatibus . aut operante malitia

in navim conícientiae

eít confeffio poenitentis, de quo Pf. 7 1. ugie-

perfufum eü, rejicitur,

bam agemitucordis wei; quiaa gemitu cordis

& purgatur.

,

debet exire rugitus confeffionis, quo audito

V. Facilitas; uti idem M

anfi fic oftendit: Mang

maligni fpiritus territi, ad tentationes proce-

Quanta foret agonizantis felicitas, qui fpe vi- difc.e, n

dere non praefumunt; inundantes aquz funt

tze pro pemodum deftitutus, non nifi violen-

lacrym2e contritorum, quae totum diífolvunt,

tis curandus remediis, perfectam nihilominus

2p1h,

194

. & fübvertunt, quidquid maligni fpiritus con-

fubito affequeretur fanitatem, fi medico fuum

tralacrymas poenitentis machinantur. Quod

morbum confiteretur, dolens fua fe culpa

S.Bonav. etiamS.Donaventura confirmans,nec facilius,

contraxiffe, firmumque eliciens propofitum

fer 75.in jnquit, ab inimico devincimur, quam cum fu-

Ogat,

devitandieum inpofterum? Hazecipfa Sacra-

|

. perbiendo ipfum imitamur; neque vehemen-

menti Confeffionis eft praerogativa: Si Chri«

tius eum profternimus, quam cum humilitate

ftianus peccati mortalis reatum contraxit, ir-

Deum confequimur, neque ei dolores acriore;

reparabiliter ad mortem condemnatus seter-

infligimus, quam cum plagas peccatorum no-

nam; malum abolevit poenitens Confeffio :

/

ftrorum confitendo, & pcenitendo fanamus.

Tollite vobifcum verba, dicite ei: omnem

S Augf. Hinc S. Auguftinus hortatur: Deprecor te,o

O. adFPra,

aufer iniquitatem. Absquefumptu & cruciatu

in Erem,

homo, ut confiterinon paveas ; frequenter e-

eft praefens pharmacum. Quod ipfum etiam

nim Diabolus cor tuum adftringit, ne confitea-

confirmans S. Chryfoftomus, fic

loquitur ; $ Chryf.

ris; quandocunque hoc perfenferis, Diaboli

Num grave aliquid & moleftum a

nobis re- ho.go, i

tentationem effe non dubites, qui cupitte a-

quirit? contritionem vult cordis, compun- Gen.

Ítringere nequiter, ut in peccato pofitus fine

&ionem mentis, confeffionem ruin2e; non

tci,

magna tentatione femper agas , quae placita

folum largitur vulnerum curam, & a peccatis

funt ei. Tertio: Zd divitias €" gratis celejres

Hll

-d.SefF.

mundos oftendit; fed & eum, quiantea innu-

Molin de 9 fzendas ; nam, ut Molina fapienter advertit,

meris peccatorum farciuis gravabatur, juftum

facrtr,s, poenitentia eft quzedam arca depofiti, in qua

efficit; quam celerrime curat. Eandem facili«

l

. €2.&g. repoliti [unt Chrifti Salvatoris noftri thefauri,

tatem alibi fequenti difcurfu oftendit: Si quis j4, ,

[ D;

omnes meritorum ejus divitize, inzeftimabile

fur a' patibulo abfolvendus effet, duntax

at ob ad pop.

redemptionis noftrae pretium. Heecaperitur

publicam criminis admiffi confeffionem, an-

" omnibus ejusdem fruitionis cupidis, tantum'

non indilate expleret conditionem? Salutis

exipfa extrahere valentibus, quantum ad to-

cupiditate pudorem contemneret. « Peccator

tius fui debiti abundat folutioaem: quam

ad furcam condemnatus eft infernalem, reus

infanabili illeinfaniz malo laboraret, qui mul-

011"'1

eft criminis lzefze Majeftatis, ut autem fefe a

Fvït.

tis obítridus debitis ditiffimum offenderet

fuppliciis eximat, inque divinze redeat gra-

^

thefaurum, ex quo juxta debiti qualitatem,

tiam Majeftatis, fola ah eo exigitur peccati

totfibi licite tollere poffet pecunias, quot fuf-

confeffio,hzecque fecreta,non publica. Progre-

ficerent ad omnimodam fatisfa&ionem, ille

diamur ulterius, fi Judex reo enormi levem

vero manibus fperneret favorem? ita & in

imponeret poenam, ipfumque deinde diverfis

profenti &c.

afficeret beneficiis, ditaret thefauris, gratia

S. Thom.

IlI.. 2Z2u2tas, uti S. Thomas Villan. ex ma-þ

honoraret Principis, regni fublimaret favori-

Villanov. gnitudine huj

us beneficii hoc difcurfü oftendit:

Conc.in

bus, an non fpiritus vobis deficeret prze ftu-

Dom.3.

Quisenim tam mirandus favor, qua major cle-

pore? Ecce vobis planum hunc in Confeffio-

Quadr.

mentia, quam ut caufa noftra committatur fra-

ne expreffum cafum, haec enim vir'ute Sacra-

tri noftro, quieft os de offibus noftris, & caro

menti poenam 2eternam mutat in tempora-

de parue nofira? quisin coelo vel in terra in-

lem , delicta tollit, amicitiam redintegrat

bb;

Dei,

o

v

2

E.

Biblioihece 'Manua!isq Concionatorie

tumcunque fuerit præmundäta, atomi nihilo-

Dei, novumque fus, peccato deperditum ad

quien. f

colefüs regni hzereditatem impertit; fiqui-

minus diligentius intuenti apparent; fic &

LL

dem majora per poenitentiam bona, gratias-

cor radiis gratize illuftratum, etiam minima vi-

(

- det, ac vitiorum laqueos fubtili examinatione

am poffederamusabinitio

VRSMBE 2

que a-cquirin?txl-s,qu

S x

difcernit, quanto quis fuerit mente purgatior,

1

tanto fe fordidiorem videbit.

MEDIA.

VII.. Pudoris a confeffsoue abffrabentis ge- Manfi

S.Chry.

I. Co

nfideratio Doziza?£is t€? Mifericordie Di-

gevo[aexpugnatio, pro quaferviet difcurfus fe- difc.2r.

ho- 7. ad

viug: quam quidem S. Chryfoftomus

quensa Jofepho Manfifa&us: Nunquid fi de- -9*

pop.

bitum contraxiffem decem millium fcutorum,

fequentibus verbis maxirae demonftrat : Judi-

ces, cum Latrones ceperint, & facrilegos, non,

& creditor meus totum mihi remittere polli-

quomodo ipfos reddant meliores, confiderant,

ceretur, fi eandem fummam humiliter agno«

ï

fcere vellem cum fignis difplicentize &c. Non-

fed, quomodoab ipfis peccatorum poenas ex-

füen C.5.

. igant.

Deus autem contra, cum aliquem

ne indulgentia hujusmodi inzeftimabilis bene-

&

|

ceperit peccatorem, non confiderat, quomo-

ficii loco habenda foret? Hic ipfe eft cafus

praefens. In poenitentia per exiguum ruborem,

do fumat fupplicium, fed quomodo ipfum

corrigat & meliorem faciat, & in futurumin-

humili conjun&tum confeffioni, totum caffa-

Höm.g.

d€ expugnabilem.

Itaque Judex pariter, &

mus peccatorum noftrorum debitum, fum-

mamlonge maximam. Tanta erat Publicani

Oz?a.

Medicus, ac Magifter eft. Etiterumalibi: In

mundanis quidem acforenfibus judiciis poft

impietas,utoculos in coelum, neforfan divinee

6 Berntt,

accufationem & criminum confeffionem re-

contra fe irze fulmina provocaret, attollere mi-

Sen, t0,l.

nime przefüumeret: nihilominus, dum fuam

f0 8

ftat mors; at apud Divinum tribunal poft u-

h

trumque corona.

Si tu te inutilem dixeris,

publice in templo, verecundus manifeftavit

egzo te ut utilem coronabo,

Hinc merito

iniquitatem, domum repetiit fanctificatus :

Defcendit juffificatus in domum fu

a. Audi-

S. Amb;-.

Ptru7. Plialmiftaait: ConfiteminiDomino, quoniam

teS.Ambrofium : Multum verecun

dia placet, l.2 deOff,

$ Angdi

'.lbl

bonus; quoniam in zeternum mifericordia

"

pon, d

ejus.

inquit ille, multum conciliat gratiee apud** 9*

1C.quem

II.. Confideratio Sapieutie &

Cba?itatz's,

Deum, nonne hzc protulit Publicanum, &

peutet,

qua Chriftus hoc Sacramentum inftituit; fi

commendavit eum, qui nec oculos audebat ad

| $, Thor

enim media dubia quantumcunque amara a

coelum levare? juvabit quoque ponderare,

Vi

medicis corporalibus pro fanitate corporis

quod S. Auguft. dixit: Melius eft coram uno

Duin,2.

erare, quam in Judi-l-

?. devif.

Qu

confervanda vel recuperanda tam avide ar-

aliquantulum ruboris tol

in

ripimus; quanto ardentius hoc pharmacum

cio coram tot millibus hominum, repulía de-

fir.C.5. |

$015

a Chrifto fapientiffimo & peritiffimo Medico

notatum tabefcere. Et alibi: Melior eft mo-

. dica amaritudo in faucibus, quam 2eternus

pro falute animze certo obtinenda arripere

e

debebimus ?

cruciatus in vifceribus

]II. Confideratio So

laiiz', qüod'exr.c.onfäs-

Xl.

ASCETICA.

*

- fione fa&a percipitur, tum ob reconciliatio-

L'uc.,Bhr-

nem cum Deo, velut fupremo . Domino,

"m xiprimis noffe debet /Afceta oviginem Confe[-

gent.in

Judice, Patre, Amico: tum ob debiti tam

ffonis, quam quidem Lucas Burgenfis cla-

c,20.]oa.

re oftendit, dum ait: Chriftum priusquam À-

&

grandis remiffionem : tum ob laqueos pec-

cati, quibus a Diabolo ca

ptiva tenebatur-,

poítolos fuos di&ta felicitaret eminentia, prae-

contritos. -

j

mififfe: Sicue mui/zt me Pl'ater C7 ego saztto vos,

IV. Confideratio Cozfu/fonis, quam in uni-

quafi dicere voluiffet: Sicut Pateraeternus me

verfali judicio pati quisque debebit ob pecca-

in Mundum mifit ad humani generis falutem,

ta per confeffionem non expiata; incujus con-

ita & modo vos ego per terrarum orbem di-

fideratione re&e S. Auguftinus dixit, melius

fperfurus, vobis authoritatem confero & po-

s)Aug-

L5.devi- eft,coram uno aliquantulum ruboris tolerare,

teftatem dimittendi peccata; Perfípectum eft

fit.in firmn,

quam in die judicii coram tot millibus homi-

mihi, fore Ecclefia mea multos infirmos, qui

]s ve

€,5.

juftitiam per Baptifmum acceptam non fint

d t

num gravi compulfa denotatum tabefcere:

confervaturi, mifertus illorum, üt poffitis eis

Cogita ergo Confeffarium fore ex illis, qui

judicioilliintererunt: nec erubefcas illi nunc

fuccurrere, eam vobis in/pivo, ac do gratiamn €g*

facultatem,ut veguirentibus queatis peccatayvi-

L

L

magno tuo commodo manifeftare, quod tünc

cessea,valide vemiittere Quod ipfum etiam

Con- COUCH. |

aperte cognofcet, cuminfigniadeo pudore ac

contemptu tuo.

L)

cilium Tridentinum infinuavit dicens: Si ea in Trid.

V. Confiderati

o Gelenae, quae parata eft

regeneratis omnibus gratitudo erga Deum ef- Seff.t4-

illis, qui hoc tam neceffario medio, & fecun-

fet, ut juftitiam in baptifmo, ipfius beneficio * É

da poít naufragium tabula falutem fuam fer-

& gratia, fufceptam conftanter tuerentur, non

vare negligunt.

Tta Tertullianus fuafit his

fuiffet opus aliud abipfo baptifmo Sacramen-

Tcrtillll.

'tum ad peccatorum remiffionem inftitutum

l.de poeen,

vetbis : Si de Exomologefi retra&tas, gehen-

nam in corde confidera, quam tibi Exomo-

effe. Quoniam autem Deus dives in mifericor-

logefisextinguit: & poenze prius magnitudi-

dia, cognovit figmentum noftrum, illis etiam

vitze remedium contulit qui fefe poftea in pec-

nem imaginare, ut de remedii adeptione non

i

Qubites.

cati fervitutem, & deemonis poteftatem tradi-

S, Bonav,

VL Gsatie Divine fedulainvocatzo: Nam,

. diffent: Sacramentum videlicet Poenitentize,

ad Nov.

p.LÍPeC &c S.Bonaventura recte advertit, in domo,

quo lapfis poft baptifmum beneficium mortis

$.9.

quam fübintrans radius Solis illuminat, quan-

Chrifti applicat?r,

II. Noffe

Tilus XXPHL — Coufffo.

383

Concil.

1L Ioffe debet, cur omia

geccata moraliain fge-

reverenter genua He&uht, coram, inQuam fu-

Trident, pie declarariin Confe[fi

1dem,

one voluerit Chriflut: quod

premo hoc Numine humiliari

iterum citatum Concilium fequentibus verbis

limum eft, repugnantia levis.

; perquam-ïäcilf

declarat: Porroex eo,quod Jelus hic Sacerdo-

Luc. Bür-

- YV. Noffe debit, cur Chrifl

ur infufflando gotefta

tes Vicarios fuos con(tituit, quitanquam Prze-

teim dederit Zpoflolir; quoditerum Lucas Bur

genfs ap.

Minf

fides & Judices,fententiam de fidelibusin pec-

genfis oftendit, fic difcurrens: Flatum feu an-

Manfi dif.

cata relapfis ferant, femper intellexit Ecclefia

1. l, 4.

fa.

helitum ex imo pectore attra&um in eos geftu

knqi

Catholica, quod fidelibus quoque fuis przci-

oris jecit; volens per hoc demonftrare Salva-

piat Jefus, ut, fi peccatorum veniam confequi

tor, Spiritum fan&um ad inftar flatus eífe ; cu-

.

velint, declarent ea Sacerdotibus ; cum eaim

jus adventum in Coenaculo Sion obtigiffe di-,

judicium hocjincognita caufa, non valeant ex-

dicimus , tanquam advenientis Syiritur ; circa

ercere, fequiturin fpecie peccata omnia mor-

quod factum ita Auctor praedi&us difcurrit :

talia humili confeffione declaranda.

Aliam

Eft veluti flatasquidam Patris & Filii, nam

Idem c. 5, quoque rationem idem Concilium a

Lj

ffignat,

hinc Spiritus vocatur; cuiafferto non abfimi-

dum ait:lpfa vero hujusmodi Confefiionis dif-

le correfpondetillud Alberti Magni dogma in-

ficultas,ac peccata detegendi verecundia,gra-

quiens: Spiritumafe procedere, fignificavit

vis quidem videri poffet, nifi tot tantisque-

per flatum, quemin diícipulos direxit. Do&tif-

commodis & confolationibus levaretur, quse

fimus vero Salmeron altius repetens principi-

omnibus digne ad hoc Sacramentum acce-

um, ad eam feconvertit, quze in mundi exor-

S. Bernar.

dentibus, per abfolutionem certiffime confe-

diocontigitin homiuis formatione,quem flatu

runtur. Tertiam quoque rationem S. Bernar-

animavitDeus, cui vitam corporis mediante

Sen. to,4.

din. affert, dicens: Juftum utique eft, ut, quiin-

fer.20.a,

halitu feurefpiratione infudit omnipotens, ita

--2

verecundia facie mentis & corporis, Deum

quoqueia przefenti Salvator vitam animze, id

peccando defpexit,fic per confufivam (ui vere-

ett, gratiam, quaminteremerat culpa, fuisim-

;S.Ambr.

cundiam placet; eft enim verecundia magna

,

12 de0,

pertirivoluit, eundem fanüiílimum iis com-

Gb

S. Aug.de pars poenitentize fecundum S. Aug. & hzec eft

3mnunicando Spiritum, per modum flatus, ut

»

pon. dit. una caufa, quare Confeffio inftituta eft ; ut íci-

-olim Deus infufllavitfpiraculum vitz , ut fie-

pa:itet,

I C. quem

licet, dum de culpa peccator erüubefce

ä

fel:, a

rethomoinanimam viventem, ita idem infaf-

S. Thom,

. Deo mifericordiam impetraret.

flat animam, peccato mortuam, ut vivat per

Villan. in

I1I. Nojffe debet , cur hominipotiur quamipfi Deo

Spiritum fan&um. Quibus etiam S. Cyrillus S.Cyrillus

d. 1

Dom. 3.

Confejfionem fieri Chriftur voluerit : cajus ratio-

L.L!. de'l'i: |

ï;

affentiens ait: Ut ipfum fciamus effe, qui ab- 12. ia

' il]irl cl Sl |

Qnad. Pj, nem S. Thomas Villan. oftendit, dum caufam-

initio naturam noftram creavit, & Spiritu fan- J9: € 16-

50.v.5. inquirit, cur Sapientia divina modum immu-

&o fignavit, rurfus in ipfo initio renovandae

tavit Confeffionis, quando quidem David foli

confitens Deo, obtinuit abfolutionem :. 7ii

naturae, fufflatione Spiritum difcipulis largi-

tür, ut, quemadmodum creati

5*

foli peccavi ? Ad quid opus fuit, peccatum con-

fic etiam renovemur.

ab initio fumgs, :

-

tra Deum commiffum, homini revelari ; maxi-

V.. Noffe debet , cur Deus hancpotefta

fem homi- S.Chryf.

: Luc D«

ine cum hoc fit nimis onerofum & verecun-

nibus , €4 non /Ingelis conc.

trit: cujushanc ra-h

dum ? Cuiobjedioni fan&us breviter refpon

tionem alífignat S. Chry

O

ftomus: Propterea

oim,de

l

-genf. n

/ detin hzec verba: Quamdiu Deus non fuit ho-

.c,ao,]oa.

enim non Angelo Sacerdotium corniffum eft,

1no,non opus fuit peccatum homini verbo con-

('iberi enim funta peccandi libidine ) ne vide-

N

fiteri ;fed poftquam FiliusDei fa&us efthomo, -

licet ob feveritatem , eos, quiex populo pec-

jam Pater non judicat quemquam, fed omne

carent,confeftim fulguribus transfigerent ; fed

judicium dedit Filio, & poteffatem deditei,ju-

homini ea cattedra commiffa eft, qui & ipfe

dicium facere, quia Filius hominis eft; ex tunc

libidine & peccatis colli

gatus eít; ut, fiquem

ergo peccator hominis Chrifti a Deo Patre fo-

peccantem invenerit ,

fuorum peccatorum

rocommiffus eft, & in illo reddere rationem

conícius,

in eum, qui peccat, benignus efficia-

, peccatorum füorumtenetur.

Cui etiam con-

tur. Etiterum: Nam & hoc divina quadam

Hug. V1&.

^*

fentiens Hugo Vi&torinus, qui illud S.;Jacobi

.Sip. Manti

difpenfationefa&tum eft, ut Sacerdotesetiam

* dif, 3. n 5.

Apoftoli przeceptum(confitemini alterutrum pec-

ipfi peccatisfübjeGifint. Audi, quaefo, quo-

catavefira)penitus confiderans, fequenti illud

modo res fe habeat ; fi Do&ores & Sacerdotes

gloffailluftrat: Quid eftalterütrum? alteral-

Ll

d

ipfi non peccarent, nequevitie hujus affeti

teri, homo homin»i ; non folum homo Deo,ficut

bus fubje&i effent , certe inhumani, & a venia

' Concïl-

verusille Confefforait : Dixi , confitebor adver-

aliis danda effent abhorrentes; fed propterea

|Trid,

fum me injuflitiam meam Domino; fed homini pro-

'SC 014'

Deus fübjectos effe voluit, ut eorum , quze ipfi

6 l

pter Deum. Videtur Dominus hoc ipfum ho--

patiuntur, fenfum habentes, aliis etiam ve-

iini aífignaffe tribunal, utad ma'oris humili-

niam darent. Et ideo Chriftus etiam lapfum

tatis exercitium,homoadverfus hominem fer-

Petri permiferat; eratenim, utidem S. Do&or

ret fententiam, homo hominis fubjaceretjudi-

ait, Petrus non mitis , fed admodum feverus :

ä

cio; plus enim facit, qui fervo humilíatur.

& aliquando durior; quodíi adejus naturam

Idem fubjungftAu&or.juxta cujus opinionem,

illudetiam accidiffet, ut nullis peccat's fub-

Chriftus hoc Confeffionis inftituendze modo,

Jiceretur, qua&fo, quam veniam habituri 'uif-

eam longe magis meritoriam efíficere voluit,

fent, qui ab illo docendi erant ? Propterea

peenitenti occafionem offerens,actus frequen-

hoc egit Deigratia, & paululum ab ipfo de-

tandi humilitatis & fühie£tionis; fiquidem co-

fcifceret Petrus, & peccato alicui fubiicere-

ram Deo graviter a nobis offenfo, multisque

tur, quo exhis, quzi

pfe paffus fuerat, di-

Íceret humanior effe in alios,

injuriis affe&to, cuiipfi ?hxoni'& Priücipatus

N

VI.

384

Bibliothzce Manualis . Conctonatori

B. Petr.

VI. Noffe debet condiztiones ad veram Coufe[io- — tiam, quxe facit, utin genereduntaxat, & rion

Dasmian.

fer.2 deS,

neii requifitar, quasinprimis D.Petrus Damia-

quoad debitas circumítantias eadem peccata

N7

r

Audrea.

nus fequentibus verbis indicavit: Oftendam

mnanifeftentur.

Et ad priorem quidem erro-

yo ib

xemcavendum proderit memorabilem:S. Au-

q a,

tibi unum juftorum juftifime confitentem ;

quzeris quisnam fit? P(altes Domini eft. Dixi,

guftini fententiam proferre:: O homo, quidS. Aug.in

inquit, confitebor adver[uss me inju[titiam meam

times confiteri? illud, quod perconfeffionem

L

Domino; Dixi, hoceft,in cordemeo propofui,

Ício , minus fcio, quam illud, quod nefcio. Cur

noncoactus,neque compulfus, fed fpontaneus.

confiteri erubefcis peccatatua ? peccator fum,

ficut & tu, homo fum, humani nihil a me alie-

Jnjufitiam meam, ait,nonalienam ; adver jum me,

mearguens & accufans. Vides,quianon timo-

num puto. Confitere homo homini,homo pec-

. realicujus, velad alium accufandum, vel ex-

cator homini peccatori Elige, quod vis; fi

nonconfeffuslates , inconfeffus damnaberis.

cufandum,fe ipfum fan&usDomini confitetur?

pro hujusmodi confeffione remittes tu, Domi-

Adhoc Deus exigit confeffionem, ut liberet

ne, impietatem cordis mei, peccati fcilicet.

hominemhumilem; adhoc damnatnon con-

: S..Bonav.

inDiat.tit.

Clarius vero S. Bonaventura has conditiones

fitentem, ut puniat fuperbum. Ad alterum

infinuavit, dum illum Pfalmiftze verfum : Dixi,

autem errorem cavendum proderit Cardina-

/

lis Bellarmini verba re:erre : Quaefo te , in-Bellarm,

a.ï 6 3.

confitebor adver[um meinjuflitiam meam Domino :

explicans fic loquitur:In hoc verbo tanguntur

quit, fi reum aliquem ante tribunal Judicis*9n*.9.

AE

fex, quze debet vera confeffio habere ; Primum

confüitueres , & nihil diceres aliud , quam:

eft, przemeditatio , quze notatur, cum dicitur:

líte egit contra legem: peto, ut velis ferre

Dixi. Secundum eft compun&io cordis & oris,

fententiam. Quid Judexifte refponderet? an-

nonputaretfeirrideri? Ifteegit, inquis, con-

ut ore fimul & corde fiat, quae notatur per:

confitebor : "Terrium eft, quod fitaccufans , non

tralegem ; contra quamlegem? ftulte, quam

excufans; quod notatur per: adver[um me.

lententiam ieram, fi quod ejus fit peccatum,

L

ignorem ? Pari ratione fi Medicum adeas, &

Quartum, quod demalis, non de bonis, quod

notaturper: injuflitiam. Quintum, quod fit

dicas: Mihi aliquid dolet, adhibe, quzefo,

.Medicamentum. Quid ille2. non dicet: ftu-

propria, id eft, de peccatis propriis , non alie-

mis, quod notatur per; meam. Sextum, quod

pide, quideft, quodtibidolet? Caput, ocu-

fit adhonoremDel, & honeftatem fui, quod

li, dentes, renes, pedes? anputas omnia

medicamenta omnuibus imalis convenire ?

notatur per: Dozzino; &talis confeffio eft nti-

lis; undefequitur:

uid fi tu Podagra labores ,

cati mei.

-Ettu remifijti /impietatem pec-

& ego medica—

S.Pctrns

mentum' dentibus adhibeam?

VIL. Voffe debet ,

| quad,/ït þotü]imuf;z impedi-

Gen.

Damisn. pertum Confoffionis? idquod S.Petrus Damia-

X. No;[ïl' debet , ulilyt £s ejjim./:m? ä:zealuüt coz-:;

LEU

nusindicavit, dicens : Nihilfortius ad expun-

feffionem fru&uo[am efliciendi ? quod fiet, fi effi-

'ciat, ut cum fincero dolore, & ferio propo-

gendum Dei gratiam , quam timor humanus;

quia dum erubefcimus confiteri, quae com-

fito emendationis peragatur;. in quo quidem

.dolore & propofito potiffimum hujus Sacra-

mifimus , Deum minus, quam homines, re-

menti fructum confiltere, non immerito di-

veremur. Hsec eft confufio adducens pecca-

S.Bernar. turm. Unde S. Bernardus; Dicatur, ait, illi,

cunt Afcetze; ita ut Thomas Kempenfis di- L.r. c.19.

cere aufüs fit : Secundum propofitum no-$ .

in fent. quem afficit pudor, curte pudet peccatum

tuum dicere, quod facere non puduit ? aut

ftrum curíus profectus noftri. Unde re&e fi-

cur erubefcis Deo confiteri, cujus oculis non

bi quisque dictum illud S. Macarii applica- InVit,Pat.

bit: Ploremus Fratres, & producant oculil. 3. de

S.Chtyf.

otes abícondi? — Quod etiam S. Chryfofto-

deConfef, s confirmans , cur confunderis , inquit, di-

noftri lacrymas , antequam . illuc hinc ea-C9PPunc.

inus, ubi noftrae i

.

. cere, quodnon confufus es perpetrare? cur

gueae Qlacrymag corpora hpe

g

vereris Domino indicare , quod non ver

Ítra comburent.

i

—XL. Noffe dobez €9 curare ,«

E

esipfo praefente committere ?

þuvt. non frequen- -

Eccl. 4.

. VHI. Noffe debet , quomodo e

leBlia Gonfefaid

tiam duntaxat Confeffionir ; [ed generalis etiam

Bd

V,

. 3t.

Conejfionis ufum . fedulum | vehementer: cominen-

fit fuadenda? nimirum ut illud Ecclefiaftici

monitum in memoriam revocet : Ne fubji-

d« ; ilam quidem, quia, ut Catechifmus

cias te omni homini pro peccato.

Et illud

Pii V.fapienter & re&te dixit, quidquid hoe

Ludovici Regis Filio datum praeceptum: Fac

tempore Sanctitatis , pietatis, & Religionis

idoneus tibi fit confcientize Arbiter, cu;us

in Ecclefia fummo Dei beneficio confervatum

prudentia doGrinaque fempertutus fis.Quam

eít, id magna ex parte Confeílioni tribuen-

inrem Joannes Àvila, Confeffarium, inquit,

dum eft. 1ftam vero, fcilicetgeneralem Con-

eligendum ex mille, imo ut S. Franciícus

fellionem , quia & Conteffario, & Poenitenti

Salefius ait, inter decem millia; dici enim

majorem tribuit ftatus notitiam , pro dire-

non pote(t, (additidem,) quanta fit ad ex-

&ione ipfius cumprimis neceffariam : majo-

cipiendas confeíliones idoneorum inopia ; fi

remitem paritconfufionem & dolorem, dum

ex histribus, charitatefcilicet , do&trina, &

Poenitens omnia. peccata fua in cumulo con-

prudentia, vel unicum inaliquo defideretur ,

fpiciens in illas Ecclefixz? voces prorumpit:

eft periculofae plenum opus aleze.:

Heumihi Domine, quia peccavi nimis in vi- ]5 Omc,

IX. ANo[fe d«bet duos errores. £. impedimenta

tamea, quid faciam mifer, quofugiam, ni-defun&,

jntegritatir confe(fionis removere, fcilicet Eru-

fiadte Deusmeus? Ettaadem majorem eti-

M

Y

be[centiam, qu»efacit, ut peccata quoad fub-

am fecuritatem & quietem animze generat ,

ftantiam non integre aperiantur : -& negligen-

dum fupplet ea , quze in alüis Confeilionibus

deiuerunt,

85

n

— Titulus XXV1l. — Confiffo.

à

ääï?uerunt-.' Üt me'rïtö in confideratione ho«

oftendi, quomodo fit vox Domini fuer aguas ,

$. Aug. ( rum fru&tuum exclamet S. Auguftinus: O fe-

id efthomines multos. de quibus dictum : Om-

]«

nesmorimur, &quafiaque dilabimur in ter- 2, Reg. e4.

10. ad FF. Jix confcientize puritas , quze vermem interio-

d9.4

&l

in erem. rem excludis, quze a carcere doloris liberas

ram. Maxime vero peccatores labiles, quiV* *

n 4

rationem , qua ab omni immunditia purgas

er feadabyffumlabuntur, fedvirtute hujus

:

o

mentem. Omensían&a! O Paradifus decli-

cisretrorfum, inítar Jordani, ad Deum, ve-

)

ciarum, variis bonorum operum virgultis

lutoriginem fuam, eonvertuntur.

2. QU.O—

confitus: variisque virtutum floribus purpu-

modo fit vox Donini invirtuie €9 magnificentia :

"

ratus, & fuaviter coelefti gratia irrigatus. Haec

quia fcilicet conterit vincula peccati, ac Sa*

eft, Fratres mei, Paradifüs, inquo plantatur

thanze poteftatem, & in libertatem Filiorum

J

Dei afferit, coelum aperit, infernum clau-

lignum vitze, & cceleftis fapientize ; haec eft

t

thalamus Dei, palatium Chr

&

dit, hominem mortuum refufcitat, & vivifi-

j«

i&i ; haþitac?u—

cat. 3. Quomodo fit vox Dorzini confrigentis

;um Spkitus fanc.

cro:: quiaetiam Magnatum & fuperborum

. $. XII.

zeftimatio & fuperbia hic fle&itur, & ad Sa-

-Deltm,

cerdotis pedes profternitur. 4. Quomodo fit

— CONCEPTUS PRJEDICABILES.

; COnr, 0

vox JDomnini intercidentis flammam ignis : par-

|

: ïOO 5- :?-2. I" E

x occafione thematis : Ef autenm JJero-

tim quiaigaem infernalem extinguit: partim

*

folymis probatica pifcina : poteft Con-

quia flammas libidinis cohibet, contra quas

1. Quia in

feffio Pifcinze huic comparari.

vixeftpotentiusremedium, quam Confeffio.

F

Confeffione , perinde ac Pifcina illa, virtus

s. Quomodo fit vox Dominz defertum concu-

refidet omnis generis morbos curandi.

2.

tientis: idefít, cordapeccatorum, quzeinftar

Quia, ficut aquailla non fanabat, nifi Ange-

deferti fpinofa funt, & vepribus confita, ad

liaquam turbantis fubfidio; ita Confeflio ni-

dolorem movet, ipfasque peccatorum fpinas

eradicat.

6. Quomodo fit vox Domini pra-

L

hil prodeft, nifi Confeffarius abfolutionem im-

]«

pertiendo concurrat. Siergotam avide olim

garantis cervor: ideft, virtutem conferens ad

adventus Angeli aquam moventis exfpecta-

viam mandatorum & perfectionis velocius

]«

currendam, ita ut dicere poffit, qui confitetur :

batur; quanto magis ad Confeffionem accut-

rendum eft, ubi tam facilis copia Confeffarii

Perfecitpedesmeostanquamcervorum, fu-

eft, necunus duntaxat, fedomnes curantur,

per excelia ftatuens me.Quaze omnia fufius ex-^

plicata videri poffunt apud Marchantium l. c.

nona corporali , fedfpirituali, longeque gra-

,

;

viore morbo.

V. Ex occafione thematis : 7te, offzmdite Marchan,

i'.(äen- 140

li. Exoccafione t

hematis: Reduxit quoque

vos Sacerdotibur: poteftpeccatum]leprae com-

in hort.

h

paft. t1 gs

d

XV.l .

Loth, £$0mnia, quailliur erant : poteft Con-

parati, ob fimnilitudinem maculze , doloris,

je

feffio exercitui comparari, illi maxime, quem

& feparationisa Deo & Angelis. Deinde o-ruc, ,7,

Abraham adfratrem fuum reducendum con-

ftendi poteftf, quomodo hzeclepra per Sacer-v. i4,

gregavit. Et 1. dici, quod debeant peccata per

dotem curari poffit, adeoque peccator cum

examen, ficut milites, congregari. 2. Armis,

magno defiderio falutis eidem fe fiftere de-

id eft, fincera contritione inftrui.. 3. Dele&us

beat. Velfiplaceáàt, poteftpeccator Naamo- 4 Reg s;

. Lx C19y

.Kl

fieri, & nominatim recenferi. 4. Sacramen-

no, Confeffarius Elif2eo, ( quiquidem figni- V. 13.

tum fidelitatis przeftari, id eft, nullum pecca-

ficat, acDeifalus, vel Deus falvans,) com-

l

tumomitti. s. Du&orem fequi, eiquein omni-

parari, & inde inferri , quam merito illa poe-

i« Vi t,

j*

bus obedire, ideft, Confeffario per omnia pa-

nitenti verba repeti poffint : Pater, fireni

rere. 6. Suam, nonaliam Perfonam repraefen-

grandem dixiffet tibi Propheta, certe facere

, npitt

debueras, quantomagis, quia nunc dixitti-

)n

tare;quze omnia fufius deducta, & variis hifto-

riis illuftrata, apud Fabrum conc. 7.in Dom.

bi: Lavare (per contritionem & confeffio-

3. Quadrag. videri poffunt..

nem,) & mundaberis.

liIl. Ex occafione thematis: Funiculus tri-

. VI. Exoccafione tliematis

: Nüi gaitenti- Lue, 12, .

lc

Etcle£4.

"

plex difficile rumpitur : poteft Confeffio funi-

am habueritis, omnes fimul peribitir : poteft confef-V 3« .

V. 12,

culo triplici comparari.

I. Quiaex tribus

fio fecundae poft naufragium tabulae compa-

rari. Etin r.quidem parteoftendi,mundum ef-

$

partibus, veluti tribus filiis , componitur , fci-

licet contritione, confeffione, fatisfactione.

femari periculofo fimilem ; fimulque pericula

2. Quia pér hunc funiculum Deus attrahit ani-

breviter enarrari.

In2. parte oftendi poteft ,

mas , fibiqnedenuo unit, & inamicitiam reci-

quam metuendum fit naufragium anim2e per

ln

pit, quieftingens fru&tus Confeffionis, cum

peccatum fa&um, utpote quod in abyffum ze-

in tali unione & conjun&tione tota felicitas

ternze infelicitatis praecipitat. In 3 tandem de-

hominisconfiftat. 3.Quiafuniculus ifte diffi-

monftrari poteft, quanta celeritate ac gaudio

a

cilerumpitur;s cum frequens confeffio faciat,

Confeffionis tabula fitarripienda, ütpote quae

ut homoob ferium propofitum & dolorem to-

fola, fi fieri poteft, ab hoc naufragio liberet.

z

ties repetitum non facile labatur, uti tefta-

Quem in finem varia exempla afferri poffunt,

turille Religiofus, qui de fe ipfo faffus eft ,

tum eorum, quifine confeífione perierunt :

[l

tum eorum, qui per eam falvati funt.

non meminiffe, quod bis in idem peccatum

incideret. Quae omnia facile fufius ex fupra-

. VII. Ex occafione thematis : Dixi, confi-

Pf3r. v.-sl.

: In OæCD

di&is deduci & amplificari poffunt. -

tebor adver[um me injuflitiam smeam Domino :

d

poffunt varii errores in confeffione committi

Pio8.Y.3

IV. Ex occafione thematis : x Dom:ni

uper aquas multar: poteftvis & efficacia Ab-

foliti demonftrari, & corrigi. Et r. quidem in

fojutionis facerdotalis explicari. Et 1. quidem

Confeffario eligendo , dum velftabilis, fifieri

ce

poteft

R. P. Lohn. Bibl. Man. Tom.1.

L

x

^

: Biä!iotlzecæ Biaauahis Concionatori

&

386

oteft, non eügïtu?, vel non confulitur, vel

quimolemagna premebatur , nequaquam dia

nimis eidem adhaeretur, itaut propter ipfius'

citur; revivi[ce, fed veni foras, Ex qua fcilicet

abfentiam confeffio negligatur. 2. /n efliman

refurre&tione, quee gefta in illius eft corpore,

daconfejfione: dum fcilicet con'effio , eo, quod

fignatur, qualiter nosrefufcitemur in corde;

— ^ "- — a weunAo frta,

cum videlicet mortuo dicitur, veni foras, ut

profe&us & emendatio non advertatur. 3. /n

facienda coujzjfione 5 dum vel breviter nimis,

ab excufatione atque occultatione peccati , ad

omittendo néceflaria ; vel nimis diu, mifcen-

accufationem fuam ore proprio exire provo-

do impertinentia , quidam confitentur. 4- /n

cetur; quia igitur hzecoccultationis culpaiin

turbalionementis: dum veltimetur, quod con-

humano genere vehementer excrevit, bene

feffio non re&e fiat; vel fcanidalum concipi-

B. Job cum diceret ( fi abfcondi peccatum meuri)

tur ex eo, quod aliqui tamdiu confiteantur.

interpofuit, quafihomo; hominis quippe pro-

Qui omnes proinerrores, quomodo corrigen-

prium effe confpicit, quod ex Parentis veteris

imitatione defcendit.

di fintfacile ex iis, quae hactenus de Confeffio-

;

ne di&ta funt, oftendi poteft.

. [V. Quisquis Divini Judicii geftit declinare Manfi dif;

6 Ambr,

tribunal, cum finceritate & candore hocce ad- 15.n.13.

$. XIII.

i

intio.

eat Poenitentize tribunal, cujus S. Joannesin

hzec verba meminit : /n con[peétu Sedis, vanquam

ALII CQNCEPTUS PRJED—ICABILES

mare vitveum, fimile cruflallo. Mare hoc Con-

Qualitas.

feffioeft, conformiterilli, quod gemebundze

361m.55. L

rbes quondam re'ugii in gratiam delin-

quondam atque afllictifümse dictum eft ani-

Y.Y14.

quentium affignaturus Dominus , trer

mzse : velut mare contritio tua ; undeDionyfius

Manfi dit , upf, inquit, tramr Jordanem , €$9 trer in ter-

Carthufianus dicit: Quidam perhoc marein-

telligunt PoenitentizeSacramentum ; aft quod

4 .5 ^0 Chanaan. UbiLyranus: Licettrans Jorda-

nem habitarent duze tribus cum dimidia, ta-

in vitrea & cry(tallina figura latet myfterium?

men tot erant ibi civitates refugii, quot erant

Cryftallus omnino tragfparens eft , totumque

citra Jordanem , ubi habitabant novem tribus

videtur quidquid ei opponitur, nihil occultat;

cum dimidia.

Quis tamen non obftupefcat

ita quoque in hoc confeffionis tribunali con-

hac in divifione inzequalitatem ? Myfterium

Ícientia noftra tota debeteffe tranfparens, ut

utique continet, novem namque tribubus plu-

ejusdem ftatum perfetteattingatConfelffarius:

res utbes affignari debuiffe videtur, quam folis

Poteft explicari, inquit Sacer quidam inter-

tribus. Rationem porrohujus partialitatis in-

pres, ut Pcenitentize mare fit vitreum , propter

daganti Rabbioccurrit Salomon, dicens , ter-

Confeflionis perfpicuitatem. Confeflio clara

rau Galaad , que trans ;Jordanem fituata erat ,

&ingenuanos ad Dei fedem & tribuiial con-

ducit.

T

€? habitatorer, gra omnibus ad rixas propen[os,

humanique fanguinir. profundendi avidos fuiffe ,

V. Regius Vates divinze fupplicaturus Va-

Of.6.v.8. undé & Ofeas inquit :

Galaad civitas operan-

jeftati, ne peflimo excufationis faique delicti

tium [upplantata janguine, vel ut Hebraica vet-

defenfionis vitio contaminetur, ante omnia,

fio habet: Zorcular fanguimis ; Voluit igitur

orifuo petit, ut obtingat cuftodia : Pone Dozi-

Deus, utjuxta criminum abundantiam abun-

ne cuflodinm ori meo , €$ oflium circusmflantia la-

darent & remedia, facilisque praefto foret mo-

£iis meis. Portam,oftium feu januam poftulat,

S.Thom

dus declinandi fupplicia. Quid nobis cum fi-

non firmum folidumque clauftrum: cujus my-

Vil

gura, dum fruimur figurato, maximeinlocis

fteriifi caufam ignoratis, rationem accipitea

Qu

populofioribus , ubi innumerz frequentantur

S. Auguftino, inquiente: Non dixit clauftrum S.Aug. in

offenfze & flagitia , confeffariorum abundante

continentize, fed oftium : oftium & aperitur,& Ff w4o

copia, utnemo non ad indilatam exftimule-

'clauditur. In confeffione namque verbali por-

tur confe(fionem, profecto ubi abundavit deli-

tam hanc quandoque aperire, quandoque

é&um , fuperabundavit & gratia; nec

veiï., qui

claudere debemus. Ergo fioftium eft, & ape-

feabfcondat a caiore ejus.

riatur, &claudatur! aperiatur ad Confeffio-

S. Bonav.

l. Semel lupus confitebatur iniquitates

nem peccati, claudaturadexcufationem pec-

in Diat.

falut. tit.

fuas, & interim erat multum follicitus , quia

cati, ita enim eritoftium, inquit Gloffa, ut non

videbatoves recedentes, unde dixit confeffa

excufetur, quod, pro dolor, fummum vitium

2. C. 34

dominatur hominibus.

riofüuo, quodcito eumabfoiveret, ut fcilicet

poffet fequi oves.Sic confitentur aliquiin qua-

Nece[fitas.

dragefima, proponentes ad peccatum redire

VKI«. Caffianusi

lla Ecclefiaftis verba: /IMor- Caffian;

coll. 2. d.

poft Pafcha. Certo contigiffe fcio, quod jam-

deat [erpens in filentio ; ficinterpretatur: Taciti

difc, C.IIe

jam narraturus fum. Ruíticus quidam ovem

ferpentis morfum perniciofum effe defigznans,

furatus proximo, in Con'effione obftri&us ad

id eft, fi per confeffionem fuggeftio feu cogi-

reftutionem, promittitfe obtemperaturum ;

tatio diabolicaincantatori cuiquam , fpiritua-

requifitus poftea a Confeffario : qualiter au-

li fcilicetviro, quicarminibus Scripturarum

tem , & quomodo fatisfacies ? incun&anter

mederi protinus vulneri, & extrahere de cor-

ajebat aliam 'urabor, Mhancque in prime

de confuevitnoxia venena ferpentis , patefa-

fatisfactionem dabo.

&a nonfuerit, fuccurrere periclitanti, peri-

S. G*feg. '.

IIi. S. Gregorius explicanstextum Jobi : fi

turove non potetit.

22. Inor,., l»lb

[condi, quafi homo, peccatum meum : fic loqui-

VII. Tefte S. Matthzeo, tributorum

exa&oQ

€

*

tur: Chriltusrefufcitando Lazarum non dixit :

j

res vice quadam a S.Petro caufam popofcere,

T'bi dico furge; proütalteriimperabat filid vi-

cur Magifter ejus obligationi non fatisfaceret

univerfali; querimoniam hane cum ad aures

duse ; fed: Z/eni foras. Mortuo Laza;'o, idquit,

Chráti

Titulus XXV IH — Confoffo.

387

Chrifti deferre pararet Apoftolus, difcipulum

nus confeffionis, qui liberüm atque fecurum

provenit Magilter,inquiens: Simon, A'eges

omnibus ad coelos przeberet tranfitum. Unde

terva a quibus acciplunt tvibutum vel cenfum,

S.Thomas de Villanova hoc confeffionem ex-

a filiis fuis, vel alienis? CuiPetrus; Domize

ornat przeconio; dicens: ZEternze vitze aliqua-

ab extraneis ; ita quidem fe res habet, fübjun-

lis faltem certitado conjecturalis, nam maior

xit Salvator, nihilominus ut omnem ícandali

citra miraculum inhac vita haberinon poteft.

petram amoveamus, vade protzuus ad sare,

IX. Quod immeníam tanti Sacramenti S,Aug.in

smitte bamuim tuum in aquas , €? quemcumnque

gratiam, atque favorem amplificat punc&um, c.5.Joan.

pi/ceum primo cepevis, attrabeeum, comprebeade

confiftit in eo, quod Chriftus beneficium hoc

apfutn, tene fovtzter, os apevi, 740X 2Ue in0netam

omni fecerit loco, ac tempori commune, abs-

vepevies i2eo, quead utriusque noff rum tvibuti

que ulla limitatione. Erat autem Jerofoly-

faffrciat folutiouem ; obediit, abiit, atque o-

mis,inquit S. Joannes, probatica pifcina quin- joan.s.v.

mnia feliciter expedit Petrus. . Fizec rei geftze

que porticus habens, in his jacebat multitudo ?- 3-

Muf dit

feries eft literalis, aft a fen(uliterali ad mora-

magna languentium. Sed quo effetu? mi-

1519,

. S. Àmbr,

lem fanctus digrediens Ambrofius, hiftoriam

feris fubitanea forían obtingebat fanitas? ne-

inPf.so,

hanc noftro perquam fubtiliffime accommo-

quaquam, exípettantium aquze motum. 747-

dat propofito, inquiens: Pilcis elinguis, fun-

gelus Domini d.

e/ceudebat fecundum tempus in

dumque incolens marinum, peccatoris gerit

pifciuam , €» smovelat aquam,

C? 2uiprzor de-

figuram, fuum reticentis peccatum, non ob-

Jcendzffét in pifcinam pofl. mot

20neth ague, fa-

ftante, quod fecundum praefentem juftitiam

nus fiebat , a quacunque detinebatur infrmita-

te.

damnatus fit adinfernum: Moneta juxta di-

Semel quolibet anzo cceleftis defcende-

vinum aífertum non e viíceribus,fed ex ore

batGenius, unum ex univería multitudine,re-

pifcis extrahenda erat, quantumvis naturali

liquis diligentiorem,fanaturus toties, quoties.

pifcis feratur inftin&tu, ut devoretimmediate,

Ecce vobis incredibilem facrofantti confes-

quidquid apprehenderit faucibus. Écce vo-

fionis lavacri preerogativam, in quo omnes

bis myfterium; S. Petrus paulo ante Chrifti

languidee fanantur mundaturque animze.

in terris erat declaratus Vicarius, cum pro-

Probaticam hanc pifcinam non fola Jerofo-

milffione clavium, id eft, poteftatis abfolvendi

lyma, fed omnes continent Chriftiani Orbis

peccata, atqueideo neceffum erat, ut modum

Regiones, Provinciz, civitates, non unus

addiíceret Apoftolus,in hujusmodi debitorum

Angelus, non Sacerdos duátaxat unicus, fed

fatisfatione obfervandum, nosque omnes e-

inuumerabiles poteftatem habent noftrorum

doceremur, monetam in ore fidelium invé-

folvendi vincula peccatorum ; non unus, fed

niendam effe, juxta quod fcriptum eft: U 7u-

quotquot volunt, priftinze reftituuntur fa-

füifrceris in fevmouitus tuis. Non otiofe, in-

nitati; non aquarum exfípe&andus eít mo-

quit S. Doctor, didrachma in ore piícisinven-

tus, fed ad libitum noftrum femper praefto

tumeft; ex oré enim tuo juflificaberis ; ete-

eít confeffis, nec unquam internis Deusnofira

nim pretium noftrze immortalit

ceffat movere corda in

Y

atis eft n?Qra

fpirationibus: Sto ad

confefüof |

oftium , & pulfo.

Neque ullus excufationi

N

Uftilitar.

P

fupereft locus, ut dicamus :

Homznem zon

VIII. Tradunthiftorize de Xerxe, Perfarum

S;Thom.

abeo, qui mittat sue im pifcinam ; homini

Villan.in

Rege,quod duas orbis partes, quas natura di-

namque authoritatem Deus contulit remit-

ä

Dom. 4.

viferat, artis beneficio ftatuerit unire, Euro-

tendi peccata, in majus generis humani bo-

Aug, if

Quadr. :

pam fcilicet atqueAfiam ; quem ut conceptum

num. Salutaris hzec pifcina fanguineabundat

executioni mandaret, opus aggreffus difficiili-

Agni illius, qui in debitorum noftrorum folu-

M

mum, inmaris fundo longum vaftumque ere-

tionem evifceratus eft fuper Calvarium ; Un-

xit pontem, Hellefpontum denominatum, qui

de S. Auguftinus in horum verborum com-

facilem utrique parti ac liberum indulgeret

mentario (uwnus zuilituw laucea latus ejus a-

tranfitum, mutua augeret commercia, com-

peruit, &' continuo exivit fanguis €» agua)

munes omnium mores efficeretacleges. Al-

ita difcurrit :utillic quodammodo vitae oftium

tera ad fpiritumpertranfeamus; negari utique

panderetur; Unde Sacramenta Ecélefize ma-

nequitinfinitam inter ceelum & terram effe di-

naverunt, fine quibus ad vita

vita, non intratur.

m, quae vera eft

ftantiam, Deum inter &'hominem, peccatum

inter & gratiam: Sicut exaltaztur celi a tevva,

X. S. Bernardus explicans verficuiumS.Bem.

ffc exaltate fuut vie mee a viis vefIvis ; quae fo-

ifitti

Pfalm. 95. Cozfefjro & pulchritudo in conufpe- €p«113.

Hl v

cietas lucis ad tenebras? quae conventio Chri-

&u ejus ; fic loquitur; Ama : unde placeas:

fti adBelial? quae participatio juftitize cum ini-

ama confeflionem, ob quam amaris, ama

[c. C.H'

quitate? peccatum nos a Deo feparabat, e Pa-

confeflionem, fi. affe&as decorem:

Reve-

radifo eje&os inexilium deturbabat;nofter au-

ra ubi confeffio, ibi pulchritudo, ibi de-

tem Redemptor ,. qui merito dicere poterat:

cor. Eccefacilem vobis, & peraccommodam

Feuiiualtitudinem maris,fiquidem paulo ante

fimilitudinem: Annulus v. g. aureus rumpi-

cruentum intrarat paffionis fuz2e oceanum, mi-

tur, ruptusque reparatur, aft locus rupturze,ne

fericorditer pcenitentiae & confeffionis Sacra-

appareat defec&us, adamante infternitur valo-

mentalis erexit pontem: — Feccata noffra apfe

ris inzeftimabilis; nonne annulus ifte maxi-

pertulit,in covpore fuo uper lgmum,ut peccatis

mum confecutus eft decorem, pretium, venu-

suortui juffitie vivamus. . Unde & hocSacra-

Itatem ? ita pariterin praefenti animam equi-

mentum paffim fecunda poft naufragium ta-

dem maculavit culpa, aft poenitentem poftea

bula nuncupatur.

Pontem conftruxit Domi-

conngio',& Sacramenti virtus inappretiabili

h]

Ccca2

ditat

K P. Lohn. Bill. Man. T 0m. .

Fibfiéifesai - Ms RE Couciowadok i

388

S.Laur. diat thefaurö ; Cowþä'o & pulcbritudo in con-

tum fpe devoraffet , ferream fecurn duxit in

fpelu ejus, fau&limonia Cjc. Fit perfzepe,inquit

praelium caveam, cui vi&tum intriumphorum

ätäü I*

fuorum oftentationem includeret, inclufum-

C. 15.

S.Laurentius Juftinianus, Redemptoris noftri

fe infundente atque cooperante mifericordia,

que, quoquo gradi contingeret, fecum condu-

j

ut poft lapfum vero poenitenti augeatur gra-

ceret, aft qui triumphum cecineratante victo-

flott.

riam, ipfe vi&us captusque, opprobrium fit

tia major, quam habuerat, addatur fpes glo-

p':ft.lcc"t.!

rize, atque proeclarior largiatur eidemDei bo-

cavez. EÉcce vobis cafumin terminis. Dum

nitate cognitio; ita utimpleatur, quod Apo-

nos peccato implicamur mortali, mancipatut

fubjacemus daemonis, qui colla noftra feveris-

ftolusait: U/ abundavit delitum, [uperabun-

davit C? gratia.

fimis tyrannidis fuze humiliavit in vinculis

XL Querunta

liqui, cur Patriarcha Jacob

(quos deli&orum catena couftringit) ut pri-

mum autem noftras culpas confitemur,easque

in /Egyptum ad filium fuum Jofeph, regio folio

CQH: COHI

fublimem, fefe transferens, unicum ex omni-

clavibus fubjicimus, omnia diffipamus vincu-

2, GIl,

bus, qui paternum infinuaret adventum, prae-

la, deaemonem noftree fubfternimus potentiee,

eum omni vigore deftituentes. Cum fortis ar-

miferit Julam? Mifie autem Judamante fe ad

Slofipb,ut muuciaret ei. Diverfas diverfi ratio-

matus cuftodit atrium fuum, in pace funt ea,

nes aífignant, & motiva; aliis autumantibus,

quae poffidet ; fi autem fortior füperveniens vi-

cerit eum, univerfa arma ejus auferet, in qui-

id factum effe, quia Judas omnium fratrum e-

$l de

rat loquentiffimus; alii merito adícribunt Ju-

bus confidebat, &fpoliaejus diftribuet. Quis

morib,

dze, quod fibi comparavit apud Jofeph, dum

eftille,quiarmati inftar militis,fuas tutaturfta-

tiones, nifi daemon, cor poffidens peccatoris,

Qd Lt

eum crudelibus iniquead mortem Jofeph para-

Metim,

tisfratrum eripuitmanibus. Quid no£ts prode-

qui omni absque contradictione,quietus, infa-

Sentc,

vit occiderimusfratvem nofirum? Attdumad

mis, mancipatus conftringitur compedibus ?

quis porro ille, qui fortior eo, ipfum viacit, ex

Q

fenium me fpiritualem converto, invenio,quod

- ]udas Confeffio interpretetur ; Ecce igitur vo-

poffeifione exturbatzomnesque diripit praedas,-

. bis myfterium : ad praeparandum, adornan-

nifi confeffionis Sacramentum ? Spolia funt a-

nimze ab eo deceptze, inquit Gloffa. His exu-

áamque Ifracli hofpitium , ad mundandam

Deoque difponendam animam nullus curfor,

viis, his praedis Sacerdos privat dzemonem.

nuncius nüllus fervit accommodatius, quam

HasChriftus per gratiam fuam redemit,& dze-

Oij 1

bona./Confeffio: ad quod alludere voluiffe vi-

monibus abítulit, ait Carthufianus.

Fg;

S.Ambr. detur S. Ambrofius, dum ait: Poft tanta pec-

ldeJof, cotahaberentur indigni, nifi donaretur his re-

$. XIV.

€. i4»

miffio Peccatorum ; occurtit illi Judas, hoc eft,

MISCELLANEA.

confeffor erroris ; Ideo Jofeph verus, id eft,ar-

Qualitas.

biter & interpres Divinit

J Alr,

przecedit jam confeffio.

atis occug'rit, quia

de hum

Seneca

I.P

ythagoras dicebat, noneffe peccata ver- ,. .. e

Em

X1I Seneca inter alias veritates etiam hanc

bis tegenda, fedtentandum, ut reprehen- q. copfef,

epit45. Lon poftremam pronunciavit: Proximum, in-

fionibus curentur.

quit, ad innocentiam tenet locum verecunda

Il. Sicut fumus praecedit incendium; fic Primafius

peccati coufeffio. Somnium narrare vigilantis

flammam fidei & charitatis preecedit confeffio in Apoc.

eft: & (ua vitia confiteri,fanitatis indicium eft.

peccatorum.

XIIL Quzeftio eftapud nonnullos,curS. Joan-

III. Somni

um narrare vigilantis eft: & vitia Sen.ep.s4

fuaconfiteri, fanitatis eftindicium,ait Seneca.

' nes Baptiíta potius ad Jordanis flumen, quam

in Jerofolymitanze, aut alterius cujuscunque

IV. Diogenes confpicatus Adolefcentem p -

civitatis medio, preedicarit, populumque ad

erubeícentem,& ob id animo turbatum,matte, text.6.in .

Sntt,

poenitentiam, & peccatorum fuorum detefta-

inquit, animo, Fili, ifthaec eft virtutistin&tura. Feft. S5.

poft.'e-

tionem invitarit? rationem hujus mihi attigif-

tri & Po.v

eplxgo

S.Ant.de fe videtur S. Antonius de Padua, dum per Jor-

Nece[fitas.

Pad.(er.1.

in Dom.rx.

danem Confeffionem intelligens,aut: congrue

'V. In omni lege confeffio fuit a Deoexatta. Gen.3.

Quadr.

per Jordanem accipitur ConfefIio; eft enim]or-

r.InLegenaturae ab Adamo,dumei dixit: A-

danis fluvius, qui dividit terram promiffionis,

dam, ubi es? ab Eva: quare hocfecifti ? a Cai-

& populum Dei ab Arabia, quee occidentalis

no, ubi eft Abel fratertuus? ubi S.Ambrofius Gen.4.

& infladrix interpretatur, & funt da2emones.

ait: Interrogat Dominus Cain deFratre,ut mo-

Addifcooperiendas inimici fraudes & infidias,

veret eum ad confeffionem. 2.Inlege fcripta,

ad debilitandas ejus vires & aíffultus, ad ripam

dum Deus przecipit: Virfive Mulier cumfece- Num.s.

Tordanis dimorari, id eft, frequenti vacare o-

rint exomnibus peccatis, qus folent homini- v.6.

portet confeffioni. Non abfimilem idem San-

bus accidere, & per negligentiam tranfgreffi

&us difcurfum format, dum filios Ifraél per

fuerint mandatum Domini, atque delique-

mare rubrum, hincinde fufpeníis tenaciter a-

rint, confitebuntur peccatum füum. Sed & [o- Jofeph.l,

quis, gradientes contemplans,ait: Item pree-

fephusait:Qui fciens peccavit nemine conício,

3.antiq.

C.10.

buititer filiisIfra&l: unde aquae fuperiores fte-

arietem offert, lege ita jubente, & is, qui pec-

terunt, & inferiores defluxerunt, quia peccata

cat, jubetur adire Sacerdotem, & peccatum il-

s

preeterita, rapientia hominem, confeffio fugat,

li detegere, utfroejus arbitrio aries eligatur,

l b

& futura fiftat.

1

A

& ipfe pro peccatore oret.

Manfi

XIV.Bajazeth Tuürcarum Imperator;obten-

VI. Ven.Bedaafferit,experientia fui tempo-

Vep. Beda

difci9. tis infolens victoriis, Tartarorum Regem Ta-

ris conftare, quod energumeni aliter noninc.8.

nn7-

om- ^&«

merlanem,oppugnaturug, dum inimicum Jam

curentur,nifi (in quantqm Xfapere poiïunt,)

7

ne,

E

Titulus XXLX. — Confirmatio.

389

ne, qüoä ab immundis Spiritib

us vifu, auditu,

vult. Deprehendas te*oportet;ante,

quam e-

guítu, & ta&tu, & alioquolibet corporis vel a--

mendes. Inquire in te,

Accufatoris primum

nimi fenfu vigilantes, dormientesque pertu-

partibus fungere, deinde ]udicis , noviffime

lerint, confitendo pariter exponant.

Deprecatoris.

L March. tr,

, Hort.

VII. Illis, qui conieffionem diu nimis pro«

trahunt, evenit frequenter id, quod Echino

p;ii.le&.s

AEquitaf. |

contingere folet, qui, quia ob prolium egre-

dientium aculeos partum differt, crefcente

'XV.Ipfa etiam bruta medicinatri vulneribus Plin.1.g.

foetu majores dolores

fuis & morbisquzerunt. Cervus telum inhze- €27-

mnino rumpitur.

pati cogitur,. & fæpe 0-

rens corpori ,

di&amno; & venenum, quod

Phalangius (.

araneorum genus ) affudit mor-

Uktilitar.

dens,

Caff. coll,

efü cancrorum expellit. Hippopotamus

2. C Il.

- VIII. Serapion adhuc puer,«,cum furtis af-

exacuto arundinis fragmine venam mittendo

fuetus, tandem fe viciffet, & Theonae Abbati

fanguini aperit. Apri paítu hederze , aut can«

peccatum fuum faffüs effet, lampas accenfa

crorum , ingluviem fanant ; Canes ac Feles

definu ejus proceffit, tantoque fcetore cellam

replevit, ut prae vehementia fcetoris vix in ea

herbis. Anguillae & ferpentes vetufam pel-

lem guftato fceniculi fucco exuunt,Palumbes,

Seu:l.de

refidere potuerint.

corvus , graculus, merula, perdix, lauro fe

morib,

IX. Re&e Seneca, ubi confeffio eft, ibi re-

Ó

Vpurgant.

miffio eft.

Ovid. Lro

X. Sed & Ovidius: Numen confeffis ali-

$. XV.

Metam,

quod patet. -

T

Senec.

AUTHORES.

XI. Omnia vitia in aperto leviora funtjin-

€p. 37

quit Seneca; morbi quoque ad fanitatem

u ]a'cobus Marchantius in horto Paftorum

tunc inclinare, cum ex abdito erumpunt, ac

tra&t. s.

vim fuam proferunt. Et avaritiam itaque, &

ambitionem, & czetera mala mentis humanze

Il Philippus D'Outrenian.

p.2. C 15.

tunc perniciofa effe fcias

III. Matthias Faber Dom. 3

. Advent. conc,

tate fubíüidunt.

, cum fimulata fani-

6. & 7. ItemDom

3. poft Epiph. conc.3. Item

Dom. 3. Quadr. co

nc. 6.&.

t Dom.4. c.3.

- Orig. in

XII. Sicut ii, qui efcam habent inäige&am,

& 4. Item Dom. 1 3. poft Pent. c

onc. 9.

f 37.

perpetuoad vomitumurgentur; ita & iis, qui

IV. Fulvius Androtiuslib. int

Á

peccata in confeffione nondum explicata in

egro.

pectore habent, nulla quies erit, donec illud

.V. Bernardinus Rofignolius

l.r. c.9. & 10.

aperiant.

VI. Paulus Parry in Solitudi

ne Hagiophi-

]k'ae.lAlv.

lze Differt. 1. & 2. diei fecu

ndze, & diff. 1. diei

XIII. Poftquam Jofeph Patriarcha indigna-

tertizc.

:

lm

À —— —— M —— — —— !Ó — MA

. de humil, ti

cls. -4

onem fuam adveríus Fratres indicavit, Judas

VII. Ludovicus

le confel,

* Cqui idem fignificat, ac confeflio,) primus in-

6

Granat. in locis comm,

greffus et àd eum, utillius iram leniret, & ad

Yrimfius

mifericordiam provocaret.

: VIII Thomas Stapletonus text,

n Ape

Sed & quzren-

1, poft Pafcha.

tibus Filiis Ifrael, quis poft mortem Jofue effet

IX. Laurentius Beirl

gubernaturus, dictum eft: ]udas aíceudet, ec-

SS. Apoft. Petri & Paul

I

inck textu 6. in fe&o

TOX

cetradidi terram in manus ejus, Sed & mul-

X. Nicolaus Lancizius o

to antea (ut quidem tradunt,) Judas primus

pufc. z2. f. 246. &

I85. Item opufc. c. 13. c. i

2

Jet.

ingreffus eft mare rubrum, propter quod Prin-

XI. ]

eXt. 6' ].n

; Sehec.

cipatum obtinuit.

eodem.

ofephqg Lïangikus in Polyanthzea V.

d. SS

XIV. Initium falutis, ait Seneca, eft noti-

XII. Antonius Dauroltius in Catech. Hi-'-

otee

ep. x8.

tia peccati. Qui peccarefe nefcit, corrigi non

ftoriali,

ni& hs

a tit. 35. cap. P

-———a-/.

f——*/—-———h

j

;

EW)

TITULUS . XXIX.

360.4'

CONFIRMATIO,

I.

( h

$

Caufm.

.

[ Materiä rem

ota effential

ex oleo & balfamo confectu

is eft Chrifma, Idem ex, -

QUQAD À E—SSENTIA-MQ

m, &ab Epifco- comm«

po benedi&um.

Materia proxima eft un&io

fahh

Dinitio

in fronte per m

anum Epifcopi in formam

.10'

n

g

I.

Crucis facta.

1ll. Forma h

üu

Bufenb

ft un&io Chrifmatis, füb vpra&fcrivpta

te figno Crucis,

jus Sacramenti eft: Signo

& con

1.6.tr.a

forma verborum , in fronte baptizati,

falutis, in nomine Patris

firmo te Chrifmate

c' 2'

E

ab Epifcopo fa&a, qua is ex inftitu-

San&i.

, & Filii, & Spiritus

g Bdl

tione- Chrifti gratize

1

" augmentum & 'XObl'lr

IV. Caufa efficiens feu Minifter eft folus &

[

accipit.

omnis Epifcopus ; ex dele

s

u

etiàm fimplex Sacerdos.

gatione Pontificis

Ccc38

Vo Cau.

39e

Biïaliothecæ IWanualis Concionatorie

$. Aue. 1. * V. Caufa Erlalis eft robur & gratize aug-

ptüm fit2 in A&ibus Apoftolorum, Etiamfi

6r ,

mentum; unde, tefte S. Auguftino, unguen-

Scripturze Autoritas non fübelfet, totius erbis

ä? .de Tri.

tum hoc vifibile, quo Ecclefia baptizatos in-

in hanc partem confenfus inftar przecepti ob- :

$

ungit, fignificat invifibilis grative donum,

tineret. Nam & multa alia, quze per traditio-

uo Spiritus San&tus Chriftum inprimiis, qui

nemin Ecclefiis obfervantur, authoritatem fi-

bi fcriptze legis ufurpant.

& a Chrifmate nomen trahit, & deinde Chri-

: IV. Ideo omnis Chriftianus fanctificatur,

ut5.Aug.in .'

ftianos omnes interna unctione imbuit, atque

fent. n.

confirmat.

"

intelligat, fenon folum Sacerdotalis & regie

1

dignitatis effe confortem,fed etiam contraDia-

«s D

Caremonia.

bolum fieri lutïatorem;

m W

Canif.p.2.

VI. Hos ceu Chriftianze Militize Tyrones

J

Nece[fitas. :

de confir,

Epifcopus admonet inunctione, ut adverfus

$.5.

tot hoftes, & quotidiana pericula fpiritualia

- V. Ungi quoque neceffe eft eum, qui bapti- S.Cypr.t.

zatus fit, ut accepto Chrifmate, id eft, un&io- T- £P 12 -

an..

confirmentur.

ne, effe un&us Dei, & habere in fe gratiam"

VII. Confignat Cruce

frontem,duæ pudo-

ris eft fedes, ut non erubefcat Chriftum & fi-

Chrifti poffit.

S.Clem.4.

e,Hjnt

VI.Cum regeneratus qui

s fuerit peraquam,

ad Julium

jnlit, Jü)

dem Catholicam coram hominibus gonü-

b

ter].

poftmedum feptiformis Spiritus gratia ab É- julian,

16030

VIII. Alapam impiugit, ut militiam Chri-

pifcopo confirmetur,quia aliter perfectusChri-

ftianam inviéta patientia retineant.

ftianus effe nequaquam poterit.

VIl. Quia in hoc mundo tota zetate vittu- $. Mel-

IX. Obligstur frons fafciola, tam ne teme-

chiades

retaugatut & abftergatur Chrifma, tum utin-

ris, interinvifibiles hoftes & pericula gradien-

l'ont.ia

telligat confirmatus, gratiam confirmationis

dum eft, in baptifmo regeneramur ad vitam, ep, ad

fedulo fibi confervandam effe.

poft baptifmum confirmamur ad pugnam ; Hifp.Epit

Euteb.l.

X. Datur Patrinus, ut feadhuc Du&Gore in-

in baptifmo abluimur, poft baptifmum robo-

6 hifl

digere íciat; ficut ob eandem caufam Tyroni

ràmur.

Ecdcai,

Militi veteranus adjungitur. .

- NIHI. Decretales paginze & San&orum Pa-

S.l'etrus

am.f.X,

trum inftituta decernunt, non effe differen- 4

edic,

285

dam poft Baptifmum Sacramenti hujus vir- Ecd,

tutem, ne nos inermes inveniat fraudulentus

EX S. SCRIPTURA.

ille contortor, a quo nemo unquam nocendi

Tdneru

Qualitar.

forittlz,

inducias extoyüt.

32

Pral L 50. |

l. Re

ddemihi lzetitiam falutaris tui, &Spiritu

Utilita:.

v.14.

principali confirma me.

Il. Sicut modo geniti Infan

tes rationabiles

.[X. Secundumeft Sacramentum Confirma- — Ibid.-

1.Petr.3.

V.2.

fine dolo lac concupifcite, ut in eo crefcatis

tionis.

In Baptifmate Spiritus datur ad ve-

per confirmationem

)in falutem.

niam, hic ad pugnam: ibi mundamur ab ini-

2.Cor.x.

lII Quiautem con

;

firmat nos vobifcum in

quitate, hic virtutibus praemunimur.

V.2«

Raban.

Surtusto,

"Chrifto, & qui unxit nos Deus: qui & figna-

X. Signatur baptizatus cum Chrifmate per

Archiep.

51439,

vit nos, & dedit pignus Spiritus in cordibus

Sacerdotem in capitisfummitate: per Ponti-

Mog. l.t.

noftris.

e

À

ficem vero in fronte,ut priori unCtione fignifi- de inftit,

IV. MandaDeus vi

rtuti tuze (per Spiritum

Pf. 63.

cetur Spiritus San&i fuperipfum defcenfio, ad Cler.c.3o,

V.29.

S. confetri folitze) confirma hoc Deus, quod

habitationem Deo confecrandam ; infecunda

operatus es in nobis.

quoque, ut ejusdem Spiritus Sanci feptifor-

^"X. Tuncimponebant manus

fuper illos, &

mis gratia cum omni plenitudine fanétitatis,

A&s.

'. 17.

accipiebant Spiritum San&um.

& Ícientize, & virtutis venire in hominem

declaretur.

j Terttull.

$

1II.

Xl. Caro ungitur, ut anima confecretur

* |. de carm,

EX $

S.

! PATRIBUS.

caro fignatur, ut & anima muniatur: caro refurr,

manuum impofitione adumbratur, ut anima

Qualitas.

S. Petrus

Spiritu jllu;rxinetur.

ptifmi gratiam omni homini vel omni fe-

l& p

Dam (.x.

I. Ba

xui tradidit authoritàás antiquorum:

"$& iv

QUE

de dedic.

Confirmationis autem infigne, fola Pontifica-

V yen

Eccl.

lis Perfona fuae vendicat dignitati.

EXEMPLA.

P

s.lüdor.

1I. Poftquam Dominus nofter verus Rex &

- Qualitas.

Iïifþ 0152.

Sacerdos zeternus, a Deo Patre coelefti my-

AQ.cg. --

de Eccl.

ftico unguento eft delibutus, jam non foli

L.

um audiffent Apoftoli,qui erant Hierofo-

Y. 14«

Cühfipr.'

eff, c.25.

lymis, quod recepiffet Samaria verbum

? apug

Pontifices & Reges, fed omnis Ecclefia un-

VA

&ione Chrifmatis confecratur, pro eo, quod

Dei,miferuntadeos Petrum & Joannem. Qui

eft membrum ?eterni Sacerdotis & Regis. Er-

cum veniffent, oraverunt proipfis, utaccipe-

rent Spiritum Santctum. — Nondum enim in

go quia genus regale & Sacerdotale fümus,

p*mrüh.

ideo poft lavacrum ungimur, ut Chrifti nomi-

quemquam illorume venerat, fed baptizati

lteet

ne cenfeamur.

é

tantum erantin nomine Domini JESU. Tunc

lil

$

S. Hier.

L. Annefcis, eti

am Ecclefiarum hunc effe

imponebant manus fuper illos, & accipiebant

t i

contra

Lucifer.

inorem, nt baptizatis manus imponatur, &ita

Spirithrf Sanctum.

invocetur Spiritus SanGus? Exigiä, ubi fcri-

H. Cum

]

Titulus XX/X Cawïmt?o;

891

A&, xþ. . , Cüm S. Pa

ulus Ephefi aliques Difcipu«

&

os reperiiffet, quzefivitab eis , an Spiritum S.

J SIMILITUDINES,

occepiffent? cumque illi reipondilfent, fe,

l

nec fi Spiritus fan&us effet, audiviffe, juílit

* Qualitas.

ET D

eos in Chrifti nomine baptizari, cumque poft

I. Qicutin Chrifto morimur, utrenäfcämzui;saAmbiab

Baptismum manus illis impofuiffet, venit

etnt ll

3.

Spiritus S. fuper eos & loquebantur linguis

ita etiam Spiritufigaamur, ut fplendo-!. 1. de

rem atque imaginem ejus & gratiam tenere Pïr' s.

& prophetabant.

poffimus, quod eft utique fpirituale fignacus

Suins 1. lIl CumClericus S. Ethelwodi Wintoni-

lum, nametíifignamur in corpore, veritate

4 2. Aug. enfis Epifcopi ampullam tantum media parte

tamenincordefignamur, ut Spiritus fanctus

plenam oleo accepiffet Confirmationis Sacra-

exprimat in nobis cceleftis imaginis eífigiem.

ll. SicutSalvator per Baptismum,

Vi

mento adminiftrando , eamque ipfam in iti-

L

& Spi-Cyrill.

L.6 i,

nere amififfet, poftea cum anxietate iter re-

ritus S. defcenfum, ag

5

zreffum .Adverfarium Hier. C&«

lad Ju.

petens, reperiteam in via jacentem,

& pe-

devicit; fic & vos

per facrum Baptisma indu- ** a

ti myfticum Chris

S hr

nitus impletam. -

ma ( quae eft Spiritus S. ar«

']

ulium

J o.Hajus

IV. Japonii tanto cum fenfu pietatis hoc

matura ) ftateadv

erfus hoftes, eosque debel-

in lit, Jap.

late dicentes: O

mnia poffum in eo, qui me

Jilii,

Sacramentum füfceperunt, ut Epifcopus Ja-

confortat Chriftu:

S, a cujus Chrismate Chri-

1603.-

ponis dixerit; fe nunquam reperiiffe Gen-

tem , quae tantam erga hoc Sacramentum

ft:aniappeliamini, perducentes ad veritatem

SuMd'

Religionem pree,fe ferret ,

nomen Chriftianum, quod a Baptismo ccepit

Chitdes

lonia -

compererat.

ac in Japopibus

nominari, fi quidem non eratis proprie digni

6 ad

eonomine, fed potius eo progredientes ten-

Aeceffitas.

debatis, ut Chriftiani effetis.

Mp Bgit,

KRufeb., l,

6. hift,

. V. QuodNovatus ab Exorciftis Catholicis

III. Sicütin zedificiis materialibus fabri in-'D. 'Thotii

Eccl.c.

ad veram fidem perdu&us, & baptizatus, po-

feriores calcem, caementum , ligna & reli-3.p.9 72.

etrüs

quam materiam fuübminiftrant; abfolutio ve-a: 11«

Dun £,

|

|

35* ftea tormentorum metu iterum defecerit, po-

rooperis, & ultimae manus impofitio, ad Ar-

detit

|

tiffimamScriptores caufam ajunt fuiffe , quod

Confirmationis Sacram

"

chite&um fpettat ; ita Baptismus per com-

|

"Ecd.

entum, cum potuiiï'et,

munes Sacerdotes conferri folet; Confirma-

non fufceperit.

tio vero, quae fpirituale Hominis zedificium

|

| Edinerus — VI. S. Anfelmus, cum poft mulgos'alios :

in vitai,7, hocSacramento initiatos

perficit,. manum Epifcopi requirit.

C, 32.

, puellam idem be-

IV. Sicut trium votorum R.

eligioforum e- Fab.coric;

neficium petentem , inungere fuorum impor-

ditio hominem in ftatu per

'eCtionis conftituit,

. Fer,

tunitate perfuafusomiffet, tantum ex fioc fa-

3. Pent,

lii |

&o dolorem concepit ,

non quod is jam perfectus fit , fed quod illa

ut nunquam am-

profetfio eum addicat ftudio perfectionis, &

plius

per totam vitam ab ejus corde re-.

peculiariaadjumenta ad id habeat, ita idem

celferit.

etiam de Confirmat

:

dum.

?onis Sacranjento. diycen-

Tuban,

1

, Suri"uä to.

VIL. S. Mauritius Epifcopus Ganldävenüs

Arctiep,

V. Sicutdeintentione natur»e eft, uf homo S.Thori,

'MOS L[l

:33-36p. cum ad. puerum moribundum inungendum

de intit,

ï

vocatus, paululum tardaffet, puerque inte-

crefcat in ftatura; ita de intentione Dei eft ,. €. a. 8.

5

rea mortuus effet, multis annis hanc negli-

ut idem erefcat in vitae

3

QcR

gentiam deflevit, & tandem indignum fe E-

per hoc Sacramentum.

pegfg&ione ; quod fit

pifcopatu ratus aufugit, & clavibus in mare

VI. Sicut inferiores & leviores artes do-

-

conjectis votum fecit non redeundi ad Epifco-

cent alii Magiftri, Do&Gorem vero Theologiae

patum, donec claves iterum fuiffent inven-

creat, & fic ultimam quafi manum Cancella-

t!e. Servivitquetamdiuin Hortulani officio,

rius aut Doctor alius Theologize imponit; ita

Terttull,

!gf

donec a füis inventus , clavibusque, quas pi-

Baptismum multialii, Confirmationem ve-

|, de cttil

Ícis ultroin navem infiliens in fe con

'efüm

cluferat,

ro folus Epifcop us adminiftrat.

oblatis adlfedem fuani res(farfus e&f

n Neceffitas,

Ukilitas,

VII. Sicut exigit militaris ordo, ut, cumS Melcis,

Lat, Fir-

imian. 1.

VIII. La&antius Firmianus refert, multos

Imperator quemcunque receperit in militumditt. 5. c,

de vera

4 Chriftianos propterea a Tyrannis graviter ex-

numerum , non folum fignet receptum , feq * ?if-

cruciatos effe, quod illis przefentibus,, ut-

etiam armis competentibus inftruat pugnatu-

Sap.

pote quiunctierant

à Dæmgnes e Idolis re-

rum; itain Baptismorecipiturhomo in mili-

Íponfa non darent.

iam , & in Confirmatione co

Ad. b

ugnam.

*

^i

armatur ad

1

Canipr], IX. Cum quidam caecus Paftor ope Dzemo-

2. apui. nis (z vaccas totius Pa

gicognofceret, & cu-

VIII. Sicut Anti-Chriftus olim jubebit , neS.Hygpa-

& 17.

ftodiret, quam primum confirmatus eft, ni-

quis in frontecrucem portet; ita Daemon &

litus in l,

Hzeretici cavent, ne quis in fronte inun&us

de con-

hil fimile amplius potuit.

fümmat,

Daurolt,

Chriftum fortiter profiteatur.

mundi,

inCatech,

X. Cum Pafchali tempore Faro Meldenfis

IX. Sicut Parentes magnam conferr

e fa' S. MClChQ

hift, c.

Epifcopus fubditos fuos hoc Sacramento ini-

cultatem volentes, non fatis provident,

nifi « c.

tit, 4,

tiaret , czecus quidam puer inter alios acce-

etiam Tutoremconftituant; ita Chriftus non

dens mox oculorum ufüm recepit. S. Mal-

fatis putabat provifum fuis, nifi regeneratis

chus vero ufumrationis per idem Sacramen-

in Baptismo Paracletum pro Cuftode, Con-

tuin puero cuipiam reftituit.

folatore & Tutqre daret,

$ v

39*

Bibliotlhece : Misnualis ' Concionatorie

[S. VI.

L. Alterum eft, ut ad illud matute dignee

quefutfcipiendum hortetur; cum enim id con-

MOTIVA.

tragraviores lapfus confirmet, ac protegat ,

Zld Confiriationem. recipiendam.

quibus juvenilis qetas magis, quam alia fub-

je&a eit, meritoin hacetiam zetate magis hoc

I Ne

ceffitas: fi enim is, qui militiam adire

debet, anteomniaopus habet, utbe-

remedium arripitur ,

quam in poüerio?em

ne armetur : quanto magis fpiritualem mili-

zetatem diflertur..

tiam (a cujus felici exitu falus cujusque pen-

HL Tertium eft, utad digne cooperan- a.Tim 2.

det,) aufpicaturus, curare debet, ut per

áum huic Sacramento hortetar illis S. Pauli V* 5*

D Vad

verbis : Labora ficut bonus miles Chrifti ;

ult, V.

hoc Sacramentum fpiritualem armat'uram

accipiat ?

eumquein finem fibi gratiam Sacramentalem

n. Uti

litas : fi*enim ideo quisquä cibum &

Confirmationis a Spiritu fantto dari imagi-

aliafimilia media adhibet, quia ad augmen-

netur, illaque olim ad Judam Machaboeum . Mach.

tum corporis funt proficua ; quid ni magna

dicta, verba repeti : Accipe fan&tum gladi.- "!t Iv

alacritate hoc Sacramentum quis fuícipiat ,

um, munus aDeo, inquo dejicies Advería-

utquoad animam perfici & crefcere queat ?

rios Populi mei Ifrael.

liL Dignitas: quis enim non gauderet, fi

"

ad modum Saulis vel Davidis; fubito ab ali-

$. XL

- t

quoin Regem iuffü Dei inungeretur? quanto

JCONCEPTUS PRJUDI-

magis autem felicerà fe reputare debet, fi per

CABILES.

hoc Sacramentuminun&us titulum & jus Re-

gis coele(tis accipiat ?

bl

L]

X occ.äüone thematis : Oleo fano unxi pr. gg. v.

m m'e.ritojucundiüï-

L EH

eums: manus enün mea auxiltabitur e: €9 . 2x.

IV. ducunditarz fi eni

mum accidit P'ipillo, fibonum & fidelem Tu-

brachium meum confortabit eum : . poteft effe-

torem fe nactum fuiffeintelligat; quanto ma-

&us confirmationis per comparationem cum

gis gaudere debebit, qui per Confirmationis

oleo explicari.

Et r, quidem oftendi. quod

Sacramentum fe Spiritum S. in Tutorem &

ficutoleum nutrit, & augmentat corpus, ita

Prote&orem accepitfe meminerit?

hoc ipfum etiam hoc Sacramentum refpectu

anim2 faciat.

2. Quod, ficut oleum ea ,

. $. VIL.

'"MED I A.

quibus infunditur , nitida & fplendida etficit;

ita & hoc Sacramentum fidei lumen & fplen-

L Co

gnitio fui: Flzec enimefficiet, ut fragi-

dorem in anima augeat.

$. Quod, ficut

litatem ac infirmitatem fuam 'cogno-

oleum corroborat corpus, quod inungitur,

1.

fcens; ultro defiderethoc Sacramentum, ut-

Cunde olim Athletze oleo feungebant ) ita &

vl !01

anima per hoc Sacramentum ad pugnam fpi-

pote per quod vires fuas non modice robora-

1,Ng,

ti novit.

ritualem roboretur.

4. Quod, ficutoleoun-

LO

Wrbanus

lL. ZEflimatio

.

hujus Sacramenti : zqüam con-

guntur, & creantur Reges: ita peroleum hu- ^

de conf.

nerit, quemadmodum Sauli

jusSacramenti Reges cceleftes , id eft, veriac

di(l. 5, c.

cipiet, fi memi

utatum eft, ita

omnes

olim cum unctione cor imm

perfecti Chriftiani , efficiantur.

Vide Mar-

fibi quoque per Spiritus S. u

n&ionem in hoc

chant. in Horto Paftorumtr. 3. Le&. 2.

Sacramento peragendam , cor aliud datum

II, Ex occafione thematis : Sicut Balfa- g. a4. ;

ir: Nam, ut Urbanus Papa loquitur, cum

mugi aromatizans odorem dedi: poteftnatura & v, 25.

Spiritusfan&us infunditur, cor fidelead pru-

effe&tusChrismatis in hocSacramento adhi-

dentiam & conftantiam dilatatur.

beri foliti oftendi, Et 1. quidem dici, quod

MIL Ardens defiderium Chriftiane gerfeBionis ;

Chrifma nihil aliud fit, quam oleuin balíamo

fi enim Religiofi fimili defiderio accenfi, fta-

mixtum, & ideo a Chrifto pro materia hujus

tum Religiofum tam ardenter eiigunt, &am-

Sacramenti affumptum fit, ut intelligerent

ple

Guntur; curnon & Chriftianus, fi Reli-

Fideles, quemadmodum ipfi per oleum nunc

gionemin

gredi non poffit, faltem hoc Sacra-

inunguntur in veros & perfe&os Chrifiia-

mentum, velut ftratum perfeCtionis,

cupide

nos, & ad hoc gratiam copiofam accipiunt;

ample&atur ?

ita ex fua parte ipfos cooperari debere, &

IV. Odium Demon

ir: perhoc enim inftiga-

vitze ac bonorum exemplorum odorem aliis

bitur quis ad fortiter ei refiftendum , atque

relinquere.

3. Oftendatur ,

quam merito

adeo etiam ad hoc Sacramentum, velut ar-

hic odor odori balíami comparetur, . quia

maturam fpiritualem, atripiendum.

eft odor valde fuavis gratusque Deo & homi-

t 6;

[

$. Vil

nibus : Sanur, id eft, a putredine peccati

Mj

ABURETICA

confervans: pensztrativus, cum exempla ma-

gis quam verba penetrent, moveantque, ut

ia funt, quze praecipue Afceta circa hoc

I. Tr

Sacrammentum obfervare debet/ Pri-

adeo meritotales Chriítiani cum Apoftolo di- e. Cor. 2;

cere queant: Chrifti bonus odor fumus in : !5

mumeft, ut benecognofcat naturam & infti-

omni loco.

tutionem hujus Sacramenti, nempe quod fit

eo fine a Chrifto inftitutum , ut Chriftianus

IIL. Ex occafione thematis : Tunc impone- Agi $.v

nonfolum regize & facerdotalis dignitatis fiat

bant manus fuper illor, €9 accipiebant Spivitum. x7..

confors . fed infignis etiam contra Diabolum

Janfium: explicari poffant effe&tus hujus Sa-

S. Aug. in

cramenti per manusimpofitionem , dicique r.

fententiis 2

liosque anim2e hoftes, luctator, quemad-

Quod manus imponatur, ut fignificetur, eos

n. 342.

modum S. Au

guftinus loquitur.

à Spi-

-

Titulus XXIX Confsrmatio,

393

a Spiritu fan&o tanquam manu adverfus ho-

gl, & ad certamen praeparati : (Sigæaqtiö in

ftes protegi.

2. Quod, ficut olim fupra vi-

jronte per modum ctucis fa&a, figniicat il«

&imas manus imponebantur, ita etiam per

lum hac ctuce contra hoftes armari, illaque

hanc manuum impofitionem Deo velut vi&i-

Ecclefize verba hoftibus dici: Ecce crucem

mze gratiffimze immolentur.3.Quod aDeo quz-

Domini, fugite partes adverfze: Zlayo indi-

fi manuducantur, & fpecialiter nunc regantur,

cat actualem patientiam , qua con(ürmatus

ATm a,

velut veriipfiusfervi. 4. Quod per hanc im-

omnes adverfitates pari alactitateac tranquil-

h$

pofitionemiterum reconcilientur Deo. -

litate accipere debet, qua nunc alapam ab

e.Mach — IV. Exoccafionethematis : Zccipe fanfum

Epifcopoaccipit. Excitenturproin Audito-

ult. v. 16, eladium, uunus a-Deo, in quo dejicies Adver[a-

res, utbeneficiumhocagnofcant, magni ífa-

rios Populi mei I rael: poteftprimarius effe&us

ciant, ardenter defideren

3

t, & animo gratiff

2 Mach,

hujus Sacramenti explicari, qui eft, robur

ümq ample&antur.,

Utvf

contra Hoftes Fideiconferre. 1n prima ergo

: ,5. Xc 3

parte oftendatur, quam vere a Jobo di&um

". MISCELLANEA.

fit, militiam effe vitam hominis fuperterram;

& quam periculofa fit hzec militia, utpote in

.

Qualitar.

qua pro animae falute certatur ; quem in fi-

Ibid. v, 6, nem poteft D2emon Nicanori Judzeorum Hofti

DO uod Sponfa

de Sponfo dixit: Oleum Cant. f,

comparari, quifumma fuperbia ere&us, co-

- effufüm nomentuum: hoc pariter de Y* 2*

nomine Chriftiani dicipoteft, cum vere talis

gitaverat commune trophoeum ftatuere de u-

da. , In fecunda parteoftendatur, ab Eccle-

a Chrismate, quod eft oleum balfamo mix-

Pfæ 881 V.

fia centratalem hoftem, perinde ac olim Ju-

tum, di&usfit, atque adeo conari debeat ;

Al

ut odorem

!

dz ab Jeremia, gladiüm offerri per Sacra-

bonsz vitze & exempli undique à

mentum Confirmationis, gladium vere San-

fe effundat.

&um (cumnon fit alius, quam ipfe Spiritus

Mcw]izfa;r.

fan&us &gratia illius) veremunusa Deovorae-

II. T-helr'nifïocl

clariffium ( cum fit donum optimum d& perfe-

es de Cretenfium Duce The- Éali.coric;

-&um defurfum defcendens ) ín quo omnes Zd-

utide Orontho dicebat Athenienfibus: Non6. in Feftg

ver[arii dejiciuntur , ( cumfitille ipfe, quo o-

timete Theutidem, quia licet habet gladium 93: Simo.

li S. Miciiael Luciferum fuperavit dicens :

adjugulandum, nontamen habet corad eva- * "9. «

. QuisutDeus? ) ut adeo vere quivis Chriftia-

ginandum. lIdem de Chriftianis baptizatis

nus ad Deum & Ecclefiam accedens dicat

quidem fednondum confirmatis , dici poteft.

1.Reg.21. cum Davide :

v- IO.

mihieum.

Non eR glter huic ümilis-, da

?

Ut;*litar'.

| IIL Triplicem

rReglo . V. Ex oc.äcaüo'he thematis:. Ecce unxit Wt

COnfirmation.iïs effe&tum 2.Cor. ,

V. l.

Dominus [uper. hareditatem [uam in Principem:

pulchre S. Apoftolus his verbis indicavit : v ax.

Qui autem confirmat nos vobiscum in Chrifto,

poteft alius effe&us Confirmationis explicari,

& qui unxit nos, ( qua unctione robur ani-

Ícilicet Charatter impreffus, per quem depu-

tatur confirmatus in verum Dei fervum, at-

m3» denotatur,) qui & fignavit nos, ( cha-

ractere fcilicet hujus Sacramenti ) & dedit

que adeo Regem coeli, juxta commune illud

E. 24.'

di&um Afcetarum : Servire Deo, regnare

pignus Spiritus in cordibus noftris ( per gra-

ti:sehabitualis, aliorum

que habitaum fuper-

Y, 25'

eft: Inprimaitaque parte oftendatur , quale

naturalium infufionem.)

fithoc regnum, pro quo confirmatus inungi-

tur, quamlongeexcedensomnia regna mun-

IV. SicutS.Petrus Juveni, quem Simon Fab.1.c,

Magus a morte excitare ptzefumpferat , dixit:

di, five dignitas , five abundantia, five po-

Si vivit, furgat, loquatur, ambulet; ita omni-

tentiafpe&etur. In fecunda oftendatur, quo-

modo hoc regnum per hujus Sacrameuti un-

bus confirmatis dici poteft: fi vivitis gratiaSpi-

ritus lan&ti confirmati, furgite a tepore fidei

&ionem conferatur. [Intertia parte demon-

adfervorem : loquimini, fidera veftram publi-

ftretur , quanti hanc gratiam facere debeat

quivisChrittianus,quod perinde ut olim Saul,

ce praedicando & defendendo : ambulate ut

e tot millibus hominum vera fide carentium

Catholici per viam mandatorum, .& vocatio-

ele&us fit, utin Regem , & quidem talem,

nem vefï'ram dignis operibus certam facite,

U

ungeretur. Quantopere adeoftudere debeat,

$. XL

ut Perfonam fuam digne fuftineat.

AUTHORES.

Pf. 67.

VI. Ex occafione thematis : ZVManda Deus

*

Y. 29- :

I. Petrus Canifius part. 2. c. 3.

virtutitug : confirma hoc , — quod operatus es in

II. Jacobus Marchantius in Horto P

nobis: explicari poteft ,. quidquid de hoc Sa-

rum tract. 3.

"

afco-

cramento cuivis Chriftiano fciendum eft. Et

IIl. Philippus D'Outrem

an in Paedagogo

] Cor. h

in prima quidem parte oftendatur, quando,

Chriftiano p. 1. e. 1. $. 1.

2

a quo,& quem ob finemhoc Sacramentum in-

IV. Antonius Dauroltius in Catechismo

?

fütutum fit. In fecunda oftendatur, quam

Hiftoriali c. 5. -

convenienterhuncin finem omnes aGiones &

V. Matthias Faber conc. 6.in Fefto SS. Si-

A&o 8' vlï

ceremonie in ejus adminiftratione adhiberi

m

monis & Juda. Et conc. 6. in Fer. 3. Pent.

folitze, fintelectze, wutpote quee omnes ro-

]tem in Auctoria them.

bur anim2e conferri folitum fignificant, nam

them. 4. in Fer. 3. Pent.

3. in Fefto Pe;xt'. &

oleum indicat, eum perindeut

pugilem inun-

*5

R. P. La/m.x,B'ibl. IMan. Toim. 1.

D dd

TITU-

BiHodacd Mu Clncionditta.

394

u

RU

g,t

3

T

o

E

3X

s

*

g

51

A

VOR

ogmes SxeoSe

*äywoäï?ää

TITULUS XXX.

CONSCIENTIA

. 'Con[cientia . bona.

$6t

S L

N

QUOAD ESSENT

LA M.

V. Bestus, qui non eft lapfus verbo ex Ecd. 14.-

gt

órefuo; & non eft ftimulatus in triftitia de-v. r,

pign

lici.

Definitio.

[

l.

2

VI. Chariffimi, fi cor noftrum non re-1.Jo. 3.

prehenderit nos , fiduciam habemus a

dVv ZI.

6 Ánb

Bufenb. 1.

'& di&amen rationis, fiveatctusintelleQus,

Deum, &,

.-4

quidquid petierimus , accipiea

n :

I.tr.1.C. T,.

quo judicamus, aliquid hic & nunc agen-

mus ab eo.

Ro

Conft

dum vel omittendum effe, vel fuiffe.

VII. Omnes dies pauperis mali : fecura Prov. 15.

*

.

S.Chryf, Hinca S. Chryfoftomo vocatur Codex , inquo

in Pf,

quotidiana hominum peccata fcribuntur.

mens quaíi juge convivium.

VIII. Gloria noftra hzec eft, teftimonium a. Cor. r.

$ Hier

Hugo vero ait effe idem ac Cordir [cientiam ;

corenim & fe, &alianovit; Etquandofeno-

conícientize nofirze, quodin fimplicitate cor- * 12

l.a

dis, & finceritate Dei, & non in Sapientia

vit, vocatur confcientia ; quando vero alia

carpali, fedin gratia Del converfati fumus in.

novit, fcientia appenaturf

hoc modo.

Y

V

Hugo!

(e ani

Divifio.

IX. Bona eft fübítantia , cui non eft pec- Iicd. 13.

catum in conícientia.

V. 30.

64

- IJ. Quintuplex a Theologis amgnaturf: E

Rela, qua vere docet, quid agendum vel

— X. Non eft obie&tamentum fuper

:

QCOI'diS Ib. 30.

omittendum fit.

2. Érronea, que falfo do-

gaudium.

V. 17.

cet, quid agendum vel omittendum fit , & ite-

rumin culpabilitor, & inculpabiliter errone-

Con[cientia sala.

Q

fri

am fubdividitur. 3. Probabilir

bj -J. M

7e ex duo-

XI. Die ac noctegravata eft fuper' me ma- Pf,3r.v.4.

bus cohtradittoriis utrumque ficite fieri poffe

nustua: converíus fumin aerumna mea, dum

configitur fpina.

dictat. 4. Dubia, quae, quidhic & nunc agen-

dum fit, refolvere fe non poteft. — 5. Serugu-

XII. Cum fittimida nequitia, datteftimo- Sap. r7.

lofa, quae vane apprehenditpericulum pecca-

nium condemnationis ; femper enim praeiu- v. 1z.

ti, ubinoneft. Sedrectemonentiidem Theo-

mitíeva, perturbata conícientia.

logi, nec hanc, necerroneam, ac dubiam

XHL Quidfaciam tibi, o cuttos hominum? Job. 7.

conícientiam proprie poffe hoc nomine appel-

$ Cin

Jari, fedumbras potius effe confcientize, cum

quare pofuilti me contrarium tibi ; & fa&us * ??

v

ho i0,

fum mihimetipfi gravis ?

Ga,

confcientia detur ad voluntatem dirigendam ,

XIV. Sonitus terroris femper in auribus Job.rs

nulla autem earum id proprie preeítet.

illius: & cum pax fit, ilie femper infidias Y* 21

lil. Re&ius ergo ab Afcetis in Bonam &

fufpicatur.

4

&Ben

Sendc

AValass dividitur. Quarum prior eft, quze bene

XV. Fugit impius nemi

ne perfequente: Prov; 28.

aliquida&um effe dictat; pofterior, quze ma-

juftus autem quafi Léo conüdens a

fer a

^

)

bsqueþ tet- V. I.

62

Gen. 4.

le factorum arguit.

De quibus Deus Caino

rore erit.

v.7.

dixit: Nonnefi beneegeris, recipies? fi au-

XVl. Quoniam iniquitatem meam ego Pf.so.v.4.

tem male, ftatim in foribus

peccatum tüum

cognoíco, & peccatum meum contra me

aderit; cor Ícilicet iodicans ?

eit flemper.

XVIL. Dabit tibi Dominus cor paVidum,De«ur. 28.

M

$. 1.

& deficientes oculos , & animam confum- V 69

Inhyr

Fe,

EX S. SCRIPTURA.

ptam marore: & erit vitatua quali pendens

ante te..

XVIII. Vermis eorum non moritur.

Quaiitar.

Marc. Q. .

V. 44«

L E ftoconfentiens adverfario tuo cito j dum

$

ITt.

Matth.5.

Yv. 16.

esinvia; nefortetradat te Adverfarius

! -EX SS.

Judici, & Judextradatte Miniftro, &in car-

P'ATRIBUS.

ceremmittatis.

Qualitar.

I.

uantumlibet quis ad vitiorum pro-"ünda S. dhryf.

ll. Signatum eft fa

per nos lumgn kvaultus

Pl'.4..v.7.

L

tui,. Demine.

corruerit, animl ;udicium nunquam

ho. $.in

$r

corrumpitur, atqueinviolabile perftat, nul-

poft epift,

9.l

Romö 2.

I!T.. Gientes oftendunt opus legis fcriptum

ad Tim,

Cat

v'ls.

in cordibus fuis.

lusque eft, qui, dum operaturmalum, bo-

num id effe putet, íed occafiones finpgit, &

n h]

ü ;

(l

Eccd. 32.

IV. In omni opere tuo crede ex fide

omniafíacit: ceeterumlle, et!i verbis fortaf-

q.27.

animoe tus ,

hoc enim. eít confervatio

fis crimen diluat, conícientiam tamen ipfe

mandaþor*um.

fuam effugere nequaquam poterit.

M.

Titulus XXX "Couftieutia.

305

ldäm lo.

It. Nullüs proetexat, quod ignorans virtu-

XIV. Animi tranquillitatem & Letit

10. 1,1n

54.111er:1. fa

m negligat, vel quod non habeat aliquem

non Principatus magnitudo, non pecunia-

en. ad .

vie Ducem & demon!tratorem. /| Sufficien-

Roins

-rdüm copia, non potentize tumo?, non corporis

tem enim Magiftrum habemus conífcientiam.

tfortitudo, non menfze fumptus, nos veilium

Et fieri . non poteft, ut quis illo adjumento

ornatus, non aliud quippiamrerum humana-

privetur. Nam fimul cum formatione hominis,

rum afferre confuevit, preeterquam Conícien-

implantata eftfcientia faciendorum & non fa-

]

u

:

tia bona: quam certe qui puram habet, ut

ciendorum.

pannofus fit, ut cum fame lu&etur; tameu

8. Greg.

llI. Conícientia domefticum & veru

Naz.

l,

m tri-

tranquillior beatiorque eft iis, qui inter deli-

d lj

bunal eft.

cias degunt.

l

S Greg.

IV. Humana judicia poteft fübterfu

k.ere

. XV. O Confci

LO

entia Sanáa, in terra ädh nc . Aug. S,

IQ-adEFO

magn.l.27 male agens, fed non judigium conícientiae,

es, & inccelo habitas. Gaude, o anima San&ta,

Jos,

Santcta confcientia decorata.

D

P

Necq[]ïmr.

. XVI. Non fecundum forenfem abundan-S.Ambr

S. Ambr.

V. Duo tibi funt neceffaria, confcientia, &

tiam zeftimanda eftbeatitudo fingulorum, fe

d'ldï.Oi e

C- 120 $

inep ad

fama: confcientia propter Deum, fama

fecundum interiorem Confcientiam, quze in-

Conftant.

pter proximum.

pro-

nocentium & flagitioforum merita diícernit,

rf

vera atqueincorru

D

2

».

pta pænarum,præmiorum-

2

! Utflita:.

que arbitra.

:

Cot, 1,

XVIIL Nihil

bona conícientia fuavius; &15. C,h'r'ïlï

I2

S.Hier.

VI. Felix conícientia, quze affli&ionis tem-

lix. cer, pore bonorum operum recordatur.

Beatie-

vultis hoc difcere, hinc migraturum interro- ??:3?

gemus, & commonefacientes lautze menfze,

nim mundi corde, quoniam ipfi Deum vide-

bunt.

qua quondam oble&abatur, & honoris & glo-

riz, & bonorum operum, quze unquam fecit,

Hugol2. VII. Tranqüilla ,confci&'ntiar eft, qilæ'e&'o-

rogemus, in quibus magis exultet? & inillis

n

de anim, jmnibus dulcis, nullis gravis: utensamico ad

)

€. 9,

gratiam, inimico ad patientiam, cunctis ad be-

quidem videbimus erubefcentem; inhis vero

-geftientem. . Tunc maxime capies, & fapies,

ho

nevolentiam, quibus poteftad beneficentiam :

veriffimum illud fapientis: Securauenzs quafz

cui Deus necíua peccata imputat , quia non

9

Juge comvivium, cum omnes cibi defipient, .

fecit: nec aliena, quia non approbavit: nec

omnia humana faftidies.

negligentiam,quia non tacuit: nec fu

uia in humilitate permanfit. .

n

perbia;n,

XVIIL. Bona Confícientia fecura erit, cum S.Bern. c.

15. d6 I

'1

LTA

ilB?d.

VIH. Confcientia bona titulus e

corpus morietur: Secura, cumanima coram

ter dom,

d E izio-

Deo przefentábitur: fecura, cum utrumquein

nis, templum Salomonis, ager benedictionis,

hortus deliciarum , aureum reclinatorium,

die Judicii ante tribunal terrificum jufti [udi-

cis flatuetur: futurae benediGionis non eft

,

gaudium Angelorum, arca fcederis, thefaurus

utilius remedium , nec certius teftimonium

lh

Regis, aula Dei, habitaculum Spiritus Santi,

bona confcientia.

liber fignatus & clau

fus ,& m die judicji à-

.. XIX. Ofelix confcientize puritas

V! o felix

S.Bern f

b

periendus.

1

1o,adFE,

pi

S L»Chryf.

fan&tze confcientiee jucunditas,

quae vermerin erem,

1X. BenignusDeus e

ju.sxhc;dih'obis-a&;ufa:

interiorem excludis, quzea carcere doloris li-

ho:o.in torem affiftere voluit, ut nunquam foli relin-

?B.

quamur; fed indefinenter ille congrediens

beras rationem , quze ab omni immunditia

b

purgas mentem. O mens San&a, o Paradifus

2

clamet, & poenam exigat deli&ctorum. -

deliciarum, variis bonorum operum virgul-

S;iBem.

. X. Eft Conícientia quafi candela accenfa,

tis confita, variisque virtutum floribus pur-

hi

Sen.to 2. quam pofuit Doininus in medio cordis noftri,

purata,& fuaviter ccelefti gratia irrigata. Hzec

n

€. 2.

Íer.52. q.

lyt pateant ea, quae in eo fuünt contenta, unde

Pfalmifta ait: Szg

eft, Fratres mei, Paradifus, in quo plantatur

vultus tui Domine.

natuta qä Juper nos lmm

lignum vitze, & coeleftis Sapientize; hszec eft

ob

thalamus Dei, palatium Chritti, habitaculum

Saud&i Spiritus. Hec eft thronus Salomonis,

- Qucunditar.

le&ulus Sponfi coeleftis, in quoipfa confcien-

eut, 2

s.Ch;y'r.

XI. Fefta non multitudo convenientium fa-

tia bona optime dele&atur, & requiefcit cum

&

in hom.de cere fo]et fed virtus

; non fumptuofus veftitus,

Sponfo fuo.

?ci»t.

fed pietatis ornatus, non menfe dapfilitas,

XX. Quid ditius, quid in corde

| duïbius,

Id.inl. de

fed anim?e cura.

Maximum enim feítum eft

coníol,

quid in terra quietius eft & fecurius bona

t q'

Conícientia bona : Qui enim vivit in juftitia,

confcientia? damna rerum non metuit,non

.& opetribus bonis, vel abfque feíto feftum a-

verborum contumelias, non corporis crucia-

h

git, finceram voluptatem ex bona confcientia

tus, quze &ipfa mo

;*te magis erigitur, quam

percipiens ; qui vero in peccato, & malitia

deprimitur ?

degit, multorum malorum fibimet confcius,

XXI. Tu, qui veram requiem qusris, e-

catechiz,

etiam cum maxime feftum eft

, fefto caret

tiam hic eam inter amariffimas vitze hujus

rud,

uam maxime.

N

moleftias fuavem guftabis, fi ejus, qui eam

Chryf.

T

S.Bern.5. XII. Le&ulus refperfus floribu

ia

s bona coh—

promifit, przecepta dilexeris. Cito enim fen-

l epiit.

47

fcientia eft, bonis referta operibus.

ties dulciores fru&us effe juftitize, quam ini-

Tif

Cant.

&.Anmbr,

- XIII. Quis puritate & fimplicitate peGoris

quitatis: & verius ac jucundius gaudebis de

dulcior fructus? quis cibus fuavior, quam is,

bona conícientia inter moleftias, quam de

in P1. 48.

quem animus bene fibi confcius & mens in-

mala inter delicias.;

nocentis epulatur?

Ddda

.Car.:-'

Izblzathecæ Manuahs Concienatoriz

396

XXXIII. .Scortator, adultet, aut fat, non $ Chryf.

Confcientia suala.

modo cum accufaturipfe; verum etiam cum conc.4.dé

48Z,

& Au-.in

XXII. Inter omnes tribulationes hàman .

audit alios eadem aulos accufari, ipfe fibi vi-

Pf 4)0

animze nulla eft major tribulatio, quam con-

detur flagris czedi :

alius quidem vocatus in.

Ícientia delictorum.

.Namque fi ibi vulnus

jus, hic vere flagellatur.

smw

XXXIV. Talis eft peccantium confuetudo, S.Chryf.

cont. -

non fit, fanumque fi intus; hominis, quod

(l nd

conícientia vocatur, ubicunque aliquid paf-

omnia fufpecta habent; umbrastremunt, om- ho.18 ad

farel

fus fuerit tribulationis, illuc coniuglet & ibi

nem ftrepitum timent, & quemque exiftimant pop.

contra fe venire, aliis alia differentibus, fibii-

$thet.

invenlet Deum.

Si autem ibi requies non

fit,

eft propter abundantiam iniquitatis, quoniam

pfis confcii, cogitantillos de fe fermocinari.ta-

& ibi Deus non eít, quid facturus eft homo *

lis res peccatum eft,nullo arguente prodit;nul-

quo confugiet ,

cum. coeperit. pau tnbula—

lo accufante condemnat pav1dum facit & ti-

tiones ?

. midum peccatorerm.

[demin

XXXV. Vermis eft Confmentiæ remor- $. Tho in

XXIII. Quisquis malus eft, male fccum eü

dlü 50.

Pf.56

torquetur necelle eft, fibi ipfi tormentum eft;

fus, qui dicitur vermis, in quantum oritur ex 4

q.11.

ipfe eft enim poena fua, quem torquet con-

putredine peccati, & animum affligit; ver-

Ícientia fua.

mis eft, ait Ambrofius, eo quod irr ationabi-

Fugitabi m1m1co, quo potuent -

Tub.co

a fe quo fugiet ?

lia animae peccata mentem rei, fenfumque

(,inD:

Ideml.5,

XXIV. ]uí ífifti,Domine, & vere fic e& ut poe—

compungunt, & quadam exedunt viícera

"us

confeff.

na fibiipfifit omnis inordinatus animus.

conícientize : quae tamquam vermes ex uno-

S.Ambr,

XXV. Quze poena gravior, quam interioris

quoque nafcuntur, tamquam ex corpore

Ibid

de offic,

vulnus conícientize ? nonne hoc magis fugien-

peccatoris.

dum, quam mors, dlfpendlum, ex1hum debl-

XXXVL Qui commlttlt adulterium e-SCher

JOnC. £.

litas, dolor ?

tiamfi millies fuerit dives, etiamfi nullum

deLaz

habest accufatorem ; non definit tamen fe

S.Berfa3 XXVI. Infernus qmdam & carcer animze

in cant,

rea confcientia eft.

intus accufare.

Et voluptas quidem tem-

Sdlpit

S.Chryf.

. XXVII. Explica mihi 1fhus confcientiam,

poraria eft; dolor vero perpetuus; timor

In vitt,

conc.r,de

L

LÀ

& videbis intus gravem peccatorum tumul-

undique ac tremor; fufpicio & anoxietas ;

tum, jugem metum, tempelftatem, turbatio-

angulos' metuit ;

umbras ipfas formidat:

nem: videbis velut in curia mentem ad thro-

fuos ipfius famulos confcios, infcios; illam

N

num confcientize confcendiffe regalem, &taa-

ipfam, quam corrupit, & virum quem af-

quam Judicem quempiam fedentem & cogita-

fecit contumeha.

tiones loco Carnificum adhibentem,in equu-

leoó fufpendentem, lateraque confc1ent1æ ra-

$. IV

iNg.

dentem ungulis &c.

EX 'LIBELLO DE iMITATIONE

S.Ambr.

XXVIII. Axnplius fuis fufplcwmbus aiïhgt-

delacob.

turimpius, quam alienis plerique verberibus,

CHRISTI.

&r 412

majoresque vibices vulnerum in ejus animo

c€.6.

L.

on eft vera l1bertas nec bona lætx- Lib r.e,

funt, quam in eorum corporibus, qui ab aliis

tia, mü in tlmore De1 cum bona con- 2t$. 2

verberantur.

S.Aug.ap.

XXIX. Quo confugiet (homo male con-

fcientia.

ThoC.

ILeR elw qu1 feabdlcat,qmdquld conícien-

Ibid.

tiprat

Nyíl.-S.5(cientiz) cum cceperit pati tribulationes?

Engele

«le prodit.

'Fugiet ab agra ad civitatem, a publico ad

tiam maculare poteft.-

Faf

juda.

III. Duabus alis homo fublevatur a terre- le.z.c.4.

domum, a domo ad cublculum & fequitur

nis, fimplicitate fcilicet, & puritate.

Simpli- $1

tribulatio.

A cubiculo jam quo fugiat non

habet, nifi interius ad cubile fuum. — Porro fi

citas débet effe in mtentlone, puritas in affe-

^

&ione.

ibi tumultus eft, fi fümus quuztaus, fi flam-

IV. Cor puxum penetrat coelums: & 111fer- Ibid. 5 2

maíceleris, non illuc poteft con!ugere, pelli-

tur enim inde, & cum inde pellitur, a fe i-

num.

V. Si eft gaudium in Mundo, hoc utique — lPid.

pfo pellitur ;; Et ecce hoftem füum invenit,

Et fi eft alicubi

quo confügerat; fe ipfum quo fugiturus eft?

poffidet puri cordis homo.

fe talem trahit poft fe,

tribulatio & angulha, hoc melius novit mala

quocunque fugerit ,

conícientia.

& quocunque talem traxerit fe, cruciat fe,

VI. Gloria boni hominis, tefhmomum bonze le 2.C. 6

fed a feipfo funt tribulationes, qu3e inve-

niunt hominem DIUHS aCE?I'blOI'ES enim non

conícientize.

Vil. Habe bonam confc:entlam, & femper

bed

fünt: tauto funt acerbiores, quanto funt in-

teriores.

habebis ltitiaro.

Lä tinus

XXX. Habet occultos confcmntla cat-

VIIL. Bona confcientia valde multa po-

lbid

Peccestus

nifices, quia magis lancinant, & torquent

teft portare, & valde lta eft inter adver-

Ptitnn

in Paneg

fa.

Mala confcientia femper timida eft,

pint

vitia, quam cruces, quam verbera, quam

& inquieta.

UA

tormenta.

S Amb:.

X)&Xï Tpfa, quae v1dctur,etmm dum vivunt,

IX. Bonorum gloria in confcientiis eorum, lbid.S.2.

in Pf. 45.

& non in ore hominum.

S Ambr.

1mp 'orum 16(1!11 's in inferno eít.

X. Oportet te effe mundum, & purum cor

Llh 2. c.s.

COXXKAMH. Uzsuwmsque peccatis flagellatar:

in Pf. 104

gravia enim delictorum pondera, gravia cri-

ad Deum gerere, fi vis vacare, & videre, quam ^

fuavis fit Dominus.

minum verba, ficut onus gravant grave, &

infligunt animaee cruciatus,

g. VO

'hryf,

Titulus XX X. : Couf/cientia.

M

$. Vo

l€4de

veifatis , exturbat '.hümïnem.e Monafterio :

EXEMPL

A

CATHOLICA-

pueri enim voces femper inauribusejus info-

EX NA,

nareillud videbantur: cur me occidifti ? nec

Con/cientia Loma.

3

finebat, ut auctor ait; una hora conquiefcere?

quare femper tremens ac pavens, tanti crucia«

.

cont.

S.Aug.c.x 1. & Auguft

[od

inus dicerefolebat: Sentide Áu-

lul

cundin.

LJ

* guftino, quod libet: fola me con

/

tus impatiens, e monaíterio exceffit, urbem

fcig:ntia

ingreffus Diofpolim: in carcerem conjicitur,

Haret.

in oculis Dei non accufet,

& capite plexus

S.üier,in

II. S. Hilarion interrogatus a Latronibus,

latet fcelüs.

y

elt. Adeo nusquam fecürum

vit,

quid faceret, fi Latrones ad ipfum venirent?

X. Annisab hine non multis vir locuþles ac Crembec,

refpondit: Nudus Latrones non timet, Cum-

l.2. de

que illi dicerent, atqui occidi potes. Subjecit

potens facinus quoddam adimiferat, quod pro-

dere & Confeffarii auribus committere, morte

ftüid, per«

[ho fn

ille: Poffum,fed ideoLatrones nontimeo,quia

fef, C.2.

moriparatusfüm. Moriens vero fic animam

& damnatione pejus ducebat ; agitabat tamen

"n

di[ï.io,

allocutus eft : Egredere, quid times? egredere

mens hominem, & confcientia ad-virüs evo-

mendum exftimulabat. Inaudierat forte Ant-

animamea. Sep

& mori times?

tuaginta annis fex-'viilüvDeg,

i.

"

verpiz? pro concione, neminem teneri ea pec-

Pab.conc.

MLS.7EgidiusComes S.Francifc

cata confiteri, que memoria exciderant: hinc

6.inDom.

idicete B-

nihil non molitus, ut peccatumillud ememo-

&U

4 pott Ep.

lebat: Licetlapides & faxa de ccelo

plueritDo-

minus, non nocebunt nobis, fi tales fueri

ria profcriberet. ]vit per varia voluptatum

genera, fcelera fceleribus accümulans, vel ut

Ia.

quales nos ille requirit.

antiquum illud obrüeret, vel ut novis con-

iV. S. Tiburtiusa Fabiano Chriftum abne-

Cf

T

m

gare, aut gravia tormenta exfpettare juffus;in-

Ícientize tumultibus vetüsille tumultus, quafi

C t

clavus clavo, pelleretur:' Sed fruftra omnia,

trepide refpondit: Decerne,quod lubet, Omnis

:ng.

nobis vilis eft poena, ubi

Abit in exteras Regiones, quafi feipfum reli-

Ícientia.

pura e&*'comes con-

&urus effét in Belgio; fed ccelum,non animum

Süulpitius

mutat, qui trans mare currit. Igitur aninium

in vita,

.. V. S. Martinus ih.agone**DæmohemWECOnA

fpicatus dixit, quid hic adítas cruenta beftia ?

flu&uantem ad ftudia appellit, quze totum ho-

nihil in me funefti reperies.

minem petunt, ut funt Mathematicze, Aftro-

logicze, & his affines difciplinae ; fed & haec

4 Reg. 20.

VI. Ezechias Rex accepta mortis fententia,

ad Dominum dicebat: Memento, quzefo,

fruftra. Audit tandem peccata contritione

deleri, & adopera bona, tanquam ad facram

quomodo ambulaverim coram te in veritate

anchoram confugit, dormit in cinere & cili-

& corde perfe&to, &

é

te, fecerim.

qüod placitum eft coram

cio, multa in pauperes erogat: nec fic animus

x.Reg. 12.

conquiefcit. Quidagat? quo portu flu&uan-

VII. Samuelregnum Sauli

cedens,ad popu-

lum dixit: Loquimini de me coram Domino,

tis animi jactatio defzeviet? non alio, quam

Íeedze mortis interitu. Itaquerhedam confcen-

& coram Chrifte ejus, utrum bovem cujus-

dit; domum, quam funeftze tra goedize locum

quam tulerim, aut afinum : fiquempiam calu-

brt

defignarat, repetit; occurrit de via e.noftris

4

mniatusíum: fi oppreffi aliquem: fidemanu

Patribus unus aliquis, quem ex rheda conípi-

'Tho Can-

cujusquam munus accepi.

:

*

VIIL. Vidi ego, inquit Thoma

s Cäntipfa-

catus, rogat, ut currum.confcendereft, vincit-

]il

tiprat. ap

querecufantem importunitate. Pater de Deo,

Engelgr.

"tanus, Lovanii Ordinis noftri fratrem, Serva-

divinisque rebus fermonem injecit, & inter

E3. Pafch.

tium nomine, dile&um valde mihi & amici-,

ib.!m*

tia familiarem, de illo beatiffimo virofratres,

ceetera ad Confeffionem dilapfus eft: tetigit

I

ea hominis ulcus, qui ftomachabundus, quid

qui triginta quinque annos illi convixerant,

tefítati lunt, eum omni hoc tempore ita paci-

ais? inquit, unde me nofti? cui Pater: nus-

fice vixiffe, ut neminem unquam vel leviter

quam, inquit, te vidi, fed nos de more ejus-

modi fermones mifcere folemus, & fi qua in

u$5

commoverit, aut perturbarit, humilitatis, &

manfuetudinis tantz fuit, quantze unquam

re ope 1mea eges, praeftofum. Juveris, inquit

Itii,

hominem meminerim me vidiffe. . Hic ad

ille,fed quid fi confiteri renuam? Ratus Pater

cedendum tempori. pio.dolo hominem ca-

extrema deductus, cum a fratre quodam ro-

pit. fpondetque, fe miffa confeffione. reme-

garetur, ut fibi fuper ftatum Pacis fuze con-

dium allaturum. Arripit ille conditionem, ad

Ícientise refponderet, dixithumiliter, & devo-

acerba quazeque feabiicit. Pater, cum do-

hat

te: Paxcerta & firma eftinter me, & noftrze fa-

mum appuliffet, jubet epulum inftrui, & fe

p

lutis Au&orem,nec ullo modo diutius ab ejus

hilaritati dare, qua maxime egebat, noc&e illa

contemplatione fruftrabor: at

que ita in pace

seterna requievit.

decretoria. Poftridiequzedam pun&a rumi-

Tid.

R

nanda dedit, ad excitandam in Deum fidus

— Confcientia mala.

?

ciam; tum Examen Confcientize, non ut

Pratum

.JIX. Memor

abile eft, quod Abbas

Sabbä;-

Spir't,

confiteatur, fed ut in memoriam reducat, &

€.166,

tius narravit: Sicariusa patrata per fummam

de fingulis doleat, denique in vicinam filvam

immanitatem innocentis pueri caede, meliori

educit, rogatque, num bene con(cientiam

W.

radio a Deoilluftratus; quo fcelus occultum

difcufferit, & nequid forte przeteriiffet, quae-

melius expiaret, religioíae vitze rigorem ac

rit ex illo quzedam, per atrocia quzeque dila-

QC-

habitum ab Abbate Zafimo petiit, & impe-

h

bitur; tandem illud ipfüm, quod angebat,

travit: jamque per omnes feverioris difcipli-

attingit, ubi perturbatur mifer; & illud, il-

nte gradus, maguis paffibus ad virtutem gra-

lud (Cinquit) eft truculentum , infandum,

Qig?gtuï; cum eccefcelus femper animo ob-

quod eloqui non audeo: Tum Pater, jam,

inquit,

Dddgq

Pübfiothez Memuelis: Concioietorie

398

Ibid.

inquit, confeffus es, neque pluribus opus, nifi

IV. P.Ludovicus de þonte, & P. Jacobus

ut caetera prodas, fecit, & onereillo levatus,

Rhem voto fe obirinxerunt, quod nunquam

gngclg

Confciéatiam fuam deliberate admiffo pecca-

Ijv.c'foï

animi quietem invenit.

to maculaturi effent.

Y

Drexel. in

Xl. Ludovicus feverus ex Bojorum fan-

rogo

V. P. Bernardus Realinus ordinarie an- I.Ibid.

dainn.c.2.

guine Princeps, Marize conjugis fuze literas

Ruchoni aulico fcriptas, per tabellarii erro-

tiqua duntaxat peccata in coiifeffione enar-

rem, domo abfens, intercepit, fed cum epi-

rabat.

VI. Cicottus

Coadjutor dicebat fuo Patri Idem o-

ftolae fententiam non affequeretur (uteftma-

litiofa fufpicio) coepit de fide uxoris dubita-

fpirituali, confeffionem fuam annuam ab he- pufc.1o.

re, & credere, aufam facinus, quod non cogi-

bdomadaria non differre, nec plura fe pec-

I]ISI.

tarat. Itaque internuncius, & lator literarum,

catg committerc.

velut leno, primo obtruncatus: deinde ubi

Donawerdam urbem fuam rediit, etiam prae-

$ VIL

fe&tum arcis, flagitii fufpectum per fatellitem

J'EX'EMPLA PROFANA.

inandat jugulari; tum matronarn aulze prze-

fidem, quafi fceleris confciam, ex turris arce

L He

fodes confcientia fcelerum -urgente,' Marc..

[ongi

precipitari imperavit. Sed o barbarum faci-

S. Joannem Baptifiam & vivum, &

ïnPOïyi

Y, eod

nus! his quatuor funeribus, ipfa Maria inte-

mortaum timebat, velut reprehenforem cri-

gerrima Princeps, quintum acceffit: Imperio

minum.

conjugis vere feveri, caput manu carnificis

& n

II. Agis ab Ephorointerrogatus,num etiam Plutarch,

ho,7 :

illi amputatum. Sed prima ftatim a czede no-

poeniteret eorum, quze geffiffet? impavidere-in Lacon,

636

&e Ludovicusa Mariae manibus adeo exagita-

fpondit: nequaquam ponitet, cum fciam, me ! *POph.

tus fuit, utcumbarba florente, & juvenili, de-

prudentiam cum honeftate femper conjunxis-

coraquecoma cubitum fe contuliffet, una no-

Íe; nullam en

&

éteincanuerit, ut mane fenem feptuagenarium

im aliam ob caufgm nuncad fup-

plicium ducor.

reterret? in quem

merito quadretillud Poétze

IIL. Drafus, cum Faber murarius promit- Idem 1.6.-

]

Martialis :

teret, fe quinque talentorum mercede effe- spopht.

Lib. 4

&urum, ne domus illius ullius profpe&ui pate-

Q nox quam long

a eft, quze facit una

ret, refpondet. quin imo decem tibi talenta da-

epig.7,

fenem!

bo, fi talem facias, ut omnium

profpectui

$.0

Gen3.v8 | X[LAdam.ubiaudiitvocemDomihi deam-

pateat.

"

hx

bulantisin Paradifo, mox confcientia urgente

. V. Pertinax Imperator admonitus, ut a Herod.1.2

v ted

timere coepit, & abfcondere fefe.-

7

.

conjuratis fibicave:et, refpondit, nequaqu»ia

Gen. 4.

XIIL. Cainoccifo Fratre, agnoyi

t fcelus.,di-

fibi uliius mali conícium effe, atque adeo o-

LUC

v.x;.

xitque: Major eftiniquitas mca. quam ut ve-

pus non effe, ut coxtra Imperatoriam Maje-

6anDo

niam merear: Ecce ejicis mehodie a facieter-

ftatem, & anteactain vitam, latebris aut füga

4 pold

ro, & a fac'etua abícondar, & ego vagus, &

vitz? fuze confulat.

epiph,

profugusinterra; omnis igitqr, qui invengrit

"V. Theodoricus Rex Gothorum, cum

me, occidet me.

Symmachurm innocentenr occiziffet, & pau-

lo poft caput mag:) pifcis appofitum in

Gen.42.

XIV. Fratres Jo

fephiinanguftiis conftituti,

Plutenc

V. 21

adíeinvicem dixerunt: Merito hzec patimur,

menía fuiffet, vifum ei eft caput dicti San&i

apparere, ideoque.concito gradu in cubicu-

inmr,

quia peccavimus ia Fratrem noftrum,videntes

Qf [;

anguftiam animze illius,dum deprecaretur nos,

]um fecegiens decubuit, &(paulo poft mor-

ii

tuus eft. .

tribulatio. .

& nonaudivimus; idcirco venit fuper nos haec

.

V]l. Antioch

us mdxbo perculfus dixit : r Mach..

Cete-h,

XV. Miles quidam oftenfo fibi a duobus An-

nunc reminiícor malorum, quze feci in Jerufa-

hiítt.Daur.

lem: Cognovi ergo, quia propterea meinve-

C 5.tit.36.

gelis libello boaorum operum, & poftea ingen-

€x,. I

ti libro fcelerum a Daemonibus propofito, cum

nerunt malaifta: & ecce pereo triítitia magna

3 Rege Anglize ad poenitentiam incitaretur,

in terra aliena.

$. Gite

VII. Neroob czedem Matris crebro Cicebat, Suet. *.46

EL

negavitid fieri poffe, quia peffimam conícien-

fe fpecie materna exagitari, verberibus Furia- ! **eron.

tiam pt2e oculis certushaberet.

rum & tzedis ardentibus; &ab Ottavia uxore,

VA VL

in arctiflimas tenebras trahi.

-EXEMP

LA DOMESTICA.

VIII. Dionyfius 5yracüfanus Rex metu pa- Vel.Max,

tratorum fcelerum adeo omvibus diffitebat, ut "9- 14«

Lanciz.

IQ Franciftus Xaverius tam tenerze erat

barbam non ferro, fed ardentibus nucum pu-

opuf. 3

* conícienti; , ut per totam hyemem

taminibus per Filias fibi immiunui curaret. In

.47.

confeffus materiam peccati venialis non af-

*

leétum vero lata foffa cinttum per ligneum

ferret.

pontem, ferecepit, appofitis nihilominus foris

Vit.1.2.

II. Aloyfiusadeoftu

debatmundam 'fervare

cuftodibus.

)

C19.-

conícientiam, ut non modo alii, fed nec ipfe

IX. Caligula ob innumera flagitia fua tan- Suet. c.

»

.smï

j

t

quidem reperire quid poífet, quod peccati ve-

to metu fuerat occupatus, ut noctu vix tri-

ATU

nialis fpeciem haberet.

i t

bus horis, & his ipfis inquiete dormiret, ad

3

Lanciz.

lil C. Bellarminus tantopere cuftodiebat

minimum tonitru caput obvolveret, ad ma-

l. c.

puritatemmentis, ut ipfe faffus fit, fe pertotos

jora vero fe omnino fub le&te abíconde-

IAF)I ]

iU

feptuaginta novem annos, quibus vixit, deli-

ret,

(5

berate non peccaífe.

|oX. Bef-

Ug

m

fiuhs XXX Con/cientia.,

399

r

Engelgre — X. Beffus apud. Plntarchum cum patrem

cuffi, fruftra illad motu & diícurí

? fol

*Jar, obtruncaffet, diuque fcelus clam fuiffet, ad

volumus.

ü fanäre |

.läv

* coenam vocatus, nidum hirundinum hafta

Til

Zz9. j

AI. Sicat Rivüs, quocunque fluit, täf'räm &

» Dern, l,

dejecit ; togatus a przefentibus de infolentià

Ccavat; ita confcientia mala rodere occul

facti: Non auditis, inquit, hirundines falfa

mentem non ceífat. .

Fe 4.de cp*n-f-

demevociferari, &teftari meeffe interfe&o-

"g

XII. Sicut Cruciarii cracem ferre cogeban- Drex. in

rem? mirati, qui aderant, hunc fermonem

IY

ad Regem detulerunt: Beffus

tur, antequam in ea pendebant, ita impii Dau.62$

j

captus & fce-

hic & ibi a confcientia totquentur.

..-I.

leris convi&us , poenas luit,

XII. Sicut gravius zegrotare cenfentur ,

Abid,

$. VIIÍ.

qui occulta tabe lente contabcfcunt , quam

quifebri aut alio morbo extinguuntur; ita in

SIMILITUDINES.

graviore pcena funt improbi, qui tardo gradu

Con[cientia : bona.

ad seterna fupplicia przeparantur.

f

XIV. SicutDamocli Famulo Regis Diony-

ic$,

Qualiia! à

Ibid, |

Langiüs [.

fiiad regale convivium fedenti gladius e feta

icutumbra corpora, fic peccata fequun-

equina fuper caput pendens omnem appeti-

inPolyan, |

$ eod-

turanimas, & manifeftas facinorum

reprzefentant imagines.

Y

tum extinxit; ita timor vindi&tee divinie im-

minentis omnes delicias impiis faftidire facit.

Madh,

S.Chryf,

Il. Sicutbonus Medicus nonceffat fua me-

XV. Sicut Navis pondus non tam fentitur, Fdb; cou,

laon,

9.17in dicamenta apponere; & fi

femel depellatur,

CI 3. e

dum in aquis trahitur, quam cum in littus TUN aM

Lj

h,

7- neque fic defiftit, fed continuam curam ge-

deducitur ; ita pondus peccatorum in hora

Yit; fichoc esam confcientiz opus eft, ut

mortis vehementiu

3

s, quam reliquq vitze tem-

jugiter memoriam ingerat, nec permittatun-

pote cognofcitur. '

quam in fa&orum oblivionem nos veni

XVl. Sicut ebrius,

enl6.

fed ob oculos proponat, uti vel hac ratio

quando multum vini 8.Chiyf

nos tardiores facia

ingurgitat, nullum fentit a vino damnum , in c. 24

Yopit,

.l

t,neineadem peccata pro-

poftea autem fentit, quale fit damnum ; ita Gen-

labampr.

peccatum , donec confummetur, obtene-

Utilitar.

bratmentem, deinde vero confcientia exur-

git, & quovisaccufatore mentem graviusar-

S.Chryf.

III. Sicutfcintilla in magnum deje&a pro-

rodit, monfítrans abfarditatem faé&ti.

ho.25. de

100.14

via rect.

fundum ftatim extinguitur; fic omnis trifti-

XVII. Sicut Navarchus acum nauticam Eab. 1. z,

tize fuperabundantia in bonam miffa coníci-

entiam facile extiaguitur.

non Obfervans, illico deviat; ita qui in

acüonibus conícientiam non at

$

Fab.conc, 1V. Sicut Ericius in globum convolutus,

6.:1n Dom.in medio canu

2

m fecurus eít; fic conícientia

viter errat, .

4. poit

inomnibus adverfitatibus

IX

epiph,

$.

la eft.

quie;a ac tranquil-

MOTIVA.

eJucunditas.

d Confcientiam re&ificandam, .

Plutarch, - V. SicutNepenthäs herba addita poculis,

H

in mor.

a eft Dux nojfler optimur Conícientia $

oinem diícutit triftitiam; ita mens bona.

«Q:

fi ergo Duces itinerum non adeo ne-

Caff. 1.2.

VI. Sicut arborem, quam florere vides ,

epiít,

ceffariorum aut utilium, tam prompte & fi-

colligis fubterraneo fucco animari, ficque

deliter fequimur ; quanto fidelius in itinere

,Mldltö'

reddereinfuperficie, quodin radice contine-

vita? , a quo falus noftra pendet, conícien-

tur; fic hominum vultus magna hilaritate de-

tiam, veluta Deo

kdatum ducem, fequi con-

"

coratur, fi vifceribus fanis nullum gravamen

venit..

Y

fentiat leefionis.

S- Gl'egn

1I. Quia Confiliariu: nofler o;otimw eft, quem Ecel. 6,

VII. Sicutinlaboribus preffi, in le&o quie-

fi fequamur, peecare non poffumus; annon * *

pet "b

inPí6. f[fcentesreficiuntur, itadum mundi hujus ad-

ergo de hoc dictum nobis credamus ;. fit tibi

verüitatibus premimur , in bona conícientia

Neron.

k

Confiliariusunusdemille. Ftiterum: Fili,!5. 32.

interius delectamur.

fineconfilio Chujus Confiliar

l

Vill. Sicut qui in cubili cuba

þt ; requiefcit,

& poít fat&tum non poenitebit.

ji) nihil facias, Mden

gI,Max.

& fuaviter dormit: íic qui perfe&us in Deo

lII. Quia eft optimur Padagogur sofler: deSeneca l.

)o-cill*'

eft, & qui crevitin virum perfe&um, requie-

quo récte Seneca dixit: Nullum confcium *€ merib.

Ícit in Deo, tanquam cubile reputans divi-

Ícelerum tuorum magis timueris , quam te-

nam perfectionem , cubilis autem fulcra di-

metipfum (id eft, confcientiam tuam ) alie-

cuntur virtutes.

E

num enim :ugere potes, te nunguam.

V. Quia eft ]Judex nofler feveriffimus : qui,

Con[cientia wala.

ut fupra ex S. Chryfoftomo vidimus, ftatim

Dionyf£

IX. Sicut mare tempeftuofum & fervens ,

t 659

Cartyin in

tribunalafcenditpoft fa&tum, & accufatoris,

s

]íai. c.

quietum, turbulentum, & fubverfivum eft

Judicis, & Carnificis munere fungitur.

77 navigantium ; .fic bomines pravi & impii

a. 59.

V. Quia eft optimur nofler Confolator: cum

femper turbulenti funt cord

s ;& animo

non fit oble&amentum (üper cordis gaudium,

inquieti.

quod bona confcientia parit.

Lipfius 1.

1.c.2.de

X. .Sicutii, quifebriunt, ja&antfeiuquie-

VI. Quia etiam Zdvocatur nofler o

f

J

"

ptimus eft : x Joan,

E

Confiant,

te, le&tum mutant; itanos, qui fomitem

juxta illud S. Joannis :

Chariffimi ,

fi cor

mali circumferimus ,^ & telg affectuum per-

noftrum non reprehenderit nos, fiduciam

habemus

400

Bibliothec Iïäz,mwiis Concionatorie

fv

habemusadDeum, & quidquid petierimus,

Iil. No[fe etiam debet utilem jpraxin altenáf

'g III

acaiigiemus ab eo.

con|cientias dirigendi , itaut cuique fe apte ac-

*

commodet, &laxas quidem dextre cohibeat

$X

&reftringat; anxias vero & fcrupulofas aptis

mediis fuaviter & prudenter relaxet.

M E D I À.

IV. Moffe debet, cur con[cientia bona tantam g. Adhan.

Jucunditatem afferat, quod quidem S. Atha-ia P£. 149.

Ad Confäiäntiam purijicandaþr/n.b

nafius declarat, dum illa Pfalmi 149. verba :

Frov.v4.

ccurata. [enfuum cuftodia: . uti Salomon

Exultabunt San&i in gloria: letabuntur in cubi-

LA

$

v. 23-

faafit dicens: omni cuftodia ferva cor

libus [ais explicans, quzerit, de qua gloria

tuum, quoniam exipfo vita procedit.

hic loquatur fan&tus Propheta, & quse fint

- ]L. Fvequenr Difcu[fio confcientie : ut enim

illa cubilia, inquibus tam fefta gaudia, actam

Aranei telas fuas non fufpenduntinlocis , in

gaudiofa fefta ducere Sancti feruntur: Re-

quibus frequenter eas diffipari advertunt ;

Ífpondetautem, gloriai & cubilia , & pene-

ita nec diabolus retia fua facile'expandit iis,

traiia, inquibus homines probi magnam ca-

a quibus ea ftatim notari & diü"xpari com-

piuntvoluptatem, effevirtutes, hancque eífe

Drorud

veram quietem & gloriam : nec enim in hac

25

eïlltïijäey Confeþoni: ufüs : hoec enim fco-

vita eft major vel requies , velgloria, quamil-

la bonze confcienti2e ; in fomno namque vir-

mpe fimilis eft, per quam omnes immunditize

rat

conícientiam maculantes auteruntur.

tutum fuaviffime & dormit, & refpirat, cuiin-

1V. Confiderare feipfum , ut Zemp

hum &

tegra confcientia conftat. Aliam rationem

habitationem Dei : quis enim ex hac confide-

allignat S. Chryfoftomus dicens: Etíi vitiumS.

Chryf,

hapeat fecum univerfum orbem , tamen om-in Pf 7-

ratione non incitabitur ad omnes ab eo fordes

arcendas ? .

2

nium maxime imbecillum eft; virtas autem,

V. Amor fincerus

B. Firginis : cum 'eäim

etfilolafit, eft omnium potentifhma; habet

hzec fit Mater puriffima, minime fane patie-

enim Deum fecum ftantem. Peccatum, quam-

tur, utii, quife dileGosillius Filios profiten-

vis totius mundi praefidio munitum , perde-

tur, non pariter etiam puriffimi evadant.

bileeft; virtus, licetinermis, & nuda, va-

Ti-

- Vi. Prompta acceptatio correflionis : . fi e-

lidifima eft, Deum adjutorem habeus.

nim maculas in vultu oftenfas tam cito cor-

mens Deum, nerminem praeterea timet.

rigimus; quanto magis anim?e maculas ca-

.. V. Noffe debet : wnde. inquictudo al con-

S.Auguft, |

Í, 45.

vebimus, [ia fideli Monitore fuerint de-

Jeienti oriatur ; , cujus rationem atlignans 5.

w

Auguftinus, in czeteris, inquit, miferiis poffu-

Prowzs

'monfcratæ..'

"

mus ex Deo habere folatium & robur: At

*l

$. XL

quando inter cruciatus confcientig abeft

ASCETIQCXA.

Deus, qui eft unica confolatio, nonhabet in-

hac materia fequentia noffe debet

felix-peccator , quo recurrat, & propterea

|P De

Aíceta: Inprimis indicia variarum Con-

quocunque vadat, in quemcunque locum fe

pientiarum , maxime vero bonarum €9 [crupulo-

recipiat, perterrefacit illum crudelis inimi-

farsm.

Et bonze quidem confcientiw tria

cus, conícientia propria, fic ut ubique ar-

d.

1, Agnofcere cul-

deatin ultricibus flammis tam molefize &

przecipue funt indici

pam,

ubi non eft, üt S. Gregorius dixit.

ianuietæ tribulationis.

3. Exuüu

befcere ad publicationem füi peccati;

S.Ambr.

nam, ut S. Ambrofius ait, ficut lapis, fiad

$. XII.

lapi

dem teratur, ignem excutit, ita etiam

CONCEPTUS PR/EDICABILES.

: *

in Pf.'38-

bona confcient!

a pudore fuccenditur, fi re-

I.

x occafione thematis : Et.erat ipfe inyae, 4

novetur illi fnorum recordatio delictorum &

in ipfa meditatione ex

ardefcit ignis. 3. Non

puppe faper cervical. dormieus : poteftv. ag.

bona enim confcien-

confcientia bona huic cervicalicomparari, &

fubterfugere lucem ;

tia, tefte Seneca , prodire vult & confpici ,

inprimis narrari ex Macrobio, quod Auguftus Maerob.

Senecá

Caefar, cum multas nottes infomnes duxiffet, !.2. Satur,

turbam advocat. Scrupulote vero indicia

ep. 97: :

timere in omnibus pecca-

audiens poftea cujusdam Equitis Romani, * *

ECCI. *

funt fequentia :

Ya

tums perpetuo h

vrere, quid fit agendum :

qui licet grandibus debitis obzeratus, fecure

affiduo & fine jufta caufa re

fle&tere fe fuper

tamendormiebat, fuppellecilem vendi, cul-

aciones & cogitati

ones , . nolle acquielcere

citram ejus fibiemi praeceperit, dicens, mi-

ram illi vim ad conciliandum fomnum ineffe

aliorum confilis: exlevi qppareiïti/a muta-

B

re confilia.

debere, cum homo tot debitis gravatus , tam

fuaviter tamenin ea dormierit.

Subinferatar

$. Greg.

i. Noffe debet utilem. praxin. [eipfum . diri-

ho. fup.

genái juxta duGum

fue con[cientia : quam qui-

poftea, Auguftum forte noninveniíffe, quod

Ezech.

quserebat; f quis tamen hoc cervica/, inquo

dem S. Gregorius fequentibus verbis brevi-

ter declaravit: In omni, quod dicitur, fem-

Chriftus dormiebat, fibi compararet, certa

füaviter & iecure dormiturum & victurum ;

per tacite*recurrere debemus ad mentem

& interiorem teftem ac. Judicem requirere;

hocenim cervical nil aliud effe quam bonam

conícientiam , quxe eft mollifimis plumis,

quid enim prodeft , fi omnes laudent, &

confcientia.accufet ? aut quid poterit obef-

id eft optimis operibus , impleta, & can-

didiffimo linteo puritatis involuta; & ad fe-

fe, fi omnes derogent ,

& Ífola confcentia

defendat ?

curitatem acfuavitatem fomni fpiritq.alis , id

€

À

s

Tüwus XXX. Conjziz'ktiaQ :

401

Prov.r2, €ft. quietoe ac i:raüquillæ vitze conciliandam

ftarefoleat, fed omnia eiin bonum cooperen-

V. 2I,

tur.

aptillima. Uti probari poteft tam ex S. Scri-

4. Quiaalia gaudia inftár puncti brevia ro, z6,

ptura dicente: Noncontrifiabit juftum, quid-

funt: hocautem juge & perenne eft,utpote de v. 22.

quid eiacciderit: tum ex SS. Patribus id ip-

quo Chriftus dixit: Gáadium veftrum nemo

fum confirmantibus, ut fupra $. ». videre eit:

tolleta vobis. Utadeo merito cum pio Afceta Th. K

m,

Athm.

tumratione, ( quodfícilicet iíte totum fe vo-

dicatur: Vanitasvanitatum & omnia vanitas, l. x. c. .

..e

u

luntatidivinze committat, finequa novit ni-

prater amare Deum, &illi foli fervire.

n.3.

hil fibi accidere poffe ; quidquid autem ipfa

V. Ex occafione thematis: 'enerunt mihi Say »,

permittat, optimum fibi, fummeque proficu-

omnia bona pariter cum illa: oftendi poffantv. 11.

um effe. Preterea etiam bono tali fruatur ,

bona, quae ex confcientia bona oriuntur. i

quod nemo invito auferre queat: ) tum deni-

Sumiautilitas, tumadbenedictionem in tem-

que variisexemplis, tum facris , tum profa-

poralibus bonis obtinendam ( cum benedi- Prov,to,

nis eorum, qui tam fuaviter in hoc cervicali

&io Domini fitfuper caput jufti:. & quaerenti- v. 6, .

bonze confcientize dormierunt. Vide Fabrum

busregnum Dei & juftitiam ejus omnia tem-

conc. 6.inDom. 4. poft Epiph. fufius de hac

poralia ad;iiciantur

tum ad seternam felici-

materiadifferentem.

D

tatem acquirendam ; juxta teflimonium S.

: l'rbv.14. |

IIl. Exoccafione thematis: Libe

rat anikm:

Davidis: Quis afcendetin montem Domini ? pr, r5. r,

m

v. 2;'

teflis fidelir : poteltconfcientia tefti fideli com-

aut quis ftabit in loco fan&to ejus? innocens

parari, ut quae non modo de actibus omni-

manibus,. & mundo corde.

2. Summa jucun-

bushominis teftatur, fedetiam, an boni vel

ditas: cum fecura mens fit juge convivium.

mali fint, indicet, & propterealaudet, vel

Et juxta Thomam Kenmpenfem , fi gaudium

w

repreheadat, nec ullo mediofecorrumpi aut

eft in hoc mundo, hoc utique poffideat puri

M

perverti, aut expelli finat; id quod variis ex-

cordishomo; utadeo merito fuo modo dice-

emplis oftendi poteft. Unde merito hicteftis

repoffit, qui bonam confcientiam babet: Et

dicitur liberare animas, quia, qui eum de-

loetatus fum in omnibus , quoniam antecede-

bito modo colunt, & obfervaoat, in nullum

bat me hzec bona confcientia.

3. (Summia di- Sap.7.

a&um pravum confentient, aut certe illius

gnitar ; Qui enim diligit cordis munditiam, : 12

correptione caftigati moxrefipifcent; utadeo

propter gratiam labiorum fuorum habebit a-

huic przecipue conveniat, quod Seneca dixit:

micum Regem, tefte Salomone ; quze au- Prov.o2.

Magna pars peccatorum tollitur , fi peccatu-

tem major hacdignitas obtingere poteft? me- V- 11-

Af

ris teftis aífiftat.

ritofane de ea dicitur: venerunt autem mihi-

7

Dom. 3. Adv.

Videatur Faber conc. 7. in

:

ati;s :' Secura h:ms;«

omnia bona paritercum illa, & innumerabi-

Prov.15.

IIIl. Ex occafione them

lis honeftas per manus illius. -

quafi juge convivium : poteft bona conícien-

VI. Exoccafionethematis:

Pax Déi , qua Philip.a.

'D 14'

tia Convivio jucundiffimo comparari , tum

ex[uperat omne fenfum, cuflodiat corda €$ in- V: 7-

quia ut Conviviumnutrit, & confervat vitam

telligentias veflras: poteft explicari magnitu-

gratize: tum quia facit pinguefcere in meri-

dopacis, qus perconfícientiam bonam obti-

tis ; cum quia fatiat appetitum animze, mi-

netur,.

Et 1. quidem oftendipoteft, quod fit

ramillitranquillitatem concilians: tum quia

fumme neceffaria pax, quia fineilla interitus,

fupra modum Convivas jucundos efficit: tum

omniumque bonorum jactura incurritur.

2.

quia magnopere etiam roborat , tam quoad

Quodfit fammeoptandapax, utquaeomnem

ordinarias functiones cum alacritate obeun-

fenfüm, id eft fenfualem dele&ationem, quae

das, quam ad adverfitates quascunque for-

ex rebus fenfibilibus percipitur, longe ex-

Sed & ob Convivas, Chri-

titer fuperandas.

fuperat, .cum in conjun&ctione cum Deo, at-

ftum nempe &juftos, hoc Convivium merito

que adeo fruitione ultimi finis fundetur.

3.

valde commendandum eft.. Quae omnia faci-

Quod fit fumme conftaus & ftabilis pax , ut

[JF (r 4'

lefufius deduci poffunt, & illud etiam prze-

quae-ex parte Dei nunquam refcinditur, nifi

9

cipue demonftrari, quod juge fit convivium,

prius & ex parte hominis fuerit refciffa. Si

utpote quo quisque femper pro licitu frui

ergo tantum gaudium ex facta pace ad con-

ctob.

poffit. Videatur Fabercit. conc. 6.in Dom. 4.

fervationem bonorum temporalium condu-

i S&Wrc

oft Epiph.

cente percipitur, quantum fperari debet ex

i

ECCL 300

IV. Ex occafione

hac pace omnium nobili

V. 17.

LtheArIiVatis": .Non efl oble-

H"una , cum Deo :a-

Gamentum fuper cordis gaudium: poteft often-

&a & ftabilita ?

di, quam vere dicatur gaudium ex confcientia

VIL. Ex occafione thematis : . ermis eo-] 66.24»

bona oriri folitum omnia alia gaudia excede-

rum non morictur : potefít mala conícientia

re. 1. Quiaillaomnia funtfalfa gaudia, utpo-

vermi comparari.

I. Quia uti vermis car-

te quein falfo bono, puta voluptatibus , divi-

nem, ex qua nafcitur , confümit ; ita ver-

tiis, honoribus quxeruntur; hoc autem 7-

mis confcientize cor, ex quo originem fum-

rum eftgaudium, quia ex vero bono, fcilicet

pfit, cruciat, & corrodit.

2. Quia uti ver-

finis ultimi poffeffione, hauritur. 2.Quia alia

mis aífiduo rodit, ita nec mala conícientia

gaudia vana funt, nihil praeter momentane-

mentem vellicare ceffat. 3. Quia uti vermis

am delectationem relinquentia; hoc autem

non nifi per res amaras perimitur , ita nec

I:Solidum eft gaudium, quia ad zeternitatem fe-

mala conícientia aliter, quam per-poeniten-

licem justribuit, &przeparat. 3. Quiaalia

tiae amaritudinem tollitur; quae proin meri-

gaudia valdeimpura fünt, id eft, variis malis

to ad tam noxium & moleftam vermem pe-

triftitiam conciliantibus permixta; hoc au-

rimentum affumitur.

$

tem puriíffimum eít, cum nihil juftum contri«

VIII. Ex occafione thematis : Peccatum P(50.y.4.

Eee

K, P Loäm. Bibl, Man, Tom, [.

meum

402

: Bibliothecæ* Mahualis Concionatorie

penes fe habeat privilegium bonæ confciétie

meum conra me efl [emper: poteft confcientia ma-

]a Epiftolze Urize comparari, & abinitio qui-

tize , necfulmen eít, quodipfum terreat, nec

dem hiftoria de Urianarrari. Deinde vero o-

res ulla, quze afiligat.

Nif. S.s.

ftendi, quomodo mala confcientia vere fit talis

]V. Petrus Crinitus author eft, Romano-

de prod.

rum, & Graecorum F'eciales, aut legatos, fe-

Juda

Epiftola, quze illum ipfum,qui eam fecum fert,

fecum ferrefolitos herbas, quas lagmina vo-

'ymorti adjudicandum effe teftabitur.

cabant, quze vult pro falvo conduttu fuerint,

x XHI.

ne quis illis incommodaret ,, & fic in omni

EPTUS PRJEDICABILES.

patria, non amicorum modo, verum etiam

ALiI CONC

hoftium tuto circumiiffe. Hinc illud Martini

Con[cientia bona.

juris Confulti: Sanctum eft, quod ab injuria

wan i - E

xodi c. 8. dixit Deus : Faciamque mirabileim

L)

hominum defenfum, atque munitum eft. Sane

6. rlu Ili !

1n

die illa terram Ge[]en , in qua pogulus me-

&umautem dicitur afagminibus; funt enim

urefl ; u non fintibi mu[za , €9 fcias , quoniam ego

fagmina herbae quzedam, quas Legati populi

Dossinus in medio terre.. Utdifcamus , confola-

Romani ferre folent, ne quis eos violaret, fi-

cut & Graecorum Legatis accidit. Omnes ju-

tionem hanc internze pacis & tranquillitatis ,

quam bona, rectaque parit confcientia, folis

fti funt Legati Dei, qui magnitudinem ejus

nobis nuntiant, coelorumquenegotia , quan-

divinitusrefervatam fervis Dei: Pax multa di-

ligentibus legeentuem , €9 non eft illis [candalum ;

tum poffunt , in hac vita curant, ut ait S. Pau-

lus 2. Corinth. 5. 20. Pro Chrifto ergo lega-

Phtt

neque ulla eosinquietat fynderefis.

de Y

S.Auguf, ll. Juffi a Deo Moyfes & Aaron pulverem

tionefungimur , tanquam Deo exhortante per

nos: Obíecramus pro Chrifto, reconciliamini

gj&'p

q.26.in terrz per aerem difpergere, ad generandos

Éxod. $- fciniphes hominibus infeftos & jumentis ; ob-

Deo. Quamergo herbam hi coelorum Legati

fecum ierunt, utfint per viam.fecuri, quo-

edierunt prompte: Et fatti funt fciniphes in

heminibus & jumentis; quod & Magi Pha-

cumque pergant, dicat idem Apoftolus, cu-

raonis fübito imitari attentarunt, fed conatu

ius hzec funt verba 2. Cor. x. v. 12. Gloría mo-

irrito.

Feceruntque fimiliter malefici incan-

firahec eft, teflimonium con[cientie noftre. — Her-

tationibus fuis; ut deducerent fciniphes, &

ba , quzenos ubiquetutos habet, non eft alia,

non potuerunt.

Cur , obíecro, inaliis omni-

quam fecura conícientia.

l1ftagloria eft, quze

bus efficax preeftigiis, inhocce unico exarma-

nos ab omni pcena liberos reddit, & cujus

W

tuür incantatio, proteftantibus omnibus: Di-

gratia inoffenfo pede pergimus, quocunque

:

-

gitus Dei eft hic. Refponderi poteft, aliisin

contendamus.

apud

m

prodigiis, oculos intuentium delufos tuiffe,

.. V.. Macrobius narra[t; Auguftum Czefarem Macrob 1,

2. Sature

aqua fanguineum perhibente colorem, licet

propter praegraves imperii curas, fzepius in-

fomnes duxiile noctes , inaudiiífe vero dequo-

nal. c. 24«

infübftantia vere talis ron effet; virgis item

formas exprimentibus ferpentinas , fed appa-

dam Romano Equite obzeratiffimo , nullius

tamen follicito, fed in utramque aurem, &

rentes duntaxat; fciniphes autem fingere ne-

quibant, quia, quos 'ormaverat Moyfes acu-

multam lucem quotidie ftertente.

Contigit

autem, Egquitein illum fubito fatis concede-

-Jeum circumferebant pungentem crudeliter.

S. Auguftinus ab hachiftoria ad fenfum digre-

re, & fupelle&tilemillius omnem a creditori-

bus venum exponi.

Quod ubi refciit Augu-

ditur moralem, & ait; Supplicia, quibus Deus

perfervorum fuorum manus caftigavit /Egy-

ftus, pulvinar defuncti Equitis mille aureis

m, quas inter

lubens redemit, inquiens ; necefífarius eft

ptum, poenas figurabant impioru

erquam crudelis eft malze confcientize ver-

mihi hic pulvillus , omnique auro charior,

mis & remoríus ; homines improbi & flagitio-

in quo tam quiete potuit dormire: Non eít

fi omnibus aliis tormentis fervos Dei afflige-

pulvinar pretiofius , & captando dulciffimo

fomno accommodatius, quam quo Chriítus

gere, acdif cruciare poffunt, folam fi excepe-

'Yis malze conícientiae torturam ; quianon con-

in hodierna tempefítate ufus eft, & in ufum

triftabitjuftum, quidquid eiacciderit, impii

nobis omnibus tranícripfit, fi bonam fcilicet

habere curemus conícientiam. . Haec enim

autem replebuntur malo. Hujus fynderefis

& remorfus auctorimmediatus eftipfe Deus :

nobis in omni tempeftate fomnum przeftabit

fecuriffimum. .

Y

.

digitus Dei eft hic.

il Joannes Sambucus ingeniofe oculis

. . VI. Quzeruntnonnulli, cur C

hri&us oiim in S. Auguü.

Jo. Sam-

bucusEm-

fubjecit hominis probitranquillitatem, & fe-

puppidormierit, quzeftpars ultima navis ?in Pf 30

biem.1. curitatemanimi, dum hominem penicillo ex-

cur non in prora parte navis anteriore? cur

non füb malo,in navis medio? docere nimirum

pretit, quilaurum comple&eretur, cum hac

adícriptione: Confcientiaintegra laurus. De

dormiens voluit, bonam confcientiam in fine

vitze potiffimum leetari, quiefcere, obdormire.

Jauro ( quod nemo nefcit) ajunt Joannes de

San&o Geminiano, Plinius, Berchorius,

Exultabunt fantti in Gloria, inquit Pfaltes, l-

tabuntur in cubilidur [air. . Quac eftilla gloria in

Antonius, Ricciardus, &non pauci alii, ha-

bere literas.immunitatis adverfus furorem

qua fan&i'exultaturi praedicantur? hmzefl glo-

ria nofira, teflimonium con[cientie nofltre , inquit

fülminis. Nam cum reliquze plantze, & arbo-

resomnes inevitabili ejus furori fint expofitze,

Paulus 2. Cor. 1. v.12. Confcientia exultatio-

folaillius rabiem non pertimefcit, neque ex-

nem in vitae puppi, agoneiuquam , procurat ;

periturlaurus.. Talisefthomo juftus, & per-

Lamtabuntur in cubilibur [uir, fcilicet in confcien-

fectas , laurus eft femper virens, femper ex-

tia,inquit Hugopurpuratus , quia habenttam

tra ja&um & formidinem fulminis. Cum enim

ureus

bonum Dominum, 'Pa.thef;ice Orator a

&

hom.

ïïtä!us** AXXX.-- Confcientia.

403

hom. 37. ad ggmi;:-ul. Antioch. nihil bona con-

Üin

rabatex cita inæmeeïæe inortem. ; Conicis

Ícientia

itéct

vius; non no/lis in noviflinio die

entize tuzeieae torqueberis, dixerit Dominus;

quomodo . peccata . animum —convolvünt

ut deprava:z coafcientize faze ignibus iuclue

'G' g' 5'.

U^ (peius, quam nautze Jonam) qualiter ab imo

Dtod,

fus morereturfemper vivens, & viveret feme

corimoveat? hwcigitur, cum iíta fiunt, bo-

per moriens, & vita in feptimam geaeratio-

norum operum memoria, tanquam in tem-

nem usque produ&a. vice ?eternze poense in«

peftate ferenitas, animam confolatur tumul-

terim eflet, quz illi apud inferos conítituta

tuantem. — Vivacius adhuc S. Auguftious in

erat; conícientive enim mala poena crucia-

Píal.3o. fugitivuma facie Abfalonis Davidem

tuum infernalium abfentiam fupplet.

ita loquentem inducit: Quo fugio, ad quem

-IX. Seneca non male dixit: Ante pecca- Senee,

locum tutus fugio? ad quem montem, ad

tum confcientia eft frz2enum, poft peccatum P* 47

,quam fpeluncam?. ad quae te&a munita?

erum. Hinc

eft fla

Ó

juxta Pfalmi&am: multa

quam arcem teneam? quibüsmurisambiar?

Jlagella Feccatovis. -

quocunque iero, fequor me, quidquid enim.

Salvianus: Nemö alio-ïS'alviau'.

X. Sapienterdixit

: vis, potes fugere, o homo, przeter confcien-

rum fenfu mifer eft, fed /10: & ideonon pof-l. r de

tiamtuam. Íntrain domum tuam;requiefce

L£

funt efie falfo judicio mileri

"

in leGo tuo, intra in interiora, interius nihil

j quiv funt vere

conícientia fua -beatiä.:»

habere -pqtels, quo fugias a-con-fcigzztia tüa.

| Cozfcientia sualo.

Conj&zerztzrt dz'/c;*:zäiähdx?;

Plutarch; VH. Beffu

de vin-

s apud Plutarchum, cum patrem

— XI. Rediad cor tuum, & fubtiliter difcute' ilu -

obtruncaffet, diuque fcelus clara faiffet, ad coe-

te ipfum: confidera, unde venis, quo tendis, Viét. l, s;

?lt&.Num.

nam vocatus, nidum hirundinum hafta dejicit ;

quo modo vivis, quida

G

o

rogatusaprsefentibus deinfolentia fatti; non

is.quiaamittis, quan- de 8nf

tum quctidie proficis. quibus cogitationibus

auditis, inquit, hirundines falfa deme vocife-

magis incurfaris, quibus affe&tibus taugeris,

rari,& teftari,me effe patrisiiterfe&orem? mi-

quibus tentationum machinis a maliguo Spi«

| rati, qui aderant,huncfermonem adregem de-

ritu acrius impugnaris; & cum totum inte-

tuierunt: Beílus captus & fceleris convittus,

riors, & exterioris hominis ftatum plene

poenasluit. Enquam non falfumiliud: Soni-

cognovers, non folum qualis fis, fed etiam.

tus terroris femper in auribus impii, omnia

qualis effe debeas, de cognitione tui poteris

tuta timent, nunquam conquiefcunt.

Jublevari ad contemplationem Dei. -

*

i

K

S.Hieron.

VIIL. Turpiffimo illo piaculo fe Cain eb-

XII. Perpend

ite, quze dico, fratres. Nego-

TE

—— Tm——enm Á —

apudNyl. ftrinxerat, vix contraomnes Dei, & homiium

tiator fzecularisdamna & lucra quotidie com.

. afcet,

:

(rob l(

L] '.- c.z

*

leges fanguinem innoxii fratris fui.fuderat,

e vit,

Sire

putat, & fiquidem damna perpeffus fuerat

,ïela

l624

quando fubiratus Deus adfuit, ut in tantum

ea refarcire follicite ftudet, fic etiam tu..cari

i&

nefas inquireret, cum feferus, & fanguinarius

fime, fério faciasaccures; diebus fi»gulis ve-

homicida convi&um cerneret, ajebat Deo: Si

fpere & mane diligenter confidera, quo pa-

me a facie tua projicis, Mundum vagabun-

Go fefe habet negotiatio tua: & vefpere qui-

dus, ac profugus obibo, quisquis autem oc-

demingreffus cubiculum cordis tui, examina

currerit mihi,is me, pro juftiffimo fceleris mei

temetipfum, ac dicito: Putasne, hodie in

fupplicio obtruncabit.

Cui Deus: Nequa-

aliquo Deum exacerbavi? nunquid verba

quam ita fiet, fed omnis, qui occiderit Cain,

otiofa protuli? num per contemptum, ne-

|

feptuplum punietur. Genef. 4. v. 15. Ego vitam

gligentiamque peccavi? num in re aliqua

zuam diligentius tutabov,quag tufvatris vitam

fratrem itritavi? num alicujus famam detre-

:

cufzod:fTz. mec euim permittam, ut quisquam tibi

Gationibus laceravi? moxque fubdit: Quod

snanus offorat, quia fóptuplo fupplicio , ff contra

fi in iftis compereris, te detrimenta perpef-

J'ixtt, luat, S. Hieronymus inquit, crudelitas-

fum, futuris lucris praeterita damna fedulo

nean pietas fuerit, quod Deus tanto ftudio vi-

refarcire ftude.

J

tam Caini curavit? Refpondet vero, incredi-

XIIL. An noncodicem domi

häbes. inquit S.IC'hryf.-

bilem aufteritatem fuiffe, quod illum ita fo-

fan&us, in quo quotidiaras rationes

f

fpitavit, neque id obaliud feciffe, quam ut a-

habe nunc codicem in conícientia, & quoti-

cribas? in Pf. ;ar.

trociora illi tormenta conflaret. Verba illius

diana peccata fcribe,

Cum inlectotuo]jaces,

ex quaeftione 2. ad Damafc. fünt ifta: Nolens

necquisquam eft;qui tibi negotium facelfat.an-

Deus eum compendio mortis finire crucia-

Nueuf

tequam fomnus irrepat, libellum in medium

P i, 30:

tus, nectradere poenze, quafeipfedamnarat,

produc, & peccata tta tecum reputa, dicens

ait: Nonficid eft, non, utexiftimas, morieris,

apud temetipfum: nunquíd hodierno die, vel

& mortem pro remedio accipies, verum vi-

fermone, vel operepeccavi? Etalibi: quando

ves usque ad feptimam generationem, & con-

eftis decubituri,& nullo przefente, mu!ta quies

Ícientize tuzeignetorqueberis. Premite illa,

&filetium, excita judicium tuze conícientize,

compendio mortis finire cruciatus. Felicita-

ab ipfa rationem exige; cumque in notitiam

tem interpretatus fuiffet Cain, fi Deus illi vi-

veneris omnium inordinatorum affectuum &

tain ademiffet, putaífetque, eo rhodo finem

appetituum tuorum, oftnnium malorum ver-

accepiffe fuas miferias, & cum vita exfpiraffe

borum, cogitationum, &c. de eis poenam:fu-

eerumnas.

Noluit autem Deus ex voto illius

me, torque cogitationem, quae peccavit; id

agere, quin ob hoc ipfum voluit diuturnam

fibi vultillud : Qu dicitis in cordzbus veí?vis, in

effeillius miferabilem vitam,

"

qui felicem fpe-

eubilibus veftris compunginiui, Compungite,

l

— R. P. Lohn, Bibl, Man. Tom. Z.

ee 2

pro

404

JBibhoilece JMlanuahs Conciændtoriæ

pro eo, quody'e&, pungite, ftimulate, quse in

cordibus veftris dixiftis interdiu.

5

Dignitas.

S. Ber». !

XIV. Unicuique liber eft fua conífcientia,

VII. Periander interrogatus, quid in mi-

deconf. ( adhunc librum difcutiendum & emendan-

nimo effet maximum, bona mens, refpon-de prud.

dumomnes aliilibriinventifunt. Anima ve-

dit, in corporehumano. Alias rogatus, quid

eífet libertas? recta confcientia, dixit.

fo, cum de corpore egreditur, nullum alium

librum, przeter librum conícientize fecum

VIIH. Nullum theatrum virtutis confcien- Cicero .

UiC.

poterit portare; atqueinillo cognofcet, quo

tia majus eft, ut fapienter Cicero dixit.

debeatire, vel quid debeat recipere.

IX. Mortalibus cun&tis conícientia eft ApudFab.

conc. 7. ia

$. Greg.

XV. Isbofeth in le&to fuoa Recab & Baa-

Deus, tefte Menandro.

óin. 2,

: 3. mor. ha occifus fuit, dum altum ipfe fterteret in

Adv.

€,

meridie; caufamne noftis funefti adeo acci-

gucundi tr;s.

dentis? Mulier triticum purgans, Cuftodize

domeflicae deputata ipfamet obdormierat ;

X. Sola virtus przítat gaudium perpetu- Sen, ep,

Unde S. Gregorius inquit: Oftiaria triticum

um, fecurum; etiamfi quid obftat, nubium .

purgat, cum mentis cuftodia, difcernendo

modo intervenit, quaé inífra feruntur, nec

virtutesavitiis feparat; quae fi obdormierit,

unquam diem vincunt.

ceffante confcientize examine, infidize con-

XL Bias interrogatus: quid in vita metu Grandat

in loc.

tra nos invalefcunt Diaboli, animzeque no-

careret? bona conícientia, refpondit.

- firzeager Zizaniisrepletur. Cumautem dor-

XII. Socrates quaefitus, qui fine perturba-

- mirenthomines, venit inimicus homo, & fu-

tione viverent? qui nihil fibi conícii funt,

*

232? lþfid. *

perfeminavit Zizania. S. Gregorius fufius ad

dixit.

prius factum alludens, ingrefli, inquit, fpicas

XIII. Conícientia bene a&z vitze, mul-Cicero in

tollunt, quia mox bonarum

torumque benefactorum recordatio jucun-Caton.

(

cogitationum

diffima eft.

-

major.

femina aufe;unt.

$ Thot

XIV. A&a zetas honefie atque fplendideIdem 3.

201

S XIV.

tantam affert confolationem, uteos, quiita Tufc.

43

vixerint, autnontan

MISCELLANEA.

gataegritu do, aut leviter

$ Din:

:

lst

Qualitas.

'þpungartt animi dolor.

Yirzu

HOfo T.

E

lrs

LBe

&e' confcientiam curand

" adhortäns

Conji'z'enii.rz "ala.

pbpär. !

Epla'.

s

Poeta canit:

Hic murus abeneus effo.

^

E XV Pulchre de hac Juven'älis:

* Juvenal.

Exemplo quodcuuque sw0]o — commtttitur ,Satyr. 13.

INil confcive fibi : mulla pallefceve culpa.

Il. Sicut corvi S. Medardi occifores ubi-

que perfecuti fünt, donec

udex eosdem ap-

Dz'/þlz'ce; Zutbori, prima eff Lec, 'ultz'a,.

740

£

prehendit, & punivit; ita

À

ua quemque con-

L]

udice emo tioceus &/ölv

[4

tur, z'mþfoba quatt-

Ícientia ad ipfum usque Judicem comitatur,

WDI$

nec unquam defetit.

Epictet.

III. P2edagogo pueros nos tradiderunt Pa-

Gratia fallacà Pratoris vicerit urna.-

apud Buf.

rentes, qui ubique obfervaret, ne quid lze-

XVI. Nullus neque teftis tam formidabi- Polybiug

V. eod.

in frag-

s. 2.

deremur: Deus autem jam viros infitze con-

lis, neque Judex tam gravis, quam coníci-

mentis.

Ícientiz7e cuftodiendos tradit; quae quidem

entia, quze mentibus cujusque infidet, & iu-

"

cuftodia & confecratio nequaquam contem-

habitat. .

XVIL . Dzftridus eufis /ämþer impia

HO!'at l; 3-

nenda eft, quoniam & Deo difpliceret, &

od. 1.

conícientize ipfi noftrze hoftes effemus.

|Cervice peudet , nom Niculze dapes

Cic. 1.3.

IV. Honefta bonis viris, non occulta quae-

. Dulcem elaborarunt faporem ;

effi. |

. ANon avium Cytbaregue Canzus

runtur, ingpit rette Cicero.

Somuvu redacent.

lie 4

Utilitas.

Y. 10

Horat. in V. Bene iterum Horatius canit.

XVIII. Facinorofa confciientia»in&ar ulce- Plut, 1. de

S.

Integer vite, fcelerisque purus ,

ris in corpore, poenitentiam relinquit in ani- anim,

g

tranquill.

INon eget Mauri jaculis , uec avcu,

malancinantem jugiter ac pervellentgm.

Nec veuenatis gravida fagittis,

Pufce, Pharetva. -

N LU

$i fra&us illabatur ovbis

l

T

Jmpavidutni fevieut vuiua.

Senecade - VI. Conícientiam magis, quam famam

AXIOMATA.

morib.

attende.

Falli nam

conícientia nunquam.

que fzepe poterit* fama,

I. Confcientia, mille tefcäs.

Langius

II. Secura mens, quafijugeconvivium. in Poly-

anth.

Pfov Is

IlI. Ein Gwiffen pur und rein,

Prov. 15.

Y

. ]ft über Gold und Edelgftein.

IV. Bófs Gwiffen ift ein büfer. Gaft,

V. I5.

Flo

hRaft. 1bi

d

l'il.P.s.

Ea (

Vor dem man.hat Weder Ruh, noc

V.Gut

Tiulus XXXL — Conflium.

405

V. GutGewffen it der fanfftefte Polfter

IIl. Joannes Bufzeus in Viridario V. Con-

VI. Bona ett fubftantia,

Ícientia bona.

Obf'

i

uando uon eff peccatuta in cou[cientia. -

IHI. Ludovicus Granatenfis in locis com-

VIl. Omne màlum aut timore, aut rubore munibus. fol. 32

Natura perfudxt

IV. Jofephus Langms in Polyantea. V

. XVI.

eodem

1cero;,

Wt

AUTHORES

N

.V. Matthias Faber conc. 7. in. Dom. 2,

PUdFab

I ]eremlas Drexel in Daniele c. 25. & 26. Adv & conc. 6. in Dom 4. poft Eplph

7 i

, a,

à

(Wa ææmææ)

- TUL US X.XXI

1 ey

CONSILIUM

fatds!

lt

VII Confilium femper a faplente re- Tob 4 *

m f

SI

uire.

( llid,

4

QUOAD ESSENTIAM

VIII.. Ante omnia opera verbum veraxEccl 37.

precedat te, & ante omnem aétum confi- V- 20.

Cef0 1]

Definitio.

- lium ftabile.

Kofh,

IX. Fili, fine confilio nihil facxas, & poülb 32. V.

ijr

I.

fa&um non pænlteblt

24«

$. 'Thom

n $,

2. q. 12

ft juxta S. Thomam inquifitio eorum

u

$3

tantum, quae funt ad finem, opera-

Utzlztas.

E

bilium a nobis, non minimorum, nec

X Salus, ub1 multa conüha

Prov, tt.,

13.c

S. Damaf. determinatorum. Juxta S. Damafcenum ve-

V. 14

Lirzeus,

33- ro eft appetitus inquifitivus de rebus ucili-

XI. Anima viri fancti enuntiat aliquando

Eccl..37.

l.

. bus.

Unde quia frequenter ejusmodi confi-

magis vera, quam feptem circumfpeGores

V. 18.

popht, 16 lia confidendo & conferendo concipiuntur,

fedentes in excelfo.

aliqui coz/ um quaü conf'. dium d1&um vo-

XII. Qui agunt omnia cum confilio, re Prov. 13.

retil,

lunt.

guntur fapientia.

V^ IO.;

T

XIIL Audi confilium, & fufcxpe dxfcxph-Prov 19.

V.

Divifío.

nam, ut fis fapiens in noviffimis tuis.

XIV. Cogitationes confiliis roborantur, & Ib. c. 2o.

1l Dividitur in divzzum & bumanum ; il-

gubernaculis tra&anda funt bella.

V. 18.

lud eft, quod a Deo infpiratur; iftud quod

tur cor: & bonis amici confiliis anima dul-v . 9.

XV. Unguento & variis odoribus dele&a- pb c, 27,

ab Hominibus fuggeritur, & fubdividitur in

coratur.

Ponum, Íeuad finem prsefixum confequen-

lybiut

dum utile; & ma/um, quod potius abducita

frag.

fine, quem mtendlmus, quam juvat. .

entis,

$. III.

of | )

$. H

EX SS. PATRIBUS

T

EX S. SCRIPTURA

Qualitas.

vertendum, quod in acquirendis con—s Ambr. f-

Confilii divini qualitas.

IAd

e OXIC.

nfilium meum ftabit, & omms volun-

filis plurimum valet vit»e probitas,?

V. iO.

Iaize 45. T. Co

tas mea fiet. .

.virtutum praerogativa, benevolentiw ufus,

H. Si eft ex hominibus conühum autopus

facilitatis gratia.

Quis enim in coeno fon-

j Lé

A&. 5. v,

38-

tem requirat? quis de turbida aqua potum

lmo

hoc, diffolvetur:. fin ex Deo eft, non pot-

petat? quis utilem judicet caufze alienze,

pl

eftis diffolvere, ne forte & Deo repugnare

Inyeniamini

quem videt inutilem vitze fuze? quomodo

Pf. 32. v

IILl. Confilium autem Domini in aeternum

enim potero judicare confilio füperiorem ,

11l

manet.

quem video moribus inferiorem ? Supra me

debet effe, cui me committere paro.

Anne

Pf.65.v.5;

IV. Terribilis in confiliis faper Filios ho-

eum 1doneum putabo, qui mihi det confi-

minum.

lium, quodnon dedit fibi? & mihi eum va-

Conflii 6um1mz neceffitas.

care credam, qui fibi non vacat?. cujus ani-

mum voluptates occupant, libido devincit,

ngid

avaritia fubjugat, cupiditas perturbat?

oly

Prov. rs.

V. Diffipantur cogitationes, ubi non eft

u

Y. 22

confilium :

ubi vero funt plures confiliarii,

II. Talis effe debet, qui confilium dat, ut

1252

confirmantur.

feipfum formam aliiss ad exemplum bono-

Eccl. 6. 6.

VI. Multi pacifici fint tlbl, & conühanus

rum operum exhibeatin do&rina, inintegri-

p

fit tibi unus de mille,

tate, in gravitate, utfit ejus fermo falubris &

ld'

Eee 3

irr e-

!

406

- Bibkothece "ï*Mamgalz's "Concionütorie

.Ill. Pambo Abbas, quoties confilium 10-prey, ig

irreprehenfibilis, confilium utile, vita hone-

d.

fta, fententia decora.

garctur, fpatium petebat tantifper rem Deo Heliotr.

t &

S. Greg.

11I.. Nullus fidelior tibi ad confilium po-

coimmendandi; nec enim refpou'i quidquamL. 2. €. 5-

dare fuftinuit,

II.

l.r. regiit. teft effe, quam qui non tua, fed te diligit.

quin prius os Dominiinterro-

P

S.Bern. in

iV. Omnes , juxta Domini praeceptum,

gaffet.

ep. ad

etiaminimici diligendi funt; fedad confilium

IV. Alphonfus Rex interrogatus, quibus Panorm;

[yre

Henr.

confiliis maxime uteretur, & delectaretur?1.3. de

apoph.

Senonen

«

foli eligantur, qui & prudentes effe videantur,

,

hb |

"& benevoli; absque benevolentia & pruden-

refpondit, aquibus fine metu, fine gratia, quae gelt- Alp.

erchiep.

tia non funt perfecta confilia.

noíle cuperet, fideliter audiret.

Neceffitas.

*

d

&

i

7

S.Greg. N. Välde' fort

itudo deftruitur, n

M Decon-

EXE

M

LA PROFA

NA.

in Moral. filium fulciatur; quia quo plus fe poffe con-

l. ]Ji

vius Salinator in-confilio primus ro-Liv. l.7.

fpicit, eo virtus fine moderatione deterius in

gatus fententiam, nrerminem fideliusdec. 4

praeceps ruit,

Mens, qu intus fedem con-

poffe dare confilium dixit, quam eum, quiid

alteri

l

fiin, l

filii perdidit, foras fe per defideria kinrïume—:ra-

Á

uaderet, quód ipfe, fiin eodetm loco

C2j

biliter fpargit.

ellet, facturüs effet.

$. Greg.

VI. Orem admirandam! Sol creatur nul-

II. Homulius potius optabat malum Prin-Fulgof.

Nyfi. c.3.]a deliberatione prsecedente, eodemque pa-

e opif.

cipem, qui bonos haberet Confiliarios & A-1.7. c. 2«

hom.

&o colam, quibus duobus nihil poteft effe

micos, quam bonum, qui malos haberet,

Meril

Ó

par creatis in rebus. . Ad folius Hominis fa-

quibus rerum adminiftrationem committe-

6$

bricationem Creator ille rerum quadam cum

ret, putabat enim facilius fore, ut a multis

confideratione accedit; nam naturam no-

bonis unus malus ad faniora duceretur, quam

ab anobono multia malitia averterentur.

firam condidit, velut inftrumentum quod-

dam regno adminiftrando idoneum, quafi

IlI. Antoniaus Pius nihil folitus eft agereLangius

diceret: creatus eft homo cum confilio, ut

in belli negotiis aut in civilibus, de quo nonin Poly-

L

.antí

L.]

cum confilio gubernaret, & ex fui molitione

prius conferret cum gravibus viris, dicens

eodem., -

diceret, quo pa&to &ipfe reliqua moliretur.

AEquiuseft, utegotot, taliumqueamicorum

P

Ne poftea neglexiffe poeniteat, quci"d Deum

L

confilium fequar, quam ut tot, talesque ami-

.

MP

fecifle non pudut.

ci meam unius fequantur voluntatem.

S. Aug. l.

VII. Ubi dixifti:- Meus fenfus fufficit mihi,

- .AV. Sceipio Africanus non ante ad negotiaLyrau

14.deUlV.ibi defecifti: Ubi tuo confilio pl

177

.

e

aculfh , ibi

publica vel privata perrexit, quam in cellain apoph.

—

peri&i.

]ovis Capitolini aliquamdiu couf(titit, & vota !9* &

hii

UH

Diis pro confilio & fapientia impetranda fe-

c1it.

PI'O" 2/

S. Aug.

VIII. Bonus eft Hrazli Deus, fed

4qu€b/usïi?

D

enchir.

V

. Cyrus Re:; Cambyfen Filium adhorta-Ibid.

€. 16.

re&is corde. Etquifunt re&i corde? qui

tus eft, ne quid publice aut

voluntatem fuam ad Dei voluntatem, ea

privatim incon-

prius confulta, dirigunt.

fulto Numine ageret.

Etd.s

Ambr,

Pharaonem Jo-

VI. AlexanderSeverus Imperator, re Con Drex. in*

U

1X. Quantoutilius Regem

filiariis propofita, fpatium ad disquirendum , Phaeth.

2. de

feph confilio providentize juvit, quam fi pe-

ä.

C.

cuniam contuliffet.

Pecunia erim unius ci-

cogitandumque dedit, ne derebus faepe in-^ 9: 93«

gentibus incogitati fententias dicere coge-

vitatis ubertatem non redimeret; at profpi-

yeaotur.

j

*

cientia [ofeph totius /Egypti perfeptennium

'"VIt. Leo Imperato

Y filto fuc—i'hoc morli;lbïd.

famem pepulit. Facileautem pecunia confu-

tum fapienter reliquit: Delibera tarde, nifi

mitur, confilia exhauriri aefciunt; hoec ufu au-

To,

entur, pecunia minuitur, & cito deficit.

aliqua neceílitas ceieritatem requirat; atubi

Y.20,

S. Bafil.

X. Profetto divina quzedam res eft confi-

confulueris , i'efïinäqterxexegusre.

orat.de ]ium ; eft namque animi corjunctio, caritatis

Prot

felic.

$. VI.

V,

frutctus, mentis demiffze demqnftratio.

SIMILITUDINES.

B ere

$. IV.

Qualitas.

inc,3,1

EXEMPLA.

1. Qicut Lamize cxcutientes domi, foris m Erafm, Ín

riftus ipfe, cum turba multa eum fe-

hilnoavidect; ita quidam n alienis ne- fimil.

IO. 6- V. S-XI' Ch

queretur, confilium de iisdem pafcen-

gotiis plus

fatis oculati, in fuis parum per-

hf

disab Apoftolis expetit, dicens: Unde eme-

fpiciunt.

$69

mus panes, ut mauducent hi? hoc autem fe-

II. Sicut Aquiloinitiovetiemens, definitle-Idem.

*

$. Hier.incit, tefte S. Hieronymo, ut Magiftris exem-

nior; contra Aufter initiolenior, definit ve-

e.15.Mat. plum tribueret, cum Minoribus & Difcipu-

lis confilia communicandi.

hementior, ita qui praecipites imagno impetu .

rem aggrediuntur, frigefcunt in progreffu ;

Lyreus:

II. S. Ignatius Lojola faos identidem ad-

contra qui cum confilio fufcipit, magis ac

inapopht. :monere folebat, ne quid inconfulto Deo ag-

16.

magis accenditur operis pmgreffu.

rederentur, fubjungens? nunquam fe au-

INeceffttas.

füum effe ullum cujüsque ponderis aut mo-

menti negotium aufpicari, nifi prius recur-

TII. Sicut Civitas, cujus diruta funt moenia ; Langius

ita vir fe habet, qui non omnia cum confilio

'n Poly-

fum faceret ad Deum, &hic eratfolemnis e-

anth, V.

jus fermo.

agit.

'eod. .

]V. Sicut

M

Titulus XXXI, Conflium. :

tey

D

497

tliolr,

Arïfl. l 2,

IV. Sicut Vefpertilionum oculi fe habent

295.

rebus dubiis confültant , vacuos elfe debere

l

Met. c. z. ad lucem & fplendorem diei; ita mientis no-

affe&ibus; haud facile enim an

jtre aciem adea, quze alioqui per fe clariffi-

dere verum, ubi illi officiunt.

imum perv?-

máàíunt; fehabere compertum elt, -

otmy.

Lyreüs

V. Sicut per ignota loca pereginanti nil

to,.

V. Fuga pracipitantim : Nam, tefte Taci- Tacitus

f

)d

apoph.16, magis neceífarium eft, quam ducem itineris

celera impetu, confilia mora valefcunt, l. 1.

dl Àl

.lo

peritam habere ; 'ita cum ob naturze corru-

Et, ut Livius re&te advertit à

Omnia nOn iwius,

/

-

properanti clara, certaque funt

/

pte ftatum & vulnus, frequenter viam ad

; feftinatioi, 3L.

recte vivendum & agendum ignoremus, me-

Vero improVida & coeca eft.

rito aliorum auxilium & confilium implora-

l

* OAm

re debemus.

it. l,

" b

ASCEIICA

- Confilii mali damnum.

l. ()uatuor funt , quz Afcätæ przecipue de

Plin, 1.9.

VI. SicutPolypus, dum conchze carn&m

hoc confilio notanda funt. Primum

€. 29.

captat, ipfecapitur, & perit; itafzepe, dum

eft, ut certo fibi perfuadeat, unum ex prae-

iloof

aliis nocere per mala confilia ftudemus, nos

cipuis mediis ad perfectionem conducenti-

TP

ipfos in periculum adducimus.

bus effe, ut frequenter a Viris & Patribus

Idemi34. Vll. Sicut Perillus Phalaridi bovem zene-

€ 8

fpiritualibus Confilium petatur, id quod S.

um donans, fuo invento periit, primusque

Climacus fequentibus verbis fat clare often-

So ClimRCO |

illud tormentum experiri debuit; ita plerum-

dit: Quicunque revera voluntatem Clirifti

gl'ad. 26. .

addifcere vult, fuam prius voluntatem ftu-

dundat.

que malum confilium in Authoris caput re-

&

dio mortificare debet: deinde vero fide-at-

Atgiüs

que innocua fimplicitate orantes Patrum fi-

ify.

$. VII.

£

ve Fratrum ahimas, fumma cordis humili-

uth V,

'Odeni,

MOTIVA.

tate, ac fine cordis haefitatione interrogan-

tes, quiilli confülunt , tanquam ex Dei

1

LÀ

I.

Prov.3

ece[fitas : Quia nemo fibi fäpiensy fatis:

ore fufcipiunt, etfi contraria intentioni fuze

N5

i hincmerito monet Salomon : neinni-

fint, quaze ab illis fuerint di&ta: etiamfi hi,

taris prudentiae tuae. -

*

qui interrogantur, nonvalde

fpirituales fue-

jrant

$t

pl

Prov.It.

Il. Utilitas: Quia falus, ubi multa confilia ;

rint . Neque enim eft injuftu

S Deus, ut a-

V. 14.

ubi veronon eft Gubernator, qui cam confilio

nimas decipiat, quze femper fidem & inno-

omniaadminiftret, corruet populus.

centiam proximi confilio atque judicio hu-

Prbv.27.

Il jucunditas : Quia ficut odoribus dele-

militer fubmiferint. HadrianusL

yraeus aliar j eue

d.

V.9

Gatur cor, ita bonis amici confiliis anima

tria commoda refert

» quze ex frequenti pe-spophr,

dulcoratur.

N

titione confiliorum

reportantur ,

videlicet 16 1. r.

Ecd.32, l1V. Seuritas: Quia, fi quis fine confilio

I. Ouod is, qui petit confilium , fi alius

rexit

V. 42.

nihil faciat , poft fa&um non ponitebit ,

idem fentiat, quod ipfe,

fecurior fit, quod

Taeth,

&

non decipiatur. 2. Quod, fi evenerit ali-

VM

tefte .Siracidg.

quid contrarium , minus ei im

putari poffit,

- $. VIIL

quam fi ex^fuo fenfu id egiffe

t

3. Quod

fepe in meritum talis

MEDIA.

humilitatis Deus da-

hi

turus fit illi per fe, vel per alium agaofcere,

quod ante non intellexit.. Sed & ipfe Se-

Tois. 4 I;

O

fatio j Sicx:ï enim Tobias Filio fuafit : þe-

neca ejusmodi plures utilitates enartavit

V. 20.

*

| Av

— teabeo, utviastuasdirigat, & om-

» Senec. l. :

nia confilia tua in ipfo permaneant.

dicens: Proderit fa

piens aliquando Sapien

- 1g. epift,

ti, fuadebit enim

, impetum dabit illi, oc- 119.

Prov2. ll Zlios libenter audire: Nam audiens Sa-

cafiones actionum hon

v. I5.

pientes fapientior erit tefte Salomone. Hinc

eftarum commonftra-

S Hieron.

9. Hieronymus ait: Greeci Poetze laudabilis

bit. Preeter hiec aliquas fuas cogitationes

in c.3. 1ía.

exprimet ; docebit ,

illa & admiranda fententia eft , primum effe

qua invenerit, & quo

. beatum, qui per fe fapiat ; fecundum , qui

animus ejus excurrat.

Praeterea quarun-

n i d

^*

dam illi notitiam tradet; non enim omnia

iil

fapientem audiat.

Sapiens ícit: etiamfi fciret, breviores vias

Rafil. c.

II - Hiftreriarum le

&

lo frequens &8 accurata:

56.monit, Ita jam olim Bafilius Imperator Leoni Filio

rerum aliquis excogitare polfit , & has in«

fuatit ,^dicens: Perhiftorias veteres ire ne

dicare: per quas facilius totum opus circum-

d.

recufa; ibi enim reperies fine labore , quae

fertur: atque ita incipiet alter fapere fecu-

alir cum labore collegerunt: hinc hauries &

rior, & extra metum pofitus feriari :

pius

enim hominesinalieno negotio vident,

quam

bonorum virtutes , & improborum vitia, &

in fuo.

i

vitze humanze varias mutationes, mundi hu-

jusinftabilitatem , & Imperiorum przcipites

cafus.

II. Alterumeft, ut fciat, quid potiífimum

Et, ut verbo comple&ar, malorum

obfervandum fit in confilio dando, videlicet

- facinorum poenas, & bonorum praemia, quo-

illa tria, quze Gregorius Theologus fequen-

tibus verfibus indicavit :

;angïüs

rumilia*ugies, nein Divinze Juftitize manus

gPoly' a

incidas: hzecampleCteris, utpraemiis , quae

Nam trina cum fint, ut verus fenfit cohors ; Gregor,

ntho ,

eacomitantur, potiaris.

T1heolin

u

Saluflius

Pollere debetoptimus Monitor quibus.

inbello

1V. Libertas ab inordinatis affelibus : Tta

Rerumufus, ingenscharitas, osliberum, Carm.

Catilin,

- Inme requires prorfus ex tribus nihil,

;,u olim Salluftius judicavitx, omnes , quide

Y

Alii

498

. Bibliothec Manuafis: Concionatorie

Alii non tmale conditiönes boni Confilii in vi-

re mutare confilium: nec levitas cenleri de-

ginti quatuor Senioribus a5. Joaüe olim con-

bet, a cognito & damnato errore difcedere.

Ífpe&is adumbratas putant.

Nam r. erant

Oportet enim, ut Plato fapienter dixit, tan- Platol.ro.

Ü o

quam in telorum ja&tu, adid, quod cecide-deRepub.

Sener propter experientiam & ufum rerum

commendabiles ; quod vel maxime requiri

rt, res fuas aptare, quocunque modo ta-

ad Confilium jam olim Plutarchus figuitica-

Setec

tio id optimum eife dux?rit.

vit, dum dixit: Maxime falvam effe civita-

6d

i

tem, ubi confiliaSenum, & jJuvenum arma

$ K

"i

obtineut. |2. /"efliti albis veflibus erant : id elt,

JMISCELLANEA.

abomni cupiditate & metu liberi. 3. Coro-

naj in cagite serebant: quibus libertarin confilio

Qualitar.

S. Ambr. dando indicatur, de qua re&te S. Ambrofius

1.5.€p.49. Theodofio Imperatori fcripfit : Clementize

L. Bj

asinterrogatus, quis effet optimus Con- Stobaus.

filiarius? Tempus, inquit.

tuze difplicere debet Sacerdotis filentium, li-

bertas placere: nam filentii mei periculo in-

lL. Fridericus Caefar dicere folebat ; Uti- Xn. Sil-

icero

volveris, libertatisdonojuvaris. 4. Cum li-

nam Confiliarii mei in Palatii veftibulo duas vius l 3«

j, 660

bro fignato in manibur: . quo fecreti tenacitas

res deponerent; fic enim & ipfi re&te confu-

Qul

& fides indicatur; hinc jam olim Valerius

lerent, & mihietiam inter confilia dijudica-

dePort

Maximus dicere folitus erat: Taciturnita-

re facillimum eflet.

dep. r

um rerum admi-

Interrogatus, quaenam

tem optimum atque tutiffim

res illze forent? S

;

niftrandarum vinculum effe. 5. Procid;bant,

refpondit.

imulatio , & diflimulatio,

[ang. i

Dolyant

&9 coronas [uas ad pedes Dei mittebant : üt in-

]II. Mithridates Rex de fe ip

fo fatebatür ;Drex im

dicetur, omnia confilia ad gloriam Dei pri-

oieph.

marioreferenda; alioqui enim nullam vim &

Mihi fortuía multisrebus ereptis, ufum de-

C.9. 3. Ie

ditbenefuadendi.

Hinc & Joannes Cockier

Prov.21.

eilicaciam habebunt, cumnon fitSapientia,

bonum confiiium ex imagine lzetorum & tri-

9. 30.

nec prudentià , nec confilium contra Domi-

-

num, Salomone tefte.

ftium procedere dicebat.

II Tertium eft, ut fciat, quas do&rinas

- ]V. Interrogavit hominem aulicum unus Idemin

Ph ac th'.

ex Purpuratis Patribus: cujusnam Confilia-

HOTdt

& regulas inipfa confultatione ob/ervare de:

rii fideliffimum effet confilium? refpondit ai-

beat, nempe 1. Utante omnia curetur, ut

ter: Conteninentis aurum.

€.9, S.Q.

]güd

Ipd.

finis femper integer & illefus fervetur. 2.

Ibid,

t

Utin electione mediorum ad ea media maxi-

V. Leo Imperator Filium faum infï:r,u&u-

Enchir

me refpiciatur, quae ad finem appofitiffime

rus fic eum alloquebatur : - Contultores ad-

hibe experientes rerum , providos, per-

ducunt; itemadea, quz practice magis pa-

rabilia funt , relictis incertis , licet ex fe forent

v

fpicaces, serumnarum ac profperitatis tuae

ime

liorà. 3. Ut, cum confultatio tanto me-

focios : ad cogitandum folertes, fideles ,

qui tibi neque ad gratiam obtemperabunt,

Cod de

liorfit, quo firmioribus ex fundamentis pro-

cedit, inea rationes Internae magis, quam

neque illi , qui fufceptor rei exifüt, neque

tepultl

4. Utres, dequa con-

fibl mutuo; fed qui, quod cogitant, di-

temporales curentur.

cunt ;

fultatur, non obiter perfpiciatur, fed bene

qui fimplici animo & incorrupto

$, Atg.

quoad omnia penetretur , atque adeo diligen-

funt, nullumque ex iis rebus lucrum quze-

fil.at

i fufcepta vel

runt, fed in eo ipfo tempore, . quid ma-

ter perpendatur, quid ex re tal

negle&ta non tantum proxime,

fed etiam per

xime utile fit, explorant.

Sunt enim, qui,

oífit.

j. Utetiam

cum lucrum aliquod vel compendium aut

Lyreu:

aliquot fequelas, fequi p

locorum, & Perfo-

adíe, aut ad eos, quos caros habent, at-

li

circumftantize temporis,

p

h1

narum bene examinentur; ex his enim ple-

que diligunt, pertinere poffe vident, totam

judicationem rei eo trausferunt :

& quia

Veina

rumque ultimum judicium, confiliumque ior-

mandum eft. 6. Ut pariter etiam attenda-

pertinaces funt,

univerum confilium ab

tur, inquidaffeGus magis propendeat, huic

utilitate communi ad id , quod ipfi volunt,

devehunt.

Ciceo

enim ut plurimum contranitendum, aut cer-

teminus fidendum eft, eo quod plurimum im-

'VI. Re&e monuit nonnemo:

Weyrl, V.

l, of

eodem,

pediat finceritatem judicii.

O Confultores , reétos affümite mores ,

Publica privatis preeponite comumoda gratis ,

IV. Quartum eft, ut diligenter attendat,

caveatque, ne, fi advertatconfilium a fe con-

Ne damnet veítras animas civina poteftas.

VII. Ratisbonenfes Curize fuze hos veríus

ceptum, velab aliis fuggeftum, minus feli-

cem exitum fortiri , pertinaciter nimis eidem

in tabula marmorea infcribi curarunt.

adheereat ;

etfi enim merito inter alias vir-

Quisquis Senator Curiam officii caufa*ingre-

tutes Confiliariorum etiam conftantia nume-

deris,

retur, atque adeo merito reprehendantur a

Salluftio ii, qui ex alieua libidine huc illuc

Antehocoftium privatos affe&us abjicito ;

]ram, vim, odium, amicitiam, adulationem,

flu&antes agitantur, & alia ac alia confuü-

Reipublicze Perfonam, & curam fubjicito,

lunt, proat eorum , quibus placere cupiunt,

fimultas & arrozantia exigere videtur ; fuper-

Nam ut aliis zequus aut iniquus fueris ,

Seneca 4.

boe tamen ftultitize perfeverantia eft, tefte

Ita quoque Dei judicium exfpe&abis, & fu«

ftinebis.

de be»ef. Seneca,

dicere: quodcunque femel dixi, fi-

. 638 xum, ratumque fit: non,enim eít turpe cum

; ich[-

499

Bs | fïfulu; XXXI. Conjilium.

fari ; & manucumbhofte confligere , &imma-

,t()l.m,

Nebeftas.

ne quiddam eft, &belluarum fiinile. .

Meub,

Jo. Sarif-

AXIX. Maximz»e Respublicee per. Adolef-Ciceroin

bur. 1.5

VIIL. Impoffibile eft, ut falubriter difpo-

centulos labeéfactatz, a fenibus fuftentatze & Catene -

polit. c- ï'

nat principatu

.

m, qui non agit confilio Sa-

reftitutae funt.

ientium.

&

Cum enim ad gubernacula

maj,ore,

Seneca

IX. Monftrabo tibi, cujus rei inopia labo-

Reipublicae temerarii atque audaces homi-

]. 6. debe-

nes accedunt,

N

-

' maxima faca miferrima naàu-

nefi. c. 30.

rent magna faftigia, quid omnia poffidentibus

fragia fiunt.

defit,fcilicetille, qui verum dicat. Non vi-

des, quemadmodum illos in praeceps agatex-

tincalibertas, & fides in obfequium fervile

fubmiffa, dum nemo ex animi 1ui fententia

SN- xf XI. «* |

jbunt,

faadet, diffüadetque, fedadulandicertamen

eft, & unum amicorum officium, u

3

AXïdMATAf

tentio, quis blandiífime fallat.

na COII-

l- Sü'

Cicero l.

X. Pa

onfllium bonum

l3

rva funt arma ,foris , nifi confilium

t

"

nus.

mültas/ 'vincit' ï"xha- E?urïpid,

à

1. de offic. fit domi.

OVido !5 40

Xl. Non male ceci

ni;: Ovidius

H. Confilium prudeus lt

oS 'habät QXi,tUS,-" , Drex. in

de Pont.

. Crede mihi, mifero

*

III. Malum Confilium : Confultori peffi-Jofeph,

eleg. 12.

uit,

s prudentia prixrfa,relinf

X

- mum.

€. 9.

[

Untreuer Rath trifft feinen '.eigne'n Herrn.

Lang. in.

Et fenfus cum re, confiliumqu

e ïïx'git;

.XIL. Hirundo, cum femel iterumque mo-

IV. Argue confultum ; te diliget: argUBBucmegx,.ï

"

Polyanth.

nuiffet aves, utfeminalini, de quibus herba

ftultum,

V. eod.

Áeph

avibus nocentiffima germinatura effet, erue-

—— Avertet vultum ,

nec te dimittet . inul-

)Mo

. tum.

xent, aves vero confilium fequi noluiffent, ip-

fa in oppida & civitates fugit, reliquze vero

Weifer Rath gehórt für gfcheiäe Leut.

aves retibus de lino contextis captz, vel

V. Wüg, ehedu wagft: befinn, ehe dufagft: Anonym,

RS

eni

. damno fuüo docuerunt,

Damit du nicht Reue tragft.

yetl

bona confilia non fequi.

quam nocivum [i.t.,/

VI. Ziel, ehe du abfchieffeft:

M

; I»dem.ï

Horat.,

- Bfinn, ehe du befch

lieffeft

&

MM

^XIIHI. Vis confilii expers, mole ruit fua,

]. g' od. 4,

p

X]V. Prudenter fuafit Epi&etus: Magno

Thues willig, ehe d' müffeft :

animo Deos, ut confiliarios, accedito: dein-

Sonft vielmal einbüffeft.

Did,

Ei:ct;ir;'

de fi quid confilii datum fuerit, memen

VII. Vor

gethan, und nach bedacht,

i

to,

. . Hat fchon viel

"'gtfos in qonfllium adhibuerig.

bracht.

in grbfs Leyd ge-

P

e

VIII. That o

hne Rath ke

Utilitas. -

'i-n-g

uten AusgangBuïchIe:,

Lbc.

Cod. de

hat

XV. Dubium noneft, omnia omnix;o, quae

e.

repultl.3: divino confilio re&e geruntur,

jure. meritoe

-.que affe&u & firmitate niti..

S.Aug.in XVI.S. Auguftinusin illud Pfalmi: Firmas

!

Píal.31. bo fuper te oculos: pulchre ait: Non a te

auferam oculos meos, quia & tu non aufers

: AUT HORES.

a me oculos tuos.

Lyrzus

X

-

VII. Infumfna fortuna magis confilia,

I. jofeph'uxs' La

oIn a'

quam manus &tela, valent: id quodfequen-

em.

pgius in Polyantü. V. ed-l-

N

popht. 16.

í

ti diftycho non male expreffit nonnemo: -

lL Laurentius B

gyrlihk. in theäfro Vitze

Verinus, — Confilio utilius, quam viribus, arma ge-

E

hum.— V. eod.

^

. runtur.

"

lL Hadrianus Lyrzu

S

Militis eft robur, con

f

1liümque Ducis.

gnatii. l. r. apopht. r6..

|in apopht. -SV.:A)I-

Cicero.

XVIII. Non minorem utilitatem, ait Cice-

AV. Ludovicus Gra'natgniï

sin quis' comm;

]l 1. 0 c

ro, Reipublicze afferunt, qui praefunt, quam

[] 4050

de

ylY.

qui bellum gerunt; itaque eorum confilio (ze-

. V. Hieremias

Drexeliua din - Blase e

peautífufcepta, aut confe&ta bella funt. Qua-

Item in Jofeph. c.

o. 9'0

reexpetenda eft magis decernendiratio,quam

VL. Johannes Bufzeus

de St'atibus Homi«

decretandi fortitudo; temere enim inacie ver-

npm V.. C.onfïügrius.

. !

^A

PO La Ed

R. P. Lokn. Bibl. Man..lToh. L

ff

APPEN;-

410

Bi&liothecæ Mfzmmïis Cmripnatoriæ

smmææwwæäæææ

- AAPPENDIX.

'*DEcNSIU*IS. IN SPECIE. -

SX

T aftnus de. Conþ'lii& in genere a&*um; quia vero merito etiam Confilia in. Spe-

H

K cie, maxime in materia Afcetica , ad falutem €9 perfe&lionem. Chriffianam ger-

tinente dofiderari poffunt, ideo, ut huic quoque Lettoris avidi defderio. fatisfaciam,

glacuit xeju:niodi faluberrima conflia adjungere; ita tamen ut mon. Keligiofis duntaxat,

Jed Swcularibus etiam , in fæio ]Iæ;u

pz'e Jan&que vivere cupientibus , fana 'eju;modi

copïlia | /hppgditeiztur.

/

ab. illis capiahtuf, i:ed ad illorum quoque in-

v

s

telvgentiam adhuc tenuem fefe accommo-

dent, eademque, fi opus fit, fzepius iterent,

& involuta explicent:. quod nifi faciant, vi-

Conhlia circa wcat*ionemy " ad

tio illis detur, quod quidem vitium non ca-

certum vitæ' Iïatqm.

ditia Deum. ^ Secundo negotium hoc vo-

J

cationis inquirendze fumme zeftimandum,

'CONSHJUMI,

atqueadeo ferio fufcipiendum ac tractandum

*

effes nam in ceeteris quidem actionibus fi-

i Petitz'p. *

ve przetermiffum, five ignoratum eít quid-

rciffus Juvenis 15. circiter annoru

m,

1. .Na

4 ;

piam, non plus incommodi accipitur, quam

cum in libro aliquo legiffet, quanto-

tanti quzeque earum rerum eít, in quibus ne-

pere quilibet homo obligatus fit ad vocatio-

glectum fitaliquid. in hoc autem tanquam

nem fuam indagandam &impleudam, ardens

vitze omnis cardine fi erretur, totam vivendi

concepit defiderium, propofitumque fuam

rationem aberrare neceffeeft. Tertionon ef-

quoque vocatioaem cog'ofcerdi. Quia ve-

fe in toto hoc negotio, vel expetendas, vel

ro nefcit modum id folide praetandi, Afce-

exfpectandas revelationes divinas aut mira-

tam rogat, ut confilium hoc in negotio fug-

À

cula queedam, fignave extra naturze ordinem.

gerere dignetur.

Cujus ea caufa eft, quoniam, cum Deus no-

bis lumen mentis atqueintelligentize inferue-

1

Aefponfto.

rit, quod fide inflructum, divinaque adju-

H. Refpondet Afceta, fummopere fibi pl

*

tum gratia, fatis fufficitad omnia, quaefalu-

ti noftrae couveniant, cognofcenda, ilano-

cere hoc defiderium, utpote a D)eo, qui om-

nes cupit íalvos fieri, fpeciali ex gratia infpi-

bis adhiberi, exercerique vult, & ipfe eo no-

ratum, quare ut jufti(limae petitioni fatisfaci-

bis tanquam interprete loquitur, & iadicat,

quae oportet. Quarn ob rem magnopere fal-

at, fequentes doctrinas, velut fundamenta

vocationis indagandae, eidem bene percipi-

Juntur, quiinifta deliberatione Angelum ali«

endas fuggerit.

Primo non modo non impol-

quem de coelo ad. fe de!abi cupiunt, aut in

fumima ejusmodi aliquod fignum divinae vo-

fibile, fed facile potius effe, vocationem in-

S. Bern-

quirere, uti S. Bernardus teftatur dicens: Pla-

luntatis requirunt, quod nihil dubitationis

acd. de

ne converfio atitnarum opus eff divitua vocts, non

ádmittat; quod non cft faciendum, neque

Converf.

omnino aliud exigendum, quam ferat com-

$, 1. 6 2.

bumauas IVec faue laboraudumef?, ut ad vocis

bujus perveniatur auditum. — Labor eft potzus

inunis ufus, ac mos Dei cum hominibus.

auves obturare,ueaudias, INivisvusmvox iffa fe

Hic autem eft Dei 1nos, ut, licet nos fuo lu-

mine adjuvet, hoc tamen fit lumen fidei:

offert, ipfa fe ingerit, uec pslfave ceffat ad offía

fingulorum.. Ef emim uontaatum vox vartutis,

non antem apertze vifionis, ac propterea ob«

fed &? vadius lucis , anmunciaus paritev bomini-

fcuritatem femper aliquam habeat admixtam.

Quarto cum duze fint hominis partes, volun-

&us ptccata eorum, & illuminans ab[condita te-

gebrarum. Quose Bernardi fententia illam quo-

tas & ratio, duo etiam elTe folent genera voca-

que rationem habet certam & evidentem,

tionum; alterum, quo voluntas accenditur

religiofa vitze defiderio, totumque homi-

quod, cum Deus ideo nos vocet; ut ad fe ac-

cedamus, fruftra vocaret, nifiita vocaret, ut

nem eo rapit fine ulla cunctatione, aut l-

a nobis percipi poffet.

Quis enim herus fer-

fitatione, & potius cum magna voluptate.

Alterum eft, cum ratio illuminatur, ut mun-

voaliquid imperans, quod eum exequi velit,

non ita imperet, ut ille intelligat? Magiftri

di vanitatem ac periculum, contra vero re-

autem cum id fpe&ent, wt difcipulos eru-

ligiofi ftatus quietem, fecuritatem , thefau-

&us

d.ignt , non folum ea aíferant oportet, quae

rosque ingenfeg agnofcat, etiamfi affe

non

— Ti XXXIL Conffhum.

411

non ita incenfusfit, tardiusqueaclentius ra-

fantem, 7u, inquit, o Charz/Zme, buic voci Dei Betnard.

tionis du&um fequatur. Etquidem fi verum-

tui dulciorifuper mel, £? favum, f prepavas au- ep. 107.

quaerimus, haec optima eft vocationis ratio,

veminteriorem.fuge curam exteviorenut expe-

qu2e a fapientiffimis viris, & harum rerum pe- ,

dito ac vacante antevno fenfü dicas €? tu cum Sa-

zitis fortaffe etiam magis probetur, quam al-

mueles Loqueve, Domiue,quia audit fevvus tuus,

tera illa, que in folius voluntatis motu confi-

F'ox bec non fonat in foroynec auditur i2 pubico.

füit.Hzec enim certior eft, minusque erroribus

Secretum confilium fecretum . querit audituim.

patet, quoniam luminenititur; quinetiam, ut

"duditui tuo gaudium pro certo dalit €v' [ati-

illi iidemajunt,aliquanto praeftantior eft; quo-

tiam, ff fobria auvé pevceperis.Tertioutadhanc

niamratioacmens ea eft, qua homo maxime

deliberationem fic accedat, ut animo plane

belluis praeftat, praefertim cum ad tarditatem.

obfirmato ac deliberato fit, feomnia perfe&tu-

illam, pigritiamque voluntatis fanandam mul-

rum, quaecunque à Deo audierit; Sunt enim,

ta fint remedia, multique ftimuli, quibus im-

qui non bona fide, nec fincere agunt cum Deo,

pellatur, & incitetur meditando, & cogitando

fed curiofitate quadam du&ti. fcire voluntejus

€a, qua ad remfaciunt.Quod cum ita fit, val-

voluntatem, non ut faciant, fedut fciant, & ut

de ii quoque errant, qui vocari fe a Deo non

aliquo modo officio functi videantur; qui

putant, nifi eos animorum motus fentiant, ut

quidem, tantum abeft, ut officio fatisfecerint,

toti ardeant, & quafi rapiantur ad Religionem

ut illa ipfa major fit culpa, tanquam fervi, qui

nulla difficultate, nulla moleftia. Nam &hoc

domini voluntatem intelligit, nec tamen exe-

naturz noftrae conditio tam gravis, tamque

quitur. Quinetiam hocipfum impedimento

terrena non patitur, ut ad res tam atduas fine

eft, neiis Deuslucem fuam impertiat, quam fe

labore & fudore confcendat, & divinze fapien-

fruftra impertiri videt, ac majore etiam illo-

tizeinos efl, non deftruere naturam, fed juva-

rum damno. Scriptum eft enim : /ztelle&fus Jo-Pf. 110.

re, nec hoftém noftrum omnino perimere, ut

nus omuibus facieutibus eum: quoniam qui fa-

non habeamus, cum quo pugnemus, fed po-

ciunt, vel facere decreverunt bonum, quod in-

tius gratiam, & robur nobis fuppeditare, ut -

telligunt,iis bonus intelle&us datur,idque mo-

pugnando vincamus ; id enim nobis ipfis u-

netGregorius: Quivu/^inquit, eudita ?atelli-

tilius, & ad multa falubrius. His fundamentis

gere, feflinet ea, qua jam audive potuityopere im-

pofitis, & beneintelle&tis, hortatur Afceta, ut

pleve.

Quarto componendum effe animum

Narciffus ferio & mature fufcipiat hoc nego-

noftrum ad eam, quze maxima effe poffit, 2e-

tium, &,utperitius illud exequatur, adfe, ubi

qualitatem, ita ut nihilo plus in unam, quam

commodum eifuerit,denuo recurrat; modum-

in alteram partem propendeat, fed hoc anum

que illud

exequendi cognofcere ftudeat.

cupiamus,Dei placitum,quodcunque id fuerit,

explere. Hocenimeftinprimisofficium boni

CONSILIUM II.

Fetitio..

acfidelis fervi ut antea diximus, quod nifi fa-

ciat, nontam Deo, quam fibi, fuzeque voluntati

IiLiddem Nafei

ffus recurrens ad Afcetäm,-

fervit; qui antem id fecerit, isfacile, tanquam

eidem fignificat, fe nullam voluntatis fpecia-

nuübe omni difcuffa, Dei lumen ac lucemacci-

lem inclinationem ad ullum certum ftatum

piet. Sic enim Climacus quoque fcribit: /z d;-

experiri? quare cum vocationem fuam per

vina voluntate iudaganda neceffavium effe, nos

intelle&tum indagare debeat, petitab Afceta

regulas & directiones quasdam, quas in deli-

ita compavarve, ut nofl va omuis voluntas ceffet, acS, Climac,

in ueutram partem magis vergat: nam cum eagrad. 6,

beratione tali obfervare debeat.

ab otini proprio affelu penitus purgata,ac nuda-

Refbonfio.

£a fuerit,aptam foread Dei inflinfhumpercipien-

| IV. Refþondet

Afceta, fequentes regulas

dum.Quinto, cum hzec confilia agitantur, non

obfervandas effe. Primo anteomnia divinum

effe adhibendos amicos carnales, multoque

auxilium ferio implorandum effe, dicendum-

minus propiuquos, tum quia naturali illo affe-

que vel cum Apoftolis: Oftende, Domine,

&u impediuntur, ne verum videant; tum

quem pro me ex variis ftatibus elegeris. Se-

quia, ut Dominusipfe dixit; Nozo»zes capiuut

cundo fi hanc Dei voluntatem cognofcere, &

verbum boc ; quod autem confilium dare pof-

percipere cupiat, non putet, fe id confequi

fint inre, quam neintelligantquidem? Quare

poffein media vanitate, & negotiationibus, ac

ut qui zedificare velit, non pi&toresaut aurifi-

turbis fzecularibus.

Segreget igitur fefe pau-

ces advocat, nec qui xegrotat, Juris peritos, fed

lulum de ftrepitu mundi, ut quafi aurem ad-

ille Architectos, hic Medicos, & eos quidem,

moveat, & ante omnia, fi opus eít. purget fe

quam poffit, optimos, & peritiffimos; atque ut

diligenter generali omnium peccatorum vel

in aliis rebus iis utimur con(iliariis, qui inil-

certe feria particulari confeffione, quod juvat,

lo genere & fcientia, & ufu valeant: Itain hoc

ut depulfis tenebris Dei lumen ingredi poffit.

tanto opere, quae zedificanda eftilla fpiritualis

Deinde dedatfe orationi, ac meditationi pau-

domus, quze ftare poífit adverfus ventos, &

lo diligentius, erigat cor a terrenis ad cceleftia,

flumina, &curatio non corporis, fed animse

denique fiftat fe Deo, quafi difcipulum doci-

infütuenda, an eorum judicium requiremus,

lem & attentum, & cupidum coeleftis hujus

qui partim nullum habent in iis rebus judici-

do&Grinze.

Quid mirum enim, fi cum animus

um; partimetiamvariis, utdixi, affeCtibus

alis occupatus fuerit, quafi obftrepentibus

perverfum, & everfum? Solum igitur com«

qmortalium rerum curis & amoribus, autdele-

municandum eft cum viris probis, & vero,

&ationibus, divina illa vox exaudiri non pof-:

fiquaerimus, cum iis potiffimum, qui antea

üt.

Itaque S. Bernardus ad Thomam quen-

hanc ipfam triverunt viam, id eft, cum

damin hoc ipfo fzeculi relinquendi confiliover-

RO Po LOhn. .Biblo Ma". TOM. L

*

Religiofis ipfis, qui fua experientia edo-

2

d

4i2

Bibhothece JMantnalis Concionatorie

&i, alios quoque fideliter, acfine errore perdu-

lize deteriores, claffis Przefe&usinfuam te na»

viminvitaret, novam & firmam, rebusque om-

cere polfint.

Quid enim ftultius, quam fi vel

mari, velterraiter faCturus fis, eum ducem ac-

nibus inftructam, velis, rudentibus, guberna-

cipere, qui nunquam in vita fuaiterillud con-

tore, & nautis optimis; an tu ejus beneficio

fecerit,cum ad manum habeas multos, qui ni-

contempto, aliam malles quaíffatam, & cario-

hil aliud totafua vita egerunt.

Sexto in ipfo

fam fuisque ornamentis fpoliatam? ac non

deliberationis a&tu ante omnia ilium finem

potius fümma cum gratia acciperes, quod of-

effeante oculos habendum, cujus caufa facti,

fertur; imo etiam ultro rogares, & urgeres ?

& nati fumus.

Hic vero finis nullus eft alius,

multo igitur magis ad evitandumanimze naue

quam ut Deum amando, & colendo ad seter-

fragium, quod szeternum efít, ejusmodi ftatum

namfelicitatem perveniremus. Deinde om-

eligi oportet, qui nostutius, fecuriusque per«

nes vitze degend»e modi proponendi, finguli-

feratin hac tam dubia, & fcopulofa hujus

que accurate funt examinandi, atque explo-

mundi navigatione.

Nihil clarius atque evi-

randum, quidiniis infit commodi, quid incom-

dentius dici poteft, itaque illi etiam Doctori

1nodi ad finem illlum confequendum,idque de-

adeo evidens vifum eft, ut conviétus, omni

dubitatione depofita, Societati noftrze fe ad-

gnum ex omnibus complectamur, quod tum ex

fua, tum ex noftraipforum natura ad hocaptif-

junxerit.

Sed ponamus ceffare periculum,

fimum judicetur. Utquiinaliquemlocum pro-

quod diximus, fingamus etiam promiífum

alicui coelum certi(fime; tamen nonne mes

fe&uri funt, iterillud accipiunt, quod planius,

brevius, ac commodiusexiftimant. Proterea

lius eft, hoc quoque omni ope curare, utnon

vero meiminiffe oportet, nos certiffime moritu-

folum coelefti beatitudine potiamur, fed e-

ros, atque infuper rationem etiam Deo red-

tiam quam maximo ejus cumulo potiamur.

dituros detota villicatione noftra. Quare quod

Etenim fi quis tibi ftannum &argentum, vel

tunc fe quisque feciífe volet, id nunc faciat, &

argentum & aurum offerret, ut alterutrum*

quod in illa hora magno mercareturafe ele-

acciperes, effetne dubium, utrum accepturus

&um, eligat in praefenti. Quid enim ftultius,

fis?. Autfireditum centum millium habere

quam id committerein retanta, cujus ícias fu-

poffis, num ducentis tantum, auttrecentis an-

turum, uttepoeniteat fine ullo fructu. Septimo

nuis contentus effes; Si ergo non folum hsec

denique perito alicui, zelofo, ac prudenti vi-

magna lucra, fed nullum eít fere tam exigu-

um lucrum, quod homines contemnant, &

ro, qualis maxime Confeffarius effe poffet, o-

mnes animi motiones, quas quisqueinhac de-

oblatum non cupide arripiant: quae hzec cae-

liberatione fenfit, aperiendze, ejusque fuperil-

citas eft, cum poffis dives effe in illa ccelefti

gloria, id eft, multis ejus gradibus frui, mag-

lis judicium, confiliumque requirendum; ficut

enim Saulo quzerenti: Domine quid mevis fa-

na gaudii, magna felicitatis. copia abundare,

cere? refpouditDominus: Surze, & ingredere

eaque immortali & 2eterna, malle zeternam

'A&. c.9.

civitatem; & ibi dicetur tibi (ab Avania) quid

paupertatem,& parce hic feminando, id agere,

te oporteatíacere: ita &inhocnegotio idem

ut póftea coelum ingreffus (fitamen aliquan-

Dominus ad Confeffarium niittere cenfendus

do ingredieris) parce etiam metas. Videae

eít deliberantem, utex eo voluntatem Dei

mus, quid Apoftolus, feu magis Dominus per

certius cognofcat. Ad harum ergoregularum

Apoftolum omnibus hominibus przecipiat.

accuratam obíervationem hortetur AíÍceta,

Tempus breve eft, reliquum eft, ut, qui ha-

polliceaturque, hanc viam effere&iffimam ad

bent uxores, tanquam non habentes fint: &

qui flent, tanquam non flentes : & qui gaudent

, Prov. [

vocationem fuam rite intelligendam.v*

tanquam non gaudentes; & qui emunt, tan-

CONSILIUM IlI.

quàm non poffdentes, & qui utuntur hoc

4

Fetitzo.

mundo, tanquam non utantur; preeterit e-

fu vitoe

nim figurahujus mundi.

Quid hoc fibi vult,

- N. Idem Narciffus poft factam de fta

eligendo deliberationem, magnos quidem fti-

nifi quod, etiamfi liberum fit cuique fua reti-

mulos fentit ad ftatum Religiofum ampleGen-

nere, non tamen liberum eftuti, quoquo mo-

do velit.

Ita enim uti debet, ut corde non in-

dum; fed quia inttin&us ifte confilium dun-

taxat eft, atque adeo fine peccato negligi po-

haereat; ut tantum ficut inftrumenta ad vi«

teft. ftatuit nondum illi parere; majoris ta-

tam fuftinendam adhibeat, ut & amittere, fi

inen fecuritatis gratia, quaerit ex Afceta,

Domino placuerit, & fponte abjicere etiam,

quid ipfehoc in cafufaciendum fuadeat.

fi ejus honor tulerit, paratus fit.

Denique

quid pluribus opus eft; ita uti debeat, acfi

Refponfio. —

—.

non uteretur; haec enim ipfa formula ab A-

VI. Refpondet

Afceta, ftolidum & in

iip'iens

poftolo preefcribitur, idque in omnibus, in

hoc effe argumentum, cui egregie aliquando

uxore, in liberis, in poffeffionibus, in pecu-

nia, in honore.

refponfumfit a quodam Societatis Jefu Sacer-

Si ergo hzec eft hominis

dotererum fpiritaalum perito, qui cum infi-

conditio, fihsc eft lex in iftarum reruüm

poffeffione, quanto melius.non uti, quam

gnem, Theologiae Do&orem fpiritualibus ex-

ercitationibus informaret, isque a Deo fe vo-

fic uti? Primum enim multo hoc facilius,:

cati fentiens hacipfe, quam diximus, fallacia

non amare, fi non habeas, quam habere, &

vocationem eluderet, Dic mihi, inquit, fi ne-

non amare: Deinde multo etiam jucundius,

cefíarioin Indiam navigare cogereris, ac, cum

nam aífeCtum ab iis, quae poffideas, divel-

multee naves praefto effent, alize ineliores, a«

o nec

lf:rc, vis quædam perpetua eft, quae ide

1

Th-ä. :

W

por

A

-

— Titulus 'XXXI. - Confilium.

413

perpetua effe poteft, & tamen quamdiu durat,

ligione; tum etiam in fecunda parte fummae

difficilem &arduam, ac laboriofam pugnam

Theologicze, quo loco ait, qui ad Religionem

affert; quam non fentiunt, qui a fe pugnze il-

accedit, non poffe ambigere, an a divino Nu-

lius materiamac fomitem removerunt.

Ac-

mine moveatur, cujus elt, utait Propheta, du«

cedit, quod non levisinjuria Deo fieri cenfea-

cereinterram rectam, cum videlicet fibi con-

tur per hoc, quod ab ipfío invitati ad ejus

fcius fit, non feullo pravo fine ad hocimpel-

amicitiam ac familiaritatem, & quidem diu

li, fed defiderio virtutis, ac divini obfequii,

ac multum rogati, tamen recufemus, ejusque

Quare quod dicitur in Scriptura: ProZate /pi«

promiffis ac przemiis omnibus renunciemus;

vitus, ffex Deo fint: id de dubiis tantum in-

quafi vel parva fint, velincerta. Princeps qui-

telligendum effe ait; quod quidem locum

dem hujus mundi, fi ficrogantes repudientur,

habetiniis, quorum eft ad Religionem ad-

lzefos fe putent. Sed hoc in Principes iítos

mittere, qui, cum accedentium mentem, ac

nunquam evenit, ultro enim eorum gratia &

finem, quo moveantur, perfpicere nequeant,

obfequium ambitur, vizeque omnes quzerun-

recte faciunt, quod illorum fpiritus probent,

tur, quo fe quisque infinuet.

Solus eftDeus

&explorent. Quinetiam hocadjungit, quod

ES

Cres fane dolenda, multumque lugenda) qui,

majus eft; fiita contingeret, ut Satanas in lü-

cum tanto: major fit, tanto majora pollicea-

cis fe Angelum transfigurans nos ad Religio-

tur, relinquiturtamen, & abjicitur cum fuis

nem incitaret, tamen nihil effe metuendum;

ATT

promiffis.

Quantum ergo hoc crimen eft?

primum quia quamdiu ea függerit, quzxe ei

Nempe, ficut fumma eft eorum culpa, qui,

cum Angelo bono funt communia, nullum

poftquam Chriftum in religione fequi coepe-

eft periculum, neque nos prohibemur, etiam

rint, deinderetrorfum abeunt; fic eorum pro-

ab inimico utilitatem capere,

praefertim

xima quodammodo videtur effe culpa, qui

ignorantes effeinimicum.

einde quia, quan-

ad religionem vocati, Dei vocem confilium-

quam a Dzemone incitemur ad Religionem,

que fpernunt. Nam detra&o voto, & fpon-

is tamen folus nunquam nos moverce poffet,

fionis illius nexu, quod quidem ad injuriam

nifi Deus interiore vi attraheret. Ex quocon-

attinet, dequa hic agimus, eadem fere eft, vel

cluditur Religionis propofitum, a quocunque

amicitiam jam fatCtam diffuere, vel oblatam

proponatur, ab uno Deo proficici. Addit

refpuere; sequalisque fere contumacia exifti-

Caffian,

poftea a Caífiano, cum tria vocationum ge-

matur, juffum Regis, poftquam facere coepe-

nera commemoret, hoc poftremo loco poni ,

ras,omittere, vel nunquamincipere, . Quare,

cum vel bonorum .amiffione, vel carorum

ut generi illi hominum tanta femper parata

morte, vel aliis ejusmodi cafibus ad Domi-

effe creduntur fupplicia, quae divinam iram

num Deum, quem fequi in rerum profperita-

teftarentur, idem-omnino de his credendum;

te'contempferimus, faltem inviti compelli-

& tenendum eft. . Impletur enim in ipfis ex

mur, ut Hebraiilli, dequibus in Pfalmo fcri-

Pfalmis vera & juftafententia, ut, quoniam

ptumelt; cumoccideret eos, querebant eum, €g?*

noluerunt benediCtionem, elongetur ab eis,

revertebantur , & diluculo, id eft impigre, ac

& quia maledictionem dilexerunt, eveniat

celeriter, veniebant adeum, Additetiam, licet

eis, eamque induant ficut veftimentum, & in-

hic modüs vocationis infimus videatur, in eo

tret ficut aqua in intetriora eorum, aut ficut

tamen perfectos. & fpiritu ferventiffimos ex-

oleum in offa eorum.

Impletur etiam quod

titiffe, illisque nihile inferiores, qui optimo

in libris Sapientize divina minitatur juftitia :

principio Dei fervitutem aggreffi, reliquam

Prov. c. 1. P'ocavz ,- & renuz/His , extendi manum tneam €?

vitam cum laude exegerunt.

Optime vero

509 fuit, qui afpiceret. Defpexiflis omne cou/r-

Climacus hunc quoque Domini morem effe

Jium sneum . €7 2ucvepatzoues sueas neglexiffis.

ait, utinterdum homines bono dolo capiat,

Quse igitur poena rependetur tali culpae?

& in fuam falutem deceptos inducat; ejus

Subjiciturftatim: Egoquoquezz iuterituvef?ro

hzc verba funt: /Vos comtemmamus, inquit, . Clima-

videbo, C? fubfaunabo, cum vobis id,

quosdam mundo renunciantes ffne fapienti dejj C98 grads

H

batis , eveuerit.

quod tz'me-»-

bevatioue , quia Spivitus quaudoque pie decipit "

CONSILIUM IV.

anitnas. Sepe enim talis venunizatio meliovi fine

tevminatur, quam illa, que fuit dzliberata, fecut

Petitio.

;

amdiu æ(ro-i

Jetnen cadens de shanm agvicole, ubi non vult,

. VII. Idem Narciffus, cum aliqu

ubevius interdutm germzinat , quam de induffria

canti Deo reftitiffet, tandem gravibus malis

Jeminatum. F'id: quosdamad monaffevium eun-

exercitus, & prope füccumbens, ftatuit Reli-

Zes non Jancta intentione, [ed neceffrtate coatdos,

giofum ftatum amplecii; Verum quia ad hoc

qui deinde f'uevun: capti a multa fapientia A4be

decretum, concipiendum per adverfa com-

batis, €v' placida conver[atzone Monacborum.

pulfus eft, merito vereri fibi videtur, ne legi-

Hi poffmodum recepevunt a Deo lumen gratia,

tima fit haec vocatio, fe

»

bolica dicenda fit.

d potius illuüo Dia—»

87' perveuerunt ad altum fflatutm.,

»

Refponfio.

CONSILIUM V.

. VIIL. Réfpondet Áfceta, certo inprimi

Narciffum perfuadere fibi debere, omnem

P'etitío,

ejusmodi inftin&um, . qui hominem ad reli-

IX. Idem Narciffus poftquam a priori et«

giofam vitam impellat, non nifi aSpiritu San-

iam fcrupulo liberatus, firmiter decrevit, fta-

S.Th.a. 2. Cto effepoffe. Hoc docet S. Thomas tumin li-

tum Religiofum ample&i, in eo tamen non

*äo Dlt-

bello, quem fcripfit. contra retrahentes a Re-

modice adhuc hzret, quem ordinem prae

A

E

alio

414

Bibliothece Manualis : Coucionatorie

alio eligere debet; etenim cum in Religione

dicere coeperam de ipfius inftituti perfe&io-

ne; cujus perfectionis, quoniamin tanta va-

comple&enda, ut anteadiximus, inuniver-

fum quidem errari non poffit, tamen in hoc

rietate multi funt gradus, fi eorum inter fe

velillo ordine compleCtendo, tum nos erra-

contentio & comparatio facienda eft, nimi-

re, tum Daemon multas nobis tenebras of-

rum adhibendus eft Author B. Thomas, qui

funderepoteft. Ssaepeenim perfe&ionis defi-

hanc ipfam quzeftionem ita diffolvit: Ultima,

derio flagrantes eo flecti, ubi perfe&io mini-

inquit, rei perfectio in fui finis confecutione

3me vigeat, ut illorum defideria evanefcant:

pofita eft. Quare exduobus potiífimum fpe-

Ízepe etiam przepoftero quodam fervore in-

&anda eft inftitati cujusque religiofi major

flammet, ut plus oneris fuícipiaot, quam cor-

perfectio; primura, 1i finem habeat nobilio-

poris viresferrequeant: & in fumma ad hoc

rem, deinde, fiinftrumenta ad eum finem

confequendum aptiora; nam quse przeftan-

omnes ejus infidize nituntur, ut modo ad ni-

tibus operibus diriguntur, illa etiam praeftan-

migm, mrodo ad parum impellat.:

tiorafuntjudicauda: & quae his operibus effi-

ciendis tum plures, tum efficaciores contis

Ke/ponfto.

nen: ràtiones, eadem etiam meliora funt, &

X. Räfpondet Afceta, duoin præfänti cafü

praeferenda. Sedtamen quianemo poteft no-

bene effe inquirenda, & bene perpendenda.

vam vitam inchoare, nifi eum veteris vitoe

Primum, ut fit ipfum Inftitutum quam maxi-

poniteat, & ob hanc caufam queelibet reli-

me perfe&um;. deinde ut perfecte & ex«cte

gio, per quam fcilicet homo novam vitam

fervetur.

Nam licet aliqua familia fanctiffi-

aggreditur, quidam poenitentize ftatus eft,jideo

mas habeat conftitutiones ac decreta, fi de-

tertia quoque comparatio fieri poteft in pau-

indeeis non pareant, vel pauci pareant, id

pertate, & afperitate caeteroque ejusmodi ri-

quidem parum prodeft, nec debet ullus ita

gore. . Sedtamen prioresillae duze compara-

fibi confidere, ut fe multitudini refiftere poffe

tiones cum Religionis natura & effentia ma«

Íperet, & czeteris errantibus re&tam viam te-

gis conjunctze funt, atque exiis magis vel mie

nere. [taque nontamillud videndum, quis

nus perfecta exiftimanda eft, tum quia perfe-

ficantiquiorordo, aut etiam ob res olim ge-

&io vitze magis in interiori juftitia, quam in

ftas vel ob antiquos Patres, nobilior &!cla-

exteriori abftinentia collocanda eft, tum quià

xior, fed quis in przefenti fan&tior ac regula-

hzec aufteritas majora bona, & maxime in

rum fuarum obfervantior, & przefertim illius

proximum, impedire poteft. Hoec fere S.

primzevi fpiritus, quo quisque ordo fundatus,

'Thomas, quae breviter, & univerfim dicta, ad

accoptuseft. Cujus fifigna aliqua, ac veluti

uniuscujusque Ordinis dignitatem aeftiman-

indicia quzerantur, hzec effe poterunt: Pri-

damfacileapplicantur. Quzeomnia, fi debito

mum, firerum omnium communitas exacte

modo perpenderit Narciffus, non difficile illi

accidet, etiam hocin cafu prudentem &le

fervetur, nemo vel pecuniam, vel aliud quic-

gi-

quam proprium teneat.

Alterum, fi floreat

charitas & concordia, nulla fint jurgia, aut

timam deliberatiþnem in&ituere.

Ter-

contentiones, animorumque diífidia.

tium, fi procul abfit ambitio, & honorum af-

CONSILIUM VL

fe&atio, potiusque haec munera in fpeciem

honorifica declinentur.

Quartum, fi obe-

Petitio.

dientia in fuperioresincorrupta fervetur, ne-

XI. Poftquam Narciffus matura delibera-

que ullze inea exceptiones, aut limitationes

tione adhibita, & Confeffarii etiam approba-

introductze fint. Quintum, fi fit quam rariffi-

tione accedente, ftatuit Ordinem Canonico-

ma cum. carnalibus propinquis communi-

rum Regularium S. Auguflini ample&ti, varia

catio, eaque, ut debet,fpiritualis. Deniquefi

illi Collegia hujus Ordinis proponuntur; ali-

animarum zelus confervetur, eaque caufa

nullus labor, nulla fatigatio fugiatur.

H?ec

qua, quze multas, easque doGrina & virtute

illuftres perfonas compleGuntur; alia, in

funt potiffima & maxima.

Accedunt deinde

quibus pauci & parum docti, aut eminentes

alia minora, nectamen contemnenda, cujus-

modi eft, preeter csetera ipfa Ordinis ampli-

Virireperiuntur, unde quia ipfe non modice

fe in fcientiis profeciffe putabat, ad pofterio-

tudo, ficopiofus fit, & magnus, multasquein

ra Collegia inclinabat, eo quod in illis faci-

partes diffufus, & multas ac varias nationes

complexus. Sic enim & doCtrina & prudentia

lius eminere, & ad regimen promoveri poffe

confideret. Nihil tamen prius concludere

uberior efficitur, & majora fuppetunt ad res

decernit, quam Afcetze fuper hoc confilium,

gerendas adjumenta, & quo major hominum

copia, eo etiam major copia bonorum ope-

quod proin impenfe folicitat, intellexeïrit,.þ

rum, ex quorum mutua communicatione

ampliores etiam confequunturfru&tus. Idem

Aifponfro.

enim evenit, quodin flamma, ut, quo major

XII. Refpondet Afceta, hancinclinationem

fit lignorum copia, eomajus confletur incen-

dium, cujus incendii visin fingula etiam ligna

nona bono, fed a maligno fuperbize fpiritu pro-

redundet, ut facilius & celerius & magis etiam

venire; nequeenimincerto Collegio aut Coe-

ardeant, quam fifeparatim quodque arderet.

nobio eligendo aut Perfonarum multitudi-

Sed hoc quidem quodcunque eft, extrinfecum

nem, aut fcientiam potiífimum attendendam

effe, fed potius, qua ratione obferventur vota,

gft : illud eifgn;iam attingit, quod pauloantea

floreat

N

- fs XXXLO Conflum.s

4If

Hbreat ufus virtutum, obfervatio regularum,

tis, quibus, utpote grat'oribus, mölliores funt

ftudium cultus Divini; an religiofa cum fze-

ad peétora noftraaditus,expugnavit. Vetu&

cularibus converfatio , quae Religioforum

autem eftarsifta Diaboli, quz illi in parente

inter fe concordia, reverentia, fubordinatio,

noftro Adamo nimium bene proceffit. Nam

humilitas, gravitas modeíta: quae occupatio-

quid intereft (ait Auguftinus in hac ipfa re)

S.Auguít,

nes; numetiam Parochiales; cum hz fuain-

utrumin uxore, an in matre, dum tamen Eva 9P: 2*

digeant deliberatione; demum, quae de hoc

in qualibet muliere, caveatur? Namifta um«

Coenobio apud alios fit zeftimatio, fama (an-

. bra pietatis de foliisillius arboris venit, qui-

Gitatis &c. Eum in finem narratipfi, quod

bus fe primum fparentes noftri damnabili

S. Anfelmus fibi in fimili deliberatione eve-

pietatetexerunt. ReGeergo Climacus: 44e- S. Clim,

niffe fatetur, cui ipfi quoque de certo loco ad

Jius eff, inquit, cogtriffareparentes, quam con- grad. 3. —

profitendam vitam Monafticam deliberanti,

triflare DoiinumSlefum; Hic enim uos creavit,

cum duo occurriffent Monafteria, Clunia-

& falvavit s illi fepe fuos amando perdiderunt.

cenfe, in quo nulla erantliterarum ftudia, &

dmor Dei,ipfrusque [an&lum defiderium extin-

Beccenfe, quod erat celebre opinione do&tri-.

guit iu auima cargalem paventum amovem : qui

nse; ab illo quidem detrahebatur, quoniam,

MTETA Utrosque amoves ia uno corde claudipoffe

cum nonnullam ipfe literis operam dediffet,

putat, isfespfum dectipit. — [Ne tesmoveant i«o-

eam omnem perdi videbat; ab hoc vero

vuta lacvymey ne tu tibi Zbf eternas Jachvymas

contra, quia verebatur, ,ne inter tot dictos

avias. Guim ze pareuzes C? propinqui eircuia-

nullo ipfelocoeífet. Et ille quidem hzec fe-

dant,/rcut apes, imo vefpe , plaugentes, & la-

cum €o tempore, quo, ut ipfemet poftea hzec-

qentautes, tu tibi proponepeccata tua, ut dolo-

narrans confiteri folebat, nondum effet edo-

vem dolore vincas.. Xddit prgeterea idem Afce-

mitus, nondum in eo vigeret mundi contem-

ta, pro certo ponendum ex commuimi Theo-

ptus.

Sedtamenin fereverfus : Quid, inquit,

logorum fententia, nullam iis in hoc genere

an Monachum effe eít aliis praeponi velle,

obedientiam deberi, idque ob tripl cem cau-

& honorem quaerere, ac nominis celebrita-

fam. Primamlicetfümereex B. Thoma, qui S,Thom;

tem ? lllum ergo potius locum delige, ubi

in iis, quae ad corporis naturam pertinent , o- 2* 2-9- a.1.

omnibus propter Deum poftponaris, ubi ob-

innes homines pares eife affirmat, atque in

Ícurus, omniumque infimus jaceas. Hocigitur

ejusmodi rebus nec fervum effe inferiorem

confilio, quod erat a divino Spiritu, Beccen-

- Domino, nec filium Patre, ut funt, quzevel — . -

fem preetulitfamiliam. FHoc ergo exemplum

|ad corporis necelfitatem, vel ad prolem gi-

fiob oculos habuerit, & fecutus fuerit Narcif-

gnendam perünent. Aitera ratio eft, quod,

Íus, merito fperare poterit, ele&ionem fuam

cum paternum jus in liberos nihil fit aliud,

perinde, ut S. Anfcimo, feliciter ceffuram.

quani participatio quaedam ejus authoritatis,

quae eft in Deo, a quo, ut ait Paulus Apo(to-Eph.c.g, -

CONSILIUM VIL-

lus, eftomnes pa:ernitas,ex eo fit, ut vicaria

. .Fetitie.

tantum, & delegata poteftatenitatur. Quare

XIIl. Expedita jam omnia circa Vocatio-

-fiita accidat, ut aliud Deus, aliud parentes

nem faam exiftimaverat Narciffus, dum certo

précipiant, cui dubium fit quin tum ceffet-

cuipiam Canonico S. Auguftini Collegio cum

patria jurisdictio, quoniam ejus voluntati re-

approbatione Confeífarii mancipare fe de-

pugnat, a quo eaacceptaeft? Idemenim eft,

crevit; fed cum affenfum etiam D. Parentis

acfi Rex famiiize fuze, vel urbi quempiam fuo

reverentize caufa ad hoc requireret, noluit is

nomine praefecerit, ac deinde aliquid Praefe-

ullatenus confentire, eo quod Narciffus uni-

&us ifte imperet, Rex autem contrarium ;

€us & ultimus familize fuze furculus effet.

qui enim il!i pareat, hic in Regem contumax

Quare qu:xerit Afcetam,

&perjurus habeatur. Quamobrem Bernar- $. Berggz..

quoqup ip hoc ca-

dusin a epiftola, quam Helize monachi fuidus e;.

fu fe gc;lgcre fiebeat?

nomine ad ejus pareutes fcripfit: So/z, in-1zr.

Refponffo..

quit, caufa, qua ium Iiceat obedire paventibus,

- XIV. Refpondet Aíceta, contra lianc ini-

Leuseff. Jpfeenimdicit: Quiamat patretg €7 Matth, c,

mici noftri fubdolam fimul, & tamen vehe-

matvem plus quam me, non eff me diguus. — $;1*

LY

mentem (utrumque enim hic conjunctum eft,

me vereut boni ? pii paventes dilsgitis, fí frde-

quod in aliis raro contingit) tentationem ita

lem evga jï/zum pietatem babetis, quéd zme Patvi

nosarmari oportet, ut hocteneamus certum,

omnturà L)eo placere fatagentemáinguietatis, &*

& fixum, cum femel de Dei voluntate nos ad

abejus fevvitio, cui fervive regnave eff , abffrabe-

Religionem vocantis conftiterit, quocunque

ve tentatis? Feren«nc ego cognofco, quia ininmi-

modo conftiterit, quicquid deinde propona-

ci bominis dosiefficiegus, . n Doc volisobedtre

tur, quod ab hoc diftrahat, aut avocet, non

z0n debeo, m boc vos ton agtiofco parentes, fed bo-

Quare illa

poífe nifi a Daemone proficifci.

Jfes. Tertia caufa hujus eft,quia fi vere, quafi ra-

omnia, qu:e parentes, amici, propinqui, aut

tionibus fubdu&is fupputare velimus, quid

alii quivis (omnium enim eadem eft caufa) in

parentibus noftris debeamus, tam parum

hoc genere velloquantur, vel faciant, ita au-

nos ab eis accepiffe cognoícemus, ut Dei re-

dienda, ita accipienda ífunt, ut ab illo au-

fpe&u verius nihil fit.

Namcum homo ani*

thore conílata, qui omnibus quidem infidia-

mam habeat, & corpus, in anima quidem,

tur, fed ut latro multo magis, ubi major eft

quae praecipua in homine eft pars, ac pene

proeda, & de quo fcriptum eft: Cibusejus ele-

totus homo. conftat nullam eos partem, ne

&us. Isenim, quosper feipfam expugnare

minimam quidem, babere: heec enim tota. &

non potuit, eos fzepe hujusmodi inftrumen-

Deo creatur, nec ulla vis ineft vel homini,

vel

1

Bibliothece IManualis Concionatorie .

416

veletiam Angelo, qu:se ejus effe&ionem at- /ulens fcandalum fuit. — Paulus vetinentibus "

tingere queat. Reftatergocorpus, quodet- JraerzPus,ze Hierofolymarm pevgevet, re[pondit:

iam fi totum ab homine compingeretur, ta-

Quid facitis Bentes&g conturbantes cor meum?

men paulo amplius ei deberemus, quam fi

Ego exüm non folum ligari, fed C? mori in Hie-

veftem nobis, aut inftrumentum aliquod ad

vufalem pavatus fum pro nomine Domini efu

aliquid faciendum, aut vas ad aliquid capien-

Chrzffi. Jdrieszffe pzetatzs, quo fides quatitur,

dum, confeciffet.

Haec enim praeftat corpus

Evangelii vetundendus ef tuuro:. Mater 1e8;

animze, & certe paulo plus, quin etiam in

ciunt vo-

& fratves mei bi funt, quicunque fa

iultis eam impedit, & perturbat, & obtun-

luntatem Patvisimei, qui in calis.

Sicredunt loann,

dit; ut ne perfe&ti quidem inftrumenti ad o-

Cbri/lo, faveant mibi pro ejus nominepugnatu-

€. 12.

mnia animse opera peragenda vim habeat.

vos ff non credunt, mortui fepeliant mortuos

Itaque ut dixi, etiamíi totum corpus foli no-

f&os. Denique parata pro coronide proponit

bis homines dediffent, tamen quota pars no-

exemplum Alberti, de quo fic natrat Hie- Hier.Plat.

ftri illa effet? Nunc vero in iplo quoque cor-

ronymus Platus: Itaque quantum id in Q- 1 3. - 34

pore quam prope nihil eft; quod parentes de

mnium animis valere debeat, declaravit ali-

Íuo conferunt? Ut eniim, fi cum quisin terram

quando adolefcens Albertus nomine, ex

*fpuiffet, deillo fputo Deusftatim, vel ftatuam,

Germania oriundus, illuftri admodum fami-

velaliam rem, efformaret, uterillius rei au-

lia, quippe Falchembergenfis Comitis filius,

&or diceretur, Deus, an is, qui cafuin terram

& Regi Gallize affinitate conjunétus, ad quem

exfpuerat? Sic enim Dominus Deus infor-

miffus, ut cum ejus filüs Lutetiae educare-

sem materiam ab homine exifam ad corpus

tur,ille contra ad cceleftem militiam arimum

€onformandum adhibet; ipfe fingit, ipfe di-

adjecit, eamque in Preedicatorum Ordi-

fiinguit,ipfe exuna illius parte nervos, ex alia

ne adhuc pene novo aggreffus eft circiter

vero offa, & fanguinem, &«czetera membra

annum Domini M. CC. XXX. quod ubi ad

compaginat, quzetantum abeft, uthomines

Patrem perlatum eft, etfi jam natu grandis,

efficiant, ut quo modo ea fiant, & an fiant,

tenere fe non potuit, quin' Lutetiam .cum

non intelligant, quodapparet, quia fzepe, cum

magno fuorum comitatu advolaret, omnes«

maxime prolem cupiunt, eam tamen habere

que Machinas & omnes conatus ad filii

S. Augu- non poffant. Sicutergo Auguflinus: ///s,in-

ftin. fu

(erat enim illi unicus) voluntatem expu-

20.

P- quit,gezerationibus Deus creat. Naw fi tu cveas,

gnandam intenderet. Sed fruflra, cum Dei

Pfalm.

dic quid tua mulier paritura f Quid dicam,

amor juvenile pe&us adverfus carnalem

iudic? dicatzpja, que , quod portat, dguorat.

amorem, paternasque blanditias obduraffet.

Pro majori confitmatione addit notatu di-

llluftrior autem fuit ejusdem congreffus cum

S.Hieron. gniffimam S.Hieronymi fententiam fic lo-

Theodorico confobrino, qui dolore ardens,

ep. 1 -quentis: ZudiediGum Registsi: Qui non eff

omnia.videlicet attulit, ad illud confilium

suecum, contvatne ff €? quamecum o coll:git,

labefaCctandum apta, iacrymas, preces, ar-

fpavgit. Recordave Tyrociuzi tuüdiem, quoCivi

gumenta, matris denique commemoratio-

flodn baptifinate coufepultus, nSacramenti ver-

nem, quam prae animi zegritudine aut jam.

£a jurafi, pro nomiue ejus nonte patri parcitu-

mortuam effe, aut moribundam decumbe-

TU 405 0200ri. Eccedldvev[/avius n petlove tuo

re confirmabat. ^ Confederant autemi e re-

Chriflum conatur occidere. — Ecce douatzvuts

gione lconis cujusdam, in qua Chriftus, ut

pingi folet; inter matrem & Joannem Difci-

quod militaturus acceperas, boffiliacaflrafufpi-

yant. Licet pavvulus ex collo peudeat nepos, licet

pulum in cruce pendebat. . Tum Albertus

Jpav/fo cviue, €7 fciffis veffibus ubera, quibus te

oculos ac digitum in eam tabulam inten-

zutvierat,smater offendat j licet in limiuepater

dens: En, inquit, Dei Filius cum matrzem

jaceat, per calcatumperge patvesm frceis oculis ad

& confobrinum, utrumque fibi tam charum,

vexillut crucis evola,folum pietatis gemuseff,2n

doloris gladio confoffum videret, tamen e

bac reeff crudelem.

Femici, veniet poffea dies,

crucis patibulo, quod facile poterat, de-

quo vi&or revertaris in patriate, quo Hierofoly-

Ícendére noluit, fed in ea cum fuo & illorum

suati celeffem vir fortis coronatus iucedas... INe-

cruciatu usque ad mortem permanfit. Qua-

que vero uefcio, qua te dicas minc cotupede pra-

re nec ego quidem hanc Religiofze . vitze

pediri.

INon eft uobis fevveum pectus, nec dura

crucem, quam femel confícendi, deferam

racordia.

Et nosper iffatranfcvismus.. INuuc

unguam, quamvis & matrem, quam narras,

tibiblaudis vidua foror bevet lacevtis, munc 1lli,

& te confobrinum ad pedes meos exani-

mesjacere viderem.

Quintu potius in hanc

quiluscuim adoleviffà , veruule ajyunt s. Cui nos

Jervituros veliuquis? . INunc & gerulaquondam

eandem crucem mecum conícendis, teque

gamauus, €r uutvitius fecundus pof naturalem

mundi hujus laqueis expedis, in quibus

pictatempater clamitats Cui uos morituros ve-

haeres cum tanto periculo ?

Quid plura?

JHiuquis? facile vutipit bec viuculaamor Chriffi,

antum valuit hic Adoleicentis fermo, ut

€P? gebenze timov. — "At cogtra Scviptura praci-

eum permoverit ad idem inftitutum, feculo

pit, parentiübus obfeguendum s [ed quicunque eos

reli&o, comple&endum, mirante & ob-

Jfupra Chriffum amat, pevdit amimam fuam.

ftupefcente tota civitate, eo magis quod is

Gladium teuet boffis, ut tte pevimat, €9' ego de

antea mundanis nugis, atque omni vanita-

sguatvis lacrysis cogitabo? Propter patrem mili-

te valde obligatus teaebatur. .Ad hoc ergo

tiam Chrifli defevami, cui fepulturam Cbrifti

exemplum imitandum. omnibus viribus hor-

;

caufà 202 debeo, quam etiam oimnibus ejus cau-

tatur Afceta.

Jà debeo?. Domino paffaro timide Petru; COm-

CON-

N

Titulus V'XXXI. Coufilium.

E

praeoccupare animum ; quam ob caufam ju-

bet ille in bene inflituta republica omnia tur-

CONSILIUM VIIL.-

pia procula pueris removeri, ut ne pictum

quidem aliquid ejusmodi videant, aut etiam

Petitio.

ne comcedias, tragoediasvefpe&tent. Sed quze

XV. Etíi fzepius memoratus Narciffus ex

cuítodia in fzeculo nec fervari, nec fperari po-

teft, in religione perpetua & certa eft. Quinil-

procedenti confilio clare cognoverit, non

laetiam non minima eftatilitas, quod ineft in

Rl

obligari fe inhoc càfu ad obedientiam Paren-

! ll.

tibus przeftandam, quia tamen aliquis ex pru-

illis annis vigor quidam mentis, dum adhuc

ejus vires nullis aliis, vel operibus, velcupi-

dentioribus confanguineis faafit, ut faltem ad

ditatibus, diítractae funt, acdiminutze, acfi, ut

tempus differat executionem fui propofiti,

der Pt

fic enim & Deo & Parentibus fatisfieri, & con-

funt, integrae atque illibatze Domino offeran-

tur, earum curfus ad virtutem intenfior erit.

$636

tingere poffe, ut Pater vel interea mutet ani-

Quam rem videtur graviffimus ille Ethnico-

mum (maxime fi id ipfum Narciffus inftan-

rum Philofophorum optime

expreffiffe :

ter a Deo petat) vel certe ob devexam zeta-

Quemadmodum, inquit, ex amphora pri-

tem omnino moriatur. Hisrationibus prope

perfuafus, admittere hoc confilium decrevit;

mum, quod eft finceriffimum eflluit. gravif-

fimum quodque, turbidumque fubfidit, fic in

ut tamen fecurius illud exequatur, prius e-

zetate noftra, quod eft optimum, primum eft.

tiam pro more fuo illud Afcetve proponit,

ld exhalare in aliis potius patimur, ut nobis

ejusque fuper bac re judicium follicitat.

-

faecem refervemus.Inhzereatiftud,& tanquam

emiffamoraculo placeat Optima quzeque dies

Refp-b.n/z'o.

miferis mortalibus zevi Prima fugit; Quare

optima? quia reftat quod incertum eft.

Quare optima?' quia juvenes poffumus dif-

XVI. Refpondet Afceta, ho&fpecidfum

magis effe, quam falutare confilium, utpote

cere, poffumus facilem animum, & adhuc

quod privet ingentibus illis utilitatibus, com-

tractabilem ad meliora convertere, quia hoc

tempus idoneum eftlaboribus, idoneum a-

1nodisque, qu:e ex eo percipiuntur, fi quis por-

taveritjugum abAdolefcentia fua; nam inpri-

gitandis per ftudium ingeniis, & exercendis

mis cumea zetas improvida fit, & quafi cerea

per opera corporibus.

Quod füpereft, fe-

ad vitium ob rationis imbecillitatem, fi quis

gnius & languidius eft, & propius a fine,

eam in feculo tranfigat, inter tot occafiones,

Hec ille.

Eft autem & heec ütilitas, & cae-

laqueosque peccatorum , nihil eft proclivius,

terve, quas diximus, evidenter declarata vi-

quam ut iis fe fe irretiaterzatis, quae deinde

fione quadam ccelefti, quam Humbertus vir

impediant, ne fead virtutem, & falutem refer-

clariffimus, Generalisque Magifter Fratrum

repoffit, aut fi quando referat, quafi tot vul-

Przdicatoram narrare folebat: Religiofum

neribus acceptis tardior, debiliorque ad hunc

quendam vita fun&um apparuiffe aliquando

curfam reddatur.

od contraà evenit, cum

de no&te Fratri, focioque fuo, magno fplen-

s

confecratur, eripiturque

dore collucentem, cumque eum ex cella edu-

ipfe flos vitze Deo

iis, quzedixi, periculis, & cafibus. Accedit,

xiffet, oftendiffe magnum numerum homie

quod id tempus eft omnium aptiífimum dit-

num candida vefte, mirabilique luce mican-

tium, qui pulcherrimss cruces humeris defe-

ciplinze, dum adhuc animus velut rudis, & pu-

ra charta, omnibus, quze infcribantur, recipi-

rebant; erat àutem omnium iter in coelüm.

endis idoneus eft, & velut tenera arbor in om-

Poftea modico intervallo alius. fequebatur

nem partem facile deducatur, ac flecatur, cu-

Ordo, isque multo pulchrior, multoque lu-

jus rei evidens exemplum in plerisque ani-

cidior,. quorum unusquisque ornatiflimam

mantibus habemus, ut in equis &in canibus,

crucem jam non humeris, fed manibus gefta-

avibusque nonnullis, quze, fi dum adhuc tene-

ret. Deinde tertius omnium longe fplendi-

riores funt, erudiantur, funt omnes in fuo

diffimus & fpeciofiffimus, quorum item cru-

quoque genere difciplinze cujusdam capaces;

ces forma & pulchritudine reliquorum cru-

cum autem id tempus effluxerit, ita obduref-

ces fuperabant, neque easipfi portabant: fed

cunt, utindocilesfiant. Hominesautem fem-

fuus, qui fingulos preeibat, Angelus, ut iiala-

cres & laetabundi fequerentur.

Quod fpe&a-

peradvirtutem tempeftivi funt, fed fifacili-

tatem, & agilitatem quandam quzrimus, eft

culum cumille miraretur, expofuit ei focius:

fine dubio majof in illa zetate, quze nondum

Primosillos effe, qui provecta jam zetate re»

Accedit etiam,

ligiofam vitam amplexi fuiffent; Secundos,

obcalluit vitiis, aut vanitati.

quod, quidquid tum addifcitur, nefcio, quo-

qui in virili; poftremos autem ; quos adeo ex«

modo firmius iuhzeret, vixque obliterari po-

peditos, hilaresque vidiffet, eos effequiina-

dolefcentia fe divino obíequio confecrarunt.

teft. Sicenim S. Hieronymus in quadam epi-

ftola : Difficulter eraditur ,guod vudes animi per-

Atque hzec quidem, quse hattenus diximus,

bilerunt, Recens teffa diu &v lapovem vetinet,Cr

ita teneriorem zsetatem confirmare debent,

ut tamen provectiorem non terreant.

Qua-

odorem; quo imbutaeff. — Ariftoteles etiam non

arum ait referre, quomodo quifpiam ab in-

re hortatur Afceta,

ut Narciffus potius

eunte zetate affueverit, fed quamplurimum,

confilium S. Bernardi fequatur, fic ad-

imo totum penitus in eo confiftere. . Atque

hortantis: Quid tardas ipfum, quem jatn du-

idem alio loco docer, omnia prima capere, &

duim conceperas ,. /piritum parturive falutis?

R, P. Lohn. Bibl, Man. Tom. I.

£8

:

-Nil

48

Bibliothece jwnuaïis Concionatorim.

INil movtalibus vel morte cevtius ,| vel iucertius

cit autem erga ttos [peciale quoddam,þ quod de 7(:24

705, €9" fbatzofà via, que ducit ad imovtem, dipito

bova mortis, figuidem tanquam fur n noGle ita

ventet.

Fepregnantibus illadie, Si füuperve-

fuo traxit,€9? pofuit in concilio juffovuu, 67 con-

zevit, vel prevenuevit buuc tam falutzferum

gregatzoue.. Quid ultra debuit facere, quod zon

partum, feu pevfodiet domum. [an&tum germen

Jecit? cujus vel faxeut pettus tanta, €3 talisa

extinguel. Cum enim dixerint pax,& fecuritas,

tanto, C? tali collata beneficzorum multitudoa202

emolliat ? Secundum eft, ut fümma quadam ac

tunc repentinus fuperveuiet eis interitus, ficut

dolov ia wtevo babentis, €? uoneffugient.

Eja

perpetua perfe&ionis adipifcendze cupiditate

ardeamus, idqueita,ut eofemper omvisnoftra

ergofefliua , exi , vecede, saoriatuv amima tua

Pri-

enorte juflorum, quo f£aut C? uovi/fAma tua bo-

cogitatio, & viresomnes connitantur.

vum fimilia. O quampretiofa inconjbetu Do-

mum enim hoca nobis poftulat Deus, cujus

voluntas eft fanCtificatio noftra; poftulat e-

suini wiors [ancorum ejus! . Fuge quafo, in via

peccatorum ue fleteris,

Quorodo vivere pote-

tiam ille ejus amor, qui, cum in nos adeo ef-

fufus, ac profufus fuerit, nullo alio modo ei

vis, yh' mori zon audes?

cumulatius refpondere poffamus, quam a-

mando, &nos ita.ornando, ut ab eo quam

maxime amari mereamur.

Deinde poftulat

CONSILIUM IX

& ftatus, in quo fumus, qui nihil aliud eft,

Petitio.

quam virtutis, ac perfectionis profeffio. Ita-

que, utin militia turpe eft, effeignavum, aut

XVII. Perfuafus tandem NarciiïusAfcetæ

in fchola, effe indo&tum, idque homines fibi

probro ducunt, ita in hoc loco, ubi unum

fapientiffimis confilis, moras runipere de-

crevit: prius tamen, quid circa executio-

hoc viget pietatis, acfanGitatis ftudium, tur-

pe eft effe imperfectum aut tepidum: quod

nem Ífui propofiti obfervare fpscialiter de-

Dominus in Apocalypfiexprobrat. Tertium

beat ] ab Afceta fiþi fignificari (,w/t,pic.

eít, ut omnis diligentia, omnisque cura defi-

gaturintamingenti bono retinendo.

Neque

yero hoc ulla confirmatione indiget.

Sequi-

Refp onffo.

tur enim ex ipfa tam magni boni notitia;

$5

XVIII. -Refpdndet Afcetä., 'trïä präecïpue

:nam qui id femel cognovit; citius mortem

| hi

ab ipfo poftulari videri. Primum eft, ut grative

millies oppetat, quam id dimittat, aut id ab

pro tanto beneficio ampliffimze, creberrimze-

aliquo fibi eripipatiatur. Etin fumma nihil

omnibus Religiofis ita horribile, aut lu&tuo-

queagantur; Nam fi in levi quovis munere,

quod homo ab homine accipiat, indecorum

fum, nihil tam formidandum, & execrabiie

videatur, ita accipere, ut non aliquagratia-

videri debet, quam *xcidere tali ftatu, exui

tantis bonis, & quafi Adamum de paradito

rum actio reddatur, quanto magisinre tanto

majori, ac diviniori, quze a Deo accipiatur, cu-

.ejici. Id enimnihil aliud eft, quam, utait S. S.Bernar-

jus ea eft dignitas, utmitnimum quidvis ab eo

Bernardus, rurfusinnaufragium, unde nu-

dus f. 35.

fup. Cant.

acceptum, maximum videri debeat? Sed in

dievaferant, relabi; rurfus in ignem, um

hocanimo, quem dixi, g*ato multa infunt.

de vix femiufti exierant, relabi; rurfus inla-

trones, a quibus femivivi relicti fueraut, ted

Ineft enim cognitio, ineft memoria, deinde

amor, ac benevolentia, denique etiam gau-

miferante Domine jam convaluerant, recide-

dium & quidem perpetuum.

Nam nifi co-

re: & militem Chrifti prope jam rapto cce-

gnofcas, & intelligas,quod datum eít, ingratus

lo triumphantem, ab ipfo jam introitu glo-

fis; fi autem cognofcas, fed cito oblivifcaris,

,rize, tanquam canem ad vomitum, tanquam

tamen fis ingratus: Quod fi cognofcas, memi-

fuem ad lutum redire.

Itaque re&te etiam

neris, neceffario íummam in Deum incendi

idem Bernardus id, quod quafi miuitando

caritatem oportet, quoniam non poteft non

Sponfee dicitur EgreZere, € aii, fic intelligit,

ut nihil validius & efficacius ad terrendum

amari, qui tam Lonus in fe & nobis ipfis

tam bonus perfpicitur. Et qui illius libe-

religiofie animze a Deo dici potfit. ^ Quod &

ralitatem ita fe divitem, & ornatum videt,

tu,inquit, avertere potes, /i bene attendas, un-

non poteft non gaudere, & magnopere l-

de, quo egredi jubeamur. — Unde enim. quo pu-

lu

tari. Sed quoniam hzec omnia ex illo fonte

tas, nift de [pivitu adcaruems de bonis anivci ad

féculi defideria, de ittevua vequie mentis ad fi-

procedunt, fi, quam grande fit beneficium,

perpendamus , ita omnino cogitandum,

culi frepitumy,iuguietudizem curavum ex teria-

itaque apud nos ftatuendum eft, hoc fum-

vutn, 352 quibus omnibus nonefd mifi labov, & af-

Tho

Ym

mum effe, & maximum, quod a Deo in hac

Jiiéliofpiritus.

Que enim auima femela Lo-

ET

Bern. fer.

vita accipere homo poffit. Ethoc videlicet eft,

mino didicit, & accepit intvave ad feipfam, &?

$n intimis fuis Dei pyefentiam füfbivave, talis.

2.deVerb. quo

d S. Bernardus quodam fermone adeo

Apoft.

commendat? Ef prius quidem, inquit, Ze cusa

inguam, anitma, nefcio, am vel ip/am gebennam ad

cateris, €? intev ceteracreavit, 102 fine magna

tempus experiri borvibilius, penalzuive ducat,

pravogativa dignitatis, poff bec vebementiffumo

quam poft [iritualis [eudii bugus guffatam foviel

£ui amove inflammnata majeflas vedemit te, Nun-

faavitatem exire denuo ad illecebvas, vel potius

uid verbi facilitate? Non, fed triginta aunis o-

sioleffías cavnis, fenfuui

mgue z'mxp!e&i,/em re-

geratusefd falutem tuam it mediotevre affxus

pergre curiofftatem.

cruci, addi&tus mortiludibriis deputatus. Ade-

$. 1.

Titulus, AXX T. — Coufilium..

419

| qui ; tibi mori,&r mibi ætermlït&r vivere. Tunc

$10

deficient omnues vaue pbantafre, conturbationes

inique, & cure füperflue. Tunc etiam vecedet

Cönülia circa vitam Relieiofz

z-mimodevatus tàmor, C? 200rdinatus amor tuorie-

.fur. Denique etiam oblivifci operum fuo-

perfectioni conformem in&i'tuenci,am.*

rum in mundo patratorum debet, nec pec-

catafua, ubi femel ea legitime confeífus eft,

amplius multum revolvat,. fed folum ex iis

CONSILIUM 1—.'

in genere dolorem, pudorem, & fervorem re-

x

x

Y

V-Pe»titio.

tineat, ut deipfo perinde, ac deS. Maria Mag- Luc,7.-v»

dalena diciqueat: Aemittuntur ei peccata tiul 47-

l. Po

chüam Narciffus fuperatis feliciter o-

za, quoniam (velutalii vertunt, propterea)

mnibus impedimentis, Novitiatum in-

dilexit multum.

greffurus erat, firmumque vocationis fuze

perfe&e adimplendae defiderium conceperat,

l1I. Secundum ,mdnitum eft, ut finem pro-

anteomnia pro veteri fua erga Afcetam fidu-

bationis ob oculos femper habere ftudeat,

cia doGrinas & confilia quzgedam, quae ad af-

qui quidem alius non eft, quam ut, ficutolim

fequendum fíüum finem, probationemque

Ípeciofze Virgines c. 2. Efther duodecim men-

feliciter abfolvendam (a qua abfolutione to-

fibus praeparabantur, ut Regi Afvero defpon-

tus fere fubfequentis vitee Religiofze curfus

fari poffent, & fex quidem menfibus oleo

mjyrrhino ungebantur, aliis autem fex pig-

.Pendet) fqppedita?i petit.

mentis & aromatibus utebatur; ita & No-

a

vitius, ut velut Sponía fpiritualis completo

Rgfpaü/z'o. s

duodecim menfium. pro probatione defigna-

3 Refpondet Afceta, vehem-ent&r fibi pro-

torum fpatio praeparetur, ut coelefti Regi per

bari hocdefiderium, &petitionem, quareut

profeffionem trium votorum defponfari pof-

eidem quamprimum fatisfaciat, fequentia

fit. Hinc & ipfe inprimis oleo myrrhino

monita fe fuadere.

Primum eft, ut ante om-

ungi, id eft, mortificationis ftudio fe totum.

S.Paul. ad

uia exemplum S. Pauli fequi ftudeat dicentis:

impendere, fibique illud pii Afcetze diGum

U.

d

um autem , que quidem vetvo funt. oblivif-

applicare debet: Zantum proficies, quaztum Th.Kemp,

I

Philippl.g.

£ibi apfi vim intsleris. Secundo pigmentis uti,l- 1. de

cens, adea vero, que fuut priova, exteudeus 11e-

z]:fum, ad de,

fAauatum

pev/equor bravium fuüper-

id eft, ftudere debet, ut intentionem puriffi- "nit. c.25.

d2 vocatiouis Dei iwm Chr:ffo Sefu.. Oblivifci

"

mam, quze faciem animse peculiariter ex-

ornat, & pulchram facit (nam oszis gloria

autem in fpecie debet primo Parentes & con-

fanguineos, illamque S. Ignatii fubditis fuis

Filie Regis ab intus, telte Davide) omnibusPfal. 44. ;

fa&tam adhortationem obfervare: Unusquis-

actionibus preefigere affuefcat. Et tandem

aromatibus folidarum virtutum, a quibus

Donot«

que eorum, qui Societatemingrediuntur, con-

ngy

filium illud Chrifti fequendo : Qui dimiferit Pa-

bonus odor ad Deum &

ié

homineg V,promanr.at,

!

trem &c. exiftimet fibi Patrem, Matrem, Fra-

ftudiofe utatur.

trem & Sorores, & quidquid in mundo habe-

bat, relinquendum, imo fibi di&um exiftimet

IV. Tertium eft, ut illud Siracidis mo-

verbum illud: Qui nonoditPatrem,&Matrem,

nitum fibi fpecialiter applicare ftudeat: J7- Eccl, c2,

infuper & animam fuam, non poteft meus effe

li , accedens ad ferviturem Dei , fla in timore,v. 1.

difcipulus. Etita curandum eft,ut omnem car-

€P? prepara auitmom iuam ad tentationem;

nam etfi omnis hominis vita fuper terram

ä

nis affe&um erga fanguinejunctos exuat, ac

illum in fpiritualem convertat, eosque dili-

fit militia, fpecialiter tamen Religiofi, quo-

gat eo fol'um amore, quem ordinata charitas

rum vita juxta Afcetas eft perpetua violen-

tia, ad hoccertamen fe praeparare, utilem-

exigit, ut qui mundo ac proprio amori mor-

tuus, Chriftto-Domino noftre folum vivit,

que vincendi modum addifcere debent. Hinc

eumquelocoParentum, Fratrum, & rerum

fibi applicet iteram faluberrtimam Thomze

Secundo oblivifci etiam fui

Kempenfis doCtrinam: Aéu/iz querunt tez- Thom.

omnium habet.

ipfius debet, juxta Chrifti monitum dicentis :

tationes fugeve, €? gravius incidunt iu eas. Kemp.L.r,

Luc.c.9. Siguzs vultpof? zie venive, abueget femetipfurn,

Per. folaim f«gatm noa. poffumus. vincere, |fe 4c 19

£ollat crucem fuam, €7 /equatur 116 Quomo-

per patieutiam £P weram bumtlitatem otuni-

do autem hoc fieri debeat, pulchre indicat

bus boffibus eficimmw fortiores.

Qui tau-

tuminodo exteyzus declinat , mec vadicem . evel-

Thom. pius Aíceta, dumait: Zomzze, quoties tuie vefc-

Kemp.

gnábo , €? iuquibus zevelinguam? Semper, €7

lit, parum proficiet : $10 cilius ad eut teue

M.3: €37- opipibora: ficut iu parvo,fic C? iu maguo. INi-

tationes vedibunt , C? pejus fentiet.

Paulatim

? per patientiam cuta longantmitate ( Deo ju-

bilexcipio, fedin omnibus te uudatum zmveutvi

volos alioquim quotodo meus effé potevis, C7' ego

vaute ) melius fuperabis. quam cum duvitia,

£uus, nifi fuevis ab omui proprza voluntate intus

&2 importunitate propria.

Sepius accipe con-

filium in teutatione, & cum tentato uoli du-

& fovis/poliatus& Quano celerius boc ages, tan-

to melius babebis : & quauio plenius, tatito 1mibi

viter ageve: fed confolationem iugeve, ficut

Jus placebis ? atiplius lucvabevis. — 4d boc co-

zibi optaves fieri. Et itérum: P/z, aunquar Idem ] 3,

Jecurus. es 28 bac vita, fed quoad vixeris," 35*

garve,boc ora, boc defidera , t ab omni pvoprie-

fate

polfis e

X

Jemper arma Jpiritualia tibi funt ueceffa-

fpoliari, & sudus uudum jefum /ä,-

I

BB2

Yia.

4

Bibhiothece Iannalis Cancionatoriæ

420

via. ntev bofles vevfavis, &* a dextvis €7 ;

fiuiffris impugnavis, — - Si ergo &onuterisundi-

CONSILIUM 1.

que [cuto pqtz'entiæ, ton eris diu fiue vulfzgre. ,

Petitio.

V. Quartum monitumfvef'c-, ut, quemäd?

modum Chriftus, ut proficeret fapientia &

VII. Ingreffus feliciter Novitiatum Narcii,'-l

gratia coramDeo, & hominibus, obedientia

füs, dum rigorem Ordinis experiri incipit,

tanquam praecipuo medio ufus eft (era£ e-

multa toleratu prope fibi impoflibilia judi-

nim /a£ditus illis, nempe Parentibus.tefte S.

cat; Confilium proin petit ab Aíceta, &, an

$.Lucas Luca) ita & ipfe potiifimum ad profe&tum

nonreditum ad fzeculum fuadeat, interrogat.

€ o 2ec

- fuum in perfectionis ftudio procurandum u-

tatur; audiatque iterum pium Afcetam falu-

*Thom.

| Refponfio.

briter rnonentem: /e/demagnum eff , im obe-

Kem pe

dientia flare, fub Pralato viveve, 87 fui juvis non

VIII. Refpondet Afceta, hapc quoque ten»

Á 1. c. 9.

effe. Multotutius eff, l'avein fubjetlione, quatn

tationem diabolicam effe, indeque proveni-

12 prelatura, Multi funt fubobedientia, enagis

re, quod oculos mentis ad folas difficultates,

ex neceffitate, quam ex cbavitate: €r illi penam

& non perinde etiam ad gratiam vocatiouis

babent, €? leviter zmuvmurant../ .Nec libertatem

refle&at; Unde S. Bernardus timorem hunc, S. Bern.

enentis acquivent, nifiex totocordegropter De-

qui, ut ipfe ait, noftrze confervationis pri- fup.P£.go.

um fe fubjiciaut.. Curre buc & illuc, non mve-

mordia exagitat, quemque ftatim intrantibus

nies quietem, ui/? in busili fubjetlione fub Pra-

horror vitze arétioris, & infuetse difciplinze

lati vegimiue. Atque uthocfacilius obtineat,

aufteritas ingerit, effe timorem illum no&ur-

Tbideml. Chriftum exemplo preeuntem, fibique di-

num, de quo eft in Pfalmo 9o. quem ideo

centem imaginetur: Quid magnum, ff tu,

[7]

8. coxl

j

noGurnum vocari docet, quoniam fi dies il-

ulvis es.

zibil, propter Deum te bominibus

le luceret, incujuslumine pariter & labores &

Jübdis: quando ego otnipoteus €? altiffmus,

praeimia videremus, timor omnino quorum-

qui cuntla creavi ex nibiloyme bomini propter te

vis laborum nullus effet prze defiderio prae-

buimiliter fubjeci. Factus fum omuium bumilli-

miorum, dum clara luce appareret, quoniam

F d

suus & infünus, ut tuam fuperbiam tmiea bumi-

non funt condignze paffiones ad futuram glo-

' Ritate viuceves. Difceobtemperare pulvis, difce

riam, quze revelabitur in nobis.

Nunc vero,

1e busmiliaveterra €7 limus, 9 [fub omnium pe-

inquit, quoniam abícondita funt ab oculis

dibus incurvare.. Difce voluntatestuas frange-

noftris, & nox interim eft, in hac parte tenta-

ve, €? ad omnem fubjefHonem te dave, — Exar-

mur nimium atimore no&urno, & pro bonis,

defce contva te, vec patiaris tumovetn in te vi-

qua non videmus, formidamus pr

?efentia

vere; fed itafubje&tum & parvulum te exbile,

mala tolerare.

Quare alibi, quodin Ecclefii

gIdem fer.

L]

ut omnes füper te ambulare

poffiut, & jz'cut ]u-.

dedicandis rite obfervari folet, ut pi&tze cru-g.cy

um plaïer:rümþ conuculcave.

ces oleo facro inungantur, idem ait in Reli-

gioforum animisper gratiamíleri. /Vam, in-

UM A. öuintum denidue .mohï,t-um eft, ut-o-

quit, zeceffeé e?, ut Uaéctio fpivitualis gvatie ad«

mnem follicitudinem & diligentiam in perfe-

juvet infivimitatemuoftvam, obfervantiarum,eg*

&ionis ftudio adhibeat, juxta fzepius citati

multimode penitentie cruces devotionis fue

Afcetze monitum. — £E//o v:gilaus, ? diligens

l ii)ïdem L

gratia leniens: quia tiec fiue cvuce fegui Cbri-

in Dei fervitios €9 cogita frequenter:. Adquid

*

Jfum; €? fineuntlione crucis afperitatem ferre

4.€.25. oepjf, CP cur faculuti vel

u1/? Nonnue ut

quis po[fet. Hinceff, quod multi abowinentur, &*

— Deo viveres , €? [pivitualis bomo fieres? Me-

j

fu,

tant penitentiam, cvucemm. quidem videntes,

1

suor ergo femper e[fo bujus ffnis, " quia perdi-

Je

on'videntesuutlionem. Fos,qui experti effis,

zum zon vedit tempus. Sine follicitudine €&? dili-

ecce fcitis, quia vere crux nofiva iuun&la, C? per

entiauuuquam acquires vivtutes. $2 incipis te-

gratzam [piritus adjuvantis fuavis C? delelabi-

pefcere, incipies male babere. — Si autem dederis

lis eff penitentia uoffva, C2* ut ita dicam,amari-

tead fervorem, invenies magnam pacem; € fen-

11do zoffva dulciffima.

Id quod exemplo An-

ties leviorem labovem, propter Dei ovatiatmn, &

dreze Spinulee Societatis]efu Religiofo Afceta

virtutis attovem. Homofervidus C? diligens ad

confirmat; is enim cum proveGiori jam zeta-

omuia eff paratus. Major laLov eff refiffere vitiis

te, nempe, ut ipfemet humili quodam loco de

& paffiozibus, quam corporaltbus infüdare la-

fe queri folebat, triginta & o&to annos habens

dovikus.

ui pavvos tton vitat defecfus, paula-

ininfirmitate de fzeculo relinquendo delibera-

t«m labitur adinajoves. Gaudebis [emper vefpe-

ret, atquein partem contrariam tum valetudi-

ve, fi diem expendas fvutiuofe. — Figila fuper te

nisimbecillitas; tum deliciarum confuetudo,

ipfum, exctta te ipfum, admonete 1pfum, G9 quid-

amilize nobilitas, dignitatis, quam in Ecclefia

gerebat, amplitudo, denique difciplinze diffi-

quid de a/i;'s fft, s negligas te ig/hm.

cultas, & multze alize rationes, quafi agmine

T.

fatto ad terrorem ei fefe offerent, repente

Emp

Dei bonitas hunc verficulum ejus menti ob-

61

jecit; Pones pedes ueos quaff cervorum, eoque

verficulo, tanquam lumine quodam oborto, ita

illuftratus eft, ut, quemadmodum ipfe narra-

bat, omnes illae timidze, ac deficientes cogi-

tationes

- Titulus *XXXL*' Confilium. "

42*

tationes momento evanuerint, isque animo

101 ffe quadam tifz'./lz'tz'a & Jabove cevtaminis acl

penitus confirmato, ac conftauti adverfus illa

bas pevtinges, Obfiflet inolita confuetudo. fed me-

E

uidem

omnia incommoda permanferit.

liore confuetudiue devincetur. . Remurimurabit.

id brevietiam reipfaexpertus eft. Nam cum

caro ; fed fervore fpiritus frenabitur. Inftigabit

àntea adhuc fecularis, quoties noftrorum

€? exacerbabit te evpeus antiquus, fed oratzone.

qmenfee intereffet, quod. amicitize caufa non-

Fugabituy: in[uper && labore utili aditus eima-

nunquam faciebat, multa faftidire foleret, ut-

gnus obffruetur.. Quodfi denique hzec minus

efficacia experiatur ad afperitates leniendas,

pote delicatioribus epulis, argenteze fupelle-

. Gili, & exquifitze cuidam munditize afuetus

illud faltem medium ut arripiat, fuadet, quod

i&

»*-s

domi fuze, idem deinde Societatem noítram

Chriftus ipfe Religiofo cuipiam ob nimias

Ordinis afperitates ad fecülum revertenti de-

jam ingreffüs, cum primum ad communem

menfam venit, omnia ei vifa funt longe alia,

dit, dumiidem apparens, latusqüe, ex quo co-

quam prius viderentur, mantilia nitidiffima,

piofus fanguis effluebat, di(cooperiens dixit:

Revertere ad Monafterium, & panem durum,

patinze atque orbes ex argento, ipfe vero lo-

cus totus optimo odore fragrans, ita ut nihil

& omnia alia onerofa Ordinis intinge in latus

apud fe dubitarit, quin illa omnia praeter no-

ifmd , & erit tibi tOþum fuave.

ftrum morem parata effent Re&oris juffu, ad

jet,

fuam videlicet infirmitatem extraordinariis

Df

. ejusmodi deliciis relevandam. Itaque & tum

. CONSILIUM Ill

de hoc cum Reétore queftus elft ferio, & po-

Petitio.

ftea fuum hunc errorem fzepius ipfemet ami-

cisfamiliariternarravit. Proeterea etiam Sae-

| IX 'Interq alias Ordinis afperitatesfp'ei*:ia-

cularium exemplum ante oculos ei ponit

lemgravitatem expertus eft Narciffus, tum in

jdem Aíceta, quorum comparatione hzec in

jejuniis tam frequentibus fufcipiendis, tum

etiam in cibis vilioribus, & fzepe non bene

Religiofam vitam objiciuntur, quafi nullis

ipfi moleftiis premantur, nullos angores fen-

prepatatis fumendis; cum .enim tenerz

tiant. lmmo vero horum etiam, & multo

complexiopis, & dclicate in domo paterna

enutritus effet, tanto graviorem fenfit in jeju-

majores funtlabores, follicitudines, zerumnae,

non dico jam inopum & pauperum, àut me-

niis tolerandis, cibisque crafforibus deco-

diocrium quoque in familia alenda, in tuen-

quendis difficultatem, quanto minus ad hzec

toleranda ftomachum prius affuefecerat. Un-

dis liberis, fed eorum, qui vulgo beati pu-

tantur, quorum interior vita maximis, &

de Afcetze aperit hanc difficultatem, ab eoque

maximarumrerum angoribusrefertaeft. Ita-

confilium & mediuin

wpetit",ad- 9a.ndgm fupe-

que tum multo majores funt hujus vitze do-

ran*dam.

Ü l(eru

Jores, tum etiam divinorum illorum folatio-

Jedit.

rum expertes, quibus qui carent, propemo-

Refpenfo 7

À

ï'latus l3.

. dum in inferno degere dixerim. — Noftrze au-

X.x Refponde

t Afceta, & aptiffime, quod

tem moleítize quid fimile habent? Omnes

olim Rabaudó Monacho , aliisque eveneri

t, ebpono

ftat, Rel,

ex caufis leviffimis, quas vel removere, vel

narrat. Hic enim cum Religiofze afperitatem,

IX

6í

contemmnere, velridere, vel, fi ita oporteat,

utpote lautiori vitze afuefactus graviter ferre

velexpediat, etiam amare vel compledi fa-

coepiffet, Abbas quidem, qui tum erat, no-

cillimum fit.

Ergo exuna parte omnis tribü-

miae Porcarius, indulgentia quadam, fepara-

Jationum, ac moleftiarum materia in religio-

tos ei cibos paulo commodiores preeberi

fo ftatuexigua, acferenullaeft; ex parte vero

jubebat, quibus tamen ille, quo magis ute-

batur, eo indies tenuior, graciliorque fiebat..

altera adeo abundant in eo confolationes

Chrifti, ut vel fi maxima, vel graviífima effet,

Itaqueaccidit, ut quadam die, dum fratres

facile tamen mitigari poífit. . FIortatur proin,

reliqui communi menfa, arido fcilicet pane,

ut Narciffus non externa incommoda tan-

&fabisvefcereotur, videre fibi vifus fit duos

tummodo, quse fint in Religione afperiora,

fenes, alterum calvum, cüi biuze clavese col-

intueatur, fed ut dulcedinem intus latentem

lo pendebant; alterumh habitu Monachum ,

perfpiciat, & adillam ipfam afperitatem levi:

qui criftallinam pyxidem manu geftabat. Hi

ter, ac molliter perferendam tantam fibi gra-

toto Coenaculo . circumeüntes unicuique

tize copiam affuturam íciat, ut, quid quid eft

Monacho, neício quid edulii e vafeillo im-

durum, & grave, multis partibus fuperet; prae-

pertiebant, Rabaudum folum ita przetereun-

fertina vero ufu ac confuetudine adjun&a,

tes, utetiam fevero, ac potius (ubirato vultu

eum intuerentur. . ]lle tamen ex ejus, qui

quae & laboris fenfüm tanquam callo obducto

imminuit, & in ipfius virtutis difciplinam

proxime affidebat portiuncula aliquid fuffu-

familiaritatem inducit.

Pro cujus doctrinze

ratus, utillud guítavit, vifa eftilli ejus fuavi-

confirmatione faluberrima illa, folatioque

tas omnium ciborum, quos unquam in vita

'ThOmo

pleniffima verba a Thoma Kemp. in Perfona

fua etiam feculari comediífet, fuavitatem

Kemp.

Chrifti prolata perpendi jubet: Efemim /i vis

longeantecellere.

Quod vifum cum ter jam.

l.3. €. I2- geyaczter deleclavi, €? abundantius atue confola.

contigiffet, ad Abbatem acceffit, & diligen-

vi: ecce im contemptu omuium mundauorum,

ter inquifivit, quinam effent hi duofenes. In-

& in ab/ciffroue omnium iufirmavum deleclatto-

tellexit Abbas facile, alterum eorum Petrum

Apoftolum effe, in cujus tutela erat Mona-

num erit beuedictio tua, €? copiofa tábi veddetur

confolatio. Etquanto te plus ab ompi creatura-

fterium; alterum autem Honoratum mona-

yuim folatio fubtraxeris,tanto in zie fuavioves,

fterii Authorem; caufam autem, curipfi uni

communis illa efca negaretur, effeeam, quod

& potentiores confolationes iuveuies. Sedprimo

com-»

*

Ggg 3

R

.Biblio»thecæ Manuali: Concidnþtoriæ

435

ferret; fimilem q-uoque fuavitatis. eHä.&um.

commanem aliorum feveritatem non feque-

retur: quod audiens Rabaudus animo con-

eífet reportaturus.

Quodfi vero cibi inter-

dum minus bene przeparati offerrentur, Ab-

firmato ad omnem ,ejus vite dilciplinam

erferendam, multo eam faciliorem & levio-

batis Stephani diétum & factum imitari fua-

quam antea putaffet, ac paulo

debat, de quo Dorotheus narrat, quod, cum

rem reperit,

morbus ipíum lectulo affixiffet, focius para-

poft eosde

mes

an&os vidit, qui fibi quoque

perin

deaca

liis de illo tam fuavi cibo tribue-

re ipfi voluerit placentulam cum optimo

oleo, fed arrepto amariffimo ac peffimo, pla-

yent,

quo incredibiliter ad omnem laborem

Notavit

Thid,

ac duritiam confirmatus eft. ldem pene con-

centam fic coCctam ?2egro porrexit.

eze Virdunenfi Archidiacono diviti,

id Stephanus, fumptoque modico tacuit. F'ecit

tigit Andr

id vice altera coquus, illataque iterum ad ae-

& valdeno

bili, qui inipfis ferme Cilftercienfis

Comede Pater,

familize initiis inftitutum illud magno fervo-

grum cottura refpuit eam.

aitSocius, bona enim res eít, quam paravi;

re füfcepit. : Sedtamen cum Satanasidoneam

materiam na&us tentationis ex corpusculo

& ut ipfum illiceret ad guftandum, guftavit

tenui & nimis delicato, itaeum oppugnaret,

ipfemet prior, & heu me, homicida fum, ex-

clamat. Ad quem Stephanus; ne turberis, fra-

ut jam

vix fuftineret, die quodam hanc ei di-

L

vina boni

tas medicinam fecit. Accumbenti

ter, inquit, nifi Deus voluiffet, ut oleum pro

fita &unt. pro more legumina,

oleoartiperes, nonerraffes, Hortatur proin

in menfa appo

.

Narciffum,ut, quotiescunque cibi ipfiin men-

quod cibi genus i

lle pree ceeteris maxime fa-

flidiebat: verum fame compulfus, ut repu-

faapponuztur, Miniftrum menfe velut Haba- Daniel.

acho vim faceret, fumfit tandem

cuca Deo cum cibo miffum imaginetur, di- - ^

gnanti ftoin

áliquid, quod ubi ore att

igit, tantam fentire

centemque: Narciffe, tolle prandium, quod

vifüs eft tuavitatem, ut nunqua

m fimile ali-

mifit tibi Deus. Sumat proin cum gaudio,

dicatque cum Daniele: Recordatus es mei

quid in vit

a fua expertum fe effe recordare-

tur. Atquerefiduo, q

uoderat, avide exhaufto,

Deus, & non dereliquifti diligentes te.

Thom.

deinde Abbatem adit, nihil dubitans, quin

Kempet

fuze patinze proprium aliquod additum

eflet

ETY:

condimentum.

Ut autem comperit, plane

CONSILIUM: lVf

Petitio.

fuiffe commune ferculum, in quo videlicet

nihil przeter aquam &falem ad condiendum

XI. Inter alias diflicultates, quas in Reli-

adhiberetur, intellexit ftatim divinam erga

gione expertus eft Narciffus, non minima

fe providentiam, & gratias agens in Religio-

erat, quod varia de fea variis judicia concipi,

ni$ propofi

to confirmatus eft, eoque magis,

deque defe&tibus fuis murmurari adverteret,

ac tertia die, & deinceps

jd quod tanto vehementius illi dolebat, quan-

uod poftea etiam,

multo tempore eandem.fuavitatem in ejus-

to ardentius fuam vitam omnibus probari

modi cibis pe

rfenfit, ut poftea dicere foieret,

cupiebat.

Quare quid in hoc negotio agen-

fe jam magis

dele&a:zi pilis, atque oleribus,

dum fit, ab Afceta confilium petit.

quam a

ntea a

ltilibus & nobiEbus ejusmodi

Sed hoc utrumque unius fuit, illud

Refporz/z'o.

epulis.

.XII. Refpondet Afceta, duplicis generis

Tbid.

univerfze familize,

quod in vita S. Bernardi

legimus,

recenti adhuc Clarevallenfi Coeno-:

Perfonas effe, a quibus tali judicia formari

fevere vita duceretur, ut non

foleant.

Primigeneris funt Superiores, Pa-

bio, cum tam

alio pane, quam

fere terreo'vefcerentur, ac

tres fpirituales, Confeffarii, aliique viri pru-

&us & füppellex, & do-

dentes ac Religiofi; & horum judicia utique

reliquus quoque vi

r

L

ma effent, ita tamen

mus omnino pauperri

magni zeftimanda, veneranda, & quantum

omnes fine murmuratione, imo vero cüum

fieri poteft, fequenda funt, utpote ad fpeciale

tanta delectatione omnia ferre fo'itos, ut illa

illius, de quo judicium fertur, commodum,

ipfa dele&atio non modicum e's fcrupulum,

bonumque ordinata. . Alterius generis funt

dubitationemqueinjecerit. Nam cum jucun-

judicia commilitonum, aut fzecularium, libe-

re quzevis opera, etiam bona, carpentium ;

dius (fic enim fcribitur) vivere fibi videren-

tur in eremo, quam antea vixiffent in feculo:

haec generofe contemnenda fünt, eo quod,

nifi hoc fiat, nec quies animi, nec optatus in

fufpe&os feipfos habere coeperunt, ne pet

aliam viam reducerentur in regionem fuam:

virtutum & perfectionis ftudio profectus fit

donec ea quafüone ad Bernardum prius,

fnerandus. HincS. Paulus c. x. Gal. dicebat:

Si adhuc hominibus placerem, Chrifti fer-

deinde ad Catalaunenfem Epifcopum, qui

tunc apud eos hofpes diver(abatur, delata,

vus non effem. Etiterum: Mihi autem pro

minimo eft, uta vobis judicer, aut humano

longa & accurata oratione edodi funt, effe

die.

S.Hieron.

id Dei donum, ac beneficium, minimeque

Sed & antiqui Patres tanti, tefte S. H:e-

ep. zo.

refpuendum. Éx quo apparuit, quid poffit

Es

ronymo, faciebant hanc do&trinam, ut di-

cere foliti fint: Prima (id eft, maxime ne-

habitus, & mos, Dei praefertim gratia adju-

tus, quando hoc efficit, ut tam rigida vita in

ceffaria) virtus Monachi eft, hominum ju-

tanta hominum multitudine ita fuavis effet,

dicia contemnere, nifij dum coecorum fe-

ut etiam fcrupuluin in eorum animis move-

quitur ductum, a via perfectionis aberrare,

tet, ne nimis voluptuofe viverent.

HæC;iH'

& opera undequaque imperfecte facere velit,

Id quod fapienter olim Polycletes Pictor

quam, exempla ob oculos haberi monebat

Afceta, nec dubi*ari, quin fi fimilem de fe in

celeberrimus in3eniofo faí(to demonftra-

cibis durioribus deguftandis victoriam re-

vit; cum enim elegantem pictura

m ante

domum

QU

EEE

"

y

)

x -

Ti

fulus. XXXI ffon../ïlïim, du

423

domurm íuam a foli$ calore.

exficcandam ex-

pofuiffet, & varie a variis carpi advertiffet, ea

s unela

remota, aliam priori prorfüs fimilem pinxit,

iterumque ante domum expofuit, ita tamen ut

- XIV. Refpondet Afceta, cum perfe&io ia

in occulto latens, & quidquid quisque carpe-

perfe&o amore Dei coníiftat, ex iisdem indi-

ret, id juxta ipfius judicium corrigeret ; v. g. fi

ciis colligi debere profe&tus fui quantitatem,

quis pedem nimis longum efífe diceret, ipfe

ex quibus colligere folemus amoris magni«

breviórem faceret, &fic de reliquis membris

tudinem. . Duo autem funt praecipua indicia,

loquendo. Unde poft plures ejusmodi corre-

ex quibus.amoris vehementiam colligimus.

&iones adeo corrupta eftimago, ut nemo fi-

Primum eft, maxima zeftimatio de amato ,

nerifu eam afpicere poffet.

Quare confluen-

per quam ipfum otnnibus aliis rebus praefe-

tibus civibus imaginem juxta di&tamen artis

rimus: Unde natum eft proverbium: Quis-

fuze fa&am pone pofteriorem imaginem fta»

quis amat ranam , ranam putat effe Dianam :

tuit, dixitque civibus: Et qui placet hzec im-

Quisquis amat cervam, cervam putat effe

agopofterior? cumqueilli ineptam, & rifu ac

Minervam. Et propter eandem caufam a-

vituperio dignam unanimi vocedicerent: ÁAt-

mantes fe mutuo Thefaurum íuum (fein

qui, fubjecit Polycletes, hzec fecundum ve-

Schatz) vocant, ut indicent, fe, ficut thefau-

ftrum judicium eft depicta.

Ecce ergo quale

rum omnibus nofiris bonis temporalibus

aríel

monítrum effingeret, qui veftraattenderet, &

przeferimus, itaetiam amatum omnibus aliis

L

fequeretur judicia.

Qualem autem, & quam

rebus praeferre. — Alterum indicium eft, firma

-elegantem imaginem pingat, quiartis fuze di-

adhzefio, feu unio cum amato; quo enim

&amina obfervat? 1dem ergout Narciffus fa-

difficilius amans ab amato avellitur, eo fir-

ciat, hortatur Afceta, atqueadeo fibi de im-

mius fe illi adhzerere, atque adeo & amare

perfe&orum judiciis illud pii Afcetze di&um

ilium oftendit. Hiuc de Sponía dicitur: 24. Cant.e. g,

ThOma

applicet.

Fili, jacta cortuum firmiter in Do-

que nulte (tribulationum) zoz.pozerunat ex-

Kempenf. mino, & hümanum ne metuas, judicium, ubi

tinguere chavztatem, uec ffumina obruent illum.

1. 3. c. 36. te confcientia pium reddit &infontem. Bo-

Et 5.Paulus: Quissme feparabit a cDaritate? Rom, o g,

num eft, &beatum taliter pati, nec hoc erit

Simili ergo modo profectum in perfe&ione

grave humili corde, & Deo magis, quam fibi

feu amore divino, colligere debemus.

Et

ipfi contidenti.

Muiti multa loquuntur, &

primo quidem ex zeítimatione, quam de Deo

ideo parva fides eft adhibenda; fed & omni-

habemus, an Ícilicet eum omnibus creaturis

bus íatis effe, non eft poffibile.

Etfi Paulus o«

preferamus; nam, ut prius Afceta re&e di-

mnibus ftuduit in Domino placere, & omni-

xit: Multuts proficies, /£ te feria*uta ab omnu£

bus omnia fattuseft: tamen etiam pro mini-

teiporali cavaconfexves. . F'alde deficies, i ali-

ino duxit, quod abhumano die judicatus fuit.

quid temiporale veputaveris.. Nilmagnum, uà

Kgit fatis pro aliorum zedificatione & falute,

alinmy uilgvatum;nilacceptut tiliftt , viffpu-

quantum iníeerat, & poterat:, fed ne ab aliis

re Deus,aut de Deo fit. Totum vamut exillGimay

aliquándo judicaretur, vel non défpiceretur,

quidquid coufolationis occurrit de aligua crea-

cohiberenonpotuit. Quises tu, ut timeasa

eurq. — dmaus Deum auima, fub Deo defpicit

mortalihomine? hodie eft, & cras non cóm-

usicerfa. ld quód apta fimilitudine quidam

Deumtime, & hominum terrores non

paret.

deciararunt, dum dixerunt: Sicutis, quiab

expavefces.

Quid poteft aliquis in te verbis

uno loco in alium proficifcitur, fi cognofcere

autinjuriis? fibi potius nocet, quamtibi ; nec

vult, an multum progreffus fit, attendit, an

poterit judicium Dei effugere, quicunque eft

minus femper dé loco, a quo difcedit; plus

jlle.

Tu habe Deum prze oculis, & noli con-

verodeloco, ad quemtendit, videat; Ita Re-

tendere verbis querulofis. Quod frad prze-

liziofus, quiacreaturis difcedere, &ad Deum

fens tu videris fuccambere,. & confufionem

per amoris greffüs tendere decrevit, quo mi-

pati, quam non meruifti: ne indigneris ex

nus de creaturis videt, easque contemnit; &

hoc, neque per impatientiam minuas coro-

quo plus. videt de Deo, eumque pluris zefti-

nam tuam: Sed ad me potius refpice in.coe-

inat, tanto magis fe in perfeGtionis via pro-

]um, qui potens fum éripere ab omni confu-

greffum fuiffe, credere poteft. — Hinc iterum Philipp,

fione & injuftitia, & unicuique red

E

de'refecunä

S. Paulus p&opter Deum omniuim fe creatu- * 3

Qum opera fua,

rarum: detrimentum feciffe; & arbitratum

effe, ut ftercora, confeifus eft. Pari modo

^CONSILIUM V.

ex altero judicio profe&tum metiri debet,

fcilicet ex adhzefione, & conjunctione cum

Hietots

Petitio.

Deo; fieuimtam firmiter adhzereat, ut nul-

la quantacunque tribulatione feparari fe ab

5P: $o

XIII. Solent Magiftri Tyronum non raro

eo patiatur, iterum, fe multum profeciffe,

ab iis exigere, quantum fibi videantur in ftu-

merito fibi perfüadere poteft, uti pulchre

dio perfe&ionis profecilfe; in qua ratione

Thomas Kempenfis iterum oftendit dicens : Thóm,

reddenda cum difficultatem non modicam

INon evgo effimes , te veram pacem imveniffe ft

Kempz

l. 3.c. 251

experiretur Narciffus. Afcetam adiit, ab eo-

pullam fenfévis gvavitatem: mec tugzctotum effe

que, ex quibus indiciis quantitatem profe-

bonum, fi neihiuém pateris adverfarzum:z mec

&us fui cognofcere debeat, indicari fibi pe-

boc effe perfeum ,. ff éun&la fíant Jecusdum

i

tiit.

£uum affeauim. . Negue:tunc- aliquid

tagui te

d fputf!;

E

Bibliothkbæ., Manualis C'onäondtoriæ :

414

Miffam audiret, poft elevationem Miffte vidit

veputes , aut fpecialiter dile&umexiflimes, f in

snagua fueris devotione atque dulcedine : quiain

quendam pulcherrimum puerulum füper al-

i/ffis non coguo[citur verus atiator virtutis ; uec

tare currentem (ut fibi apparebat) & juxta

idem Altare fedebant tres virgines Miífam

in i/lis confiflst profe&us €y pevfetio bominis.

Iu quoergo Dotine? Inofferendo teextotocor-

audientes, Etcucurrit puerulus de Altari, &

de tuo voluntati diviue ; nomquerendo, quatua

accepit unam illarum virginum nimis ami-

cabiliter in brachiis fuis, & ofculabatur eam

| MT

Jfünty nec inparvo, tiec intagne, uec in tempore,

6 l,

gec in eternitale, ita utim una equali facie in

nimisamorofe, Alteramáccepit, & pallium

vatiarum a&ioue permaneas, ititev Dvo[Dera €7

ipfius difcooperuit, ab oculis ejus, & infpe-

contrariaonmiiaequa laucepenfando. . 1d quod

xitinejus faciem valdeamicabiliter. Sedter-

iterum Afceta quidanrapta fimilitudine de-

tiam accepit per manum, & percuffit eam

vlaravit, dum dixit, ficuttriplicis generis funt

cum pugno in faciem, & trufit curm pedibus,

paftilli odorati, (Rauchkertzlein) falfi & ad

& oftendit ei magnam indignationem, & cu-

vexationem fatti, qui totaliter ex pulvere

currit puerulus ad altare, &ibi perdidit eum

fünt confe&i, & mox ubi igni admoveris,

matronahzec. ^ Vidensautemiíta admiraba-

$/al

flammas fpirare incipiunt, & ingratum odo-

tur multum, quid iftud portenderet & defi-

AT

rem emittunt: Alii media duntaxat parte, fci-

deravit multum fcire, quidnam iftud effet , fed

& Dominus nofter noluit fibi hoc fruftra

licet fuperiore ex aromatibus, inferiore au-

tem ex pulvere funt compofiti, atque adeo

oflendiffe, & alloquebatur eam, & dixit:

ab initio quidem bonum de fe odorem, &

Prima Matrona, cui me tam amicabilem ex-

hibeo, multum eft nutabunda, &imbecillis

gratum fplendorem emittunt, fed ubi ad me-

dium ventum elt pariter flammas fpargere, &

ad me, & defacili decideret, & verteret fead

ingratum odorem emittere incipiunt; álii

feculum, nifi effem ei amicabilis & benignus.

Ajtera melius eft contenta, dummodo aliquid

denique toti ex aromatibus facti, qui, fi igni

admoventur, femper amabilem lucem & fua-

faporis habere poterit & dulcedinis. Sedter-

vem odorem emittunt; lta triplicis generis

tia virgo eít dile&a fponfa mea, & qualem-

cunque amaritudinem illi dedero, ipfa per-

effe Religiofos, qui quoad'externam fpeciem

& veftitum fimiles funt, fed quod mores &

manet mihi femper conftans &cfidelis. Igitur

perfe&ionem longe diverfi; nam aliqui toti

nota, quod major falus & fanctitas non con-

ex pulvere nitrato, id eft, immortificatis af-

fiftuntin majori dulcedine; fed quando ae-

fe&übus compofiti, quam primum ignis mor-

quanimiter fcimus tribulationes fuftinere, &

tificationis admotus fuerit, flammas indigna-

Deuminde laudare, & in illis gaudere, & di-

tionis evormere, & mali exempli ingratum

ligere facientes nobis mala, iíte eft in dile-

&ione fupremus gradus. Atque hoc gemi-

fotorem poft fe relinquere folent: alii ali-

quamdiu patienter ferunt leviores adverfita-

num indicium merito Afceta Narciffo pro

tes, fed ubigraviores ingruerint, pariter in-

menfura, qua profe&um in perfetione men-

furare, & colligere poffit, offerebat, cum &

dignari, & fcandalizari confüeverunt, qualis

profe&um diícipulorum,

"Thom. fuit, de quo Thomas Kempenfis fic loquitur:

Antiqui Philofophi

Kempenf. Nequedicas: /Vomvaleo bac ab bomine tali pa-

fuorum ex duobus his verbis: 2445/£ize, €9?

^

.Jü.

i, nec bujufcemodi mibi patienda funt: grave

i. 3;0. 190

enim intulit dasmuum, C? improperat smibi, que

fh'm, cqälligc»rew confueverint.

nunq

uaa cogitaveram: fed ab alio libenter pa-

244v

& ficutpatienda video. . Infrpiens eff talis

CONSILIUM VL

cogitatio que virtutem patiéntie uon confade-

vat, ttec a quo coronanda evit, fedumagis pey/onas,

& Gte

& offenfas fübi illatas perpendit.. INon eff verus

. De Te'ptafionibuä fuftinendis,-

;

61

atzens, qui pati uon vult, nifi quantum fíhi vi-

futn fuerit, 8 a quo fibiplacuerit. Aliidenique

/'Petit'ia.

ex meris aromat:bus folidarum virtutum com-

XV. Vix medium probationis fuze . tem*

pofiti in omnibus adverfitatibus odorem &

pus abfolverat Narciffus, cum gravibus adeo

ducem boni exempli relinquunt, de quibus

idem Author dixit: Zerus patzens uon attend:t,

tentationibus varia in materia vexari ccepit,

lu

« quo bomine, utrum a

Prelatofuo, an ab aliquo

ut propemodum fe fuccubiturum timuerit;

26 v.

quare iterum ab Afceta conlilium petit, &

eequali , aut inferiori , utrum abono £s fanclo

NT

ivo, velaperverfo &* indigno exerceatur. Sed

quomodo fe in ejusmodi tentationibus gere-

bag

iudifferentev ab omnui creatuva

,guanmtumcungue,

—

Yerh

Á

re debeat, fcirg cupit.

Du,

& quetiescungue ei aliquid advevfi acciderit,

e' 10.

dotum boc demanu Dei gratanter accipit, ? u-

Refpouf o.

ens. lucrum veputat: . Quia mil apud Deum

uautumlibet parvum, pro Deo tamen paffumn

XVI. Refpondet Aíceta, fequentes ei do»

&rinas obfervandas effe.

goterit fine meritotvavftre. Ethanc doctrinam

.

Prima, curandum,

Deus i

pfe percommoda ad hunc finem vifio-

ut bene ponderet neceffitatem , & utilitatem

Spec.

ne declaravit, quam Joannes Major in Spe-

tentationum, ut t

anto alacrius earum im-

petum fuftineat.

E

t neceffitatem quidem

V. Trbu-

Exempl. culo magno Exemplorum his verbis narrat:

fatio

L

Legitur in libro Prioris de Grunendal Fratris

Thomas Kemp. his verbis declaravit: Qua- Thom,

Joannis de Schoenhovia, quod fuit quodam

diu in mundo vivimus, fiue tribulatione €p Kemp.

xempl. 6.

tempore quaedam matrona devota, quae cum

teutatione e[fé uou poffumur. — Utilitatem vero * 9 T&«

idem

n

: Titulus XXX1. Con/flium.

4

du

3

idem paulo poft fequentibus verbis indicat:

Hur, qucm extinguat. Oratio vero quomo-

Sunz tamen tentationes homini [epe valde utiles,

do practicanda fit, pulchra fimilitudine de-

licet tnolefig fint €9 graves; quin in illir homo

clarat ,Xbbas Joannes dicens: Similis debet Vita PP.

humiliatur, purgatur, €9 eruditur.

Qmner San-

effe Monachus homini fedenti füb arbore3.de pa-

&i per tmultas. tribulationes €$ tentationes tranr-

ent.

grandi, qui refpiciens feras diverfas & ferpen-

éerunt, €8 profecerunt. — Et qui tentationer fufi-

tes venientes ad fe, cum non poffit eis refi-

nere nequiverunt, reprobi fatli funt, 69 defecc-

ftere, fubit in arborem, & falvatur; lta &

$. Jäcob.

runt. Hinc & S. Jacobus dicebat: Omnegau-

€, x,

dium exiftimate, Fratres mei, cum in va-

Monachus fedens in cella, & videns pravas

n

cogitationes, cogfupiat ad Deum per oratio-

rias tentationes incideritis, fcientes, quod

nem, & falvabitur.

Item fimilis debet effe

tentatio fidei veftrze patientiam operatur, pa-

homini habenti a finiftra ignem, & a dextra

tientia autem opus perfectum habet, ut fitis

aquam, ut, quoties fuerit füccenfusignis, tol-

perfg&i & integti, in nullo defïcicntes.

latdeaqua (puta gratioxge) & extinguat illam.

XVIE Seründa doQrina :eludbtuDimdier

XXI. Sexta eft, ut initiis tentationum for-

S. Paul. z, credat, Deum, uti S. Paulus monet, fidelem

titerinvigilet, & refiftat: quia, ut bene mo-

919 effe, atque adeo nonpaffurum, ut fupra vires

nuit pius Author libelli de Chrifti imitatione, Lib. l, r

tentetur; fi enim, utre&te difcurrit S. Ephrem,

facilius boftis vincitur, fioftium mentis nul- 32

homines, cum tam parum fciant, fciunt ta-

latenus introife finitur, fed extra limen ftatim,

men difcernere, quantum oneris fingula ju-

ut pulfaverit, illi obviatur. Econtrario ve-

menta ferre valeant, tantumque imponunt,

1o, fitentationi in carne nafcenti feftine non

t

quantum eorum vires tolerant; fi etiam fi-

refifitur, eadem, qua nutritur, hora robo-

gulus vafa efformans novit, quanto ea tem-

ratur, & exiftens foris inoperibus vix praeva-

pore in igne relinqui oporteat, ne, fi diutius

let, quia ipfam intus membrorum Domi-

relinquat, adurantur; fi minus, diffolvantur;

nam mentem captivam tenet, ut fapienter

E

quanto magis Deus, cujus eftinfinita poten-

jnotavi'i: S. Gregorius.

$. Greg.

tia & fapientia, novit, quibus tentationibus

in patt..

us i ia

aut probationibus indigeant animse ipfi pla-

XXIL. Septima eR,v ut non obit

X

er & per-

cere volentes, neque majores permittet,

functorie refiftat tentationi & hofti

, fed pe-

quam ipfarum utilitati co'nducat?

nitus, quantum fieri poteít, deleat

ur; quod

fiet, fi ipfa etiam tentationum radi

X, & oc-

XVIII. T'e'rtia eft, ut paritek fïrmiüime cree

cafiotollatür. Eftautem bzec radix nonalia,

dat, non nocere fenfum in tentationibus, fi

abfit confenfus; ut enim ignis füb cinere la-

quam concupifcentia, utclare S.

acobus in- S. Jacob,

dicavit, dicens: Unde liter €9 bella in vobir2e- 4.

Á

tet, etiamfi cineribus totus videaturfepultus;

ita & charitas in corde effe poteít, licet ob

wonnt hinc, ex concupi[centir, qua militant ín

tentationum gravitatem videat

sueimnbris vefiris. . Haec autem radixtunc tolli-

ur penitus ex-

tur, fi acreaturis ad Deum transferatur, jux-

tincta.

ta doctrinam S. Davidis dicentis: D'fsBlare

P

XIX. Quäfta eft, üt non conciäat anïmo,

in Domine, €9 ipfe tibi dabit petitioner cordis tui?

Et Salomonis: Quorwm fi fpecie dele&ati,

fi tentationum procellze exoriantur;- utenim,

Deos putaverunt, fciant , quanto his dominator

fi Nauta femel a timore occupatus eft, ad na-

eorum [veci

[

vim regendain prorfus ineptus evadit; ita a-

omnia conflituit.

fior efl, [peciei enim generatOï fæc

nimus tentati, fitimori ceíferit, manifefto vi-

&oriseamittendae periculo fe exponit. Unde

$. Greg.

fapienter monet S. Gregorius: In tentatione

XXII. O&a?a efï, v.ut ad pugnam fe variis

|

j. 5. mor.

motivis, praefertim Dei, & totius Curioe coe-

€. 126

depreheníás tenebras moeroris incide, ne,

qui intanta animi tranquillitate alta de te fen-

leftis agonem fpectantis, &animos addentis,

feras, in perturbatione quoque deterius co-

preefentia cogitata excitet: quemadmodum

S. Stephanus exemplo fuo docuit, coelos à-

gitationum caligine te-confuhdas. :

pertos, & Jefum ftantem a dextris contem-

XX. Quinta eft, ut Chrifti. tentiüum fa-

Matt. c.

platus, dum .lapidibus- impeteretur,

—

quatur dicentis: Jigilate €4 orate, st intretir

?6- V' 38'

in tentattonem.

Et vigilantiam quidem etiam

"XXIV. Nona eft, vt debi—tæ Deo pro ob-

S. Aug.

S. Paulus commendans. Zigilate, ait, flate in

tenta vi&oria gratize ferventer perfolvantur,

$. 23. de

vertb.,

fide, viriliter agite; &v confortamini : Oratio-

dicendo cum S.Davide: Benedifus Dominur

Dom.

ni inflate, vigilanter in ea.

Qua ratione au-

Jeus meur, qui docet manur menr ad prali-

G. 100

tem fuícipi debeathzec vigilantia, pulchre do-

wum, €9 digitor meos ad bellum. .. Aut: Non

EEE

cuitS. Augaítinus, dum fic Evangelium, Vi-

mobir, Domire, nonnobir, fed: Nomini tuo, da

gilate, claufit: $i ergo dormituri [umur, quan-

gloriam.

do vigilabimus ? . cordz vigila, fide vigila, chari-

taie vigila, operibus vigtla. — Hodie laboramus,

XXV. Decima eft, ut non þutet debella-

€4 lampades noflre inter ventos. [aculi hujus,

tum effe, fi femel vitoria obtenta eft; nam, ut

tentationerque. flu&uant, [ed ardeat im robore

fapienter advertit venerabilis Beda, /ovpe ax-

T flamma mofira, ut ventus tentationir au

g?üt t?-

am menti no[firg tentatio-

Chom

R. P. Lohn. Bibl. MMan. Tom. 1.

tiquur — hoflir, po]l.qz

l

«

num

u)

x['c'

s 1

426

Bibhiothecee : IVanuahis Concionatoriz

num certamen inflixerit, ab ipfo fuo certamine

caftigatione corporis perjejunia, cilicia, fla-

ad tempus recedit, mon ut illatey malitie finem

gellationes &c. pofterior in abnegatione in-

ordinatorum motuum animi confiftit; de

rabeat, [ed ut corda, qua yer quiete jecura

reddidit, repente vediens . facilius inopinate. ir-

qua duplici mortificatione S. Richardus di-

rumpat.

Hoc etiam pertinet, utnonabjiciat

xit: lleperfe&us efl, qui per gratiam .. Spiri-

animum, aut contriftetur,. fi devictis gravio-

tur,, omner snalos motus corporis €$ animi vio-

ribus hoftibus advertat, fe adhuc a minori-

lfnter [ubigit.

bus infeftari, nam ut fapienter difcurrit S.

Gregorius, hoc divina difpen[atione agitur, ne

XXIX. Secundo beneapprehendere debet

ex omni parte virtulibus [plendens in elationem

proprietates verze mortificationis, quarum

ublevetur: dum ut in [e parvum quid. reprehen-

quatuorab Áfcetis numerantur. 1. Utfitra-

fibile videt, € tamenhoc [ubjugare non valet, me-

tionabilir, fenad bonum finem ordinata, quem

aiaena

triplicem S. Tgnatius in libello Exercitiorum

quaquam fibi, [ed Aduthori, vifloriam tribuat in

his, qua fubigere fortiter valet.

Quod ad hoc a-

aífignat; nimirum ut pro deli&tis praeteritis

gitur, ut ad virtutem menr proficiens juflitia fua ,

nonnihil fatisfiat: ut vincat feipfum homo,

enelius infirmmitate roboretur ; €€ inde. verius in

inferiorem fui partem, qu2e fenfualitas ap-

bonis luceat, unde etiam molentem parva repre-

pellatur, fuperiori, hoc eft, rationi magisfub-

Jiciens: ut poftremo quzeramus atque impe-

henfibilia humiliter ob/"aumnt. :

tremus aliquod gratize donum, quod opta-

| XXVI. Undecimaeft, ut, ü quis intenta-

mus, puta intimam cordis contritionem pro

tione cecidiife, ac fuccubuiffe fe advertat, a-

peccatis, & abundantiam lacrymarum, vel

nimis non concidat, fed potius falubrem

propter illa, vel propter poenas & dolores paí-

Thomz2e Kempenfis doctrinam ac confilium

fionis Chrifti, aut dubii alicujus, quod nos

lo 3. [ 6o

fequatur: Certa tanquam miles bonur; €9 fi

angit, refolutionem. 2. Ut fit difereta, ne ut

interdum ex fragilitate corruis ,. re[ume vires for-

S. Bernardus notavit, per nimiam mortifica-

tiores prioriburg confidens de ampliori gratia.

tionem corpori effetus, animo affe&us, proximo

S.Greg. Nam utre&e advertit S. Gregorius, ficut dux

exemplum , .Deo honor . [ubtrahatur; & ut S.

9. 34- ihin przelio plus eum militem diligit, qui poft

V

Hieronymus dixit: Zfmur laffur. diverticula

fugam reverfus hoítem fortiter petit, quam

quarat.

Hincfapienter S. Gregoriusait: Sic S. Greg.l.

illum, qui nunquam terga przebuit; fic Deus

nece[fe efl, 'ut artem. continentza teneat, quate- 3o. mor.

C.Zo

fepe illos plus amat, qui poft peccatum

nur non caruem, [ed vitia carnir occidat : mam

ferventius illi fervierunt, quam qui peccato

glerumque, duz lus nimio caro reflringitur, c-

mortali non commiffo, tepidos fe in ejus fer-

tiam ab exercitatione boni operir enervatur , wt

vitio exhibuerunt. Has ergo fi do&rinas

ad orationem quoque, vel pradicationem non [uf-

accurate obfervaverit Narciffus, certam il-

ficiat, dum incentiva vitiorum in [e funditus fuf-

li in tentationibus victoriam pollicetur A-

focare feftinat, optimus efl in omni re modus, €9

Íceta.

*

laudabilis ubique menfura . (inquit re&e S.

Hieronymus ) corpur mon frangendum, Jed

regendum efl,. Regalamautem pro hac difcre-

tione optimam affignat S. Auguftinus, dum S.Auguft,

e mor.,

CONSILIUM VIIL -

enarratis gravibus Sanctorum fui zevi poeni-

ECCL €e

tentiis fubjungit: Charitas pracipue cuftodi-

33*

tur, charitati vi&ur, charitati [ermo, charitati

De Mortificationibus & Pcenitentize |

operibus.

habitur, charitati vultur aptatur: hanc fi quis

offendit, uno die durare non finitur.

Scunt

——

hanc ita semmendatam e[Je a Chriflo, € Apoflo-

— Petitio.

lir, ut, fihc una abfit, inania; /& hac . adit,

glena. fint omnia. — 3. Ut fit ufitata in illa com-

munitate, cujus quifpiam eft membrum ;

XXVII. Audiens Narciü'üs inter alios do-

nam infolita plerumque odium & averfio-

&rinas Monachum a.S. Climaco defcribi,

quod fit perpetua naturae violentia, fenfu-

nem pariunt, nifi fingularis fan&titas excu-

t at at P u

fet. 4. Ut conflans fit, & perpetua, uti ite-

umque vigilantiffima & indefeffa cuftodia ,

rum S.Ignatius fuis Filiis imperavit dicens:

facile advertit, mortificationem fibi in Re-

ligione fumme neceffariam effe; quare, cum

Ut nelius ad. hunc. perfe&lionir gradum in [pi-

rituali vita tam pretiofum prrveniatur — ( Íci-

varii errores in hoc exercitio committi que-

licet ut Chriftosfimiles fieri, & cum eo

ant, ab Afceta petit, ut breve fibi doCtrina-

rum ad hoc exercitium pertinentium com-

ludibria & infamiam cum gaudio pati op-

$n

,

temus) majus ac impenfius ftudium cu-

"N

pendium fuggerere dignetur.

jusque fit,

quaerere in Domino majo-

rem fui abnegationem, & continuam in

rebus omnibus, quoad poterit

S

1 mortifica-

Refpon fio.

tionem.

XXX. Tertio curahdum eft, ut'-fraüdes Dia-

XXVIII. Refpondet Afceta, inprimis—bene

ipfum diftinguere debere inter externam &

boli in hoc ftudio occurrentes bene intelli-

internam mortificationem, quarum priox in

gat, & prudenter declinare ftudeat. . Pro

quibus

417

Titulus XXXI | Clon/iliüm.l |

quibus dignofcendis nover

it triplex effe ho-

minerit nunquam fibi e cella egrediendum

minum genus ejusmodi

fraudibus obno-

effe, nifi unus ex di&is titulis ipfum ad-

Primi funt, qui na

tura difficili

hoc impulerit.

Quod quidem ipfi diffici-

xium.

le non accidit, fi commoda, que ex tali

przediti gra

vem ad virtutes exercendas repu-

nantiam fentiunt,

ideoque ruinz fe pro-

folitudine reportantur, bene peérpenderit,

ximos arbitrantur. Quibus proinde fzepe il-

quze quidem praeclare indicavit S. Bernardus

PP. regula: ANon nocet

dicens: Cali && cellg , inquit, habitatio cegna-

1a Do&orum & SS.

ta; Crlla €9 colum cognationem habent nominis,

enfur, fi defit. con[enfu

5: objicienda eft. Alii

funt, qui, quia natura

liter fortiti funt animam

fic €8 pietatis. — Calum . dicitur a celando, G

bonam, nu.

llam in nulla prope re difficulta-

quod celatur in calis, hoc C? incellis; quod qua-

ritur in celis, hoc €8 incellis, nempevacare Do,

tem fentiunt: qui proinde monendi, ne

propterea altum fapiant, aliosve defpiciant,

rui-Deo: Zngeli Dei cellas habent pro calir, €9

aut Ífocordize occafionem arripiant, fed po-

eque deleflantur. in. ce

llir atque in calis, a cella

in celum a[cenditur.

Cella terra fan&a efl, . €$

tiusinfirmitati fuze, atque fragilitati adícri-

locus [an&us , ibi anima Deo jungitur. Quod

bant, quod in graves tentationes caderenon

finantur. Ultimi funt, quialtiffima pace, non

re ipía expertus eft S. Hieronymus dicens:

propter vi

rtutis ftudium, nec per naturzebo-

Mihi cefera carcer, €9 [olitudo Paradifur efi.

btenta fruuntur, fed quia omnia

Hinc re&e ad iftam folitudiaem amandam

|

nitatem o

L

tam efficacibus verbis hortatar Thomas Kein- De imit.

$ndulgent appeti

tui; quibus proinde id, quod

fenior quidam :

fi

imilis genii monacho dixit ;

penfis: Aemo dignus efl calefi con[olation: , uifi * 029«

exprobrandu

m eít: Similis es:portze, per

diligenter [e exercuerit in. [an&ia compustiione.

e vult ingreditur, & egreditur

Si vir corde tenus compungi, intra cubile tuum,

quam quisqu

absque eo, quo

d fciat, quid intus geratur;

€8 exclude tumultus mundi, ficut. [criptum eft :

unde quia hoftibus omnia patent,

in perpe-

In cubilibus vefiris compungimini. — [n cella iuve-

tuo verfantur animse periculo, quod tunc

nies, quod deforis [mpius amitter.

?

— Cellacontinus

ata dulce[cit, €9 ma

le cuflodita tadium generat.

rimumintelligent, quando, ut aïis laqueis

$i in principio converfionis tua bene eam colue-

i:rgtita, avolare VOluexint., :

ris, & cuflodierir, erittibidile£a amica, & gra-

p |

tiffinum. — In filentio €9 quiete profici? anizua de-

) Iuf

vota, €$ di[cit ab[condita fcripturarum. — Ibi in-

DA

venit fluenta lacrymarum, quibus fingulir noGi-

CONSILIUM VIIL

bus [e lavet, €8 mundet; , ut. Conditori [uo tan-

to familiarior fiat, quanto longius ab ommi [ecu-

'-De P'rofefïþnei &denda.

lari tumultudegit. — Qui ergo Je abflrahit & notis

€9 amicir,! approximabit. 1lli Deus cum . Zngelis

i

Petit io,

an&dis.

S.'Berhar-

Quareaudiat S. Bernardum monen-

:

XXXL Finita feliciter probatione, cum

tem:

E

^

lo fola, o anima, ut foli ömniumferuesdus-h?-iiöf

te ipjam, quem ex omnibus elegifli. — Secede, fd

ad pyofeífionem edendam admiffus effet Nar-

mente, non corpore: fed intentione, [ed devotto-

ciffus, defiderateam, cum quanto poteft, ma-

hf |

ximo fru&u & devotione peragere; rogat

ne, fed piritu. - Sola dicitur tibi mentir & [pi-

2 [nof,

roin Afcetam, ut, ficut pro novitiatu in-

ritus folitudo. — Solus es," fi non communia cogi-

CCL c'

tes, finon. affe&les provfentio ; fi de[viciar, quod

)

choando, & abfolvendo falubria valde fug-

ed & przeclaram famofi A- Rodriq.

geffit confilia,

ita fimilia quoque pro protei-

multi fu[piciunt.

nachorete doct

rinam alte menti imprimat, P** ir-18-

e.

[j

fione fructuofe

fgcienda iuggerere dignetur.

qui dicereerat folitus, nunquam fore homi-

nem quietum, nec in re quapiam contentum

Refponfo.

jn hàc vita, nifihocfibi perfuadeat, inmun-

s

XXXI. Refpondef Afceta,

fequentes do-

Prima

do prazter Deum & ipfum effe neminem:

&rinasilli fpecialiter obfervandas effe.

quo principio antiqui Patres, .tefte 5

. Doro- S.Doreth.

eft, utmeminerit, fe, cum per Profeffionem

$

theo, fe dirigentes, in maxima pace, a:'mi- dut. 7. "

verus

Religiofus fit fa&us, modo fpecialiter

fectan-

quetranquillitate, vitam in folitudine prope

obligari a

d perfe&ionem omni ftudio

coeleftem traduxerunt.

dam;

ftudeat proin bene cognofcere,

in quo

'Tertia do&rina eft, ut certo

fibi perfua-

confiftat vera per

fe&tio, nimirum in eo, quod,

deat, tria vota fubftantialia effe praecipua me-

L

dens quidam Afceta, quo-

utbenenotavit pru

dia perfectionis confequendse, ut S.Thomas

tidiana & communia Religionis fuz

opera

& alii docent, ideoque fingulari ftudio ad eo-

S. Aug. in perfecteperficiat

; hocenim eft, quod S. Au-

rum perfe&tam obfervationem incumbat. . E-

t: F/is [emper laudare Deun?

um in finem fzepius monentem S. Auguflinus S. Aug. in

Pfal. 118. guftinusinfinuavi

€$ [enper. laudafii

bene fac omnia, qu& chif,

audiat: Quid tibi dixerit P[almus , — attende, Pfal.75.

JDeum.

Non dixit, nolite vovere, [ed vovete, €9 reddi-

XXXIII. Secunda doctrina eü, ut folitu-

te..— Quia audifli, reddite:. non vir vovere? er-

go UoUert volebar, €? non reddere? imo utrwn-

dinem & cellam fpecialiter fibi commenda-

tam habeat, eumque in fine

m januze fuze in-

que fac.

Unum fitex profe[fione, aliud ex adju-

Ícripta verb

a imaginetur, quz& monachus

torio Dei perficietur. — A[pice eum, qui te ducit ,

ualiter infcripferat : JVeceffitar ,

€$ non re[vicies reiro, unde te educit: Qui te

quidam a&

ducit, anie te ambulat; unde te ducit, pofl te

utilitas, char

itas: nt iisinfcriptis &lectis me-

€,

»

A P Lofmn. B?bl. IMan. To'm.. [.

Hhþ 2

418

Bibhtothecee Mmhalis Concionatoria.

efi.. /dma . ducentem,. €9 non. te damnat. retro

a[vicientem. — Sic efficiet, ut verificetur de ip-

CONSILIUM IX.

S.Bern. fo, quod S. Bernardus dixit ad Fratres fuos.

ePadf. jilma veliraefl Profeffio, calos tranfit , par

Circa officii acceptationem.

Aingelis efl, ZIngelicg fumilis: puritati: mon e-

nim folum voviflis omaem [anttitatem, fed. om-

Petitio.

nis fanitatis perfezlionem, €9 ommis con[um-

XXXVI. Poft

editam Profeffionem, cum

smahionis finem: Zliorum efl [ervive Dto, ve-

ad varia oíficia paulatim applicatus fuiffet

firum adhgrere Deo.— Ac paulo poft: Quor,

Narciffüs, & aliqua fibi valde molefta experi-

quo tiomine dignius appelle;m , me[cio hominer ca-

lefies, an angelos terrefires, degenter in terris,

retur, Afcetamadiit, abeeque,an nonunum

alterumve recufare, aut de

[td. conver[ationem habentzs in colir. — .Non eftis

interrogat.

precari deberet,—

.de mundo, jkd g,'li:' civet Sanilorum, €9 do-

meflici Det.

Refpo;z/z'o.

XXXIV.Q

lii doc ii t ücpan hu t

perfe&tam regularum fuarum obfervantiam

XXXV'H. Refpondet Afceta, ante omnia

S.Bern. incumbat. fibique dictum putet, quod S. Ber-

ep- 17.

meminiffe eum debere, quod juxta D. Paulum

adFF. de

nardus Fratribus fuis dixit: Aogo vor, Fra-

fpectaculum fa&i (imus mundo, Angelis, &

S. Anaft

iret,

€? multum ob[ecro, [ic agite, €9 fic flate

hominibus, przecipue vero ipfi Deo, atque a*

9.

-in Domino dileZiffumi , folliciti femper. circa cu-

Cer-

deo non referre, qualem perfonam quis re-

flodiam: Ordinis, uwt Ordo cuftodiat vor.

praefentet, fed quomodoillam fuftineat. Hinc

te B. Aloyfius dicere folebat, eum demum

metito quidam dicebat, videri fibi eotempo-

effe Religiofum perfectum cenfendum, qui

re, quo difpofitio officiorum fufcipitur, eves

omnes Ordinis fui Regulas accurate cuftodie-

nire id, quod olim vivente Chrifto accidit,

rit; talis enim merito fperare poterit, copio-

quando mulier concionànte illo exclamavit: 46 €1Te

fa fibiauxiliaaDeo datum iri, ad omnes per-

DBeatus venter, qui te portavit, E ubera, qua tu

fectionis partes adimplendas, omnigenasque

Juxifti. Ipfe autem Chriftus mox fubjecit: Quin

Matt. c. : virtutes acquirendas, juxta promiffum Chri-

imo beati , qui audiunt verbum Dei, €9 cuflodi-

25.

fti dicentis: Euge erve bone €» fidelir, quia fu-

unt illud, .. Simili enim modo, quando fit di-

ger pauca fuifli fidelis, Juper multa te conflituam ;

ftributio officiorum, & unus quidem füperio-

intra in. gaudium. Domini :

quod per 'perfef

ris, alter Doctoeris, Concionatoris, aut aliud

&ionem maxime acquiritur.

honoratum officium fortitus fuiffe auditur,

XXXV. Quinta denique doctrina eft

, ut

mox focii gratulabundiaccedunt, dicuntque:

[zepius renovationem mentis, & propofito-

Beatus venter, quiteportavit&c.

Sed quos

S.Greg. tum inftituat; nam ut S. Gregorius fapien-

Chiriftus mox corrigitdicens: Quin imo bea-

1.22. mor.ter advertit, fi laffefcere nolumus, valde necef-

ti, qui audiunt verbum Provincialis, & cufto-

riun efl, ut inchoare quotidie nor. credamur.

€. 2. æ

diunt illud; cum enim tota noftra fanctitas &

Ne[cit enim vuens yer torporem vetera[cere, qu&

perfecio in impletione voluntatis divinae

|fludet. per. defideriusm '[emper. inchoare. — Hine

confiftat; hzec autem ?eque in infimis, quam

namque per Paulum dicitur: Aemovamini [pi-

fupremis officiis impleri queat, non eft, cur

Eph. c. 4. ritu mentisueftrz. — Hinc Pfalmifta, quiad per-

aliquis unum officium prze altero optare, aut

fe&ionis culmen jam pervenerat, quafi in-

follicitare debeat. Hincmerito P. Balthafarus víta,

Pí. 76.

choansdicebat: Dixi, mnccapi. Sed & S. A-

Alvarez Societatis Jefu Presbyter dicere fole-

Vitaapud thtanius jam jam moriturus ad faos dicebat :

bat, Religiofum horrere debere mutationes

S. Athan. jj fit primum in comimuni mandatum, nullum iu

officiorum, occupationum, aut locorum, in

arrepti própofiti rigore laffzfcere, [ed quafi inci-

quibus a fancta obedientia collocantur, me-

pientezm augere Jemper debere, quod caperit.

mores. verborum. Angeli ad S. Jofeph di&o-

L. 1. de i. Hinc merito pius Afceta hortatur: Omni die

rum, cum mitteretur in /Egyptum: Efto ibi,

- lst

mit. e. 19. renovare debemus propofitum noflrum, €$ ad fer-

usque dum dicam,tibi; cujus rationem red-

vorem nos excitare, quafi hodie primum ad. con-

debat, quod nemo poffet in altiorem locum

verfonem weni[femus , atgue dicere: Z4djuva

aícendere, quam ut ab ipfo Deo in eo confíti-

sue Doinine Deus in bono propofito , .€9 fan&o fer-

tuatur.

Unde eum,qui fub obedientia eít, no-

|

Vitio iuo: €? da mihi nunc hodie werfeRle inctpe-

re, quia nihil efl, quod ha&Genus feci. . Secundum

lebat cogitare, quid cras de fe effet fa&urum :

refponfio enim in promptu eft, faciam, quod

gropofitura nofirum, curfur profe&ur nofiri: €9

jubebor; fiet, quod volet Deus.

Etin hocto-

multa dilizentia opur efW Dene. groficere. volenti.

tum meum lucrum eft, ut teDeum meum con-

hd«

Quod(i fortiter proponens [epe deficit, quid illi,

tentum habeam, tibiquefatisfaciam. Hinc &

qui raro aui wünus fixe aliquid groponit? Et

alias dixerat: Iahoc ego meam felicitatem po-

iterum: Circa principalia fefla rencvanda . [unt

no, quod Deus velit opera mea uti etiam in

bona exercitia: €9 Santlorwm [uffragia ferven-

viliffimis totius Religionis meze officiis; tanti

tius inploranda. —De feflo im fefium proponere

ego hoc facio, ut nullum fit adeo abjectum offi-

Pl x

debemus , quafi tunc de hoc feculo migraturi, €9

cium, cui fi me ille velit addicere, non pri-

al eternum feflum perventuri. . Ideoque. folli-

ver ego quocunque meo folatio, ut illud praze-

cite nos praparare debesmus in devotir tempori-

ftem. Hortatur ergo Narciffum Afceta, ut

bus, €9 devotius conver[ari atque ota *m ob[er-

queties Superior officium aliquod ei offert ,

vantiaw) firidhus cuflodire, tanquas im brewi

illa Judithae verba erga illum ufurpet; QuisJudith. c.

pramium laboris noflri a Deo pmcyturi.

ego [um , wt contradicam Domino meo. aut*?- Y 13-

i

[upe-

N

Titulus XXXE.. Confifium.

429

fuperiori Dei , velut fupremi Domini vices agen-

tiam fuam, & poteftper omnipotentiam füam,

ti, omne, quod erit $n oculis ejus bonum C opti-

mum, faciam.

Quidgquid autem illi placuerit, hoc

& vult perfummam bonitatem fuam, juvaref

mili erit optimum omnibus diebus vite mez. — Aut

CONSILIUM XIL

etiamdicat cum Chrifte: Ita Pater, quoniam

fic acceptum eft coram te, acceptum etiam

Circa feveritatem Superiorum tole-

randam.

erit apud me, u?:inam ficut ante te.

CONSILIUM X.

Petitio.

XL.. Cumnon tantum non faveh,tbm, fed

Circa favorem Superiorum non am-

etiam durum, & feverum experiretur Narcif-

biendum.

fus fuperiorem, utpote a quo frequenter fine

ulla culpa, auttempore non conveniente, aut

Petitio.

etiam modo notabiliter excedente fuerit pu-

XXXVIII, Advertens Narciffus, commi-

nitus, defperat propemodum, fe jugum tam

litones fuos aliquos variis artibus Superio-

grave diutius ferre poffe. Quare iterum ad À-

rum favorem pifcari, atque adeo ab illis paf-

Ícetam confilii cauía fe confert, ab eoque aut

fim prze aliis promoveri, aliaquefavoris indi-

folatium,aut rgmedium def[ieratio'ni fuze petit.

cia &argumenta erga illos oftendi, fe autem

ab illis negligi, nec ullum paterni favoris &

A efponufjf o.

amoris fignum experiri, graviter dolet, atque

XLI. Räpondet Afceta, aitque, nullum ex

ad invidiam concipiendam non modice im-

allegatis feveritatis cafibus fufficientem effe

pellitur.

Quare auxilium & confilium petit

talem pufillanimitatem & defperationem

ab Afceta ad hanc non levem utique tentatio-

concipiendam.

Nam quod frequenter fine

Iucl C.IL

E

nem vipcendam.

culpa punitus fibi videatur, recordari debet,

fe, etfihanc, quze punitioni fufceptze praeten-

Refponfo.

ditur, culpam non admiferit, prius tamen for-

XXXIX. Refpondet Afceta, hanctentatio-

te alias occulte admififfe, ob quas proin

nem non difficulter ipfum fuperaturum, fi

Deus ipfum corripi permittit; ficut EphremSuriusin

inprimis prudentiffimam P. Hugonis Roth

adhuc adolefcens at przetenfum quidem fur-Vita. ,

Adcetz expertiffimi e Societate Jefu dottri-

tum, ob quod ad furcam damnatus fuerat,

nam oboculos habuerit, qui in vita Regia fic

non admifit, juffus eft ad buculam pauperis

fcribit: Non decet fubditum Superiorum fa-

Seniculi petulanter prius occifam oculos re-

|

vorem.ambire, aut ab iis fpecialiter amari vel-

fle&ere. Dicatproin cum]obo: Peccavi, €1ob. c. 33.

le; quienim amari ab iis velit, debet etiam

vere deliqui, &v ut eram dignus zon recepi, — IE.- V* 97*

placere velle, & quantze adulationes & fimu-

que parum affligere eum debere tempus cor-

lationes fequentur? ficontraria incurrant in-

rectionis non obfervatum; Nam etíi tempus

dicia, quis erit turbarum & offenfionum mo-

tale per fe non fit aptum ad culpam & erro-

dus? Univerforum Domino placere, & abhoc

rem corrigendum, eít tamen aptiíffimum ad

diligi velle oportet; hominumfenfa de nobis

permiífionem & ordinationem divinam 2e-

errabunde vagantur, aliorum invidiam creant,

quo animo acceptandam; fiergo medicis

& plurimum a profe&us fpiritualis libertate

tantum fidimus, ut illud tempus,. quod ipfi

lb

impediunt. Secureincedit, qui nunquam fibi

prefcribunt, aptiffimum ad medicinam fu-

amoredignaadícribit. Itailli, quinon parum

mendamcredamus; quidni magis Deo, qui

confirmari poffünt ex eo, quod nonnemo

errare & fallere non poteft; confidamus, &

prudenter notavit, nimirum tales follicitato-

tempus ab eo preefcriptum ad. correptionem

res humanorum favorem merito. timere pof-

& emendationem noftram opportuniffimum

Jonasc.4. fe, ne ipfis contingat, quod Jonze Prophetae

effe judicemus. . Denique utneque exceffum Blofius in

olim evenerat, utícilicet, ficut isarefacta he-

in modo corrigendi aegre ferat, meminiffe "n

dera fub qua fuaviter quiefcere fibi videba-

debet, quod olim Chriftus S. Gertrudi de fe-

tur, petivit animze fuze, ut moreretur; ita &

veritate Superioriffze cujusdam conquerenti

hi fautore fuo velut hedera fua per mortem

dixerit: Ego in abundantia pietatis, dulce-

aut alium cafum fubtracta, in gravem trifti-

dinis, & dilectionis meze divinze, qua con-

tiaminacidant.

Autcerte verendum eft, ne e-

gregationem hanc elegi, permitto aliquos

, fud. c, 18. veniat illis, quod Michze Sacerdoti veteris le-

defe&tus inhzerere etiam illis, qui praefunt, ut

gis contigit, ut fcilicet, fiinterrogentur, cur

inde meritum congregationis augeatur; nam

^fautoribus fuis fübtratts triftentur, & ge-

multo major eft virtus, fubjici ei, cajus opera

mant, fateri & dicere cogantur: Jeos meos,

per omnia probata videntar.

Ego finp fupe-

quos mihi feci, tuliflis E9 dicitis: quid tbi eft?

riores haberealiquos defe&us, & ex diverfita-

Hortatur itaque, dictum fibi credat a Pfalmi-

te curarum quandoque maculari, ut magis

humilientur.

Subditorum meritum crefcit

Pfal. x45. fta:. INolite confidere in Principibus, in Filiis ho-

zpinum, in quibus aon efl falur; utpotequi ple-

tam ex defe£tibus, quam profectibus eorum,

rumque aut non fciunt, aut non poffunt, aut

qui praefunt. H»ec itaque bene ut ponderet

Narciffus, hortatur Afíceta; fic enim. non

non volunt juvare; fed potius dicat cum eo-

dem: Mihi autem adhszerere Deo meo, bo-

zequo duntaxat, fed hilari etiam animo cor-

num eft, & ponere in Domino fpem meam;

rectionem omnem accepturum , dicturuni-

jih,

que cum Pfíalmifta: Obmutui €9 humiliatur

v

utpote qui folus & fcit pgr infinitam fapien-

Hhh 3

8n,

Bibliothecæ,Mamalis. Concionatorie

430

fum, & filuiabonir.. Etiterum: Obmutui, €9-

mam tuam, & pulchram faciunt, gratiofam

& acceptam in confpettu meo. . Etalias ite-

non aperui 0s meum , quoniama tu fecifli.

rum eidem dixit; Singula detrahentium ver-

ba fame tibi loco virtutum, quibus exornata

CONSILIUM XIL

pervenias ad me, & ego compafliva pietate

mea compulfus, benigne fuícipiam te. Et

* Circa perfec:utioneä toler;mdas.g

quanto plus converlatio tua fine culpa re-

Petitio.

probabitur, tanto amplius cor meum ama-

Diig

s Tim s. XLII. Quod olim S.Paulus dixerat; o-

toria blanditate tibi condefcendit, quia per

G.

hoc efficieris mihi fimillima, qui in operibus

mnes, qui pie volunt vivere in Chrifto perfe-

meis femper habui perverfores (& contradi-

cutionem patientur; hoc ipfum etiam non

modice expertus eft Narciffus nofter; cum

Gores.) Hortatur igitur Afceta, ut illa Chri-

enim ferventius Deo fervire incepiffet, hoc

fti folatio pleniffima verba ad Apoftolos pro-

lata, fibi quoque applicet: JMMementote fermo- Ioan. 15

ipfo tepidorum fratrum oculos offendit, qui

Non eft [evvus ma-

proin illa impiorum in

libro Sapientize ver-

nis mel, quem ego dixi vobis.

[1

S$3p.e.2. ba ufurparunt: Circum

veniamus ergo juflum ,

jor Domino [uo, - Si me per

cuti [unt, €9 vos per-

€3 contrarius efl. opt-

Jequentur. — Eciterum :

r

eatieflir, cum waaledi- Matth.

quoniam inutilir efl nobis,

ribus noflrir, €9 impropera

t nobis peccata legis ,

xerint vobis, €$ perfecuti vos Juerint, &$ dixerint*: 5*

€s diffamat innos peccata di[cipli

na no[irz. Llro-

omne malum adver[um vos, tnentientes propter

mittit. [e [c

ientiam. Dei habere,

€$ filium Dei fe

se: gaudete, €9 exuitate, quoniam fherces ue-

ftra copiofa efl n calis. — Sicíperare poterit, ve-

gominat.

Fattus efi nobis intradutzionem cogita-

vi-

tionum noflrarum. Gravis efl nobis etiam ad

rificatum iri quondam, quod Salomon dixit:

dendum, quoniam diffimilis efl aliis vita illius, . €9

Cum placuerint. Domino vie hominis, etiam itti-Prov. c.

Tanquam nugaces efli-

qmicos ejus convertet ad pacem, ita ut ii ipfi, qui16. v. 7-

$mmnutate [unt vie ejus.

illum cum impiis perfecuti funt, dicturi fint

mati fu

mus ab illo, €€ abflinet fe a viis noftris,

tanquam ab immunditiis,

€$ prefert novilJuna

cum iisdem pcenitentiam agentes, & prae an-

iuflorum, €9 gloriatur Patrem fe habere Deum.

gultia fpiritus gementes: 47 fun£, quo: habui-Sap. c. 2.

mu; aliquando in derifum, €$ in fimilitudinem

ideamus ergo, fi fermones illius veri fint, &* ten-

ti

iemur, quc ventura [unt illi, €9 fciemus , que

improperii. — Nos in[en[ati vitam illorum eflima-

erunt novi[fima illius. — Quare graviter fentiens

bamus in[aniam, €9 fmem illorum fine houoves

ecce quoriodo comp

has perfecutiones, quaerit Afcetam, quomo-

utati [unt inter filios Dei, &

do inter illas fe gerere debeat?

inter Santios [ors illorum eft.

x-

CONSILIUM XII. -

ALilI. /Refpondet Afceta, & quæi'it Nar-

ciffum, an unquam publicee difputationi in-

terfuerit? Affirmanteillo, ulterius interrogat,

Circa pacem K»animi quäerendama :

an non audiverit eos, qui thefes propugnant,

^s

Pe tz'tz'ot

in fine dicentes illis, qui eosdem vehemen-

XLIV. Cum fzpius Narciffus varias ánimi

tifme oppugnarunt: Agimus gratias pro

do&iffimis argumentis

? cumque & hoc au-

turbatione ex diverfis caufis exortas exper-

' DN

»

^ diviffe fe diceret Narciffus,

fubintulit Afceta,

tus fuiffet, pertzefus vitae tam inquietze, fta-

tuit de medio profpicere, quo veram & con-

fimili modo Deum dare dile&tiffimis filiis

fuis occafionem ad fuzx virtutis profectum.

tinuam animi pacem obtinere queat. Quia

demonftrandum, & perfecutores velutargu-

vero ipfe fefe ad tale medium inveniendum.

mentantes fübornare; ut jam olim Tertul-

infufficientem agnovit; ideo ad Afcetam de

more confugit, ab eoque medium fimile in-

lianusindicavit, dum fic alloquitur Tyrannos,

qui fideles perfequebantu

r: Cruciate, torque-

telligere cupit.

ie, damnate, atterite nos; probatio e[i innocentia

eo nos hec Deus pati

Refponfio.

nofire iniquitas vefira; i

gatitur, — Quidni ergo avide arri

piat occafio-

—XLV. Refpondet Afceta, varia quidem a

nem iftam, & honori fibi ducat, quod pra

variis media ad hunc finem przefcribi, feta-

men unicum, folidiffimum, & ab ipfo Chrifto

aliis dignus fit zeftimatus, ut publicum pro-

di&tatum fuadere, nimirum ut radicem o-

Tho

fe&us fui fpecimen non tam ipfi mundo,

u

quam Deo & coitibus univerfis praebere

mnis turbationis tollere ftudeat.

Qusenam

lA

poflit. Ita faneagnovit monachusille,qui, ut

autem hzec fit radix pulchre indicavit Epicte»

tus dicens: Jomines mon . perturbantur . non Epi&. c,

Vitze PP. invitis PP.legitar, quanto plus aliquisillum

L7.c.7. injuriabat, tanto magis recurrebat dicens:

rebus, [ed iis, quas de rebus habent opinionibusYo-

pP.4

Ifüi funt, qui nobis occafionem praebent ad

v.g. mors non efl malum; alioqui eniim €9 Socie-

tati ita vifum e[Je; [ed opinio de morte, que ma-

perfe&ionem noftram; qui autem beatifi-

lum eam

acit.

Cum icitur impedimur, aut di-

Maw

cant nos, decipiunt nos, & femitam pedum

[

noftrorum fübvertunt. . Hinc etiam Chriftus

Jirahitnmr : mon alios culpemus ,. [ed. mo[met ipfos,

Clg

Chronic. B. Baptiftze Veranze Ordinis S. Francifci di-

hoc efl, nofiras oginiones.

"AMllior accu[arein cala-

mitate fua, hominis efl ineruditi:- feipfwn, ejus

n

S.Franc. xit: Cognofce te magis obligatum effe illi,

^

to.2...7. qui tibi malum fecit, quam ei, qui bonum:;

qui erudiri ceyit: mec [e, mec. aliwm , eruditi.

& corrigi

92* . ]lz enim perfonze funt,. quae purgant ani-

Quf)modo autem haec opinio tolli

. debeat,

R

X

Titulus XXXI. Confiiu&z.

43!

debet, alibiindicavithis verbis: Religioniser- & quia anguftus efl, extendendo . facituur capa-

ga Deos immortaler: prgcipuum illud effe fcito, .ciorem.

r

rellas de eis habere opiniones: ut [entias, €9 e[fe

N

Secundo confiftere debet renoiratio in

eos, €9 bene jufleque adminiftrare univerfa: pa-

rendum e[fe eis £ omnibus iis, qua fiant, acquie-

firenua. executione, uti fapienter P. Claudius Claud. A-

Aquaviva, quintus Societatis noftrae Gene- quav. In-

cendum : €9 fequenda ultro, wut qua a mente

ralis, advertitdicens: Quoniam omnis cona- 'truct.c.2.

praflantiffima regantur. — Sic enim nec ncu[abis

&0r nunguams mec ab eis megligi te conquereris.

tus non in novis ordinationibus condendis,

Dialog.

fedin earum, quas habemus, executione, ad-

Cath.Sen,

Atque hzec do&trina eftipfiffima, quam Chri-

hibendus eft, neceffe omnino fuerit, in hanc

ftus ipfe S. Catharinze Senenfi, quando viam

perveniendi ad veram pacem cupiit, praefcri-

pro omnibus ferio ac diligenter incumbi:

Pror(us enim docet experientia, & incommo-

bere dignatus eft, dum dixit: Volo, utcerta

da, quae inde nafcuntur, liquido demonftrant,

I

- fide, alta mente, acfrequenti confideratione

mediteris, me Deum tuum gloriofiffimum,

, plusin hoc genere defiderari, quam aut bona

totfamulornm Dei voluntas, aut prompta &

qui te ad beatitudinem perfruendam creavi,

fimplex obedientia polliceri debere fatean-

itih

eeternum effe, fummum, omnipotentem, vo-

tur. Ut vero hzec executio tanto ardentius

»

bisque omnia, quae mihi placita funt facienda,

urgeatur, paulo poft enarrat radices, ex qui-

nec effe, qui vel tantillum meze pollit refifte-

bus defe&tus executionis nafcitur, videlicet

re voluntati, nec quidquam fine eadem vo-

. quia vel ignorantur ordinationes, aut in me-

luntate mea vobis accidere, nihil prorfus nifi

Quaread exerci-

moria non habentur: velfacile nimis in . iis

me permittente provenire.

difpenfatur: vel quia fubditis repugnantibus

tium hoc ample&tendum hortatur Afceta illis

contradicere, eosque ad difciplinam fervan-

'0y, C,

pii Authoris verbis: Dixitibi [mpi[fume, 9 nunc

MT

dam urgere verentur Superiores. Quae omnia

sterum tibi dico : Relinque te, refigna te, €9

quisque fibi merito applicare deberet; nam

frueris magna interna. pace.

Quanto citius hoc

fiexperientiam ipfam confulere, caufasque

ages, tanto melius habebis. — .Et quanto plenius €9

lp. cn 2-

neglecorum propofitorum inquirere veli-

Jincerius, tanto mihi plus placobir, €9 amplius

mus, deprehendemus fane & ipfi, id uno ex

lucraberis.

memoratis tribus capitibus oriri, aut quia eo-

rum raro recordamur; aut quia facile nimis

CONSILIUM.XIV.

circa eorum obfervationem " difpenfamus;

aut quia vim nobis ipfis inferre, atque ad exe-

Circa renovationem Spiritüs inftï- :

cutionem ob varios refpe&us urgere vere-

tuendam.

mur. Unde reGe pius Afceta pronuntiavit:

Unum e(1, quod multos a profeiu, €9 ferventi Thom.

Petitio.

emendatione retrahit, horror difficultatis, €$ la- Kemp.Lx.

bor certaminis: Enim vero illi tmaxime pre cate- 25

XLVI. Inter alia media, qu»e ad profö—

ris in virtutibur proficiunt, quiea, qua fibi ma-

&um in períeGionis ftudio faciendum Nar-

gis gravia €9 contraria funt, virilius vincere ni«

)

ciffo füuadebantur, non poftremum erat, cre-

tuntur; Nam ibi hómo plus wroficit, €9 cratiam

bra fui ipfius renovatio juxta monitum Apo-

,merelur ampliorem, u

N

—

| Ephn c-'4e

ftoli: Renovamini m [viritu mentis veflra, €9 in-

bi [e magis ig [piritu uin-

;i-t, ac mortijicqt.

duite novum hominem, qui [ecundum Deum

ereatus efl in juflitia 9 [an&iitate veritatir; qua-

XLVIII. Tertio confiftere debet Renova-

re ardens concepit defiderium, fimilem re-

tio in- conftanti profecutione; uti re&e S.S. Bern.

novationem cum fructu inftituendi; fedquia

Bernardus indicavit, dicens: Quid prodefi, *P- 253*

ignorat, quo potiífimum in tali renovatione

Chriflum [equi, fi non coutingat confequi? Idzo

collimare debeat, idi

DPaulus ajebat : Sic currite, ut comprehendatis.

gere cupit.

pfum ab Afceta intell?—

lbi tu, Chrifliane, fige tui curfus, profe&usque

snetam , ubi. Chriflus pofuit fuam, fatfur obediens

Refponfio.

urque ad mortem: Quantumlibet ergo cucurre-

XLVII. Refpondet Afceta, in tribus prze-

rir, fiwsque ad mortem mon cucurreris, bravium

cipue capitibus totam recollectionem confi-

non prehendes; Nam in. caffum. bonum agitur,

flere debere, nempe z. m feria refolutione ,

ut S. Gregorius recte dixit, fiante vitg termi- S. Greg,

"Thom.

quia, tefte Thoma Kempenfi, fecundum pro-

nugz de[eratur, quia fruflra velociter currit, quil- 1. mor.

Kemp.

pofitum noftrum curfus profectus noftri.

l. 1.c. 19.

grius, quam ad metam venerit, deficit. — Hinc

Hinc S.Thomas Aquinas forori quzerenti,

Deus in veteri Teftamento non tantum pri-

quomodo falvari poffet, refpondit: Si volue-

mitias, fed etiam decimas, quae ultiimum

)i&. i

ris (ferionempe & efficaciter) falvabere. Sed

)

quafi funt in meffe, petiit,

Voluit item, ut

&ipfe Chriftus Adolefcenti interroganti, quid

omnia animalia, quz in facrificio ipfi offere-

faciens zeternam vitam poffidere poffet? re-

bantur, caudam haberent, ut per hod perfe-

Matth.

fpondit: SivirperfeGus e[Je €9c. fatis oftendens

verantix neceífitatem indicaret.

Unde S. Idem in c,

c. 19.

feriam voluntatem & refolutionem przeci-

Gregoriusait: Jllebene immolat, qui facrificium 3. Levit.

puum effe ad perfectionem affequendam me-

boni operis ad fimem . debitg perducit aitionis.

Cornel.indium. — Hinc quidam Do&or apud Cornelium

ReGe proin Seneca: Per[everandum efl, in-

c.4. Gen. de Lapide dicere folebat: Quidquid toto

quit, €9 affiduo fludio, addendum robur, domec

corde, tota intentione, toto defiderio vis, id

bona mens fit, quod bona voluntasefl. / Hortatur

es certiffime.

Etidipfum confirmans S. Au-

proin Afceta Narciffum ad perfeverantiam S. Aug.

guftinus: Zic finur, inquit, mofler efl, hic (accus,

praeclara S. Auguftini fententia: O fratre; ^" 8-

thti,

432

Blbliothecm Janualis . Concionaterie

-

mei, non tedeat incipere magna , nec faflidiat te-

tinue, fed alternatim, quia afcendendo plus

nere inchoata, [cienter, quod per[everantia infor-

laboramus in genibus & tibiis, defcendendo

smal meritum , colorat boni propofitum, remunt-

pius in femoribus.

Alternatione ergo & vi-

ciffirudine motus dividitur ambulationis la»

vat currentem , coronab pugnantem, ducit ad

|

bravium, cun&o: perducit ad. gortum.

"

bor, fit levius itionis pondus, & tolerabilior

defatigatio.

Commoda eft hzec do&trina, in-

'quit Robertus, iis, qui in celeftem patriam

CONSILIUM XV.

.contendunt.

Moleftum eft coelorum iter, ter-

ribile carni & fanguini, fpiritui etiam grave,

Circa Recreäti—önem iniïit;gendamg

quifub corporis onerofo pondere nonnun-

— Pstitio.

quam Jaffatur, ac fudat.

Ut vero fit minus

ERN REU r V ais

——

ardua, ac difficilis via, quid fa&to opus ? Alter-

XLIX. Advertens Narciffus, in recreatic;ne

natim, & viciffim incedendum, ut, quantum

fibi plerumque contingere, quod non nemo

poffumus, fatigationem & tzedium devitemus

dixit: Quofies inter homines. fui, [emper minor

jinferviendi Deo. — Viciffitudine utendum, fic

lhomo redii: vehemens concepit faftidium re-

ut nonnunquam in campum, vallem, prata

creationis hujusmodi ; ideoque ftatuit, ab ea-

recreationum defcendamus; fienim uno te-

dem omnino abfítinere.

Prius tameu hoc

nore femper conemur, & enitamur, & ab in-

füum propofitum Afcetze proponit, ejusque

cenfa intentione nihil aliquando relaxemus,

tantum concipiet animus rerum fpiritua-

fuper hoc conlilium requirit.

lium faftidium, ut denique eas prorfum de-

Re[gonfio.

s

ferat, & perhorrefcat, quod mu'tis accidit.

L. Räfpoudc&t&fceta, fe hoc ipfius decre- :

Docet hoc etiam ipfe Deus per Ofeam, in-

tumapprobare non polfe, fed potius congrua

quiens: Et ero eis quafi exaltans jugum fuyer Ofeze ca

inedia adhibenda, ut recreatio pieac fructuo-

maxilias eorum. . .Exaltaturum fe non ablatu-1i. v.4.

fe inftituatur;. nam natura noftra infira eft,

rum jugum eorum, ait Dominus, quod tale

&imbecillis, corporis noftri mafla ex iragili

fuit, acfi dixiffet, fervos Dei fua quietis tem-

pora habituros, quibus eorum fublevetur ju-

luto coaluit, & fpiritus, quem hic morta/is -

Nemo

carnis carcerinclufum tenet, afflictatar, tan-

gum, & oneris pondus allevietur.

tumque non füffocatur, nifi quandoque il-

fempiternum ferre jugum poteft, & intolera-

lius relaxentur vincula, folvantur compedes,

bilis eft aufteritas,quae perpetua. Propterea

remittantur nexus.

Neceffum eft, nonnun-

in domibus religiofis, quarum etiam arctiffi-

ma claufura, & vitse con'uetudo afperrima,

*

quam feriari ab opere, refpirare a laboribus,

i

ut obtufze, hebetatze dura, ac diuturna exer- "

habent Religiofi Afcetze fuas horas, quibus a«

citatione vires acuantur, & inftaurentur. Ta-

nimum a confuetis exercitationibus tantifper

abducant, relaxent, & remittant.

Quomodo

le quidpiam fuadebat magnus Corduben-

Senfca

fium Philofophus Seneca, inquiens: Danda

enim arcus femper tenfus perdurare : quomo-

a

lib, de

eftremiffio animis, tmeliores, acrioresque re-

do fragilis natura unum perdiu tolerare pon-

tranquil.

dus, & pari femper contentione pergere po-

animi

quietifurgent. Utfertilibus agris non eftim-

c' 15.

perandum,. cito enim exhauriet illos nun-

teft, nifi fubinde mutet iter, & onus illius

ita animorum.

minuatur? Uti S. Antonius quondam vena-

quam intermiffa foecunditas,

impetus affiduus labor frangit, &c. Legum

tori cuidam oftendit, de quo fic narrant Vi-

conditores feftos inftituerunt dies, ut ad hila-

tze SS. Patrum: Supervenit quidam venatio- Vit. PP.Y -

nem faciens in fylva agreftium . animalium, de pat.

ritatem homines publice cogerentur, tan-

é

quam neceffarium laboribus interponentes

& vidit Abbatem Antonium gaudentem cum "- 17

temperamentum. Utením nunquam otio in-

Fratribus, & difplicuitei, "Volens autem fe-

nex oftendere' ei, quia oportet aliquando

dulgeas, verum femper labores, perpetuoque

defatigeris, ac defudes, fieri non poteft. In

condefcendere fratribus, dixit, ponefagittam

inarcumtuum, & trahe, & fecit fic.

Et dicit

hujus rei confirmationem adfert Robertus

Etrur(üs dicit

Holkot quoddam -problema Ariftotelicum,

ei, &iterum trahe, &traxit.

ubi magnus Philofophus hoc quxrit: Cur

ei: trahe adhuc, & dicit ei venator: fifuper

menfuram traxero, frangetur arcus.

Dicitei

locissequalibus, quam inzequalibus, magis

ä

fatigamur; Cur majorem latfitudinem adfert

Abbas Antonius: ita eft in omni opere Dei,

iter planum, quam via, quze per acclivia &

fi plus a menfura tendimus vires, cito defi-

declivia, per campum, colles, ac montes du-

ciunt, expedit ergo hora una relaxare rigo-

Helkot incit? Refpondet ex fententia Philofophi Hol-

yem eorum.

Heecaudiens venator compun-

c.5.Sap. kot: Quia, quando homo incedit continue,

&us eft, & multum proficiens in fermone fe-

le&. 61-. & uniformiter per viam planam, fatigat in- -

nis difceffit, & fratres confirmat

i

i reverfi funþ

ftrumenta, feu partes corporis, quibus am-

ad locum fuum.

bulat,ficutgenua & tibias, unde, quia iniftis

inftrumentis afnbulandi continue tenetur

LI. Verum quömodo ;ecrea£i011es tales in-

una figura motus in via plana, ideo contingit

ftitui debeant, Chriftusipfe olim indicaffe vi-

detur, dum ad Difcipulos fuos dixit: /m eadem

homini major labor & fatigatio: In proceffu

vero non plano, ubi aliquando aícenditur,

autem domo manete. edentes , €9 bibmter, qua.

apud illos funt, dignus efl enizs operarius mer-

aliquando defcenditur, non femper tenetur

eadem figura motus inftrumenti movendi,

cede [ua. — Notandum in his, quod Dominus,

!D

nec illze partgs vexanturuniformiter, &con-

f;um Difcipulps ! fqos .juþfaþ fum'erg vi&u

m?

| ï'ïiulus AAX Confilium.

l

433

in domibus, ad quas dïveïteränt; fimul velut

lium, quam Catholicorum, & peccatorum po«

3noaet, ut recordentur , fe vinezeillius opera-

tius, qQuain Juftorum. Quare fuadet Aíceta,

ios, Icholzealumnos,. & famulos domefticos

ut, quo pie & fructuofe ejusmod! recreationes

effe, dignus eft enim operarius mercede fua.

infütaere quisqueat, tria hzec obfervet. Primo

l

Sed cur voluit, uttunc fecogitarent effe diíci-

finem fibi bonum, fci'icet majoremDei gloriam

pulos Chrifti, quando cibum capiebant ? Re-

& voluntatem Superiorum presfigat. Secun-

fpondet EEuthymius, id voluiffe, ut inter con-

'do gratiam a Deo ferventer petat ad recreatio-

vivandum fervarent temperantiam, modera-

nem talem fru&uofe inftituendam. Tertio in

tionem, frugalitatem , quam fervare debent;

dpfo recreationis exercitio ob oculos femper

quotquot glorize ducunt, quod talis Magiftri

Thabeat S. Pauli monitum :: Gaudete 22 Domi- Philipp.:

funt difcipuli, & tam Regise domus famuli.

£. d

&oyeimnpers iteruim dico, gaucete, enodeffin ve-

Soletplerumque in conviviis effufius ridendi,

Jlva nota fft omuibus

liberius loquendi, familiariter cavillandi, jo-

| bomumibus, — Domitius

Beter

cofe ac dicaciter ludendi, taliumque rerum

prona fe offerre occafio. Dicebat ergo Chri-

ftus: Manete edentes & bibentes. ffetim

CONSILIUM XVI.

GOttes Namen, quienimlaborant, & mini-

fterio maxime tam diviuo, & facro fan&o ope-

JCira Miffonem lndicam peten-

dam.

fam navant, jure merito cibum iumunt, hocta-

tnenfacere debent, tanquam in mea (cholain-

Petitiüb

ftituti, & ad ubera mea enutriti, fic ut parfimo-

niam, ac modeftiam , quze talis Magiltri diíci-

L. Legerat Narciffus in l'bro quopiam.

pulos, talis Domini fetvos, talis do&trinze prae-

quam :copioíos in India fru&us fzcctent varias

rum Religionum Miffionarii ; quare & ipfe ar-

feo tj

«dicatores decet, per omnia obfervent. Kdere ac

A

bibere

ermifit, quae ab illis portigerentur,non

dentiffimum coacepit defiderium 3inc eundis

iv

F

quia autem fciverat fcripturn effe, probate fpie

fimpli

iter,fed ficut diícipulos fuos decebat. At

fi ad victum & potum, tes fumme neceffarias,

vitus, an ex Deo fint, pro icterprete volunta-

tantam adhiberi temperantiam, ac frugalita-

tis divinze Afcetam eligit, a quo proin dirigi

temDominus voluit, quanto magis nobis com-

in h-gc tam gravis momenti n'eggtio get-iät.

mendatam habere debemus cautionem mode-

| Refpoiz/z*o..

fliamque, quoties animum eble&atione pafci-

amus, & relaxamus? Illze horze majorem re-

LIH. Refpondet Afceta, avte omnia hoc in

quirunt attentionem, circumfpe&iorem mo-

mnegotio Chrifti confilium effe fequendum,

derationem, quibus a curis feriamur, & reram

computandosque fumptus, an habeat ad per-

gratarum, jucundarumque cogitatione nos re-

ficiendum , atque adeo vires corporis & animi

focilamus. idipfumetiamSponfíus coeleftis

confiderandas, an videlicet pares fint ad onera

indicaffe videtur, dum de Sponfa fua dixit :

tam arduze Miffionis fupportanda.

Deinde

Cadt.*c..f'

Hovtus conclu[us fovor 12ea [boufa , bortus con-

"audiendum consfilium Thomze Kemp. fic in

clufus: tanquam dixiffet: Plenum amoenita-

perfona 'Chrifti loquentis: . D«dideria re [2pe Th. Kem..

tis, &ad omnem voluptatem comparatum ne-

acceudunt, & vebemeater impelluut, fed conff. V.3.c.11.

muses, amica, columba mea Sponfa, fed vali-

dera, an propter honovem meums an propter

i

dis murisiacin&um, & fepimentoimpenetra-

duum commodum tagis inoveuris. Si epofuimin

bili communitum.

TAR

Quid fibi voluit, cum de

cauja, bene conteutus eyzs, quoamodocunque ordi-

Íponfa dixit, hortum effe, verum folidiffimo,

mavero: fi auter de proprzo quafitu aliquid la-

: pat.

fortiffimoque pariete obvallatum? Refpondet

p» i

tet, ecce ! boc eff , quod te inpedit, €? gvavat.

Simon deCaflia; fponfum dicere voluiffe, de-

Üave ergo, te nimium innitovis fuper dejiderio

berein £cciefia effe hortos, hoc eft, recreatio-

greconcspto, sme non coufalto : me forte po-

nes, vacationes, animi oble&tationes, feriatio-

Jfea peniteat , aut difpliceat, quod primo pla-

nes a laboribus, refpirationes ab operofis ne-

cuit, €7 quaft pro sielzore selafta. — Nomemimo-

gotiis, & curaram anxietate. Sed quales illa

amcis ajfeclio, que videtur Loua, flatzm eff f-

hortos habere & poteft, & debet? Modeftize

qguenda : fed meque ommis contvaria affeclio

maceria conclufos, temperàntize pariete in-

ad priwutu a[petlum fugiends, Eundem in fi-

Hinc se-

cinctos, frugalitatis muro vallatos.

.opem Deus & Sanc&ti, maxime Indize Patroni

füimabimur horti Dei, qui petmifit nobis re-

. ferio & conftanterimplorandi erunt, utnehoe

creationes, fed moderationis diflipationem ca-

innegotio decipi ipfum permittant. Tandem

vere praecepit. Dedit illecelevandi animili-

ubi legitimam effe vocationem, etiam Confef:

centiam, neque dedecet, habere fuas tempo-

arii judició accedente, coníliterit, Superios

ribus certis & occafionibus ftatas horas, qui-

ribus hoc defiderium — erit . proponendum,

bus indulgeatur animo; & detur otium, fed

^& quidquid illi perpenfis ommnibus motivis

immoderantiam vetuit, & nimis effufam li«

6t circumftantiis ftatuerint, eidem humili«

centiam.

Placet pientiffimse illi Majeftati ,

"*er acquiefcendum ;

maxime fi

nolues

yint ejusmodi . profectionem concedere s

ut fit nonnunquam remiílior afperioris vitae

arcus, nimiam tamen non vultrelaxationem.

tunc enim , ficut Deus, licet mille mundos

Absque hábenis ezim in recreationés procur«

creare poffet, in quo 'omnes homines perfe«

rere, incaute oblectari, & modeftize limites

Giffime Viverent, & laudarent ipfum, magis

palam impudenter tranfilire, magis Genti-

. tamen delectatur decreto, & volüntate fua,

lium eft, quam Chriftianorum, magis infide-

qua decrevit eos non creare, quam. omni

lii

honore

R. P.— Lobn.Bibl.Mans. dom.4. ——

434

Bübliothuc Mamualis Concionatorie

H

hoäore, & dele&atione, quos ex creatione ta-

- " Hoc eft,

lium mundorum percipere poffet; ita &ipfe

Thun allzeit, was, wie, weils GOtt will,

magis quiefcere debet in voluntate Dei nolen-

Ifts Meníchen allerhóchftes Ziel.

tis abipfo hanc miífionem fufcipi, quam in o-

Ex quibus fequitur, Perfonam etiam fzecula-

l. 3. c. 22

mnibus fructibus, quos in [ndia facere potuif-

N

'fet; nam, utreCte pius Author advertit, vo-

rem, & quidem conjugatam, zeque in ftatu

Juntas ejus. £? amor bonovis illius omuia exce-

fuo perfectam elfe poffe, quam quascunque

Religiofas Perfonas in clauítris, cum magis -

dere delet, & plus eum coufolari, magisque pla-

Deus penfet, & quanto quis agit, quam o-

eere, guafrz-orimz'a Leneficia data vel danda.

pus, quod facit. Hinc S. Bonaventura quon- Chtonic.

dam Fratri /Egidio ipfam & alios Doctores],

I.p

LIV. Addit tamen Afceta procautela, de-

beatos przedicanti dixit, rudiffimum quem-

CI 14.

fiderium talenonpropterea improbandum ef-

que a2eque amare poíffe Deum, ac doctiffimum.

fe, quod S. Ignatius, cum P. Jacobus Lainez

Quao audito, F. /Egidius currens ad montem

. unus ex fociis illius fimile defiderium illi ex-

civitati imminentem clamavit fonora voce:

plicaffet , refponderit, fe, fi fimile defiderium

Gaudete aniculz,

uia zeque Deum amare

infe fentiret, omni modo laboraturum, ut illo

H

poteftis, ac Do&or

onaventura, ac alii Viri

depofito, ad omnimodam indifferentiam fe re-

do&trina illuftres. Sed & ipfe Deus S.Maca-

duceret; nam hoc de deüderio inordinato in-

rio poft centum fereannos in fummo vitze ri-

|

telligendum eft; alioqui nec Superiores pete-

gore exactos fcire cupienti, ad quam menfu-

re, aut permittere poffent, ut ejusmodi defi-

ram perfeCtionis perveniffet, revelavit, eum

deria fibi manife&arentur.

non ultra menfuram duarum mulierum con-

1

jugatarum Alexandrize degentium perveniffe,

$. I

quae tamen poftea a S. Macario nihil aliud

J

Ecd«

egiffe compertze funt, quam quod inter fe

vitam ih Sæculo

concordes, & maritis obedientes fuerint,

Conülia ad

?

re&c

ET

in&ituendam.

& quotidianas ftatus fui functiones ftudiofe

peregerint.

Unde merito exclamavit Ma-

r.Par

carius; Nunc tandem agnofícoó, mi Deus,

(29

CONSILIUM L.

te non effe acceptatorem Perfonarum, fed

quemvis in fuo ftatu perfe&um effe poffe ;

atque adeo recte perfeCtioni applicari poffe,

: Circa Perfe&ivonex'n 'fæcularium.

quod Deus de fuo mandato Ifraelitis dici juf-

Petz'tz'b.

fit: Mazdatum boc, guod ego precipio tibé

bodze , u fupra te efà, nec procul pofítum,

p M

I. Anaftafia mülier devota & uxorata au-

zec 2n calo fitum, ut bo/fs dicere, -quis zo-

Matth.

diens in concione fententiam illam

- Jfrum ad celdum valet afcendere, ut defevat al-

Chrifti: Effote perfzti , fécut Pater veffer ce-

Ind ad z05, ut audiamus , atque opere cotmpleas

b $.

Juss ueque traus save pofitusm , ut cauferis,

leffis perfeGlus eff : ad omnes homines perti-

nere, defiderat vehementer & ipfa perfecta

. €P dicas, quis ex mobis poterit trausfvetave

fieri; quare Afcetam rogat, ut ipfi oftendere

mares C illud ad nos usque deferre , ut pof-

dignetar, quo modo perfecti

Jttius audire , & fuctre, quod preceptum ejd

onem ftatui fuo

;

Jed juxta te eff fevino valde

convenientem confequi poffit.

corde $uo , ut f)zcz'as lum.

; án ore tua? C ia

'X'Refþon/z'o.

II. Refpondet Afceta, cujüsl'ibef rei perfe-

CONSILIUM 1L

P

&ionem in affecutione fui finis confiftere, at-

que adeo, cum finis hominisfit amareDeum,

"Circa opera quotidiana - rite

& amando, quantum in hac mortali vita fas

pefi-

ci)enda.ï

eft, poffidere, merito inferri, totam perfe&io-

nem in charitate divina, non affe&tiva dunta-

xat, fed effectiva etiam, quze prodeat in opus,

Petzt i/b.

$,Jo, c.2. & de quaS. Joannes dixit : Chaviffimi, motm

:II'I. Eadem Ana&afia , cum þerfe&ionem

diligamus verbo €? lingua , fed opere C? veri-

£ate, confiftere; Porro, cum amoris proprius

in quotidianis, & cuique ftatui convenienti-

effe&us fit unire amantes inoraliter, ut unum

bus operibus rite obeundis confift

ere cogno-

viffet ,

vehementer fcire defiderat, quid ad

|

velint, & nolint, re&e deducitur, ad perfe&tio-

nem Chrifliani precipue requiri perfe&am

transactionem perfe&am talium operum re-

quiratur ;

quare hac in r'e inftrui cupit ab

conformitatem cum voluntate divina , id eft,

ut femper agat, & patiatur, quze vult Deus,

Afceta.

quomodo vult Deus, &

&um illud diftichon :

quia vult, juxa no-

Refpow?o.

Omne tulit punctum, pa;ituf qui femper

IV Refpon

agitque,

det Afceta , ut hzec inftru&tio fa-

cilius ab ea intelligatur, fequentes do&rinas

Quæ Y

ult, quove modo

.

prius füpponendas,& bene capiendas effe. Pri-

quia vult,

- vult Deuä,

ma eft,Sermonem hocloco effe de op er/ibfus

bo-

nis

Á

Tït;lus ;XX.XZ . Confilium.

435

iil duntaxat, feu viam eeternam promerenti-

jonx Doter üirum el- R -N NNE a

bus. Secundaeft, ad ejusmodi opus tres con-

gant homines, intentio judicat omnes : ideo

ditiones requiri , nimirum ut in fe non fitma-

defiderat, ut étiam petit fra&uoíam & fa-

lum, fed ad fummum indifferens, id eft, nec bo-

cilem hu

num, necmalum. Deinde ut in ftatu gratize,

intelligere.

jus int"e'nti*onisï praxin gb 'Afcetg

feu a perfona nulli peccato mortali obno-

xia perficiatur. Tandem ut cum bona inten-

tione, id eft, propter Deum fiat; ut enim nos

:hwnïc.

remunerari non folemus eum qui própter nos

*Ivgæï'fp-or»zfo. "

Tane,

Lp

"m

non laboravit, ita nec Deus opera & labores,

| 14,

qui propter ipfum fufcepti non funt, praemiare

-VII.. Refppndet Afceta, in tribüs przci-

confuevit.

Tertia doétrina eft, quodvis ta-

pue capitibus praxin hanc confiftere.. 1. /z

le opus quatuor in fe fructus continere, quo-

congrua ele&ione, qua fcilicet perfe&iffima

rum primus eft fru&us honoris & laudis, qui

eligatur intentio.

Pro quo fciendum eft, tri-

vel ipfi operanti, vel alteri, propter quem ta-

plicem intentionem ab Afcetis affignari, qua-

le opus facit, obvenire confuevit. Secundus

rum prima /ervz/s vocatur,, quando metu

eft fructus meritorius, quo gradus aliquis gra-

poense fervitur.

Altera mercezaria, quando

tize & glorize coeleftis obtinetur. Tertius eft

folius mercedisintuitu obfequium praeftatur s

fatisfattorius, quo pars aliqua poenze pecca-

Tertia ///;a/zs appellatur, quando ,ex folo a-

tis noftris debitze remittitur. Quartus eftim-

more voluntas Dei impletur, qua»e quidem in-

petratorius, quo gratia & beneficium a Deo

tentio proe aliis utpote perfectiffima eligen-

poftulatum pro fe vel aliis impetratur. '

da eft, & quidem, quantum fieri poteft, in

V. His fuppofitis, ait Afceta, tria requiri

fupremo gradu; nam & hanc fi''alem inten-

Eccl.c.35. ad perfectionem talium operum ; Primo, ut

tionem tres gradus habere, re&e docet Ro-

Rodri-

magna cum diligentia & devotione peragan-

driquez.

Primus eft, quando homo ita in

tur, juxta monitumSiracidis: In omni opere

omnibus ad unius Dei gloriam attendit, &

quez. P-* E.

tuo excellens efto, üt dicere quis poffit cum S.

tr-s-c. 14.

exutus omni alio terreno, & adrem non per-

!.-Paralïp.

Davide: 7otis viribus preparavi impenfas

tinente affe&u, ipfius duntaxat diviniffimo

C, 29.

JDomnus Dez ( feu perfeci mea opera) zozenim

beneplacito eft intentus. /Vo/ffé vzs, inquit

borini preparatur babitatio (vel perficitur

S. Bernardus, az zz atmore Dei cvefcas €9 pvo-

hzec actio) /ed Deo.

Secundo, ut fructus il-

ficias ?- ]ltteude, fit ne quidpiam extra Deum,

Jius debito modo diftribuantur, nempe ut ficat

cujus atmove multutn delelleris : Certe quatudiu

SS. Joachim & Anna bona fua temporalia in

poffum ex alieua qualicu

24*e ve (verba funt

-

tres partes diviferunt, & unam quidem Deo

Bernardi ) confolationem

gucunditatem ac-

in templo obtulerunt, alteram pro quotidianis

cipeve , nondum audeo dicere, dile&um zoffvum

fuis neceffitatibus refervarunt, tertiam pau-

intimum avdentiffumi awovis ffüum feneve,

peribus diftribuerunt ; ita & haec bona fpi-

S. vero Auguflinus : . Mizus te amat, ait,

ritualia , -quo ad fru&um honoris & laudis

JDomine, qui tecum aliquid amat, quod tion

Deo &Sanüis confecrentur: quo adfru&tum

proptey te amat. — Talis profe&to amor fan-

. meritorium fibi referventur ( neque enim hic

& illius Reginze fuit, quze in medio Regize

fru&us a puro homine aliis applicari poteft )

magnificentiae ; Tu/cs, Domime, ajebat,

. quoad frué&tum vero fatisfactorium defunctis

quod nunquam leta At aucilla tua, ex quo buc

pauperibus, & tandem quo ad imperatorium

translata fum , usque in prafentem diem, nifi

viventibus pauperibus, pro quibus fpeciali-

in te, Domine Deus zdbrabam.

Secundus

ter orare tenemur, aut volumus, tranícri-

eft, quando quis non modo rerum omnium

bamus: fic enim verificabitur illud Pfalmi-

externarum oblivifcitur, fed füi etiam ipfius,

- Pfal. 111. fizo: Difperfit, dedit pauperibus, 2uffitia ejus

ita quidem , ut neque fe ipfum amet, nifi

mauet in /aculum feculi. . 'Tertio; ut ad fi-

in Deo, propter Deum, & ad perficiendam

nem usque perducantur, ut cum veritate

voluntatem Dei, ut homo nequeipfa etiam de

quis cum Chrifto dicere queat : Coz/umma-

manu Deiaccepta beneficia, bonaque tam gra-

tum efl, Qu omnia fi diligenter obferva-

tiz, quam gloriz, ob ullum fuum commo-

verit Anaftafía, dubitare eam non debere,

dum appetat, verum ea fola confideratione,

ajebat Afceta, quin fructum perfectionis non

ut in illis ejusdem Dei quaratur honor &

trigefimum duntaxat, fed centefimum fit re-

gloria, ipfiusque divinum fiat beneplacitum,

portatura, neque ipfis etiam Religiofis quo

k

quemadmodum beati in ccelo ex nulla realia

ad hoc ftudium ceflura.

percipiunt voluptatem, quam ut Dei voluntas

in omnibus rebus perfectiffime adimpleatur,

in cujus amore ita abforbentur, vel ut reGius

|.CONSILIUM III.

dicam, ita in Deum transformantur, ut glo-

riam ac beatitudinem, quam ipfius munere

- Circa intentionemv faciendam.

funt confecuti, non tam velint, amentque

propter fe, dele&ationemque illam, quam

Petitio.

ex ea hauriunt, quam quod illam ipfam

: Vi. Valde quidem recreata eft, & confor-

Deus ipfius velit, & in ea fibimet com-

tata- Anaítafia praecedentibus confiliis,. fed

; :

placeat. lta Deum S. Rex David amabat,

lii 2

inquit

RP Lobu .Bz'þ(. Mau. Tor. £.

436

Bibliotheze Manualis -Concionatori

inquit Bernardus.,«cum dicebat : 'Cozfitemini

per contemplantifimilis; Rogatus , 'quid agee

xet? Opera noítra refpondebat, ex fenulla

JDominuo, guoniam bonusef? : nowdixit,quoniam

mihibonus, fed quoniam bonas ipfe eít: non

funt, nifi fan&a mente, rectoque fine fint ob-

amabat, utille alius, 'de quo idem David:z

lata. Sicut enim balliftam volens emittere,

Coufiebituv tibi, cum Dene[eceris ej.. 'Tertius

oculo prius ad fcopam ccollimat, fic & 'ego ,

'eft, quando quis operatur, non utipfe Deopla-

priusquam boni quidpiam agere incipio, n*

:ceat, fed quia placet ei Deus, vel quia placét

tentionem meam ad Deum, ultimum fcopum

Deo, quod operatur; ita ut

ficut Scriptura

& finem noftrum, dirigo, hoc, inquit, eft,

dicit, Deum fecilfe & creatfe

ó

mnia inlaudem

:quod.ago , dum confifto, id enim Deus a/no-

gloriamque füam , ac propter femetipfum.,

'bis:exigit; ait enim, pone me ut fignaculum

ita & :nos tunc amabimus Deum amore pu-

fuper.cor tuum.. Iterum quemadmodum fa-

wifimo, hoc efi, nec nos ipfos, nec.aliud

gittarius, ut a fcopo minus aberret, finiftrum

'quidvis, nifi in ipfo, &-propter ipfum. . De-

oculum claudens, folo dextro utitur, ad hoc,

S.Bern. jeait faze, ait Bernardus, vog tamaoflva vel

fer. de di-

ut vifus magis firmetur, colle&iorque fit ; ita

rizia

-t

fehcitas, quamiquod

prorfus.claudendus & nobis eft finifter oca-

lig. Deo.

Jfopita ueceffttas, vel fo

&jus in nobis voluntas adisipleta videbitur. O a-

lus humanorum refpectuum, folusque dextet

zuov [auctus, exclamatidem, € ca/fus Y o dulcis

bonze intentionis referandus; id enim fpon-

NI

fo animarum noítrarumn cor transverberat,

& fuavis ajfe&lio! o puva €7 defecata intentio

voluntatis, eocertedefecatior C? purior, quodn

vyel ipfo tefte: J"ulgerafli cor tmeum , foror,

lolus

ea de proprio mibiil jam admixtumn velinquitur ;

mea jpotja, vulgevafh cor sneumy in sito octt-

vl

eo fuavioy &* dulcior, quo totum divinum eff,

dorum tuorum. Quod iofum AlphonfusRodri-

quez fimilitudiae artificuut, praefertim fabro-

quod fentitur. Sic affici, deificarief ; ad hanc

deificationem ( ut cum San&o loquamur) ex-

rum murariorum confirmat ; . nam ficut his

plorandam tres ipfefimilitudines adducithis

non fatis.eft, regulam femel iterumque futu-

" verbis: (Quormodo f£illa aqgue modica multo 2n-

ro zedificio applicuiffe, fed ad idem redit i-

fu/a viuo dzfíceve a fe tota videtur, dum € fapo-

dentidem; fic& applicatioifta regulae noftrze

. yein oini iuduit, £? colovem: £7 quomodo fer-

non manefolum, inque diei principio facren-

vumiguitum C? caudeus igni frmillimum fit.pri-

da eit, fed & dum operamur, dicendo: Hoc

Jfüina propriague fovtua éxutum: C? quomodo

opus tibi, Domine Deus meus, offero, dico,

folis lucepevfufus aer zmeaudem traosformatur

confecro, & ad tuum divinum beneplacitum

totum., quautum eít libens, volens, metito-

duininis claritateiu, adeo ut zonm tam illumina-

tus, quam ipfum lumen effe videatur. Tta, inquit,

que refero.. In fpecie vero renovanda fuade-

€7 nos iffic (in San&erum fcilicet gloria collo-

tur hec intentio 1. Ubi primum 1nane e le-

cati) deperditis qualitatibus noffvis , proprie-

&ulo furrexerimus, -offerendze funt ipfi to-

gatibusque omnibus, quodamtaodo dexficabimur,

£ius imminentis diei cogitationes, locutiones,

boceff, itain spJumtvansf vimalbimur, ut ama-

& operationes, poftulando ab ipfo enixiffime,

furi preter Deum uibil Funs, aut ff quidama-

ut ad diviniffimi ipfius Numinis honorem glo-

riamque cedant: utirruente poftea titillatio-

£uri, boc ipfutm certepropier Deum.. Alioquin,

quomodo evit Deus omnia inomuibus, ff ia bomi-

ne aliqua inanis gloriz dicere fecure poffi«.

&t de homine quidguam fuperverit ?. ac tametfe

mus; tarde nimis venifli, o vana gloria, Dei

snovtalitazis bac smaffa circumdati, ad tam

imeimea furtt omnia. 2. Tempore Miffe, ubi

Jüblimem perfztionis gradum ad/cenfuri tmum-

quando hoftia elevatur, hvec intentio, dum

quam /imus ,. evigendus nibilominus in ipjum

Sacerdos calicem confecrat, a quibusdam fic

quentis efh ocujus , quia quo alacvius fuerimus

formatur : O amantiffime Deus, ficuti dile-

&tus Filius tuus modo in gratiflimum holos

jrogre[f!, iigue vicinius appropinquaverimus,

'eo ttajov evit. noffra perfeélio, € cum. fumo

cauftum oblatus eft, ita & ego tibi offero o-

bono unitio.

Concludit igitur totum hoc at-

Tania opera mea.in fimile holocauftum ,

gumentum melliluus Bernardus proclara

togoque, utad ea perficienda-gratiam effica-

hac feque digna fententia: Iec ef iu nobis

cem largiri digneris. 3. Anteoperaindifferen-

tia, qualia funt labor, refectio corporis per

ad te Deum Patvem fuum s. olo, ut. ficut ego

cibum & potum, recteatio, fomnus tanto di-

&

|

foft|

C €P tu ugum fumus, 2ta 9 zpfé in mobzs unum

ligentius facienda eft, quanto certius eft pe-

deco

| ffitt.

Ut fcilicet aiment te propter te, €? fe

riculum, ne defettu legitimnze intentionis fru-

pux

&u meritorio priventur, aut per captationem

uonnifi ia te. Hic eff fruis , bmc eff cogfumma-

:

?io , bec eff perfetlio, bec eff gaudium 2n Spi-

inordinatze deleCtationis in vitium degene-

yent. Undealiquific ante ifta intentionem te-

vitu fantlo , boc eff flentium 22 celo; bac de-

um finis, ultimaque vationalis creatuva per-

novant: O miamantiífime Deus, placet, quod

jelio , ad quam confequendam oumes , omuibus

propofui, fcilicet hoc opus, ex puri(iimo

vivibus, una couzitamur.

3more tui, proximi, &-obedientia ( vel a-

N

lia virtute; valde enim expedit ad virtu-

fei'. 4

ia ]

VIIL Secundo confiü:it hec praxis m fre-

tum habitum acquirendum , etiam illas

quenti renovatiove igtentionis; quse quidem

huic motivo adjungere ) tranfigere ; confir-

in genere loquendo facienda. fuadetur ante

1ma, quod operatus es in me; ex te enim,

fingula primaria opera, utifecit unus ex anti-

in te, & propter te funt ommnia, Deus

meus & omnia. 4. Aliqui etiam, . dum

quis Patribus; qui, quotiescunque opus ali-

quod vellet inchoare, fubfitebat aliquantif-

nt,

hora auditur , integtionem fic renova

ut

Jituus XXXt "Conflum. -

437

utpoft nomen]efus fubjunganthzecverba: Ia

cujus majorem gloriam offerrediguerisomnia

CONSILIUM IV..——

opera a me hac hora facienda, in unione o-

mpium operum illius,tuorum,& omniumSan-

(Circa megatïgäv ;per*ïficiendg.l |

&orum, eaintentione, quam mane feci, San-

€&a Maria Mater Dei, ora pro nobis peccatori-

Petitio.

— XX. Theophilus magni cujusdam Principis

bus, nunc ( ut omnia opera hac hora facienda

perfecte abíolvam ) & in hora mortis meze.

officialis, tot, tamque gravibus curis onera-

'tus, ut propefuccumberet, :xdum more fuo li-

Amen.. Ut vero defeétus in operibus talibus

commiffifuppleantur:a Chrifto, prodeft ea foe-

ibellum de Imitatione Chrifti in manus fumit,

& inc. 26.1.5. haec verba legit: Domznze, boc

piusindie, przefertim fub meridiem, & no&tu

antefomnum,hoc vel fimiii modo'offerre : :Bo-

opus «f perjetli viri nunquam ab intentzoue

caleffium aniimum velaxares €? intev mnultas

me Jefu, propitiusefto mihimaximo peccatori,

'cuvas quafs fne cura $ranfive: von ore tor-

qui tepidum & «diftra&tum fervitium meum

'commendo melliflao cordi tuo emendandum

gentis, fed prevogativa quadam Jibere mentis,

wulli creatuve d3novdinatu ajfetlioze adberen-

'acperficiendum, tibique ipfüm offero:ad falu-

tem omnium in unioneillius perfe&iffim»e at-

do; vehemens concepit defiderium ad hanc

libertatem perveniendi; fed quia nefcit, qua.

entions,'qua tu Patrem orafti, & laudafti in

terris. Refponde, quze?ofatisfac, & fupplepro

Tatione eam obtinere poffit, confilium

& in-

TBlo!ijüs in

mepleniílime, Amen. :Sihocfecerit, ait-Blo-

.ïïtru&ieneïn '-ab.Afpeta petit.

'ïja '*eg brev.

fius,ipfaeadem opera, & exercitia füa, quae:ex

l

Refpoujfio..

fe vilia, stque inrperfetia funt, nobilifima,

De»que acceptiffima-erunt. "Nam ex operi-

XI. Relpon

det Afceta, ante omnia 1ïlli'aï-

luberrimam S.Franciíci Salefii doétrinam prze

'bus, & exercitiis Chrilti, quibus:conjungen-

tur, atque unjeatur, ineifabilem dignitatem

'oculishabendam; dum ait: Qu zultzs fpz S. Franc, |

accipierit: quemadüum gutta 'aquz milfa in

diver[£gue geuevis irretici negotiis beveut, an.

alef. e-

? i&-s. jlo !59

vinum, & viro unita, excelleutem ipfius vini

te omna pevexercitatos àn japientia eff£ opor-

«colorem, faporemque recipit. Itidem omnia,

fet. (Quam zllis virtutem autor lavgitorque

'quae ipfum gravant, & affligunt ( fiveparva,

Vonorum omtuium Deus non denegabit , J eam

five magna; five'externa, five interna fint/)

vurn ferio diligenterque expetiverint , tum ad ,

offerat Deo in laudem ?eternam , ad falutem

'ejus exercitium Jefe auimaverint , €? finpulos

mhium in unione ypaffionis, :ac 'dolorum

32 dies, maue prefertim geuerofe ad omuapve-

'Chrifli, ut*ex i'sdem paffionibus & doloribus

ibetienda compavatos , promptosgue fe Deo ex«

dibuevint.

IDomini Tefu , quibus unientur, divinam cla-

Etenim , zpfum veritatem ut fa-

tear , onus iugens eff coptimuzs negotiis C? oc-

äritätgm :Affumant,

r

um

*

cupatiomibus pregvavdtum, €? oppveffum pene

ONX

Tertio contifti

t'heec 'þrasiïs V'inl- ;Zïignd ä,-..

gacere, €g cotitzuun-quaff tnavtyrzum patt.

Jfiimatione, ad quam concipiendam fufficere

Evenitque interdumyut avduamomentigue pva-

poteft , quod beneplacitum Dei., quod per ta-.

vzpui zegotia 1101 31a bomiuemconficiant, qunm

lem intentionem quzritur., habeat omnes

anultitudo diver/ftasque occupationum exilium

conditiones ad fummum & optatiffimum

yfi debitamentis tauquillitate uon fefcipiautur,

pramium tequifitas. Eftenim 1. saxzmum

vettogue ovdine, fuo unusmguodaue tempore, €P

premium, utpote quod Beati in coelis ipfi

f'ccefffve ad figemexirumque deducanzur. -

4

'etiam glorize & felicitati fuse longiffime prae-

XII. Secundo juxta confilium ejusdem Trem 1n-

ferunt; Unde Deus ad Abrahamnm dixit :

San&i fpecialiter nimiam folicitudinem inne- trodu&, .

Ego Prote&or tuus fumy, £? suevces magua ti-

gotiis cavendam, de'qua fic iile loquitur ;1-3: C- 19

"Hi$. 2.Statim;, ubi opus perfe(tum eft, con-

Cura & diligentia,quam in rebus ac nego:tiis

fertur, cum Deus non poífitnon in operebono

noftrisgerendis adhibere deberus, lotgecet-

fibi complacere. 3. Semper balevi potef?, quia

te differunt follicitudine , anxietate & turba-

fola intentio ad illnd dire&ta fufficit adiipfum

*ione. Angeli falutis noftrze curam gerunt,

S. Chty-

obtinendum; Unde merito S. Chryfoftomus

foft. 1. 2.

eamque.diligenter procurant, at non propte-

de com-

dixit: $7 omuiuo dignus fuevis, aliquid agere;

rea folliciti,anxii & impediti funt ; Cur ? nam-

pun&.

quod Deo placeat,aliamadbuc preter boc ipf'm,

que & diligentia ad ipforum pertinet chari-

quod placeve meruifli, mercedem veguiris veve

tatem; follicitudo vero, anxietas & tutbatio

2gnovas, quantum bonum fit placere Deo: f

illorum beatitudini adverfarentur ; cum cura

enzm fcives, munguam aliquid aliud extrinfecus

& diligentia queant cum tranquillitate & quie-

enevcedis aut£ amuneris expeteves.

Hortatut

te fpiritus confiftere, non autem follicitudo

S.Bern.

proin Aíceta, ut amorem Sponfa imitetur

& anxietas , & multo minus impedita turba-

, Anaftafia, de quo amore fic loquitur S. Ber-

tio. In omnibus ergo rebus ac negotiis, cu-

fer. de di-

nardus : iVec zs (fponfus ) a/ud querit s

12e tuze concreditis , efto diligens & fedulus ;

lig. Dec.

uec illa aliud babet. Is pev fe placet 2 propter

cum enim tibi Deus illa crediderit, & fidus

Je: ipfe mevitumy ipfe premium fibi eff amovs

fit, vult illa te diligenter curare; fed, fi qui-

prater [e 2on quevit caufatm , 407 fru&um s

dem fieri poteft, noli propter illa nimis eífe

Jrudhus ejas, ufus ejus 5

anxius & follicitus, id eft, cum inqu'etudi-

i

405 Quia aqïo $ amq,

Ut anesa.

".

ne, anxietate, & ardore ea non aggrediaris,

nec iniis multum turberis, autfatagas ; omnis

namque turbatio rationem & judicium per-

lii 3

turbat,

* ^ 438

Bibliotheþi/z' Manualis Concionatorie

turbat, imo vero impedimento nobis eft, ne

plura efficere te poffe credens: fi enim ipfe

te deferat, ne unum quidem greffum figes,

rem , quamagere volumus, bene, & prout o-

portet, exequamur. Quando Dominus Mar-

quin corruas, & turpiter impingas. Quan-

tham reprehendebat , dicebat : Martba , Mar-

do ergo, in communibus tuis negotiis & oc-

tba follicita es , & turbaris circa frequens mni-

cupationibus, quze tam vehementem & in-

ternam attentionem non requirent , verfa-

nuzflerium.

Viden' fi tantum diligens & fe-

dula fuiffet, minime feturbaffet, fed quia fol-

beris, femper magis ad Deum, quam ne-

licita erat & inquieta , hinc turbatur, & anxia-

gotia refpicias.

Cum vero negotia tanti

fint momenti ac difficultatis, ut fi rite pera-

tur.

Et in hoc Dominus reprehendit eam:

Flumina, quz leniter per planitiem aequam

gantur, omnem tuam attentionem & anni-

feruntur, ingentes & vaftas ferunt naves, &

fum requirant, fübinde ad Deum animum

attolles; ad exemplum eorum, qui mare

pretiofas terces: pluvize, quze leniter & gut-

tatim in agrum cadunt, herbis & granis eum

navigant , qui quo ad terram , ad quam an-

abundare faciurt.

At torrentes & flumina ,

helant, appellant, faepius fublime coelum

verfus, refpiciunt , quam zequor quod navi-

quze impetuofe aquarumi vorticibus per ter-

ram abripiuntur,, vicina loca deftruunt , &

gant: fic fiet, ut Deus tecum , in te, &

mercibus vehendis incommoda funt; uti &

pro te laboraturus fit, & labor tuus aliqua

nimbi velut ruentes ac praecipites agros &

confolatione dtflþorandus.

prata devaftant. Nunquam aliquod negotium

cum impetu & turtbatione quadam peractum,

"AIV.. Qua-rto/in. ipfa ;a&uali: tra&atione

bene factum fuit. Lente ( ut vetus ait pro-

inprimis exemplum S. lgnatii Lojole fe-

verbium ) feftinandum eft: Qui, utSalomon

aíferit, pedibus eft feftinus, in periculo eft,

quendum effe, qui a coena infequentis diei

negotia difponebat, ut majori ea cum liber-

ne pedem offendat. Semper fatis cito faci-

tate eadem perageret, fifciret , quid quovis

mus, fi fatisbene.

Fuci majorem quidem

ftrepitum cieot, & turbatiores funt quam a-

tempore eífet agendum; cum autem omnia

pietatis opera comple&i non poffet, magno

pes, at ceram duntaxat, non autem mel con-

dele&tu przeferebat publica privatis; perpe-

ficiunt. Sic qui follicitudine nimia & ardenti,

& fixepera anxiétate negotia fua agere allabo-

tualis, quze ad tempus fiunt; certa incer-

tis; fecura periculofis; Neque tam videbat,

fant, vix quidquam agunt, & quod agunt,

*

quantze res ipíoe effent, quam quantum fpei

nonbene. Mufczenon vi fua & vehementia,

fed confufa multitudine fua nobis admOdum

ad eas conficiendas oftenderetur. Hinc aje-

bat, non res nobis, fed nos r

funt moleftze : fic magna negotia non adeo

à

j

eþus accom-

nosperturbant atqueparva, cumnimirum ea

! ymodari' debere.

frequentia & multa funt. Quoe ergo curan-

XV. Quinto, non minus accurate obfer-

da & expedienda tibi advenientnegotia , quie-

te & tranquillefüfcipe, & ordinatim ea unum

vandum monitum Alphonfi Rodriquez, quo Roárig,

poft aliud exequere.

Si enim fimul omnia

. fuadet, ut omnia opera & negotia ita per- p.r. tr.a,.

agantur, acfinihil preeterea peragendum ha-€ 4- .

fine ullo ordine perficere, & aggredi velis,

connifus quosdam facies , qui te oppriment,

beremus. Orantiitaque de negotiis nulla fit

& fpiritum tuum evigorabunt, tuque ut plu-

. cogitatio, nulla de re alia quacunque.

Q-

mnia tempus habent; fufficitque diei mali-

rimum fub onere fatifces con

fe&ar ; & v1x

tia fua.

quidquam*effeceris.

Tam rationabile & zequitatis ple-

num efít hoc imedium, ut pagani etiagg & a

XIII. Tertio illam quoqtie d1&1 San'&i do-

religione, fideque Dei alieni id cum docue-

I.þidgm.

Grinam fedulo obfervandam, quam fequen- rint, tum obfervaverint in ipfis rebus, quas

tibus verbis proponit. — In omnibus porro

ad Deorum faorum hoaorem pertinere quo-

quo modo judicabant.

Hincillud veterum

negotiis tuis divinse providentize , a qua fo-

S u

ja omnía tua molimina & opera ortum ha-

proverbium natum eft; Adoraturi fedeant,

alef

bere debent, totaliter nitere: ex parte ta-

hoc eít; cum quiete, reverentia , attepntione,

Neeul

non obiter, languide, perfunéctorie,

Refert

Pt

men tua graviter labora, & poflibilia age,

n

quo ei coopereris; ac deinde certus efto, fi-

Plutarchus, quod , dum fui temporis Sacrifi-

quidem in Deo bene confifus fueris, fuccef-

culi Diis litabant, preeco intenta altiffima-

que voce continuo clamavit: Hoc age, hoc

|

fum, qui inde tibi fequatur, femper tibi &

1

utilifümum & optimum fore, efto, is tibi

age, quafi diceret, animo alio ne divertas,

pró particulari tuo judício bonus aut malus

fed ad id unum, quod agis, attendas.

Hoc

videatur.

Imitare pueros, qui manu una

- ipfum igitur eftmedium , quod przefcribimus ;

parentis manum tenent, & altera fraga &

integre perfecteque rebus fingulis, quas habes

baccas e fepibus & dumetis colligun&. Pa-

in manibus te confecra, cazeteris proculaman-

ri modo tu manu una bona mundi hujus

datis omnibus, & hoc paéto re&e ac bene

Ita autem faciendum effe,

colligito , & tra&a, altera femper Patris

fingulas perficies.

coeleftis manum tene, ad eum fubinde re-

Ariftippus Philofophushoc modo probabat ;

vertens, & recurrens, ut videas, num tua

Sola res praefensin manu noftra eft, non an-

agendi ratio, & occupationes tuz ei pla-

tegreffa, non futura: quia & illa jam prze-

ceant. Inprimis vero cave, ne manum &

teriit, & hzec nondumeft, necan ventura fit,

of-

protectionem ejus unquam deferas , tf: Íolo

fcimus, O beatum illum, uui tantus fieri p

fet

Titulus XXXL. Conffium.

439

fetfui Domïhus, fuarumque cbgitatibhum &

frant. Hic ufus Regio PfalmMfte perfami-

. phantafiatum, nihil ut cogitaret, nifi quod

liarisextitit, quod variis in Pfalmis de feipfo

re ipfainmanibusverfat. Verumtantaeftex

teftatum reddit : Providebam Dosinwm im

una parte cordis noftri inftabilitas, &tanta ex

coufpetiu sueo femper ; & : 2dd te levavi ocit-

parte altera inimici hominis aftutia atque ma-

lossueos , qui babitas in calis.

Oculi meifeme

lignitas, utid optare poffimus , fperare vix

pev ad Dominum. — Firmiffime perfuafum te-

unquam.

Potens fane ac multum noxia eft

neas, functiones laboresque tuos, fi poten-

homini ifthzec teptatio, qua illud Dzemon

tiffiumum auxiliatorem Deum fuppetias hoc

agit, & communiter obtinet , utrem vixullam

modo invocemus, multo feliciores fuccef-

unquam bene, numerisque omnibus abfolu-

fus habituros, nec folatio interno , animique

tamfaciamus. Oras? Suggerit ftudia, cogi-

tranquillitate , carituros eïTe;

tationes officii, refetion's,alia. Studes? O-

rationem, colloquium, miffam , fociosimpor-

.XVII. Septimo, illud nobis curäe ptaeci-

tuneingerit. Et quid hinc promovet? fcilicet

pu?e effedebere, monente eodem Santto, ut

utneutrum, imo nihil, bene facias.

Quare

omnia illa, ad quze ex ftatu vocationeque

meum hoc fequere confilium ; ( non enim

noftra adítringimur, cum perfe&ione agan-

$gnoramus cogitationes & aftutias ejus ) abji-

tur, & bono cum fucceffu; quantum qui-

ce futurorum omnium cogitationem , quo-

dem in facultate nofltra eít, abfolvantur,

niam quantumvis cazeteroqui bonse fint fan-

nec quicquam ia iis vel per oblivionem,

&zeque, jam certe & hachora nec bonze funt,

vel quemcunque defe&um moítrum, ne-

nec fancte, fed fru&tui , profe&tuique tuo pluri-

gligatur. — Quod fr his rite peractis, fuüc-

mum incommodant. Quodíi obrepat ifthzec

ceffusaut contrarius, aut minus exoptatus;

tibiforte cog'tatio, nonrecordaturum teám-

confequatur, ferendusille eft patienter, ani-

-piius hujus illiufve rei, quze modo menti oc«

moque peccato, atque hilari.

Quanquam

currit, ex hoc ipfocollizere debes & potes,

enim Dei juffu ad omnia fingulari cum cura

non injici tibi hanc mentem a Deo, fed me-

perficienda obligemur, qus ad: divinum

ram eífe mali Daemonis illufionem , quod

ejus honorem promovendum , noíiraeque

. Deus, Deus confufionis perturbationisque

vocationi fatisfaciendum pertinent, .non ad«

non fit, fed Deus pacis, Deusquietis, Deus

ordinis.

ftringimur tamen ad felicem negotiorum

Ergoa maloett, quidquid eft , quod

iftorum fucceíffüum, cum is in poteftate no-

jam turbat. Abige ipfum igitur, proculque

ftra non fit. Recte arborem quidem planta-

i r

- . pelle, & confidein Domino, quodtefaciente,

ré, atque irrigáre opportune tenemur, ut

quod in te eft, ipfealio poftea tempore non

vero illa excrefcat, incrementümque fu-

deerit ad ipfius gloriam , tuumque commo:-

mat, folius Dei eft efficere.

Quod fi autem

conatus noftri fperato exitu deftituerentur,

. dum ipfi videbitur futurum. — Facit huc prae-

clarum documentum S. Bonaventurz, $Scz-

vel per negligentiam etiam noftram minus

edti,

entia, inquit, qme provirtute de/picitur , per

votis noflrris refponderent, 2zequo animo,

Lt

" qirtutem po[fea vielius invenituy.. Nofter Avila

& fuüppar tranquillitate voluntati divinae

ait: Quandocunque menti extra debitum

acquiefcamus, perfuafi, voluiffe hoc pacto

tempus impertinens aliqua cogitatio fuccur-

a nobis Deum negligentic noftrze poenas

retit, fic eum alloquere: Dominus meus ni-

fumere. Ejus te itaque poenitudo capiat ,

hil horum mihihoc tempore prsecipit: Nihil

Deum veniam humiliter pofce, & tanquam

igitur eft, cur multum vobifcum difputem,

promeritam vindittam, & pomam hanc ab

cum primum autem illud mihi mandaverit,

ceterna ejus providentia libens, gratusque

multa cum

promptitudine alacritateque illud

fufcipe ; veluti enim omnis culpa divinze

ampleGar.

adverfa eft voluntsti, ita poena ob cule

jÓàm infli&a voluntati eidem

: tïmnino cons

(S. Franc, — XVI. Sextö, illud quoque S. Francifci Sa-

entanga eft.

Salef. in lefii monitum non negligendum , quod his

|

egul,

verbis proponit.

Inter traCtandum de nego-

. XVIII. OBavo ; -denique prae ömn'ïbuä

p:s- $.2 Fig. atque in converfatione, coetuque alio-

aliis do&rinis hoc loco traditis, illam taxis

rum nulla te capiat Dei tui oblivio.

Certum

rni faciendam , quam fzepius citatus S. Sa-

lefius in fine capitis de hac materia tractane

enim perfuafifmumque nobis id effe de-

bet, nullum negotium tam arduum, tanti-

tis, in hzec verba fubjupgit: Ille enim vero

que moienti reperiri , quod a Dei memo-

Negotiator vere fapiens, & circumfpectus,

imo beatus eft, qui occupationes, negotias

.fia impedire nos merito poffit, ac debeat,

Et San&i omnes, quotquot fuerunt, in hac

que fzecularia , quae ex officio, vocatione-

fe femper continuo exercuerunt, atque

que fua ipfi tra&tanda incumbunt , fingulari

etiamnum fuperftites devoti, fapientesque

cum diligentia exequitur: Verum eo cum

id in more pofitam habent, ut cogitationes

inodo , ut alte defixum id mente habeat,

mentemque fuam frequenter ad Deum ele-

nihil fibi magis curze, nibil magis cordi effe

vent, fzepiusque in coclum oculos, quam

debere, quam fuse falutis negotium, ani-

in terram terrenaque, defigant: Sicuti, qui

moeque proprie ad seternamn felicitatem

vela in mari faciunt ,

crebrióri obtutu fi»

ptovehendæ.

l4

dera, quam ipfüm 2equor, quod ante fe

^habent, & in quo citcumferuntur , ;*collu-f

CGNSL |

449

Bibliothece Manualis Comcionatoria.

CONSILIUM X.

quod charitas, cum fpititualis quidam ignis

giofts

fit, quando vehementer inflammata & ac-

Cgion"

cenía eít, dicatur devotio , & ad charitatis

"De vera Devotione pro?u1'anda.

ignem aliud non addat przter flammam,

quo charitatem & alacrem, & promptam, &

diligentem, non modo ad divina mandata

þäti!z'o.

' "j

obfervanda, verum etiam ad confilia & in-

fpirationes coeleftes exercendas , reddat. De-

- XIX. Euphrofyna honefta mnlier nullum

in Communione , aliisque exercitiis fuis fpi-

votio ergo omuium dulcedinum eft dulciffi-

ina, & virtutum univerfarum tegina. Et

fitualibus, guítum percipiens, queritur A-

namque ipfa charitatis perfe&tio; lienim cha-

Ícetze, fe omni devotione deflitutam effe;

ritas lac fit, devotio eft cremor: fi illa planta

petit proin ab eodem confilium , quomodo fe

fit, devotio ejus eft flos; fi illagemma acla-

gerere debeat, aut amiflam devotionem re-

pis pretiofus, devotioejus eft fulgor & jubar:

cuperare queat.

2

fi illa balfamum & aromata , devotio ejus eft

Íragrantia & odor fuavitatis, homines con-

fortans ac vegetans, . Angelos autem lztifi-

Re/'þan/z'o;'

cans.

Ex qua defcriptione facile colligi po«

terit, quze fit fal(a devotio, quam idem San-

XX. Refpondet Afceta , quereïamhänc ex

&us fic depingit: Quascunque imagines &

ignorantia do&rinarum, quas Authores de

Vvultus depingeret pi&or Arelius, ad fimili-

vera devotionetradunt,oriri. Quare easdem

tudinematque effigiem mulierum, quasada-

fe Euphrofyaze in compendio traditurum.

mabat, efformabat; ficfibi quisque devo-

Primo itaque fciendum illi effe, quid fit vera

tionem pro paífione & imaginatione fua de-

devotio; quam clare prz aliis S. Franciícus

pingit.

Qui jejunio add:ctus eft, valde fe

Salefius explicat fequentibus verbis : Vera,

devotum reputabit, fi multum & frequente£

vivaque devotio amorem Dei praefupponit ,

jejunet, licet intus fcatet odio & malevolen-

nec quid aliud eft, quam verus quidam Dei

tia, cumque non audeat linguam vino, ac

amor: non tamen qualiscunque, & talis qua-

ne quidem aqu?e prze fobrietate intingere ,

lis amor: nam in quantum amor divinus

ilam fanguini proximorum palam immer-

animam noftram cohoneftat, & venuftat, di-

gere, Is detrahendo, & calumniando, non

citur gratia , divinzeque ejus Majeftati acce-

verebitur.

Alius fe devotum exiftimabit ,

btos nos reddit; in quantum vero vires ad

qdui plurimás quotidie preces & orationes

énefaciendum nobis confert, vocatur cha-

decurrat, etíi exinde lingua illius in verba

rit;is: Verum cum jam ad eum perfectionis

morofa, querula, árrogantia & injurias im

gradum pertingit, ut nos non folum benefa-

domefticos &. vicinos fuos totam fe fe ef-

cere, verum etiam follicite, diligenter , fre-

z

fundat. Alius libenter admodum eleemo-

quentet, prompteque operari faciat, tum

fynasin egenos & inopes e crumena educit,

demum devotionis appellatur nomine.

Stru-

benignitatem tamen & amorem corde fuo

thiones nunquam fubvolant, & gallinze non

S Fa

elicere ac depromere nequit, qui inimicis

Galef

nifi admodum graviter, & demiffe, & rarif-

ignofcat.

Erit & alius, qui quidem ini-

6 1

fime; fed aquilze, columbze, hirundines, &

micis fuis haud difficulter injuriss' omnes

fzepe, & celeriter, &fublimeevolant. Pari

dimittet, fed ut creditoribus fuis fatisfaciat,

modo peccatores nünquam ad Deum fur-

& cutm iis rationes ineat, quam segerrime

fum evolant, fed omnis eorum libratio, &

in animum fuum inducet, & nonnifi vio-

ftudiumin terra, circa terram , & propter ter-

lenter, ac Judice compellente.

Omnes hi

;

ram fufcipitur.

Probi vero hormines, quifci-

vulgo devoti habentur, revera tamen de-

licet nonduni ad devotionem pervenere , ad

voti non funt.

Milites Saulis Davidem in

Deum quidem per opera fua bona fubvo-

domo fua quarebant, at cum Michol fta-

lant, attamen raro admodum, tarde, & gra-

tuam in lecto coliocaffet, eamque veftibus

viter. At qui veri devoti funt, frequenter,

Davidis induiffet, crediderunt ili, Davi-

expedite & füblime in Deum evolant.

Ut

dem ipfum aegrum in le&o decumbere. ' Sic

concludam ergo, devotio aliud non eft,

permulti acionibus & operibus quibusdam

quam quzedam agilitas & vivacitas fpiritua-

externis, ad fan&iam devotionem fpectan-

lis, cujus adminiculo charitas fuas in nobis

tibus, fe induunt, & palliant, & credunt

actiones (aut potius nos perillam) prompte,

homines illos vere devotos & fpirituales

Et

affe&uofeque exequitur, & operatur.

effe, cum revera & a parte rei nonnifi fi-

!

ficut ad charitatem fpe&tat, ut omnia Dei

iulacra quadam, & inania phantaímata

mandata in genere & univerfaliter nos adim.

devgtionis fint.

plere faciat, ita ad devotionem pertinet, nos

ad eadem prompte feduloque adimplenda

.XXI.*Secund'o fciendum eít, duplicem

excitare, & inducere. | Quam ob rem, quis«

effe devotionem.

Prima »ra?zozalis voca-

quis omnia Dei praecepta non, prout opor-

tur, quando quis quodlibet peccatum odit,

tet,obiervat, nec bonus, nec devotus haberi

& execratur, promptáque voluntate Deum

poteft.

Itaque charitas & devotio non plus

59

colit, & ea, quze Deo placere cognofcit,

ï;

ut eam

inter fe differunt, quam ignis : & flamma,

ürenuex ample&itur, ac péragit ,

Blofius

2

44t

Titulus XXXI Coufiium.

Blofius in Biofius defcribit, de qua locutus eft pius Au-

dant, ad quoruüm denique confecutionem

Canon. €- thor dicens: Devotus Domo ubigue fecum fert

pertingere nunquam pofliit; Ex quo fit, ut

confolatoresa fuusn Jefum, €v dicitad eum :

plenus femper bonorum defideriorum exi-

- "Adefto suibi Domiue SEfu, in ommi loco €$

ftat, quze tamen in executionem fuo tempo-

Zetpore.

Jec inibi fit confolatio, l'ibeutev vel-

re prodeant nunquam , utque tandem, dum

Je cavere ouizi buano folatio. Et fi tua defue-

oimnes ad perfectionem tendendi vias aut cu-

vit cozfolatio, fit suibi tua voluntas €? jufla

rioferimatur,aut temere ingredi parat, imultis

prodatio pro f/umtno folatio. Sezftbilis eft, quae

praegravatus defideriis, & propofitis, tum dif-

in cordis quadam motione & fuavitate con-

ficilibus, tum permoleflis , vel fuccumbat pe-

fifit, & externis geftibus & lacrymis prodi-

nitus, vcl plurimum retardetur. llla enimani-

tur, quam etiam peccatores, imo & haeretici,

mum noftrum. perplexum admodum inquie-

ac gentiles pleramque habent. Unde Blofius

tumquereddunt, atque efficiunt, utbene cce-

deea fic loquitur : Non in ea turpiter con-

ptum,opus aut propter occurrentes difficul-

tates vix fuperabiles, aut propter laborem ni-

quiefcas: fed per eam ad. Deum progredere.

Admodum periculofa eft fpiritualis ingluvies,

mis arduum, imperfectum, aut infectum pe-

nitus relinquere necelfe fit. Sancta infuper

qua quis dulcedine gratíze ad oblectationem

um

fui abutitur.:

Anima, qu» hoc vitio altius

cum libertate in exercitiis devotionis proce-

infecta eft, non poteftdici pudica, & fidelisfa-

dendum eft, ut neque ad fenfibilia folatioia,

1inula Chrifti, neque enim Deo gratis obfequi

eorumque dulcedinem, neque ad certas quas-

vuit, fed Dei donum magis, quam Deum di-

dam confideratiunculas, fimiliaque pietatis

ligit. Servula mercenaria, non filia liberalis

opera, affixus fit, ita ut, vel infirmitate, vel

-ie u*

"

eít : Si nimis ei adblanditur fuavitas illa fen-

cafu improvifo, vel honeftis legitimisque de

|

fibilis, mox ipfa tota turbulenta, tota indigna-

caufis, vel proximo indulgendi placendique

. bunda, tota impatiens, pietatis ftudia deferit:

ftudio, ab iis vocatus & impeditus, idcirco

& ti;moris, pudorisquehabenis excuflis datfe

moxinquietudine, animi morofitate & impa-

prorfus externis confolationibus. Videlicet

tientia contürbetur, fed in continua meutis

fi Deus eam oblectare vult, Deo fervit; fimi-

tranquillitate perfeveret, confuetamque illis.

nus, ab eo recedit.

Anima vero, quze fide-

fuavitatem exhibebat, qui ab exercitiis omiffis

eum impediverunt.

Nam neque fenfibilem

lis ancilla, vel pudica fponfa Chrifti appella-

ri ineretur; non in Dei donis, fedin Deo, quie-

nimium illis inoperibus effe convenit, neque

s

fcit. Sive Deus ei infundat internam fuavita-

in propofitis nimis mollem, ut, quicquid nobis

tem, tranquilla permanet, hilariter fuo fponfo

nonnulli obftacule fuerit, id quam graviffi-

famulatur, fideliter ei adhoeret, conftanter

me fentiamus. . Hs»ec enim animi inquietudi-

eum diligit. Magis optatDei voluntatem fie-

nem & anxietates conícientive inducunt, fu-

perftitionisque nos periculo exponunt. Satis

|

ri quam fuam. lgitur cura, ut ubique cafta

paraque tua fitintentio ; lztitiam falutaris

tibi fit arborem devotionis, & bonz volunta-

tis a&tis profunde in corde radicibus firmiter

Dei hic expete, non tam ut dele&eris, ,quam

ut ipfi Domino placeas.

confiftere, nec curandum magnopere, fi a

$.Franc.

XXII. Tertio fciendum eft, auream medio-

ventis aut folia, aut fructus, aut ram!i etiam

V

Salef. l.2. critatem , fan&amque difcretionem devotio-

agitentur, alte radicato & inconcuffo, firmitet-

ep. 2.

nis fe&tatorem velut matrem diligere, atque

que confiftentearboristrunco. Neceftetiam,

in omnibus actionibus fuis obfervare debere;

quod devotionis ftudiofus aut miretur, aut

animum defpondeat, confideratis fuis tot ne-

fine hac enim, quod S. Antonius monet, nul-

la virtus virtutis nomen meretur, ne ipfa de-

gligentiis, miferiis, infirmitatibus, tentatio-

votio quidem. Difcretio autem neceffario re-

nibus, affe&tuum inordinatorum af[fultibus,

& defe&ibus quotidianis. Quamdiu enim in

quirit, ut in exercendis virtutibus, rebusque

fpiritualibus, fancta quadam attemperatione

fe timorem Dei amoremque confervare labo-

rat, quamquam hücusque partes füas non

utamur: eaque moderatione illa peragamus ,

Y

a SoY

ut ne quis eorum, quibuscum vivimus, meri-

ita perfe&e expleverit, non idcirco tamen

conclamatum eft, nec conficiendus etiam 2e-

to offendi, averfionemque a faüis noftris con-

cipere jure poffit. Vera enim devotio fuavis

gritudine animus, fed firmo potius propofito

erigendus,illi impofterum conceílis a Deo gra-

ubique, femiper amoena, & nulli unquam fa-

flidio & moleftize eft.

tiis diligentius utendi, immemoratos animi

; devotioni huic

affectus amolius edomandi paulatim, & ad

XXIH. Quarto fciendum eft

. duo fpecialiter obftare; 1. Animi levitatem,

patientiam, manfuetudinem, humilitatem,

fuavitatemque fe inducendi, quarendique

& conftantiam, quze non raro in caufa funt,

ut quze vel bene prudenterque propofita funt,

profectum fuum fpiritua'em, hinc inde ex

omnibus. -Ta»dem fi videat muneri a fe fuo

non exequatur, vel quze incepta jam & ufita-

ta fuerunt priftinze devotionis exercitia, com-

cum diligentia fatisfactum ,

gratias Deo,

inutet ; & alia, atque alia, eo preetextu ,

laudesque decantet: Sin cont:a. negligen-

quafi meliora appareant, fufcipiat: vel quod

tiam in fe agnofcat, fi prfertim illa de

fubito ita multa fimul, itaque diverfa exet-

indufiria admiffa non eft,

ejus in. fe

dolorem excitet, coram Deo profunde fe

citia, adoriatur, quse fimul confiftere non

humiliet, proponatque , edhibendam a fe

polfunt, utque interdum ea aggrediatur

que

etiam, quze fuas vires & facultatem tranícen-

deigceps omnem induftriam, perfuafum

fibi

(", P. Loba. Bibl. Man. Tom. F.

l

44

Bibfothecae Manuali: Cbncionatoriæ

fibi habeat, clementiüïmum Deum idcirco

debere devotionis amatorem, ut nibil novum

fibi auxiliis gratiaque non defuturum, ut qui

& infolitum, nihilfingulare & inufitatum,

confectetur.

quaíffatum calamum nom conterat, nec cor

Eadem facie, eadem charitate

humiliatum defpiciat, fed iis potius otnnes

& gaudio internarum fuavitatum folatia, &

benevolentize charitatisque thefauros reclu-

defolationum averfionumque animi faftidia ,

dat, imo fuam in fublevands eorum miferüs

de paterna Dei acceptet manu.

Eidemque

gloriam & honorem quszrat. 2.Non minus

non folatiolorum iítorum guftus caufa, quem

obftare effufionem animi ad externas confo-

ab ipfo ejusque fervitio percipit, fed pure

latiunculas, uti re&e Thomas Kempenfis

ipfius gratia tantum, propter ipfum, inquam

'Thom.

advertitdicens: Utr/rus eff /ape £^ fecurius y

ejusque obfequium vivat, ferviat, adhzereat,

Kemp.l.r.

uod botio non habeat suultas confolationes 22

atque in hac vaífta mundi eremo, ficut ol;m

C€. 2I.

l, 3. c. 12.

l

ac vita, fecundum carnem precipue ; tamen

electus ille populus etiam neceffario pane &

uod divinas non batemus, aut vavius feutimus,

aqua deftitutus, nedum aliis, quifolatio &

z0$ 3n culpa fumus , quia compuntlionem covdis

oble&amento effe poterant, Deum fequatur.

50n quevitus , mec vanas Cg. externas omnino

Hoc illi omnium fit loco, quod apprehenfa

quafi dextera a Deo juxta voluntatem ejus

aljicimus. Etiterum: Sz veraczter vis dele-

&ari,€" abundantius a tne confolavi, ecce in

deducatur, de quo S.David gloriatur. ac i-

contemptu omnium mundanorum, & in abfcif-

pífius duttu cauíaque perpeti aliquid poffit.

Hoc unici inftar folatii fit; in has 2eternam

ffone omnium infirtnavum deletlationum erit be-

neditlio tue, €? copio[a tibi veddetur. confola-

ipfius. providentiam adorare, & venerari ;

210.

Et quanto plus te ab omni creatuvarum

in his ad finum praefidiumque ejus confuge-

re; in his inter paterna ejus brachia fe con-

folatio fabtraxeris, tanto in me fuaviores

jJicere, malleque fine omni tolatio omnique

potentioref confolationes invenies.

cordis guftu emori, quam ab illo pedem re-

XXIV. Quinto fciendum, plu,riinum etiam

ferre, & de fua ipfum fide, fpe & charitate

ad devotionem conducere, imo neceffarium

vellatum unguem deflectere.

Hoc tam de-

effe, ut fuus illi ftatus vocatioque abunde

votorum & diviaorum actuum ftudio eveniet,

fufficiat, nec de aliis cogitationem conatum-

ut Deusin cordetuo per hanc vitam mortalem

que ullum fufcipiat. Nihil enim eft, quod

commoretur &inhabitet, tuque viciffim cum

profe&um noftrum ita retardet, majoremque

ipfo in vita coelefti & immortali aeternum ío-

remoram injiciat, in confe&anda affequenda-

] f Angl.

que perfe&tione vocationis, in qua vivimus,

cieris atf.lue conjungaris.

dedopt

Ecd,

virtutibusque, quas ftatus nofter a nobis exi-

git, quam cogitationes & defideria noftra

$ Franr

alium in fcopum fruftra ejuculari, pretiofum-

CO/NSKILIUM VI.

Seíp.

Tntroi,

que tempus hoc modo inutiliter prodigere.

n

Liam fponfam fuam perfetto amore nunquain

profequebatur Jacob, quamdiu de Rachele

De Communiönis' frequentia.

confequenda laborabat.

Pet z'!tz'o.

XXV. Sexto fciendum, nihil zeque con-

ducere ad devotionem confervandam, quam

XXVIIL. Catharina Virgo devota, cum

fi omnis curiofitas circa res autactiones alio-

rum ad fe non pertinentes ftudiofe vitetur ;

legiffet, & audiíffet, auguftifimum Altaris

Sacramentum medium eíf» efficaciffimum,

fed & judicia humana generofe contemnan-

& viam fecuriffimam perveniendi ad perfe-

tur: uti prius Author his verbis indicavit:

'Thom.

In omni ve attende tibi , quid facias, €? quid

&ionem , vehemens concep.t defiderium

Kemp.l.4

eio

quam frequentiffime communicapndi ; quia

c.25. &

'4e

' dicas: €& omuem inteutionem tuain ad boc di-

tamen fzecularis eft , & varize funt quoad

t. co 200 r

ige, ut mibi foli pl.

aü

ceas, €P extva tme nibil

Sed €? de aliorusa dattis

[

Communionem his perfonis concedendam

cupias aut queras.

Confeffariorum opiniones & praxes, ideo

faclis zil temeve judices: mec cum velus tibi

cupit fuper hoc Afcetae

comniffis te implices : €9 poterit fieri, ut pa-

judicium & confi-

yum vel varo tuvleris. Quare hortatur Af-

lium intelligere.

3

ceta Euphrofinam, ut illa ejusdem Authoris

verba fibi di&ta putet: DZmitte vana vanis:

Refþonþo.

2u autem intende illis, qua tibi pracepit Deus.

Claude fuper te offium tuum, C? voca ad te

Slefum, dilelum tuuim.

Maue cum eo iti cel-

XXVIII. Refpondet Afceta per fequentes

£

lg, quia uon inveuies alibi tantam pace.

Aphorismcs: Primus eft, non longo tempo-

zon exiviffis, nec quidquam de vusnovibus au-

re diftlerendam effe Communionem , uti recte

diff.s, melius ia bona .pace permanfiffs. . Ex

S. Cyrillus indicavit dicens : Sciaez £eptisati

uo nova deleclat aliquando audire , oportet te

botnines, ff longo temporis /patio proptev /Fmula-

exinude tz:r&atio:zenz cordis tolerave.

£am pietatem y[Hice corpori Cbvz/fi communi-

care vecufent , ab atertia vita fe procul depelle-

XXVI. Septimo denique fciendum, ad de-

ve. Quippe recu/atio Qujyusmodi, quamvis ex ve-

votionem confervandam fÍpecialiter cavere

ligioue proficifci videatur, €? [candalum facit,

Biiq

- G Ja-

Tiwus XXXL — Confüium

443

& Jagueos inffruit.| Quave opovtetomnibus vi-

Salefio prolatus his verbis :

vibus a peccato trundart, ? velle vivendi ja&lis

certo & audacter dicere

Quamquam hoc

queam, eos, qui de-

fuudamentis magna cum fiducia ad fuummendam

vote fervireDeo volunt,

non

poffe minus quam

vitam coucurrere. Quod etiam Thomas Kem-

fingulis menfibus communi

care, nec diutius

penfisconfirmatdicens: Quid prodeft diu tar-

dare confeffionem, aut facram differre com-

differre communionem poffe, Si fatis prudeng

fis, tibinec mater, necuxor, nec maritus, nec

munionem? expurga te cum primis, exfpue

velociter venenum, feftina accipere reme-

paterimpedimento erunt, quo minus f2 pe fa-

cram communionem adeas. Cum enim ipfa

dium; & fenties melius, quam fi diu diítu-

communionis die officii tui partes pro ftatu

leris. Si hodie propter iftud dimiferis, cras

tuo convenientet expleas, & erga illos tum

forfan aliud eveniet: & fic diu poffes a com-

benignior & affabilior fis,

nullumque genus

munione impediri; & magis ineptus fieri.

obfequii eis deneges ;

verifimile certe non eft,

Quanto citius vales, a preefenti gravitate &

illos hoc in exercitio ullatenus impedire te

inertia te excutias, quia nihil importat diu

velle, cum nullum ex hoc ipfius fecuturum

anxiari, diu cum turbatione tranfire, & ob

fit incommodum, nifi forfan admodum im-

quotidiana obftacula fe a Divinis fequeftrare.

pertinentes , morofi, & rationi diffentanei fo-

mo plurimum nocet diu communionem pro-

rent. Hoc in cafu, ut dixi, fi dire&or tuus

telare; nam & gravem torporem confuevit

ita faciendum fuaferit, illorum voluntati for-

induücere. Pro dolor! quam tepidi & diífo-

luti moras confitendi libenter accipiunt, &

fan condefcen.dendum erit.

/

communionem facram idcirco diíferri cu-

.XXXL Quartus Aphorifmus iterum a S.S-Asg. -

piunt, ne ad majorem fui cuftodiam fe dare

teneantur.

Heu! quam modicam charita-

Auguftino datus eftloc. cit. dum dixit: Omni-^ *

bus tamen diebus Dominicis, ut quis com-

tem & debilem devotionem habent, qui fa-

municet, fuadeo, & hortor, fitamen niens fine

cram communionem tam faciliter poftpo-

nunt. Quamfelix ille, & Deo acceptus ha-

voluntate peccandi fit. Super quze verba fic

betur, qui fic vivit, & in tali puritate con-

difcurrit S. Francifcus Salefius:

Vides, Phi-

IOthea P]

Auguftinum confulere quam maxi-

Ícientiam fuam cuftodit, ut etiam omni die

€ommunicare paratus, & bene affe&us effet,

me, & neminem non exhortari, ut fingulis

diebus Dominicis communionem facram ad-

Íi ei liceret, & line nota agere poffet.

eat; hoc ergo confilium fe

quere, & exequi

pro viribus ftude.

-S.,Auxg.l. . XXIX. Secundus Aphorifmus eft P S. Au-

de do.

Etenim cum nullum er a

Eeccl.

gm. guftino probatus dicente: Quozidianam com-

peccatumi mortale

effe&tum & propenfionem

muniouem percipere, nec laudo; nec vepreben-

(uti przefappono) habeas, nec etiam erga ali-

S. Fr ahnc, doo

quod veniale inclinata fis; veram illam dif-

Cui etiam S. Francifeus Salefius adítipu-

Introd.

ur dicens, fe Patris fpiritualis illius homi-

pofitionem habes, quam S. Auguftinus requi-

nis, qui huc propendet, & fic communicare

rit, quin & adhuc multo excellentorem; nam

19.

volet, difcretioni id relinquere; nam cum dif-

non modo non habes affe&tum peccandi, fed

pofitio,. quae ad tam frequentem communio-

ne quidem erga peccatum, adeo ut, fi Pater

nem requiritur, valde exaéta & eximmia effe

tuus fpiritualis confuleret, & expedi:e cenfe-

debeat, hinc eam generaliter cuilibet confa-

ret, etiam fzepius quam ueaquaque Domini-

lere, confultum non eft. Verum quoniam

ca, cum animze tuz fru&u communicare-

hzec ipfa difpofitio, tametfi fingularis, inmul-

poffes. Nihilominus multa legitima occure-

tis fan&tis animabus haberi poteft &inveniri ;

re poffunt impedimenta, non quidem a parte

hinc etiam non confultum eft, generaliter u-

tua, fed ab iis, quibuscum agis, quze pruden-

numquemque a tali communione divertere

ti confeflario occafionem forían darent, tam

frequentem tibi communionem inhibendi. Si

& abítrahere, at juxta cujusque confcientize

ftatum in particulari ea aut fuadenda , aut dif-

verbi gratia alicujus in fubje&ione agas; &

fuadenda. Etenim imprudentize fpecimen fo-

fi ii, quibus autobedientiam aut reverentiam

ret, tam frequentem Euchariftiae ufüm omni-

debes , ita male edo&ti & ftupidi effent, utto--

bus fine ulla diftin&ione confulere; uti & im-

ties te facram communionem adire videntes

imprudentia foret, aliquem propter eum re-

fcandalizentur, aut fe turbent. Quare, rebüs

omnibus confideratis, confultum forfan erit,

prehendere, maxime fi boni prudentisque ali-

cujus direCtoris confilium in hoc fequeretur.

illorum infirmitati aliquo modo in hoc acquie-

Scite fane S. Catharina Senenfis fuam adeo

fcere, & nonnifi decimo quinto quoque die fa-

cram communionem adire. At hoc intelligi-

frequentem communionem reprehendenti-

bus, eo quod S. Auguftinus eam nec lauda-

tur ita, fi difficultatem nimirum aliter exfu-

bat, nec vituperabat, refpondit: Cum S. Au-

perare nequeas, fed nihil certi hac in regene-

raliter definiri & confuli poteft ; at faciendum,

guftinus eam non vituperet, rogo, ne & vos

eam vituperetis ; & hoc mihifufficiet. Ut ta-

quod tibi Pate;' fpiritualis faciendum confulet.

men quotidie quis facras epulas accedat, po-

tiffimam praeterea malarum fuarum inclina-

XXXIL Quintus Aphorifmus eft, quemS.Thom,

tionum partem fuperarit neceífe eft, & non

iteruni pius Author his verbis proponit: Pro- Pemp.

nifi Patris fui fpiritualis cum confenfu confi-

pter aliquam parvam turbationem vel gravi-

A

v * L

C. IO,

lioque id aggredi debet.

tatem, facramne dimittas communione

m ?

fed vade citius confiteri, & omnes offen-

XXX. Tertius Aphorifmus eft äb' eodem

fiones aliis libenterindulge, Siveroaliquem

! E&idem.

Kkk 23

offen-

&. P. Lohn. Dibl. Illau. Z om.I.,

444

Bibliothece. «anualis Concionatorice

offendifti, veniam huml'ter precare, & Deus

quae debebant, exigentibus folverent. Inde«

iibenterindulgebit tibi ; cum enim quidam fa-

cens eft, quamquam non magnum peccatum,

matrimoniale debitum ea die exigere, qua fa-

crae communioni fe aptare difponunt, pejores

Satanze immiffiones patiuntur. Ipfe nequam

cram quis adiit communionem ; at indecens

fpiritus ( ut in Job feribitur ) venit inter filios

non eft, imo vero meritorium , ipfum reddere.

Non ergo ob debiti illius redditionem commu-

Dei, ut fol:taillos nequitia fua perturbet, aut

timidos nimium reddat, & perplexos; qua-

nione quis privandus eft, fi alioqui devotio ad

tenus affectum eorum minuat, vel fidem im-

ipfam adeundam feratur. Certe in primitiva

Ecclefia Chriftiani quotidie communicabant,

pugnando auferat; fi forte aut omnino com-

munionem relinquant, aut cum tepore acce-

eíto effent conjugati, & prolibus operam da-

dant. Sednoneft quidquam curandum de ver-

rent. Atqueideo dixi, frequentem communio-

nem nullum omninoincommodum aut paren-

futiis & phantafiis illius, quantumlibet turpi-

bus & horridis ; fed cun&a phantasmata in ca-

tibus, aut uxoribus, aut maritis dare confue«

putejusfüntretorquenda. Contemnendus eft

viffe, dummodois, quieamadit, prudens Qt,

1

& difcretus.

:

mifer, & deridendus ; nec propter infultus

ejus & commotiones , quas fuícitat facra eft

XXXIII. Sextus Aphor

ifmus eft, quoties-

$.Yrsnc. omittenda communio. Nam ficut fertur mi-

cunque communio peragitur, magisattenden-

Saief. In-

dum eft, quomodo, quam quoties peraga-

trod.c.20.

thridates Ponti Rex, cum mithridatium medi-

camentum inveniffet, ita fuum per hoc ipfum

tur; uti re&e monet Author libelli de Imita-

corpus corroboraffe & armaffe, ut, cum poftea,

tione dicens: Super omnia cum fumma hu- L. 4. de

militate cordis, & füpplici reverentia, cum;mit. c.7.

quo Romana vincula & captivitatem evitaret,

veneno fibi vitam vellet abrumpere, nequa-

plena fide, & pia intentione honoris Dei, ad

quam potuerit, 1ta Redemptor nofter Chri-

hoc Sacramentum celebrandum, tractandum,

& famendum, oportet Dei accedereSacerdo-

ftus auguftiffimumEuchariftizeSacramentum;

quod carnem ejus & fanguinem realiter con-

tem. Quod idem etiam de communicantibus

tinet, inftituit, ut, qui ipfum comedit, in zeter-

dicendum; qui proin cum eodem Afceta di-

cere deberent ad Chriftum:: Cum fumma de-Tbid.c.zz. -

num vivat. Unde quiipfum crebro cum devo-

tione fufcipit, ita animse fuae vitam & fanita-

votione & ardenti amore , cum toto cordis

tem confirmat, utipfum propemodum impof-

affe&u & fervore defidero te, Domine, fufci-

pere, quemadmodum multi San&i & deve-

fibilefitabaliquo finiftro affe&u vitiofaquein-

Tiut,

clinatione intoxicari. Nemo carnem hanc vi-

tze perfonze in communicando te defiderave-

Áemp

.tze poteít comedere, eaque. nutriri, & mor-

runt, qui tibi maxime in fanctitate vitae pla-

146

tis affe&ibus exinde vivere. Adeo, ut, quem-

cüerunt, & in ardentiífima devotione Iue-

runt. O Deus meus, amor 2eternus, totum.

admodum homines in paradifo terreftri agen-

tes fecundum corpus mori non poterant, idque

bonum meum, felicitas interminabilis ; cu-

vi& efficacia ligni illius vitze, quod in ejus me-

pio te fufcipere cum vehementiffimo defide-

rio, & digniffima reverentia, quam aliquis

dio Dominus plantarat ; fic fpititualiter & fe-

cundum fpiritum iidem mori non poffunt vir-

San&Gorum unquam habuit, & fentire potuit.

tute Sacramenti hujus vitze. Si enim fructus

Et licet indignus fum omnia illa fentimenta

devotionis habere, tamen offero tibi totum

molliores, & corruptioni prze aliis obnoxi (pu-

tà ceraía, poma annenia, & fraga) facili ne-

cordis mei affe&um, etfi omnia illa gratif-

fima iuflammata defideria folus haberem.

gotio per totum annum integri confervantur,

Sed & quaecunque poteft pia mens concipe-

fi quando faccharo aut melle condiuntar; mi-

rum fane uon eft, corda noftra , tametfi fragi-

re & defiderare, hzec omnia tibi cum fumma

" lia & imbecilia, a peccati corruptione inte-

veneratione & intimo favore przebeo & offe-

ro

Speciatim vero utilem modum commu-

gra confervari , quando ab incorruptibili car-

ne & fanguine Filii Dei faccharata & mellita

nicandi fuggerit S. Salefius his verbis: Jam S.Frane,

funt. Quicunque Chriftiani, Philothea, da-

inde a praecedente Vefpera ad fanctam com-

Salef. p.2.

munionem te praeparare incipe ; idque per

ntrod.

mnationi addicentur, nihil habebunt certe,

21l

quodinfuam defenfionem & excufationem ad-

multas afpirationes, & amatorias animi

feranttum, cum Judex juftiffimus illis often-

elibrationes, paulo citius dormitum con-

cedens ,

ut etiam citius & tempeflivius

det, quam immerito fpiritualiter mori volue-

EOE

rint, cum tam facile & vitam & fanitatem

poffis furgere: Si forte ea nocte expergifce-

corporis fui, quod de hac caufa illis reli&um

ris, ftatim fpiritum & os tuum verbis qui-

busdam devotis ac odoriferis adimple, quibus

& datum erat, manducatione confervare po-

ia ii dÉ

tuerint: Ah miferi, dicet, cur, quaefo, mor-

anima tua ceu odoramentis quibusdam per-

tui eftis, cum fru&um & cibum vitze in mani-

fundatur, ad fponfum fuüum admittendum;

qui te dormiente vigilans, fexcentas tibigra-

bus veftris habueritis & poteftate ? Quae o-

mnia de matrimonii etiam. ufu. obfervanda

tias & charismata dare paratus eft, dummo-

eífe, notat Salefius, dum fic loquitur: Pro

do tu a parte tua ad easdem recipiendas

difpofita fis; Mane fumma cum animi hi-

«conjugatis aliquid hic addam oportet. In ve-

teri lege vetuerat Deus, ne creditores diebus

laritate & gaudio furgito, quod maximum

feftis debitum a debitoribus fuis expofcerent,

bonum & beneficium hodie fis acceptura ,

& facra confeffione praemiffa, magna quadam

at non damnabat, fi debitores eis diebus ea ,

fiducia

Titulus XXXI. Conflium. -

445

fiducia Emul & magna cum animi humilitate

TOgo, ut falt.em'fpiritualiter per os Sacerdotis

adcoeleftem hunccibum, qui ad immortalita-

in pe&tus meum defcendas, eosque effetus o-

temte nutrit, füumendum accede. Et,poftquam

pereris , quosrealiter fumptus operari confue-

jam facraillaverba: Domine son fum dignus :

vifti. Et eccejam fentio przefentiam tuam. Te-

dixeris , caputautlabia,vel ad orandum, vel ad

nuite, nec dimittam, donec benedixeris mihi.

fufpiria ducenda, amplius non movebis; fed

O Anima Chrifti &c. Quid retribuam Domino

oremodefte ac modice didu&to, & capite tan-

pro omnibus, quase retribuit mihi? Vota mea

tum, quantum neceffe eft, elevato , utiacerdos

Domino reddam coram oimni populo tuo. O

commode videat, quid agat, plena fide, fpe, &

Domine ego fervus tuus, & filius nncillae

l

charitate recipeilium , quem, in quem, & pro-

tuae. Laudate Dominum omnes Gentes,

pterquem credis, fperas , & diligis. Confidera,

Philothea, ficut apis, poftquam rorem ccele-

. CONSILIUM VII.

ftem & przeftantiffimum terrae fuccum jam e

De confeffione .generali facienda.

Á

floribus collegit, & in mel redegit, ipfum in

Petztio.

alveare fuuminvehit; ita Sacerdotem , poft-

XXXVI. Julia

na Matrona novum confef-

quam mundi Salvatorem, verum Dei Filium,

farium nacta vehementer defiderat confeffio-

qui inftar roris coelo defcendit, & verum Vir-

nem generalem fscere, tum ut meliorem i-

ginis Filium , quifloris in morem ex humani-

pfius notitiam acquirat jconfeffarius , tum ut

tatis noftrze terra prodiit, ex altari accepit, il-

anxietatem & fcrupulos de peccatis prioribus

4.de

T

lum velut cibum fuaviffimum in os & intra

non rite, ut timet, explicatis tollat; petit

corpus tuum inducere. Poftquam illum jam

proin confilium ab Afceta, anfcilicet fnadeat

recepifti, cor tuum ad Regi huic (alutari obfe-

ejusmodi confeffionem, & pofito, quod eam

quium deferendum excita , & cum illo de re-

judicet faciendam, ulterius fcire petit, quid

busadanimam tuam fpectantibus tra&ts,eum-

pro ea fructuofe fac

à3

ienda obfervare fpecialiter

que intrateipfumconfidera , quo, ut tibi bene-

debeat. -

faceret, fefe recepit. Denique quam poteris

Refponfo. —

lm

intime & amiciffimeeum excipe, & tracta ita-

XXXVII. Refpondet Afceta, ut confilium

que te gere, ut ex omnibus actionibus tuis

fuum facilius intelligatur, fequentes do&trinas

evidenter appareat, & cognofcatur Deum,

cceli in te commorari.

.

bene obfervandas effe. Prima eft, utf£nis ge-

neralium confeffionum bene intelligatur, qui

"Thom.

XXXIV. Septimus Aphorif

n

nus ePc Opor-

quidem triplex eft potiffimum. Primus eft , ut,

Kemp.

tet, ut non folumte przepares ad devotionem

fi quidin fuperioribus confeffionibus , vel cir-

l. 4. c, 12.

ante communionem , fed utetiam te follicite

E

/

ca dolorem , velipfam accuíationem , vel pro-

confervesin ea poftfacramenti perceptionem.

pofitum omiffum, vel non accurate fatis per-

Nec minor cuftodia poftexigitur, quam devo-

actum eít, per ejusmodi confeffionem com-

ta praeparatio, ad majorem gratiam confe-

penfetur. Secundus eft, utper accuratiorem

quendam. Et eo quippe quis valde indifpofi-

ejusmodi difcuífionem — confcientize plenior

tus redditur, fi ftatim fuerit nimis effufus ad

certiorque fui ipfius , acftatus animze fuze, no-

exteriorafolatia. Caveamultiloquio, mane

titiaacquiratur. Tertius & przecipuus eft , ut,

infecreto, & fruere Deotuo: ipfum enim ha-

dum univerfa peccata in uno quafi cumulo

bes, quem totus mundus tibi auferre non pot-

confpiciuntur,poenitens ad majorem dolorem,

eft. Ego fum, cuitetotum dare debes ; ita ut

confufionem, fatisfaciendi ftudium , feryorem

jam ultra non inte, fed in me, a

.

bsque omni fol-

acamorem ftimuletur, ficque & ipfe cum fan-

licitudine vivas.

&a Maria Magdalena , advertens, tam multa

.XXXV. O&tavus & ultimus Aphorifmus eft:

peccata fibi remiffa e:

tum.

Ife ; incipia't diligere mul-

Qui legitime praeparatus eft, habebit femper

Frató

bonam voluntatem, & piam intentionem com-

XXXVIIL. Secunda do&rina eft, & utili-

lol p

municandi, & fic non carebit fru&tu facra-

tas quoque generalium confeíffionum recte co-

100,

menti. Poteftenimquilibet devotusomni die,

2b

gnofcatur, quam quidam tantam effe, ait S.

& omni hora ad fpiritualem Chrifti commu-

Paulus Barry , ut fateatur, fe pro ufu, quem

nionem falubriter & fine prohibitione accede-

earum rerum habuit , teitari poffe, fe animas

re. Porro hzec communio fpiritualis fic com-

reperille poft confeffionem taslem tam quietas

mode peragi poffet: O mi amantiffime Jefu,

ac contentas, & in talibus vitze melioris de-

credo firmiffime, te in hoc facramento , quo-

cretis , ut ipfi lachrymas elicerent folatii te-

ad corpus &animam, quoad divinitatem &

ftes, tacitumque fenfum ingererent , fore fe

humanitatem, latere, atqueadeoomni poffi-

feliciffimum, fi vel femel talem confeffionem

biliaffe&u fubmiffionis & reverentize adoro &

pati fru&u fimilibusque. affe&ibus peragere

*

*

»

-

Yenerorte.

Spero quoquein infinita miferi-

poffet. Addit preeterea f

.Bur.;- :

cordia tua, quod, ficut hoc facramentum

e noviffe virum , qui , Paul

pofteaquam fimilem de tota vita , non optimery in Ha-

cum charitate inftituifti, ita ad fru&um quo-

traducta, confeffionem inftituiffet, ad quam fe

pioph.

que illius participandum me benigniffime fis

magno ftudio diligentiaque(uti rei momentum

differt,

admiffurus. Diligo quoque te ex toto corde

exigit) praeparaverat, dicere erat folitus:

mat. 2,

die,

meo, & araentius diligere defidero, ideoque

Montem videri fibifüis ab humeris femotum,

fumme doleo de omnibus peccatis meis, &

neque quinquaginta annorum fpatio, quos in

metibi corporaliter unire in hoc facramento

omni deliciarum genere tranfegerat, fe tanta

impenfe cupio, fed quia non.füm dignus, ut

voluptate, atque animi lztitia fuiffe perfa-

intres realiter fuþ te&um meum , humillime

füm , quantam illi ifta fuorum peccatorum

Kkk 3

exonee

Bibliothece Manualis: Concionatoric.

446

exoneratio attuliffet. Hanc autem fpiriius

cruciant; quae te in divino fervitio maxitne

tranquillitatem illico confequuntur ferventia

przepediunt & morantur ; & quze opinione tua

eft vitiorum tuorum origo. lta fufficientem

defideria Deum amandi, & aliam meliorem-

ue vitz€ rationem inftituendiB.Maria Veneta

accipiet tui notitiam Pater fpirituslis , maxi-

puella nobilis fuerat, ut quze maxime, tum

me fi eo ordinarie uteris, ut nulla futura fit

ante, tum in matrimonio debita vanitati. Ac-

neceffitas aperiendi peccata , quae confeffione

cidit, uz marito abfente , & bellis detento, fta-

generali aliquando expiafti. Tertio, fialiquid

tuerit audiendis concionibus temperare tae-

occurrit , quod nunquam es confeffa , id ipfum

confeffario fignifica , utte circa id interroget,

dium & mororem fuum ; quodipfi plurimum

imo fummum profuit: Nam ita tactus eft illius

fiopuseft. Quarto, multo magis mature de-

animus, utomnino decrevit vanitati fuze va-

clarandum eft, fi fortein confeffione particu-

ledicere, feque feria confelfione generali ex-

lari peccatum aliquod filentio preffiffes, five

piare, quod & fecittam generofe , talique pro-

ex verecundia, five alia quacunque ratione

id accidiffet. Hoc enim cafu confeffarius at-

pofito, ut a confeffione domum regreffa , con-

- Ícenderit in fuperiorem sedium partem , ubi

tentior ad fingula, ut te juvet , & fatisfaciat

.uniones, catenulas, annulos , fpecula, czetera-

confeífionibus , quze potuerunt eífe vitiofze &

jinutiles. Quinto, fi confeffario nondum in-

que vanitatis & fuperbize inftrumenta ita dif-

fregit, utufuiamplius effe non poffent: cum-

notuifti, conditio & ftatus vitze tuze manife-

que mater , quzefortuito accefferat, eum mun-

ftandus eft ; fi enim in fzeculoes, unde fciet te

effe matrimonio copulatam. aut adhuc libe-

dum muliebrem fororibus , donec adolefce-

rent, fervandum fuiffe , affirmaret. Ah ! inquit,

ram ? fi in ordine Religiofo, unde conjecta-

forores meze plus nimio iis affluent ; quod e-

bit , profeffane fis, annon ? An vis iftud onus

illi incumbere, ut quotiescunque aperis pec-

gi, feci eo inflituto, ut mihiomnem occafio-

nem przefcinderem repetundarum mearum

catum aliquod contra votum admiffum, te

vanitatum, & primum gradum ferize conver-

continuo percunc&tetur , an novitia fis, an ve-

fionis meze & fanctitatis, ad quam contendo,

;

rofeceris profeffionem ? quo fieri etiam necef-

folidarem.

fe foretin quibusdam aliis peccatis, quze fpe-

cie differunt, gravioraque funtin uno aliquo,

XXXIX. Tertia do&trina eft,fimilem confef-

fionemgeneralem atota vita non eífe facien-

quam inazlio, ob adjunctam obligationem.

Sexto peccatis tuis etiam venialibus adjice

dam, nifi vel ratio Congregationis, aut Religio-

numerum , quantum fieri potefít , uttanto ma-

fiftatus initi , vel fpecialis quidaminternus in-

ftin&tus , vel tempusaliquod fpeciale, v. g. fin-

gis erubefcas, fi modo numerus frequens eft.

Septimo explica te inomni matería verbis de-

gulare Jubilzeum, aut fatalis morbus id requi-

centibus , honeftisque , ut caftze autres confef-

rat. Poftea vero, ubi femel ejusmodi genera-

lem confeífionem accurate fecerint, eorundem

farii offendi non polfint, aut fuggeri imagina-

tiones impurze; utere tamen talibus, ut per-

peccatorum memoriam deponentes , annuam

fe&e intelligat. Octavo, perfice denique tanta

vel femeftrem ab ultima confeffione faciant.

Imo duobusgeneribus hominum omnino fua-

animi tui fatisfactione hanc confeífionem, ut

poft abfolutionem ; paratiífima effes mortem

dendas aut permittendas effe confeffiones hu-

fubire, fi Deus ita ftatueret. Uno verbo, ita

$usmod!. Primum eft fcrapuloforum, utpote

perage omnia, quafi poftremum in vita tua

j

quibus ejusmodi confeífioadeo non medetur ,

confiteris.

ut potius fit tormentum periculofumque prze-

XLI. Quinta do&trina eft, ut poft confeffio-

cipitium. Alterum genus eorum eft, qui tur-

nem talem femel fa&am, peccatorum, quan-

pem & fzedam inter libidines vitam traxere;

tum fieri poteft , oblivifcatur, etfinon memine-

nam his quoque commemoratio ac recordatio

vite przeteritze valde periculofa eft; timendum

rit,fe omnes circumflantias accurate explicaf-

fe; nam non meminiíTe, non eft rationabilis

' quippe, nefub fpecie pietatis ac devotionis

caufa dubitandi, ut doCliffimi Theologi fenti-

Daemon eos in veteres impudicitize laqueos

unt, eum nec aliorum noftrorum factorum o-

involvat,ita, ut communiter fatius, fit, ut per-

mnium femper meminerimus. Neetiam ob fa-

atcta femel feria harum rerum confeffione, non

cultatem hanc negatam angatur , oftendat ei-

amplius meminerint, neque loquantur de il-

lis, nifi generatim & cum horrore deteftatio-

dem,quam fecure poffitomittere talium pecca-

torum confeífionem, cum imprimis Authores

neque, utiamovendisfordibus abftinemus. -

obatiffimi, in fpecie vero Layman,Navarrus,

N

". XL.Quartadoctrina, eft, ut üQuidem con-

edina,Saa,Henriquez,Conink doceantjd fa-

feffionem vela tota vita, vel faltem ab ultima

cereeam poffe, & debere. Deinde vero dubium

in confcientia fcrupulofa fit. apud alios certi-

generali facere a, confeffario permittatur, mo-

Ra s ERa

Barryl.c, dum, quem citatus Barry fuadet, obferves.

tudo moralis. Ettandem etiamfi aliquam cir-

Primo itaque confeffionis exordio accufa te de

cumftantiam non fuiffet confeffa , nonteneatur

cum tantofüo damno omnimodam confeffio-

iis, qu?e ab ultima particulari commififti , tam

adconfufionem peculiarem,tum ad evitandam

nis integritatem procurare, utpote a qua mi-

aliquorum aftutiam , qui fub terminis genera-

nores faepe difficultates excufant, ut Conink

libus peccatorum alias confefforum fuaviter

2.2. p.2. d.7.n.68. cum aliis notat. Imo doGri- Blofius ia

infinuant ea , quze paucis ante diebus patrave-

nam Tauleri femper ob oculos habeat dicen- Confolat.

tis: Eorum,qui confeffiones audiunt , poteftati Pvfill.

re: quo modo confeffariis occafionem przefcin-

& authoritati fides adhibenda eft, ficut & ver-

dunt, numerum & fpeciem indagandi, quod

— tamenforfitanres exigeret. Secundo, dic de-

bis Dotninicis, quibus ait: Qworum remife-

vitis peccata, vemittuutur eis, C? quacunque

indeea, quae potifimum oonfcientiam tuam

»

Jolve«

Timlus XXXI Confelium.

447

Jolvevitzs fuper tervam ,erutt /oluta €? incalis.

filium füum & judiciura circa hanc materiam

Inveritate dico, chariffimi, ubi quis peccata

ei manife(tet,tria prius bene apprehendenda

fuariteconfeffus , adhuc remoríum ex iisdem

effe. Primum eft,triplicem ob finem preeci-

in confcientia patitur , multo melius fecerit , fi

pue Congregationes inftitui; nempe ut fub

hac in parte Deo confitendo, & fidem virtuti

certi Patroni tutela ac Patrocinio fecuriores

confeflionis adhibendo,eadem denuo non con-

;;

fint a temporali & zeterno interitu; deinde ut

fiteatur, quam fi iteretconfeffionem ; oportet

per certas leges & varia pietatis oflicia in iis-

enim divinze pollicitationi, & ipfi Deo confi-

dem praefcripta ad vitam melius inftituendam

dere.

Quod dum facithomo, habetillum ve-

Sodales inducantur; & tandem mutuis ex-

yacem, credens haud dubie fervaturum,

n

emplis & auxiliis - di

l

:

ei inabfolutione promifit.

:

«q,uod

monftrent.

| e&iqnem mufuam dg—

*

XLII. His fuppofitis, fuadet Afce

ta,ut Cä.—

XLV. Secundum eft, omnes fere Congre-

tharina quoad hanc materiam fibi adhortatio-

gationes in hoc convenire, quod indulgen-

nem S. Francifci Salefii applicet, fic loquen-

tiam plenariam iningreffu & more, & prima-

tis: Hoc unum porro, chariffima Philothea,

rio feu Titulari Fefto Sodalitatis, habeant; iu

hicte rogo, neulloinani timore turberis aut

hoc tamen differre, quod fpeciales quando-

anxieris.

Scorpio, quis nos ferit, venena-

que fines ( v.g. impetrationem felicis mortis,

tus eft ; atin oleum liquatus, praeftans eftad-

aut celerem liberationem e purgatorio ) ad-

verfüs proprium vitus , & aculeum antidotum

jun&os, & variasad hocindulgentias concef-

ac remedium.

fas , habeant.

Peccatum non aliter probro-

fum ac infame eft, nifi, dum admittitur; at in

— XLVL. Tertium eft , quod ficut peridem je-

confeffionem ac poenitentiam jam converfum

junium triplici obligationi ( v. g. jejunandi

honorabileac falutare eft. Contritio quippe

propter votum, vigiliam , quatuor tempora )

ac confelífio tam funt falutares, tamque bene

fatisfacere poffüm ; ita per easdem preces ( fi

redolentes , ut peccati turpitudinem eradant,

non pro certis períonis vivis aut defun&tis of-

& illius foetorem tollant.

Simon Pharifzeus

ferri ex Legum praefcripto debeant) fatistieri

Mariam Magdalenam dicebat effe peccatri-

queat pluribus obligationibus variarum Con-

cem; at non fic Salvator, nec jam de com-

gregationum fimiles preces exigentium ; hinc

miífis peccatis, fed tantum de unguento, quod

fiquis Rofarium quotidie recitare folitus fit,

effundit, deque magnitudine charitatis ejus,

poterit per hoc fatisfacere omnibus Congre-

loquitur.

Si vere humiles fimus, Philothea,

gationibus non plus, quam feptem vel quin-

infinite nobis peccatum difplicebit, quodDeus

que Pater & Avequotidie recitata exigenti-

per ipfum offendatur; at ejusdem accufatio

bus, cum totidem preces in Rofario contine-

fuavis nobis eritac jucunda, quod Deushono-

antur. Quodfi vero ejusmodi preces etiam

retur.

Alleviamentum quoddam in morbo

ob juftum impedimentum recitari non queant,

eft, malum, quo premeris, medico minutim

poteritiisdem per al'a opera, quze tunc ex ob-

detegere & aperire.

Cum ergo ante Patrem

edientia & voluntate Dei prae manibus habe-

tuum fpiritualem veneris, in monte te Calva-

antur, maxime per dolores , & moleftias mor-

xiv agere & fub Jefu Chrifti crucifixi pedibus

borum, precum loco oblata, fatisfieri; cum

conífiftere , fingito , cujus pretiofus fanguis un-

enim melior gratiorque Deo fit obedientia,

dequaque eflluit, & exuberat, ut teab omni-

quam victimze & orationes, dubitari non de-

bus iniquitatibus tuis emundet aclavet. Nam

bet, quin per ejusmodi obedientiam precum

tametfiipfiffimus Salvatoris Jefu fanguis non

loco oblatam abunde Congregationibus cer-

fit, efttamen fanguinis ejus effufi meritum,

tas preces praefcribentibus fatisfiat.

qui poenitentes circum confeffionalia abun-

XLVIT. His füppofitis fuadet Afceta, ut,

dantiffime irrigat, lavat & refpergit. Bene igi-

cum primum & fecundum. finem, ob quos

tur ac fincere cor tuum aperi , ut fic peccata

Congregationes inftitutas effe fupra dictum

per confeffionem eodem egredi facias: nam

eft, fcilicet cultum San&orum, & piorum

quantum illa egredientur, tantum pretiofum

operum exercitium etiam extra Corgrega-

paffionis divinze meritum illuc fübin

tiones obtinere queat, in eas potiffimum

grediäf

tur, quo benedictioneid repleat.

Congregationes infcribi fe curet, in quibus

tertium finem , fcilicet auxilia ad felicem

CONSILIUM VII..-

mortem , & fcelerem liberationem e purga-

Circa Congregationes ineundas,

torio, faciliusaffequi queat, quales v.g. funt,

Petzitio.

Congregatio horarias ut vocant, pro morien-

tibus; & alia noviffime pro defuntctis inftitu-

XLIII. Chriftiana audiens , multas ex coze-

taneis fuis in fex,feptem, aut plures congre-

ta, in qua qui horam defignatam orationi im-

pendit, animam ea hora mortuam liberare

gationes infcriptas fuiffe, defiderat quidem

queat. Item quae duoSacra quotannis legen-

earum exemplumimitari , fed , quia difficulter

tot, tamque diverías leges obfervare videtur

da, aut procuranda przefcribit.

Item Con-

gregatio Jefu, Marize & Jofeph, Monachii in

poffe, confilium petitab Afceta, fcireque cu-

Hofpitali S. Jofephi inftituta, in qua omnes

ff ii

pit;an & quibus Con

vll

dare fuadeat?

gregationibus nomen

Sodales, quamprimum aliquis ex Sodalibns

l.

moritur, ab eo momento omnia opera bona

Refpomnjro.

per viginti quatuorlequentes horas facienda

pro -defun&o/orare, & , ut fructuofa illi

fiant.

XLIV. Refpondet nykAfceta, antequam con-

Has

Bibliothec Manualis Concionatoria.

443

[5

Chriftiani funt cruciani, non pro-

Has ternas precatiuncul

as quotidie mane &

gnum Dei.

bentur: Benedi

&i fint Jefus,

pter hanc vitam vocati , fed

futuram. Ne ita- Hab. 12.

rov. 3.

vefperi recitare ju

um immittit Deus,

S. Leofer

Maria, jofeph, q:

übus fuminas pro acceptis

quea viadeclinemus , fren

ago. Be-

ne vero recto tramite currer

e definamus , cal-

7.de E-

hacnoce (autdie) beneficiis gratias

car addit, tribulationes,

flagellaus omuem fÉ

piph.

nedi&ti &c. quorum amore vehementer doleo

ii sls Ed

liums quem vectpit.

Et quantum , quaefo. (

,Df)m.

de peccatis

meis, eaque firmiter devitare pro-

Leonis Pap?e h2zec ver

ba funt) quantwm nos b

[/ d

pono. Bene

di&ifint &c.ad quorum honorem

hac die facienda offero , ut defun-

suiles , quautum oportet effó. patientes.

Qui f

omnia opera

Jabovis incidimus , uunquam niff nofiro me-

&is quidem requiem , vivis v

ero gratiam bene

quid

f

vivendi & moriendiimpetrem.

Proeterea et-

vitoj

«

uffinemus?Nuuc ficut filius flagcllanti pa-

tri ob delictum aut cae

denti ferulze non iraíci-

iam adinitium cujusque menfis indulgentiam

n&is applicabilem , pro Sodali-

tur, non conqueritur de illata injuria, bene

aliquam defu

confcius fetale quid promeruiffe, nec defperat

buspt

iori men

fe defun&is tranfcribere juben-

tur.

Proeter has Congregationes, quze facile

depaterna gratia impofterum,cui reconcilian-

Go manus exofculatur, & veniam petit: ita &

omnes fufcipi po

terunt, una vel altera eligi

csindulgenti

as , ut alia fimi-

nos, dum vapulamus a Domino, ex ejus gratia

poterit, quae plur

ce

nos pcenitentes excidiffe neutiqu

am putemus,

lia privilegia con

ffa habet , quales funt Con-

regatio Rofarii,

S. Francifci, S. Monicae,Car-

quin gratias pro paterna correctione humilli-

mas agamus; non Deum injuria afficiamus,

melitarum feu Scapu

laris, velinfubfidiumDe-

fünctorum,

vel Chrifti agonizantis , inftitute ;

dum nobis damna inferuntur , non ira/camur,

le-

non vindictam animo concipiamus, nec homi-

iodonon plures eligantur, quam ut earum

ges, perpenfa virium & negotiorum quantita-

nes quafiautores refpiciamus , fed Dei juftiffi-

1 plerisque

mo judiciohas nobisafllictiones immitti cre-

teobfervari facile queant ; cum enin

enumeratis his Congregationibus m

ulta & ei-

damus , quihujosmodi hominibus ceu inftru-

ia habe-

mentis utitur.. Quod fi omnino in ipfis aliqua

ficacia ad falutem affecurandam med

condolentes nequi-

antur, preeftatunam velalteram duntaxateli-

"

effet malitia, magis eorum

tive , quam noftrae injuriae,

D

adexemplum Chri-

gere,

&legumillius accurata obfervatione tan-

atev 1gnofce ilis.

( Quod

forum fav

orum participem fe facere, quam

fti,ingemifcamus: /

S.Anfelm.

Chrifti exemplum admirans S. Anfelmus,

erm. de

:

inultas aiï'umendoq, -leges'.fimul & favores ne-

inter alia tandem in hzec verba erumpit:

r

/

paffion,

g "iggre.

CONSILIUM IX. .

verbum magne patrentie

dHapna lezitatis!

Dom.

dulcedinis Vmnagni amoris !

C? indicibilis

ulationes perferendas.

magnæ-

'Circa trib

j

charitatis| Ecceentm , no

a fuam veputat inju-

Petitzo.

qriam , nonfentit contume

f

jas , non oblivifcitur

"UXLVIII. Achatius in medio tribulat

iondm

Puspatitur, cotm-

snifeveri ,fed ipfis potzus , a qui

mari fefe dep

rehendens , ita ut vindi&ze ftimu-

patitur ; a quibus vulneratur ,

ipfe snedetur, vi-

lis agitetu

el pufillanimitatis , fi non defpe-

-

dituv , ovat pro

Gibus obruatur, totus anxius Aíce-

£am procurat , €? a quibus occ:

rationisflu

eis , &* mon petit ulisonem & c. ) Memores pro

tam accedit, tu

m proconfilio , tum pro confo-

nofira interim confolatione tot Patriarcha-

latione, ut omn

ia pro gloria Dei, anim2eque

.rum,ProphetarumfApgiiolorum,Martyrum &

fue falute, nec non cum mer

itorum cumulo

aliorum SS. virorum qui omnes, quo cbariores

t.

Tupportare valea

Deo,eo magis in tribulationum & affli&ionum

Refponfi

0. !

XLIX. Afceta, antequam

Achatio cdnüliufn

piftrino exerciti. Nonne Jacob fuas paffus eft

miferias ; Nonne David vexationum cribro

fuum impertiatur , ei

dem in memoriam revo-

hinc indeagitatus adfrugem rediit? nimirum

lum nimirum culpze, &

cat,duo effe mala, ma

Propheta dicente , vexatio dat iünlelle&um.

L

malum poen

3e. Malum

culpae peccatum eft, &

as,füb jugo hoc fudarunt?

hoc nullo mo

do Deo attribui poteft, quippe

Nonnelfaias, Jerem!

Quid dicam amplius , quotquot Chrifii veftig'a

Jac. 1. v.

qui iztentator malort

un eft , ipfe autesm nemuem

in NovoTeftamento unquam preffius inftitere,

H

tentat &c. Malum poen

ze oritur a malo culpze,

.

hiomnes inifere afllicti, tribulati, preffi, perfe-

& hocinfligitur a

Deo,tumi

n peenam peccati,

cuti, contemtui habiti , verberati, relegati , oc-

ftorum. Hinc per Amos

tum in probationem ju

uod Domi-

cifi, nec fuit qui, nifi certando, coronam de-

fAmos 3.

teftatur : Sderitanalum 25 cäfuitrztef 4

portaverit. Cum autem-

i

v. O0

ais non fecerit?

H

älorum «

ä

Solamen wiiferis , foci

os babuiffé m

L. Hispo

itis

& bene intellle—&is fuadeo, ut

miror & vere miror,te crucem tuam aegre

de peccatis q

uidem ferio doleas, propter im-

M

adeoferre. Cumtamen, D. Pauloaffirmante,Rom.c.8« '

*

]

miffas tamen

a Domino in peccati poenam pla-

oues bujus temporis a

efperes , quin in omni adverfi-

INon funt condigna pafft

bitur in nobzs. Au-

:|

]

i

gas neutiquam d

voluntatem fisrefignatus , ab

futuramgloriam , qua vevela

tatetotus in Dei

mum Regum, ita te hortantem:

ipfo omnia patienter fufcipiens,

& dicens cum

di fapientiffi

f

vel cum ipfo

Difciplimmam

Dosauini , fili tite , ue abjicias , nec Prov. g.

job.t9. V- 30

b: AManus Domini tetigit te5

deficias , cum a

beo corripievis. Quem enim d:lr-. V- A

alo / "6

]vatorenoftro: Sz poffibile eff , tvonufeat a Te

ficut ego volo , fe

it Dominus, corvipit C — quaft

peiter 12 filio

Matth.26. calhix zffe , verumtamtma 9on

complacet f&

i, Apprime ad rem plane eft, quod

In quo docet , juxta S. Auguftinum,

San&tus Virolim fcripto reliquit:

S.Auguft. //cttt t* vis.

Dumenam voluntati divine fubjici

nefcio quis

de con-

veluntatem

Quid times tollere crucem , pev gnami itur

ad ve-

fenf. Ev7 de]eye, Quodfi

Chriftus dixit: De/cezdi de ce-

utatem Tieasm , /2;:1 volun-

gnum ;

Iu crucefalus, im cvuce vita, 1n cruce

ang. 3. , nog uf faciam volu

protetlio ab boffi

bus, in cruce infufto fperue

ïo?m. 6. tatem ejus , qui mifit

ime ; quanto zequiori jure

homo divinze volunta

ti & ordirationi fefe füb-

uavitatis, ia cruce robur mentis , 4 cruce ga-

Dei voluntas, utho-

$, in

A&. 14. jicere dece

t2 Eft autem

dium [piritus, fn eruce fumma virtuti

cruce

Yv. 2X

tribulationes ingrediatur in xe-

mo per varias

r|

Titulus XXXII. Conflium.

449

ib

evuce perfetlio fantlitatis. . Non eff falus ami-

tibus mieis nouitiveuit tam efficax siedium,quam

t

meo, necjpes vita etevna, uift 22 cruce.

Tolle

vulneva & paífronem Chriffi; Imo &ipfe Chri-

La

ftus difcipulos fuos hocbalfamo unxit, quando

üeb. :

evgo crucem tuam, C? Jequere Jefum, €» ibis in

uph

vitam eternam. Prace[ft ipfe bajulans fibi cru-

dixit: $2 mundus vosodit, /citote, guia tne prio- Jo. 15.

cem,€7 mortuus efl pro tein cruce,ut G tutuatn

vet vobis odio babuit. In fexta, suemoria bene- V- 18

)f)m'

portes crucem, €? tuoriaffedles incvuce. Quia i

placiti & voluntatis diving , quod balfamum

S. David ufurpavit, dum dixit: 7Zvz/ulatzo €7?

commortuus fueris,etiam cum illo pariter vives.

Et fifocius fueris penie, eris C? glorie.

augufHa inveneruntine : snandata tua seditatio Pt, £18.

IL. Quiatamen non prohibitum eft, licitis

34e26/?. Undehortatur Afceta, ut prompta hi-

mediis uti, ad tribulationes tales vel omnino

larique mente omnes femper animi moleftias

avertendas, vel certelevius ferendas, ideo hor-

& anxietates, omnes corporis labores & in-

tatur Afceta,ut AchatiusDomicellas imitetur,

commoditates haudaliter a clementiffimoDeo

acceptet, quam fi de paterna manu ipfius fuas

quze aífiduo fecum Myrothecia (Balfambüfch-

lein)portant,quibus in deliquio fe aut alios un-

in manus eas collocari, propriis oculis cerne«

gant, & confortent ; itaipfe de fpirituali myro-

ret. Offerat fe infuper gerrerofo animo ad plu-

thecio fex ciftulas, feu motiva ad patientiam

ra, gravioraque pro eo toleranda. Eidemque

divinze clementize fupplicet humillime, ut exi-

excitantia continentes provideat ; in quarum

primaciftula suemoria iuferzi contineatur, quo

lem & indignam tolerantiam fuam, cum acer-

balfamo fe S. Francifcus Borgia ad omnia iti-

biffima, pretiofiffimaque fua paffione unitam,

nerum incommoda & moleftias patienter fe-

ratam, gratamque habere dignetur. Imploret

rendas animavit. In fecunda ciftula zzemoria

etiam illorum Divorum ad hoc fubfidium, qui

celeffium gaudiorum , quo balfamo Mater Ma-

cruciatus zerumnasque in vita perpeffi maxi-

mas funt ; atque ut hzec omnia facilius exequa-

chabzeorum filium fuum roboravit dicens: e-

£, nate, ut ad/picias ad celum &i'c. ita fiet , ut

tur, indubitatum fitipfi, quod durantibus aflli-

gon timeas caruificem ifdum. In tertia, muemor?a

Gionibus, defolationibus , & czeteris animi fa-

gribulationum, quas [aculares ex nece[frtate, vel

ftidiis a divina gratia, ejusque confortatione

nunquam deftituamur, prout earum temporis-

fpe lucvi tervenipatiuutur , fic enim dicere fibi

poterit: Potueruzt ifHi 5 iffi (& quidem ex ne-

queratio exigit: neque opera noftra, in'quibus

Anfdm,

ceffitate, vel exigui przemii fpe) &7' tu zoz pote-

pie tunc exercemur, minus divinze bonitati

em, d

grata accidant, etfi magna animi cum repus

alliot,

zis cum auxilio divino, & ob inexplicabile

)orn,

proemium cceleftis & aeternze glorize ? In quar-

gnantia, ariditate, tarditateque peragantur.

ta merioria eorum , que Martyreis paffi funt ,

- IlII. Denique ut modum perfectiffimum pa«

dbalfamum obtulit ThomasKempenfis in

tiendi etiam fciat Achatius, narrat eidem Af-

quo

PDer

fona Chrifti ficloquens: Quide/?, quod /Jo-

ceta; quod olim S.HerricoSufoni Chriftus cru-

quevis, filz

? ceffà conqueris confidevata mea, e»

cifixus apparuerit cum fex alis, quarum duze

aliorum Sauétorum pa[frone s

Noudum usque ad

tegentes pedes habebant infcriptionem: Fer

zvibulationes patiemter. Duse manus tegen-

Janguinem vefHtifet.

Parum eff, quod tupateris,

àu comparatzone eovuti,

quitammultapaff fuat,

tes: Fer crucem libenter. Duse ad volandum

zam fovtiter teutati , tam graviter tribulati,

expanfze cum infcripfgpne: Fer crucetn ficut

Chriffus, id eft, hilariter & conftanter. Qui-

tam multipliciter probati, ? evercitati. Opor-

2et le igitur aliorum gravioraad meutem reda-

bus fat:clare tres gradus perfectze patientize

cere , ut levius fevas tuaminzma. ln quinta re-

expreffit; quos fi obfervare ftuderit Acha-

tius, non modicum ei robur& folatiu

t

eritur zemoria lafftouis Coriffi, de quo balfa-

det Aíceta.

m fgon—

mo dixit S.Augufünus: Juormmibus adverfita-

1

äüääääääääääüäääääääääääääääää

EHIRIHEAE OH

TITULUS XXXII.

CONSOLATIO.

illa eft, :»;luä quis feipfum ; hzec, qua quis

.

alium confolatur.

QUOAD ESSENTIAM.

III. Dividitur in zezerzam & exterztam : ia

Definitio.

eft, quae a propria confcientia, & virtutibus

ac meritis percipitur; iíta eft, quae extra fe

ex rebus creatis emendicatur.

4

Pc-mediun:l quoddar;l ad fuum veï alterius

E

animum excitandum vel recreandum a

IV. Dividitur quoque in Jþz'rz'tualefä &

J . 2*

confolante ordinatum ; Neque enim ali-

corporalem 5 illa eft, quae ex obje&is fpiri-

U

qui recte doloris levamen definierunt , cum

tualibus hauritur; ifta, qus&e ex rebus ap-

fzepealiquae confolationes immittantur a Deo,

petitui fenfitivo gratis colligitur.

S. Igna-

nulla triftitia vel dolore fuppofito.

tius Loyola in regula tertia ad fpiritus

cognofcendos ait,

quod Ífpiritualis con-

Divifo.

IL Dividitur 1. in propriam, & alieuam;

folatio tunc eífe nofcitur ,

quàndo per

l

inter-

&. £. Mn.'Bül. Ma(f. Jom. £.

459

Bibliothece Manualis 'Concz'omtoriæ

g

internam quandam motionem anima exarde-

TII. Facilior erit cöhfolatio, fi inter flagella,Idem in

fcit inamorem fui Creatoris, nec jam creatu-

qu:e patimur, quze fecimus, ad memoriam de- Regiftro.

ram ullam, nifi propter ipfum poteft diligere.

li&tarevocemus, atque haec non jam flagella,

fed dona effeconfpicimus, fi, quze carnis dele-

(jid.

Item lzetitia omnis ad ftudium falutis, quie-

tem & pacem cum Deo habendaim incitare

N

étatione peccamus, carnis dolore purgamus.

folita.

i

V. Dividitur deniQuein

vationalem & /än/z'.

$. IV

|Pilem:ila eft, quze tota intra rationem con-

EX LIBELLO DE IMITATIONE

fiftit; ifta, quze et

ium ipfo corpore fenfibili-

CHRISTI.

ter percipitur.

"'l.'gn C. 90

L]

T. No

n eft grave, humanum contemnere fo-

1567

$

1.

&

latium, cum adeft divinum. Magnum "

$;

eft, & valdemagnum, tam humano, quam di-

EX S. SCRIPTURA.

vino poffe carere folatio, & pro honore Dei li-

bil

:

Coufolatioues celeffes.

benter exilium cordis velle fuftinere.

2. Cor. T.

nedictus Deus, & Pater Domini noftri

II. Verus amator Chrifti, & ftudiofus fecta- Ibid, S.3.

V. 3'

I Be

tor virtutum; non cadit fuper confolationes,

Jefu Chrifti, Pater mifericordiarum, &

Deus totius confolationis.

nec quzrit tales fenfibiles dulcedines, fed ma-

,

Pf.03.v

II. Secundum multitudinem dalorum meo-

is fortes exercitationes, & pro Chrifto duros

15655

19

i

uftinere labores.

M

rum in corde meo, confolationes tuze lzetifi-

TII. Cum igitur fpiritualis aDeo confolatio Ibid. S. 4-

caverunt animam meam.

Jer. 31.

IIL. Convertam lu&um eorum in gau-

datur, cum gratiarum aGCioneaccipe eam, fed

v. I5

dium, & confolabor eos,. & leetificabo a do-

Dei munus intellige effe, non tuum meritum.

lore fuo.

J

Noli extolli, noli nimium gaudere, nec inani-

laia 66.

v. I2.

IV. Ad ubera mea portabimini, & fuper ge-

ter praefumere, fed efto humiliorex dono, cau-

nua blandientur vobis: quomodo ficuti Mater

tior quoque & timoratior in cuncis actibus

14 64

tuis, quoniam tranfibit hora illa, & fequetur

blanditur, ita ego confolabor vos, & in Jeru-

tentatio.

- t

falem confolabimini.

X

Ibid.

Ofee 2.

.. N. Ecce egolattaboeam, &

ciucam eam in.

.IV. Cum ablata

fuerit confolatio, non &a—

V. !4-

folitadinem, & loquar ad cor ejus.

tim defperes, fed cum humilitate & patien-

fe-

tia expectat coeleftem vifitationem , quoniam

Pf. 125.

. VL. Euntes ibant, & flebant mittentes.

v' ().

minaíua: venientes autem 'venient cum ex-

potens eft Deus ampliorem tibi red

.

on'are pon—ï

ultatione portantes manipulos füos.

folationem.

' Jj

1464

V. Solet fequentis con

folationis tentatioTbid. S. .

T.

;lfaïa 54-

V. 7'

- VH. Ad pun&um. in modico dereliqui te;.

praecedens effe fignum.

& in miferationibus magnis congregabo te,.

. Vi.Datur confolatio d

ivina, uf homo fortior Ibid. $.8.

Pfalo 650

NHI. Tranfivimus per ignem & aquam, &

V. 12:

eduxifti nos in refrigerium.

3

fitadfuftinendum adverfa. Sequitur etiam ten-

1565

IX. In umbra alarum tuarum

tatio, ne fe elevet de bono.

$l

P f-a'.- 560

fpgrabo, do-

VII. Excedunt fpirituales confolationes o- 5 2- €. xo

N.X

nec tranfeat iniquitas.

aCor.x. . X. Quoniam ficat abundantpaffiones Chri-

mnes mundi delicias, & carnis voluptates ; "" "

v. 5. € 7. fti in nobis, ita & per Chriftura abundat con-

nam oranes delicige mundanze aut vanze funt,

autturpes;fpirituales vero deliciaze folae jucun--

folatio noftra: Sicut focii paffionum. eftis, fic

eritis & confolationis. :

&*» & honeftze, ex virtutibus progenitze, & a

Deo puris mentibus infulze.

15. 6

Cozfolationes bumane.

. VIII. Deus bene facit confolationis gratiam lbid. $. 2»

T

dando: fed homo maleagit , non totum Deo

Prov.31. — Xl. Date ficeram moertentibus, & vinuim

i

[

v. 6.

his, qui amaro funt animo; bibant, & obli-

cum gratiarum a&ione retribuendo.

vifcantur egeftatis fuze, & doloris fui non re-

IX. Utilius eft f2epe & fecurius, qu

od hon;osl..:. C. 9X.

non habeat multas confolationes in hac vita,

cordentur amplius.

fecundum carnem prsecipue. Tamen quod di-

ROm. Izl

XlI. Gaudete cum gaudentibus; flete cum

YV. 15.

flentibus, idipfum invicem fentientes.

vinas non habemus, ut rarius fentimus, nos in

culpa fumus, quia compunctionem cordis non

Ix.:

S.

Il.

quzerimus, nec vanas & externas omnino ab-

m

.EX SS. PATRIBUS.

jicimus.

Tbid,

X. Cognofce te indignum divina confola-

Qualitas.

tione, fed magis dignum rnulta tribulatione.

t. Co

S.Ambr. &L

nfolatio mitis debet effe, non afpera,

XLI.Non eftin eotantuin vitze fpiritualis pro- l. 3. c. 7

L.

inl. deJo-

Co

y

quxe magis dolorem leniat, & furorem

fe&us, cum folationis habueris gratiam; fed : *

feph.

initiget, quam commotionem excitet.

cim humiliter & abnegate, patienterque tule-

Dd

S. Greg.

II. Cum volumus afflitum quempiam . a.

ris ejus fubtractionem.

5

IUon

XII. Quidquid defide

rare poffum , w;el co-l;ä. c. 16.

d

in Moral. m orore fufpendere, ordo confolationis eft, ut

'2!

ftudeamus prius moerendo ejus luctui concor-

gitare ad folatium meum, non hic exfpecto, * --

35

dare. Dolentem non poteft confolari, quinon

fed in pofterum.

concordat dolori: quia eo ipfo, quod a mce-

X1II. Non poteris, anima mea, plene confo- lbid.

rentis afflictione difcrepat, minus ab illo reci-

lari, nec perfeCte recreari, nifiin Deo Confola-

pitur, cui mentis qualitate feparatur, :

ilium.

tere pauperum, ac Sufceptorehum

AXIVS. Va--

- Titulus XXXI. - Confolatio.

451

Idem ü

Ibid. $. 2. XIV Vanum eft, & breve 'oxmhe huma-

&giln

. IV. Quidam Famulus Dei, revelationibus æeægb,

num folatium: beatum & verum folatium ,.

& vifionibus admirandus, cum crebris confo- c. 2-. vit,

quod intus a veritate percipitur.

lationibus etiama Deo recrearetur, indignum 4ivit.

. XV. Devotushomo ubique fecum fert con-

fe illisarbitratus, rogavit Deum, ut auferret il-

Ibid.

folatorem fuum Jefum, & dicit ad eum: A-

las; quodper quinqueannos ita fa&um eft, ut

defto mihi, Domine Jefu, in omni loco &

vix jam refpirare, & quietem animi tenere

tempore.

Haec mihi fit confolatio, libenter

poffet. Quare Deus ipfius mifertus, duos

velle carere omni humano folatio.

Et fi tua

defuerit confolatio, fit mihi tua voluntas &

Angelos eum confolaturos mifit. quorum ta-

l!cg.

men ille folatium refpuens dixit: Non peto,

jufta probatio pro fummo folatio.

Domine, ullum folatium, fed íatis mihi eft,

: l. 3. c. 50.

XVI. Fili, ego Dominus confortans in die

cuftodirelocum, ubi in animahabitas, ut in

$. .

fuerit bene.

tribulationis. Venias ad me, cum tibi non

eum przeter tenihil intro&at. Quiaffe&usa-

deo Deo placuit, utad eum il'as voces dixerit:

XVII. Hoceft, quod maxime confolatio-

Tues Filiusmeus, in quo mihi complacui.

Dd M

nem impedit coeleftem, quia tardius te con-

V. Aliusquidam eximius Dei fervus dicere prey. 1. 't..';

vertis ad orationem; nam antequam me in-

de feipfo folebat: Quadraginta jam annis fer- c.9. Rhet

tente roges, multa interim folatia quaeris, &

vio Deo in multa oratione fine ulla interna ccel. $. 2.

recreas te in externis.

confolatione; eo tamen die, quoeam facio,

1. 3. €.35.

XVIII. Putastu, quod femper habebis pro

3*

fuave mihi effe experior & expeditum virtu-

TAT

. tua voluntate confolationesfpirituales? San-

tum exercitium; hocque fibi unicum folati-

— —

»

&i mei non femper habuerunt tales, fed mul-

um effe, quod propriisexpenfis Deo ferviret,

tasgravitates, & tentationes varias, magnas-

Íciens fcilicet, quod olim Deus S. Gertrudi di-

quedefolationes. Vistuftatim habere, quod

xerit: Vellem, ele&is meis perfua'um effet,

-multi poft multas lacrymas

-& magnos labo-

quod eorum bona exercitia placeant, quando

res vix obtinuerunt?2

ferviunt propriis expenfis.

PO

c,40 . XIX. Si bene fcirem omnem humanam

S.

,!

3.

. VI. PaulaSanüiffima Matrona Romana in S.Hieron.

confolationem abjicere, five propter devo-

moerote cantabat: Quare triflis es anima mea, in Epi-

lià,

tionem adipiícendam, five propter neceffita-

& quareconturbas me? fpera in Deo, quoniam taPh-

tem, qüacompellorte quzerere, quia non eft

adhuc confitebor ei: falutare vultus mei, &

homo, qui me confoletur, tunc poffem me-

-

Deus meus: moxque confolatam fe fenfit.

rito de gratia tua fperare, & de dono novae

VII. S. Lydwina Batava tanto confol

at!o- Vita ejag

confolationis exultare.

^

num cumulo recreabatur a Deo, ut

earum

| . Y.3. 6.49.

XX. Confolatio tibi interdum d

abitur, fed

pondere fe opprimendam diceret, nifi etiam

i&

s. ET

Conforta-

copioía fatietas non concedetur.

aliquando a Domino humiliaretur. |Hincbo-

ii

reigitur, & eftorobuftustaminagendo, quam

na. inquiebat, eft confolatio, quam non tumor

in patiendo contraria.

inflat, fed timor confolidat.

XXI. Domine, non

füum dignuä confola-

X !. 3- c- 52'

.I.

VIII. Thomas Morus carceri kmanc'ipatusfämïdefï"'

2- c' IOI

tione tua, nec aliqua fpirituali vifitatione, &

nullum moerori locum dabat, fed alios potius t vit.

h

ideo jufte mecum agis, quando me inopem

adfeaccedentes etiam folabatur, dicens, hunc

& defolatum relinquis: Si enim ad inftar ma-

mundum carcere fimilem effe, ex quo ad cau-

rislacry

mas fundere poffem , adhuc confola-

fam dicendam fuis finguli diebus evocantur.

tione tua dignus non effem.

Quod autem meus carcer aliorum carcere fit

1.3. 65

XXII. Natura libenter aliquod folatium ha-

minor, beneficii loco habe

$. 4

bet externum, inquo dele&tetur ad fenfum ; fed

nimum fit eligendum.

0, cuim e malis mie

d

gratia in folo Deo quzerit confolari, & in fum-

mo bonqx füperomnia vifibilia dele&ari.

$ VE

CAb

EXEMPLA DOMESTICA.

$ V.

EXEMPLA.

I. S Ignatius adeo affluebat conï-'o*l*ationïbus Vita l. x,

* fpiritualibus, Pfalmodixe maximetem-** T«

I.

uod Chriftus ipfe confolationem admi-

pore, ut prze copia lacrymarum, quas ille ex-

Luc. 22.

V. 40

ferit, teftatur S. Lucas Evangelifta,

primebant, oculos propemodum perdiderit,

dicens: Apparuitautemilli Angelus de coelo,

II. S. Francifcus adeo obruebatur cceleftj- Vita.

confortans eum.

bus confolationibus, ut in has voces: Satis

il

II. S. Paulus de feipfo faffus eft: repletus

eft, Domine,

. &. Cor. 7.

coa&us fit.

fatis eft: non femel »erump:ere

6

V. 4

fum confolatione, fuperabundo gaudio in

[

omni tribulatione noftra.

III. B. Stanislaus Koska usqueadeo amore Vita,

Engelgr.

III. S. Magdalena de Pazzis fel purum fitie-

divino & confolationibus eum comitantibus

inDom. 4. bat, nullo medicatum guftu fpiritus, aut ulla

[»)

incaluerat, ut ftrophiolis aqua madefs&isar-

LJ L4

RPaích. eriam coelefti duicedinetemperatum. Hinc &

dorem pectoris temperare neceffe fuerit.

"u

$

voti compos fa&a, per quinque annos ab infe-

IV. P. Petrus Fabercumtoto

plus anno in Vital. 1. z,,

ris & fuperis ficcruciata eít, utin frufta difcer-

precipuis feftivitatibus mire aridus fuiffet, c. 9.

id.

pivideretur: Cumque Confeffarius eifolatium

tandem h»ec incidit confolatio, id fingulari Dei

aliquod polliceretur, aut praefagiret, id lon-

difpofitione & bonitate evenire, ut Colites,

gius a fe removebat, deque Deo querebatur,

quorum fefta celebrantur, perfpecta ipfius mi-

quod a pactis inter fe conventis diícederet,

feria vehementius proipfo orarent, Idem nun-

,

K. P Lohn. Bibl. Man. Tom. £.

2

J

quam

45*

Bibliothece Manualis: Cohciomfbriæ

gt

quam in majore aliqua moleftia fuit, quam.

cedonici in cóncionem þrdgrel'us, graviffima

pest

oratione " po

p

J

o 9

non continuo fequeretur Dei lztificans con-

*em confolatus eft.

ulum infortun;qm. fuum dolen-

'afch

folatio. Semeltriftitia oppletus cum illud fibi

goitP

mücerens occineret: Quare triflis incedo,

" VI. JEneas

j

naufragos fuos focios confof

dum affligit me inimicus? audivit interius

- Jans dixit:-

Vitg. x.

vocem, nihileffe caufze, curtriftis incederet,

O Socii (ueque enim ignari fumus ante

4150€1ds

cum fe affligeret inimicus, ltandum elfe

qmnaiorum

|

potius, figaum enim effe, noftram voluntatem

O paffi gr*gv'fora! dabit Deus his quoque

nem

effe contrariam voluntati illius; tum autem

Per varios cafus, per tot difcrimina rerum,

y5"

moerendum, fiaflligeret nos Deus, cum

)

caufa hujus poffit effe voluntas noftra, non

"'Tendimus in Latium, fedes ubi fata quietás

obfequens voluntati divine.

Oftendunt, illic fas regna refurgere Trojae.

Lanciz.

Durate, & rebus vosmet fervare fecundis.

'V. P. Balthafar Alvarez fecum ipfo ficfta-

l.

Ws

dearid. c.tuebat: Inquietudinem quamcunque animo

P2

g

VII. Philo.Judzeorum Legatus apud L o p

-

Y

5*000 290 H

"occurr

entem in Oratione martyrium reputa-

jum Caligulam Imperatorem, cum non repul-

/ " 5bo, & t talem fortiterfuftinebo ; id quod re-

. fam tanturn paífus elfet, fed etiam contume-

ipfa fedecim annis przeftitit, quibus tamen fi-

liofe & acerbe rejectus, dixit adfocios: Bo-

nitis confolationes & illuftrationes fequentes

noanimo nos effe oportet, quibus iratus eft

ab unde przecedentem fterilitatem compen-

farunt.

Y

Cajus: nunc enim Deus nobis contra illum

aderit, quod fa&tum eventus monftravit.

Vita pag.

VI.Toannes Be

rchmannus, licet plerumque

jobo I'

154. Part- fpiritualibus vifitationibus & fuavitatibus a-

$. VIII.

E

$.

bundaret, fübinde tamen totus aridus erat,

J SIMILITUDINES.

übi tamen illé nec animum dimittebat . fed

- Qualita;.

CU

"

frequenter Deum interpellans: Redde mihi,

inor

ajebat, lzetitiam falutaristui, ficque magnam

I. Qicut, qui faccharum in ore habet, dicere S. Frane,

.^ nequitos fuum dulce effe, fed faccharum;

introduct:

alel. p. 4«

"animi quietem fentiebat. Rogatus, quibus re-

n

fit, &

mediis adverfus ariditates animi uteretur, re-

ita efto confolatio divina valde bo

i

non fe-

£. 13.

fpondit, orare. occupare me

Deus eam dans optimus, inde tame

N r p

quitur, eum, qui ipfamfentit, bonum effe.-

mus B. Virginis.

- AL Sicut inoperibus naturze Providentiam Stapl.tex,

Fi'cero j

/

$. VII.

Tuícal,

fuam Dominus declaravit, non morborum3 inDom.

H

EXEMPLA PROFANA. .

enera tollendo, fed omnibus morbis appo- ,F

dam Princeps Saracenus quosdam

à

tiffima remedia procurando; fic in operibus

Beirl. V. I

Coníola-

Francize Proceres captivos vifitans,

gratize ab ele&is non fuftulit tribulationes,

tío

cum quoefiviffet, utrum & ipfi Dei Filium ex

nec ab omni triftitia vacuos nos effe voluit,

$ Grer.

& Morl

Virgine

natufn, crucifixum, mortuum cre-

Íed contra omnes tribulationes, omnemque

derent?

triflitiam fortifümum robur dedit, futurze

illis affirmantibus dixit: Ma&e ani-

tno itaqu

e eftote, nam parum proipfo fuftine-

glorize certam exípectationem, dicens: Tri-

tis, qui tanta pro vo

bispaffuseft. Etfifeiptum

ftitia veftra vertetur in gaudium.

ex fepulchrofufcitare potuit, poterit & vos ex

III. Sicutaeger, qui abhorret a cibo, quo Rodriq. p.

eget, gaudet fe reperire aliquem in eo fapo- 1. tr. 8.

veftra captivitate liberare. Seriam, veramque

fuiffe confolationem, eventus ptobavit.

rem, non propter ipfum faporem, fed quia ex-* ?4»

Val. Max,

II. Solon Athenienfis, cum quendam ex

citat ipl'um ad comedendum, & vitam con-

1.7. €-2- amicis valde moerentem vidiffet, in arcem

fervandam; fic verus Dei fervus non quserit

confolationem fpiritualem propter confola-

erduxit; hortatusque eft, ut per omnes fub-

ie&orum zedificiorum partes oculos circum-

tionem, fed quia anima hac illecta libentius

ferret.. Quod ut fa&um advertit: Cogita

fe poftea fatigat in via virtutis, in eaque fe

ftabilit, & firmat.

nunc, inquit, quam multi lu&us fub his te&tis

$ hg,

olim fuerint, hodieque verfentur, & fequen-

IV. Sicut Medici vetant admoveri phar-Seneca a«

lpet

tibus fzeculis fint habituri, & mille mortali-

maca, cum morbus in acceffu eft, & faevit; pud Laug;

QabD,

umincommoda tanquam propria defle. Qua

ita ad primos irze ac doloris motus non eft!?

oys.

th.

confolatione demonítravit, urbes nihil effe a-

adhibenda confolatio, fed ubi poft tempus*

o

liud, quam humanarum cladium confepta.

coeperint effe leviores.

apud F

iniferanda.

Utilitas.

gelpr,

Otn, :

Zaertl6. II Diogenes amicum aegrotantem invi-

du

apopht. [ens dixit: numquid amico opus eft? figui-

V. Sicut pluvia femper bona eft, fed maxi- S, Ch : a

:

à

ficans, in rebus afllictis potiffimum. amico-

me tempore ficcitatis gratiffima accidit; ficin Matth.

rum folatio utendum.

confolatio amicorum femper fuavis eft, fed?4-ho. 56

IV. Democritus exul cum a Crate Philofo-

maxime tempore luctus,

3

!dem *lc s-

.i 4-

pho vifitatus, & ad exilium fortiter ferendum

VI. Sicutqui herba

m Scythicam ore con-'rs,saleäg.f

animatus effet, male fit, inquiebat, negotiis

tinent, tam fingularem ex ea dulcedinem fen-p. 4. in-

tiunt, utnullam famem aut fitim fentiant; fictrod. c.xa.

& occupationibus, per quas ha&enus talem

ii, quibus Deus coeleftes confolationes gu-

LT

virum cognofcere non licuit.

v' 320

Plutarch,

V. Lucius Paulus /Emilius ami

ffis duobus

ftandas offert, nullas mundi hujus confolatio-

án vit.

filis optimae indolis, temppore triumphi Ma-

nes admittere volunt.

VIL Sic-

TU Titulus XXXI,. Coufelium.

483

Gtapfet. "WT. Sicut urfi alvearia invadentes, favo-

potius curandum, ut ad praedictum femper

€

xt.3. intum dulcedine alle&ti, facile apum aculeos &

finem referantur, ideoque tantum accepten-

D

om. 3.

vulnera patiuntur; ficfan&i Viri cceleftis dul-

tur, utanimus alactrior expeditiorque redda-

QoftPaich.

cedinis certa exfpe&atione roborati, nihil

tur ad vocationem fuam p

*

r

'færfe&ius adimplïen—

non ferendum fibi putant; ut ea potiantur.

"dam»* Ü

lod

ï!g, tl

.. HE: Te

rt

.' ium eit, ut fciät, qüomödöte;my

IX.

S. Franc.

S.

pore confolationum fefe gerere debeat, quod

Salef. p.4

4

quidem prze aliis copiofe ac praeclare docuit

P

Introda&,

2 OMEDIA.

S.Francicus Salefius, qui fequentes ferec.13.

Pf.93. v.

Wentla in tribulationibur: quia fecun-

do&rinasfuggerit. r. Ut, quando fentiuntur

19.

dum multidinem dolorum confolatio-

ejusmodi coníolationes, infigniter fe quis co-

xes lzetificant animas fervorum Dei , t.eite—.rs.

ram Deo humiliet, caveatque, ne propter eas

David.

^

valde perfectum autípecialiter Deo dile&urma

f t

Mas [

Matth, s.

Il Lu&u: €9 dolor de peccatis: beati enim,

fe exiftimet; cum non inillis, fed perfecta

YV.5

:

qui lugent, quoniam ipfi confolabuntur.

charitate ,. vera folidaque perfectio confiítat.

IIl üenarum — wiferiarum

confideratio :

2. Ut agnofcat, fe adhuc infantem effein per-

fe&tione, quilace opus habeat, faccaroque,

namfolatium eft miferis focios haþgre,*xyti ha-

bet commune proverbium.

quo ad Deum amandum alliciatur. 3. Ut

. AV.. Bonorum a Deo accep

;

torum memdriä,

easdem confola:iones magni faciat, & cum

nam, ut ait S. Gregorius, magna confolatio

humilitate recipiat, non tam ob id, quod in ie

eft Authoris noftri dona ad memoriam revo-

funt, quam quoda manu Dei nobis fappedi-

Yob. z.

care. Hinc & Job folabatur fe, dicens: Si

tentur. 4. Uthoctemporeinbonisoperibus

V. 1Qe

bona fufcepimus de manu Dei, mala quare

faciendis, virtutibusque exercendis, folito fit

r

non fufcipiamus ?

diligentior & excitatior. 5.Utcor fuumabillis

SGæqm

V. Fwis celeriter

]&cuiurï cogitatio: feftina

avocet, quantum eftin fe, iis renunciando, ut

.T,

in Moral. enim confolatio bonorum, tefte S. Giregorio,

tanto plenius' omnem affe&um füam in

il a,

eítconfideratus finis malorum, dum enim ex

Deum transferat. 6. Ut, fiquid extraordina-

:t,rcdu&:

"eorüm' interitu malum confpiciunt, quod

rium hac in reaccidat, fideliterid DireGtori füo

j

-

evadunt, leve zeftimant, quidquid adverfum

aperiat. Hucusque S.F'rancifcusSalefius.Qui-

Rer. ro,

: jn hac vita patiuntur.

busex Regulis S. Ignatiiaddipoteft. 7. Ut

* de difp.

aplty,

Cicero 3

WL Prameditatio malorum: quoniam mul-

dum fruitur confolatione, profpiciat, qu

O ipir,

inDom,

Tufcul. tum poteft przevifio & prseparatio ad mi-

pa&o fegerere velit defolatione deinceps ir-

E

/ : ; muendum dolorem, tefte Cicerone, hincfem-

ruente, ut jam inde acrimoniam & robur amni-

-per omnia humana homini proemeditata vult

mi maturecormpar

ele.

mendum.

*

et, ad ejusimpetomm repri-

S.Greg. VIL Difpofitioir divim ponderaio: ma-

X

ub Sudds

I

in Morà- «v enim eftconfolatio in eo, quod difplicet,

MIS

CELLANE&"

quodordinanteillo erga nos agitur, cui non

Qualitas.

nifi juftum placet;, ut fapient

er pronun'tiavit

LH

C funt officia confolantium , tollere Cicero. 3.

N

.

S. foegoriu's.

^* wegri

tudinem funditus, aut fedare, Tufcul -

tt.j,

qehs

nec pati manere 10ng'1us ,Autadaliumtradu-

.24-'

ASCETIC A.

cere.

n

IL N

oli mala tua facere graviora, recteSenec. ep..

7

tia füunt praecipue, quse de hac materia

monet confolans Seneca, &te querelis one- 88«

bene noífe debet AÍceta.

Primum

rare. Leviseftdolor, finihil illi opinioadje-

eít, ut bene addifga.t, ubi vera confolatio

cerit: econtrafiteexhortari coeperit, ac di-

quaerendà fit, qua quidem iu re facem praetu-

cere: nihil eft, aut certe exiguum eft, dure-

mus, jam definet: levem illum, dum putas,

S. Aug.

lit S. Auguftinus, dum dixit: Hoceít, quod

m

füper

nos & lztificat in omnibus laboribus & peri-

facies: omniaexopinionefufpenfafunt: tam

€

d Lanf

Joann.

culis vitz2e hujus, amor nofter in Deum , &

mifer eft quisque, quam credit.

Doly«:

ium ftudium, & certa fpes, & fervor fpiritus.

III. Quod allatura eft diuturnitas, qus

j

maximos luctus vetuftate tollit, id nos prze- Cicero

S.Be'rnar.d Et

brevius S. Bernardus: lllud verum ac foli-

fed a

apud En- dum gaudium eft, quod non a creaturis ,

Yipere confilio, prudentiaque debemus, necFam. s.

e

lgr. ià. Creatore, percipitur.

exfpe&are temporis medicinam,

quam re-

b

om. 3.

"M. Alterum eft, ut bene norit, ad quem

przefentare ratione poífumus.

yoftPaích.

finem 2 Deo dentur confolationes, Ícilicet

IV. Alvilda puella regia, cum ob patris Engelgr.

Ma"h-

" ;.

ut fint ei inftar alarum, quze ipfum fubvehant

negatum confenfuüm fponfo potiri non pof- $:2. in

l,hO. 50'

ad viam mandatorum alacriter currendam,

fet, virum mentita myoparonem confcen-

dit, & fugit.

Ubi vero hoítilem navim con-

pooünlï)tgæh "

pro

moveantque ad contemptum voluntatis

propriz,

& appetituum male ordinatorum,

fpicata, Ducis munere functa eft, hoftesque

SalglïW

carnisque mor

tificationem. . Hinc David di-

oppugnavit, cafueicaffis excuffa eft, ficque a

b ft

cebat: Viam mandatorum tuorum cucurri,

fponfo agnitainejus complexusruit. . Eodem

ad, C.M'

Pf.x18

modo íe abfcondit nonnunquam Deus fub

v. 32'

cum dilatafti (per confolationes) cor meum.

Unde fedulo cavendum, ne ejusmodi confo-

defolationum galea, ut ea remota tanto fua-

vior accidat ejus agnitio & fruitio,

lationes propter fe duntaxat appetantur, fed

L1l 3

5» XII.

.k

Bibliothecee Janualis : Concionaterig

45

IV. Thomas Stapletonus text. 5.in Dom.

gmL

4.p

oft Epiph; & text. 3.in Dom. 3. poftPaícha.

, V-*

S. Ignatius Loyolainlibello Exercitio-

AUTHORES.

got

rum, de regulis fpirituum dignofcendorum.

L S.Francifcus Valefius p. 4.Intra"du&id-

VlI. Ludovicus Granatenfis in loc. com.

nis ad vitam devotam a c. 13. usque ad finem.

f. 3561.

VII. Laurentius

Beyrlink ixn' theatro vit.

$ Gteg

L,o.m

|L. Alphonfus Rodriquez p. 1. de exer-

hum. V. eodem.

citio, perfe&ionis tr. 8. c. 24. & leq.

C gL

III. Henricus Engelgrave p. 1. Lucis

VIIL Severinus Boéthius de confolatione.

Evapg; in Dom. 4. poft. Pafcha.

IX-.-' ]ofephug Langius 'm.polyanth-. V. eod.

(s

(GRgeSE A d

QU RGRRISD) U ETEVR

$, hn

—

de Eat

TITULUS XXXIII..

F^

coutr.M

niti,

CONSUETUDO. .

$ L

"

tentiam fuper peccato

fuo dicens: tiuid feci?

Omnes converfi funt ad curfum fuum ,

quafi

SSENTIAM.

'QUoADE

equus jmpetu vadens ad przelium.

(-?Dejïnyitio.'

Utilitas.

$

I.

VI. Bonum eft viro, cum

S.Augu

j poictayerit jU- Thren. "

Vþv. 27.

MTA

de Muf.

ft habitus feu qualitas reddens facili-

gum ab adolefcentia fua.

$

| tatem operandi.

Hinc a S. Augufti-

Damnmnwum.

E

no quafi fecunda &

1

quafi 'affabricata,

. VII. Languor prolixior gravat medicum:

Eccl.'10.

Toide

natuta dicitur.

V. n.

Divif o.

brevem languorem przecidit medicus.

VIIL

Vse, qui trahitis iniquitatem in funi- If.4. v.18.

II Dividitur i

n Bonam & Malam; illa eft,

culis vanitatis, & quafiwincqlum plauPcri pec-

LL

uz ex actibus virtutis generatur? haec, quae

catum.

f

$5

.1X. Lapides

excavant aquae, & alluviorie "JoB. 14. v

a vitiofis a&ibus progignitur.

INTS

Gradu s.

paulatim terra con

fumitur: & homines e-rgol'19-

$5

fimiliter perdes.

Pf x. v.x.

HII. Indicantura Davide, dum ait: Beatu

vir, qui non abiit in confilio impiorum (ac-

$.. Hkaisdn

IN

quirendo

confuetudinem) & in via peccato-

$4

rum non

ftetit (perfeverando in confuetudi-

Qualitas.

?

ne) &

in cathedra peftilentize non fedit, (etiam

S. Auguft.dlios ad fimilem con

faetudinem inducendo.)

L. Di

fficulter eraditur, quod rudes a

nimiþ S Hiet,

3à

H

L8.conf, ]V. Paulo alitet

hos gradus affignavit S.

perhiberunt. - Recens tefta diu & fa- Ep. 7.-

L5«

€, 5

Auguftinus, dum dixit: Ligatus era

m non

porem retinet & odorem, quo primum im-

buta eft. .

;

ferro alieno, fed mea ferrea voluntate. Velle

leftum eft, & vix toleratu poffi- S. Bafil.

meum tenebat inimicus, &indemihi catenam

]. Permo

iaconfuetudine. hom. 5.

-fecerat, & conftrinxerat me: quippe ex vo-

Lilevelipfis brutis, amover

lüntate perverfa facta eftLabido: E« dum fer-

1I.Vincereconfuetudinem, dura eft pugna. S. Aug. in

IRY:

. vitur libidini, fa&a eft confuetudo: & dum

IV. Moles impofita fepulchro ipfa visPfalm. 3o.

VA

$3

eft dura confuetudinis, qua premitur anima,

atth. —

em fup.

confuetudini non refifitur, fa&a elt neceffitas.

nec refurgere, nec refpirare permittituf. ^ hom, 45.

$. II.

V. Nihil tam firmum eft inrebushumanis, s, Chryf, :

EXS.SCRIPTURA .

quam veteris confuetudinistyrannis. Ethici

apud Lan«

*

confuetudinem alteram naturam dixerunt.

gium in

Qu alitas.

4

$

Damnwum.

ecdem.

Gtam

LA

n

fimulare poteft zethiops pellem fuam,

itloc,

v. 23.

jer. x9.

aut pardus varietates fuas, & vos pote-

VI. Peccata, quamvis magna & horren- S. Aug.in.

Cotn,

ritis facere bene, cum didiceritis malum.

da, cum in confuetudinem venerint, aut par- Ench. eg.

p

va effe, aut nulla creduntur, usque adeo, ut

Pfal. 68.

]Í. Eripe me deluto, utnoninfigar: libera

non folüm non occultanda, verum etiam prae-

Matth

v. 15.

me ab iis, qui oderunt me, & de profundis

dicanda, diffamandaque videantur.

aquarum.

fum venerit, ei jam S. Greg.

Prov. 22.

IIL. Adolefcens juxta viam fuam etiam

"4

VII. Cum culpa in u

v. 6.

cum fenuerit, non recedet àb ea.

animus, etiam fi appetat, deb

ilius re(iftit, quia "* 4- Imor-

€ccl. 21.

IV. Cor fatui quafi vas confra&tum, &

quot vicibus prav2e frequentationis adftringi-

v. 17.

tur, quafi tot vinculis ad mentem ligatur. .

hu

omnem fapientiam non tenebit.

VIII. Ufitata culpaobligat mentem, ut ne-

Idem ho.

Q

Jerg.v.6. "V. Attendi, &aufcultavi: neme, quod bo-

2t. füper

numeft, loquitur; nullus eft, qui agat poeni-

quaquam furgere poffit ad reGitudinem; cona-

vang.

E

3" deSg

Titulus: XX XIIL - Confuetudo.

455

tur, & labitur: quia ubi diu fponte perftitit,

numquid non confueveram quotidie jurare ?

& ibi, cum noluerit, coacta cedit.

at ubi legi, timui, lu&tatas fum contrà con-

mor.

Ideml.15.

IX. Tenent pravae confuetudmes, quem

fuetudinem meam, inipfa luctatione invoca-

femel ceperunt, atque quotidie duriores exi-

viDominum Adjutorem.. Przítitit mihi Do«

ftunt: & nonnifi cum peccatons vita. fimun-

Nihil mihi

tur.

minus adjutorium non jurandi.

facilius, quam non jurare. . Hoc ideo admo-

S.Gregor.

X. Quzedamangufliaeít, a mala confuetu-

nuicharitatem veftram,ne dicatis: quis poteft?

l. 26. mor. dine exur

gerevelle, nec poffe jam defiderio

C. 21.

IV. Nicolaus Senex cum feptuaginta an- Abdias

ad fuperna tendere , fed adhuc actu in iufimis

nis libidini vacaffet, tandem ad S. Andream l. 5- h'R'

remanere: przire corde, nec fequi opere:

acceílit, & fanari petiit; 5. Andreasigitur o-

atque a femetlpfo contradi&ionem perpeti.

rans pro eo, & quinque diebus jejunans impe-

travit quldem eidem veniam.& emendatio-

. Jucunditas

nem, fed non alia conditione, quam ut ipfe

S Aug,.

XI. Indolore paries filios." Verum eft fa-

de Eent.

quoque jejuniis fe afligeret; quare cum fex

contr.Ma-

cramentum hujus fententize," quod nulla ab-

menfibusin pane & aqua jejunaffet, poftmo-

nich,

fünentia fit a voluptate carnah, quae non ha-

dum plenus bonis operibus decefflit ,. & vox

beat in exordio dolorem, donec ia meliorem

S. Andrze dixit: Per orationem tuam Nico-

partem confuetudo fle&tatur; quo'cum perve-

laum, quem perdideram , acquifivi.

nerit, quafi natus eft filius, id eft; ad bo-

'V. Difcipulus quldam S. Dorothel, cum S.Dorothes

num opus paratus affectus per confuetudinem

furari efculenta coepiffet tempore, quo non f. s ad

Mona-

bonam-

fatit dabantur ,furatus eftetiamtunc, quando

chos.

e

IV

abundanter dabuntur, ut fub le&o abfcon-

EX LIBELLO DE IMITATIONE

dens, ac compntcefcere finens, afino tan-

LY

CHRISTI.

dem ea porrigebat.

n

VI. Sartor Parifüs erat ïoannes Vomorin Franc.

Lt c.u.I Gr

ave eft affueta [dimittere, fed gra-

vir in füua arte tota urbe celebris, qui a fure Bofel. in

vius eft contra propriam vomnta—

tenalre

capitis damnato proditus, velut fovius furti "

!'to,

fuiffet, quo in Magnatis domo argentea vafa

IT,

Tbidem.

]I. Refiftein principio inclinationi tuze , &

fuftuliffet jamcapitisreus erat & condemna-

malam dediíce confüetudinem , ne forte pau-

Vb

tus, cum lVagnatum precibus ad triremes

latim ad majorem te ducat dxfficultatem

mittitur. Aditigitur primo(N'arüham relicto

L. t. c.51.

III. Quanto diutius ad refiftendum quis

filiolo Micbaele duorum annorum : ubi cum

ge

torpuerit, tanto in fe quotidie debiliorfit,. &

u

hoítis contra eum potentior.-

navi, quam HenricuslI. Duci Sabaudize do-

navit, Nizam venit; cum vero illam navim

L. 1. c. 14.

IV. Antiqua confnetudo difficulter relin-

Sabaudus Hifpano tnbuno venderet

Nea-

3«

quitur; & ultra proprium videre nemo liben-

ter ducitur.

polim abducitur,

Intera filius de patre velut

mortuo a matre nihil ultra edo&tus, jam vi-

L..1.€.25.

V. Duo fpecialiter juvant ad magnam

ginti duorum annorum erat, ubi Romam ves

4

emendationem : videlicet fubtrahere. fe vio-

niens ob peritiam muficze Cardinali fervit ;

lenter, ad quod natura vitiofe inclinatur : &

inde Neapolim venit, ubi vifa urbe portum

ferventer inftare pro bono, quo amplius

dum luftrat, in illa navi fenem totum canum

[f

m

uis indiget.

nl

L. 3. c. 5

VI. Obfiftitinolita confuetudo ,. fed melio-

videt , falutat Gallice, & viciffirn falutatur;

fenex interea plorans, de cauía lacrymarum

ri confuetudine devincetur.

Remurmurablt

qusefitus ; relpondet :

fe viginti annis exu»»

caro ,

fed fervore fpiritus frenabitur.

In-

laü'o

lem , filium Pariliis reliquiffe, qui ei perfi-

o

fhgabxt & exacerbabit te ferpens antiquus;

1mhs lacrymas eliceret. Micha] animi du

fed oratione fugabitur.

bius, nondum fefenicredit, fed poftexa&tam

uU. lt

L. 3. c.15.

VII. Hincaccidit, quod viam perfe&tionis

m30. !

3.

his curis cogitationem mane redit, & quia

i l.llpo

agnofco, & clare fatis video, qualiter agere

matris filentio credebat patris in fortuniutn

jj

debeam : fed proprize cerruptloms pondere

feiguorafíe ,

iam vixdubitabat: at fenex vi«

| r

preffus, ad perfe&uora non affurgo.

fo illo tanto pluv plorat ob filii fimilitudinem.

hryl

]at«

V

Filius patris collo infertus ofculatur. feque

Michaé&iem dicit:

Senex ait, fe demum li-

n !t

EXEMPLA CATHOLICA.

Y,

Granat.

benter moriturum. 'Certaot in navi, pater

21

IF:

liilfrael, cum captivi & iaviti Babylo-

cupit Parifiosredire, fed durior tribunus ne-

in loc

nem du&i effent, poftea confuetudine

gat abituim

Filius ergo Turini a Duce Sa-

gm

h oh

f. 796

vitze exilium in patriam , & captivitatem in

baudioe literas commendatitias, & quinqua-

voluntariam fervitutem commutaverunt

ginta coronatos, ut & a conjuge Ducis toti-

Matth. 26.

Il. S. Petrusin prima negationetantum ne-

dem, & alios viginti a familiaribus Romae

gavit fimpliciter Chriftum , dicens : nefcio,

impetrat, quibus redemturus patrem ( quia

"

quid dicis.

Infecunda negavit cum juramen-

tribunus prius centum petebat ) viginti tan-

mof.

to.

In tertia vero ccepit deteftati & j jurare,

tum Jubetur pendere, fociis navis feni libe«

uia non noviífet hominem.

rationis lytrum remittentibus. Pater liber in

S. Aug.

III. S. Auguftinus de feipfo fatetur: Plus

hofpitio ebrius cum hofpite utroque ita petu-

; lo

I-8 conf- valebatin medeterius inolitum, quam melius

lanter fe gerit, ut pene iterum triremen me-

C€, 12.

infelitam. . Et alibi:

Ecce vobifcum vivi«

ruerit , fed a filio liberatus eft ; inde difcedunt

upet

f.deSan

)

mus. Quis nos audivit aliquando jurantes ?

Pater fartorum more filii facms infidiatur , cu-

Jus

456

Bz'b.'iothecæ JManuaíis Concionatorim

sus rei confcius filius ad explorandamjfidem

tent eum Monachum ; quod ipfe petierat,

cum effet fange mentis. Quod etiam ipfi Mo-

ftudio paucos numosin facce relinquit. Atfe-

nexin Deum blafphemans, & filium damna-

nachiamore pecuniz libenter fecerunt ; quem

bat, quod triremiliberum ad difficileiter indu-

tonfum & veltitum portaverunt ab Abbatiam.

Ipfeautem de mane vino digefto invenit fe Mo-

xerit, filio interim patienter patrem folante.

jam Parifiis vicinus filius patri narrat matrem

nachum. Etaudiens ab uxore & Monachis,

vivam, eo, quod putaffet maritum mortuum,

quód fuiffet in extremis , & feciffet votum

Deo, & B. Marize Virgini, & omnibus San-

fcrib»e nupfiffe : Proinde pater ad urbis portas

exfpe&tet, dum matrem edoceat. Pater iratus

&is, pra verecundia manfit in Ordine, &

amplius melius vixit.

qjurat, fe uxorem occifurum , properatque per

IX. Miles ante urbem Oftendanam, affue- Engelgr.

portam ad templum S. Vi&oris, quod eft Car-

Dom. 3.

melitarum,in quo filius vix tantam moram im-

tus blafphemiis, eas ad fingula verba repete-

uadr. 2.

bat. Szepe monitus, confuetudinem objecit.

petrat, mater vifo filio gaudet, at maritum

Demum ad'inopiam reda&us, cum ob uno e^

adeffe miratur. Supervenit fenex, & mulierem

afpere allocutus, eam graviter verberat , ut 3e-

Societate, quiincaftris erat, ftipem peteret,

negavitille, fe homini blafphemo quidquam

greeam filius defenderet , accurreretque alter

daturum. Refpondet miles, dolere fe, fed

naritus, qui in ignotum feneminvectus, tam

acriter cum eo pugnis certat, ut zegre a vici-

emendare non poffe. Quod ut Sacerdos ei

nis accurrentibus dirimeretur. . Cumque eí-

oftenderet , falfoab eo dici, nummum aureum

illi exhibuit, promittens ei fedaturum, fi per

fent feparati, fcriba querebatur pulfatam fibi

uxorem, alter ablatam: Capitur a Magifiratu

horam fe fequatur, caftraluftrando, fine jura-

uterque, fed ad caufam coram judice agen-

mento, condicit miles, in via miles varie Ja-

ceffitur, Sacerdos praeit, & aureum ei num-

dam dimittuntur liberi ; appellant illi a judi-

cead Magiftratum Regium, qui decernit, uxo-

mum ad hos infultus oftendit. Silet miles:

xem quidem fenis fartoris, fortunas vero fub

acnuümmum promeritus. Exin malam con-

,

fuetudiaem omnino exuit..

)

fcriba partas fcribze effe : quo fa&to fartor acum

& opificium repetiit, quod oblitus interea

.X. Anno 1622. in Regno Toletano, loco non Alphonf.

1

ndraaa

erat, accedebant novze veftium formze , & vi-

ignobili quidam e primoribus B. Virgini ate-

]

d

neris devotus,intepuit, & libidinife dedit: a-

Tmit. B.

fus fractior, manus ftupidiores ad laborem, fed

nonadfurta.. Nam vix annum demi erat, cum

diit (odalitatem,& feftos B. Virginis dies cole- virg.

iterumfurti reus; invitatus ad nuptias, dum

batíedulo. Ad hzec templum B. Virginis quod- c.2

E

i

dam reftituit, & ejus imaginem exornavit. Sed

: S. r

menfa deponitur, fcyphum argenteum furri-

puit, quem hofpes a fponfo repetebat; at a

abreptus fzedo amorein confanguineam, eam

fartore quzerendi fa&to initio penes illum fcy-

domi pro concubina habuit, publice matris

hus inveniebatur: a judicio ergo ad carce-

loco receptam. In eo oppido pize coelibiVirgi-

ni , multis adverfis afflictze , & coeleftibus reve-

rem fuübtrahitur, defperataque emendatione

inolitze confuetudinis fufpenditur.

lationibusilluftratze noctuinextafiChriftus ap-

paruit, cum B. Virgine & Angelis plurimis op-

Difcipul.

VIIL. Fuit quidam notabilis Cardinalis,

Promt.

uem B. Bernardus rogavit, utpoenitentiam

pidum ingreffüs, & inde Virginis illius cubicu-

ferm. 131.

ageret. Qui non acquiefcebat ei. Cui beatus

lum, ibi pro tribunali confidens, tum publicis

Hto Hb

Bernardus ait: Si nonvis facere pacem cum

loci iftius vitiis, tum inceftui (qui ha&enus

Deo, faltemfacias.treugam. Aitille; quam?

Virgini erat ignotus) remedium fa&urus,

Refpondit : Ab(tine tribus diebus ab omni o-

vifaque eft tanta criminis hujus foeditas, ut

fine mora de capiterei fententia ferretur. Sed

percillicito ob amorem Dei. Et fic fecit. His

B. Virgoilli ad poenitentiam triginta diesim-

completis dixit B. Bernardus : Modo aliis tri-

bus diebusabftineas amore B.Virginis Marize.

petravit; fi interea non refipifceret, tum de-

Quodetiam fecit. Poft hocaliis tribus diebus

mum repentina morte periret , jaculo in cor

emiffo. Virgini aufem imperavit Chriftus ,

abfüinuitproamore Apoftolorum. . Etiterum

pofttres ob amorem Martyrum: Et tunc tri-

ut primomane ad templum noftrum fe confer-

bus ob amorem Confefforum: Deinde ob a-

ret, e facerdoti e focietate noflra, quem re-

pertura effet , vifum indicaret fuis verbis, mo-

morem Virginum. Et poft amore Angelo-

tum. Etomnibus his fa&is Cardinalis dixit D.

neretque, ut miferum hominem de pcena illi

Bernardo: Nolo modo treugam facere , fed

decreia admoneret.

Virgo ad fe revería ,

pacem. Leveenim mihi eft de caetero abftine-

multis cum lacrymis pro miferi falute roga-

re; & fic malam confuetudinem poftpofuit :

vitDeum. Mane in templo noftro'concio-

& voftmodum vitam in bono finivit.

natorem noftrum tunc confeffionibus audien-

dis intentum reperit, cui Dei nomine rem o-

S r

Tbidem.

- NIII. Quidam confuevit adeo inebriari,

UA a'd

Lito EO

quod: quafi infenfibilis videbatur, & odiofus

mnem exponit, &jubet hominem commone-

ltam,

ex. 6.

fa&us eft uxori in tantum, quod eo relictoal-

re. Sacerdos, quiante Virginem non norat ,

nec ejus virtutem, parum ei fidem habuit, ait-

teri adhaerebat. Sed quod eo ad nutum uti

l

n

non poterzt : moole viri oppreffa cogitavit,

que, ferem velle maturius expendere.llla moe-

uomodo afe eumrepelleret. Et cum una vi-

fta domum ad Deum revertitur , quze iterum

Um ;

oäelïgy

ac tertium docet, perditum juvenem Re-

Q'ïtp

ce fic inebriatus fuiffet, ut omnino infenfibi-

Q-L',!cis

lis videretur, & animo alienatus, ipfa vocans

liofi illius voce ad falutem revocandum ef-

lito.

Monachos , dixit eum laborarein extremis , &

fe.

Dicenti Virgini, eum fibi fidem non

eYutis

habuiffe ; Cþri&us , abi jnquit, & it

guod veftirent eqm haþitu-xeligiofo, & faqe-

flf fï-

Titulus. XX XIHIA. . Confifium..

451

ratvenenum, ut denique finenoxa biberet, &,

facerdoti bac figmifica && arcama suentis ejus con-

Jflia detege,quæ receus pertvaclavit,Cg credetti-

cum etiam vellet , veneno occiderefe ; nonpof- |

&i. Itàmonitus facerdos fidem habuit, & juve-

fet.. Unde. Mamahs :

Mart L gc

nem addiit, peracto prius Sacro, & adfrugem

- Profécit poto Mithridates fape v VEUeA0,

epig- 77* ,

hortatuseit. Juvenis miratus peccatum dete-

Taxzm ae poffoat /ava nocere f& ói.

&um, quod nunquam fuerát confeffüs, ad Pa-

[

E

SIMILITUDINES

tris pedesaccidit, & confitetur magno cum do-

lore. Sacerdos ei fuadet loci mutationem.Sed

.

icut morbi. corporisinveterati non nifi lon- S -Bafil.in

.ga &acricuratione (anantur; fic peccatareg. fuf. .

quia ob nimiam fanguinis propinquitatem ex-

cedere ftatim zedibus non potuit, cubile mutat,

mveterata, diuturna patientia, affidua. oratio- T 59« -

trele

& cubiculum, quibus diligenter obferatis, in-

ne, & acemma an1m1 contennone curano-

Omg

felix concubina,qua lacrymis,qua vi, qua blan-

portet..

Qadr, 4

ditiis ingreffum frufira tentat, juveneconítan-

ILSicutgravi fomno fopiti,fi excitentut, fut- S, Aug. .

ter obfurdefcent; Poftridie illa curat clavem

gere quidem volunt, fed fuperati foporis alti-l. 8 conf, .

fieri, & noCtead eum penetrat, & vincit. Dece-

tudine remerguntur; ita li, qui gravi coniue-

$

ptusmox ad Patrem advolat, fuum lapfum de-

tudini funtimmerfi; audito Del verbo emenda-

teítatur, & confilium a confeffario accipit, ut

requidem fe ftatuunt, fed a coniuetudme viai

janua etiam intusobferata,eam excludat:Quod

iterum relabuntur. .

etíifa&tum, aliistamen artibusaditum :lla fibi

lL. Sicut id, quod repetms vicibus ac multo S.Bafil.in

aperuit; peccatis igitur peccata cumulantur:

labore tin&um eít,tinGuram accipi: preifius iu- CaP-. 2.

alæ.

Reditad Patrem , a quo nihil omittitur ad evi-

hzerentem, & quae vix elui queat; fic auima ta-

tanda pericula: Sed mifer juvenis amore vi-

nie peccatorum fuperata, & in habitu conftitu-

&us, & pertaefus momtorum, confeffarium de-

ta malitize, vix ac multo negotio elu: poteft.

ferit, minisque fpretis res fuas fibi habere ju-

IV.Sicut cadente pluvza lapides quidem ma- Stapl.t. $.

bet, fuam fibi falutem curae fore. Re&abant

deícunt, iatus vero iuam ficcitatem cum duri- !» Dom,

exag.

quatuor ad interitum dies. Patex omni ratio-

tiefervant; fic dura.corda imbreém eloquii div;-

ne ítudet illiDeum placare ; fed omniafrultra

ni foris accipiunt, & aliquo modo compluun-

Ipbonf

fuere. Ad extremum, cum decima aut unde-

Ddrada

tur, quiacum gaudio uícipiunt verbum,ied in-

2,de

cima no&æs horaeífet, adeum Fater accurrit :

tus ficca & arida maneat, mala conluetudme

lil B.

reípondetur,abeífe herum ; quo refponfo moe-

aditum gratize violenter prohibeate.

lfg

2 i

ftus Pater domum redux faimulisinjungit; fi

V. Sicutadloca Nili, Catadupas apgellata,

TIbid.

quid hero humani accidat, confeftim fe vocent.

habitantes proríus nihil aadiunt, quia nimio

'Tum ecce hora duodecima nocte curfus & cla-

fluvii fragore ab altiffimus mo«tibus labenüs

mor,repentino aliquo malo expitareDoiniaum

furditatem nativam coptranunt; (ic qui cupi-

cum concubina in letto decumbentem.

Ad-

ditatum fuarum tumultibus diu aiueverunt,

eft (acerdos.

Spirabat mifer etiamuum, &

furditatem fpiritualem co.traxerunt,ut ionum

fpumabat vultu horrendum in modum diftor-

quidem coafufum verbi diviniaudiant, c.arum

to, demumin hanc vocem erumpit: 7 mibi !

autem & intus penetrantem non admittant.

Ibid,

cor jaculo irausfixus emorior: quam vocem

- VI. Sicut püer avis pedein filoannexum te-

tantus dolor, & tanta mortis przecipitatio ex-

nezs, aliquando longius avolare permitt't, fed .

cepit, ut, etíi Pater omni fedulitate eum ad

mox retrahit captivam, eoque ludo mire dele-

contritionem excitare conaretur , nullum ta-

Gatür; ita diaboius homines peccati confue-

men doloris figaum , nullam abfolutionis ma-

tudine irretitos tenens, a'iquaudo ceffare a

peccato permittit, fed mox per vinculum con-

teriam przebuerit, omni faiutis via præeluia.

Interea Dei famula orationi mtenta vidit.

fuetudinis ad fe retrahit. non fine grand1 VO^

Chmi*cum, utante, ad duudxcanda 1111us Oppïdl

luptate..

Accufabatur ea fpe-

VIL. Sicut qui cerafa manducat, ab initiodem, ,

peccata revertentein.

&ante impoenitentis ejus peífima vita: profe-

duo vel tria duntaxat comedereítatuit, fed po« tom.z.ià

rebantur occafiones ad emendationem, mom—

ftea eorum dulcedineallectus vigint! aut cen-

om. IT,

poft Pent,

ta, minz, & falubre confilium.a Rehglofo ei

tum fumit, & valetudinem gravitcr lzedit ; itaP

datum, & alia falutis adjumenta: quae quod

peccatum unum contxa&um in aliud fua dul«

neglexiffet, tam corporis, quam animze morte

cedine trahit;

damnatus eít, ipfo Judice fatale telum in eum

VIII. Sicut is, qui iter facit, & rivulum,

Iblda

lmmltt nte.

x

quem facile tranfcendere poffet, negl git, poft-

$. VL

ea tam magnum reperlt ut ominino transva-

dare non queat; fic qui peccata prima negli-

EXEMPLA PROFANA.:

git, ea In confuetudinem tracta vix amplius

S.Hier.

z:canarrat hiftoria, Alexandrumin: mo—

æp7ad

IGr

emendare poterit.

Lzetam,

ribus & in inceffu, Leonidis Pzedagogi

IX. Sicutii, qui heCtica febri laborant, üacu-*ïdemf 5,

fui non potuiffe carerevitiis, quibus adhuc

ta fupervemat hanc facile curant, non autem in Dom.

parvulus fuit imbutus.

1llam quia tenacius iahzeret ; fic actus peccati p Por

*

Enzeigr.

]l. Diogenes, dum improbum inveteratae

unicus facile emendatur, non item fi ; in coniu e-

om. 3.

confuetudinis hominem admoneret, interro-

tudmem evaferlt

Quat.p.

2. Lucis, gAatus,

quidageret? /Ethiopem lavo, refpon-

.X. Sicut maximuim faxum in montis cacu-

Ibldo

Evang. dit, additque, fenem admonere, & mortuum

tnine nullo negotio fiftitur; ubi autem in val-

lavare, idem effe.

Jem ptzecipitatur, nulla arte retineri poteft: ita

. Jl. Mithridates Rex tam frequenter blbeä

maxiina Juftorum peccata facile fanantur, im-

& P. Lobu Bibl. Man. Zom.

^R

Mmm

piorurm

Bibliothacee -Manualis Concionatoria.

458

$. n

piorum autexh infcelera ruentium etiatü me-

tuum,& non effe timoremDei apudte,dicitDo«

AT

dioctia nonnifi difficillime curari poffünt. : .

minus Éxercituum. :

im.

Vf. Quia confuetudo mala, omnia illa da-

Plin. 1.19.

XI. Sicutii, quiaffueverunt, etiam in loco

"s

peftilenti durant; ita incommoda p

mna creat, :

q

uze precedente $. per f;militu-

dunt affuüetos.

;

4

arum lge-

dines, funt oftenfa.

Idemlas.

XIL. Sicut callus fu

,c.ceiï'u' temporis factus

$, 2.

, adimit fen

f

"$ xX

- tina mala levius feramus.

üm; ita confuetudo facit, ut d1u-

/

Plutaech, — XlII. Sicut qui diuin vinculis

'fuer—tinyt,þ cum

MEDIA

i

io moral. ex illisfolvuntur, tamen adhuc claudicant, nec

;atio' * uti S.-Augüüinus 'vexeniplo fu

o S'. Aug- ; H

1. So conf(

gradi poffunt ; ita diu vitiis affueti, etiam cum

docuit, qui, ubi amariífima costritioue

cC. i2

. ea deferunt, quzedam eorum retinent veftigia.

Stl. to. — XIV. Sicutviridia ligna fübje&o etiam igne

cordis ftatum fuum deflevit & a Deo auxiliuri

2.inDom,

expetiit, vocem audivitdicentem: tolie lege,

x1i. poft,

usque adeo non accenduntur, ut fzepius ipfum

.

$3

ont,

igu

€

m extinguant; fic humore vitioruzm occu-

eaque lectione finita, quia luce fecuritatis in-

S- A']g-

ata pe

fufa cordi, omnes dubitationis gengbras diffuf

La

&ora non admittunt Spiritum fan-

gere fenfit.

"

1

Cl

&um, fed potius a fe repellunt..

Abid, 3

XV. Sicuti i. qui natura furdi fant, plerum-

1L. Coztrariz con

;jfuetudinis þrocierniib : it*»la' Barueh.

ue etiam muti funt, quia inftrumentum, quo

Deusipfe per Prophetam Baruchfuafit: Sicut V- ?-

loqui difcimus, auditus eft; fic qui fpiritualiter

fuit fenfus vefter, ut exraretis a Deo, decies

furdi funt, nec audiunt, quid loquatur Domi-

tantum icerum convertentes requiretis eum.

Sed & S. Hieronymus hocipfum medium Ce

.

. Hier.

nus, etiam deD eq & divinisloqui non p'oiï'untf

L

jnep.a

Jantize fuafit his verbis: Afperam nobis &in

Celan-

$. vur.

fuavem virtutum viam facit nimia vitiorüm (am,

confuetudo, que, fi in alteram partem transfe-

MQTIVA;

ratur, invenitur femita juftitize levis. Rationem

vero hujus medii tam neceffarii ulterioremi :

"d conjüetudinem snalaim tollendam;— |

reddens Chzeremon Abbas apud Caffianum Caffian;

$ Greg,

.I.

uia confuetudo mala eft continuatum.

fic loquit

ur : Noni poffunt defideria przefentium Coll. 12,

]i aut

- odium £? inimicitia cum Deo; fi ereo

reram reprimi vel avelli, nifi p

roifüs affe&ibus?* 5

.l

RegemautPrincipem fuum nemodiu offenfum

noxiis, quos cupimus amputari, alii falutares

haberecupit; quanto magisodium & inimici-

fuerint intromiffi. Nullatenus enim valet vi-

Matth/.

tiacum Deo diu & fpontefovenda non etit, (ed

vacitas mentis absque alicujus defiderii, vel

timoris, vel gaudii, vel moeroris affe&ione fub«

S-V-z »

illud Chrifti potius ob oculos habendum : Efto

confentiens Adverfario tuo cito, dam esin via

fittere, nifi hzec eadem in partem bonam fue«

cum eo : nefortetradatte adverfarius]udici, &

rtint immutata.

Idcitco fi carnales cupimus

fudex tradat te Miuiftro, in carcerem mittaris.

concupifcentias de cotdibus noftris extrude-

1I. Quia confüetado mala elt g/ idius amceps,

re, fpirituales earum locis protinus plante-

[ S f

quod duplicantur & renovantur vuluera Chri-

mus voluptates, ut his femper animus nofter

E

lt pare.

fti Servatoris noftri, ut adeo is merito illis S.

innexus habeat, quibus jugiter immoretur,

HO

S.Bern.

Theod,

n quod

Bernardi verbis queratur: Nonne fatis pro-

ac illecebras przefentium ac temporali

um re-

ferm.

pter te vülneratus fum? numquid fatis pro

fpuat gaudiorum.

magis aggra-

LUE Genzerofa villoria fui: Sicut enim A-Stapt,

iniquitate tua affli&us füum ?

lido to. . in

vant me vulnera peccati tui, quam yulngrg

gricola, cum evellit filveftre germen, va

eptuag.

corporis mei.

impa£to ligone fubvertit radicem, fic peccata

| V,

1II. Quia confuetudo mala eft cateza, per

inveterata rudius exagitari, & fortius eradi-

ep'64l &d

quam quis in captivitate daemonis detinetur ;

cari convenit. Unde merito hic locum habetLib. r. c.

Autdl,

fi ergo captivi hominum tantopere laborant,

illud pii Afcetze: Tan

a

tibi vim intuleris.

tum pr OBQiQS, qüvantqmä : -de i-

utvincula & catenas rumpant, ficque e capti-

vitate corporalife liberent, coam tamen ad hoc

. 1V. "mor Dei ; cujus efficaciam S.Augu-S. Aug.l

tantus labor & conatus, & poenze gravioris

ftinus exclamavit: Quam fuave mihi fubito9 conf,

periculum requiratur, quanto magis rumpen-

faCtum eft, carere foavitatibus nugarum: &^ ^

da erit confuetudinis pravze catena, ut ab

quas dimittere metus fuerat,jam dimittere

Tpeler

gaudium erar. Ejiciebas enim eas a me véra

0t, g.

ipfius diaboli captivitate liberemur, & morti

Quady,

geternae eripiamur, maxime cum hoc in no-

tuj & fümma fuavitas: ejiciebas eas, & intra-

P' 2.

ftra fit poteftate, & id faciendo tantorum bo-

bas pro eis, omni voluptate dulcior, fed non

norum participes efficiamur.

caruni & fanguini : omni iuce clarior, fed homi-

IV. Quia confuetudo mala eftgravis Jetbar-

ni fecreto & interiori: omni honorefublimior,

us animze, in manifeftum falutis periculum

0

nfublimibus in fe.

fedvx?

Sincera confefffo: Sicut enim cibum no-

eam conjiciens; quis ergo non mature falubri-

bus hunc morbum remediis depellere ftatuat ?

xium ac peftilentem jam bili permixtum noa

V. Quia confuetudo mala eft continuata

aliter, quam per violentum vomitum ejicere

poffumus ; ita inveteratum peccatum, fi ab

affli&lio €P izguietudo animse, utpote a fine fuo

let. t.

recedentis, atque adeo ita Jeremise verba au-

eo interfici non volumus, non nifi per'confef-.

dire merentis: Scito. & vide, quia malum &

fionem finceram ejici poteft. -

Í

v 19.

amarum aft, reliquijl"e te Dominum Deum

N Confifium & auxilium viri prudent

m

utt

$. Gr;g.

N

Q mgr'

A W

Tinhs XXXFL. Cou/ilium.

419

'uti S. Bernardus hisverbisfuafit: Eft confue-

nifi Spiritus hominis, videlicet Spiritus ele.

£. d. 7.

dom.

tudo hzec graviis & perniciofa quzedam cate-

&ionis, & quia per occultam gratiam ad Dei

; na, folvenda utique facilius, quam rumpen-

amorem, defuper temperata menfura profi-

da: uthic maximevulgareillud videatur ufur-

cimus , quanto nobis quotidie de Dei fpiritu

pandum proverbium, induftriam violentia po-

virtus crefcit, tanto Spiritus nofter deficit. Qui

. tiorem: ut, quemadmodum vis vi repellitur,

Spiritus erroris, quia non fubito penitus a no-

& fervoreSpiritus fervor extinguatur defide-

bis amputatur, bene paulifper defeciffe perhi-

riorum, ut maligniartem arte deludas. & con-

betur. Secundum fignum eft, pofitivam ad

Neceffarium

fuetudini confilium opponas.

illud objectum difficultatem fentire, nam te-

. Atg

itaque eft confilium, vel ab ipfo magni confi-

fte S. Macario, affe&uum carentia paratus

$a

lii Angelo miniftratam, vel abhomine aliquo

eít ftatus animze, fecundum quem diíficulter

" Izc

fpirituali, qui cogitationes fathanze, fpiritua-

movetur anima erga malitiam. Tertium, ten- Caffian,

k j

:liaque remedia non ignoret.

tationibus facile refifteres hoc enim proprium €9ll. 6. c.

eft perfectorum, ut ab omni diabelica impu- 1*

sst VIL. Ae&a opimio de f'alfitate bäje&ietänto-

. S. Au

g. peveconcupiti: nam, ut S. Auguftinus dixit:

gnatione fecuri, absque ullo labore & diffi-:

1.ded

o

cultate vitia carnis vel refpuant, vel abfcin-

Chriít,

&. folet recta opinio pravam corrigere confuetu-

dant. Quartum, naturalem, quandam nau-

latl

dinem, & prava confu

à

M'. 28-

etudo rgätam dgprava-

E

feam & horrorem erga illà obje&a experiri;

: re nfttham., N

quemadmodum enim folis lumen fanum ocu-

lum adfeipfum pertrahit, fic Dei cognitió pu-

. Ber

& x

ram mentem, per charitatem naturaliter ad

fe ipfam allicit, tefte S. Maximo., Quintum, s. Max.

16).

ASCETICA.

v

zelan-

moralem quandam impoffibilitatem fentire , decharit, ^

jam,

ia preccipue circa confuetudinem ab

& dicere poffe cum S.Paulo; Certus (um, 9-?- -32

I Tr

Aíceta fpecialiter funt fcienda & ob-

quia neque mors, neque vita &c. neque alia

om. 9.

V. 38.

fervanda. Primum eft, ut bene cognofcat a-

creatuza'*"»poterit,rnos feparare a charita;e Dei..

ftum daemonis, quo- liomines in confuetudi-

Affn

nem folet inducere, quem quidem aftum S.

€

:0". v

:I* 5«

s- Grego : Gre

gorius fequentibus verbis indicat: Anti-

1.15. mor.

quus hoftis prius quafi confulens, blanda ad

animumloquitur: Sed cum femel dentem de-

* CONCEPTUS PRfEr.DiCABXILES.ï

lectationis infixerit, violentia poft confuetu-

L. Eix occafiene: thentatis : Fires péccato- Pt t

dinem pene infolubiliter innodatur.

vum civcumplexi funt me:

poteft con- V- 01«

II. Alterum eft, ut folidum fciat. modum ,

fuetudo Dalilze, . 'peccator Samfon

i compara-

ri, & per hiftorize illius natrationem oftendi ,

ejusmodi pravas confuetudines curandi, qui

quidem in duabus przecipue induftriis confi-

quoimodo peccator per eam ab initio funibus

ftit. Priór eft, ut difficultatis opinionem tol-

confuetudinis conftringatur , deiü - tradatur

inimicis, feu dsemonibus, tum ab his excze-

8. Chryf. ]at, eumque in finem doGrinam S.Chryfofto-

n pare-

cetur, & in m

o

N

neí. ad

mi proponat dicentis: Quamdiu in fornace

jlendino malitise circum,aggïzur

voluptatum confiftit, etiamfi exemplis abun-

ab uno peccato in aliud de

Ti?eodo

gaudium inimicis fiat.

det infiuitis, ipfi res effe fupra vires apparet:

caeterüm fi vel leviter illinc cceperit egredi ,

Il. Ex occafione thematïs.: Funzculus trz-

9 c, ll

r

itentidem procedens vim iguis a tergo relin-

Eccle'f..q,; E

plex dificile rumpitur: Poteft confuetudo fu-

eptup.

quit, videtque ante fe, & ad pedes propemo-

niculotali comparari, propter a&tus frequen-

S.Aug.

dum.viam rofcidam, atque eximize facilitatis.

tatos, (imulque oftendi, quam. merito dete-

€p.64. ad

Pofterior eft, ut S. Auguftini monitum obfer-

LL

Aurel.

ftandus fit, five daemonem, qui per eum nos

s &

vet fic ad Aurelium fcribentis de ebrietatis

captivos tenet; five periculum damnationis

pil,

confuetudinetollenda: Non afpere, quantum

?eternzó, ad quam ea captivitas tendit; five

exiftimo, non duriter, non modo impetuofo ifta

s Aug]

difficultatem folutionis, confideremus. Quia

) 0.

tollantur : magis docendo, quam jubendo:

tamen nihil impoffibile eft apud Deum, exci-

p

magis monendo, quam minando: fic enim a-

tentur Auditores ad auxilium a coelo peten-

Engelgr.

gendum eft cum multitudine peccantium. Se-

dum, gladiumque generof ) refolutionis in

om. 3.

veritas autém exercenda eft in peccata pauco-

manus fumendum, funiculumque husc ad

Quadr.

rum. Sic S. Bernardus grandi peccatori fua-

modum Aleéxandri, nodum Gordium folven-

p. 2.

tis refecandum.

dens, ut primum ad bonorem SS. Trinitatis

per triduum abftineret, pof? unum .diem ad

lionorem B.V. adiiceret, effecit, üt ultro di-

III. Exoccafionethématis: 7 venis ad sme Y- Reg.

cuta gladio &v bafla C& cI'ypeo,ego autem venio ad !9- V-43-

ceret: Nolo amplius diurnas

, fed perennes

tein nomine Domini Exercituum : poterit con-

cum Deo inducias inire.

fuetudo Goliatho . comparari, & oítendi,

HL Tertium eft, ut indicia emendatee con-

quam grandis & difficilis fuperatu peccatori

fuetudinis. cognofcere ftudeat, quorum pri-

videatur; poffit tainen fuperari, fi in nomine

mum. eft, minorem inclinationem fentire ad

& auxilio Dei fperet, & per fundam geuero-

obje&um confuetudinis, juxta illud Pfalmi-

fze refolutionis aliquot lapides contrariorum.

*

ftze : Exercitatus fum, & defecit paulifper fpi-

acuum in eum conjiciat. Quemip finem nar-

$. Greg.. ritus meus. In quze verba S. Gregorius com-

rari poterit hiftoria de adolefcente, cui G gas

a2.mor. mentans ficloquitur: Quid eftfpiritus naeus,

et,

t. 14.

terribilis appa-ruit, quem; cuni fugere vell

iimims2a

ab

R. P. Loln. Bibl. Ian. Tom. [.

469

Bitfisihece /'Manua)is Concionitorue

ab Angeloadftante aggredi potius juffus, mox,

di; inquit Emyffenus, ut, quantoamplius quis apud En«

ubi eum invafit, fecundante Angelo feleciter

minus fe peccaffe intelligat. »äe g:- ï"- :

yor

;ïeccaverit, tanto

JDamnnum.

W dl

fuperavit..

Quadr.

g. 9]

Jo. 'Ir.

IV. Ex occa

(ionethematis; Lasare,veni fo-

VIII. Definit remedio effe locus, ubi,

/1 quze :(l:ligt l.25*

V. 43.

va$: poteft confuetudinarius peccator Laza-

fuerint vitia , mores fiunt.

Gran. ia

ro comparari. Et z.dicit, quod vere fit mor-

.« IX. Confuetudo novis Principum tributisjoc, com.

tuus quoad animam. 2.Quod lapis confuetu-

fimilis eft, quze urgente neceífitate imponun--f. 796.

dinis fit impofitusfepulchro. 3. Quod quatri-

tür, fed poftea etiam ceffante ea continuamü(,

duanus fit propter perfeverantiam in peccato;,

ideoque jam foetere coram Deo & Angelis in»

$. XIL -

cipiat. 4. Quod nonnifi a Chrifto excitari pof-

AXIOMATA.

fitpergratiam , itatamenut ipfeetiam veniat

foras, &fepulchrum malz vitee & occafio-

I ^yuo femel eft imbuta recens, fervabit o- Horall.r.

nufn, remoto faxo mal2e confuetudinis; relin-

quat. . Vide de hac materia fufius Henr. En-

.dorem.

3

el.?..,

Tefta diu.

gelgr. in Dom.3. Quadtagef.

-1I. Qui non affuefcit virtuti , dum Juvenef-

Mxim.ia -

cit, a vitiis nelcit difcedere, quando fenefcit.

t deS.JO.

$. Xil.

Bapt.

III. Nemo repente fuit turpiffimus.

j]uven,

MISCELLANEA.

IV. Graviffimum eft imperium confuetu- $

at. 2'-

dinis.

*

en. i

Qualitas.

$

V. Non erit illufu

Prov.

net ufus.

s ; qui fic facit, ut te-

Ovid.

I. Fa

c tibi 'Confuefcat. Nil r:onfuetudine

art. 2.

majus.

.. Junggewohnt, Alt ,gethaix.

Quaia tn, dum capias, tadia wulla fuge. -

. Cuipuer afuefcit , major démitteve nefcit.

L. 4. de

l. Gutta cavat lapidem, confumitur an«

. VI. Wider die Wahrheit, Gewalt, un

Y

d Ge— Florileg.

Pont. e-

nulus ufu.

leg. r.

E tevitur preffà vomer. aduncus butno,

Wühnheit, ift bós fechten.

Max. de

TII. Polyzenus dicebat, initium capere exi-

hl

Birt

confüet,

guum confuetudinem, neglectam autem vires

Ym

maximas fumere,

AUTHORES.

Jiln.

Läng. in

V. Vulpes, cum nunquam. Leonem vidif-

Polyant,

! «;I.-]oannes Bufzeus ih Panario.

:

Cmci

fet, & ei primo occurriffet, ita fertur exterri-

II. Ludovicus Granatehüs in loc

ls öbmxjïü-

T

ta, ut pene mortua conciderit. Eundem ite-

nibus f. 7295; .

rum confpicata, extimuit quidem, fed non ut

Ill.. Joannes-

Langius;in' ,Polyanthæä.v :

prius. Tertio autem usque adeo non timuit,

eod.

ut etiam accedere, & colloqui auderet.

-IV. Joannes Maj

or in fpeculo Exemp19:

OV;d. —IQ

. V. Re&te Poéta Ovidius cecinit :

rum, V. eodem.

À

Remed.

--- Sero. medicinà parvatum,

. V. Henricus Engelgrave

in p. 2. Lljcis E-

. Dutn saala per Jougas iuvaluere smoras.

vang. Dom. 3. Quadr.

letonus text. 5 in Dom.

Ydem.

VI. Et alibi :

. VI. Thomas, Stap

"s fít atateneviscrimen condiüc

Jcitur amzis;

Sexag. & text.2. Dom.11.

poft Pent. & texF. T.

EmiHEn.

.NTI. Habet hoc igfglix :confuetudo peccane

Pom. 15. poft Pent. -

00000880005000000000000000

SpSDDDDMNG

TITULUS XXXIF.

CONTRITIO.

fenfitivus , qui eft paffio & trifütia quxedam

T

infenfualitate, quze aliquando prorumpit in

QUOAD ESSENTIAM.

lacrymas: Primus dolor eít contritio, non

. Defiuitio.

fecundus, fed eft effectus contritionis; Nam

ex difplicentiam & odio peccati commiffi na*

a

I.

fcitur in fenfualitate illa triftitia, & hazec non.

Cc;ncïl.

E

ftanimi dolor ac deteftatio de peccato com-

eft fic in noftra poteftate; Nam quidam funt

"Trid. Sef.

- miffo cum propofito non peccandi de c?e-

duriores ad lacrymas, aliiteneriores, ut mn-

34.€ 4.

téro. Pro cujus intelligentia S. Thomas Vil-

lieres.

Rationem autem, cur Deus dolori

S. Thom.

huic non in fenfu, fed in voluntatelocum af-

Villanov.

ldn. notat, quod duplex eit dolor ; quidam,

Conc.in qüi eft a&us voluntatis, & ille eft odium &

fignavit, dat fequentem, quia nimirum tan-

Dom,

difciplicentia, & deteftatio, & abominatio

tum bonum & tam magnum commodum pec-

alcil,

péccati, nolle peccaffe; & iíte a&us eft li-

catorum debuit effe liberum, & in noftra po-

ber & in noftra poteítate ; Alius.eyft dolor

teftate cum IJei gratia.

Divifte,

i Eu-

Titulus XXXIV. Cmkfn.

&6x

la,

— Divifo.

ro Matristuz, pofueristotam Patris tüi ceter-

Dom, h

"Richard. " :

Qdr,

II Dividitur in imperfe&am, & pexfe&am;

nilegem in medio cordis tui, & ad eam adim-

' jóin 4. dift, iül

80. q. .

aeít, quze ex motivo fupernaturali fpei vel

plendam te obtuleris , utego falvus effcm , ego

lig.ll.zg.

timoris elicitur, & hzec Atritio vocatur, de

tetoto corde redamo, ob hanc toam dilectio-

"W

U. C0j

qua Richardus de Media villa fic loquitur: con-

nem, toto corde doleo, quod te Deum meum

teritur corduplici mola; Prima divinse fpei,

Salvatorem unquam peccato offenderim. Of-

fecunda timoris Dei. N»e duze molze, duo funt

fer hanc tuam obedientiam seterno Patri pro

pedes, quos pofuit Angelus fuper mare & fu-

me, ut condonet mihi peccata mea.

O Pater

perterram. Quid per Angelum, nifi Angelica

?eternze , refpicein faciem Filii tui d

ile&i Jefu

Chrifti, & miferere, ah ! mifererem

ei!

contritionis gratia, a Deo per Angelum miffa,

qui pedem providentize feu voluntatis Dei,

ponit füpermare mentis amaricat» , nede ju-

5. III.

nl

ilæ

ftitia Dei defperat; & finiftrum fuper terram

mundanze & criminofze mentis: ne de miferi-

EX EHVSu/ SCRiPTURA. -

cordia Dei praefumat: quafi calcando mare

um

mentis contritae dextro pede, illud Pfalmi di-

Qualitas.

,

$ ]o,

i

pt

cat: Spera i2 Deo. Etfiniftto calcando terram :

.J[. TA ecogitabo tibi omnes annos meos in a- Ti

[U

'eth

nepreefumataddat: Er fac lenizguitatem. Ho-

"^. maritudine anime.

»

rüm enim duorum alterum finealtero ad rui-

II. Convertimini ad me in fletu,

m

& plan- Joél. c. 2

Jv.

nam ,non ad falutem eft. Perfecta contritio eft

&u, & fcindite corda veftra.

actus voluntarius conjun&tus cum fummo

III. Poítquam convertifti me, egi poenicen- Jer. cgä

lore de peccatis, elicitus obamorem Dei fu-

1

tiam , confufus fum, & erubui.

per omnia dileGi, cum fpe veni» , & firmo

V. Sacrificium Deo Spiritus contribula- Pf. s.

propofito confitendi peccata commiffa, nova

tus: cor contritum & humiliatum Deus non

Dme:c

defpicies. -

non perpetrandi, ac poenitentiam adimplen-

di, & hzec fpeciali nomine Contritio appella-

V. Cui comparabo te,. vel cui aífimils- Thiey, &

bote, Filia Jerufalem; cui exzequabo te, & 2.

tur, dequapotiffimum hoc loco fermo erit. -

Phiipp Íll. Hujus porro Contritionis eliciend»e

confolabor te? Virgo Filia Sión? magna enim

velutmare cantritio tua, quismedebitur tibi 2

1n Dom.

Hartunck triplex modus eft, juxta Philippum Hartunck ,

Palm.

& alios, Primus eft, fi doleas de peccatis ex

Utiltas.

Conc, civ,

s £

motivo divinarum perfe&ionum , velomnium

n.

Q

VI Sanabo

contritiones «eofum, dili

Y

"fimul, vel unius in particulari , ut fi dicas:

€o5 , quia averfus eft furor meus ab eis.

gamOfes e,

Amo te, Deus meus, fuper omnia , propter

14.

idipfam, quod es, quia infinitebonus es ( in-

"VWH. Defcendit hic

juftificatus in domum Luc, zj.

3

finite pulcher; fapiens, juftus, perfe&tus, be-

fuam ,Pxïæ illo,

nignus, immenfus, ?eternus , omnipotens ) &

quia fic amote, deteftor ex animo , abominor,

$. .

annuloque, quantum in meeít, omnia pecca-

EX SS. PATRIBUS ET

ta, quee ego viliffimus contra te, fupremum

Dominum, & Deum meum commifi, ideo

DOCTORIB US.

procife, quia te offendunt, tibique difpli-

"

;Qgülitrn.

cent: & propono firmiternon amplius in po-

fterum peccare., Secundus modus eft, fi do-

anta elt poenitentia tua

» quanta efï" con—äugo

leas cx motivo

b

tritio tua, quanta -

beneficiorum, quae amabilis

eft devotio tua; V& apud

an

Deusex infinito & gratuitoamore tibi confert

contritio pro malo quod feciiti,

devotio

pro di

innumera, &conferre plura in eternum de-

bono recuperando, quod amififti.

C— e'- l;.

n. 4.

fiderat; ut fidicas: Domine Deus meus , a»

II Dolor cordis tri

plex, acer, acrior, a-Tbideds

maíti meabzeterno,intemporecreafti me, &

cerrimus. Acer quia Creatorem olfendilti,n. 8.

cum reus mortis ?eternze effem , redemifti me;

cujus legem cum cceleftia & terreftria coufer-

innumeris beneficiis ex puro amore affecifti

vent , in tanta Republica Dei, ut folus pere-

me, & plura ac majora conferre cupis. Ah1

grinuses, Imperatorize Majeftatis dexteram

doleo, quod te, tantum meum benefattorem

contemneus. Acrior, quia cum (Creatore

[1

offenderim, idque ideo przecife, quia pecca-

Patrem etiam ad iram provocafti, qui tibi

tum tibi difplicet, & tu, qui infinite bonus es,

miniftrat fiderum curfus , & fru&tuum uber-

omni amore & honore es digniffimus: Do-

tatem.

Acerrimus , qui pertranfeat aui-

leo & offero tibi propofitum, nunquam te

mam , quod beneficium contempferis ejus ,

amplius offendendi. Tertius eft, fiex motivo

qui dolorem crucis fuftinuit, ne dolorem am-

omnium & fingulorum , quzeincarnatus Deus

A

plius fuftineres inferni,

pro teegit, dixit, tulitque doleas; ut fi di-

cas: Fili Dei, itame amafti, utprome homo

fa&usfis : ex amoretui doleo, quod te offen«

Necefftas.

Ita

derim , propono emendationem vitse.

II Tribulatio fpiritus lin

guam tommovet, s, Grep.

me amaíti, ut pro mein ftabulomatus, cir-

ut reatum pravi operis vox confeífionis im-1. &. mor.

cumcifus, &c. Domine]Jefu, ita me amaíti ,ut

pugnet; nam qui mala quidem, quze perpe- €- z1.

primo momento, quo conceptus es in-—ute-

tþavit., infinuat; fed flere, quae infin

uaverit ,

Mmm 3

recufat,

462

Bibliothece. Maunalis Cencionatorim.

concubinze : nomen uni Cometa , nomen alte-

recufat, quafi fubdu&a vefte vulnus detegit;

fed torpenti mente medicamentum vulneri

ri Nicofa.

Vivebat autem luxoriofe , agens

omnia , quaeilli daemon fuggeffiffet. Die vero

non japponit.

quadam ingreffus Ecclefiam audivit per di-

Qualitas.

fpenfationem Dei fan&um Evangelium legi z

S. Bern.

IV. Contritio apoftema pungit, confeffio

Erat ifta le&tio: Poenitentiam agite, appto-

Sen. to. 1.

aperit, & faniem emittit, fatisfactio, catapla-

$.12.a. I.

pinquavit enim regnum coelorum ; compun-.

fmata apponit; per hanc igitur pun&ionera

&usque copit cum lacrymis horrere, ac fe.

conteritur cor humanum, & tunc peccati de-

miferum dicere pro his , quze peccaverat. Con-.

le&atio totaliter effunditur.

$. Greg.

feftim igitur egreffus extra Ecclefiam vocavit.

V. Tanto amplius peccat

irubigo confumi-

duas amicas fuas, dixitqueillis: fcitis, quo-

ho. 33. tü

r, quanto peccatoris cor magno cþaritatis

modo. vobifcum luxuriofe . vixerim ,. utque .

igne concrematur.

*

nunquam alteram plus , quamalteram ,. dile--

$. Bonav.

VI. Contritio exp

ellit päccatuïn deanima.

xerim. Itaqueveftrafunt omnia, quzecunque .

S. 9. in

In peccato autem tria funt mala, macula, of-

ego acquifivi.

Accipite ea, & dividite inter

Dom.infr.

&

fenfa , reatus.

Per peccatum enim anima

oct.

vos. KEgo enim ex nunc abrenuncio fzeculo, .

Epiph.

fordidatur, Deus irritatur, debitum setern2e

& efficior monachus.

]llze autem ex unoore .

mortis meretur ; [n contritione autem contrà

refponderunt eicum lacrymis. Ad luxuriam, .

maculam expiatio, contra offenfam eft pro-

& animarum noftrarum interitum communi- .

itiatio, contra reatum afflictio.

cavimus tibi; nunc vero, quando hoc Deo.

S- Chry-

VIL Abfolvivis? ama, charitas ( quaeeft

placitum opus facere vis, dimittisnos, & id.

fologus. virtualis contritio) cooperit multitudinem

9.

L

folus facias , profeto non ita erit, fed etiam:

eccatorum ; negationis crimine quid pejus?

inbono corumunicabimustibi. Atque ita Mi-.

& tamen Petrus amore folo valuit hoc delere;

mus quidem inclufit fein una turrium civita-.

probante D omino , cum dicit: 'leetre, aias tne?

tis, illze vero venditis omnibus fuis, erogatis-

que pauperibus , accipientes & ipfze religio-.

4

.Faczlitas. x

fum "habitum.fecerunt fibi prope turrim cel--

s- BErn»D

nem

lulam , & feipfas pariter incluferunt. Hunc &

"U

Sen. to. 1.

V III. Facile eft ex partenoftra contritio

ego vidi, & ab eo valde sedificatus fum:' eft .

habere , quia ex libera voluntate -procedi*t,quiïg

enim vir valde

& 12.2. 2.

voluntate quilibet libereuti poteft.

ü

humilis ; & clemens ,atque ol*

i

S. Thom

fericors.

h

L

Vill. in

IX. O magnam & potentiffimam medici-

1l -Philipp

us Cohites Namurceafié ,^filius Cs

nam, & quze ad manum fit, neque opus ffit,

. mit,-

Dom. Paf. eamexterius perquirere, fed in pe&toris offi-

Balduini Comitis Flandrize, antequam more- ^ 1

9.

retur, tantam'ei Dominus contulit in infirmi- b

cinaredundet, fi eam quaeramus ibi ; & ratio

tate contritionem , quanta non fuerit vifa no-

hujus eft, quia peccatum in rationefüperiore

eft, & in confenfu voluntatis confiftit, nam non

ftro tempore in.aliquo. - Quatuor Abbatibus

noftri Ordinis folebat fzepe confiteri; &'cum

confentiente voluntate non poteft effe pec-

tantolacrymarum imbre , ut omnes:ad lacry-

S.E

catum: oportetergo, ut ibi quaeratur peccati

€m).i

fatisfatio, ubi fuit culpa ; Voluntàás, quze

mas provocaret. Nec ifta ei fufficiebant, quin

a

laqueum colio fuo injiceret, rogaretque con-

peccavit

,

ipfa fatisfaciat. In quo autem alio

feffarios fuos, ut fe traherent'in plateam di-

pot

eít vo

luntas fatisfacere Deo, nifiut doleat

deil

cens : Sicut canis vixi, dignum eft, ut moriat,

lo ,inquo male dele&tata eft, & benedete-

ficut canis. Filiasfratris fui Balduini Comitis,

ftetur, quod male complacuit? .

S.Aug.inh X Intus habeo vidimam , quam immo-

quifactusfuerat Rex Grzecize , tradiderat Regi

Pf 41.

Francize; cujus filiam duxerat uxorem. Qui-

lem : intushabeo thus, quod imponam; in-

dam dicebant; quod eas vendidiffet ; de quo

tus habeo facrificium , . quo fletam Deum

meum. Sacrificium Deo fDiritus coutr:bulatus,

facto plurimum dolebat. Deportari fe juffitin

"Tauletus

pauperrimam domum fuze civitatis , in qua

XÍ. Tanta Domini mifericordia eft, ut ftu-

pauperfpiritu migravitad Dominum. Volens

apnd Blof.

paaliqua fivelinum in immenfo igne pofitum

in confol.

non tam cito incendi poffit, quam ipfe pecca-

autem pius Dominus tantam ejus remunerari

penfil,

contritionem; miraculis.eum glorificare di-

tori vere dolenti peccata omjnia ljcond'on*are- pa-

gnatus eft, tanquam dilectum confefforem.

ratus eft.

S. Henri- XII. Nunquam ulla quamlibet fideliffima

Sepultus eftin Ecclefia S. Albani Martyris, in

cus Sufo

qua ipfe inftituerat. collegium Canonicorum,

ibid,

mater proprio filio fuo, quem fub corde fuo

fed fuis reditibus jufta ttipendia adhuc fanus

geftaverit , tam defideranter aclibenter in me-

ordinans. Tantis usque hodie fignis corufcat

diis lammis jacenti, manum porrigeret adju-

ut de remotis regionibus infimi ad ejus tum-

tricem, ficut Deus homini contrito , etiamfi

bam confluerent, fanitatem recepturi, ipfam-

poffibileforet, eum omnia totius mundi pecca-

que terram circa fepulchrum effodientes fe-

ta , vel millgnis vicibus quotidie perpetraffe.

cum probenedictione deportarent.. Natura fat

M SEVLUSS

manfuetus erat ;.& humilis , tamen gratia mi-

raculorum extrem?2e ejus contritioni , quae

maxima fuit, potius adícibenda eft, qua

- EXEMPLA SACRA. -

fationi.

^

-

be

Priüinæ conver

4

Qualitas.

Neceffitas.

Sophron.

M. Buidid

Ecclefia S;.Dei Genitricis

in prat.

x

imus quidam erat in Tharfo Cicilize,

a de- l2.6€.15

nomine Babylas: Erant autem illi duae

nonicus obiit, qui multa habens ftipendi

Spir, €.32»

lica«

— Jitulus XXÀI, . Confluni, —

463

licatiffime vixerat, & qui ex deliciis maxime, telàm fuam luxuris,fartis,ebrietatibus,litibus,

& dehis, quae ad gulam, pertinent, libido na- aliisquevitiis defoedabat,taliterque fe in ornni«

fcitur, nata nutritur, & quotidianis ejusincita- . busagebat,ut etiam homines fahguinis/fui;imo

mentis augmentatur, idemjuvenis valde tuni- & ipfi parentes fui, vel rorandum eum, vel con-

cam carnis fuze maculavit, & tam illo, quam — fufibilis patibuli trabe in totius gerieris fui de-

aliis fuis peccatis , irarn Dei in fe provocavit. decus fufpeudendum timerent. . Quaproptef

andermn per infirmitatem taCtus, timore mor» [atius arbitrantes, ut nullo fciente, vel admo-

tis confeilionem fecit, peccata deflevit, & e- dum paucis, improbitatis fuze poenas exolve-

inendationem promifit, viaticum accepit, in- ret, quàm totam progenietm macularet. .Ca-

unctus eft, & hominem depofuit;cujuscorpus, ptum igitur occulte Judici tradideruot : Sume,

utpote viri nobilisdivitisquecummagnapome inquiunt, o Judex, hunc filium perditionis, ime

pa fzecularis glorize tumnulatum eft: & erat in — probitatisau&torem, fornicarium, ignavum,fue

illa dietanta ferenitas,utipfeaér ejus obfequiis . rem,taxillisalfuetum, & temulentive deditum;

fàmulari videretur. Dixerunthominesadinvi- & clam aquisinjectum merge, Melius eft enim,

cem: Multa bona praeftitit Deus homini ifti, ut clandeftine amicis tantum fcientibus per-

nihil enir: ei defuit horum, quze homo Chri- eat, quam ut mundo praefente, fciente, atque

ftianushaberedebuit. Dominicisfacramentis intuente, autrotetur, aut pendeat. Judexins

manitus eft,cum magna glorià fepultus eft.Sed . pietatis ejus famze non ignarus, cumligatum

homo videtin facie, Deus autem intueturcor. manibus, & pedibus in faccum fubmergen-

Poft paucosdies cuidamfibi valdefamiliariap- dum mitteret, proftratus in terram, ait: di-

parens,dicebat fe effe damnatum. Cümque mi- mitte milii pro Dornino, quod te, juítitiaagen-

rareturille, & expavefceret; poénitentiamejus — te ( nam fceleribus mortem merui(ti ) fubmer-

& confeffionem, facraiü etiam . communio- garm. Compati.o.r enim, & Dominzo tefte; ad

nem, & inunctionem commemorans, refpon- acecbós tuos evertus conttiftor. | Adóleícens

dit defun&us: Unum bonum mihi defuitfiné vero , etfi cerneret, femortisimperia evadere

quo nullum horum, quze enumeratafunt, mii* nonpoflfe parentibus fuis, cognatis, & proprio

hiprodeífepotuit. Quid eftiliud? inquit; re* fanguine contra fe vehementer appellartibus;

. fponditmortuus: Veracontridio. Licetenim obítinato animo ingemuit, &lacrymis infu'us

. Deo promiferim confilio confefforis éontinens Judicidixit: Etiamíi ob id perenriter damvári

tiam, fivealia, quze falatis fünt, tamen dicebat debeami, nectibitamen, necmeaccuf(antibus;

mihi confcientia, quiafi convalueris, obférva- atquetradéntibus veniam dono. Quibus dictis

h,

re non poteris. Et quia cot magis declinabat , facco iimmittitur obftinatus ad veriam, aquis

&d transerelfionem , quamad voti obférvatio- moriturus injicitur, mortuus ruríum aquis eX«

L (if

nem, nullius peccati méerui remiífionem; Deus — tra&tus, fecretius fepelitur. Eadem no£te, cum

D

Judex obítinaturà animum juvenis miraretur;

.Sequjrit fixum prqpoütum poeniiï;encl;; (

?

. & eam damnatumi effe pro tot fceleribus pró

tato haberet, füubito refpiciens ad le&uli fui las

Utilitas.

tus, eum, quem occiderat, ante fe pofitum ves

Sp.Ex-i .V, Fuit quidamhorboia quadam famofaci-

hementerexpavit, & quamprimum aniino re-

emp. v.

eodl ex. 'r.

vitate,qui przedicationi verbi Deinullotempo- — fümptoloqui potuit: Damnatus, iriquit. ne es;

re voluit interelfe : Quadaim autem die conti« o adolefcens; juftitia Dei, aut mifericordiaDos

git, quod quidam famofus praedicatorin illa mini refervatus ad gratiam ?. Refpondit ille:

civitáte przedicaret,& cüm magnapopulimul: Quamvis a&us &cerbiffimis pcenarum agar

titudo conflueret; ille ab aliistractusquafi in» . procellis; & fupra quam lingua effari poteft;

vitus adfermonem venit : quem venientem in* juftisfceleribus meistormeitis fatiger. in gra

tuens proedicator, vidit diabolumretrahentem —tiatamien mortuus fuum, & zeternse quietis fe

eum cum catena, cujus circuli ex peccatisfin- desexpeco. EtjJudex: Mitor, fi vera fateris;.

gulis texebatitur, & intuenscirculos, cum i przefertim cum totus thundus te dignuin ge-

fingulis peccata fingüla cognoviffet, de pecca- henna decernat, & maxime ego, amicique tui;

tis egregie predicavit; & quomodo proptef qui tein tanta obftinationejira & odio fpiritum

peccatum habetdiabolusinhominedominium — efllare confpexirius. Cum inquit adolefcens

intantum, quod ron permittit eum facer&bos fübmerfus in aquam palpitarem, & Tüortis me

num, nec audire Dei verbum. Salomon in- inciperent anguitize commovere, divinzé gras

quit: Zuiguitates fue capiuut impium, €? futsi- — tize lumine irradiatus, plus coepi dolore me,

us peccatovum fuovum conffringitur peccator; . quod obftinatione, ira, luxuria, czeterisque vi-

Tunc ille univerfa peccatá, de quibusilleprae- tiis divinam clementiam offendiffem, quani

dicaverat, veraciter iti fe recognofcens, cum . quod fubmerfus vitze difpendiafuftinerem:Un-

poftea audiffet ab eo , omni vere pcenitenti; de alto clamore cordis meiicter acerbas mor-

|.. quantumcunque peccatori, Veniam a Dornino . tisanguftias, hanc orationem Domiuo fudi. O.

repromitti, contritus valde cóepitflere amà- pietatis fons indeficiens, & Íceleribis mortas

rifime: Tuncpraedicator vidit unutn. lacry«. lium bonitas invincibilis, pone crucem &

mamaboculise

inortem tuaminter peccata mea , & juftitiàmi

jus cádere fuper catenam, quae -

lacryma catenam dirupit.

tuam. Indulge iüihi quzifo, offenfam. quia

V.Incivitate quadam B

rabantize, prout in.

nuünc pro atmoretuo, omnibus ; qui me offen-

]b ex. 13.

D

'feutonicali quodam libro fcriptum inveni, derunt, libens offenfas dimitto. — Expáünde

. adolefcens quidam erathoneftis natus paren- nunc brachia tua, amor zeterne, i& peccatris

Efar:

aren- cem animammeam in finam tuze vattiffi

tibus: fed f?is, ut gl.eru.m?uek conþin git,l p

-

pies

j

464

Bibliothece : Mamualis: Concionatoria

pietatis recollige, quzefiin pofterum vita dare-

morfü confcientize,& foris tabefcebat in corpo»

tur,nonte amodo tantis, ut hactenus feci,ícele-

re;quid plura ? Tandem, miferante Deo,tinoor

ribuslacerarem. Etinter haec verba fpiritum

illefervilis vetecundiam vicit, qui ficut feta fi-

lum, charitatem inducere cónfuevit. Vocato

emittens, pietatis divinze januas aliquando

-mihi aperiendas agnovi. Audiens haec Judex

itaquead fan&tum Victorem monafterii Priore,

attonitus ftabat, & ad tamineffabilem pietatem

fua ei peccata confiteri coepittantamqueDeus

ftupefactus ajebat: TibineDeus veniam dedit?

cordi ejus contulit contritionem, ut, qucties

Tibine seeternum regnum fpopondit? tibi, in-

confeffionem exigeret. toties fingultibusinter-

quam lubrico, tibiimprobo, tibi non gratia, fed

cepta vox deficeret; inoculis lacrymoe , fufpi-

duppliciodigno? Atjuvenis. Itafecit, inquit:

ria in pe&ore, fingultus erantingutture. Quo

—tunc][udextotusinfulus lacrymis : nunc;ait;in-

vifo difcretus facerdos poenitentem jubet , ut

felix defperatio vale! Siquidem fiDeus tampius

peccata fibi deferat fcripta ; Paret hic, dieque

eft,adejus mifericordiam penitus pergo,& pec-

fequenti redux, iterum iterumque tentavit, u-

catorumlicet me graviífimi fafces premant,qui

trum quid lingua exprimere poffet, fed mutus

huic quondam fceleftiffimo juveni veniam de-

fubítitit,ut pridie,prae nimiisfingultibus ; Con-

dit, mihi quoque poenitenti veniam non.nega-

feffario itaque chartam confignavit, qui vifo

bit. Difparuitinterim adolefcens fubmerfus, &

criminum horrore atque enormitate, dum pro-

judex poft hzec tribunalibus valedicens, mun-

priis diffidit viribus , cum poenitentis licentia

danos omnes faftus depofuit,fzeculum cum fuis

Abbatem adiit confülturus. Quid deinde (pro-

deli&is dereliquit, & Carthufienfium Ordinem

fequitur Hiftoricus) geftum fit, audiant pecca-

poenitentiam acturus intravit. Ubicum qua-

tores, & confolentur defperati, & recreentur,

dam vice cum alio monacho fermonem mifce-

Mox enim, ut Abbas chartulam ad legendum

ret, & cum multislacrymis caufaretur, quod

aperuit, totam ejus continentiam deletam in-

.fzecularis judex exiftens nonnullos infontes

venit, impletumque eft in eo, quod Dominus

homines, favore, prece, vel pretio vitze victus,

per lfaiam dixit: JJelevi ut nubem iniguitates

vita privaverit,infletus vehementiífimos. com-

tuas, ? quafi uebulam peccata tua... Nàix hocin-

motus ajebat: O me miferum hominem, quo

audiit pcenitens,tantumque mentem ejus ere-

me vertam inilla die tremenda, cum ante Judi-

xitgaudium, quantus ante deprefferat moeror

cem juftumjudex ipfe injuftusaftabo! quiin-

dimillusque fuit fineulteriori, fatisfattione, &

Íontium cruorem fceleftioripfe damnavi. At

poenitentia, quoniam facrificium Deo Spiritus

contribulatus &c.

;

inonachus, ut eum altius fufpirantem, atque

amarius lacrimantem audivit: Quid tu, in-

VTHI. Vidit aliquando S. Birgitta d

æmon&s Vit. l; 4-

quit, Frater turbaris? . Ceffent nunctuseque-

triumphare, quod animam peccatis obfitam*^ ?*

rele, mefunderelacrymasíine. Porrotu, ut

jamjam füi juris futuram crederent; led cum

fzecularis judex, corpora aliquando moritura

B.Virgo nimiam contritionem illi impetraffet,

peremitti ; fed heu! ego indignus paftor anima-

magno cum ejulatu aufugientes adverfarios

rum,in fzeculo exiftens, malo meo exemplo at-

conípicata, admirabilem mutstionem Deo a-

:

que improba vita animas per a? va viCturas fze-

nimzeque illi congratulata eft.

vus parricidajugulavi. Quofermone animz-

IX.Ribadeneira s.Aprilis quemdam S.Vin- Ribaden.

n Hof.

quior factus , fe divince mifericordiae commen-

centio, fingulari cum ardore confeffum narrat. 1

davit, & Domino inmagna compun&io

"

cui cum feptenne jeiunium pro poena dediffet

S- s- Apr.

ue ad mortem fervivit.

ne us-

J

Sanétus ob atrocitatem culpze cujusdam, dixit

Manfi

ffædi—'

VLAdS.Vincentii FerreriiinFrancia

P

poenitens: Omi Pater! credisne me re tam

difc. 22 cantis pedes quidam fe advolvit impiifimus

parva falvandum ? . Animadvertit ardorem

R. 4.

multorum temporum homicida, qui divino a-

hominis vir Dei, & : Eja fili, inquit, tantum-

fpirantelumine poenitens, dumpoft confeffio-

modo triduur frigidam, & pane contentus je-

nem aSanGo peenitentiam accepiffet feptennii,

juna. Effufus in peccatorum deteftationem &

petiit, utrumin exiiiisadeo poenitentize virtute

lacrymas poenitens, non eapiebat, quomodo

falvari poffet. Sanctus intentionem advertens

tantillum poenze, culpze tantae eluendee fuffi-

compun&ionis, totam poenitentiam adtres, in

ceret: Quare Vincentius tantam contriti cor-

pane &aqua, jejunii dies reftrinxit, Tuncequi-

dis vehementiam arbitratus: Abi, inquit, &

dem poenitens, pre cordis anguftia in amarifti-

recitata tertium precatiuncula Dominica & .

mos fefe diffundere fingultus coepit, quod ut

falutatione Ángelica quieíce, . Vir ille, inquit ^

Sanéctus obfervavit,unicum duntaxatPater no-

Author, precatiunculam praeceptam femel fi-

fter & Ave Maria ei in poenitentiam injunxit.

nivit, cum fübito ad pedes iilius collapfus, ni-

Vix debito fatisfecerat poenitens, cum ecce fu-

miaque poenitudinis vi fuffocatus expiravit,

bito ad San&i pedes, quafi intenfiffimze contri-

qui poftea Viro fanCto apparuit, & quemadmo-

tionis ferro confoffus, corruit victima (Sacrz/?-

dum coeleífti gloria, fine piacularis ignis poena

ezum DeoSpivitus contvibulatus.vereutique cor

potitus effet, enarravit.

^X. Canonicus quidam

"An- Angliai,' & Difcipul,

contritum Deus non defpexit: ) atqueindilate

Prompt.

re&iífime ad paradifi tranfiit gloriam, prout

confanguineus Epifcopi quandam puellam

lit.

(X

ipfemet no&te fequenti San&to Vincentio ap-

fpeciofam judszi filiam ad amorem faum,.

prens revelavit, cum dicto: Tantus poteft effe

inclinavit. Ad cujus amplexus dum afpi-

dolor, ut etiam omnem poenam purgatorii

j

raret, & nimis sítuans eam quotidie ad

tollat.

commixtionem follicitaret, refpondet illa:

Rayn.

aun. 11990

VII. Annales Ecclefiaftici ex Cecfario de ju-

Patri meo multum fuum dileGa,. qui tan-

n.

5.

venetraduntParifienfi, qui graviffima admife-

tum.me cuítodit, ut neque ego ad te, ue-

rat fcelera,quse obftante erubefcentiam nemini

que tu ad me venire poffis, nifi in nocte fexte

hominum confiteri potuit; Intus torquebatur

.feriæ

v'ï:ïtulus XXXI. Con/blaiio,.,

465

peccato commiffo, converfus eft ;; & poítea in

ferize, quze Päfc'ha veftrum przecedit. Tunc

enim udsei laberare dicuntur quadam infirmi-

ordine noftto, fimiliter & ejus inftin

tate, qui fluxus fanguinis dicitur, circa quam

la vitam duxerunt.

.&u ;puglw?

*

occupati aliis tunc minus intendere poffunt.

Iuvenis hoc audiens & ob amoris nimietatem

$ x

Chriftianze religionis pene oblitus, & imme-

mor Dominicze Paffionis : eadem nocte ad Vir-

MOTIVA

ginem venit, & usque ad matutinum cumilla

I (^yuia ftanto ayud ,fupiemam facro- j?:r&'æ Manü

dormivit. . Judaeus vero pater puellze antelu-

Triados Majeflatem in pretio atque' va- difc, 22.

cem cum lumine cubiculum intrans,venit cum

75

lumine adlectum filize, volens videre, quomo-

lorehabetur cor veraciter panitens, ut vel ad unius 9 z.

a&us contritioniscomparationemomnes floc-

do jaceret, vel fiforte operiri neceffe haberet.

ci xeftimet terrze thefauros; fi dederit homo

Videns autem ad latus. ejus jam dictum juve-

omnem fübftantiam dorus fuze pro dilectiorie,

nem cubantem, expavit, & tremuit, occidere

quafi nihil defpiciet eam: Contritio eft fer-

utrumque cogitans. Cognofcens tamen, quod

ventiffimus charitatis &amoris aCctus. Faciat

effet cognatus Epifcopi, timore illius manum

anima, quidquid poterit; & noverit in debi-

cohibuit: & cum multa iraexclamavit: Quid

torum fuorum fatisfaCtionem;, inftituat & mul-

facis homo male Chriftiane, ubi eftfides tua ?

tiplicetjejunia, eleemofynas, peregrinationes,

ubi eft religio tua? traditusesjufto judicio Dei

ecfiafes, animarum cohverfiones,opera omnia

inmanusmeas: & finon timerem Dominum

meum Epifcopum, modo occideremte. Ille ti-

mifericordize &c. Quafi nihil defpiciet in com-

paratione vel unius contritionis actus, ficut

mens & veniam poftulans,cum maxima confu-

minimus gratize fanGificantis gradus abunde

fione, ut dignum fuerat, eje&us eft. Dieigitur

eadem cum Epifcopus folenne officium ad no-

fufficit ad integram etiam abolendam pecca-

torum infinitatem, ita & folus verze contri-

nam effet celebraturus, & juvenis idem utpote

hebdomadarius Epiftolam effet le&urus, ti-

tionis gradus vel unicus fufficiens -'ad*eurif*-

muitcum tamimmunda conícientia ad facrum

dem praeftandum effe&um.

j

5

. M. Quia Deur tam patienter &

xfpetat f'con'tii- S. Thom,

minifterium accedere; timuit propter notam

vicem fuam alteri committere; timuit tam tur-

tionem noflram; hinc S. Thomas Vill. Confi- Vill. in

dera, inquit, quomodo te fuftinuit, & exfpe- Pom.paff.

pe peccatum tam recenter peractum confiteri.

&avit cum multa patientia, quomodo pro of-

Vi&tus proinde erubefcentia facris veftibus in-

l4

dutus, cum coram Epifcopo ftaret in loco fuo,

fenfis multa bona dedit, offenfus rogat, ut re-

deas ad illum ; & confidera tuam duritiam,

tunc fupradi&us Judzeus cum multitudine Ju-

daeorum ftipatus cum magno ftrepitu intravit

pertinaciam, ingratitudinem & pravitatem;

quam male refpondifti bono Patri, quomodo

Ecclefiam, Kpifcopo dé cognato volens facere

contemnis monentem, defpicis vocantem.

querimoniam. Quemutjuvenis vidit, & be-

neintelligeret, ad quid venerit, coepit timere,

& finetimoreac verecundia pro nihilo habes

illum offendere, & mille injurias facere.

pallere, tremere, & dicere Deo in corde fuo:

M. Quia im morbo corporali €9 periculofo S.'Thom,

den,

Domine Deus, libera meinhac hora, & ego ti-

0f

tutius €9 [ecurius remedium querimur; cut effi- Vill. in

om

.Aþr.

bi promitto, quod deczetero te non offendam:

catiorem medelam morbo animse noftrae non

3»

imo de hoc peccato tibiíatisfaciam. . Creator

Quad.'

piiffimus, qui odit culpam, & diligit juftitiam ;

providemus 2

mox ut hominem contritum vidit: confufio-

$. VI.

nem, quam timuit, in caput Judzeorum infide-

lium convertit.Mirante Épifcopo quid quzere-

MED'I A.

X

rent Judzei in Ecclefia, maxime talidie, quan-

do Chriftiani Domini fui repraefentant paífio-

ratia divina fedulo 'imjalamtä, nam contri- S. Ambr,

I.;

*

tio eft fpecialiffimum Dei donum, no- art. 2:. ih

nem, ut ftarent. lliis vero ejus praefentize inge-

rentibus, ftatim ut oraadClerici accufationem

ftras excedens vires; coelefti itaque nos Sa- P. x18.

maritano jugiter fupplicemus, oportet, certi,

aperuerunt; privati funt fuis vocibus, & ob-

mutuerunt, Videns Epifcopus ora Judzeorum

quod bona, imo optima alligatura, quze fracta

hiantia, & nulla verba ex eis refonantia: pu-

animz2e noftrze offa connettat, & folididate re-

parata, in prifinas vires reformet.

tans quod ad hoc veniffent, utdivinismylteriis

iluderent: cum indignationeomnes deatrio

li. Peccati magwitudo demonflrata; nam uütl.Gregos

Ecclefize expelli praecepit. Clericus vero divi-

S. Gregorius ait, compunüionis gratia mentj ! $.

in 2.

noninfunditur, nifi priusipfa ei peccati magni- ,'

eE»

nam in fe expertus clementiam, ftatim exple-

l.

toofficio acceffitad Pontificem: confeffus cul-

tudo demonftratur; Hanc autem maguitudi- *

nem perquam apte Petrus Pennequin duobus

pam, fufcepit peenitentiam. Epifcopus Domi-

ni mifericordiam admirans, & glorificaus tan-

emblematis oftendit. Demus, inquit, Regem

ytl,

ti pro magnitudine miraculi, tamen pro pce-

aliquem optimum, munificentiffimum, & a-

lpt

mantiffimum alicui ex aulicisin dile&tionis fuaze

2

nitentia eidem cognato períuafit, ut puellam

a fe defloratam per baptismi gratiam renova-

argumentum gemmam donaffeingentis pretii,

ea conditione, ut illam diligenter ervaret, nec

tam legitime duceret: malens illum, ficut vir

pius & juítus, Ecclefiafticis carere beneficiis,

negligentia, aut incuria perderet, multo mi-

quam illam multis expofitis periculis in pater-

nus vili pretio diftraheret ; hic nihilominus vi-

nis manere deli&tis.Clericus ergo noningratus

no captus, & Regize voluntatisautoblitus, aut

divinis beneficiis fatisfacere cupiens Deo pro

conteraptor, gemmam illam cum re vilifiima

nn

Ccome

R. P. Lohn. Bibl, Man. Tom. 1.

Bibliöthecæ' AManualis. Concionatorice

À

466

commutat, &alienijurisfaciat: quomodote- &umamato vult, ita ab illo omne malum pro-

gem id ferre exiftimas, & quo animo aulicum

pulfare nititur, & cum illud accidit, dolet, f id

effe, dum ejus impudentize plenum facinas ad

fua culpa evenerit, moerore doloreque conteri-

aures Regis perveniffeintelligit, ejusquefe of-

tur, atque conficitur, & remedium adferre, ac

fenfionem incurriffe, & jam fe ab illo profcri-

teflaurare damnum; & cum amico redire in

ponne

p

ptum, &ab aula eje&um, & fuppliciis obno-

gratiam, omni contentioneenititur. Ita fit, ut

. 5

xium agnofcit? quantus inde dolor, quanta

anima per peccatumDeiMajeftatem violatam,

poenitudo homineminceffit? quid non agit &

bonitatem contemptui habitam, fanéctitatem

molitur,utgemmam recuperet, & cum regea-

turpiter foedatam beneapprehendat, & hzec

[2

micitiamrefarciat! Etiterum: Filius aliquis

omnia Deoipfo fpectante, prohibente, & fa&i

temulentus, dum no&u fufte armatus plateas

punitionem, inimicitiamque minitante.

obambulat, & obvios quosque male mul&at,

llI. Noffe debet, unde oriatur difficultas vere S.Bernar-

forte patrem fuum foris coenatum, & cuma-

Contritioniseliciendg ; id quod S. Bernardinu

s'din. to. 1.

S. 12.a.2.

mico domum redeuntem incognitum peffime

clareoftendit, dum ait: Magna atque difficilis

C. I

excipit, & verberibus onerat, vulneribusque

res eít, haberecontritionem; licet enimin vo-

deformem ac femiluxatum ibi relinquit; po-

luntatis libertate, & rationis ele&ione contri-

ftridie maneubi vina decoxit, intelligit, quan-

tio confiftat; tamen ex altera parte difficilli-

tofurorein patrem, aquo amabatur,fit debac-

mum efthabere veracem contritionem:: Nam

chatus, quis tumilli animi fenfüs? quaze per-

fscundum Bonaventuram in 4. diít. 16. 2.3.

turbatio ? ubiinjurize magnitudinem, parentis

Dolor, in quantum eft difplicentia rationis, in

dolorem, fuam effraenem impudentiam pro-

vera contritione menfuratur fecundum quali-

pius afpicit? tum vix fui compos, & feipfum

tatem charitatis. Ad hoc, quod habeat chari-

non ferens, patrem in lectulo ex membrorum

tatem, neceífe et, quod fuper omnia diligat

contufione jacentem adit, & pudore fimul ac

Deum, etiam fupra feipfui; Hoc autem fit,

dolore oppreffus, ad ejus pedes proftratus,ver-

'cum pro nullo commodo, vel incommodo

bis, quibus poteft, feipfum accufat, culpam ex-

. Deum offendere velit; & hoc intelligendum

Manf

aggerat, &fuftem, qua facinus admifit, patri eft de difciplina rationis; unde tantum de-

difc.22,

repraefentans, rogat cum lacrymis, üt cum

bet peccatum difplicere rationi, quod nullo

illo poenas criminisaferepetat, &tantam in-

paco, nullo commodo vel incommodo velit

.

.

juriam, quibus volet modis, ulcifcatur; modo

confenfüï'e in ipfum. -

veniam donet, & in gratiam recipiat, caetera

$. VIII.

omnia fe flocci facere.

MISCELLANEA. -

Mi

B M .

Afcetica.

^Qualitar.

S- Thom- I'

nprïmi.s no

ffe debet, in quo proprie conttitio

I. M[onus mea füillaverunt Myrrham ,

inquitfa- Man

Villan. in

I

;

cra incanticis Sponía, €9 digiti meidifc. x3.

confifiat, id quod S. Thomas Vill. apte o-

om.Paff.tenditdicens: vera contritio ex amore debet

gleni myrrha probati[fima. Quae conventioama-n- 8

procedere, non ex timore aut amore fui:

r myrrhae ad fponfaliorum delicias? Re-

Quo & fine fanctus hunc Divi Auguftini citat

fpondetLyranus: Dile&am fponfam fignifica-

textum : Oportet ponitentem non folum

re velle, ferigoribus poenitentize totaliter ap-

Deum timere Judicem, fed & juftum diligere,

plicuif£»: Ideft, applicavi me ad opera poeni-

& hoc valde advertere debet peccator: nam

tentize, quae defignantur per amaritudinem

Deus magisrefpicit, de quo doles, quam quan-

myrrha. Myfterium, quod ego in preefenti

tumdoles; & plus curandum eft, ut dolor fit

indago, in eo latet, cur myrrha appelletur

perfe&us, quam utfitintenfus. Adcujus pro-

perfectiffima? procujus notitia fciendum, il-

bationem exemplum adducit damnatorum,

lam effe myrrham perfectiorem, quze ultronee

qui de fuis quidem dolent peccatis, juxta il-

egreditur exarbore, absqueincifione; ficutie

lud Sapientize: Punitentiam agentes, €9 pra an-

contra illa eft imperfectior, quam cum ferro

guflia [piritus gementer; [ed pro tormento, non

& violentia ex arbore educereoportet. .Ecce

pro peccata. Solus dolor ille contritioeft, qui

nobis differentiam inter attritionem & con-

eft propter Deum: unde attritio & contritio

tritionem; illa non ex amore, fed ex timore

non tantum differunt, quod contritio eft in-

oritur; hzec autem e contra, utpote imme-

tenfus dolor, & attritio eft dolor remiffus;

.. diatus charitatis, divini

fed etiam, quia contritio eft dolor perfe&us

ideoque Poéta cecinit:

que amoris aife&gg;

propter Deum,& attritio eftdolorimperfe&us,

Oderunt peccare boni, virtutis amore ;

mixtus cum aliis refpectibus.

Qui idipfum

Oderunt geccare mali, formidine po

clarius explicat fequentibus verbis: Sit ma-

: 2

"

]

AEquitas.

ximus (contritionis aCtus) appretiative fci-

II. Sicutin naturalibus aliquid conteri di

;S.Bem ^

licet, nonintenfive; utplus dolens de pecca-

citur, quando totaliter in minimas partes re- din. to. 1.

à

to, quam de quolibet infortunio; non inten-

Ut

ducitur;ita cor hominis conteri dicitur, quan- 9- 12- 8 T

ïu s,a

five, quia fenfibilia mala magis movent nos,

do affe&tus peccati fecundum omnem fui par-* -

fed appretiative, & in zeftimatione, quia fi da-

tem in eo totaliter confringitur, & perfecte a

returoptio plus eligeres pati, quodcunque in-

peccato refilit. Moxque in Capitulo fequenti

fortunium & mortem filiorum, & tuam, imo

fubjungit: Duo conteri debent, cor & culpze ;

Petrus

& infernum, quam eligere peccatum.

conteri debet cor, quod ad litteram, in

Penne-

II. Noffe debet, Unde oriatur Contritio; id

quin p. 3.

Vwera contritione totum teritur prae nimija

1f. q. c. 16.

quod Pennequin fic oftendit: Contritio eft A-

'anguftia, & dolore, & indignatione, quam

n, i.

moris Sancu Soboles; utenim amor omne bo-

contra peccata fua coneepit.

Juxta illud

Joélis

Dtüäs XXXIV Can]ilium.

463

Toelis confilium : Sezsdite covda veffra. Con-

fuo verz excitat contritionis actus, omnem

teri debent culpze : hoc perfe&te fit, cum pecca-

abolet non modo rea:um,fed & memoriam cul-

p2 omnium iniquitatum ejus, quas operatus

N

tatotaliter abjiciuntura corde: Unde Pfaltes:

Effuudite covam illo corda veffva.

eft, non recordabor.

Audite Chry'oftomum

/- .'L' Penneä'

IILEratPrincipi Tirolenfi cum

Gnitipiliael-

fan&um: Peccavit quis? triftatuseft? pecca-

7 P-3.c.16-]um, dumque jam colle&o exercitu fefe in illos

tum doluit? diffolvit debitum ; fimilitadivem

o s.

movet, parens adhuc vegetus comitem fe dare

capite in verme, quilignum, ex quo nafcitur,

confumit: lta nimirum & dolor, ex peccato

vult, & renitente licet filio impetrat : dum fer-

vetprzelium, & mifcentur arma , filius fepara-

ortus, ipfum in cineres redigit & annih/lat.

«

- VL Statua Nabuchodonolori oftenfa habe-M

anfi

tur apatre, & pulvere ac fumo confundenti-

difc. 22.

bus omnia, & amicorum , inimicorumque no-

batcaputex aurooptimo; pectusautem & bra-

n

S..Bemar.

titiam eripientibus, parentem ignotum hafta

chia de argento, ventrem & femora ex zere, ti- Ban. *

It to. z.

N' 12.3.2,

transverberat,ejusque fruftrum relinquitin pe-

bias autem ferreas, pedum quaedam pars erat v. 32-

l

&ore. Finito przelio vi&or filius patrem requi-

ferrea, quazedam autem fictilis; motu autem

proprio deícendens e monte parvum aliquod

ri jubet; is inter mortuos jacens reperitur:

Quod cum audiffet filius, ad cadaver deduci

faxum, quod in debiliores immenfi hujus Co-

voluit,cumque illud fixus, & immobilis intue-

loffi partes impengens, ipfum minutiffima in

- tur, & haftz fruftum examinat, Patrem afe

fruftra diffipavit: Abfciflus eft lapis de monte

peremptum agnuofcit, & doloris magnitudine

fine manibus, & percuffit ftatusm in pedibus

ejus ferreis & fictilibus, & comminut eos;

8 u

obrigefcens, haítee femifra&tae innixus, mori-

'tur, quod Oeniponti ftatuis ex zere fufis expref-

tunc contrita funt pariter, ferrum, teíta, és, ar-

gentum & aurum, & reda&ta quafi in favillam

fum etiamnum vifitur : amabat fcilicet & reve-

rebatur impenfiffime parentem fuum, unde a-

ge[tivze areze,, quae rapta funt vento, nullusque

locusinventus efteis. Ecce vobis fpiritualeim

moti par dolor fuccedens attonitum, dequein-

hiftorize illius fenfum . noftro accommodum

jurize magnitudine poenitentem oppreffit.

. Utilitas.

propofito. Peccitorin cordefuo erexitidolum

Babylonize, illud adorans, illi obfequia prae-

Manfi

IV. Inter alias /Egypto infli&as poenas, &

.dife.22. fsella,fuit & locuftarum, dicente textu facro:

ftans; In auro divitiis, in argento honoribus,

Mp

Flare fecit ventum ab Occidente vebemeutiffe-

in sere voluptatibus, in ferro cultum & vene-

suum: &'arreptam locuffam pvojecit in saave

rationem prazeftatodiis, rancoribus, vindi&tisz

. rubrum uon vemanfit ue una quidem Pa omnibus

exile faxum, unica infpiratio coeleftis, unicum

Przedicatoris verbum ad posnitentiam cor in-

—2 $fnibus ZEeypti. Diverfa hocin textü ad inten-

tum noftrum recluduntur myfteria, Ventus,

ducit, infirmiores percutit Babylonic?e ftatuze

ui locuftas abftulit, ab Occidente fpiravit,

partes, ipfum confideratione fragilitatis mor-

fanii

. fuam in mari beftiolze offenderunt fepulturam,

talis naturze, identidem fubjeCtae morti conte-

ifc. D)

nulla fuperftite, ecce vobis delineatos contri-

rendo: Motiva timorisincorde actus diveríos

1

ex:itant amoris, & doloris, conterituridolum,

tionis effe&tus. Culpa illa affimilatur anima-

li: ficut enim hoc naícitur exterra, ita & illa

omnia perimuntur peccata. Lapis itaque fine

manibus abfciffus, inquit Richardus a fan&to

ex carnis noftrze humo derivatur: Manifefta

- funtoperacarnis, quze funt immunditia, forni-

Vi&tore, eft timor Domini divinitus inipira-

catio, &c. Ex fuperabundanti calore nafcitur

tus; in i&u hujus lapidis ftatua dejicitur. Et

locufta (concupifcentia parit peccatum ) be-

uid eft hujusmodi per«uffio, nifiinterna com-

ftiola hzec totum camporum deftruit viro-

punctio? Quid autem percufífze ftatuze commi-

3utio, nifi compunctio cordis, contrit;o & hu-

rem, culpa quoque omnia tollit bonorum o-

perummerita. Sedquodremedium hujusmo-

miliatio , unicus diviniamoris actus profanum

conteritaltaris cordis noftriidolum: Etquem-

'di poteritexftirpare locuftss? Flatus venti ab

Occidente; Non modo vitze noftrae confide-

admodum parvusifte lapisiningentem ex:re-

remus terminum, nullo non momento nobis

vit montem, itawel unicus contritionis actus

titionem inferni, in momento in Paradifi Sera-

imminentem, fed & finem creationis noftrae,

/ánque veritatis hujus agnitione, internae com-

phinum transmutare potelt.

*

[]

unftionis, & Divini amoris attus excitemus.

VII. Hec eftilla aquae viv2e pi

fcina, quam S. Shom,

1.. 1n

Ita namque omnia peccata noftra in rubrum

movet Angelusin cordeper dolorem, in quam

om

demergentur. fanguinis Chrifti mare , vel in

qui intrat, per huiusmodi aquze motumana- Quadrag,

tur, & mundatur ab omnibus infirmitatibus

dolorofz Contriüonis pelagus :' Velut mare

contritio tua ; omnia penitus fuffocabuntur

fuis. Hzec eftilla virga Moyfis, qua percuffum

mare concupifcentiarum exaeftuans, dividitur

deli&a; Projicietin profundum maris omnia

peccatanoftra. Ecce vobis eximie hujus vire

in divifiones, utelecti Dei ficco pede promitfio-

tutis effectum.

:

nis in terram pertranfeant.

*

.

pern^

z , robuftze, utSaväna-

ln' to, f.

- S.Chryf.

V.Accomoda propofito d

efervit illa Apoüd-

. VIII. Juvenis erat ferrari

IQ' ao :'

ho. 5.ad ]i fententia : Que fecundum Deum triftitia

apparebat, valetudinis, qui tamen inopinata la

/l-

c.6.

l

pop.

morte corruit.

Medici corpus aperivnt, ri-

eít, poenitentiam in falutem ftabile operatur,

chaeam,

feeculi aurem triftitia mortem operatur. Mor-

mantur jecur, pulmones, fplenem, nihil us-

piam vitii deprehendunt.

]

T:sndem ubi cor

tuum plangis patremtuum, nequeeum ad vi-

tam revocas ; bonorum te affligitjactura, nec

fcrutari coeperunt, vermem in eo conípiciunt

récuperas; injuria tibi illata te conturbat, non

foeda lamenagraffari. Mergituris variisliquo-

ribus, nec fubmergitur, donec in fuc.um ama-

tamen eam excutis; aftquigravis contraDeum

offenfze, qui peccati mor'alis reus, in corde

rum e cepis, aliisque expreffum, conjectus eft,

R. P. Lohn. Bibl, Man. Toin. I.

Nnn 23

j

ubig

Bibliothece Manualis ;Conciongtori

468

ibi expiravit. Peccata no&ra & obfoleta fla-

mergendus eft, & inveniet's requiem anima-

.gitia cepze funt, &alia , quze vel confpe&tu fuo

bus veftris, & quisque defe dicere poterit. Ec-

4uccum illum lacrymarum poenitentium ocu-

ce in tranquillitate, &in pace erit amaru:udo

KHis verm1s conícientize 1 im-

mea amariffima.

Ais exprimunt.

To.!

ää&*ä&ä&*ä&ää&*üä*wää&ää&ääääää&äüäääääääää&ä&

0

Tl TUL US- XXXV

CRUX

Tbio.r/

S.

I

$

lU

QUOAD ESSENTIAM LP

EX S. SCRIPTURA

pio"

Ij

E]

I)e]ïmtzo.

Qualitas. .

E5

X

omnibus exhibeamus nosmetlpfos ficutæ Cor. 6. .

Y

I.

10

155j

S.Maxim.

rout hic accipitur, eft affh&w feu trlbula—

Dei mlmüros, in multa paüentla in trl-—V 4

f,à

inf.d

Uti cla-

bulationibus. -

Mart,

p

tio propter Chriftum tolerata.

Crux

Il. Nemo moveatur intribulationibus 1les z

Thef 2.

-

re indicavit S. Maximus dicens

lia 1

non folum dicitur, quae tempore paffionis li-

ipfi enim fcitis, quod in hoc pofiti fimus..

& Habac. 3.

.2

.gni affixione conficitur, fed quze totius vitee

III. Ingrediatur putredo in offibus meis,

LA

W. $

fübter me fcateat, ut requiefcam in die tribu-

y.1j

curriculo cunctarum dlimphnarum Virtutibus

lationis, ut afcendam ad populum accm&um

coaptatur, ut non folum mtelhgatur crux li-

gni patibulum, fed piz vitze virtutisque pro-

no&rum

Neceffitas.

g, (

-pofitum. Unde omnis Chriftiani vita, qui fe-

VT

cundum Evangelium vixerit, crux eft atque

IV Nonne hzec oportuit Chriftum pat1 &L"c- 24-

martyrium.

P

lta intrare in.gloriam fuam? .

205 2f

2. T1m 2

v

V. Omnes, qui pie volunt vivere, in Chnfto E.

6.

?. Tiz

Dzvz/z'o.

perfecumonem patientur,

Hebr. I2.

V12

:VI.. Qüod fi extra dlfcxphnam eftis,. cu;

IL. Dividitur przecipue in corpomlem & /þz-

partlclpes facti [unt omnes, ergo adulten,

lts

p

vitualem : illa eft, qua corpus affligitur; hzec;

non filii eítis.

qua Spmtus cruciatur: utraque vero fubdl.-

. VII. Per multas tnbulatwnes oportet ngs A& k

Til yal

vidi poteft in eam, quae in ajfizeudo & þt-

Jmtron'e in regaum Dei.

Jflineudo fufmpltur.

VIII.. Quinonaccipit crucem fuam & f&

Matth IO,

38-

Zus.

3

quitur me , non eft me dignus.

Luc 14.

HX anonbajulatcrucemfuam &ve 1;:

v. 26.

[

Heb. rr.

III. Primus eft zzagzi effimare; uti Moy-

po[t me, non poteft meus elfe difcipu! us.

v

Es

fes fecit, majores divitias aeftimans thefauro -

. X. Omnes, .qui placuerunt Deo, per mul—Judlth 8.

V. 23.

YI

-

[

ngyptwrum improperium Chrifti. :

U

tas trlbulatxohes tranflerunt fidoles

Iiti au-

1V. Secundus, ardezter. defiderave ; uti S

tem, qui tentationes non fufceperunt cum

Therefia defideravit, aífiduo in ore habens:

Webr :

timore Domini , & impatientiam fuam , &

Yl

autpati, aut mori.

improperium murmurationis. fuze. contra

-

V. Tertius, prorpte .'zcceþtrzre ^ad exem-

Dominum protulerunt, exterminuati funt ab

extermmatore &a ferpentlbus perierunt. . ,

plum S. Lup1, Attilam hoftem his verbis ex-

b H

cipientis: Salve flagellum Dei. AutS. An-

3

drez fic crucem eminus confpe&am falutan-

"E guitas.

tis: Salve crux pretiofa, fufcipe Difcipulum

X[ Merito hzec patimur, quia peccavunus Gen 427

e!

ejus , qui pependit in te, Magifter meus Chri-

jn Fratrem noftrum (Chu?cum) idcirco venit

Surxus in ftus.

Etiterum: Obona crux,. diu defidera-

fuper nos hxec afflictio.

Ptoy ]

vlta.

ta, & jam concupifcenti animo przeparata !

XIL Non ulcifcamur nos pro his, quæ pa-Judtth g.

Vl

fecurus &gaudens venioadte: ita & tu exul-

timur, fed reputantes peccatis noftris Deec V 29

tans fufcipias me d1[01pu1um ejus, qu1 pé-

ipfa fupplicia. minora effe- flagella .Domini,

pendlt in te.

quibus quafi fervi corripimur, ad emendatio-

NT 1

Job. 1.

* VL Quartus eft, patzenter fufferres quem-

nem, & non ad perditionem noftram.evenif-

admodum S. Job docuit, in omnibus.calami-

fe credamus

tatibus non peccans labiis fuis.

XIII. Si bona fufcepimus. de manu De1 Job 3e.

mala quare non fufcipiamus ?

V. IO.

A€.5. v.

VII. Quintut eft, gaudere 7- tvibulationi-

14

£us: uti SS. Apofïoh ibant gaudentes a con-

XIV.Utinam intelligeres,quod multo mmo-JOb Xl

fpe&u Concilii, quoniam digni habiti funt pro

raexigaris ab eo, quam meretur iniquitas tua. "

M

nomine Jefu contumeliam pati.

XV. Peccavi, & vere dehqu1 & ut eram Ob 33-

Y l5

Gal. 6

VIII. Sextus eft, GZorzarz ob cvucem: utz

dignus, non recepi.

Y. I4.

S. Paulusfecit d1cens Abfit mihi gloriari, ni*

XVI. D1f01plmamDomm1F1h mi,ne abji icias, Prov. 3.

fiin cruce Domini mei Jefu Chrifti.

*

Dec deficias, cum ab eo corriperis; quem e enim* I

- diligit

Titulus XXXV.. Confilum.

469

H

dlllglt Dominns, corrnp1t & quaü Pater in.

XXXIV. Hsc e& gratia, fi propter Dei r, Petr. s.

fiho cpmplacet fibi.

confcientiam fuftinet quis triftitias paüeus in- V

i9.

Juite.

Utzlztas.

?ucund:tas

Tob. 3

XVIIL. Benedi&um eft nomen tuum Deus

XXXV. Virga & baculus tuus, ipfa mePf.22.v.4.

E

V. 13

Patrum noftrorum , qui cum iratus fueris;

confolata fünt.

I

mifericordiam fames & in,tempore tribula-

XXXVI. Secundum multltudmem dolo- Pf. 93. Y-

tionis peccata dlmxtns hls, qu1 invocant

rum meorum in corde meo ; confolationes :9:

te.

tuaze lzetificaverunt animam meam.

Ybid. v.21.

"XVIII. Hoc habet pro certo omnis, qui

XXXVII.. Omne gaudium exiftimate, fra- Jac.r. v.2.

-tecolit, quod vitaejus, fiin probatlone fue-

tres, cum in varias tentationes incideritis ,

rit, coronabitur:

fi autem in tribulatione

Ícientes, quod probatlo fidei veftrae patien-

fuerit

"liberabitur.:

*

tiam operatur , pat.lentla Vero opus per fe&um

habet

Pf;g V.

XIX. Juxta eft Dominüs his,. qui tribula-

19.

to funt corde, & humiles Spiritu falvabit.

XXXVIII. Repletus

fum confolatione , 2. Cor, 9

SXX. Infirmltas graws Tobriam facxt ani-

fuperabundo gaudlo in omni tnbulatmne V. S.

Cor, f

Eccl. 51.

noftra.

4

v.2»

inàm.

ECCI- 35

XXI. Spemofa Dei mifencordla in tempo-

AXXIX. Sicut abundant pafüones Chri- 2. Cor. z.

-v. 26.

re tribulationis, quafi nubes pluvxæ in tem-

fti in nobis, ita per Chrlüum abundat confo- V-5-

Tlefa,

latio noftra.

Y

pore ficcitatis.

Tfaia r.

XXIL. Excoquam- ad purum

" fcoriam

XL. Communicantes Chrifti pafüombusx Petr. 4.

bica,

V. 25

tuam, & auferam omne ftannum tuum.

gaudete, ut & inrevelatione glorize ejus gau- v g.

B

Rom. $.

deatls exultantes.

(

XXIII. hnftxmo, quod non Ííunt condi-

EE

vx8

gn? paífiones hujus temporisad faturam glo-

riam, quze revelabitur in nobis. -

$. I

a. Cor P N

.XXIV. Id, quod in przefenti eft momen-

EX SS PATRIBUS

A. 0l,

2V 47.

taneum & leve trüibulationis noftrze, füpra

j; 2

-modumin füblimitate, zeternum glorize pon-

,Qualzt/zs.

Tim

dus operatur in nobis. -

A

2. Tlm a.

XXV. Si commortui fumus, & convive-

I Nemo potent nos feparare a charitate S. Augui*c

lbt 14

V. 126

mus: fi fuftinebimus, &conregnablmus

Dei, etiain mortem minando, quia füp. verb.

Deum non amare, vera mors eft: nec vitam QUls nos

$

. Matth. 5.

XXVI. Beati qui perfecutionem patiun-

(eparabit,

V. 1. tur propter ]ufhtiam, quomam ipforum eft

promittendo, quia eum amare, vita eft. Nec

regnum coelorum.

Angeli nos feparabunt, quia uniti cum Deo

m

u

Ibid.v.r1I.

XXVIL Beati eftis, cum. maledixerint

Angelisfortiores erimus.

Necvirtutes, quae

Hat h IQ

vobishomines , & perfecuti vos fuerint & di-

in hunc mundum poteftatem . habent,. quia

3

[

xerint omne malum adverfum vos, mentien-

Deum amando mundo fuperiores fumus.

iic, 1

L

tes propter me.

Gaudete, & exultate quo-

Non moleftize praefentes, quia Dei amor eas

)

niam merces veltra copzoh eft in coelis.

leviores facit.

Nonfpes futurorum , quia qui

Eccl. 5

XXVIIIL In dietribulationis cornmemora-

Deum amant, jàm omnia poffident praefen-

iditi 8

v: 17.

tia.

n

bitur tui, & ficut in fereno glacxes folven-

Non autem, nec profundum; quid enim

tur peccata tua.

poteft coelum mihi offerre, ut eum deferam,

Hebr. 12.

XXIX. Omnis autem difciplina in. præ-

qui ipfum condit coclum ; & quid mihi poteft

V. II

fenti quidem videtur non efle gaudii, fed moe-

minari infernus, quo amorem Dei deferam,

Xoris, poftea autem fru&um pacatliïimum

quem fi non deferulffem, quid infernus eft ,

exercitatis reddet juftitize.

1 norarem ?

XXX. Cum occideret eos,

"IT. Nein 1mmenfum volumen extendam , S. Hier.de

Pf. 77. v.

quærebant

34.

eum Grevertebantur, & dlluculo xz,emebant

quare, &invenies fïngulos (San&os ) adver- eufti irg.

ad eum.

fa perpeffos ; folus in deliciis Salomon fült Q M

jeh d

forütan ldeo corruit.

21

- Diguitas.

Próv. 3.

XXXI D:fclplmam Domini ; ^

-fili m& ne

"I Flagellat Deus omnem filium, quem S. Aug l

V II.

recipit, & tu forte exceptus eris? fi exceptus de Pait.

yitt d

abpcxas nec deficias, cum ab eo corriperis.

20

Quem enim diligit Dommus corripit, & qua-

es a pallione flagellorum, exceptus es a nu-

fiPater infilio complaceï fibi.

mero fihorum.

l; Sap.2. v.

"XXXIL. Iu paucis vexati , in mu1t1s bene

dlfponentm , quoniam Deus tentavit eos, &

Necefftas.

ä 3

invenit eos dzgms fe.

Tanquam aurüm . in

"

lV. Author pietatisin cruce pendens tefta- Idem in f.

lb as

fornaceprobavitillos , & quati holocautti ho-

mentum condidit fingulis pietatis opera di-4e€ Paf

j

ftiam accepit illos & in tempore ent 1efpe—

&us illorum.

ftribuens, Apoltolis perfecutionem, Jud»eis

b 1

1. Petr., 3.

corpus , Patri Spiritum, paranymphum Vir-

" XXXIIL Nemo veftrum þatlatur ut homi-

gini, latroni paradifum, peccatori infer-

) 25

V. I5.

c1da, aut ut fur, aut maledicus, aut aliena-

rümrerumappetitor.

'Si autem ut Chrift'a-

num, Chriftianis vere poenïtenubus crucem

?]

commendavzt

o^

nus, non erubefcat , glorificetautem Deumin

Il

ifo nomine.

Nnun 3

V. Nul-

p RUE Mw—-

4

t

i

9

Bibliothzce Manualis Concionatorie.

Ydem ia

XVIL 'Quid non mifericorditer praeftatur S. Aug.

Pt.

V Nullus fetvas Chrifti fine tribulatione

hominibus a Domino Deo, a quo etiam tri- €P. 87«

eft, fiputaste nondum habere perfecutiones

nondum coepifti effe Chriftianus.

bulatio beneficjum eft; nam res profpera do-

fcitur 5 &

mum eft confolantis, res autem adverfa-do-

S. Cypr.

VI. Unusquisquenoftrum cum na

num eft admonentis Dei.

de bono

hofpitio hujus mundi excipitur , initium fu-

& hoc S. Chryf.

pat.

mit a lacrymis, & quamvis adhuc omnium

-; XVIHI. Magnum bonum tribulatio ,

hom. 62. ;

ex noftris difcimus filiis, nam absque tribula-

ad pop«-

ignarus , nihil aliud novit in illa ipfa prima

tione nibilutile difcerent, nos autem plus il-

nativitate, quam flere.

S. Aug.in

VII. Vox eft Apoftoli :

Omnes , qui pie

lis afflidione indigemus; a puerulis enim

Pf55., wolunt vivere in Chrifto, perfecutionem pa-

nunquam magna committuntur peccatá , a

L,ro'l

nobis magna nimis.

-

tientur; fi ergo non pateris pro Chrifto ullam

Paedagogus autem no-

.

tribulationem, vide, ne nondum coeperis

fter tribulatio.

;

X

-XIX. Ele&i preffuris

tribulationum.

*

con- Gloff. in

jn Chrfifto pie vivere.

ftringuntur, ut his admoniti ar&tius ad invi-

Lo 2' c' 1:

Utilztas.

" Reg.zä

$1

cem mutua charitate ne&antur, & adunati per

S. Aug.

VIIL. In fornace ardet palea, & purgatur

manus Redemptoris in perpetuum confer-

illain cinerem vertitur, &illud fordi-

ventur, Reprobi, quanto latius voluptatibus

bus exuritur. Fornax mundus, aurum jufti ,

fuis dimittuntur, tanto longius a diyinæ vi-

ignis tribulatio, artifex Deus. Quod vult er-

fionis gloria projiciuntur.

-XX. Faftum contrahit, &

4o'mn'em excutit g. Chryf.;

go artifex , facio , ubi ponit me artifex, tole-

hom. 66.

ro. Jubeorego tolerare, novit ille purgare. Ar-

torporem, & ad patientiam ungit, & huma-

ad pop.

Ibidu S'S

deat licet palea ad incendendum me, & ad

confumendum me, illa quafi in cinerem ver-

narum rerum vilitatem revelat tribulatio.

titur, ut ego fordibus caream.

S. Gter

IX. Tanto fpes in Deo folidior furgit,

ZE

;

'quitas.

Jridem

jin mor.

quanto pro illo quisque graviora pertulerit,

XXL. Ne indigaemini, fi maliin hocmun- Ven.Beda

quia nequaquam retributionis gaudium de2e-

do floreant , & vos patimini ; quianon eftChri-

fup. illud*

ternitate colligitur, quod non hic prius pia

:

--

lac, Omrie.

tribulatione feminatur. -

e

ftianze Religionis in mundo. exaltari, fed de

Idem.

t cjuam- !

primi; mali nibil habent in coelo, vos nihi

] ggudium.

Ti $

X. Aurum cordis tribulatio aperi

*

in mundo, fed fpe illius boni, ad quod tendi-

fzepe profperitas hujus mundi claudit.

Idem.

XI. Ele&is fuis ad fe pergentibus Domi-

tis quidquid in via contigerit, gaudere de--

betis.

e

Tiden.

nus hujus mundi iter afperumfacit,ne,dum .

XXILI. Haec omni

à oþ**äi'atürp meintä's';

ut S. P&tni&

quisque przefentis vitze requie, quafi 'vie

h.rhf. ia i

amoenitate pafcitur, magis eum diu pergere,

det nobis vexatio intellectum.

"Trituratur

venire dele&tet, ne, dum ob-

granum, utreponatur in horreo: quadraturla-

"

i

quam citius per

pis, ut fine fonitu mallei in zedif

"

Á

cio templi

le&atur invia, ob

:

| livifcgtu: " qfiod defidera-

bat iu patria.

collocetur. Movetur turbo, ut Elias rapiatur

ïdem;

XIf. San&

orum mentes zeternitatis præQ

in ccelum.. Maximum eft remedium interio-

$6

mia preftolantes, vires ex adverfitatibus

ris hominis, fiinhac area mundi variis pamof

fumunt, quia crefcente pugna gloriofiorem

num flagellis trituretur exterior.

fibi non ambigunt manere vi&oriam. Electo-

XXIlII. Parva toleramus , fi recor

déninr ;Caffiods.

rum defideria, dum premuntur adverfitate,

quid biberitad patibulum, quiinvitat ad: coe'f fup'.. pI

um.

^

proficiunt, ficutignis flatu premitur, ut cre-

XXIV. Delicatus es , frate

r chariffime fi hic S. Hier. m

Ícat, & , unde quafi extingui cernitu;', inde

-

vis gaudere cum fzeculo, & ib

l

&

roboratur.

j

i regnare ?um cqeg:l.VI'eh..

Idem.

XHlL. Affliüi te

rrena perdimus, fed affli-

(?hri(to.

I

&ionem humiliter fu&inenftes,coelef*ciamulti'-

L: 'ic j

plicamus.

Qualita s';

S. Aug.

XIV. H

odie crux fixa eft , 'fæculuth fan-

jn S. de

&ificatum eft: hodie cruxfixa, & deemones

Parafc.

XXV. Magna dignitas, regnoque & cbn— S. Chryf.'

difperfi fant: hodie crux fixa eft, & mors

fulatu, & omnibus honoribus major, prohom.s. .

fübvería eft : lhiodie crux vicit, & mors victa-

Chrifto ligari, nihil enimtam clarum eft, quam de pat.

eft: hodie diabolus vinctus eft, & homo fo-

loe!

pro Chrifto vin&um effe, ita ut catenae cir- "9-

$u

lutus eft, & Deus glorificatus eft.

cumdatze S. Pauli manibus, Apoftolatu ejus &

S. Greg

XV. Nemo, quantum pro

fecerit, nifi in-

do&oratu multo fint illuftriores, majorique

inmoral. ter advería cognofcit; quia unusquisque fu-

lbid, Y

veneratione dignze. Si quis flagrat amoreChri-

perni doni gratiam in tranquillitate quietis '

"

fti, vincit potentiam vinculorum, tmalit for-

percipit; fed qu

antum perceperit, in adver-

taífe viactus effe pro Chrifto, quam coelos in-

fitaté perturbationis oftendit.

L)

habitare. Si quis mecoelo donet omni, velea,

"T

XVI. Converfus fumin zerumna mea,

dum :

S. Bern.

ua manus Pauli vinciebantur, catena, illam

f. 4. in

. €onfigitur fpina. Bene confixus, quia conver-

ego honori przeponerem.

Si quis me cum

Cant.

füs exinde eft. Bene pungeris , fi compungeris.

Augelisftatuat , autcum Paulo vin&o , vincu-

Multi, cum fentiuut poenam , corrigunt cul-. 14 eligerem ; etenim nihil melius, quammala

-

am. Spina culpa eft, fpina poena eft, fpina

Ibl&.s j

falfus frater , fpina vicinus malus. Sicutliljum

pati 'prxo Ch;iüo..

interfpinas, fic amica mea inter filias.

!

IV,

$.

AUg

— Titulus R XXXF.-Ch.

411

Mp

maverunt in vita, accedent ad Chn&um ]u-

SIV

dlcem cum magna fiducia.

Ut

ERX LIBELIO DE IMITATIONE

ngmta:

, 621

CHRISTI.

L.

XIV Ambula ubi vis: qure,. quedcun- bed $.3.

que volueris: & non invenies altiorem viam

Quahtar.

füpra, nec fecuriorem viam mfra, mü v1am

fance crucis.

1-

abet Jefus nunc multos amatores regm

Le.cnIH

XV. Utinam dignus effes ahquld pro no- lbxd.S

413

fui coeleftis, fed paucos bajulatores

mine Jefu pati; quam magna gloria remane-

lof ln

fuae crucis.

Multos habet defideratores con-

ret tibi: quanta exultatio omnibus Sanths

folationis, fed paucos tribulationis.

as

II. Durus multis videtur hicfermo: Abne-

Dei; quanta quoque ædlficatlo effet pro-

ximi?

$

21 C, 12

ga temetipfum, tolle crucem tuam, & feque-

re Jefum.

Sed multo durius erit audire il-

jucundlta:.

lud extremum verbum: lecedltea me ma-

. XVI. Quando ad hoc veneris, quod tribu-

Ibid.S.rr

ledlftx in ignem seternum.

latlo tibi dulcis eft, &fapltpro Chrifto, tunc

bene tecum effe exiftima, quiai mvemih para—

Chryt

difum in terra.

Omm, (f

eceJta:

!Dop.

.XVII. Si ponis te, ad quod eífe debes vx

Ibid.S.12.

Tbid. S.3.-

IH Ecce, in cruce totum conüat &in me-

delicet ad patiendum & monendum, fiet cito

riendo totum jacet, & non eft alia via ad vi-

mehus, & pacem invenies..

tam, & ad veram internam pacem nifi via

fan&æ Crucis.

NY

fbidem.

IV. Difpone & ordina omnia fecundum

EXEMPLA.

en, Deda

tuum velle & videre, & non invenies, nifi

. ilud

Quutztar

Hebr, 1x.

( Ümte

femper ahqmd pati debere, aut fponte aut

aüdiüm

invite, & ita Crucem femper invenies.

ISa

n&i Martyres, teite Apo&olo, alu ludi-

Ibid. S. 4.

V. Nen potes effugere, quocunque cucur-

bria, & verbera experti, infuper&vin-

cula ,

rerxs .quia quocunque ieris, teipfum tecum

& carceres, lapidati fünt, fecti funt,

»portas, & femper teipfum invenies.

tentati funt, egentes, anguftiati , a&hc"ti, qui-

Ibldem.

.. N1. Converte te fupra, converte te inífra,

bus dignus non erat mundus. :

Jer. z. &

Pettu

æonverte te extra, converte te intra, &in his

N à

IL. Jeremias Prophetize Spiritu plenus, & !5: -

) N

omnibus invenies crucem.

in utero fan&ificatus dicebatde fe, quod fue-

nt vir rixae & difcordiae in umverfa terra, &

&

«quod omnes maledxcebant el.

2. Cor. rx

JEquitas.

III. S. Paulus erat mlaburlbusplurums in

carceribus abundantius, in plagis fupra mo.

$. 6.

VII. Credis tu evadere, quod nullus mor-

dum, in mortibus frequenter & tamen dice-

talium potuit przeterire? Quis San&orum in

mundo fine cruce & tribulatione fuit? Nec

bat: Placeo m1h1 in infirmitatibus. meis, in

o

'&ïcd

contumeliis, in neceffitatibus, perfecutioni-

; DI

enim Jefus Chriftus Dominus nofter una

bus, in angufhls pro Chrifto.

B!of lus

hora fine dolore paffionis fuit.

Et quomodo

IV S. Gertrudis adeo didicerat tubulatle—c Ir. mo-

Hier. il

tu aliam viam quzris, quam hanc reglam

nes de manu Dei accipere, ut nulla res adver- 3- n. 5.

ev.Me

$4

iam, quae eft via fanctze Crucis?

fa, ne peccatum quidem aut imperfettio ab

P

VilI. Tota vita Chrifti crux fuit & Marty-

ipfa commiffa, fiduciam illius in Deum con-

um, & tu quzeris requiem & gaudium * ?

Pzedac,

e 6.1'1

IX. Vere vita boni Monachi crux eft, &

xcutere aut imminuere poffet.

"Ms

V. S. Therefia dicere folebat: Nolim tri- Ch"& fO-

;

dux paradifi.

Inceptum eft, retroabirenon

c. 5.

licet, nec rehnquere oportet.

commutare.

bulationes: cum. omnibus. mund1 thefauris fe&'

N Bonav.

nl

VI. S. Francifcus Seraph. morbos acdolo- in vit,

I

&

Utzlzta:.

res fratres fuos appellabat, ideoque fratrem * d

j pat

chn.

t

!N

quendam horrantem, uta Deo fublevationem :

$. 14

—X. Nihil Deo acceptius, nihil tibi falu—

peteret, graviter increpuit, moxquein terram

E

brius in mundo 1&0, quam libenter pati pro

feabjiciensdicebat: Gratiastibiago, Domine

Tpid. $. 5. Chrifto.

Deus, pro dolore, quem patior, & fupplex oro,

XI. Si libenter crucem portas, portabit te,

uteumincentuplum augeas, fi tibi ita placet.

& ducet te ad defideratum finem, ubi fcilicet

Quid enim mihi gratius effe poffit, aut debeat,

Ibid. $. 2. finis patiendi erit.

quam ut afiligendo mihi nullo modo parcas,

XlI. in cruce falus, in cruce v1ta, in cruce

fiquidem voluntate tua nihil habeam anti-

prote&m ab hoftibus, in cruce infufio fuper-

uius.

Peedag. 1.

nze fuavitatis, in crucerobur mentis, incruce

-« VII. S. Theclapofcfuperatas fidei caufa.be- $r

gaudium Spiritus, in cruce fumma virtutis,

ihas, ignem, carceres, animo plus heroico ita

Tbid.$. x. in cruce perfectio fan&ütatis.

Deumaffata eít: Ecce me, o Chrifte,ecce para-

XIIL Hoc fignum crucis erit in coelo,

tàm me omnibus vitze diebus; quzevis incen-

cum Dominus ad ]udlcandum venerit. Tunc

dia, vincula, & carceres pro nominetuo fufti«

-omnes fervi crucis, qui fe Crucifixo confor-

nere, & pro majori femper gratia acfavoreha-

bebo

41 x

Bibüothecm Manualis: Concionatori

$154

Wi

bebo talia perpeti, quam fi quibuscunque

ti cum dolore toleratam paralyfim, vitam

mundi thefauris & deliciis daretur perfrui.

tam horribili fineclaufiffet, qui multos de fa-

Hanc unam ate mi Deus, gratiam poftulo,

lute ipfius anxios, dubiosque feciffet; refpon-

ut tormenta liceat. & multa, & continua, pro

dit; id ideo factum, ut ab igne purgatorio li-

nominis tui gloria perferre. *

berincolumevaderet. Ceeterum, ajebat, fe

in mortis agone a dzemonibus in eas fuiffe

A quitas.

conje&um angufílias, ut prope defperarit, tan-

fren

Daurolt. - VIII. Ad proceres Francosin /Egypto Ca-

dem tamen bonitate Dei fa&um, ut in ipfo

fom. :

mortis articulo, adfuerint Angeli, ac in'coeli

lun.

ex,

C L. t 45- ptivos, belli facri temporibus, acceffit Prin-

ceps Saracenus, & quaefivit, num crederent in

atrium fe deportarint, juffum ibi dies quinque

unum Deum, qui pro ipfis in cruce mortuus

exfpe&are, non alio doloris fenfu, quam qui

Y 5ffb

eo defiderio videndi Dei oriebatur.

E

eft? illis affirmantibus addidit, eos moeftos

XV. Anno 1606. dum unusin oppido quo- Jarric. 1.6.

aut pufillanimes, effenon debere, fitantulam

calamitatem fubirent ejus nomine, qui extre-

dam Chinenfi concionatur, eique adolefcens hift. o-

eosque

quifpiam blasphemo ore infultat, mox Dei"^^

ma fupplicia pro ipfis exantlaífet,

vindi&ta fic adolefcentem hunc fecuta eft, ut,

nondum ad mortem proipfocertaffe. Quodfi

tantze poteftatis fuit, ut triumphata morte

fi oculos deorfum fleGeret, nihil videret; om-

nia vero, fi farfum converteret, intueri poffet.

feipfum a fepulchro excitarit, certo in ani-

Quare unicum malo huic remedium Baptit-

mum inducere oportere, fore ut etiam ipfos

brevicalamitatibustantiseximeret. Seriam,

mum ratus, hunc proxime fufcipere propo-

nit, & illico vifum recipit.

Sed cum propofi-

Tsl

veramque fuiife confolationem, fecuta brey-i

tum exequi diutius differret, eodem malo re-

€. o

libertas probavit.

Fab. conc.

IX. Lampertus con

ful Harlemenüs, cum

deunte caftigatu

y

srefipuittandem, & Bapt'if-

5. in fefto ? tumültuantibus Calviniftis, ob Ecclefize au-

mum fufcepit.

invent.

thoritatem defenfam, patibulo adjudicatus,

Dignitas.

S. C.rucis.

illud eminus videret, dixit: Quid extimelci-

mus lignum? etenim fi olim glorize Domi-

^XVI. Cum aliquando Matrona 'q

"

usedam Spec. Ex.

num crucifixerunt, quid nobis ejus fervis ex-

Miffam audiret, poft elevationem vi

dl.t tres tit. tl'iinlL

fpe&andum? anne major fervus Dominofuo?

Moniales de altare

flectentes, & ad eas ?^ *

pulcherrimum puerulum de altari curren-

'Net:effztaf.

z

tem, qui primam quidem amarofe amplexus

X. Ad S. Mechtildem morbo áffli&am ac-

Euf&b.. :

eft, & defuaviavit, fecundam blandis ocu-

Nieremb.

ceffit aliquando fponfus illius Jefus, eamque

lis remoto velo afpexit, tertiam vero pugnis

de amore a finiftro latere amplexus afferuit;

cum af-

percuffit, & pedibus trufit, iterumque ad al-

tare abiit. Cum vero Matrona factum hoc

Jefu. c.32. flié&tus eft quispiam, & gravius excruciatür,

tum fe lzeva illum fua ample&i, ut fuum cordi

fummopere mirata, caufamillius rogaffet, au»

Rif o

ipfius tanto propius viciniusque conjungat.

diit primam Monialem valde nutare in pro-

yl5

XL Cum Grecus quidam adolefcens in

T

Spec. Ex.

pofito, ftatimque ad feeculum redituram, nifi

V. amor ]Egypti

Coenobio graviter a fornicatione

confolationibus coeleftibus in propofito fir-

illicitus jmpugnaretur, nulloque medio illam expu-

maretur. Alteram conftantiorem effe. & con-

€x, 2«

gnare poffet: Abbas Monafterii Domefticis

tentam, modo aliquid faporis coeleftis inter-

prgecepit, uteum affiduis jurgiis, convitiis-

dum deguftare detur. Tertiam vero adco in

que infe&arentur, quo fa&to, paulo poft in-

amore Dei firmam effe;ut nullis fe adverfita-

terrogatus, num adhuc carnis ftimulos fenti-

tibus ab eo feparari finant, & hanc fibi ex o-

mnibus illis tribus gratiffimam effe.

ret? refpondit: vivere mihi faftidiofum eft,

& quomodo fornicari libeat.

Tb.tit.czel.

XII. Francifcus cum aliquando gravi(fimo

(,7ucuïnalitw.x

Vitd, ,

glor.ex.8. oculorum dolore vexatus, robura Deo pete-

.' 20

le fibi in

— XVII. S. Paulus de feipfo dixit: R*eþletüSz. Cor. 7 |

ret, audivit a Chrifto, inexplicab

coelis praemium pro illis parari, &ad hoc fe

i

füum confolatione, fuperabundo gaudio in o- V. 4

er hos dolores inveftiri.

mni tribulatione noftra.

XIHl. Wenceslaus Bohemise Rex cum to-

XVIII. S. Job quoque dixit: Qui coepit, Job.6.v.

Daurolt.

9(.

c.2.33. toexercitu proíligato captivus teneretur, ro-

ipfe me conterat: folvat manum fuam, & fuc- .

Qx. 4'-

gatus, quo animo effet, refpondit, nunquam

cidat me, '& haec mihi fit confolatio, ut aflli-

meliori; cum enim omnibus preefidiis

gens me dolore non parcat.

*

e.

At

XIX. S. Procopius Martyrj

udici tprmehfa Surius 8

erüan

humanis vallatus effem, vix de Deo cogi-

1éoL

tandi fpatium dabatur, nunc illis omnibus

augenti dixit: Falleris, o Judex, fi metuis tor- Jul.

exutus, Deum folum cogito, & in eo fpem

mentis ad negandum Chriftum inducere fpe-

ras: quin crede potius, nihil illis gratius, ju-

. meam colloco, qui me, fatício , non deferet,

fed invocantem exaudiet.

cündiusque exiftere poffe. . Quid enim ei, qui

Tn vita

XIV. Taulerus Do&or ex S. Dominici

Chriftum amat, jucundius effe poteft, quam

pati propter Chriftum? Quze gazz opulen-

l*Hg

M

oper.pr&- Ordine; cum non diu ab obitu viro cuidam,

A2.

qui juffa Dei illum ad infignem vitze fanci-

tiores effe poffunt? n?e, fi tu noffes, quan-

moniam adduxerat, & eidem morienti adfti-

tum emolumenti mihi tormentis tuis acce-

dat, nonpatererisinde me, quemodifti, tam

terat, apparuiffet, roganti, quae caufa fuiffet,

cur poft longam viginti feptimanarum ingen-

?ocuplet'gm & beatum fieri.

XX. $.

Titulus NXX Confifhium.

478

Suriu

Mart.

9-59- . XX. S. Jonas natione Perfa, no&em,* quam

multüm:; tribuit; hoc enim uno beheücio

nudus totoque corpore laceratus in fummo

nlqlta-continentur, & anagna beneficia.

frigore exegerat,tam fuavem fibiacjucundam

fuiffe dixit, ut fimilem tota vita non fit exper-

VII. S.Francifcus Borgia dicebat, tam'diqþv*ïf*-. |

tus, rationemque addidit: Confolatio enim

focietatem in flore fuo permanfuram, quamdiu

mihi praefto fuit. ex fan&to illo ligno, cui Do-

adverfis exercetur; his deficientibus timen-

1ninus meus Jefus affixus erat.

: à

Prev,

. XXI. S. Marcus & Marcellianus ad palum

dqm effe, ne etiam ipfa deücia;.

Rom. 1

' lun

9- ferreis clavis affixi dixerunt tyranno : Nun-

- VIII. P. Petrus Faber dicebat, Deum inter-Vitat.

. quam tam jucunde epulati fumus, quam haec

dum permittere, ut homines divina gratiac. xr.

libenter Jefu Chrifti caufa perferimus.

indigentes juftis molefti effent , ut ab eis tum.

YbsFebr. XXIL. DeS. Agatha quoque fcribitur, quod

exempla humilitatis, tuin precumauxilia reci-

' |zetiffime & glorianter ibat ad carcerem, &

perent, per quae defcenderent in feipfos, &

u

4

qua(i ad epulas invitata, ag

nt

:

onem 'fuum Domi-

ad meliora convertergntur.-

no commendarit.v

: *Dyucuzdit(z.si.

$ Vi

EXEMPLA DOMESTICA.

"iX S. Ignätiüs dicere folebat, a nulla remag.,, 1

ereata animamita exhilarari poffz, ficut a Spi-c. ro.

E

ritu fancto exhilarantur ii, qui

que pro Deo patiuntur.

mulïta ;;Lag-x;a-

| Rïb;ad. ls.

€. IO,

:

L $)

"

4

gnatius tantizeftimabat carceres, pro«

" X. P. Joannes Baptifta Machado captus in Trigant.

bra, perfecutiones, utaperte diceret, fi

Jàponia, fic fcripfit ad amicum: AffirmoRe-l 5.c. 6.

hzec una in parte ftaterze collocarentur, & in

verentiz veítr, & ipfillimam fcribo verita-

altera, quidquid a Deo creatum eft, appende-

tem, me przefentem rerum ftatum cum totius

fetur, vix hocomne prze prioribus momentum

orbis Imperiis non permutaturum. Nunquam

aliquod apud fehabiturum. — Hinc procul du-

vixi mea forte zeque contentus, nunquam ae-

ec. Fx,

, tribul

bio contigit, ut cum abfens effet Ignatius,quie-

que hilarem me fenfi, nunquam zeque fine cu-

1

tiffimefocii viverent,cumad eos rediret, ftatim

raac folicitudine mereperi. Accepto mortis

perfecutio aliqua in:omnes oriretur.

nuntio, dixit, tres dies (ibi in vita jucundiffi-

Il. S. Francifcus Xaverius & P. Simon Ro-

hm

mos accidiffe, nempe cum Societatem ingref-

dericius, dum Olyffipone cernunt fibi omnia

fus, cum captus effet, cum mortis nuntium ac-

ad votum fluere, angebantur, quod nullis per-

cepiffet ; deguo fic ad Superiorem fcripfitz

- fecutionibusexercerentur, quibus, fi diu care-

Hac ipfahora laureatus ad me martyrii nun-

X

tet, dicebat Xav

erius, videri fibi nequaquam

tius advenit: Morior folatio plenus, quia pro

Y

fideliter militare.

bono Jefu morior.

Hift. Soc.

III. P. Petrus Faber, dum, Anno 1545. Val-

p. 1.l. 5.

n. 78.

lifoleti przeclare laborat , fru&u ad votum re-

| XL P. Ca'rolu-s Spinola -&x carcere f?crapïit Vita 0-15;

fpondente, fineulla perfecutione, dicere fole-

Noncapit animus gaudia, quibus jam diffluo,

bat, nifi olim S. Ignatiusin Hifpania tam mul-

Tantum verze voluptatis nunquam expertus

fum. Oquam dulce eft pro Chrifto pati! id

ta paffus fuiffet, merito fe potuiífe tam fecun-

dum Hifpanienfis rei curfum habere fufpe-

jam experientia his caeteris lateb

j

ris co*nclu-f

&um, ut qui jam ufü didicerat, quod B.Mar-

fus difco.

cus Anachoreta prodidit, Deum explorata

&

indignitatis noftrze ratione, pleraque homini-

. XII. Camillus Con&antïiis Anno 1i622. fi-P. Frane.

olier

' bus auxilia confueviffe praevia calamitgte con-

randi flammis exuftus affiduo Deum laudavit,

hift,

f

& ad aditantes dixit: O quam mihi bene!

Vital'. 2

Re/' P. Gonzalus Silveira quocunque incu-

ap. 1. 19.

€v. 2.

quam bene! quam bene! donec tandem to

7C. QE.

90!: 7'

biculo habitaret, in quatuor parictis partibus

tus ambuftus, cum mortuus crcderetur, quin-

. cruces formabat, aut affigi curabat, ut femper

quies SazZus mirabili vocis füavitate canta-

" illaimago Chriftum crucifixum in memoriam

*

vit, & expiravig

J.6IV'9'

revocaret, & infüper moveret, a domando

corpore & comprimendis animi affectionibus

W

nullo fibi loco aut tempore effe ceffandum..

Anpuc

V. P.Petrus de Anafco adhuc adolefcens

Peruan.

SIMILITUDINES. .. -

"

tanto flagrabat patiendi defiderio, ut fervos

d

69I. . exis gen'bus, & muneribus etiam ad fe cae-

cüt aromata fra'grantiäm fuam; non ni-

S.Greg.

dendum alliceret.

L Si

in moral.

J

L]

fi cum incenduotur, expandunt; ita

Sanfti viri omne, quod virtutibus redolet, in

Utilitas.

tribulationes innotelcit..

Rib. VL 5

VLS. Ignatiuä aquodam Patre interroga-

c'o IO.

tus, quze compendiofiffima ad perfecionem

1I. Sicut'&'elïlæ de die latent, de no&e luQs. Bern.

cent; fic vera virtus, quae fzepe in profperis'per

via effet? refpondit: fimulta & magna adver-

ant,

fa pro Chrifti amore patiare. Pete hanc gra-

non apparet, in adverfis eminet; illud fane

tiam a Deo, nam cui Dominus hoc tribuit

:

cautelze eft, hoc neceífitatis.

oQ

lII. Sic

ALE Leh. BIH: Man. d oin. £.

474

Biibfioihecam IMauuahis Concibnäoriæ |

Aug

TII. Sic fütit boni & mali, quomodo fi duo

IX. Sicut botrus multa in fe graha ligno Iderh i

M P

f. 3. de

vafa fint plena, & unum habeat putredinem,

mediante fufpendit ; fic & Chriftus multos fibi

Matth.

temp.

& aliud aromata pretioía, cum uno ventila-

fädeles per .l:ignum cruci;adj unctos habet.

ho. 19.

fi3l

bro ventilata. lllud vas, ubi fuerint aroma-

*

L

ta, odorem defiderabilem , aliud autem foe-

|ANeceffitas.

torem intolerabilem reddit; ita fimul boni ac

*

tra Polyanth.

X. Sicüt corpus non poteft conftare ci

ang- L

mali difcrete quidem turbati/ fed alto Dei jü-

exercitium; ita nec anima aut mens diu po-

dicio feparati. Quoties aliquain mundum tri-

teft valere citra vexationem.

Cguxf «

Stapï t

bulatio venerit, qüi boni funt, velut fantta

in Dot

. Xl Sicut cera, nifi recalefcat aut

praemol-

vafa gratias agunt Deo, qui eos caftigare di-

liatur, non facile in fe recipit figilli impreffio-

15 p?

/natur; illi vero füperbi, luxuriofi, cupidi,

nem; ita & homo nifi laborum & multifarize

Pent.

blasphemant, & murmurant contra Deam

infirmitatis probetur exercitio, neutiquam fi-

dicentes , o Deus, quid tant

.

net infigniri fe fignaculo divinze gratiae.

fil

ut talia patimur ?

J

i mali femmus,

:

$. Chryf.

IV. Sicut aurifex, donec a

uruin bene put-

4Hquitas.-

hom. 4.

gatum viderit, de conflatorio non extrahit, fic

.. XII. Sicut filii plerumque valde amant Io;Anonym.-

ad pop.

Identi

Deaus tribulationis nubem non abducit, donec

cum, in quonati funt; ita quivis Chriftianus

nos penitus emendaverit.

merito a:tiat crucemi , utpote in qua & ipfe &

jn Don

bris'**iifum vi&urti;s(;ï

Ecclefia nata eft. .

.

P poü

L21; mor.

S. Greg.

V. Sicut vitulus ad lab

a

Pert

füb jugo retinetur, ma&tandus autem in libe-.

XIII. Sicut fi Rex-

'ï'iqüis? poculum in ali- ldem.-

€. 4

ris paltibus faginatur.

Et ficut arbores fru-

cujus fanitatem ebibifTet, non poffet quis recu-

fare, fi viciffim ia fanitatem Regis poculum

bbii

&iferze in colligendis fru&ibus vexantur ,. la-

cerantur, fpoliantur, diutiflime tameu vivere

illud deguftandum duntaxat offerretur ; ita

permittuntur ; infrugiferze vero intactee ftant,.

cum Chriftusin noftram fanitatem totum cali-

cem paílionis exhauferit, merito indecorum

fed citius exciduntur, ut in ignem mittantur ;;

Et ficut zegris defperatis omnia concedun-

videtur, ut nos poculum tribulationum non

tur, iis vero quibus fpes falutis fubelt, ama-,

guftare faltem velimus. .

XIV.- Sicut fi quis part

iculam de mätei'iali Nieren-

D

ra medicamenta applicantur ; fic reprobi bo-

berg. in

nis hujus mundi faginantur, & a tribulationi-

Chrifti cruce nobis donaret; magna cum volu-

l. de ado-

bus immunes, aut minus faltem obnoxii ma-

ptate, gratique animi fignificatione accipere-

tati.

mus ;; ita fi quis decruce fpiritualem ejusdem

nent; ele&i vcro laboribus & serum

:

ms ex-

P

ercentur.

*

Chrifti particulam nobis donet, tanto majori

Pl n

e

pro beneficio agno/cere debemus, qu'an/;oi A.

c5 lia

Stapl. to.

"VL'Sicut prsec

eptores äbf ns dïfciäu-lisä

praeftantior eft cruce materiali.

1.inDom.

plus penfi exigunt, & eos acrius examinant,

*

.

de quorum profe&u majorem fpem conci-

XV. Sicutis, qui in mare

fe proec

ipitare vo- S;'apï. to.

afch.

lentem fifteret, & fi aliqua in parte corporis 5. inDom.

piunt ; fic Deus per tribulationes magis ex-

vulneraret, non nocuiffe, fed fingulare benefi-

15. poft

ent.

ercet eos, quos in virtute magis proficere ad-

vertit.

cium contuliffe diceretur; ita peccatoremin

tartara ruentem percutiens Deus, maximo

Ib.tex.g.

VI. Sicut falco, dum vivit, manu aucu-

afficere beneficio cenfendus eft, atque adeo

pis geítatur, delicate nutritur, & in fummo

trjbulatio gequo animo accipienda elt.

X

otio perpetuam voluptatem capit, mortuus

autem in fterquilinium abjicitur; Gallina ve-

"Utilitas.

ro vivens in fterquilinio pafcitur, & iu angu-

- XVI. Sicut is, quem audire przefentes xidn Nieren-

lis domus . delitefcere cogitur, occiía véro

volunt, percuffione alicujus rei autfono edito P'8- «*

SOyl

purgatur; conditur, apponitur in argentea

hu

filentium & audientiam fibi conciliat; ficDeus, "***

Matth,

patina, & a Principibus in ventre fepelitur ;

quando liomines eum audire nolunt , percuf-

ità mali in hac vita honorantur, & electi de-

Shnl.t

fpiciuntur, poft mortem ver

reddit.

lione, id eft, tribulatiopibus eos attentos

i

inDon

rumque eft ratio.

"

0. diverfa utrof

poft E-

XVII. Sicut Ab

folon Joab a fe vocatum

& Granat i&

loc. com,

pipi.

S.Chryf.

VIII. Sicut granum plenu

m mox ,þ ut le-

venirerecufantem,incenfione meffis compulit;

$n c. 3.

5

Matth.-

viter percuffum füerit, de palea fua exilit

fic Deus homines obítinatos per tribulationes '

foras; fi autem fubtile fuerit, tardius egre-

ad fe venire compellit.

!

?

Peg,

ditur; fi vacadum, nunquam egreditur, fed

. XVIIL. Sicut pia Mater nunquam

mägis ad

Cott

Idem-. f

214

in palea manet, & cum ea foras jactatut; fic

confolandum & fovendum Filium accurrit,

feit 6

omnes homines in rebus carnalibus dele-

quam cum vehementer plorantem cernit ; ita

&antur velut grana in palea, fed qui fidelis

Deus nullibi propior eft fervis fuis, quam cum

eft, & boni cordis habet medullam, mox

in tribulatione gemunt.

ut leviter tribulatus fnerit, negligens, quae

XIX. Sicut ignis flatu prem

itur, ut crefcat, S.(Greg.

funt carnalia, currit ad Deum: fi autem mo-

& unde quaíi extingui cernitur, inde robora-in mor.

dice infidelior fuerit, cum granditribulatione

tur; ita Ele&orum defideria, dum premun-

vix recedit, & vadit ad Deum : Qui autetn

tur adverfitate, proficiunt.

infidelis eft & vacuus, non egreditur, fedin

XX. Sicut fub eadem tri

bula ftipulze com- S. AQK-

malis conftitutus conteritur, & in infernum

ll

D

iinuuntur, & frumenta purgantur ; & uno "^**

projicitur.

motu exagitatur coenum, & fuaviter fragrat

ungu-

-

— Titulus AXXF. Crux.

CT

473

unguentum; ita una tribulatio irruens bonos

neri, texi, & pecli debent, variamque fortu-

u

probat, purgat, & eligit; malos reprobat, ex-

nam fubjre; fic ut vafa in honorem fiamus ,

) lg,

terminat & annihilat.

multa pati, variis erumnis difponi & exerceri

Pfal. 31.

XXL Sicut equustoto impetu currens froe-

prius nos oportet.

i

&

v. 90

XXXlI. Sicut ferru

no conítringitur, & curfum fiftere cogitur; ita

m, quod in ioptimam ?angïus

[9 13

Jvl

Dei manusimpiostangens camo acfrenoma-

& artificiofifimam figuram paratur, fzepius ,,,

nth.

g. V,

ad incudem repetitur; ita quo quisque ma- eod.

x

xillas conftringit eorum, qui non approxi-

ó

mant ad eum.

joribus deftinatu

k

Stapl.t.6,

XXIL. Sicut ericius quantumcunque fe fpi-

gitur.,

*t, eo pluribus hic malis afili-

in,Dom.

nisfuis involvar, tamen fi calida aqua perfun-

15.

7ucunditas.

Pent.

dantur, feaperit; ita peccatores, licetalta con-

Ibid.

fuetudinevallati,, fi tribulatio acris fuperve-

| XXXIII. Si

cut alciones hyeme media fum-

mafruuntur tranquillitate, & hanc etiam aliis

Tbid.

niat, re(ipifcunt, & ad Deum fe convertunt.

communicant, ita cum maxime fzevit fortu-

XXIIL Sicutcervus, dum nimis urgetur a

canibus, ad hominem fponte fugit; fic tribu-

na, maxima animi tranquillitate fruuntur pii

& hanc in alios quoque transfundunt.

totyt,

lationes peccatorem quafíi canes perfequen-

tes, ad Dominum redire compellunt.

XXXIV. Sicut medicamentum a principio

Ibid.

Idemtr. — XXIV. Sicut equoram domitor, cum alia

amarum faítidio eft , ubi vero cencoctum fue-

in Lom

Jit, dulcefcit; ita tribulatio & axiat, & ma-

Xo. poft

ratioae equum frenare nequit, pinguiori pa-

ldem,

Pent

bulo privat, & paleas offert; ita Deus refra-

nifeftam confolationem parit.

XXXV. Sicut faber, ubi ferrum in forna- Staplet.t.

&arios homines calamitatibus immiffis ad fru-

ce mollivit, mox aqua afpergit, uttemperet ; 2.inDom,

gem revocat.

3. po

Ibid.

XXV. Sicut mortuae carnes in aqua dulci

fictribulationis ignis aqua femper divinze con-

Pafch.

folationis temperatur.

5

corrumpuntur, in falfa confervantur, &a na-

XXXVL. Sicut ftrenuo militi ip

fie cicatri-

vigantibus ad extremos usque mundi fines in-

Ibid,

corruptze deferuntur ; fichumauus animus la-

ces, & vulnera inbello accepta, materia. vo-

luptatis funt; fic ipfa triftitia juftorum gau-

boribus perficitur ac roboratur, deliciis vero

»

"

Tefell«

. diflluit, & diffolvitur.

dio illis eft. —

Ibid.

XXVL. Sicut Sagitta corpori

kafïbka dolorem

g, in

$. VIIL

de adow

affert, & remedium quzerere compellit; fic tri-

[

bulatio dolorem cordi affert, &, utin cogita-

MOTI1IV A.

tionezeterni boni folatium quaeramus, facit.

Zld crucem patienter ferendam.

| Bafil. in

XXVII. Sicut qui vineam putant, adftrin-

*

€.5, Ifaize, gunt ejus vites , & interne conti

nent, ut ma-f*

I.N

;

ceffitas: nam ut bene nonnemo adver- Granat.in

1OC. CO.

jote cum temperamento procedat ad proferen-

tit, omnia fere, quze ad humanze vi-

aDLt ,

tze ufum pertinent, longa contritione & labo-

fol, ;16,. :

inDom,

dos utiles fru&tus; ad eundem modum contin-

git anime affiduitate afflictionum incurvatze.

re ad hoc praeparantur. Ager ut fructum fe-

!bf

15

Quodammodo in fe contrahitur, feque hu-

rat, profcinditur.

Frumentum ut panis fiat,

in piftrino & clibano conteritur, & coquitur,

militer dimittit, humiliat, atque ad fui dili-

gentem cuftodiam retrahitur. E contrario a-

Uva quoque & olea in torculari exprimuntur,

ut fuo nosliquore alant. Linum vero quam

nima, quze indulgenter ac remilfe vivere fini-

multa patitur, ut linteum ex eo conficiatur ?

tur, perindeatque vinea quzepiam neglecta lu-

xuriat, & filveícit farmentis, feque effundens

Sunt & animalia, quze czefa flagellis odorem

circa incommoda , nec ullam afferentia fru-

fnaviffimum emittunt.

Quid ergo mirum, fi

t

em, nativo fücco exhauritur.

/

homo quoque flagellis & preffüris eruditur, &

a

g

S.Chryf.

XXVIIL Sicut pluvia in terram ca

dens e-

perficitur.

of«

ho. r4. in

lL. 2£ui

fa$: cum enim Chriftus, velut ca»

Matth.

rigit femina; fic tribulatio anim

«

um ingþeü"a

erigit defiderium.

e

put noftrum, per tribulationum & crucis ja-

Starl. t. 1.

XXIX.Sicut viator cauti

us ambulat, qüan—-*

nuam in gloriam intraverit; an non 2equitli-

in Dom.4.

mum, ut per eandem etiam membra ingre-

oft E-

do vel denfze filvze aut loco periculofo appro-

opitia

piph.

pinquat, aut tranfitum difficiliorem invenit;

diantur? Adde quod, ut bene advertit Lip-

(, COlll,

ita tribulatione gravi oborta a&ionum noftra-

fius, origo crucisa De fit, id eft, non ab ipfo

5200

fummo bono folum, fed bonorum omnium Au-

rum veftigia cautius ponimus.

Pzedag.

XXX. Sicut virga Moyfi$ abje&a in ferpen-

thore, capite, fonte, a quo non magis alienum

Chrift.. (om, noxium animal, convería eít; affumpta

eít, ut malum aliquod emanet, quam ut ipfe

idem

fit malus.

Si ergo bona de manu illius gra«

fect. G.

vero mira »atravit, & viam per maread terram

la&e & melle manantem aperuit ; ita tribula-

to, hilarique animo fufcipimus, cur non ma-

la feu advería pari zequanimitate alacritate-

tio abje&ta in majus.damnum cedit; patien-

i

- ter vero tolerata viam ad coelum referat, alios-

que fufcipiamus ?

III. Utzlitas: five ad purgandam animam:

S'Greg.

Gttp

qge admirandos fructus pla,rit.þ

nam tefte S. Gregorio , ab ele&is fuis iniqui-

ll.'g;fxort.

m0fo

Dignuitas.

tatum maculas ftudet Deus temporali afili-

4«

&ione tergere, quia in eis in perpetuum non

vult vindicare. Sivead zHumzgzendam : nam au-

A

Stapl. ], c.

XXX. Sicutlana, & linum, antequam illa

plal

pa

nnus bonus, hoc tela fubtilis fiat,

"

rem cordis tribulatio aperit, quam fzepe hujus

; Fundi "

0oo 2

mugd?

1?. P. Lobn Bibl. Map. 1om. £.

b

dcra o

m

Bibliothecæ Aanualis Concionatorie

416

mundi profperitas claudit, ut idem San&tus

telligat homo medicunr effe Deum, & tribu-

for. Y

ait. Siveaduziendam, hinc S. Auguftinus ad

lationem medicamentum effe ad falutem, non

yJ

poenam ad damnationem. Sub medicamento

Infolilog. Deüm fafpirans, unco inquit, crucis retrahe

me ab hocpelago ad te.folamen unicum,quem

pofitus ureris, fecaris, clamas: non auditme-

a longe, quafi ftellam matutinam, & Solem ju-

dicus ad voluntatem, fed audit ad fanitatem.

fed. 27

ftitize, vixlacrymantibus oculisin litore coele-

. VI. Confideratzo paffronis Chrzffi :. parva e-

ftis patrize me exfpectantem video.

nim toleramus, fi recordemur, quid biberit

Pbilip. 2.

IV. Dignitas: quze enim major effe poteft

adpatibulum ; qui invitatad ccelum , ait rette

'Iob, M

Y l;'

dignitas, quam Chrifto, Filio Dei fimilem

Cailiodorus; necfentitíua vulnera miles, qui Caffiod,

fieri ? qui, quia humiliavitfeipfum, factus obe-

Ducis fui vulnera intuetur.

fuper Pf.

. diens usquead mortem crucis, accepitnomen

VIL. Confideratio premz: : nam ut fapien-

$

fuper omne nomen.

ter 5. Gregorius dixit, quisquis in folo defide- S. Greg.

b

Matth.11.

V. 9ucunditas : nam tt

ibulatio eft jugumil-

rioceternitatis figitur, nec profperitate attollj- n mor-

(y00.

lud fuave, & onus leve, ad quod tollendum

tur, nec adverfitate quaffatur, dum nihilhabet

fIrati,

jam olim tam amice Chriftus invitavit.

in mundo, quod appetat, nihil eft, quod in

H

Ínfefto ^. VI. Securitas : Dehac enim tribulatione feu

mundo pertimefcat. Sicut ergo urfi alvearia

invent. cruce ufurpari poteft illud Ecclefize: Ecce fi-

10,' 34nfm

s: fugite partes adveríze. Et ite-

invadentes, favorum dulcedine alle&i, facile

C. 63'

gnum cruci

]

í

apum aculeos & vulnera contemnunt; fic

-rum: in hoc vinces.

sanüi viri coeleftis dulcedinis certa exfpecta-

tione roborati nihil non ferendum fibi putant,

RW

Vere enim non funt condi- Rom. 8;

ut ea potiantur.

gn3e paffiones hujus temporis adfuturam glo- V* !9:..

MEDïA'

riam, qu:e revelabitur in nobis.

] ,. infit

« .

"d crucem levius fevendam.

- VHI. Cozfdevatzo pene infermalis: hsec

S. Greg.

I

enim efficiet, utfateri cogamur, non effe con-

ho. 31. in :

D*

emeditatio : minus enim, inquit S.Gre-

vang.

gorius, feriunt jacula, quae praeviden-

dignas paffiones hujus temporis ad zeterna

Jo.i6.v

tur,& nostolerabilius mundi mala fufcipimus,

fupplicia, quae damnati patiurtur, atque adeo

14.

ultro cum S. Auguftino exclamemus, & dica-

fi contra hzec per patientive clypeum muni-

Tnur.

Hinc Chriftus ad fuos-A poftolos dixit :

mus: Hicure, hic feca, modo parcas in zeter-

H»ec locutus fum vobis, ut cum venerit hora,

num. Vere enim maximum amoris argumen-

NSLeH'. I4.

C. 9, can.

eorum reminiícamini. Vere enim, qu2e aliidiu

tum eft, inquit Concilium Tridentinum,; quod

Iþ.

- patiendo levia faciunt, vir fapiens levia facit

-

divinze munificentize largitas non folum poe-

Ped

-diu cogitando.

nisfponte a nobis, pie vindicando peccata fu-

( li? i

fceptis, aut Sacerdotis arbitrio, pro menfura

Lipi

Pf. 49.

li. Orat:io: fic eim Deus

ipfe per Davidem

V. I5.

fuafit dicens: Invoca me in die tribulationis;

deli&iimpofitis,fed etiam temporalibus flagel-

csfett;

Pf. 9o.

eruam te, & honorificabis me. Et iterum cla-

lis a Deoinflittis, & a nobis patienter toleratis

v. 25.

apud Deum Patrem, per Jefum Chriftum fatis-

inabitad me, & ego exaudiam eum: cum ipfo

facere. valeamus.

fum in tribulatione: eripiam eum, & glorifica-

Pf. 106. boeum. Etíanenonminus eum id przeftitiffe,

IX.. Coz/ideratio atmovis , qi;o Deusimmit-

Y- 13.

tit tribulationes, de quo Chriftus olim S. The-

.

quam promififfe,idem Propheta teftatur : Cla-

Liba.vit.

maverunt adDominum, cum tribularentur ;

refizx dixit: Crede, filia mea, quanto quis a

17.

& deneceffitatibus eorum liberavit eos. Unde

Patre meo plus diligitur, tanto plus ab eo af-

flictionisilli infligitur. : Nofti, qualeinternos

merito S.Paulinus orationem naufragOrqm

tabulam vocavit.

matrimonium intercedat, per quod fit, ut o-

Pf.22.v.5.

IlI. Cosimunzo

Sacra: häecþ ,enim eft menfa,

mnia mea tüa fint, adeoque dolores, labo-

resque omnes, quos unquam

de qua S. David dixit? Parafti in confpe&u

pgrpeifus fum,

meo menfam adverfus eos, qui tribulant me.

ady te pertincre gxiüima. !

Cypr..x. Cujus neceffitatem adeo apprehendit. S. Cy-

ep. 2.

$7:X

prianus, ut dicere non dubitarit, idoneum

non poffe effe ad martyrium, qui ab Ecclefia

l Vise;

nonarmatur ad praelium; & mentem defice-

A SOREOGd BC A:

rte, quam non recepta Euchari&ia,egigit &

accendit.

i

ia funt, quae Afceta, de cruce fpecia-

IV. Confidevatio Provideutie divinm, qua

liter obfervare debet.

Primum eft,

ejusmodi tribulationes permittit; uti fapien-

üt bene cognofcat fines , ob quos a Deo

S.Greg. termonet S.Gregorius dum ait: Quisquis ad-

ejusmodi tribulationes immitti folent, qui

inmor. wverfitate&tribulationefrangitur, a quo factus

quidem ad tres ferme revocari poffunt, vide-

eft, minime contemplatur; nam qui, quod non

licet. 1; Ad correptzonem: quem finem Salo- SaP- I2-

erat , fecit, fa&um fine gubernatione non de-

mon indicavit , dum dixit: O quam bonus & ^ *

erit, & qf.li benigne hominem condidit, ne-

fuavis eft, Domine, Spiritus tuus in omni-

quaquam injufte cruciari permittit ; nec finit

bus! ideoque eos, qui exerrant, paterne

neglecte perire, quod eft,

j

qui hoc etiam, quod

corripis: & de quibus peccant, admones,

non fuit, creavit ut effet.

i

& alloqueris, ut reli&a malitia credant in te,

S. Aug.

V. Confidevatio peccatovutm

fuüovum: quärdä

Domine, Et idipfum confirmans fcriptor li-

fuper Pf.

2i.

admodunix S.Auguftinus fuafit his verbis: In-

bri Machabaeorum: ait: Propter quod nun- 2.Mach.6,

V. l0.

quam

Titulus XXXFV. Crux.

41

quam quidem a nobis mifericordiam fuami

IIl, Tertium eft, ut efficax (übi reme-

Prov.17. amovet ; corripiens vero in adverfis popu-

dium procuret, quo animus ad crucem ex-

p

lum'fuum non derelinquit.

2. 4dd probatio-

plicato modo portandam ahimetur, ac robo-

£: quem finem iterum Salomon indicavit,

retur, quale quidem prze reiiquis, refpe&u

dum dixit: Sicut igne probatur argentum ,

hominis ad perfe&ionem tendeatis, cenferi Thom, -

Eccl.27. & aurum camino, ita corda probat Domi-

debet amor; nam hic, pio Afceta tefte, o-Kemp.

nus.

Etiterum: Vafafiguli probat fornax,

nus nonfentit, laboresnon refpuit , plus af-l.3- c.5.

Tob. x2. & homiges juftostentatiotribulationis. Hinc

honec t

s.

if

fecat , quam valet: de impollibilita

V.13. Tobize czecitare perculfo dixit Angelus: Quia

caufatur, quia om

nia fibi poffe & licereux;bi-

per P.

acceptus eras Deo , neceffe erat, ut tenta-

i

N

trat urv.

*

&Y

tio probaret te. 3. "44 dile&iouis offenfíio-

IX

(reg.

z£€/1: ut ipfe non femel fuüis amicis indica-

$

PUA

to. 2.

vit, praecipue dum B. Baptiftee Veranae di-

Chron.

. CONCEPTU

S PRJEDICABL 3

$. Fran:.

:

xit: Recordare, magis me tibi oftendiffe fi-

"-

Da ln

gnumamoris, dum te afllixi, quam dum te-

LES.)»

C.24.

nerem in dulciífimis brachiis meis.

Ex ite-

l. 3. ixfin. rüm S. Gertrudi, dum eam vehementer tár-

L R*

occafione theinatis: V!Qyz' 208 Zaju. Luc. 14.

€. 03.

batam his verbis confolatus eft: Ne contrifta-

lat crucem fuam ,. € venitpof? me, uon . ».26.

potef? meus effó difczpulus: potelt tribulatio

re; dele&or enim tua cohabitatione, ideo

confuetudini quarundam Academiarum , feu,

ut mecum maneas, mitto tibi amicos con-

a.f

trarios, ut, dum in nulla creatura fidelita-

utvocarifolet, Depo/itiomicomparari, quam

N

omnes juvenes prius , quam ad fcholas ad-

tem reperis, ad me plenius recurras. Cu-

1. 4. infin. jus cauíam alibi reddens eidem dixit: Singu-

mittantur, & ia difcipalorum numerum

€, ÓQ.

la detrahentium verba fume tibi loco virtu-

adoptentur, variis vexationibus exerceri, &

probari folent. Ofteadatur proinde r. quam

tum; quibus exornata pervenies ad me ; &

ego compaffiva pietate mea compulfus beni-

przeclara fit fchola Chrifti, ob fapientiam coe-

gne fufcipiam te. Etquanto plus convería-

leftem , quze ibi addifcitur. 2.Qualia privile-

gia participent difcipuli illius fcholoe, nimi-

tio tua fineculpa reprobatur, tanto amplius

cor meum amatoria blanditate tibi condefcen-

rum, ut fint omnes nobiles, & quidem vera

el. 1j

nobilitate, quze ex virtute oritur: Deinde ut

dit, quia perhoc efficeris mihi fimillima , qui

immunes finta tributo triftitize , quod plerum-

. Cit

in operibus meis femper habui perverfores.

Prae ceetetis vero hoc ipfum confirmat, quod

que homines pati nolentes pendere debent:

Pzed.

item utfingularem habeant praecedentiam an-

Ch.ift.

quondam Chriftus per Catharinam quandam

te alios homines extra hanc fcholam confti-

L

/3. D. T.

to- Órdinis Carmelitarum Monialem, vitze fan-

..

^

. &itate celebrem, ad venerabilem Annam a

tutos: Et tandem, ut, ubi ex hac vita ad

c.5.fect

patriam proficifci voluerint, vectigalin purga-

S. Bartholomoo ejusdem Ordinis, graviíli-

torio pendefre non cogantur.

5. Inferatur,

mos dolores magna conftantia patientem fcri-

' bijuffit, ubi poftalia fic loquitur: Quo quis-

quam aequum fit, utquisque hauc depofitio-

nem libenter fuftineat, maxime cum omnes

que de meis unquam mihi fuit gratior, ami-

ciorque, hoc majorem crucis meze partem

alios ejusdem fcholze difcipulos eandem tam

fingulati ex favore impofui ferendam.. . 1ta

fortiter fuftinuiffe advertat.

Videri poteft de

54 Vil

hac materia fufius difcurrens Faber Conc. 4.

Qs

Apoltoli mei, itaipfa Mater mea experta eft,

x

cujus animam doloris gladius in tantum per-

infeftoSS. Simonis & Judze.

- tranfivit, ut merito fuo martyrum Martyr &

Regina nuncupetur.

II. Ex o.c:ca"fione thematis: 442/72 ii plo- Gal. 6.

l. Alterum, ut -

bene. fciat :ar;tem-, qua

viari, uift in cvuce Domini noffvi Slefu Chrifli ; . v. 14.

tribulationes & crucem hujusmodi portare ,

poteft oitendi, quam merito S. Paulus glo-

folidumqueex iis fructum reportare debeat,

riatus fit, ut, etiam nunc quivis Chriftianus

nimirum z. .Zrdemtev defidevando crucem,

cum ipfo glorietur in cruce feu tribulationi-

bus; cum perhas multo verius poflideac titu-

Vita €.2

- quod facile obtinebit, finon ad dolorem aut

. moleftiam exterius apparentem , fed fructum

los, ob quos plerumque homines gloriari fo-

intus latentem attendat. . Certe B. Angela

lent, quodip!um fufius oftendet, titulos hos

figillatim explicando.

Et 1. quidem, fi alii

de Fulginio dixit: Scio, Filioli mei, quod

nobilitas & valor, qui exit de tribulatione,

ob divitias gloriantür; quae majores reperiri

non eit nobis cognitus, alioqui eífet de illo

peffunt, quam es3e, quz in crüce reperiun-

tur, cum juxta illasipía felicitasin altera vita

magnarapina, &quilibet raperet ab alio, de

/'K*

u

o tribulari poffet. 2. "Jacriter C cum gau-

diflribuatur? ut adeo merito Moyfes impro-

;

perium Chrifti majores divitias seftimarit,

ap. mc

jo füfcipiendo ac portando cvucem: amantium

quam thefaurum /Egyptiorum. 2. Si alii ob

L

more, qui, dum mutuo fibi manus etiam

cum dolore comprimunt, gaudent potius,

nobilitatem & dignitatem gloriantur ;. quae

miajor digaitas & nobilitas obtingere poteft

complacentque fibi in- tali dolore, quam tri-

homini, auam fi ipfi Deifilio fimilior fiat, &

ftantur, eo quod fciant, ipfüm ardentilfimi

amoris argumentum eífe. 3. Coz/fanter eam

cum eo per gloriofa fa£ta nomen fuper omue

nomen fibi comparet? 3. Si-alii ob pul-

usque ad fizemportando: exemplo Chtifti , de-

Ícendere ex ea volentis, etiamfi a]gd*æis -ad

chritudinem gloriantur; quid. pulcbrius ef-

Mi

&

fe poteft homine jufto, multa propter Chri-

, I^

id incitatus fuerit,

N

QOoo 3

(tum

"

*

478

Bibliothece Manualis Concionatorie.

(

ste2 de quo merito dicat fponfa:

afcendentes animet. 4. Denique oftendatur ,

ftum patiet

quomodo gradus fibi in hac fcala facere, &

Dilectus m

eus candidus (propter innocen-

tiam ) & r

ubicundus (propter invictam pa-

per eos afcendere debeant, Ícilicet ad eum

Salvianus

ä

tientiam )el

modum , quem S. Salvianus indicat dicens:

e&usex millibus. 4. Sialii ob ro-

San&i Martyres ad coeleftis. patrize januam gäb Dei.

p

bur corpor

is gloriantur; quanto zequius glo-

*

*

riabitur Chrl

ftianus ob ani

mirobur, quod in

gradibus poenarum fuarumrafceudentes , Ícae

adverfitatibus oftendit ;

quoque ipfis etiam

las fibi quodammodo de equuleis , cataftis ,

5. Si alii glo-

& crucibus fecerunt.

daemoxibus terribilis evadit.

utilior, &

rianmur ob fcientias; quze altior,

VI. Exoccafione thematis: /Vozze bzc 0- Lic. 24.

dignior fcientia

addifci poteft,, quam

fcire Je-

Wi*

& hunc crucifizum? Quse

portuis pati Chriftum , €P ita intrave in glo- w 16.

d.

íam Chriftum,

viam fuam ; potelt oftendi, quemodo via cru-

Qf

omnia facile fufius ex di&is amplificari pof-

cis habeat ommes conditiones ad optatam

funt.

viam requifitas , nempe 1. Quod fit via rett iffe-

Can.7.

IlÍ. Ex occafione thematis:

: Afcendam in

ma & brevijfrma: utpote quam ipfe Chriftus

v.8

almam , € apprebeudam fru&ius ejus : po-

Dux petitiffimus ambulavit. 2. Tvztéffoma :

g,

teft crux palmze comparari , tum ob illius pro-

utpote per quam omnes Sanctiad coelum per-

prietates, fcilicet radicis nrofunditatem, 1ti-

venerint. 3.Certi/fuma: cum nu!lum fitcer-

pitis firmitatem , viroris perpetuitatem , cul-

tius przedeftinationis fignum , quam multa

minis fuüblimitatem, quae omniain cruce no-

pro Deo pati; hzec enim eft angufta porta,

biliori longe modo reperiuntur; tum ob fru-

per quam ad vitam nos tendere Chriftus juf-

&uum fertlitatem , nempe vim purgandi a

lit. 4. Securzffima : utpote in qua Chriftus

vim illuminandi ( nam ocu-

peccatis & poenis,

pro comite & prote&tore habetur. 5.27ucun-

jus, quos culpa cla

udit, poena aperit, tefte S.

diffia: quia fecundum multitudinem dolo-

Gregorio) & vim perficiendi feu perducendi

rum abundant confolationes animam lzetifi-

yih p

ad ultimum finem & perfe&ionem, per varia-

cantes , uti facile ex priorib

7

us SQ fufius oüþn-'

)d

rum virtutum exercitium, quae omnia fufius

di poteft.

probata apud Fabrum videri poffunt conc. 1.

- NII. Ex occafionethematis: Ef ceperunt Luc. 14.

in Dom. 20. poft Pent. & conc. 3. & 7.in fefto

fe omues excufave: poffantproponi & refutar

i Y 18.

inventionis S. crucis.

IV. Ex occafio thematis: Fujus vei ngQ

frivolae caufze, ob quas aliqui conantur a fe

Ephef,5.

tribulationum jugum excutere.

Nimirum.

V. 14.

tia fle&lo geuua tiea ad Fatvem Domini noffvi

Quia non commeritos fe putant.

Refuten-

Sefu Chrifli, ut po[ftis compre

bendeve cutu

072871

.

€7 Jatztudo,

tur, oftendendo, nullum absque peccato effe ,

bus San&lis , que frt longitudo,

atque adeo nec fine flagello effe debere.

2.

& fublimitas , & profunduim : poffünt quatuor

Quia putant, fibi folis immitti ejusmodi tribu-

dimenfiones crucis explicari: ita ut per lon-

lationes.

Refutentur, oftendendo, quod o-

gitudinem duratio temporis, feu conftantia:

mnes per multas tribulationes oporteat in«

per latitudinem extenfio ad omnis generis tri-

troire in regnum Dei.

3. Quia exiftimant,

bulationes, feu patientia: per aititudinem

Refutentur oftendendo ,

fublimitas motivi, feu charitas: per profund:-

nimis graves effe.

quam levesfint, five incomparatione poena-

tatem fui ipfius depreffio , feu humilitas indi-

rum alterius vitze, quasper peccata fua funt

cetur, pro quibus fufius explicand's non pa-

meriti: five in comparatione tribulationum ,

rum ferviet conc. 7. Faþri in fefto inventiox':is

. quas alii homines paffi funt, & quotidie pa-

e

S. Crucis.

tiuntur.

4. Quia ajunt, fe a certis perfonis

Refutentur, often-

Y

Gen. 28.

V. Ex occafione thematis : Pditque in

eas fuítinere non pofle.

finmat,

y.» 12,

fomnis [calam ffautem fuper terram , & cacu-

dendo, omnium tribulationum primarium

&

men illius tangeus celum : poteft. crux huic

Authorem Deum effe, homines vero manum

duntaxat, aut inftrumentum effe Dei, quod

fcaloe comparari. Et r. oftendi, quomodo

illa ad ccelos usque pertingat, cum fit uni-

proinde exofculari potius & venerari, quam

cum remedium ad beatudinem obtinendam.

odiffe & execrari deceat.

5. Quia arbitran-

tur, eas nimis diu durare.

Refutentur, o-

& Her.

S.Auguft. Unde merito exclamat S. Auguftnus: O qua-

al refl

to. 9. in ]es fcalas, quarum caput in coelum pofitum?

*

L]

ftendendo, potius momentaneum duntaxat

lin,

atalyl- per

quas 1

píe ( Chriftus):& afcendit & de-

effe, quod cruciat, seternum vero, quodde-

imno.

Ícendit, & propter confirmationem füper eas

le&at. ^Videri poffunt hzec fufius apud Fa-

incumbit. ^ Afcende fecurus, fi defideras

brum conc. 3. infefto S. Jacobi Apoftol;.

Tib en

coelum: nonteterreatnecanguftia, nec lon-

ninh

& XIE

gitudo, nec altitudo: nihil timeas , non nu-

Qp

tant gradus ejus, quos ipfe Archite&us fic

MISCELLANEA.

confirmavit, ut in ejus ligno manus fuas affigi

"

voluerit.

2. Oftendatur, quomodo in hac

ualztas.

im ad expienda populi peccata jube- Lev. x6.

fcala Angeli defcendant ad roborandos illos,

I. Ol

qui per eam afcendunt: & afcendant, eorum

batur fummus Sacerdos duos hircos v.5.

Vil l

tribulationes ante confpe&tum Dei offeren-

acciperé, & fuper utrumque fortem mittere ,

u

ita utis, quem fors Deo defignarit, ftatim

do. 3. Oftendatur, quomodo Deus, in fum-

mitate hujusfcalae appareat, ut fatigatis ma-

propeccato populi mactetur, alter vero liber

in folitudinem dimittatur. Per quorum prio-

num praebeat , fuaque przefentia & afpectu

rena

-

479

Titulus .XXXK Crux.

t&m Ele&ifignificantur, utpote qui hoc ipfo,

les redire , nihil potiushabituram quam ut þfo

uod in fortem Domino obtigerint, in facrifi-

Deo fua graviffima quzeque pati poffet.

Vïanug

cium mactandi funt; per pofteriorem vero re-

X. Recte Ethnicus quidam Philofophus di- Seneca 1.

e

probi indicantür, quiindefertum mundi abi-

cebat: Brevem tibi formulam dabo , qua te 1.de.

!

Dei,

re, ibiquelibere vagari finuntur.

metiaris; Bonum tum habebis tuum, cum Pr9v- 3

| €Pfal. 76.

II. Quemadmodum Jofeph ad fratres fuos

intelliges , infeliciffimos effe felices.

durius loquebatur, quostamen intime dilige-

XI. Appofite S. Auguftinus de peccato Da- S. Auguft,

bat; ita Deus quoque frequenter confolationis

vidis fic loquitur : Hoc peccatum non fecit Da- in Pf. 5o.

gratiam Ele&is fubtrahit, cum tamen certum

? ,

vid, cum perfecutorem Saulem pateretur ,

W.

fit, eosabipfo prae omnibus aliis diligi.

quando per divería loca fugiebat, ne manus

Minut.Fe-

III. Re&e Minutius Felix de Chriftianis pro

ejusincideret. Erat in infirmitate tribulatio-

lix. in

fide certantibus dixit: Quam pulchrum fpe-

nis fuze tantoin Deum intentior, quanto mife-

O&avio.

&aculum Deo, cum Chriftianus cum dolore

rior videbatur. Utile quiddam eft tribulatio, -

congreditur, cum adverfus minas & fuppli-

utile medici ferramentum tanquam contra

cia, & tormenta componitur.

$

diaboli tentamentum. Facus eft poftea fecu-

Surius c.

IV. Cum aliquando pia Virgo ardenti defi-

rus , devictis hoftibus, preffura caruit, tumor

excrevit.

"

24. vita,

derio teneretur B. Henrici Suíonis videndi,

Angelus Cuftos eum oftendit in medio fra-

XII. Zeno Citticus P

hilofophus dicebat , Laert l7.

trum rofis candidis & rubris coronatum; ut ex

nunquam fe commodius navigaffe quam cum

candidis quidem corporis, animique purita-

navi fratta, & ampliífimis opibus naufragio

tem, ex rubris vero con

"

ftaqtem pgtientiam

amiífis enatavit; tunc enim Philofophize o-

intelligeret.

eram dare fe coepiffe.

XIII. S. Hieronymus de S. Paulitentatione S.Hier. ia

^ Necefftas.

difcurrens fic loquitur: ad revelationum hu- Ep. ad

WVita PP.

. V. Solebat olim S. ]oannesþ Abbas monz-

miliandam fuperbiam, monitor quidam huma- Paulam.

3. n,84.

nze imbecillitatis Apoftolo apponitur, in fimi-

chis fuis de tribulationibus dicere: H»ec eft

porta Dei, per quam patres nofítri per multas

litudinem triumpbantium , quibusin curru re-

( U.

tribulationes & injurias gaudentes ingreffi

tro comes adhzerebat per fingulas acclama-

d

funt civitatemDei. Eum in finemillis exem-

tiones civium dicens: Hominem te effe me-

mento.

plum de juvene Philofopho narrabat, qüi;

quia magiítrum offenderat, ab eo juífus erat

Dignitas.

primo triennio metalla cum aliis fodere, alte-

XIV. Rodericus de Vivar in domo füaOfocius

fo vero triennio mercedem offerre iis, qui

eum injuria affe&uri effent. Quod cum non

menfam fortium conftituerat, in qua tantum conc. r.ig

fegniter fuiffetexecutus , & poftea a magiftro

ftrenui fedebant milites,

qui egregia facinora - om'ifff?

Athenas dedu&us, injurias a fene ad portam

in bello commififfent. Cumque in ea menfa (can(

aliquando federe voluiffet vir quidam illuftris

fedente illatas ridente ore excepiffet, eo quod

gratis abillo acciperet, pro quohactenus mer-

Martinus Pelaé&z, id ei non conceffit , donec

cedem offerre jubebatur, audiit ab illo fene:

etiam ipfe talia patraffet facinora.

Ejusmo-

di Beatorumin coelis eft menfa , dequa Chri-

Euge,jam urbem ingredere, quia dignus es,

ftus ad Apoftolos dixit : Voseftis qui perman-

qui inter Sapientes numereris. ,

Luc.l'r,;.

fiftis mecumintentationibus meis. Etego di-.

V. 18.

i

fpono vobis, ficut difpofuit mihi Pater meus

ZEquitas.

ïïb 3. in- "VI. S. Gärtrudiquondam dixit Chri

&'ug ) f&

regno meo.

regnum , utedatis & bibatis fuper menfam in

finuat,

€. 7.

omnibus hominibus tantum offerre gratise,

XV. Parentum inquit Seneca Deus habet Senec, 1,

quantum cuique ad fuperandam pufillanimi-

adveríus bonos viros animum, &illos fortius de pro-

tatem fatis effe poteft, atque adeo merito

amat; & operibus ac doloribus & damnis exa- Vi*

quemvis magna cutm fiducia deDei auxilio tri-

!

gitat, ut verius colligant robur. Non eft ar-

l

bulationem acceptare debere.

bor folida, ac fortis, nifi quam frequens ven-

s. Hie;r.

VII. S. Hieronymus Blefillam ad tribula-

tus incuríat; ipfa enim vexatione conftringi-

ad Brefil- tjiones patienter ferendas ficallocutus eft: E.

tur, & radices certius figit. Marcetfine ad-

lam.

duobus elige, quod voles, ut San&a es, &

verfario virtus; tunc apparet, quanta fit,

probaris: aut ut peccatrix: & injufte quere-

quantumque valeat, polleat

ris, minoraà fuftinens, quam mereris.

poffit, patientia oftendit.

que, cum, quifi

Yab. conc,

VIII. Hierocles Pythagorze difcipulus di-

XVI. Hanc rationem, inquit idem , in fuis

Idem.

3.inFer.cere folebat: Tibi & culpse tuze indignare,

ogat,

ele&is fequitur Deus, quam in difcipulis

aR

non Deo. Culpam tolle, & infortunium au-

przeceptores , qui plus laboris ab his exigunt,

in quibus certior fpes eft. Nunquid tu invifos

fexet De-us.

Ut ilz'At as.:

effe Lacedzemoniis liberos füos credis, quo-

rum experiuntur indolem publice verberibus

160

Vital. $.

IX. S. Therefia poft obitum cuipiam ma-

admotis? Ipfi patres illos adhortantur, ut

JI

€, 4! »

gno illuftris gloria apparens, teftata eft, nulla

i&us flagellorum fortiter perferant, &lacera-

remagis quam afllictionibus, doloribus , aliis-

tos ac femianimes rogant, ut perfeverent

queperpelfionibus fibi eàm, qua jam frueretur,

vulnera przebere vulneribus.

XVII. Profpera in plebemin vilia ingenia Idem c, 4

glorigm, partam effe, ac, fi liceretad morta-

deve-

UET

Í

489

þ'iibliothkcæ 'Manutgilisf Concionatorie

develniunt , accalámitates, terróresque mor«

' Viel Creutz, viel Licht.

VIII. Poft nubila Phoebus.

talium fub jugum r;nitte;je i ;propriummagni

Auf trübe . Regen folgt

heitererj Hi'm-f,f.

viri elt.

mel.

,

^

idem c. 5.

XVIII. Ignis

aurum probat , miferia fortes

viros.

Vide, quama

lte afcendere debeat

IX. Nulla tempeftas diuturna.

j Ab ]

fecura vadendum ef-

Groffe Wetter vertoben bald.

jcap. 1

virtus. Sciasillinon per

V. Quisque fui mali faber eft.

ate.

fe. Humilis & inertis eft, tuta fectari.

Cic. c. 4.

XIX. Militares viri gloriantur vulneribus.

. Nemo lzeditur nifi a. feipfo.

Gubernatorem in tempeltate , militem in acie

Ein jeder bind ihm feine R

the felbfi'

utis occafio eft. Dux

auf den Rucken.

intelligas: calamitas virt

le&iffimos mittit, qui no&urnis hoftes aggre-

diantur infidiis.

Nemo eorum, qui exeunt,

$. XIV. -

dicit; maledemeImperator meruit ,

s

fed bene

AUTHORES.

judicavit..

I. ]oam'ies Bufzus in Panario V. impati-

$. XIIL

entia in adverfis.

Àpo

AXIOMATA

II. Philippus D'Outreman

'i*n' Pzedagogo

UL

i

Buchle-

Chriftiano to. 3. p. a c. 5. usque ad finem.

]i 6

£us,

I.'Du"lc,ia ,non meruit, quiï'nc*m gü&aViE.

- MII. [ofephus Langius in Polyanth. V. Ad-

LAU

amara.

Honig giebt man nicht vor

verfitas. Affli&io, Crux, Tribulatio.

g n

Tfaim o9.

IL. Vexatio dabit intelle&um auditui.

IV.FrancifcusRibera de bono

Tribulàtionis.

LA

"I'hom.

v. 9.

V. Ludovicus Granafenfls , inloc, comm.

Eph T

'Trübfal eróffnet.die Augen.

f. 510.

y, 1

Kemp.

l. x. c. 16.

III. Occafio & tribu

latio hominem fragi—

j e i

Senec. in

lem non facit, fed qualis fit, oftendit.

VI. Hadrianus Lyrzeus in Apophthegma-

V

fcunt, adverfa exi-

tis S. Ignatii. 1. 1. apoph. 3.

j Pttt.

Agamem. IV. Fidem fecunda po

i

VIIL Matthias Faber in omn

ibus tomis,

&v

lidem in

Herc.

unt.

Lucan.1,

.N. Quod durum fu

it pati, meminiffe dul-

przecipue Fefto Inventionis S. Crucis.

e

- VIII. Thomas Stapletomus t.6. Dom. 16.

j 62

9.

VI.

- Lzetiuseft, quotviesmagno fibi

& t. 1. Dom.20. ac24. poftPent. Idem t. 1.

V

T

Dom. 4. poft Epiph. & t. 3. Dom.3.poftPafcha.

Toneftum.

IX. ToannesMajorin Spec

Apon.

Je theurer , je lieber.

:

.magno ex'emgl,.'þ

D

VII. Ubi crux ibi lux.

VoG. Tribulatio.

,

)dl

ms&æsæwæwæ

sss

TITULUS XXXFL..

D /EMO N.

Àpoc.c

nondefinit: adhuc ,enïrh ', tanquam parum' Iit;

RA

$

aut fuerit, quod dixit, fAimilis ero ZAltiffrino ,

QUOAD ESSENTIAM. -

altius per tumorém extollitur, teftante Apo-

ftolo, cum de illo perditionis filio, in quo ifte

Definitio.

diabolus erit, ita loquitur: ZJotmo peccati , fi-

lius pevditionis , qui adverfatur €? extollitur

I

füper omue, quod dicitur Deus , aut quod £0*

lituv.

zemones funt fþiritþs impuri, humanige-

Divifío.

*

S. Bonsv. .

neris inimici, mente rationales , in

S- Bem'

incomp.

'-I-heol.lbgoX

1I. Dividunt aliqui, tefte Beyrlinck , in

ii c.]

nequitiafubtiles, cupidi nocendi, per

vem choros, eo quod ex fingulis choris aliqui

llai,

€. 26.

fuperbiam tumidi, femper in fraude novi,

cecidiffe credantur , alii dividuntinigneos, a&-

immutant fenfus, inquinant affe&us , vigi-

teos, terreos, aquatiles,fubterraneos, tenebro-

lantes turbant, dormientes per fomnia in-

fos, eo quod in his locis commorari, & no-

quietant, morbos inferunt, tempeftates con-

cereputentur. Caffianus juxta peccata, ad

citant, inlucis Angelum

fe transformant, fem-

quze alliciunt, dividit, ficenim ait: Hoc noffe

Caff. Cola

perinfernum ft

€

cum portant,

inidolis fibi cul-

debemus, non omnes dazemones univerfas ho-

at.7.

tum divinum u

furpant, fuper malos domina-

minibus inurere pafliones , fed unicuique vitio

f- i.

Y

ri app

etunt, bonis 'ad exercitium dantur ,

Verum ta-

certos fpiritus incubare, & alios quidem im-

Rupertus

femper fi

nt hominis infidiantur.

mundiciis, ac libidinum fordibus oblectari, a-

S Chr

Abb. c.25. Inen

juxta

Ethymon nominis Grzeci dzemon

Med.

idem e

ft, quod fapiens,

expertus, quia li-

lios blafphemiis, alios pafci triftitía, alios ce-

om «

ferit, nul-

nodoxia fuperbiaque mulceri , & unumquem-

cet rebellis hic fpiritus gratiam ami

que illud vitium humanis cordibus, quo ipfe

. Jamtamen paffus eft jaéturam in donis natura-

j

libus, fcientiv videlicet, quia ingenium e-

gaudet , inferöre.

ferpens erat callidior

Gradus.

; j

jus eft acutiffimum;

Sathanas , id

III. S. Bernardinus hos affignat , dum

ait: S. Bern;

cun&is animantibus terrae.

* qin

en. to, 3

eít adveríarius idcirco dicitur, quia fic quo-

Septem gradibus animz2e a diabolo expugnan-

1do l Dég. a.

tur. Primo jnfultat infuggeftione : fecu:

que de eclo lapfus, Deo Creatori adverfari

&atur poft Pent,

fitulus XXXPV.- Damon.

481

turin deiä&atione; Tertio percutitin confen-

III. Eftinfita malevolentia quaedam, & p-er-S.AuguR.

fu; Quarto fpoliatinactu; Quinto preecipitat

nicies nocendiiílis malis fpiritibus, gaudentin Pf 96.

in confuetudine; Sexto hilareícit fibi in glo-

de malo hominum, & de fallacia noftra, fi nos .

riatione; Septimopraevaletinmorte. Paulo

fefellerint, pafcuntur.

B. Alb. M. alios a&us aflignat B. Albertus Magnus, dum

-1V. Adfunt invifibiles inimici, qui adver- S. Petrus

incap. 14.ait: Dentes diaboli funtgradus tentationum,

&arci,

fumtenunquam definunt ferociter dimicare ; Dam. L.6.

fcilicet primus motus, cogitatio, delectatio,

illi fane poterant tecum fopitis querelis facili *P

morofa, confenfus, volun'as plena, impetus,

recenciliatione componi; iíti nefciuntquan-

operatio, iterata confuetudo, defenfio pec-

doque homini pace compofita confoederari.

cati, gloriatio in peccato, inverec

d

Emdia, im-

V. Incautos decipit, & in via hujus vitze S. Greg.-

gradientibus laqueos tendit: . ideo Propheta in Pf. 142-

pqenit:entia, defperatio.

ait: In via hac,. qua ambulabam, ab[conderunt

à Sn II-

uperbi laqueusa mihi, — Rur(us de eo fcriptum

eft: Zib[condita efl interra pedica ejus, E6 decipu-

EX S. SCRIPTURA.

la ejus [uper [emitas: dum enim humanze (aluti

[

Apoc.20. I;. Etapprehendit draconem, ferpentem an-

invidens, perdere innocentem appetit, prius

v. 2.

eialiquid, quod libeat, oftendit, quod dum

tiquum, qui eftdiabolus, & fatanas.

appetere incautus nititur, occulto peccati

Luc. c.4. lL Et confummata omni tentatione, dia-

mucrone transverberatur.

$

v. I;D

bolus receffit ab eo usque ad tempus.

. VI. Ubique addecipiendas animas ret

iculaxS. Laut,

V. 14

2.Cor.1t. ][I. Ipfe fatanas tran

^

sfigurat fe in Ange—

tendunt, in divitiis & paupertate, in fublimi- Jutt. de

]um 1ucis.

cont. muü«

Eph. c.4. .V, Nolite locum dare diabolo.

tate honoris, & in mundi contemptu, in vo-

na. C. 18.

V. 270

.. V. Venit Princeps mundi hujus, & in me

luptatibus carnis, & aufteritate poenitentize,

Jo. c. 14.

incrapula & fobrietate; in rerum affluentia

v. 30.

non habet quidquam.

& parcitate victus, inloquacitate & filentio, in

1. Petr. c.

VI. Adveríarius vefter diabolus tanquam

$. V. 8.

leo rugiens circuit, quserens,

&

nitore & fordibus, in letitia & fletu, in admi-

cui refiftite fortes in fide.

quem devorét,

A

niftratione temporalium, & remotione quie-

ta; libertate & fubje&ione, in labore & otio,

Jac. c.2. — VII. Tu credis, quoniam unus eft

D&'us :

V-.19: " bene facis: & daemones credunt, & contre-

in occulto & publico; in folitadinibus & ci-

. mifcunt.

!

vitate, in debilitate & corporis fofpitate; ia

vigiliis & torpore, in gloria & ignobilitate, in

Eph.c.6. ^VIII. Induite vos armaturam Dei, ut poffi-

V. 11

tis ftare adveríus infidias diaboli: quoniam

infamia & favoribus humanis, &, ut paucis

non eft nobis colluctatio adverfus carnem &

univerfa comprehendam, nullus eít locus,

nulla. a&io, nullaque perfona, qus»e ab ipfo-

fanguinem, fed adverfus principes & potefta-

rum deceptüionibus libera exifiat, quoniam

tes, adverfus mundi re&ores tenebrarum

harum, contra fpiritualia nequitize in coele-

nequeunt excludi parietibus, nec placari pre-

ftibus.

cibus, neque terroribus coercéri.

VlI. Amplius tentat diabolus hominem g5

d;:rus'

Apoc. c.

IX." Vae terrze & mari! quia defcendit dia-

12. V. 12. bolus ad vos habens iram magnam, fciens,

ex parteilla, qua eum videt per excrefcen- apudMan-

3

tem humorem facile inclinare ad vitia, ut fe fi dift. 3,

quia modicum tempus habet.

cundum humoris confperfionem adhibeat & ?* ?

tentationem, ficutille, qui aquam deducit,

hs. T

non eam per aliam partem mittit, nifi ubi e-

^EX SS. PATRIBUS ET ..

am melius currere cognofcit.

À

VIII. Intuetur inimicus generis humani S.Greger,

DOCTORIBUS...

uniuscujusque.mores, cui vitio (int propinqui, hom. 24.

. Qualita;.

&illa opponit ante faciem, ad quze cognofcit "^"*

$. Bem—

ortuofus ille ferpens, cui nullum aliud

facilius inclinari mentem, ut blandis, ac lztis

atd- C. Isi

T

eft defiderium, nullum negotium, nul-

Med.

humoribus fzepe luxuriam, nonnunquam va-

]um ftudium, nifi perdereanimas noftras. Hic

nam gloriam, afperis vero mentibus iram, fu-

eft, qui jugiter malum machinatur, argute

perbiam, vel crudelitatem proponat, ibi ergo

difciplinam ponit, ubi effe femmitam mentis

loquitur, artificiofe függerit, caliide decipit,

illicitos motus infufflat, & venenatas cogita-

confpicit, quia illic periculum deceptionis in-

tiones inflammat, movet bella, nutrit odia,

ferit, ubi viam e

f Co

incitat gulam, movet libidinem, defideria

tionis.

à

P'c invenit propinqqæ cogita-

70

i

"

carnis inftigat, & peccati occafiones parat,

IX. Mira calliditate omnium difcutit con- S. Bonaw;

& mille nocendi artibus corda hominum

fuetudines, ventilat curas, fcrutatur affectus, tom. 2. in

ulfare non ceffat. :

&ibifemper quzerit caufas nocendi, ubi quem- s

que viderit ftudiofius occupari.

S. Chryf. - IL. Diabolus non qu:rit hominem, fed ho-

hom.99- minisinteritum quzerit, ille malis nofttis gau-

X. Nonnunquam ipfi callidi infidiatores fu- S. Laur,

det, furgit eruinis noftris, noftris vulneribus

gam fearripuiffefimulant, & de caetero nullam Juft. c. 3,

convaleícit, noftrum fanguinem fitit, noftra

bellatori Chrifti moleftiam fe illaturos faten- '

e int,

Diabolus hominem non

[*

oniliét,

faturatur ex carne.

tur. Difcedunt quippe ad tempus, quatenus

vulthabere, fed perdere, quare? quia ad coe-

animus afui cuftodia remiffior fa&us, gravius

lum, unde illececidit, non vult, non fert, non

fua fecuritatefternatur. Prudens vero Chri-

Derhs

, t05

patitur, quantumin fe eft, hominem pervenire.

ih fervus, intelligens fe in medio. pofitum

j

R. P. Lohn. Bibl, .Man. Tom. 1.

PP

laqueo-

m

t Pa

—€—Á —— a

452

Bibliothecæ' Z'Mnualis' Concienaterim

carne tua. quosdam quafi pervidos fibi come

1aq-ue6fum,' eo fufpe&ior erit, quo quietio-

rescoutra fe fentiet inimicos, ubi namquela- militiones inveniunt, quos in angmegtum

*

"n

:enter pugnatut, ibi omnis vigilanti

aadhiben-, partis adícifcunt.

T2

daeít; nam manifeltus adverfarius facile vin-

$. IV.

citur, occultus autem infidiator vix a quo-

rl

qu

am füperari poteft.

EXEMPLA SACRA.

XI. Non folummodo intuetur hoftis, quid

S.Greg.

— Qualitas.

]. o. mor.

faciat, fed etiam quando faciat, nam quamvis

€. 8.

poteftatem acceperit, aptum tamen ad fub-

l.

uadraginta diebus tentatur Jefus, & quse Origin.

om

s

j

—

verfionem tempus exquirit.

| fuerint tentamenta, nefcimus qu

? ^ 4

n Luc.

ideo forfan preetermiffa funt, quia majora'

v .T Hugo

XIL. Sub fpecie boni diabolus abfcondit

Card. ia

nobislaqueos; Zib[rondita efl in via pedica ejus,

erant quam ut literis crederentur ;. & lific o-

Pf. 142.

portet dicere, ficut mundus capere non pote-

& decipula illius fuper femitam. Job. 18. 10. hy-

rat omnes libros, fifcripta fuiffent, quae fecit

V. 4

poctifis in via continentize, inanis glorize in

via macerationis carnis, feveritatis in via jufti-

& docuit Jefus ; fic quadraginta dierum ten-

tiz, falíze pietatisin via mifericordize. prodi-

" tationes, quibus tentatus fuerat Dominus

Jefus a diabolo, mundus ferre non poterat,

galitatisin vialargitatis, carnalis affe&ionisin

via charitatis, prefumptionis in via fpei, & de-

li Scriptura docuiffet; fufficit nobis hoc tan-

gJetra

tumfícire, quod quadraginta diebus in defer-

Dur. 1

fperationis in via timoris, furorisinvia zeli;

tofuerit, & tentabatur a diabolo.

proecipitationis in via audacize, aftutize in via

Vit. P.Pc '.

g. n

prudentie, pigritize in via confilii, obftina-

]l. Celebris eft S. Macarii vifio, qui, cim

l. 3. n. 6£.

tionis in via conftan

daemonem multis vafis vitreis onuftum ante

EE

tize, curiofæ perfcrutatiof

cellam fuam obvium. quidnam cumilla vafo-

nis in via fapientize.

$. Aug.

Xi. Hoc tamen

fcitote, fratres, 'quian dia-

rum multitudine factutus effet, interrogaffet,

S.S. de

bolus non perfequitur nifibonos; malosenim,

is, in procin&tu fe effe refpondit, ut vaia illa

temp.

monachorum fuorum congregationi adfer«

luxuriofos, fuperbos, & avaros diabolus per-

fequi non confuevit; amici enim funt fui, &

ret, ut pro cujusque guftu fingulis offerret

voluntatem ejus femper faciunt.

L

l

fingulas peccati illecebras.

^

S canïs

li. S. Thomas refert monac

hi cujusdam S. Thom.

Tdem S.

XIV. Alligatus eft,tanquaminnexu

167. de

catenis, & neminem poteft mordere, nifi eum,

exemplum, qui firmum fibi e cella non egre-in e. !4-

rov.

temp.

quife illi mortifera fecuritate conjunxerit:. la-

diendi propofitum fecerat, eui paulatim aftu-

D, I2»

tus ille ferpens fuggeffit, ut faltem ad corn-

trare poteft, folicitare poteft, mordere omni-

no non poteft, nifi volentem ; non enim co-

munionem facram recipiendam illinc egrede-

gendo, fed fuadendo nocet, nec extorquet a

retur, cui fuggeftioni monachus acquielcens,

2

' propofitum antea facum rumpere coepit:

SLau, nobis confenfum, fed petit.

L]

Juft. c. 3.

XV. [ufte difpofuit Deus, ut non ni

fi con-

cumque tandem daemonis illud confilium fuif-

de cont. fentientibus nobis laqueos pedibus noftris

feagnoviffet, vanze glorize motu in femetipfo

agitaricoepit, eo quod perillum ad nihilma-

mundi injicerequeant: namfpirituales pedes noftrze

anime affe&us funt; hos compedibus fuis ir-

li patrandum inductus fuiffet, quin potius ab

retire contendunt; quam ob rem rerum vifi-

bonum invitaffet, ac proinde mire fibi in eo

bilium amorem noftris affe&ibus conantur in-

complacuit: Quia vero fraudulentus inimi-

cus videbat, quod pet hoc monachi lucratus

ne&ere, quatenus abdicato a nobis noftro af-

fe&u, nullum gratum habitaculum, recepta-

fuiffet confenfum, progreíflus eft ulterius,

fuggerendo illi, quod propter mortem patris

culumque habitandi in nobis Deus nofter in-

& relictas ab eoimnultas facultates, inter pau-

veniat, qui per dile&ionem & fidem in cordi-

Hugo de

bus noítris commorari dignatur.

peres difpertiendas, neceffum effet, ut hujus

S. Vi&.

XVI. Quoties tentationibus inimici refifti-

boni operis exequendi caufa ad domum fe

paternam reciperet, cellaeque fuae tantifper

ap. Manfi gus, eumque confutamus, tam e fcripturis e-

quam a Deo adjuti, toties eum percu-

valediceret; cui etiam confilio protinus ac-

0. 7

timus & vulneramus, & retorquetur in eum

quievit: fubdit vero Angelicus Dottor: a

;

quam cum iret, nunquam rediit ad cellam, &

poena, qu

2e nobis in.fligeretur, fi ab eo vigæf

cerermur.

mortuus eft in peccato.

-[V. Invitis Patrum de magno quoda

m Dei Manfdife,

Fugm

fervofcribitur, quod licet per integrum trien- 7- n.3.

'S. Aug'

XVIL Peffima infania noftra, qui, cum

nium manu angelica cibatus fuiífet, attamen

c.16, folit. continue vi

deamus contra nos draconem ore

antiquus adverfarius nec cum illo certamen

Manf

inireformidavit, (aasenim daemonum phalan-

dilc,

aperto paratum ad devorandum, nihilomi-

M

nus dormimus, & lafcivimus in pigritiis no-

.gas, veluti totidem angelicos exercitus con-

ftris, tanquam fecuri ante eum, qui nihil

gregavit interque illas in varias cohortes di-

ftributas, in curru-igneo, velut alter quidam

aliud defiderat, quam ut nos perdat. lni-

micus ut occidat, femper vigilat fine fom-

Elias ei apparens, feillumad coelum transferre

no, & nos, ut cuftodiam

vellefimulavit: atvero quia fuperbus hic fpi-

us nos, nolumus

ritus ei dicebat:adores me, fanttus vir Dei de-

evigilare a fomno.

S. Petrus

XVillI. In ipfis mentis tuze moenibus impie

tectam fraudem a fegenerote depulit, & in fu-

Dam. l.6. fjeviunt, inipfa tui pe&toris urbe confligunt, &

gam ferecipereillum co8git,dicendo: quotidie

C, fi

eP.$- . utiftacongreffio periculofior videgtur, in ipfg"

Salvatorem-,- qui l-eü Rex xAneus-,y adoro; fi

eiï'gt

Diuus XXXF1 Dæmbn.

483

effet ille;

ret ?

quomodo hoc à me hodie expofce-

id intra triginta dierum fpatium perfecilTe, re-

n vita l.

fpondit; quem proinde, quod nimium hac in

. V. In vita S. Vincentii Ferrerii fcribitur,l

re tardaflet, graviter vapulare przecepit. Mox

".c c. II-'

quod, dum librum de Virginitate Matris Dei

legendo, magno acceníus doni illius defide-

veroalius daemon coram eodem lucifero com-

paruit , qui feintra viginti dies gravem in mari

rio, illud a Deo inftantiflime fibi concedi pe-

tempeftatem , in qua multze naves fubmerfae

teret, vocem quandam audierit dicentem fi-

perierant, excitaffe gloriabatur; qui pariter

Pl

bi. Non omnes poffümus eile Virgines, nec

multis ab eo plagis mul&atus fuit. Huic fuc-

Y

deinceps patiar ut tam honorato nomine gau-

ceffit tertius, qui fe intra decem dierum de-

luc-

deas. Àd quorum verborum auditum, fanctus

curfum in diverfis nuptiis varias rixas, dif-

vir Dei ob inexfpe&tatam petitionis fuse re-

cordias, & inimicitias excitaffe, multorum-

T.

pulfam graviter conturbatus & affliétus fuit ;

que homicidiorum authorem fuiffe, glorian-

mox vero velociífime a B.Virgine (umma fuit

confolatione perfufus, quae hifce eum affata

ter affirmavit; quem pariter ficut priores di-

ris verberibus caftigari ju(fit. Tandem vero

eft verbis: Verba illa pau!o ante ad te fa&a,

alius quidam comparuit; qui fe quadraginta

diaboli fuerunt, qui tibi proponit bonorum

annis continis monachum quendam ad im-

operum difficultatem, ut territus ab incepta

virtute defiftas.

pudicitiam follicitatum, tandem poft tot an-

S. Petrus

nos evolutos viciffe, &, utin fornicationis pece

Vi. B. Petrus Damianus de quodam mo-

catum turpiter & i

Dam. 1. 6.

nacho refert; qui in cella fua affiduus exiftens,

gnominiofe laberetur, pro-

AC

ep. 18.

curaffe jo&tavit. Cui e throno füo confurgens

V.t

quantum exterius apparebat, vir magnze fim-

fatan, poft multos amplexuus, acceptum e

plicitatis erat, nomiue Martinus; Hunc vix

dies aliquis praeteribat, quin daemon illi vel

capite fuo diadema capiti ejus impofuit, at-

que ad dexteram fuam confidere juffit, gene-

appareret vifibiliter, vel illum no&urno tem-

rofitatemque e

pore in fomno audiret loquentem, qui una

cavit. -

jus variis concomiis deprzedi-

5

cum ipfo Pfalterium aliasque preces recita-

VIIIL In opufculis S. Francifci de

Religiofo Opufc. S. ;

bat: aliquando vero , inquit S. Pater, tene-

qu

odam fui Ordinis, cui nomen Angelus erat,

ran c.

brarum author fe transfiguravit in Angelum

legitur, eum magnopere dzemonem formi-

coll. 300

"o

lucis, eique quafi legem dictando mandavit;

lj

daffe, eo quod afperrime illum a longo tem-

Y

Cave, quia Angelum Dei & afpicere, & allo-

pore moleftaffet: Qui proinde a S. Patriarcha

^

qui meruifti: indignum eft, ut de caetero cum

hominibus loquaris. Protinus ille, tanquam

focium fibi dati expetiit, qui ad ejus defenfio-

nemin ejus cella dormiret. Atvero fanctus vit

mandatum divinitus accepiffet, a fratrum fe

Dei acriter eum objurgans, fine nulla jufta

fuaditus collocutione removit , feque fub ri-

caufa eum timere dixit, eo quod vires dzemo-

gida filentii ceafura conftrinxit.

Cumque

nis in manibus Dei ligatae effent; Simulque,

tam Abbas monafterii, quam alius quidam

ut hujus rei fequenti no&te experientiam cape-

monachus nomine Romanus, vehementer

ret, inmontisibi vicini verticem confícenden-

illum, ut loqueretur, urgeret, ipfe vero Ab-

do, fonoraque voce clamando: Superbi dze-

bati refpondere pertinaciter abnueret ; hic

mohes, omnes venite ad me modo, & quic-

portas cellae ejus a cardinibus dejici impe-

quid poteritis, mihi facite, & in me veftrum

rans, obftinatum hunc filentiarium virgis cae-

di juifit, donec obfítinati & indifcreti filentii

exercete furorem. — Cumque bonus ille Re-

ligiofus prompte obediffet, nullus malignorum

fui redderet rationem. . Tandem vero, cum

fpirituum fe quicquam movere aufus fuit;

nee hac via quidquam ab illo obtinere potuit-

hacque ratione deinceps absque ullo daemo-

fet, bis eum verbis Abbas eftallocutus: Idcir-

nis timore vixit, & liber permanfit; & meri-

co antiquus adveríarius bonorum femper o-

to, quia , ut S. Auguftinus ait: Non pof-

perum iuimicus, filentium tibi tentavit im-

ponere, ut & fru&tum fraternze zedificationis

funt, quod non finuntur, efficere; finunturau-

tem alto Dei fumi juftique judicio pro merito

amitteres, & illi , qui a te fublevandi erant,

eorum, quos ab eis vel affligi tantum, vel

tuze confolationis auxilium non haberent. Sic

itaque frater, concludit S. Petrus Damianus:

etiam fubjici, ac decipi, juftum eft.

IX. S. Hieronymus in vita S: Hilarionis S. Hier.

quia nonex malitia, fed ex fimplicitate pecca-

refert, quod, cum daemon ad metum &in vitaS.

lüdifü

verat, ad mentem quantocius rediit, & con-

tempta fuggeftione diaboli, admonitionibus

horrorem illi incutiendum in fpecie hcr- ilar,

)

L

rendi cameli ei apparuiffet, fan&us vit Dei

pii Patris acquievit.

imperturbato animo eidem dixerit: Non me

Manfi

VII. Invitis Patrum de monacho quodam,

diíc. 10.

qui quondam idolorum facrificuli filius fuerat,

terres, diabole, tanta mole, corporis; &

n. 3.

in vulpecula, & in camelo

; unus atque

fcribitur, quod, dum etiamnum juvenis effet,

idem es.

in quodam idolorum fano dormiens fequen-

tem habuerit vifionem: vidit enim luciferum

X. In vita S. Norberti legitur, quod d»e- vit. S.

inon quendam Religioforum fuorum ob fidei Norbert.

velut in throno fedentefn, & ante eum daemo-

fuae debilitatem adeo contempferit , & flocci

nem quendam ftantem,qui unde veniret, inter-

rogatus, fe ex tali certa Provincia venire re-

fecerit, ut ad quemlibetfere greffum in pere-

grinis admodum horrendisque fpeciebus ei

fpondit, inqua varias feditiones, bella revolu-

apparere praefumpferit.

Cujus proinde Re-

tiones, & horrendos rebellionum motus exci-

ligiofi pufillanimitatem S. Patriarcha repre-

taíffet; qui, cum, quanto ad haec mala procu-

hendit, eumque generofo deinceps animo ef-

randa tempore ufus fuiffet, interro

fe, & nihil timere juffit. Religiofus hic igi-

R. P. Lohn. Bibl. Man. T om. [.

garetur, fe

D

tur

»

Ppp 2

484

';B;ibïz'othecæ Manualis : Concionatoriz.

tur optimis Fundatoris fui monitis obediens,

caufam interitus aufpicati fuerunt, quodin ore

omnium diabolus a(liduo foret. Itaque aNoftro

cum aliquando pro nonnullis negotiis domefii-

cisexpediendis e monalterio egrederetur, dae-

expiati, & confuetudinem dedo&i, cladem a-

monemque in figura Gigantea fibi obvium, &

verterunt.

XIlV.-Puella formo(a & cafta, ut procorum Mancinus

expaafis brachiis, quafi conterere volentem

confpiceret, monitiS.Patris fui memor, imper-

evitaret infidias, domicilium vertit & urbem.

de paff.

Cui alio peregre abeunti dzemon affümpta ho-

f Ol. SQZ-

terr.toque animo perfeverans, dzemonem falu-

tari crucis figno coram ipfo formato infugam

nelti viri fpecie occurrit, monuitque, pagum a-

nimo deftinatum non adiret,adelffe ibi petulcos

abegit, qui & deinceps nunquam ei amplius

apparuit.

famulos,a quibus plus paffura, quam a lenoni-

XLlIn vitis Patrum legimus, quod, cum S.

bus urbanis. Perrexitnihilominus puella, mil-

^ XGte. £

lies potius mori & orbe exulare toto parata ,

g,f:olus

es

Pachomius daemonem in fpecie valde lafciva

lib.!

ei apparentem reprehendiffet, quzefiviffetque,

quam caftitatis facere jatturam. Sed contra-

&

cur totíraudibus, & artibus, ad procurandum

rium poft tempus non longum accidit ; cecidit

infelicem animarum lapfum uteretur, daemon

mifera, cafumque prodente uteri tumore juffa

'infui excufationem refponderit:Quamprimum

eft, fibires fuas habere, & pago exeffe. Quae

dum priorem viam relegit, urbemque repetit,

vosaliquem fuggeftioni noftrae aditum dare in-

cipitis, fübito nos majoribus vos incentivis

obvium, quem prius, habet daemonem, reditus

caufam non difficulterimpetrantem.Faffa deli-

provocamus : at vero dum vos in principio

fuggeftioni noftrze refiftere, & primos motus

&um, quod utero prodentenegarenon poterat

nequaquam admittere, fed primas imaginatio-

mulier , culpam cum prima mulierum d2emoni

adícripfit: Serpensdecepit me, nequam diabo-

nes animofe repellere videmus, erubefcentes

& confufi a vobis recedimus.

3

lus hanc mihi perfuafit profectionem. & fcelus.

XII.Filia Deo devota cum a duodecim 2eta-

Iratus ea voce daemon, excufiffima impuden-

Engelgr.

:

m

3

.tisanno in hortum in dies fecederet oratura,

tem alapa fignàvit, & addidit: mentiris, ego e-

Pent. S.2.

daeinon quodam fabbatho illi apparuit fpecie

nimillefum, qui iter hoctibi nuper difuafi, de

B.Virginis, cum duobus aliis Catharinam 5e-

periculo praemonui, a fcelere przecavi. Sedni-

nenfem, & S.Dominicum referentibus.Horta-

mirum genius ifte vefter, & pervetus mos eft,

ut lapfuum veftrorum culpam nobisimpingas

tur puellam ad aufteram vitam, prolino lanam

indueret, feria quarta, fexta & fabbatho jeju-

tis, cum ultro a vobis ad tentandum fzepe-

naret, quotidie rofarium diceret: quae omnia

numero irritemur. -

Wadiri-

faciebat: omnia tamen egit confcio confeífa-

.XV. Cum Joannes Parmenfis Minifter Ge-

us to.1Q.

rio. Qui fraudem veritus , juffit, ut ia faciem

neralis Ordinis vifitaret ultramonauas Provin-

ann. Ord.

Dognon

cias; contigit brumali tempore, utitineris er- Min. ann.

I3,62,

Deiparae exfpueret. firediret. Fecit, necindi-

17

gnationem B. V. oftendit, fed maguos favores

rore per totum diem deviaret, atque in deferto, 1248.

rependit, praedicens parentum infortunia ; mo-

mediisque in filvis ingruentem no&em fuftine-

ret. Hic focii eum de periculo, & labore admo-

netque, ut eos foletar.Unde coepit pro vate ha-

beri. Confeffarius tamen adhuc follicitus, fcri-

nuerunt, feu potius amice interrogarunt, quid

eífet faciendum? Refpondit fecurus, ad Divi-

bitepiftolam contumeliis in eos tres divos ple-

naim; eam ubi puclla B.Virgini dedit ad lectio-

numauxilium effe recurrendum ; confiderent,

nem ejus nil mota, rettituit, juffitque cuftodire

Déumnunquam in feconfidentibus deeffe, im-

plorandam effe Deiparam Virginem, ac B.

eam epiftolam, fuo attactu facram, & mira pa-

traturam, utfactum eít. Unde fecurior redde-

Patrem Fraacifcum. QCoepit is preces , & ad

batur confeffarius. Puella vero aB. Virgine pe-

illam, & ad hunc fuadere ; Quibus di&tis, au-

tivit aliquod donurm coelefte, cui illa dixit, ut

dierunt pulfari campanam; cujus excitati foni-

rofarium füum ei daret, quod acceptum ia.

tu perzexerunt v;a lutulenta, & difficili ; donec

. coelum fecum abftulit, & poft paucos dies re-

ad vicinamAboatiam perveairent, oftio pulfa-

ftituit, monens, ut confeffario (uo aliquot ex

to procurrunt obviam, quafi condicto exfpe-

&antes monachicomplures, qui prompte re-

eo grana communicaret, fore contra morbos

potentia. & re ipfa multi fanati funt. Voluit ta-

ceperunt hofpites. Ducunt ad ignem, lavant

men confeffarius ultimum documentum de rei

pedes, exiccant veftimenta, apponunt ccenam,

fternuntleCos, omnia miniftrant neceffaria, ut

veritate capere. Puellae veras facras reliquias

tradit,quas jubet e colloB.Virginis fufpendi.At

videbatur, alacritatemagna. Poft primam vi-

giliam furrexit Generalis ad orationem, & au-

dxemon renitens, acerrime filiam perftrinxit:

ac ubi omnes ejus poenitentias & orationes,

dita campana , quia noctu ad laudes Divinas

convocantur monachi, ad chorum cum ipfis

quas prius inculcarat, miffas facere jutfiffet ,

cum aliis duobus fpectris evanuit, aculeo car-

pergit, relittis fociis, qui fomno &fatigatione

nis non levi relié&to in animo filize.

opprimebantur. Officium inchoaturus Hebdo-

Ann. P.

XIIf. Virduni a duobus fratribus di(fidenti-

madarius necc onfueta ufus eít ceremonia, nec

Franc.C. buscum affiduo diabolus citaretur, illemorem

ordine, nec verficulo : Zormzze /abza mea ape-

Virdun.

vies &c. fedabruptim;$& cum turbationeince-

ful.- 3070

gerens vocantibus, familize unius agnos uni-

- verfos, & mox boves, auferes, gallinasquema-

pitabillo verfu Pf. 35. b; ceciderunt, qui ope-

&avit; omaiumque & crura confregit , domi-.

vantur iniquitatem ; refpondit chotus: expul/?

que mifcuit, & turbavit omnia ; alrerumque

Juut, necpotuerunt flave. 'Tertio idipfumrepe-

a fratribus formidolofis imaginibus terruit,do-

titum fuit, quod movit Generali fufpicionem.

Praecepit igitur in virtute paffionis Chrifti,

nec illi cam domefticis confeífione expiati, dze-

monis vim infregerant. In alia víila repente

& SS.Nominis ejus, ut ocyus edicerent ,

qui-

magnus armamentorum numerus interiit,

Titulus XXXPFL Doemon.

485

quinam eifent: Refpandit, qui Abbatiis Joco

num fimulat, & uxore cum tiovacula capiti

videbatur praeeífle, omnes effe Angelos tene-

fuo imminente exclamat , domefticos vocat,

brarum, coelo pulfos, qui ex divino praecepto

oftendit novaculam,& maneinnocentem con-

Vg

inviti miffi funtad miniftrandum ea no&e ipíi,

jugem male habitam expellit, quze ad parentes

ff

& fociis, precibus, inquit, Matris Dei, €7? zll;us

reverfa eft. Atdsemon pactam daturus vetu-

La

vexillifevi Patvis vef]ri, His di&tistotum eva-

lae mercedem, laudatam de opera przeítita,

nuit, quod ibi videbatur effe extructum mo-

cum corpore & anima eam abripit. Eo cognito

nafterium. Ipfe vero nemorofo in antro con-

evoluta tandem rei totius ferie, conjuges data

ftitit.

Generalis focios excitavit, & per re-

acceptaque erroris venia ad veterem concore

liquam noc&em usquea

;

d auroram in Divinis

diam rediere.

laudibus perfeveravit.

--K

Bartolus

XVI. S. Ignatius literis operam daturus

$. X/f

lib. r.

Complutum ad Cal. Aug. venitanno 1526. at-

.. 130

SIMILITUDINES,

quein hofpitium pauperum divertit,cui abAn-

tezana vocabulum: ubi promptius cubiculum

Qualitar.

P

nactus fuit,quod illic unum pridem vacabat,ni-

I. Qicut taurus in fui agitatione graviter fe Manfi. -

mirum fpectris umbraram, & hortibili ftrepitu

vulneratum effe animadvertens, videns- 21l* 2»

Lj

infellum. Nefcivit id Ignatius, unde vifis pri-

que, quod furorem fuum adverfus eum, a quo

ma no&teformidandis fimulacris. & audito im-

percuffus et, exercere non poffit, confi&um

mani fragore totus inhorruit: Verum ftatim

ex vetuftis pannis lineis, vel ftramine homi-

fe recolligens refumptis auimis in genua af-

nem , ad aves abigendas in agro pofitum , ag«

furrexit, ac locutus eft: Si voPis aliquid in

greditur, illumque cornibus, dentibus, pedi-

ine datum eff, en adfum pavatus ; agite in ine,

busque in millenas partes ferociter difcerpit,

quodcunque: Deus probaverit, cujuscumque id

fuas fe vindictas hoc modo aliqualiter exerce-

manu fievi juffovit s ueque in vobis eff, uocendi

re poffe, fibi imaginans: Ita quoque Princeps

suetam vel puufto tvauspgredi quam ipfe vobis

tenebrarum videns, quod de Deo, qui ipfum e

prefixcrit.

Sin autem vobis nocendi facultas

coelo in profundum abyfli praecipitavit , vindi-

noz eff ; quotot vefirum f'nul jenavi, tot févepi-

care fe nequeat, hominem ad imaginem & fi-

us ad interpellaudau unius boruli quietem.Hic

militudinem Dei creatum. Deoque unice cha-

fe Deointegre committens,quid quid effent au-

rum, plurimisque favoribus adauctum aggre-

furi, fortiter expectabat: Sed nihilineumten-

iif«

ditur, fuamque rabiem in eum, in Dei igno-

t0,10,

tatum, & ex eo quies cubiculo reddita eft..

miniam, quantum

poteft, eique .permittitur,

Ürd

Dognon.

XVII. Dzemonaliquandoin fpecie viri triftis

furibundus exerit.

am,

tt.3. c. 2.

adimpiam vetulam venit, queftus jam diu fe

b

« 18.

- II. Sicut, fi quis ftellas eceli, aut pluvise S. Lap-

frutra laborare,ut duos conjuges ad divortium

guttas, feüarenam maris dinumerare volue- rent.J«ft.

C€. 12. de

impellat; quod fi ipfa ut harum artium perita

rit, caffo confamitur labore; ita & quicunque

id efficeret, jun&taque opera id poffent, magna

varias daemonum íraudes ad plenum. refe-

difc,Mo-

naft,

proemia pollicetur. lpía annuit, & ftatim ad

rare conatus fuerit ,

fupervacue defuda-

maritum, qui mercator erat, & ejustabernam

bit?

feftinat. ibi praefenti argento pannum emit, &

III. Sicut in cribro multa foramina funt, S. Bern,

interim eum admonet, uxori cum Sacerdote

ita diabolus cum multiformis fit, fe homini Sen.to.5.

commercium fufpectum effe. Poftridie tempo-

applicando, mille modos tentandi . habet,

C, 2, &. £.

te facri poffe eum idintemplo deprehendere.

quia, quot fant vitia, totutitur variis modis

ad tentandum.

'Tumabit, & data opera materiam in taberna

Unde fecandum S,. Aug,

relinquit,curaturam fe,ut auferretur in tempo-

diabolus'plenus eft incentivis vitiorum,

re.Interea & uxoremadit, ait, marito furtivos

ideo toto conamine fe applicando , nititur

animas fuis incendiis inflammare. .

cum puella quadam amores effe: promiffam

ei, & cras dandam a marito pro vefte mate-

IV. Sicut novacula apprime exacuta ita Nicet,

| Qin

riam. [ta excitatis utrinque fufpicionibus,

comam abfcindit, ut, qui raditur nihil fen- 9fat. 40

ipfa puellam , quam ignaram doli ei facinori

tiat: fic etiam diabolus, qua eít calliditate, ^ ^7:222-

parat, mittit, uta mercatore paunum auferat,

atque verfutia , dolos ita machinatur, ut ani-

use res uxorem confirmavit in fufpicione ,

m3e gratiam , hoc eft, virtutem, & fcientiam

detondeat, ut ea fibi haec ornamenta detrahi

quod'materiam absque numerata pecunia au-

N

ferret. Vetula fubinde Sacerdotem adit, mo-

non fentiat.

netuxorem ob faípicionem triftem effe, velit

V. Sicut homo fylyam exfcindere volens, Manfi

R

Sa-

illam mane poít rem divinam confolari.

fifolum fecuris ferrum fine manubrio babeat, difc. 4.

cerdos mane uxori locutus, auget ignarus Ze-

nihil efficere przevalet, quantumvis fit fagacif- - ?

lotypiam mariti, qui tamen, etfi zegre, diffi-

fimus ; at vero fi vel modicum fylvze illius li-

mulat.

Donec veneficia illa pondus addit

gnum aàd faciendum fecuri fuze manubrium

rebus. Nam uxorem adiens fuadet, ut ab

obtineat, hoc unicum ei fufficit, & defideraba-

aliarum amoribus maritum abducat, aliquos

tur, ut totam Sylvam paulatim exfcindere pof-

e barba pilos ei dormienti radat, & minu-

fit; Eodem prorfus modo dzemon, quantum-

tim fe&os xibo incoquat, & fimul in eam rem

vis fit fpiritus fagaciffimus, folatamen;perver-

novaculam offert.

Mox recta ad maritum

fze, nobisque continuo infidiantis voluntatis

fuze malitia, quze eft veluti quoddam fecuris

revería monet, a conjuge przecidendam ei

ferrum fine manubrio, virtutum noftrarum

gu-lam fequenti nocte. Maxitus noctu fom-

Ppp 3

fyl*

Bübliotheue Manualis Concionatoriz.

486

|

vlvam exfcindendo nobis nec quicquam no-

X. Sicut avis in laqueum incidens; miisi-S. Ephr.;

cere poterit: at vero fi aftutus hic ferpens ab

macapitur unguicula, & alarum vires fran-tr- 1. de

m

;,»x i

(

4nima vel corde noftro vel minimum affe-

guntur, & debilitantur ob ungaem vilem, &

f][Chvc';' (

lingua.

T

&um inordinatum obtinuerit, ex hoc fecuris

cum totum corpus fit extra Jaqueum , totum

1

fuze ferro manubrium fabricabit , quo dein-

tamen retinetur : ita multifunt viriexempla-

res, quiinnovem praeceptis fuat irreprehen«

ceps utendo affe&um hunc paulatim fic adau-

fibiles, & in unius

ebit, ut animam noftram fui juris faciens,

.'l

praecepti unguicula ca-

quicquid inilla virtutum, gratiarum, dono-

iuntur.

Xl. Sicut latrones non ubi foenum & pa-S. Chry«

rumque celeftium repererit, facili negotio ,

extirpare, & totaliter füccidere polfit.

leze , & calamus, fed ubi aurum & argen-foft. ho. r«

*X 7$:Climac.

VI. Sicut in corpore noítro femper humor

tum eft fodiunt, & continuo viglant; fic & *d PoP-

gf. 15'

.diabolus his maxime inftat,

aliquis praefto eft, quiin illo quatuor elemen-

attingunt.

/

'qui fpiritualia

torum mixto praedominans, aliquam in eo

caufatindifpofitionem ; fic quoque in inferio-

XII. Sicut hoftis plus ducem, quam mili-S. Chry-

ri animae portione femper eft aliqua inclinatio

tem petit, nec obfidet mortuos , fed impugvat!e^ ?. 96-

i o AE du iüdks MeuR « t

xelap

petitus incompofitus, quo Angelus ille

viventes; ficdiabolus non peccatores quzerit

at

inüdipfus familiariter uti novit.

Unde S. Jo-

capere , quos poffidet fubj

ugatos, fed ut ju-

aunes Climacus de gradibus Paradifi tractans

ftos capiat ficlaborat.

18,& p t

ita loquitur : Quales nos daemones deprehen-

XIIl. Sicut filii Jacob Jofephum ftatremMan&

dunt, tales & ipfierga nosfegerunt; & qua-

fuum fatali femperodio profequebantur, quia difc. 9.

lesin nobiscogitationes reperiunt, tales ipfi

illuma patre fuo tenerrime amari videbant ,"* ?*

nobis imagines & formas fubjiciunt.

utpote qui illum in peculiaris dile&ionis fi-

S. Greg.

Vii. Sicut Dux belliadeum praecipuelocum

gnum pulcherrima illa vefte, quse polymi-

ho. 12. D caftra fua figit, quem debiliorem, & minus

ta vocabatur, induerat; eodem prorfus modo

invidus ille ferpeus tolerare nequit, quod

Ezec " munitis moenibus, aut fortificationibus cin-

&um effe cernit: ita quoque Stygius nofter

communis Creator majori nos dilectione,

inimicusinilla parte vel maxime in civitatem

quam ipfum, profequatur; fiquidem, ut nos

fanguine fuo pretiofiffimo rcdimeret , corpus

irrumperefolet, übi minoremrefi(tentiam in-

venit, quamque minus munitam & confe-

fibi mortale pronobis affumpfit, quod in An-

Viem d

uenter debiliorem effe deprehendit.

gelorum obfequium nunquamfecit. Prze ni-

$515

VIII. Sicut cancermarinus, ubi concham

mia invidia inrabiem agi videntur, dum nos

Manfi

|

difc.8.n.a.

apertam confpicit, lapillum quendamin eam

"coeleftibus virtutum, gratiarum; & dono-

conjicit, vel modicum lignum , ut inde im-

rum infnforum thefauris locupletari vident,

edita claudi nou poffit ;- hzec enim modica

ac proinde omni conatu nos hifce thefauris

apertura fufficitei , ut eam ingredi paulatim, &

fpoliarecontendunt; nam ut Caffiodorus ait:

devorare poffit; pari quoque fagacitate dze-

graviores infidias adveríarii tunc fuübimus,

mon utitur,quia ferpens eratcallidior cunctis;

quando Dei dona füfcipimus.

- XIV. Sicut Leonem naturaliftee animaliaIdem m,

inox enim ut.cor hominis bonis hifce tempo-

ralibus capiendis patere confpicit, lapillum

mortua nequaquam manducare, fed vivis tan- 19-

tum iafidiari afferunt; fic quoque diabolus,

quendam , id eft, inordinatum erga certam

Tten difc.l

uandam perfonam ingerit amorem , idque

qui tanquam leo rugiens circuit, quaerees,

ub fpecie boni, ut fcilicet ejus procuret falu-

quem devoret, non animas in peccato jam

3' nl gl

tem; ubi vero per hunc affetum minimum

mortuas, utpote quze jam de facto ejus funt,

fed in gratia Dei vivertes, devorare conatur,

- aliquem in cor illud aditum fibi patefecerit,

fenfim & paulatim fpiritus immundus cum

quia, ut vetuftiffimus Tertullianus ait, diabo-

omni malitia faa inillud feinfinuat.

lus ad hoc fe regnare putat, utSanétos de re-

ligione Dei perturbet.

;

4

ddemm.4. [X. Sicut fures, ubi violenterdomum in-

XV. Sic Pifcator avidus &

gredinequeunt, ne fores domus dejiciendo.,

peritus, grän-s. Thom.

vel muros & parietes perfringendoftrepitum

diores pifces, minoribus contemptis, atten- Vill. $. de

tius inefcat, ita diabolus perfectis

LI

ofma

aliquem excitent, ex quo domeftici a fomno

quiþusque

& Dam.

excitentur, fiparvam quandam feneftram a-

avidius infidiátur, ut pereant.

pertaminveniant, puerum aliquem fagacem,

XVI. Sicutinter alias fulminis conditiores, Manfi

ab eis in furtis committendis erud'tum, per

una haeceft, quod majorem femper iniis cor-difc. 1o.

illamimmittunt, qui cautefores domus , vel

poribus vim exerat, in quibus majorem inve- "* 1T-

feneftras majores aperiat, per quasipfi ingre-

nitrefiftentiam : Idem quoque eft dzemonis ge-

nius, nam adverfus eximios Dei fervos', qui

dientes pro libito füo quaevis obvia rapiunt, &

furantur : itahzec eadem eft latronisinferna-

fanctitate praefulgentes eidem omni virium

lis in deprzedandis animabus vulgaris fagaci-

fuarum conatu refiftunt, magis & crudelius

fzevire, majoresque ac periculofiores infidia-

tàs ; neenim in animas cum ftrepitu, id eít per

rum machinas iisdem ftruere confuevit. Prae-

inftigationem ad peccata enormia committen-

da irrepat, prius fuggeftionem vel imagina-

terea fulmina loca eminentiora ut plurimum

tionem immundam ejus animo immittit, vel

feriunt: Feriunt altos, inquit Pocta, fulmina

ad afpe&us oculorum incavtos, ad compla-

montes.. Eundem quoqueftylum daemon ob-

centiam fenfualem , pelpericulofam aliquam

fervat, dum illos quam maxime impugnat ;

familiaritatem exftimulat, &c.

Cum dia--

qui dignitate. exemplaritate, &

miores exiftunt.

[

vi»rtqte fubli-

bolus jam mififfet in cor, &c.. — Veniamad te-

tanquam furin noéte.

XVII.

——

- iftulus XXXPV.- Demon.

487

D

S.Cyr. — XVII. Sicut qui Barbatorum incurfioni-

I;e

cof hominis, quodque

bonorum tempora-

orhg

Alex. de bus fe opponunt, iisque ob(iftere, quantum li-

lium, honorum,

voluptatum, divitiarum

l!]gug.

Pafc.b.;c.sr.

cet, egregie volunt, incitant quidem fefe vi-

PO 20

2

ciffim ad audendum, feque fedulo hortantur,

aliarumque rerum fimilium avidiffimi fimus;

in praefenti dele&ationis occafione huic vino

promant jam vires, & artem, tempus beili ad-

herbam venenofam, id eft, fuggeftionem ad

veniífe affirmantes, itaque vehementes &in-

peccatum vehementer follicitantem immif-

vici in adverfarios incurrunt. ac fuperata

cet, hacque ratione vi

&Qriam adve;fum nog

S hr

quodammodo fegnitie ac pavore, ftrenuos fe

ofb

in gravioribus periculis, cum cafus tulerit,

fgqiuhne obtinet,

praebent: eodem modo oportere affero,

ul-

$& VI

d poF

A

-——-s/'

cunque funt fan&titatis amatores, diaboli frau-

"MOTIVA.

J

. dibus perquam impigre obviam ire, tantaque

fe illi contentione virium opponere, ut illud

4ld damonem odio 'Izabmdam.

Xv

fy.

" ipfum haud immerito ufurpare poffint: Quis

L $

l (yuia. aftutifinur efl, uti S. Bernardus te-S. Bern-

nos feparabitacharitate Chrifti? tribulatio?

ftatur, dicens: a verfutiis & aftutiis vo- std. de

—

an anguftia?

;

bis timeo, in quibus partim fubtilitate natu- qusdr. de-

Manfi aifC.

XVIlk Sicut, fifu

rem aliquem in doinq

18. 0. 2. tua videns, eundem clamoribus & vocifera-

re, partim experientia temporum, fubtot ^

annorum millibus eruditus, fragilitates hu-

la

tionibus in fugam agere poffes, & tamen id

man naturee,

if o

ipfum facere negligeres, nonue tunc faculta-

non ignorat.,

quaqua verfuq; fe verterit,

l, )

tum tuarum jacturatibi ipfi imputanda foret?

Il. Quia occult

i

fj

imus g/!; tefte S, Gregorio,S. Greg,

Eodem modo, cum ad tentationem fuperan-

dicente: Quis huj

dam per orationem ardentem Deo te recom-

us hoftis verfutias non me- inPf. 142.

mendare

tuat, qui tanto eft perniciofior, quanto oc-

eft.

poflis, fi id non facigs; culpa tyua

cultior? Nonenimquse extra nos funt, aufer»

re nititur, fed diripere thefauros interiores

conatur. Nulla fibi temporslium bonorum

denum.l

cupiditas, nulla divitiaram ambitio, nullum

dignitatis defiderium,

fola interiora appetit,

kïge,;, dife. XIX. Sicut,.düm leo famelicus animal

.$.m.13. quoddam obvium habet, illud protinus in-

folas virtutes diripit,

folam animan occidit ;

quod fi aliquando exteriora tetigit, non ea au-

vadit, illudque tanta cum aviditate difcerpit,

fert, ut habeat, fed ut ea aufe

dilaniat, & devorat. ut etiam offa, pellem, &

evertat.

f

rendo animam

omnia animalis iftius interiora per fauces in

HI. Quia terribil

iffe

mus efl, faltem refpe&tu Rupertus

ftomachum fuum trajiciat; eodem quoque

malorum hominum,

uti Rupertus Abbas illa Abb. l. 1.

modo rabida illa fames, quae daemonem ad-

verba, 1. Reg. c. 5.

verfumnos exftimulat, adeo eft ingens, ut non

t ebullierunt villg, £49 14«

folum in animam noftrara ferociat, verum

agri, in medio regionirillius, E$ nati funt mureg ,

jem 1

explicans indicavit, dum per mures hos intel«

etiam in corpus & bona fortunze debacche-

IQ

tur: dummodo id illi Deus permittat: Cor-

ligit infernales fpiritus, aitque: Qui funt ifti,

pus & animam perdit.

qui ebullierunt, & terram demoliti funt mu«

res, nifi maligni fpiritus, juftis quidem con-

ldemdi, XX. Sicutin antiquis hiftoriis de Cartha-

temptibiles, ut mures, peccatoribus autem

piois

ginenfi quodam belli duce legitur, quod de

terribiles, ut leones.

quibusdam militibus Africanis, qui ei rebelles

id ipfum confirmat

facti, obedientioe. jugum, quo ei obftringe-

S. Ifidorus, dum ait; In

oculis carnalium dia-

bolus terribilis eft, in el

e&orum oculis terror

bantur, excufferant, fequenti ftratagemate

ejus viliseft; abincred

gloriofam reportarit victoriam ; Etenim, quia.

ulis ut leo timetur; a

illos vini avidos effe probe noverat, multa va-

fertibus in fide ut vermis contemuitur.

Thom,

fa vino adimpleri, eique herbze cujusdam, quze

fin

1V. Quia fuperbiffimus eft , ati S. Bafiliusin- S. Bafillus

il $.de

fomni eft conciliativa, fuccum admifceri, ac

uavitdicens: Daemon, capitalisnofter ho- "a.

otat,2, ere

Coft

demum caftris fuisin magna quantitate infer-

ftis, folet noftram Domino exprobrare negli-

[an.

ga Deutmn;

rijuffit; cun&isquerite difpofitis, in apertum

gentiam, & fuper inobedientia noftra füper-

a

campum egreífüs, fe cum illis pugnam ado-

be gloriari; qui, cum neque finxerit nos, nec

(c, 10

riri velle, callide fimulavit; cumque in pri-

mortem pro nobis opetierit, habet nos tamen

i

Cpro dolor!) & inobedientize fuze , & neeli-

mo congreífu ftudiofe fugientem per longum

terrae fpatium infe&tati fuiffent, tandem retro-

gentize, qua in przeceptis Dei tenendis fumus,

greffi hoftilia caftra occuparunt, & inventa in-

imitatores fedulos, hoc equidem opprobrium

genti vini annona, tanquam de obtenta victo-

eft contra Majeftatem Domini, & hzec jactan-

ria laetantes, vino liberaliffime indulferunt,

tiapcenis gehennze longe mibi gravior effe vi-

ac, demum profundiffimo fomno fepulti pofi-

detur, quod nimirum inimicis Chrifti mate-

to omni metu feffa membra refocillarunt;

riam,, & anfam praebemus ja&tantize contra

ecce di&us belli Dux, qui una cum exercitu

eum ipfüm, qui pro nobis morti fe objecit,

fuo fugam fimularat, cum eodem reverfus ,

atque ab inferis fefe revocavit.

omnesque profunde dormientes reperiens,

membratim ac minutimillos confcidit; fimili

V. Quia furiofiffimur efl, uti S. Chryfolo-

D. Chryf,

gus notavit, dicens: Putredine fatiantur, deli-

S. 16.

quoque ftratagemate juratus inimicus nofter

ciantur fzetore, quibus tota voluptas eft, ho-

minesinterire. Attendite, quae fzevitia, quis

ätitur, fciens namque, quod vinum laetificat

furor,

488

Bib!*iothmgþ Manualis Concionatorie

4 (1ej

furor, quze rabies dzemonum erga humanum

bolus? Frater amabilis, nihil eft, '(iuod tan- S. Bers. :

,

genus; contenti non funt, mori homines, fed

tum timeat, quantum concordiam & charit

a. s. 4- de

modo be^

i

" ul

tem; nam fi totum, quod habemus, damus,

vivos homines geftiunt fepelire; fe fepulchris

ge viVe

mandant, ut homines recidant: in--fepulf

propter Deum, hoc diabolus non timet, quiaà

$ At

^

chrum.

ipfenihil habet; fi jejunamus, hoc diabolus

l

ade

fr

non timet, quia ipfe nunquam comedit; fi

p [gt.

Dionyf.

Vl. Quia invidiofiffimur efl, ta

nta epini illius

Cacib. 2- eftinvidia, impietasque, ut Dionyfius Carthu-

ud Manli

vigilamus, hoc diabolusnon timet, quia ipfe

fianusinquit, ut perdi fe reputet, fi ab homi-

nunquam dormit; fed fi charitatem & con-

dif0020004'

cordiam tenemus , hoc diabolus vehementer

nibus expellatur. Hinc& S, Hieronymus ver-

timet.

Mu t

baillaJobi: Stermutatio ejur fplendor ignir; ex-

Quare? quia hoctenemus in terra,

P Veni

-

plicans: Alii, inquit, transtulerunt: Iu fternu-

quod ipfe in ccelo tenere noluit.

aT

1

— IV. Subjeflio; nam, tefte Caffiano, nullate- Caffian.

Mul

tamento ejusillucefcitfol. Sternutatiofordes

| ditif

cerebri egerit, diabolus ergo, qui totus fordi-

nus decipi poterit, quisquis non fuo judicio, coll. a.

U. 2'

dus & foetidus eft ,malitiae fuze fordes in per-

fed majorum vivit exemplo; nec valebit^ !7*

niciem hominum cum delectatione operatur,

ignorationem ejus callidus hoftis illudere,

--

& effundit, transüigurans fein Angelum lucis,

qui univerfas cogitationes in corde nafcentes

& de invidia, id eft, de malorum omnium ca-

perniciofa verecundia nefcit obtegere, fed

eas maturo examine feniorum reprobat, vel

pite,- Ven,en.g füa commovet, & -prpducit.

admittit.Hinc & Siracides: Sapiens nonodit

59 VII- j

mandata &juftitias: fed quemnoam inde re-

portabit fru&um? Et non illidetur quafi in

$i

MEDIA.

fenl,c.

:|

procella navis. Ubi Hugo Cardinalis ait: idHugo

: Ad. demonis infidias cavendar.

eft, illufionibus daemonum non obftruetur , Cardin. in

atio, uti S. Gregorius monuit dicens:

quafi dicat; Navis, quae habet bonum recto-€ 33- C

e

o

S"Greg. L

Or

] 6. Rego

fit mens vigilans,' fit und:que circum-

rem, non obruitur in procella; ita juftus non '

in di&t.i5.

fpe&a, fit ubique foll:cita, ut infidiantis poffit

obruitur tentationum turbine.

epitt

'3* femper laquecs przecavere: fed quia, quanto

V. Figilantia; ut S. Petrus monuit dicens : r. Petr. 5.

Fratres, fobrii eftote, & vigilate.

Hinc S. v. 2-

hoftis nofter cautiorem contra fe unumquem-

S. ChryC

ue cognofcit, tanto corda fibi refiftentium

Chryfoftomus, fi ferpentem, inquit, adlectum

hom. 10.

fubtiliori molitur arte fubvertere.

Omnipo-

noftrum latitare fciremus, hic magno adme- 4q jom.

dum ftudio ad illum perimendum ferremur:

tente:m Dominum affiduis lacrymis & de-

$

precatione poícamus, ut n

os veneniejus non

Diabolo auteim in noftris ipforum animis la-

I

finat infe&ione corrumpi..

Hinc merito dice-

titante, nihil adverfi nos pati arbitramur, fed

J

ä

ïr

3

fupiniacdefides, animisque concidentes ma-

re poffumus cum Rege Jofaphat: In nobis

juidem noneft tanta fortitudo, ut poffimus

lis noftris indormimus. Cujusrei caufam hancIdem

huic multitudini refiftere; fed cum ignore-

eífe arbitror, quod illum corporeis oculishom. 23.

non contuemur, quamquam hoc potiffimum?^ P9P.

Pt

mus, quid agere debeamus, hoc folum habe-

mus refidui, ut oculos noftros dirigamus ad te.

nomine vigilantes nos ac fobrios effe oporte-

SO Augi

IL Chrifli gre[entia cogitata; nam adjuvat

bat; nam feníibilem quidam hoftem facile

S. 135. decertamen,

tefte S. Auguftino, quicertamen in-

declines: at invi(ibilem, nifi undique armati

$ At

(10.

Temp.

dixit. Non te fie fpectatDeus inagone cer-

fuerimus, difficile evitare poffumus. . Ktcon-

. purib.

tantem, ut populus aurigam ; clamare enim

firmans idipfum S. Cyprianus, fi imparatum, S. Cypr.

novit, adjuvare non novit, Coronse veniam

inquit, invenerit militem Chrifti, fi rudem. fi «dFortun.

nonfollicitum, ac toto corde vigilantem, cir-

parare p

oteft, vires fubminiftrare non poteft,

homo enim

& non Deus eft, & forte dum fpe-

cumvenit nefcium,^fallit incautum, decipit

imperitum.

état, pluslaborat fedendo, quam ille lu&an-

namk ut S. Antonius Pad. S. Ant.

do: Deus quando fpettat certatores fuos, ad-

VI. Compun&io ;

ad.Dotn.

iuvat eosinvocantes, nam vos athletze illius

ait: ficut fumus expellitapes, fic amara & la-

inf. Nat.

eftis. Pfal.95. 18 feq. Dicebam, motus efi

crymofa compunctio expellit daemones, qui

Oct,

eircumdant animam, ficut apes favum.

Tdem de

ges meus , tülfericordiatua. — Domine, adjuvabat

Catech.

me. Etalibi: Zdagonem perducerir, contra dia-

^ VH.. Confidentie propric abjetl:o, uti S. Lau- S. Laur.

[^ 3

bolum, vitiorum principem dimicabis in arena

rentius Juft. monuitdicens: laomnibus inful-

uft. c. i2.

tibus fpirituum immuadorum, in cunctis ten-

e difcipl.

huius mundi : Utraeque partes, Chrifti fcilicet,

& diaboli, infinita populi multitudo te fpe-

tationibus, quibus Chrifti fervi impugnantur,

Dus

&atlu&antem, & quisnam vincat, videom-

abjicere conentur propriam: confidentiam ,. &

laint,

divinum non ceffent efflagitare auxilium.

Luc

nem turbam nimia intentione pendentem.

Non de te triumphat pars diaboli; fi vis vin-

. VIII. ZerbumDei ; hincinCollationibus Caf- Caffian.

cere, noli dete praefümere, fed illi affigna vi-

fianiad noftram eruditionem fcribitur,quod, fi- Ce1l- 4o.

Ld

"

cut Chriftus peraddu&taScriptur:eloca lucife-

&oriz gloriam, qui tibi donat, ut vi&torise fe-

ras palmam. — Visvincere? caput prius con-

rumfugavit; itaquoque nobis exemplum de-

tere inimici, excludendo de corde tuo fug-

derit, quo doceamur, ut in conflictu eum dae-

mone fcutum quoque;VerbiDei amplectamur:

geftiones diaboli. Vis vincere? manus tuze

forte inveniantur in bono opere.

Vis vince-

Histeftimoniis edocemur, ut fraudulentis fug-

re? fige pedes, non nutent veftigia tua.

geftionibus inimici nos quoquo fimiliter de-

beamus obfiftere; & ideo juxta monitamApo-

IIl Charitarfraterna ; uti S. Bernardusin-

dicavitdicens: Dic mihi, fi aliquid timet dia-

ftoliad Ephefios. 6.. Galeam falutis a[[umnite, £

*

gladium

. 489

Tituus XXXF. Dawmon.

ln

( de

$. Greg. gladiüm Spiritus: quod eft verbumDei ; nam

: Iï. Noffe debet vrtriosxäizorïos, quibus bomines

l19. mor. gt

S. Greg.ait: Refifteretentationibus omni-

impuguave folet, quos breviter indicavit S.Gre- S. Greg.

odb h.

«ap. ult.

à "v'

no non fufficit, qui hunc Verbi Dei teneregla-

gorius, dura dixit: aut enim opprimendo ra- l2».mor.

dium male vivendo poftponit.

pit, aut infidiando circumvolat, aut fuadendo* 9:

S. Ambr.

l. de fu-

IX. Terrenavtim verum contemptus ; uti S.

blanditur, aut ;ainandoterret, aut defperando

1cri.

Ambrofius hortatus eft dicens : Denique fer-

frangit, aut promittendo decipit. Richardus

: ga faec.

vatum eft ferpenti, ut calcaneum mulieris &

de S. Vi&ore brevius duos aífignat, dicens;

Vi&tv pnat* j ;

in Ca»nt»

feminis ejus obfervet, quo noceat, & vene-

eum contra mil tem Chifti nunc pugnare ex

num fuum diffundat. Non ergo ambulemus

pharetra per infidias, nunc ante faciem ejus

N-

in terrenis, & ferpens nobis nocere non pote-

arma vibrare: quia alia v:tia fub fpecie virtu-

Venan-

rit. Sed & Venantius Fortunatus confiderat,

tum conteg t, & alia, utfunt aperta, ejus ocu-

wl

i,

tius apud

quod Chriftus Redemptor no(ter nos in oratio-

lis objicit. S. Antonius de Padua ad idfereflc- S. An'on.

".

?2

Jl à

Manfi

-.)a ?. 2

If.

difc. 17.

ne Dominica Regnum coelorum a Deo petere

&ens, quod Salvator nofterde daemone.dic t,

in Dom. 3.

n. 2.

docuerit: z dveziatregnum tuum: pofeaau-

videlicet; Ambulat per loca inaquofa, ait

*« uadl'.

tem a tiobis fübiungi volucrit: Ef se nos in-

Diaboli ambulatio nihilaliud eft, quam ipfius '.

ducas in tentationem: Quali di&turi effemus ;

tentatio, juxta illud, quod ipfemet diabolos

veniatin corde noftro Regni tui innocens defi-

apud Jobumait: Circuivi zerram, €? peram-

derium,ut poífimus diaboli vincere blandimen-

bulavieam. Qua vero rationeid ipfum in fenfu

tam, tunc enim in nobis hoftis non praevalet,

Spirituali intelligendum fit , fequentibus ver-

quando refpexit nos conflanter divini regni

bis declarat, dum ait: Diabolus primo terram,

defideria concepiffe.

ideft, mentem hominis circumit, id eft, fubti-

S. Td, .

oO

X.Jn principto fortiter veffffeve ; uti S.Ifido-

liter difquirit,cui vitio magis fit applicabilis,&

1rdin, i

fent. c. 5.

rus fuafit dicens: Qui fuggettiones diaboli non

poftea eam perambulat, quia fecundum

]

uod

qy lu

recipit, in ejus infidias minime tranfit. Mox-

viderit vincibilem, quemlibettentat. S.Bona- S.Bonav,

02-

l 24 COm-

que modum nobis tradit, quo efficere poffimus,

vent. fufius de hac materia fic difcurrit: la-

pend. e,

ne aítutus hic ferpens nos fupplantare usque

primis poteít ex divina permiífione corpori-

27.

: Bdt.s,

quaque poifit: Facile, inquit, in confequenti o-

bus noftris gravia mala infligere, prout eum

pere repellitur, fi prima oble&amenta refpuan-

Jobo intuliffe conftat; Organa quoque cor-

: äilryt

tur; Diabolus enim eft ferpens lubricus, cujus

porea turbare poteft & impedire , prout facit

9m. 10.

j ion,

fi capiti, id eft, primze fuggeftiori non refifti-

inobfeffis: Imagines denique & phantafmata

tur, totus in interna cordis , dum non fenti-

nobis imprimere poteft, vel etiam per faugui-

i

reg

mor

tur, illabitur,

Hinc & S.Gregorius, fi tenta-

nis commotionem ad peccatum ftimulare.

tioni, inquit, in corde noftro nafcenti feftine

Quod vero deceptiones & ftratagemata atti-

!

7.

non refiftitur, hac eadem, qua nutritur mora

net, decipit precipue quatuor modis; primo

jem

roboratur.

Meque enim culpa ad opus prodi-

füadendo bonum, & hoc propter malum:; fic

Om. 2;0

repermittitur,4fi intus, ubi nafcitur, extingua-

v.£. hominem, quem inftabilem effe cogno -

i pop.

Pf. 1co. 8.tur. Id ipfum David indicavit, dum dixit: /z

fcit, ad religionem ingrediendam exftiiulat,

smatutino zutevficiebam omnes peccatoves tevra,

fperans,quod progreffutemporis mifer futurus

fit apoftata. Secundo fuadendo malum, fed

füper quae verba S. Athanafius fic loquitur:

S.Athan. Sicut matutinum tempus diei eft initium, fic

hoc füb fpecie boni, v.g. dum urget ad com-

q.IO. ex

omnis peccati initium eft inimici fraudulenta

mittendum perjurium, ad retinendum bona

parab.

n

fuggeftio; ideo inquit : mane interficiebam,

aliorum. Tettio diffuadendo bonum tanquam

dFortap.

hoc eft, refpiciebam ad principia cogitatio-

nocivum ; ut cum diffuadet bono viro ingref-

füm Religionis, ne de hoc poeniteat, & egre-

num; & inveftigabam eorum intentiones. at-

que adeo peccatores omnes, utpote daemones,

diens confundatur; vel quando diffuadet ali-

qui faciunt me peccare ad perdendum omnes

cui eleemofynam & orationem, ne per hoc

ht

ex civitate Domini, hoc eft, exanima ( anima

incurrat vanamgloriam. Quarto diffuadendo

«d.Dott,

namque Domini civitas eft:) perfequebar. e-

malum, utducat ad pejus; ut quando diffua-

M

!

&

mim, inquit, & abícindebam illorum capita,

dettemperantiam in victu & fomno, ut per hoc

tanquam principia, ne operarentur omnem

inducatadindi(cretam abftinentiam , quod pe-

jus eft. Denique notanda quoque eft do&rina, —

atr,

iniquitatem, & peccatum.

jf C l

VIIT.

quam S. Gregorius alio loco proponitdicens : 5-Gfe£-

L) 01'.

à äthlplo

A;|SCHREIIQA.

Leviathan iftealiter regiofas hominum men- 7

22

Did. S:er- 1. [n prfmis. noffe debet Afceta, cur demon

tes, aliter vero huic mundo deditas tentat;

la in c. 10.

tautopeve bosmines oderit,E7 pev[equaturjid

nam pravis mala, quaxe defiderant, aperte ob-

Luc.

ficit, bonis autem latenter infidians, fub fpe-

quodex Didaco Stella cognofcere poterit, hoc

st

motivum afferente, ob quod hic adverfarius

cie fanctitatis illudit; illis velut familiaribus

oll, 40

in noftram perniciem, implacabilis effe perfe-

fuis, iniquum fe manifeftius infinuat ;' iftis

h

veret; fcil. propter odium Dei; nam peccans

vero velutextraneis, cujusdam quafi honefta-

induratus manfitin odio Dei; fcit, quod volua-

tis praetextu fe palliat, ut mala, quae eis publi-

tas Dei eft, nos beatos efficere, & quod nos

ce non valetimmittere, tecta bonae actionis ve-

. fummo amore & charitate profequatur; ne

lamine fubintromittat.

autem voluntas Dei in nobis adimpleatur ,

curat noftram juftificationem impedire, pro-

'III. Noffe debet s4dum vincendi diabolum,

pter odium, quod in Deum habet, ratione ju-

de quo S. Auguftinus fic difcurrit: Multi di-

S.Auguft,

ftitize punitivae fecundaria.

|

cunt, quomodo poffumus vincere diabolum, ,,,

R. P. Lobn. Bibl. Mau. Torm. £.

Qqq

quem Chrift,

od

490

Bibhothece «Manuælis Concionat;æriæ

n

D

ftri a:bitrii motibus emergunt. Quod etiam

quem non videmus? fedhabemus Magiftrum,

ui nobis demonftrare dignatus eft, quomodo

confirmat Didacus Stella dicens: Obferva , pid.Stele . *

a nobisinvifibiles hoftes vincantur, qui afan-

diabolum nihil penitus abintell.Ctu, aut vo- !ainc. 8.

&o Pauload Coloffeufes cap.2. v.1 5.dicitur ex-

luntas noftra eripere poffe; quia operatio dae- UC

monis non pote't pertingered:r«cte usque ad

fpolians principatus & poteflates. Dernum vero

inodum nos docet idem San&us, quo infultus

fubítantiam animze noftrae; folus Deus, qui

dazemorfis vincere, ejusque infidias & technas

anim»e noftraeillabitur, & in illa vereeft, po-

deridere valeamus : confifitque hic modus in

teft inea operari. Etideo, etiamli [Jeus per-

mitteret diabolo facere, quod poffet; tollere

eo przecipue, ut vincamus nosmetipfos : Ibi er-

go vincuntur inimicze nobis invifibiles potefta-

aliquid de intellectu noftro, aut voluntateno-

tes, ubi vincuntur invifibiles capiditates; & i-

ftra non poteft, poteft tamen operari circa

deo, qui in nobis ipfis vincimus temporalium

phantasmata, indirc&e & mediate, immit-

rerum cupiditates, neceffe eft, utin nobis ipfis

tens impias cogitationest

vincamus & illum, qui peripfas cupiditates re-

VI. Noffe debet do&trinam perneceffariam, V Beda

Ydem S.

gnatinhomine. Idemalibi detentatione dze-

a S. Bedatraditam, dum ait: Sepe aztiquusfio 1 V- 1I-

.

7:. de

*emp.

monis difï'qrens; in tantum illam contra nos

ffis , poflquam menti noflve teaiat ionum certa-

$ Twr

pravalere poffe dicit, in quantum effrzenes

men iflixerit,ab ipfo certamine ad tempus vece-

dit, non ut illate malitiefiuem preteat, fed ut

m

coneupifcentize przevalent, & proedominantur

N

in nobis: quibüs tamen, inquit, nifi ille, qui ten-

corda, que per quietem fecura veddidit, vepente

vediens 1nopinate irrusmpat. Nuaquam enim,te- S.Climac,

tatur, dederit locum, inanistentatio & irriden-

da repellitur; Unde Apoftolus monet dicens:

fte S. Climaco, dzemones nobiícum belli fa- grad. :5.

Nolite locum dare d:abole : Quonam vero mo-

ciuntinducias; quando enim relaxatio fuerit,

do ei locus detur, aut recipiatur, mox explicat,

remittunt,feu dimittunt (in fpeciem) pugnam, -

utcontempto periculo, tanquamin iecurojam

dumait: Dantautem homineslocum diabolo

ex cóncupifcentiis fuis. Non eaim vident ho-

tranquillitatis portu coaftituti, idem quovis

tempore audeamus.

Id quod Didacus Stella Did Stel-

mines diabolum , cum quo pugnant, fedfacile

habent remedium: feiplosinterius vincant, &

fimilitudine navis confirmat, dicens: Majus 4 ^ c.4-

pericalum patitur navis eo tempore, quoma- ^ "

'de illo foris triumphant.

,

$. hg

re eít tranquillum , quam tempore tempefta-

iM

S. Bruno

IV. Noffe debet, quod S.Bru

no falþiente; a'd'—

tis: affignatque rationem, qu id ipfum evi-

C. 4. de

t, dicens: DzaPolus uulluc $us babet ia ba-

orn.Egc

l verti

denter convincit: Nam tempeftatis tempore,

mananuatuva; Deus €7? non Diabofus, boininem

inquit, multa fant remedia,nullum autem tem-

fecit: Deiitaquejuris eft homo, ipfedebet re-

poretranquillitatis. Maxima omnium tenta-

guare in nobis, ipfe debet poffidere membra

tionum eft, nullam pati tentationem.: Con-

noftra: verumtamen quzenam eft caufa, quod

cludit proinde falurari documento: Quando

monfítrum illud infernale, hoc non obftante, to-

viceris, tunc timidior debes effe, & experge-

ties adverfum nos praevaleat? Audite ad hoc

fa&tus; namiterum redit d2emon praeliaturus

refpondentem eundem San&am : Dicitenim ;

tecum: imultoties contingit ( atpote fagacif-

Apoftolus ait: /Voz reguet peccatum 1n veffro

fimus eft) ut fe finat vinci, ut poftea mel:us

suortali covpore , u£ obediaéis concupi/centiis

vincat:; ut facere folent, qui alearum & ta-

ejus. Dum enim nos proprize conctipifcentiae

xillorum ludum exercent, qui fingunt fe per-

no(trae fubjicimur, noftrisque fenfibus prom-

dere, & parvam pecunise quantitatem amit-

pteobedimus, quidaliud facimus, quam quod

tunt, ut poftea majori lucro adverfarium ca-

doemoni, ut adverfum nos przevalere pofht ,

Hinc recte S. Ecclefia de S. Antonio Ecclefia

$, Bon

piant.

d

arma offenfiva validiffima fuübminiftremus?

ait: Nec vero frequens de fataaa triumpn

;lsin Leét.

V

lu

Etquidem notandum eft, quod S.Paulus, poft-

fecurum reddebat Ántonium, qaidiabolt: ia-

de S.Àn-

t

t

quam dixiffet : 140 ergo veguet peccatum 1n

numerabilis artes nocendi noverat. Et S. A-

(?A.than.v

vcffro tortali corpore, ut obediatis concupi-

thanafius ait: Sed neque Áuatonio fecuritatem ia vit.

fceatiis ejus : ftatimimmediate fübjungat : $ed

dedit hic triumphus, nec diabolo femel fra-

r

neque exbileatis stembra veffra avma tuiquita-

&to defecere vires; quia, ut S. Gregorius at :

S.Gteg.

1.5l

l.5 mor.

14f

S.Ambr. ;; peccato.

€. $.a

Circa quem textum S. Ambro-

antiquns hoílis, quo valentius vincitar, eo ad

[9

9.

fins ait: Oftendit, diabolum noftris nos ja-

infidias ardentius isftigatur. Et quidem no-

4

65

G

culisimpugnare; occafio datur illi per pec-

tandum eít, quod tam Ecclefia 'in Lettioni-

cata noftra, ut, deferente nos Deo, accepta

bus de S.Antonio, quam S. Athanafius in vi-

poteftate illudat, & mortificetnos. Ideo mem-

ta ejus, de triumpho ejus loquantur, non de

bra noftra ab omai opereiniquitatis continere

victoria; quia haec eft inter hanc & illuim dif-

debemus , utinimicus nofter inermis inven-

)

ferentia, quod triumphus inimicum adeo pro-

tus fubjiciatur.

ftratum & de]e&tum effe fupporst, ut jam

S. Aug.

V. Noffe debet, quod S. Au

gu&inus docuit:

deinceps refurgere amplius nequeat: ac pro-

I.deEccl. nempe, igzerzas auimi. cogitotiones d:abolum

inde, tametíi S. Antonius mora!:ter quafi cer-

dogm.

non videre, certi fumus, fed ex motibus eas

tus effet. quod per efficaciffimum, qu»d e:fem-

$ Ch

corporis, ab illo, & affe&iorum indiciis colli-

per przefto erat, divinum auxilium diabolo fu-

hom

de ye

;j, experimento didicimus: fecreta autem

perior füturus eífet, nunquam tamen cxinde

li,

cordis folus ille novit, ad queim dicitur: Tu

fibi fecuritatem omnimódam promift, fed ia

Von o-

continuo timore vixit.

folus nofli corda filiorum hominum.

maes male cogitationes noftree femper dia-

VII. Noffe debet z/«/f-zes daiouis, de qui-R

ichard.,

r: Hllud

a S.Vié&t,

boli inftin&u excitantur, fed aliquoties exno-

bus Richardus a S: Vi&qfte fic loquitur

in Pf.9o,

omnes

Titulus XXXVT Damon..—

491

.....

'' omnesin communi cognóvimus, quod unum

nem demergerent? fed ubi redierit onulta,

)ld S el-

H'lcg

- !7 fitomnium daenonum, a(fiduumque nego-

tünc omnes expediunt artes; ita fceleratus

üc

tium, famulos Dei infeftare, eorumque impu-

ille daemon, fimul atque videt aliquos multa

$nationi infiftere, fubverfionique' continuo

collegiífe, videlicet jejunia, preces, eleemofy-

invigilare, Quis illud nefciat, quod in bora

nas, caftitatem, reliquasque virtutes omnes,

meridiana effe folet & claritas major, &calor

übi videt navigium noftrum effe plenum pre«

ferventior? quafi ergo cum füutma luce & fer-

tiofis pietatis lapidibus, tum irrumpit, undi-

vore daemones ad nos veniunt, quando frau-

que thefaurum perfodiens, ut in ipfis portus

: dis faze nequitiam diffimulantes, fub San&ita-

oftiisfcapham demergat. Manfi aliam fimili-

'tisfpecie ad perverfitatem nos pertrahere ftu-

tudinem ex ftellis adducit; ficüt enim ftella

.dent, & fatagunt. Luxad di(cretionem, & ca-

eclipfeos deliquium. patiens, exiguüm qui-

[

lorpertinet ad devotionem. Cumluceergo &

dem damnum adfert: attamen düm fol ob-

claritate ad nos veniunt d2emones, quando in

fcuratür, omnes quoque alii planetze obtene-

D

.€o, quod fraudulenter fuggerunt, non modo

brantur, &univerfaterra velutobfícura qua»

UC

| , ll

-difcrete, verum etiam devote acturos nos ef-

dam no&e obducitur: ita quoque dum homo

fe promittunt, & perfuadere contendunt.

aliquis mediocris conditionisin peccata labi-

S. Thom.

VIIL. Noffe debet, quomodo malus [piritus

tur, cafus illius tanti non zeftimatur: at vero

in 2. Cor. a bono difcerni queat ; quod S. Thom. fequen-

fi homoaliquis exemplaris, v. g. Religiofusin

6. 12.

tibus verbis docet: In hoc cognofci poteft,

peccata corruat, (vor eflis lux; mundi)) fcan-

(

u

. quod diabolus fit, quia bonus Angelus in prin-

dalum inde-publicum- protinus coifurgit..

ul Y

cipio hortatur ad bona, & perfeverat in eis,

Hinc S. Gregor. ait: Quisquis accingiin divi-S.Greg.

fed malus in principio quidetn praetendit bo-

no fervitio properat, quid aliud quam fe con- ^ 4: mor.

na, fed poftmodum volens explere defideri-

tra antiqui adverfarii certamen parat, ut liber

?». Y.

um füuum, & quodintendit, fcilicet decipere;

in certamine i&us fufcipiat, qui quietus fub-

inducit, & inftigat ad mala.

Aliud etiam fi-

tyranno in captivitate ferviebat? Similiter -

ld Stel

L

^' gnumelft, quod bonus Angelus, etfi terreat in

Rupertus Abbas Tuitienfis nos monet, ut, Rupert.

6

LL C4

principio, tamen fta

m

t

dum in fervitio Dei májori quiete fruimur ,. 3- in

*

fortat.

E

i-þi;'mv—--cqnfioliatyurf , | & | (30!1'L

^najus ab inimico preelium; & certamen cru-

?

S. Aug.

-IX. Noffe de

64

H splarspafi dinonah

delius praeftolernur: Ubi ferviendi Deo ma-

in Pf. 139« guam. Deus permittat; uti re&e S. Auguftinus

jor quies, ibi major exhibeatur neceffe eft vi-

notavit dicens: Multi dicunt: Quaretantam

rium.collucatio; quia & ibi nusquam deerit

poteftatem diabolus accepit, ut dominaretur

fraudulenta oble&tamentorum perfuafio.

Id

in hoc f2eculo, & tantum valear, & tantum

ipfum & exemplo Ifraé&litarum colligere licet,

poffit? Sed refpondet S. Auguftinus: Quan-

quos /Egyptii tunc dure tra&are coeperunt,

tum valeat? quantum potefít? nifi permiffus,

quando füum ex /Egypto meditabantur dis«

nihil poteft. . Tu ficage, nepermittatur inte,

ceffum ; üthinc difceremus (fi quidem omnia

aut fi permiffus fuerit ad tentandum, vi&us

in figara contingebant ) quod. quando de

abícedat, & non poffideat. Idem quoque

mundo deferendo deliberamus; tunc daemo-

alibi de ejus potentia differensait: Habet cu-

nes in perniciem noftram vel maxime conju-

piditatem nocendi, facultatem autem non, ni-

rent, ne ex Egypto fzeculi hujus recedamus,

fi quzedatur, vel ad fübvertendaac perdenda

ne peramicam Deo quietem terraim /Egyptia-

vaía irze, vel ad humilianda five probanda

cam deferentes, ad erem

ter tranfeamus.

:

N

s

um vixftutium fahlbri—-

vafa mifericordiz. Et confirmans idipfum

of

S. Bonav. S. Bonaventura: Diabolus, ait, habet femper

XI. Noffe debet, diab

c;luni p&r þluak; þeäca— S. Aug,

Le&t

in c. 4

voluntatem nocendi, quia hanc habet a femet-

tum nocere hominibus po[f^, uti re&e S. Augufti-l-, 13. de

w S.An-

Luc.

ipfo, fed poteftatem nocendi non femper, nifi

nusnotavit dicens; Quadam juftitia Dei in po- TABSOSUN.

A'than.

;quantum, & quando permittitur a Deo jufto

teftatem diaboli traditum eft genus humanum

Vi

-modo; undenon eft poteftas, nifi a Deo; Et

peccato primi hominis, in omnes utriusque

fexus commixtione naícentes originalitet

g. Pet. 3. ideo S. Petrusait: Ktquisefl, quivobir noceat, fi

jteg,

13. S. lfid. boni aemulatores fueritis?: Sed & S. Ifidor. cal-

tranfeunte, & parentum primorum debito

of

l. 3. fent.culo füo hanc do&rinam firmans; Non am-

univerfos pofteros obligante. flinc tam cha-S. Bern,

b

["

.

plius, ait, tentat ele&tos diabolus, quam Dei

rum habet diabolus thefaurum confcientiaeSen. S.52,

. . voluntas permittit; tentando autem, San&o-

malz, ut omnia quzecuuque in mundo fünt,? 3* ? 2«.

rum profectibus fervit: Etfi nolens, utilitati

preeter illud pro nihilo fpernat.

tamenSanGorum fervit diabolus, quando eos

XII. Noffe debet, quod Jofephus Manfiyanf ais

tentationibus fuis non dejicit, fed potius eru-

prudenter monuit dicens: Porro, uf nos inten- 1g. n. 11.

.dit; nam tentationes, quas ille ad huma-

tationibur patrocinio €4 defenfione Dei d:gnos €9

.mum interitum movet, interdum Spiritus

capaces reddamus, neceffJumefl , ut ex parte nofira

J

Sancus ad exercitium virtutum falubri

í

litate convertit.

j uti-

vitiis E9 malis inclinationibur noflris refiflamus ,

efranemus [m[us nofiros,. €9 geccata execremur.

S. Chryf.:

X. Nofífe debet, cur bonir potiur, quam

]In vitis Patrum de quodam legimus, qui, cum,

hom.3. ymolis hominibur infidietur demon: cujus ratio-

acarnaliconcupifcentia vehementer tentare-

e verD.

.tur, cuidam fancto Eremitze fe recommenda-

lfaia.

nem apta fimilitudine oftendit S. Chryfofto-

mus dicess: Quemadmodum piratze, qui ma-

-vit, rogando eum, ut fuas ad Deum efficaces

re navigiis infeftant, non tum, ubi confpexe-

-pro falute animze ejus preces effunderet, id

quod przefatus Eremita cum omni animi ardo-«

'h(]'dl

rint naves e portu exeuntes, invadunt; quid

Vif

'.enim hinc fructus caperent, fi fcapham ina-

re fzepius preeftitit, fed absque ullo viri tentati

J00

R. P. Loln. Bibl. Man. Tom. I.

pro«

-qq 2

49*

Bibliothkæ AMuanualis Concionatorue

profe&u; cumque hic Deifervus caffüm pre-

III. Apud S. Matthzeum c. 8. duo daetno- Manfidife.

cum fuarum eventum vehementer admirare-

niaciefepulchris egreffi Salvatori nofttó oc« $: m 3*

tur, revelatum ei fuit, illum, pro .quo Deum

currunt, vociferantes: . /enifli huc amte tempus

togaverat, divinam affiftentiam minime me-

torquere no5?. Spiritus autem maligni fuam e

reri, eo quod tentationis occafiones non fub-

corporibus illis eje&ionem praevidentes, pe-

moyeret, fed potius pet continuas cogitatio-

tierunt à Chrifto, ut fibi porcorum corpora

nes imalas foveret, magisque folidaret. Quam

ingredi permitteret, quód & confeftim . ob-

revelationem tentatoaperuit, qui fublatis om-

tinuerunt,.qui proinde porcos in mare prae«

nibus peccandi periculis, macerationi córpo-

cipiti curfu àgentes fübmerferunt.

Quod fi

tis & fenfüum affiduze. cuftodize totus deditus

ex me quaefieritis, cur:daemones, cum fint

— Rom. 6.

P d

12.

effe coepit, & tentatio ceffavit. — JVon ergo rt-

fpiritus fuperbiffimi, utpote qui e coelis fuam

gnet peccatum , inquit Apoftolus, in veflro mor-

deducunt originem in hsec fpurciffima, foe-

tali corpore , .ut-obediatir concupifcentiir ejus, fed

tida, & immunda animaliaingredi petierunt?

neque exhibeatis membra - vefira . arma . iniquitàtis

$.Chryfol.

Refpondeo, quod, ut Anatomiftze referunt, in-

L L]

A a 24

€. 11g.

peccato. . Circa quxe. verba D. Chryfologus

ter omnia animalia nullum eft hom

ini, máxie

ait: Non dixit: non provocet, non titillet;

me quoad interiora, fimilius porcój ac pro-

fed,.non tegnet; non.dominetur, confligat ad

inde ddemones, ex quo ipfis à duobüs hifce

vincentisgloriam ; dimicet & decidat ad tri-

hominibus egrediendum effe noverant, hanc

umphum.vi&oris, & tandem fe doleat impio

fejun&tionem 2eqüanimius ferre poffe vide-

peccati dominatu.a fervis

bantur, fiillispermittereturintrare in porcos,

"elïl l

^ EEE

utillos fübmergerent; fic enim fe aliquale fo-

:

femritate calcari. :

.

IX,

latiumhabituros effe arbitrabantur, fubmer-

gendo & fuffocando illa animalia, qu3$ alie

E

- ; T

,öäüöaäf

qua faltem ex-

parte fimilia liomini effé no-

Ícuntutr.

, ,

tibune PRJEDICABILES.

j .,,

. 1V. Apud fobum

Spiritus Sanétus dzentos Ibid. a. 7

| Qualita;.

nem terram pedeftri itinere circuire, non ve«

Csl

n S. Matthzo .duo leguntur a demone

ro in équó eam obequitate afferit; ita enim

€. 6* ;

LT

?

fuiffe obfeffi, fzevi nimis, ita, utnemo pof-

fatanam loquentem introducit: Circuivi ter-

fet traufire rer viam illam ; fed quzenam aut

raim €$ peramibulavi eam; at vero fcitisne cau«

qualis hzec via erat? quantuin ad myfterium

lam, cur diabolusiter füiim pedes, non vero

via hzec alia effe non poterat, quamilla; de qua

eques perficere dicatur ?. nimirum quia, ficut

Filius DeiSalvatornofter ait: Egofumvia, ve-

Chriftus ideo femper pedes itinerafua confe-

ritar, £? vita:: Dsemones enim viam hànc mul«

cit, ut àd quemlibet greffum beneficentiae

tifariam impediunt, & difficilem ac-arduam

fuze vefligia terris, quas circuibat, imprime-

elfe vel apparere faciunt;, ^ Unde D. Chryfol,

tet: pertranfit beriefaciendo & fanando om-

ait: Videtis, quia dzemones venientibus ad

hes; Ita quoqüeimplacabilis hicinimicus no-

Chriftum praecluferant viam : Eft dzdemonum

fter, quacunque gradiebatur; in noftrami per-

ifta cura, nead Deum poffint homines reditum

niciem, odii, malignitatis, fraudis,veneni, om«

jnvenire, non enim aliter poffünt homines

niumque tmalorum veftigia poft feimpreffa re-

polfidere, nifi eos ab Au&oris fui focietate

liquit: ubique relinquamus figna leetitize,

fubducant. Hinceft, quod Chriftusfa&us eft

dicebánt mündani & diffeluti juvenes illi?

via, utad viam per viam, ad Deum per Deum

quod idem de dzemone quoque dicere poffa-

venientibus obfifteré vis da2emonum norn va

D

mus, ubique reliuquit figna malignitatis fuae,

leret.

. V. Ex Evangelio S. Matthzei conftat, quod

Iid, *?f'.**

dctar l

. Il. Deus,

quidem ad paradifi terreftris cu«

poftquam feminato in agrum tritico zizania-

e.Amos. (todiam Cherubinum ftatuit, qui gládio igneo

demum fuper feminata fuere, dominus agri

verfatili protoparentes nóftros abillius ingref-

non fine caufádixerit: Jnimicur hosuo hoc fecit:

Íu arceret, fednonillefolus eft, qui nosa pa«

Quia vero per huuc perverfum agticolam;

tadifi aditu impedit, quis enim non videt, & in

qui zizania fic fuperfeminavit tritico, daemon

Íe experitur, quod & alius quidam Angelus,

intelligitur, merito quzerendum venit, cur

pariter Cherubinus, fed rebellis Deo, & refra-

deemon hominis nomine lioc loco exprima-

ttarius, odio & invidia ártnatus, ad fores pa«

tur? Albertus M. ait: Dicitur inimicus homo

radifi cceleftis confifiat, ut nobis ómnibus ,

hoc facere, quia diabolus non facit, nifiinho-

quoad poteft, aditum regni cceleftis impediat?

inine, & cum homine. HugoCard. dicit: Quod,

ld quod Amos foríitan indicare voluit, dutm

ficut Scipio ob. devi&am & fubjugatam fibi

ait: Conteret vos , ab introitu Emath; ubi fan-

Remano lmperio Africam Afficanus ap-

&us Hieronytus ait:; Septuaginta transtule-

pellatus fuit; ita quoque doemori hotninis no-

runt: Conteret vos,ut nonintrocatis in Emath,hoc

inen ufürpare fibi poffit, eo quod hotninem

eft, inuratam, quze coeleftis eft Jerufalem, in

devicerit, fibique fübegerit: dicitur homo ab

moduni flammes illius rhomphzeze, quae a

homine devicto

, ficut Scipio Africanus ab

cuftodiam paradifi vertetur: A prirnis namque

Africa devicta.

natalium noftrorum diebus, usque ad finemi,

VI. Quodnám, obfe

crd, in eo latet mylte: ldem dife,

nulli rei adeo ftuduit, nec aliud deinceps

tiuin, quod dzemon, verfipellis ille omni- 4 ?* 3« '

molietur, quam ut.coeli aditum nobis inter«

genaruin fraudum artifex, Adamum, qui pri-

lii j

cludat.

j

] /!.' 4.

ma totiuysl hurnani generis radix erat, pre

Gipi-

tare

493

uI

LE

taté volens mhïpi*um dire&e &immediate ag-

ftrátàgema erat: Fugienus,& tergá vertemus,

i

greffus fuetit, fed prius tentavérit Evàm? Pro

PO PRCON

donéc petfequentes ab urbe lóngius protra:

refolutione fciendum eft; quod; dum Adà-

hantur; putabuntnos fugere, (icut prius; No-

inus Evàm juxtà fe pófitàm primitus cernes

bis ergoó fugientibus & illis perfequentibus;

tet, hoc eam nomine appellaverit: Caro dé car-

confurgetis ex infidiis, & vaftabitis civitàtern.

ie inrà ; eruntduoincárseuna: . Ecce igitur tibi

Quaim hiltoriam Didacus Stellàad propofi- Did. Stel-

nüné patefactum myfterium ; nimiruin ut ex-

tum nóRruüm his verbis adaptat: Di&bolus non I* in €. 4

inde difceremus, quod daemon, ut per pravas

recedit usque in finem non reverfürus, fed us«

fuggeftiones fuas aliquemin aniimaim noftram

que ad certüm tempus; fingit enim fe fügere,

aditum habere poffit, carnis noftrae fübfidio

ficut Jofue, cum cepit civitatem Hai ; fed re«

femper uüti foleat: Nonne ex toncupifcentiis

vertitur ad tempus, utfortius & aptius vincat.

D

veftris? Quamobrem Evamtentaturus, illàm

S.Fulgentiüs de hujus antiqui hoftis noftri miz

nion eftaggreffus per faggeftionem inteinam ;

litaribüs machinis differens ait: Tanquam di»

fed per tentationémexteriorerm, ferpentis fibt

verlis machinis; fic innumeris utitur argus

figüram aífümeudo, & familiares cum illa iniT-

mentis, & cüm certaininemanifefto cedit; ad

céndo fermones, cum tàmen, üt unusquisque

hóéfe vi&tum demonftrat, üt Vincat, ad ho6

in feipfo quotidie experitur, nobis nunquari

i

fügami fimulat, ut perfequenter miffis poft

exterius

;

P

per fpecies vifibiles appareat; fe'di'n-f-

tere&um flagittis occidat.

teriori femper tentatióne ütatur

]X. Regius Propheta David, quiin dete

Yde l6 — VII. Salvator nofter pulchre fatánsé ful-

géndis verfipellis daemonis fraudibus magna

m. 8.

ruris nomenattribuit; dicens: Jüdebam [ata-

experientia prasditus fuit, fpecialiter à Deo fe

nam ficut fulgur de clo cadentem. ^ Eteniin ipfa-

à da&monis meridiani fraudibus liberari poftu- .

iét experientia tefte videmus, quatito tetrore

lavit: ab incur[u E$ dmonio meridiano , verün- PC.9o. 6:)

fulgura fulminea etiam viros fortiffimos per-

támier potius cuin a diemonió no&urno ti-

cellerefoleant,quantàque dàinna terrze infe-

imere debuiffe videbatur, quia qui male agit;

il5

rant, dum. etiam turres munitiffiinas fzepe

odit lucem, & peccata, quaé deeinonis partus

evertunt; Etquidem, tametíi etiam terrà dé

fünt, opera tenebrarum appellantüt: hec tàs

maximis ruinis quas à fülgure fecipit, lamens

men verofimile eft; Davidem hané poftulatio-

tari vellet, fulgur utique in fui defenflornem ;

neif finemylterio Deo prepofuiffe: Qua prop-

ipfammetterram unicam (ui caufam eífe, jure

tet S. Bernardus in fermone quodami füper S.Bern. S;

imerito refpondere poffet; quia revera terra

Cariticà àd verba hàec Pfálmiftze congrüe in« i^ Cánts

eft, quié vapóres & exhalatiónes fuas in me-

télligénda füfficiens nobis lumen iminiftrat ,

diamaéris regionem transmifit; quáàe ibidem

duiü áit: Turc meridies; id eft imájor claritas

à frigore condenfataàs, & intrà nübes conftfi«

ápparet; cüm quafi boni majoris iniaginem

&2 àc demum ex continuo motu aécenífze,

praefert, Quoties v. g. fuggeffit anticipare vie

^' fübes disrümpunt, ii$que rüptis natum iride

gilias, quó ad folennia fratrurii illuderet dof«

fulgur curm ingenti fragore & ftrepitu, in ean

mitanti? Quoties produci jéjuria, üt divinig

dem terram, ünde nàtum eft, violentiffime re-

officiis eoinutilem redderet, quoimibecillem ? ,

3

cidit: Et profe&to idem quoque d3emoii jüré

X li. rilibri prii Reguin legitur, quod, Máuüdites

inerito dicere poffet animze; fi contrá ipfüm

cüm NaasA

m

lamentari vellet, quodabipfo concuffa, &ad

béllüm inftituiffet, hic vero populós ab eó in

imoiiites adverfüm]àbes Galaad ?- !* 7 |

ipfumi usque pefditionis barathrum protràs

foédus àdimitti füppliciter poftularet, Naas fu-

&a fuiffet. Unde bellá? nonne ex concüpif:

perboelatoqueanimo ei refponderit: 1n hoc

centii$ veftris? Hae enim el in cor ejus libe-

feriám vobiscum fé&düs; ut erüami omniuii

idl lml

tüm patefecerunt aditüm,hze árma aliaque op-

veftrüm oculos dextros. Ex qua hiftoria S. Pe-

porturüa fübfidia illi fabminifttarunt, adhae-

tru$ Damianus aptiífirnuiià propofito noftto

rendo voluptatibus, lucris, & glorioe tnunda-

erüit niyfterium: Etenira Naas; utpote filius

q36, quarmiseiliberali manü offerebat; utpos

dáemionis, qui Creatori fuo fa&us eft re

b

Jlis;

te quarri omnium illorum avidatn effe prieco«

Galaaditis néquaquám àmbos ocülos ef

u

po-

ofcebat. Dsemón quidem ante nos ligat, fi-

ftulat, fedut eft fagaciffimus, füfficerefibi dicit;

b

i

q

üe adftringit, fed ligaininibus & vinculis

fiünus durtaxat,isquedexter eragtürfingulis;

tálibus; quae mirenobis placent, jüdequé iti

atVero qüà decaufa id eum petiviffe exiftitna-

nobismétipfis invenit, aütveró à nobis acci-

tis? quia fzepe malignus hoftis, confentienti [i«

pit: nam funibu$ peccatorut füofuri ünus-

bi cüilibet reprobo honiini potiorém partéin

quisqueconftringituri Et, ut S. Ephtein ait;

fan&titatis ác lucidi operis adiimit, ininofetü

üt; cam vinculis propriis obléctetüf, perpetuo

vero artificiofaà quádam fuse calliditatis iridü-

- fnaneat in fervitute, quamobremi juéuiida cui-

Itrià derelinquiti ütinü eo, quodtollitur,fitocs

que injicit vincula, ut in ii$ libentius con-

cafió damnátionis,ütpereat; ineo Vero, qtioi

Qquiefcat. Etideo S. Auguftinus àit: Quis effu«

reinànet, de fpé fiducize przefumátur, üt peccás

giet? laqueos pofuit in divitiis, làqueós te-

tor ad peenitentiam non recurrat. Oculuri por-

tendit ia cibo, in potu, ii voluptate, in fom«

tó firiftturii tiobis relinquit, contentus; fi dexs

no; qu3e omnia immnire nobis placent; magnos

ter nobis ocülus erutus fuerit; quia certas quas«

jul dïf'l

que ftudio à tiobis procurantur.

dàm dévotiones exterioré$; oratiores vocale$;

i 3';

| itid. difc.

VIIL Ínclytüs ille Hebtsei exetcitus düx]o:

jejunia; peregrinationes facras, eleemofynás;

$

/I: 4« fués civitatem Hai armis fuis fuübjicéere medi-

fanctorüim Advócatorum irivocationes,& alias

A

-

—tans, fugátn fimulavit, feque hoftilis exer«

fimiles, quibus nos in coifpe&u liujüs murdi

. c&tïüs* meeu- percu?fumeü'e finxit; fed. tnerubi

hoiniües virtuofos fecdndum eteriorem appas

dq à

féntiaid

Bibliothece Manualis :Concionatorie

494

teftandum mundo ejus Divinitatem; in ipfum

fentiam probamus, & in quibus falutem no«

ftram in tuto pofitam effe confidimus, haud

defcenderat; quando fe adagendam afperri-

gravate nobis permittit, dummodo gratiam &

mam poenitentiam in horriduin fubduxerat

amicitiam Dei veluti oculum dextrurn in no-

defertum ; tunc acceífit tentator. S. Ambro-

fius idipfum ex peculiari divinae providentize

bis interimat & extinguat: fic enim fama in

nobis falva manet, & tamen in abícondito &

difpofitione fa&um fuiffe cenfet, ut oftenderet

confpe&tu Dei amor lafcivus, vel odium mor-

nobis, diabolum ad meliora tendentibus in-

tale, aut lucrum injuftum in fuo vigore perfe-

videre, & tuncmagis effe cavendum, nemy-

verant, quze ad hominem aeternaliter dam-

fterii gratiam deferat mentis infirmitas.

nandum abunde fufficiunt.

.XIV. S.Antonius Paduanus fuper illa ver-S. Anton.

Pad.Dom.

— Ídem difc, XI. Nota eft illa deEricio fabula

, qui fero-

ba Jobi: Aepente .ventus. vehemens. irruit. €8c.

C. L: 19g. ita fcribit;; Ventus vehemensa regio-

2. quo 0 e

9.312. tino tempore ad vulpis foveam accedens, mi-

Aug. S 0930

,

nimum quendam antri füi angulum fibi in

ne delerti eft repentina fuggeftio diaboli, quze

no&is illius hofpitium indulgeri propofcit.

aliquando ita fortiter ex. improviífo irruit,

Quo obtento, ingreffus antrum, paulatim

quod quatuor angulos domus, id eft, quatuor

menibra fua extendere & melioris quietis cau-

principales virtutes animi viri jufti a funda-

fa dilatarecoepit, adeo ut pungentes fpinze -

mentis excutit, & aliquando in mortale pec-

quibus Ericius armorum loco toto corpore

catum eum corruere facit; & fic filii Job, id eft

obfitus eft, vulpem magis magisque ftringen-

opera, velaffe&tus virijufti, moriuntur. Quot

m

enim funt, qui antea velut ftellze fixze in fir-

tes, eandem antrum fuum deferere, & Ericio

in habitationem relinquere coégerit. Eadem

mamento coeli refplendentes, poftea ftellze er-

quoque eftantiqui ferpentis aftutia, qui modi-

raticze facti, miferum paffi funt Eclipfeos de-

cum in cor & animam noftram aditum poftu-

liquium! nec mirum, quia, ut Joannes derui-

nis ab hocdracone procuratis, inquit: Cauda

$Angi

lat, & paulatim usque ad totius cordis poffef-

ibf 6

fionem fefe dilatat: ac proinde cauti eftote;

irahebat tertiam. partem flellarum. . Salutaris

Nolite locum dare diabolo.

Secus enim,

proinde eft confideratio illa S. Auguftini, di-

comminatur nobis Deus

€

er Ifaiam: Ponam

centis: Videte, fratres, poftquam de petra bi-

:

eam in go[Je[fonem Ericii.

orro diabolus pri-

berit, id eft, Chrifti Sacramenta fufceperit, ne-

mitus fub fpecie boni, vel füb pallio devotio-

ceffe eftilli, ad pugnam procedere.

Tamdiu

nis, cor noftrumingreditur, idque adeo fubti-

enim aliquis diabolum contra fe pugnantem

Jiter, utfraus & dolus ejus in principio etiam

non fentiet, quamdiu opera illius exercere

a viris fpiritualis vitze peritis notari vix pof-

voluerit. Quisquis Chrifto conjungitur, non

fint: at vero, poftquam per cordis noftri

ad delicias, non ad voluptat

es, fed gd,. proe-

oftium ingreffus eft, tandem per omnem ma-

lium praeparatur.

XV. In Capitez7. l. 1.

Reg. fcribitur, quod, S. Greg.-

lignitatem fuam paulatim extenditur, adeo

ut paulatim puncturze & remorfüs confcien-

quando Hebraei ad Deum fe toto corde con-in eit. loc.

tiam cruciantes, in animze finu non fine do-

vertere decreverant, eoque fine orationibus,

lore percipiantur.

jejuniis, multisque aliis eis a Samueleimpofi-

tis poenitentiis completis, falfaBaalim &Afta-

$. Greg.

XII. S. Lucas fpi

ritum nobis maligmim ve-

1.33. Mor.]ut per loca arida ambulantem reprzefentat,

roth numina dejecerant, tunc, & non citius,

c. a-

dumait: Zmbulat per loca inaquofa. Quidnam

aícenderunt SatrapzePhilifthinorum adlfraél,

hic fubeft myfterii in eo, quod, cum daemon

magnoque Ifraelitze id intelligentes perculfi

urus fit fpiritus, fpecialiter tamen in locis ari-

fuerunt timore: atveroquodnam in eo late-

hunfi

is & inaquofis eum morari, & obambulare

reexiftimatis myfterium, quod Satrapze Phili-

i ifn.

dele&et? fed facilis eft refponfio, loca enim

fthinorum eo przecipue tempore, quo 1fradli-

tze non expoliendis armís, fed expurgandis

. fterilia. arida, inaquofa, & inculta, folitudines

ten-

& deferta fignificant, in quibus fervi D

ïi la

eeruginofis confcientiis occupati erant, quod-

tes afperrimam agunt poenitentiam , qui

que non tympanis pulfandis, aut infonandis

tubis, fed ferventibus ad Deum orationibus

proinde in hifce locis magis, quam in quovis

fundendis dediti erant, fuper illos ex impro-

alio, a ddemone tentatur, fic enim Chriftum

tentaturus non eft aggreíffus eum in Nazareth,

vifo ireruerint? Omnia infigura contingebant i/-

vel in Capharnaum, necin Jerufalem, fed ex-

lit. Acproinde S. Gregoriusait: Ablatisdiis

alienis, peracto jejunio, exhibita a Praedica-

fpe&avit, donec fe recepiffetin defertum : Prae-

tore cenfüra examinis , ad líra&l Philithino-

terquam quod S. Gregorius dicat: Loca aren-

tia & inaquofa funt corda juftorum, quae per

rum Principes afcendunt; quia cum altiori

difciplinee fortitudinem ab omni carnalis

vita proficimus, maligni fpiritus, qui femper

bene agentibus invident, nobis infeftiores

concupifcentize humore ficcantur.

funt.

VS. Ambr.

XIIi. Singulariter notandum eft,qualenam,

Notat quoque idem Sanctiffimus Pon-

l. 4.in. velquodtempus Lucifer ex decurfu 33. anno-

tifex, quod non Philiftheze turbae foex pro-

Luc. €-4 m vitze Salvatoris elegerit, & ex(ípe&arit, ad

mifcua, feu plebs, fed Satrapze & Optimates

Philifthinorum fefe contra illos armarint;

congrediendum cum illo: Eo praecipuetempo-

M

re hoc praelium aggreffus eft, quando jama S.

quia etiam contra Chrifti milites non quorum-

6

Toanne Baptifta baptizatus fuerat, quando fu-

libet malorum fpirituum, fed fortiorum

'dæ-

monum praelia excitantur.

perilloaperti fuerant coeli, quando vox Patris

ratione Dominica poft rl

ines

n

zeterni audita fuerat, clamantis: Hic efl Filius

XVI. In quotidiana O

pu

ane

Ofmge

meus dile&lus,in quo mihi bene complacui ; quando

omnes fequentes petitiones : Sanctificeturno-

fi

difc. 10

D

men tuum;. adveniat regnuih tuum; fiat VO-n, 16,

]

Spiritus San&us in fpecie columboe, ad con-

luntas

Titalus XXXFÀL. Damon.

495

Juntas tua, ficut in coelo & in terra; panem

confilio cam Jofue foedus Iniiffent, exafpera-

noftrum quotidianum da nobis hodie; dimitte

ti ad invicem copias fuas conjunxerunt, ut de

nobis debita noftra, ficut & nos dimittimus

hac injuria vindiétam fumerent; & quidem Jof, 16. 4

debitoribus noítris, tandem in fine hzec poítu-

Adonifedech omnibus aliis dixit :^ Ad me a-

latio proponitur: Ne nosinducas in tentatio-

Ícendite, & ferte prsefidium, ut expugnemus

nem, fedlibera nos a malo.

Videri quidem

Gabaon, quaretransfugerit ad Jofue & ad fi-

lios Ifrael.

nonnemini poffet, divinum adveríus dsemo-

Qua propter Gabaonitze fine mo-

nem ejusque tentationes adjutorium in pria-

ra legatos fuos ad Jofue expedientes , ab eo-

cipio potius poftulari debuiife, quam in fine,

Atlon,

dem neceffarium popofcerunt fubfidinm, qui

i.Don,

fed valde errat , quisquis ita arguit; fiquidem

fubito tanto cam auimi ardore in favorem

Qu

incarnata Sapientia hanc petitionem in fiae

Gabaonitarum adverfus Reges Chanaan pa-

ng' '930

praedi&ae orationis provida cum fapientia fta-

gnavit, ut ad profequendam imminentem vi-

tuit, quia eo ipfo, quo nos Deo corde & vo-

Goriam folem curfum fuum fiftrere jufferit : $o/

luntate ar&e a(trinximus, ipfumque per lau-

contra Gabaon ue movearis.

Quisquis igitur

des & bgnedi&iones devote adoramus, atque

in periculis conftitutus ad verum Jofue Chri-

infupger paneejus Eachariítico paíci, peccato-

ftum Jefam confugerit, multo majorem ha-

rumque remif'ionem ab eo accipere defidera-

bendarum fuppetiarum fpem concipere pote-

mos, totusinfernusquam maxime adveríum

rit Verum quidem eft, quod, ut Gloffa in-

nosarmatur, atque ideo iis omnibus fuppofi-

terlinearis ait, qui Jefu expetit amicitias,

tis patrocinio cclefti quàm maxime indige-

multorum patietur inimicitias , propter hoc

mus ; quia, ut Origenesait, illud eftcertami-

tamen nequaquam defpondendum eft animo ,

nis & pugnze fpiritualis initium ; hinc tibi ad-

quia infallibiliter videbimus fuper nos Jefü

verfus diabolum nafcitur puguo principium.

Salvatoris & Redemptoris noftri auxilium.

: S.Aug&&.

XVIL. S. Auguftinus perquam confolato-

Unde Origenes optime confiderat, quod Jo-

' in Pf. 61. riam doctrinam propofuit dicens: Diabolo po-

fue tanc przecipue a Moyfe hoc nomine infi-

teftas quzedam eft , plerumque tamen vult no-

gnitus fuerit, quandoillum contra Amaleci-

cere, & non poteft , quia poteftas ifta fub po-

tas animofe pugnate confpexit., Usque ad

teftateeft ; nam fi tantum poffet nocere diabo-

hunclocum , inquit Origenes, Beati nomi-

lus, quantum vult, non aliquis juftorum re-

nis Jefu nunquam facta eft mentio. — Hic pri-

maneret, aut aliquis fidelium effet in terra.

mum vocabuli illius fplendor effulfit.

Et paulo poft, facultatem hanc, quam Deus

XX. Inlfaia de dzemone dicitur: Qwuorodolfa, f4,,g,,

illiad tentandum indulget, adbonum & utili-

cecidifli de celo, lucifer, qui mane oricbaris ?

tatem noftram fpiritualem ordinatam effe o-

corrudf]t interram; qui vulnerabas gentes ; qui

ftendit, dum ait; tantum permittitur illi ten-

dicebas 12 covde tuo: m celum coufcendam,

tare quantum tibi prodeft, ut exercearis, ut

Juper afira Dei exaltabo folium mueutza , fedebo

i. lot.

proberis, juxta illud Apoftoli effatam : F$de/is

3g uOBte leflamenti, in lateribus 74guilonis.

Deüs eff , &c. .. Ac tantam ad inftruCtionem &

Porroundenam pulcherrimi hujus Angeli ve-

confolationem noftram fubjungit: Ergo pote-

bellio procefferit, S. Bonaventura his verbisS, Bonav,

ftas Dei et; non eftenim poteftas, nifi a Deo.

exponit. Peccatum luciferi fuit, quod fe &in Pf 93.

Noli dicere: & quare dat tantam poteftatem,

privatum bonum dilexit, exczecatus , de alti-

& non de poteftate habet zequitatem ? qui dat

tudine habita praefumfit, ac propriam excel-

poteftatem, habet vequitatem.

lentiam ambivit, quafi habiturus fuerit a fe ,

Manfi

XVIII.Quando Perfze & Medi

fub Cyfo Ba-

nonab alio, & fine meritis habere voluit; Dei

di.16..4. byloniam funt demoliti, tali in eam tyranni-

fimilitudinem concupivit, noo caufa imitatio-

de fuut debacchati ; ut ne infaotibus quidem

nis, fed poteftatis: fubditos habere voluit, &

pepercerint, ut hac ratione totam extirparent

nulli fabjectus effe concupivit; ficut enim ftel-

Babyloniorum progeniem.

Porro idipfum

la, quaefolis eft prodroma, & in latino lucifer

nobis quoque idem Pfalmifta confulere vo-

nominatur, omnes aliss ftellas fplendore &

luiffe videtur, dumait : Peatus , qui tenebit, €9

pulchritudine antecellit , itafpiritus hic rebel-fob. 40,

allidet pavvulos fuos; nam S. Auguftinus ibi-

lis inter reliquos Angelos erat. Unde in Job v.14.

dem in Gloffaait: Beati, qui nafcentes cupi-

deillo dicitur : /pfe e/ principium viarum Dez.

ditates,antequam robur accipiant;allidunt; fic

Etin Ezechielelegitur : /z delczis pavad:ff Dei Ezech,

enimfaciliusvincuntur. Sic quoque ad perni-

J'uiffi , owitiis lapis pretzofus opevimentum tuutmn.28. V. 13.

ciofum ferpentis femen extinguendum Deus

Etalibi ineodem Propheta dicitur : Cedri zon 31 8

ait: Jgimicitias pouam quter te , ? multeremi, C?

Juerunt altioves illo 22 paradifo Dei ; at vero

Jemen tuum , €? femen illius ; femper enim pri-

quia propter füuam fuperbiam przevaricatus eft,

j

mós motus; primasque ad. peccatum fugge-

hinc de ipío dici

D

poteít: Szcu£ /umm e2u5 , itaPf, 138;

4

ftiones necare & opprimere oportet , quia hze

€» tenebve ejus.

Y.17.

femen & maledicta ftirps funt hujus ferpen-

XXII. Alii hoftes paulatim & cum tem-Man&

tis; Nam, ut Chriftiane ad propofitum no-

pore inimici effe definunt , quia voluntas eo-dif. 2. n.8.

VT*'Senec.

ftrum Seneca inquit , nonobtinebis , ut defi-

rumtandem aliquando ad pacem difponitur &

ep. 1. 6.

nas , fi incipere permiferis; imbecillis eft pri-

inclinatur; atvero daemon inflexibilis eft, prze-

mo omnis affectus, deinde ipfe concitat, &

terquam quod Job de illo dicat: O//a ejus velut Job. 4.

vires, dum procedit, parat.

Jifüula evis ,cartilago ejus quaft lamina fevrem ; V V8

fus Gabaoni-

örigegeä

0. T. if

' XIX. Reges Chanaan adver

ideo, tametfi a nobis perfzepe vincatur, nun-

detur.

.

Ened

t;as , €0 quod fine ullo cum ipfis communicato

quam t?.men animo Ífuo defpondere vi

9

Unde

496

— Bibliothec Manualis Concionaterieg

Unde non fine myfterio Beglzebub, id eït,

nihil ad hoc illum permoüifï'e , nili quod invi-

. | slüdM

Deus mufcarum appellatur, quiahae quanto

dize Spiritus hominum damnum fuum compu-

frequentius abiguntur, tanto communiter

tat lucrum, & quod perierit hominibus, hoc

( Ang.

importunius redeunt.

fe exiftimat acquifiviffe.

Verum enim vero ,Ifa.27. X«

] de ul

quod cun&is aliis deplorabilius eft, inimicus

^X

| Damnun).

homo zizania ifta ex omni parte agri füperfe-

Tpiderm

miaavit.

Inlíaia hzec verba fatis ditficilia le-

XXIII. Quando in medio falutaris feminis

guntur: Super Leviatbam fevpentem vetlem.

fol. S.97. deprehenfa funt Zizania, fubitoilla non ab a-

Quae Vatablus ita. vertit: oblongum, inftar

lio feminatore fparía fuitfe didicerunt agrico-

vectis, additque: vocatLeviathanferpentem .

$.0

Mstth.13.]12e , quam ab inimico & adverfario: Inimicus

oblongum , quod dicio diaboli

ioP/

v. 28.

mnundum occupet.

x

ffete totum

H

ho

homo hocfecit: Circa quam parabolamidem

D. Chryfologus in alio quodam fermone ait:

XXIV. D. Chryfoftomus ultima D

omilis. Chpyf;

fuperfeminavit zizania, ut quid? ut periret

cze orationis verba, fcilicet: Se4 Jibera mos a apudMan-

Dominica meffis ; fed hoc ad lucrum quid per-

malo: exponens, dixit: Hoc.eft a diabol

01, 1 diic- 2.

tinebatinimici ? quodnam ex hifce fuperfemi-

qui totius mali & authoreft, & origo 5 dia-

natis Zizaniis referebat emolumentum? num

bolus natura cceleftis fuit, nunc eft nequitia

forte per faperfeminata hzec zizania agrum ad

fpiritualis , aetate major faeculo, nocendi ufu

fuam utilitatem foecundandum effe credebat,

tritus, laedendi arte per'tiffimus, upnde non

aut melfem propterea fuam fertiliorem fütu-

jam malus, fed malum dicitur, a quo eft o-

ram effe confïdebat? refpondet San&us , aliud

mne, quod malum eft.

gæäaææsæäææäsægaäääæäaæäææagäaæäaäüäæææäæææäwæ

TITULUS . XXXFIEL

DESPERATIO.

]ien ít

j

zm. i

$.

I.

Drzmgzum.

|

f

QUOAD ESSENTIAM.

VIL Impius, cum in profundum venerit Prov. c.

peccatorum , contemnit: fed fequitur eum r&.

ignomina & opprobrium.

N

F'De]ïm'-t'z'o.

l.

VIIT. Defperavimus

poft cogitationes jer c. 1g.

$ Eier,

nofiras ibimus, & unusquisque pravitatem

Vpi..

S. ';I'hom*.

ft vitium, qüi homo ex falfa exiftimatio-

cordis füi mali faciemus.

20 20 qo 200

ne de Dei omnipotentia & mifericordia

IX. Defperantes, femetipfum tradiderunt Eph. c. 4.

&. I.

credit, eum non poffe, aut non velle

impudicitize , in operationem immunditize

$ Àng,

peccata remittere , atque adeo confecutio-

omnis, in avaritiam.

fer.5$,

nem seternze beatitudinis fibi impoflibilem

X. Felix , qui non habuit cordis

de temp,

eífe.

fui trifti- Ecdcas.

tiam, & non excidit fpe fua.

Davifio.

$

IH

Beviiack — IL Dividitur hzec defperatio a Beyrlinck

v.defpe- in tres fpecies , videlicet in defperationem

EX SS. PATRIBUS

eat.

beatitudinis confequendze , remiílionis pecca-

ET DOCTORIBUS.

-

torum obtinendae , & da

.

mnationis 2eeternae

evitandae.

$

I

Fug a.

EX S. SCRIPTURA.

I.J Lat

ro agnovit, Petrus negavit. In Pe—s; Aug.in

Toíem,

t

ro demonfítratur, quemque | juftum lib. de

/

Qualitas.

non de fe przefumere , in latronenullum im- (ymb.

181,de

pium debere diffidere converfum.

Timeat

lemp.c

ignoras, quod p

D

a.Reg.c.r./I; An

tio?

griculofa fit defpera-

ergobonus, pereat perfüperbiam , & malus

non defperet per multam malitiam.

Job. c. 17.

II. Quafi in profundiffimum infernum de-

II. Nemo diffidat, nemo veterum con- qqem fer.

Ícendent omnia mea; putasne faltem ibi erit

fcius peccatorum praemia divina defperet: 6.

requies mihi ?

Ill. Quarefa&tus eft dolor meus perpetuus,

novit Dominus mutare fententiam, fitu no-

S.Cypx

]er; €. 15.

veris emendare delictum.

etm, i

& plaga mea defperabilis renuit curari ?

III. Nullus defperet veniam, etiamfi circa c 164.1.5,

EE

Ibid. c-go'

V. Infanabilis eft fra&ura tua, pefífima

0m,

finem vite ad ponitentiam convertatur;de fummo

plaga tua.

unumquemque enim Deus de fuo fine, nonbono.-

Mich. c.3.

V. Super

hoc plangam & uiulabo ; quïa de-

;

de vita praeterita judicat.

fperata eft plaga ejus.

IV. Incumbit (id eft ,

innitur) virtuti S. Ambr.

Job.c.1s. Vl. Non credit, quod reverti poffit de te-

nebris ad lucem, circumfpecans undique

fzeculi, qui defperat de adju;orio XDei.

fub. Maye.

l

gladium.

V. ln

|

Titulus XXXVAIL . Defperatio.

497

$.1Iüd. 16

V. In vita hominis finis quzerendus eft: quo-

digos fufcipit reverentes, & (velit, nolit Nova-

niam Deus non refpicit, quales antea vixeri-

tus hzereticus ) omni tempore Dei gratia re-.

mus fed quales c.rca finem vitze fuerimus

clplt poenitentes.

P 2

SAu

VI. Nemo defperet: Judam traditorem non

XIV. Mifericordize Domini Dei nec menfu- S. Leo a-

] de uul

ponit,

tam fcelus, quod commifit, quam indulgentize

ras poffümus ponere , nec tempora definire , pud Pa-

defperatio, fecit penitus interire.

apud quem nullas patitur venize moras Vefa CIes8 . 4.

Ibidem.

VIL. Ne defperando zugeamus peccata,

converfio.

À ii ——

ne

poZo c. 18.

pofitus eft poenitentive: portus :

rurfus,

Íperando augeamus, datus eft dies mortis

I)amm:m.

incertus.

XV Qui de venid peccatorum defperat, S.Chryf.

S.Chryf.

- VIHI. Nolomihidicas: Blasphemus fum :

negat, Deum eífe mifericordem. -

Et ma-

in Pf. 5o

Nolo dicas, perfecutor fum, immundus fum:

pæmä ^

S ht

hom. 1.

Habes omnium oftenfiones, vis in novo tefta-

gnam injuriam Deo facit, quia de mifericor-

lpllü Mm-

dia ejus diffidit.

T

mento, visinveteri ? [n veteri David, innovo

XVI. lllius zeternze civitatis januas noblsS 1fd.

2

Paulus. Noloexcu'ationes mihi afferas: No-

fiducia la-!

yda

defperatio claudit, fpes aperit,

fmo

loignaviam praetendas.

Peccafti, pcenitere.

tum praebet mgreü'um.

bono.

Millies peccafti ? millies poenitere. Hoec aífi-

duz infundo medicamenta &c. Silapfus es;

$. IV

N

A

poterisfurgere. Inutramvis partem habes li-

EXEMPLA SACRA

berum arbitrium. . Si vulneratus es, adhibe

tibi curam, dum vivis, dum fpiras, etiam in

Defperatio punita.

ipfole&o pofitus etiam, fi dici poteft, animam

efflans, ut jam dehoc mundo exeas.

Non im-

I.

ixit Cain ad Dominum: Miajor eft ini- Gen. c.4.

pedltur temporis anguftia mifericordia Dei.

quitas mea , quam ut veniam merear.

Quid enim eft peccatum ad Dei mifericordiam?

Hmc a facie Dei ejectus, profugus fuper ter-

tela arane, quze vento flante nusquam com-

ram, vitam in perpetuo timore transegit.

Idem in

paret. -

li. Jadas poftquamChriftum triginta argen-

reem. in

IX. Si peccata & magnitudine & numero

teis vendidiífet, poenitentia du&tus retulit pe-

fa

poffunt definiri. Miferationes autem Dei ne-

cuniam, & abiens laqueo fe fufpend.t fufpen-

Prov, Qs

que magnitudine, neque numero poffunt cir-

fusque crepuit medius.

n

cumfícribi, fine dubio non eft, cur defperatioad-

Il In Imperiali civitate Lubecenfi quze- Spec. Ex-

hibenda fit, fed agnofceuda mifericordia Del,

dam venerabilis Matrona atque Confulis uxor empl. v.

t 6

S. Hier.

& commiffa peccata deteftanda.

erat, quae uno partu tres filios fadit, quorum defpera-

ratio,

X. Nunquam fera eft converfio.

Latro de

unus elephantino morbo percuffus fuit ; al-*

m

Epift. 7..-

cruce tranfit ad paradifum. Nabuchodonofor

ter fübmerfus eft; tertius vefo, de quo nobis-

ho

Rex Babylonis poft efferationem corporis &

eft fermo, propria manu peremptus eft. Sed

cord s mentem recepit humanam.

quo ordine, quove modo, quoitem merito hoc

S. Aug,

XI. Forte cogitat aliquis, tam gravia fe ad-

fa&um fit, ego, qui ipfum, fimiliter & germa-

fer.58

Ed o

detemp.

mififfe peccata, ut jam Dei mifericordiam pro-

nos fuos, & omnem parentelam optime novi,

mereri non poffit; abfit hoc a fenfibus omnium

brevius atque füccintius, quam potero, inti-

peccatorum. O homo, quicunqueillam pec-

mabo, ut hujus exemplo juvenes florentis ju-

càtorum mult.tudinem attendis, cur & omni-

vente ?etate confpicui, & facile in quam-

potentiam coelett's Medici nonattendis ? cum

cunque partem flexibiles difcant, & parenti-

enim Deus velit mifereri, quia bonus eft; &

bus debitam veneranonemlmpendere, & fuoe

poffit, quia Omnipotens eít; ipfe contra fe di-

lafcivize indomitam concupiícentiam refrze-

vinze bonitatis januam claudit, qui Deum fi-

nare.

Difcant iterum, & iterum difcant, fce-

bi mifereri, aut non velle, aut non poffe cre-

minarum - devitare confortia, cum nec ru«

dit, eumque aut bonum, aut Ommpotentem

beus in fanguine bellicus enfis tot milites

. effe diffidit.

ftraverit, quot pudibundos juvenes puella-

i Aug j

In ferm.

rum confortia proftituere.

Haec fan&iffi-

V

b, de

181. de

XII. Nuaquam Deus fpernit poenitentiam ,

ymb

temp.

fi ei fimpliciter & fincere offeratur, faícipit,

mum David polluit,

hsec fapientize vaftum

libenter accipit, ample&titur omnia, quatenus

facrarium Salomonem infatuavit, hzec robu-

Et infra ;

ftiffimos Samfonis lacertos vicit, ut evidens

eum ad priorem ftatum revocet.

Donec fumus in hac vita, quantacunque no-

daretur argamertum pofteris, nullam fanctis

acmdennt peccata, poflibile ePc omnia ablui

tatem, nullam fapientam, nullum robur five

jn

er poemtentlam.

potentiam inter fceminarum confortia inde-

Cy»r.

XIII. In eodem articulo temporls, cum jam

mnes remanere. O utinam nunc mihi conce-

ferm, de

anima feftinatad exitum, & egrediens adabia

deretur; in tam fublimis altitudinis montem

ecna

om.

expirantis emerferit , poenitentiam clementif-

confcendere, ubi omnem adolefcentum virgi-

Jf I

ä

fimi Dei benignitas non afpernatur: necferum

neam multitudinem me audire contingeret,

Ief m

eft, .quod verüm ; nec irremiffibile;quod volun-

quam altis vocibus proclamarem : O vos o-

oto»

tarium ; & queecunque neceffitas cogatad poe-

mnes adolefcentes , qui tranfitis per viam,

mtudmem necquantitas criminis, necbrevi-

attendite , & timete, ne hzec foeminei deco-

| Ambfo

ris profundlfüma vorago vos forbeat

Quis

ub Mafco

tas temporis, nec horae extremitas, nec vitae

enormitas, fi vera contritio, fi pura fuerit vo-

fcit, fi vel unum ex illis Hoc valido clamore

luptatum mutatio,

excludit a venia, fed in

cautum efficere, ne in tam vaftam, quamifte,

amplitudine finus fui mater chantatls pro-

de quo d1&urus fum, perditionis charybdim

abe«

A. D. Lobu Dibl. Mag. 0m. £.

rr

:

498

Bibüiothem Manwlis Concionatoria

laberetur. Sed ne ante hiftoriam diffluamus,

mo matris, & in confufionem totius generis

fe

nuncreseainchoanda. Erat iíte tertius juve-

fui, cum ipfa meretrice in publico lupanará

p/

nis ( de quo fuper narrationem incepimus )

deinceps habitare delegit, ubi poft confumptas

n

elegans forma, decorus facie, ingenio acer, ve-

fericas veftes, poít famem, poft fitim, poft in-

p

fte pretiofus, divesrebus; fed amore foemina-

digentias multas, moeftus & d efolatus, gravif-

cï

rumnimis effufus. Unde poftftupra virginum,

fimas primum febres, dehinc defperationem

. poft multos abufus fcortantium meretricum ,

acerbam incurrit, quibus per dierum vices

tandem impegitin unam earum, quze forma

crefcentibus, cum molem miferiae fuze diu-

viucere dicebatnr omnem pulchritudinem

tius ferre non poffet, morte exofis rebus ter-

[

Lubecenfium puelarum. Et hzc tam forti

minum imponendum zeftimavit. Verum ne

D.

amoris vinculoligatum miferum in fua duxit

quis hujus tragoedise exitialem effe&tum im-

)

caftra captivum, ut nec perditio familiarium

pediret,, excogitata caufa, foeminam, fe am-

rerum, nec refracze libidine vires membro-

plius vivum non vifüram, quopiam deftina-

f

rum, nec timor Dei, nec gehenn»ze terror, nec

vit, qua egreífa, cum folus & absque arbitris

honeftas publica, nec amicorum . correptio

mifer domi remanfiffet, e coquina cultrofum-

f

privata eum: ab infaufto meretricis concubi-

pto proceífit in hortum, & ia omnelatus va-

(

tu valuerint feparare.

Qua ex re factum eft,

gum lumen circumferevs, cum nullum vide-

g

ut omnibus confuümptis, atque cum meretrice

ret fe prohibere potentem, diífutis veftibus

t

ifta diflrractis, rebus neceffariis inciperet indi-

pallidum morbo pectus nudavit, & tento ad

!

gerel

Quod ubi vidit mater, nam pater de-

ligneam horti maceriam fine manubrii, ne fci-

t

fun&us erat, quando ifta agebantur, filium vi-

licet vi ruinze cederet, tanto impetu fe in cul-

j

delicet füum indignam natalibus incurriífe

telli exafperatam atque obviam aciem egit ;

pauperiem , commotis füper eo vifceribus

ut firmiffimo pe&oris offe transfoffo ferrum

?

(

charitatis, quia pia erat, femel, bis, ter, ite-

univerfis pertranfitis, etiam dorfi fpinam, quze

Cafariüs

rum atque iterum non modicam pecuniarum

e regione erat, violaret.

Tali igitur vulnere

Liba674

fummam indigenti donavit, monuitque cum

faucius corruit in terram, & profluentem fan-

](

lacrymis, ut Dei memor, generis item & ho-

guinem cernens, vehementiori ccpit furia a-

:

noris, atque etiam falutis fuze, meretricem

gitari, quod in tanto cruoris profluvio atque

defereret, atque de czetero laícivize fuze im-

inter tam acerbas anguftias exofum fibi Spi-

petus virili animo cohiberet. Sed heu! ful-

ritum non valeret exturbare. Pavenda res ?

fere czeco lumina, furdo cecinit philomela.

videres eum fixum adhuc in pectore cultrum,

Non enim potuit chalybeas illas amoris ha-

.quantum ex certis fignis in funere patuit, vio-

benas dirumpere, quibus tenebatur foeminze

lenter in gyrum agitare, lacerare vifcera, óc

alligatus, & dura damnationecaptivus. Tan-

fceleftum animum in manum daemonum non

dem cuim videret mater, quicquid filio tri-

tam emittere, quam fugare.

Rediit, his pa-

bueret, in ufus cedere meretricis, & nihilo-

tratis, domum infelix foemina, & cum in hor-

ïï

minus dulcis pignoris fui animum, nec sere,

to videret dulcem amafium fuum in mortem

nec prece poffe revocari, cor obduràvit , clau-

propriis mauibus cortuiffe, intremuit, pal-

fit manus,nihil tribuit paupertate gravato. Sa-

luit, & in terram decidit. Tandem refumpto

tius enim duxit, filium unum & folum egere,

fpiritu, cum ad fe effet revería, importunis

quam ipfam fimul cum filioindigere. Videns

clamoribus totam viciniam convocavit, & o-

igitur adolefcens, cum facie fimul & animum

mnibus per oftia intrantibus, infufa lacrymis,

matris circa fe eífe mutatum, nec agi res fic-.

rem, ut erat gefta, enarravit.

Et fic per to-

uti heri & nudius tertius, egeftate & meretri-

tam civitatem de morte juvenis flebilis fama

cemalis confulibus ufus, non femelaut bis,fed

ferebatur.. O quam vehemens anguftia cor il-

pluries aut multis vicibus nudato enfe in ma-

lud maternum comprehendit, fodit, laceravit

trem irruit (horreo. dicere) fub pedibus ftra-

in ea hora, qua fibi a narrantibus dicebatur :

vit. Minabatur item, fe colla fciffurum, nifi o-

Veni mulier, fide filium tuum, jacet enim in

cyus data pecunia duriffimae fuaze neceffitati

horto proftratus, & Spiritus ejus non eft in

fuccurreret. Mater vero fub acerbi hoftis gla-

eo.. lpfe fe ferro fodit, ipfe fuurm fanguinem

dio intrcmuit, aítri&a tam infperato periculo,

fudit, ipfe nunc in te exhibitze crudelitatis

invita licet, quicquid tamen exigebatur, dona-.

fupplicia pendit.

Cerneres procul dubio ad

vit.:Nulli tamen parricidae fobolis faze auda-

tantze tragcedide nuncium , matrem quafi le-

ciam,atque crudelitatem audebatindicare, ve-

zenam raptis catulis, irrugire, pallefcere ora,

rita; ne forte, fiprimores civitatis, quorum in,

totum corpus intremere, ad locum facinoris

judicandis criminofis rigida zequitas orbi no-

non tam modefte ire, quam infolenter curre-

ftro patet,rem, ut fama erat, perciperent,etiam.

re, quo cum veniífet, & vidiífet inter coru-

in fi'ium. fuum grav ífimee improbitatis reum,

fcos rofarum flores, & albefcentia lilia cruo-

feveram vellentíententiam fulminare. Tacuit

re rubicundum, fed morte pallidum dulce

ergo, & filentio quam arctiffimo potuit, quae

pignus, tantze miferie onus non ferens re-

circa eam per filium agebantur, celavit, fed

pente in terram corruit, & quafi,una cum

repente ( nefcio, quo proditore) tanti facino-.

filio moritura expalluit.

Flebant omnes,

ris fama per omniam aures ferebatur, quo-.

qui iftis intereract, fed ipía pree nimia men-

circa. convenerunt amici, & communicato

Tandem ta-

tis anguília flere non potuit.

invicem confilio,.juveni fub interminatione

men paululum refumpto Spiritu lacrymari

vitze fuze , nematrem fuam de cietero enfe ter-

uberrime coepit, & madidis oculis in metetri-

reret, praeceperunt. - At ipfe coercitus atque .

cem reflexis: O mulier, inquit, quid fecifti ?

eonfufus rigorofo mandato, ftatim exiit do-

v fige-

Maledica fit pulchritude tua , qu

nerofae

'itulus XX.XZX V. D.lü?emtb,

-

nerofz prolis mex antea animum non fodif-

dus effet, ad molendinum venit, oftium ape-

E

fet, hodie horribile ferrum iiiud ejus pectus

ruit, introfpexit, in quo horrendam vifionem

non intraviífet.

Va igitur tibi, quae hujus

vidit. Stabant ibi equi duo nigerrimi, & vit

miferixs caufam tribuifti ! His igitur fimili-

duidam deform:s ejusdem cclorisjuxta equos,

busque verbis aftantem populum in fletus con-

qui dicebat ad ruilicum : Feftina, afcendere

citavit. Pofteraigitur die convenerunt amici,

equum iftum , quia propter te adductus eft.:

& multa fumma obtenta a judicibus licentia,

Expalluit ifte, & contremuit, quia jubentis

ut miferum funus fepeliri potuiffet ( nam fe-

vocem minus libenter audivit. Cumque ad.

candum leges flammis dari debuerat) in pro-

talem obedientiam impzratus effet. iterato.

vanum coemeterium, quod a parte Aquilo-

clamat diabolus ; Quid tardas?. projice ve-

nari Cathedralis Ecclefiae fitum eft, fub Ti-

ftem, & veni. Erat autem crux, quam fufce-

lia, quae venientibus per forum equorum vi-

perat, eidem vefti affüta.. Quid plura? virtu-.

detur , infelicem glebam illam terrze tribue-

tem diabolice vocis per defperationem in

1

runt. Ubi cum per folam & unam noCtem fe-

corde fuo fentiens, 4 jam refiftere non valens,

pultus jacuiffet, tantum in craitinum tumuli

veftem rejecit, in molendinum intravit. e-.

terra videbatur concidiffe, ut ex hoc nonnulli

quum, imo diabolum aícendit, Afcendit &

conjicerent, d2emones, qui animam tulerant,

diabolus equum alterum, & fub multa cele-

etiam corpus abftuliffe. Sed quia hoc proba-

ritate fimul dedu&i funt ad diverfa loca pee-

tum non habeo, temerarie hoc affirmo, licet

narum; in quibus homo mifer patrem & ma-

ipfeviderim fepulchricongeftam arenam quze

trem miferabiliter vidit, al'osque plurimos ,

tempore humationis reliquze terrae eminen-

quos defuo&os ignoravit.. Oftenía eit eiin eis-.

tior relinquebatur, in. craftinum usque adeo

demlocis ignea fedes, in qua nulla potuit effe

N

decidiffe, ut vix

;

fi quis ibi fepultus e[l"et,poïf-

EM

quies, fed leffio poenalis, & poena interminabi-

fet agnofci.

s

lis, di&umque eít ei : Modo revertere in do-

: Czfarius

IV. Eo tempore quo magifter loann

es Xan-

inum tuam, poft tres autem dies exuto corpo-

Lib.2.C7- tenfis fcholafticus & magifter Oliverus Co-

re reverteris in locum tuum , & mercedem

lonienfis fcholafticus, crucer contra Sarace-

tuam accipies infedeifta. Mox a dzemone re-

nos przedicabant in dicecefi Traje&enfi, erat

du&tus, & in molendino depofitus, pene exani-

- jbi quidam rufticus, fi bene memini, nomine

misrelictuseít. Inventusibi ab uxore & fami-

^ Godefchalcus, opere ufürarius; ifte cum cae-

lia, atque in letam deportatus, cum require-

teris non ex devotione, ut poftea patuit, fed

retur, ubi effet, unde veniret, refpondit : Ad

ex circumítantium importuna admonitione ,

locainfernalia ductus fui, hzec atque hzec ibi-

cruücem fufcepit.

Cumque difpeufatores ex

dem vidi: Oftendit mihi in eisdem locis du-

mandato Innocentii Papze pecuniam redem-

&or meus fedem unam, & dixit, quia mihi fo-

ptionis colligerent a fenibus, pauperibus, &

ret praeparata, & quia poft tres dies receptu-

rus eífem mercedem meam in ea. Vocatus eft

infirmis, idem ufurarius fe pauperem men-

tiens,cuidam difpenfatori circa fummam quin-

fub celeritate Sacerdos, &rogatus ab uxore,

que marcaram dedit, talique dolo Sacerdo-

ut pufillanimem confortaret, defperatum eri-

tem circumvenit. Triftati, funt poftea vici-

geret, & ad ea, quaxe funt falutis, hortaretur.

ni ejus, quod dediffe potuiffet quadraginta

Quem cum Sacerdos. admoneret, ut contri-

marcas, nectamen exhaeredaffet liberos fuos,

tionem baberet de peccatis fuis, & ut puram

.quod ipfe praetendebat.

Deus autem, qui

faceret confeífionem, dicens, neminem de-

falii non potuit, ejus fallaciam poftea terribi-

bere de Dei mifericordia defperare; Refpon-

liter conclufit.

Sedebat mifer in tabernis

dit: Qui profunt verba ifta? Non poffum

Deum provocans, ejusque peregrinis expro-

confiteri, fuperfluum judico confiteri, quod.

bransin hunc modum : Vos ítolidi mare tran-

de me difpofitum eft, neceffe eft impleri. Se-.

libitis, fubílantiam veftram expendetis, vi-

des mea parata eft, poft tertium diem illuc.

tamque veftram multis periculis exponetis:

veniam, & fecundum quod geífi, recipiam :

Sicque fine contritione, fine confeffione, fine

ego vero cum uxore, & liberis meis domi

' gelidens propter quinque marcas, quibus re-

viatico, & facra unctione, tertio.die de

lu

demi crucem meam, fimilem vobis habebo

&us, in inferno fepultus eft.

V. Narrat Bernardinus deBu

inercedem. — Sedjuítus Dominus, ut palam

fto, de adolä- Bernard.

oftenderet , quantum placeret labor, & ex-

fcente valde diffolutis moribus , quia'fido fzepe

de Buftis

penfee peregrinantium , & quantum ejus o-

Sodali de feria poenitentia admonitus, eam jo-

. ,"M!

culis difpliceret dolus, ac blasphemia detra-

co aliquo, aut futura, fub mortis tempus, con-

heetis, hominem miferrimum tradidit fata-

verfione femper eludebat. Non diu poft, cum

n2e, ut difceret.non blasphemare. Nocte qua-

in gravem morbum incidiffet , effetque mortis

dam dormiente eo cum uxore fua in proprio

periculum, iterum iterumque de initituenda

molendino, domo fus» contiguo, motum

tandem confeífione ab eodem fuo contuberna-

quafi rotze molentis audivit, clamansque ad

le, propofita Dei mifericordia, quam toties fa-

puerum, dixitei: Qui admilit molendinum ?

nus & valens in futuram poenitentiam praete-

vade, vide, quisibifit. Ivit puer, &rediit. Ni-

xuiífe, admonitus eft, fed furda aure, & obfti-

mio enim horrore percuffus, procedere non

nato animo ad propofita bene monentis confi-

potuit. Cuidominus: Dic, quis eftibi? Re-

lia. Hic ergo triftis ab z2egroto ad nocturnam

-fpondit: Tantus horror ad oftium molendini

quietem recipitfefe, fecundum quam vifus eft

me invafit, ut compellere redire. Et ille:

fibi videre Chriftum , qui eo habitu, quo a Pi-

etiamfi diabolus ibi fit, ego vadam, & vi-

lato olim de lo

fuperiori Judzeis, lacero fla-

&

debo.

Inje&aque toga fcapulis, eo quod nu-

gellis corpore,

capite fpinea corona faucio,

R. P. Lohn. Bibl. Man. Tom. I.

Rrir 23

'exhi-

Bibliotheee Mannalis: Concionatorim.

500

eichibitus eít, ægrotahti focio adftaret, & ita

tali pcena plexus, de tormento cotporis tranfis

COQföTïO :

vit ad tormentum aeternae damnationis. Noe»

alloqueretur: Ecce lacerum fpinis caput, &

|»

totum vulueribus faucium corpus: fed & ecce

&e quadam infra ftatutum tempus Bertolpho

apertum latus, his tibi etfiin diguo, parta, pa-

dormiente in ftrato fuo, tantus effe coepit cir-

rataque eft Dei mifericordia, fi modo vitam

ca domum fragcr arborum, tam vehemens

tuam praeteritam deteftatus, ad nie converta-

flatus ventorum , ut ipía animalia ftuperent,

ris. Adbezec?eger: Scio,inquit, Domine, ma-

& vix fuis locis intra clauftra ft2buli retineri

gnami effe mifericordiam tuam , fedneque mi-

poffent. Expergefattus Bertolphus refpexit

ilorem''effe.juftiiam ; cui cum nullo merito

ad oftium donius, & ecce januse quafi vento-

qieo fatisfacere poflim, non video, quomodo

rum impulfu aperiebantur, viditque Hilde-

Tiac falva a. mifericordia peccatorum veniam

brandum in camino ardente refidentem, fibi-

fperare valeam, acdebeam. Imo, addit Chri-

que celeriuspropinquantem. Territas autem

ftus. a mifericordia mea vales,& debes veniam

fupra modum, fefignavit, &, ut ftaret, fub in-

fperare; quia pollicitus fum? eam humiliter pe-

vocatione divini Nominis, pzecepit. Ecce hic

tenti nunquam negare. Sed pergit miferandus

fum, ficut promifi, inquit. Scifcitante illo de

pä

adolefcens juftitiam mifericordiae opponere,

ftatu fuo, refpondit: /Eternaliter damnatus

atque cum nihil boni in fe, quo mifericordiam

fum, seternisqueincendiispropter defperatio-

Sifecandum tuum

mereàátur, inven'at, fetotum juftitize illius ri-

nes maxime deputatus.

gori, defperata fa^lute, tradere. Hi:c tandem

confilium egiffem poenitentiam, per poenam

Chrittus indignatiose plenus, expreffum dex-

temporalem evafiffemzeternam. Hocautem

tera de lateris volnerefanguinem in moribun-

fcito, quia fi non fuiffem vivus a teadjuratus,

——

di faciem conjiciens, hic, inquit, fanguis meus

netibimortnus nocerem, malo tuo huc adve-

in dié Judicii teftis erit oblatae tibi a me mife-

niffem. Confulo tibi, ut vitan emendes, ne.

ricordize, quam per infanam obflinationem

poft hanc vitam fimiles poenas recipias. Erat

tuam, ac fummam ingratitudinem contem-

autem idem Bertolphus Sacerdos nomine,

pfifti. Hoc tam trifti vifo territus, experge-

nonre. Nam usque ad illud tempus fine Or-

fattusque iftius focius ftatim accurrit ei, quae

dine Presbyterii celebravit. - Qui cam adhuc

vidiffet , narraturus, fed, quze Dei jufta funt

miferum amplius interrogare vellet, refpon-

judicia, & meritze in mifericordize fuze con-

dit: non licet mihi hic diutius morari, quia

temptores , poenitentizeque procraftinatores,

multi dzemones foris ante oftium przeftolan-

animadverfiones, hominem mortuum invenit;

tur reditam meum. FHoc di&o, ftatim impul-

& quo non vana crederetfuiffe, quee in fomno

fus & expulfas cum ftridore & ululatu maxi-

vidiffet, faciem ejus recenti fan

mo, ab eo difceílit, tranfiensque fecus ftabu-

commaculatam.

3

a

guine ;'eperif

Caefarius

Jum, animalia, ficut prius, in ftaporem & com-

VI. Hildebrandus habitans in villa quadäm

motionem convertit, Bertolphus vero timore

tam horrendse vifionis f7eculum deferuit, &in

a.g. 6,

dicecefis Trajectenfis, quae dicitur Holchoyn,

die quadam fylvam cum alio quodam concive

domo quadam Ordinis noftri Religionis habi-

fao intravit, quem, fuadente diabolo, cum foli

tum fufcepit. Abbas lociillius, eo quod in-

'effent, occidit. Fuerant enim aliquando inter

tellexiffet, eum virum eflfelit;ratum, & elo-

eosinimicitize,fed tunc temporis penitus erant

quentem, ut ei ad Ordines liceret accede,

fopitzee, Reverfo Hildebraadoin villam, inter-

fatis apud Dominum Papam lanocentiuin la-

rogabant eum amici occifi, ubi effet? Qui re-

boravit, fed obtinere noa potait.

Ante hoc

fpondit: Nefcio. Expectantibus dieillo & al-

biennium, ficut mihi retulit Prior de Campo,

tero, cum non rediret, qui jam redire non po-

in manu, quam extenderat temere ad arcam

tuit, fufpectum habentes jam dictum Hilde-

Dei, gravi morbo, qui anthrax dicitur, puni-

braudum propter antiquasinimicit'as, coram

taseft. Quecumei, quafi pro remedio, eo

judice in caufam traxerunt, crimeaque homi-

quod morbus ferpeas fit. abícinderetur, nihil

cid

L

il'impo

fuerunt, quotimide negaute, coepit

ei profuit, imo dolori dolor additus mortem

ipfa facieseum prodere, & cam inftantibusillis

potius acceleravit.

Voluit eum Dominus ,

jam negare non poffet, confeffus eít, quia ho-

ut fpero, punire in przefenti, ne puniret in

minem occidi(fet. Statim data füper eum fen-

futuro.

tentia, poen: rotali adjudicatus eft.

Cum-

VII. Funeftum ac horrificum paradigma Leon.

que duceretur ad mortem.

Sacerdos ejus-

poft Cainum dederat in Aquitania fzeculo prio- Ma».Zin.

dem villae Bertholphus cum alio Sacerdote,

reexeunte, Calvinianze fectze minifter.

Ise

in palf.

nov. ane

qui vocabatur Joannes, traxerunt reum ia par-

moriente pe&ore defperatze falutis execran-

tig. 1. 3.

tem, fatis diligenter eum monentes de con-

dam illam vocem eructaverat: Non ita equi- diff. 1:p.r.

Et quia

felione, atque.contritione cordis.

dem infanio, ut Deum effe nefciam. Sed quia 4octr. a.

mifer homo per fe furgere non potuit, nec

ille me' deferuit, ego viciffim.eum defero: vix

manum fe fublevantem fenfit, . miferabiliter

vocem hancorco dignam abfolverat, cum ecce

refpondit.

Quid mihi poffent illa prodeffe ?

inter ingentes totius sedis concuffiones, irru-

homo enim damnatus fum. Refera refpondit

pit in cubiculum monftrum horridum, ac de-

ficut induratus homo, & defperatus. Etait illi

forme, quod morientem nafo truncatum prius,

Sacerdos: Adjuro te per Deum Patrem & Fi-

& lingua, mox comprefla in collo blasphema

fauce, exanimem dedit.

lium & Spiritum fan&tum, ut infra dies trigin-

ta mihi appareas, & fine omni periculo vitze

meze deftatu tuo mecertifices. Refpondit: fi

Defpevatio corredla,

fatis Spec.Ex«

mihi licuerit, ;ibente-r hocfaciam. Sicquero-

VIII. Eranf duo fratres uterini honeftis

ortj emp. V. -

* fitulus XXX VI De/þm—üiöf

$Of

]

Cenfeíio órti parentibus , qui caufa difcendarumlitera-

vi, quo folem, & lunam, & fidera ad tuum

€p. 29.

rum mi(Ii ad ftudium Parifienfe , et(i parili vo-

obfequium corlis infixi, qui tenimia charitate

to civitatem intraverant, difpari tamen & ni-

diligens, ut deferta malitia virtutibüs animum

mis contraria vitalincedebaat.

Nam junior;

dares, ut ageres poenitentiam , ut corrigeres

utpote timens Deum, negotium, ob quod ad

Vitam, frequenter admonui.

Sed nunc, eo

ftudium venit, diligentius profequens;, literis

quod obftinata mente monita fa

lutis ha&tenus

operam dabat, inftabat le&ioni , devotioni

femper abjeceris, veni ad te , ut diceremtibi ,

animum incliuabat, & ( nefefe aliena malitia

quod fis filius mortis perpetuze.

Hac igitur

ab ingenita probitate fübverteret) pravorüm

refponfione confufum , & gravi fud

ori rnaden-

fodalitia, ut .perniciofiffimam falutis fuze pe-

tem reliquit. " Cumque jam mifer per totum

ftem, ftuduitevitare, ornabat moribus pueri-

reliquum no&is , & pofteram diem timensac

es annos, cetatem virtute vincebat. Senior

tremens , illam horendam horam exfpectaret,

vero per alios tràmites, non tam incedens ,

qua fecundum cceleftis Patris oraculum ad ze-

quam devians, velut erratica ovis per vitio-

rum anfra&us ferebatur , & dimifloftudio ob-

terna fuerat fupplicia meaturus , proxima no-

&e venit ad eum juvenis quidam , viro priofi

litaque caufa , obquam & venerat, infolenti-

vultu haud multum diffimilis, nudus corpore,

bus'quibusdam fociis jun&us, tempus nobile

coronatus fentibus , crucis gravifhimam tra-

lufibus deducebat, vacabatpotibus, taxillis

bem ferensin humeris,, qui per lacerum vul«

paternam fubftantiam diftrahebat, & ( quod

neribus pe&us abunde fatis videbatur fangui-

his omnibus infelicius erat) usque adeo fe-

nem fundere.

Hic cum propius aeceffiffec , &

mora fua meretricibus inclinabat, utvelutin-

juvenem , utrum fe agnofceret , interrogaffet ,

geutem quandam ja&uram paífus ingemifce-

refpondit ille: Non agnofco, fed meo judicio

ret, fi quavis occafione vel unum diem abs-

illi , qui hefterno vefpere mala denuntiatione

que fornicationis crimine transegiffet. Cum-

me deterruit, videris effefimillimus. Et il«

que fic continuata malitia mifer plurimos

le: Non mireris, inquit, me fimillimum il«

dies perageret, crefceretque vehementiusfe-

li, cum quo mihi eft una Divinitas, zequalis

mel inchoata perverfitas , coepit improba ju-

gloria, coaeterna

3

- majeftas.

Sum enim Je-

venis fama a&rem iplum inficerepuriorem , &

fus Chriftus filiusDei , qui hu

ad'omnium nares tam horrendum quendam

mani generis mi-

feratus errores, de ccelifedibus in intemera-

fcelerum foetorem ingerere, ut non folum ftu-

tum virginisuterum defcendi , unde tanquam

dentes, fed etiam plebeja multitudo reprobam

fponfus egreffüs dethalamote,ut redimerem,

ejus vitam inciperet abhorrere.

Quod cum

apparui mundo. ubipoft famem, fitem, algo-

junior frater didiciffet, femel, bis, ter, iterum-

rem,tandem captusíum, judicatus füm, mor-

que fratrem poftulabat, ut intuitu tremendi

te tarpiffima condemnatus fum.

Verum quia

judicii a tantis fceleribus animum revocaret.

tu iufelix tantis beneficiis teprzebuifti imme-

Sedcum ille ferreo quodam feu zeneo pectore

morem, nunc veni adte, ut filium mortis 3e-

faluberrima monita indies refutaret, nollet-

ternze pronunciarem : Et his di&is prcflueh-

dv

que finem dare tantze miferize, juvenis zelo

fraternze falutis accenfus lacrymatus eft di-

tem a latere cruorem manu comprehenfum

in juvenis vultum projecit. Sume, inquit,

cens: Spernis, germane dulciffime, Spiri-

in confufionem pretiofum fanguinem, qui cze«

tum Dei, te nunc per me admonentem, &

terisinredem

ptionem effüfus eft, & haec agens

quafi ludum parvulorum, quicquid minatur,

difparuit. Tunc juvenis omni vigore córpo-

irrides: veniet: veniet dies illa, & cito veniet,

qua teSpiritui fan&to obftinata mente reftitif-

risamiffo, perdita fpe obriguit, tremuit, ex-

palluit, & quo fe de czetero verteret, ignora.

fe poenitebit. Et his dictis triftis abfceffit. In-

vit. Mifittamen nuncium ad fratrem fuum,qui,

terim tamen anxie fatis petens Dominum, ut

cum veniffet , vidiffetque flebilem fatis fratris

ipfe duriffimum fratris animum ad poeniten-

effigiem, concuffis vehementer vifceribus cum

tiam emolliret.

Dominus autem, qui non

ejulatu ploravit.

Quomodo, inquiens, tam

fpernit vota piorum, nolens piiffimum juvenis

velociter expalluit quondam illa facies deco-

animum tam acerbis triftitiarum procellis

ra , &folitum robur fortiffimi amifere lacerti,

diutius agitari ; repentina & graviffima infir-

Quid tibi fa&um eft, fratermi, quod me jam

n

mitate fratrem percuffum , ad lettum proftra-

nunc illa miferabili frontedeterres, quam pau-

21f

vit, inquo cum jaceret, & pavida mente, quae

f

lo ante defideraverunt oculi invifere puella«

", af«

feciffet, recoleret, incepit mifer multitudine

rum ? Quo abiit purpureus illeruborgenarum

l3

fcelerum preffüs, ad barathrum defperationis

tuarum, quem, me reclamante, velut acer-

proruere.

Quadam igitur no&te vidit virum

1pI

bum laqueum foeminei pudoris aute oculos

æf-n

quendam veneranda teCum canitie, vultu

ferebas concinentium in choro fceminarum ?

decorum , & fulgida ftola veftitum fibi affifte-

ubi funt nunc illi infolentiffimi fodales tui ma-

rere, fefeque feverius intueri.

Unde quia

giftri, qui tetoties a meolatererapuerunt, &

femper praefumit faeva perturbata conícien-

nunc in barathro tam vaftze defperationis re-

tia, animo & mente confternatus , ccepit toto

liquerunt ? Oportuerat certe, frater mi , falu-

corpore tremere, & territis luminibus in fe-

berrima illa monita mea, quibus te paulo an-

niorem verfis , quisnam eífet, qui intempe-

te a nefandis operibus nitebar cohibere, non

fie noCis caligine ad fe terrendum veniffet ,

refellii ne in hanc miferam ja&uram floren-«

inquirere.

Etfenior: Ego fum , inquit, Pa-

tis juventutis devenires.Videergo nunc,an me

ter cocleftis, quite, cum non effes, creavi,

falfum vatem acceperis, cum te Spiritui (an&to

J

qui tabidis tuis membris vitam infudi, qui

reftitiffe, doliturum non tam dixi, quam pro«

Y

animam potentiis , & corpus fenfibusilluftra-

phetavi. Dic tamen mihi , quid eft, quod con-

It 3

fternata

Bibliothece Manmalis Concionatorie

$08

nati funt, ä,quo tam crebro, tam impudenter

flernata facie,& tremulis membris tanto fudo

re madefcis2 Siadverfa valetudo in caufa eft,

offenfi funt? Num hac mea exili peeaitentia

hoc terribile decretum incommutab:lis verita-

forti animo efto, plures e gravioribus infirmi-

tátibus convaluerunt. Si te peccata terrent ,

tis poterit immutari ? Ad quaeSpiritus fan-

,veniam pete,dole,non

&us refpondit: Fortianimo efto, nec defalu-

ropone emendationem

delpera quippe eft cle

mentiífimus Dominus

te vacilles; validos habet poeniteniia vera la-

iin

punéto temporis pae-

certos. Ipfa terrificae Majeftati violentiam in-

omnipotens Deus , qu

L

fert , vincitinvincibilem , mutatincommutabi-

pitentilatroni non mo

do veniam tribuit, quin

Ad quze verba

lem, placatirafcestem. Sed nete diutius pro-

etiam paradifum fpofpondit.

traham , perfeveransin poenitentia , quam coe-

paululum er

igens mori

bundum caput , & o-

mnem rei ge

ftze narrans hiftoriam: Damna-

piíti, difpone domui tuze, & virtutibus, quibus

fceleftum filium coeleftis Pater,

potes, interim thalamum orna: poft triduum

vit,inquit me

Chriftus Jefus filiusDei, cru

ore inmeum vul-

veniemus adte, ut animamtuam , fuper aftra

ferentes, gaudiis coeleftibus invehamus, &

tum proje&o, fanguinem pro me eifufum o-

mnino ac penitus perditum defignavit. Quo-

cum his Spiritus fan&us difparuit, juvenis poft

circa , dulcis germane, non valeo fub tantis

triduum obiit, &adregna coeleítia ob veram,

quam habuit , poenitent'am felix migravit.

teftibus damnationis meze , etiam fi fangui-

Senis erat civisSarius

nem flevero, de falute preefumere; ftat nam-

IX. Anno Domini 1370.

cenfura, re-

quiiam Andreas Naddini, dives opibus, fe

d19. April. —

ue firma füperme zeterni Judicis

media poenitentiae vaciil

abunt.

Tuac frater

omnis virtutis inops, cun&tis prope flagitiis

te, inquit, Pater; cui

coopertus, tefferarum ludo totus ded:tus, in

Cafrits

cum ingenti fiducia : Et fi

Wil 1.

adícribitur veritas impoenitentem adhuc da-

Deum & Sanü&os ejus perpetim blafphemus

c- 27'

mnare vifusfit ; & filius Dei, cui affignatur ju-

& deteftabilis. Isanno zetatis fuze quadragefi-

ino gravi correptus morbo tendebat ad extre-

diciizequitas , te in perverfa voluntate jacen-

tem fanguinis fu: participatione indignum ra-

ma. Venerunt autem ad eum multi homines

pii, & utriusque fexus coenob:tee, atque ante

tus fit, nec vel fic defperandum eft illi, cui

tempus datum eft peenitendi. Acquiefceigitur

omnes ejus Parochus: hortabanturque eum ,

ut fua. peccata confiteretur. Sed ille mifer,

vel fero monitis meis, & proponens emenda-

tionem, fcelerum maculas pro lacrymarum

qui nec facras zedes invifere, nec facris initia-

tos unquam honorare confueffet , admonitio-

imbre deterge , lugubri ore, profundis fufpiriis

nes omnes refpuit, feipfum plane defperans.

presbyterio vul

nera detege: quis fcit, fi Spiri-

tus fan&us, qui,

tefte Bernardo, eft benignitas

Audivit hoc F. Thomas S. Virginis Cathari-

nz . Senenfis confeffarius, effecitque, ut ea

Dei, &idem ipfeDeus, ita poe

nitentem abfol-

vat2 His verbis fratris paululum confolatus,

Dominum pro homine pereunte deprecare-,

tur, & quidem ferventiffime & inftantiffime.

iuffit adeffe Presbyterum. Qui dum veni(let ,

totusin lacrymas refolutus cum tanto dolore

Sed Dominus illi refpondit: lllius blafphemi

hominis flagitia ad coelos usque pertingunt,

animi peccata fua, quibus Deum offenderat,

confeffus eft, ut interrumpentibus fermonem

qui przeter alia fcelera, etiam tabulam, in

x mentis copceptum vaieret eX-

qua erat pi&taimago mea, & matris meae, at-

gemitibus, vi

que aliorum San&orum , jactavit in ignem,

primere, vixlacerat

a, & femirupta verba pro-

ferre. Qua confeffione

rite celebrata, &facra

dignus proinde , quiaeternis gehennze flam-

ijone Dominic! corporis

mis exuratur. Verum fan&a Virgo falutis

un&ione, & participat

animarum fitientiffima, dolens vicem perditi

munitus,tempus, quo ex

hacvita effet migra-

hominis , non ceffavit a lacrymis & precibus,

turus, exfpe&tabat. Sequenti igitur noéte ve-

donec flexus Dominus Jeíus decumbenti An-

nitad eum alius quidam vir, prioribus non di-

ns vultum , fulgenti alba veftitus

dreae appareret , hortareturque eum, ut fua

fparem habe

peccata confiteretur , liberaliter ei, fi id face-

habens in d

extera fcapula niveam quandam

columbam.

Is cum propius accetlifiet, dulci

ret, veniam pollicens. Etecce illefaxo durior.

Repente mollefcit, magna voce poftulat,acciri

quada

m benevolentia vultum fererans, cle-

mentes oculos in infirmum conto

rfit Quod

confeffarium ; dicit, Chriftum ]Jefum fe vide-

re , qui ipium de facienda conieffione admo-

cum juvenis advert fíct, tum ob veram poeni-

nuerat. Laetantur omines , curritur ad facer-

tentiam, tum etiam bene volentiffimos ocules

libl

3imo zequior fa-

dotem : lllevenit, Andreas magno cum cor-

w

vültus perfonze apparestis, a

dis dolore illi integre confitetur peccata fua:

M

&useft. Quiscstu Domiae ,ir

iquiens , qui ad

[

me vcnire dignatus es, quippe me tam plis

Condittefllamentum , & faciliter migrat e vita.

ft.L

X. Quidam deleGationi carnis vacavit inSpec. ex-

050

confpe

&ibus confolari videris prioribus vifio-

emnpl. v.

nibus perterritu

m2 Etille: Ego, inquit, Spi-

tantum, quod nulli peccato carnali , quantum-

efpera-

ioque procedens

cunque turpi, unquam fenegavit, filiam non

0. ex. 8.

ritus fan&us, qui a Patre, fil

unius fum cum ipfis potentize, & idcirco nunc

ditnittebat propter matrem, nec e converio,

veni adte, ut nunciarem tibi dimiífa effe pecca-

nec forori, five maículis parcebat. Cum ap-

propinquavit morti , fuit vocatus fan&tus Ere-

ta tua, & pervium iter patere ad regna ccele-

ftia tranfituro. Atquze verba, quafi ex bara-

mita, ut ejus confeffionem audiret: Tunc ifte

ait: Vade , quia major eftiniquitas mea,quam

thro defperationis refurgens ait: O Pater pau-

perum! ocon

folator moerentium animorum !

Dei mifericordia. Tunc S. Eremita: Fili, ait,

oomnium mife

rum dulce refrgerium! quid

chariffime,noli fic dicere,quia tanta eft virtus

eft, quod audio ? Num patebunt coeleftes val-

confeífionis & poenitentize , ut fi dolores de o-

v2 mihi, quam Pater & Filius rcum mortis

mnibus peccatis, tibi remittantur a Deo: Tunc

illipeccator; magnum eft, quod dicis: tuncait

effe conteftati funt ? cui perennes flammas mij

Eremita :

Titulus XXXVIL. Defperatio.

5903

Éremita: Fac hoc, quod dicamtibi. Ego in-

plicabo; donec gratiam & mifericordiam apud

quam, fpoliabo meomnibus bonis , & meritis

Deumaltiffimum,qui pius eft, inveniam,& poft

meis, & tufpoliabis te omnibus peccatis tuis,

multos dies iterum fratri praedi&to divinitas

& fic non oportet te dubitare, nec defperare.

revelatum eft, quodille frater de numero fal-

Cui cum peccator confenfillet, & ambo cam-

vandorum effet, quod cum eidem fratri retulif-

bium feciífent , dixit Eremita peecatori: Nunc

fet, ille lzetus effe&tus, de revelatione fortior

narra mihi mala , quze feciíti, utfciam , de qui-

factus in opere , & viriliter agens de virtatein

bus habeo facere poenitentiam. Qui cum in-

virtutem quotidie proficiens , perfeveravit in

finita peccata expreffiffet , & nullum peccatum

bono fine ceífatione. Utinam multi animati

fecum retinuiffet, ait Eremita: Tu doles de

hoc exemplo manum fuam ac fortia mitterent,

iftis, & vis, quod facramentalis fit confeffio

& non defperatant ac deficerent , quia fic a-

e

tua? Refpondit peccator, fic volo. Tunc E-

gendo, & in hoc perfeverando.

remita : Etegote abfolvo innomine Patris &c.

XII. Monachus quidam Ciftercien

HS in&i" Vïnca 1

Belly.

Cum ergo mortuus effet, poft menfem Eremi-

tuti, immoderato quodam innocentiee & pu-

t* apparuit, & dixitei, quod in via falvatio-

ritatis Zelo impulfus, prae fpiritus fervore ad

l.50. fp&,

c' 34t

nis effet. Cum autem Eremita requireret,quid

ftatum primi parentis Adae pertingere niteba-

i

elfet demeritis fuis, de quibus fpoliaverat fe,

tur. Sufcepit ea caufa laboris plurimum, af-

ait mortuus : Deus tibi refervat ea duplicata,

fligebat fe inedia, vigiliis, & precibus, fed

« Apr] :

eo quod abftulifti defperationem meam, & fi-

cum haec omniafruftra effent, nec poffet ad il-

gaum maxim»e cbaritatis mihi demonftrafti.

lam innocentiam pervenire, primo incidit in

3. Cefarius

XI. Refert Coefarius, Ludovicum Landgra-

tzedium & acediam. Volebat ille cibum ita fu-

Hift. 1. r.

c. 270

vium, patrem Herraanni Landgravii , fic mife-

mere, utnullam inter edendum fentiret dele-

relapfum ,utdiceret, dum corriperetur a viris

&ationem. Primos fenfitivze portionis, five

probis: Si praedeftinatus fum, nulla peccata

fenfualitatis motus, conabatur non folum te-

ascie

poterunt mihi regnum coelorum auferre. Àt-

primere, fed etiam extinguere penitus. Con-

queideo cuivis flagitio fefeimmerfit. Cum au-

tendebat absque ullo veniali peccato vitamin

tem in morbum gravem lapfus poftea fuiffet,

perfecta puritatetranfigere. Erat ea tentatio

vocatus eft medicus ejus , virbonus & diícre-

dzemonii meridiani, adimpoffibilia eum infti-

tus, & non folumin Phyfica,fed etiam inTheo-

gantis. Unde fiebat immemor illius do&rinze

logia non mediocriter literatus , cui Princeps

)

fapientis : /VoZi effe juftus vuultusm. Labora-

dixit ; ut vides,iufirmus fum valde, adhibe cu-

bat fane permultum, fed nullo labore potuit

ram, utpoffim convalefcere. Memor medicus

eo, quo intendebat, pertingere. Itaque prae

illius erroris , refpondit , Domine , fi venitdies

moerore tandem in defperationis foveam pro-

mortis veftrae , non vos poteritcura mea morti

lapfas eft , cum perfuafum haberet , fe in eo

fubtrahere;fi vero moriturus nones, deinfir-

corruptionis ftatu, in quo effet, falutem nulla

ä

iitate ifta,fuperflua erit medicina mea.Et ille;

poífe rationeadipifci. Veniales enim culpas,

quomodo fic refpondes? fi mihi non fuerit ad-

quas in hacvita omnes vitare non poffumus,

hibita curze diligentia, & dizeta propofita, po-

ile mortiferorum . criminum loco habebat:

terotam a me ipfo, quamab aliis imperitis ne-

nec volebat propterea fumere corpus Chrifti,

gligi, & ante tempus mori: Audito hoc verbo

etiam illis diebus , quibus id monafticus Ca-

Phyficus multum hilaris effe&us , data occa-

non vult percipi. En ad quam calamitatem,

fionerefpoudit: Domine, fi creditis vitam ve-

quam horrendam & miferabilem ruinam fub

ftram poffe protelari virtute medicinze , quare

fpecie boni, hoftis ille teterrimus fimplicem

hoccredere renuiftis de poen'tentia, & operi-

Ed

hominem perduxit, ita ut infirmus refpueret

bus juftitize,quae funt antidota animze? fine his

medicinam, & jugum obedientize a fe repelle-

a.

anima moritur ,fine his adfanitatem , quze eft

ret, qui proprize voluntati femel nuncium re-

ï

in futura vita, nemo pervenit. Confiderans

miferat. Et ut hicaliquid ex fabulis,non tamen

ïfr

Landgravius pondus verborum, & quod ratio-

fabulofe, & vananon vane & fallaciter infera-

nabiliter peroraffet, dixit ei ; De czet«ro medi-

mus: Monachus hic, qui ad primi hominisin-

cus eíto animae meze, quia per taam linguam

nocentiam & puritatem pervenire nitebatur ,

medicinalem Deus liberavit me a maximo er-

cum limilis putandus eft, nifi ranze illi, quze,

cum videret bovem maguo robore, & grandi

Ludolph, rore. Huic fubjungamillud ex Ludolpho , de

Saxon. in quodam monacho , cui crebrae fiebant divinze

corpore, volebat etiam ipfa illas vires & cor-

vit.Chri- revelationes. Quod cumalter ejusdem mona-

poris molem adipifci. ltaque intendit fe to«

l- 1 -2"

fterii frater intellexiffet , inftititapud eundem,

tam, & quoad potuit, inflavit: fed fruftra,

ec, exe

€, $0.

ut Deumoraret, rogaretque, utfibi dignare-

Necenim fi vel rumperet fefe, unquam poffe,

pl

tur oftendere, an de numero falvandorum ef-

fedad bovis quantitatem pertingere. Sic fra-

a

terille dum voluit excedere limites viriuni

,O 9

fet, & cum ille vix precibus vi&us, orationi

inftando,hoca Deo poftularet,fibi oftenfum eft,

fuarum, & fupra fe efferre, infra feper defpera-

quod illefrater de numero d»mnandorum ef-

tionem mifere collapfus eft. Ejus autem ani-

Áet: undemetuens fratrem turbare,per aliquod

mi morbum pius quidam , & bonorum o-

" dies hoccelavit ei,fed tandem eidem requiren-

mnium fautor Abbas, ubi cognovit , cum aliis

ti (licet invitus) aperuit: ille autem hoc audi-

multis Dominum pro illo deprecabatur: fed

ens, & Scripturas intelligens, ftatim refpon-

preevaluitinimicus, & quem laqueo forti con-

dit: Benedi&us Deus; nec tamen fic defpera-

ftrinxerat, eum fine intermiffione vexabat.

bo;fed pcenitentiam , quam per ingreffum re-

Tandem Abbas ille, quod non folum an-

cille Chrifti effet amicus , fed etiam virtutem

l.ï,gionis aïïqmpü , de gæte?o dgpliqabo ; & tri-

*

ejus,

504

Biblfiothece Manuafis- Cencibnatoiiæ.

ejus, quippe quam in fe ipfo expertus erat,

per frequentiores urbis plateas, demum extra

non igaoratet, Monachumillumad fecuravit,

urbemtractus, & velutbelluze cadaver , inla-

adduci.

Et ecce orante illa pro mopacho,

cunam abje&us eft. Valuitea poena, ut nemini

cum lacrymis & fufpiriis, cum illeante miffze

pofthac veniret in mentem, morte fua inju-

introitum Confiteor diceret, & illa inftantius

rim viventium ulciíci.

TII.. Rex Juba a Czéfare vi&tus, oppido Za- Caefar.l.s.

pro eooraret, quafi atri quidam lapilli ad fin-

:eula confeffionis verba ex ore monachi deci-

ma exclufus, in fuga perpetua fuit, quodbell. Af-

T1C.

dere videbantur. Tum ille animadvertens in

bello contra populum Romanum fufcepto, in

hac vifione obftinationem defperationis, &

oppido Zama lignis congefts maximam in

P

triftitize nigredinema monacho receffiffe, Do-

medio foro pyram conftruxerat, ut, fi forte

.

minogratias egit, qui non vult mortem pecca-

bello foret fuperatus, omnibus rebus eo coa-

cervatis, dehinc civibus cuutis interfe&tis,

torum, fed ut convertautur, & vivant. Mo-

nachus vero pera&o facrificio, tanqnam e

eodemque projeCtis, igne fubjeCto, tum de-

longinqua regione adfe reverfus, Chrifti cor-

1um fe ipfe infuper interficeret, atque una

pus accepit, & ea falutari perce

pta medicina-

cum liïberi's, conjugibus, civibus, cuncta-

erfecte curatus eft.-

que gaza regia cremaretur.

doan.

XIII. Canonicus quidam , cum adhuc juve-

IV. Mnefteus Libertus, ob militare

deli—Fulgofus

Glen, Àu-

Bapt.de pis effet, Romam cum mufico e Gailia (ubi

&um jam morti ab Aureliano Imperatore in-. 3* € 7

Ecclefie Binchenfis Canonicus, & poftea

tentatae certus , finxit, feliterascafu Aurelia-

|

guftin.

Dominze de Argenteau Eleemofynarius fuit)

no excidentes reperiffe, quibus refcripfit eo-

*

rofe&us curiofitate du&us cum focio, qui

rum nomina, velut ad mortem damnatorum,

h

emis oriundus erat, Genevam 1bat in via ,

quos Principi ingratos fciebat, legendasque

ut Calvinum viderent, illud orbis foédum por-

Íecreto adattis dedit, vetans aliquid de ea re

tentum. Calvinus eos humaniter fufcepit, ro-

fpargere in vulgus. Certiigitur in defperatio-

gavitque, quid de fe in Gallia & Belgio dice-

nenradaGi , non prius deftiterunt, quam Au-

retur: illi , mirari omnes, ajunt, acdeplora-

relianum occiderenrt, vitae fuze cauturi..-

Á

re' ejus ab Ecclefia difceffum. Tum Calvinus.

V. Ubi Attila vi&Gam fe,;przelio, quo cum Famian.

altum gemuit, füfpiravit, & horam illam exe-

JEtio Patritio decertavit, vidit; fe & fuos in- Stradal.r.

Provit

ter currus in medio caftrorum recepit ( nox* 14

**

EW

cratus cum fremitu eft, qua fe ftudiis addixit:

hii p

faffus, fcientiam fuam effe lapfus illius cau-

enim aderat ) praecepitqueex ephippis equo--

—

l46

^fam;caeterum fcirefe, errarefe extra viam ía-

rum inftruem congeftis focum accendere: ut.

lutis. Potesigitur, dicuntjuvenes , renuncia-

fi ab hofte impeteretur, in ignem przecipita-

rge erroribus; &redire ad Ecclefiam. Sed is

ret , &arderet potius, quam in manus hoftium-

negabat, tempus efle; fcire fea Deo roproba-

deveniret.

tum , nihil fpei reliquum habere. Cumque hi

VI. Ad pedes Comitis Flandrize fupplices Aneas

-urgerent, Dei brachia femper patere peccato-

venerant fubditi, ante rebelles, fune ad col-Silvius.

ribus, ad poenitentiam redeuntibus. poftre-

lumligato, ac veniam poftularunt: fed repul-

mo refpondit: nihil fibi cum pcenitentia efle,

fam paffi , & acti in defperátionem, etota civi-

tate exercitum fecere, in quo valentiores in

utp ote nihil p'tofutuxïa.

frontecollocarunt, in medio feeminas ac pue-

^ g.

ros, agmen claudebant adulti; itain obfiden-

tes fatta eruptione , ita eos urferunt, ut jam

EXEMPLA PROFANA.

leges accipere, non dare Comes cogeretur.

Hift. So?.

m Commorinenfes virgines leviffima

VII. Mutinze iu Italia lufor quidam fe ex S, Bern.

p.2.1.7.

I. Cu

ex caufa defperabundze, fe veneno in-

defperatione ter fufpendit: bis liberatus a fu- Sen. fer,

per invenientibus, tertia demum vice folus , 42- a. 2-

9.177. cerfcerent, magiftratus minitatus eft, fe cu-

'raturum, ut poft mortem denudata cadavera

gulam fibi fregit.

earum in mille partes fecarentur , cujus pro-

VII. Aliusexea

dem cäufa defperans, dor- Ibidem

mitum no&tu mifit uxorem & liberos: ipfe

S.Cin

bri timoreabfterritze a morte fibiipfis confci-

ln

fcenda abftinuerunt.

vero colle&o acervo lignorum, infra ignem

]

!

at

l

Bartoli

fes. ante eorum fores fe

accendit, utfe cumillis & domo exureret: fed

.. T. Solent Chinen

cáfu quidam tranfiens vicinia evocata effecit,

Hift.Chin-(sfpendere, quosodere,

& quibus aliter zegre

" f'724'i'a(:(ïere non poffunt: aut fi debitores debita ri-

ut incendium fopiretur.

t remittere nolunt. Illud e-

IX. Alius lufor animam ex defperatione Ibidem,

gidius exigunt, au

diabolo tradidit, qui poft paucos dies pro pa-

nim fufpendium, ej

us in damnum cedit, in

cujus foribus fufpenfus pendet ,

& is habetur

trize more, cum murum urbis ad cuftodiam

ejus confcenderet, a daemone in gryphis fpe-

homicidii reus, quod alteri fe fufpendendi

cie fecundum fcapulas graviter fuit ungulis

caufam dediffet. Uthoc inveteratum malum

Ym

perforatus. Tum Dei opem invocavit, & me-

6dep

Dominus Petrus, pofteaa P. Julio Aleno adfi-

mor fceleris, ac dolens a daemone liberatur,

tit,

nem converfus, & eximius in omni virtute ,

»

tuncin urbe Giuancen in officio Jaoli decem ci-

ac ftatim facerdoti rem patefecit, cruentas

z

vitatum. Praetor, tolleret , ita fufpenfum unum

ac foetentes fcapularum vibices oftendens,

confeffus , poftbiduum obitum.

iuífita carnifice eodem fune & nodo , quo fefe

fufpendit, ad tribunalis publici locumrapi. U-

X. Sardanapalus ex defperati

one felipf'um Athen; l

binudatus a quatuor carnificibus , tot ictus ac-

combuffit in regia domo, pyramque 400. pe- X?. c. 12.

duminaltum conftrüxit, fupra quam r50. au-

cepit Sini

cos. quot fuffecifentad eum, fi vixif-

aureas.

fune raptatus.

fet,, occidendum. Inde eodem

reos thoros pofuit,tot?demque menfas

Fecera

Jitulus XXXPIL — Defgeratio.

5O

h

Fecerat in iþ-fa pyra domicilium hecatompe-

III. Sicutfubdu&o oleo minuitur lumen lu- Idem

dum ex lignis, ubi thoros iubítravit. Ibique

cernze : fic fibi male confcius, confideratione l?m- 53«

ipfecum fua muliere decubu't, alizeque peili-

g

operum fuorum malorum fe confundit, & in&- " atth,

^i

ces in altisthoris; tresetiamfilios acduas fi-

delitate fua addit adhuc diffidentiam.

r

lias, quas habebat, cum vidiflet res laborare,ad

d

Ninum Regem mi(it, cum illis tria millia auri

IV. Sicutfi imperitus agricola, ubi plantaifit'ïdem :

It

d &

ia

vitem, primo illo anno diligenter curat, & fo- hom. 6.' .

talenta dediffet, domicilii tectum ex craflis mna-

dit, fecuado vero ac tertio früctum fe perce-

de diver-;

gnisque trabibus compofuit, ne pateret us-

18,.

ptarum fperet: idque nifi obvenerit, defpe-

quamaditus. lntus auri mille myriades ( id

rans, quarto jam anno , quo laborum fuorum

eit, 430. milliones ) pofuit, argenti vero de-

praemia percipere poterat, curam vitisomitiit:

.

cem millia myriadum talentorum ) id eft fe-

E

Itainterdumis , cui perfiflendo perfuadere po-

[

xies mille milliones ) tum veftes , purpuram,

ac multiplices ftolas: deinde pyram incendi

teramus, defperatione noftra proríus eliditug

juffit, quze dies quindécim arfit, illi vero fu-

d

$. VII.

mum cernentes admirabantur, eumque facri-

MOTIV A.

ficia peragere credebant, quaefolinorant Ku-

ülpofig

nuchi. Cum igitur voluptatibus deditus effet,

361

*

vivus Sardanapalus , quantum tamen li-

7dd fugiendam dejþerationem,

cuit, viriliter mortuus eft. Cum Alexander in

L (Cyuia mortem etermam auime affert; nam S-Ambr.

L

üpe

Perías iret, catra metatus eft, non procul a

defperatis certa mors eft, tefte S, Am-

Luc. S

:.

Sardanapali monumento, fuper quo lapi-

brofio; & ut S. Auguftinus confirmat: Defpe-

Aug. in

dea erat imago, quae dextrze manus digitos

ratio homicidiaeftanimze, Etjuxtalfi

dorüm : Pf. 50.

'contulerat, ceu fonum emiffuros. Infcriptum

perpetrare flagitium aliquod, mors eft animae ;

eft autem in ipfo Affyriis literis: Sardanapalus

fed defperare, eft ininfernum defcendere,

Anacyndaraxis filius Anchialam Jarfumque

condit una die. Ede, lude, bibe; cactera enim

lL. Quza difficilis illius cuvatio ; utirectePhi- lfidor.12;

eiüummo

'ainn,

lofophus advertit, qui dixit: Defperatus omnis

ono,

neque fonitu ifto quidem digna funt.

feipfum projicit, etiam quam confilio & ratio-

Stradal.

Provinc.

.XI.Fuit Comes Anglus, Catholicus, qui pro

Anglic.

ne tenere liceat falutem,& praeter omnium ex-

a l!j'.

Bà

hif. polit.

zedificando Collegio Leodienfi ( quod poftea

fpe&ationem fit, fi forte incolumis fervetur,

1

l3. 6. 2.

Sereniílimus Elector Maximilianus utriusque

Quis igitur fana mente przeditus feipfum, aut

BavarizeDux fundavit 1636.) ducenta floreno-

patri? commoda ifti commiferit? quis non

rum millia dedit, in eum tantum finem, ut cre-

pro viribus fugerit, eum procul fummoverit,

dere poffet, Deum effe. Ia eum finem multa e-

ne quis in talem vel invitus incidat?

;

git, feque inedia, ciliciis, & aliis modis atlli-

Preas

ILL. Quza Deus quocuuque tempore parattis e/g Ezech. c,

ilvinf.

xit, utaDeo prodigium extorqueret. Cum (ic

ad igaofcendum ; hinc toties invitatad pofcen-

I : 33.

.mihil impetraret, fattus eft Sacerdos, ratus, fa-

dam veniam ; Nimirum per Ezechielem.

ldem c,

cilius tunc fedivina vifurum. Cum nec fic ali-

Qya-

532: V. 12.

—eSECTEC:

ve mortemini domus I[vael?

quia nolo orteim

quid proficeret, taadem ex defperatione mere-

peccatoris, dicit Dominüs Deus, revertimini ? .

tricem pro conjuge duxit. Morti demum pro-

vivite. Et rürfus: /mpzetas impii zom nocebi? Jetem. c.

ximus patrem quendam e nofítris petiit: quo

Ei, zn

quacunque die conveyfus fuevit ab im

pie- 9- 1. Joan,

abfente cum alius mitteretur, ajebat, fe non

zate ;

ua. Et: f confiteamur peccata noftva, fi. " 9

vBESMEHISE od

hunc, fed alium velle. Düm vero interea al-

deli

ter dómum rev

$ eff, &* juftus, ut vemittat uobis peccata uo-

i

erfus eít in via,*infelix Comes

Jiva : &? emundet nos ab isi

quitate. S. Augufti- S. Auguft,

;4 Bem.

imoritur.

nus, denullo,inqui

t, defperandum eft,quamdiu Ser.11.de

yen, fef

p. 8120

$ w

patientia Dei ad poenitentiam adducit : nec de Y*!5-

L]

Ü

hac vita rapit impium. qui non mortem vult

impii; fed tantum, ut revertatur, & vivat. Pa-

biem -

SIMILITUDINES.

|

!

S.Chryij.

ganus eft hodie, unde fcis, utrum fit futuruüs

om.4. in

Sicut infirmus, donec mädiocriter habet ali-

craftino die Chriftianus? Unde & alibi Deum

atth.

quam pafílionem, & fperat fe poffe curari,

fic alloquitur: Tu fa&or omnium Deus, licet

fervat fe a nocivis cibis; fiautem intellexerit,

in cunctis operibus tuis fis mirabilis, mirabi- Medit,

infanabilem fe jam effe, jam non parcit: fic &

lior tamen crederis effe in operibus pietatis, ^ 9

LY

homo, donec mediocriter peccat, fperat falu-

d

. tem, quantumcunque poteft, obfervat fe a ma-

Nullum enim fpernis, neminem abjicis, nemi-

pidetn,

nem perhorrefcis, nifi forte qui amens te ex-

lo: fi autem graviter peccando cceperit defpe-

horruerit. Si poeniteo, parcis ; fi revertor , fu-

rare, jam nihil dubitat facere, quafi qui jam

peccatis fuis vincit judicium Dei.

fcipis. Defperare utique potuiffem, propter ni-

mia peccata mea, infinitas negligentias meas,

TÍdem Ser.

II Sicut medici, fi de falute zegri diffidant,

nifi verbum tuum, Deus, caro fiexet, & habi-

6. de

pc- non jam curant; dicunt enim, quod mallent

taret in nobis. Sed defperare jam non audeo,

niþ,

infirmitati dare, fed non ulteriorem fufcipit

quia cum inimici effemus, reconciliati, & fal-

morbus curam ; artis enim induftriam morbi

vifactifumus per eum. Omnis namque fpes. &

malitia vincit. Hec dicunt, qui de zegroti fa-

certitudo totius fiducize, mihi eft in pretiofo

lute defperant. Sivero fanitas exfpeGtatur , o-

fanguine ejus, qui effufus eft

propternos, &

ihen l

mnia faciunt zegroto, falubres afferunt medi-

propter falutem noftram.

h 6 12'

cinas. Pari modo fi quis peccatis defperando

IV.

uia adbuc in ftadio fumus , ut bene ad- $. Chryf,

cefferit, q

uafi non fuperfit peenitenti falus, fefe

vertit S

. Chryfoftorus dicens: Surge, repara hom. à4.

majus in malum ftimulat.

n

. P. Lobn. Bibl. Man. T. 1.

te ipfum. Adhuc in ftadio ftas, adhuc thea-

APOR.

Sss

trum

506

Bibliothece Mauuahis Concioïnatbrz'æ

trum folutum non eft. Etmox: Conceffum eít

quarius [ndize Occidentalis fuit ptove&tze *eta-

nobis, ut reparemus nosipfos. Magna pceni-

tis homo, quemlibidinibusdiuacmultum af-

tent ceremedia funt. Nullus feipfum condem-

fuetum fuis, daemon propofita exaggerataque

net. [lle revera defperatione dignus, qui de fe

vitze turpitudine, eo impulit, ut vitam pertae-

"

S. Aug.

ipfo defperat. Tandem poft pauca: Nullumani-

füs, falutemque defperans, ipfe fibi laqueo

in Pf. 58.

m:ze vulnus infanabile. Imo ut S. Auguftinus

mortem afferre cogitarit: Etjam collum erat

advertit: Etfi nolis curari vulnus tuum, admo-

refti inferturus, quando voce Angeli abfterri-

net, ut cüreris, & adverfam revocat, & refu-

tus, ac de facienda peccatorum confeffione

$, Cyp'

monitus, ad mentem rediit, & cont'nuo fe do-

Mart f

gientem quodammodo ad fe redire compellit,

de ceni

& attrahit. Iaomnibus implet , quod dictum

mo proripuit , Sacerdotem, cui confcientiam

Don,

eft: Mifericordia ejus praeveniet me.

expiandam offerret, guzefiturus; fed id ut fie-

ret páffus non eft Stygius latro, qui viri, cui il-

V. Quia Deum, eodem S. Auguftino tefte,

£*

nemo amittit, "ift qui fponte dimittit ; & qui

le, ob acceptum beneficium, multum debebat,

indutus formam, factus obviam variis mora-

dimittit, quo it, . 3t quofugit, nifi ab ipfo pla-

tum fermonibus, fenfim fana]hominis elifit il-

cato ad iratu;n 2

VIII.

lufitque confilia; adeo ut noa difficile fuerit

MEDIA.

(quze eft naturze noftrze ad malum potius,quam

l. ]0. c

ad bonum, adnata proclivitas ) ad lubricitatis

2,2.

F

z'(lucz'

a itt Chrifium ; quia ipfe, tefte S. Joan-

-me,

eft propitiatio pro peccatis noffris :mec

inveteratam redire confuetudinem ; cui poft-

quam fexipfos annos iterum immerfus vixif-

pro noftris tantum, fed etiam pro totius mun-

fet, fui ac Dei immemor, majoribus, quam

Gal. c. 2.

di. HincS. Paulus. /z/f4e, inquit, vivo Filü

$Au,

20.

Dei, qui dilexit me, &v tradidit femetipfum

ante, coépit conícientize agitari ftimulis, falu-

fef. ISII

S. Bern.

Et S. Berhardus, peccavi, in-

tisque defperatione vehementiffime urgeri $

detemp

fefm. 6IO

pro ?/e.

& de vita a&um erat, & zeterna falute, nifi

t 1.

in Cant.

quiens, peccatum grande, turbatur con-

Ícientia, fed non perturbatur, quoniam vul-

Angelus etiam ea vice hominem collum la-

nerum Domini recordabor ; nempe vulneratus

queo inferentem, clara voce abíterruiffet, &

eft propter iniquitates noftras. Quid tam ad

de peccatorum venia per poenitentize Sacrae

L

mortem, quod non Chrifti morte falvetur ? Si

mentum impetranda iterum commonuiffet.

Et tametfi tunc quidem vitae emendatio in

$.5

ergo in mentem venerit tam potens, tamque

s.

efficax medicamentum,nulla jam poffum mor-

confitendi voluntate fteterit, doemone ami-

moule

Lib.5. in

bi malignitate terreri.Imo ipfeChriftus S.Get-

cum, ut ante fex anaos, fimulante, & a con-

fin. c.39.

feffionis tribunali, quo properabat, alio di-

D

trudi, cam alicubi pro concioneaudiviffet, fal-

vari poffeneminem, quinonactum aliquem a-

Vertente ; non diu tamen poft audito pro

moris Dei fuper omnia, aut alium, qui zequi-

concioné Sacerdote, vehementer in eos, qui

de falute fua defperarent, invehente, tan-

valeret, (puta contritionem) edidiffet; fecum

autem cogitare, paucos effe, qui ita difpofiti

dem monitoris Angeli confilia fecutus, ad

e vita migrarerit; adfuit haec cogitanti, dixit-

Sacerdotis pedes accidit ; ubi przeteritae vi-

t» turpitudinem multis cum lacrymis e-

que: Égo me fidelibus in agonia conftitutis ,

qui mei aliquando cum amoris fui aliqua te-

luit, fa&us acerrimus fuimet accufator;

fificatione, autaliainfigni quopiam opere me-

quam autem id ferio fecerit , teftata eft vita,

quam deinceps non vulgari exemplo lauda-

minerunt, ex fingulari bonitatis meze praero-

$, 16

gativa, tam exhibeo fuavem, &amabilem, ut

bilem duxit.

momento temporis , inde ad fe converfi, in-

— V. Mifericordia Dei confidevata ; de qua. S. $. Leo e«

| Marlt.

gentem concipiant de offenfa illa mea boni-

Leo fic loquitur :' Qui intempore neceffitatis , P^. 19

tate dolorem, quo peccata fua delent, & fal-

iupericuli urgentis inftantia przefidium poeni-

tentize, & mox reconciliationis implorant, nec

vantur. De qua mea gratia velim electos

fatisfa&tio interdicenda eft, nec reconciliatio

meos moneri, ut pro ea mihi, dum vivunt,

etiam pro czeteris beneficiis omnibus gra-

deneganda, quia mifericordive Dei nec menfu-

ras poffumus ponere, nec tempora definite,

S. Bern.

tias agant.

V. Fzducia erga D. P'irginem ; uti S.Bernar-

apud quem nullas patitur venize moras vera

0.2. füp.

dus faafitdicens: Siinfurgant venti'tentatio-

converfio, dicente Spiritu Dei per Prophetam.

Miffus eft

Cuia converfus ingemueris, tuuc falvusevis. Et

num, fi incurras fcopalos tribulationum, re-

fpice ftellam, voca Mariam. Si criminüm im-

iterum. Quia

apud Domizum snifericordia eff,

manitate turbatus, confcientize foeditate con-

€? copio/a apud eum redemtio.

P

V. Oratio: nam, ut S. Auguftinus recte di-

S. Aug.

fufus, judicii horrore perterritus, barathro in-

lib. r.Re«

cipias abforberi triftitize , defperationis abyf-

xit, de quocunque peffimo in hac vita confti-

tractat.

fo, cogità Mariam. In periculis, in anguftiis,in

tuto utique non eft defperandum: nec pro il-

C. xlg.

lo imprudenter oratur, de quo non defpe-

rebus dubiis Mariam cogita, Mariam invoca.

ratur.

m

Non recedat ab ore, non recedata corde: & ut

impetres ejus orationisfuffragium, non defe-

VI.Exempla eovrum , qua ex graviffemis peccatis S. Bern.

per penitentiam emer[erunt, dequibus S. Ber-

?-

er.3. in

ras converfationis exemplum. lpfamfequens

ft. SS

Md

non devias: ipfam rogans non defperas: ipfam

nardus fic loquitur , S.Petrus poft tam gravem pe;

&

Onfeh:

cogitans non erras.

lapfum ad tantam rediit eminentiam fancita- Pauli,

hOff

D.O utre-

ibl

1Tnan r se-

lM. Fiducia ad S.4ngelum Cuffodem ; cajus

tis, quis de c?etero defperet, fi tamen egredi

h

medii efficaciam Paedagogus Chriftianus fe-

voluerit a peccato? Et infra. Audiftis certe,

|

dag. p. 1.

quenti exemplo demonftrat: Circa annum

quam mifericordiam confecuti fin&' Apoftoli

to.?.C 4.

peccatis

fe&.5. n. reparatze falutis

7

noftri, ut ja(mï nemo ecx Vobis fuper

Isl

1635. Cordubæ apud Para—

^ praete-

Titulus XXX P1l. ,Dg/þeïatïö.-

597

p'täätæï'ïtis-; ultrà, quam necelfeeft, confuda- — &ita mifericors, quod paratus eftpeccatorem

tur in cubili confcientiae fu?e compunétus.

fufcipere, ficot fidelis mater fuum unicum &i-

Quid enim ? fortaffe peccaftiin (2eculo? num-

lium, fi vidiffsteumin ignem cecidiffe: rauito

quid amplius Paulo? quod fi & ipfa in Religio-

amplius paratus eft Deus peccatorem rever-

ne, nunquid plus Petro? attamen illi in toto

tentem per poenitentiam fulfcipere, idque ex

corde po&nitentiam agentes, non modo falu-

effentiali fua bonitate. Unde Chriftus: /Vemo

Y

tem, fed & fan&titatem confecuti funt, etiam

Lonus (elfentialiter) z/7 fulus Deus.. Ex qua

d

H

& falutis minifterium , & magifterium adepti

fit, ut, ubi abundat deli&tum, fuperabundet

| S. Cypr.

füuntfanQitatis. Et S.CyprianusMartyr. Ipfe

gratia. Secundo, quia non confiderat, quid

dec

. fer.

Dominus nofter perfonam derelictorum gerens

fit peccatum, quod non eft, nifi cum voluntate

Dom, incruce,fequeritur dereli&tum ; & ne defpera-

noftra. Ideo quantumcunque occurrant pec-

rent etiam in ultimis conítituti, feftinansin ad-

cata animo, etiam quantumcunque turpia, fi

jutorium illico adeft, & re in aréto pofita non

voluntas non confentit, peccatum non eft. Ter-

differt beneficium , fed repente indulgentiae

tio, quia non ponderat, quanta virtus fit con»

^X V

celeris documentum ejusdem ftatuit & exem-

tritionis & poenitentize, nam eft tantze virtutis,

plum, latroni inquiens: Hodie mecum erisin

fi fit vera, quod deleat omnia peccata, unde

paradifo. Latrocinium damnationem merue-

Pfalm.50. Cor contritum €7? b

XX

umf'liatum, Deus,

rat, &fupplicium : Sedcor contritum poenam

pon defpicies.

mutavit in martyrium, & fanguinem in ba-

II. Noffe debet, iz

duventz'a ad peccatum boc, Ibid.

19

fO];a

ptifmum.

quorum fex enumerat di&us Author. r. Eft

VIL.. Pezitentia :

peccatorum magnitudo, & gravitas; patet ia

S.Aug.

nand , ut S. Auguftinus

fer. rsr. ait; Nunquam Deus fpernit poenitentiam,

. Cain, quidixit: Afjoreff iniquitas mea, quam

detemp. fi ei fincere & fimpliciter offeratur, fufcipit,

ut veniammereav. 2.Eorum multitudo, unde

c.I

libenter accipit, ampleCtitur omnia, quatenus

fapiens : /mpius cum in profundum malorum ve-

eum ad priorem ftatum revocet.

Et infra:

zevits conteutmit.. 3. Peccatorum turpitudo,

Donec fumus in hac vita, quantacunque no-

qu:e etiam fzepe talem ingérit horrorem, utti^

-bis acciderint peccata, poffibile eft, omnia ab-

meat honto confiteri ea; de quibus Apoít. Qui

lui per poenitentiam.

:

. defpevantes tradiderunt feipfos impudicitie, «$

22 opevationem oumnis zmunditie. 4. Eft tem-

S. Bern.

VIIIL 44 Patrem quendamSpiritualem coufu-

ad FF.

* gere ; namita S.Bernardus fuafit,qui dixit,mo-

porislongitudo, quo homo diü Jacuit in pecca-

monte

tis; fic Pharao defperavit: Sed re&te Auguft.

Dei.

machum(idem dici poteft de quovisChriftiano)

nec temporis brevitas, neccriminis qual tas,

tres debere habere in cella, Deum, Conícien-

vel quantitas excludit a venia , fifuerit contri-

^tiam, & Patrem fpiritualem. Hoc medium

tio vera. 5.Peccatorum reiteratio, Multi enim,

ufurpavitis, qui ad S. Edmundom Cantuar.

dum frequenter relabuntur in peccata, deípe-

confugit, qui, cum aliquando in hominem de

falute fua defperantem incidiffet, nec rationi-

rant emendam. Sed Chriftus aitPetro: /Voa

Jfolum fepties ignofce, fed [eptuagies feptzes , id

bus ullis ad exomologefin de peccatis facien-

eft, quadragenties nonagefies. 6. Dae:uonis

dam permovere poffet, dixit, feanimam fuam

pro ejus anima deponere, modo peccata fua

tentatio, quze tales vexat. & ad defperationem

impellit:fedi(ti dicendum: Vade Sathana &c.

confiteatur, qui & confeffus eft. Et ante eum

III. Noffe debet, cau/as. propter guas ejusino- Tbid. n. 3.

Sur. 16, S. Abraham Eremita, qui ut neptem fuam a

Mart.

di bomines difficulter emendantur , quarum iti-

Leo &

flagitiofa vita, in qua biennium confumpfe-

—dem fex enumerat di&us Auctor; nimirum

ol t9.

Yat, revocaret, ementito habitu militis, e-

1.Quianon capiuntinformationem a viris pru-

ques ad eam profectus eít, inventam remotis

arbitris allocutus eft, d/cens : Super me fit pec-

dentibus,quibus pro ferenitate confcientiarum

firmiter credere tenentur.

2. Quia indifcre-

catum tuum, quo ha&enus amatoribus fcede

tum timorem nonrepellunt; Deus enim non

proftituifti corpus tuum : ego pro eo fatisfa-

tortor eft aut exactor ad poenam, fed pius Pa-

ciam; ego in die judicii pro te, filia mea, ra-

ter invitans ad mifericordiam : nec in alicujus

tionem reddam. Cumque illa regereret: Ni-

perditione laetatur. 3.Quia voluutícireítatus

mis magna eft iniquitas mea, aon poteft mi-

fui certitudinem , quod íoli Deo retervatur.

. hi effefpes falutis; refpondit: Super me fitini-

Sufficere enim debet illis examen conícien-

quitas tua , filia mea; ex meis manibus Deus

hocpeccatum requirat; tantum veni mecum.

ti:e fuze, quam fi invenerint mundam., parati

effe debent, & quantum permittit humana

Ita venit, & poenitentiam pro peccatis fuis re-

fragilitas, fervire Deo in timore, & exultare

Àif.

liquo vitze tempore tantam egit, ut etiam mi-

j IlRe.

taculis clara, e vita excefferit.

x

cum tremore. 4. Quia fzepe murmuraunt con-

(at,

tra Deum, cur eos non juvet ; cum tamen

J

Deus in omnibus bonum fus creaturze inten-

IX.

dat.

$

5. Quia praefüumunt fzepe de propriis

ASCETIC

,A!

viribus, putantes, tentationes propria vir-

Beffäo

]

tute vincere, quod tamen fine gratia non

|

]

^

Onfelius

datur.

)

.'ss.

in Offic,

X An

teomnia noffe debet Afceta vadices bujus

6. Quia fatigantur, fi non fentiant

i&

Bibl.

vitii, quas in Officina BiblicaGuilielmus

illam corporalem teneritudinem in lacrymis,

j

Onfelius his verbis indicat: Ex tribus ordi-

cum tamen voluntas & ratio dolere debent,

Alph. x.

narie defectibus oritur hoc vitium.

fol, 18.

Primo,

& conteri de peccatis; & fic deferunt la-

quia non pouderat peccator, quid Deus fit

mmenta pcenitentiz , & preces, unde immo-

in feipío; Eft enim Deus fummum bonum, derate triftantur, fed bene dictum eft a Pro-

R. P. Lobu. Bibj. Man. T. 4.

Sss 23

pheta z

508

Bibliotheg Manualis Comz'onatbriæ*

i

pheta: JDefiderium pauperum exaudivit Do-

cilles, clementiffime & . dulcifüme Domine

[e

guiuus; C praparatiouem cordis eorum audi.—

quaefo praebe ; tu nimirum firma fiducia es o-

hi

mnium, & qui remoti(fimos orb;s terminosin-

oit auvis tua.

H

- [V.Noffe debet turpitudiuem b

üjüs vitii: de

colunt, & quos naufragos per maria remotiffi«

Quinti-

lian. lib.

ma ventorum libido, & tempeftatum ferocia

qua breviter, fed bene dixit Quintilianus Tur-

lo c- 100

piter defperatur, quod fieri poteft. Pudende

miferum ja&itat. S, Dorotheus do&rin. 12.

ignaviz , & foedae animi pufillanimitati tri-

tom. Biblioth. vet. PP.ait: Qui, oro, funt in

finibusterrae? quiautemin marilonge? fi vul-

E

buendum, atque in maximo flagitiofze defpe-

rationis vitioponendum, fi quis illud tentare

tis fcire, accipite verbis pauculis explicatum:

d

üi, qui in perfe&ta iniquitate funt, & in tan-

detre&et, quod fuperari, obtiuerique poteft ;

Tier^

autnon ambire velit, quod impetrari valet. Ex-

tam improbitatem devenerunt, ut progre-

(

go fi nullum absque venia peccatum, neque

di ulterius non poffint, fa&i fcilicet perdite fla-

bo ] q

gitiofi, hi funt, qui velut in extremis terrze fi-

t

ullus eft peccator, qui confequi eam non poffit ;

Á g

hinc colligitur, quam grave piaculum fit, diffi-

nibus degunt. Átquinam quiin altiffimo ma-

!

Wa al

dere; quam turpe, non benefperare, poftquam

ri, & abyffo profundiffima hzerent ? Quiin ex-

f

tremaignorantia funt, inquit S. Abbas. lisne

etiam Deus corda zxerea, ferreaquein blandam

ceram emollire, & liquare folet.

vero qui per ignorantiz pelagus profundiffi-

0

Myffenus

V.Noffe debet, cux celeffis Magz/Zer, cum de

mum naufragi raptantur, perque omnia curfu

p. 1. Polit

infano feruntur errata, fcelera iisne, inquam,

Ü

l2. €.8.

* peccatis differeret, quorum alia funt veniabi-

lia, alia mifericordize perpetuo clauía habent

reliqua eft mifericordia ? Talibusne fpes in-

dulgentize fupereft ?. Eft omnino, nam horum

portam, dzcebat Difcipulis [uis : Omuis qui dicit

Iä

verbuim in Filium. bomainis, vemittetur iil ; ei

omninm Chriftus fpes eft. — Non igitur opus

j

nobis eft multo labore, laboremus modicum,

autemy, qui i Spiritum jantium baspbemaverat,

mifericordiam multam confequemur. Omni-

zon vemittetur ; Luc. 12. v.10. Videtur enim

haec dominica feutentia pugnare curmn ea do-

bus criminum generibus parata eft venia, fi-

ve in fines terrze extremos quis pervenerit, fi-

&rina, quam in hoc titulo tradimus, & tra-

&amus. Dicimus namque nullum peccatum

vein abyffum maris imam peccando defcen-

US

eífe quale idcunque fit , quod non paratam ha-

derit, fpes illi certa, & portus tutiffimus eft

Chriftus, qui tam immenfo cum amore mor-

$ O

beatveniam, non facilem clementiam. . Quo-

foü.'hom

modo ergo Author mifericordioe, & penes

tem proomnibus oppetiit. Itaqueabsquema-

a

gno negotio (dum fe modo, ut debet, huc

Muti,

quem clavis eft totius pietatis, ait, o vemztte-

zur ? fiveeffe quoddam fcelus, cui nonignofca-

comparet ) mifericordize portum peccator in-

tur? Ergone fi quis peccator fpem condonan-

veniet. Unicum (Eheu! fed illud poenitente

ab animo profectum) fatis eft in tranquillita-

darum fibi noxarum abjiciat, extra culpam

ä;

erit, diffidens clementiae ? Aut quomodo hanc

tem adducendis flagitiorum maris quantum-

natam ex verbis facri & (upremi Magiftri no-

vis procellofi fluCtibus, permovendoque ad i-

ftri difficultatem re&e . ";uemus? S. Athana-

gnofcendum Deo. Nonnihil ergo ftudii hacin

fius ad Antiochum q.71.ait: Oportet fignifi-

re ponamus, indulgentiamque facilem, & co-

cari, non dicere Deum , blasphemanti & refi-

piofam referemus.

Donec enim in hac mor-

tali carne agimus, non eft, cur diffidamus de

piícenti non remittetur, fed blasphemanti;

quoniam nullum peccatum. eit irremiffibile

falutis remedio, aut defperemus favitatem,

fint licet plurimis, ac graviffimis zegritudi

apudDeum ia eis, qui digne & fancte faciunt

rä:—

poenitentiam. Divinus ergo Magifter (quod di-

bus .obnoxiæ noftrze anim-æ.l

ligenter animadvertendum) noa ait, non con-

daacr a AR R

donandum blasphemisze fcelus illi; quem blas-

phemaffe poenituerit, fed ei nonignofcendum,

. MISCELLANEA ET. CONCEPTUSQ |

. qui blasphemiam dixit, neque dolet dixiffe :

Nam qui vera & digoa poenitentia fuperioris

PRzE DICABILES

vitze malefacta damnaverit, non habet. cur vel

I. K "erta reS eft, quod felix ille latro, ut di- Did.Nyf.

ruítico de peccatis nato pudore impediatur,

vel perturbetur fceleribus, vel plus fatis af-

ximus, qui juxta Chriftum crucifixus, :er-5. po

om. 5.

fligatur ex ante actis Sacrilegiis; nec moras

ftatim ut agnovit, etiam confeffüs eft Domi-

uadt.

num, & creatorem mundi, quem antehac $. o.

Tim,

fibi injici ferat in curiculo vitze novze, arecor-

non noverat.

datione blasphemiarum veterum; tametfíi e-

Affudit illius animo Dominus

nim vafti maris guttas numero fuperent, quae

lucis fuse radios, fugavitque tenebras, quae oc-

olim perpetravit flagitia, omnia condonabun-

cupatum eum habeant, ac fecit, ut tum Salva-

tur, & remittentur; nullum quippe eft tam im-

toris fui fublimitatem,tum fuam humilitatem,

Ytt

h:

ac vilitatem intelligeret. Cum ergo cerneret

manecrimen, cui non fit parata venia, dum

M

peccator illud commififfe ex animo doleat,

hinc magnitudinem illius, quem provocarat,

leriaque & digna, ut prazefati füumus, poenitu-

indeflagitiorum fuorum, quibus eum oftende-

rat.turpitudinem, exclamavit diceus: Domine

dine damnet, Oquam przeclare hanc fuffulcit

do&rinam Propheta Regius, qui ex nomine

meimento mei, qui füum peccatorum, quotquot

omnium peccatorum loquens,hzec plena totius

mundus habet, fceleratiffinous.. Nunc ego te

con/olationis vérba dixit: Exaudi zos Ueus fa-

novi, nunc Dominum meu:no confiteor, quem

lutarvis noffev, /pes omutum finium terva, € 1n

ante confelffus effem, fiantenoff?em. EKufebius

Emiíf. hom. de latrone ait: Latro nec falutis

7avi [onge. Pfalm.64. v.6. Ac fi apertius ita

dixiffet: Humilibus precibus noftris aures fa-

tempora fciens diftulit, nec ermedia fiatus fui

ia

Titulus XXXPV4I. Defperatio.

999

inmomenta ultima infelici fraudepofuit, nec

tio dexterz excelfi, ut populus, qui ante fuerat

redemptionis fuze fpem in defperationis novif-

perfecutor populi , poftea fieret cuftos unigeni-

fimum refervavit, nec religionem ante, nec

ti? Hzecilleibi in opere imperfectum. Vide,

Chriftum fcivit. Non advertitis, quod defpe-

quod Deus viam fpei noftrze aperit , pufillani-

rationem. vocat Eufebius eorum infelicem

mitatemque noftram confórtat, dumad illius

fraudem, qui falvationis fuze curam in extre-

populi tutelam confugit, qui populum fuum

»

mam horam fufpendunt? Tempeftüve tractan-

olim crudeliter exagitarat. Quis enim dein-

dum eft negotium, fenfimque & cunctanter,

ceps defperet, quis fpem abjiciat , poftquam

matureque procurandum , attenteque defpici-

fattus eftfidus cuftos uni

geniti is populus , qui

endum, ex quo anim2e falus zeterna pendet.

fuit ty:

;

D

rannicus perfecutor populi primoge-

Idem de

II. Homini , qui exiit feminare , fimilem fe

niti ?

converf. Chriítus facit, aitque electum femen fuum

boni la-

IV. Michzeas cap. 5. v. ro. ait: 'zzzes «s

tronis.

quaquaverfum difperfiffe.

Et dum feminat ,

que ad Babylonem, 11 liberaberis. Tanquam

quedar ceciderunt fecus viat , alia autem ceci-

5

planatius dixiffet: Bono animo efto , mi popu-

derunt 12 petvofa , alia autem ceciderunt ig [pi-

le, quia in Babylonem abripieris, neque ideo

1 -

nas, alia aulema ceciderunt ,an terram bonam,

tamen libertate excides , nam ibi liberaberis.

Matth. 13.v. 4. 5. 7. 8. Hic mihiillud mirum

Fuit haud dubium Babylon barbara, & plu-

accidit, quod videam hinc tam fapientem agri-

rimum inhumana erga captivos fuos, & man-

colam , indetam inconfideráte (ut videtur) fe-

meníuum profundentem ; nec enim alius effet,

cipia, difficillimeque. revocare grapum pote-

rant, quos fua infelicitas eo femeladduxerat,

quantumvis ille iners , & officii fui imperitus,

Dicit nihilominus Deus populo fuo: Ne per«

qui non feminis fui jaCturam timeret, fi illud

das fiduciam populemeus, mea enim tam in-

interfaxa, tribulos ,fpinas , & juxta viam abji-

gens poteftas eft , ut tefacileeximere queam,

ceret, ubi & viatores homines, & przetereun-

tametii in mediam Babylonem captivus ab-

tes beftize incautis plantis opprimere, ac pro-

ducaris, cave interim, ne affligaris animo:

terere poffunt. Quorfumergo divinus hic Do-

Lafs dich nur nichts anfecþten. Quid fuorum

minusin ealoca femen fuum fpargit, quze funt

verborum fenfu allegorico indicare nobis Pro

.tam inepta ferendis fruCtibus , quos inde fpe-

l-

pheta voluit ? S, Gregorius Papa lib. r. in E-

S. Chry- rat? S. Joannes Chryfoftomus refpondet egre-

ott, nom.

zechielem homil. 1o. id his verbis enucleavit:

gie, merito id mirum videri poffe, firuditer &

Quisifte, qui usque ad Babylonem venit, &

45. in

materialiter , ut ajunt, atque ut verba fonant,

Matth. :

ibi liberatus eft ? Qui poftquam confufus mene»

accipiatur. At fi fubtilius rem difpicias, &

te pervería perpetravit, hzec ipfe erubefcens

fpiritualiter intellizas , nihil officiunt, quse

mala, quae fecit, fe contra fe erigit, & bene

contra funt objecta; poffibile eft enim, ut la-

operando ad ftatum rectitudinis redit. Hoc

pis in terram fertilem convertatur, & ut via

eit , quod ait Propheta: Tametfi in ipfam us-

non conculcetur, nec praetereuntibus cuné&is

.que Babylonem quis excurrerit,

auta parva

propofita jaceat, fedin uberes agros tradu&ta,

.concupifcentia abduci

fe paffus fuerit, & in

nec vepres emittat, fed femina foveat; inquit

maximam . tum.confufi

onem, tum caecitatem

ille ubi fupra. Magno ergo cum mylfterio, ac de

inciderit , & in extre:

m

a flagitia fe abjecerit,

induftria dixit divinus feminator , fe projeciífe

non propterea fpem fi

mul abjiciat, qui omni-

femen in durafaxa, in medios tribulos, in acu-

bus culpis noftris maj

or eft mifericordia Dei,

leatas fpinas,in viam regiam,ac paffim tritam,

ibiliberaberis. Nullu

m eft inveniabile pecca-

ut fignificaret, neminem in hac vita defperare

tum, omne fl

.

E

debere, quantuscunque fit peccator. Tametfi

gentiam.

agitium paratam h?be? ;ind,ull-

z

enim fitrigidum faxum, laerymis e contrito

V. Cum exp

!

dfafäm haberet D:e(usa po;;uiiïdem

corde natis emolliri in lentam ceram poteft;

fui imbecillitate

in, & quam proclivis in dea- Dom.21..

& quamquam fit tribulus, evadere

hn in

ftrorum cultum impofturis abdu&us deflecte- P^f Pent.

caryophyllum valet: Et vel fi quafiiter publi-

ret, dicebat,non propterea prohibere feillum a *

curm fit , quibusvis cogitationibus pervium, ita

terra promiffionis velle, dum ex.animo folum

Nv

obftruiillud, & concludi poteft, ütfoli Chrifto

male egiífe doleret, inquiens: Siad cardines

!ï.s- po

om

pateat, & coeteris rebus omnibus fitinaccef-

.

cceli faeris diffipatus, inde te retrahet Domi-

fum.

23

,

D

nus Deustuus, & affümet atqueintroducetin

a(f

)

Ibidem,

l. Tofepho, utfuriofam crudeli

S Hefodis

terram , quam poffederunt patres tui , & obti-

rabiem declinaret, praecepit Angelus accipere

nebis eam. Santes Pagninus transfert : Si fue- Denter,

Salvatorem, & fugerein /Egyptum, quod ne-

ritexpulfo tuain extremum cceli ; velutdi&tum 36 V.4:

farius rex quaefiturus effet, puerum , ad per-

fuiffet: Bonoanimo eftote,mei Ifraelitze,quam-

$

Matth. 2, dendum illum: /Zcczpe puerum , €7 fuge in ZE-

quam enim fcelera veftra tot fint, ac talia , ut

vY.I3- gyptum, ajebatille. Quid hoc przecepti , Ange-

eis promeriti fuer

L

itis , tam procul aterra pro-

ledivine, quo caftum Jofephum adftringis? In

miffionis abftiner

.

;quam longe aterra coelum

r

JEgyptum, vis, confcendat? in eam ne terram,

abeft, dum noxar

um veftrarum vos modo pce-

terram dico, quae tam atrociter infectata fuit

niteat, in toto corde veftro, & in tota anima

populum hujus pueri , qui fugit Herodem ? in

veftra , fic utinde offenfarum dolor oriatur,un-

eamneterram ( dicam enim iterum atque ite-

de offenfze ipfje primum defcenderunt, revo-

rum)emigrabit? Nonne melius fieret; fiin 1o-

cabimini adeamterram, quam majores veftri

ca alia magis tutafe recipere juberet? Non in-

primum & acceperunt, & habitarunt: Sz/ue-

telligis rem, qui talia obloqueris, inquit S.

vit expulfo. tua u extremusm celi, inde teve-

Chryfoftomus. Myfterium hic, idque perma-

trabet. Dominznus , atque introducet in tevvam ,

.

aj

gnum latet. Exclamare proindelibet : o muta-

*

ebat Dominus. Volo in his aliquid variare ac

$ss 3

djceme:

$10

Bibliath&öæ Mnusalis Concionatorug

laxas fpei fores aperiret; horà noná , quá imfz

dicere: Si fueritexpul(íio tua in extremumiin-

ferni, hoc eft, tametfi tam immanibus flagitiis

ribilifinum & deteftabiliffldmum flagitium

tecontaminaveris, intam foeda, & abomina-

perpetratum eft, defceudit Spiritus fanctus in

L0 -- — C0 e——

ignearum linguarum fpecie, utamorem, quo

bilia fcelera ingurgitaveris , ut ipfi lucifero ad-

ferre horrorem poffis, .ne propterea defpera;

ardebat, tali figura indicaret, velut hoc iis-

nam fi fiducize tantum portam cordis aperias ,

dem linguis, & mag»is vocibus dicere volue-

tit, venire fe paratum , &igne illo confumere

atque ex animo perperam egiffe doleas, ab

$ Grer

extremo inferni ad extremum coeli revocari

Judzeorum alioquin inexplicabile fcelus, &

Niffenis.

illis linguis ab omni noxa, quam maledicen-

] Ll

poteris , inderetrahette Dominus & affumet,

necenim nullum eft tam grandenefas,quod ab-

tiffimis linguis fuis illa ipfa hora contraxe-

Pf- 6 7' (

ftergere acdelere mifericordia Dei non poffit.

runt, liberos eos pronuntiare, tantum fi pec-

Ibidem.

VT. Difcedebat ab opulenta & lauta fponfi

caffeanimitus dolerent, & peífime factum ve-

fui domo fponfa , jamquealiquantum abierat;

ra cordis poenitudine damnarent. Ut nullus,

uando illedulcem conjugem fuam his verbis

inquantamcunque peccatorum miferiam pro-

M gf

lapfus fuerit, defperare veniam debeat , cum

Cantic. 6. identidem revocabat, dicens: Aevertere, ve-

: v. Ia.

]

vertere Sulamitis : veverteve , veverteve,ut 1u-

Dei mifericordia et&am omnem humanam mi-

fucariur te. Quzerihoc locopoteft, curtot vo-

feriam infinitis modis antecellat.

ViHlI. Plinius ait , Rhodi & Syracufis nun-Ibidem.

ces dederit fponfus, ut fponfa rediret, & viden-

di fui copiam faceret, cum voxuna facile fat

uam tánta nubila obduci , ut non aliqua ho-

fueritilli revocandze, cujus folius res hic age-

rafolcernatur. Átque hoc quidem admirabi-

Je duo ifta loca habent. Verum fi ad fpiritum

ï

batur, & fponfus nihil utilitatis ex redituillius

I

expecare potuerit ; cur ergo toties ac tantope-

dicta transferamus, inveniemus, nunquam

feillaminclamavit? Refpondet egregieS. Ju-

tantis fcelerum tenebris contegi omnium to-

tius mundi bominum corda, ut non hora ali-

ftus Orgelitanus: Idcirco tam crebro ei , revet-

tere, dicitur, ut fijam converfa deliquerit, in

qua, parum dixi , utnon quavis hora fol jufti-

defperationem non decidat, fed a peceandi

tize Chriftus gratiae

|

fuæ radiisad ea penetra-

H

$. hl 1

confuetudine fpei indulgentia refipifcat.

re poffit.

-

homsin

Jbidem.

VII. Dueannotavi , quze plurimam mihi ad-

. IX. Argutiffimum aliquid habeo ex S. Gte-Tbidem.

WHexm.

ferunt difficultatem. Ex hisillud primum, cur

grorio Nyffeno, vos celare nolim. Propheta

Spiritus S. in linguisigneis defcenderit in di-

Regius mifericordiam Dei ita fupplex appella-

fcipulos: alterum iftud : cur hora tertia defcen-

bat : /Ve avevtas bominem 12 bumilitatem ; tau- Pfal. 99.

quam dixiffet: Age, clementiffime Domine, v.3.

- derit. Deprimofic habes in libro A&uum A po-

A&or. 2. ftolicorum : E£ apparuerutt zlIis difpevtite lin-

ne prorfum confice hominem , indulge potius

V. 5'

guetanguamigmis. Pofterius ex eo perfpicue

mifero, necpermitte, ut miferiarum fuarum

convincitur , quod S. Petrus ebrietatis opinio-

abyffo fempiternum infixus hzereat. Et Zzxz-

nem, quam de ipfo, collegisqueillius vulgus

ffi , convervtimini filii bominum , hoceft: Quod

habebat, fic diluit, ut diceret, nondum effe ho-

tam fidenter ad te peccator accedo,id mihi &

ram diei tertiam, quae apud nos eftnona , adeo,

ratio perfuafit, & jurefacere videor, poftquam

neminem poffe eo tempore effe ebrium. Hora

regia clementia, velut publicis praeconis vo-

nonà ergo , qua difcipuli, quod ex novo hofpi-

cibus peccatori omniumdeliCctorum perfe&tam

indulgentiam denuntiavit, & dixifti: Con-

f

te Spiritu fan&o omnibus linguis loqueren-

lil

tur, exiftimati funt ebrii, defícendit Spiritus

vertimini filii hominum. Subdit poft hzecDa-

fan&us, idque in figurislinguarum ignearum.

vid: Quozzam smnilleangi aute oculos tuos taa-

quam dies beflerza, qua. pretevizt, imo velut

Cur ergo Spiritus fan&us in ea fpecie, & tali

"horadefcendit, quialio tempore id facere, &

nihil funt, ficum zeternitate tua componan-

lineamenta induere alia commodiora & op-

tur. Qusero hic, quid fibi velit, quod S. Da-

vid 8w$annos Deonihilaliud effe, quam diem

. portuniora potuiffe videtur? ut huic quaefito

Alenfs ;

T ,

refpondeamus, alia prius difficultas difcuti-

hefternum , qui cum abierit , nihil elt, ut

enda. Eíft aütem ifta: Cum Evangeliftze cze-

peccatores eo di&to in bonam fpem erigeret,

LC

1

quocertam zb fcelerum veniam exfpeGarent,

M.

'teri affirment, Chriftum hora nona, quae apud

l

nos duodecima eft , crucifixum ; cur unus Mat-

qui illam ujtro offerebat, dicens: Converti-

cus ait, hora tertia, quae nobis nona, id fa-

ii filii bominum.

S. Gregorius Nyffenus

'ait, Davidem hoc dicere voluiffe, neminem,

Marc. 15. &um, dicens: Erat autem bova tertza , €? cra-

v. 20

cifixerunteum? S. Auguft. ait, utrumque eífe

quem vere alioquin peccaffe poeniteat, debe-

verum, & milites quidem horam duodecima

re abjicere animum , aut defperare condona-

tionem , tametfi totis mille annis, totidem-

clavis, Judaeos vero nona linguis crucifixiffe

$, Aug.l. Dominum. Sed juvabitipfum audire magnum

que fzeculis nihil aliud egerit, quam ut Deum

innumeris fceleribus offenderet, eo quod in-

3. ad Con- Auguftinum: Intelligitur, ergo, inquit ille,

cord,.

Evang.

fuiffehoratertia, cum clamaverunt Judsei, ut

dulgentifrno Deo totum hoc annorum aut

Dominus crucifigeretar, & veraciffime de-

fzeculorum tempus velut dies, qu»e ]am ef-

€. 23.

monftratur, tunc eos crucifixiffe quando cla-

fluxit, & quafi nihilfit, aut certe ita repute-

maverunt. Quodnam atrocius peccatum vel

tur, tanquam omnino non fuiffet. Tantum

excogitari poteit illo Judzeorum fcelere, qui

valet poenitentia; mille annorum off-nfas ,

& plurima flagitiorum perpetrotorum fzecula

linguis fuis probrofo lignum Chriftum inno-

centem & immaculatum affixerunt, in cujus

abolere , & obliterare uno momento poteft.

facrofan&o ore nec mendacium aliquando in-

Accipite Nyffenum : Quouiam il an-

ventum eft, nec dolus unquam ullus reper-

zi ante otulos tuos tauquam dies befferma,

que praterit , & qus pro nihilo habe-

tus? Ad erigendos igitur animos, atque ut

tur,

Tiulus XXXV1 ngjþe:?ätim

5ii

tuür, eerum anni erünt. Licet vita infinitis [cele-

XII.Cum mortemlfmaelis narraffets

fl'o.yu-s, Idem p. 1.

rum maculis notata fit, utcollectioilla pecca-

ait : "dppo/rtus eff ad populum fuum

torum mille annorum cífe videatur , pro nihilo

totam illam congeriem reputatum iri, dummo-

diformula quidam expofitores pi

ecolliguntif. * 1&

maelem confecutum beatitudine

m. In hac fen-

do pedem refetat ; nam divinus oculus praefen-

tiafemperintuetur, praeteritum veronon zefti-

tentia funt Nicolaus Lyranus, Alphonfus To-

mat, fed inftar unius diei

flatus, Pererius, Guilielmus Eboricenfis; Hu-

j

S.Gre

vel noctis, quze jam

. go Cardinalis, Joantes Ferus, & nonnulli alii,

N

iffenus

g. preeteriit, a Deo habetur.

Hzec ille, fenfus ergo

l. tr. v.

1in

.

Davidisex commentatione Nyffeni eft, debe-

Toftati paraphrafis in ea verba fic habet : Aps

pofitus eftad populum fuum, ideft, ductus eft

Pf.c.7. Biguitate Dei, &fícelerum fuorum remiífione

adLymbumAbrahze, in quo erattotus populus

ditlidereneminem debere, fi modopeccaffe fe-

civitatis Dei, adventum promiffi Meffize ex-

tio doleat, quamvis pauculotemporetam mal-

Ípe&tans, Lyranus quoque his affinia fcribit,

tis flagitiis fe contaminaverit, quanta alius per

" inquiens. Deceffit in gratia, & amicitia fuiCon-

millenos, & his plures annos vix perpetrare

ditoris Ifmael. Roboratur tali exemplo ignavia

JX

potuerit; idque eam ob caufam quod plauri-

quorundam peccatorum, & putillanimitas, ut

mum amet verze pcenitentize ftudiofos, & prae-

nemo defperet, fedomnes de immenfa Dei bo-

loidem;

ienti tempore, quo poenitentize ftrenuam dant

. operam, fic oble&etur, ut przeteritos annos,

nitate bene fperent, quantumvis enim perdi-

peccando exegerunt, nonzeftimet, fed inftar

te flagitiofüs quispiam fit, fi fe, ut debet, difpo-

. nat,

quod cum divinze gratize ope non eft,

unius diecule,

ejusque jam dudum elapfe,

difficile) femper a

abeat.

pertas divinze clementize

Ibid.

oresinveniet, atqu

eineis Dominum, qui pan«

. . Adflipulatur fratri fao getmano S. Bafi-

- fisbrachiisillumpr

seftoletar, ut indulgentifi- -

liasMagn

u

ui a quotidiana experientia mu-

mo pettoris pientiffimo finu excipiat. De I(- Gen.e.16.

tabilitatis, rérum naturalium arripit argumen-

u

maele Angelus Agari Matri hzec dixit,

& praes Y* I

tum, quo peccatori converfionem perfuadet ,

dixit: Hic erit ferus bomo,

barbarisque €7 a-

quamvis eailliardua, & operofa videatur, di-

| greffibus tioribus. — Vix dum erat duodennis,

S. Bafil. .cen

:

s: Nemo in vitio conftitutus homo de fe

Toiden,

hom.s.in

ipfo defperare velit, haud nefcius, agricultu-

quando idololatriz* magifterium exercebat,

ludus enim, quo cum fratre fuo ludebat, non

'xHex*;m.

xam ftirpium qualitatem mutare; curam au-

fuit alius, quas quod deaftrorum fimulachra

temac ftudium in confequendis virtutibus ani«

Pf o

miomnes vincere morbos , füperareque poffe.

fingebat, & ad eorum cultum innocentem líaa-

hj

cuminftituebat. Sie Abulenfis, Lyranus,Paue

Granum tritici terrze illatum, ac mortuum, re-

lus Burgenfis, & alii. Quamquam resita feha-

vivifcit naturze vi & operatione, atque elutoin

lucem producitur, utin culmum, fpicamque fe-

eret, & a puero tam immanibus deditus fla-

gitiis Ifmael, invenit nihilominus portam vee

fe exerens fru&um adferat : fic peccator, quàn-

nise. & locum verze poenitentize, decelfitque i

tumvislimo fcelerum infixus, calore verze pce-

nitentize redire in vitam, & felicem gratize fta-

gratia, & nuncftuitur Deo, zeternumque frue-

.tur. Quam ergo defperationis fuze excufatio-

tum poteft. Propterea nemoiin vitio conftitu-

nem inveniet, auüt qua re culpam fuám adum-

tus homo, inquit Bafilius, de feipfo defperare

velit, obid etiam, quodinfinitemajorfit miferi-

brabit peccator, fi tale habens propofitum :

exemplum, fpem tamen abjecerit , fiduciam-

Tbid.

cordia Dei, quam miferia humana,

queaíe abdicarit?

*

"

*

XI. Poftquam mortuus eft Saul, David re-

. XIII. Homo quidam defcende

Bat ab- Hie- ibid.

verfus a czdede Amalec, manfit in Siceleg. Sic

rufalem in Jericho , & incidit in1

atrones, qui Luc. 19,-

fere habet lib. 2.Reg. c. r1. Quaerit Abulentfs,

etiam défpoliaverunteum, & plagis impofitis 29

quomodo David manfiffe potuerit in Siceleg,

cumillilocoigaem fubjecerint Amalecitze, ut

abierunt, femivivorelicto. Ita Dominus apud

Abulenfis confla

S. Lucam. Theophyla&us plurimum admira-

iu l. 2.

graret. Sic enim dicitur. r.Reg.30.1. 74-

tur, quodiilatrones, cum & tantam haberent,

Reg. c.r.

sualecite impetum fecerunt ex pavte Auffvali i

tum ferociendi occafionem, tum libidinem, mi-

Siceleg, & perculferunt Siceleg,C7 facceuderunt

q— l

ferum viatorem femivivum reliquerunt. Nam

eati 1g5i. Quomodo ergo figere domicilium in

, qui pun&im czefimque illum invádebant, non

loco exufto fanttus Rex David. potuit? Re-

potuerunt fuam tam urbane moderare crudeli«

fpondet idem: Quamquam Amalecitze fuc-

tatem , neque fic armorum gubernare i&us,

cenderunt eam, ut tota periret incendio , ta-

ut non nifiad vitze medietatem adimendam

mennon exfpectaveruntibi, quousque tota ex-

petvenirent. Cur non prorfus tota vita exue-

uíta foret, David autem veniens, nondum illa

plane exufta, flammas extinxit, & vel fervavit

runt infelicem illum, qui tam immanium fi-

cariorum incurrit infidias? Hic homo, qui

abincendio domum habitationi commodam )

vel ambuftam aliquam inftauravit, quod enim

Hierofolymis (qui vifio pacis dicitur) Jeti-

non totus deflagraffet locus, fecit ut animum

chunem (qua3x idem eft, quod mutatio lunze

petiit, figura eft peccatoris illius, qui e gratioe

ad illius rezedificationem adjiceret. Tale quid

felici, ac fablimi gradu, in culpze ftatum mi-

dicoin caufam prefentem. Quamdiu aliquis

ferum defcentllens, in manus daesmoniorum

non omnino periit, quamdiu fpiritüm ducit,

incidit, a quibus animze opibus omnibusnu-

non eft, quod defperet, aut animo cadat, eft

datus, etiam: mültis efferate vulneribus one-

enim remedium reliquum, eft, quo recuperare

ratur. lta exponunt venerabilis M. Simon

virtutes, redire in gratiam cum Deo poffit, &

de Caffia, Dionyfius Carthufianus, Gagnejus,

donec fpirat, fperare bene de Optimo Domino

Guido Carmelita, Stella, & alii plures,

| .-ng?tf

quos & longum, & otiofum effet recenfere.

Ex

Bibliothetee Manualis Contionatoriz.

52

',gll'-fc)'

[

P

Exhis jam dubitatio, quomodo femivivus re-

efnpla, eorum, qui fuperi medici, pharmaci-

li&us fuit, quiinillorum tam crudelium graf-

bene ufi, eftrato lethalium infirmitatum fua-

f 10

rum exfurrexerunt, tantamque incolumita-

$

fatorum. fzevas manus iacidit : Refpondet

tem funt confecuti , quantus non fuerit mor-

'Theophylactus, quod parte fui altera confe-

fror -

&us vulneribus, altera vivus reli&us fertur

bus, a quoconvaluerunt. Nam ut quidam

v ab

hic homo , id fa&um ,.ut indicio effet, quod

eccando mifere convulneratus, atque ob id

]. 9

bonus artis bene fperandi mag;fter ajebat:

non omnino defperata erat humana natura,

5

atque ut intelligeremus , quantisvis flagitio-

Ubi abuudavit delitfum , füperabundavit. &

rum vulneribus faucietur anima, non defpe-

gratia, Rom. 5.v. 20. hoc eft, quamquam non-

nullis hominibus peccatum plurima inflixe-

Ec

'10. |

randam ejus. vitam, ut cui vitze pars aliqua

v

femper maneatreliqua, & manere locum ve-

rit vulnera, accedens tamen mifericordia , &

niz , donec vitze quidpiam fupereft, & quam-

poft culpasingreffa , tantis eorum animas cu-

mulavit gratiis, ut indulgentiarum multitudo

diuanima in carne agit, fpem de illius falute

;;0['.17,:

YNSA

inftauranda nonabjiciendam. Nam fi homo

numerum plagarum magnum in modum fu-

Bj

fe, utdebet, difponat, & quibus poteft viribus

peraret.

Confortetur ergo animo peccator,

JCCL 28'

ut qui Deum habeat, in cujus pientiflimis vi-

conetur , fanabitur, vitaque illi tota redibit,

n

& veniam inveniet, cuitam viva plurimorum

fceribus omne peccatum invenit remiífionem,

2

perditiffimorum hominum propofita funt ex-

'omnis; noxa;fuam veniam.

waæwæaäæææmæ [2

End. 5.

y, 1I.

TITULUS XXXFIIL

]bid, 1o.

y. II

Prov, 24

DETRACTIIO.

y.

$. L.

in dubium revocari poffit ,& vitüpe;ari po-

Rom.1.

v.

tius, quam laudari quis cenfeatur.

Prov.2i

QUOAD— ESSENTIAM.

VIIL.. Sdlere bomuim proxitni , quaudo tmami-

V. 2f

féftari oporteret : Quoditerum vel nudo filen-

(5

tio, velgeftibus etiam adjun&tis , v. g. contra-

"

Definitio.

F. L

d

&ione humerorum, capitis abnutu, aut ocu-

Disy4

l.

lorum conclufione fieri poteft.

IX. Minuere ueritum altevtus :

dicendo

Drexel.in | ft alienve famæ.'inju&a denigratio. U;lde i

$. 1

Phaet.

S. Antonius interrogatus, quid fit De-

v. g. non effetam magnam doGrinam, fanci-

Y, II

tatem aut aliud proximi bonum, quantum

€. 15. -

tractio : refpondit: Eft omnisfermo ma-

vulgo deprzedicatur.

Hs

Pallud4, lus, quem non audet quis praefente eo, de

Y. 22

X. Fitiofelaudave aliutt : Scilicet per Iro-

Bv

$.19.D-I5: quo loquitur, proferre.

niam autalium fimilem modum : quibus qua-

tuor modis zzdzrecie fieri dicitur detractio, ut

Diviffo.

Mu

átidem fequentes verfus indicant:

u

I. Dividi poteft in detra&ionem /oguendo

Si bona forte neges : fileas , dicerequando

€» audiendo ía(tam ; his enim binis modis

: Deberes: minuas meritum: Aut laudes «vi-

latb

communiorem "Theologorum fenten-

tiofe:.

*

Y.53.

juxta

$. Befn.

tjam

fieri foletdetractio; unde S. Bernardus

His indirecte fociorum fama fugatur.

1. 2.de

ait, detrahere aut audire detrahentem , quid

XI. "Judire alios detrabentes, & nou COv ri-

eonfid. .

horum damnabilius, non facile dixïeri«m.k

gere, cum poffet.& deberet.

— XIL um aliis detrabitur gaudere , & cum

ZA Gus.

f

complacentia talibus detractionibus aures

raebere.

IiL Falfum alic

ui crimen affiugere.

IV. Fero crimimi falfum cz'rcum/lantiam,

XIIL. Zzducere alios ad detrvabendum : vel

dire&e eos alliciendo variis quzeftionibus : vel

Sui

vel augmeutum.adjicere.

facilem nimis auditum detrahentibus prae-

Ti

V. Fere commiffum cvzumen ,

fed occultum

Ceï'.mx

altevi uejcienti aperire.

e

bendo. Quibus modis audiendo detra&tio per-

tiam,

VI. Fa&um alicujus 12a

le ifzterþz;ktari ,V.g.

ficitur, uti fequentes verfus oftendunt.

Sifaciles famam laedenti porrigis aures :

'

dicere,id ex fuperbia , hypocrifi aut alia mala

intentionepatratum effe; quibus quatuor mo-

Aut placet infamans: aut ipfemet allicis il-

dis dire&e detractio fieri dicitur, ut indicant

lum :

fequentes verfus:

Auditu efficitur detractio peHimä, folo.

Si falfa imponis

H

$ Ber

auges:

. cui Crimi.x]a: Vera vel

$

t de

EX S.

Ecclg;

Detegis occultum: cenfes benefa&a fini-

E

CRIPTURA.

ftre:

Dire&e fratris diceris lzedere famam.

Qualitas.

&Chr'

ls.-nvlon)detrahes

hü, 3;

VII. AVegare bonum altevtus , vel abfolute

D

? -

,& ptincipi pruli tui non

Exod. oo«

Nj

maledices.

Y. 29.

vel cum tali —mado proferendi, ut prudentor

H. Audj-

LÀ

Titulus XX XPH.. Detrafio.

513

Éccl.rg. * TL Audifti verbum - adverfus proximum

V, IO.

cat, hinc declarantes, quod rem reprehenfione

tuum? cominoriatur in te, fidens, quoniam

3

dignam coinmiferunt. Sienim illum, ut nemi-

Pf 100.

non dirumpet.

nidicat, rogas; multoma

IHT. Detrahentem fecreto proximo

gis yte priorem huic

V. $

perfequar.

füo himc

dicere non oportebat.

]

——

Prov.4

IV.Non folum ille reus eft, qui falfura de alio S. Tfidor. |

vh

IV. Remove a te os pravum, &labia detra-

profert, fed & is,

hentia fint procul a te.

praebet.

qui cito aurem criminibus dïnfüm*

Lev. 19

V. Non maledices furdo, nec coram CORCO

V. 14

V. Os detra&toris aquiminarium eft diabo- Guil. Po«

pones offendiculum :

fed timebis Dominum

li (ein Weih -Keffel) quod non luftralem & raldus a-

Deum tuum.

Ebc!. IO.

facram, fed fordidiffimam detra&ionis aquam

;

in Phaet.

pud Drex,

V. 20.

. VI. Incogitatione tua Regi ne detrahas, &

continet.

ENSC

in cübiculo fecreti tui ne maledixeris diviti,

VI. Si vultuhilari audis deträhentem,. tu il- $.H

ier.

quia ad aves coeli portabunt vocem tuam , &

quihabet pennas, annuntiabit fententiam.

li das fomitem detrahendi, ille ignem excu- ibid. S.4.

2.Cor.r2

tit, tu fubíternis ignarium : Quod fi facie fub-

V. 1j

ViI. Timeo, ne forte contentiones, &c. &

trifti & avería detractorem audias, diícet il«

detractiones fint inter vos.

£ccl. 28

le non libenter dicere, quod didicerit non li-

"v 8

* VIII. Sepi aurestuas fpinis, & linguam ne-

benter audiri. Sin aliter agis, oftendis te il-

quam noli audire: & ori tuo facito oftia, & fe-

lius, cui detrahitur, falfum fratrem

ras auribus tuis.

&

midum amicum effe.

, aut ti-

Su, A l]ug,,

VII. Sedens adverfus fratrem tuum loque-

in. ap-

D amuum.

baris. Per quze verba Propheta oftendere vo-

pend. de

luit, quod non

ECCID 50

tranfitorie detraxerit, nec ei div. fer.

xr. II.

contumelia.

IX. Sufurratori odiu-m, & inimicitia, &

furreptum fit, ut male de proximo loquere- . !3:

tur, fedens, id eft, ex otio, quafi ex hoc

Ibid. zo.

X. Si mordeat ferpens in fil

amio, tl s

V. Il1.

minus habet, qui occulte detrahit..

cans, ut derogaret proximo fuo.

Prov, 24.

VHI. Calcaneus eft inferior pars corporis, Vine.

v.9

Xl. Abominatio hominum detractor. -

& quz fzepiuseft inluto; & detra&ores non

ellovas

Rom. r

XII. Detractores Deo odibiles.

cenf. in

Vv

Q

digniora, non meritorum & operum (ancto-

mor. to.3.

0"

-XIll. Cum detractoribus ne commifcearis,

rum laudes confiderant, fed infirmiora,

& quae l.3. dift.3,

v. 2!.

Prov.24. quoniam repente confurget perditio eorum.

defe&uofa videntur in homine,

ut mordeant

XIV. Siinvicem mordetis & comedetis, vi-

v' I ".

Gal. 5.

dete, ne ab invicem confüumamini.

ad modum ferpentis, cui di&um eft: Tu infi-

diaberis calcaneo ejus.

Pf.:3

XV. Sepulchrum patens eft guttur éorum,

- 1X. Ad condemnandurn cæteros omne vi-S.Chryf.

Y-5: linguis fuis dolofe agebant, venenum afpidum

fub labiis eorum;,

te noíirz tempus abfumimus, a quc vitiode com-

pun&. .

Sap. r.

neque monachum ullum facile invenias libe-

cord. l. r.

XVL. A detractione parcite linguze, quo-

v. 1II-

niam fermo obícurus in vacuum non ibit.

X. Hoc fp

Pf. 54.

ecialiter vitio periqiitätuf totum

SoThOmt

v

22.

.XVII. Molliti funt fermones ejus füper o-

humanum genus.

2.2.0.73.

Pf.56.v.5.

leum, & ipfi fuat jacula.

XI. Maximapars generis humani, indiïcretoä fiu ;

XVIIH. Filiihominum, dentes eorum arma

& fagittze, & lingua eorum gladius acutus.

judicio ad reprehendendum prompta & para-fer.1o1.

Pf. 139. .

ta effe probatur, cum tamen non ita fe velitde temp.

v. 4)'.

XIX. Acueruntlinguam fuam, ficut ferpen-

ab aliis judicari, quomodo vult alios judi-

tis: Venenum afpidum fub labiis eorum.

Y

Matth.23.

care; propter hoc fcriptura divina admonet,

V. 33.

XX. Serpeates, genimina viperarum, quo-

dicens: Priusquam interroges , ne vituperes

modo fugieþis a judicio gehennze. -

uemquam. -

1

$

II

XII. Odibilis eft detrá&or, quia videlicetBellova-

eft feculentus, plenus fpurcitia: fraudulen- cen-l6.

EX SS. PAT

RIBUS ET DO.-

tus, plenus verfutia; virulentus, plenus ne-

CTORLIBUS.

quitia; truculentus, plenus Íísxvitia, detra-

&or eft Ceculentus, id eft, fzecibus plenus,

Qualitas.

& immundus, quia fcilicet in immunditiis

converfatur, de immunditiis lo

]

S. Pauli-

quitur, im*

nus ad

L. Pauci admodum funt, qui huic vitiorenun-

munditiis pafcitar aliorum.

Celan-

- tient, raroque invenies, qui ita vitam

XIII. Alia quidem peccata , licet caufas ha- S.Ch

fylï

tiam.

fuam irreprehenfibilem exhibere velint, ut

non libenter reprehendant alienam : tanta-

beant, a rationealienas, habent tamen, utpote no. 3. de

r

Ll

;g

Ícortator libidinem explet, fur pauper

tatem, o

bfcur.-

que mali hujus libido mentes hominum in-

homicida iracundiam fedat, maledic

us nul-

j

vafit, ut etiam, qui procul ab aliis! vitiis re-

lam poteftoccafionem afferre. Quam enim,

cefferunt, in iftnd tamen, quafi in extremum

laqueum incidant.

quaefo, pecuniarum copiam acquirit? quam

S. Bern.

libidinem explet? nihil aliud eft, quam invi-

de dedic.

II Omnino proditorem fe noverit, fi quis

dize materia, cui nulla fuppetitjufta cau(a, nec

forte, quod abfit, vitia quxelibet in hanc do-

Ecclef.

mum conatur inducere, & tem

inj ulüa, propterea nulla venia digna cenfetur.

)

plum Dgi fpe-

luncam facere dzemoniorum.

.XIV. Annon

& ipfe moritur, qui venenum S. Bera,

S.Chryf.

lIl. Hoc vero magis ridiculum eft, quod

bibit, quod ei malefuada detra&oris

ho. 3. de

lingua fer. de

yod. d

popul.

cum aliquid arcanum dixerint, rogant audien-

propinat; fiquidem furtim ei dilectionis vita triplici

2

tem.& adjurant, ne cuiquam alteri

amplius di-

fubtrahitur, & dum nefcit, paulatim in eo fra- ^" od..

terna

R.P. Lobu, Bibl. Man. Z'om. j^

: Ttt

514

- Bibliothecre Manualis Concionatoria.

.

Fus a.

ternacharitas frigefcit. Auditurus eftforfitan

etiam ipfe, cui detrahitur, undique enim verba

XXIV. Si hzc in nobis effet diligentia, ne $. Hier.

volant, & multorum prius ora fermo pertran-

paílim obtre&atoribus crederemus, jam Oo-lz. p.19»

mnes detrahere timerent, ne non tam alios ,

fiens, difficile fieri poteft, quin fiugulorum cre-

Sedhoc

verit linguis, & quafi jam profectus referatur

fefipfos viles detrahendo facerent.

ad eum, ad cujus fpectat offenfam. -

ideo malum celebre eft, idcirco in multis fer-

$n

S. Chryf.

XV. Haeéc cum Mariam Moyfis quoque foro-

vet hoc vitium, quia pene ab omnibus liben--

l

l

jo vitii

Pf. xoo.

rem attigiffet veneno fuo,leptofam eam confe-

ter auditur.

C. 8' 'L

ftim reddidit, ac viciffim Domini iracundiam &

XXV. Qui detra&torem minime admittit, S.Chryf.

tum feipfum immani hujusmodi peccato li- inP£.100.

furorem adveríus eam induxit. Hzec & univer-

fas domos fübvertit, & pacatas domos ad bel-

berat; tum detra&orem hac ratione ab ini-

qua proximi accufatione d:movet; tum eum

lum excitat; hzec & pulchrze pacis vincula di-

folvit, & magn2e charitatis nodum diffringit ;

etiam, qui accufatur, crimine liberat, ac

hzc &a divinis mandatis abduttum homi-

denique pacis arbiter, & amicitize dux exi-

ftit, dum obtre&atoris animum & volunta-

nem, legem transgtedi docet, & a Dei amici-

É

tia avulfum procul a veritate detorquet.

tem odit, ac deteftatur.

S Bern.

-. XVL. Omnis, qui detrahit, primum quidem

XXVI Eliminemus omnem ex or

e noftro Idemtom,

faetit

ferm. 24.

detra&ionem, fcientes, quod, etíi cinerem hom. 3.

Con, 6: !

feipfum prodit vacuum charitate, deinde quid

poma.

in Cant.

aliud detrahendo intendit, nifi utis, cui detra-

comedamus, nulla nobis afperze vitae hujus ad poP.

po&Pent. :

hit, veniat in odium vel contemptum ipfis, a-

utilitas proderit, nifi a detractione abftinea-

L13

:

in

1nus ; non enim quse intrant per os, coin-

pud quos detrahit. Ferit ergo charitatem

omnibus, qui fe audiunt, lingua maledica; &

quinant hominem, fed quae exeunt ex ore;

fi quis te praetereunte ftercüs moveat, non-

Drexe. |

quantum in fe eft, necat funditus & extinguit ;

ne (quzefo) hoc facientem convitio & contu-

i Dhaet.

non folum autem, fed & abfentibus univerfis,

0.18- stz'

ad quos volans verbum forte per eos, qui prae-

melia afficeres? Hoc fac & erga detractores,

non enim fic commotum ftercus illum faeto-

j

fentesfünt, pervenire contigerit.

S. Chtyf.

XVII.- Omnes averfantur maledicum, ut

rem, fufcipientem cerebri membranam per-

eüfn, qui lutum redoleat; ut hirudinem, quze

cellit, ficut aliena peccata excuífa, & vita

in Pf. 49.

impura audientium animos prodita contrifta-

ibid.&.q

fanguine, & fcarabaeum, qui üergore, alienis

^

re & conturbare folent.

i

malis aluntur.

S. Bern.

XVIII. Inter omnia illa, quze de corde ex-

din. tom.

$

IV.

d o

:

2. fer. 29.

eunt, & de ore procedunt, hominem, imo to-

€. l.

tum mundum inquinantia, funt execrandae

PLA CATH

OLICA

detractiones.

FE

EXTERNA.

Dion.

Did,

Carthuf.

XIX. Peccata in proximum tanto funt gra-

viora, quanto majus nocumentuminferunt ei;

Qualita:.

jn op.

cum ergo per detractionem unus auferat al-

S.Jac.Ap.

gnus detractor Religioforum & alio- Difcipnl,

teri bonum nomen, & ledat eum in fa-

I Ma

k

rum: mortuus cum effet, poft multos ferm. or.

ma, faciatque eum aliis contemptibilem at-

Dom. 4.

que defpe&um; ideo magis peccat, quam fur,

annos aperto fepulchro, totum corpus com-

Diron,

patruiffe repertum eft, praeter linguam, quam

poft Pent.

t ad

qui exteriorem tollit fubítantiam , quia bona

fama eft praeftantior.

L]

tam peftilentem vermes rodere horruerunt.

atn, 33.

XX. Qui detractioni

ftudet, diabolo fervit.

II. Alcanze in Hilpania vir nobilis Alphou- Engelfgr.

Nani df

fo de Caftro Franciícano dixit,

fe in hono- Domip. $.

Grave malum, turbulentus dzeimon elt detra-

poft Pent.

(uE

&io. Ex ea odia pullulant, jurgia conflantur,

rato confeffu jaCtaffe, matronam auls Prin-

diffidia ortum trahunt, fufpiciones malze pro-

cipem a fe corruptam, & id falfo fe commen-

tüm. Cuialter dixt: Domine, cafus tuus

creantur: fine ulla caufa hoftem reddit, qui

paulo ante amicus erat: univerías domos fub-

eít infanabilis: Actum eft defalute tua. Ste-

tit attonitus nobilis, & diu nocuque fecum

vertit, & pacatas domos ad bellum excitat;

hoc oraculum revolvebat, donec Salmanti-

pulchra pacis vincula diffolvit : magnae cha-

ritatis nodum infringit.

ce in P.Francifcum de Victoria Dominica-

S.Greg.

faciunt, hifiv

num incidit, qui eum ultro allocutus, moe-

ho. in E-

XXI. Quid aliud detráhentes

roris caufam elicuit, cumque ei diceret, fi

quod in pulverem fufflant, & in oculos fuos

zgch.

terram excitant, ut, unde pulvis detractionis

coram iisdem dicta retra&taret, poffe eum fal-

vari, nec alia opus effe poeritentia

i

obtule-

erflaverit, minus inde veritatis videatur.

rat enim fe ad omnaem poenitentiam

:

nega-

S. Hier.

XXII.Cave neautlinguam,aut aures habeas

epift. 2.

prurientes, id eft, ne aut ipfealiis detrahas, aut

vit alter, fe id facturum ; tunc Sacerdos ei

alios audias detrahentes. Parce a detractione

aíferuit, : vera P. Alphonfíum dixiffe.

linguae, cuftodi fermones tuos, & fcito, quia

!

Fugkz.

per cun&a, quze de aliis loqueris , fua con-

IIT. San&us Propheta David de feipfo fate- Pf. xoo.

fcientia judicaris, & in hisipfe deprehenderis,

uz in aliis arguebas.

tur, quantopere hoc vitium fugerit, dum ait: V: 5

S.Chryf.

XXIHI. Fugiamus, dilecti, fugiamus detra-

Detrahentem fecre

hom. 3.

fequebar.

to proximo fuo hunc per-

Giones;doGi, quodefttotum fatanicum bara-

thrum infidiarum ejus hzec infeffio. Ut enim

IV. S. Auguftinus , ut convivas fuos a fu- Poffidon.

noftra negligamus , & graviores nobis reatus

perfluis & noxiis fabulis, & detractionibus in vita

fefe abftinere debere.admoneret, hoc dyfi-7 ?7

confitaamus, in hanc nos confuetudinem

diabolus duxit:

cum fupra meníam bhabebat.

Quis-

- Titulus XXAXPHL Detmöïio.:v

$15

Quisquis amat di&is abfehtum rodere vitam,

lo

$lls

- XI S.Jofe

ph Virginem Sponfam fuam, gra- Ibidem.

Mp

Hanc menfam vetitam noverit effe fibi.

vidam confp

iciens , neque originem rei geftae

Hosque veríus tam accarate obfervari cura-

dignofcens ,

vit, ut aliquando familiariffimis quibusdam E-

quam quocun

tam ab omni fufpicione finiftra,

que diffidentize verbo in conju-

pifcopis perperam de aliis loquentibus com-

gem fuam ab

flinens, quantum creditis Deo

motus diceret, aut delendos effe hos verfus i

proeftiterit ob

fe

quium. Adeo coelumin heroi-

S.Bonav.

aut fe de menía furrecturum.

co ifto actu fi

bicom

in vitia

placuit, ut Angelum Jofe-

$ Chry

. V.S.Francifcus Seraphicus , cum quidam

pho deftinarit,

qui ei praegpationis panderet

ltD ts

c. 8

A A

füis Domefticis multa in alium ore temerario

myfterium. Un

. dicere, Vicariofuo dixit: Surge, Pater, & rem

deS.Hieronym. inquit: Blan-

1

benedifcute. Quodfi accufatus fit infons , ita

dientis affectu e

per fomnium Angelus loqui-

puniaccufatorem,

tur, ut juftitiam fi

lentii comprobaret. Angelus

utomnibus fitexemplo,fen-

amorofis verbis

hoc gratiflimum Deo com-

tiatque fe puniri.

Imo putabat, veftem religio-

fam ei detrahend

am, quisquis alteri hoc famze

mendavit filentium blandientis

affe&ttu ; in-

comprehenfibile namque amor

is & benevo-

palliolum fubtraxiffet, ut, quod ille aliis, hoc

lentiz(e divinze lucrum concilia

t, alienze oc-

alii facerent illi, eaque ratione detra&or ad

Idemtm

Faber i;l

reftituendam famam adigeretur.

cultatio imperfe&ionis... Non

S. Annze, non

Ofn, j

conc. 6.

S.Joachimo, Marize genit

oribus quidquam

p

VL S. Joannes, Eleemofynarius, etiam pu-

conqueftus eft, ne per um

bram quidem fuas

Domin.3. blice peccantes taxari

vetabat, quia fieri po-

iis imaginationes ,

peftPent. teft, ut peccatum poe

nitendo deleverint, at-

cogitatus

e

quia Dei amore flagrabat. '

que reyelavit,.

que adeo iniquum (it, ut id ab homine petu-

. XIL. Deus ipfe, prout confiderat S. Da

lanter exprobretur,

mian. Ibid.n. g.

condonatum.

quod ablipfo Deo jam fuit

nobis offenfus, culpas quidem noftras

in fe«

Dx"exel.

veriffima pon

derat trutina, aft ignominiam,

in Phaet.

Idem fi quem obtrectantem audiiffet, mox

feverumque.

qualemerito infli

c.18. $. z. Admonuit, & in alios fermones deduxit. Si

ram univerfo mundo,

gerepoterat co-

pergeret alter, tacebat quidem Joannes, fed

fupplicium abfcondit,

nosque tolerat, ut,

quantum eftex parte ejus,

nomen ejusnotabat, & colloquio finito ei, qui

omnia in occulto lat

eant, usque ad extremum

a cubiculis:.erat, praecipiebat, ut tale

diem judicii,

nem amplius non intromitteret,

m homl-

tenebrarum. I

quando illuminabit abfcondita

Ibid. S.4.

imo dum ad indulgentiam con-

VIT. Thomas Morus, Anglize Cancell-arius-;

fequendam,

fpontaneam doftrorum fcelerum

cum alios falcem in alienam famam mittere

exigit confeffionem hanc,

adverteret, mox fermonem alio convertere co-

inviolabili potentize

Sacramentalis figillo mu

nivit.

natus dixit: Quivis,quod volet,fentiat & dicat,

XIIL.Joannes Rho de

egoajo hanc domum bene ftru&am effe, & bo-

hujus fzeculi vitsefpirit

Joanne Avila, magno Rho. var,

jift. 1. 4

num fuiffe Magiftrum, qui eam exftruxit.

fert. Cum abomni detra

ualis Magiftro hzec re-

co 3. s, Il.

Ibid,

&ionequam plurimum

VIII. Machetesfenexidgratizea Deoim pe-

adbortebat; tum fi (quo

dfaepiuscule domeftica

travit, utquoties de rebus divinis loquentes

in fabulatione fieri vide

mus

Yi

audiebat, nunquam obdormifceret ; (i vero de-

) alienafama velli-

tractorii aut alii inutiles aut noxii fermones

caretur, ftatim adducto fup

ercillo, manu men-

éftn, QT.

fam, fellamve pulfans: No

s vero, ajebat, no-

)on, 4.

olt Pent,

Baron.

inflituerentur, mox in fomnum laberetur.

l

ftra curemus, homini

IX. Con&antinusMagnus dicere folebat, fe

quehuictrigi

nta dies tri-

t. 3. ad fi

buamus, ut fe ad defenfio

nemcom

ann. 325.

Praefulem publice peccantem videret, palu-

fit, tum judicio licebit experiri.

paräxe pof-

pl

Maníi dif.

damento fao facti infamiam operturum.

Jorrit. o

X. Chriftus Salvator nofter omnes opera.

XIV. PrimiChriftiani mutuo fe fratrum titu-

Mat;fi»'äilf.g

oft Pent,

4.n.5

tiones ad noftram ordinans eruditionem, in

loinfignire confueverant,

ideoque S, Jacobus

,I. n. I.

Apoftolus Chriftianos a d

hac fingulariffime materia nobis notabilium

caturus, zo£zte, in

etractionis vitio avo-

poft fe reliquit exemplorum veftigia, ut difca-

fratres mei ;

quit, derabere alterutvug:,

inus maxima cum cautela de proximis fermo-

quam doctrinam prima illa fae-

cula vivacite

r -adeo,*

folideque imbiberunt, ut

cinari, & nonnifi urgente neceffitate, eorum

(atteftantibus Eccle

peccata manifeítare. « Peccatricem. conver-

fiaticis Annalibus ) nul-

lus unquam primor

um fidelium, medios in-

furus Samaritanam, omnes fimul Apoftolos,

ter tot perfecutionum & falfaru

m imputatio-

licetunus eorum fuffeciffet, in'arbem mifitad

num turbines, re

vi&tui neceffaria comparanda,ne coram iis ma-

aut detraxiffe P

pertus fuerit murmuraffe,

rincipibus maxime & Impe-

nifeftare compelleretur mulierculae flagitia. In

ratoribus, quor

um tunc

horto Gethfemani quid convenientius videri

f2eviebat impietas

temporis tanta dg-

poterat, quam uteosdem Apoftolos in fua con-

XV. S.Thom.Villanov. die

fervaffet focietate, non ut ab auxiliatoribus ha-

quodam in ante- Rho. l, c,

camera audientiam

praeftolans Caroli V, dum 9« 1*

beretopem, fed ut immitationibus patientize,

plurimis cinctus Au

licis, aliquorum audiret

benignitatis, fortitudinis , inque tyrannorum

perfecutionibus, quibus poft magiítri in coelos

murmurationes, Zelo Zelatus modefte furre-

xit, ita affatus circumftant

es: Vos Principes

o

afcenfionem exponendi erant, conítantize prae-

obfecro, ut alia confabula

ri velitis, aut per

5

beret exemplum;.Et nihilo minus ubi vix ar--

vos hinc mihiliceat abire. Mox

mata ingruerat cohors, nihil adeo fibi cordi

que Magifter

duxit, quam ut ei

equitum tam raro virtutis exe

mplo commo-

preeciperet: .Sz sme gueri-

tus fuübjunxiffe fertur :

Hic enim vero reli-

zis, /Anite hos abire, Íciens namque eorum pu-

mdon.

fillanimitatem, qui omnesreliéto eo fugerunt,

giofus eft, qui fui ubique fimilis, vittutem, nul-

yta

antici

lo hominum timore,

audeat profiteri,

lp

pare ipforum reputationi & honori con-

XVI. IdemAutho

r dequodam Ordinis Fra-

fulete

intendebat.

fbïdem.

j RO Po LOïm. -Bibl. qu. Tomo It-

trum Minorum Religiofo, cuinomen, Pa'cha-

$.5

tt 3

li

l

Bibliothece AManualis Concionatorie

516

/,mal

titus fuero, corpüs fevo morbo abfumatur.

gardm

lis Babylonius, fa&um exponit verbis fequen-

(o]] VA

tibus, fumme notandum : Ne peftilens detra-

Tertius autem: Siverum non dicam, utroque

fritat

&ionis aura, vel abfentium famam vel audien-

cupio oculo privari, Et ideo S. Narciffus ob

1013

tium confícientiam afflaret, preefenti illicolau-

tantas calumnias fe in eremum abdidiffet,

Deusillius Patrocinium fufcipiens , ut primus

de, veluti Alexipharmaco, utebatur: nemi-

nem vituperari audivit, quem ipfe non lau-

quidem fcintilla in domum inje&a cum zedibus

|" (ho.

daret, vidi&ans, hominem omnino nullum ad-

conflagraret: alter morbo, quem fibi impre-

1

y5p

catus fuerat, a vertice usque ad talum con-

j

eo perditis moribus inveniri, in quo nihil lau-

dabile fit,

tabefceret. Tertius hoc eventu territus tot

Jacrymis fuum fcelus defleret, ut oculos tan-

de'num.

dem amitteret.

. XVII. Quidam frequänter'dctfahefefolitus,

XXII. Ànno 1606. cum Zagabrii in-auftria Drexel.in

llanfi di. morte praeventus eft fine confeffione; neque

quidam primarius Vir Relig

iofis quibusdam Phaeton.

in plurimum confeffu graviter detraheret, & €7!

S.2.

31.3.6. enim merebatur, ut ea lingua peccati vene-

locum digito monftrans diceret: Inde przeci-

a

num evomeret, quze tam frequenter aliorum

tt4

innocentiam lacerarat, Apparuit nonlonge

pitandi funt hi nebulones: poft paucas horas

mp. y,

ille ipfemet in illum locum afcendens, e fum-

jn horto

poít mortem cuidam, vitze fuze praemia con-

inis ícalis capite pronus ruit, & femimortuus

PZR-

digne oftendens ; habebat linguam quaft i-

gneam ab ore usque ad terram dependentem,

domum delatus eít; ubi errorem agnovit, &

veniam precatus eft.

quam.crebris morfibus mordebat, corrode-

- XXIII. Clericus qui

dam pe(ïänus Detra- Spec.Ex.

bat, exfpuebat ; cumque particulatim eam

Eiian.

confcidiffet, rurfus ad priorem quantitatem

&or, cum poft mortem ex pa&to fuo focio ap- PA8:294-

NU

reformabatur, denuo corrodenda. Qusefivit

paruiffet, dixit, omnes eos, quibus detraxerat,

[aert L

apparüiffe, ipfamque graviter accufaffe, unde

is, cui apparebat, quidnam hoc defignaret ;

& damnationis fententiam acceperit,

refpondit, quia cum vixi, per maledictum

cümin Vit. PP.

hoc membrum omnes fum perfecutus, ab

XXIV. Muüer quzedam Macarium,

apudMate

- hoc tormento in perpetüum non liberabor.

eremo habitaret , accufans falfo, quod ipfam

chant. tr.

Àlex. d

sbid. n.9.

imprzeghalfet, efficiensque, ut gravitef à pà- 4 iin hort,

Ále. L

XVLIL. Teíte S.Vincentio Ferrerio fumma

n c2

divina pietas Detractori cuidam deli&ta remi-

rentibus, aliisque loci incolis, convitiaretur, Paft, pr.2»

ferat, cujus proinde anima in maledi&tionum

& caederetur , appropinquante tempore par-

tus, plurimis diebus in fummis cruciatibus

poenam ad purgatorium conducta füit, exquo

Trnyia

poft fatisfacionem omnimodum exempta,

hzefit, nec parere potuit, donec crimen faffa

[ MA

dum colum ingredi pararet, fupernas fibi

honorem S. Macario iterum reftituit.

lg. p4.

XXV. Religiofus quidam in Angl

ia detra-

Tbid,

f.T.

portas in faciem occludi vidit, vocemque in-

&ionibus deditus, in agone fruftra aliis refi-

Sylvis

audiit dicentem fibi, Nonintrabis, quia primo

]. dere

habesreftitutionem facere famzeillius. In ter-

piícentiam füadentibus, liaguam extraxit, di-

hu Aph

ram itaque defcendere coa&us fuit, ut fuofa-

xitque: Ifta peffima lingua me damnavit.

XXVI. Montepolitani, cuni quidam ci- Hift.Soc.

tisfaceret debito ; nec cuiquam id difficile vi-

vium Patrum Societatis habitu affumpto me-

p. 2. A

deatur creditu, inquit idem San&us, ego fcio,

ann.1563.

id effe verum, quia ego ipfe per ipfum diffa-

retricis domum ingtreffus effet, effeciffetque

n. 25*

matus fum, & a me veniam petivit.

hoc fatto, ut iidem urbe ejecerentur, gravit-

fime in agone cruciatus, prius mori non po-

Num. r2.

XIX. Maria, Moyfis foroz, eo quod Moyfi

Stpl

V. ;Qo

detraxiffet, foediffimo lepre morbo percuffa

terat, quam crimen a fe paratum publice re-

*

hs

eft, a quo, ne ipfo quidem Moyfe fupplican-

tractaret.

Dom. ^.

XXVIL Jwan Bafiliewiz, Dux M

ofcovitt; Z«tlet.

po Det

te, liberata eft, ut S. Bafilius teftatut. Un-

S.Epht. de merito S. Ephrem dicebat: Ex deéterrima

Tyrannus,

fi comperit, foeminas de fe male centur. 5.

epl * 2[0

$om. I- Marise Prophetiffze lepra docemur, quam gra-

locutas, ejus juffit fupra menías füfpendi,

ad quas accumbebatur: nec licebat accum-

ve ac deteftabile vitium fit obtre&tatio. Cor-

bentibus eas removere aut alio loco cibum

pus, quod lepra infe&um cernebatur, velut

Ípeculum. quoddam fuit anims&, quae non

fumere, nifi venia im

petrata cadaverauremo*-'

]i

vendi ac fepeliendi.

perfpiciebatur, cujus indicat maculam. Ex

illa carnis corruptione patefatum eft, quo«

inodo hominis detra&oris corrumpatur ani-

$. V.

mus.

Nam ficut illa defecerat a fratre fuo;

EXEMPLA DOMESTICA.

ita & ab ipfa proprium corpus defecit, ut eX

lii

femetipfa charitatem addifceret.

^S

anctus Ignatius nunquam aliis detraxit, Vital. s.

Cantipr.

XX. Sacerdos quidam , qui adeo huic vi«

fed nec detrahentibus aures dedit ; mul- c. 6

l. 2. ap.

to minus vero, ut ab aliis vitia aliena protra-

.

.

tio deditus erat, ut, fivera vitia quzeaperiret,

S

non inveniret, falfa confingeret, ante mortem

herentur, pati voluit. Errata Domefticorum

d

raptus in furias tanta in fe caede eft debac-

tniro filentio tegebat, & fi forte aperire ne-

i

ceífe foret, non pluribus, quam opus erat,

chatus , ut propriis dentibus linguam conci«

y

manifeftabat.

deret & laceraret.

Eufebius | XXI. Cum aliquando tres improb

ri pecca-q

. lL. P. Petrus Faber diligentiffime cavebat, Vita l e,

(te

b 6. -9- tores S. Narciffo Epifcopo graviter detrXhe-

quidquid minuere opinionem dealiis, & con- €- z5.

W C Iï

jun&ionem dirimere poffet, in quam rem af-

rent, & primus quidem diceret: Si verum

non dixero, igne difpeream. Alter:; fi men-

Qduo p?ecäb & facrificia offerebat.

4

III. Ju-

Titulus X XXVILH. Detraffio.

517

Áinnal.

Sardin.

. 1IT. Julianus Serra Scholafticus vel umbram

calcando eam turb

V.Sicat camelus ante, quam bibat aquam, Plin.1. 8.

t

laritan.

Coll.Ca- detra&ionis horrebat: unde quandoin circu-

"

., ne deformitatem fuam ** 17:

lo loquentium ftabat, & aliquid contra Socio-

afpiciat, fic detra&ores, ne fuos defe&us in-

1613.

rum exiftimationem proponebatur, illico ru-

tueri cogantur, alienam famam detra&ioni-

bore fuffufus ex circumftantium corona fe fuüb-

duxit.

s

bus turbant, & obícurant, fan&iffimum illis

eft Ephefinorum decretum : Nullus inter nos

P; Rho.

IV. P. Francifcus Suarez convivio ab Ulyf-

excellens efto.

.

in Exp.

fiponenfi Archiepifcopo acceptus, cum quen-

353-

VI. Sicut non tantum male agit qui pro

X

de Dfeä. 1n

aed.

dam alteri detrahentem audiffet , furgens , aut

mi sedes ihcendit, fed etiam quiaquam , cum

ifte fermo,inquit, praefcindendus eit, aut ego

poffit , ad fopiendum ignem nón affert ,ita non

eu IS- s- SI

cum veftra venia hinc abeo.

detra&tor folum , fed etiam favens auditor de-

Jrerel ia

eton,

S-* VI.

tractionum

:'7[*8120

it.

culpae pægæque reatüm contra-

EXEMPLA

PROFANA.

March;.

.. VII. Sicut ericius marinus , qhia aculeis Ibid. c.r7.

tr. 4.

I. "'itus Tacitus Metello fibi obtre&anti re-

plenus eft, pifcibus omnibus timori eft: fta de.

rop. 2.

fpondit: Facileeft, in medicere, cum

tractor hominibus propter detra

in horto

egorefponfurus non fim. Tu maledicere di-

eo8.

l

&ionum Acue

P alh

dicifti, ego maiediCta contemnere. Si tu tuse

VIII, Sicut dentes cibo partem aliquam de- Cafftod.

linguze Dominus es, ut quidquid libet, effa-

trahuut, atque a demendo di&i funt: ita de-apud Mat-

tias, ego quoque aurium mearum, ut, quid-

tra&ores dentibusin S. Scriptura comparan-

cnant, tr,

wl

quid obvenerit, audiant inolfenfe.

tur;

I. le&llz.

3826

Ejian;.

!l. Zoilusrogatus, curfic omnibus maledi-

quia hominum vitam & famam corro-

prop. 3.

]. 1r.

dunt.

ceret? refpondit: Quia malefacere nequeo.

IX. Sicut lupi humans carnis tam appe- Drex. i

Laert, 1,2:

IlI. Socrates nuntianti quendam effe , qui

maledidis eum perpetuo incefferet, refpon-

tentes funt, utetiam tumulos effodiant , & hu- Plaet. c.

h. 9

3

manam carnem in cibo fibi exhument; ita de- 7: $:

pudVate

dit: Bene loqui nefcit.

trattores tam avidi funt famze alienze lzeden-

ïhant.tro

Alex. ab

IV. Vefpafianus & Titus Imperatores tan-

dze , ut ne mortuis quidem parcant, -

.iin hott

Alex. 1.3. to odio detractores profecuti funt, ut flagellis

)a&. pm*

X. Sicut exploratores terre fan&ae equi- S. Bern,

Gen. c22; czefos,, veluti publico exitio deftinatos, pet

deim foecunditatem & abundantiam negare Sen. to. 2.

Amphitheatri arenam fpe&andos traduce-

non poterant, nihilominustamen alia

rent.

i

eX par— cfr.aguabgü

"T ytnpius

V. Domit

iänus detra&ores urbe expulit,

teeidem detrahere allaborarun

t; eodem pror-

in 5pec.

füs modo maledici virtutes,

& publica cenfu-

Mag. D. l.

hanc vocem crebro ufurpans : Obtre&tatores

randorum bona operà negare non przefümunt ,

li,

fic. ?7.

& calumniatores, quinon caftigat ,irritat.

Svivius

VL Plato,cum ei diceretur, eíffe nonnullos,

hujusmodi laudant atque extollunt: aíft fine

perverfiffimo, fiquidem id totum agunt, utmàe

1.2. dere- quifamzeillius detraherent, dixit: aft ego fic

jorem fibi apud audientes concilient fidem.

bus Alph. vivam, ut illis fides non habeatur,

Lt Sot,

Unde S. Bernardinus inquit: Solent venena

Occulte

»

taedulcia

$ VIL

«

P

propinari;fic detra&or, ut

imïg()g.

fides fibi adhibea

tur, primo in aliquo com-

j

Y

* SIMILITUDINES.

mendateum , cui detraherte cupit.

Qualitas. .

moeniffimum hortum floribus

XL Sicutfpina mollitiem habere foletin or- Idem to.1,

Stapl

LE | icut porci a

tu fao, tamen dum crefcit, induratur , & quan- fer: 23. &

th. 2.in

confitum ingreffi flores non attingunt,

doque etiam venenofe pungit: Sic etiam de- ^ **

D:)m- ED fedfi

mum velaliam lutulentam materiam in-

kilet.

tra&or quandoquein principio pungit, fed de-

emm. 55

pot £ €!*- venientes in ea fevolutant, & ore fuffodiunt;

tnum pungendo , venenum d

p

etra&ionis inau«

ita detra&ores in homine non virtutes & lau-

Gientium mentes infundit.

pm. li

dabilia facta, fed fola crimina & defectus co-

ram aliis proferre gaudent, uteorum famam

XII. Sicut quibusdam canibus innatum eft, Seneca de

imminuant.

X

ut non pro feritate, fed pro confuetudine 1a- remed.

[*)

b

trent. Idem demaxima murmuratorum parte

Ibid.

]I. Sicut ranze de di

e& palaä-tacent in pa-

afttuere licét, habitum induerunt detra&io-

/Judibus fuis lutofis quiefcentes, de no&te au-

num,itautquodammodo abftinere nequeant,

- tem vociferantur, & coaxant ; fic detraCtores

murmurantes quando

publice alios vituperare non audent, occulte

dine, quam ex malitia.

que potius ex confuetu-

; autem id facere liberaliter andent.

IIl Sicut fcarabzeus nullüm bonum odo-

XIil, Sicut mulier preegnans gravibus opakMana

.. teid.

prefta dcloribus contorquetur, usque dum pa- dif. 3. n.3.

rem fuftinet, fed in ftercore femper verfatur,

riat; canis fagittam circumferensin latere , in-

ïtg.lu s

eoque fe oble&at, & pafcit, ita & detractot;

quietus volvitur , donec eam excutiat; male-

S Chryf.

hinc S. Chryfoft. monet dicendurm tali: Ha-

h.' si'ad

dici pariter inquietudini fubjacent, donec CO^

bes, quem]laudes ; aures aperio, utunguenta

ram hominibusejusdem genii, fuse evomant

PopuL — fufcipiam. Si vero malum velis dicete , obturo

detractionis virus, occafionem & fodalitium

fuftineo.

aures. Non enim ftercus & ccenum accipere

*

indagant, circumeunt, inquierantur , cru-

ciantur, usque dum in lucem ediderint peffi-

-S.Greg. IV. Sicut canes affidue quzerunt, quod ro«

mum diffamationis partum.

ita -]1 ,!

j

Va4. c-13. dent; ita detra&ores, quod occulte carpant;

- XIV. Sicut Onocratulus nefcit cantare , nifi Bellovae,

hinc S. Gregoriusait: Quialienze vitze detra-

immerfo in luto roftro; ita detra&or fimilis 3. to.3:

&ione pafcuntur) alienis

eft huic avi: qui nefcit cantare, nifi cum ro- * 3

procul dubio .caþni-

bus faturamur.,

ftrum tenet inluto, & tunc dat firidorem pro

cantu

Ttthz

Bibliothecæ Janualis | Concionatorue

$18

g r

cantu;fic detra&tor cum teneteos in lutum vi-

admoves , quo detractionis ignis exardefcat ;

fi ftatim inchoata detra&ione triftem vultam

ho, 9. €

tii alieni;tefte Ecclefiaftico, cum ait: Sufurro

A&

í

coinquinabit animam fuam , & in oimnibus o-

avertis, fcintillam extinguis, quafi fuper eam

(

dietur, & qui cum eo manferit , odiofus erit.

expueres , & fuffoces.

30

Manfi

XV.Sicutquantumcunqueferpens polt ve-

güPenL(

diíc. 6.

neni impreffionem incantetur, nihil prodeft

Da:mnuum.

eQ0e. db |

ll. 9'

— XXI. Sicut inter inftrumenta vulidüs inflj-Idem difc-

percuffo, nifi alterius remedii fiat applicatio

12. D. 0.

efficax; ita etiam poft completam alienze famze

gentia, nullum habet adeo difficile remedium

diffamationem, clamate: vociferamini , corri-

ac fagittze vulnus; nam ferrum fagittoe pro-

fundepenetrat, & veneno infe&um eTe folet ,

Til

gite detractorem, quantumcunque libuerit ;

a&um agitis , nifiipfe famam reftituat. .

unde cum vulnus facit, non poteft curari, nifi ,

S; Berb.

XVI. Sicutcanes in macello degentes, licet

fcindendo partem offenfam: periculofasque

tO. I. fer'

Ü

multze ibi carnes afferventur , nihil tamen ea-

incifiones, & novas aperturas requirit; fic,

[angits

23. no 2.

e. 2.

rum attingunt,fed vel offibus , vel fanguine,

qui famam lingua lzefam cupit reparare, &

l1

vel putrida carne pafcuntur, ita fzeculares

vulnusfanare, fzepenovamincifionem & lIoe-

n Poly

antl.

plurimi cum Religiofis & Sacerdotibus, vel

furamfacit, renovat & auget vulnus , nec po-

|

aliis fervis Dei amplius, quam difcretio po-

teftferrum latens extrahere, hoc eft, impref-

ftulet, iotrinfece & domeftice, converfaates,

fionem nocivam, quam lingua fua venena-

nihil exempli boni , licet multa videant, ex

ta aliorum animis infixit, non poteft educe-

eis afportant; fed quid fragilitatis confpexe-

re, & vulnus fanare , manetque ipfe caufa

efficax damni.

Mari

j

rint, aut otiofum verbum, vel rifum, aut

difo.4,

confimile factum.

e

. XXIL Sicut hyena odit Jucem,tenebras a-S. Bern.

18

Idem l- C.

XVII. Sicutfepulchrum patens, licet ni

hil

mat, cadavera eruit, vermibus nutritur, pu-

en. to. 2,

6.1.

tredine gaudet ; ita & detractor infepulchro

» 26. a. 2,

recipiat, tamen a&rem vicinum corrumpit, fic

. I

foetidi detractores, licet nullum malum ex-

oblivionis tumulatos eruit aliorum defectus

emplum verbo vel facto datum íit eis; tamen

& peccata, imo & ipfis quandoque infidiatur

E

eorum corda & ora corrupta, femperin detra-

mortuis, in aliorum malitia & vitiis fibi com-

|

placet, detrahit in abfcondito, proximorum

Egoria verbo prorumpunt.

i

unice oblectatur exceffibus & flagitiis. Quod

Fug a.

mirabilius eft, inquit S. Bernardinus, nec

S Hief.

XVIII. Sicutíagitta fi mittatur contra du-

quandoque parcunt detractores longo jam

]. 2. ep.

ram materiam, nonnunquam in mittentem

tempore fepultis, quin etiam exhument, &

12. ad

revertitur, & vulnerat mittentem; ita detra-

devorent illos, dum detrahunteis.

m .

&or cum triftem faciem viderit audientis , imo

XXIII. Sicut fepulchrum, quafi dentib

us

ïdem.

.non audientis , fed obturantis auresfuas, ne

armatum foret, omnia in fe reclufa confumit,

audiat judicium fanguinis , illico conticefcit ,

devoratque corpora; ac ficftruthionis ftoma-

pallet vultus, hazerentlabia, faliva ficcatur, &

cho polleret, ea quafi in nihilumreducit: ita

& detractor vorax eft, tefte S. Bernardino,

S.Hier. Der.confequens a detractione defiftit. Quam

n

ad Nepot. fimilitudinem S. Peter alibi fic effatur: Sicut

devoratamplius , quam i

t

. ferngs i infern'us de-

Otig,

ä

fagitta inlapidem impa&tadefilit, & ipfum in-

voratfolurm malos.

hon 7 in

terdum jaculatorem percutit ; ita detra&io fi

XXIV. Sicut proprium eft vulpibus, vite

g S. Bern.

Nun,

3.in

obfirmatum animum reperiat, plus detracto-

devorare, dum florent ; ita & malarum pro- &

..

nt.

ri,quamilli, cui detraxit, nocet.

prium eftlinguarum, detrahereiis, quiin vir-

Petf. Bert-

XIX. Sicut vas ex ele&tro formatum hanc

tutum, bonarumque operationum flore, nec

Mar(iloc, j

choer. in habet proprietatem , quod, dum venenum ei-

nonin optima apud mundum opinione faper-

3

v. detra-

demimmittitur, obrepat , variosque colores

eminent, eos flore, id eft, fama, seftimatio-

&io.

ne, & reputatione deftituunt. Demoliuntur

induat,hacqueratione, quodin eo latet toxi-

cum , detegat , & manifeftet ; unde qui aliis to-

vineas , amicitiarum, confortii humani, pala-

xicum praeparant, illud ejuscemodi vafi im-

tiorum, religionum , congregationum funt ve-

,l

nenum , peffima rixarum & difcordiarum fe-

iittere cavent ; fic pro certo debent effe viri

fanGi, quia fi venenum detractionis infundi-

minantes Zizania. Peffima vulges, inquit S.

tur in auribus alicujus ele&i, id eft , alicujus

Bernardus , occultus detrattor.

fan&i viri, ftatim proculdubio debet ftridere

XXV, Sicutferpens occulte mordens vene- Alcuinus

per. detra&ionis reprehentionem, & vultum

num inferit; fic detractor clam detrahens vi- 3pud

anfi

- fuum debet in colore mutare, per difplicen-

rus pectoris fui infundit in fratrem, & ni

i

hil ag

Íc.5.n.r.

tize oftenfionem.

N

à

habet a ferpente minus.

Manfi

. XX. Sicutignis,

quando nullum firaminis,

XXVI. Sicut afpides virus füum in lin- Drexel.in

difc.15. vellignorum invenit efcam , augeri aut crefce-

gua continent , & fpuendoejaculantur; ac li-

Phaet. .

D. d.

Y

re nequit, fed fubito. extinguitur: e contra

cet vixullum mortis fui veftigium relinquant,

c. 17. S. æ.?

,vero mire augetur , dum magnum illi ligno-

mortem tamen inferunt, oftiolo zegre vifibili ;

.rum pabulum adjicitur: ita quoque in vitio

fic detrac&tores fzepe pauculis verbis famam

/hoc contingit; nemo enim meliorare, aut ma-

& vitam auferunt alteri , lice

]

t vix advertatur

ledicere alicui poteft, fi non habeat aliquem,

morfus.

. . XXVII. Sicut firenes dum fuaviter canen- Ibid. c.x8,

qui aures ei przebeat, & ideo detra&tor in

tantum male de quopiam loqui praefumit , in

tes audiuntur, navem cum vectoribus ever- $. x.

quantum feab aliis libenter aufcultari perfua-

tunt; ita detraCtores ruinam afferunt iis , a

det:. Si detra&grem hi)ari vultu audis, ligna

quibus libenter & cupide audiuntur.

XXVIII.

M

Tiulus XXXPFIIA. ! Detæ*dä,ia.

f19

S. Chryf.

0, 29. in

*XVHI, Sicut is, quiva

fa furto fubïata,

II Damna ab boc vitio cvtari folita primoS. Bern.

coram aliis oftentat, non tam Dominum va-

Ecclefie ; Nam ubi S. Bernardinus ait: Nihi] Senenf.

foram, quam fuos defe&tus & im

to.2; feh

*

oftendit.

perfec"tiones

tantum nocuit E:cclefize ab initio fzeculi , ficut

peftifera conditio detra&orum. Secundo ipfi

x

Fab.Do.3.

XXIX. Sicut fagitta pedi infixa nullam

detrahenti, tum quia Deo odibilem facit, &

lndi. i

poft Pent. quietem concedit, donec extrahatur

2

L

fic la-

16

€onc. 4.

hominibus, tefte S. Ambrofio, & confirmat

tens fcientia alienorum deli&orum tamdiu ve-

Vates regius dicens : /nduantur , 2ui detrabunt P2b 118.

xat detractores, donec inquirant aliquem ,

cui ea revelent.

mibi, pudove, C? operiautur, ficut. diploide ,

coufuftone fua ; quo modo loquendi docetur, in-

Ibid..n.3.

XXX. Sicut novacula barbam citiífime ra-

famiam in ipfos quoque redundare detracto-

dit, fed ea tarderepullulat; ita detra&tio fa-

res ; diplois pallium indicat duplex ; fupplica-

mam celerrime quidem aufert , fed hzec diffi-

batigitur David , ut interius , exteriusque con-

culter reftituitur.

funderentur; quemadmodum .in hzec verba

Langius

XXXI. Sicut Apes cum dolore infigunt

inPoly-

explanat Hugo Cardinalis : Ex omni parte

anth.

acüleum , fed tandem eo reli&to ipfze quoque

confundantur , non tenuiter, fed intenfe; hoc

pereunt; ita & detra&tores maligni contabe-

eft, quod fequitur : & operiantur, fic diploide,

fcuntpaulo poft, quam proximo malum infli-

Xerunt,

confufione fua, aut dupliciter confundantur,

Ícilicet coram Deo , & hominibus. Tum quia

$. VIIL

nullum vitium , tefte Ruperto, divinae pietatis

MOTIVA.

d

lVianlï'

fontem magis occludit, & exficcat, ficut de-

» Dm,

L. ID exemplum ; de quo S. Petrus Damia-

tractio. Tertio, illi, cui detrahit; nam ut S.5

; Laur,

difo. 4, j

nus dicit: Ecce tacet; videt;nec ma-

ult. C.Ig«

nf p

n. 8.

Laurenties Juftinianus: Quandocunque quis

de difc,

E

nifeftat; videt, necjudicat; videt, nec vindi-

detractionibus vitam abfentium dilauiat, pro-

inon,.

xf

'ïüaz

cat; videt, & videre diffimulat. Oleafler ad

cul dubio diaboli minifter eft, & fraternze cze-

dis reus; gladio namque detrattionis fuze fa-

noftrum docte propofitum applicat illam lfaiae

prophetiam: /g dre z//a radet Dominus in no-

mam proximi , cui detrahit, occidit in corda

vacula condu&la ia bis, qui trans flumen funt.

audientium. Quarto, ipfis audientibus , ut

Quibus verbis Deus populo fuo fupplicium

idem San&usnotavitdicens: Audientes qüo«

minatur. Sed cur fodes , novaculam fe adhibi-

que vulnerat detractoris fagitta , eosque plu-

turum fpondet, quze crines leviter fuccidit?

rimum provocat ad illius odium, de quo mur-

cur non potius vindicem intentat juftitize fuae

muratio fit; propriam vero perimit animam,

enfem , aut coeleftium fagitarum, feu fulmi-

& a Deigloria fealienum facit. Unde merito

li.

numrabiem ? Refpondet Oleafter. Videquan-

. Bernardinus dixit: Maledica lingua tres S. Bern,.-

ta fitejus inpuniendo miferatio, qui pilos re-

vulnerat uno ittu. Primo feipfám , fecundo Senenf.

fecat, & relinquit radices eorum, quibus re-

audientes detractionemi

naícantur; fimiliter quam latenter puniat,

detrahit.

, tertio jllos, qqibusl' & 63

non fecuri, non lanceam , non enfe , neque pu-

. V. Turpitudo bujus vitii, Quia detrattores Bellov.

gione; fed acuta novacula , ut & nos puniat,

fimiles funt diabolo, qui crudelis eft bonis, €- 3.1. 3.

"kOrïg.

& famam confervet. Quodipfüm etiam con-

hom. 7. in

crudelior fuis , crudeliffimus fibiipfi. Crudelis dift- 3-

Bett

N am,

firmavit. Origenes dicens: Nunquam inveni-

eftbonis , quia, quorum vítam non poteft mor-

:t.63.i8

mustantaslaudes Deum dixiíffe de Moyfe fa-

dere interius , aut penetrare, fcedare nititur

atl

mulo füo, quantas nunc dici videmus

,qugndo

&

exterius diffamando, fi poteft, & falfum cri-

ab hominibus ei derogatum eft.

men imponendo: Imoutidem ait: funt aqui-

Manfi loc.

ll Chrifii exemplum ; quiin divite Epulone

minaria ( Weihbrunnen-Keffel ) diaboli, ple-

€. D. 9.

-

omnes alios tenaces divitesin timorem conje-

na aqua benedi&ta diaboli, quorum os male-

&urus, omnia diftinCte narrat praeter divitis

dicione & amaritudine plenum eft ; lingua

iofamis nomen, quod usque modo latet. No-

eorum eft diaboli afperforium. Sed & S. Ber-S. Bern,

men pauperis exprimitur, in Paradifum trans-

nardinus ait: Detra&or, & detractorum libens fen. to. £.

latus aftruitur, & laudatur mendicus ; Divitis

auditor, uterque diabolum habet, ille in lin-Ser. 23

quidem vitam accurate defcribit IncarnataSa-

gua, iftein aure; exquo quodammodo poteft** 3* 3*

pientia, aft quod ei nomen, qualisve perfona

fequi, ait S. Bernardinus, quod , quot detracto-

fuerit; non edicit. Aft quid ei damni poterat

res audis, tot in auribus daemones recipis. Un-

Jeottos

ja&ura famze ; qui zeternum animae detrimen-

d

de merito S. Chryfoftomus: Fugiamus , ait, S. Chrye

nf

tum incurrerat? ut fcilicet nos difceremus,

dile&i, fugiamus detractiones do&i, quod eft foft. to. z.

,

nullius quantumcunque fcandalofi, & impii

totum fatanicum barathrum infidiarum ejus ;

L

om. 3.

[fc,)'.n.ï-

hominis nomen cum publicatione, fi haec oc-

ut enim noftra negl

ad pop..

vexeli

m

igamus, & graviores no-

culta fuerint , exprimere. ne quidem ex moti-

bis reatus conftituamus, in hanc nos confuetu-

hael.

votimoris & metus aliis incutiendi. Si Chri-

dinem diabolus duxit. Praeterea eadem turpi-

[7. .l 30

ftus famoe pepercit inimici fui , fecundum ani-

tudo patet ex abufulinguze, cum enim lingua

mam & corpus in inferno fepulti, quanto ma-

hominis ad benedicendum , & xdificationem

gis nos proximi noftri, qui fe emendare, fan-

proximi fit creata , illeeam zequalem ferpenti

&usque evadere poteft, reputationem defen-

facit, dum virtutibus ejus perverfum abutitur.

dere, illzefamque fervare oportet. Sed & cum

V. Pericula detra&onzs ; Nam primo facile

'J'do CII&

Pharifzeus contra Magdalenam murmurare

L

contrahitur; quia tefteS.L aurentio Juftiniano, S. Laur,

coepit, Chriftus partesejus tuendas fufcepit,

confuevit hoc vitium etiam vigerein bonis, at- Juf. de

eamqüe magnifice depraedicando ab omni ca-

que fub zeli fpecie jugiter captivare improvi- vit. fol,

lumnia !iberavit.

dos. Imo, tefte Salomone, adeo frequens eft ^*

hoc

520

Bibhoihece AMan*ualis' Conciandtoüæ.

ptt'

hoc vitium etiam apud religiofos, ut nomen

cxeteris acrius impugnare & perfequi cogtio-

(ili

quinti elementi, fine quo vivi non poteít, apud

fcatur. Omnis enim,qui detrahit, primum

jnt

quosdam obtinuerit. Secundo ob refüitutionis

quidem feipfum prodit vacaum charitate; de-

i. d

inde quid aliud intendit detrahendo, nifi ut is

Manfi

dfficultatem ; nam juxta commune prover-

p»$ fit

difc.12. bium quicunque murmurans dicitur furtive

cui detrahit, veniatin conteraptum velodium

gfä

n' 5.

ipfis, apud quos detrahit ?

V

fuccidere chlamydem proximi; quemadmo-

dum autem (experientiatefte) nemo veitem

. 1V. Quia gvaciffima damza infevt, uti S.S. Bern. -

(£

yefe&urus , eam ita priftinze reftituit integrita-

Bernardus iterum fequentibus verbia cl

Are o- de '»ïrip.

d

It

ti, quin ruptura preecedens femper appareat,

ftendit: Nunquid non eft vipera lingua detra- ^

glOl

ita nec unquam ablata femel fama adeo perfe-

&oris? ferociffima plane, .nimirum que le-

at

&e reftituitur , quin non aliqua ex parte fem-

tháliter inficiat tres flata uno.. Nunquid non

fl

erappareat denigrata. Unde quidam Alexan-

lancea eft lingua? Profe&to, & acutiffima,

res

dri parafitus, qui omnes maledicos , ut cui-

quae tres penetratictu uno. Lingua eorum in-

fe.

cunque quantumvis etiam innocentiffimo, &

quit gladius acutus.

Gladius equidem an-

gt |

ceps, imo triplex eít lingua detractoris. Ad-

maxime innocenti detraherent, exftimulare

lo 1 og

folebat, dicere confueverat: utmaxime fane-

dit deinde crudeliorem etfe lancea, fpinis, &

Matth. "

clavis, quibus Chriftus crucifixus eft , eo quod

tur vulnus ejus , quidelatus eft, manet tamen

]i

cicatrix, la hujus igitur veftis reparationeaut

detra&tor occidat feipfüm, audientem, & cui

ü

detrahitur.

H

aliqua intercurret diverfitas in laendo, vel in

panno, vel in colore; adeoque fine ulla diffi-

V. Quiaperpetuata animo anxietaten €9 tri-S. Chryf.

T

cultate dignofci poterit refectura. Ita pariter

þäiirzm C

reat ; ut S. Chryfoftomus indicavit di- hom. 3-

cens: Sed'jucundum eft, inquis detrahere,

t:u

ad famam reftituendam obligati, quantumvis

E popi

l

in re exili, accuratam vix unquam attingunt

imo jucundum non detrahere; detrahens e-

nim continenter anxius eft, fafpicatur & ti-

conjun&uram ; vel enim dictitant, fe hocillud-

j

ve dixiffe, confcientize exonerandse intuitu,

iet , linguam fuam mandit tremens, neforte

$.Bern,

aliisenuntiatum verbum n

3

, aut aliud quodpiam fingent incredibile effu-

jum afferat.

agnum fibi p'eric.u-(

s

$l. d

S. Bern. .gium. Unde Bernardinus re&e dixit: Valde

nvgu c!&l e

Sen.ibid. deteftabileefthoc fcelus, quia non tantum re-

VI. Quia diffrcillime eft curationis ; tura quia Eccl. 23-

att. 2 7- vnedium fibi contrarium proficit, quantum fua

parit confuetudinem valde radicatam, ob V-Zä-

malitia officit: amplius enim lingua detrahen-

quam Siracides dixit: /Jomo affaetur in verbis

dmproyerzi in omnibus diebus füis nou erudietur 5

tispoteft nocere, quam excufatoria feulauda-

Iï

toría poffet proficere, maxime cum homines

tum quia etiam . obligationem reftituendze

famae fecum trahit, uti Salomon teftatur.di-

proniores fint ad credendum , & ad memorize

f

recommendandum mala, quam bona. Sit

cens: Qui detrabit alicui rei, ip[e [e in futu- Prov. t3,

$Bem, 1

vum obligat. . Quam difficilis autem fit refti- v. 13.

quidam , qui malum dicat, profe&o in protm-

tutio famae integra, patet tum experientia in

de infery !

ptueft, quod illud credatur. Venenumfemel

domo

habitum plus gravaret, quam theriaca plu-

ipfis detrahentibus ; tuminiis, quibus detra-

hitur,in quibus licet vulnus obligatum videa-

ries fumpta remedium daret.' Sagitta quoque

humano corporiinfixa vulnerat in momento ,

tur, manet tamen femper foeda quzedam ci-

fed medicamentailli non profunt ;

catrix; hinc Alexandri Macedonis adulator Drex. in |

Iä

—'nifl lqþgq

5 Phaeth.

SThom

experimento.

dicere folebat: Si quem hoftem babes, co

€. 15. $. 4-

224

vitiisillum audacter pete , nam etíi vulnera cu-

)

IX.

ret, manet tamen cicatrix. Nam mala opi-

pOX

ALIA MOT

nio de aliquo eft clavo in afferem impatto fi-

E£ccl. 14.

vius furto eff boc vitiums per fat-

milis, qui facile quidem intruditur, fed diffi-

l. ()vza gra

culter iterum extrahitur.

j

Y. 15.

^—tum enitn nonni

fi corporales divitize ,

fama, quze omnibus

VIL. Quia vilifffinum €9. flul'riffimum eff bocS. Hier.

per detractionema vero

Hinc 5Sa-

divitiis praeftantior eft, aufertur.

viliun ; nam tefte S. Hieronymo, vilium fa-in Epift.

] sha:

lomon monet: Curam habe de bono nomine;

tishominum eft, & fuam Jaudem quarentium

Tuc, de

alios vilesfacere, quia alterius vituperatione

W, Pa.

hoc enim magis permanebit tibi , quam mille

fiür. Io

thefauri pretiofi & magni.

*

felaudari putant, & fuo merito placere non

dio a $S. Patribur

poffunt, placere volunt in comparatione ma-

1j

S.Auguft. — Il. Quia ipfi etiam bomici

q.c.ne- comquatur ; H

inc S. Auguftinus ait ; Nemo pe-

Jorum. Etquis non ftaltiffinum judicet illum

Manü dh

1n9,

qui furdo loqui velit? atquifurdo maledicere,

Ij

ritorum aut prudentium putet, quod minus fit

periculumin verbis linguam mentiendo,quam

utait S. Gregorius , eft abfenti & nonaudienti S. Greg.

S. Clem. manibus fanguinem fundendo. Sed & S. Cle-

derogare. Ádde, quod, ficut is, qui a tergol- 3. Patt

admon.

inepit. mens Papa: Homicidiorum tria effe genera,

.& clam invadit proximum , ;gnobile & turpe

3 .

L adS.Jac. icebat S. Petrus , ceenam eorum parilem ef-

facinus ( ein Schelmen-Stuck) commififfe

fe; ficut enim homicidas interfectores fra-

cenfetur:ita idem de detra&ore fit fentien- Deut. a.

trum , itadetta&ores quoque eorum, eosque

dum; hinc Deus per Moyfen dixit: Maledi- - v.24.

&us , qui clam percu|

audientes homicidas effe manifeftabat.

: fgrit proxzimum fuun , o

S. Bern.

II Quia charitatem direme impugnat, atque

dicet otmnis populus , "dmen.

S. 4.in

Cant.

adeo [umme Deo €$. Cbriflo exofa efls id quod

hUR g X

- S. Bernardus confirmat his verbis: detrahen-

tem . inquit David, fecreto proximo fuo hunc

MED I A.

períequebar; nec tnirum , cum id prazecipue

L Dz'

le&io proximni , quia., tefle Sï-l Lauren- S. Laur.

vitium charitatem , quze Deuseft, & quidem.

tio Juftiniano, aliena proríus a chari- Juf. 1. 6.

!bjd,m

tate

*

| litulus XXX?HZ Detrafio.

| S3t

tate detra&io eft: qui proximum ficut feipfam

fevitiem evadat, pallium in cornua ejus pro-

ailigit, detrahere nefcit, neque detractoribus

tinus injicit, dumque bos, ut pallio, quo ca-

libenter przeftat auditum,

put obvolutum eft, fefe eximat, totus iatentus

anfi dif.

M. Corre&;o feria ; uti S. Francifcus fua-

t

:

eft, homo aftutus tempore & occafione bene

|

d .?.n.g.

fit, quiaudiens quendam famam fratris deni-

utens, per veloci(fimam fugam fibi & vitze

$. Be,

i

;;

grantem, Vicario fuo dixit: Surge, furge , di-

fuze confulere parat: Pari quoque artificio

Ti

Ícute diligenter, & fifratrem accufatum inno-

homines Deus timentes uti debent; quan-

Cullod

centem repereris, accufantem dura correctio-

ne cun&tis redde notabilem ; inftantenim Reli-

do enim linguam maledicam maligna fua

murmuratione proximum invadere audiunt,

gioni difcrimina, nifi detra&oribus obvietur,

tuac indilate & dextere eandem in alium di-

cito multorum fuaviffimus odor foetebit, nifi

fparatum difcurfum divertere & diftorquere

foetidorum ora claudantur. Summa, volo, cu-

debent.

res providentia, ne

fe diffundat.

peftifer ille mGrbu's' lgtius

VIT. Trifiitia vultus ; Nam tefte Salomone , Idem dif,

ventus "dquilo diffrpat pluvias, €» facies tri

S.Chryf.

lE. Penizentia celeraia; quia ficut vipera

linguam detvabeutem.

Jflis 15 B. 1.

hom.3. in

Porro ventus fepten-

*a Matth.

poftmoríum adaquam cutrit,quam nifi repere-

trionalis, qui idem eft, quod ventus Aquilona-

rit, exfpirat, ita prorfus, fi quis Vvenenürm de-

ris,diffipat & impedit pluvias, ut Dion. Carthu-

tractionibus aliorum auribus inftillarit, fi vox

fianus ait, quia frigidus eft & gelidus; ficut

exciderit incaüta , famam alienam violatura,

enim ventus ille abundantem & copiofam

$ Cf

mox eadem hora ad aquam poenitentize accar-

Qh. 1.

crafforum vaporum in aéra elevationem im-

ao

rat, detraxiífe doleat, deinceps faturus cau-

pedire folet, ita quoque caufa eft, quod nu-

tior, atque,'fi ullo modo poffitreftitarus, quae

bes in aquam minime refolvi poffint. Quam

lingua clanculum ademit. Difficile hoc qui-

fimilitudinem idem Carthufianus ei, qui ma-

dem, fed neceffarium, & melius eft, ablata

ledicum vultu afpero, & ad iracundiam com-

reftituere, quam cum ablatis perire.

S. Bern.

pofito, co&rcet, his verbis applicat: Auditor

Sen. l. c.

IV. Hunailiatio profunda ; ita S. Bernar-

detrahentis, moeftum vultam monftrando de-

dinus fuafit, dicens: Optimum non detrahen-

Bdl

n. 3. C. I.

tractori, tacite admonet eum , ut fileat; dum

| V. 10.

di remedium eft humiliatio, per quam homo

enim detra&or perpendit fua verba invite au-

recurrat ad arcana conícientize fuxe, atque re-

diri, repercutitur in femetipfo. Gloffa ab &o-

minifcatur cogitando quod multa commifit,

dem Carthufiano fuper praediQum Prover-

E

ex quibus ex gratia Dei infamiam non incur-

biorum textum citata dicit: fi hilari vultu

rit, ut ex. confideratione propriorum pecca-

audieris detrahentem, tu illi das fomitem de-

torum, quz tangunt eum, & pungunt con-

trahendi: fi autem trifti eum vultu audieris,

uN V;o

Ícientiam fuam, peccata non ponderet ac con-

difcit non libenter dicere, quod didicerit non

v

S. Betn.

fideretaliena. Cui confentiens S. Bernardus.

libenter audiri,

de intern

omo.

5i vis detrahere; inquit, tua in te retorqueto ,

VHL Ovio abfentium bominum ; ut S.An- S. Ant. B.

non aliorum deliéta, fed propria carpe; nun-

€. 42.

tonius Paduanus hortatus eft, inquiens, o- Ser.16. in

quam enim aliis detrahes, fi te bene infpexe-

mnem hominem abfentem, queni non vere & P om'Trï'

ris; De malo alieno os tuum noncoin

quiges :

diligis, obfecro te, frater mi, oblivifcere: ut

Á

Drex, it

non detrahas peccatis, fed condole.

baet,

S.Thom.

dicere poffis illud, quod dixit Jofeph, quando

.

*

D

V. &efpeclus bumani contemptus ; fant enim

Manaffes natus eft

€1:'0

bl

ivt

/ci fecit me 4Do.

Gen. 4r. !

1554

2.2.0.73.

nonulli, ut S. Thomas advertit, quibus tamet-

n. 4.. k

suinus osmnium labovum meovum. Magnus eft * 9?

fi murmuratio fumme difpliceat, attamen quia

labor, vitam alterius lingua detra&ionis Lze-

reípectum five tiiorem aliquem humanum

dere, malum alienum fuum facere, pondus

vincere non poffunt; fefe dire&e & generofe

alterius fibi fuperponere: $u Jimpua ejus,

illi minime opponunt, & ideo arte hic opus

inquit Pfalmifta, /aZor €? dolov.

$. Hiet.

eít, magnaque ad refiftendüm dexteritate. S.

IX. Bona locutzo de detvabeztes fic S. Chrv- S.Chryt.

in Bpid

S Jo.Cli-

Joannes Climacus ait: Ne reverearis quem-

foftomus fuafit: Si vis, ait, & teipfum bene

ü- ïn. Pf- 490

e

mac, de

quam alteri apud te detrahentem, fed ob-

cio afficere, & illum probe ulcifci, benedicas

fca!. Pa-

fagr. IO,

trectatori dicito: Tace frater; ego quotidie

de eo, qui tibi fecit injuriam: ita facies, ut

n. 3.

gravius delinquo,

p[

multi fint ejus pro te accufatores, & ipfe ma-

mnabo ?2

«& qgo pa&o illum da-

gnam mercedem accipies; fin autem maledi-

Manfi dit

- Vl. Diverffo fevmonis ; utinnominatus qui-

cas, ne fides quidem tibihabebitur, ut quiini-

I5. n, g.

dam Author fuafit dicens ;: Refpice pof&ster-

micitiarum fufpicione labores, quare tuum

5 Greg

gum, exfpue in terram, confrica caput, con-

ftudium tibi vertitur in contrarium; tuenim

P

querere de cibis nimis falfis; aut de miniftris

volebas bonam ejus famam evertere, contra

zdmoni

non tibi(ut oportet) fervientibus;lauda vinum,

Ó

autem accidit, per laudem enim , non per ac-

5

aut condimenta meníze, conquerere de cani-

cufationem, hoc veniret, fed contra omnino,

bus fub menfa transeuntibus, & fcetorem ali«

& te ipfum quidem majori ignominia afficis,

Dent

Jent. 27

1

y.44

quem relinquentibus.

Stapletonus in vita

illum autem tua tela tangunt.

Thomas Mori Regni Anglize Magni Cancel-

X. Depofitio cura de aliis adfe mon pevtinen

f

larii, qui demum pro fide Chrifti Martyr occu-

" S&Lau

e

tibus ; nam, ut ree S. Laurentius Juftinianu

S vit. folié,

buit, refert, quod vitium coram fe proferri au-

dixit: Quamobrem, o detra&or, quid fratris c. 4.

diens , magna cum dexteritate difcurfum di-

tui obloquendo fcelera detegis? Ad te nunc

vertere aliosque curiofos non minus, quam

meus eft lermo. Quis te, qusefo, vitze judicem

jucundos fermones in medium producere fo-

conftituit alienge 2 Quis fratrum tuorum ac-

. [Ant

litus fuerit.

Cum taurus aliquis furibundus

UR. l- ,

ibid, i. 9.

cufatorem fecit ? quid tua intereft, proximo-

adverfus hominem ferocire incipit, is, utejus

tum propalare facinora ? verum fi delinquat

hi. P. Lobn, Bib]. Mag. Tom. 7.

uu

Írater

Bibliothece Mannalis : Concionatorie

522

il

i

frater nunquid te offendit inaliquo? nunquid

idcirco in multis fervet hoc vitium, quia pene

*

u

honori derogat tuo? quale, oro, us habes in

ab omnibus libenter auditur.

U

XVL Sevmouen clio derivare: ut enim fe- Drex. in

f

proximum, uttuis eum velis arguere vocibus,

aet. €e. |

atque obtrectationibus lacerare?

rocienti tauro pallium objicitur, ut dum ille

Manf dif.

cum pallio lu&atur, homo illi fe fubducat, fic

2. $. 4-

Xl. 74uditio segata: nàm ipfa quotidiana

15.7-5- experientia docet, quod, quamdiuterra aliqua

ut eum, cui detrahitur, liberemus, fermo di-

folida manet, nec aratro Ícinditur, necligone

verfus obtrudendus eft.

Lt

gop

autquovis alio culturze genere elaboratur , fe-

Y

men eidem fuperinje&tum nec radices mittat,

$. XI.

?ü

nec germinet, multoque minus fructum pro-

ASCETICA.

[l

ducat : Eodem quoque modo maledicentiae

fe

Zizania non adlverefcit, nec radices agit in il-

n primis noffe bene debet , 2uid ft detva: Rich. deA ;

ti

I.l

&io? quod quidem Richardus de S. Vi- S.Vi&t.p.

lis, qui murmurationibus aures przebere firmi-

1,1.3. de

ter & conftanter renuunt, easdemque abomi-

&ore breviter oftendit, dum ait: Detractio eft

erud. int.

tt

nantur, & exhorrefcunt; Quoad hos enim elft

bonze opinionis attenuatio, moxque fubdit; nom. c.g. -

E'

f

Detrahere eft deapertis bonis velle a!'quid di-

veluti femen quoddam, quod feminatum ceci-

dit fapra petram, de quo dicitur: JVarum a-

minuere, cum non poffis penitus evacuare; de-

Vult,

uia non babebat bumovem. -

trahitenim, qui aliquid oblatrando retrahit,

t

Phaet. c:

Drex.in — XiL Psdicem tolleve: Ea autem eft vel $2-. unde hominis famam gloriofiffimam credit.

perbia, um detra&tor fuam oftentat fcientiam:

' In fpecie autem quomodo committatur, S. S. Bonav.

l

15. S. 1.

Bonaventura indicat, dum ait: Ex ramo ap. Manfi

aut Levitas animi, dum aliis ftudet placere:

l -Icnogl

aut /zvzdza, dum aliena lucra fua damoa re-

invidize procedit detra&ionis folium, quo pro-

putat: autSzmultas €$ aliezatio, dum animum

ximi profperitasimpeditur; hocautem folium

vindictae appetentem fatiare defiderat : aut

principaliter in duo dividitur, quia qui detra-

|

mala Con/uetudo? tunc enim etiami non co-

hit, aut hoc facit, ejus bonum diminuendo,

i

gitantibus elabitur nociturum telum.

aut eidem malum imponendo.

Primum fo-

S. Bertn c.

AI. deint,

^ XIIL Seipfum €? fuos defectus 2afpictre : Sic

lium quatuor folia fecum habet, fcilicet bo-

dom. Pf.

S. Bernardus fuafit dicens: Nunquam alienis

num proximi tacere, diminuere, pervertere,

&negare. Ex fecundo ramo hzec folia proce-

63. V. 7. detrahes, fitebeneinfpexeris. Hinc S.David:

Scrutati fantiniquitates ( fcilicet alienas ) de-

dunt; malum libenter audire, diffimulare, con-

feceruut fcrutantes fcrutinio ( propitiorum

firmare, aggravare , addere, revelare, & im-

S. Bern,

defe&uum.) Idem S.Pimenius Abbas fapien-

ponere. Alios adhuc modos 5. Bernardinus

tercoafirmavit, dum rogatus, quomodo poffit

oftendit, fcilicet falfa crimina imponendo,

& t0.2. Ser.

29.a. 2

vitare homo, ne loquatur malum deproximo

hoc quandoque verbis communibus, quando-

Ruff. l.3.

C r

ä

de vit.

fuo, refpondit: Ego & proximus meus du

que verbis apertis, quandoque derifioaibus,

$ Thot,

Patern.

imagines fumus ; cum ergo meam perfpe-

quandoque noéturnis fibilis, quandoque fi-

1447

mulatis atque mutatis vocibus, quandoque

h

33. "

xero , & reprebendero, invenitur imago

f

. Fratris mei venerabilis apud me, quando

nutibus & fignis. quandoque libellis famofis ,

autem meam laudavero, tunc Fratris mei

quandoq

u

enpiftolis.

üe cantile.rxlis., quandoque literis &

,

Ib. n. 136.imaginem parvamrefpicio. Tunc ergoalteri

non detraho, fi femper meipfüra reprehendo

Ii.Noffe debe

t,quaudo defettus aliorum ipropa- S.B onav.

lave liceat : Nimirum cum dicat, aut necelfi- in Ecclef.

Id quod pius Abbas fa&o ipfo declaravit, dum

OQe

faccum humero impofüit in pofteriori parte

tate compulfus, aut indu&us utilitate, tunc;

arena plenum , in anteriori vero pauca grana

inquit, S. Bonaventura, tenemur ad hoc,

-quaudo przeceptum urget diviaum, vel hu-

continentem, dixitque, priorialiena, pofterio-

ri noftra peccata fignificari, quorum dum ob-

manum, humanum quidem, quando füperior

livifcimur, paucorum alienorum recordamur,

imperat datefacere crimen proximi ; Diviuum

vero, dum conícientia ad fimilem exftimu-

& carpimus, ficut, qui multum foris vagau-

tur, plerumque demefítica non curant negotia,

Jat propalationem faciendam , ut vel corri-

gatur, vel emendetur exceffus; fervatis ni-

S.Greg. econtrario vzro boni, tefte S. Gregorio, cum

l.3. mor. alienas cul

c

pas audiunt, mox ad cor proprias

hilominus femper fraternse correctionis con-

reducuat,

ditionibus. Propter utilitatem poffet maai-

S Bern.c

feftari peccatum proximi, dum ipfuüm pandi-

24. Cant.

XIV. Fugere focietatem. detva&lorum: de

S- AnfEL

quibus S. Beraardus dixit: Non veniat ani-

tur éi, qui fru&tum , non damnum, fit allata-

ad qu'

ma mea,.in confilio detraheutium, quoniam

rus praevaricatori: ficut quando narrat homi-

l 30-

Deus oditeos, dicente Apoftolo: Detractores

ni, quidiligit, & qui compatitar, & habet vo-

S.Hïer. in

Deo odibiles.

Hinc S. Hieronymus quoque

luntatem corrigendi illum. Deinde San&us

reg. mon

ad noftrum concludens intentum ait: Quan-

€, 22..

'moauit: Si quem alicui detrahentem audieri-

tis, procul fugientes dimittite, velut ferpen-

do veronon confideratur neceflitas, vel utilí-

tas, etiamfi fit veritas, non excufatur detra-

tem, ut verecundia viCtus difcat de aliorum

fattis filere.

hendi libidine; imo peccato detractionis pec-

XV. Noncitocredere narrantibus: nam, ut

cat, etiamíi verum dicat; qui loquendi mo-

S. Paulin. fapienter S. Paulinus advertit, fi haecin nobis

dus, ne quem audienti fcrupalum injicere pof-

ad Celan. effet diligentia, nepaífim obtrectatoribus cre-

fit, Sanétus immediate fubiungit : Ne quis

deremus, jam omnes detraheretimerent, ne

mihi dicat; turic detraho, quando falfía dico,

fi autem vera dico, minime; nam licet vera

non tam alios , quam feipfos viles detrahendo

men.

facerent. Sed hoc ideo malum celgbre eft, loquens maledixeris, & hoc eft cri

IIL. Noffe

,

Tituus XXXVI. ! Detrablio.-

523

t

Manfi dif-g: I1I. Noffe debet, guardo alterius famam de-

Ic:nl 30

alio; detra&ores autem, qui irïrtutes ab ali»

:'e- Dl'e

Xl

jeudere debeamuss quem in finem oculos men-

quo fuis verbis detrahunt, vel minuunt; Su»

tis noftrze convertamus ad id, quod in Calva-

furro quippefono locutionis dicitur, quia non

le ? ha!

etu c.

l 534

ri2 monte duos inter latrones legimus acci-

in facie alicujus, fed in aure loquitur, fecrete

l

diffe. Tefte S, Lucas, reprobus duntaxat latro

derogando; detractio autem eft , aliorum be-

maledixit Chrifto, quod utfocius ejusinaudit,

ne gefta opera vel in malum vitiofe mutare ,

publice reprehendit errorem, Chriftique pro-

vel invidendo fallaci fraude diminuere; cum

Lüe.as pugnavit innocentiam, dicens: |/Vos quidem

autmala dicuntur, quze funt, aut parva bona,

V. 40.

u/le, uam digna fatfis recipimus, hic autem

quae magna funt.

Detrahere enim eft bona

quid?uialifecit ? neque tu times Deum , qui in

alterius deorfum trahere , id eft, inclinare &

1

eadem damnatione es 2 Idem omnino in prae-

premere, velde ipfis bonis aliqua trahere,

;

^ Nb d

fenti dicere licet, nimirum ineadém damna-

KR

ut pauciora feu minora, quam funt , oftenda-

ls. ie

tione funt, fcilicet qui detra&ionibusfamam &

tureffe. Nonappellevis fufurro ; admonet Ec- Eccl. 4

erüd.int

honorem alterius diminuit, quique diminuen-

clefiafticus, €» 7;

n

tem audiens, & ipfe malitiofe famam refarci-

J'undaris.

ngua £ua ne capz'm'is & con- if

Y

j

-;

0m, g

s:rham;

renegligit. Notate S. Lucze verba, ait enim:

VI. Noffe debet, cur tamp

r

'ave fit vitium de

Aefpondens autem alter iucvepabat euin. dicens

£tractio, id quod S. Thomas explicat, dicens:

2: qn73:a.

!

ER

3. ad 35 3

t

&c, Ly refpondens relationem habet ad in-

JNeputentur ifta peccata effelevia,quiafolo ore

terrogationem a malo latrone ad bonum fa-

committuntur; fubdit: Deo odibiles, impu-

;'. $ Bony,

&am ; & nihilominus Evangelium non docet,

gnat enim id maxime, quod Deus in homini-

)p. Manfi

At ina,

latronem reprobum alteri, praeterquam Chri-

bus amat, fcilicet mutuum amorem [oan; t 5;

fto, locutum fuiffe; cur igitur S. Lucas ait: Ae-

Hoceff braceptum meum , ut diligatis zuoicem

Jpondezs? voluit, ni fallor? hoc loquendi mo-

Cui etiam S. Bernardus confentit dicens: Non

S, Berti,

apudMads

do nos edocere Evangelifta, quod, quando fra-

veniatanima mea in confilio detraCtorum, quo-

fi difcipl.

h

tres no(tros diffamari audimus, noftram hanc

niam Deus oditeos: nec mirum , quoniam vi« 4. n. 2.

infamiam reputare, quod ad fimilia irritati &

tium illud charitatem, quze Deus eft, acrius

M

provocati, proximorum defeníionem atque

perfequi & impugaare cognofcitur.

excufationemin nos fufcipere debeamus; pro«

Vli. Noffe debet, eur Eeligiofis practpue hoc S.Laut.

Ximi caufam reputantes propriam, praefertim

üit.C.22;

vitium fugiendum f ; nimitum quia nihil per- 4

e diif.Clplc

quia fumus invicem membra, fi quid patitur

niciofius eft detra&tore in collegiis jutorum,

MOäaü. i

"unummembrum, compatiuntur omnia mem-

diffipat namque charitatem, diffolvit unita-

14 Pert

bra; pro invicem follicita funt membra, ex-

0. Set,

tem, humilitatem fagat, pacem turbat, rixas

19.3.1

perientia teíte, fi quando una pars corporis

pafcit, nutrit difcordias, l:tes movet, odia ge«

offenditur, reliquze confeftim fubveniunt, de-

nerat, & omnem dirimit fan&titatem. Quod

«

fendunt, adjuvant partes.

S. Hiet,

S.'Thom.

etiam S. Hieronymus confirmat dicens: £ft

ep. 14

IV. Noffe debet dz/cervimen,

quod intey con-

fane tale hoc vitium, quod vel imprim's ex-

2.2- 0* 78* srie];

9. i

am €9* detrafiionem vevfatur; quod S.

tingui debeat, & ab eis, qui fe fan&e inftituere

Thomas fequentibus verbis affignat : Verbo

volunt, prorfus exclufi. Nihil enim tam in«

licitet aliquem ldedit: uno modo in ma»

quietat animum , nihil eft, quod ita mobilem

a

fto, & hoc fit per contumeliam ; alio mo-

mentem & levem faciat, quam facile totum

& Bonay.

. do occulte, & hoc fit per detra&ionem. Ex

credere, & obtrectatorum verba temerario '

inEcdlef.

hoc autem, quod aliquis manifefte contra a«

meatis affenfu fequi; beatusque eft, qui fe ita

6

lium verba profert, videtar eum parvi pende-

contra hoc vitium armavit, ut apud eum ne-

S. Paul,

re, undeex hocipfo dehonoratur, &ideo con-

110 detrahere audeat. Quod ipfüm etiam di-

ad Celdán»

tumelia detrimentum affert honori ejus, in

Ífcet ex S.Paulino Epifcopo, qui S. Hierony-

tiam,

quem profertur : Sed qui verba contra ali«

mo pollicem premens, totus totidem verbis

quem profert in occulto, videtur eum vereri

in eoeft, utfcetiditatem turpiffimi hujus vitii,

fnagis, quam parvi pendere; Unde non dire-

graphice depingat, & fugam ejus omnibus ,

&e infert detrimentum honori, fed famze, ir

iis praecipue, qui religiofi audire volunt, per«

quantum hujusmodi verba occulte proferens,

füadeat. Et optimo quidem confilio, cum

quantum inipfo eft, eos, quiaudiunt, facit ma-

commuüne hoc fit vitium ferre; & ceu peftis

Jam opinionem habere de

eo, comïra quem

quzedam làte per orbem ferpat , adeo ut fan-

Sa Anfelu

loquitur.

.

&us Chryfoftomus intrepide dixerit: Hoc v

j« 9 Chryf,

üd

ne

ad Rom.

V.No

ffe debet, qua iater Jufurvonetm äda?-

tio neque fecularium neque monachorum

ullum facice invenies liberum.

?

gelgravy;

1. 30-

£ra&ovem fit. differentia; nimiruni ea, quam

Belvacenfis indicat dicens : Sufutro mala de

- VIII. Noffe debet, sodum extirpaudi boc vi- Dom.8.

proximo feminat, ut iuter audientes & diffa-

diumtum info tum inaliis; qui

quidem optimus Peft.-Pen,

matum zizania diffenfionum, odiorutm inimi-

eft, firadixillius, dequafüperiori S. n. r2. di-

citiarüm foecundet: Detra&tor non intendit di-

&utn, extirpetur, & econtrario charitatis fra-

dicere de proximo nifi malum , unde fcilicet

ternas ftudium magna cum follicitüdine fu»

poflit proximus diffamari, fufurro veto non

fcipiatur; fi enim h3ec firmas femel in àni-

fimpliciter intendit malum dicere , fed quid-

1n0 radices fixerit, facile iis ad vitium detra-

- quid fit illud, quod poífit animum unius con-

&ionis utpote fumme charitati illi contrariuim,

tra alium perturbare. . Et iterum S. Anfelm.

totis viribus exterminandum impelletur. :

de eodem duplici hoc difceptans vitio, fequer-

IX. Noffe debet, modum favendi detratliovés ; Ybid. 2,'

tem ftatuit refolutionem: Sufürrones funt,

qui quidem optime a pio Afgeta docetur, ut ** 9

qui iu auribüs alicujus loquuntur malum de

-quiin perfona Chrifti fic loquitur: Si attendis,

uu 3

qui

R, Pf Lobz. Bibl.Manu. Tom.4.

524

Billiothece IMamualis. Conciomtoriz

(

ruin linguarum detra&ione deficiat, & fïc in

[

quid apud te fis intus, non curabis, quid dete

fauces ejus ruat. 2. Quia ficut ferpens occul-

loquantur homines foris. Homo videt in fa-

cie, Deus autem in corde.

Homo confide-

te mordet, ita & detra&tor. 3. Quia ficut fere

rat a&us, Deus vero penfat intentiones. Eri-

pentes aliqui in lingua, alii in cauda vene«

?

num gerunt, ita detractores aliqui ftatim ini-

geergo cor tuum in ccelum, & non contrifta-

bit te contemptus hominum in terris.

tio fermonis laedunt; alii priuslaudant, utper

X. Noffe debet, 4uando.de alterius peccato

finem fermonis velut caudam, gravius vulne-

rent. 4. Quia ficut ferpens uno morfíu totum

ermo infiitui poffit , aut debeat ; nimirum in

duobuscafibus. 1. Cum res jam percrebuit in

corpus inficit, ita detra&or pauculis verbis

b — —

vulgus promulgata, & paífim in fetmone ccepit

vitam & famam aufert. 5.Quia ficut ferpen-

—

—

effe. 2. Cum eidicitur, qui peccantem caítiga-

tes, ut ipfi vivant, matrem enecant, ita de-

tra&or ante, quam aliis noceat, fibi ipfi plu-

re & juvarepoffet. Et ad hoc faciendum fzepe

etiam obftringimur, ut S.Thomas docet, ne

rimum obeft. Hinc merito S. Bernardus di-

ulcus occultatum putrefcat.

xit: Fuge detrahentes velut ferpentes.

S. Bern,

audiendo Jetra-

III. Ex occafione thematis: ZJetrabentem p. 16o,

fen.to.T.

XI. Noffe debet, quorodo

&iones peccari po/fít ; nimirum tripliciter, juxta

Jtcreto. proximo . fuo bunc per/equebar : / poteft v. 5

fer.23.a.

S. Bernardinum. Primo fitaceat; fecundo, fi

detra&io homicidio comparari juxta illud 5. In S.Aug.

36 e' IO

Auguftini.

Nemo peritorum aut prudentium d- 3- €-

$, Greg.

dele&etur; tertio, fiinducat. Imo fuperaddit

nemo.

iH I) Reg'!

San&us: Arbitror ego, detra&tiones audien-

putet, quod minus fit periculum in verbis

tem longe quandoque culpabiliorem effe ipfo-

lingua mentiendo : quam manibus fangui-

M.V- ' j

qmet detractore. Talis plerumque amplius,

nem fundendo, idque probetur ex triplici ca-

|

1. 05 vitam , que eripitur 5

i

quam detra&or, peccat, vel offendit, quoniam

pite majus effe.

ex majori iniquitate, vel malignitate proce-

cum multi malint vitam temporalem, quam.

dit, & talis omnium málorum, quze ex cauía

famam, perdere, per quam in mentibus alio-

rum vivunt; hinc multi mortem elegerunt,

&b eo data procedunt, coram Deo habet red-

dere rationem.

ut famam fibi compararent, vel confervarent.

2. Ob modurm, 2uo eripitur: | Occulte fcilicet

& fraudulenter; ficut Joab olim Abnerem &

CONCEPTUS PRADICABILES.

Amafam occidit. 3.0b Znffrumentum, quoeri-

RA

x occafione thematis : Lizguaeorum gla-

pitur ; fcilicet per linguam, quze juxta S. Ber-

Fí.65.v.5. . E

diusacutus: poteft comparatio inter car-

nardum eft gladius anceps, imo triplex, at«

nifices, qui S. Bartholomoeum excoriarunt, &

que adeo graviffimo cum dolore & damno

inter detra&ores inftitui, dicique, hos illis

vulnerat. -

7

crudeliores exiftere. 1.Quiailli pelles ab initio

IV. Exoccafionet

hematis: Jllominatio bo Prov. 24.

detraxerunt, ifti famam omnibus rebus pre-

sninuta detratlor : poteft detractio leproe com- v. 9-

Maodi

tiofiorem auferunt. 2. Illi cutem materialem

parari. x.Quia ficut lepra corrumpit corpus

dift.3,

duntaxat, quae corpus ornat ; hi fpiritualem

leprofi, ita detractio animam detractoris. 2.

13

autem, nempe opinionem bonam aliorum de

Quia ficut lepra etiam alios facile inficit, ita

& detra&tor audientes corrumpit, & perimit.

aliquo, quze totum hominem exornat, abftra-

hunt. 3.llli vitam corporalem, ifti fpiritualem,

. Quia ficut leprofi propter hoereditarium

'quaquis in mente aliorum vivit, eripiunt, &

morbum ab omnibus fugiuntur, & in loco

fpeciali habitare coguntur; ita & detractores

fzepe etiam omnino animze, dum proximum

in cupiditatem infatiabilem vindictze przeci-

omnibus hominibus exofi funt, & declinan-

pitant, interitum afferunt. 4.llli Sacerdotem

tur. VideFabr.in AuGario them.4.in Dom.4.

occiderunt ignorantes veram fidem, aut non

poft Paícha.

V. Ex occafione thematis: 72 detra&zone

crédentes ; iíti fcientes, agnoícentes facer-

dotalem dignitatem audent tangere Chriftum

parcite. lingue : poteft comparari detractio

Domini. s.1lli benefa&torem fuum pereme-

fagittze, qua Dux Bullionis Lotharingius Ur-

runt, ifti majorem Benefattorem fcilicet ipfos

bem Jerofolymam obfidens, in turrim Davi-

etiam Superiores, qui curam anim? ipforum

dicam excuffa tres fimul alites confixit; fi-

gerunt, fpiritualiter occiderunt. Si ergo cru-

mili ergo modo dicatur & fagittam detractio-

delitatem in S. Bartholomaeum exercitam de-

nis tres uno iCtu configere; nimirum detra-

teftamur, quanto magis d

;

j

etractionis vitium

hentem ; eum, cui detrahitur & audientem,

fugere oportet ?

Unde merito quidam cecinit:

Jer.8. v.7.

II. Exoccafione th

ematis: Ecce ego mittam

Detrahis? Auditor cadit, & cadit hoftis,

Pfal.s,

& Au&or:

d

Y

volis ferpentes vegulos , quibus t01 eff zncanta-

1i0: poffunt detra&tores ferpentibus compa-

Quod caput eft: fi vox tres fimul una necat.

rari. 1. Quia ficut diabolus per ferpentis for-

Vide Engelgr. in Dom. 8. poft Pent. p. 3.

mam affümptam feduxit primos parentes , &

/

^

omnibus pofteris graviffime nocuit : ita per de-

- - AAMT

tra&ores hodie etiamnum pluribus nocet ;

ALII CONCEPTUS PRJEDI-

S. Chr

: Qui detrac&tioni

CABILES.

in

.

IGO

Yf. hinc. S. Chryfoftomus ait

^e

S.Aug

ag ftudet, diabolo fervit, utpote qui calumuize

"opera exequatur. S. Auguftinus: quem dia-

Qualitas.

bolus non poteft devorare feductum ad ne-

1Qji

ganteaftatua, quam infomnis bonfpe; Manfi dif.

quitiam, famam ipfius inquinare conatur, ut,

xit Nabuchodonofor, caput habebat 2. n. 3.

fi fieri poteft, opprobriis, hominum & mala-

aureum, PB&US argenteum, corpus geneum,

Crura

-itulus AXXVIMH. Detratfio.

923

€tura ferrea , pedes vero fi&iles, qupdut exile

Inflammat rotam nativitatisfloftrze, qui enim

contigit faxum, attrivit fübito, excelfamque

huic deditus eft vitio, omnitem pore,loco, &

molem iftam cum univerfis pretiofis adeo, foli-

setate labitur. Detrahendi libido terminum

disque metallis reduxit in pulverem. Ecce vo-

non habet, nunquam faturatur, inquit Salvia-

E

:

bis vivum detra&toris typum , qui proximo de-

nus.

tracturus , eum auro coronat charitatis ar-

1V. S. Joannesin Apocalypfi draconem a fe Apoeil, ; .

dentis, argento fpecialis decorat integritatis ;

vifum atte(tatur , inquiens : À£ ecce draco zza- Y

*

036 .- -*

invi&tae munit zere conítantize , varias aggloe

gnus vufus , babeus copira feptem ; €? covima de-

meraus virtutes & praecellentias ejus, cujus

cem : C? in capitibus ejus diademata feptem : &*

famam immolare geftit; aft finem noflis? ut

cauda ejus trabebat tevtiam partem fiellarum

tandem exili lapide maledicae linguae fuae ex

celi , ? mifit ear intevram, Per hunc dracos

fragili fiCtilium pedum bafi aliquem eliciat de-

nem juxta S, Bernardini fenfum detractioine

feétum , aut fragilitatem quampiam occultam j

telligitur. Dracofolo perimit flatu, pariter &

quo ftante & obtento , in totam impius defzevit

detra&or fola maledici oris apertione fpiritua-

E

molem, bonum calumniis atterit nomen, o-

u

lem quandocunque & corporalem cauiatmore

ln $ Aug—

mnemque fanum de proximo abolet conce«

N

tem. Rufus erat draco, ita & rnaledicus abirae

3.

|

tum.

lefmo,

$. Greg.

fcibili & vindicativo fuo abripitur appetitu,

in I- RegC

II. David in fpelunca Odolla inimico fuo

feptem capita varias denotaat detractionum

240 V.»öa

Sauli pepercit , limbum nihilominus veftis e-

fpecies; feptem diademata univerfle in o«

jus fuccidit, de quo fatto poftmodum ingemi-

mnes populos regnum & dominium; cauda

Ícens , percu/fet corv fuum , eo quod abfcid;/Jét o»

fua ftellas firmamenti in terram dejicit; dum

ram cblamydis. Cur indoluit obfecro? omria

perfecüílimis etiam infidiatur eosque infeftat,

infigura contingebant. Defignabat David de-

trattorem, qui proximo furtive amputat ve«

"Fugm

ftimenta , id eft, murmuratione fecat leviter ,

exilem narrando proximi defe&tum , quod fuf-

V. Regius prcþïleta Davidin Pf. 14 dP illiS, Hugo

qui in tabernaculo altiffimi locum habituri Catd. i.

ficit, ut proximus boni nominis denudetur ho«

lunt, traCtans , dicit: JJomzge quis babitabit z cit. Pb

neítate. Quid per Saul, nifi re&ores, inquit

taberaculo tuoy aut quis vequie/cet im monte

S. Gregorius, quid per David , nifi fubditi , fi«

Jtutfo tuo? Et refpondet, quod ibi habitaturi

gnificantur? O quam multiin hoc fimiles Da*

fit, qui linguam fuam refreenant , ne malelos

vid! qui, fi verentur mittere manum in Chri«

quentur de aliis, necnon eos, qui a maledi-

ftum Dominüm , nec volunt occidere; libenter

cis aures fuas avertunt: Qui non egit dolum

tamen oram chlamydis praecidunt; hoc eft;

in lingua fua, nec fecit proximo fuo. malum,

»FOVA 240

honoris veftem ; finonlacerant, diminuunt.

. Manf

opprobrium non accepit adverfus proximos

DIII. Pfalmifta Pf. 13.. dicit: Qu devovant

fuos; at veroid, quod a nobis maxime confis

difc.3,

plehem meam ,ficut efiam pauis. Quae , obfecro ,

derandum eft, font verba , quze fequuntur:

n- 3.

fimilitudo eft inter eurn, qui aliis maledicit, &

d mibilum deductus eff im confsethu ejus mali-

eum qui panem comedit, detractores & mur-

gu"s. Circa quxe Hugo Cardioalis aptiffime

muratores hoc fe impinguaut veneno, inítaf

ad pfopofitum noftrum ita fcribit : Oppro«

ciconiarum , quae viperis nutriuntur:namque

brium non accepit adverfus proximut fuum,

ipfis tam commune & familiare eft murmura-

id eft , non acceptavit illatum a fe, velab a«

fe, quam cuique liomini manducare panem;

lio, vel, non accepit; neque in gorde ad co«

nullus eft cibus quotidiano familiarior pane,ad

gitandum, neque in ore ad loquerndum, ne«

omnes epulas adhiberi folito;ita nec quidquam

que in aure ad audiendum ; hac enim diligene

communius detractione: quicunque alii cibi

tia & averfione fuppofita, nullum detra&tor

etiam fapidiffimi fecundum fe, tandem ali-

locum habere poteít, & ideo ad nihilum dee

quando naufeam creant,nunquam panis, quia,

dué&us eít in confpectu ejus malignus.

Vel

juxta communemi tnedicinze aphorifmum, o-

aliter poteft exponi; ut jungatur ei , quod im«

mnis naufeatio mala, panis autem peffima; ita

ine

iate praecedit, fic: Opprobrium non ac«

quocunque alio paulifper deficiente vitio, fo«

cepit, id eft, detra&tor dedu&tus eft ad nihi-

j

lus murmurationis pruritus pertinax perfiftit

um, quia non audet detrahere coram ipfo,

üsque ad tumulum , multi in ?etate maturiori

qui non.recipit opprobrium dictum de proxis

jocis , conviis, fenfualitatibus renunciant ,

inoiuoj quia, ut S, Hieronymus ait

i ü des

fednon tmurmurationibus: Sepulchvurza patens

eft auditor , & deeft murmurator,

Vs Xl.

1

eff guttur eoruti ; murmuratio individua eft

VI. Probiffime Deo noftro perfpe&tum erat, Rupert,

usque ad fepulchrum comes: quam ob cau-

quidquid in infamibus civitatibus Pentapoli- Abbas

fam a S. Jacobo dictum effe arbitror : Lingua

tanis ageretur, & tamen, licet criminum ini»

i. O.

e

"Trinit;

conftituitur in membris noftris, & quze macu-

bi commiíforum accufatores plurimos habuif:

e.4

lat totum corpus , &inftlammat rotam nativi-

fet, perfonaliter defcendere voluit ad facien-

tátisnoftree, Reliqua vitia unam duntaxat in-

dum legitimum de illis proceffum. Ubi Ru-

flammanthutnanze vitze partem, v. g. Caro flo«

pertus Abbas notat, ideo Deum in propria

rentiores juventutis anpos, mundus virilita«

perfora defcendere voluiffe, quia peccata in«

colarum caftiganda; & toti mundo manife-

tem, quae honores, dignitates, aliaquetempo-

ralia bona, aucupatur; avaritiam fenilis ple-

ftanda erant, quod facere noluit, nifi te prius

rumque fectatur 2etas; aft murmuratio & de-

legaliter & judicialiter cognita & perfpe&a ,

pídh

tra&tio originem ducit ab unguiculis, femper-

ut per hoc falutare nobis relinqueret docus

que accreícit pex totum vitae noftrae curfam:

mentum ; quod feilicettemerarium hominum

nj i

uu j

pro«

Bibliothece Wanualis Concionatoríe

&26

(f

rohibeaturjudiciurm,nefacile audita credant,

pellerentur homines de cxonforticj aliorum.

PC

velinexperta judicent. Quotfunt, quos in cen-

Voluit igitur Dominus hoc fupplicii genere

demonítrare, murmuratores converiatione

t

furandis aliorum actionibus charitatis zelo

motosfuiffe credimus , quos tamen poftea paf-

hominum aliorumindignos effe. -

fionibus & proprii intereffe promovendi ftudio

X. Ingrati Hebraeifoctentia ora fua multo- Manfi

|

ties. in murmurationes refolverunt contra *!'€- 9

agitatos fuiffe deprehendimus ?

L. 2e

WManfi

VII. Communiter docent facrze Scripturze

Deum & Moyfen, fervum ejusin deferto ; ni-

Ü

difCo 16.

Interpretes, per Cham, qui a patre fuo Noé

hilominus juftitia Dei vindex nunquam eos,

Ó

M2

maledi&us fuit, preefigurari detra&torem , ut-

aut fulminum horrore, aut fylveftrium fera-

li

pote cui proprium eft turpiores proximorum

rum tyrannide, aut cceleltis alimenti quotidie

"

defeCtus detegere ; fed obfervandum eft, quod

depluentis penuria, fed ignitorum duntaxat

[

benedictionibus a patre cumulati fuerint,

ferpentium morfibus punivit. Myfterium quae-

i '

quamque fe virtuofos, omnique laude dignos

ritis, inquit Abulenfis? voluit Deus poenam

fu. 6 51

probaverint duo alii fratres ejus , Sem & Ja-

sequaliter proportionari culpze ? Hebrzei con-

tra Deum murmurationis evomuerant vene-

pliet, qui pallium impofuerunt humeris fuis,

& incedentes retrorfum operuerunt verenda

num , ideoque a ferpentibus percuti debebant,*

patrisfui ; faciesque eorum averfze erant , &

qui virus portantfublingua, quam ita deícri-

t

patris virilia non viderunt: qui proinde inhac

bit S. Ifidorus: ferpentinalingua tenuiffima,

actione repraefentarunt illos, qui aliorum de-

& trifulca, vibrans , atri coloris, & fi extra-

:

fe&us & peccata audientes , fuam a linguis

has, przelonga. Ecce vobis vivum maledicze

analedicis averfionem oftendunt, defe&tusque

linguze prototypon.

auditos meliori , quo poífunt, modo contegere

XI. Berchorius detra&tori invidiam femper Bercho-

& palliare conantur, eadem cum charitate &

affociatam aftruit, ideoque eum viperse affimi- chorius v.

compaífione fraterna excufando , & fub rigidi

ï

filentii velamine ftudiofiffime abfcondendo.

lat, quze priusfe, quam alios, ferit ; fiquidem, "us

priusquam alium mordeat, vifcera rodit geni-

Tdem difc.

VIII. Alias inter legesin tabernaculi fabri-

tricis fu2e ; ita quoque detra&tio , inquit ille,

$. - 7-

ca a Moyfe obfervandas, juffitei Dominus , ut

prius fe fauciat, quam feriat alios, quoniam

faceret lucernas feptem cum emun&toriis fuis ,

praeter mortalem propriz ) conícientize pla-

& vafa , ubiea , quze emunéta funt, extinguan-

gam , infuper ab interna coníumitur alienze

tur, de aurc mundiffimo; quod idem proece-

profperitatis invidia. Ideo de detra&ore , in-

ptum in duobus libri Exodi capitibus latuim

quit hic author , poteft intelligi commune hoc

reperio. Cur, obfecro , divina illa majeftas,

provetbium : Musin pera, ferpensi» finujignis

auam adorant dominationes, tremunt pote-

in ftupa, maleremunerant hofpites fuos.

i.

fiates , regulas & decreta ferre voluit in prze-

XII. B. Clemevs intercaetera, quze ab ore S. Anfel-

fcribendis tantze vilitatis rebus, qualeslucer-

5. Petri didiciffe fatetur, hoc modo fcribit ; mus de &-

narum fuünt emunéctoria ? quoad fenfum litera-

Tria funt genera homicidii, quze pari poena P* * n

Temfaciliter refpondetur; idordinatum fuiffe,

plectuntur ; interfectio fratrum, detra&io, o-

ne emunca pertabernaculum difpería , ipfum

dium. De quo etiam Paulus dicit : $7 come-

forditie & foetore inficerent. Aft cur aurum

ditis , €9 vos invicen aov detis , videte , ne ab ín-

praefcriptum fuit puriffimum? Ad myfterium

vicem cotfumamini. Comedit namque alter al-

convolemus oportet. Apoftolicus quidam f2e-

terum, & quafi morfum in eofacit, quoties-

culi noftri Praedicator aftruit, fideles Eccle-

cunque aliquis aliquem male loquendo vilio-

fize , praefertim autem. Sacerdotes & Przela-

rem efficit: Unde neceffe eft, ubi ab invicem

tos ecclefiatticos lucernas effe debere , conti-

confumantur , pcenis videlicet gehennalibus

nuo ardentes & refplendentes charitate , at-

detrufi miferrime puniantur. Sic igituris, qui

que exemplaritate vitee, juxta illud Chrifti

alterum detrahendo comedit, confumitur ab

effatum : Lucerze avdentes 22 suanibus veftvis.

eo, quem morfibus: detra&ionis confumere

Aftquia noftra in nobis praedominante fragi-

geftit, nam cum ejus vitam per detraCtionem

litate, peccatorum multoties producimus my-

lacerat,

demnat.

femetipfum ante j udicem Deum con-

xos , quilucernas noftras extinguunt, & offu-

. fcant, nonvult Deus , ut emuné&a per terram

XIII. Hedera Jonam obumbrans vix creve-

Inig

diffipentur, templumque confpurcent ; id eft,

v' 160

rat, moxquea corrodentis vermis livore devo-

rohibet peccata proximorum publicari,

rata emarcuit; ita quo magis proximi crefcit

Ícandalofe diffundi , opprobofe divulgari , quid

virtus, eo ftudiofius illam ob'curare conatur

z. Petr. 4. igitur? purgari hujusmodi przecepit, & purif-

V. 8'

invidus, quafi vermis medullatn devorat arbo-

fimo charitatis auro occultari: uia cbaritas

ris, aut carnes meliores rodit, id eft,melioribus

majorique]aude dignis detrahit operibus. Per

operit tnultitudinem peccatorum.

lugo

^ .

: Damnun.

hederam , inquit Hugo Cardinalis , quze viret

rd.in

in hyeme, fignificantur boni, qui gaudent in L

uc. c. 9.

'.Abu!enf.

IX. Murmurantis adverfum Moyfen Ma-

adverfitate; per vermen fignificantur detracto-

v.6.

q. 60

rix infolentiam Deus lepra punivit: E? ecce

Nu

-m. I2.

res, qui corrodunt radicem, id eft pervertunt

V. IQ»

Maria appavuit candens lepra ; quaf nix. Qua-

intentionem; & fic arere faciunt hederam ,

Ting

re vindex Deus hanc fpecialiter ei infirmita-

quia bonos quandoque ceffare faciunt a borio.

Serm,

tem infixit, prze quacunque alia ? DoGiffimus

Wt l,

XIV. In montibus Doffrinenfibus avis quae- OlanusM.

refpondet Abulenfis: Erat lepra immundiffi-

dam arboris cujusdam fummitati infidens ,VO- 19 118

t ni-

$a omnium plagarum , cum propter eam re-

lubuli motu fuo tantillum e ramo exculfi

Jitulus XXX. liï?*'l;I. | Detmäïa.

921

vis,quae pm'lka pfa de ramoin ramum,& 'tandem

Qui nequit: hic niger eft, hunc tu, quxian-e,

perrupes deorfum , ingentem paulatim effecit

caveto.

Á/

molem niveam, quae in praecipitio ligna, faxa,

III. In Exodo olim conftituit Deus, ut effent Exod. 38

Msf

terramque fimul involvens, cum maximo im-

in templo certilebetes, in quos candelárum e-

idlic 6

petu corruit'deorfum, tandemque mobilis in-

munctiones projicerentur , ne tetrofuo odore

.H. à

ftar montis proruens caftellumad monitum ra-

adítantium nares offenderent, fed in aqua mer-

dicem fituatum offendit, & oppreffit. Au non

eodem omniao modo vel unicum fuübinde mur-

fægprotinus extinguerenttm; quo przecepto vo-

luit infinuare, detratctionum foetores mox ab

murationis verbum, adverfus potentem , divi-

audientibus extinguendos, ne alios offendant,

temque perfonam prolatum, privatas non mo-

fiad eos quoque deferantur.

doinimicitias, fed & bella publica, imo faimi-

IV. SigismundusImp. cum apud illum Pur- ZJEneas

ä

lisrum, (flensdico ) imo civitatum & Provin-

purati accufaffent maledicentiam Germanicze

H VIUSs.

$. Bern.

ciarum füfcitat, promovet, perennat, extermi-

2. de ré-

fen. c. 5.

multitudinis, quze defuo Principe paffim male

bus Alph,

nia? Unicus pro mille fuffecerit teftis S. Ber-

loqueretur: An nobis grave videtur, inquit,

nardinus inquiens : Qui bene confideratomnia

illos maleloqui, cum nos male agamus !

ROF*JV eïd.

mundi fcelera, omnes iniquitates & quafi o-

V. Cum Joannes Abbas quondam ipterro-

mnes haerefes, fcismata, & impietates ex ter-

garet fenem: quomodo anima habens pro-

in vitis

tía lingua originem habent. Oigitur lingua ne-

PPE 1560

pria vulnerà nen erubefcit detrahere proxi-

quam, liagua tertia detractoris, o crudelitas

moíuo? Refpondit fenex: Erat quidam ho-

infernalis! o impia odii & invidize prole! o pe-

mo pauper, habens uxores duas male veftitas

ftiferalepra! t es, quae difcordias feminas, tu

Jere.

& pene nudas. Qui cum ad nundinas vicinas

N

fola concuicas bonos, diffamas juftos, par.s

navigare vellet, rogaverunt eum, ut fimul

horios y,

fcandala, teftimonia falía, perjuria, occafiones

irent.

(

Detta-

Eas ergo quia in publicum educere

IQ,

iniquas multiplicarenon ceffas. Tu lingua fze-

non audebat, utpote laceras, inclufitin dolium;

va punis infontes, inter conjuges fcandala po-

& transíretavit. Circa meridiem una ex iis,

nis, lufamas viduas, defloras virgines, tu fa-

populo recedente, advertens filentium exiliit,

eras Religiofas confundis. Tu rancores, ta jur-

& reperitveftem curtam, vilem, rufticam, ea«

gia, livores &iras , contentiones & contume-

lias, & rixas, & fciffuras fufcitare non celfas,

que fe cooperuit, ficque audenter in publico

inceffit. Altera profpiciens e dolio, eamque

Tu fola perditienes generas, incendia foves,

videns ait: Ecce ftulta ifta rufticana in tuni«

homycidia patras; Tu fratricidia, patricidia,

culà non erubefcit. Cui maritus: O miracue

matricidia, & czeteras crudelitates viruleata

lum ! haec utcunque confüfionem fuam . co-

impietate committis. Tu fola foedera fraugis,

operuit, tu. vero undique lacera & nuda non

N

in conjuratioaibus occuparis, feparas amicos,

mus de/

erubefcis culpare veftitam vel rufti-are? |ta

multiplicas inimicos; tu fola diffipas civitates,

eft omnis detrattor, qui propria mala non vi-

Inil C 14

deftruis Regna, confoves tyrannias; Tu cha-

dens aliena femper accufat.

ritatem extinguis, deprimis juftos, magnificas

VI. Detra&orum nota vox & gladius eft vox Engelgr.

impios, fidem deftruis, fpem frangis, caeteras-

2/fi, dumdicunt : bonus effet, nifi hoc velillud Dom. 8.

que virtutes impia crudelitate perfequeris, tu

: Poü.Pen.

- vitium haberet ; unde natum diftichon :

$. 3.

omnia fcelera vivificas, & extollis. Quid plu-

^ Sinif/noneffet, quam felix quilibet effet,

ra? Tu Angelos in daemones convertifti , at-

Sunt pauci vifi, qui caruere z;/7.

que de coelefti regno inzeterna fupplicia deje-

VII. Detra&ionem vere comparat Mar-Marehant

citti & profundafti, primosque parentes no-

chantius caudze Draconis Apocalyptici, quiain horto

ftros, ac cum eis totum genus humanum de

Paradifo deliciarum ad tem

. ficut ille fua hac cauda tertiam partem fte]- Paf tr.4.

e * 170

porales, ad ætäx-

larum e ccelo traxit, ita detractio majorem

rop. 24

nas miferias deftinafti ! -

partem hominum in abyffum iuferai fecum

Ibid,

$

XIV.

proecipitat.

VIIL. Elephas

licet corpore & viribus emi-

MISCELLAN .E A.

nens, usqueadeo tamen timet mures,ut, fi vel

,

, Qualitas.

folum illorum odorem fenferit, timear; ita &

Exod.8

l. f yixeratolimDeusMoyfi: Extende virgam

fummi quique viri coram detra&oribus fibi ti-

v. 16.

tuam s C? percutepulvevem tevra,€7 fint

mere non immerito debent.

Cinipbes in univerfa terra Zjaypti. Super quae

verbaStephanusEthnenfis ait: Ciniphes ani-

Dammnum,

malcula parva, fed inquieta, & acriter pungen-

tia: Ciniphesautem funt fermones detra&orii,

IX. Theocritus olim interrogatus, quze ef- Arift. 1.».

eruntque in hominibus & jumentis, in omni

fent immanfi(fimze ferze? refpondit: in mon- anim. c.4.

[

ordine, fexu, zetate, ftatu, inter opulentos &

tibus & filvis leones & uríos effe putem fe-

;ti i

egenos , Dominos ac fervos hoc detractionis

rarum ferocífimos, in oppidis vero & urbi-

HC. Ü6 9*

b

malum graffabitur: multi non blasphemi, fed

bus foeneratores & detractores.

auci,; imo vix ulli non detractores.

X..S. Auguflinus detrattorem corvo ex $. Aug.

Horat. I

II. De Detra&torereéte cecinit Horatius:

e 1'2. COHQ

Serm.

-— em um

arca a Noe emiffo comparat, qui non eft re-

tra Faus

Sat. 4.

Abfentem qui tollit amicum.

verfus ad arcam, fed-cadaveribus in diluvio

ftum,

lgnUSM-

Quinon defenditalio culpante, folutos

natantibus adhaefit; Virum bonum vero co-

Qui captat rifus hominum famamque di-

gl 6 13-

cacis :

. lumbze viridem ramum honeftzelaudis & com-

mendationis reportanti.

Fm gere qui non vifa poteft, bemmiiïa tacere

Xl. In Levitico Deus ícabinos a facri-Lon, at

ficio

528

Bibliothecee Manualis Concionatoria.

ficio arceri voluit, quia nec nunc continere

neminem univerfi fefellerunt. Hinc & Plau-

X

fe potuiffent, ne fcaberent, fimiles ergo fca-

tus:

biofis cum fint detra&tores, quid mirum, fia

f

Dei minifterio removeantur ?

D

Ut fama eft homiui , fic folet pecuniam in-

;

venire.

Engeler.

XIL. In obfidione Rhodi Andreas de Mo-

Ego fi bonam famam mihi fervaffo, fatero

Dom. 8.

raillo Eques Lufitanus fimulans fe excubias

dives.

Ro& Pent,

luftrare , literas in urbern ejaculatus eft teloal-

$.a

V. .Den Tod, und Eht abfchheiden

ligatas; fic detraCtores per fuas fagittas detra-

Ein jeder Menfch mufs leyden,

f

&ionum ad quantumcunque vallata loca pe-

"

Niemand kann es vermeiden.

u

netrant.

XilL Feftivum eft, quod Poé&ta lufit, uno ja-

p2

VI. Huic quod morti tribuitur S ymbolum:

)

culo pifcem in aquis, hirundinem in a&re,| &

Neinini pa

vco: etiam d

: etra&orum proprium

6

leporem in campistrajectum fuiffe.

eft.

g(

Ü

Trans amnem vifus lepus eft, contenditur

VII. Ehren- Wunden find zum fchweri-

arcus

ften zu heilen. Quia fama difficulter ex inte-

€

Ocyus & celeri miffa fagitta manu.

ero reftituitur.

t

Forte falit pifcis , progne przetervolat, hzerent

t

VIII. Diezergefte Hund feyn, welche hin-

Tres uno in telo, pifcis, hirundo, lepus.

derrücks beiffen. Optime detra&toribus con-

Simile quid detra&tores faciunt tres uno fer-

venit, qui non nifi abfentes aggrediuntur.

'

IX. Ehrabfchneider hátten gute Hennen

Í

mone offendentes.

3bgeben, fie fcharren gern im Mift.

b

$. XV

AXIOMA T A.

$ XVL

!

AUTHORES.

Bachlerus I.

i decus eft mo

xum , ne cureg verba ma-

V. detra-

lorum.

"

: I.'Jdannes Bufzeusin Panario. V.Detra&io.

&t:o.

II. Murium peffimus,

q

qui lingüa rodit.

II. Hieremias Drexelius in Pha&tonte c. 15.

March.

16. 17. & 18.

t. 2. le&.

-]ta commune proverbium, tefte Marchantio.

IIl. In aftrum nunquam digitum intende,

II Jacobus Marchantius in Horto ;Pafto-

:127. prop.

id eft, de Magnatibus nihil temere loquere.

ruim trac. 4. let, 17.

F.ab. con.

Ita Pythagoras monebat.

IV. Henricus Engelgrave in Dom. 8. poft

6.in Dom.

fte Dieb. Quia, ficut

Pentecoft.

!

.

poft

IV. Ehren-Dieb gró

V. Matthias Faberin operetrip.in Dom. 3.

P

Pent.n.3. re

&e dixitIfiodorus Pelufiota, bona exiftima-

Tüdor.1.5. tione nihil eft przeftantius ac melius, nec Crzefi

poft Pent. con. 4. 5. & 6. Item in A&uario

epift. 14-. the(auros quisquam cumi ea comparaverit. Ta-

them. 4. in Dom. 4. poft Pa fcha.

V1. Tacobus Alvarez to.2.1.2. c.r z. S.r.

les enim effe cenfemur , quales fama cujusque

VIE Jofephus Langiusin Polianth. V. eod..

eft; huic aures, huic oculi intenduntur. Me-

lius omnibus, quam fingulis creditur ; finguli

VIII. Antonius Dauroltius c.3. tit. 124.-

enim decipere & decipi poffunt, nemo omnes,

. AX. Jofephus Maynü in 'Bibl. mog. tract. 21.

j

$

TITULUS XXXIX.

bl

D E

US.

Y.H

E

Afm

?.

S

quodk $un&a expetunt, cum fit ipfe plenae

db

perfectionis, & nullius indi*gusl.

QUOAD ESSENTIAM.

ZAttvibuta,

Áiuitio.

De

1

.. TI. Duplicis generisattributa ei conveniunt.

ft fübftantia. fpiritualis, omnes perfe&io-

1. Negativa, qualia funt effe incorporeum,

Ifaïæ

increatum , infinitum, immenfum, immu-

6

.43

E

nes fimpliciter fimplices (id e(t, tales,

tabilem, incomprehenfibillem, invifibilem,

quas melius eit habere, quam non ha-

ineffabilem , fimplicem, indivifum , aeter-

Igl Soli-

bere) continens. S. Auguftinus fic eum fu-

loq.

fius defcripfit: Deus vera & fumma vita, in

,num.

2. Pofitiva qualia funt effebonum , fa-

pientem, omnipotentém, juftum, mifericor-

quo&aquo, & per quem bona funt omnia,

dem.

qu3e beata funt. Deus, aquoaverti cadere;

Trinitas Pevfouavum.

&inquem redire , revivifcere; & in quoha-

Dut,

bitare, vivereeft. Deus, quem nemo amit-

IIL. Tres reperiunturin DEOPerfonäilitat'es, Symbol, Xï

s.

Patris, Filii, & Spiritus fan&i , diftinctse qui-S: Athan. -

lïi'læ4g

tit, nifi deceptus: quem nemo quserit, nifi'

V

admonitus: quem nemo invenit, nifipurga-

dem a fe mutuo realiter , non autem a natura ,

In Ti-

tus.

Imo & Plato eum agnoviffe videtur,

?equalem gloriam & majeftatem cozeternam

Dy,

1ne£0.

dum dixit: Deus eft füummum bonum, fuper

habentes, ita ut qualis eft Pater, ta

s

v.w

Filius, & Spiritus fan&us.. :

lis fil; &

omnem fubfítantiam , omnemque. naturam, .

Pro-

ftalus XXXLX.— Deus;

549

|(OProcefiones..

cclo furfum , & in terra deorfüm

? & nen fit

. 1V. Düseetiam Proceffiones inveniuntur in

'aliu-s.

Deó , per quarum priorem Filius a Pátre ge-

Perfciülio.

neratur, mediante cognitione effentize & re-

VII. Ego oftendam omne bonum tibi.

Exod. 3&;

rum poflibllum , acproinde, quia vere eit

proceífio viventis a vivente, velut principio

VIII. Magnus Dominus , & laudabilis

N

-

"

conjun&ivo in fimilitudinem naturze, genera-

mis: & magnitudinis ejus non eft finis.

i

1."

I

IX. Eccegentes quaíi ftilla (itulae, & qua-1&

ise 4Q.

tio vocatur; per poíteriorem Spiritus S. a Pa-

fi momentum ftaterze reputatze fünt: ecce in- v. 1$.

tre & Filiofpiratur, & procedit mediante feu

amore mutuo Patris & Filii, unde fpiratio

fülae quafi pulvis exiguus.

paffiva dicitur, cui ex parte Patris & Filii fpi-

X. Multadicemus, & deficiemus in verbis ; Eccl, 43;

confümmatio autem fermonum ipfe eft in om- v.29:

ratio activa utrique communis , realiter diftin-

nibus. Glorificantes Dominum , quantum-

&a, ficut & generationi paffivze Filii in Patre

u

generatio activà feu Paternitas refpondet, &

cun

e potueritis , fupervalebit adhuc

3

de his duabus Procefífionibus intelligenduimn

mira

4b

ilis mágnificentia ejus.

j

eft, quod S. Athanafiusin Symbolo dixit: Pa-

Potentia.

ter a nullo eft fa&us, nec creatus, nec geni«

tus: l'iliusa folo Patre, non fa&tus, neccrea-

XI Deus cujus irdiuemo poteft refiftere; Job 9.

tus, fed genitus: Spiritus fan&us a Patre &

ET

Filio non fa&us, nec creatus, nec genitus ,

& füb quo curvantur, qui portant orbem.

XIL. Tu es Domine, qui vitze & mortisSap- t6.

ed procedens.

babes poteftatem , & deduci

tis, & reducis.

8 ad portas mor- lr

,Mij]i'ohe?.»

XIll. Multum valere tibi foli fuberat fem- Sap. 1r.

V. Miffio Perfonarum divinarüm eft appa«

per, & virtuti brachiitui quis refiftet ?

,VA

AXIV. Bona & malà, vita & mo

ritio temporalis Perfonze praecedentis. Divi-

tas & honeftas a Deo funt.

IS, 'paüper-E:c*l'-; f

diturin vifibilem , quie eftad terminurn vifibi-

lem , quomodo Filius miffüs eft, ad naturam

XV. Ipfe dixit, & facta fünt: ipfe manda-Pf. 148; -

humanam affumendam. Et invifibilem, quze

vit, & creata funt.

V. 5.

XVI. Ipfe enim folus eft, & nemo averte- Job.23; :

fit interno & fpirituali modo ; uti S. Spiritus

miffus eft ad mentes noftras ; charitate Dei

re poteft cogitationem ejus: & anima ejüs, Y* 13*

replendas.

uodcunque voluit, fecit.

XVIL AdonaiDomine, magnus estu, judith.16-

przevalens in vittüte tua ,. &

öperat.ïom*e:-..

nemo [ oteft.

quem fupetä.re v.16.

V-IL Duplicis quoque generis operationes

XVIIL Quoniam éx ipfo, & per ipfum ;

eo conveniunt. 1. Interoze ; & hee funt

& in ipfo fünt omnia.

intelle£tio & volitio.

2. Externze; & hs

fünt Angelus, Homo,

£

a

Mundgs«, coeteroequé

öävuäfcä&'niää;

ärieaturæ-.

1

: XIX Noneftulla creáturainvifibilisin con- Heb. 4

$. I

k

fpe&uejus: omniaautem nuda & apertafunt V:!?*

^

iü oculis EjuS'.

EXS.SCRI

POX

.XX. Parvum eft cor hominis, & infcrutas Jet. 17:-

bile, quiscognofcetillud? ego Dominusfcru- V:9

Dei Exiflentia.

tans éor , & probans renes;

E:;od. 3.

LT 1x1t Dominus ad Moyfem : Ego fum;

.XXI. Abyffüm & cor hominuin invefti

V. I4

qui fum.

Ba- Becl4n.

A&. 17.

li. Deus, quifecit mundum , & omnia,

vit. Non przeterit illum omnis cogitatus

$ &7-148. &

20,

V. 24-

norn abfcondit fe ab illo ullus fermo.

quz in eo funt, hic coeli & terraé cum fit

XXIL. Ecce enim in ccelo teftis

Dominus , non in manufacis templis habi-

t

Ieus ; & Job-.l '1'61

tat, nec manibus humanis colitur, indigens

conícius meus in excelfis.

V. 20.

aliquo, cum ipfe det omnibus vitam & in-

Sufitia.

fpirationem, '& omnia.

1faize 43;

ll Hac dicit Dominüs Rex Irael, Re-

$ Ue

demptor ejus, Dominus exercituum : Egó

XXIII. Nor fübtraliet Perónam cujüsquam Sap. &

primus, & e

Deus, nec vérebitur magnitudinem cujus- v.8.

non eft Deus.

go noviífimus , & absque me

quam: quoniam pufillum & magnum ipfe fe-

cit,; & 2?equaliter illi cura eft de omnibus.

. XXIV. Ne dixeris: Peccavi, & quid a€- Ecal. 5:

cidit mihi trifte? Altiffimus enim efít pátiens v.4.

Deut. 32, . IV. Videte, quod egö fim folus, & non

£edditor.

vs 39:

fit alius Deus praeter me.

XXV. juftasesDomine, & omiria jüdicia Tob. a.

Ifaiz 42.

V. Ego ipfe fum : ante me none

ft fbfnia;

tuá jufta funt.

Y.3-

Acbn

v. Io.

tüs Deus, & poft me non erit.

Deut. 4.

Vl. Scito ergo hodie, & cogitato in cor-

- XXVI. Juftus Dominüs Deus nofter inori-

Dan. 9;

V.l

vV.39-. detuo, quod Dominus ipfe eft Deus tuus in

x;ibus operibus, quze fecit.

Xxx

R. P. Lohn. Bibl. Man. 7 om. L.

XXVII:

Bibliothece Mauualis Concionitorie

539

!

Immenfita s.

Paterfamilias in domo. In anima, fic ut Spon-

qU

Jerem.53.

XXVIi. Putasne, Deus evicino ego fum,

fusinthalamo. In juftis, ficut Adjutor & Pro-

v. 23

tector. In Reprobis, ficut pavor & horror.

f

dicit Dominus, & non Deus de longe? fi oc-

Í

cultabitur vir inabíconditis, &ego non vide-

ÜUnitas.

boeum, dicit Dominus? nunquid non coelum

I

&terram ego impleo, dicit Dominus?

]I. Unus omnium Deus: neque enim 11-S Cyp.in

od i-

Pf. 138. v.

XXVIII. Quo ibo a Spiritu tuo? & quo a

la füblimitas poteít habere confortem, curm ,

non

N

7:$:9-19' f cie tua fügiam? fi afcendero in coelum, tu

fen.o ff

illie es:

fi defcendero in infernum , ades. Si

fola teneat omnem poteftatem, Ad divinum funt Dii.

fupef 03 ü

imperium etiam de divinis mutuemur exem-

fumpfero pennas meas diluculo, & habitave-

plum. Romanos geminos unum non capit

toin extremis maris, etenim illic manus tua

imperium, quos unum cepit uteri hofpitium,

deducet me, & tenebit me dextera tua.

A&.17. v.

Pompejus & Ceefar affines füerunt, necta-

$,Auf

27. & 29.

XXIX. Quamvis non longe fit abuno quo-

men neceflitudinis foedus in 2emula poteftate

perlin. f

que noftrum , inipfo enim v1v1mus , move-

tenuerunt

Nec tu hic de homine mireris ,

mur, & umus.

cum in hoc omnis natura confentiat

Rex

|

unus apibus eít, Dux unus in gregibus, &in

Immutab:lzta:.

àrmentis Rector unus, multo magis mundi

|

Malach.3

XXX. Ego Dominus, & non mutor.

Rector elt uaus, qui univerfa, quacunque

Pf. 101

XXXI. Tu autem 1dem 1pfe es, &anni tui

funt, verbo jubet, ratione difpenfat, virtu-

ï

non deficient.

te confummat

Hic enim videri non poteft

vifu clarior eft: nec comprehendi, tactu pu-

$.A

Num. 23

XXXII. Noneft Deus quafi homo, ut men-

YV. 19

tiatur: nec ut Filius hominis, utmutetur,

rior eft; nec zeftimari, fenfu majoreft. Et

Jac. 1.

XXXIIL Omnedatumoptimum, & omne

ideo fic Deum digne zeftimamus , dum inze-

V. 170

donum perfectum defurfum eft, defcendens a

ftimabilem dicimus. In noftra dedicandus eft

Patre luminum ,

apud quem non eft trans-

mente, in noflro confecrandus eft pe&ore.

mutatio, nec vxcxfütudmls obumbratio. :

Nec Nomen Dei quzras :

Deus Nomen eft

ilii. !llic vocabulis opus eft, ubi propriis ap-

K ternitat.

Gteg. ,

pellatxonum infignibus multitudo dirimenda

f mor

1faice 40

XXXIV. Numquid nefcis , aut non audlfh ?

eft.

Deo, quiíolus eft, Dei vocabulum to-

C u

v. 28.

tum eft.

Pf. 89.

Deus fempiternus Dominus.

v2

XXXV. Priusquam montes fierent, aut

Trinitasi.

formaretur terra & orbls,

fæculo usque in

Tdeml

fzeculum tu es Deus.

Th0t.C, 2

Ii]. Eft Trinitas creatrix , Pater, Filius , S.Bern.in

lfa. 57

XXXVI. Hoc dicit excelfus & fubhmls,

& Spiritus fan&us: ex qua cecxdlt creata fer. parv.

V. I5.

habitans zeternitatem. *

Trinitas, memoria, ratio, & voluntas

. Et f. 1.

Tdem Lt

[

Toor

eft Trinitas, per quam cecldlt Vldehcet per

4hmor erga homme:.

fuggeftionem , dele&atlpnem

confenfum.

1.]0.3

XXXVII. Videte, qualem charitatem de-

Et eft Trinitas, in quam cecldlt

videlicet

V..

dit nobis Pater, ut flhl Dei nominemur, &

coecitas, 1,;nmund1t1a impotentia. Et Trini-

fimus.

tas, perquam returgit, fides, fpes , chari-

3. Jo. 4.

XXXVIIL Inhoc apparuit charitas Dei in

tas, qua tnmembxes habent fubd1v1üones.

Vv.9.

Eft enim fides præceptorum fignorum , pro-

nobis, quoniam Filium fuum unigenitum mi-

$. Grer,

fit in mundum, ut vivamus per eum.

mi(fforum. Eft fpes venize ,

gratiae & glorize.

lom.17,

TVíaize 46

XXXIX. Audite me domus Jacob, & om-

Et eft charitas de corde puro, & conic1ent1a

fipe

v.3

ne refiduum domus lírael ,

qui portamini a

bona, & fide non ficta.-

Ed

meo utero, qui geftamini a mea vulva.

IV. In füumma Trinitate tantum eft una S, Auc. f,

Jerem.3x.

XL. In chantate perpetua dilexi te: ideo

quantum tres fimul funt; & nec plus allquldö 'deTrin;

V. 3.

attraxi te m1ferans,

1. Tím, 2.

funt duze, quam una res, & iu fe infinita

v. 4-

XLI. Hoc enim bonum eft & acceptum co-

funt: ita & fingulze funt in fingulis, & etiam

ram Salvatore noftro Deo, qui omines homi-

omnia in fingulis, & fingula in omnibus, &

nes vult falvos fierl, & ad agnitionem veri-

omnia in omnibus, & unum omnia.

tatis venire.

$o.6. v.

V. lnquirere de Trinitate, perverfa curio- s. Bern. f.

$ g

XLII. Haec eftautem voluntas Patns mei,

25. r

49

qui mifitme, utomnis, qui videt Filium, &

fitas eft: & credere ac tenere , ficut S. Ec- 1. inparv.

&j

creditin eum, habeat vitam zeternam ,. & ego

clefia tenet, fides atque fecuritas eft. Vide-

re autem eam, ficuti eft, perfe&ta & fumma

$ n

xefufcitem eum in noviffimo die.

felicitas eft.

1t Medi

N

Vi. Ubi queeritur unitas Trinitatis, Patris,

Ibid

Filii, & Spiritus fan&i, nec penculoüus ali-

EX SS. PATRIBUS ET DOCTORIBU&

cubierratur, nec laboriofius aliquid quaeri-

a*

tur, nec fru&uoüus aliquid invenitur.

Ext/lentm

S.Auguft. T

eus eft in femetipfo ,. ficut & & o. In

Perfe&fao

füp. o:at.

i AUg

mundo, ficut Re&or, & Author. In

"^VH: Omne, quod de Deo dicitur, eo 1pfoS Greg. f,

LY

Domin. Angelis, ficut fapor & decor. In Ecclef ia, ficut

indignum eft , quod d:cL potmt

ejus enim 20. mon,

k.

i

Jaudi : 25*

Titulus AXXLIX. | Deus. :

»3t

laudi non fufficit obftupefcens confcientia ,

ss IV

quomodo ergo fufficiet loquens lingua?

VIII. Si quis confpicatus Deum intellexe-

EX | LIBEL

LO DE IMITATIONE

tit, quod vidit, non ipfum eft confpicatus ,

CHRISTI.

fed ejus aliquid.. Perfe&a enim ipfius ignora-

[o1

»

per omnia, & in omnibus requiefcens Lib.5. e.

N

Yb

tio, vera co

o

nitio eft , quiaipfe fupraomneni

:

I. ! Su

l«

f

Qugdi.

mentem & fubítantiam nofcitur.

auima mea in Domino femper, quia

r

Oldno

S.Aug.

ipfe San&orum aeterua requies: in quo cun-

ferm. 9.

. IX. Deustibitotumeft: fi efuris, panis ; fi

&a bona fimaul & perfeCta funt, & femper fue-

ïfuntnü.

fitis, aqua tibi eft; fiin tenebris, lumen tibi eft ;

füper Joa

runt, &erunt: atqueideo minus eft, & infuf-

fi nudus es, immortalitate þibi/veüis eít.

ficiens , quidquid przeter teipfum mihi donas,

aut de te ipfo revelas, vel promittis, te non

Bohitas;

vifo, nec plane adempto.

j

S.Aug.iu-

X. IpfequippeDominus nofter Jefus Chri-

- 1I. Non eftfimilis tui in can&is mirabili—blu's L. .

perPfalm.

ftus dixit: Nemo bonus, nifi folus Deus.

coeli & terrze. Suntopera tua bona valde, ju-

Nonne ftimulationes ad inquirendum, & di-

dicia tua vera, & providentia tua reguntur

fünguendum, quid fit bonum. ab alio bono

univerfa.

bonum, & bonuminfeipfo bonum. Quamer»

III. Ecce Deus meus & omnia. Quäd volo L.

gzobonumeft, a quo funtomniabona; omni-

amplius, & quid felicius defiderare poffum ?

3. 6. 314

no nullum invenies bonum ,

O fapidum & dulce verbum ! fed amanti ver-

lo fit bonum.

quod'nxonvawb il-

Sï Aufelo

XI. Quid vagaris, o homuncio,

bum, non mundum, nec ea, qua in mundo.

| per mll].f

funt: Deus meus & omnia. Intelligenti fatis

ta, quzerens bona corporis &animae, quzere

dictum eft, & fepe repetere jucunda funt om-

unum bonum, in

fufficit.

quo eft omne bpnuxn ATa

nia: Teveroabfente faftidiunt cuncta, .

-. V. Diu parvus erit, &interra jaceBit, qui

L

!

$. €. gr.

N

J ufitia.

aliquid eftimat magnum ,. nifi folum unum,

immenfum 2aeternum , bonum.

Nam quid-

$.Greg.], XII. Jufti cum contra defiderium qu&dii-

quid Deus non eft, nihil

16.mor. betagiconfpiciunt, ad occulta Dei judicia

£

eít , & pro nihilo

€. 14.

computari debet.

recurrunt, utin eis videant, quod inordina-

V. Tu, Domine, femperidem ipfe/es, &Ls €.40.

tum intus non difponitur, quod inordinatum

foris currere videtur.

permanesinzeternum , femper bonus, juftus,

& fan&tus , bene, jufte, acfanctea

geqsomnia,*

Idemlez. XIIL [udicia Dei, quanta obfcuritate ne-

& difponens in fapientia.

S Derin

mor^2. queunt confpici, tanta humilitate debent ve»

r ts

nerari.

i

VI. Omnia, qua ad pacem videntur effe,

L. 33 c.sgl

[

Iderh 1.1.

cutit, & nonnul-

& felicitatem habendam, te abfente nihil funt,

mor.

XIV. Deus nonnulla per

nihilque felicitatis in veritate conferunt. Fi-

la inulta relinquit.

Quia fi nulla refecaret ,

quis Deum res humanas curare crederet? &

nis ergo omnium bonorum, & altitudo vitze,

rurfus, fi hzec cun&ta percuteret, extremum

& profunditas eloquiorum tu es: & in te fu-

judicium unde reftaret ?.

!

per omnia fperare, fortiffimum folatium fer-

vorum tUQI' uni,

Immenfitas.

$ V

S. Greg.

| .XV. Deus manet intra omnia , ipfe extra

THOLICA EXTERNA.

hom. 17.

omnia, ipfe fupra omnia , ipfe infra omnia.

EXEMPL—A" CA

füper

Superior eft per potentiam , inferior per fu-

x

Ezech. x

ftentationem , exterior per magnitudinem,

Utilitas,

314

interlor per fubtilitatem. — Surfum regens ,

Le€ Qm S. Probopius judicio fifteretur , &Eufeb,l.ä.

,'dgTrïnL

deorfum continens, extra circumdans,

ei imperatum effet, ut Diis immola- Hift. c.12.

terius penetrans.

w in-

ret, unum folum Deum fe fcire dxit, cui,

ficut ab eo praeceptum effet , foli effe facrifi-

Sapientia €$. OQi;i/Efentia. |

candum. Cumvero ei ulterius imperaretur,

ut quatuor lmperatoribus hoftias offerret ,

S. Greg.

XVI. Cum aDeo non credimus nos videri,

Ben

25. mot.

in fole claufos oculosretinemus, illum a no-

hoc Homeri carmen protulit : Non bona res

inpat.

€. 5.

l

multi Domini: Rex unicus efto : & ex tem-

bisabfcondimus, non nos illi.

plo fecuri percuffus eft.

^

N

S. Aug.

XVIL Sic greffus meos femetasque confi-

deras, & diu no&uque fuper cuftodiam me-

II. S.Tiburtius , cum Judex pavim

entum :BI'EVïaI'.

in Mgd it.

carbonibus ardentibus fterpi juffiffet , dixif- Rotm- t

am vigilas, omnes femitas meas diligenter

g«

X

p

notans: fpeculator perpetuus, veluti fi to-

fetqueilli: Tiburti, aut Diis noftris facrifi-

tius creaturze tuze coeli & terra , oblitus,

ces oportet , aut per iftos carbones nudis ti-

tantum me folum confideres, & nihil tibi fit

bi pedibus eft incedendum : mox figno cru-

cura de aliis.

:

cis facto fe muniens, fidenterque in prunis

S. Aug

XVIIL. Deus totus oculuseft, qu

ja om'nia'

ambulans, difce, inquit, ex hoc, folum ef-

9p

iit. 3o,

videt: totus manus eft, quia omnia operatur :

fe Deum, quem Chriftiani

colunt; prunze

af

,mol.

ag h

totus pes eft, quia ubique eft.

enim mihi floxfes videntur,

R, P. Lon. Bibl. [Man. Tom. /.

AxXXa

x Tï ini-.

)

Blälz'atheöæ Mannalis Coucionatori

53*

t

Thomas-

Trinitas:.

miífalis, & claufusporre&us, quemilleape«

]U

Cantipr.l.

riens, primoi&u Canonem invenit, & digie

f

III. Cum S, Auguftinus in civitate Hippo-

tum ponens fuperillumlocum: Peripfum, &

r.apum C: o &$ librum de S. Trinitate componeret, &

49.P.9* pore füo poft ftudia ad relaxandum animum

cum ipfo, & in ipfo; in quibus memoria fit

Trinitatis; ait: Ecceiftafunt verba, quibus

mare obambularet, vidit puerum miri deco-

ligatus eft Magifter meus.

risargenteo cochleari aquam e mari hauftam

IX. Cum S. Elzearius Comes in oratione Suríus íni

infoflulam; quaminlittore effoderat , infun-

jntonP!

quondam pofitus fuiffet, tota nocta Sabbati vita 24.

notfi ]

dentem. Aquo, cum, quid moliretur? quz-

usquead orientem folis multa preeclara & ad-

ecemD. -

deg

fiiffet, refpondit ille; fetotum mare in foffu-

miranda divinitus ofteaífa vidit. Preefertim

Mb a

lam eam transfufurum. Cumque Auguftinus

uf

vero quomodo Pater gignat Filium , & quo-

hoc impoffibile fore diceret , fuübjecit puer;

tnodo Spiritus S. abutroque procedat; &tres

|

citius ego mare in hanc fcrobem colligam ;

Perífonze fint unus Deus.

quam tu parvo tuo volumine immenfum , at-

Nec tamen potuit

|

hujus generationis & fpirationis modum ullis

que inexplicabile SS. Trinitatis myfterium

verbisexprimere, fed quoties aliquid pro vi-

[

comprehendas.

S. Ànton.

IV. Simoni cui

dam de SS. Trinitate dub1

ribustentabat, o quam male, inquit; &im-

perfecteloquor, non poffum explicare, quod

hift.p-3- tanti, &obidinmagna anxietate conftituto,

vidi, nec efferre lihgua , quse experimento

tit.24.69- Cb riftus Dominus bisapparuit infomnis, ex-

2ye Uo

didici.

ä

citans eum ac dicens: Ne dubites de SS. Tri-

Suriusin

nitate, fed crede firmiter, prout Ecclefia Ca-

X. S. Annon Colonienfis Epifcopus Cleri-

sderts

cum habebat, quiquoties: Gloria Patri &c.

vita 27.

Decetnib. :

in Vi f

tholica credit, & docet. His di&tis Chriftus

Mart,

à

dicebat cum Epifcopo ; mediam femper Perfo-

liberavit:

difparuit, Simonemque ab omni tentationc

nam Filiiomittebat. Quam negligentiam cum

nemo adverteret, & corrigeret , S. Epifco-

S. Gteg.

V. Cum anno 461. in civitate Nannecenfi

'Turon. 1. Epifcopus Miffam celebraret, anteipfumtres

pus fecreto no&is filentio lonum aure perce-

3. de glot.

pit, negligenter & corrupte verficulum illum:

Í

Mart

f,

guttze fplendidiffimae ejusdem magnitudinis

Gloria Patri &c. proferentis. Poft hzec in E-

t

rc'. 3'

ceciderunt, quaein fe mutuo coeuntes, in u-

num pretiofifimum lapidem concreverunt ,

&afin raptus, vidét quendam in Majeftate ,

quae Filium Dei decebat , contra fe ftantem,

quem Epifcopus reverenterattollens, cumin

qui protenfis coram eo finiftrae manus digitis ,

cruce multis unionibus ornata includi juffiffet,

primum eorum dextro tetigit indice dicens:

repente omnes alii uniones per fe deciderunt,

EccePater: moxquefecundum: ecceFilius:

[

quafi huic miraculofo lapidi, SS. Deitatem

pofthzec & tertium : ecce Spiritus S. Eccetres

& Trinitatem reprzefentanti, libenter ceden-

inuna Deitate Perfonze,. quibus gloria par di-

tes, & honorem deferentes. :

Michovi-

VL In Clarze de monte Falcone, quein

citur ab univeríali Ecclefia. Cur ergo Clerici

Baron,to.

tui blafphemias fine correCtione praeteris, qui

7, ial «

enfisin culina miniftrarat, corde poft mortem tres

1-

eam, quamcum Patre & Spiritu fan&to com-

A0 565.(

Litan»

oblongze glandes, feu pilulze carneze funt in-

fcurfu 77.

ventze ; magnitudinis olivarum , quae & fingu-

munem polífideo, gloriam mihi fübtrahit, cum

l

ll. 14-

ad omnem glorizx decantationem , mediam

l

lze divifim ; & omnes fimulejusdem erant pon-

Trinitatis Perfonam tranfilit? S. Anno admi-

deris, quas etiamnum in Monafterio quodam

Daurolt,

ratus, ubi ad confüetam hymnum venit, ad-

cl exl 9' c

Auguftinianorum affervari , Co&erus'ip Cono

A

vertit Clericam in Trini Numinis glorifica-

hujus Fefti teftatur.

tione perfonam Filii omittere; quamprimum

jo. Char-

VII. Cumin Niczeno Concilio contra Arri-

tag.in

fevere corripuit, erroremque corrigere juffit.

hom. cit.

anos difputaretur, & S. Nicolaus Epifcopus

XI. Sigeberto petenti aliquid reliquiarum Pepneq.

inyft.Chr. PTO

terviam Arrii myfterium SS. Trinitatis ne-

de S. Auguftino, demum in pyxide chrifta

]. in

ag.

1. 1. ho, 9. gantis a

dverteret, fic eumallocutus eft: Qua-

Confid.

lina auro. geminisque diftinétta cor S. Augu-

23.

re tibi videtur in Creatore difficile ,. quod in

ftini a Deo eft traditum.. Quod.cum ille,cum

creatura reperitur? Eccelaterem unum, in-

füumma veneratione facrario inclufüm cum

venies in illo tria diftinta, ignem, aquam ,

aliis reliquiis fuo tempore in Altari expofuif-

terram. Quibus di&tisprotinus a latere ignis

fet, vifum eft illud, quoties in templo illa

furfum afcendere ; fluere deorfum aqua, &

verba San&us, San&us, SanGus caneban-

terra inter digitos communi vifa eft, cun&tis

tur, in .v.itro fubfilire.

—— — s ml ÉR 0 aL nE audk —eL .

ad rei miraculum ob(tupefcentibus.

Caefarius

VIII. Gerardus Pleifenfis refert, mulierelæm)

Omnipotentia.

Daurolt,

j. 5. c. 13. obfeffam Sygebergum veniffe curationis gra-

.XII. Rex Ptolomzeus femel Judzeum ali-

cath. hife,

Befing

tia, quae cum in oratorio S. Michaelis de di-

quem , unum ex feptuaginta Interpretibus,

C.Ltit.27..

Ihoni].

verfis interrogaretur ; & incideret mentio de

interrogavit, quid fibi optimum in vita effet?

e€x. Ie

cap I

Citt f |

Lucifero apudinferosligato, refpondit per os

cui ille refpondit: Si cogno'cas; quoniam

ejus diabolus : ftulti, quibus catenis putatis

Deus mortalibus dominatur, atque ut ad opti-

. ligatum Magiftrum meumin inferno? ferreis ?

mas quasque operationes non per nos ipfos

confilia dirigamus ; Deus enim , qui cun&is

nequaquam: Tria verba funt pofita in filentio

ä

Miífze, quibus ligatus eft. Requirentibus qui-

dominatur, omnium opera perficit, & deducit.

busdam Fratribus.: quzenam effentilla verba ?

XIIL Cum Canutus Rex Angli» quon- lbid. ex,

dam juxta littus maris in fella fediffet, & di-

dicere noluit, fe&ait: afferte mihilibrum, &

B"ïhplm

It "

xiffet : mare, regni mei pars es, itaque mihi ob-

ego.þoitex;dam vobis illa. Allatus eft ei liber

tem-

$l ]

$

"d

Tiulus XXXIX. D.

)

513

là

temperes; illud mox impetu fa&o finum e-

quam metu. ne ftxoä, quos colebat; Deos offen-

jus undis perfüdit. Quofattoterritus Rex de

deret, diu anxius haefit. Interea a. Chriftiano

h

folio furrexit, dicensque, vera eft omnium Re-

alio Mandarinusrogatus, ut femel verum De-

i

gum poteftas, & folus Deus omnüipotens: co-

um ferio rogaret, velit fe veram falutis viam

ronam cruciimpofuit, & deinceps pietatis &

docere, fi id faceret, nihil fe amplius ea de re i!ti

modefítize cultor extitit.

tticis

di&urum. Annuitalter, &ad fuptemam zxe«

tLVila N

AntonPe. XlV. Alphonfüs, Rex Árragonum, & Sici-

dium fuarum partem afcendens, aperto coclo

tb

norm. 3. lize, filium adverfus Florentinos mittens cum

altareinftituitelegans: tuminuna fcheda no-

de geftis

valido exercitu, monuitillum, ne tantum fuze

1

Alph.

men Tiencui, hoc eft, Deum Chriftianorum,

6 sl

aut militum audacise tribueret, üt putaret fe

& Dominum coeli, fcribit; in altera fui majo-

S

absque Dei auxilio vi&oriam obtinere poffe;

ris Idoli, quod utmilitis, fuit Deusarmorum:

lt

fcientiam enim militarem tunc tantum pro-

Utramque pari reverentia in medio arae po-

deífe, fi Deum nobis pietate ac innocentia pa-

fuit, poneaccenfa luminaria, & incenfum po«

catum propitiumque habuerimus Deumigi-

fuit. Tum proftratus ad arze pedem, ac pro-

tur, inquiebat, cole; &in hocconfide, quem fi

funde utrumque nomen veneratus, fzepius

quando iratum tibi fufpicaberis, cave conten-

fronteterram ferit: tüm in genua procumbit,

ä

das, imo quidquid ab eo accidiffe tibi videtur,

&: Quisrquis veflrum, aut, verur Deus efl, mei

boni confule; & patientia & poenitentia eum

»

curam habeat, €$ humiliter rogatur; mihii [ ita

Suriuein

laca.

manifeflet, w dubitare €9 errare definam; ego

vita5

Raderus

XV. Cum

[ab Decii imperio; gravis in chri-

enim homo militarir, €$ litérarum expers, quid

Deconh

in Virid. ftianos perfecutiofuiffet orta, plurimique Mar-

aliud po[Jum, quam verum inquirere, €9 reper-

al..t.

tyrio affe&ti, alii vero carceri tenebrofo inclufi

tum profiteri? quis igitur snei miferatione. tan-

'rogarent, ut, ficut S. Petrum ex carcere libera-

getur, ut dubitantem ac. gerplexum juvare velit2

vit, &ipfos liberareafua captivitate dignare-

Dumque ita pergit loqui, vidit ex ara in fi-

tur, mox adfuit Chriftus, dixitque, fidite, & ne

num fuum chartam eam advolvi, cui infcri-

formidate; egoenim vobiscum fum: & repen-

ptum erat nomen Dei, idoli nomine immo-

te vincula non fecus, ac cera, diffluxerunt, car-

to, ad quod ille cohorruit: & adhuc nondum

cerquefponte patuit; &Dominusadjecit: Abi-

fecurus, hüne motum chartzea divina manu

te & ubicunque gentium praedicate potentiam

effe, altaridenuo eam impofuit; quzetamen

meam; & his diétis in coelum abiit, illi vero ex

iterum ac tertio in ejus finum revería eft,

carcere egreffi funt.

Quod ubi mane adver-

Tunc lzetus in mille fruftaidolum comminuit :

teruntethnici, falvaque figna portze viderunt,

deinde a noftris probe inftructus, fingulari fo-

magnopere admirati funt, & potentiam Dei

lenn;tate baptizatus eft, ac felix di&tus.

Chriftianorum paffim depraedicarunt.

Baron.to.

XVI. Clotarius Francorum Rex graviter

Dignitas.

7.annal. vexatusafebre, ajebat: Vah quid putatis ?

XX. B. Angela Folignia in amore cogni- Penne- -

| I

uin in 1«

auno 565-qualis eftille Rex coeleftis, qui fic tam mag-

tioneque Dei exercitatiffima perfuaferat fibi,

nos Regesinterfecit? & inhoc tzedio

eos, qui divini amoris luce colluftrati altius fe

a

E!

gog.—p. Ts

fpiritum exhalavit.

»

: pofitus

in divinarum perfe&ionum cognitionem im- * !9 7

Daurolt.

XVIL. Alphonfus decimusRex

Hifpanorufn,

merferant. przeillarum admiratione malle fe

c.ex.9, cum aliquando dicere aufus fuiffet, fe, fi primo

deguftare in filentio, quam cum aliis de iis fer-

imundi creatori adfuiffet, multa aliter ordina-

monem habere, quod, quidquid de illarum

turum fuiffe; primoa milite; deinde ab Ere-

excellentia in medium attulerint, nihil effe

1nita juffuDei de blafphemia corrigenda admo-

fentiant, fi cum eo, quod in fe continet divi-

Penter,

nitus,femper tamen eandem repetens,tandem

in lfg,

naMajeftas, conferatur. Addebatprzeterea,

Coníd,

abhorribili tempeftate fubito exorta, fagitta-

fi Concionatori, quem Deus ad tantarum per-

)

que fülminea in veftes ejus incidente territus

fectionum notitiam evexiffet, incumberet de

relipuit, Eremitatm vocari juffit, & publice ver-

iisdem ad populum verba facere, di&urum:

"ba nefanda coram eo, & aulicis retra&tavit.

Ite, quis, quantusque fit Deus, vobis ediffere-

Quo fatcta tempeftas remifit, & quidem tanto

re non poffum: quidquid enim de illo in fa-

magis, quanto magis ipfe fe humiliabat, &

cris paginis legitur, quidquid aliorum fcriptis

füuam quidem infirmitatem ex una, ex altera

vulgatum eft, quidquid hinc ad mundi usque

vero parte Dei potentiam praedicabat.

finem dici, proferrique ab omnibus poteft, ni-

hileft, fi cum illa, quain Deus in fe continet,

J uflitia.

Blofus in XVIII. Birgitta Chrifto quondam daemones

abyffo comparetur, & minor eft fine termino

Jrrol

comparatio, quam fi arenula cum univerfo

;gth, hift

monil,

dicentes audivit: Si creaturailla, quam maxi-

componatur: Animus, qui non ex aliqua ftu-

:«Ltit'27 j

Ccap. I. jme diligis, videlicet Virgo, quae te genuit, &

?x: I'

circa fin. - v quam offendit, peccaffet mortaliter, ac fine

dii contentione, fed un&ione fpiritus expe-

rientiaque hanchaufit de Dei praeftantia noti-

divina contritione mortua effet, ipfa coelum

tiam, fi verbis illam explicare voluerit, mal-

nunquam obtinuiífet, fed nobifcum in inferno

cruciaretur, adeo tu juftitiam diligis..

le fepotius de Deo loqui, ejusque detrahere

glorize & Majeftati, & quodammodo blafphe-

Exiflentia.

mare, quam, quid eft Deus, oculis fübjicere ju-

jd, tb

Bartholus

XIX. Mandarinus militaris przecipuus poft

dicabit. ItaSancailla, quam Deus incellam

in China mu

ltam luctam Chrifto manus dedit in urbe

vinariam induxerat, fapidaque & eminenti

|.3.fol, Hanceu, Provincize Cechiari metropoli; poft-

füuarum perfe&ionum cognitione illuftrarat,

570.

quam non tam horrore Religionis Chriftianze,

de earum ineffabili praeftantia fentiebat.

$

I.

&X 3

534

Bibliotlece AManuakis Conoionatofiæ

j

duum, poftea triduum, & fic deint:eps poftu- C'irefo. de

f

$. VI.

lavit, caufamque roga*us, refpondit; quo diu- nat. Deor,

P

tius cogito, tanto obícuriora fibi omnia, quaze

r

EXEMPLA DOMESTICA.

de Deo cogitarat, videri.

gnatius, quoties ad SS.Trinitatem ora-

IIl. Zaleucus procemiolegum, quas fcripfit gtop,

Glor S. I'S,I

tionem fundebat, uti faciebat frequen-

Locrenfibus, praefixit, omnibus, qui ur-(erm. 44:

Tgn. c. 12-

ter, & diu, eximiam divinze confolationis fua-

bem eam incolerent, perfuafum effe debere,

E

H. p.1..1. vitatem percipiebat. Eidem Manrefze Myfte-

Deos effe, quod manifeftum fit ex coeli &

n. 27.

rium SS. Trinitatis tam clarerevelatum eft, ut

totius mundi infpe&tione, rerumque in ipfis

Ribad.1.s. homo adhuc rudislibrum deeafcripferit. Sed

difpofitione pulcherrima & ordine. Haud

Ü

c. 7.

& miram erga fingulas perfonas devotionem,

enim fortuita aut humana e

H. 5. p. - in Manrefano przefertim feceffu fenfit, hinc Pa-

credi debere.

jusmodir opera

1.2. n- 29 ter eternus ei Romam tendenti in Sacelle ap-

IV. Socrates dicebat, Deos omnium opti-Lib. r.

Flor. S. patuit, Filioquecommendavit. Filius vero fze-

mos, & feliciffimoseffe: adhorum fimilitudi- Apopht.

Ü

Ign.c.?. piusinfpecie parvuli, interdum etiamin forma

nem quo quisque propius accederet, tanto

& 3.

4 viri feilliexhibuit.

Spiritus S. vero in fpecie

meliorem effe & beatiorem. . Quid Chriftia-

flammoae igneze, aut alio modo, dum conftitu-

nius dici poffet, fi pluralis numerus in fingu-

tiones fcripfit, eidem affiftere vifas eft.

larein verteretur?

Ii. Petrus Faber, circa feftum SS. Trinita-

Vita l. 2.

V. Plato dicebat, Deum nullo modo in-Polyanth.

f

c. II.

tis renovabat animam fuam, dicens: Omnia

jultum, fed juftiffimum effe, nec ei fimilius v. Deus.

Mytteriorum Chrifti fefta in illo fefto conclu-

|

quicquam inveniri poffe, quam qui i:ter ho-

di: & quia fervus Dei ífamme niti debet, ut fit

mines juftiffimus fuerit.

tabernaculum SS. Trinitatis.

VI. Thales dicebat,

homines | zeftimare Cicero a.

Alegambe — ilI. P. Francifcus Tolianus plenus erat, imo

debere, Deos omnia cernere, Deorumque de leg.

Ir:

in Bib. totesin SS.hoc myfterio commendando per

omnia plena effe, & cuncfore omnes caftiores.

ü

fcript.

.

fan&acolloquia. Tria apudillum omnia, tri-

VII. Idem interrogatus, an facta hominum Valer.

angulum cubiculum, trium afferum lectus, in

Deosfallerent? Ne cogitata quidem, refpon- Max. l. 7.

]

menfa, ubique alibi tria. In rebus etiam creatis

dit; ut non folum manus, fed etiam mentes* ?

libeatertria feligebat, quae confideraret, ut in

puras habere vellemus, cum fecretis noftris

; folelumen, calorem, fplendorem. — Poftmor-

cogitationibus coelefte Numen adeffe credi-

tem tres,inejus corde fübalbefcentes flammu-

Inus.

i

12e inventae, quze parte advería in unam coa-

VIIL Alexander Magnus, cum in Jovis Am- Plaat. in

lefcebant, teftatusque eft Marfilius cognatus.

monis temploavate Jovis filius effet dictus , apoph.

medicus peritiffimus, quiaderat, id plane ex-

refpondit, nihil mirum, namomnium quidem

tra naturzeleges eveniffe. Ejusloculo Romae

natura Pater eft, fed ex h

]

infcriptum:. P. Francifcus Tolianus Soc. Je-

peculiariter fuos facit.

is optimos qugsque

fü, eximius SS. Trinitatis cultor.

$. VIIL

Nadafi in

]V. P. CamillusConftantinusTabirz inJapo-

CmA. a A ( u

Anuno

nia palo alligatus, cum a fumo &igne ex afpe-

SIMILITUDIN*ES. ,

p

——

Hebd. cal.

Gantium oculis eriperetur, conftanter lauda-

—

hebd. 25.

. Dei Unitar.

bat Deum, & tandem ad Gloria Patri &c. con-

—

cidit. Sediterum exfurgens, iterum SS. Trini-

LGi

buf in Sole tria funt, fubftantia, radiuä,

tatem collaudabat. Tandem veftibus combu-

&lumen, &hzc tria funtunus Sol; ita

ftis, cum humi abje&tus jam mortuus credere-

in divinis funt tres Perfonze, & hze tres funt

tur, adhuctrifagionillud SS. Trinitatis, San-

unus Deus,

&us, San&us, San&us concinuit, & occubuit.

Il. Sicutinfonte, rivo, & fluvio eft una a-

lbid.hebd.

V. In P. Pauli Achillis S.]. vita recenfetur,

qua; ita in Patre, Filio, & SpirituS. eft una

15.

quod anima quzepiam crebris alias etiam vi-

naturadivina; in Patre velutin fonte; inFilio

fionibus illuftris, viderit univerfam Societa-

velutinrivo; inSpiritu S. velat influvio. Si-

tem fub fymbolo vafis pulcherrimi & profun-

cutenim rivus afonte, & fluviusafonte, « ri-

di, oblati in Dei confpe&um a tribus juveni-

vo procedit; ita Filiusa Patre, & Spiritus S.

pu— ——'ÉÓGou C .5 P 0b MP D E m

bus Angelis. In vafe tria erant cochlearia, qua-

a Patre & Filio emanat.

fi SS. Trinitas guftar

*

et id, quod ergt in pre-

IIL. Sicat tres faces (imul jun&ze noh tres

tiofifimo illo vafe.

flammas, fed unam referunt ; itatres Perfonae

divinze non tres Dii funt, fed unus.

TOE E

$. VII.

Trinitas:s.

EXEMPLA PROFANA.

IV. Sicut Abraham, dum ftaret ad ilicem

Mambre vidit tres viros, & unum adoravit;

Laert, in I,"Th

ales olim, quid Deus effet? interro-

ita & Ecclefia intribus Perfonis unam Deita-

vita.

gatus, refpo

tem adorat.

& fine caret.

ndit, id, quod .princvipio

X.

V. Sicutinanima rationali, licet unica fit,

IT. Simonides interrogatus olim ab Hiero-

tres tamen potentize reperiuntur, nempe me-

ne tyranno, quidnam effet Deus? unius diei

moria, intelleétus,& voluntas ; itainDeitateli-

: fpatium ad cogitandum petit, gltexa die bi-

cet unica fit, tres tamen potentise exiftun

t, per

illas

ä

Tiulis XXXLX,

Dewus.

535

Citty à

illas potentias fignificatze ,, nam ficut memo-

$. IX,

? !

natc Deqr'

ria paritintellectionem, &hzecamorem; ita

MOTIVA.

ater generat Filium, & hic cum Patre Spi-

Zld Deum colendum.

N

titum S. fpirst.

Vl. Sicut in eodem Sole tres qualitates

I. ()uiaeft Creatornofter; i ergo parentes

conjun&?e reperiuntur , fcilicet candor , fplen-

dor, & calor; ita in eadem Trinitate Pater-

s honorandos effe, vel ipfa natura, &

communis omniim Gentium confenfus docet ;

nitas, Filiatio, & Spiratio paífiva inveniun-

quanto magis, qui animum & corpus dedit,

tur.

omni ftudio colendus efíe cenfebitur.

VII. Sicutinopere qxibvis manuali tria Con-

II. Quia Cosfervatornofter eft ; fi erzo vel

currunt, brachium, manus, & digiti; ita

adquodvis opus hominis Pater per brachium ;

irrationalia bruta ferviunt omni modo , quo

lib 1.

poffunt Domino, aquo aluntur, annon mul-

Applt,

Filius per manum, Spiritus S. per digitos a

to magis hoc homo przeftare debebit, qui tam

manu & brachio procedentes fignificatus ,

S

concurrunt,

liberaliter nutritur, & confervatur ? an non

í

dicet cum Jacobo : Si dederi? mihi]Dominus pa- G

"1

nem ad vefcendum , erit mihi Dominus in. Deum, V: 29

Perfoflio.

& toto vitze mece tempore ferviam illi?

"dlvath,

VIII. Sicutnemo eft, qui Solem hunc fen-

V. Dens,

'

fibilem ob.pulchritudinem , fplendorem , &

. III. Quia Glorificator eft nofter: Si ergo z. Reg.a.

Deusipfe dixit: Quzcunque me glorificavit , glo-. v. 30.

magnitudinem non miretur; fi vero accura-

rificabo eum, quidni potiori jure hoc idem ho-

tius eum intueri volet, nihil nifi habetatio-

mo refpe&tu Dei, Ííic eum per totam aeterni-

(iceto a,

nem vi(us reportabit: ita SS. Trinitatem mi-

tatem glorificantis, dicat ?

leleg,

rari quidem , & venerari convenit ; fcrutari

autem non decet, ne opprimamur a glorize

IV.. Quia Przemiator nofter e&; fi ergo pro

fplendore.

tam vili pretioferviuntfervimundani, quan-

Valt,

to magisferviendum erit illi, qui dixit:: £go Gen. 15.

Max, *

IX. Sicut Solexortu

fuo ftellas abfcondlf,

ero merces tua ruagna nimis. Et v

& 2,

ita ubi intelle&us Deitatem cognofcere,

$

eni, -egp ofien-

E;ord. 33

zeftimare incipit, omnis creaturarum digni-

dam omne bonum tibi ?

V. 29.

tas bonitasque evanefcit, & vilefcit.i

— V. Quia Imperator nofter eft; fi ergo Im-

peratori terreno tantus honor, & fidelitas

praeftatur; quantum Imperatori fümmo, Re- lfaiz 45.

Put, ia

Cognitio.

giregum, & Dominodominantium, cuicur- V: 24

poph,

X Sicut cetto fcire non poffumus , cujus

vabituf omne genu ,

effentiee fintftellae, &aliae hujusmodi creatu-

klfaiaü'ï.'

ut äpfemet dixit apud.*v

r», nec tamen propterea ab earum natura in-

daganda defiftimus ; fed potius cum fummo

ld. Trinitatem voledam.

defiderio & voluptate illas fpeculamur; ita

licet Deum perfe&e comprehendere non va-

: VI Qüiäz«ad' imaginem illius Ereati fumus;

quem autem imago, fi vitam & rationem ha-

leamus, nontamenomitteredebemus , quin

faltem , quantum per vires intelle&us noftri

beret, magiscoleret, quamartificem fuum ?

licet, eundem cognofcamus , & penetremus.

Vil. Quia cüm cor noftrum triangulare fit,

XI. Sicut, qui citharze bene compofitze

fola Trinitas illud implere poteft ; quidni ergo

fuavem concentum audit, nihilaliud, quam

bhanc folam col

mus ?

ï P

i

amus a vappet(amus, & ame-

ejusdem moderatorem feu Citharoedum ani-

mo volvit, atque ad eum, licet non videat ,

VIII. Quia 'z;um 6m5ia opera ad extra toti

totamente convertitur ; ita cum fuavilfimam

Trinitati fint communia, & ab omnibus per-

harmoniam , quz ex operibus a Deo factis ex-

fonis fimulad fummam noftram utilitatem di-

urgit, audimus, merito ad ipfum mens no-

rigantur; quidni etiam communis omnibus

ftra affiduo converti debet, licet ipfum mini-

Perfonis cul;t;q"sþ& veneratio noftra fit.

sme videamus.

XIL Sicut

Sol omnes quidem irfadiat -

qualiter, non tamen ab omnibus zequaliter

videtur, eo quod acutiorem altero alter vi-

"MEDIA.

fum habeat; ita Deus quoque omnibus fe ze-

4td togno[rendum Deum.

qualiter ex. créaturis cognofcendum offert ,

non tamen zequaliter cognofcitur , eo quod

i

fervafiö'nxandatorum; ita enim docuit Joan. z4.

non zequali mentis acie omnes fint prediti ,

Chriftus, dum dixit: Qui habet smanda- . V« 21-

autcerte zequaliter eandem ad Deum cogno-

ta mea, €9 [ervat a , ille efl ,. qui diligit me.. Qui

fcendum non applicent.

autem diligit me, dilizetur a Patre meo, €9 ma-

XIII. Sicut artifex figillum operi a fe fa-

nifeflabo ei meip[um,

Éto imprimit, vel appingit, ut cognofcatur,

II. Familiaritas & a'm"ii&itia cum Deo þer

cujus fit ea imago: ita Deus quoque homini

frequentem orationem ; ita enim iterum Chri-

imaginem fui impreffit, ut femper memine-

ftus indicavit, dicens: //os autem dixi amicor, Joan. 15,

Wit, a quo fattus fit, eique gratus effe ac

quia omnia,

ta feci vobis,

quæcunq?e amlwz & Patre meo , no-. V« 15.

.femper in memoria habere ftudeat.

Bibhtothecie Mun&ialis Concionaterue

536

-"III. Muündities cordis juxta illud Chrifti:

tus fit in toto mundo, & totus in quavis pate

Ma&h. $.

teillius; mon enim longe efl ab unoquoque no- A&. voy

Z 1,8'-

Beati mundo corde, quoniam cpjä Deum . vide-

bunt.

firwm, inquit S. Paulus, inipfo vivimur, €9 mo- v. 28.

Libo 3'-

. AV. Abdicatio amoris erga creaturas; quod

vemur, €9 [umur: per poíteriorum ardentia

inedium Thomas Kempenfis indicavit fe-

ad Deum fufpira, & vivi fpiritus ac motus,

c. :g'

uentibus verbis: Nifi quis omnibus creatu-

quibus anima perfectiffimo amore defiderat

ris fuerit expeditus, non poterit libere inten-

fe cum Deo conjungere, eumque ad fe tra-

dere divinis. l1deo enim pauci inveniuntur

here, eliciendifunt. Citatus Rodriquez putat

contemplativi, quia pauci fciunt, fea perituris

modum facillimum, plauiffimum , utiliffi-

l

& creaturis ad plenum fequefï/rare. :

mum, & perfe&itlimum conftitaendi fe in

praefentia Dei, effe, fi quis fe affuefaciat, ut

Ad ferviendum. Dco.

omnia fua opera per purifimam intentio-

Ls

Matth. 6.

.. V. Frequenter ponderare illud Chrifti : Ne-

nem glorize divinze ad Deum, velut fibi prze-

m

fentem, & omnia fua operaintuenter dirigit.

v, 24.

suo poteft duobus dominis [ervire; aut enim unum

2. Utilitas & fructus hujus exercitii, quem

odio habebit, €? aiterum diliget , aut. unum

fi

uflinebit, €9 alterum. contemnet; an non er-

quidem breviter & bene indicavit S. Bona- Lib. t. de

píng.

ventura, dum dixit: Eum, qui affuevitin prae-

PI'O . Ke-

ig. C. 20

LT.

go ?

quius eft, utDeo, fupremo, fapientiffi-

fentia Dei ambulare, in hac vita beatitudi-

mno,

& liberalifimo Domino, cujus jugum

fuave & onus Ieve eft, quam diabolo viliffi-

ném inchoare, quz in Dei vifione confiftit.

Hinc nempe Deus Abrahamo dixit: Zlmbula

mo, crudelifimo, & capitaliffimo hofti no-

coram , €9 eflo perfeius. Certe magna Gen, 17,

ftro ferviamus ?

VI. Ssepius animo volvere difcurfum illum

pars peccatorum (imotota) tollitur, fi pecca-v. 1.

ab aulicis olim fatum, dum ex lectione

turis teftis adfiftat, prae

cipue talis.

]h.i6.

Iii. Alterum eft, utre

&e de Deo fentire di- Epift: 92.

mori,

S. Antonii converfi fic fecum difcurrerunt: Et

o

uid tandem per fervitia noftra, quantumcun-

fcat Afceta; nam, ut reCteadvertit Seneca,*

que fidelia obtinebimus , nifi ut amici Regis

primus Deorum cultuseft Deos credere; dein-

de reddere illis Majeftatem fuam, reddere -

aut Imperatoris fiamus? & in hoc quid non

fragile,lubricumque? quam vanus hic honor

bonitatem, fine qua nulla eft Majeftas; fcire

& inanis? per quanta pericula pervenitur ad

illos effe, qui przefident mundo, qui univería

ut fua temperant, qui humani generis tute»

graviora pericula? Ecce,fi volumus, hoc mo-

mento amici effe poffumus fummi Domini ac

lam gerunt.

Porro utre&e fentiat, triafunt

Dei, a cujusamicitia nemo nos invitos fepara-

proítanda: 1. Ut quzecunque ad effentiam, &

attributa illius pertinent, bene difcat, firmiter-

Supet

xepoterit, curergo eam non praeferimus ?

M s

VIL. Crebrofecularium fervorum fervorem

que, quantum in hac vita fieri poteft, ea menti -

& diligentiam in fervitio terrenis fuis Domi-

imprimere ftudeat. 2. Ut certo perfuadeat fi-

biomnem perfectionem & bonitatem, quam

nis praeftando ponderare, illudque olim S. Au-

in creaturis cernimus &amamus, in Deotan«

uftino a continentia di&um (ibi applicare:

Po'tuerunt ifti & iftze, &tu non poteris; ifti

quam fonte iufinities perfe&tius, purius, &a-

tam vili, tutam fublimi Domino? ifti pro tam

bundantius haberi, atque adeo affiduo cum

S.Francifco dicat: Deusmeus & omnia! nam,

exiguo, tu pro tam liberali praemio ? ifti folis

naturze viribus, tu gratiee divinae au:;ilio ?2

ut bene quidem advertit, cum diligimus De«

um, omnia in ipfo reperimus.

Unus eft, qui

quaeritur, fed in quo omnia continentur, O

$. XL

ASCETICÁ.

]ucrum mirabile! o compendium fingularé!

cur nos per diverfa fatigamus? Adipfum et-

go unauimiter feftinemus, poft quem cuncta

Lïbo ! 50

de]. Ad

tria capita revocati pOiTüiit, qü:ää.de

"Trin.

0.29»

Deo fcire fpecialiter, & docete debet

bona ultra non quserimus, fed tenemus.

Afceta, nempe ad ea, quae S. Auguftinus bre-

3. Ut in his cognitionibus non exigat majó-

rem certitudinem .aut - demonftrationem,

viter indicavit, dum dixit: Meminerim tui,

o Domine, intelligsm te, & diligam te. — '

quamin hac vita haberi queat; nam, ut pru-

IL. Primum itaque eft, ut affiduam Dei

denter Pius II. Pont. dixit, unius divinitatis

memoriam habeat, eumque fibi femper, quan-

tres effe Perfonas (pareftratio dealiis perfe-

m

&ionibus Dei) non quià ratione probetur,

fllp. Ca

tum fragilitas humana patitur, preefentem

imaginetur, nam ficut nullum eft momentum,

fed a quo dicatur, animadvertendum.

]V.Tertiumeft, ut Deum re&e amare difcat; In medit;

S.Ambr.l. quo homonon utatur velfruatur Dei bonitate

nam ad hoc tendit re&tus fenfus & cognitio de

Aiin

de dign.

inifericordia; fic nullum debet effe mon:en-

condit.

tum, quo eum przefentem non habeat in me-

Deo; utibene S. Auguftinus indicavit, dum di-

humo c'

"moria: omnetempus, in quo deDeo non co-

xit: Quisquis cognofcit te, diligit te, amat te,

S

[]

plus quam fe, reliriquit fe, & venitadte, ut gau-

c. 6. me

d.gitas, hoc te perdidiffe memento. Porro

duo fpeciatim de hac praefentia bene appre-

deat dete. Et füfius S.Gregorius,dum ait: De- Lib. x$.

iU

hendi debent: 1. Modus facilis eam obtinen-

us idcircolaudesfuas nobis indicat, ut valea- Moral,

mus eum audientes cognolcere, cognofcentes

di, qui quidem , ut bene explicat Alphoníus

Pafto l.

Rodriquez, confiftit in duobus praecipue atti-

amare, amantes fequi, fequentes adipifci, adi-

tl'. 60

bus, uno intelle&us, altero voluntatis; per

pifcentes vero ejus vifione perfrui. Unde Pfal-

mifta: Virtutem operum fuorum annunciabit

priorem confiderandum eft, firmiterque cre-

U

populo fuo, ut.det illis haereditatem gentium,

MS

dexndum, Deum ita mundum implere, utto-

L]

p

Titulus XXXIX De;us.—

327

As

ac ü;þerte dicat: Idcirco f;ortitudinem fuae

Yaj

& foderünt fibi cifiernas , quo cbntïmre "n uas

operationisinfinuat, uteum, qui audierit, do-

lent aquas... Unde probari poteft, quod omnis

nis diteícat.

Porro ad morem iftum exercen-

bonitas, quze in creaturis reperitur, in Deo

h

dum tria przecipue officia funt neceffaria. 1. Ut

t

, inveniatur 1. Purius; quia ibi fine peccato, &

^

pro viribus laudetur Deus; quae enim ama-

fineadmixtione mali guftatur. — 2. ARecentius ;

mus, ea femper & magni facimus, & multum

quia Deus femperidem eft, ac San&is tam no-

i

acaífidue praedicamus; hinc S. Auguftin. Ju-

Vus, ac ü',p,rimum frui eo inciperent. 5. Ple-

- ftum eft, inquit, utcreatura laudet Deum crea-

niu: : quia in Deo omnia bona funt conjun-

torem, ipfe enim ad laudandum fe nos creavit,

Ga, juxta illud Exodi: /emi; ego oflendam o- Éxo

d; 33.

t

qui noftris non indiget laudibus; Quis ve-

mne bonum tibi.

Hinc tres fructus eliciendi, V* 19

a

ro laudis hujus optimus fit modus, pulchre

Dolor concipiendus ob fontem hunc dere-

Lib. 9.

docet S. Gregor. dum ait: Divinae virtutis

li&um, dicendumque cum Anna Tobiz Tob. zo.

;

tnor.

opera tunc facundius loquimur, cum obftu-

matre: Omnia fimul in te uno habentes, te mon V« -

-- pefcendoreticemus: laudatquehomo idonee

debebasmus. dimittere a nobir,

2. Firmiter cre-.

Lt à

tacendo, quod idonee non valet comprehen-

dendum, non poffe fitim defideriorum no-

prof, V d

Pf. 150. dere. Unde Pfalmifta: .Laudate eum fecundum

PA

ftrorum alibi, quam inhoc fonte, fatiari, juxta

v. 2.

multitudinem magnitudinis ejus.

Ille hoc facit,

illud S. Auguftini: Fecifti nos, Domine, ad te,

qui fe fuccumbere in laudibus ejus.confide-

&inquietum eft cor noftrum, donec requief-

iï

rtat.

Ideo, Job, quze dicendo explerenon po-

catinte. 3. Adhuncrecurrendum, quoties

Cen, n

tuit, facundius reticendo definivit. 2.Ut fo-

ad creaturze amorem allicimur, & dicendum

V1

lus quzeratur & ametur; ita enim ipfe praece-

cum Davide: Quid mihi zfl in calo, €* ate quid Pfalm, 75

pit dicens: Diliges Dominum Deun tuum. ex

volui fuper terram? . Renuit confolari

anima mea, gi*. ;g.—v*

E

Lib.16. totocordeíuo. Cujus caufam pulchre infinuat

memor fui Dei, €$ deletatus fu.

ldLWln [

moral,

S: Gregor. dum dixit: Creator omniumDeus

. L. Oftendi poteft ex occafione thematis:

iA

Pater Omnipotens ubique eft: & ubique to-

Dominum. Deum tuum adorabis, €$ illi foli [er- Deut. 6.

tus eft: in parte non eft, quoniam ubique eft;

vier: cur foli Deo fit ferviendum, idque per * 18

& tunc minus invenitur, quandois, qui ubique

conditiones in Dominis requiri folitas, nem-

totus eft, in parte quaeritur. 3. Ut non tantum

pe 1. Quia potentia & dignitate antecedit o-

tempore profperitatis, fed etiam tempore tri-

mnes alios Dominos; quae quidem poten-

bulationis laudetur, quzeratur & ametur; hoc

tia colligitur tum ex regnorum €$ fubditorum

" WM M 4 — —— V e

enim eft & tota fortitudine & vocibus dilige-

multitudinz, (nam Domini eft terra, & plenitu- Pf.23.v.z,

Super

re; hinc re&e S. Auguft. fic hortatur: Sive

do, ejus, orbis terrarum, & univerfi, qui ha-

Pf. 54.

tribulemur & anguftemur, five lzetemur &

bitantin eo) tum ex plemiffima fubjeflione o-.

exultemus, ille laudandus eft, qui tribulatio-

mnium,juxta illudMardochzei teftímonium: Tu Efth, 15,

Laus

nibuserudit, &intriftitia confolatur.

fecifti coelum & terram, & quidquid coeli am- Y* 1o.

b

enim Dei a corde & ore Chriftiani recedere

bitu contipetur: Dominus univerforum tu es:

non debet, non ut laudet in profperis, & ma-

nec eít, qui refiftat M

aj

jeftati tuge; tum divi- 1f.2. VeZ»

ledicat in adveríis, fed, quemadmodum Pfal-

tiarum abundantia; nam non eft finis thefau-

mus ille fcribit, femper laur ejur im ore meo,

rorum ejus Ifaiatefte; & quis intravit in the-

Gaudes, agnoíce Patrem blandientem; tri-

faurosejus ? ut Baruch teftatur. 2. Quia Sa- Baruch. 3.

V. L]

bularis, agnofce Patrem emendantem: five

gientia, quoque alios antecedit, quiain eo funt

emendet, eum erudit, cui parathaereditatem.

omnes thefauri Sapientize abfconditi, ut S.

COLQ.V.B.

*

Ut vero etiam in fecundis rebus laudemus

Paulusteftatur, &Sapientize ejusnon eft nu-

Deum, pulchre rationem infinuavit Xeno-

merus, tefte David. 3. Quia /iberalitate alios Pf. 146,

phon, dum dixit, tunc maxime colendos effe

antecedit, uti colligitur tum ex liberali com- V. 3-

Deos, cum homini res funt fecundze, ut, cum

municatione nece[Jariorum, (juxta illud Lucze : Lueze 22.

inciderit necelfitas, confidenter illos implo-

nunquid aliquid defuit vobis, quando mihi V: 35:

remus, utpote benevolos, jamamicos.

Et

vos? ) facilitate laborum (juxta illud. Chritti:

quanto perfectius haec tria officia. praeftiteri-

Jugum enim meum fuave eft, & onus leve) in- Matth. rr;

V. 30.

[/

mus, tanto ipfi quoque perfectiores erimus;

duigentia errorum, (juxtaillud Joélis : Conver-

Joél. 4.

Setm. 4. nam, ut bene advertit S. Bernardus, Deus

timini ad Dominum Deum veftrum, quia be-

V. 13.

fup. Cant. charitas eft, & quanto quis Deo conjun&ior

nignus & mifericors eft, & multae mifericor-

fuerit, tanto pleniorerit charitate: modota-

dixe, & praeftabilis füper malitia) pramiatione

men, etiam perfeveranter quaeratur; nam ut

laborum, (juxta illud S. Pauli: Oculus non r.Cor. z;

AdtraC&t. idem Sanctus ait: Deus seternitas eft, ideo

vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis V- 12

[n r ä

)

non invenitur nifi ab iis, qui perfeveranter

V

afcendit, quae praeparavit Deus iis, qui di-

eum qu2erunt.

ligunt eum, ) tum ex defenfione fuorum, juxta

illud: Qui tangit vos, tangit pupillam oculi Zachar. 2

EX

V. *8-

d n

mei. Hinc David dicere aufus: Si confi-

Pf. 26,

fori

CONCEPTUS PRADI-

ftant adverfum me caftra, non timebit cor

CABILES.

meum, quoniam tu mecum es.) Hortan-

..

De Deo Uno.

di ergo auditores, ut, quoniam nemo poteft

duobus Dominis fervire, hunc praze cseteris

Jer. 2.

ftendi poteft, quare Deus folus

i

eligant, & tanto fidelius omnes fervorum

V. 13.

O

amandus fuper omnia? quia fcilicet

partes implere ftudeant, quanto przeftantio-

Deuseftfons omnisbonitatis, juxta illud Je-

rem Dominum funt na&i: Vide

,F abrum

remis: JMe dereliquerunt. fontemm aqum vive,

conc. 2, Dom. 4. Quadrag.

LI. Often-

5yy

R. P. Lohn. .B?bl. Man. Tom, /.

Bibliothece IManualis. Concionatorie

535

D

Matth.a4. — !ll. Oiiendi pdte& occafione thematis:

fublimi'atem fumma perfclio €? dignitar juxtäm &2.

v. 45-

Quis putar, efl fidelir fervur?. quae conditiones

illud Pfalmiftze: Tu folus altiffymus in om-Y- !2*

Eph. 6

2ad verum fervum requirantur, nempe illae,

ni terra; unde ad honorandum Deum exci-

v*. s.

tandi Auditores.

quas S. Paulusin Epiítola ad Ephefios indira-

4. Per profunditatem ejus

vit. 1. Cumtiimore €8 tremore; ita enim & D&us

incomprehenfibilitas quoad effentiam , quo d -

í d

fapientiam, quoad judicia, juxtaillud S. Pauli :

Malach.i.ipfe exegitdicens: Filiushonorat Patrem, &

Matha

v. 6

fervus Dominum; fiergo Pater ego füm, ubi

O altitudo divitiarum fapien ize & fcien iae *ot. Ir.'

amor meus? fi Dominus ego fum, ubi timor

Dei! quam incomprehenfibilia funt judicia "* 59

T

ejus, & inveftigabiles vize ejus! undeexcitan-

$meus? 3. Cum fimplicitate cordis : quod fiet pu-

riffimam intentionem, folam ipfius gloriam &

di Auditores, ut femper approbent judicia

Judith.r2.beneplacitum quaerendo, ita ut dicere pof-

ejus; &illisfe cum debita reverent'a & aequa-

v. 7.

nimitate fübmittant.

Vide Fabrum. Domin.

fit cum Judith: Quidquid illi placuerit, hoc

Trin. conc. 3.

qmihi erit optimüm omnibus diebus vitze

mese. 3. Cum bona voluntate, id eft prompto &

VL. Oftendi poteft ex occafione thematis : Matth. 4»

Dominum: Deum tuum adorabis, & zpfi foli [er- V- 1e.

-hilarianimo, juxta monitum S. Pauli: unus-

quisque, prout deftinavit in corde fuo, non ex

vier: qualiaattributa Deusrefpectu hominum

triftitiaautneceffitate, hilarem enim datorem

habet, nempe illa, quze per animalia currum

Dei (quo providentia gubernans mundum fi-

V. 70

2.Cor. 9. diligitDeus - Excitandi proinde Auditores ad

praedi&as tres conditiones implendas, in me-

gnificatur) trahentia fueruntindicata Nam.t.

moriam illis revocando, quod idem Apofto-

Leo fignificat potentiam, ex qua aff»&us fub-

]us loco fupra citato dixit: Scientes quoniam

miffionis, timoris, & fiducize excitari debet. 2.

unüsquisque quodcunque fecerit bonum,

Per Aquilam Sapientia Dei, quze,omnia pene-

hoc recipiet a Deo.

4

trat, & videt; hincnonaltefentiendum de no-

ex occaïïdne thematis:

bis, revereniter & fimpliciter cum Deo agen-

Joan.:4,. 1V. Oftendi poteft

VeoXe-

Creditis in Deun?. & probariexiftentia & uni-

dum. 3. Per Bovem juflitia, quze ferit offen-

tasDeiextriplici capite. 1. Ex luminenatu-

dentes fe coraibus vindictze fuse?. hinc tribu-

lationes patienterferendae, ut in hac vita ei-

rali. quod di&at, unum debere effe omnium

2. Exftru&ura mundi &

dem fatisfaciamus: vindicte de in:micis Deo

rerum principium.

gubernatione, quze requirit unitatem imperii,

commi:tenda : offenfa Dei & proximi fiu-

Íeu monarchicum regimen.

3. Ex effentia

diofe cavenda. 4. Per Hoininem wsifericordia

Di, dequa David: Mifericordia Domini ple- P£32.v.5.

Dei, quae debet omnes perfectiones contine-

re. Hinctresdo&rinze eruendae.

I. Firmi-

na eft terra.

Unde gratizeinprimis agendee,

ter credendus Deus; fienim plurium homi-

dicendumque cum Davide: Benedic.anima

mea Domino &c. qui coronat te in miferi- .

i« IO2e

X

num teftimonium fufficit ad fidem noftram

cordia & miferationibus.

excitandam, tot cur tantaque teflimonia na-

Deinde magna in

turze & revelantis Dei, &omnium Chriítia-

ipfum fiducia concipienda: mifericordia re-

norum coafenfus, ad exiftentiam Dei creden-

pendenda juxta illud: Nonne oportuit & mi

Mafth.l'& '

Dent. 32.

N 39-

dam non fufficiant? a. Firmiter fperandum

fereri confervi tui, ficut ego mifertus fum - 33-

in Deó, utpote qui de feipfo dixit: Videte,

tui? Vide Fabrum Feft. S. Trin. conc. 5.

20 fim folus, & nonfitalius Deus prae-

VII. Oftendi poteft ex occsfione thematis : Joan. 12.

quod e

o

Cuin. exaltatus fuero a terra, oxnia traham adV: :

terme. Egooccidam, & ego vivere faciam, &

noneftquide manu mea pollit eruere. 3.Firmi-

ineipfum :: quibus füniculis trahat Deus ad . fe

homines, nempe r. perfuniculum asoríts, con-

ter adhzerendum per amorem cum in eo tan-

ferendo varia beneficia. 2. Pudorir per tot ex-

quam infonte reperiatur,quidquid alibi defide-

rare poffumus. vide Fab. Dom. Trin. conc. 3.

empla Sanéctorum, de quibus iltud S. Augu-

ftini olim di&um repetat: Potuerant ifti &

Marc. 10.

V. Oftendi poteft ex occafione thematis:

v. 17.

Quid s dicir bonum: memo bonus, nifi unur

iftxe: &tunonpoteris? 3. Timorir, minitando

Mitihtg

Deu; : quales perfectionesinfe contineat Deus

poenas verbis & exemplis.

Vide fuífius banc

rj

conc. apud Fabr. Dom. 4. poft Paich. conc. 7.

Wn, de

Éphef. 3. ad intra, juxta illud S. Pauli: Hujusreigratia

* VIII. Oftendipoteftex occatione thematis

:

Á

A

Ti

v. 18.

fle&o genua mea ad Patrem Domini mei Jefu

.

' Joan. 22.

Chrifti &c. ut polfitis comprehendere cum

Fmit

efur janwis claufis, E9 fletit in medio

WW

* omnibus San&is, quzefitlatitudo, & longitu-

1. Quales fru&us afferat praefentia Dei, tales )

do, & fablimitas, & profundum Itaque 1. Per

nimirum, quales fol mundo exortus afferre fo-

Jer.25. lacitudinem intelligi poteft ipw»enfitas ejus

let. Nam 1. pellit tenebras peccati, quia ma-

YV. 24.

gna pars peccatorum tollitur, fi peccaturis te-

juxta illud Jeremize: Coedlum &-terram ego

impleo. Unde Auditorcs ad ejus timorem

ftis,& talis preecipue;affiftat. 2.Fugat no&urna Pf. ro4.

Píal. x5. extimulandi, utcum S. Davide dicere poffint:

fpe&ra timoris vani, juxta illud Pfalmi: Quze- V* 4

v- 8'

Providebam Dominum ia confpettu meo

rite dominum, & confirmamini; queserite fa-

fempet, quoniam a dextris eft mibi, ne com-

ciem ejus femper. 3. Facitfructiferam animam

Pf ror. movear. 2. Perlongitudinem aternitas juxta

iu operibus bonis & virtutibus, qui: qui Deum

v. 28.

illud Pfalmi: Tu autemidem ipfe es, & auni

infpe&orem habet,nihil omittit,quo oculis ejus

placerepoffit; hincAbrahamo diftum : Ambu- Gen. 17.

tuüi non deficient.

Unde ei foli per fiduciam

& amorem adhsrendum, ut recte' monet

la coram me & efto perfe&us. 4. Homineim lz- V* -

tum, & ad labores promptum facit, juxta illud

S'Hïffron.

tepif

12 c 7. lhomas Kemp. ' Quiadhzeretcreaturze, ca-

Davidis : Renuitconfolari 3nima mea; memor

detcumlabili: quiampleGitur Jefuim, firma-

iA

h

bitur in 2evum.

flium dilige, & amicum tibi

fuüi Dei, & dele&atus fum. 2. Oftendi poteft, Pf.76.v.4.

inach'.

retine, qui cmnibus recedentibus te non re-

Qquomodo praefentia Dei fit concipienda: fci-

licet ccgitandoillud S. Auguüini: Deus totus

linquet, nec patietur ig fine perire. 3. Per-

oculus.

— dade XXXDE D

530

d

eculus eft, totu$ irnianus, totus pes: Totug.ocu-

In navi unusgubernator , &indomo unus Do-—'

À 19. I |

lus, quia omnia videt ( etiam occulta & pro-

minus, &in quovisgrandi exercitu uniüsfi- -

funda corüis , ut pifcesinaquis ) totus manus;

gnum fpectatur. Eftergo unusin mundo Deus. Epicuraá

quiaomnia operatur: totus pes, quia ubique

Il. Eaeft Deivita, qua nihil beatius , nihil

apud Cic.

eít, & ubique operationis fuze veftigia relin-

omnino bonis omnibus afflaentius'cogitari po-

Deor.

i á

quit. VideFabr. Dom. 1. poft Pafcha. conc. 6;

teft; nihil enim agit, nullis occupationibus eft

u tr.

De Trinitate.

implicatus, nulla opera molitur, fua potentia

h 33.

Mätth.zs;

- [X. Oftendi poteft ex occafione thematis :

V. 19.

& virtute gaudet, habetexploratum, fore fe

D'ocete omnes gentes, baptizantes eosin nomine Pa-

femper tumin maximis , tum zeternis volupta-

trir, €? Filii, €9 Syiritus fan£i: Primo, quam

tibus, quae omnia intellige deDeo fecundum

metito Myfterium SS. Trinitatis credatur , id-

fe, & ad intra fpe&ato.

E

que probari tum ex figuris veteris Teftamenti:

. III. Firmiffimum hoc a

eri videtut' » —QUod Cicer; !a. :

tumextextibus novi; &tum ex miraculis. 2.

Deoseffe credamus, . quod nulla gens tam fe- Tufcul. * ;

hitib,

Cur quivis Chriftianus debeat profiteri & cre-

ra, nemo omnium tam fit immanis , cujus

^ ,

dere SS. Trinitatem, nempe quia hzec profef-

mentem non imbuerit Deorum opinio.

fio elt noftra teffera militaris contra infideles:

-^ [V. Sit hoc a principio perfuafum homini- Ciceroa,

eft ícopus & regula noftrarama&ionum , unde

bus, Dominos effe ac Gübernatores Deos, ea- deleg

dicimus: Gloria Patri &c. eft clypeus éontra

que, quaegeruntur, eorum geri ditione ac nu-

daemones : eftcitharalaudidiviuze, per quam

mine, eosque optime de hominum genere me-

cum Angelis illud lfaize canimus: Sanc&us,

reri ; & qualisquisque fit, quidagat, quidinfe

Sanctus, Sanctus Dominus Exercituum. Vis

admittat, qua mente, qua pietate colat religio-

deFabrum Dom. Trin. conc. 1. & 2.

nem , iutueri,

plerumque &-4- impiorum habe-

. X. Oftendi poteft ex occafione ejusdem the-

re rationem..-

matis: r. Curhoc Feftum praecipua devotio-

V. Qua cura ac Vigilantiä. pios orhnes Do- Cant. 4.

ne colendum fit, quia fcilicet eft Feftum omnis

minus fervet. actueatur, declarantilla verba V: !

um trium Perfonarum , & confequenter Fe-

Sponíz; hortus conclufus forot mea Sponfa.

ftum omnium Feftorum celeberrimu:m. 2.Quo-

Hortum enim appellat animam jufti, quia ea

modo debeat celebrari, fcilicet (irmiter creden-

velut paradifus deliciarum veri Salomonis eft,

do SS. Trinitatem , firmiter in eàm fperando,

D

cnjus deliciae funt effe cum filiis hominum.

( quia poteft propter Patris potentiam, fcit

Conclufum autem dicithunc hortum, propter

propter Filii fapientiam, & yult juvare propter

jugem fuam.& Angelorum cuftod:am, quibus

240j ;

Spiritus S. bonitatem ) & (irmiter per charita-

undique feptuseft. Quod etiam dzemion tefta-

tem ei adhaerendo, atque adeo femper cogi-

tur, cumde B. Jobait: Nonnetu vallafti eum, Job. t

Ve IQ.

MR

tando, qus eiplacent, propter Patrem: lo

& omnem domum ejus? -

k

quendo propter Flilium : operando propterSpi-

E

VI. Siis, qui fidem cujusdam amici fpetta- Granat.ia

ritum S.

tiffimam habet, delatoribus non credit, fi ali- filv. $.36.

latthg. *

XL. Oftendi poteft, quomodo perpetuum

quidfeciffe eum referant, de quo dubitari pof-

Gloria Patri: aüt Saufur, Sanflur, SanGius ca-

fit, an recte fecerit; cur Deum; cujus operàá.

PU

ni poffit SS. Trinitati, fi fcilicet omnes cogita-

perfectiffima quotidie cernimüs , in quovis o-

98'7. Iz.

tiones, verba, &opera puriífime ad majoreni

pere fao juftitlimum efT2 non dicamus, neque

L

5

Dei gloriam referantur : aut fifemper facere

eorum cau/as in hac vita quzeramus?

ftudeamur, qua Deo placent, quomodo pla-

. VIL Fingamus Regem expugnata rebelli ci- Ibi

cent, & quia placent: oftendatur proinde,

vitate centum captivos cepiffe, e quibus no-

quam excelfus Deoque gratus & confequenter

nagintainterfici, decem veromagnis muneri-

etiam nobis utilis fit hic modus colendiSS.Tri-

cus donatos fibi a(lidere jufferit , quantum de«

nitatem. 2. Quomodo hicipfe modus practice

cem ifti fuo Regi fe debere fatebuntur? Nunc

ufurpari poffit, & debeat.

verototam generis humani maffam confidera.

Matth'.as.,

h

XII. Oftendi poteftex occafione thematis :

Ex hac videbis maximam partem infidelitatis

V- 9.

Serm. de

Innomine Patris , €3 Filii , €9 Syiritur S.1d, quod

tenebris opertam. adzeternam mortem para-

S. Bernardusinhoc fefto dixit: E(t Trinitas, a

ti, exfidelibus autem maximam quoque par«

9n, 22»

SS.T»rin.

qua homo cecidit. Pater, Filius, & Spiritus S.

tem perire, cum fit ar&a via, quae ducit ad

& eft Trinitas, quze cecidit, intelleCtus, memo-

vitam , & multi quidem vocati, pauci vero

ria, & voluntas: & eít Trinitas, in quam ifta

electifint; quale ergo beneficium erit, inter

cecidit, impotentia, ignorantia, concupiícen-

tot perditorum millia inter pauciffimos illos

tia: &eít Trinitas, perquamcadens Trinitas

numerari, quibus hsec fors feliciffima contigit?

refurgit ad Trinitatem , dequa cecidit, fcilicet

VIII. Quodin navi gubernator, quodin cur-

[ 100

fides, fpes, & charitas, quae proindefingula

ruagitator, quodin choro preecentor , quod Atiftot.

prorei exigentia per partes explicari poffunt.

denique lex in civitate, & Dux in exercitu,de mundo

.

j

:

Vide Engeler. in c

hoc Deus eftin

mundo.

:

[oN

circa finem.

:

celo Empyr. Embl. 28.$.3.

IX. PropeDeus eft, tecumeft,intus eft. Ita Senecaad

. XIII.

dico Lucili, fax intra nos Spiritus fedet, bono- L"eil

rum malorumque noftrorum obfervator. Hic

De DEO.

,'I

elt, 17'

prouta nobis tractatur, ita & nos tractat ipfe:

S.Hie

ron. ]. Mu

lta animalia & ferarum greges du&o?-

bonus vero virfine Deo nemoeft. An potefta-

inepi

t

.

res fequuntur fuos.. Singuli Ecclefia-

ad Ruft

liquis fupra fortunam , nifiabeoadjutus, exe

Monach.

rum Epifcopi finguli Archipresbyteri, & om-

urgere? illedatconfilia ma

nis ordo Ecclefiafticus füis Re&oribus nititur,

unoquoque bono viro,

gnifica & erecta ix;

)£?6.V-4-

R. P. Lohn. Bibl. Man. Tom. 1.

X.

yy à

- Bibliothece Manualis: Concionatorug

549

8

il

L«&mt-. -

X. Deus autemn , qui eft 2eterna mens, ex

cilla eum deridens dixit: Ettu, quze fupra te

4 h

/

d

G2e confummatzeque

funt, indagabis, fi, quae ante te erant, vi-

t

firmian. omni utique parte perie

1.1.de div. virtutiseft. Quod fi verum eft, unus fit, necef-

E

;

dere non poteras. Applica ad curiofam con-

b

Ju*- € I* fe eft.

:

templationem Dei,

id enim eft aliud,,v quam Deus ; &—di'e

XV. Apud Perfa

$, qui Regem curiofe in-

p 1

l

Seneca l.

Xi. Qu

tuiti effent, morte plexi funt.-

Sed & qui ar- 1. Reg. 6.

T

debenef. vinaratiototi mundo, partibusque ejusinfer-

Sap IU

ta? ergonihilagis, ingratiffime mortalium,

cam foederis curiofius infpexerant, fubito in-

vl&l

terempti funt. Quanto magis, ;qui Deitatem

e

quitenegas Deo debere, fed naturae, quia ni-

& Trinitatem curiofe fcrutari-voluerint , ope

hil natura fineDeo eft, necDeus fine natura,

fed idem, eft uterque, : nec diftat officio.

primentur ab ejus gloria ?

FaBer in

i

Lattant.

XVI.

Epi&etus Philofophus dixit: fi om-

XIf. Non placuit Perfio, quod aurea vafa

nino eum declararem , vel ego Deus effem ,

e&O SS-

?&ll 102'

Firmian.

'templis inferreritur , :eo quod füpervacuum

'Trin. e.

h 13' m

lo 2» -20140

- ptaverit, Diis offerri, quod avaritize potius,

vel ille Deus non foret. -

Jj

"llfa. g. 5.

quam fan&itatis éft inftrumentum; at

^

qug adeo

- $. XIV.

?fgd, 1)

potius illis offerri volebat. .

J

$

Y, 62: ell

Compofitum jus, fasque ani

E

AUTHORES.

y

m*ik,' fan&Os;

Eccl .

-que receffus.

Y, 28- &

Mentis, & incoc&

um generp

fo pe&us ho-

n Leonardüns Leffius de divinis 'perfe-

D

Thren, 4

mefto.-

Qionibus.

v2 g

Luecius

XIIL Nihil eft Deo

-ümiliuä» $G gratiu'sh,

II Juftinus Michovienfis in Litanias Lau- .

Apul. de

retanas difcurfu 70o. & feq. . :

n

DDeo 5Soct.

quam vir animo perfe&to bonus, qui homini-

de Afbenüone

96l 24

"bus czeteris antecellit , quod ipfe a Diis ?m—

IlII. Robertus Bellarminus

v $

mortalibus diftat.

^

mentis ad Deum. -

A

IV. Joannes Nadafi in anno Hebdo

XIV. Cum Thales feptem Sapientum unus

madag

cclum confideransinfavorem cecidiffet, Àn-

xum -coeleüium tota Parte prirfla.

ETNNS

(

fon.c $

ag

LO

lod

m

C

UE OE

N SEO

8

fäg)ä e /n

D

Cjo

Tites.

U 3-

d oog?

^ TITULUS XL .

—

J DEI M

ISERICORD

]

Pro

P Stuk

pheta iä Perfona Dei Mi,?ricardia mea cum -

ipfo.

QUO AD ESSENTIAM.

"*L

$. I

Definitio.

|

EX S. SCRIPTURA. .

Comma- T. ] fï'a&us voluntatis, quo Deus ex infi-

S -

nisTheol..: :

nita fua bonitate miferias fuarum cres

Qaualitas:.

]s Jerof,

minator Domine Deus, mifericofs C!eQ Exod,

Cutech z..

aturarum fubleValre conatut.

I. Do

mens, patiens, & multze miferationis, €- 34-

Divif o.

& verax, qui cuftodis mifericordiam in millia.

II. Miferator & mifeficors : fuavis Domi- Pfal. 144.

ä

S.Bonav. ]T. Dividitur in pravenientem , pïo]?njumtem,

inPL93. (ubfosuentem. Tllum mifericordia Dei praevenit,

nus univerfis, & mifericordia ejus fuper om-

SLant,-

nia opera ejus.

juk. de

cujus affe£&tum ad bonum effe&tum incitat, &

- ]!I. Magna eftfüper coelos mifericordia tua, Pfal. 17.

huvilt,

incendit. De fecunda dicitur aDomino: i«

64

ericordia mea non recedet a te , abillo divinami-

& usque ad nubes veritastua. Domine in coe- 9t 35

l

fericordia non recedit, cum quo cooperando

lo mifericordia tua , & veritas tua usque ad

nubes; juftitia tua ficut montes Dei.

rocedit, De tertia pfallit Propheta: JMiferi-

cordiatua fub[equitur me omnibus diebus vitoe mea ;

IV. Incharitate perpetua dilexite, ideo at- Jer. c.3t.

illum mifericordia fubfequitur , cui finalis per-

traxi te miferans.

.V. Mifericordia tua ante oculos meos eft , Pfal. 25.

S r

S.Bernar- feverantize gratiam impertitur. Quam ipfam

dinus to.

divifionem etiam S. Bernardinus fequentibus

& complacui in veritate tua.

ap. Nanf

4 fer. 48.

verbis proponit; Prima eft mifericordia Dei

VI. Quia patiens Dominuse

ft, in hoc ipfo Judith. g,

tal g

poeniteamus , & indulgentiam ejusfufislacry- V:!5-

d. g

graumiens , & hoc eft, quando Deus praeve-

11

nitinanima, absqueeo, quodanima merea-

mis poftulemus ; non enim quafi homo , fic

turillam. Securida eft mifericordia Dei confe-

Deus comminabitur, neque ficut Filius homi-

nis ad iracundiam inflammab:tur.

quens , quandoinfpiratur a Deo in tua anima,

& tu illam non petis. Tertia eft mifericordia

VII. Exfpe&at Dominus, ut mifereatur ve- lfa. c. 30.

$, Bomy

Dei fubfequens ; Status autemmifericordize Dei.

ftri, & ideo exaltabitur parcens vobis.

mP ng

VIII. Etvidit Deus opera eorum, quia con- Jon. c.3.

fubfequentis eft, quandoanima vultillam mi-

verfi funt de via fua imala, & mifertus eft Deus

fericordiam acceptare, & confentit, & affo-

- ciatur cum ipfa mifericordia , humiliter im-

füper militiam , quam locutus fuerat, ut face-

ret eis, & non fecit.

plorandoillam . quia primo Deusoftendit fibi

mifericordiam fuam. ' Secundo füccedit tua

IX. An divitias bonitatis ejus, & patientize, & Rom. c.r.,

voluntas, quia (fecundum Auguftinum) fi

longanimitatis contemnis? ignoras, quon'am

benignitas Dei gd peenitentiam te adducit ?

X.

qgæris , & vis, jam habes ipiäfn;, Vde quo dicit

T' tulus . XL. Dez Mifericordia.

54T.

SQP ii;

X. Mifererisomnium. quia omnia potes, &

V. Sialiquis in prféntia Regis occidiffet S. Vine

Y 244

diffimulas peccata hominum propter poenis

Reginam, & filios Regis,& peccaffet cum filia- &6nt- Fet^

!

fer, 2.

N

tentiam. Diligis enimomnia; quæfunt & ni»

bus Regis, deinde veniret ad petendum veni-

mDom

hil odifti eorum, quze fec;fti.

amahRege, utrum effet Rex ia mundo, 'qui poft. Trma

' *sapü 1!0

XI. Parcis autem omnibus, quoniam tua

T

ä M. 27

parcerettali, & remitteret? credo, quod non, -

funt Domine:: quia. amas.

nifi Chriftus; nam fialiquis. interfeciffet o-

. Sap. 12.

XII. O quam bonus & fuavis eft, Domme,

mnesA poftolos,& peccaffet cum omnibüs mtu-

V. T.

& 5- Spiritus tuus in omnibus! ideoque eos, qui

lieribus, & crucifixiffet Chriftum; ;& peteret *

exerrant, corrigis, & de quibus peccant, ad-

veniam, ftatim parceret illi.

F&bGr tü

mones, & alloqueris, ut reh&a mahtla cres

VL Mira res, mirabilisque m1fencordla Dei

S. Laür.

feto ss

dant in te Domine.:

jof. L dé

& Redemptoris noftri.

Giemitpeccator intra

obed.

in(*

Pfal. 103.

XIII. Quomodo mlfereturPater Flhorum,

fej doletque perpetraffe delictum, & confe: e, 2$

IO[H

V. I3.

mifertus eft Dominus timentium fe;: quomam

ftim "placatur Altifimus: XNon przfigitur

ipfe .co

v

novit figmentum noftrunm,

transgrefforibus certum tempus ad poeniter

Pfal. 1x8.

XIV

szencordla tua, Dommq plenra

dum: Quoties iagemuerit, non recordaborj

V. 62.

eft terra.

fi femél, fi bis, fi decies, (i centies, fi millies il-

Eccl, 17

v. 28

XV. Quam mazna mlfencordla Domlmg

lum peccaífe poenituerit, iniquitatum ipfiug

& propitiatio illius convertentibus àd fe2

nequaquam memor ero.

Hoc infinüare vos

Thren. 3

XVI. Mifericordize Domini, quia non fu«

luit Salvatornofter, cum Petro interrogan ti, fí

v. 22.

mus confumpu. - quia non defecerunt mlfe-

usque fepties fratri adverfus fe delinquenti in«

rationes ejus.

[

dulgere deberet, refpondit: JVon dico tibi usqua

Pfal. 24

XVII. Univerfze Vlæ Domml, mlfencordm

V. 10,

& veritas.

fepties, fed. usque feptuagies, tacite videlicet fi

gnificans,ut,quoties veniam petit, totiesigno«

Ícat.

Quod aütem Petro Dominus indicavit

Ut:tzta:

IN

effe faciendum, hoc ipfum agere erga nnfk-

Rom- [* Sö

. XVIII. Ubi abündabit deh&um, fupera-

ricordlam Hagxtantzïs dubitet nemo.

bundavit & gratia.

- VII. Quatuor filia magnae mlfeucordlæ

S Bern dà

'Thren.

funt nimirum immiffio amaritüdinis, fübtra-

triplici

Lc 3&

X1X. foerlcordlæ Domml, quia non fü«

m1fenet9r.

mus confumpti:

'quia non funt defecerunt

tioopportunitatis, virtus reüiïendl, & fanitas

mlferatxones eJusb

affe&ionis; quandoque eniin ei,. qui peccato

quovis obhgatm tenetür, pie immittit Do«

minusamaritudinesquasdam, quse rientem

$. III.

occüpant hominis, & expellunt perniciofam

EX SS. PATRIBUS FT

delectationem peccati.

Qaanaoque fubtras

DOCTOR&BUS

hitopportunitatem, nec tentari patitur iafir-

imitatem.

Quandoque virtutem donat refi-

Quahta:.

ftendi, quod majus eft, ut fcilicettentationent

S. Cyril-

IBe

nignus eft Deus, nec ullus poterit homo

fentiens vitiliter agat, & non confentiati

lus Jerof.

illius benignitatem . fatis. przedicare :

Exod

Catech 2.

imo etiamífi omnes omnium. hominum lia-

Quandoque a e&ionem fanat, quad perfes

Giffimüm eft, &in quo pror(us tentatio tolli«

z

guae fimul coacervarentur, nec fic quidem

tür, ut nonfolum non confentlatur el fed neæ

partem aliquam benignitatis illius enarrare

Pfa n

offent.

fentiatur quidem.

VIIL Quod a diabolo. non ónnes- fufïf'o-s Bonay,

S Laüf.

]I. Audeo dicere, quod divina clementia

cantur, quod mundus non fubvertitar; quod a 3. in

Juf. de proniorfitad ignofcendum, quam ad punien-

peccator vivus in infernum non detrüditur. pot pa.

Pfi. 10f

humilit. dum, dicente Propheta:

€. 4.

Quoniam ira in in-

Quod incorporeaterra cüim Chore & Dathan tee

ij

dignatione ejus, €9 vita in voluntate ejur ; nem-

non abforbetur, Dei maxima eft inifericor-

pe naturale & proprium Dei, facro teftante

dia: Mifericordim Domini , quia non funums con-

.eloquio, ef mifereri [emper €9 párceve; nec

Juimgti.

Si cognofceret homo, quàm maultis

jet, 63b

non mifericordia ejus judicium fupeïexaltat

plicia fünt ejus periculà, tuné cqgmfæren

u

atque excedit.

quam multiplex fit fuper eum mifericordia.

Pfil. 25

S. Berp.

IlI. Magna omnino qnifericordia Domini

IX. Quid tnerebaris peccator? Costemp- S.-

ug. if

ap. Manfiin exfpe&tationeeft; non enim peccantem An*

tor Dei, quid merebaris? vide, fi occutrit tipe PaL. 1a4.

tlc* r 49

j b

difc, 3.*

gelum exfpeGavit, fed przecipitavit e ccelo; ho-

hifi poena;fi occurrittibi nifi fagplicium, videg

95

n. 1

minem peccantem non diftulit, fed protinus

etgo, quid tibi debebat, & quid dedetit; qui

expulit eum de Paradifo; nuncautem jam ex-

gratis dedit. Dataeftvenia peccatori; dátus

fpectat, diffimulat, fuftinet decem annis aut

eft Spiritus ]ufhfïcatxdms datà cft cháritas

viginti, & usque adfenectutem & fenium.

& diledio,in quà omnia bonà facias, & fuper

m

&, Bonav,

]JV. Nullus mifericordiam invocaret, nifi

hsec dabit & vitaim seternam, & Societateni

[q C 30

in Pf. 119. miferia provocaret; & nota, quod mifericor-

Angelorum, & hoé totutri de mifericordia.

"

dia legitur inScriptura magna, fpeciofa, be-

X. Eccemifericordia, quando vides juftos & Idem ia

nwna

Quaremagna? quialiberata magna

injuftos eundem folem intueri, eànder Tucen Pfal. x06,

miferia culpzee originalis.

Quare fpetiofa?

capere, eosdera fontes blbere, eadem pluviaà

quia przefervat a foeda miferia culpoe aCtualis.

faginari, iisdem fructibus terras repleri, fimi-

zam C-L

Quare benigna? quia feparat a maligna mi-

"

liter aérem illum ducere, habere siqualiter

feria moleílias temporalis.

"E

mundi bona, noli patare, injuftüm effe Deum;

yy 3

qui

m

Bibfiothece Mamualis .C'onciohatOriæ

54

-

qui dat ifta zequaliter juftis & injuftis, miferi-

qdue dicatur: 7ndivitiar bonitatir ejus, €9 pa-

pl

cordiz tempus eít, nondum judicii; nifi é-

tientig , €$ longanimitatir contemnis? . Ignoras,

nim primo Deus per mifericordiam parceret,

quoniam benignitas Dei ad. panitentiam ie adda-

p B

non inveniret, quos per judicium.coronaret.

cit 2

fie ifo.

Eft ergo mifericordize tempus, quando pa-

. XV. Non fic eft Deus mifericors , ut inju- S. Aug.in

|

tientia Dei ad poenitentiam

: adducit pec-

ftus fit; nec fic juftus eft, ut mifericors nonPf£. 39-

cantes.

fit.

Parvane müifericordia tibi eft? NNon

[

S.Petrus. XI. Attolleoculos etiam ad videndam Do-

imputabit priora omnia; male vixiíti usque

li

Dam. fer.

in hodiernum diem ,

ft

de 3. Mar-

mini largitatem, five familiaritatem. — Si cui

.adhuc vivis: bene yi—

tino Ép.

maxime potenti fecimus, quod ei diípliceret,

ve hodie.

j

[

nunquid amplius nobiscum loqui, nedum

XVI. ite, pro

ferre ftolam ;;rimam. Non Petr. Ra-

aliquid largiri, vel familiaris effe dignatur?

dixit,unde venis? ubi fuifti, ubi funt, quze tu- venn. in

erm. de

p

graves fumus ei, etiam ad videndum, & pro

lifti? quare tantam gloriam in turpitudinem

Fil. prod.

magno beneficio computat, fi faltem a noftra

commutafti? fed proferte ftolam primam, &

loefione defiftat, & licet multiplicibus & de-

induiteillum. ^ Videtis, quia deli&ia non videt

5 Pett

votis obfequiis defendamus offenfam, femper

vis amoris, tardam mifericordiam Pater ne-

Dun.o

h

tamen injuriee memoria przetervolat oculos

Ícit; deli&a, qui diícutit, prodit.

2

p g

illius, nec oblitterari valet vel beneficio, vel

XVII. Surgam & ibo ad Patrem meum.s, Chry.

65 oj

d

obfequio, vel ipfa etiam vetuftate. Nunquid

acebat, qui dixit: Surgam. Intellexit lapfum, folog. .5

üi

ita Deus meus, mifericordia mea? Abfit,

fenfitruinam, jacerefe turpis luxurize refpexitée Fi*.

[r

inlubrico: & ideo exclamat: furgam, & ibo

pro e

confuevit enim honorare poepitentes magis,

p

quam innocentes; Revertentes plus, quam

adPatrem meum. Quafpe? qua fiducia? illa

q

remanentes.

&

quaPatereft. Egoperdidi, quod erat r'ilii;

$4u

fer 6.ad

XII. Licet peccaveris, licet neglexeris, &

ille, quod Patris eft, nonamifit. Apud Patrem

Int

;dem.

provocaveris patientiam Dei, paratus eít ta-

non intercedit extraneus: intus eít in Patris

men mifereri, cum volueris, & reverti ad re-

pe&ore ipfe, quiintervenit, & exorat affe-

El

vertentem, oblivifci & tegere peccata tua, &

&us. Urgentur Patris vifcera, iterum filium

Ibo ad Patrem reus:

projicerein profundum maris; neceritmora

genitura per veniam.

inter confitentem & remittentem, quia beni-

Sed Pater vifo filio cooperit mox reatum,

diffimulat judicem, qui magis vult im-

gnus & mifericors eft; funt homines mundi

faciles ad iram, difficiles ad mifericordiam ;

plere genitorem, & fententiam cito mutat

[i

Deus autem & ad irafcendum difficilis & fa-

in veniam, qui redire cupit filium, non

cilis ad miferandum.

erire.

Tdem o-

XIII.. Viditoperatua, recurfus & excurfus

XVIII. Percuffit Dominus populum pro Salvian.

$ Peit,

putc. 7-

flagitiorum tuorum, & continuit iram fuam.

errorevituli. Cumomnis populus reusfuerit, contra

€. 33.

Collum non fulminavit, aqua non fübmer-

cur non eft miffa in omnes damnatio? quia

gentes.

D:"m. fefu C

fit, non abforbuit tellus; & cum ommais terra

fÍcilicet pius & mifericors Dominus partem

| Wa

fit plenagloria Domini, in gloriam ejus tuam

percuffit fententize fuze gladio, ut partem cor^

C

mileriam evomuifti, nec reveritus es praefen-

rigeret exemplo, monftraretque omnibus &

[

in coércendo cenfuram, &in indulgendo pie-

tem Dominum.

Ipfe autem quid; Ego, in-

quit, quafi non videns.

Eccevidet, &tacet ;

tatem. Cenfura fuit, quod caftigavit: pie-

V

videt, nec manifeftat; videt, nec judicat; vi-

tas, quod pepercit.

li

XIX. Quid mifericord

ius intelligi valet,S,Anfeym,

det, nec vindicat; videt, & thefaurizas tibi

k

iram in die irze.

quam quod peccatori zeternis tormentis dam-1. 2. cur

q

S. Bafilius

XIV. Mifericorseft Deus?

Aftidem etiam

nato, & non habenti, unde fe redimat, DeusDeus ho-

l

Diligit enim, inquit, mifericor-

Pater dicit: accipe unigenitum meum, & da

mo 2.9

f

ap. Manfi eft Judex.

nc Io

difc. 12 diam €$ judiciumm Dominus ; ldcirco mifericor-

prote. Etipfe filius: tolle me, & redime te.

ü

diam &? judicium cantabo, inquit, tibi Do-

Quafi enim hoc.dicunt, cum ad chriftianam

snine, Qui autem illi fint, adverfüm quos

fidem. nos trahurt.

1

ä

ille.mifericordia utatur, ex v.rbis illis didi-

XX. Licet mater oblivifcatur interdum Taulerus

cimus; Jeati mi[ericorder; quoniam ipfi mi-

unici Filii fui, Dominus tamen, prout ipfe te- apud Blo-

l

ftatur, haud quaquam noftri poteft oblivifci.

fium in

fericordiam con[equentur. Animadvertis, quanta

confolat.

p

cum difcretione mifericordia Dominus uta-

Tanta fiquidem ejus eft mifericordia, ut ftu-

pufill.

f

tur; fiquidem neque citra judicii difcre-

pa aliqua five linum in immenfo igne pofi-£, 55;.

tionem clemens eft, neque inclementer judi-

tum non tam cito incendi poffit, quam ipfe

cat; mi[ericors enim €9 juflur efl Dominur. Hxec

25

peccatori veraciter converfo dolenti peccata

S Lei

igitur cumita fint, nolimus, quaefo nos Deum

omnia donare paratus eft. . Enimvero in-

fer, 12:6

ex dimidia tantum parte cognofcere, ne-

ter Dei bonitatem & poenitentem pecca-

(hadr.

que ejus erga nos bonitatem ad ignavive oc-

torem neque tempus neque medium ullum

cafionem arripiamus ;. propterea tonitrua,

intereft. . Deinceps autem inter Deum &

propterea fulminum terrores, ut ne bonitas

hujusmodi poeenitentem tam perfe&cta fub-

oritur. fidelitas,

contemnatur. Qui folem oriri facit, is cze-

ac.fi peccata comm'ífa

citate etiam mul&tat; qui imbrem dat, etiam

non eífent: tamque bonus & fuper omnem

ignem pluit.

Illa clementize, hzec feveritatis,

seftimationem pius eft Dominus, ut, quz

j;

ut vel perilla ad amandum alliciamur, vel per

femel condonavit, nunquam ei impropera-

haec ad metum aifqefcamus,' ne nobis quo-

$ Auaün

re, nec"/ ullum propterea.difpendium, five

naim

Vit.chris

»

ütwus XL. D Aihfericordia.. -

943

— posnam eum (üftinere velit, (it

correctione fubfiítit.

A

amen iq vitoe

circo fecurus delinquat & liber, tiuäa fuper pec-

Ibid.Hen.-

catores con'eftim Dei ira, judiciumque non

N

XXI. Deus benigniflimus tam inexhauftus

venit; utexhoc opinetur, (eimpune peccaftle,

w

-Allg. i

ric. Sufo. fonseft, prorfüsimmenfae mifericordize ac na-

T

quod non illico puniatur, fed hoc magis differ-

Q

turalis bonitatis, ut nunquam ulla quantuai-

re Deum quam diffimulare cognofcat , & iram

e

vis fideliffima mater proprio filio füo, quem

Dei peccatoribusquamvisferam, fubito & re«

fub corde fuo geftaverit, tam defideranter ac

penteventuram, ficut fcriptum eft : AVe dixe-

libenterin mediis lammis jacenti manum por:

ris, peccaoi , €9 quid mihi accidit trifle? .Ef enim

rexeritadjutricem, ficut Deus homini contri-

LIitiffimur patienr redditor.

npetï. Rau :

to, etiamli poffibileforet, eum omnia totius

Dion,

H Vétf, in

XXVIII. Poenam differt, nonaufert, juxta

arth, in

p ^m, de

mundi peccata vel millenis vicibus quotidie

H

quod dici folet; quod differtur , non aufertur ; «

perpetraftfe. -

nam ut dictum eft Sapientize rz. Jpfe diffunu-

LI 5 L Ecclþ zb

B.

&Fil. PTOd, X-

Utilitar.

i

lat peccata hominum gropter ponitentiam. ^ Sed

S. Petr.

XXII. Si tantum diabolus potuit , ut fe in

quos diutius tolerat, hos induratos fuotem-

pore acrius punit, & terribilius damnat, de

Dam,o- hujusvitii profunda fubmergeret, quanto ma-

quo ait Pfalmifta: Deus

pufc. 7.

gis te virtus Chriíti poteritadeum, de quo la-

udex juftus, fortir £9

'S AT

,2.

patienr, nifi conver[i fueritir , gladiusm [uum vi«

defi, -

! OIOE [3, |

pfus es verticem revocare? Nunquid qui ceci-

brabit. Nihil ergo ftolidius, nihil

i

dit, non adjiciet, ut refurgat? Cecidit afinus

quam louganimitateDei abuti.

periculofius,

d

carnis tuze in luto fub pondere, eft ftimulus

poenitentize, qui pun

XXIX. Haec mifericordia Domini, qua tar- S. Bern,

u2 viriliter extrahat.

gat; & manus Spiritus,

dat ferire, paratus ignofcere, fi

fola fuerit, fe*. detrie

S. Aug.

am

' plici mif,

fer. 6. ad

XXLI. O beata mifericordia , quae fola com-

nullatenus fufficit adfalutema. Imo vero judi

3

mercium noftrae falutis apnovit; Sola enim

cium damnationis accumulat, ut dicatur:

E rat.

Hsec fecifti , &tacui. Apoftolum proinde au«

mifericordia ad Deum dirigit hominem , fola

diamus terribiliterinfonantem : n divitias bo-

ad Deum deducit hominem. Hoec eftfola me-

diatrix, averfos confolans , hzec disjunctos co-

nitatis ejur inquit ( haud dubiumz- quin Dei )

€9 longaniwittatir contemnis? Ienoras , quoniam

r

pulat, hzec fela Deum humilians, nos fublimat.,

patientia Dei ad penitentiaem te adducit? Tu au-

XXIV. Ograndis mifericordia ! O infinéta!

tu foia potuifti trahere Deum de ccelo ad ter-

tezs [ecundum duritiem: tuam €$ cor imo

Á

ænitem

B

the[aurizas iram in die ira.

L

ram, &nos de exilioad regnum erigere..

XXX. Etiamfi poft peccatum non fenferis Paulus de

*

Facilitas.

poenam ejus , cavendum tamen ab eo eft , quia Palat.

) Salriats

Deus, licetfittardus ad iram, atqui tandem "c*.

,Contrt

S. Petrt.

XXV. Adlimina potentium frequentius ex-

poenam culpae maritat. Et quidem nullo ma-

:

)

geatet,

l

a"f"- ** cubamus , non habentes liberos acceffus ad

gis exemplo Dei maximus oftenditur animus,

Idem.

colloquendum; & fi quid deliquimus , fuppli-

quam quod tam innumeris orbis criminibus

cibus ocülis , facietribulata , verbis humilibus

(

provocatus non excande(cat ftatim ad iram ,

emendamus. ]lli autem plerumque füperbo

fiquidem miferationes ejus fuper omnia opera

oculo, & humero dedignanti pedibus fuis pro-

ejus; at vero ut eft mifericors, ita etiam eft

volutos, vel refpicere nolunt. Non fic Domi-

juftus. Juftitia ergo neceffario eum adiget ,

nus Jefus, qui libentiusloquitur mecum, quam.

utnon patiatur culpam fine focia vivere poena.

] S,Anfelm-

ego fecum ; quem invenio, quoties quzero ;

XXXI. Nemo fibi multum de mifericordia S. Aug, in

.|. . Cüt

qui occurrit cum panibus fugienti, qui vultum

Dei blandiatur, quia virga dire&tionis eít, PL 44.

;DEW flg«

10 2 9'

lzetum oftendit mihi, qui meam poenitentiam

Nunquid dicimus, noneffe mifericordem De-

ficutinnocentiam amplexatur. Übique lzetus,

um? Quid mifericordius eo, qui parcit tan-

ubique bonus, ubique pius , ubique dulcis,

tum peccatoribus, & qui in omnibus conver-

!

cum magna multitudine dulcedinis fuze. Non

fis adfe non curat przeterita? Sic eum dilige

facit fupercilium, oculos non obliquat, non

mifericordem, ut velis effe veracem; none-

Tanlerus

detorquet faciem , nec verba réfonat ampul-

nim mifericordia poteft illi auferre juftitiam ,

lofa, fed occurritrevertenti , & accurritin am-

apud Bl

fium in

neque juftitia mifericordiam. Interim quam-

plexus, flens fuper coilum

ejus: & jubet pro-

diu ille differt , tu noli differre.

confoltt

ferri ftollam primam.

XXXII. Demumdicis tam optimum, quam Tertull. t,

| puüll.

e Refurt,

L

— bu[us. vitandus.

& juftum ? de füo optimum , de noftro ju-

;

ftum, nifi homo deliquiffet, optimum folum- 7^ *

$.Leo . XXVL. Abutuntur quidam patientia Dei,

modo Deum.noffet ex naturae proprietate , &

fer. 12. de

Quadr.

qui non funtin confcientia liberi, fiunt delon-

nunc etiam juftum , cum

patitur, ex natu-

gaimpunitatefecuri, cum ideo differatur ul-

roe necelfitate.

fio, uttempus poffit haberecorrettio. Miferi-

XXXllII. Quomodo non eft mifericors, qui S. Aug.

cordiam igitur Dei noftri, quae non vult mor-

nostanto tempore exfpe&at, ut corrigamur ? fer. 102.

tem peccatovir, [ed tantum ut convertatur , €$ vi-

nunquid tam prolixa mifericordia poteft Deo ^* *P

vat , nonideo quisquam tardet ample&i, quia

auferre juftitiam ? Quanto enim diutius exfpe-

quod meruit, nonrecipit; neque enim, quid-

&at, tanto gravius vindicat.

Quando enim

quid difertur, aufertur, aut condemnatio-

prolixis temporibus peccamus, &nihil mali

nemevafit, quiindulgentiam non quzefivit.

a Domino fuüftinemus, patientia eft, non ne-

S. Aug.de

XXVII. Nemo fibi ideo blandiatur, nemo

vit.chrift.

eligentia , non ille potentiam perdidit, fed

e5. .

ftulta & vana füfpicione decipiatur; nemo id-

nos ad poenitentiam refervavit.

XXXIV,

$44

Bibliothece Manuali& Concionatc;riæ !

contra caput meum volantem. Et refpondens

S Greg. f.

XXIV. Quisquis delinquit, & vivit, idcirco

fenexdixitei: Attendetibimetipfi, & depre-

217. mor.

hunc divina difpenfatio in aequitate tolerat , ut

&.4.

abiniquitate compefcat ; fed qui diutius tole-

care Deum intente Secundo vero venit ite-

rum fenex ad fratrem, & interrogavit e

um ,

ratur, nec tamen ab iniquitate compelcitur ,

dicens: Vidifti aliquid ? Et refpondit : Vidi

munus quidein füpernze patientize percipit, fed

reatus fui vinculis ex ipfo fe munere arétius

columbam venientem juxta caput meum. Et

przecepit ei fenex dicens: fobrius efto mmente ,

ftringit;

T

L

nam quia accepta poenitentize tempo-

Ya diverti

tad culpam, diftri&us in ultimis ju-

& ora. Et completa tertia hebdomada venit

ifericordice conver-

iterum fenex, & interrogavit eum , dicens :

deximpenfa argumenta mi

aliquidne plus vidifti? & refpondens ille dixit:

j r

titad poenam.

ais n

S. Anfel,

XXXV. De benignitate Dei fibi

improbus

Vidicolumbam, quae venit, & ftetitfupra ca-

&ib

putmeum, & extendi manum meam, utte-

in 2.Rom. thefaurizat, quia dum ad poenitentiam tempus

nerem eam, illa autem fuürgens intravit in os

accipit, & ad pecc

andumexpendit, ipfum re-

medium gratize vertit in augmen

tum culpae.

meum, &gratiasagensDeofenex, dixitfra-

tri : Eccefufcepit Deus poenitentiam tuam,

Unde & omnipotens Deus, qui collata reme-

de czetero attende tibimetipfi, & efto foUici-

dia confpicit ad culp

?» augmentum trahi , ip-

. fam benignitate

m quam con

tulit, in diftricio-

tus. Et refpondens frater dixit: Ecce a mo-

do tecum ero, donec moriar.

nem vertit, utin

de poft plus feriat , unde modo

Ex Chro-.

L]

amplius exfpe&tat, & quia homo deferere ma-

Il. Apud Patres Carthufianos converfus",

:mic.

( he-

lum non vult, ut vivat ; augeat, unde moriatur.

(ut vocant ) fuit capitis plane rudis & infcii,

odorti Pe-

$ IV.

quialiam nullam precem potuit addiícere, nifi zi prax.

*

hzctria verba: Miferere mei Deur , quam cen- 13.e.7.

.EXEMPLA CATHOLICA.

ties acfzepiusiterabat, cumque ejus prior eJus P- 3-

Vit. PP.

l. F*rater

quidam impugnabatur a fornicatio-

cubile praeteriret, fenfitinde fuaviitimum odo-

de Forni-

ne.

Contigit autem, ut veniret in vi-

rem exhalare; unde Prior fratrem examinat

eatione

& videns filiam Sa-

devivendi & orandi modo, quitamen fe pec-

n. 16.

cum quendam /Egypti,

& dixit

cerdotis paganorum, adamavit eam ;

catorem faffusajebat, fe nihil dignum ea gra-

patriejus: Da mi

hieamuxorem. l[lleautem

tia facere, neque fe aliam precem fcire nifi,

Non poffum eam dare tibi,

. Yefpondens dixit:

Et abiens ad

Müferere tui Deur.. Priorait, illum male orare,

nifi interogavero Deum meum.

diceret deinceps, AMifereri suei Deus, & cau-

doemonem , quem colebat, dixitei: Eccemo-

fam erroris ei oftendit: fed cum primum alte-

venit, volens accipere filiam

nachus quidam

rum precandi errorem Deo tam gratum cor-

meam, do eam ill

i? Refpondens dzemon dixit:

rexit, odor non amplius fentiebatur , igitur

Sinegat De

um fuum, & baptismum, & propo-

Prior hominem ad (e vocatum jubet antiquam

fitaum monac

hi, da eam illi. Et veniens dixit

orationem precari, quofa&o , prior fuavitas

ei; NegaDeu

mtuum, & baptisinum, & pro-

rediit.

pofitum mo

nac

hi, & dabo tibi filiam meam.

hiä quidam hominibus im- Barfy p.4.

fenfit , & ftatim vidit velut colum-

III. Tolofze Juve

nni fan-

. lMlevero cori

piis & Atheis familiaris fatus eft illis prope A

Ü

.

e

bam exire de ore

füo, & volareincoelum. Per-

per omnia fimilis , ut tamen prius experiretur ,

ax.i l.

gensautem S

acerdos à

d doemonem dixit: Ec-

triaillafa&urum. Tuncrefpon-

num Deus aliquis eífet, zeítate lub velperum y5.O&ob.

ce promifit, fe

extra urbemloco folitario ambulat, & pileo , n.6.

dens diabolus dixit ei:

Non desilli filiam tuam

pallioquein campum abje&o, ceu pugil Deum

inuxorem, quia Deus eius

non rece(fit ab eo,

Enge.

Et veniens Sacer-

provocat, ut, fi Deus aliquis fit, lecum con-

gray,

fed adhuc adjuvabit eum.

grediatur: fedDeus hominis mifertus, ahud

DOm' 21

dos dixitfratriilli: Non po

ffum tibieam dare ,

nilegit, quam ut pateretur e coclo magnum

quia adhuc Deus tuus adjuvatte ,

& non recef-

pott P

chart2e folium deciderei quod impius provo-

h,

(itate. Hzecaudiens frater, dixitinfemetipfo:

cato e terra tollens, videt inibi aureis literis

Sitantam bonitatem oftendit Deu

sinme,cum

exaratum: JMiferere mei Deur. Hoc vifo refi-

m, & baptis-

ego infelix negaverim & ipfu

puit, & in genua provolutus confeftim veniam

mum, & propofitum monachi, bonus autem

impietatis petiit.. Summo mane ad collegium

Deusetiam, cum tam grande fcelus commifi,

noftrum venit, & e noftris unirem totam ex-

nuncusqueadjuvat. cur ego recedam ab eo?

pofuit, animumque confeffione expiavit. -

Etinfemetipfu

mreveríus recepit fobrietatem

re commifit , Difcipul.

mentis, & venitin eremum a

d quendam ma-

IV. Juvenisinceftum cum?oro

n Promp.

fenem, & narravit ei rem, quae fuerat

monentem idcirco fratrem occidit: tandem &i

L

it. M. ex^

enuni

patrem,qui eum exhaeredatum & urbe pulfum

3

[

facta.

Et refpondit ei ienex : Sede mecum in

empl. 21.,

fpelunca, & jejuna tre

s hebdomadas conti-

in vita fervavit, clamin urbem regreffus, pere-

r Deum prote. Etla-

mit. Sedubi pro concione audivit illud Ezech.

nuas, &ergodeprecabo

13. /n quacunque hora €$c. confeffus eftmagno

boravit fenex pro fratre , & deprecatus eft Do-

minum, dicens: Obfecro teDomine, da mi-

cumdolore. Sacerdoseum juffit accedere al-

»

tare, in quo fuit imago B. Virginis , habens

hianimam hanc, & fufcipe peenitentiam ejus.

Chriftum mortuum in finu fuo. Übi B. Virgi-

Etexaudivitorationem ejusDeus : Et cum im-

nemenixerogavit, utfibi veniama Chriftoim-

pleta fuiffet prima hebdomadas, . venit fenex

petraret. Interhastam calentes preces cor ei

adillum fratrem , & interrogavit eum dicens :

Aliquid vidifti? Etrefpondens frater dixit: E-

ruptum eft, & mortuus jacuit ante altare. Sa-

tiam, vidi columbam furfum in altitudine coeli

cerdosfuperveniens , ratus eum vivere

& qui-

lilte

u

efcere

Tilulus Jä'L Dei - Mifericordia.

545

, elcere, dum furgere jubet; mortuum reperit.

vit, & corrupit; mater fufpicata fcelus ( Agal-

Sequenti die juffit populum pro eo orare. Tura

ma dicta , lectze pietatis matrona ) filiam incre-

columba candida circumvolans in confpectu

pitam defpexit. Filiaindignata matrem vene-

s*populi fchedulam, quam roítro tenuit, ante

notollit. Paterdomum reverfus id in filia qui-

Sacerdotem projecit, inqua fcriptumfuit, a-

dem minus acriter caítigavit, verbis tamen

, nimam hujus fuiffe in ceelum deductam, an-

gravius eam , quam putabat, perftrinxit, lpfa

tequam calornaturalis a corpore ejus receflif-

enim verofe patri jam odiofam rata, nocte pa»

fet. Eadem fchedula Sacerdos juífus eít infi-

trem ftertentem fecuri obtruncat. Fugit inde

nitam Dei mifericordiam peccatoribus com-

ablata preecipua füppelle&ili, acfe doemoni

mendare, fi quidem fincere confiteantur.

devovetin omne fcelus projecta. Forteintem-

E£x An-

muis no-

V. Quidam, caeterum probatiífimae vitze ,

plo concionatorem audit mifericordiam Dei

ftris 1670.

dum librum & imagines eo contentas parum

laudantem , inde commota poft concionem

pudicasincautius verfat, primo cogitationes

Ecclefiaftem àdit, di&i veritatem exquirit,

indeortasrejecit, abjecto libro; fed refumens

coafitetur , poenitenti»e loco tuncjubetur de-

curiofitati fatisfacit. Undein eam libidinis in-

nuo die proximo concioni adelfe , ubi tanto

faniam eftlapfüs, ut pudore omni prorfus ab-

cepit dolore de peccatis füis obrui , utillico .

fit mortua.

je&to, modos omnes exquireret, quibus eam

expleret. Sed quiaa folicitatis repulfam tulit,

VIII. Cuidam glorianti in bonis operibus, & Vit. B.£-

Ex C

a dzemone aliquoties flagitat , ut vel aliam, vel

in malis moerenti, refpondit C. /Egidius: Mo-Ridil

Yic. Tlie«

wiori De

femet perfonatum flagitio conamodet. Cum

derate dolendum effe de peccatis, quia major

iràiyax,

autem daemon nihil przeftaret, ille primo mi-

eft divina mifericordia, quam peccatorum no-

2

rari ddemonis inertiam , tum circumfpicere ,

ftrorum copia. Si enim agricultores vereren-

5

^s

num forfan quid lateret, quod Stygio moram

tur malos influxus ,. vel volucres coeli , nun-

N

injiceret, deprehenfosque in facculo libellos,

quam fulcis terrze mandarent femina : cum ta-

& Ro(arium , quodad id tempus ftudiofiílime

men femper major pars fructuum remaneat

volvebat, reponit in angulum, preces & íacra,

penes cultorum; ita non eft dimittendum bo-

aliaque confueta pietatis exercitia negligit, ad

numopus propterinanemgloriam, quia fem-

omne fcelus przeceps. Tuminfylvasegreffus,

per manetmajor pars penes operantem.

veftitu omni pofito , abjettaque, quam inícius

. IX. Bellovacenfis in Speculo fuo morali

Cfe Beliov.

fecum tulerat . facra cera ecollo pendula, cla-

Rege quodam refert, quod , cum inter fubdi- fpec.mor.

ra voce dzemonem evocat. Nemo refpondet.

tos virum aliquem haberet fupra modum divi-

diüo IQo ;

.T. p. d

Ílle vero omnis ultra morz pertze, ut Stygem

tem . fapieetem & verfipellem, nec ullam con-

ad fe pelliceret, Deum execratur, & horren-

tra eum invenire poffet eum accufandi occa-

disblafphemiis Dei hoftem data opera fe pro-

fionem , ut ejus fe opulentis facultatibus locu-

fitetur: Refpondet, fe hzec omnia flagitia in

pletarepolfet, tres ei propofuerit quzeftiones ,

Confeffione celaturum, & facrilege Confeflio-

per ordinem fuüb poena confifcationis magnae

ne, & facra Communione ufurum. Sed & ad

partis bonorum füorum ab ipfo refolvendas , &

Batryd

hzec furdus da2emon , Deo ita miferante, nil o-

quidem quzeftiones hae adeo videbantur dif-

Anoi fat-

Q

ftenditíui,aut refpondit. Tandem mifer exe-

ficiles, ut non immerito earum refolutio pri-

cratus moram , & dzemonem, ubi fe deftitui

ma facie impoffibilis videri potuiffet. Prima

praxi ;

aborco, & flagitiis obfitum vidit, ac Deo ex-

fuit , ubi erat medium terrae quafi: centrum.

fa,O Q9,

D 6'

ofum, fa&i poenitens , fequenti die animum

Alia, quotmodii erantaquzein mari. Tertia,

magrio cum dolore apud noftrum expiavit.

quam magna erat mifericordia Dei. Cum au-

Engel-

VI. Salmanticzefuit mercator praedives qui

tem die aífignata coram Regis curia a carcere

grav.

deduceretur, in quo detinebatur, ut fe redi-

Dom. 2

alea omnia perdidit, fimul & Dei timorem &

poft Pa-

amorem. HincDeum fummo odio profecutus,

meret, & dictasquzftiones folveret, de con«

fcha,

omnia fcelera excogitavit , &fecit, &nequid

filio caojusdam Philofophi, qui auxilium mi-

ferorum dicebatur , affumpto baculo illum in

proteriret, Navarri cafuum Summam legit,

ineoubivenitad Tra&tatum de Confeffione &

terramiufixit, dicens: Hiceft centrum terrae

poenitentia, gavifus nova peccandi occafione,

& medium , improba, fi potes. Si vis, utmen-

füurem medios maris , retine flumina, & aquas,

facrilege confitendi , f'atuit id agere, & reipía

agit. Sed Confeffarius fufpicatus eft e confi-

& alveos alios , ne fubintrent , quousque men-

tendi modo, hominem angi, & pudorem fub-

furaverim, & tibi dicamnumerum modiorum.

eífe, multade Dei mifericordia dixit, horta-

Tertiam folvere potero , (i tradideris mihi ve-

p

.tusadingenuam Confeffionem. Hinc mifer in-

ftes tuas, & folium, ad hoc judicium facien-

linPrOf"P'

m' M ex^

tus commotus, inter lacrymas & fufpiria Sa-

dum: Quofacto, cumeffet in fublimi folio in

cerdotem rogat. antantis peccatis adhuc fit

apparaturegio ait: Audite, & videte fublimi-

anpea,

veniz locus , quod ubi abundeintellexit, om-

tatem mifericordize Dei, quia paulo ante eram

nem vitam illi expofuit; & animum ad reli-

fervus , modo fa&us fum quafi Rex : ante pau-

per, modo dives: ante inimo , modo in alto:

gionem adjecit, totus jam alus in ea triennio

ante in catenis & carcere, modo in libertate.

vixit, ac viribus deficiens, Crucifixum am-

plexus peroravit: O quam pudetme vitze prae-

Sic centrum mifericordive Dei eft ubique in

teritze ; fed talis debebat effe Dominus,qui tan-

praefenti vita: mifericordize ejusnon eft nume-

tum peccatorem in gratiam reciperet, ita pie

i

rus , fublimitas & immenfitas ejus eft, quod de

obiit.

L

carcere & vinculis peccatorum per poeniten-

TIbidem,

VII. Pater quidam filiam propr

1a

m adäma?

tiam modicam venitur ad regnum coelorum,

44

. Le-

: R. P-Lohnu.Blþlo Ma". Tom. I.

546

Bbltothece IManualis C'om-ionatorä-æ'

(

de.manu Bafilii retrahere, dicens: Tu mihi

Difcipul.

X. 'L*egitur, quod quidam miles habuit fi-

p(

in Promp. ]iam pulcherrimam, & peccavit cumea

; quod-

preejudicas; nam ego noniviadeum, fed ipfe

9

lit. M. ex-

ivitad me, Chriftum negando, & feipfum mi-

quidem fcelus mater ejus per figna evidentia.

empl.20. (v it, ( perpendit: fed parcens confufioni

hidevovit. Tunc Bafilius ipfum domi inclufit,

f

proprize filize noluit propalare. Puella autem

& figno crucis munivit: .ubi per quadraginta

ü

dies horribiles infidias ddemonum palffus eft ,

fciens peccatum fuum cognitum matri fuae,

de confilio cujusdam antiquae vetulee veneno

poenitentiam fuam complens, invocando vit-

matrem füam interfecit. Pater autem adver-

tutem fanguinis Chrifti,, Tandem die quadra-

efima fubitoin manu Bafilii apparuit ichedu-

tens, & tantum Ífcelus horrens, filiam. om-

[

nino dimifit? tunc ipfe eodem modo veneno

la obligationis diaboli : per quodillum recon-

abeainteremptus eft. Parentibus ejus fic oc-

ciliatum Deo intelligens, . ad Ecclefiam redu-

D

xit, & ejus poenitentiam fufcepit.

cifis illa in defperationem cadens, donec a

ft

quodam aüdivit praedicare, quod omnia pec-

XII. Dives quidam devenit ad paupertatem, Did. ex-"

4

cata, quantumcunque enormia , in confpectu

& poftmodum fubdidit fe fponte diabolo, utempl.ag.

ipfum econverfo ditaret, quem accipiens dia-

Pl

divinze mifericordize nihil effent, quando ea

4l

homo cum contritione confiteretur , & dole-

bolus baptizavit eum dicens: Ego baptizo te

ret. Ipfaautem ad ad eum accedens caufa con-

in nomine luciferi, &orninium, quod fis cum

corpore & anima nofter.

Tandem dedit ei

feffionis, prae defperationenon volebat pecca-

pl

taífuaconfiteri. Et fa&a fibiab eo confolatio-

multas divitias, & dixit: Ex quo nofter es,

f

necummaxima lachrymarum effufione pecca-

debes portare fignum noftrum, ícilicet fuper-

biamin veftibus, &inceffu, fic & inmembris.

n

tafua veraciter eft confeffa ; judicans , feomni

poena & confufione efe dignam. Facta autem

Qui cum in illo ftatu fuiffet annos aliquot, con-

confelfione, &injun&a ei poenitentia faluta-

tigit, eumintrare Ecclefiam, audire przedica-

tionem de mifericordia Dei ,. & contritus re-

ri, ipíacumancilla fuaintravitEcclefiam, &

profternens fe in oratione flevit in tantum a-

manfitin Ecclefia, & procidens fuper terram,

mare cum lacrymis & dolore, . quod ftatim

& jacens orabat , ut fibi Dominus redderet gra-

E

Toiden

mortua eftinventa. Cum autem confeffor ejus

tiam, & vellettotum corrigere, quod fecerat.

exenpl

in preedicatione, ut pro ea Dominum roga-

Dominus videns ejus humilitatem lacrymo-

A

fam, & quod veilet corrigere totum, & vi-

rent, populum admoneret, audivit vocem

dicentem fibi, quod ipfe & populus potius ejus

tamemendare , dixitei de altari: Surge, fe-

orationibus indigerent, itaqueintellexit, eam

mittuntur tibi peccatatua , vade, €9 amplius noli

fj

geccare.. Qui fürgens prae nimia contritione fa-

c

perlacrymarum inundationem iterum effeba-

fc

ptizatam, & ad patriam evolaffe fine omni

&us fuittotus canus , quod eum vix familia fua

purgatorii poena.

cognovit, qui etiam poftmodum fe afllixit poe-

ü

Tb'dem

-XL In vita S.B

a'filii*ieäi-tdr-, quod quid;m

nitentia, qua vitam aeternam mercatus eft,

exempl.

22.

ferviens cuidam nobili viro , * ejus filiam ada-

Iitam mifericordiam Dominus oftendet usque

iavitinhoneftre, quam donis & blanditiis non

in diem judicii, feu in judicio oftendet jufti-

tiam bonis & malis.

1

:

praevalens decipere, quadam no&te in coemi-

buit w)iruin valdeibid. ex-

terio Judzeorum diabolum invocavit, & eife-

XIII. Mulier quzedam ha

eretafuarevelavit. Cui diabolus: Si vis, ut

contrarium fibi, fi veniebat deinilla, de foro, empl.a6.

]

voluntatem tuam compleam : tu manu tua

detaberna, femper percutiebat eam. llla vi-

à

mihi fcribechirographum , quo te ipfum mi-

dens , fe in ar&to pofitam , contuluit unam ve-

hi vovendo Chriftumabneges , & omuem fu-

tulam, ut faceret, quod vir fuus diligeret eam.

Illa promifit, &duxit eam ad horreum, & vo-

am perfe&ionem. Quo fa&to, diabolus cor

puellae amoreillius totaliter concuffit, ita ut

cavitdiabolum , qui ftatim affuit. Cui vetula:

pavimento proftrata clamaret dicens : Pater

Ifta foemina vult vobis fervire, ita ut faciatis,

quod vir ejus diligat eam. llle dixit, feliben-

miferere mei , quia nimis crucior amore tui

fcutiferi. Sed pater evigilans, clamavit dicens:

terfacturum, fedoportere, quod puerum uni-

218 208—.8 —— 71 ——5 !

Heu, heu! quid contigii filia meze, quam

cum, quem haberet. occideret prius; quod

$—

cum feciffet, rediitadeum. Atile: unum ad-

Chrifto vero Sponfo copulare conabar, & fic

falvare? Sed iulto plus illa infaniebat dicens:

huc facietis , fcilicec abnegabitis fidem, & om-

Pater, nifi, quod peto, compleveris, citius mo-

nium Sanctorum auxilium.

Quse dixit: &

riavY. Super quo habito confilio cum amicis ,

ego abnego, & committo me vobis cum ani-

copülavit filiam fcutifero. Etquiaiftefe &fua

ma &corpore. Cuiille: Modo fecura ito do-

dedicaverat diabolo, ideo nec Miffam , neccze-

mumi Quod dum illa rediens l2eta fecit, vir

tera Deibeneficia advertit, nec curavit, ne-

veniens de tabersa coepit eam percutere; & i

que figno fanctze Crucis muniri poterst ,-nec

aliquando fuit mmalus , poftea peffimus.: Quare

videre. Quod illa advertens, fuit perterrita:

vidensfe confufam, fugaminiit: dumautem

ad unum milliare áe domo fua abeffet: occur-

licet ile negaret, fed utrumita effet, illa femel

—— — S"-—! P Q -- P 4 p "

traxitillum ad Ecclefiam , ut omnia probaret.

fitei diabolusinfpecie viri fui, & (imili habitu,

& equo, & dixit: Etquo tu vadis mifera? illa

"Unde ille videns fe deprehenfum, eo quod la-

terenon poffet, caufam totam narravit uxori

refpondit: ante vosfugio. Cuidiabolus: Re-

fuze. 'Tunc illi inzemifcens refpondit; confi-

deas cito domium, promitto tibi, quodtenolo

amplius moleftare, & fic afcendit ad eum fuüper

de, nec de mifericordia Dei defperes , quia ipfe

poteft teadhuc facere deivjuftojuftam. E* fic

equum, & putabat eum virum fuum effe. Qui

traxitilluamad B. Bafilium. Cui devote omnia

cum- veniffetante domum, evanuit. Statim vir

"eonfeffus eft, & abeo abfolutus: Unde diabo-

veniens, ceepitpercutere illam. .Cuiilla: Ho-

Dv Mi a o ii EM a — a

lus agitatus, nitebatur etiam vifibiliter illum

die

Titulus XL, .Dei. Mifericordia.

547

die cum aufugiffem a vobis, & vos me de cam-

quafi quandam farcinam, flens continue lar-

po reduxiflis; hoc non promififtis mihi. Hle

giter fuper ea. Ettunc didicerunt fantti Pa«

audiens, quod fugiffetabeo, dixit: hocnon

tres, quod non propter poenitentiam, quam

erittibi gratis, & ceepiteam percutere, quod

fuftinuerat, fed propter peccatorum memo-

fere exhalaverat fpiritum. . Quze cum jaceret

riam , & verecundiam ei peccata fuerunt di-

femiviva vulneribus , dixit: adducite mihi

miffa. Et transactis quind

ecim diebus requi-

Confeffogem. Cuivir: nunc vult me confun-

evit in pace.

^

dere, ut dicatur, ego occidi eam, & prohi-

XV. Cumquidamin

fi

idelis hominem Chri. S . Dyom.,

buit, quod nullusiret ad Sacerdotem pro con-

ftianum ab Ecclefize gremio abduxiffet , & Areepag.

n epift.

fefhione. llla nori ceffabat clamare: adducite

propterea S. Carpus Epifcopus graviter indi-]

Demo-

mibi Confefforem. Tandem unus de familia

gnatus, petiiffet a Deo, ut amborum vitamophiturm,

Jl eg.

cauteivit, & vocavit Sacerdotem cum corpo-

repente extingueret , fubito ei aperto coelo:

ol n

reChrilti, & erat in no&e: qui cum veniífet

Chriftus innumeris Angelis ftipatus apparuit, -

ante domum, vir obfervavit omnia , & non

infra vero profundilimam voraginem vidit

permifit Sacerdotem ingredi. Qui dum ftaret

ferpentibusplenam, ad cujus eos duo illi viri

ante domum, clamavit ad eum illa dicens:

trementes , jam.jamque dejiciendi ftabant,

Domine, faltem per parietem auditeme: &

fimulque Chriftum dicentem audiebat: Car-

copit clamare dicens: Domine, fateor, quia

pe, paratus fum iterum pro alvandis homini-

puerum meum occidi, & diabolomecommi-

bus pati, &itud mihi gratum efi, modo non

fi cum anima &corpore, & fidem Chrifti ab-

alii homines peccent.

Tuauteminfpice, an

negavi, &cum magna contritione emifit fpi-

utile fit, illam cum ferpentibus manfionem

ritum. Etftatimi(te pius Pater pepercit omni-

praeferre Dei acbonorum clementiumque An-

bus peccatis fuis, &gratiam fuam ei reddidit:

gelorum confortio.

A

animam ejus per fanctos Àngelosin eoeium

XV!. S. Gertrudis aliq

uando divinitus edo- Blo'üus im

deportari fecit. Hoc vidit vir, & Sacerdos,

&afuit, quodhomo afpiciens imaginem Cru-

onil,

'C, I.

Tbidem

omnes, qui aderant.

cifixi imaginari fibi debeat Chriftum fequen-

XIV. Fuit quzedarameretrix incivitate

"'qua-F

tia blanda vocedicentem: En vides, qu^mo-

exempl,

dam, propter quam multi erant depauperati.

do tui amoris cauía pepeuderim in cruce nu-

28

Audiensautem Abbas Paphnucius mala,quze

dus, defpeCtus, totoque corpore vulneratüs,

peream fiebant, affumpto fibi habitu fzecuia-

ac per fingula membra diftentus. KEt adhuc

ti ad eam eft profe&tus , & dato ei folido pro

tanto charitatis dulcore cor meum erga te affi-

Ícorti pretio, petiitlocum fecretum , & ob-

citur, utfi falutituse expediret, aliterque fe-

Ícurum, nevideriab aliquo poffet, & pecca-

licitatem tuam confequi poffes, vellem pro

tum fuum fine verecundia perpetraret. Etcum

te folo tolerare omnia

j

E

*

» quae toleravi pro to-f

duxiffet eum ad plura loca, & ipfe femper di-

to mundo.

ceret, quodvideritimeret, duxit eumr in ob-

XVII. S. Mechtildi de quadam pia perfona.

Tbid.

Dominus dixit: Quando ex humana infirmi-

fcuriffimum locum dicens , 'quod nullus poffet

eum videre, nifi Deus, & diabolos. De qui-

tate culpamaliquam admifit, fi mox per poe-

Jd, àX«

bus verbis eifacto fermone, qualiter deberet

nitentiam redierit ad me, confidens in mea.

la

afpectum Dei formidare, convertit eam , &

mifericordia, paratusfümad unicum ejus ge-

ad poenitentiam moxinduxit. Quae convocans

mitum omnem culpam ei remittere.

mox omnes focios fuos amatores, fecit omnia,

. XViil. Eidem Dominus dixit: Nullus eft

ïIbiä. |

quaelucratafüerat, comburi coram eis in me-

adeo magnus peccator, quin, fi vere poeni-

dio utbis, quz valebant binas quadraginta

tuerit, mox illi omnia fua peccata plene di-

Marchas auri : dixitque , quod magis vole-

mittam, &cor meum tanta clementia atque

bat hzec comburi, quam quod in futuro judi-

dulcedine fupra ipfum reclinem , ac fi nun-

cioipfamet combureretur ab eisdem. Quo fa-

quam peccaffet.

s

&o, fecuta eft Abbatemin defertum , quieam

XIX.. Rurfüm eidem dixit : Quamvis ftel-

lbid.

in parvam cellulam inclufit, in quam perfene-

l, ideft, Ele&torum meorum anime nube

ftram parvam dabat ei fingulis diebus parum

peccatorum, & caligine ignorantize nonnun-

panis & aqu:x. Ineadem autem cella juxta fe

quam valdeobtenebrentur, infirmamento ta-

omnia neceffariafaciebat: quze prae peccato-

meníuo, hoceft, in divina lucemea, obfcu-

rum ejus pudore non audebat nomen Dei no-

rari non poffunt. Licet, inquam , Electi mei

minare, nec manus vel oculos ad coelum le-

magnis plerumque peccatis involvantur, fem-

vare; fed verfa ad Orientem dicebat: Qui

pertamenillosea charitate refpicio, qua eos

glotmafli me , süiferere mei , ficut eam Abbas

elegi, &ipfosineaclaritateattendo, ad quam

julferat. Poft annos autem tres compaffus ei

perventuri funt. Bonum igitur eft homini, ut

dictus Abbas , -quaefivita B. Antonio , 'fi effet

Ízeperecogitet , quam gratuita pietate ipfum,

tempus emittendi eam, &idem peccatum di-

elegerim, & quam bene de ipfo cogitaverim,

miffum ; qui fecit pro ea fratres orare. Tunc

quamque amanter eum refpexerim , etiam

Paulus major difcipulus B. Antonii pofitus in

cum in peccatis jaceret; item quam benigne

extafi vidit le£um pretiofiffimum in coelo a tri-

mala ejus in bonum ei commutaverim.

Ibid; ;

bus fpeciofiffimis puellis przeparatum. Et cum

XX. Cum S. Gertrudis quondam audivif-

quzereret, fi effet B. Antonii, refponfum eft

fetin concione, neminem poffe falutem con-

ei, quod non: fed Thaydis Sponfze Chrifti.

fequi, mnifi faltem tantillum charitatis ha-

Et cum effet exclufa, ait, quodin toto trién-

beat, utex amore Dei poeniteat, abftineat-

nio habuit femper peccata fua ante oculos,

que a peccato, ipfaque apud fe cogitaret, hac

Z£z2

K, P. Loln. Bibl. Man, Toi. I

xatigne

548

Bibliothece Manw;lis Concionatorim

Zbu[us: cavenius.

fatione multos damnätum iri, utpotequi ma-

gistimoregehennze ; quam amore Dei poeni-

VII. Sicut foletthefaurus recondi, aurumSa!mero.

teantinfinevitze, Dominus fic eilocutus eft:

auro, & argentum argento cumulando ,

& X9: 13-

di(c. 16.

Quando video peccatores agonizantes, qui

magna ac follicita diligentia fervando , ne

$ Ladf

mei unquam dulciter recordati fuerunt ,. vel

quisquam illum deprazedetur , ut tandem ali-

att. 14

aliquid meritorii operis peregerunt, in ipfo

quando fua die detegatur, & illum poffidens

ie p

mortis confinio exhibeo eis metam pium, a-

gnim J

dives & beatus habeatur: lta per centrarium

terii

imabilem & benigaum, ut ipfi exintirnis cor-

thefaurizamusiram, ideft, divinze vindictae

dis medullis doleant, quod unquam me offen-

ieritum , peccata peccatis coacervando, &

derint: ac per talem poenitentiam apti red-

diligenter illud perimp oenitentiam affervan-

duntur ad falutem con

i'ei;uendam ,& pe'rire

do,ita ut Deus omnium delictoram memoriam

non poffunt.

exacam cuftodiat, quotandemaliquando die

noviffima detegatur thefaurus malefactorum ,

:

$. V.

Cornel. a

SIMILLITUDINE S.

ut cum ipfo graviffimo puniaris fupplicio.

Lapide in

VIII. Sicut mifericordia Dei cito adeft ,

c. 5. Eccl.

Qualitas.

fübvenit poenitentibus; ita & ira Dei cito in-

$, Virc

Mani&

cutccelum quandoque nigraf 'confpicitur

gruet peccatoribusimpoenitentibus ex impro-

[

S.Hier. in

ferapke

-diíc. 10

1i51

coopertum caligine , horrendis refo-

vifo.

Wi dl

n' 2-

IX. Sicut qui paulatim arcumintendit, tem-

C.2. Romf

l

nans, ftrepitansque tonitribus, fulgurans,

fulminans, grandinesjaciens, impetuofis ex-

pusdatalteri, utfuügiat, qui, fifugerenolit,

undanspluviis, gelidisque debacchans aqui-

tantofortius fagitta emiffa configitur, quanto

lonibus; aítfubito variis pulcherrimisque ad-

majori tempore arcus intenfio fuit fa&a ; fic

ornata coloribus apparet lris , ferenitatem no-

Deus, quilaneos habet pedes, fed ferreas ma-

bis promittens & tranquillitatem; ita & nos

.gus ; t'axditatem' fuppliciigravitate compenfat.

z

(zepe fupplicia & flagella timemus , & expa-

$. ET

veícimus iree divinze , quafi jamjam a terra

abforbendi, ultimamquam mundi experturi

MOTIV A.

ruinam: Deusrepulifti, & deftruxiftinos, &

De. mifericordia. Dei. [perandi.

iratuses. Ecce tempeftates, turbines & ful-

mina; aftindilate poftea ferenitas fuccedit :

uia mi[ericordia eft gloria Dei ; ut Manfi Man&

l C. nogl

M

Et.mifertus es nobis.

e

his verbis indicavit: In libro Nume-

petí,

udicesladeo pii, qui;

rorum Deus inquit : J/ivoe

to.c. fet

Did.Stel-" ]I. Sicutfunt aliqui j

go, €9 fnqalebitur

"

39 at

laincap. - etiamfi contra aliquem crucis fententiam pro-

gloria Domini wniver[a terra.

S. Thom. d

61

31.V1^ ferant, prius lacrymantur;; fic Deus, quan-

.1L. Quia mors Chrifti eam exigit , €9 commen-

do deftruxit mundum tempore Noe, prius plo-

Villan. tr.

dat; uti S. Thomas Villan. indicavit dicens:

deAdven.

ravit. Ta&us dolore cordis intrinfecus: Dele-

Quomodo te damnabit poenitentem, qui pro-

bo , inquit, fiominem , quem formavi : Super

pter hoc moritur, nedamneris ? Quomodo te

abjicietredeuntem, qui de ccelo veritqueerere

ferufalem etiam prius flevit, antequam eam

:

- deftrueret.

te: Unde Apoftolus: Quis accufabit adver[us

| Wt

S.Chry. — IIl Sicut in zegrotis, & periculofiffimo

ele&os Dei ?. Deus , qui juflificat , quis efl , qui

ede(rir,

hom.2.iD morbo corréptis, ingentisque pretii pharma-

condemnet ?. Dices forfan ; agnofco Dei vifce-

vertfer,

Plalm.59- c:s opus habentibus,fiingrediatur medicus,at-

ra , inzeftimabilem dignationemintelligo; fed

145 64,

quezegrum ad

moneat, permultis ipfi medica-

magna funt peccata mea nimis, & inveterata

mentorum generi

bus ad conficiendum phar-

flagitia mea, poenitentia vero modica, aut

macum opus effe, isque przebere fe poffe ne-

nulla, quomodo poffum falvus fieri ? O ftul-

get, q

uod inopia laboret, dicatque medicus:

te, non attendis, qualem pro tuis peccatis

Hoc & illud mihi da ,

& ego reliqua omnia

fatisfaCtionem in crucePatrireddiderit ? ex-

de meo fübminiftrabo.

Eodem modo Deus

aggera crimina, accumu!a peccata , aggrava

quoque facit , confeffionem , inquit, & la-

quantum potes; potior eft illa hoftia. Et con-

S; Bern,

crymas & poenitentiam mihi praebe, & ego

firmans S. Bernardinus, quidmagis, inquit,

enenf.

ad fpem venize mentes erigere potuit, & ve-,

otn. I.

alia pro mea benignitate tibi largiar.

Utilitas.

rifimilius oftendere valuit, Deum velle mife- Quing,

reri hominibus , quam quod Pater mifericor-ferm. r.

Manfi dif. .W. Sicut pecunia omnibus rebus compa-

diarum proprio Filio fuo,. uteisparceret, non art. 2

30 n. IO

randis defervit , omniaque fupplet: ita divina

MP

pietas omnibus neceffitatibus noftris fubvenit,

pepercit? Et ipfe Filius, utimmunes & illzefi

]ü&.deö

ipfi abire

nt, latrociniorum ipforum dignatus

ïed. A l

àd quzevis fe impendit, & ubique refplendet.

eft perferre fufpendium.

:

Tbid.n.2. , V. Sicut thefaurus temporalis in benefici-

um innumerabilium hominum diffunditur;

ME. Quia femper €7 ubique parata efl ; uti

G. S.Bafil. in -

om.exh, .

eodem modo divitize divinze bonitatis in o»

Bafiliusindicavitdicens: Clama, dic, mife-

reremei! nonlabiamovendo, fed mente vo-

ad bapt.

mnes res diffunduntur.

jbid.n.7. VI. Sicut quilibet lucis fadius innumeras

cem emittens ; nam & filentesaudit Deus. ]e-

remias in luto erat, & Deumattraxit: Daniel

diffipattenebrass eodem modo quilibet mini-

inleonumlacu Deum placavit. Verum,inqui-

maus fan&ificantis gratize gradus , qui eftqui-

dam divinze infinitze mifericordize partus , dif-

es; hi Deograti & accepti erant, ego autemin-

Ves

fipat tenebras iniquitatis.

numeris fum fceleribus contaminatus ;

ruim

Titulas XL. — .Doi Mijäricordiä.

519

rum & latro m crucetalis erat, & tamen, li-

M f

cóhibet, ne pluant fuperl te? Nunquild folis,

T0 ]

. cetin profunditate putei hujus conftitutus ef-

lunze, ftellarumque fplendorum abfcendit, ut

M |

.. fet, inquit magnus Bafilius , non tamen in cru-

Fdi

ce prohibitus eft, quin paradifum atfecutus

non fuper teluceant, atque radios diffundant?

"

Porro terra germinat fru&um fuum, arbores

3

S.Laur, fuerit. Id ipfum etiam S. Laurentius Juftinia-

diverfarum fpecierum poma producunt , ,vir-

uft. 1. a.

nus confirmans, anignoras, ait, quamdiu

3

de fpirit.

corporaliter vivis, etfi omnium criminum te

gulta quaeque ad tuum fcecunda funt ufum , ác

anim. in-

( pro dolor ) intelligere diffimulas, a quoifta

teritu.

fecerisreum, refurgendi tamen i

n fpiritu tibi

percipias. Tibi cunéta famulantur elementa ,

aDeo eít indictafiducia. Hinc idem S. excla-

mat: O divinze miferationis ineffabiles divi-

nubes de ccelo imbrem oportunum fpargunt,

dies diei, & nox fucceditnotti , ut tibi cunctis-

tize! Non przefixit compundionis tempus, non

que viventibus praebeant exemplum ; & fine

ä

indixit menfuram, neque confequendze gra-

lenfu , & absque guítutorpeícis , & jaces. Po-

t,C(Jmel. 1

tize terminavit ocum , fed fimpliciter dixit:

ftremo illo ordinante, jubente , atque domi-

àpide in

Quotiescunque ingemuerit peccator, inínu- mante

, tibiferviunt Angeli, miniilrant Arch-

1

c' 5' Eæl'

ans, nullum ab eadem milerendi finem effe angel

q

impofitum.

'.

,"

i, univerfzque coelorum obfequuntur

virtutes, tuam quzerentes falutem ,tuuim cu-

S. Vine. . 1V. Quia patienter

[2

x]þe&'at; uti S. Vincen-

pientes profe&tum , tuam beatitudinem anhe-

)-S.Hier. la

Ferr.apud

tius Ferrerius his verbis declaravit: Quotannis -

(177

lantes, & nequeex histe convertis ad illum :

Maþfi dif.

creditis, quod Deus exfpectavit Angelos pec-

qui fua bonitate, antequam effes , convertit

þ)

cantes? Revera nonperannum, nec per men-

Íe adte. Nempecumnon effes, nonerat, qui

fem, necperhebdomadam, necperdiem,nec refifteret

s

?

obaudiret

, fenueret, & tamenip-

perhoram, necpermomentum, fed ftatim & « fe fine tedi

gnatus eftfacerete; te quoque exi-

?:

* fubitoejeciteosdecoelo, & damnavit zeterna- | ftente,

praevaricante, fugiente, exfpe&avit

literintantum. Quod necIncarnatio F'ilii Dei,

patienter,

utpoenitentiam ageres. Et Petrus Petr. Col-

nec Paffioejus aliquideis profuit, quiairrevo- Cellenfis,

unum, inquit, pre aliis fuse boni- lenf. de

biliter fünt damnatiinzeternum. Modo cogita - tatis ftricti

usreligavitbeneficiorum vinculum, f?bern.

hic, quanta eft mifericordia Dei ? quiatam no-

quo fpretus non fperneret,

eje&us non abji- "

biles creaturas, & fpiritualesnonexípeGavit ceret, offenfus non lzedere

t, fed fatisfaceret

ad poenitentiam, & modo exfpectat te fuper-

fibi pronobis denoftrainjuria, non requireret,

Y

[ Manà

bum, vanum, pompofum per multos annos,

.(dis nj

S.Bermn. Cuiconfentiens S. Bernardus, Deus, inquit,

fed reduceret. Quishoc cacumine pietatis e-

oenpent, -

levatus eft, nili Jefus? Quis hunc verticem

f

to. 2. fer.

nonadexecutionem fententize currit, non fe-

gratiarum fubiit nifi

Filius Dei? planefiin Jefa

19. art, x.

fünat iraíci, fuftinet, diffimulat, exfpecat. aliquideftmelius ip

C, l.

Non quidem piusDeus iraícitur per fingulos di-

fo Jefu

; id mihi eft propi-

,9. T.

tiatorium, ideít reconcili

atorium.

. Villan,tt,

es? Unde Sapient. 11. 24. Mifereris ommium

'deAdvel.

5

. JDomine , quoniam ommia potes , €9 dilfimulas péc-

.. VII. Quia celeriter exaudit; tefte S. Berhär S.Bernar-

-

cata hominum propter pomnitentiam. E:i revera il-

do dicente: Ma

gnam prorfus miferiam magna

us in fe-

mifericordia dil

uit, & abíter

oS.Mag-

lud dicere poffümus Thren. 3. Mifzricordig

dem feftinanter,

git, & hoc qui-

dalen.

omümi, quia non [umus con[urpti.

quia fine ullo intervallo con-

g

1dem to.

^V. Quia ultro invitat, uti idem San&us in--

junguntur, .& lacry

ricordigx Salvatoris.

mæ;pecc-aþtvricis , & mife-

e.deOrig, dicavit, dum de Redemptore in cruce crucifi-

verit.fer. xo. itafcribit: Clamatdicens: O anima mea:

.. VIIL.. Quia jugiter: fuävenit»; nam uti re&e S. Chry-

123 9. lile&a, brachiisin cruce expanfis benignifti-

. Chryfologus indicavit, dum verba illa Pf felegusia

meteexfpecto, ulcifcidiffimulo, amultispe- 135 ( Confitemini Domino , quoniam bonus, quo- 7113*

riculis libero ; revertere, cum gaudenter te Pjam m Jaculum miforicordia ejus ) explicansita

fufcipio, omnem offenfam remitto , gratiam- cribit : Quid eft feculum ?. Non aliquando

liberalitertibi dono, & datam multiplico, mul- quidem, inquit, beneficio afficit, aliquando

tiplicatam confervabo, confervatamqueinse- Vero recedit. Neque aliquando quidem mife-

:ïä

ternunm remuneràbo; ideo, utdicitur Jerem. fetur, aliquando vero definit, quodevenitin

,' $, Bo

31. In charitate gerpetua dilexi te ,. ideo attraxi

iominibus, quos & prohibetanimi perturba-

^ Cenetl

ze miforans tui ; Exgo , ut dicitürlíaio g. Dy- tio, &diftrahitfra&us & abje&us animus, im-

m T

relinquat ixapius viam fuam , '€2 vir iniquur cogi- . Peditfavor, & obfequium, at Deus non eft e-

* Quinf»

ialiomer fuas , €9 revertatur ad Dominum ,. €g Jusmodi, fed perpetuo miferetur.

'.ferm. n

miferebitur cjur, quia emultus eft ad ignofcendum.

IX. Q

uia etiam indi

8

1 ar t: 2.'

S. Laur.

510* non re[guit ; uti S S. Befn.

Hinc & S. Laurentius Juft. ait: O quam fre- . Bernardinus teftatur

, dicens: Admiranda Sen. to. 3.

|

bed. c. 4.

" quenter ad cordis pulfat oftium, utingredia-

eft benignitas Salvatoris, quod talibus vitam

er.de So-

z

turadte, tecum maneat, in te conquiefcat,

Ciet..a. 20

&largitur, & confervat, aliaque muitiplicia

C,E

fuarumque te participem faciat effe delicia-

dona perfeciffima largitate preftare non cef-

Spil.it «

rum. Infequitur quippete, quafi tuoip

feDo- fat, quinonfolum vita ipfa indigniffimi funt,

4 hom'ex U

minus indigeatfamulatu ,

nequeat effe beatus.

& tanguam ;fmg te

fed etiam omni alio bono, przefertim cum ipfis

:adban'

bonis, quze a Creatore accepiffe illos manife-

ït

VI. Quia beneficiir provocat ; utiiterum S.

r

ftum eft

, non folum execrabiliter abutuntur,

Laurentius Juft. infinuavit dicens: Quamvis' fed etia

m Creatore

m benigniffimum nequiffi-

delinquas graviter, quamvis in multis offen- me impugnant.

das frequenter, tametfi te voluntarieavertas

X. Quia terminum non habet : hinc S. Bafi- S.Bafil. iu

reg. brey,

ab Qlo, nunquid fuarum ftillicidia gratiarum — lius, fifieripoteft, inquit, ut multitudo mi-

interp. 1,

PA

f

"

Bibliothece Manualis Concionaiäriæ

559

—

ferationem Dei numeretur, & magnitudo mi-

. $.. VIII.

—

fericordiae menfuraulla comprehendatur, col-

ASSLCUAR, Ro A

lata cum magnitudine peccaterum, adhibea-

primis noffe debet Afceta , cur Deur vosa- S. Bern.

I I

r.5. ia

turíane, filibet, defperatio. Si autem hzec

ri voluerit smi[ericordiarum Pater ; id quod v;

irgil.

& magnitudine non poffunt & numero definiri

S.Bernardus declaravit dicens: ReCte,non Pa- N

[

C mifericordia autem Dei & miferationes , ne-

ter judiciorum & ultionis Deus dicitur, fed Pa-

fttiviþ.

quemagnitudine ulla poffunt, neque numero

ter mifericordiarum , non modo quod Pater

circum(cribi ) fine dubio non eft ,' cur defpera-

videatur mifereri potius, quamindignari, fed

tio adhibenda fit , fed agnofcenda mifericor-

eomagis, quod miferandi caufam & originem

fumat ex

dia Dei, & commiffa peccata deteftanda , quo-

proprio: judicandi , vel ulcifcendi,

rum condonatio pofita eft in fanguinþ Chrifti,

ex noftro.

II. Noffe debet, inquomi[ericordia Dei pra-

Hugo

ard. in c,

$.. VIl.

cipue eluceat, quod Hugo Cardinalis oftendit,

2. Rom.

dum füperverba S. Pauli : n divitiar bonitatis

E ab - — GU QO Wwm. aa x - a

MEDIA.

ejus €9c. ita fcribit: Notatur copiofitas, & a-

m

P^

—

bundantia bonitatis in largitione beneficio-

4ld fiduciam erga mi/ericäidiam Di : conci- :

s

rum,quoefit peccatoribuslicetindignis. Haec

giendam.

bonitas attenditur in octo. Primoin hoc, quod

sBem, Ll Exempla mifericordim ob oculos ponere , . uti

dateis, licet fint ejus capitalesinimici: Secun-

fer. 1. de

S. Bernardus fuafit, dicens de S. Pau-

do, quodinteriusincitat ad bonum: Tertio,

— —— . aX n—À

fione S.

Conver- Jo : Propterea converlionis ejus memoria fre-

quod a malis refrenat peccatores per flagella

quentatur, quod & ipfa quoque memoranti-

veleegritudines: Quartoinhoc, quod a cafu

BN

p

Pauli,

bus utilis inveniatur: in hac enim memoria ,

confervat: Quinto, in quantum peccatoribus

2 ho

& peccator fpem venize concipit, & provoca-

offertgratiam : Sexto, in hoc, quod exterius

tur ad poenitentiam, ,& qui jam poenitet, per-

vocat per praedicationem : Septimo in hoc,

fe&ze converfionis accipit formam. Quis de-

quod exempla benefaciendi, & fe convertendi

fperet ultra pro magnitudine cujuslibet crimi-

ad ipfum, | oftenditinfan&is viris, quia in o-

nis, quandoquidem Saulumaudiat adhuc fpi-

mnireligione funtaliqui boni. Octavo apparet

tantem minarum & caedis in difcipulos Domi-

bonitas Deiin hoc, quod dele&ationes tempo-

1

ni, fubito fattum vas electionis? Quis dicat

ralesamaritudinibusrefpergit. -

V

iniquitatis pondere preffus: affurgere jam ad

lII Noffe debet varios modor, quibus mif.

2ri- Bellov;

ftudia meliora non valeo; quando in ipfo iti-

cordia divina ad panitentiam vocat peccatores,quos ,P€C- mer. -

mere, quo fanguinem fitiens Chriftianum ,

breviterindicavit Bellovacenfisdicens: Efte- ääp- 4.;

diruin toto pe&ore virus efflabat, perfecutor

&us divinae mifericordize eft, qua peccatorem.

. crudeliffimüs in przedicatorem fidelitfimum re-

multipliciterrevocareconatur; videlicet core:

S.Greg. pente mutatus eft; fed & S. Gregorius, in-

ripiendo, flagellando, blandiendo, promitten-

p

homil.24. quit: Perpendo Petrum, confidero latronem,

do, vocando praedicationis vellocutionis ver-

Pidln,

in Evang. afpicio Zachzeum ; intueor Mariam, & nihil

bo, incitando, reclamando, & infpirando in-

m

.aliud video, niíiante oculos noftros pofita

terno confilio, increpando aliquo terribili fi-

fpei & poenitentize exempla ; ubique exempla

gno.. Fufius vero enumeravit S. Bernardus,in- S. Bern. . -

fuze mifericordiaze apponit.

Mala ergo difpli-

quiens: Septem in me video mifericordias Do- fer- 48 in .

L

ceant velexperta. Libenter oblivifcitur Deus,

mini, quas & vos ipfi facillimeinvenire pote-

t

quod nocentes fuimus , paratus eft peeniten-

flis in vobismet ipfis.

Prima eft, . quia non

tiam noftram nobis ad innocentiam deputare.

poteft explicari fermone, quam benigna fit;.

Oleafter

Il Pronitatem Dei ad mijericordiam confide-

quamgratuita ; ego peccabam, & tu dilfimula-

inc14. Fare, dequaficloquitur Oleafter: Soletapud

bas ; noncontinebam aíceleribus, & abftine-:

Num,,

homines multiplicata injurize illatze conditio

basa verberibus ; prolongabam. ego multipli-.

effe caufa, de ceetero continendi veniam ; non

cando iniquitatem ,. & tu Domine pietatem

tuam.. Secunda eft, quod a multis peccatis

Ífic autem Dominus Deus, fed veniam multi-

plicaffe, caufa eft novze condonationis; unde

adhucin fzeculo pofitum cuftodivit me: Quis

S.Petr, ait Moyfes: Sicu£ propitius fuifli egredientibus

enimnon videat, quod, ficutin multa cecidi,

Dam. fer.

fic &inalia poteram cecidiffe peccata, nifi me

de $. Mar-

de /Egypto. Et clarius S. Petrus Damianus:

tino,

Vides, inquit, quam longa patientia fit in

omnipotens pietas confervaffet! Fateor, &

.Deo, quam velox mifericordia? Longanimus,

fateor, &fateor, quia nifi Dominus adjuvif-

aitSanttus, & multum mifericors. Libenter

fetme, Írequentius cecidiffet in omne pecca-

igitur ad teconfugio, Domine Jefu, qui diu-

tum anima mea: hanc mifericordiam tangit,

tius pateris, & velociter mifereris, , quia tu

quando dicit, quod ifte prodigus filius cupie-

es Deus & nonliomo, ficut Propheta dicit :

bat [aturari de filiquir porcorum, €$ nemo illi da-

Qui fervetiram , abfcondat malitiam , vin-

bat, id eft, Deus non dabat , cujus centrum

di&am inquirat.

Ad hxc & illud confide-

ubique, & circumferentia nusquam , quia

randum in mifericordia miferantis , quia fze-

non vult dare homini opportunitatem pec-

culi homines femel, aut bis, aut multum fe-

candi, quam optat ; libenter tamen dzemon

daret, quite pofuit ad porcos cuftodiendos.

pties vel decies dimittent; hic autem millies

in die, fi fieri poffet, quae committimus, di-

Tertia eft, quod vifitavit cor meum , & im-

qmittit; & hoc quamidiu vivimus, quamdiu

mutavit, utfierent mihi amara, qua mala,

peregrinamus ab ipfo.

dulcia prius erant. Kanc tangit Salvator ;;

quando

L

Tiulus XL. xDeiv Mi/z;arr*icordiaf

951

quando dicit, quodhicadolefcens eft ad fe te-

plurimum polliceris , quafi ille, qui,tibi per Ider tr.

S n

verfus, & quod coepit intra fe dicere: Quanti

&t

$l

poenitentiam promifit indulgentiam , promi- 33: injoa.

Í

Vlrgtl

mercenarii in domo Patris mei abundant. panibus ,

ferittibi etiam prolixiorem vitam. Un

de fcis,

ii

lYi

ego autem hic farme pereo? Surgam., €9 ibo ad ga-

quid pariatcraftinus dies? Recte dicis

in cor-

trem meum. Quarta eft, quod poenitentem mi-

detuo: quandomecorrexero, Deusmihio-

fericorditer fufcipit, utin eorum numero in-

mnia peccata dimittet ; nerarenon poffüumus,

veniretur, dequibus Pf. 31. Beati, quorum re-

quod correctis atque converfis indulgentiam

sniffe funt iniquitater; hanc mifericordiam tan-

Deus promifit: Ànin quo Propheta mihi le-

git inhoc, quod dicit patrem occurriffe filio,

gis, qiua promifit corre&oindulgentiam, non

cum adhuc effet procul, & eum amplexatum

mihilegis, quia promifit tibi Deus, longam

Hügo

ad pacis ofculum fufcepiffe, Quinta, per quam

vitam, Ex utroque igitur homines periclitan-

Cid.inc,

inihi continendi deinceps emendatius proetti-

tur, &fperando & defperando, contrariis re-

tit virtutem, utnonrecidivum paterer, &ef-

bus, contrariis affe&tionibus. Sperando quis

fet noviffimus errorpejor priore. Hanc miferi-

decipitur? quidicit, bonus eft Deus, rniíeri-

cordiamtangitin hoc, quod dicit, eum fuif-

cors . eft Deus.

.Defperando quis decipitur ?

fe calceatum, id eft, mortificatum defideriis,

Qui dicit : immifericors eft Deus,

ne pesjam lapfus Zecibus immergatur. Sexta

V. Noffe debet ;

L

ficut smifericordia [zmyer

eít, gratia promerendi, & hzecfignificatur in

cum juflitia conjunBa efl, ita metum quoque Divini

annulo fidei, qui ponitur in manibus,id efbin o-

oj ndicii cum [pe smifericordie obtinende junEum

peribus applicatur, quod fit non propria no-

eJe debere ; uti fapienter monuit Hildebertus Hildeber-

ftra virtute,fed Deigratia. Septima eít manus

Epifcopus, dum in epiitola quadam Ccui hic

tus f;p, a-

Beda in c, Donze converfationis. Quibus confentiens ve-

pad Manfi

preefigitur titulus : Gratulatur Reginze cuidam

difc. 22.

?. Rom. "nerabilis Beda. Quid, inquit, tam longani-

de bono; quod alind fuiffe non puto, quam

F

n. 4.

mum, quidtam multum in mifericordia ? Pec-

nuptias cum Rege. ) przeter alia illam horta-

catur, & vivitur, accedunt peccata, augetur

tur, ut Deum nonita fperet mifericordem , ut

vita; blasphematur quotidie, & folem fuum

nonetiam exfpectet]

udicem; itaad propofitum

oriri facit fuger bouos €9 malor. Vocat undique

noítrum fcribit: Sed dicis mihi

; idem offen-

ad corre&ctionem ; vocat impertiendo tempus

fus clementiam promittit,

punire praetermit-

vivendi; vocat per leCorem; vocat per tra-

tit;poenitentem admittit,mi

nas remittit,debita

Gatorem , vocatper intimam cogitationem,

dimittit, ampliora committit. Ita eft,

inquam,

?ellov. !

vocat per flagellum correGionis , vocat per

Dec.ID0f,

confiteor, mifericordia Domini plena

eft terra,

L pj

niifericordiam confolationis , longanimis

*

Ceeterum plures eam fibi infru&tuofe a

ücupan-

multze mifericordiae Deus.

tur, qui

Clicet abjurato bene agend

i ftudio )

. - 1V. Noffe debet /copulor , in quo impingere fo-

Deumtamen,

quem merentur judicem, fpe-

lent homines mifericordia Dei abutentes, quos S.

rant mifericordem, quafi eum invenire propi-

$ Aur, i5 Auguftinus indicavit dicens : £ fp»s , &9 defpe-

tium, merces fitiniquitatis , quod credimus ef-

; Pfalm.

vatio timenda eff in peccatir. Videte vocem de-

le Religionis. Verum non eftita: neque enim

144.

fperantisadaugenda peccata, & videte vocem

milericordiam Dei lucrantur mali, quam fibi

fperantis ad auferenda peccata, & quomodo

etiam timide pollicentur boni.

Ber,

Inea fperare,

':r.43.iu

utrique voci occurrit providentia & mifericor-

laiuberrimum eft confilium; fe

d de ea totum

i

dia Dei. Audi vocem defperantis: Jam, inquit,

pendere, periculofum eft refugium; oportet

. damnandus fum, quare non facio , quidquid

enim judicem mitigent aliqua bona,. fi volu-

volo; audi & vocem fperantis ; mifericordia

mus mifericorditerjudicari mala, Proxima eft

Domini magna eft. Quando me convertero,

veniae caufa, non totà rea; virtus, quze cum

dimittit mihi omnia; quare non facio, quid-

delitto ad judicium venit, interverit. Hi vero

quid volo? defperat, ut peccet; fperat, ut

judicem fentiunt mifericordize expertem , qui

peccet. Utrumque metuendum eit, . utrum-

le peccando faciunt expertes juftitixse, — Et in

que periculofum. — Vae a defperatione! vee a

eundem fenfum S. Auguftinus. Quamvis, ait, S.Aug.

perverfa fpe! utrique huic periculo ,& utri-

multum przefumere debeamus de mifericordia ho. 36. in

que malo, quomodo occurrit mifericordia Dei?

Dei, non tamen negligenter debemus timere É**6:2e

Quiddicistu, qui defperando volebas pecca-

juititiam ejus ; cum juttitia enim te judicabit,

re? Jam damnandus fufn, quare non facio,

qui cum milericordia te redemit, Nam quod

quidquid volo?. AudiScripturam : JVolo mor-

nos tam longotempore peccamus, & ille par-

tem impii , taniums u£ revertatur , €9 vivat. Hac

/

cit, non eít negligentia ; fed patientia ; nonille

voce Dei reducitur infpem. Sedtimendus eft

potentiam perdidit, fed nosad patientiam re-

aliuslaqueus, neipíafpeamplius peccet. Quid

fervavit. Teneamus ergojuftitiam, cujus mife«

ergo & tu dicebas, qui fpe magis peccas?

ricordiam delideramus. Hinc, tefte S.Bafilio, S.Bafil.in .

quandome convertero, omnia mihi Deus di-

ubique Scriptura miferationibus Dei juftiti- Pf, 144.

$

mittet; faciam, quidquid volo. Audi & Scri-

am conjungit, nos plane erudiens, quemad-

ptaram: JVon tarder converti ad. Dominum, ne-

modum nec mifericordia Del fine judicio ,

que differas de die in diem ; — [ubito enim veniet ira

nec judicium fine mifericordia fit, fed com-

ejus ,. E8 in tempore vindi&le difperdet te ; noli

menfuretur, etiam cum judicio miferationes

ergo dicere: Cras me convertam, cras Deo

luas iis, qui digni funt, admen(uret; &

placebo. Verum quidemdicis, quia Deus con-

cum judicat , commenfuratum .quoque no-

verfioni indulgentiam promifit; fed dilationi

ftrze infirmitati judicium inferat benignita-

tuze diem craftinum non promifit. Et iterum:

quam aeque

us erga nos aü'e&g poþius.,

Conm»s

S;,emper exfpectas, &de mifericordia. pei tibi

553

Bibliothece Mauualis. Concionatorice

yit

idemin compenfíatione nos ple&enä. Cujus ulterio-

digeo opera. Abit Judzeus , & ad Palatium,

enu

f. 32.

rem rationem alibi reddens : fi perfe, ait, judi-

uno inde diftans milliari, conductus, inlimine

(2

cium Dei fatis effet, ac fevere & przecife pro

domus bajulum reperit, faccumque frumento

at

meritis eorum, quze geffimus , nobis repende-

plenum , nec procul inde vacuam in mari

t

cymbam. Quando vir Dei ad Hebrzeum con-

ret, quze nobis fpesreliqua effet? quiexomni-

i

bus íalvus:sfieret? Nunc autem diligit miferi-

verfusait: Giranum hocadnavigium iftud de-

gne

cordiam &judicium, velut affiftrice conftitu-

portari vellem, adjuvaitaque me, obfecro, ut

ta fibi miforicordia, & regio judicii praelata

ipfum bajuli hujus humerisimponamus. Mox

que

füc

throno. Sic quemlibet in judicium adducit:

obfequiofus Hebrzeus hinc uni facci parti , il-

ag

Si iniquitater ob[ervaveris Domine, Domine, quis

linc vero alteri fervus Dei fuam applicavit

j

manum , dumque Hebrzeus faccum elevaret,

fuflinsbit? Neque enim mifericordia fine judi-

Frater Matthazeus fuas ex induftria fubduxit

"

cio, neque judicium fine mifericordia. Ante

Me

judicium mifericordiam diligit ,

& poft eam

manus , ut faccus caderet ; quo facto indigna-

(ei

tus Hebraeus, quid, inquit, facitis? Etvos

prorogatam ad judicium venit. Hzec enim

veftras füftinete partes, fiquidem nimium eit

par

' ánter fe conjunéta funt, mifericordia cum ju-

bet

dicio. Vultenim mifereri Judex, teque mife-

pondus , ut illi ego folus fufiiciam , non ego

Qu

rationibus fuis comple&ti; modo poft admiffa

tantas habeo vires, ut ego fine ope tua pon-

dus hoc erigere valeam.. Tunc S. Capuccinus,

a

peccata humilem te fa£tum & contritum, &

mD

malefa&a plurimum deplorantem inveniat.

facco dimiffo , fequentibus Hebraeum aggre-

| $. Chryf.

. Vi. Noffe debet , etíam cooperationem hominis

ditur verbis: Ecce nunc ipfiffimam tuze duri-

igi

hom. 2. in

tixe caufam; rogaftime, ut profalute tua, &

dlC

f. 5o.

nece[Jar

iam e[Je , ut mifzricordiam a Deo con[equa-

tet

iur; uti

fapienter indicavit S. Chryfoftomus

plena tuiad veram fidem illumina'ione inter-

dicens: Dei mifericordia tanta eft, ut nulla

cederem apud divinam mifericordiam ; ego,

quod niei erat muneris , feci omni cum dili-

] Terhi.] h

oratione explicari, nulla cogitatione compre-

de pat

l

liendi poffit, mentemque omnem excedat , ac

gentia, afttu defeciftiin muneretuo, nec mi-

. II

rationem fuperet. Verum etiamfíi ea talis fit,

hi, nectibi fatisfaciens. Meamitaque oratio-

gnc

nem cum cordis finceritateadjuva & tua, di-

Silvian W

p

artes tamen etiam noftras defiderat. Atten-

2 Marf

: de,

uid dicam; Deus mifericordiam impen-

vinamqueinte experieris mifericordiam. His-

ile. i

dit, at non id fimpliciter, verum ait: Da tu

que dictis, navigium, bajulus, & frumentum

h. o

difparuere. Quo miraculo mifer ille compun-

(

quoque aliquid: v.g. infinitis peccatorum far-

cinis premeris , delicta multa habes , ealevare

&us , füisque ipfum enarrans. non modo ipfe

volo; manum tu quoque porrige, non quod

converfus fuit, fed etiam tota familia illius.

Ti

VIL. Noffe debet , nunquam de[perandum e[Je de S. Ant.

It

ego teopus habeam, fed quiateetiam ad tuam

.in

10

falutem aliquid erogare volo. Et quonam pa-

mi[ericordia Dei; utre&e S. Anton. Paduanus j

4.

|

&odicam? Latro illefalutem eft confecutus ,

indicavit dicens: Nulli diffidendum eft, ne Qusq.

Q

deficiantmiferationes Dei; fons mifericordize

f.

ac tot peccata diffolvit, nimirum non per mi-

fericordiamfolam , fed etiam per fuam fidem.

nonficcatur, nifi tu prius fueris exficcatus s

Quid enim ait? /Memento meái, inquit, dum ve-

imo, ut Author ait de fpiritu & anima, tar-

J

neris in regnum tuum. Quidnam Deus ad ipfius

dius videtur ei veniam peecatori dare, quam

li

ipfum recipere, quafi plus cruciet ipfum ip-

falutem contulit ? Peccatorum folutionem.

Quiddabo? fidem, Qualem? magnam, fub-

fius miferi compaifio, quam ipfum miíerum

!

BAn(e 0C

limem, ad coelum usque pertingentem. Quae

patfio.

Quod ipfum etiam S. Laurentius Ju- S.Laur.

J deünili i

ftinianus hortatur, dum ait: Noli ergo ex Juft.l.r.de

( Il

Ann.Cap. veritas fequenti in Patrum Capuccinorum

diffidentia tua immenfze mifericordize Dei ab-

intet

P.2.30D. Ckronico contenta ftabilitur hiftoria , qua

anim.

d

1552,.n.

narratur. Fratrem Matthaeum de Baício, u-

breviare manum , quee tibi ad indulgendum,

K

79.

quam tu ad pofcendum veniam, paratior in-

tc

num e primis Religionis illius Fundatoribus

müraculis clarum, novumque fzeculi fui Apo-

venitur. ldem quoque Sanctus fuper illa fe

/ ftolum , in diffeminandoDei verbo Zelofum ae-

refle&ens Pfalmi verba : Mifericordiam €9 $u-

t

dicium cantabo tibi Domine ; quam invitus De-

que ac frequentem extitide; qui cum proinde

us cafliget, his verbis infinuat : Hoc ideo

die quadam Judzeis przedicaret in urbe Vene-

ü

ta, unus eorum fe compunctum effe Cfecun3

di&um eft, utfcias , ipfum libentius ignofce-

li

dum externam tamen apparentiam duntaxat )

re, quam punire, nam paratiífimus femper

eft ad parcendum ; ad feriendum vero (fifas

(

eflendans, concionatorem , ut fuisapud De-

H

um precibus veram fibi notitiam , lumenque

eft dicere ) tardus & piger , & peccata diffimu-

lans, hinc eft, quod , antequam juftitize fuse ri-

Dionvf

impetraret, obteftatus eft. Annuit Fr. Mat-

gorem effundat, praemonet, & zequanimiter

(arth in

thzeus, fequed

ivinam pro eo oraturum mife-

E

ricordiam fpopondit. Quo vix abfente,

perfi-

delinquentium emendationem exfpectat. Hoc

dus ille cum Sodalibus fuis Hebrzeis fidem no-

quippe in veteri, hoc in novo legitur Tefta-

mente; hocin nobis quotidiano claret ex-

l

ftram, virumque Dei illudere coepit: Neque

multis exinde elapfis diebus fan&to viro obvius,

perimento.

VIII. No

ffe debetetiam, quando Deur corrigit, S. Chryf.

inquitad illum : Nefcio, quid dicam . fiquidem

duriurque tra&lat homines , hwunc e[fe effeftum má[e- to- 5- 'et»

ex quo metuis commendavi orationibus, tuus

. ille Chriftus nullo lucisradio usque in praefens

ricordig ; utrecte S. Chryfoft. advertit, dicens:

tempus. meum illuftravit, ingreffus eft ani-

Nunc mihi fermonem meum memoria tenete ,

nec nunquam elabi ex ea finite, Deum nimi-

mum. Ad quem Fr.Matthzeus ; [ta quidem ; aft

rum non modo , cum afficit beneficiis , fed

poftbrevetempus ejus tibi defe&tus rationem

;ï

ainuabe, Interim me comitare, quia tua in-

etiam, cum punit, boenum effe ac benignusm ;

TRaAm

Tiwlus XL. .De Bifericordia, -

9293

l,

Vg

nam &ipfius poenze ac fupplicia beneficiorum

$.. IX.

v

l)

ejus funt pars maxima, & providentize genus

MISCELLAN

EA ET CONCEPT

u

maximum. Cumergo famem, peftes aéris,fic-

Us

citates, imbres continuos, & azris inzequalita-

PRfEDICABILES.

r

!

tes, velaliud quidpiam videris, quo genus hu-

Qualitas.

üt

manum puniatur; ne zegre feras, neque indi-

XX

gneris, fed adora rerum illarum Authorem, at-

I. Cybfervanda eft notabilis quzedam diffe- Manfi dif;

que illum curze acfollicitudinis nomine com-

rentia, quze mifericordiam inter &ju-?- »3.

ht

menda. llle quippe eft, qui hzec omnia per-

ftitiam verfatur, fecundum quod Spiritus fan-

n

. agit, & corpus caftigat, ut anima emendetur ;

&us deutraqueloquitur; Etenim de mifericor-

diadicitur: Zer vifcera mifericordie Det no-

üt

juxtaillud Pfalmiftse: Curm occidevet eos, tuuc

d-

quevebant eum, & diluculo veniebant ad eum.

Jfri, in quibus vifitavit nonoviens ex alto. Non

08

Medicus non, cum zegrum in hortos & prata

vero eodem modo fit (ermo de juftitia ; Etenim -

dehacapudIfaiamdicitur: /ndutus 9? Juftitial. 59. 17.

j

deducit, laudandus eft tantum, nec, cum opi-

ut lovica, iudutus efl volüimentis ultiomis

20

param menfam apponit, fed cum jejunum ju-

., æ.)q.

bet manere, dum fame torquet, & fiti cruciat,

pertus ef quaft pallio li. Et apud eundem

"

Prophetam c. r 1.dicitur: Evzz

5

cum lecto affigit, & domum convertit in car-

lum lumborum ejus.

juffitia cingu-

cerem, cum fecat & urit , cum acerba porrigit

Porro inter veftes & vi«

medicamenta, exaequo medicuseft. An non

fcera hzec eft differentia, quod veftes ab homi-

i.

nenunc portentur, mox vero deponan-tur,quod

igitur abfurdumeft, illum tot malisillatis me-

[*

dicum vocari, Deum vero, fi quid tale przefti-

de pallio fpecialiter verum eft; At vero viíce-

terit, e. gr. fi famem aut mortem invexetit,

ra anobis, quoadusque vivimus, funt infepa-

)

rabilia: Eodem modo Deus noa femper ma-

h.

Tertul. k

blafpherare, atque illi curam univerfi detrá-

e

here! Hinc & Tertullianus, o fervumbeatum,

num flagello armatam habet, ut nos caftiget,

l-

C. 1r.

fed nonnunquamapprehenditillud, mox vero

(*

ait, cujus emendationi Dominus inftat, cui di-

Salvian.

gnatur iraíci, quem admonendi diffimulatione

idem deppnit: At vero ficut vifcera, quoad-

non decipit. Sed & Salvianus, quid queri-

usque vivimus, nunquam a nobis deponi pof-

g«

—

ap. Manfi

funt, ita mifericordia a Deo eft indivifibilis,

lic. LI.

mur,ait, quod dureagat nobifcum Deus? mul-

n. IQ.

tonos durius cum Deoagimus ; exacerbamus

adeo ut, tametfi nonnunquam velut juftus Ju-

:

quippe Deum impuritatibus noftris, & ad pu-

dex rigoris füi innos fulmina vibret, nihilomi-

e

nus in ipfismet, quze nobis immittit, fuppli- - .

niendum nos trahimus iavitum : Cumque ejus

ciis, atqueinipfametrigoris feveritate miferi-

naturz fit mens Dei, atque Majeftas, ut nulla

TEU

iracundize paílione moveatur, tanta tamen in

cors effe non definat,

[.]

$

P

condignum punit.

quippe qui»femper. circa

j

Dom.4

nob's peccatorum exacerbatio eft, ut per nos

Quad

»

'cogatar irafci. Vim, ut ita dixerim, facimus

1I. Deusele&to populo, fi quando apoftata ad Exod,c.-

pietati fuze, ac manus quodammo o afferimus

fallorum Numinum cultum tranfitutus effet, 429

L

mifericordiz fu»e, cumque ejus beniguitatis

divinze juftitize fupplicia'his legiturintentaffe

fit, ut velit nobis jugiter parcere, cogitur malis

verbis: Egofum Dominus Deus tuus, fortis, ze-

noftris fcelera, quze admittimus, vindicare.

lotes, vifitas iuiguitatem Patvum in fílios inter-

äl

IX. Noffe debet, juazdo smiferzcordia Dei ob

tiam C? quartam generationem eorun, qui ode-

B.Anfel.

oculos ver/avi debeat, quod bene S. Anfelmus

vunt ie, ? faciens mifericordiam in "iillia bis,

'1' S.L'mtw

de fimilit,

zx ]BMJ.JG

C. II5.

declarat,dicens : Notandum ett, quod ante per-

qui diltgunt tme. Ubi Cajetanus eam, quaeinter

jntet

petrationem culpae nunquam mifericordia Dei

Deijuftitiam, & mifericordiam verfatur, notat

anit.

debet cogitari, (ed juftitia & judicium ejus, fu-

differentiam, inquiens : Cerne differentiam ,

g

quoniam vindi&a non extenditur ul

ror & indignatio illius; hzec penfari, haecan-

tra qua-

teoculos merito reduci, hzec fjepenumero cum

tuor filios, beneficia autem extend

untur ín

:

magno horrore retra&tari debent. Quando quis

millia; ad fignificandum , quod ad conferen-

dum bona Deus eft promptiffimus, ad inferen-

tentatur, non debet dicere: Mi/erzcordia LJo-

tmiuimnagzaef? ; Sedpotius : borreudum eff, in-

dum autem mala parcus : Ratio eft, quia bo-

cideve insanus Dei viventis. Quod appetitus

na fua co

[

nfert fponte, mala autem infert exi-

a

gentibus delictis noftris.

luxuriae quemcunque pulfat, non cogitettunc,

T

quacungue die peccatov ingemuevitommia pecca-

"

£a ejus oblivioni tradentur ; fed potius fzepere-

. III. Quinoleum mifericordizefit (ymbolum,

Ibid, n.9.

nemo facile revocabit iu dubium; quia ficut

cogitando tractet, quod saledz&lus omnis, qui

hoc aliis omnibus eft fuperius liquoribus, ita

l*

Dionyf.

peccata i2 /pe. Cui confentiens Dionyfius Car-

r

"Carth. in

thufianus, fuperilla verba : /Vec dicas, zmi/eva-

quoque miferationes ejus fuper omnia opera

ejus: Etideo deSalvatore noftro merito dici-

C

P. 5:»Eccl

' £io Demizi magua eff ; ita fcribit: Dando tibi

tur: O/eum eff ufum uomen tuum. Quando fum-

ipfi audaciam perfeverandi in peccatis, & pec-

mus Sacerdos veteris Legis confecrabatur,

candi in'fpe; hoc modo, ut Climacus plenius

qui

typus erat Chrifti (Sacerdos in eteruum C

hri-

docet: feducit diabolus miferos homines:

us Dominus, J/ecuudum. ordinem Melchzfe-

tSChf'

Quia dumfani funt, fuggerit eis, infinitam effe

decb 5 ) bona olei quantitas effundebatur fu-

lo $.

mifericordiam Dei, & poffe faciliter veniam

percaput ejus, dicente Scriptura ; O/eumun-

impetrari; Dum veroin extremis fünt, propo-

cHonir effundes füper caput ejus; fanguineau-

nit eis divinze rigorem juftitize, & multitudi-

tem folum digitus manus aüt pedis, & extremi-

nem, magnitudinem

q»ue culparum fuarum ,.

tas auriculae tingebatur. Quodnam vero in

ut defperent.

hac tanta oleicopia, & tanta fanguinis par-

aaa

citate

lä

R. P. Lolm. Bibl. Man. Tom. I.

[

Bïb[ibt'hecæ Manualis Conciomtoriæ.

554

p

citste latet myfterium? omnia in figura con-

nitam confiderare poH'umuäDei erga nos pte-

tatem , & dicere: Mifericordie Domini , quia

f

tingebant. Sanguis enim divinze juftitize elt

Enimvero innumeri

cl

reprfentativus. Unde Scriptura prima o-

non famus confumptz.

mnium vice fanguinis mentionem faciens, di-

funt homines, qui ex fubtili filo, id eft, ex

L

unica refpiratione fuper infernum hzerent fu-

vinam implorat juftitiam, dicendo: 7ox fam-

Deus

fpeafi, divina autem mifericordia fe interpo-

guinis fratris tut clamat adie deterra.

vit, ne filum illud praecidatur, & tamen nos

jl

autem a nobis.caftigandis abhorret; & quia

nihileminus tanquam juftus ea , quae a nobis

hae dilatione utimur ad continuandas bene-

p

fattoris noftri offenfas , imo ad easdem quoti-

inique aguntur, caftigare debet, idipfum facit,

[5

in quanta fieri poteft minori vinditta

. Écon-

die adaugendas ; & tamen Deus fuftinet,

Deus nos exfpe&at, Deus has a nobis fibi il-

y^

l.

tra vero cum oleum fymbolum fit pietatis, &

)9

mifericordise, eo vult in figura fummi Sacer-

latas injurias diffimulat ; annon igituringens

dotis abundanter inungi, quia mifericors Do-

hic tibi videtur divinze benignitatis excelffus ?

miratur fupra modum S. Bernardinus , nemi-

S. Bern.

;

sninus & juftus, & Deus nofter. miferetur.

en. Ser.

Bidnio. V, Cum divina juftitia mundum per dilu-

nem effe, qui ad coufiderandam hanc infini-

* 8. I.

tam Dei patientiam animum applicet , licet,

L-

vium univerfale ftatuiffet difperdere,obfervan-

. dum eít, quod przeterid, quod fupra diximus,

videat, quod impii eadem patientia tam enor-

ä

by/fi suapme, €? catara-

miter abutantur, eandem novis exceffibusir-

vupti fuut oumnesfoutes a

j

& celi aperte funt , &V

Jfacla «f pluvia fuper

ritando quotidie & exafperando.

í

VII. Quxedam Jeremize Prophetz vifio, Manfi dif.

tevram , quadraginta diebur, & quadragiuta

zocibus. At Vero ex quo cataratise coeli a-

quarta cum repugnantia Deus fe vindicem It« P 9.

perte erant, merito quaerendum venit, cur

exerat, vibretque virgam clare nobis in haec

verba demonftrat: Et fa&um eff ve

rbum Do-

^

non fubito in unico momento uxiverfa terra

I..

ïï

L

inundata fuerit? cur aqua tam tarde ftillatim

mini ad que dicens: Quid tu vides ,

Sleremia ? Jer-. x

& dixi, vivgam vigilzmtem.eguvz'dea: & di-

& guttatim per quadragiuta dies lapfa fuit?

Prorefolutione autem obfervanduim eft, Deum

xit Dominus ad me: . Beae. vidiff5 , quia vigt-

cum cel-ritate magna fuam oftendere benefi-

Jabo ego fuper verbo wmeo , ut ficiam dllud. Et

centiam, fiquidem in fex diebus totum fabri-

fa&um eft verbum Domini fecundo ad. me di-

cavit univerfum, cum fumma vero lenitudine

ceus: Quid tu vides ?. Et dixi: ollam fuccen-

proceditad poenarum rigorem, quia quadra-

Jatn ego vidéo. ' Lebes hic ardens, ut ex con-

Snkr,

ginta dierum fpatium adhibet ad totius mun-

textu fequenti patet, infortunia & mala de-

Z

notabat nobis per homines illata; virga au-

di exterminium, quod ne tunc quidem molire-

penit,

tur, ni(i abobftinata impiorum malitia ad hoc

tem fupplicia immediate a Deo procedentia

N

violenter quafi cogeretur. -

"

fignificabat. ' Quaze autem virgam inter, bul-

4

Oleafter

V. Oleafter fuper verba

illa: Aever/z funt

lientemque ollam affignari poteft differentia?

inv.8- aquedeterra, euntes Gj vedeuntes, CP cayerunt

Virga naturalem fuum fitum in arbore habet,

Gen. .

frondes, flores, fructusque proferens, ut au-

suinui poff centum quiuquaginta dies ; fequen-

tem inftituit'confiderstionem: Centum quin-

tem ad percutiendum deferviat, violenter ex

arbore detrahatur atque eradicetur oportet,

quaginta dies diluvium duravit, paucioribus

autem diebus aquze defecerunt; utoftenderet

atque ita contra naturam fuam ad poeram

Dominus, quod pronior fit ad miferendum ,

applicatur; Sique rationis ufu polleret, potius

quam ad flagellandum, & quod vix ferre pof-

arbori uniri, inque virore flores, fructusque

fit' continuare pupitionem; hoc enim illi pe-.

proferre eligeret, quam ad vindict:m deler-

vite. lgnis e contra ex natura fua ad caie-

culiare eft, ut ad mor.entum affligat, & ad

multos centenarios annorum confoletur; id

faciendam fuccendendamque ollam deltina-

tüs eft, unde fi animatus & rationalis foret,

quod de eo pulchre S. Ifaias afferit c. 41. di-

cens: Pyedicate aumum placabilem. Domino,

fibi potius in eo complaceret.

]ta quoque

&* diem uliiouis Deo no[flro; ubi vides, diem.

in praefenti de Deo noftro difcurramus opor-

ultionis die.claudi; placationem vero ad an-

tet; quando enim nos caftigat, involuntarie,

num usque durare, quod etiam c. 54. confir-

repugnanter, & contra genium fuum id facit,

mavit, dicens : J2 momumento ind:guattonis

de illo namque dicitur: £Jeus, cu2 proprium

abfcondi faciem meain a te. €7 im iifevico

efft mifevevi fempev.

Secus vero homo turnc

'rdz'z'sr

folimmodo acquiefcit, quando viedittam de

fempiternis congvegabo te.

Manfi dif.

VL. Siquis a Principein cujus vitam conju-

inimieo fumpfit, fuamque explevit indigna-

tionem. Virga, utpote re&a, juftitiee & recti-

9.1.2. raverat,condemnatus effetad fornacem ignis,

& fuper eadem ex fübtili quodam funiculo bze-

tudinis eft fymbolum, dicente Pfalmifta: /r-

reret fufpenfus, & tamen ex ejusdem Principis

ga diveflioms , virga vegetd tei.

Non enim

benignitate, condemnationis executione diu

Deus nos punit, nifi inviolabilis ejus ita exi-

gat providentia & juftitia: ignis autem paffio-

procraftinata, talis inillo deplorabili ftatu eun-

nis & iracundize fymbolum eft, eodem dicente

dem Principem calumniari, & vituperare non

defifteret, crederesne, quod fufficientení habi-

Pfalmifta : .4fcendit fumus im iva ejus , &*

ippis a ficte ejur exarhit.. Iterum, virga dum

turus cffet Princeps ille patientiam, fine vin-

di&ta impertinentiffimàm hanc tolerandi te-

percutit, vires amittit, & rampitur; ita &

meritatem, nec funiculum vitve temerarii il-

Deus fuam a flagello retrahit manum ; ignis

lius hominis recidendi? utiqueid impoffibi-

vero tanto magis crefcit, quantoamplius ejus-

.ut

le:effe diceres. Ex hocitgque*exemplo infi-

dem accrefci;k alime'nt-'um.. V irga ad hoc

pet-

$55

ditulus XL...Dei Mifericordia.

lumine, & agnitione bonorum, & falutis .äe-«

percutiat, iécumque infligat, alienis manibus

iberius

agitari debet; ignis autem ex fe ipfo ardet ;

ternze, deftitutos effe cupit, ut tanto l

ita- & divina juftitia, nifi noftris irritata fuerit

animas nofiras depraedetur. UndeB.

Petrus P. tetr.

b

6

Damianus hanchiftoriam ad moralitatem ap-

culpis, noftrisque provocata contumaciis, &

P. 3.

rebellionibus, nos minime caftigat ; ita vero

plicans, inquit: Quam fzepe malignus hoftis,

&indignatio hominis non aliud motivum ha-

confentienti fibi cuilibet reprobo homini, po-

F

tiorem partem fanclitatis ac lucidi operis adi-

bet, quam paffionem propriam, ficuti Deus

n poenis non nifi fuam refpicit juftitiam, no-

mit, minorem vero quadam artificiofa fuze eal-

liditatis induftria derelinquit,utin eo,quod tol-

bis fsepe minitans flagella, fed & hzec ipfa fu-

fpendens, & quafi e fua abolens memoria.

Jitur, fitoccafio damnationis; in eo, quod re-

VIII. Nunquam hominis animus fine me-

manet, de fpe fiducize preefumatur, ut pecca-

4 in Eccl. c.

tor ad poenitentiam non refurgat. Etquidem

9

tu Dei effe debet, 4uia ;uffus D'omizus 12 omui-

bus viis, €? fantlur i omnibus operibus fuis.

quot funt homines,quos:daemon per viam prae-

$ Bem,

CuJtodit diligeutes [e ,. €8 omues peccatores di-

fumptionis de divina mifericordia fibi acqui-

t0, Ser,

rit? S. Gregorius füper illa verba Jobi c.

24-1

Greg.

1. &

. Jperdit : unde beatus homo qui fempet pavi-

17.

CL

- duseft, & nunquam de mifericordia defperat,

Dedit ei Deus locumpenitentia , €? zpfe abutz ..

4'.«

& mifevatio-

tur eo in fubevbia ; infignem hanc nobis tradit

quia /uavis efl Dominus univerfis,

do&rinam, dicens : Quisquis delinguit, & vi-

nes ejus füper ommuia opera ejus.

Hinc in lege

ita praeceptum eft:. Veauferas in loco pignoris

vit, idcirco hunc divina difpenfatio in aequita-

Mapfidit

tetolerat, ut ab iniquitate compefcat; fed

dnferiorem €? fupeviovem tmolam; faperior au-

ll25,

tem & inferior mola eft fpes, & timor ; fpes ve-

qui diutius toleratur, nec tamen ab iniquitate

[

ro ad alta fabvehit, timor autem cor inferius

compefcitur, munus quidem füpernze patien-

tize percipit, fed reatus füi vinculis ex ipfo fe

premit. Sed mola fuperior & inferior ita fibi

munere ar&tius ftringit ? namquia accepta poe-

t.t

neceffario junguntur, ut una fine altera inuti-

liter habeatur. In peccatoris utique pectore

uitentize tempora divertit ad culpam,diftriceus

in ultimis Judex impenfa argumenta miferi-

inceffanter debet fpes & formido conjungi,

quia fruftra mifericordiam fperat, finon etiam

cordise convertit ad poenam.

Manfi fäïïef;

X1. Vulgaris eftille medicinze Aphorifmus:

80. D. 4-

juftitiam timeat ; fruftra juftitiam metuit, fi non

cordia confidit.

Corruptio optimi peffrma, & ideo, ficut manna

| etiam de miferi

Utilita s.

H

adeo turpiter pütrefiebat, ut exinde naufea-

S.Ambr.

bundifcaturirent vermes, eodem modo, quan-

i" 2' de

IX. Adpropofitum aptiffime fervit obferva-

to benignior fuique liberalior eft divina boni-

tio quzedam, quam S. Ambrofius circa re ufci-

Es

peenit,

tationem Lazari inftituit,circa quem a mortuis

tas, ita, fi illa abitamur & contemnamus, in

€, 7.

feveriora fupplicia convertetur. Confideratio-

refufcitatum Salvator nofter ordinavit, ut fu-

ne digna eft illa S. Ambrofii fuper ia verba:

darium, quod faciem ejus tegebat, folutum tol-

ln divitias bonitatisejus C?c. adhibita gloffa.

leretur; Facies illzus f dario erat[igata; dixit

Hiec dicit, ut non jam aliquis fe putet eva-

—— Sifusfolvite. Cujus hoc fuit myfterium, quia

fiffe, fi illum bonitas Dei patitur dici peccan-

lazarus peccatorem, opera mifericordize Dei

tem, nec patientiam ejus putet contemnen-

- juftifi

catum, fignificans, tametfi ante faciein,

dam; neceffe enim eft, ut poenis petennibus

uae v

ideri poflet, non habuerit, fubito tamen,

d vitam gratize rediit, faciem fuxm

torqueatur,

quem poenitentize longaminitas

poftquam a

nonemendavit. D

ivus Chryfoftomus ad idem.

exporrecta

fronte videndam exhibere potuit,

propofitum fequens format urgens argumen-

neque enim quicquam habebat

quod erube-

tum: Si vitium maxime regnat, nec mali ta-.

fceret; Unde S. Ambrofius ait* Sed quia ve-

men pcenas dedere, neceffe eft, ut aliquando

nia donatus eft, revelare faciem, aperire vul-

dent. Si enim hzec haud negligunt homines,

tum jubetur; non habetenim, -quod erubefcat,

rus eft, qui non fo-

quomodo Deus neglettu

- cui peccatum remiffum eft.

lum eft patieus, fed etiam

ju&us, juxta illud:

Damnum. abufus.

Deus 9fudex juffus, fovtis, & patieus. . Prima-

Africanus, qui fuit ejusdem

X. In Lib. z. Regum c. 1 1. legitur, quod,

fius Epifcopus

Chryfoftomi difcipulus,

fuper prseditta verba

| dum Naas Ammonites cum viris JabesGalaad

commentando ita fcribit: Nunquiá propte-

rzeliaretur, hi fe viribus inferiores videntes,

blandiris, quia Deus

cum Naas fcedus inire petierint, dicentes: Ha-

rea tibi de impunitate

in przefenti non reddi

t, & patientiam ejus

leto n65 federatos, C7 ferviemus tibi. Atvero

contemnis ? non tardat, inquit Dominus, pro-

arrogans hoc ab eo retulerunt refponfum : In

os,nolens ali-

boc feriam voliscum fedus, u eruam omuzum

miífa,fed patienter agit propter v

j

quem perire, fedomnesad poeni

tentiam con-

vefivum oculos dextevos, ponaaique vos oppro-

juftus efcpu-

byium univerfolfracl. Nimirumfecure cum po-

verti; bo

nus eft enim exfpe&tando,

St -.A-rrg'b ,

micaturum effe fibi perfuafit, fi illos

niendo. -

S. Auguitinusin libro de catechizan-

ib. deCa«

ulo illo di

dis rudibus, illos, qui in mifericordiam Dei ni-

techiz.

ad caeco qu

odam modo cum illo pugnandum

inium confidentes in peccato continuant, his

rud.

impuliffet ,

fiquidem eruto oculo dextero fi-

niftrum ocu

lum fcuto contegere debebant;

verbis perftringit: Si hoc animo venifti qua

fecurus talia facias, multum erras, nec tibi

omnia autem h

zec in figura contingebant il-

cum cceperit ille feve-

lis. Naas enim typum refert inimici infernalis,

proderit nomen Chrift,

—

riífime judicare, quidigna

tus eft mifericordif-

ui in hac vita,

quze eft quidam continui prze-

fime fubvenire.

Idem quoque p

upncum b

lii campus (f2

tia efl vita borrinis ) nos vero

^Aaa a2

K-

Tom. I.

R. P. Lohn, Bibi. Man.

556

Bibliotheee Manualis . Concionatorie

6f

BernardinusSenenfis in quodam fermone tan-

tiplicantur, ipfo diffimulante peccata aggra-

gens, hanc de divina bonitate conceptam prze-

vantur, ipfo infüper expe&ante animi in-

li MOf

fumptionem, qua innumeri damnantur his

dürantur. -

Unde Ecclefiaftis 8. Quia nmon

6s

verbis deteftatur: Revera illud dicere poffum

cito profertur feutentia coutra sualos , absque

Thren.3. Miferzcordie Domini, quia non famus

ullo timore filii bownum perpetvant mala ; ju-

coufumpti ; & miror certe, fi qtnhbet in fe hoc

xta illud Rom. 2. fecuudum, autem duritiau

non miratur, & cum 1pfo fuftmente miala mul-

iuam €79c.

ä&äää&äää&üäï&üïä&ää&käääüäääää&ääää*ää&ä&ä&ääää

JITULUS XLI.

m

$ Anb

pP

ENTIA.

' Pm PRJES

Damnum non confiderata præ]äntzæ

EX SCRIPTURA

. XV. Dixit infipiens in corde fuo: Non eft Pí.13.v.r.

Fevitas,

Deus.

Corrupti funt, & abominabiles facti

funt in ftudiis fuis: non eft, quifaciatbonum,

Cant.c.

n ipfe ftat poft parietem no&rum re-

v. g.

non eft usque ad unum.

p

cancellos.

Ípiciens per feneftras, pxofgmens per

XVI, Vere, quia non eft Deus mecum, (mDeut 3t.

V. 17*

$.O

memoria mea) invenerunt me mala hzec.

..

Eccl. 23

II. Quis me videt? Tenebræ circumdant

Bo

Ve 2)

me, & parietescooperiunt me, & nemo cir-

XVIL. Vides, Fili hominis, qu2e feniores Ezech. c.

» V« 12*

domus Ifrael faciuntintenebris, unusquisque

cumípicit me; Quem vereor ? Delictorum

inabfcond:tocubiculifui? Dicunt enim, non

meorum non merorabitur Altiffiimus. Et«on

videt Dominus nos.

yAg

intelligit, quoniam omnia videt oculus illius.

55 de

Tbid.v.18.

XVIII. A facietuaabfcondar, & ero vagus, Ge"' ii :

iem

III. Oculi Domini multo pluslucidioresfunt

& profugus in terra.

fuper folem, circumfpicientes omnes vias ho-

XIX. Annon cogitas, quod Deus excelfior JOb ii

minum, & profundum abyífi, & hominum

Lj

corda intuentes in abfconditas partes ; Do-

coelo fit, & fuper ftellarum verticem fublime-

tur? Ktdicis: Quidenim novit Deus? & quafi

mino enim Deo, antequam crearentur, o-

per caliginem judicat. Nubes latibulum ejus,

mnia funt agnita, fic & poft perfe&um refpi-

nec noftra conüdexat & c1rca cardines coeh

c1t omnia.

Ierc!y

perambulat

9

1V. Parvum eft cor ommum, & infcrutabi-

le: quis cognofcet illud? Ego Dominus Ícru-

$

Il.

nf

tans cor, & probans renes.

A

Tob.c.34.

EX SS. PATRIBUS ET DOCTO-

]

Uell,

V. ZI

V.Oculi ejus fuper viashominum, & omnes

RIBUS.

greffus eorum confiderat. Non fuat tenebrze,

& non eft umbra mortis, ut. abfcondantur ibi,

Verzta:.

ui operantur lmqultatem

Jer.c.23.

b

-3.

VI. Putasne,Deus evicino ego fum, dicitDo-

uidquid femper operor, inquit S. Augu-S Aug.

minus, & non Deus de longe? Nunquid non

.Itinus, tu pariter femper praefens, ades,

C. 14. fo«

lil

coelum & terram egoimpleo , dicit Dominus ?

utpote perpetuus infpector omnium cogita-

Audivi, quae dixerunt Prophetze.

tionum, intentionum, dele&atlonum, &0pe-

fob.c.13.

VII. Obfervaül omnes femaitas meas, & ve-

ratlonum mearum.

v. 27

f gia pedum meorum confiderafti.

Id, S. 4€.,

Pfal. 24.

II. Ipfe timendus eft in pubhco, 1pfe in fe—

e verb.

v. I$.

VIII Oculi mei femper ad Dominum, quo-

creto; procedis? videris. Lucerna ardet? vi-

In

& Oy

niamipfe evellet de laqueo pedes meos.

dette.

In cubile intras? videt te.

1n corde

burit

DT

Pf.15.v.8.

.IX. Providebam Dominum . in confpectu

meo femper, quoniam a dextris eft mihi, ne

verfaris? Vidette. Si peccaveris, quzere, ubi

commovear.

te non videat, & fac, quod vis.

Prov.c.

X. Omnes vize hominis patent oculis ejus:

I[I Lux ?eterna, quaze Deus eft, qu&nto 1m-s Greg

an

16- -2- fpiritaum ponderator eft Dominus.

mutabiliter fulget, tanto penetrabiliter videt, ?

? te, 34 difc,

Pf.31.v.8.

& neque occulta nefcit, qui occulta penetrat ;

$.

XL. Inftruam te in vialhac, qua gradlens.

3 1. 0. 3..,

orat, :

firmabo füper te oculos meos.

neque penetrata oblivifcitur, quia incommu-

piet,

tabiliter durat; proinde quoties indignumali-

Utilitas confiderate Dei pre[entic.

quid mente concipimus, toties in hunc pec-

Vecl. c. 2.

V. 20

XII. Qui timent Dominum, preeparabunt

camus, quia ipfe nobis, & non fibi praefen-

corda fua, & in confpettu illius fanctificabunt

tibus praefto eft.

animas fuas.

IV. Oculos Dei fimul univerfa cernentis,

S. Leo S,

Pfal. 104.

. de

Y

. AlI. Quzerite Dominum , & conürmaml-

non abdita locorum, non parletum fepta fe- quadr,

ni: quzerite faciem ejus femper. Quae autem

cludunt, nec folum ei ada & cogitata, verum

eft facies ejus, nifi praefentia Dei? inquit S.

& agenda, & cogitanda fünt cognita. Ifta er-

Auguftinus.

go fcientia fummi Judicis eft, omne folidum

Kccl. 14

XIV. Beatus vir, qui in fapientia morabi-

ei liquidum , & apertum omnefecretum cui

YV. I2,

tur, & qui in juítitia füa meditabitur, & in fen-

obícura clarent, muta refpondent, filentium

MT

Du,

fu cogltablt circumfpecCtionem Dei.

confitetur, & fine voce mens loquitur.

80-

. Coe-

Titulus. XLL..Dei. Prafentia.

951

S. Greg.

V. Coclum palmo metieng, & terram pugil-

tisoperibusintentus effe confueverat. Interea

1.2. Mor, lo concludens, oftendit, quod ipfe fit circum-

€. g.

adeft dives]efus in effigie pauperis,& tam pro-

quaque in cunétis rebus, quas creavit.Ipfe ma-

lixo jam crine deformis egebat arte tonforis.

net intra omnia; ipfa extra omnia, ipíe füpra

Ille protinus reverenter affurgens , inter cze-

omnia, ipfe infra.omnia. Et fuperior eft per

tera humanitatis im

pendia coepit ipfum forci-

potentiam, & inferior perfuftentationem, ex-

pibus attondere: fe

terior per magnitudinem, interior per fubtili-

d dum tornat ac fatagit,

ecce reperit duos oculos in occipitio fub cri-

tatem; furfum regens, deorfum continens ,

nibus latitantes.

Expavit homo, fupensque

extra circumdans, interius penetrans.

contremuit, & quid velleteffe quod cerneret,

ZEguitas.

pavidus inquifivit. . Cui mox ille,

ego inquit,

S. Ambr.

Jefus vocor,,.

undique cun&a contemplor, &

VI. Hominuem vereris przefentem, Dei Pa-

ifli funt oculi

in P. I18-tris. & Filii non vererisprzefentiam ? fed non

, quibus etiam fuem vidi, quam

vis credere, ne poffis cavere; Non vis audi-

nuper in cavea conclufifti, moxque difparuit;

ille protinus ad cor rediens, divinam circa fe

tsv

re, cum legitur, quia Deus novit occulta ho-

clementiam reco

minum, ne incipi

as Ícire, quod timeas, &

gnovit, & quod inique prze-

timere, ne pecces.

fumpfergtf

fatisfactione purgavit;.-

L

Utilitas.

Jetlst

; Ms prajfeutie,

(l 17l

Schyt . VII. Si videmus mente femper Deu

;

m,&

P

v hoo26- ad

ad eum convertimus mentem noftram , o-

II. Jofeph a Putipharis uxoread fcelus folli-

ht

Hebr.

S. Chryf,

BI V- 121

mnia nobis facilia apparebunt, omnia por-

itatus dixit: Quomodo potero facere malum

hIOt 6u in "

tabilia, omnia fuftinebimus , omnibus fupe-

boc €$ peccare coram Deo ?

quid enit putas , Gen,

riores efficiemur.

etiamfi fecerimus, ut ves cla

n ff ommibus, ocu-

S. Aug.S.

- VHI. Non te fic fpe&at Deüs in agone cers

lum tamen illum , qui doruii.

lare negu:t, latere

Qel, 4

25. de

tantem, ut populus aurigam: clamare enim

702 poterizmus. llum folum oport-t timere, &

r. lj

temp.

novi:, adjuvare non novit, vires fubminittrare

10/6.22,

tremere, ac pavere, ut ne in confpe

Vl I:O

non poteít, homo enim eft, non Deus; hic

male quidpiam faciamus,

&u ejus

enim forte, dum fpectat, plus laborat feden-

III.DeNoeé dicit S.Scriptura: /Vo

?I jæfläï

Gen;ö,ö.

do, quam ille lu&ando; Deus quando fpe&tat

atque pevfeQus fuit in genevatio

nibus fü

1f CUIR v

L) 9.

certatofes fuos, adjuvat eos irivocantes, nam

Deo aiubulavit. Te vidijvft

vox athletze iilius eft Pfal. 95. $1 dzcePam, mo-

val/onge bac,

uf coram eig gene-

"Übi notandum,quod Déus non fine

tus eff pc$. meus, mifericordia tuay . Domzue,

myfterio frequenter repetat verba illa : corazz

adjuvabat sne.

?e, quafi dicere vellet, quod in praefentia Dei

S.Chryf. — 1X. Sive qui

s corporum concupifcentia ca-

A.

femper ambularit: Unde Pererius verba illa :

Gen.

50.68. in pjatur, five pecuniarum amore, fivealia qua-

cum eo ambulavit ;

hoc fenfu interpretatur:

dam abfíurda voluptate, ftatim hoc verbum

Deum fem

cogitet, quod ille eft, qui nos condemnet, a

bi, q

uam ob rem cautiífimus

per intuebatur quafi przefentem fi-

" modeftiffimus,

quo non eít poffibile nos occultare, etiam quae

& devotiffimus femper ince

debat.

in mente noftra verfentur; & omnino effugie-

Ang,

mus etiam diabolicas machinationes, ma-

IV. Sufanna

,

i

. ad "äfdul(te"rium invitata dice-

U lt«

bat: Melius

efl mibi iucideve absque opeve in sna-

Datlï.-ci.;;.

,

MC

enoque adjutorio fuperno juvabimur:. quo

nobis frui contingat gratia, & b

"us veftrai, quam geccare ia con[petfu. Domini.

i

gnignita]te»-

I?'xcjminiyjnoftri Jefu Chrifti.

H

V. De Jofua S. Bafilius.fcribit:; Virum,

qui S. Bafil,

n

Dignuitas.

tot undique jaculis petebatur, unum contr

à o«orat. de

!l s' 4('

mnia telum , memoria tenuit Creatoris.

.Jofeph.

ver),

$. Cyp.

Xi Pgæfiantes nos, & fidei .,congremorie pll-

ünm

Ep.. adTi-

.. VI. S. Franciícus Xavérius dicere folebat

J

5

1

burit.

gnantes fpectat Deus, fpeCtant Angeli ; fpectat

Ubicunque fuero, memineto, me ;n orbis ter

P

3 Manü difo

& Chriftus. Quanta eft glorize dignitas, quan-

re theatro, in coelefti

: D, X

ta felicitas, preefente Deo co

?Regis & ;Supf:rum of

Qgredi, & Chri-

culis verfari.

b

*5 7* fto Judice coronari! .

(iter.

Damnum neglicig yr&/&niiæ.

VII. S. Antoniu

$, cum in fine certamiiiis;

;

,

3

Idem difc,

; MWE

cum d3emone habiti, dixiffet: abi eras,

0 3. n. 8.

54.dlf '

$. Baül — XI. Tunc demum homines ad fcelera eden-

D 3'-!

bone Jefu? Dominum fibi ref;ondentem a

u-

orat. 2.de d5 defcendunt, cum aut Deum non infpicere,

prec.

divit: Hic eram, fedexi

aut illi curzenon effe ea, quze hicgeruntur, aü-

tamen tuum.

PRPQéN PiHeRcere

tumant. S.Augultinus in foliloquiis fuis bis

VIII. Surius defcribens vitam cujusdam re-

Deum verbis affatur: Ubicunque fuero non

ligiofiffimi viri Rusbrochii, comm

Arias de :

recedis, quoniam ubique es, ut, qu

:

eln()r at eum pt æf» C.So.

iero, inveniam te.

o?unq*:gei

in omnibus a&ionibus exercitii

sque femper

LCO s.'

mentem in Deum füblatam hab

uiffe: & véro

(e

peculiarem hanc a Deo obtin

ldrc

5. III.

E

uiffe gratiam,

ut, quoties vellet, nulla di

fficultate poffet

EXEMPLA.SA

E

mentem immergere in fuavi

ffimam Divinita-

Fervitair.

tis contemplationem , Deoque f» ar&iffime

conjungere, five folus foret cubiculo inclu-

S, Peirus 1 uidam fuem furtive furripuit, & cavcæ

fus, five in media fociorum turba, quibus-

am. ep.

t

8. c. 8.

clandeüinus inclufit,vir tamen ille p?eta-

cum converfabatur, & loquebatur.

I

;

3

Aaaa 3

IX. B: RU'

556

Bibfiothece Manualis Concionatorie

cum illa peccare vellet, domum ejus ingref-

1

IX. B. Rugerius ei* Ordine S. Francifci, ut

eft in eorum Chronicis, idem beneficium divi-

fus, ab ea in cameram fecretifmam , maxi-

nitus erat confecutus, ut nempe przefentem fi-

meque remotam , deduci petiit, cumque ad

aliam fecretiorem dedu&tus fuiffet, nec haec ei

bi fingeret divinam majeftatem, & cumeadem

in cordis penetralibus familiariter tractaret,

placuiffet, eo quod a nemine videri vellet,

five in choro cantaret, fivein triclinio cibum

'Thais ei refpondit: hoc in loco certo certius

|

a nullo hominum videri poteris, quod fi autem

fumeret, five cum aliis colloqueretur. Unde

& obfervabatur ab aliis nunc oculos pie con-

te ab oculis divinis fubducere velis, nullus in

tota hac domo reperietur angulus, hunc in fi-

jicere in ccelum, nunc fufpiria amoris plena

nem fatis occultus, Deus enim ubique eft , &

i ü[d.cq

ad Deum em ttere.

Engelgr.

X. Alexander Pontifex folitus erat

'collo iü

ubique videt. Hic Paphnutius : fi ubique

E

in Dom

Deum effe , atque omnia videre , credis, qua

globo aureo circumgeftare facram hoftiam, ut

Peht, &2

: Deum operum fuorum infpe&orem attentius

fronte coram puriffimis ejus oculis peccare

contempleretur.

í

audebis? Pergensque ulterius, demonftran-

do ei obfceenitatum fuarum coram oculisDei

P.Jo.Rho,.. X]. Jofephus Corleonenfis Capuccinus cre-

:1- 6 1. brocantu Dei amorem , quo ardebat, folatus,

commiifarum enormitatem, tandem illam ad

.ng Qi-

veram, feriamque poenitentiam, omnibus die-

fzepeobvios arborum truncos in filva hortoque

bus vitze fuze agendam comparavit & in-

amplexari folebat, acinibi haerere,quod Deum

ubique przefentem, in illis tum fibi maxime vi-

duxit.

deretur intueri.

XVII. S.E

phrem Syrus in cella fua herbas TIbid. n. 2.

& mundans , vidit Jafcivam.

Penaq. in

XII. Maria Vi&oria, Annuntiatarum , quas

quasdam legens,

feneftram cellam fuam

lMsg. p.2. coeleftes vocant, fundatrix, ita animum habe-

quandam foeminam per

€, 11.

introfpicientem ; quze, utillum adillicita per-.

batin Dei praefentia defixum, ut vix abillo per

moveret, interrogavit eum, an quippiam ei .

occupationes, & colloquia abftraheretur, &

fi abítrahi contingeret tantillum, his duabus

deeffet: qui refponditilli, calcem fibi deelfe ,

vocibus: /4mor Lje; ; tanquam igne fulphuri

& lapides, quibus feneftram illam obturare &

admo*o continuo recalefcebat.

claudere poífet; Petulaus vero mulier non

lbid.

XIII. Philoromus Sacerdos, S.Bafilio per-

ceffabat verborum blanditiis illura ad illicita

follicitare, proteftando, quod inde receffura

familiaris, a [Juliano Apoftata pro fide tor-

mentis exagitatus, fed a daemone atrocius

non effet, nifi ejus obtinuifet coníenfum; Cui

per impuras imagines & varia terriculamen-

Ephrem refpondit: Agedumigitur, contentus

fum,

& condeícendo ad tecum peccandum ,

ta viginti & plurium annorum fpatio devexa-

cum hac tamen conditione , ut in po

teftate

tus, inter has concertationes, & cogitatio-

num prcelia, Deum tamen fibi praefentem ita

mea fit eligere locum , ubi peffimae tuae con-

cupifcentize fatisfacere poífim; locus autem

femper habuit, ut quodam die per occafio-

nem de hac re loquens diceret, fe non memi-

hic alius non erit, praeterquam urbis Edeffze

publicum forum. Cumque illa hunc locum

niffe, mentem fuam a Dei unquam praefentia

repudiaret, eo quod tantam nollet fubire con-

diftraftam fuiífe.

Ibid,

XIV. P.Carolum Condren, Congregationis

fufionem, in confpe&tu omnium hominum pec-.

Oratorii in Gallia fecundum Praepofitum, Ge-

cando; S.Ephrem confeftim fubjunxit : Tu.

hominum times przefentiam, nec tamen in

neralem, qui etiam ante Sacerdotium fzeculi

imple&tebatur tribulis & fpinis, ita tamen in-

confpe&u Angelorum, imo ipfiusmet Dei pec-

terilla praefentem Deum femper habuiffe me-

care verecundaris ? An ignoras Deum ubi-

2 a

morant, ut plurium annorum fpatio, vix o-

que locorum praefentem, cunctorumque ope-

&ies aut novies, & quidem per exiguum fpa-

rum tuorum fpe&atorem effe ? Quae verba,

F:-- c'ls.

impellente cor ejus Spiritu fancto, eam ad

tium divina przefentia confpectuque caruerit,

idque ex confeffione generali ejus manu defcri-

compunctionem, veramque perduxerunt poe-

pta compertum elít: tantis vero id temporis

nitentiam , adeo ut deinceps caftam omnino,

fan&tamque egerit vitam.

locupletatus eft divini amoris deliciis, ut cor

XVIII. Tobias f:

enior filio fuo hæredixtatemeb.c.q, :

ferendo impar palpitationem inreliquum vitze

contraxerit; ardorisque iftius violentia duas

relinquere volens, melioremilla, quam paren-

tes ut plurimum filiis fuis relinquere confue-

coftas extra locum connaturalem elevarit ,

tumore aliquo ad pe&us prominente , hujus

verunt, eidem hoc u»ice inculcavit, utin ti-

tei fidem faciente.

more Dei viveret; adhunc vero acquirendum

fubjunxit; Ovumibus diebus vita tue :m mente

Neceffitas.

Manfi dif.

babeto Deut. Audite autem, quam ex his prae-

XV. Carolus Borromzeus dicere folebat :

iiífis deduxit confequentiam: E?cav^; ze ali«

9. n 7-

Qui in via Dei continuos vult facere progref-

Seed

fus, femper debetincipere, id eft, cum illo fer-

quando peccato confeutias,&? pratermittas pre-

ücl,

cepta Domini Dei tui ; hoc enim femper ex

epift.,

vore Deo deb«t fervire, ac fi qualibet die pri-

continuo recogitata Dei preefentia neceffario

mo inciperet; debet item ambulare in a&uali

rzefentia Dei, Deumque folum omnibus ope-

confequitur.

XIX.S.Catharina Se

nenfis folitudinis & fe- Fr.Arias

e Preef,

ribus fuis praefigere finem.

ceffus amans , cum a parentibus continuis la-

Dei C. 69

Utilitas,

E

boribus no&u diuque occuparetur, à Deo do-

lbid. $.5

XVI Cum Thais, meretrix Alexandrina,

&Ga contra animi diftrattiones hoc ufa reme-

dio eft, ut cor fuum loco cubiculi haberet, in

plurimos laqueis fuis implicaffet, S. Paphnu-

quo preefentem Deum a/lidue cerneret, & cum

tius eremita 1þb fitto colore & praetextu , ac fi

ee

Titulus XLI. Dei Prafentia.

$$9

eöx-coïfoquïä.mifcefet'; fic enim obtinuit fit-

II. Marcus Tullius Cicero ita fcripfit :NQuis Cicero

mam & ftabilem cum illo unionem , ut nullo

enim non timeat omnia providentem & co- l- 1. de n«

externo laborevel fatigatione diftrahi mente

gitantem , & animadvertentem , & omnia ad f)le;m

|

poffet. Idem confilium poftea & verbis, &

fe pertinere putantem , curiofum & plenum

fcriptis communicavit aliis religiofis foeminis,

negotii Deum ?

affirmansin cerdis cella effevere regnum Dei

lII. Thales Milefius, unus ex feptem fapi- Manfi

pergratiam, ibi Chriftum cum fuis in

T

fpiratio-

entibus Girzecize, dicere folebat ; Homines exi- dife. 6

äibüs cceleftib

us fixiffe (edem.

ftimare oportere, Deos omnia cernere, &"**

Jucunditas.

Deorum effe plena omnia ; & ita fore omnes

] dbid.c.7

.XX. Simeon Metaphra(tes memorat, S.

meliores,fi, Deotefte & fpe&atore, fe agere

Gregoriutn Epifcopum Agrigentinum in Sici-

omnia cenferent.

Omnem virtutis Philofo-

phiam hoc uno verbo fapientiffimus vir com-

lia , dum effet adolefcens, profectum Hiero-

lexus eft. .

folymam, ut veneraretur loca fan&ta , ac tem-

pore Quadragefimze feceffiffe in quoddam Pa-

IV. Philo de Effzeis ita fcribit: Perpettiam Philo de :

habent Dei memoriam, ut ne in fomnis qui-

vit. cone

lzítinze monafterium, ibique vidiffe mona-

templ. :

chos rara in

eum religione przeditos, quo-

demaliud eis obverfetur, quam imagines di-

rum alii in divinarum rerum commentatione

vinarum pulchritudinum , & funt in his, qui

aterra in altum attollerentur, alii fontes la-

fomniando produntpraeclaras facrae Philofo-

N

crymarum inter precandum affunderent , at-

phize fententias. -

que in vitze puritate, morumque honeflate vi-

V. Rex quidam in India orientali tam infa- 5ant. Jure

no Dei fui amore rapiebatur , ut fpecialem fa- & cog».

derentur AÁngeli; quibus exemplis juvenis

amore

permotus, coepit pudore ingenti fuffundi , ab-

mulum conftituerit, qui ad latusei continuo :

brifti

Jicere fe, & amare fuperioris vitze fuze errata

aífiftens his eum identidem verbis compella-1, 3. p- I.

deplorare. Proefectus monafterio Pater , ani-

ret : Majeftas fua non oblivifcatur Aranganaf-c. 7. $. 6.

madvertens ex vultu ejusdem moerorem , exi-

f2e, fic enim vocabatur ille Deüs.-

V

fimansque id eveniffe, quod longius a patria

amicisque abeífet, adjuncto fibi alio mona-

- SIMILITU

DINES,.-

cho , remotis arbitris, lic aifari coepit dictum

ualztas.

Gregorium: F'ili, ne animum nimio marore

cut ad feneftras collocantur tranfennse , Cantie,

obruas, confidein Deo, brevi patebit reditus

L Gi

per quas qui profpiciunt , vident, necta- - 2- 9

infolum natale.

Sed refpondit adoleícens :

men videntur; ita Deus a Sponfa in Canticis

|

Non ea caufa mei moeroris eft, quod longe

dicitur profpicere per cancellos

abfim a confpectu meorum. Sola enim prze-

, quia ipfe Vi*

LA

fentis ubique Dei contemplatio ad illum re-

det omnia , nec tamen ipfe videtur.

. M.SicutSpiritusangelici, tamet(ihicin ter-Manf

movendum mihi fatis eft: dum enim cogito ,

ris in noftri cuftodia plane fint occupati; ta-diíc.g.n.s.

ne continuo in ejus veríari confpe&tu, fatis

folatii accipio: id vero unum me contriftat,

metfi illisProvinciarum &Regnorum commif-

fa fit tutela; licet etiam primum mobile conti-

quod ha&tenus non inftituerim vitam homi-

nuo volvaat, & revolvant, non tamen ob id

ne chriftiano & vere pio dignam. Hoc refpon-

fo accepto, patres ab eo digreffi funt, arbitra-

Deum facie ad faciem intueri definust, ubi-

cunque locorum exiftant. Et hoc idem eft,

ti, nonindigere eum fua confolatione, quan-

quod fervi Dei pra&icant, dum in quovis loco,

ä

doquidem tali exercitationi deditus tam per-

fe&us fit, ut poffitfolari alios.

?

L

tempore, & occafione di

i

; 2. Mach

fentiam non definunt.

vingm.vxfeco;ere prae-

XXI. Judas Machabzeus rei bellicze gloria

Necefftas.

C. 15.

clarus, cum milite fuo praeliuminiturus, quo-

niam Deum prafentem contemplabatur,

AII. Sicut aftra coeleftia a fole præfente;iti Arias de

quem obverfa funt, omnem fplendorem mu- Pref. Dei,

tanto cum gaudio & alacritatein hoftem rue-

bat, ut quamvis pauci quam plurimos oppri-

tuantur, quo in fe fulgeant , & aliis fulgorem* *

u—

fübminiftrent , atque adeo in tetris fuum effe-

merent. Unde S. Scriptura fic loquitur:

'blc'ö

das , 7 quz cum eo eramt , invocato. Deo , per ora-

&um habeant ; fic homines jufti & pii , quiin-

tiones , congre/fz funt , quanu quidem pugiantes ,

ftar ftellarum in Ecclefia Dei collucent, ex

continuo Dei, quem przefentem oculis mentis

fed Dominum cordibus ovantes , proffraverunt

cernunt, confpe&u, lumine divino illuftran-

zon mmus triginta quin

que mi(lia , prafentia

Dei maguzfice deleclati.

tur, omniumque virtutum verarum , folida-

ue fplendorem etiam commuwuicant aliis.

L]

IV.

i

. Sicutnullum aedificium altum fine folj- Sant. Jure

JEXEMPLA PROFANA.

do fundamento erigi poteft; ita nec perfectio- l €- cap7.

S;neöa ad .

eneca Lucilium fuum his verbis inftrue-

nis fabrica exftrui poteft fine füandamento prae-

TE

Lucil.

S

epi&- 41 .

bat: Prope Deus eft , tecum eft, intus

fentiae divinze affiduo menti obverfantis.

eft; ita dico, Lucilli , facer intra nos Spiritus

Utilitas.

fedet, bonorum, malorumque noftrorum ob-

.. V. Sicut ad afpectum ferpentis zenei in pa- Hugo

hrisf

fervator. Hic prout a nobis tractatür, tractat

lo levati fanabantur olim percuffi a ferpenti- Card.

r

ipfe; bonus vero vir fine Deo nemo eft. An

bus ; ita ne vincamur a tentationibus, debe- ?Pd

ic. V

mus Dominum providere tan

poteftaliquis fuprafortunam, nifi ab eo adju-

quam infpecto- di?clj

36"030

tus, exurgere? [lledatconfilia magnifica, &

rem omnium, quzefacimus , & cogitamus, ut

erecta, inunoquoque bono viro.

erubefcamus.

VI. Sie«

i

*

j2 d

Bibüotkece Manualis Concionatorie

Z

560

D ueé

Arias de

NXI. Sicut quando navis in mari vi vento-

Nec folus fufficit de Deo intelle&us ; inquit,

przf. Dei eam , flu&uumque, hincindetam vehementer

nifi fiat in amore ejus voluntas:. Imo neque

iere

C€. O.

ja&atur, ut periculum fit, ne vel in fcopulum

haec duo fufficiunt , aifi memoria addatur, qua

imp:ngat, vel fubmergatur, preefentiffimum

femper in mente intelligentis, & diligentis

ï

remedium eft, utfortiffime alicui anchorze al-

maneat Deus; ut, ficut non poteft effe mo-

ligetur, ne loco moveri amplius poffit; fic,

mentum, quo homo non utatur, vel fruatur

l

uando mens noítra in hujus mundi oceano

Dei bonitate ,& mifericordia.; ita nullum de-

beat effe momentum, quo przefentem eum

variis & periculofis cogitationum, cupidita-

tumque procellis cum difcrimine damnatio-

nonhabeatin memoria. Eandem zequitatem

ois zeternze exagitatur, faluberrimum antido-

Philo Judaeus ficoftendit: Res, ut mihi vide-

tum eit, eam applicare, & alligare ad ancho-

tur ( memoria przefentia Dei ) pluris zeftinian-

ram divinze praelentize , atque ita paulatim ad

da , quam ullze opes, vel privatze, vel publicae;

|

ftabilitatem & conftantiam cordis, tanti a

nam fifeniorum » aut przeceptorum, aut magi-

San&s & juftis zeftimatam , Deoque gratiffi-

ftratuum, vel parentum afpeCtus movet ad re-

mamafpirabit. Quamobremin verumfervum

verentiam, & modeftiam , & fua praefentia vi-

tam , moresque corrigit, quantum putamus ad

Dei optime quadrat illud Ecclefiaftici: Homo

an&us mane: in. fapientia [ua ficut fo] : Stultus.

honeftatem , virtutemque przefidium contin-

autem ut [una suutatur.

4

gere animae , fi emergensfüper omoes creatu-

VII. Sicut honoratior aliquis Principisl fa-

ras , Deumincreatum fpeCtare didicerit?

!bidem.

mules nulla alia re cemmodius in officio con-

F

Utilitas.

tinetur, ut honefte, compofite , & modefte fe

gerat, quam fiintelligat, fe a Domino fuo vi-

II. d peccata vitanda ; nam tefte Seneca, Seneca

deri,ac fedulo etiam obfervari: fic uullo alio

magna peccaterum parstollitur, fi peccaturis "P- IT*

9

monito fervus Dei efficacius in confuetis pie-

affian.

tatis fun&ionibus retineri poterit, quam fi

tefts afliftat. Hinc Caffianus vocabat przefen- *

oll. 9.

tiam Dei jugulum omnis peccati, & fontem

memingrit, fe in,iconfpe&u Dei)verfari.

c. 3.

univerfze virtutis : Quis enim unquam, ait S.

.

S. Bafil,

Iu

gucunditas.

Bafilius, eorum, qui credunt Deum omoi in

Or. ». de

154

loco effe , & rebus, quae fiunt,intereffe, ac adel- prec.

$i

Idemc.7. VIII. Sicut, qui magnum aliqubd difcri-

fe unicuique actioni, voluntates cordium per-

men fortunarum, vitzeveadiit, vehementet

fpicere, aut cogitationem pravam fufcipiet,

recreatur, fi fpe&andum fe offerat illi quis-

Manü

piam,'a/

u

o tanto difcrimine eximi poffit ;

aut fcelera patrabit ? Quodipfum Jofephus

d!fCU 6.

[

Manfi fic confirmat: S. Gregorius de adole-

fimiliter,

icut qui audit & cognofcit vocem.

fcente quodam refert, quod , curn in domum r

magni amici, quem annis multis uon viderit,

magna lztitia perfunditur, fi eum coram vi-

füuam foeminam quandam admifitfet laícivam,

haecin cubilis ingreffu ocules elevans, fuper

dere queat: Sic anima fervi Dei, dum cogi-

oftio quodam collocatam obfervavit Polenio-

tat, quantis in hoc exilio circumfepta fit peri-

nis viri ferii, modefti, & grsvis effigiem;

culis atque zerumnis , ubi oculos ments con-

unde fufpicata, adolefcentem illum diéti Po-

verterit in Deum immen/a bonitate praeditum,

lemonis profiteri academiam, ftatim ex re-

animadverteritque eum fibi praefentem affifte-

fpectu, & veneratione Philofophi illius, pe-

re, paratiffimum ad porrigendum auxilium,

mirificelaetatur

dem retulit; nullamque corporis fui fruendi

ut ex fuis zerumnis emergat,

& exultat, & magna confolatione per fzn-

poteftatem diffolutoil!i adolefcenti indulgens,

in domum fuam fe contulit. Eheu! quot

&as divinze infpiratio

:

nis Voces co'r*-fuum affi-

Chriftianos hujus meretricis actio in diejudi-

& Ber,

ci fentit.

$a, inP

cii condemnabit ? Hominem vereris przefen-

Q9

$. VI.

tem, Dei Patris & Filii non vereris praefen-

MOTIVA.

tiam? fi porro meretrix, quae omnera ami-

fit, & depofuiterubefcentiam , folum in men-

Arias c.

uitas; nam ut re&& Francifcus Arias

te vel memoria hominem recolendo morta-

L g

difcurrit , zequum plane eft, meminiffe

lem, & geotilem, nec tamen aCtualiter prze-

13.

ENXIE

amici multis

modis de teoptime meriti. Vez

fentem, a peccato deftitit, quam a peccato ho-

oblfivifcaris amzci

£uiin animo tuo,inquit Eccle-

minem fidelem frzenandi efficaciam habitura

6. €$ non ztmmiemor fis Mlius in

fiafticus c. 37. V.

erit vera divinze & fuprem?e majefta

täs menti

opibus tuis.

Quod fi frequens recordatio amici

noftrae obfervans praefentia ?

tur ,a quo beneficii aliquid quan-

re&e praecipi

fe&to multo ma-

IIT. 744 mores corrzgeudos ; nam tefte Ca-

Cajetan.

doque acceperis , 2equum pro

jetano, nulla efficacior eft ratio componendi

in C. I7e«

$Athi

£

is fuerit, nunquam Dei oblivifci, cujus quo-

Gen

0020 Vit

vis momento

beneficentia gaudemus, dum

geftus , motus, verba, actionesque homi-

G[Olïa 1

nis, quam ambulare ante faciem Principis,

Mart

ipfum e

ffe, vitam, & innumera corporis ani-

(& Dei ) fi enim ad S. Bernardini adhuc juve-

maeque

bona quovis diei, no&isque articulo

3'ni4n

nis adventum focii illius mox ad modeftiam

abeo percipimus.

Quamjuftum eft, quam de-

fefe componebant, quanto magis praefentia

cens , confentaneumque eft omni legi , natura-

li divinze, & humanze, vel femper, vel quam

Dei ld efficiet ?

IV. 4d perfelionem acguire:)dam; uti ipfe Gen, 17.

fzepiftime Dei meminiffe,

qui fempernos amat

h'ïi! t

femper bonis fuis cumulat ? Audi Ambrofium :

Deus Abrahagno infinuavit dicens; 24mbula

r

coraim

A

Wa

* itulus X[J De. Prajfiniia.

564

Arias de cOVÀM THe,

& eflo perfetlus , id quod apertius

ubi orationi fe dare vult, cor ad eam aptum ,

Pref.Dei Francifcus

Arias in hunc fenfum declárat:

compofitumque offendat, nullis exteriorum

in Proge,

QuemadmodumDominus aliquis,qui omnium

rerum imaginibus circuma&tum ; quo quietius

facultatum fuarumrationes examinat, & per-

& majore fuo fru&udivina contempletur; po-

quirit, ut easdem bene & fru&uofe pervidere

teft hzec veriffima affertio fancti Bafilii teftimo-

queat, poft diftin&te recenfita varia magni va-

nio confirmari, qui rogatus : Quemadmodum

loris & pretii pun&ta, quodlibet latus feorfim

anima femper colle&a, nunquam inutilibus

.fummatim comple&itur, in fine autem fum-

cogitationibus diftraheretur, refpondit: Si

ä

mam quandam generalem, quam fum

in

Davidemimitetur, quiait: Zrovzdebam Doimiz-

fummarum vocant, conficit, in quam folaàm

"umecn conjpectu ineo fempyer.

Itemque, Ocu/i

laterales fümm2e omnes compendiofe reftrin-

euei[emper ad Dominuim. — Eft haec ipfa divina

guntur, ita quoque nos, poftquam in hoc li-

fententiaAbbatis Ifaac ; ubide.hoc argumen-

bro multa & varia ad progreffum fpiritualem

to tractat, id eft , quaratione quisquam optime

ordinata media defcripfimus, diftin&eque &

adorationem Íe praeparet, dum ait: Quales o-

copiofe expofuimus, tandem in fine libri exer-

rantes volumus inveniri, tales nos ante ora«

citium quoddam reponimus, quod veluti fum-

tionis tempus praeparare debemus. Quo di-

ina eft omnium aliorum, in quo, velut in brevi

&o hoc innuit, fi quam quietem in oratione

quodam epilogo omnia alia comprehendun-

optamus, operam dandam, ut eandem omni

tur, hocque exercitium in eo confiftit, quod

temporehabeamus. Vult enim feponi omnes

per illud Deum nobis femper przefentem fir-

fuperfluas follicitudines de rebus terrenis, in-

miter apprehendamus, oculis animaze ipfum

utiles item fabulas,jocos,rifus vanas vagasque

refpiciendo, & advertendo, qualiter ipfemet

Setetg

*

cogitationes. . Caufam addit: Quidquidaote

Bp i,

nos quoque fibi praefentes habeat, nosque per

orationis horam anima noftra conceperit, ne-

Csfhan,

hoc, quod omnia cordis noítri defideria & af-

celfe eft, ut orantibus ::obis,per ingeítionem re-

fectus ad ipfam defigamus, cuftodiat: Hinc

Coll. g,

cordationis occurrat, verborum, velfenfaum

m

S. Bernardus dicere folebat: Refpe&us ejus

ante oculos imago przeludens, aut iraíci nos ie-

S. B

profectus tuus.

cundum praecedentem qualitatem faciet, aut

r.2, de

Jac. Alv.

!o?opo; -c.

V. zdd amovem Dei accendendum ; uti Jaco-

trittari, aut concupifcentias caufasve przeteri-

pret,

339. n.1a.

bus Alvarez his verbis indicat: Hzec tandem

tasretra&tare, aut rifu fatuo, quod etiam pudet

fitomnibus, quze egeris tua folicita cura, tua

dicere, cujusquam fcurrilis dicti, vel facti titil-

finfí

jugis occupatio, Deum aut extra te ipfum, aut

latione puiíari; aut ad priores faciet volitare

.IX(C.GU

intra te ipium przefentem intueri, & puriffi-

difcurfus. Etidcirco quicquid orantibus nobis

mis defideriis, fanaiflimis colloquiis, & igni-

Y

..tis amoris affectibus, ad divinam, & incom-

nolumus, ut irrepat, ante orationem de abdi-

tis noftri peCtoris extrudere feftinemus. Haec

prehenfibilem ejus bonitatem adípirare, nihil

omnia fanétus Abbas, diguiffima fane, quze &

enim efficacius eft ad peccata delenda, im-

memoria, & reipfa obferventur..

t

perfectiones extirpandas, propter viam hu-

IX. Facilitus, quam egregie Arias fequenti-

»A—r'ïax fc;,æ.kw .

mane mnaturse molliendam, virtutes acqui-

bus verbis infinuat: Maguoanimo & alacri depraf. ,

rendas, & noflram mentem in Deum trans-

quisque debet íe huic fancto exercitio dede-

formandam, quam hoc amoris exercitium, five

re, ac deprehendet facile, quam Deus prom-

cum voluntate, five cum mentis aviditate prae-

ptus fitad fiftendum fe nobis przefentem , quo-

ftitum, quo potentiffime terrena fugimus , &

ties collibuerit, ut eum fpectemus, alioqua-

in carne morali quodammodo impaffibiles &

mur, & familiariter cam eo tractemus. Un-

S, Bern.

cceleftes efficimur.

de & tanta offert praefidia, auxiliaque, ut,

S.2. inPf;!

VI. 742 fervorem augeudum ; nam, ut re&e

quod naturze viribus videtur arduum, imoim-

go, S.Bernardus dixit: quomodo negligens po-

poffibile, reddatur cuique facillimum & fua-

terit inveniti, qui intuentem fe Deum nun-

viffimum. Utaliquis aditum habeat ad Regem

quam definitintueri? qui fic eum fuper fe vi-

terrenum, cumque eo colloquatur, & tractet,

videt intentum, ut omnia interiora ejus, &

admodum difficile eft, nec poteft obtineri, nifi

exteriora ; omni hora confiderare non ceffet ,

favore & gratia multorum, imo multis opus eft

omnesque non folum a&us, fed etiam ipfos

multorum annorum labore & fervitute, ante-

fubtilifimos animze motus perfcrutetur , at-

quam ad familiarem cum Rege confuetudi-

.que dijudicet? Hinc merito Boétius ; magna

nobis inquit, indicta neceffitas eft recte viven-

nem perveniant; at Deusinfinita licet praedi-

tus majeftate & gloria,femper paratus eft, qua«

di, ut qui omnia facimus ante oculos

Judicis

cunque hora & momento nos in conf, pec&um

cuntta cernentis.

jetan-

4S.Athgn.

VII. 244 diabolum vincendums ut S. Anto-

fuum admittere, ut oculos mentis in ipfum

6 Ib

c' 20 VI .

conjicere poífimus, contemplari pulchritudi-

2

Gloffa ap.

nius indicavit dicens: Una eft ratio vincendi

nem & magnitudinem , defiderare gloriam,

Manfi dif.

inimicum, animze Dominum femper cogitan-

amare bonitatem, deguftare fuavitatem, fa-

3. n, 4»

tis jugis recordatio : quod &Gloffa confirmans

miliariter cum eodem converíando , & gta-

ait: Laqueos diaboli facile evadit in terris,

tiam aliquam poftulando. Neque folum pa«

qui femper oculos habet in coelis. Unde Da-

ratus eft Deus ad hoc, verum enim optat ,

vid ait: Oculi suez emiper ad. Domimum , quo-

& invitat maximis gratize, glorizeque przemiis

auiam ipfe evellet de lagueo pedes imeos,

propofitis, ut ita faciamus : nec folum invi-

.'nc 17 ,

Arias c.3.

V.Il. 2744 vationem re&e inffitueudam , fit

e przef.

tat paucos, eosque fan&itafe praeftantes , ut

hl. 22'

enim, ut Árias beneadvertit hac exercitatio-

fuerunt multi veteres San&i, qui totos fe no-

ne, ut anima intra fefe collecta acquiefcat, ac

&u, diuque divino cultui dediderunt, íed

Bbb

omnes

A. P. Lobfz. Bibi. qu. Jom. 4,

|

562

Bibliothece Manualis Concionatorice

omnes fideles, quotquotfyncero corde Dei ho-

suufica ia comvivio viui. S.Bernardus de fe

confitetur, cum primum in religionem effetin-

norem, fuamque falutem quaerunt. O quam

P

ie & fan&e fuo officio funguntur, qui tantum

greffus , fe vel folo confpe&u magnorum vi-

2

t, & ftudiofequierunt, quitam

rorum fpiritualium , vel etiam recordatione

bonum expetun

eorundem, fi fortelongius abfuiffent, vel vita

honorificum exerc

itium non negligunt, ut

Deum femper przefentem quafigcravt, &ejus

defunci effent, tantopere exultaffe, ut mens

! piiel

quidem omni devotionis fuavitate complere-

Manfi dif. bonfu-etudineäjugiter fruantur! Quod ipfum

80 n. je

etiam Manfi confirmatdicens: Apud S.]oan-

tur, oculi vero a lacrymis fe continere non

nem Scribaee videntes, quod Pharifzi & S.

e

nt. Siigitur afpectus vel memoria homi-

x

ni$ jufti tanto gaudio aliquem perfundit, eo

Joannis Bap

.

tiftae difcipuli longa & rigorofa

inftituerent ]

ejunia, Chriftum interrogarunt:

quod videatur fibi videre virtutes, & dona coe-

leftia, quibus illefuit a Deoornatus , quid non

Quare d:fcipuli

Sloanuis & Pharifaorum jeju-

zant? C?c. Etaitillis Te

fus: JVunquid poffunt

faciet fpiritualis intuitus, & recordatio Dei,

se/i;

qua anima contemplatur in eo infinitam boni-

filii muptiarum, quamdiu [poufus cum illz

/[pon-

tatem & pulchritudinem, aliasque perfectio-

"

jejunave ?

vanto tempove babent fecum

L]

fumsnoup

0 unt 7

j

ejunare. Quem textum inter-

nes; Quod non gaudium, quam non confola-

d propofitum noftrum fic expo-

tionem, & intimam devotionis fuavitatem fer-

pres quidam a

nit: Plus nimirum fp

onfi praefentia proficiunt,

vi Dei anima plenis bucc;s hautigt? :

/quam jeju

niis, fupplet fponfus abunde, cum

bbi

rzefens e

ft, quicquid confequi abftinentia

$ VHL.

aliquis poffet. Contingit etenim períaepe, quod

anima Deo devota per macerationes corporis,

M EDIA.

atio ; quia, ut Ariäs bene difcurrit, do- Ariasc.

cilicia videlicet, difciplinas, & jejunia non tan-

;. Or

e

tuminfpiritu, devotione, & unione cum Deo

num divinum eft defcendens a Patre IT

o

f.

juminum, a quo omnebonum proficifcitur ; fi-

proficiat, quantum per exercitium continuum

cutenim a Chrifto Deo Salvatore noftro omnia

divinze praefentize viva fide recogitatae; Hoec

enim utiliffima & facillima praxis hanc habet

alia fubfidia adfalutem opportuna, & necefia-

riaexpetimus, fic & hoc donum humiliter no-

prrogativam & excellentiam | prze cunctis

aliis piis exercitiis, quod in omni loco, tem-

bis concedi per fuam infinitam mifericordiam,

paffionisque fuze merita flagitemus, quo fem-

pore, & occafione illam exercere, magnum-

que inde meritum acquirere valeamus : Quod

'perejus recordemur, femper cornoftrum in i-

nonnunquam non zequefaciliter fieri poteft per

ipfüm erectum habeamus, femper denique

-quoad Divinitatem: przefentem. contemple-

eleemofynas, ob defe&um nimirum pecunize,

i,

vel pauperum: Nec per orationem, eo quod

mur, invocemus, defideremns, & diligamus.

per occupationes diftra&i mentem noftram,

Hoc dónum fi obtinuerimus, cum eo facile o-

mnia reliqua, pro adjume

nto & profe&tu noftro

ad eandem faciendam applicare nequeamus:

Nec per jejunium

, ob complexionis debili-

fpirituali confequemur. INec dubium, iliud

tatem : Nec per au

fcultationem Verbi Dei,

conceffum iri; fi magna cum fiducia, vivoque

defiderio ad illud aipiremus ; Neque ullus,

vel ob temporis penuriam, vel ob praedica-

toris defe&um; & fic de omnibus aliis fimi-

cujuscunque ftatus vel conditionis fit, poteft

libus devotionis exercitiis difcurrere licet ;

-jure fe excufare, quod hoc beneficium a beo

At vero quod exercitium praefentise attinet,

poftulare non poffit, quia, ut propter occupa-

non eft , qui fe abfcondat a calore ejus: fiqui-

-tiones & negotia aliquis eo non perveniat, ut

femper Deum fi

bi preefentem fiítat, tamen

dem unusquisque hominum illius capax ex-

. 3ftit, fanus & infirmus, dives & pauper, Do-

poterit aliquoties in die ambrem fuum in

:

N

- Deum attollere.

minus & fervus, Princeps & fubditus, do-

z confpääæ aut ta-

Ibid,

&us & ignorans, vir, & mul

iexf, nec eft, qui

Il. Siguovumufus , quoruti

fe valeat excufare.

Qu Dei recuvrat smemiovia s ut d di&um ali-

Ariasl.c.

iterum Arias indicat,

quod muris ejus loci, in quo ordinarie vería-

X. J'ucuuditas; quam

his verbis: Hincetiam illud oritur, uthoc ex-

mur, infcriptum fit: cujusmodi effe poflunt:

Vel ilJud

ercitio Dei fervus folatio, lzetitia, & gaudio af-

Noli peccare, quia Deus videt.

fapientis : z omzi loco, oculz Dotiimi com-

fidue perfruatur. dum efiim Deum fibi adeffe

Lunci

videt,fimul intelligitopem,& confiliumin qua-

demplontur bouos £? iuelot; vel Diud Davi-

-dis Regis: Providebam Dominum in confpe-

.0

vis neceffitate aut incommodo, fibi deeffe non

Q

poffe. Imo quidquid boni optare poffit, id to-

&u meo [emper. Velz Jp omtiibus viis cogita

tum abunde in eodem invenit, Recte itaque

Deum. VWelilud Tobix ad filuin: Ommi-

bus diehus vita tue du vieute boleto Deus. Pot-

S.Dorotheus : Nihil, inquit, eft, quod animam

noftram adeo roboret & reficiat, atqueaffidua

fumus & figni loco filum aliigare brachio, vel

idemc.6. Deimemoria. ldem fatetur Pfalmographus,

digito. Nam & annulos in iis gerimus, ne

temporalium quorundam negotiorum memio-

ubiait: Memor fui Dei & dele&atus fum. Et

iterum: Rex Jofias, quoniam populum Dei

ria excidat. Sonum quoque campanze, figni

vice accipere ipfi poffumus, flatuereque illum

multis beneficiis affecerat, & cultum divi-

num impenfe promoverat, jucundiffimam no-

nobis fore loco cceleftis vocis , ut recorde-

minis fui apud pofteros reliquit memoriam.

mur Dei. In veteri Lege praecepit Deus filiis

lífrael, ut in veftium fimbriis vittas geltarent

Eccl.49. AMe

]

moria Jofíe, inquitEcclefiafticus; 27 compo-

f

Ttionem odoris faéla opus pigmentavit.

" Inotuni .

hyacinthinas ,

quibus confpe&is recorda-

effent

ore qu

afi s1el ándulcabitur ejus mlremarz'a,ï u

rentur man4aþorum Domini , ac fancti

coram

—— Titulus XLL — Dei Prefmntia.

563

vinæ—gratiæ benefïcio, cjuæ nunquam deferit

-c*(:s/ram"Deo, placebit ergo maxime D;eo, fiquis

fimili figno memoriam excitet praefentize di-

quaerentes fe, & cooperantes ordinariis me-

vinz, fic enim facilius Deum invocabimus,

diis, divinitus nobis datis, ad perfectionem

& amore ejus inflammabimur ad perfe&am

confequendam. Ítem, talis fe Dei memoria

receptorum füorum obfervationem.

tibi ingeret, ut non minus devotum cor tuum,

II £Examen particulare , ut fcilicet, cam

etiam fenfibili devotione & plane ardenti ac

ï 'Ibidnca 12'

valde accenfa bulliens, inde habiturus fis in

circa meridiem, aut vefperi rationem expofci-

us a nobis confcientize , id quoque excutia-

officiis diftra&tivis, quam in ipía ardenti & de-

vota oratione privata & folitaria; Qui devo-

mus, an praefentem toto die Deum in acioni-

tionis ardor non tantum in te memoriam Dei

bus noftris habuerimus, & fi factum fit, fedu-

lo gratias agamus Deo, quia fingulare Dei do-

confervabit , fed fru&ctuofam reddet ; nam ex-

citabit te ad illas externas actiones, etiam di-

num eft; ac proponamus nos idem accuratius

obfervaturos diebusinfequentibus. Si vero fe-

ftra&ivas natura fua, bene & accurate facien-

cus acciderit, doleamus, & emendatione pro-

das, quippe tanquam fi Deo vidente fierent,

inchoatas; & continuatas. Hoc eft, quod S.P.

pofita, paena aliqua culpam expiemus. Hoec

enim poena & memoriam illi in pofterum reno-

noíter exigit a noftris, utin omnibus rebus

vabit di&ti exercitii, & valebit ad impetran-

quzerant Deum, & inveniant. Et de fe quon-

dam dixit P. Ludovico Gonfalvo, fe Dei be-

dam Dei benevolentiam, ut negligentia corri-

atur, & major progreffus in hac virtutefiat.

neficio magnam habere facilitatem, in omni-

Tbid.

IV. Jerus Dei amor ; hic enim, ubi in fer-

bus rebus inveniendi Deum , quotiescunque

vi Dei corde radices egerit, continenter il-

vellet. Non eft exaggeratio id, quod fcripfi,

—

lum ürgebit, & excitabit, ut cogitationes fuas,

fed res plasquam certa, & non pro uno die vel

Áritq,

auno, fed pro tota vita probata , abiis, qui

Ir. de

piaqüe defideria in Deum przefentem conji-

praf,

ciac; & cum illo affidue converfetur. Hec fi-

funt Domino fuo fideles.: Hinc quoque orie-

juidem amoris natura eft, fi ardens fit, ut ma-

tur, ut tales etiam per fomaium, vel dormien-

tes, vel femivigilantes, crebro prorumpant

gno pondere animam transportet in rem a-

matam ; quo uniatur camilla, ac unum quid-

in verba pia, & colloquia brevia cum Deo &

dam cum ea efficiatur; & quoniam anima fuis

San&is, id non peractum reflexum procuran-

eít iaftru&a facultatibus , hinc fit, ut femper

do, fed plane connaturaliter, & quafi a&i ab

quoque rei amat?e recordetur,

femper de ea

alio, vere ia a&u exercito , non cogitaudo,

Cogitet, femper eam expetat & complecta-

nec excitando fe ad tales orationes jaculato-

tur. Qua de caufa dixit Chriftus : Ubi ef

rias, quaze illisetiam vigilantibus & alia a*

zbefaurus tuus, ibi efl C? cov tuutu..

gentibus, & colloquentibus, ultro fe inge-

E

— V. Conflantiait praxi bujus exercitii, nam,

runt.

Ssepe etiam prorumpunt exterius us«

queadeo, utetfi velint, non poffint femper im-

üt Arias prudenter advertit , hoctempore ad-

modum conveniens eft fervum Dei non terre-

pedire, ne erumpant, nifi facta magna vi ani-

ri,aut ab hoc exercitio defiftere,fed magno ani-

mo , bullorem quendam. tenerrim: erga

Deum & res divinas devotionis, cum actua-

mo fufcipere in fe labores, quos Deus ab ipío

TR NUW

poftulat ; nec dubium eft, fi perfiftat, eum be-

li Dei memoria conjunQe; reprimendo. . Non

neficium hoc poffeffurum cum majore perfe-

erit autem hoc- creditu difficle, quandoqui-

dem fere omnes, etiam imperfe&tiffimi, . & ob-

&ione & conftantia , quod in priucipio nullo

Jabore confecutus füerat. Nam dum cum fu-

tufo ingenio przediti experiuntur, fe in fchola

aliud fcribere, fine erroribus, & cogitare fi-

dore perfeverat, & difficultate, radices agit

humilitatis, & acceffionem facit inamore Dei.

mul continuo de rebus aliis diverfis prorfus

Unde fit, ut excellentiori quodam modo divi-

a materia fcriptionis.

Sicut ergo in imper-

fe&is poffunt fimul duo actus tam difparati,

nae praefentiae donum mereatur , majorique

Ti

fecuritate, & firmitudine poffideat, quoniam

viribus folius naturze, conjungi, uno non im-

didicit fübmittere fe, fibique diffidere, idem-

pediente alterum, ita multo magis mens divi-

nz gratiz beneficio poteft fimul attendere

que majori facilitate, & voluptate exercet pro-

pter gratize copiam, & amoris in Deum ma-

actionibus externis, bene & non ftolide expe-

diendis, & fimul ferri in Deum ardentibus

gnitudinem, quo cor fuum cbürmavit, & per-

affectibus variis modo lumiliationis, modo

fe&e Deo conjunxit.-

L

Lanciz.

Vl. Omnes precipuas a

Giones diei, /ällem

compunctionis , & doloris de peccatis, mode

p-1- 05-2. jpitio fagularum , breviter, fed avdenter , of*

petitionis , modo gratiarum actiouis, modo

divinze laudis, modo ob/lationis fui ad Dei ob-

€.8. n.24. f'eyyg ad g[oriamef gu/lum dlvlnæ sze/iatis;

nam experientia certa docuit, his viis cito

fequium, modo letiti2e ortae ex divinze glo-

rie incremento, modo triftitize ex peccatis

poffe acquiri talem preefentiam Dei, ut imme-

fzeculi auditis vel cogitatis excitatoe, modo re-

diate poft fomnum, poft occupationem quam-

visetiam diftra&ivam prima cogitatio non alia

novationis intern2e. votorum , modo cujus-

de re fe menti ingerat, quam deDeo, & rebus

dam fpiritualis Divinze majeftatis amplexus

pure divinis. Item ut etiam in occupationibus

per a&tum amoris ardentiffimum, modo fpei ,

diftra&ivis, uti funt fervire ad menfam, lava-

& certze expeCtationis donorum gratize, &

re lances, verrere domum, ambulare &c.

fuo tempore glorive, modo fidei, & fimilibus,

vel perpetuo, vel frequentiffime memoria Dei

quas Spiritus fanctus excitat, & fovet, & au-

recurrat, & quidem non accerfita a&u refle-

get, in mentibus ejus ductui, & directioni ob-

fecundantibus, & per plene voluntaria peccata

xo, fed quafi connaturaliter, & ultro fe inge-

rat, quodammodo invito & non cogitanti di-

eum non iipedientibus.

&. P. Lobu. Eibl. Man. Tom. 1.

Bbbb

$. VIII.

564

*Bibäiotlzecæ AMManiualis : Concionatoria

.

MIUE

prafentiam divinam ; qui quidem varius affi-

ASCETIC A.

gnatur ab Afcetis; nam aliqui imaginantur fi-

Alp.Rod. f. [n primis noffe debet Afceta: 2z que con/-

bi totum univerfum plenum Deo (uti eft) fe-

p 1.*f

ff'at boc exevcitium pra]entia, nimirum n

ipfos vero in medio immenfi hujus pelagi aDeo

6. €. 2.

duobus a&£z5s5, ut Alphonfus Rodriq. advertit,

circumdatos , ad eum fere modum, quo fpon-

uno zztelle£fus, voluztatisaltero. Primus ne-

giam poneremus in maris medio, ex omni par-

ceffarius eft, utpote ad omnem voluntatis a-

te aquis innatantem. Alii imaginantur fibi

&um, juxta fcitum Philofophorum przerequi-

praefentemChriftumDominum quafi cum ipfis

fitum. Primum igitur intelle&tus munus ac

euntibus euntem, cum ftantibus ftantem, ita-

functio eft, confiderare Deum, & ibi, & ubi-

que fe ipfi & Deo femper przefentes confti-

que eíffe, & totum mundum implere, & to-

tuunt.

Alii eundem tanquam ecrucis flipite

tum in toto effe, & totum in quavis minima

pendentem, columne alligatum ; alii in horto

ejus parte, & inomni creatura minima quam-

fanguine madentem , aliter alii, prout fua

ÁG. vv

vis viliffima, negleGiffimaque. Hic articulus

quemque-voluptas trahit aut voluntas. Alii

3o..Con-

ad fidem catholicam pertinet : Non enim lon-

eundem cum creaturis operantem confide-

fefi. 27.

geeftab unoquoque noftrum, 2z zpfo vivimus,

rant, quem modum fic practicandum docet À-

&2 movemur, €7 fumus. Extra me quaerebam,

rias : fapit cibus, ardentem fit:m aqua frigida

dicebat Auguftinus, quod eratintra me: magis

extinguit, fol illuftrat , calefacit ignis, veftis

tibi przefens,intimiorqueDeus eft,quam tuipfe

tegit: fic exiftimes, Deum impertiri faporem,

tibi. Ipfe vita eft, qui dat vitam rebus omni-

illum fatiare, fitim tollere, illuftrare, caleface-

bus, & quicquid aliquid poteft, & operatur,

re, tegere. Minime enim dubium eft, etfiid ge-

ab ipío, ut operetur, habet; & fi ipfe non ad-

nus effecta ab ipfis creaturis funt, multotamen

effet praefens omnibus, deficerent ftatim o-

magis cenferi debere effe a Deo, quando hic

mnia, inque merum nihilum redigerentur ;

prima caufa eft, illae fecundze, & tanquam Dei

cogita igitur, te Dei plenum effe, & ab eoun-

inftrumenta. Si quis primarii viri hofpitio ute-

dequaque circumdatum, ipfique te totum in-

retur, & ejus caufa fervi domeftici certatim

natare. Sedquid? p/emi funt celi ? terra glo-

perfequisque operam illi darent, & heri fui res

via ejus. - Alter a&us voluntatis eft; (non

difpertirent : alius vefte, cibo alius, alius equis,

enim folus intellectus.confideratione Dei oc-

viaticoliberali alius donaret; fi deinde quae-

cupandus.eft, fed & voluntas, imo hzec prze-

reres, cujus beneficio hzec haberet, non uti-

cipue) defiderando,; amandoque Deum, ei-

que hunc, illamve fervum nominaret ; quin

etiam, ne mentionem quidem cujusquam il-

Arias c.3.

que fe, quantum anguftize vitze hujus per-

mittunt, ar&iíffime conjungendo. Quod i-

lorum faceret; fed a domino illo fe veftitum,

de pra.

pfum etiam clarius confirmat Arias afferens,

ciboque ac reliquis donatum diceret; Jam vero

non fatis effe, Deum ut praefentem intelli-

cum fatis conftet, creaturas omues longe alia

gentia completi & infpicere, nifi item acce-

ratione a Deo pendere, quam à domino fuo

dant igaita voluntatis defideria, & affectio-

fervi ( neque enim Dominus fervorum fuorum

. DN

vitam tuetur, neque manibus eos fert , quod

fen, in

nes, fic, ut eum toto cordis defiderio identi-

Ábroh

dem alloquamur , quicquid nos vel torquet,

Deus creaturis fuis praeftat, fine cujus ope

l166

vel deficit, demiffe ei aperiamus, fidenter

nec movere fe tantillum poffent) meritiffime

a nobis exigitur, ut omnes creatarum rerum

proponamus, opem ab eo, & confilium pe-

tamus, & filente licet lingua, corde, hac, fi-

aCiones bonas, & quidquid per eas benefi-

miliveratione alloquamur: ODomine, quam

cii percipimus ; Deo attribuamus, profitea-

|

friget mihi animus in amore tui, imperti mi-

murque &mente, & lingua, quicquid habe-

hi tuiamorem, eo me prorfus fuccende, eo a-

mus id totum ab illo habere. Si te proximus

nimam meam reple, ut te, folum diligam, &

fuaviter folatus eít, fi cognatus munufículum

reliqua omnia tui gratia. O Domine, o Deus

dedit, ad primam mox cauíam cogitatione

meus, quantus animi mei ftupor eít, ubi de

provola, quae & voluntatem , & linguam l-

Qlea&er

unico, & fummo meo bono agnofcendo agi-

lorum movit, & manum ; & dicito : Deus

Yannot,

Ihor, jn

tur! quam deficiunt vires, cum in id opere

me folatus eft, Dei donatione hoc munus te-

tendendum ! doce me, Domine, divinam tuam

neo.

Atque eundem in modum facito, quic-

c'ZSo Gen

voluntatem omnibus in rebus agnofcere; ro-

quid a qualibet creatura acceperis. Hac ra-

bora me, ut eam fequar, benefica tua manu

tione excitabimur ab iis, & ad perpetaam

femper me tuere, ne labar. O miDeus & Do-

Dei memóriam deducemur: Neque hoc prze-

ceptum gratitudinem tollit, quam iis debe-

mine, quando te forti, & fuavi vinculo per-

fectse charitatis circumple&ar ? His aliisve id

mus, qui nos beneficiis profequuntur, quan-

genus verbis pia anima Dominum fuum allo-

doquidem eándem etiam Deus exigit.

Ulti-

qui poteft , cum eum ignitis defideriis plena,

mus demum modus eít, qnem Rodriquez in-

lbidem.

& ex imo corde petitis fufpiriis anhelans, a-

dicat, & etiam a S. Paulo przeícriptum etfe

Ípexerit ; huic exercitationi fi diligenter|, fe-

ait: dum dixit: /fve sanuducatzs: ffve bibitis ,

rio, conftanter inhzeferit, tantum inde operze

Jfve aliquid aliud facitis , omuia in gloriam Dez

"ag

pretium referet (fi piiffimoDionyfioCarthufia-

facite. q. d. in omnibus cor, animumque ad

j l,

no redimus) ut corde inaliud mutato; a mun-

Deum in coelum fuftollite , hoc fimilive modo

do vehementer abhorreat; ad Deum autem

ipfum alloquendo: Hancrem, Domine Deus,

& divina toto feratur defiderio.

in tuam gloriam facio. Hoc opere & actutibi

ipis ,

1I. Noffe debet /o/idum modum imaginri?di

uni placere cupio. Qufla fu;: vis & praec

N

-

deQ--

Jitulós ALI. Dei Prajfantia.

565

defidero velle & nollemeum taum &ü'e & velle

br, & lux. Quam eleganter di&tum ; neque

& nolle, in hoc omnis guítus, omnis dele&ta-

tenebrae habent tenebras apud te? Quando

tio & vita eft; tibi uniin omnibus placere, tibi

vires alicujus extenuare volumus, dicere fo-

Väg

uni mori, & vivere. Hzec profe&o praxis o-

lemus: Petrus v.g. eít quidem robuftus , &

mnium facillima , utiliffimaque eft, hoc eft e-

ftrenuus , fed quodad me attinet, absque ma-.

uim in perpetuo Dei amoreftare , & conquie-

nibus. Tale quidaffirmat fan&tus David , cum

;

fcere. Nec placet, hunc modum pluribus en-

comiis a

pro veneratione & commendatione perfpi-

-

fficere. Illud folum dico, quod vere

caciffimorum oculorum Dei dicit : Nezue ze-

fentio, illum effehuncipfum, quo pra&ice &

nebre babent tenebrasapudte.. Nam fiquidem

reapfe, plene, perfectiflimequeillud Salvato-

tenebrze funt velut nubes , autvela , quae hu-

ris praeceptum ( oportet femper ovare €7 uon

mánorum prohibent, & ludunt, falluntque

deficere) exequimur, Sententia eft graviífimi

obtutus oculorum , Dei oculis nihil obfiftere,

cujusdam Do&oris, eum , qui hunc orandi ex-

nihil officere atror rerum, & obícuritas pos

ercendique modum fibi reddiderit familiarem

teft, ut, qui tam clare videant in denía cali-

1

atque domefticum , fenfurum ex eo , breviffi-

gine, quam in medio fole, &innubi, niten-

mo tempore miram cordis fui transmutatio-

tiffimoque die. Quapropter in eodem Pfalmo

nem, horrorem mundi maximum, fingula-

fic Domino idem rex poenitens ajebat: Tu co-

riffimamque erga Deum divinaque propexfio-

gzovifh feffouem tmeam, €? ve[urvetliorem

nem. Tali ,inquitille, tanquam coelo jam pro-

ximo illud Apoftolicum debetur & dicitur:

ttiean ; ibid. v. 2. qu:e tali paraphrafi illuftrat

Flaminius : Omnia tibi nota funt, quz fe-

Jam non effis bofpites €& adveue, fed cives San-

dens,ftans, ambulans, cubans, cogito, at-

&orurm €9 domefZici Dei. Hi funt Nobiles ifti

queago. Nihileft, quod tuam effugere fapien-

aulze coeleftis a S. Toanne defcripti: E? vide-

tiam poffit, nihil, quodad tuam notitiam non

bunt faciem ejus , 67 nomen ejus iz frontibus

perveniat. Quidquid animo ineditor, quid-

eorum ; quia [cilicet borum confervatio in ce-

quid ore proloquor, quidquid operor, five

leffibus eff. Et non contemplantur ea , que vi-

cum feffum , cubitumque vado, five cum evi-

dentur , fed que uou videutur ; que enim viden-

gilo, & e ftrato exurgo, five cum hinc alio

£tuy , tempovalia funt , que autem non viden-

commigro, pervides, nec ullus eft tam re-

conditus animze finus, nullus tam abftrufus

fuy » eteraa.

i

cordis receffus, in quem tuerum acies oculo-

$. IX

rumnon penetret.

LAN

EA ET CONCE

IIl. Expendamus inhujus rei confirmatio- Ibidem,-

MISCEL

PTUS

nem quoddam fanci Ephrem di&um, qui in

PREDICABILES.

Parzenefi 17. (ichabet: Nihil latet Dominum,

"

Abelis vindicem, Sed quazenam ifta omnifci-

Feritas.

Did. Nyf-

entize Dei commendatio ex cognitione mortis

en, in

i. Exodi C.35. przecipiebat Dominus Moyü

Abeliillatze? Quid fecreti morsilla habuit, ut

Abrah.

iftud : Faczes cagdelabrum ductile de au-

ad exaggerationem perfpicacitatis fapientiae

l7.c.6. vO»uudi/£mo. v.31.tumv. 37. etiam hoc : Fa-

Dei facere poffit , quod eam detexit,& intelle-

ctes &? [ucevnas feptem , & poues eas fuper can-

xit ? Certo ne argumento eft, quod Deum ni-

delabrum. Philo Judzeus & Radulphus fenti-

hillatet, quia Abelis vindex, & necisillius in-

unt, tabernaculum illud vetus fuifle figuram ,

dexfuit. Expofitione illuftrabo fan&i Ephrem

fivetypum mundi, qui Dei domus quoquo mo-

pronunciatum. Occidit perfidiofe Abelem

"

do eft: ut & feptem lucernze innumeras coeli

Cain, vix illi necem confciverat, quando ad-

luces fignificant ; habet enim hoc feptenarius

fuit Dominus fa&ti rationem ab infami fratri-

numerus infacrisliteris, utpro infinito pona-

cida exigens , & dicens: Fox fanguinis fvatrig

Oleafter

tur, ut affirmat Paulinus in libro de numero

tuz clamat ad ine deterra ; Gen. 4. v. 10. Nega-

feptenario. Dicitnunc Oleafter: Ad quid, Do-

vit ille recens perpetratum flagitium. At in-

in annot.

mor. in

mine, in domotua vis candelabrum cum lu-

dex : Quid eft, quod inficiarisfa&um, quando

c.25, Gen, Cernis feptem habere? caufam fubjicit, di-

ipfe per te effufus fratris tui fanguinis contra

cens : Ne putares, homo, te poffe male con-

teteftimonium dicit, & immanis fceleris vindi-

verfari , & occultari, five enimin die, five no-

&am magnis vocibus clamat ? Notandum,

&uimpie egeris , abeo videris. Quidquid per-

quod in Hebraeo pro illo vocabulo 7erra , eft

peram agis, cogitas, loqueris, quocunque tem-

"ddatma, ut affirmat fan&us . Hieronymus ,

pore & loco id fiat , Deo omnia perfpectiffima

Adama vero idem eft, quod terra rubra. Ita-

. funt, fapientize enim illius oculi foles fun

: qui

que tota fententia füperior fic reddi poteft:

ervident univerfa.

Fox Janguiuis fvatris tui clamat ad me de ter-

Ibidem.

IL. Hanc cogitationem animo verfabat

ra rubra. Res eft, quod Cain fratrem fuum in

Propheta regius David, quando hzec pro

ä

campum eduxit, cujus erat rubra humus,

"

debita erga infinitam omnipotentis Dei fapi-

ibique eum

nterfecit, fperans non poffe

; Pfal. 158.

entiam reverentia dicebat: Tenebre non ob-

cognofci fanguinem fufüm , quem concolor

V.X — feuvabuntur ate, €7 nox ficut dies illuminahi-

terra bibiffet. Ita fere ajunt Hebrzei, & inter

£ur ; ficut tenebra ejus, ita C? lumen ejus ;

illos Rabbi Salomon. Itaque audaéter etiam .

Marcus Antonius Flaminius ea fic transfert :

negavit facinus, praefifus fuse induflrize &

Neque tenebrze habent tenebras apud te, &

impofturze, arbitratusque fieri non poffe, ut

aox ficut dies illuminat. Similes fuqt tene-

internecionis convinceretur, eo quod cruor

bbbs

Ccum

- €66

Bibliothece Manualis Concionatorie

$ m

cum rubor terrze confufus difcerni, ut þuta-

abfentem , quoad animam Veror & intelle&tum

fol.f- 9.

rzefentem , defixum habere debeant.

bat, nequiret. Verumut intelligeret, qua

vanetalem fufcepiffet cogitatum, quam ina-

VII. Cicero in Epiftola quadam ad Q. Cice-

nis effetomnis fua machinatio, quam nihil a-

ronem fratrem faum transtniffa, eidem mo-

dum tradit , quo in virtutibus egregie profice-

ftus, fic fere ajebat ei Dominus : Itane vero

putabas , mifer, ruübra terra rufum celari po

ffe

repoffit , hunc nimirum , utíefemper in oculis

Tullii ftare, & operari crederet: Id facillime

fanguinem? Falleris, hominum pelfime; &

turpiter erras , fanguis enimipfe clamat adme

facies , inquit, fi me, cui femperunice placere

de terra illa rubra , ultionemque atrocis fcele-

voluifti, tecüm fempereffe putabis , & omni-

busrebus ,quas dices, facies , intereffe. Quod

HoL

ris fui magnuis vocibus expofcit , oculisque

neis nihil eftoccultum; fcio enim , quze fitter-

fiigitor praefentia magiftri alicujus , qui time-

tur , velfuperioris cujusdam vigilantis , aut a-

$, b«f

ra : fcio, quis (anguis, neque ego circumveniri

licujus fervi Dei magna exemplaritate confpi-

queo , nec aliqua ita confundi, & permifceri

poffunt, qui

n ego internofcam , & fecernam

cui, fzepe ftimulum in virtatibus proficiendi

hominibus addit, quanto majus ad perfectio-

Ánoy!

alia ab aliis.

Hinc ergointelligemus illud fan-

&i Ephrem : Nihil latet Dominum Abelis vin-

nem acquirendam fubfidium conferet praefen-

tia Dei ferio recogitata? -

dicem ; quia nihil illi te&um, nihil ejus ocu-

VIII. Deus populo fuo Hebrzeorum

Aper Idem dife,

lis inacceffum, quin inter fanguinis & terrae

colores difcernere , & quis terrze, quis fangui-

multos annos velut dux preeivit, dum ad ter-8- n«2

videple

ram promiffionis contenderent, praeivit au-

nis proprius effet, cernere potuit, quamvis u-

tem in figura colámnze, qus ftabilitatem de-

traque rubra e

ffent, & communem haberent

colorem. Difcat hinc omnis peccator,

nihil

notat, ut exinde intelligerent, quod, fiin cul-

tu, fide, obfequio, fuaquein Deum rel'gione

fibi profuturos ad tegenda, inumbrandaque

continuare velleot , Deumaboculis nunquam

fcelera fua, dolos; res namqueilli eftcum ju-

dice, cujus tam funt lyncei oculi, ut recondi-

deponere, fed eum femper praefentem effe, re-

colere deberent.

.

tiffima cordis latibula penitiffime perfpiciant

D

"^perque videant.

y

IX. Palladiusin hiftoria fua Laufiaca com- Arias de

Caufinus

IV. BoleslaoIV.

RggifPoloniæ fanctum &

memorat,fe, cum aliquando adjuncto comitepref.

]. r. aulze

folenueerat, patris effigiem auro expreffam,

monachum quendam religiofifhmum , rerum-

San&.

dee collo pendentem circumferre ; &im-

que divinarum peritifimum , nomine Dio-

motivo 2. 2td

clem, inviferet, inter alia hoc documentum

DL

pret

To - ofculo, quoties dicendum aliquid , fa-

ciendumve occurreret

tanquam viventem in

ab eo accepiffe, hominem pium, quam pri-

profaf,

mum a contemplatione divinze przefentize cef-

Lefftus

ámagine, praefentemque patrem fic affari : Ab-

farit, continuo fieri vel dzemonem, vel be-

die Per

fit, mi pater,

oabfit,ut a meunquam aliquid

div. l1

regio tuo nomine indignum ftatuatu

r! Quin

ftiam ; beltiam quidem, fi faccumbattentatio-

6l

nibus carnis, & illecrebrarum carnalium; dze-

- &tu;Chriftiane, tuzeterni Regis adoptate hze-

monem vero , fiiracundize, arrogantize, & fi-

tes , in finu femper atqueoculis geftas Chritti

in cerze facrze bulla defcriptum nomen & ima-

milium ; cumque Palladius eum percunca-

retur, qua ratione poffet anima, nulla quiete

ginem, quam in occurfantibus fubinde peri-

culis intuitus, ac tanti nominis memoria

vel ceffatione interpolita, defixam mentem

habere in.Deo? refpondit , quotiescunque

confirmatus , illo nibil -iqdignum )deceqr*na's

mens noftra occupata fit in confideratione pia

un quam'.

Utzlitas.

& falutari; quae ad Deum deducat, tua; deti-

xam éeffe inconfiderationé Dei. Cuca autem

Manfi

"V. Bafilius Imperator in exhortatione ad

fané&tusille, tantopere in rebus piis exercita-

diíc. 2,

Leonem filium fuum hoc ei fuggcffit. confi-

&. 9.

tus, dixit, hominem , fimulatque Dei obltus

lium: Nullius uaquam peccati reprehenfio-

fuerit, fieri daemonem vel be/tiam , nonintelle-

- ném füftinebis, fi Deum in omni actione in-

xit , id fieri fololapfu in noxamlethalem cum

fpectorem, & cognitorem, ficutieft, efle tibi

non facile id contingst fervis Dei , fed et am

perfuaferis, nunquam neque palam, neque

lapfuleviori immoderatze cupiditatis, qua ali-

clam peccabis; nam etfi alios latere videbe-

quo modo fiteilis vel daemoni, vel beftize red-

ris, quze fecreto facies , confcientiam certe

datur.. Quo circa nullo modo convenit fervo

tuam. & Deur ipfum, qui usquein abditos a-

nimi finus , acreceffus intuetur , revereberis.

Dei; ut aliquando negligat przefentem con-

tueri Deum, :mpendente tentatione, & dum

A&.cs3. Vi.Quando illead portam fpeciofam templi

fe occaliones offerunt irze , impatientize, fu»

Hierofolimytani continuo cubans claudus a

perbize , vel triftiti»e mundane , alieequeindo-

S. Petro & Joanneeleemofynam poftulabat ,

mitze perturbationes , divinze, oblivifci prae-

. fibi dici audiebat: Refpice in nos; At ille in-

fentize: tuncenim celerrime, magnaque cum

tendebat in eos, fperans, fe aliquid acceptu-

vigilantia cor elevandum eft ad Deum; ejus-

*

rum ab eis, quod &revera acciglit, dum mira-

culofe reftitutam fibi fanitatem recepit ; at ve-

que apxilium implorandum.

10 Elifzeo contrarium accidit, fiquidem Elias

-Sucundita s.

Spiritum fuum duplicem difcipulo füo infundi

- X S. Ambrofius fuper illa Pfalmi&æ.värba :'s, Ambr.,

voluit, fiipfum primo prazefentem & pottea ab-

Qui timent te , videbunt aue , €* letabuntur , itain Pf. 11.

fentem videret , ut pef hoc oranes doceret fi-

ícribit: Plerisque enim jufti afpe&tus admo-

deles ( fiquidem omnia in figura contingebant

nitio corre&tionis eft, perfeétioribus vero

'læ-.

p hdxþp]

illis) quod qui abundantiam Spiritus concipe-

titia eft,

W

'Ye volunt, ocülumfideiin Deumquoad corpus

ln P

Darmnun,

Aitulus XLI. Dei Proæ)z'dentiæ.

567

Es Chry- .

Damuum : negletio. Profentio,

— JIV. Non in peccatüm cortuit,"

Amon,

Abb.

( foft. 26,

-- XI. Omnia nobis videntur difficilia, quoïi

Qui Deum feinper meminit.

Dei nullam habemus memoriam , uti habere

— Nicbt leicht legebt ein bef That ,

M emEE

oportet ; quod non eum in cogitatione perpe-

.» ag-wr allseit GOtt vor 74ugen bat.

tuo circumferimus: Merito enim nobis dixe-

$. Xl

rit, oblituses mei, ego quoque oblivifcar tui.

X

AUTHORES.

X

AXIO

M A T A.

Anonym. I

1. Francifcus Arias de praefentia Dei.

culus Domini faginat equum.

lI. Alphonfus Rodriquez p. 1. tr. 6.

SfG ad tbater Jerr, madit Heiäige.?tned)tk.

i.

Philippu

S, Bern;

"PQI. C.8. -2-

s D'Outreman in Pæfiagog.

i

. II Dei refpe&us, hominis profe&us.

IV. Henr

FR , dafs div dein Sachb mobl

eling ,

icus

E,nvgelgrav. in Domin. Pen-

UET UIREAIN A. R

tecoft. &. 2.

T

G Ot* bab vor "dupen in allem

Jing.

V.. Didacus Nyffe

Anonym.-; IIIl. Qui Deum videt,

femper ridet;-

c. 6.

;

nusin vita Abrah am.1.7.

JVer an GOtt deuckt

,

: '

t di(e,

VI. Petrus Penne

ll 2.

Um nicbis ficb krænckt. |

& differt. 6. $. 15.

quiqi;i Ifagcg. P. 2. c.22.

desmereres m

V N CY

E

Si— Ea

UGITURUS Xf

PROVIDENTI

AC

DEI

$.

l.

na'tiog gubemätib rerum mere natoraliu

(sf de

nhdäog.

te[,

omnisque moralitatiz, adeoque & meriti

in- tO. 20 pc ID

rdpo s EE Dd

r :QUXOAD,* ESSENTIAM.

capacium , ut funt cccli , ftellae, elementa, bru- €-3-i

vt

x

:

Definitio.

taque animantia. 7Mora/;s ea eft, quze in ho-

W»-.tg:

ORE

I.

mines & Angelos, a&uum moralium, hoc eft,

Boet. l. 4. ,-

meriti & demeri:i, virtutis & virii, przemii,

t

ofa 6,

fovidentz'a' ; juxta Botétium , 'ï efg äz'vz;)m

poenzeque capaces, exercetur. ^ Naturalem

L

Leffius

p

ratio in fummo otmium Princzpe conflitu-

Deoineffe, ex eo con(tat, quod, cum res mere

die Perf..-

. ta, que cuntia fapzeuter difponit, mimi-

naturales & ratione carentes , nonnifi ex natu-

div. l. 11. yum in/uos fizes , ut S. Thomas explicat r. p.

€. 1.

rv fuze principio, absque rationis cognitionis-

. 22. a. I. quo loco eam fimili modo defícri-

veductuagant , & tamen a praeftituto fibi fine

bit, Providentza, inquit, e/? ratio ordinis €$

aberrent nunquam, neceffe fit , dirigi eas , im-

verum in finem , in Deo ex:ffeus. In rebus duo

pellique ad fines fuos vi quadam & potentia

fpe&ari poffunt. Primum, res ipfze in fe fe-

altiori, quze utique aliud nihileft, quam Dei

cundumífuameffentiam. Alterum , ordo &

Providentia. Si enim, ut docet S. Thomas,

habitudo, quam habent fingulze ad finem tum

res quzecungue, que ad finem tendit , illius

proprium, tum communem totius univerfi,

maxime voluntati , directionique fubordinata

qui eft manifeftatio perfectionum divinarum.

effe debet, ad quem fiuis ille po*iffimum per-

Utriusque ratio, ideft, notio feu conceptio ,

tinet ; creata auten: omnia Deiinprim's boni-

(ut Grzeci dicunt) A2?«; eft in Deo. Notio re-

tatem & gloriam, tanquam finem fuum ulti-

rum infe fpe&tatarum, nempe quatenus funt

mum fpecent; quis dubitab:t inde fequi,Deum

talis formze & fpeciei, vocatur idea; notio

adquem fuamet gloria & bonitas omzium ma-

vero illarum, quatenus ordinantur in finem,

xime pertinet, communiproviden:ia invigila-

vocatur providentia.

Verum cum providen-

re creatis omnibus, quibus non aliter, quam

tia divina fit perfectiffima , & univerfaliffima ;

ad divinam fuam gloriam utatur? Siquidem,

nec folum extrinfeco modo, fed etiam intrin-

omnia propter femetipfum operatus eft Domi-

feca ordinationeres omnes in fuos fines defti-

nus, ut teftaturScriptura: & alibi eadem di-

net, creando & formando rerum nmaturas,

cat, creaffe Deüm homines in laudem & no-

conferendo proprietates nativas, &vires, &

men, & gloriam fuam. jJam vero providen-

figuras congruentiffimas, & partes mirifica

tiam quoque moralem Deoineffe , quis neget ?

proportione conformatas, & omnia, quae ad

nemofane, nifi forte credat, haud aliter Deum

Ó

rerum pulchritudinem, ufüm, fun&iones »

cum Angelis, hominibusque, atque cum bru-

& confervationes fünt opportuna , neceffe eft ,

tis agere, itaque regere, ut nihil fe ad arbi-

ut contineat etiam ideas feu notiones effentia-

trii eorum libertatem accommodet ,

uod

rum, quarum creatio & formatio intrinfece

|]

ordinem ad finem includit: praefertim cum

quam abfqrdum fit, quis npn videþ 9

Deusnihil, nifi ob aliquem finem, velle aut

äflus;

L

facere poffit.

Amit

Wtb

Divij/fe;

I1I. Duo funt precipue a&ug, feu functio-

IJeH: qlo l.

nes providentize divinze

, Circa res crcat2S. ; 2,

Philippus

IL. Dividitur providentia in zaturalem &

creatio & guberuatio, Quod creatio fit opus *

D'Outre-

man, Pae«

mam[em. ANaturalis eft dire&io , feu ordi-

diviné providentiee, patetprimo, quia mun-

dus

gó8

Bibhiothece Mänualz's Comz'onatorz'æ.

dus non eftcafu fa&us, fed certiffimo confilio ,

menti fit hic concurfus , cum inde pendeat to-

jl

t

& fpecialiffimo decreto : atqui nihileft, quod

ta beatitudo, & omnebonum naturale & fu-

[

potius fit dicendum opus providentize , quam

pernaturale , & fine i

quodabfoluto , & peculiari decreto ad omnes

pfo fimus perinde ac Ii

bt

non ümus.

f

rei circumftantias pertingente praefinitum eft.

Jf

Deinde, quiares omnes fecundum fuam ef-

EM Tertiusä&usþpe—fti'nenls ad gubernati9; Idem c. 5

fentiam conditze fünt propter fiaem , tum

nem,e/? Predefinitio ,feu decretum. Eftautem

(t

be!

proprium cuique, qui eft cujusque operatio:

predefinitio Dei, ( Gixaeci voopiuóv. vocant )

tum éóommunem omnium, qui eft gloria Dei ;

etevuut Dei decvetum , quo ffatuit ,ut aliquid

te

f2

itaque infua effentia habentordinem & habi-

fíat iu tempore , ffve afe , ffve a creatuva. Ita-

ve

tudinem ad finem, qui ordo eftimpreffio divi-

queeft a&tus internus, & liber divinze volun-

nze providentize. Tertio, quia per creationem

tatis , refpiciens objecta,quze extra Deum funt.

ff

Ü

acceperunt vires, quálitates, temperamentum

Verum utrefpicit primam rerum originem, &

il

locum,ordinem, & figuram, prout cuique con-

conditionem, non pertinet ad gubernationem,

gruebat ad füum ftatum,functionem, finemque

neque inter actus gubernationis cenferi debet,

fl

a

proprium ; atqui hoc nihil eft aliud,quam con-

fed ad primam inftitutionem , qua ea, quse .

venienter ordinari & inflrui ad fuum finem;

gubernanda funt, inftituuntur : ejusque opus

(uf

ergo eft opus providentize. Denique, omnis

extremum eft creatio, fed ad gubernationem

fe

M

operatio tendens ad aliquemfinem , eft opus

pertinet, quatenus extendit fe ad ea , quze

providentize ; atqui creatio eft operatio primi

pnftea circa creaturam , vel a creatura agenda

j

ld

& fupremi operantis, quiomnia propter ulti-

funt. Notándum autem eft, longe aliter eífe

i

mum finem,qui eftipfe operans,ejusque gloria,

praedefinita, quae initio mundi a Deo funt

operatur. Itaque quod ifte mundus iftis corpo-

creata & inftituta; aliter, quae fucceffü tem-

tt

[Ai

ribus conftans, ea magnitudine, multitudine,

poris in mundoerant fuütura. Quze eniminitio

Tiencó.

fitu, qualitate, viribus, figuris, tempore,loco,

funt inftituta , praedefinita fuere abfoluta & ef-

ordine, fympathia , antipathia, praeditus, non

ficaci voluntate, ante omnem przevifionem

M

alius, nec exaliis autaliter factus fit, eft opus

determinátionis caufarum fecundarüm cum

divinze providentize, omnía certo confilio fa-

omnibus fuis circumftantiis & conditionibus ;

cientis, & ad certos fines ordinantis.

Quod

nimirum , utfierentifta , nonalia , tali momen-

7

u

etiam gubernatio fit opus providentive, per

to, in tali fpatio, tali menfura & forma, tali fitu

fe netum eft: fed multi a&tus hoc nomine con-

& ordine, talibus víribus & qualitatibus. Haec

fe

tinentur: nimirum confervatio, cooperatio,

omnia diftinGiffime ab zeterna mente conce-

V

proedefinitio, permiffio, impeditio multorum

pta, & ficabfolute decreta; & ex vizeterni de-

Ie

malorum , motio coelorum , illuminatio natu-

creti initio mundi fic condita & formata funt.

f

raerationalis , redemptio hominum, juftifica-

Hoctamen intelligede conditionibus rerum,

H

tio, remuneratio , punitio, de quibus fingulis

quae perfectionem infinuant, non quze defe-

ef

aliquid dicendum eft.

&um; ut effe corruptibile, poffepeccare, pof-

[

Iä. G. 3.

1V. Confervatio primum locum obtinet in

10

n' e

fe annihilari. Hzec enim non funt per fe inten-

gubernatione; nam primum munus Guber-

taa Deoinrebus, fed permiffa tantum , & qua-

fu

natoris eft, confervare ea, quae gubernanda

fi neceffitate materize obvenientia. Ideo enim

ál

fufcepit , ne pereant ; fic enim plane ab ordine

res poteft diffolvi , quia ex elementis compofi-

di

& directione, qua in finem diriguntur,

lexci-

ta eft, ideo annih lari, quia ex nihilo; ideo

u

derent.

peccare, quia non eft fua regula , nec fuze regu-

P2

N

| Idem.

V. Secundumlocum tenet Cooperatio , nam

lve neceffario conjun&a : vel fi ulteriorem cau«

M

fine divina cooperatione nulla res creata po-

fam requiris , quia ex nihilo , itaque exvi in-

fe

teft operari, ac proinde nec affequi finem aut

tentionis divinzeres non funthujusmodi.Quze

(ü

inillum tendere , fedinftar inanis idoli , fenfu ,

vero poftea fiunt inrebus , ferealiter praefini-

Ve

motu, & omnibus viribus defe&ti, ftabit. Si

ta funt. Primo, quiafere przefinita funt fuppo-

0

Deus concurfum fuum fubduceret rebus , cef-

fita przevifione alicujus conditionis in caufa

H

faretmotus coelorum, & illuminatio orbis ; cef-

fecundaa libertate ejus dependentis. Hoc e-

faret elementorum & omnium contrariorum

nim bona gubernatio poftulabat, ut nihil in

li

pugna, ceffaret ortus & interitus rerum , vicif-

curfu primze inftitutionismutaretur, nihilque

V

fitudines temporum,incrementa & decremen-

novi adderetur, nifi ex aliqua caufa denoyo

ta viventium, omnis alteratio, & motusloca-

exorta: quze caufa non poterat effe , nifi ex

il

lisomnis. Ceffarentin beatis vifio beatifica , a-

libero arbitrio ; reliqua enim omnia fequeren-

(

mor & gaudium omne; in damnatisomnis do

tur neceffario , ex prima inftitutione. Deinde,

lor & triftitia, in omnibus viventibus omnis

non ita abfolute, fed multa fub conditione, &

intelligentia , omnis memoria , omnis volitio,

cum affidua dependentia a determivatione vo-

omnis affectio , omnis imaginatio, omnis fen-

luntatis creatae.

'ertio, in plurimis adia-

fus , & motus vitalisomnis, neque ullum effet

phorum eft Deo, fic an fic res fiant. Praeci-

p

inter animata & inanimata , inter fentientia &

H

pue autem difficultas eft de operibus bonis,

pw

fenfus expertia , inter rationalia & irrationa-

quomodo a Deofint praedefinitaà: ex modo e-

lia,inter beatos & damnatos difcrimen , quod

nim praefinitionis illorum , facile intelligi po-

ad fenfum boni & mali, commodi vel incom-

il

terit, quomodoindifferentia , & plerique effe-

ü

modi attinet; fed omnia eodem modo fe habe-

&us rerum naturalium przefinitifint. Duobus

rent, tanquam ratione, fenfu, motu, vi:a , &

autem modis poffunt opera bona dici przede-

f

l

vigore oinni deflituta. Hinc patet, quanti mo-

one

flinata, & praïedefmita. Primo, praefiniti

non

Tüuhs XLIL De Prajfentia.

560

non 'abfoluta, fed conditionata : idüue ante

fires eveniat. Quia vero h»ec permiffio in S-Auguit.

C.Ir, En«

previfionem determinationis noftrz volun-

peccatis przecipue locum habet, ideo, üt me-

chir.

tatis. . Defiderat euim vehementer, ut opera:

lius percipiatur, confiderandum eft, duplici-

|

bona faciamus, & in hunc finem nos excitat

ter poffe aliquid malum permitti. "Primo;'

' Idem 65

variis modis internis & externis. Secundo,

ex defiderio, ut eveniat, nimirum ut inde ha-

praefinitione abíoluta fuppofita prdevifione d-

beas occafionem alicujus boni eliciendi; ut

ftrae determinationis, vel ea comitanter feha-

fi medicus permittat morbum ingraveftere,ut

bente. Cum enim ante przevifam noltram de-

ex curatione plus lucretur, vel artém fuam

;

terminationem przedefiniat noftra bona ope-

magis oftentet, & tum ipfum malum dire&e

ta ex hypothelfi, fi noftra voluntas fe ad illa

eft volitam, ut fit o:cafio illius boni. Secun-

velit determinare; pofita illa hypothefi, illa

do, non ex defiderio, ut éveniat (imo difpli-

praedefinitio conditionata tranfitin abfolutam,

cét, fi evenerit ) fed ob aliam caufam, ver-

& fitefficax, ita ut fimul cum noftra voluntate

bi gratia, ne vidcaris importunus (quo modo;

influat in opus. Mala tamen non fic vult, ne

qui aliorum curam gerunt, nonnulla inter-

fub conditione quidem : quia nou defiderat

dum permittunt; ) vel ut cognofcas condi-

ea fieri, neque ut illa tiant, vires & concur-

tionem hominis; ut cum pater permittit fi-

füm praebet, nec ullo modo approbare poteft;

lium furari, ut ejus indolem exploret, &, fi

fed tantum permittit, juxta illud Habacuc. r.

furetur, corrigat. .Hoc modo Deus permit-

Mundi fant oculi tui, ue videas malum, € ve-

2

tit peccatum, etfi fumn*.qþäre illud difpliceat ;

fpiceread inquitatem zon potevis. Ne videas,

habet enim juftiffimam caufam permittendi,

id eft, ne approbes, ne velis aliquid , quod fit

ut ante dictum eft; vimirum, ut res finantur

iniquum, & legi divinzecontrarium. Hoc au-

agi fuüis mot;/bus; & vires, quas ab ipfo acce-

tem pofteriori modo praedefiniri opera bona,

perunt, fponte in opus exerant. Ob hanc ta-

Tdem c.6.

communis eít Theologorum fententia.

men cauíam ( quz eft ejus bonitas) tantum

VilI.Quartus actus ad gubernationem perti-

malum non permitteret, nifi fciret ex illo aliud

nens eftPermi/fjo. Eftautem permiffio proprie

bonum elicere: &ita hoc bonum eft caufa non

non actusinternus in Deo, ficat decretum, fed

finalis , fed fine qua non, iftius permiffionis,

externus, accepto nomine a&tuslate, ut com-

quod aperte indicat S. Auguftinus. -

prehendit etiam liberum non agere. Aliud

VIIT. Qintus a&tus gubernationis eft : Mz/-Leffius c.

7*

enim eít, permittere; aliud, vellenonimpedi-

Zovum tiolorum itmpeditio. Tot enim & tanta

re. Alioquin, fi permittere effet formaliter

mala, pofitofemel peccato, a caufis creatisir-

velle, cum dicimus: Volo permittere, effet

ruerunt, ut, nifi per divinam providentiam

reflexio voluntatis fuper fuum actum, & figni-

impedirentur, brevi mundum perderent. Ac

ficaremus nos habere volitionem volitionis

primum infinita mala impedit, quae quisque

nonimpediendi, quod noneft verum: tantum

in fe ipfo effet fa&urus, & quibus fuam ani-

enim fignificamus nos habere volitionem non

mam graviífime damnaturus effet. Nam utin

impediendi. Eftigitur permittere idem, quod

quit S. Auguftinus, nullum malum facithomo,

nonimpedire, cumtamen facultas impediendi

quod non faceret alius homo, nifi eum cufto-

fuppetat.

Pertinet proprie ad ea, quxe vel

diretgratiaillius, qui pro nobis fa&us eft ho-

difplicent (in quibus fubeft aliqua impedien-

mo. Quisque idin fe ipfo facileadvertit, cum

di ratio ) vel fuut adiaphora, ita ut noa cu-

variorum péccatorum occafiones proinquas

remus, fiant, necne; fic fiant, an aliter, &c.

vel remotas, in quibus aliquando füit, con-- :

Nemo enim dicitur proprie pecmittere fieri,

fiderat. Itaque grative divinze imputare de-

quze fieri capit. Itaque, ut proprie & in actu

bet noa folum bona, qu2e fecit, fed etiamma-

fecundo aliquid dicatur permitti, requirun-

la, quxe vitavit; ut, quod in hzerefes noninci-

turquinque. Primo ut difpliceat permittenti,

derit; quod libidinis barathrum vitaverit; quod'

vel illi fit adiaphorum, ut dictum eft. Secun-

hommicidia, furta, facrilegia, &c. non com-

do, ut fit eventarum, xíifi caufa impediatur;

miferit. Ni(i enim Deus hominem a pueritia:

quod enim non eft eventurum, proprie non eft

protegat, occafiones malorum avertat, falu-

permiffum, nifi in aCu primo, quatenus caufa

taria infpiret, & curfum vitee dirigat, facile in

non fuit impedita, quo minus poffet illud, fic-

quzvis peccata incidit. Secundo impedit in-

ut alia, facere, vel producere ; quo modo

finita mala, quze diabolus effetillaturus. Unde

Deus dicitar fiaere res agifuis motibus, dum

Dominus Luc. 22.ait: SZmom, Simon, expeti-

ilias non impedit, quin fecundum naturze fuze

vit vos Satanas, ut cribvaret tanquam tviticums

conditionem quidlibet operentur: quo etiam

ego autem vogavipro te, ut zon deficzat fides tua.

modo ex confequenti, & fecundario funt per-

anta enim eft diaboli potentia, ut facile o-

miffa multa mala, quae homo poteft facere,

mnes mortales poffet pervertere, omnem reli-

& non facit.

Tertio, ut fciat eventurum nifi

gionem extinguere, omnia facra & cultuidivi-

ipfe impediat ; fi enim nefciat eventurum ,

no dicata vaftare, & omnia hzecinferiora tur-

non poteít dici voluntarie, & in particulari

bare, miícere, perdere; nec deeítei ad hocin-

permiffum. |Quarto, ut adfit facultas impe-

tenfa voluntas: fed per divinam providentiam

diendi; improprie enim dicimur permittere

furor illius tanquam vinculis quibusdam cohi-

folem moveri, coelum pluere, &c.

Quinto,

betur, & potentia comprimitur, ut ne hilum

ut nolis, vel voluntarie omittas impedire;

quidem amplius valeat quam Deo manum

five ut te non opponas, fed finas rem fluere

fuam laxare placuerit, ut perfpicuum eft ex hi-

fuüis motibus ; qui enim fe opponit, & co-

ftoria S.Job, cui absque peculiari Dei concef-

natur impedire,non dicitur, permitt

ere,etiam-

füne minimum quidem nocere poterat, non fo-

- R. P. Lohn. Bibl, Man. Tom. 4.

Céc e

lum

570

Bübliothece Mauualis . Concionatorie

inftar viventis affidue fe totum nunc in hane,

jbl

- jumin corpore, fed neque in rebus externis &

poffeffionibus ;

& ex hiftoria legionis Daemo-

nunc in illam partem, in immenfo alveo füo

num, quae expulía ab homine rogavit Domi-

commovet; przeter infinitas tempeftates, qui-

bus usque ad imum barathri dehifcere, & mox

num, ütpermitteretinvadere porcos: Matth.

0b .T2

$. & Luce 8. l1ta enim a Deo continentut,

ad nubium celíitudinem affurgere videtur. In

ficut furiofi canes, vel leones, quos mode-

terra tot exuftiones & fubterranei ignes, tot

rator fic conftri&os tenet, ut nihil poffint, ni-

tremores, tot conclufi fpiritus, mugitus, &

Matá

fi quantum ipfe permittit, vinculum laxando,

erumpentes horrendi fragores; tot fontes &

iC

ve contrahendo.

Simili modo continet vim

flumina ( hzec enim duo, nifi aqua pluvia vel

L

[

impiorum , ne Ecclefiam evertant, & omnia

nivali per altiora loca collata, non perpetuan-

fua impietate inficiant.

tur;) tot filvae & loca deferta, ltem omnia -

(;,n A

Ibido €. 80

IX. Sextus a&us gubernationis eft. Ca/o-

quae in terrze vifceribus gignuntur; tot ni-

j

& ,

yut)fuotio ; per hanc enim totam naturam

' mirumabfítrufee opes, tanta vis auri & argenti,

tanta ftanni, zeris, ferri ac plumbi, & gemma-

corporalem maxima ex parte gubernat; in

g

qua motione quatuor potiffimum funt conufi-

rum omnegenus. Etquamvis omnino credi-

deranda : velocitas, varietas, zequalitas, effe-

bile fit ; hzecabinitio fuiffe aDeo fuis locis con-

dita, tamen non videtur dubitandum, quin vi

Matihuo

&us. elocitas eft pene incomprehenfibilis:

V' 29'

nam fol, juxta Aftronomos, fingulis horis,

coeleftium corporum ibidem poffint fuccreíce-

t!

re, & augeri; materia vicina & intermixta fen-

plus quam undecies centena millia millia-

fim inillam naturam excocta; Experientia e-

$qp. 14

rium peragit. Una vero ftella Sphzerze octavae

"j

circa /Equino&tialem, eorundem Aftronomo-

nim conftat, latomias longi temporis progref-

. fum judicio, una hora percurrit fupra 42.mil-

fu a natura reftitui , & vicina lapideícere.

liones milliarium , quantutm videlicet eques ,

*

$

II.

quotidie 4o. milliaria percurrens, annis bis

iille nonagentis vix conficeret; quanta igi-

'EX"S,. S

CRIPTURA.

ualitai.

tur fupremae Sphzerze mobilis erit pernicitas?

Nam hzc incomparabiliter eftaltior, cum A-

'Io

xtendeus coclum ficut pellem, qui tepis Pfal.101.

S.Chnyf

ftronomi demonftrent, duos coelos inter illam

—^ aquisfuperiora ejus. Qui facis Angelos

tuosSpiritus. Quifundafti terram fuper ftabi-

log.$.5).

& o&avam intercedere. Jrietas quoque eft

mira: finguli enim planetarum orbes fuos ha-

litatem fuam, non inclinabitur in fzeculum f2e-

bent peculiares motus, tardiores vel celeriores,

culi.Qui emittis fontes in convallibusinter me-

dium montium pertranfibunt aquae. Rigans

;

fuisque temporibus & momentis conftitutis

$ Grer,

ambitus füos peragunt: &, cum finguli fuo

montes de fuperioribus fuis.Producens fzenum

Nazordt,,

inotu ab Occidente tendant in Orientem, ni-

jumentis,& herbam fervituti hominum,ut edu-

cas panem de terra. Quam magnificata funt o-

1.

hilominus a primo Mobili rapiuntur omnes

quafi in contrarium, nimirum abOrientein Oc-

pera tua, Domine ! omnia in fapientia, fecifti,

$ ,

cidentem. Hictamen raptus propriosillorum

omnia ate exfpeCtant, utdesillis efcam.

mctus non impedit, nec perturbat ; fed opti-

II. Attingit a fine usque ad finem fortitet, Sap. c.8.

in'£

? |

Y. 4

me cum illis ita contemperatur, ut uno tan-

& difponit omnia fuaviter.

tum rmotu cieri videantur. —ZEguabil;tas eft

III. Conftituifti eum füper opera manuum Pfal. 8.

tuarum, omnia fübjecifti fub pedibus ejus.

proríus admiranda ; nulla enim tot fzeculis a-

]V. Confiderate corvos, quia non feminant, Luc. €.12,

Anthoto

nomalia eft notata, fed femper eodem tenore,

peris in

& pari celeritatis menfura, procedunt. Et

neque metunt, quibus non eft cellarium, ne-

peri

quamvis planetze videantur habere interdum

que horreum, & Deus pafcit illos.

inotus inzequabiles ratione epicyclorum, &

V. Ne folliciti fitis animae veftrze , quid Matth. c.

majoris vel minoris elationis fupra terram;

manducetis, neque corpori veftro, quid indua-

tamen hzec non eft vera inzequabilitas, fed fo-

mini; Nonne anima plus eft, quam efca; Et

Ccorpus plus, quam veftimentum ?

Jum refpe&u centri terrze. Nam & ipfi epicy-

cli femper eadem velocitate circa centrum

VI. Junior fui, etenim fenui, & non vidi Pfal. 26, :

lus

fuum, & órbes differens circa fuum zequabi-

Bigerf

juftum derelictum , Rec femen ejus quzerens

anem.

Inc $

liter gyrantut, nullo umquam tempore vel

Math,

ad momentum quiefcunt, nullo velocius aut

VII. Omnem folicitudinem veftram proji- 1.Pet. c,5.

tardius procedunt ; fed eodem tenore, eadem

cientes in eum, quia ipfi eft cura de vobis.

VIII. Jatta fuper Dominum curam tuam ,

Pfal. 54

Stg

femper pernicitate circumvolant. Effecus coe-

$.5 de

leftium motuum funt omnes pene corporales

& ipfe te enutriet: non dabit in zeternum flu-

Verb

motus, & mutationes rerum, quzein hoc mun-

&uationem jufto.

Don

IX. Super vias pa

Ícentur, & in omnibüs Iíai, c.49.

do elementati fiunt. Excipio illos rmotus, qui

a libero arbitrio, & aliquos, quiab imaginatio-

planis pafcua eorum. Non efurient, neque fi-

ne animantium pendent; quamvis & horum

tient, quia miferator eorum re

maulti etiam in illos motus, veluti in caufas,

fontes aquarurn potabit eos.

geteos, & gd

.0

4

etíi non cogentes, tamen inclinantes, referri

mnes vitze tuze paratze funt, & tua j

vb

poffint. Abillis igitur proveniunt venti & tur-

dicia in tua providentia pofuifti.

XI. Preevenit me in die aflliionis meze , 2-Reg. c-

bines,tonitrua & flumina, nives & grandines,

L]

nubes & pluvize, zeftus & frigora; ficcitates &

fa&us eft Dominus firmamgentum meum: Li-

inundationes, falubres aurae & peftilentes, tot

beravit me, quia complacuit ei.

- XII. Quoniam Angelis fuis mandavit de te, Pfal. 9o,

incendia & phafmatain fublimi , tot colores &

pi&urzeinnubibus. lamariagitatio illa, qua -

ut cuftodiant te in omnibus viis tuis.

X In-

Titulus .XLIL D Praefentia.

571

"

lQ

Job.c.1a

XIIT. Intevroga jume nta & docebunt te &

VII. ConftanterDeo crede, eique te totum Idem c.

Y

volatilia ccell,

& indicabunt tibi,

& narra-

committe, quantum potes ; 1pfe enim te adfe 1999*

ll«

)1

bunt pifces maris; Quis ignorat quod omnia

fublevare non definet, nihilque tibi evenire

n

hzec manus Domini fecemt v

permittet, nifi quod tibi profit, etiamfi ne-

Ícias.

0

Job.c.13.

XIV. Quis przeparat corvo efcam, quando

pulli ejus clamantad Deum, eo quod non ha-

XIII. Mundi unus eft ReGor, inquit D. Cy- S.Cypr.

quod '

beant cibos ? .

prianus, qui univería, quze funt, verbo jubet,

Matth.6.

ratione difpeníat, virtute confummat

IdoR anoau

rel

XV. Confiderate lilia agri, quomodo cre-

funt Dii.

ll

fcunt neque nent,neque laborant. Dico au-

IX. Voluntas Dei eft prima, & fumma cau- S.Aug.in

tem vobis, quoniam nec Salomon in omnai

fa omnium corporalium motionum; nihil enim fentent,

là

fitvifibiliter, & fenfibiliter, quod non de invifi-

ll

Sap. 12 v.

loria füa coopertus eft, ficut unum ex iftis.

ti

13.& xg

XVI. Non eftalius Deus, quam tu, cui cu-

bili & intelligibili fumtni Imperator:s aula, aut

ra eft de omnibus. Tu autem Dominator vit-

precipiatur, aut permittatur, fecundum in-

d*

effabilern juftitiam praemiorum, atque poena-

, tutis cum tranquillitate judicas, & cum ma-

gna reverentia difponisnos: fubeft enim tlb!,

rum, gratiarum & retributionum, in ifta to-

cum volueris , poffe.

tius creaturze ampliffima quadam, immenfa-

"

Matth. 10..

y. 29

VXIL. Nonne duo paffeies aífe vzeneunt, &

que republica. .

unus ex illis non cadet fuper terram fine Pa-

X. Sic Deus intendit fingulis, ac fi vacet a $- Gfegï

I.fnor.

tre veftro.

cunctis, & fic omnibus iimul intendit, ac fi va-

E*

Sap. x4.

€. 19.

:

9

XVIII.Tua autem Pater providentia ab ini-

cet a fingulis.

tio cuncta opera gubernat.

. XI. Quam ob caufam mala in hoc mundo Salvian..

contra

Deusfieri permittat, nolo a merequiras ; ho-

T.

mo fum, & non intelligo; fecreta Dei inve-

gentes,

EX SS PATRIBUS ET DOCTO-

ftigare non valeo, & ideo etiam tentare for-

RIBUS.

mido: quia & boc ipfum genus facrilegze te-

meritatis eft, fi plus fcire cupias, quam finaris.

$ Pfal I0j,

Exflentia Providentia.

Sufficit tibi, quod Deus cun&a a fe agi atque

$

S. Chryf ï

idquid cceli micat, radiat, & fplendet

difpenfari teftetur. Et ficut plus eftDeus, quam

|e

log $.69.

Qu

omnis humana ratio, fic mihi plus videri de-

ornatus ; quicquid terra fragrat in flo-

ribus, fapit in fructibus, ia animantibus gau-

bet, quod a Deo cuntta agi cognofco. .

det, noftri amore fa&um, noftrze addictum eft

"XIl. Non folum homines, fed etiam apes at- Ibidem, -

fervituti.

que formicae quascunque res faciunt, & ante,

ä

S. Greg.

1I. Omnia facit Deus , atque 1mmutat &

quam faciant, meditantur, & poftquam fece-

]

Naz.orat. veluti

per circulum unlveriu:n hunc mundura

rint, non negligunt, fed diligentiffime curant

1. apol.

tractantque.. Quis ergo tam furiofus, ut, cum

gubernat, ita ut ex aére aqua, ex aqua, terra,

l

ex terra ignis producatur

Dominurm creatorem. ommum non neget, gu-

S. Aug.

IIT. Pafcet te, qui fecit te: qui pafcit latro-

bernatorem neget? & cum Authorem elfe

$ip.cd

in

fateatur, dicat negligere, quze fecit?

)d

F nem, non pafcet innocentem ? Pafcet te, qui

folem fuum oriri facit (uper malos & bonos,

Utilitas.

Pgl &

& pluitfaper 1u&os. & injuftos: Sipafcit da-

mnandos,

XIII. Quod Deus odit, exiftere non vult Cï'emem'-

lus 615

Author o-

non pafcet liberandos?

lex.P2es

peris im-

IV. Deus eft, qui per fingulos dies incre-

Ea ergo, que funt, diligit. Diligit igitur ho-

dag.l. x.

3nenta corporis tui facit, tenon intelligente;

minem. Quod autem amataliquis, ei vult pro-

c.8

per£.

deffe.

Deusigitur prodeft: imo quia bonus

fiergoin te ipfo quotidieDei prov1dentm ope-

lMatth D

ratur, quomodo in neceffariis tuis ceffabit? (i

eft, ideo prodeft. Bonum enim nihil aliud fa-

autem vos cogitando, modicam partem cor-

cit, nifiid, quod prodeft: non eftautem aliud

fua fponte prodeífe, quam effe de hominefol-

. pori veftro addere non poteftis, quomodo co-

gitando falvandi eftis in toto?

licitum. Deus autem hominis curam gemt, &

Pfal 360

Lucas

V. Si rem tantillam veftra follicitudo non

de eo follicitus eft.

]

Bnrqenf

XIV. Tufti viri fecuritas re&e leoni compa-;

S. Greg.

I.mor.

in c. Ó

poteft, fcilicet augere nonnihil ftaturam cor-

Matth

poris, quomodo poterit corpus in vita fervare,

ratur, quia contra fe cum quoslibet mfurge—c 63.

vbe.65

quantavis annonze , opumque congefta copia,

re confplmt, ad mentis fuze confidentiam

nifi adfpiret providentia Dei?

redit, & fcit, quia cun&os adverfantes fu-

Ug

Df i

S.6. de

VI. Omnem curam veftram fuper Domi-

perat.

Verb,

num mittite; prorfus vos ipfos totos projicite

Dom.

inillum. Deipfis capillis noftris fecuritatem

$

IV

EXEMPLA SACRA

Imo 0'49'

pobis dedit. 74men dicovo/5, inquit, C? copilli

capitis vefiri osimes uumerati funtt : Capllh noftri

numeratl funtDeo, quanto magis mores no-

celeftis fponfus S.Catharinze Senenfi di- Manf

s

C.

firi, cüi fic noti funt capüh noftri ? 3 videte, quia

xiffe legitur: Cogitatu deme, quia ego? di

8

Illdlthl

nec minima zoftra contemnit Deus ; nam fi

cogitabo, & follicitus ero prote.

L

contemneret, non crearet. . Nam & capillos

II. In vita S. Felicis Nolani fcnbltur, quod Idem difc,

noftros ipfe utiquecreavit, & numeratos ha-

dum perfecutores ipfum ad poenas & tormen- 12- n.8.

2

bet, (ed. modo cum funt, mquls, forte peri-

ta quaererent, hiipfumin foro obvium baben-

bum' & hinc audi vocem ejus: . D2co vo&zs,

tes, nec tamen cownoicentes, mterrooarunt

Dfal 90-

mþgllus capit/s veflri non per ibi*,

an Felicem Piesbytemm cognofcerer? qui

R. P. Lohn.. Bih. Man. Tom. I.

OGcc.si8

feipfum

512

XBibliothece IMannalfis : Concionatorig

ret, contigit, quod uxor ejus, nec non filii

feipfum ex facienon cognofcere, veraciter re-

fpondit, quia nallus hominum femetip'um in

ipfius eodem tempore redierint ; hi quidem

facie afpicere poteft: Abillisitaque recedens

fani, falvi, & incolumes, illa vero ab omni

inlocum quendam abditum vetuftorum & rui-

pudicitize fuse periculoillefa & immunis con-

noforum murorum fefe abícondit. Quia vero

fervata; qui omnestandem cum S. Euftachio

miniítri fathanze tandem intellexerant, illum

martyrio coronati füerunt.

ionis Mätrisïbid.n..g.

ipfum Felicem effe, quem in foro allocuti fue-

V. P. Cafar Franciotti relig

rant, eundem quaqua verfum ftudiofe requi-

Dei Lucenfis facerdos in libro, quem de cor-

rentes, tandem macer/am illam, inqua S. Fe-

poribus. Sanctis, quae in civitate Lucenfi re-

lix abfconditus latebat, ingreffi funt, Deus au-

quiefcunt, in Annotationibus de.B.5ita vi-

tem,ut,quam in defendendo fervo fuo providus

dua fequens narrat fa&um, quod fuo tempore

anno 1605. Neapoli accidiife fcribit. , Erat

effet, perfpicue oftenderet, fubitofecitab ara-

neis telam quandam contexi adeo denfam, ut

enim mater quaedam, quae filiam habebatnu-

ipfum locum illum ingreffum fuiffe, minime

bilem, fed ad extremam usque paupertatem

redactam; cumque nihil ad laborandum ha-

Ests

fufpicari potuerint; Ac proinde ipfis retrogre-

«

l' LC:S*

dientibus S.Felix falvus evafit.

bentes, per proprios fudores vitam fuften-

y. h

Surius

III. In vita S. Gregorii Epifcopi Agrig

en-

tare non poffent, prae fame fere mori coge-

$3. Nov« tini fcribitSurius, quod ejus aemuli, quiin Cle-

bantur; jam enim omnia usque ad telam,

roipfiusprimariam obtinebant dignitatem, ut

qua culcitra ftraminea, in qua per noctem de-

cumbere folebant , obtegebatur, divendita

praedi&o Epifcopo- calumniam ftruerent, im-

pudicam quandam foeminam fübornarint, ut

erant. Unde tam mater, quam filia ad di-

Epiícopo no&urno tempore ad Ecclefiam pro

vendendam quoque honeftatem & pudicitiam

Matutino cum aliis cantando difcedente, ipía

fuam vehementer inftigabantur; fed obftitit

$. Deirus

Dwui, L6

in Epifcopi leétum fe reciperet; demum vero

timor Dei ; itaut mori potius, quam propriam

945

officio divinoabfoluto, cum aemuliipfius una

confcientiam quovis etiam impudicitize, vel

cum aliis Epifcopum ad cubile fuum redeun-

cujusvis alterius culpse naevo maculari finere

tem aífociarent, mulierh2ec conformiter pacto

decreverint. Porro filia aliqua a matre diffi-

ftatim ele&o exiliens, Epifcopam tanquam vi-

dentiz, verba pronunciari audiens, graviter

affligebatur, adeo ut animam ipfius penetra-

rum earnalem, facrilegum. & fcandalofum ac-

cufavit; qua fama non folum impleta eft tota

te viderentur; feque per orationem fervent«m

civitas agrigentina, verum etiam accufatio

Deo unice recommendans , fzpius vocem

ipfius huc Romam ad Papam pro tempore fe-

quandam cordi fuo acclamantem, & hzec ver-

dentem delatafuit, a quo proinde velutreusin

ba fuggerentem audivit: Praefcinde capillos

vincula & catenas conjiciebatur; fed ecce Dei

tuos, eosque vzenum expone; hi enim ad mi-

provideatia ejus manifeftavit innocentiami ; fi-

nus per aliquot dies viétum tibi fubminiftra-

quidem fan&ti Apoftoli Petrus, & Paulus ei-

bunt: Erant enim capilli ejus coloris aurei ,

dem S.Gregorio no&turio tempore in carce-

& rarsze pulchritudinis. ( Atvero, Incarnata

Ye apparentes, ejus ruperunt vincula, & ca-

Sapientia per capillos providentiam füam de-

tenzs, ibidemque frequentibus vifionibus coe-

notavit, inquiens : /"effri capilli capitis oinnes

Teftibus confolatus plurima patravit miracula.

numerati funt ; sauliis poffevibus pafceudis cu-

Dzmon vero impudicam illam foeminam in-

vayi babet, suuíto magis pvo illis follicitus erits

greffus eft, eamque tenaciter poffedit, quaein

quiin ipfum confidunt 5 Capillus de copite veffvo

. Conciliocentum & quinquagintaEpifcoporum

z0n peribit. In pacientia veflra poffidebitis ani-

calumniam fantto Epiícopo fa&am, falfam

mas ve[f?ras.) Eiuic autem voci & impulfibus

eífe confeffa, tandem per orationem S. Gre-

internis paupercula virgo prompte obtempe-

- $ori liberata fuit; Impoftores autem, juxta

rans , omnes fibi capillos praefcidit , tametíi a

vaticinium Jeremize dicentis : ZDezigrata ef

matre füa cb id acerbe repréhenderetur, quze

fuper carbones facies eorum ; acerbis poenis

eos przecifos ad forum tulit vendendos : Cum-

que in foro capillaturam filize in manibus te-

fuere plexi , & S.Gregorius cum fumma glo-

ria füa a Summo Pontifice fuit abfolutus,

e

nens flaret, non cafualiter, fed ex divinse pro-

ejusq

ue fumma virtus & fanctitas toti mun

videntize difpofitione fervus cujusdam magni

do fuit manifeftata.

2

viri nobilis pertranfiit, qui ejusmodi capillos

Manfi.c. ^ IV, In vita S. Euftachii potius, quam in qua-

quarebat, hosque hujus mulieris manu vi-

tum. 7- . cunque alterius Sancti vita admiranda cer-

dens, pariterque admirans, eandem ad domum

"nuntur divinze providentize fpecimina; fiqui-

praedi&i nobilis fecum conduxit, qui ex curio-

dem cum conjux ipfius per illatam a nautis

fitate, cujusnam hi capilli effent, requifivit,

violentiam eierepta, & peregre abdu&ta fuif-

quae refpondit: Filiae mese capillatura eft ;

- fet, filii quoque ejus a duarum ferarum den-

Cui fuübintulit Nobilis: ergone fatta eft Monia-

tibus apprehenfi, feparatim abdu&i fuerunt;

lis? Nequaquam , refpoicit mater, fed ex eo

Manfi

cumque ipfe proríus ignotus apud rufticum

ego &ipfa panem habcbimus, quo vefceremur.

difc.g.m

quendam, latitaret, ut ejus avros excoleret,

Dedit igitur Nobilis pa&um pro capillis matri

, Deus ipfum denuo Imperatori Romanorum

pretium , fimulque cum illa fervum fuum

manifeftavit, a quo anx:e quafitus, ac tan-

mifit, ut is videret, fi revera tali mendici-

dem inventus in priftinam Ducis generalis

tate gravarentur, cumque fervus ad domi-

qTiltiae fuze fublimem dignitatem reftitutus

num reverfüs, miferum domus illius ftatum

retuliffet, fimulque dixiffet, filiam illam !pfif-

fuit ; cumque Euftachius Imperatorem per

fimam effe modeftize, honeftatis, & pudicitiae

gloriofas victorias & triumphos condecqra-

effigiem

- Titulus XL1I. Dei Praoyfaitia.

573

effigiem. Nobilis quoque ad eandem paupe-

eo quod illos e civitatibüs edu&os,in vaftam

rumdomum fe contulit, divinzequeproviden-

illam fecum conduxiffet folitudinem , quia, ut

tiv periodos ftupefa&us intueris, filize con-

Pfalmifta ait: 5j zoz fuevint faturati , murinu-

:;'

gruam confignavit dotem, ut honeftum inire

rabunt : Undejam omnino ad redeundum in

matrimonium poffet: Cumque fzepe dictus No-

civitatem fefe refolverant : San&tus quidem

bilis reverfus, cafum hunc multis Nobilibus a-

Praelatus fzepius eos ad fperandum in divinam.

ïlbïd.n.q,

liis retuliffet, hi fimul congregati , fraternita-

providentiam animare contendit , fed quia je-

tem quandam, quae a pietate nomen habet,

junus venter non audit verba libenter ,in pro-

inftituerunt, cujuspraecipuum inftitutum hoc

pofito deferendi locum perfitebant. Deus igi-

eft , quodfcilicet puellis infimili neceffitate de

tur,utillis , quam fit liberalis & provida ma-

pudicitia fua periclitantibus, honeftze dotis

nus ejus erga illos, qui fideliter ipfi ferviunt,

fubminiftratione fubveniant, & fpatio duo-

oftenderet, Angelum quendam ad virum divi-

rum dierum hunc in finem duo millia fcuto-

tem expedivit, qui ei in fomno conftituto di-

rum congregarunt.

ceret: Tu epularis in divitiis fplendide, & fer-

Esdras

VI. In libro primo Esdrze obfervandum,

l. r.c. 8

vimei in eremo indigent pane ? Hic igitur di-

V. 22.

quod Esdras in patrocinium & tutelam Dei

vitem hunc a fomno excitatum monuit, ut di-

confifus dixerit : Erubuz petere a Rege auxilium

vitiarum fuarum partem fervis Dei impertire-

& equites ; qui defenderent nos ab imzmico imvia,

tur; qui expergefactus vifionem habitam cum

qui dixevamus fegi : amanus Dei nuoftvi eff fuper

nonnullis amicorum fuorum communicavit ,

0'Imes , qui quevuuzt eum in bonitate, €? impe-

abiisque ,de eo quod factu fibiopus effet, con-

u

vius) ejus, €v fortitudo ejus ,. €? furor i

E

Peï

filium expetiit, quale tamen nullus illorum

omnes, qui develinquunt eum.

fuggerere ei potuit. No&te autem confequen-

S. Petrug

- VII. BeatusPetrusDamianus narrat, virum

te Angelus reverfus propter moram exequen-

epn 25-

Dam. l. 6 quendam e Lombardia oriundum, una cum

di illud, quod ei impofitum fuerat, illum re-

conjuge fua ex devotionis inftin&tu Romam

prehendit, pariterque percuffit; unde amicis

adloca fantta veneranda proficifcentem, cum

fuis de novo confultis, fuafum ei fuit, ut, fi

adlacum perveniffet, ingreffum fuiffe in na-

hsec ab Angelo ei infinuata commiffo a Deo

vim, pro comparando fibi pifce, ferotino tem-

procederet , hunc in modum eandem exeque-

. " pore manducando; pifce autem comparato e

retur; nimirum feptuaginta camelos fuos,

navi egreffüs, marfupium fibi cecidiffe depre-

quos ad manum habebat, annona fufficienti

4

hendit, unde conjux ejus graviter aíHlicta

onuftos ,fine ullo hominum duce in defertum

fuit, ipfe vero divinzefe voluntati conformans

ageret, füturum enim fore, ut ipfemet Deus

nondolebat. Porro remanferant ei in facculo

dux eorum effet. Di&um fattum, nam fexa-

fex librze monetze Luceníis : Unde omnem

ginta quinque camelos variis rebus comeftili-

fuam confidentiam in Deum reponens, lar-

busonuftos, & quinquealios foeno & ftramen-

giflue abeodem fuit remuneratus , juxta illud

tis pro eorundem jumentorum pabulo bene

Apoftoli: /Vo/ite amitterve confdentiam ve-

provifos deftinavit , & in defertum agi curavit,

fivam , que aaguam babet vemumerationem.

qui intra fpatium quatridui füb horam nonam

Etenim cum circa vefperam hofpitium fuum

ad monalterium fancti illius Abbatis feliciter

non procul a lacu illo accepiffet, itineris fui

pervenerunt. Übi , ut quilibet fibi facile ima-

comitesaffatus dixit: quia hic lacus tam no-

ginari poteft, maximus fuit Religioforam illo-

tabile damnum nobis intulit, convenit omni-

rum jubilus, adeo liberàlem in fe divinam pro-

no, ut pro noftro folatio coena folito lautiori

videntiam videntium, quae pufillanimitatem

potiamur: & converfus ad accolas, quis, ait,

illorum condemnavit.

inihi diftratturus eft duodecim numifmatum

IX. San&ülus ,cum non haberet, ünde mul-S. Greg.

pifcem ? cui pifcatoraffiftens praefto, refpon-

dit: venalem profe&o pifcem optimum ha-

tos operarios, Ecclefiam quandam fanGoc.3. Dial,.

beo, fed quindecim procul dubio mihi dena-

Laurentio facram reftaurantes , fuüftentaret, ad & 37

furnos quosdam acceffit, in quorum uno pa-

rios numerabis, fi eum tibi vendicare volue-

ris. Quamillefummam non cun&atus exfol-

neminvenit, cumque omnein adhibuiffet dili-

vit; emptumque pifcem uxori, ut efculentius

gentiam fciendi, cujus panis ille effet, nec il-

Jiasinveniffet Dominum , eundem inter labo-

pararet, injunxit, quem mulier, ut exentera-

vit, in inteftino ejus folliculum cum viginti

rantes divifit; fedin ejus manibus adeo crevit,

quatuor Papienfis monetz folidis reperit.

ut, tefte magno Gregorio, per decem dierum

fpatium omnibus fatiandis fuffecerit.

Tunc omnes, qui'aderant, in commune gra-

tias conferunt, & in fuccedentibus fibi jaCtu-

X. In vita fervi Dei Cantilli de Cellis, quiVital. a,

f

ris femper in Deo

pem effe ponendam, indu-

eodem fzeculo vivens religionem Clericoruml. 11.

bitauter agnofcunt.

miniftrantium infirmis fundavit , legitur,quod,

f Manfi

" VIIL In vitis Patrum Eremi

de Abbaté

cum die quadam fratres ejus ingenti preme-

|| diíc.9.2.2. Frontonelegitur, quod, cum fe una cum fe-

rentur, penuria, jamque ex laboribus fatiga-

ptuaginta aliis monachisin fter'liffimam quan*

ti» & famelici, non haberent, quod mandu-

dam recepiffet fslitudinem, ibidermque omnes

carent, ipfe ad Crucifixum quendam fe con-

contemplationi dediti, ingentes in Spiritu fa-

vertens eidem dixerit: juva me , quia po-

cerent progreffus; Deus fiduciam illorum ex-

tens es hocfacere; füccurre pauperi huic fa-

periri volens,difpofüit, ut panis, & quzevis alia

milize. Vix hsec dixerat, cum fubito audie-

fuftentatio iisdem deficeret. Monachi igitur

runtfonantem campanellam portz, ubi vir

ad imitationempopuli Hebraei , Abbati detra-

juidam omnibus ignotus comparuit, qui tra-

here ceeperunt, & COntfa illum murmurare ,.

hens ad partgm- B.

Camillam ,,ab eo petiit,

Cceca

E

fiübfiotienar Mantíalis :Coucionniom.

574

LV

an pecunia indigeret ? Qui, cum ei, quam

Quid igitur meis querelis Deum inceffo,qni tii-

f

paterentur, expofuiífet neceffitatem, vir ille

hil poteft mali velle? quin ftultam hauc ;a-

rurfum interrogavit, quaotum pecuniz vel-

imentationem finio, &in divinse voluntatis ac

let2 cui cum Camillus dixiffet, trecenta fcu-

providentize finu me totam compono? ita di-

£a , abiit ille vir, moxque rediens petitam ei

xit,ita & fecit ; mundum res fuas habere ju'-

pecuniam numeravit, neque deinceps un-

fit, Deo deinceps omni constu fervituta.

quam fciri potuit, quisnam virillefuiffet , vel

Hanc vitze mutationem fuperis placuiffe,. mi-

unde veniffet , aut a quo miffus fuiffet.

racula timanifeftum fecerunt : Monegundis

' Manfi

ä;

XI. P. Marcellinus, qui fonora Evangelio-

namque plurimos zegrotorum , fine pharmacis

difc. 8.

rum tuba exiftens, Rom?ein Ecclefia Aracoe-

confanavit, Gregorio Turonenfi tefte.

D. 5.

litana cum fpiritu apoftolico praedicabat,

Dtexel.

XV. Robertus, primus Molismenfis Ab-

f..C. 8.'

tempore extrem?e annonecharitatis, quae an-

bas, divinze providentiae ftudiofiffimus cul-s'-

*

pariht

no 1590. Italiam affligebat, publice in pulpi-

vit. l^

tor, quicquid potuit, in pauperes erogavit.

Lt

to confeffus fuerat, quod conventus ille , in

Fuit, utduobus mendicisaste fores expectan-

feq. m f

quo aliquot centeni religiofi Deo ferviebant,

tibus duos panes juberet dari: at oeconomus

illotempore plus, quam aliis fertiliori:bus an-

meny (

feopponere, & necin prandium quidem fuffe-

[

nis pane candidiffimo abundarit, cujus tunc

éuram annonam, dicere. Quid ergo, inquit

penuriam patiebantur fam lize illius civitatis

Robertus , prandebimus? Nefcio, ait oecono-

praecipuze. Nimirum verificabatur tunc Pró-

mus. Suboluit hic virofancto, al:quid tenaci-

pheticum illud oraculum: /Vog vidi juffum de-

tate male provida recondi. lgitur re divina

veliclum , nec [emen ejus quavens pauem.

peracta, cum fignum daretur ad meníam, fci-

Ibid. n.3.

XII. Betrus Confalvus Dominicanus, cum

Ícitatus eft Abbas, unde panes allati effent?

ä

loca inculta, & fterilia inhabitaret , quoties-

paucos , inquit obfonator , pro nobis refervavi.

cunqueeilibebat, ad ripasfluminis Mignuli in

Robertus religiofe excandeícens, panes o-

Gallicia accedens advocabat pifces,qui prom-

mnes in caniftrum juffit collig! , & mox ad

pte comparentesin przedam fe ei obtulerunt,

mendicos foras efferri, & ad fuos verfus: Ne

exquibus quantum fatis erat, capiebat; caete-

inquit parendicontumacia, & diffidentia domi

ris in eodemloco remanentibus , nec recedere

noftre latiusgraffentur, jejunium & fames do-

volentibus, donec ab ipfo ben di&tionem &

cebunt nos Deo fidere. Volebat Robertus , ut

abeundi licentiam obtinuiffent : Idem fervus

füi omnes a liberaliffima Dei providentia toti

. Deicumdiequadam per praeruptos & arduos

penderent, velut infansa matris uberibus.

montes ad vifitandum infirmum quemdam

Presbyterum abiiffet, duobus aliis fociis fti-

- XVI. llluftriffmum & hoc divinze providen-Toid. c. g,

patus, hofce defatigatos, & famelicos effe

tize argumentum fuit, quod plures commemo- $. .

animadvertens, imo & deíe conquerentes au-

rant. Cyrus Panoplites, Poéta nobiliffimus,

princeps archite&torum , pace & bello infi-

diens , quod de vicu illis providendo non

cogitaret, fan&us vir Dei eisdem dixit: Re-

gnis; quam enim fapiens, tam etiam fuit in-

fpicite poftlapidem illum:qui fecus viam jacet.

duítrius, fed. quod unumilli deerat, nondum

Quod cum feciffent, duos invenerunt candi-

Chriftianus. Hicin Eudoxize ImperatricisAu-

diffimos panes mundze cuidam mappulz ex

guftze familiaritatem fefe infinuans , tactam

fibi gratiam fua poéfi conciliavit, ut ab Impe-

. fubtili lino contextze , involutos, nec non va-

m

fculum vino delicatiffimo refertum.

ratore Theodofio juniore proximus, urb. &

Drexel.

XIlI. Maximilianus ll. quando res adver

;

pratorio praefectus , Patricius, Confularis,

H;:.iotr.

fv animum folicitabànt, conceptum a fe fym-

fummis denique dignitatibus fulgeret. Simul

bolum proferebat: JDomzzus pyovidebit.

tameo variis & acerbis cafibus vir iftejaCtatus

C. T.

Drexel f

$. Greg.

XIV. S: Monegundis ad illam vitze fan&i-

eft, & demum periiffet, nifi naufragium fccif-

DIUYI

"Tuton. de

moniam nunquam perveniffet, nifi eam divi-

fet, quo alii folent perire. Nam magna Dei

glor.conf.na providentia per varias ambages illuc du-

providentia efummis, alea vertente , ad ima

€. 24.

-xiflet. Duas habuit filias Monegundis excel-

deje&tus eft. Siquidem ea re, quaapudcives

lentis form2e virgines, quibus omunem curam

magnam gratiam collegit , apud imperatorem

non mediocriter offendit. Verum faluti fuit,

& amorem impendit mater , tunc temporis

parum pia. Hanc peccandiillecebram amoliri

quod effe credebaturexitio. Cum enim Cyrus

Conflantinopolis veteres muros demolitus,

placuit divinze providentize. lta ambze filize

preematura morte füblatos funt. Mater fuo

duobus intervallis additis, alios intra fexa-

ipfa funeri velut fuperftes , ómnem oditfe vi-

gefimum diem extruxiffet, populus inauditi

tam, capillos vellere, lacerare genas, omne

operis feftinatam pulchritudinem obítupe-

doloris folat'um fpernere, nec aliud velle,

Ícens, in circo, praefente Imperatore exclama-

vit: Conftantinus condidit , Cyrusinftauravit.

quam filias celerrime 'equi moriendo. Poft-

quam lacrymis nonnihil egeftus dolor eft, lu-

Vulneratus his vocibus Imperator , Cyrum fub

&u jam remittente, compos fui facta Mone-

eo praetextu,quod Graecze fuperftition.s cultor

gundis: Àn non, inquit, infigniter fatua fum;

efet, Praefe&ti dignitate privari, & bona illius

qu:e divinse providentize tam contumaciter

publicari ju(fit. Accefferunt & alize queque

calamitates ; uxorem Cyri filiamque cacodae-

reclamo ? quid ago? an neíciebam me genuilffe

filias mortales? an ad hoc natze funt, ut mori

mon, invifus hofpes, infedit. Hzec quidem Cy-

non poflest? Dei Mater, Dei Filius, homines

ro,invidia Priocipis, (ut videbatur) benignif-

Deo chariffimi moriuntur, & ego indignor fi-

fima tamen providentia Dei fic evenerunt,

lias meas defiüf» vivere? quae forfan ideo

ut vim medicamenti obtinuerit tam mulsi-

morte occubaerunt, ne fuccumberent vitiis.

plex c'alamitas'.l

, Qui enim inter tot fignar

atque

d

Titulus XLIL Dei Providentia.

A

l'l

]

A

atqüe prodigia , etiamnum Deorum cultor per-

Orientis Regionem Japoniam , lembo vectus

feverabat, violento remedio curandus erat , &

piratico ire fuftinuit, fecurus periculorum ,

la

ET

reddendus fanze menti. Iraque Cyrus tot 2e-

quie ab amiciífimis, peritiffimisque hominibus

rumnis preffus , ad Chriftianorum Deum con-

& plurima denuntiabantur,& maxima. Hos il-

fugere inttituit , facris Chriftianis imbutus, &

le miratus, quod tamexiguam haberent fidu-

in Clericum attonfus , quoad vivit, Smyrnse

ciam Dei , in cujusilla [omnia effent poteftate.

S

Pontificem egit. Gratias agat Cyrus divinae

Equidem , ajebat, cum Dei nutu atque impe-

S

providentize maximas: fane

perierat, ni(i fic

rio omnia gubernari certo fciam , nihil omni-

periiffet.

no metuo przeteripfum Deum, cutn res caete-

Vi

Dteysl

f»e ,quamvis noxisze, non nifi quatenus ille fi-

I. g,clsi

'^EXEMPLA;

DOMESTICA.

nit, nocere hominibus queant. Itaque Dei u«

S"u

nius przefidio per tottmaris terrzeque difcrimis

Barthol. l. [nvita S.Ignatii deLojola admirabile quod-

vit. l.2.

dam noftroque propofito conveniens fa-

na, per tot gentes fermone moribusque diífo«

ï

f. 170. & &tu

m legitur.

Hic enim vir fanctus Rome

nas, Indize vaftitatenon contentus, Malacam,

feq. maxi-

apud gubernatorem delatus fuit , tanquam fi

Molucás Infulas, Mauricam, Japoniam, Sinas

me .1,75'

compluti, Parifiis & Venetiis manifeftze hae-

omnem dertique Orientem animo atque indu-

refeos, aliorumque atrocium fcelerum caufa

ftria complexus, ad ultima Orientis penetra«

ad mortem condemnatus, per fugam fea debi-

vit, Oceanoque toties remenfio chriftianis

to fibi fupplicio exemiffet, tametíi etiamnum

myfteriis feras barbarasque gentes inflituit,ac

in praedictorum criminum contumacia conti-

mitigavit. Nec vero unquamillum Dei fiducia

nuaret. Utautem Deus per aitiffimam fuam

fefellit. Ill2efus venena bibit, fagittas tranfiit,

providentiam fanctilgnatii innocentiam omni-

ter naufragrum fecit: ac femel tabulze incu-

bus faceret fequentibus fzeculis manifeftam,

bans, biduum triduumve fluCibus impune jà-

audite, quid fecerit. Attigit a fine usquead fi-

&atus evafit, aliaque innumera pericula effu-

verfavit: Sz

nem , & difpofüit omnia : Quia enim hse ca-

-git: Illud autem affidue anim

jumnize Venetiis, compluto, & Parifiis Ro-

- Deus pro uobis, quis contva ros

?

turpiffimum

ä

mam ad fanctum hunc virum accufandum ve-

ratus, & omnium periculorum maximum , di«

nerant, voluit Deus, ut ab iisdem locis veni-

vinse providentize atque poteftatis fpem fidu-

retfacti veritas,ad abfolvendum innocentem :

ciamque abjicere. Ita unicum in orbe hoftem

qua autem rationeid fa&um fuerit, nemo non

timuit diffidentiam ; przefertim (fic ipfeloques«

batur)cuim neque daemones ipfi, nequeeorum

cenfebit effe miraculum; fiquidem eodem tem-

pore, quo vir Deiaccufabatur, fitnul concur-

fatellites ac miniftri, quicquam nos lzedere

i.5

runt in.urbeRomanatres [udices , qui in illis

queant, nifi Dei permiffü ac voluntate,

Vr

IIL Laborabatur Neapoli ar&tiffima anno-Jo, Rho.

tribus civitatibus, in quibus accufator fub3u-

ramentolgnatium t:nquam reum convictum ,

na, cfefcebatque petentium ad januam, atquel.2. c. 3.

:

& condemnatum fuiffe afferuerat , abfolve-

emendicantiutn numerus ,

q

uibus P. Joannes

Baptifta Pifcatot, Collegio noftro tunc impo-

g pïär.ieï:

rant tanquam vere inpocentem. Unde Deus

privatismotivis , obquze tres illi viri Romam

fitus, dari omnibus panem jufferat,folito etiam

venerant, ad majorem fanctilgnatii gloriam,

liberalius. Defecit aliquando janitori panis,

fed Joannem Baptiffam nunquam fpes, qua

àti voluit, fiquidem illos fimul congregavit,

& qui antea fuerant Judices, tunc fecit effe

providente , quum maxime nihil fupereffe vi«

teftes, ut in primo mundi tribunali innocen-

debaturin arca,illo certiffime affirmante mul»

tum adhuc abundare, potiorhujus fpei, quam

tize fan&i Ignatii concors , indubitata, & pu-

blica perhiberetur fides. -

*

L]

oculorum alterius fides fuit? l'alliquidem o-

- Drexel.6.

li. S. Francifcus Xaxeri

us , qui primus e

culos difficile eft, praefertim incitatos , & cu-

rioflus advertentes; verum fpem non confun-

C.11. $. 3. Societate Jefu in Indiam & Japoniam Chrifti

Evangelium invexit, ita alteimbiberat animo

dere , oraculutn eft.

6

divinam providentiam , ut plurima incredibi-

IV. Carolum Scribani

um excelfiffimi ani-Ibid. a.:4;

tni virum , cüm fzepealias, tumin magna rei

lisin eam fiducize fpecimina ediderit; ex hac

porro fiducia tantum divinze fe voluntati con-

pecuniarize anguftia fpes fua egregie nobilita-

formandi ftudium nafcebatur, ut Xaverius ad

vit. Heribertus quidam amicus noftrorum,

rem domüusfrumentariam fideli opera procu-

Ignatium ex India literas fcripferitin hzec o«

mnino verba: Gratia & charitas Chrifti Do-

raverat; quumque venditor pretium aliquan-

mini noftri.. Mi Pater, in Chrifti vifceribus

to violentius reptsefentari fibi vellet, interpres

te Heriberto, Scribanius ne obulum quidem

unice. Teego Pateranimze meae, fummeque

mihi venerande, pofitus humi genibus fup-

domi effe, veriffime opponebat. "um Heri-

pliciter oro, ut mihia Deo impetres , ut, dum

bertus , quid igitur faciendum , fi folutio dif-

feratur? actum denoftra fide in pofterum eft,

vivam, fan&iffimae voluntatis fuze mihi det

& plane cognofcendae, & omnino exequen-

Sub(titit paululum Scribanius, tum ad ami-

dae , facultatem. Vale. Hane illi tantam cum

cum: Tu vero abi, & Deum ora; ego itidem

E

divina voluntate confenfionem perfuafit füum-

hincadpreces abeo ; Deum exorabimus. Fal-

ma in divinam providentiam fiducia. Hac ar-

fus fpefua non eft, Paulopoft oblatum ab ami-

1natus alta fpeCtabat, ingentiaque conabatur:

co argentum , quantum creditori compefcen-

do fatis erat, foluta penfione dimidia. Quod

ubicunque enim divinus honor ageretur , nul-

li cedebat dilficultati,periculove , ita nthil mo-

uno exemplo firmavimus , innumerabilibus

liebatur, quod non efficeret; nihil inchoabat,

etiam potuimus; fed non eft pluribus opus,

quod non abfolveret, Deo nixus, Inultimam

ubi uno res;tota trgnügitur.

VD An"

$76

Bübliothece Mamualis Concionatorie

1

lbid.n.:s. V, Ántonium Poffevinum diu jam deineun- . la damna dixeris: D äliz*er vifum ef : 2ia

da focietate cogitantem, filiorum, quos frater

melius. Sic compofito nihil accidet.

reliquerat, cura & educatio retardabat: ita-

Plutarch.

III. Cum aquila olim in excelfa quercufe-

de viris

que cum incaleícente religionis zeftu facrum

ptem pullos educaffet, huunc ridum C. Ma

" illuftr.

faciente Benedi&o Palinio , Patavii voto fe

rius etiamnum puer confpicatus, fecum pul-

$..

religionis obligaret ,| eam temporis addidit

gorat.

los in urbem afportavit: qui non finenumine

|5N

)ó

exceptionem , utdiceret, fimulac fratris filiis

divum, fed infallibili Dei providentia , fepti-

confuluiffet , fefaGurum. Vix ille ifta conce-

perat, quumincrepantis Dei vocem audire fi-

mum illum aliquando confulem fore , praefa-

1

girent.

D

j

bi vifus: Quafi vero adolefcentibus iftis ego

Roderie.

fatis confulere non poffim? pudo

e fuffufus ,

IV. San&ii Garfize, Aragonize Ducis 1na-

'l'oletan.

D

Deum reji-

ter, Uracanomine,illogravida, cum in belio

.de

& melioris fpei fecurus, quam in

ceret , abfoluto voto fe mancipavit, preefen-

contra Mauros fortis & animi plena muller ; reb, Hifp

ti fuperfundentis fegaudii mercede.

*

focia marito effet, lanceain latere grandi vul-

ta. de Dei" bd-

nere percuffa concidit, proleintatta, quze pet

lb?d. n.16.

VI. S. Bernardinus Realinus i

nitate fecurus acquiefcebat, ut, quum Lu-

vulnus manum exerens, viva extracta eft.

geret, monente non fe-

pienfe collegium re

i

V. Naufragium paffus pater cum filio, u- Engelgr.

mel minifiro, vihile

edomi, quod fociis coe-

terque undis involvitur, fubmergitur pater, of E-

naturis apponeretur ,fubridens ille, hominis-

filius pro tabula parentis cadavere ufüs adpiph. S. r

7

que trepidationem blande caftigans , confue-

littus enavigavit.

ta nihilominus hora dato figno omnes evocari

Ibid.

juberetin coenationem , nunquam falfus, nam

VL Anno 1627.in urbe S. Severini; de-

cem millia hominum terrze motu perierunt:

in ipforei articulo, quod fatis effet ad religio-

fam refectionem , ex infperato fübmittebatur.

cum ipfis zedibus & turribus vafta campana

Sed beatitatis tam certailli fiducia, ut fe ami-

deciderat, quae czeteris omnibus ruina op-

preffis, puerum intet r

cis inde adfuturum, liberaliter polliceretur.

:

udefa [ ixnco?ume:nv,- te-

Verumdilata inannum quartum fupra octua-

;cit , ac prcte';;it.

Íbid.

gefimum abitione fua, ipfam fenectutem fibi

NALA Nf;c., minus &upendfuhfny, qudci rebuþi-

folatio effe dicebat , Apoftolicum illud ad le-

tus ex Dione refert: ingenti terrz? motu, An-

vandam dilatze miffionis affliGionem crebrius

tiochize fub 'Trajano exorto, neminem inter

ufurpans : Quod fenefcit, prope interitum eft.

r

í

uinas vivum repertum, przeter puerum 1a-

Ita demum exceffit , ut ibi jam effe fibi aliisve

tris mortuze ubera fugentem.

Ibid.

videretur. Ut enim flumina, quum vicinum

« .VHI. Anno 1570. noécte: ante lucem : o-

in mare advettas per longinqua terrarum ex-

mnium San&Gorum, Oceani exundatio hau-

onerant aquas , confufis limitibus vix abipfo ,

fitaliquot ZelandizeInfulas,magnam Hollan-

Mawit

quod intrant, mari fecernas; ita fpes beatita-

dize partem , totam fere Prifiam, firage non

dilc, L

ti propius admota magnds etiam animas ita

modo fortunarum : plane incomparabili ,* fed

implet, ut vix capiant; nam illa tum demum

nl ?O

hominum quoque, vel in fola Frifia viginti

perfxcitur , quam definit.

millium; |Submiffi cum cymbis per dies infe-

i p d

quentes , ut naufragii reliquias colligerent;

nonnullos fuperftites in collibus & arboribus,

EXEMPLA PROFANA.. .

extremum Spiritum trahentes excepere: in-

Epi&et.inl.

E?

i&tetus dicere folebat: Religionis erga

terque eos Senecenfíi in colle repertum infan-

Enchirid.

Deos immortales praecipuum illud effe

tem , illuc cumfele cunis advectum, placidif-

Ícito

te&tas de eis habere opiniones: ut fen-

fime dormientem, dilu

c. fg. &

j

s

vji & naufragii'qnice

tias ,

4

& effe eos, & benejufteque adminiftra-

fecurum.

reunivería, parendum efle eis, & omnibusiis,

Ibid;

IX. Appius in exilium ablegatus, omnes

quz fiant, acquiefcendum, & fequenda ultro,

fortunas füas , ,quze opulentiffimae erant,

ut quze a mente przeftantiffima regantur : fic

convafavit, ac una cum illis ac famulorum

enim nec incufabis eos unquam , nec ab eis

comitatu , Myoparone trajicere tentavit; fed

negligi te conquereris. Et iterum : Ne poftu-

famulze praedae inhiantes , dominum omnibus

les, ea, qu2e fiunt, arbitratutuo fieri. Sed, fi fa-

exutum, Lembo imponunt, ipfi interim di-

lbil.nj,

pis, ita fieri quzecunque velis, ut fiunt. Mor-

reptas opes inter fe partiti mifero naufragio

buseft corporis impedimentum, inftituti non

perierunt, domino faivo.

item, nifiipfe velis. Claudicatio pedis eft im-

— X. Ariftomenes in mangus hoftium dela-

Tbid.

pedimentum, inftituti non item. Quod fi fin-

pfus, in fpecum fübterraneam detruditur, ut

gulis in rebus, quae incidunt, confideraris,

invenies eas alterius cujuspiam rei,.non t

fame ac fiti extingueretur. Jam omnem vitae

"

i.

fpem amiferat, cum ecce arcana via exitum

effe impedimentum. .

&enec.

Il- Seneca Lucilium

/

fi

unm, divinæ ptovi-l

invenit: vulpes enim infperato fub terram in

ep. 98.

dentize confideratione , contra cafus rerum

antrum penetravit; quam Ariítomenes cau-

da deprehenfam infequitur; & manu altera

humanarum inopinatos fic praemunit: Sen-

ties & confiteberis, nihilex his optabilius &

terram egerendo, aditum fedulolaxabat, qua

magis utile effe, nifi te contra levitatem cafus,

intrarat : donec in apertum prorupit, qui vi-

rerumque cafum fequentium inftruxeris: nifi

vus fepqltus 'c;edeba'tur.

illud frequenter , & fine qugre-.la igter- üngu—

$ Vl

ditulus XLIL ..

D . Providentzaz-.

577

& XVIL,

tempore opportuno'operari nequeunt, ideo fua

ha

x

premus rerum omnium artifex coelis de intel-

? viris

MOT lv As

ligentia quadam Angelica profpexit, quse pri-

:illuftr.

mum mobile indefelfe agitat, & volvit, quod

fuo motu omnes alias fphaeras, dependen-

S.Greg. f,

0£ exemplis 67 argu'mentä

tet a primo mobili influentes, intra viginti

Naz.orat.

16.

grobata, 1.ex mundt cveatioze, de qua

quatuor horarum fpatium quotidie fecum ra-

fic loquitur S. Nazianzenus: Unde tibi hzec o-

pit: Educens nübes ab extremo terrze, fol-

Ibidi :nügu

mnia, &aquo? autparvahac oculisque fub-

gura in pluviam fecit. 5. /2 ezimalibus ad zo-

Woderle

je&ia dicam, cujus münere ac beneficio coeli

Jirum fervitium deputatis: quibusdam enim

Tolet

AT

pulchritudinem cernis, folis curfum, lunze

TT

illorum in proprium fitum tetram affignavit,

orbem, fiderum multitudinem, eamque, quae

alis aquam, aérem aliis, nonnullis etiam

jreb. Tif

in his omnibus velutin lyra elucet, concinni-

pro alimento affignavit carnes, àliis vermes,

3

tatem atque ordinem femper eodem modo fe

multis hetbas: Homini verotanquam omni-

habentem; partium anni viciffitudines, tem-

bus creaturis fuperiori fru&um nobiliffimum,

porum mutationes, anporum converfiones ,

Eopebr, |

id eft, frumentum indulfit, praeter tot alios

om. 6,

diei, noctisque zequas portiones, terree produ-

cibos fapidos, & delicatos.

Omnis quoque

Wi

Giones, aéris diffüfionem, matis fluxi fimul ac

viventibus de inftin&ibus profpexit, ad vi-

piph j 1.

tabilisimmenfam latitudinem, fluminum pro-

Gum neceffárium conquirendum proportio-

funditatem,ventorum profluvia. 2./n commer-

natis. Quibusdam arma defenfiva, & offen-

Vid,

€2$, nam quia non omnia mundi climata, nec

fiva impertitus eft, hifce videlicet cornua, il«

omnis terra ad illa producenda apta eft, & i-

lis ungues,'aliis dentes; Animalia vero in-

donea, quibus indigemus, ideo homiuisinge-

ermia & timida fapgacitate & aftutia commue

niumerudivit, ad commercium ex uno polo ad

nivit, ut ferocium animaslium fylveftrium vio-

alterum|tranfigendum, idque per hoc, quod

lentiam evadere polífint, ut patet in vulpe,

marenavigabilereddiderit, unde pretiofitfimoe

& lepore; Imbellibus damis magnam indi-

anerces ab Índis ad nos, & vice veríaa nobis ad

dit ad currendum agilitatem, & velocitatem,

li

Indos, nec non varia pro variisinfirmitatibus

ut fuga fibi confulere poffint. Infuper fcien-

noítris transportantur ab ipfis Antipodibus

dum eft, quod unumquoque animalium natu-

potentiffima remedia : Navigationi. quoque

raliter agnofcat cibum íibi falutiferum, nec

de magnete profpexit, quo mediante, Nau-

non & illum , qui illis nocivus eft; hancque

cleri ex uno regno ad aliud, imo ex uno mun-

notitiam habent ab herbarum odoratu, qui

Yoid

do ad. alium fecure difcurrunt, adeo ut per-

in ipfis vivacior effe folet, quam in nobis.

mutando merces noftras cum alterius mundi

Obfervandum quoque, quod, quia animali-

mercibus nobis incognitis, optime verificari

bus ad noftrum fervitium deputatis ratio

Manf

difc. 1.

poífit illud Pfalmiftze : Omzza fubjeciffi fub

deeft,. feu difcurfus rationalis, ad profpicien-

gedibusejus. 3./n ventis, quos producit dethe-

dum fibi de veftimentis, prout nos per inge-

n.

nium noftrum nobis confulere confuevimus,

fauris fuis; per hos enim acr purificatur, per

quem vivimus,& ex quo refpiramus;Solis tem-

ideo Deus aliqua animalia pellibus, alia fetis,

peranturardores, agitationes navium in ma-

alialanis, alia plumis, alia fpinis, alia fquam-

ri promoventur ; aquze fimiliter agitantur, quae

mis induta, alia conchis inclufa nafci voluit,

íi ftagnarent, marcefcerent utique, locaque

juxta propriam uniuscujusque naturam.

vicina peítifera contagione inficerent. Ejus-

ltem inveniemus cornicis pedes, velut qui- - Ambr.

u^ e

9-

dem quoque providentize effe&us funtfalinae,

busdam digitis diftantibus feparatos, atque di-

xam. &

qux: modo quodam admirabili naturaliter, fi-

vifos: Corvorum quoque atque pullorum ali-

22

inulqüe per artem produ&tze, tantze funt ne-

ter etiam formatos a natura pedes. Avium,

ceífitatis ad vitam humanam tranfigendam,

quixe carne vefcuntur, quafi incurvos, atque fi-

lm

ut fine ipfo fale homo fubfiftere non poffit;

nuatos, velut ad predam paratos. Ea vero,

Ab hac quoque providentia tot aquae mine-

quze natandi habeut ufum & confuetudinem,

Yales, variis infirmitatibus pellendis profi-

latos pedes, & membrana quadamillos digi-

cuze, tot plantze medicinales, lapides & gem-

tos pedum fibi copulatos, atque conjunétos,

1m2e, non folum pretiofze, fed & falutares pro-.

in quo admirabilis patet ratio naturze, üt &

- lbid. nfs.

ficifcuntur. 4. /nvove, pluviis, £ nivibus,qui-

illa ad volandum, vel rapienduin cibos ufü

busterra indiget, ut fuos polffit nutrire, & ad

accommodato fulciantur, & ifta ad natan-

dum adjumenta habeant competentia, quo

augmentum perducere fructus; ideo huncro-

fj

rem ex vaporibus generari facit, quos fol ex

melius poffint aquis fupernatare, & quati

eadem terra, & aquis elicit, & attrahit: Quia

remis quibusdam, ita pedibus fuis rnem-

vero hi vapores ventis indigent, quibus ex

branse ilius extenfione latioribus aquarum

z

mari in a£&ra deportentur,ibidemque fimul con-

fluenta propulfent. Cygnus quoque cur pro-

denfentur, ideoab exhalationibus terreftribus

ceriori collo utatur, in promptu caufa eft, ut,

m

generari facit ventos: Etut hee exhalatio-

quia eft paululum fegnior corpore, nec facile

poteft aquarum inferiora penetrare, cervicem

nes generentur, difponit, ut ftellarum, pla-

2

netarum, & praecipue folis influxus coeleftes

extendat ad praedam. — Deciconiis & gruibus

ad hunc finem opportunum terrze conferant

pariter fcriptum reperio, quod quia longas

fubfidium ad effc&usillos producendos: Quia

habenttibias, ideo increat.one fua collum

vero cceli nequaquam funt animati, & confe-

quoque longum acceperint, ut tanto facilius

quenter ex fe ipfis per rationem & difcurfum

roftro in terram pertingere pollint :

Cati's ;

feu

&. P. Lobu. Bibl. Man. Tous. I

D dd d

578

Bibitheeg Hasialis Concionatorie

feufelibus, qu»ein obfcuritate no&is muribus

lebrofa? Quam iþfam faþ-ienï:iam etiam in of-

Ibid. c. 6.

fibus hominis oftendit, uti Drexelius fequen-

,

capiendis invigilant, utpote quae hominibus

damnum ingens & moleftiam conciliant, natu-

tibus verbis declarat : Cuftodit Dominus o*

|

ra oculos dedit particulari quadam luce prae-

mnaia oífa eorum, umnum ex his non conteret,

Tot in humano corpore officula funt & ofía; ut

ditos, quze multis aliis animalibus nequaquam

eft communis, ut hac ratione inter tenebras

hominem dixeris offuariam. Offium quzedam

|

no&is inftinctum illum propter quem fpecia-

clavorum vice funt, ut dentes, aliafunt ut py-

liter generati fuere, adimplere valeant. |.6./7

xides; ubi medulla,preefertim in coxis & tibiis;

bominum fufleztatione ; de qua Chriftus dixit:

aliqua quafi confuta funt, ut cranium: aliaaliis

Scit enim Pater veffev, quia bis ommibus ndige-

infixa funt,ficut januze uncus cardiui. Galenus

COUCH-M

tis. Circa quze verba Euthymius ita fcribit:

medicorum princeps in humano corpore offa

"rb

Won dicitautem: Sczt Deus, fed Pater vefler,

ducenta numerat. Viringus inter medicos ce-

A2

lebris, ducenta viginti quatuor affignat. Ho-

quo maximam habeant fiduciam; Ex quo enim

Pater eft, & talis Pater, filios defpicerenon pö-

rum quodlibet. uti Galenus docet, quadrsgin-

terit,& patiut rerum neceffariarum indigentia

ta fines feu fcoposin ufum córporis habet, ad-

éo artificiofe inter fe omaia collocata funit. Er-

deficiant, cum neque terreni patres id fufti-

neant; & quia omnibus his fcit vos indigere,

go ut offa folum hurani corporis in ordimem.

dabit utique. Cornelius Janfenius circa eadem

reponantur, plusquam octies mille fcoporum

feu finiumn obfervandi. Unicum ex his non con-

$. Ày.

verbaita Ícribit: Quze certe fententia magriam

j decir

habet energiam, nam ad hoc, utquisque pofi-

*

teretur, Deononannuente; Cuffodit D'omamus

619

ta folicitudine totum fe alicujus providentize

onmnia offaeorum, Neque vero Deus, ut archi-

te&useft, qui, cum ftruxit domum, deferit ;

committat, nihilaliud requiritur, quam ut cer-

tus fit deillius providentia, & poteltate, & Íci-

Deus operi füo momentis omnibus non adeft

reillumfuas neceffitates. Deusautem egefta-

tl'an.tum,—" fed affidue in e'q' habitat.

tem noftram novit,quia ipfefcit fgmentum no-

Seua

ftrum, cum nos creaverit ad fuftentandam vi-

lI thor Dei erga bomines, qui Väfiis exin- Janfen.

tam alimenti omniao indigos ; fcit, quia his o-

diciis colligitur. r.

i

Quia Patev no[lev eit ; hiüi?fäl[::'th..

l. ov

muibus indigemus ; Deejus itaque providen-

Janfenius ait:

Nondicit: EtDeus Pater pafcit

tia & omnipotentia plane certi fiiaus, (ciamus-

ea, fed Patervefter, & coeleftis ; cum dicit: Et

Pater vefter, fignificat Deum, qui volatilia pa-

que, quodab eo veluti a patre tenerrime ame-

mur, ideo namque Patris nomine a nobis ap-

fcit, cam illorum tantum fit Dominus, non Pa-

pellari voluit, dum noftrum abeo panem de-

ter: Multo magisnos, quorum etiam Pater

$g.

eft, pafturus eft, cum proprium Patris officium

Nvf ot,

S.Chryf. pofcimus: Nam ut D.Chryfoftomus, parum ab

faias c.

1. inDom

hom.23. Euthymio differens inquit: Nondixit: Novit

fit, filiis alimenta profpicere. 2. Quia tazer

46. 1.

Grit,

in Ma"h* Deus, fed Pater veter, ut eos profecto ad pem

noffva efl, uti per Ifaiam oftendit, dicens: 7u

certiorem vocaret; fiergo eft Pater vefter, &

diteme, domus Z'acob, qui portamtni atueo ute-

49- 150 :

Pater talis, nequaquam profeéto patietur de«

ro, qui geflaminiainta vuloa, Etiterum : JVuz-

fpiciafefilios. Imo urget, utpoftulemus, tefte

quidoblwi[ci poteff snulier infantis f/us, ut non

mifeveatur fifii utevi fui ?. €7 fi, dlla obhita fue-

S.Chryfologo dicente: Qui Patrem fe nobis

dedit, qui fibinosadoptavit in filios, qui rerum

vit, ego tamen non oblicifcartui. 3. Quia Crea-

nosfecithaeredes, quinosin nomine hoc fub-

tor zoffer eff, quia animalia omnia fecit propter

hominem, hominem autem propter feipfum.

limavit, qui nos fuo & honore donavit, & re-

.

S. Chryf.

gno, ipfe nos, ut panem quotidianum poftu-

Si ergo animalibus miniftrat propter homi-

.

6

lemus, urget.

Idem fan&tus Doétor faper il-

nem, quando hominibus non mi

niftrabit pro--yd

h-

d

N

la vetba: Confiderate corvos , Deus p«fcit il-

pter feipfum ? Hinc S. Cyprianus infert. S. Cyp.

'ap. Matt»

Toinfa

Jos , tale format argumentum: Exemplo tali

Quod fi Deus providet pafferibus, fi tot pa-

inum,

exaggerat dubitantis infaniam, qui putat,

fcit aves, qua ftritam adeo cum Deo con-

n 7.

Deum hoc piis filiis denegaturum, quod im-

s

jon&tionem non habent, ficut habet homo;

piis avibus fubminiftrat.

quanto magis manus ipfius erga nos provi-

Drex.l.5.

]I. Sepieztia Dei, ut re&e Drexelius o-

da erit, & follicita? Tu Chrittiano, tu Dei

Dtexel]

c:9. inHe-

liotrop.

ftendit, dicens, fi quis cum Tabellario viarum

fervo, tu operibus bonis dedito, tu Domino

$66

I

peritiffimo iter ingrediatur, & ubi falebrofee,

tuo adeo charo aliquid exiftimas defutu-

Heliotr.

difficiles,'ac flexuofze fe vive obtulerint, inci-

rum? Maxime, quia humana creatura eft

'X)

piat queri, dicatque: Per quae me avia du-

illud opus, quod eadem Beata Trinitas tna-

cis, vir bone? nifi me valde fallo; jam dudum

gna fibi dignatione divifit, ut Pater conde-

itineredece(fimus. FHuic visve auctor protnpte

ret, Filius redimeret, Spiritus S. igniret ;

tes

efi

; Rupert.

refpondebit: Ne follicitus fis, mi Domine, &

fte Ruperto Abbate. 4.

uia Confervatov

Abbo l- f'.

hanc mihi curam relinque: per aliquas, fa-

noffer. de cujus follicitudine fic difcutrit S.

in c. I.

Auguftinus:

Sic certe inihi videtur, dum Gen.

]01), &l

.teor, ambages te duxi: quod fi limite.re&o

ap' ul

iviffemus, in paludes illas inelu&abiles inci-

ejus miferationes

circa me attendo, quod, fi . Aug.

Àl,

diffemus : fide te mihi; fic ducam, ut te hu-

fas eft dicere, nihil aliud agit Deus, nifi u

t €. !9- de

dil.Deo.

jus comitis non poeniteat. Semita trita & tu-

meze faluti provideat, & ita totum ad culto-

tà, nemini nimium longa fit aut afpera. lta

diam meam occupatum video, quafi omnium

nos divina ducit providentia : per crebros

oblitus fit, & mihi foli vacare velit. Unde. &

Tertullianus ait: Erat una Paítoris ovicula,

ertull.

quidem anfra&us, perque varios vize flexus

de poen.

incedendum eft; fed quid indignamur optimo

fed grex una carior non eft, una illa requiri-

6 8

duci? modo via fit fecura, quid refert, fi fit fa-

tur, prae omnibus defideratur.

$. VIII.

Zs XLIL ^ Dei Providentia.

579

j

de(

AW w

Quzecunque fiunt, aut ad Dei beneplacitum,

s' 4-

?

ASCETICA.

autex permiffione Dei fieri : & omnia quidem,

qu:e cum virtute conjuncta effent, fécundum

n pfimis noffe debet Afceta, quod bac itm

Dei beneplacitum; czetera vero, quae cum vi-

[. l

suatevia ante omuiaFatum C€7 Fortunaue-

tiis haberent affiaitatem , damna & injuraas

ari debeant ; E? autem Fatwum, quod veteres

in orbem inveherent, Dei permiffu fieri. Cur

hilofophi admittebant, occu/ta quedam za-

autem Deus tamque frequentia mala permit-

ture vis, ? neceffttas,quauna €? fola difpeufan-

tit? Hic jubet Plato quiefcere: Jud cia Dei

te, quavis, /ive bona, fruesnala, evenzunt : For-

abyffus multa. Hoc optime cepit, qui dixit:

J|' Concil.

tuna autem eff ccfualis contingentia, qua abs-

Sine confilio & providentia tua, & fine caufa

"Trid.(eff;

que ulla eleitione res queque contzngit. Ütrum-

nihil fit in terta, didici etiam ex hoc infcru-,

|

que damnatur a Conciliis & SS. Patribus. Et

6.c.6. ,

tabile judicium tuum expave'cere, qui affli-

Fatum quidem a Concilio Tridentino dicente:

gis juítum cum im

- Si quis dixerit, zoneffe in poteftlate bomzazs vias

te & 1uftitia.

pio, fed non fine 2equita- .

Man&

Juas mialas facere, fed mala opera itay ut Loua,

IV. Noffe debet d;fferentiam, qua intev gu-

JDeum opevavi, non permiffrve [olum, fed etiam

lernationem Dei, 6 Principusm tevrenovum £n« 9

fc. c, -

proprie, €? per fe, adzo ut fft proprium ejus o-

4«

tercedit ; nimirum , quod hi, dum numerofze

I

pus, nom minur proditio Jude, quam vocatio

aulicorum fuorum familize volunt profpicere,

*

S.Aug. JPauli; azatbemafft.. Fortuna autem a S. Au-

multos miniftros fub promillis ftipendiis co-

i : 1.4.deciv.

€. 19.

guftino afferente, ddemonem, ut miferos gen-

gantur conducere, inter quo unus fit promus-

tiles deluderet, eosque efficeret divini cultus

condus, aiter cellarius,tertius veftimenterum

contemptores, eis perfüuadereconatum. Nu-

cuftos, quartus Triclinii poefe&us, & fic dein-

men qvoddam effeFortunam,quamfi colerent,

ceps de aliisofficiis: At vero ccelefti Patri pro

d

abje&a etiam omni pie vivendi follicitudine,

bono totiusgeneris humani regimine,& faüiten-

. illa dante felicia omnia affequerentur. Unde

[anfeu«

tatione abunde fufficit, quod manum faam a-

1c .

Seneca recte de hac ridiculaDea Seneca dixit: Nihil

periat, feu, quodidem eft dicere, velit; volen-

latth,

17.€:79. peque boni, neque mali dare poteftFortuna:

do enim fufcitat ventum. qui coturuices in ab-

Valentiorenim omui fortuna eft animus, qui in

undantia fübminiftret; przecipit, & per fpa-

utramque partem res fuas ducit, beataeque ac

tium quadraginta annorum cocli Angelica re-

miferze vitae fibi caufa eft.

plenturannona : ordinstnubibus, ut agros fze-

|

. II.Noffe debet, quofiue 0 mes creni "Y5 COvI-

cundent; ventis, ut favorabiles Zephyros e-

j I . S.Greg.

dant; plantis, ut fructibus fefe onerent; de-

[

. Of

diderit Providentia Dei ? idquod S. Gregorius

as C

|

1. inDom.

Nyffenus fequentibus verbis oftendit: Quis

nique terrae, ut partus fuos progerminet: 24-

m

Grat.

mihi terram fubftravit? quis perviam folertia

pevit manura fuam, €7 implet ommne atiirzal beue-

di&liome; Aperiente te manum tua

)5 B

atqueinduftria naturam aquae humidam fecit?

m omnia

. Quis fixit mihi coelum tanquam cameram?

implebuntur bonitate.

!

Quis praeftat mihi facem folis? Quis emittit

V.Noffe debet, 7: /offzcitus

a a Deo fft probi- S.Thom.

fontem in convallibus ? Quis mihi brutorum

bita, vel pevmiffa; idquod S.

Thomas explicat, 22. q 55»

animalium mynifterium fubjecit ? Quoniam fi-

dum quzerens, utrum licitum fitfollicitudinem " 9-

habere de rebus temporalibus? talem ftatuit

ne Deus homini luminaria majus & minus

creavit, nifi ad utilitatem ejus? Cui putas ?

conclufionem : Temporalium follicitudo illici-

Chty

nulli nifi tibi, inquit S. Bernardus. Ceeterae

ta eft, fi ea ut ultimus finis quzerantur, & fi ad

TA

fiquidem omnes creaturae aut in nullo egent

ea inquirenda faperfluum ftudium adhibeatur,

lit

-

S. Bafil.

his omnibus, aut non intelligunt eas. Unde

vel nimium timeamus, ne nobisinneceffitate

[5

,hOx inJu—

deficiant: Cujus conclufionis hanc fübne&it

) Mau-

lianum.

S. Bafilius ait: Unde visaffluit amoenitas ex-

d

&

überans deliciarum, omni nosobvallante crea-

declarationem : Sollicitudo importat ftudium

^

tura, perluculentam ac przedivitem erga nos

quoddam adhibitum ad aliquid confequen-

beneficentiffimam Dei gratiam.

dum. Manifeftum eft autem, quod majus ftu-

dium adhibetur, ubi eft timor deficiendi: &

Drexell — III. Noffe debetfundamentum, cui bec d*oä?ri—

'ideo , ubi eft fecuritas confequendi, minor in-

.

gï.:üo

tr,

ua iumitiituv, [cilicet nibiluspiam in bocinun-

tervenit follicitudo. "Tres autem obfervat vi-

I»

do fortuito aut ex neceffrtatefievi : Divina nam-

tiofos defe&tus: Quorum primus eft ex parte

que intelligentiainfinita eft, extenditque fe fi-

ejus, de quo follicitamur, fi cilicet tempora-

ne ullo labore ad omne, quod intelligi poteft.

lia, tanquam finem, quzeramus : fecundus,pro-

Deus pun&o temporis, uno eodemque, fic di-

pter füperfluum ftudium, quod apponitur ad

.

j eff.

.cam, i&u oculi finus omnes & abylfos coeli,

temporalia procuranda , propter quod homoa

j

terrze, maris, inferorum penetrat ac pervidet.

fpiritualibus, quibus principalius infervire de-

GL

| Job.s.6. Re&iffime Jobus: JVibil: inquit, ze terva fine

bet, retrahitur. Tertius eft ex parte timoris

n

p9ap.r cau/afit. Osguiaiz menfuva, £? mumero.C7 pon-

2L.

fuperflui, quando aliquis timet, ne faciendo

Af

dere difpofuit Deus ab eteruo. Ita in rebus o-

quod debet; neceffaria fibi deficiaut. Quod Do-

o 0

mnibus divinse gubernationis admirabiliffima

Deo

minus tripliciter excludit. Prin;o propterma-

elucet providentia, quze non praeeft folum re-

jera beneficia homini przeftita divinitris.przeter

bus omnibus, fed intereft, imo ineft.' Hinc Pa-

fuam follicitudinem,fcilicet corpus & animam.,

ji

tall

phnutiug interrogatus, quid caufze foret, quod

Secundo propter fubventionem, qua Deus

illi proficerent, deficerent ifti, füb eodem ma-

animalibus & plantis fubvenit, absque opere

pæn'

gilterio; hi caderent, illi ftarent? Refpondit:

undum proportionem fuze naturze -

b

*

hqmano, fec

A. P. Loón. Bibl. Man. Tom. £. -

Ddd d25

Tlere

Bibliothuca. Mannalis. Coucionatoriee

j5e

Tertio ex divina providentia, propter cujus

nempe ob caufam ab Authore operis imperfe- "mperf.

ignorantiam gentiles circa temporalia bona

&iindicatam, dum verborum illorum : Sufficii ho. 19.

diei malitia fua: hunc fenfum effe alferit, ac

quzerenda principalius follicitantur. Ex qua

do&rina deducitur, quod follicitudo, qu2e in»

fi dicat: fufficittibilabor, & miferia, quam pa-

terdicitur,non excluditlaborem & diligentiam

teris in vita propter ufüs quotidianos, quos ne-

ceffarioshabes. Noli fuperflue pro fuperfluis

.moftram ; hocenim effettentare Deum. Porro

LucasBurgenfis fenfum verborum Chrifti lite-

laborare, nelaborquidem fiat tuus, fruitio au-

ralem hoc modo declarat: follicitudinem ve-

tem alterius. Hinc etiam in oratione Domiui-

ca' nos voluit ofare: Zaueim: quotidiauum da

tat,immodicam illam, & anxiam, qua totus in

hoc efthomo, ut de rebus vitze neceffariis fibi

nobis bodies quia , utOleafter rectedixit, vult

Oleaft. in

C. IO,

nos femper ab ejus providentia pendere, quo-

Exod.

profpiciat, nihilque Deo commendat, nihil di-

niam novit nos non audituros eum, nifiindige-

vinxe providentize relin

it; tanquam id folus

ipfe curare & pofhit, &

i

beat. Et iterum fu-

remus ; qua in re melior eft pauperum, quam

divitum, conditio; funt enim fingulis diebus

idem'in perillaverba S.Pauli ad Philippenfes : /Vzb/

e. 4. Phil, /o]ficiti fitiss fcribit: follicitudo quandoque

paupe

rum oculi ad Deum, ut eorum miferea-

necefíaria faltem ad illum tribuat diem.

importat diligentiam quzerendi, quod deelt, &

VIII. Noffe debet, cur A&e

ligiofi pracipue alii- Clemens

hoc eftcommendabile, & opponitur negligen-

4

tize: quandoque aoxietatem anin;i cum defe-

que fpirituales viriin grovidentia Dei Jpiritua- Alex.

liter coufidere debeant; nimirum ob caufam a irem. ?.

&u fpei, & timoremde non obtinendo id, circa

uod follicitatur, & hanc prohibet.

Clemente Alexandrinoindicatam, dum dixit :

fManfi

VI. Noffe debet , cur i2 bosminibus nonfit [pe-

Deus quidem ut Paftor finguiarum ovium cu-

ram gerit, eos vero maxime providendi, ac

D. $.

diít.1:. »45,445 ; nimirum quia fulcimenta humana

vacuse appellantur arundines. Baculus enim

vifendi tenet ftudium, qui populo multum pro-

"

arundineus extrinfecus pulcher videtur effe,

deffe poffunt ; hiautem funt, qui ad re

gendum

& docendum fuatapti. Et confirmansidipfüm mgpert,

& fortis, quod fi tamen illi innixius fueris,

rumpetur, quando minns putabis, & penetra-

Rupertus ; fi totus fere mundus, inqüit, ali-1.8.Matth,

3À

bit manum tuam ; unde in libris Regum dici-

quando efuriat, & pane indigeat. juftum il- c. 1o.

deferm,

vur: z4n /geras duj baculo avvndineo, atquecoti-

Íum, ejus in corde domefticum ( cujus in ore

Jon,

fra&o, [uper quem fi iucubuevit bomo comma-

familiare eft verbum Dei) non videbis dereli-

&um: Etverum eft, quod Scriptura dicit : 202

uutus ingredietur fuanum ejus, &* perfovalit

eam. Vatablus legit: Homines, quibus fidi-

intevficiet. Douinus animam 7uffi. B. Alferius

mus, funt fimiles fragili arundini, cujus, cum

in vitis Patrum occidentalium quondam fuo

monafterio hanc legem prasefcripferat, fcilicet,

frangitur, fragmenta acutafolent lzedere inni-

tentem ipfi; fic homines plus nobis tandem in-

quod numerus Rel:gioforum illius loci duo-

commodi afferunt, quam commodi. Hugo

denarium nequaquam tranfcendere poffet ,

hujusque legis hanc reddidit rationem: Ne,

Cardinalis rationem affignat, quare David di-

Íi numerum excederent, fuftentari de rebus

xerit: JVolite confidere ia principibus , in filris

bominuum: hienim folent effe fallaces, & cum

monafterii non poffent. At vero vicinu$mor-

verborum fuorum fidem non fervaverint, nul-

ti fa&us, dictam legem retractavit, inquiens:

lus fuper eft modus, quo ad illam fervandam

Ego, quod de numero conftitui, fecundum

cogi poffint. Preeterea quia prae cuncis aliis

hominem dixi: nam quod mihi Dominus re-

velare dignatus eft, in hoc monafterio innu-

Eccl.:o. vitze brevitati funt fubjeéti, juxta illud Eccle-

Yy. XI.

fiaftici: Omnis Potentatus vita brevis; dein-

merabilis multitudo ad ejus fervitium colli-

genda eft, nam qui eos ad regnum fuum

de quia in neceffitatibus urgentioribus clien-

congregat, temporales et'am fumptus mini-

Deut.31. tes fuos derelinquunt, unde in Deuteronomio

V. 38«

dicitur; Surgant, & opitulentur vobis, & in

firabit. Hinc merito Hugo Cardinalis verba Hug.Car,'

n c. O6.

illa : Aefpicite volatilia celi : Àcterpretansait: ;

j

h.

ueceffitate vos protegazt, Denique quia facile

mutant affe&um & irafcuntur, cum alta fem-

verifimiliter poffunt hzec exponi de Religio-

Num.23. per przetendant: Deus vero non item: /Von

fis, qui nec ferunt, nequemetunt, & nihil in

V. I9.

terra quzerunt, & ab omni mundana follici-

efd Deus quafí bomo , ut suentiatur , nec ut fi-:

tudine femoti,. fola contemplatione in coelo

Job. 6. 15. /;us bominis, ut smutetur. S. Job lamentabatur

dicens: Fratres m preterzerunt sme, ficut tor-

degunt. De his igitur potius, quam de aliis,

Chriftus dicit: Ez pater veffer caieffis pafcit

rens. Pro cujus dicti intelligentia notandum,

quod tempore hyberno, quando viatoresaqua

illa: lpfi eft cura de vobis.

M

anfi

IX. Noffe debet, quod ta Providentie divi- :

Tinire indigent, torrentes adeo aquis abun-

ut tamen etiam coopevatio pro- difc. 1r.

dent, ut omnes agti in aquis ftagnent, evel-

me fideudum fit,

*

.

L

lant arbores, domus diruant, aliaque irrepa-

priaguugatur,u

tiin JacoboPatriarcha cernere ""

?eftate vero, quan-

eft, qui, licet pecubaris divinze providentiae

gabilia damna caufent. In

do terra arida eft & ficca, & prae nimiis folis

Ícopus fuerit, non tamen induftriam & fudores

ardoribus mundus quafi ardet, iidem torren-

fuosad resa Deo provifasadhibere intermifit:

Nodle, €7 die urebar effu , €P gelu , fugiebatque

tes ficci funt, & exhaufti. Tales ob fuos ex-

pertum fuiffe amicos lamentatur; in quibus

fomuus ab oculis zmeis. Eidem, in fuo ad domum

antea habuerat fiduciam; fiquidem profpe-

paternam reditu trementi,(eo quod obviaturus

erat fratri füuoEfau, quiindignans & vindicati-

ritatis tempore magna fe in ipfius favorem

facere velle promiferant, & tamen in majori

vus illum adoriri parabat) fuerunt obviamAn-

necelfitate illum deferuerant.

geli Dei; quos cum viditfet, ait: Caffra Dez

V.Author.

VJI. Noffe debet, cur /uperfzua vitau

dafü Juutkac.

At vero dices forte : exquo coejum in

ipfius

Titulus XLII.

Daà Prafentia.

581

"t

A0, IQ,

ïpüus favorem pugnabat, quo fine omnes ,ad

xime Deus pro nobis eft follicitus, quando fe-

numerofiífimam familiam fuam pertinentes ,

in certas turmas, ordines & phalanges diítri-

cundum noftram opinionem nos derelinquit ;

hoc enim fa it, ut bo.is coveftibus abunde-

buit? David olim dicebat: Dorminus mibi adju-

mus; quia incraffatus , imp'nguatus , dilata-

Tor ; nonimebo , quid faciat mibi bomo. Dosni-

tus, degeliqquit Pcum fattorem fuum.

ens suibi adjutov , ? ego de[piciam inimicos

$

IX.

' l

$2£05 ; Ettamen Jacob divifitpopulum, qui fe-

|

cum erat, in duasturmas &c. Munera quoque

MIS*CELLAN

EA ET CONC

EPTUS

Efau fratrifuo mifit , utillum placaret; ficut &

PRZZDICABILES. -

lt

6 10,

adillum mitigandum, fibique reconciliandum,

I De

us in Deuteronomio gloriatur dicens : Olesfter

Exoi,

fagaces mifit nuncios; quzenam hze induftrize

hominis, qui omnem fiduciam fuam in Deum

En, Domiui Dei tu: celuimneff , €y cg. in c. 4.

Jum celi, terva, & omnia, que i ea fun;, [g Deut-

€ollocaverat, & cujus Deus defenfor erat ? Ni-

quod eruditiffimus & acutiffimus Oleafter

mirum prudens Jacob per hoc nobis indicare

fummopereadmiratur , dicens: Ad quid, bone

voluit, quod providentia Dei media humana

Deus, tedivitem ja&tas? Adquid, Dominum

Clemeny

non excludat: Dummodo hzec dependenter a

cceli & terrze te effe dicis? Tu unico verbo am-

Alex

Deoadhibeantur: 4uza, nif£ Domtzus cuffodie-

plifimas ccelorum fphzeras extendifti: ZzrZo

! Ptroml. 5,

vitcivitatem ,fruffva vigilat ,qui cuffodit eam:

Domini celi fivima?1 funt : 'Tu per anicum ver-

vultenim,ut,poftquamex parte noftraomnem

bum, Zxzt, vaftiffimam hanc univerfi machi-

adhibueritus induftriam & diligentiam, in

nam fabricafti : Dzxzt, &" fadla fazt : Quo igi-

ipfum praecipue, tanquam in primam caufam ,

tur fine, o increata fapientia , hanc gloriatio-

confidamus : Unde Bafilius inquit: Ad perfe-

nem : EnDomini Deitui coclum eft &c. acter-

&um virtutis cumulum conjuncta fimul effe

utraque hzec oportet, & humanum ftudium,

nitatis annalibus ad perpetuam memoriam

infcribi voluifti ? Et confeftim dub

ium refolvit

Tupett,

& auxilium coelefte fidei opera adícitum, &

fequentibus verbis :. Ut oftenda

S, te omnia

1. Msttb,

comparatum.

EU

&. Aug.

hec fervis tuis przeftare poffe, ut revera prae-

de ferm,

X. Noffe debet, cur .Deus nonmunquasm ali-

ftas. Enim vero coelum & terra omnipotentiae

quos fazme C7' inopia afffigi permnittat ; nimirum

& fapientize Altiffimi funt opera; at vero in

'Dom.

ob caufama S. Augu(tino affignatam, dum ait:

quorum beneficium hzec funt fabricata , prze-

Cumlegamus,infame, & fiti Apoftoloslabo-

terquam in commodum & utilitatem homi-

raffe, non exiftimemus, hic Domini promiffa

nis? Conffituifl eum fuper opera IhaMum iud«

titubare, quandoquidem ifta funt adjutoria ;

medicusifte, cui nos totos commifimus , novit

vut $ omuza fubjecifit fub pedibus ejtus.

. II. Seneca magnitudinem divinze provi- Seneca

quando apponat, & quando detrahat , ficut

dentize defcribens , unde, ait , hdec innumera-!. 4. debe-

nobis judicat expedire; fi enim nobis aliquan-

bilia,oculos, aures, animum mulcentia 2 unde hef. c. 25.

do defuerint, (quod plerumque propter no-

illam luxuriam, quoque inftruens copia ? Ne-

ftram exercitationem Deus finit) non debilitat

que enim neceffitatibus tantummodo noftris

propofitum noftrum , fed examinatum confir-

provifum eft, usque in delicias amamur; tot

mat. Poffumus idipfum magis declarare per

arbufta non uno modo frugifera , tot herbae fa-

fequentem aptiffimam fimilitudinem. Stat fi-

lutares, tot varietates ciborum per totum an-

lius quidam,& ex fruftro panis manäucat,quod

num digeftae,ut inerti quoque fortuita terrae a-

ipfi per totum diem fufficere poffet; fi hic talis

limenta praeberent. Animalia omnis generis ,

majorem a patre fuo quantitatem peteret, fe

alia in ficco, folidoque; alia in humido inna-

utique voracem nimis effe oftenderet, eique

fcentia; alia per fublime dimiffa, ut omnis re-

rum naturse

Yefponderi poffet, fufficere illi datam quanti-

qüg.CIfc

tatem pro teto die, prodie vero fequenti dan-

ferret.

pars aliquod tributum nobis con-

47

dam effe aliam 2eque magnam. Kftigitur pro-

[stid,

III. Scala Jacob, quze a SS. Patribus dici- Mang

videntia paterna , quod pater filio fuoplus pa-

tur providentie divinse fymbolum , una extre- difc. 3.

nis non tribuat, quam qui ejus fuftentationi

mitate coelum, altera vero terram tangebsat, "

fufficit, quafi plus manducaret, quam necef-

ad denotandum, füpremam illam providen-

fitas ejus exigit , caufa futurus effet indigeftio-

tiam ad omnes creaturas intelleétuales , five

nis , cum notabili fanitatis detrimento: Nam

cceleftes, fivehumanas, fg extend

ere; atque

ut habet medicorum aphorifmus , Osnzis rep/e-

infuper ad omnia creata , omniaqu

e viventia.

220 11ala, pauis antem pe[/eia : Proeterea , fi fi-

Deus in vertice fcalze confiftebat

[

, dum mini-

fuvfi

lius ille majorem haberet panisquantitatem,

ftri Angelici per illam afcendeban

t, utper hoc

f I

quam confumere poffet, illum forfitan proji-

J

mendaces efficiantur perverfi ill

i, qui Deum

ceret canibus , vel male difpenderet; hoc igi-

blafphemabant dicertes: Circa

cardines coe-

tur difpendium przevidens pater, parce illi

li perambulat, & noftra non confiderat. Con-

panem difpenfat, non ex providentize defe&tu,

tra quos S. M. Ecclefia in

collecta quadam

fed ex motivo paterni affeCtus, & curze, quam

hunc in modum orat: Orz

ipoteus Jempiterne

de bono filiifui habet, & quia fubftantias fuas

Deus , qui celeffia fimul &

£evrena siodevaris.

prudenter confervare fatagit. Hzec eadem eft

iuic quoque fcalze accommodari poffünt ver-

fupremze providentize coeleftis Patris noftri in-

ba illa: Attingit a fine usque ad finem , & di-

tentio, quando bona hujus vitze nobis parce

fponit omnia. Hoc enim ineffabili huic pro-

difpenfat, & penuriam pati facit. Videri qui-

prium eft providentize. In authore quodam

dem poffet , quod Deus nos defolatos relin-

moderno füper illa verba : 4 fige wsgue ad ff

quat, vel quodde nobis non cogitet ; at vero

z/eim €c. citatam invenio fequente

m S. Augu-

revera res ita fenon habet, quiatunc vel ma-

füni doCtrinam: Attingit a fine

usque ad fi-

Ddd d 3

nem,

(

4

— Bübliothece Mauualis Concionatoriz

$5

nem, ideft , acoelo usque ad inferiores partes

liam fuam fine ullis mediis humanis fuftentare

terrze, a maximo angelo usque ad minimum

poterat; & tamen conftat,quod in manibus Ju-

— Ó

vermiculum. Obfervandum quoque eft , quod

dze depofitam habuerit pecuniam , qua medi-

-heec.ícala videbatur a coelo defcendere , ac

ante urgentibus collegii apoftolici neceffitati-

bus füubveniretur, ac proinde ex eo , quod divi-

tum demum poftea terra inniti; nos vero per

fcalas omninooppofitum facimus, prius enim

nus hic provifor fecit, fatis colligitur, quod

fcalam fuper terram collocamus , eandemque

diligentiam & provifionem circa fuftentatio-

poftea in altum erigimus, actunc per fcalam

nem noftram , juxta humanam prudentiam re-

adilam partem acceditur, quam volumus :

gulatam, prorfusexcludere non voluerit.

'VI. Quadruplex inordinatio follicitudinis

Cujus differentize myfterium hoc effe exifti-

mo: Cum enim hzec fcala Dei providentiam

vitanda circa temporalia. Primo , ut in eis fi-

fignificet, conveniens eft, ut primo a coelo

nem non conftituamus, neque Deo ferviamus

eandem promanare agnofcamus, quze de fur-

propter necefíaria vi&us & veftitus; fecuado

fum eft fapientia. Unde Clemens Alexandri-

ut non ficfollicitemur,ut de temporalibus cum

g

defperatione divini auxilii anxii fimus ; unde

nus fuper illa Pfalmiftze verba: Sicut uzgueu-

w in capite, quod defceudit in bavbam , bar-

Dominus dixit: Sczt pater vejfer , Cr'c. Tertio, Apud

Manfi

bam Jdaron, inquit, quia divina providentia

ne fit follicitudo praefumptuofa, ut fcilicet ho-

difc. 6,

mo confidat, fe neceffaria vitze per fuam folli-

defuper ex iis, quae funt principaliter, tan-

tr, 6. n.58.

quam ex capite, pervaditad omnia ; prius e-

citudinem poffe procurare absque divino au-

"

. nim altiffima illa fapientia in' coclo difponit,

xilio, quod Dominus removet per hoc, quod

proevidet, & profpicit omueillud, quod in be-

homo non poteft adjicere aliquid ad ftaturam

neficium noftruminterra futurum eft. Przeter-

fuam. Quarto per hoc, quod follicitudinis

tempus przeoccupat , quia fcilicet de hoc fol-

ea confiderandum eft, quod ficuti fcala duo

habet latera, quibus gradus fcalz :nfigun-

licitus eftnunc, quodnon pertinet ad curam

r

tur ; ita providentia Dei ftipata eft fortitudine

praefentistemporis , fed ad curam futuri ; un-

.& 'fuavitate, propter quod dicitur: Attingit

dedicit: JVo/ite fotlicit: effo in cvaflinum. Ex

a fine usque ad finetn fortiter; ecce fortitudi-

his igitur, & omnibusaliis ha&tenus addudis

do&rinis, evidenter deducitur, quod labor,

nem; & poftea fubditur: Et difponit omnia

fuaviter; eccefuavitatem , per quam Deus o-

diligentia, & induftria nequaquam fit prohi-

.peratur, dum fines a fe intentos absque ulla

bita, fed folum diffidentia tirnida , qua time-

/

voluntati nofirze illàta violentia affequitur.

mus,ne Deus nos ininopia noftrze deferat, ta-

Gradus verohujus fcalze, five providentize di-

metfi officium noftrum integre praeftaremus. -

-B Midem,

vinze, funt varii modi , quibus Deusin muadi

VIL. Quazerunt nonnulli, cur Deus Jacobo Richard.

e

&

Patriarchze fcalam in fomno, & non potius vi- de exec.

hujus difpofitione & regimine utitur. De ejus

providentia dicere poffumus : /2/2;£zt vegtna a

gilanti oftenderit, cum hac ratione diftin&tiu

sma.l.an

dextvis tuis civcumdata vavietate , fcilicet mo-

hanc ipfi delineare potuiffet. Richardus de S.

p. 1. €. 16.

dorum, feu mediorum, quibus utitur.

Vi&oreinea eftopinione, quod Jacob oculis

S. Greg.

]V. Interrogare nonnemo paoffet, quonam

fomnolentis & dormitantibus fcalamillam a-

. 24. mor. myfterio Chriítus nos jufferit dicere : Pazem

fpiciens, illos praefign:ficarit, qui Deo fideli-

eap. 5.

zoftvum , & non potius:; Fazem tuum? Dubium

ter ferviunt, & claufisquafi oculis in divinze

providentize ulnas fefe conjicientes, in ipíum

hoc movet pariter & folvit S. Gregorius ma-

gnus, dicens: Ecce & noftrum dicimus, &ta-

confidunt, erga omnia terrena bona czecos fe

men , ut detur, oramus. Obfervandum elt igi-

exhibentes; hi enim funt, quorum Deus fpe-

cialem prze reliquis curam babet.

tur, quod ,licet resaliqua, quae noftra eft, in

manu fit alterius , jure tamena nobis tanquam

VIII. Deus providentiam fuam oftenfurus, Oleaftee

nofítra poftuletur. Panistamen, cum in pote-

apud lfaiam dixit: Super vias pa/ceutar , €$ u in c. 49»

2

5'C^-;- He'

ftatenoftra non fit pofitus , fed eum nobis dare

oznibus plauis pafcua eovum,mou efuvieutaeque M«

ad Deurm pertineat, (juxta illud: 7Zperzs tu

fitient, quia smiferator eorum vege eos, C? ad fon-

4| liot,

tes aguavumpotabiteos. (X vero dicet fortaffe

2nanuim tuam , €7 imples omue anizhal beuediclio-

2e) quomodo igitur illum noftrum vocare po-

aliquis, qua ratione fieri poterit, ut quisin viis

terimus, priusquam illum babeamus ? fubdit

publicis, ubi non feminatur ( & fi feminare-

S. Gregorius : Nofter quippe fit , cum accipi-

tur, granum feminatum a transeuntibus con-

tur, qui tamen Dei eft, quia ab illo datur : Et

culcaretur) fuum inveniat alimentum ? Du-

bium hoc Oleafter in fenfu myftico folvit, in-

Dei ergoeít ex munere, & nofter fit veraciter

peracceptionem. Poflumus tamen hujus aliam

quiens: ubicunque fuittfervi Dei; ibi, quae fibi

aífignare rationem , cur fcilicet panem no-

funt neceffaria, habent. Ne ergotimeas,in via

ftram dicamus: nimirum quia ad przetenden-

Dei aliquid tibi deficere, quoniam vise, &

dum hunc panem jus habemus, quando ipfe

montes alimenta tibi miniftrabunt.

L

voluit, ut patremillum vocaremus ; hocenim

IX.Evangelicum eft oraculum,quod dicitur: Manfi

titulo ad paternam erga nos filios fuos obliga-

"dsien dico'vobis,fi babuerztis fidem ficut gvamum difc. 1t.

tur providentiam.

fnapis , €c. In Girzeco habetur: f1 habeatis fi- D, 3«

Manfi

duciam. At vero quodnam in eo eft myfte-

V. Certum eít, quod omnis Chrifti actioad

difc.6.n.4- noftram dirigatur inftructionem ; quis autem

rium , quod fiducia grano finapis affimiletur?

eft, qui nefciat, quod , cum Apoftoli illum for-

ro refponfione notanda eft iazec finapis pro-

titi fuiffent magiftrum, de quo fcriptum eft:

prietas , quodfcilicet, quanto magis contundi-

Zdpevis tu manum tuam , €? imples omne animal

tur, & in pulverem redigitur, tanto fuam acri-

H

m modo

benedi&lione ; fine dubio modicam illam fami-

120niam vgh ementius exha;let. Eode

animee

as

EX

-^

&83

"Titulus XLII "Dei Promdentm vá

t

anitnze electze contingit, quze fuam in Deum. - XIef,ä"'Quærilitii;hnlähïiäïfcüïüeü'äfSaulem in

habet confidentiam. Quanto enim magis de-

regem ungi voluerit; quem praefciebat multa

folatam, omnique auxilii humanifpe deftitu-:

impie:fa&utum ? ad quam quaeftionem fic re-

tamlfefe deprehendit, tanto magis fuam in

fpondet Drexelius : Idem quaeram & ego: Cur Idem cap.

Deum exercet fiduciam. . Mulier Chananzea:

Deus Angelós creavitih eratia, quos fcivitae-9. $. 2-

filiam habens a daemone poffeffam , Salvato-

ternum torquendos in gehenna? CurAdamum

rem adiit, ut ejüsope liberaretur; quia tametíi

in amceniffimo horto collocavit, quo eum bre-

eidiceret: /Voz/um miffus uifiadoves, que pe-

vi fciveratexturbandum ? Cur Chriftus Judam

veuzt; domus Jfvael ; ipfa tamen animum non

I(cariotemin Apoftolum elegit, quem praefci-

defpondit, fed majori. cum fervore fupplica-

vit fore proditorem? . Cur Apoftolos fuos in

tionem füam replicavit: Etlicet Chriftus ei.

civitatem Samaritanorum mifit, quos przevi-

- diceret: JVoz efl donum, fumere panem filiorum;

dit'non recipiendos ?' Quid hoc lufus eft? 'Et

€2? dare cauibus ; ipfa tamen repulfam hanc

tamen ejusgenerisinfinità fünt. Hieronymus

denuo retudit dicendo: Etams, Domine, ram

ad rem refpondens: Vis , inquit, fcire ratio-

- €8 eatelli eduut de auicis ; que cadunt. de. menfa

nem? Deus przefentia jüdicat, non fütura;

Áptd

' Doinorum fuorum : Sed quisnam fuit hujus;

nec condemnat.ex praefentia, quem noverit

Ianf

TA

tam vivse, tamque conftantis fiducize exitus ?.

talem fore, qui fibi poftea difpliceat: fed tan-

Nimirumconfeítim Dominum dicentem audi-

tze bonitatis eft, &ineffabilis clementi:e, uteli-

t ag ;

Ms sc AL dsa odl d as N C

vit: O sulier , magua eff fides: tua!. fiat db ,

gat eum, quem interim bonum cernit, & fcit

m

:

alum futur

u

-0 1 feut vis i€s famata eft filia ejus ex illa bora, Ubi

"

um, dan$ ei poteftatem conver-

"^ "obfervaàndum, quodlicet hzec mulier in hac

fionis & poenitentiae.

:

1

"

:

H

XHLE 1

J

usdem divin:

? Drovidentize &ft, & Ibid. S. 4«

oécafióne pofita, multarum ediderit fpecimi-

na virtatum, humilitatis fcilicet, patientize,

facere bona, & permittere mala. Certe Deus

— charitatis, prüdentize, perfeverantize, oratio-

nil unquam mali permittetet, nifi adeo potens

nis &c. Chriftas.tamen fpecialiffime ejus fi-

& bonus effet, ut e quovis etiam malo bonum

gj

duciam deprzedicavit, idque eo fine, ut exi-

eliceret. ,. Dic, obfecro, quae unquam majora

.

€

H

*

1j

x

x

"

M

&

. flümo, ut per. hoc nobis infinuaret, quod, li-

1n or

e

»

1

*

]a fü erunt, quam facinus f'Adäïn"i ;

céet omhes virtutes in ordine ad noftras ora-

& occifio Chrifti ? Kt tamen noxa primigenia

' tiones- exaudiendas ei fint grati(fimze, primo

Deum in humana membra e coelo detraxit:

tamen loto'vivam a nobis fidem & co

Mors Chrifti coelum nobis, & bona omnia re-

E

tiam depofcat.

i

"

ftituit. Is artifex eft Deus, ut e malis omni-

Ybidem,

bus, velut e nummis plumbeis eliquare pof-

o d

ä

u

...X. S. Bafilius

obfervat, quod eo tempore;

fit probatiffimum aurum: Diligentibus Deum

je exet,

. quo aves Alcyones apellatze, nidos fuos in

Jittore maris.zedificant, pelagus tempeltati-

omnia cooperantur in bonum.

Magdalenze

nl5

g

vittófitas multos correxit,. Lapfu

sPetriquam

P.[ngul!

bus conturbatum, ad tranquillitatem fuam

plurimos erexit, dübitatio Thomee innume-

efficiant, unde ad. noftrum intentum fequens'

elicit documentum, quod, fi Deus Author, &

ros confirmavit. ' Deo'iftad laudi eft: Aetis,

u/i non feminaffi. Cum enim peccata non fe-

Dominus omnium creaturarum, in harum a-

minet, ex eis tanien colligit meífem complu-

vium obfequium',fut fcilicet ova fua quiete

-excludere poffint , maria tranquillat, homo

rium bonorum. . Vere Deus mel de petra,

oleumque de faxo duriffimo fugit, cum egran-

utique qui ad Dei imaginem & fimilitudinem

creatus eít, de auxilio divino, a tam benefi-

diþus malis bona non minora elicit.

co Deo fibi fubminiftrando, diffidere nequa*

XIV. Objicias hic forfan, inquit Drexelius, Ibid. c.rr.

quam poterit.

i

Jlesfat

fi velit Deus parentes meos mori, qua ratio-3' 5

6

Drexe... — X, Omnia qü»idem in mä

nu -Dei fünt; non

ne poffim ego parentum meorum obitum vel-

f:ïa-

5.c.7. He-

male tamen quispiam dixit, tres claves Deum

le? Quod fi Deus meaut illos damnari velit,

liotr.

penes fe habere, quas nemini committat: u-

an hoc ipfum velim & ego! Mi bone homo,

nam quidem clavem ad promendas pluvias,

patrem tuum, matremque vult Deus mori,

non eo folum, quo illis eripiatur ufüra vitae,

ventos, nives, & alios ejusmodi partus aeris ;

- clavem alteram ad referanda fepulchra, &

fed ut fatisfiat debito Juftitize, vel, ut ferve-

revocandos in vitam mortuos ; tertiam ad

tur ordo naturze, quod & te velle convenien-

tiffmum eft. Tta prorfus fi damuari te velit

penu & omne genus alimonize. Quod fi Deus

has promptuarias cellas occludat, quis ape-

Deus, non hoc ideo vult, ut tibi malum in-

xiet? Ergo Deus rerum omnium promuscon-

ferat, fed ut malum puniat, & Juftitiam de-

fendat, qua ratione par eft, & te velle, pu-

dus: ab ipfo impetrandum , quicquid ducen-

dae vitze necefíarium elt.

niri noxas? etiam in teipfo.

/

fonf

if ID

u m À

s

5

*

N

í

v --

TITU-

554

Biblioihace . Manuahs: Concionatorim

,(9

3j

äääü*ää*ääü&äää&ääää&ää&äää&*ä&*äääää&ä&ä

MTITULUS. XLÀI.

|

ffidotus

DILECTIO lNIMlCORUM

pelus

ep al

5 L

forte v1deat Dommus & dlfphceat ei, ut au-.

ferat ab eo iram fuam

um D —— MR — -

QUOAD ESSENTIAM

Eccl. 8.

: X. Noli de inimico tuo mortuo. gaudere,

v. 8

al

v

Definztzo.

fc1ens, quoniam omnes rorimur , &m gau—

E-]

d

dlum volumus vemre.

y—4

7

(t a&us chamtatm, quo melcus propter

—

p«

Deum dlhgltur.

V Bernt!-

Nece]'trls.

as fert g

A&eu s.

XI Gi offers munus tuum ad altare, &ibi Matth. "E

V. 24.

n inCan-

P

recordatus fueris, quod frater tuus habet ali-

i

Matth. 5.

Sex funt præmpum&us hujus dile&wms :

V. 44

Primus eft, pro eis orar?, ut Chriftus indica-

quid adverfus te, relinqueibi munus tuum ad.

Luc

vit..

altare & prius reconciliare fratri tuo, & tunc

Ó

V. 20e

Orate pro perfequentlbus & calumnian-

vemens offeres munus tuum.

I

tibus. Secundus aétus eft, Jene /ogui de ills,

juxta illud Chrifü : Benedlc!te moledicenti-

' XII. Efto:confentiens adverfario tuo c1to Matth. 5.

. 25

dum es in via cumipfo, ne forte tradat te Ad- "

bus vobis..-

"Tertius eft /a/utare, etíi ipfi non

verfarius judici, & ]udex tradat te mmifcto,

falutent, hinc & Chriftus Apoftolis przecepit..

ütin quamcunque domum, etiam inimici, in--

& in carcerem mittaris.

XI!I Qui non dgncrxt manet inmorte: omnis, I Joa"-B-

troirent, dicerentilli: Paxhuic domui. Quar-

tus elt, üenefacere, taminanima, quamin cor-

qui odit Íratrem fuum homicida eít; & fcitis, -

p Ea rP T.

Rom. 12. pore; uti Apoftolus Romanos monuit dicens:

quoniam omn:s homicida non habet vitam ae-

V. 21.

ternam in femetipfo manentem.

Noli vinci a malo; fed vincein bono malum.

XIV. Qui dicit fe in luce effe, & fratrem I-Joan.r.

Quintus eft, mutuum dare petentzbus, quem-

9.

(it.in

Luc.6. ádmodum 1terumChnftus monuit dicens : Di-;

fuum odit, in tenebris eft usque adhuc. Qui *

61 Le,

diligit fratrem fuum, in lumine manet, & (can-

yit

Ve/ 15

Ibid

ligiteinimicos veftros, & mutuum date nihil

dalumin eo non eft. Qui autem odit fratrem

ER

inde fperantes.

Sextus eft, gratis dave; fic

fuum , in tenebris eft, & in tenebris ambulat,

enim, inquit Chriftus, eritis fllu Altiffimi, quia.

& nefcxt quo eat, quia tenebræ excaecave-

ipfe bemgnus eit füper ingratos & malos.

i

runt oculos ejus..

m

XV. Qui vindicare vult, a Domino inve-Eccl. o3.

$. I

niet vindiam, & peccata 1lhus fervans fer- V:

* GT.

EX SCRIPTURA

vabit.

,Qualitas.

äquztas

o dico vobis, dlhgtte inimicos veftros,

ä

Vs 44

Matth. 5. T. Eg

XVI Homo hom1n1refervat1ram & a Deo, Eccï 18.

benefacite his, qui oderunt vos, & o-

quaerit medelam? In hominem fi

ilem fibi v.

rate pro perfequentibus & calummantibus

non habet miíericordiam, & de peccatis fuis

- V6S, ut fitis filii Patris veftri, qui in. coelis eft,

D. Chryf,

äeprecatur9 Ipfe cum caro fit, refervat iram,

qui 1 folem füum oriri facit fuper bonos & ma-

& propitiationem petita Deo? quis exorabit Matth. 6.

dongt,

los, & pluit fuper juftos & injuftos.

pro delictis: eJus?

V.. 14.

i,

Rotm. 12.

I1. Benedicite perfequentibus Vos: benedl-

V. I4

cite, & nolite. maïedxcere

Utzlztrzs.

Rom. t^.

HI S1 efurierit inimicus tuus, ciba lllum fi

XVII Si dimiferitis homlmbus peccata eo-

v. 2o. 21 fitit, potum da 11l5 hoc enim faciens carbo-

s Qtep,

hes iznis congeres fuper caput ejus. Noli vin-

rum, dimittet & vobis Pater vefter coeleftis

0m 57

cia malo, fed vince in bono maluri. ;

peccata veftra.' Si autem non dimiferitis ho-

Exod.352.

1V.Sioccurreris bovi in'mici tui, aut afino

tninibus, nec Pater vefter vobis dirmittet pec-

mEHFS

V. 45*

erranti, reduc.ad eum. . Si videris afinum o-

cata veflra.

dientis te jacentem füb onere, non pertranü-

XVIII. Relinque proximotuo nocentite, &Ecc' 28.

*

.

bis, fed füblevabis cum ipfo.

tunc deprecanti tibi peccata folventur.

Eph. 4

V Eftote invicem benigni, mifericordes,

N 35.

donantes 1 1nv1cem ficut & Deus in Chrifto do-

Meclza.

navit vobis.

Levit. 19.

VL Non quzeras ultionem, nec memor eris

XIX.Memorare timorem Dei, & nonirafíca-

v. I9

injurive civium tuorum.

Tis proximo,memorare tePramentumAltIHïml,

E ccl. 10.

v

VIL Omnisinjarize proximi ne memineris,

defpice ignorantiam prox'mi (id eft, ne aefti-

& nihil agas in operibus injurize.

mes, quze per ignorantiam in te peccat.)

Prov. 12.

VIII Fatuus itatim indicat iram fuam; qui

V

XX. Memento noviffimorum, & define ini- Eecl, sg,

autem diffimulat i 1n1ur1a n. callidus eft.

micari; tabitado enim & mors imminent in v. 6.

Prov.24.

IX. Cum ceciderit inimicus tuus, ne gau-

mandatis ejus (id eft, corruptio & morsimmi-

hia deas. & in ruina

ejus ne exultet cor tuum. Ne

nent homlm ob negle&a mandata.)

$. IH

Titulus XLIIL — Dil£o laimicorum.

585

$. I

VI. Nulli vel inimiciffime hiomini negari S. Bern;

BUS ET DOCTORIBUS.

quantulumcunque affe&tum , charitas, fane fe:m. 5o.

EX SS. PATRI

inhac parte ambitiofa

Qualita .

, permittit. Tibinoces, " Cant.

fi non diligis inimicum.

Tfidorus I. Inimicitiam in aqua fcribere oportet, ut

VII. Neque Chriftus hoc juffit, nos non

vha- D. thrg,;li

elus. 1.3.

quam primum obliteretur; amicitiam

berereinimicos, fed non odiffe, hoc enim eft i2 F£ 7.

ep.gi. auteminzsincidere, utperpetuo firma & im-

in noftra poteftate; illud vero omnino non

mota confervetur. Neque enim ne ódio fimus,

eft. Ne autem fine caufa odio habeamur, non

( ioc quippenoftri arbitrii haud eft, ac fortaf-

| ,ECCI. Ó

eft innoftra poteftate; fedineorum, qui ode-

l VCS

fe ne fieri quidem poteft, omni enim modo

runt; improbi enim bonos nulla omnino de

proeftantiffimi quippe viri improbisinvifi funt ,

caufa odiffe confueverunt, etenim Chriftum

2c propterea fancti viri hujusmodi odium fub-

quoque fine caufa odio habucrunt, quemad-

lerunt ) fed nehomines, fed improbitatem, qua

modum dicit: oderunt me gra:is.

S.Bernar-

laborant,odio habeamus, nobisim peratum eft,

VIII. Jubemur diligereinimicos quoque, ut Tertul.

Il. Suntplerique, qui fe dicunt parcere ini-

] at s |

dus ferm.

hzec fit perfe&a , & propria bonitas noftra , nom ad fcapal,

L. Vc 24.

24.inCan-

micis fuis, nec velle iis nocere , tamen non

communis.

Amicos enim diligere omnium * *

ic.

poffe eos videre, neque infuüper volunt cum

]

eisloqui; contra quos Chryfoftomus de com-

eft, inimicos autem, folorum Chriftianorum.

punctione cordis tra&ans, inillud : Dimitte

Neceffitas.

4

nobis debita nofira, ait: Si tantummodo non

Matth s.

ledaseum, quitelzfit, avertas te tamen ab

IX. Non poteít concordiam habere cum

S . Aug. 1

.vt li.

Chrifto,

qui diícors voluerit effe cum Chri-

;

eo, neclibenter videas, inanetfine dubio vul-

fiiano.

)

nusinpettore & dolor augeícitin corde, quod

fieft, nondum utique, quod Chriftus manda-

. X. Dumvindictam adomäs ; primum-ïä;iþ--s.. Chryf.

1Jona,

fum tormento afficis , veluti fi carnificem iram to-1.hom.

vit, expletur. Nunquid tu ita vis propitium

tibi appofuiffes, dilanians tua ipfius vifcera, ^*

H

tibi Deum fieri, ut non quidem lzedat, avertat

.

St

tameníeate, & peccatorum tuorum veniam

Quid enim miferius homine perpetuo ira:o?

Quemadmodum furiofi nunquam fruuntur

poícdis, talem exhibere te debes his, qui de-

tranquillitate, ita qui fimultatem gerit, &

|1fonn .

linquunt in te.

!

15

)

Cajet. in

1li. Non vult fimulatam remiffionem, fed

inimicum habet, nunquam fruitur pace, per-

€.19.

petuo zítuars, tempeftatemque cogitatio-

vit.

* exintimo corde, qui cordium fcrutator & Ju-

num indies aggravat, verba faCctaque fecum

dex eft Deus: Adeoque non fufficit inimico

reputat, ipfius

quoque -n-omini.infeüu;s , qui

reconciliari fecundum oculos mundi, fiqui-

injuriam dedit.

dem Deus, qui cor noftrum penetrat, quze

dileGionis noftrze fitratio, anícilicet vere au-

XI. Quomodo poteris manus in coclum ex- Iägm.

tendere, autlinguam movere, aut veniam po-

Eed g.

rumfit, optimedignofcit, quapropter S. Au-

ftulare; fienim voluerit tibi Deus peccata con-

D

guftinus hoc falutare nobis tradit dogma di-

cens: Meliuseft, ut clames ore, & dimittas

donare, tu id non permittis, cum adverfus -

confervum offenfum animum retineas.

incorde, quam fis blandus ore, & crudelis in

XlM. Homo fine peccato effenonpotes, & S. Chryf,

corde. Neque minus efficaciter & apte eadem

vis fempertibi dimitti : totum dimitte femper. in ferm.

Chrift'verba explicat DionyfiusCarth.dicens:

Quantumvis dimitti tibi, & tantum dimitte.

Ed

Cordialiter diligendo injuriantem, & culpam

Imo homo intellige, quod remittendo aliis,

n$.

penitus dimittendo ,. ita utnihil amaritudinis,

veniam tibi tu ipfe dedifti.'

irze vel impatientize inhzereat animae veftrae.

XIII. Si non dimittis injuriam, quze tibi fa- S.Anafta-

D. Chryf.

IV. Vis acceptae injurize effememor, &

&a eft; non orationem pro te facis, fed maltedi- fius.

»

Makth &

om. AT.

inimicus ? fisinimicus, fed diaboli, non

y. 1j

an ACta,

&ionem fuper te inducis, cum dicis: dimitte

membritui. Propterea nos animo & ira arma-

vit Deus, nonut enfem in noftra corpora ad-

zeobis debita noftra, ficut & nos dimittimus.

J

jiciamus, feduttotum gladium in

4Equitas.

/ diaboli pe-

&toreimmergamus.

. XIV. Si in domibus veftris fcorpiones ef- S. Aug.

S. Greg.

V. llle veraciter, hoc eft, perfe&e chari-

fent, autafpides, quantum laboraretis, ut do- hom. 42.

hom.27. tatem habet, qui, & amicurm diligit in Deo,

mos vefítras purgaretis , ut fecuri habitare pof- 7

inEvarg. & inimicum diligit propter Deum. Ratio amo-

fetis? irafcimini ; inveterantur irae in cordibus

ris hujus, ea videlicet, quae hominem ad a-

mandum Deum movere debet ; Deus eft, in-

veftris, fiunttotodia, totfcorpi, ferpentes, & -

o

domum Dei, cor veftrum purgare non vultis?

L

quit S. Bernardus , quod copiofius explicat

XV. Multa deliquimus , in magnis offendi- S.Chryf.

Caffianus: Non aliter, ait, ad illam veram

mus, & Dominum fioftrum irritavimus , dedit hemil.cit.

perfe&ionem aícendere potuerimus , nifi

ex fua humanitate hanc viam reconciliationis;

quemadmodum nullius alterius rei, nifi no-

ne igitur deferamus hunc pulchrum Thefau-

firze falutis gratia prior nos ille dilexit, ita

rum; nünquid non inillius poteffate fuit praeci-

eum nos quoque nullius alterius rei, nififui

pere reconciliationem fine ulla propofita mer-

tantum amoris dilexerimus obtentu. Quam-

cede ; non enim habet, quia fua praecepta cor-

obrem ftudendum nobis eft, ut de timore ad

rigat,sttamenex fua multa benignitate mercee

fpem, defpe ad charitatem Dei, velipfarum

demífpopondit nobis, & magnam, & ineffabi-

d

virtutum amorem perfe&to mentis conícen-

lem , & quam maxime defideramus, nimirum

FC

(

damus ardore.

s

vegiam noftrorum

eni-

»

Ru P- LOhnn Biblo MGH. Toml L

^

KEReee

peccatorum. Quam M

2In

586

| Bibfiothece Manualis Concionatoriz -

& convertetur ad poenitenfiam , ficque lucra-

am habebimus , cüm &tantum proemium ac-

g*

$s "— — m

accepturi , nec fic quidema ob'equimur legis-

beris eum Chrifto.

XXII. Fitodium maximz»e utilitatis occa

fio: S. Chryf.

latori, fed perduramusin ejuscontemptu?

L] Om.

Pauusde XVlI. Tantopereinfelix eft cafüs inimici tui

frequenter, qua? laudando, & gratificando ib

ion effecerünt amici noftri, hzec praeftiterunt

Palat.inc. jn peccato, tam eft mifera conditio, ut velhoc

inimici laceffendo maledictis , etfi vera obji-

4. Matt.

ünum debeat tibi lacrymas mifericordize ex-

cutere, &ftimulosaddere, ut quacunque po-

ciant. Illi enim gratificantes , five affentantes,

] s Ts

fuperbiee malum in nobis augent ;

hi vero o-

& Vil

tuerisarte, velope, erigas fratrem in coeno

iacentem, liberesquea morteeum, quiinin-

dio perciti , crimina exprobrant, & nos ad

Nou fff.

fernifaucibuseft. Siafinum inimici fub onere

vitiorum correCctionem compellunt.

nf

ae

jacentemlex antiqua fublevare jubet, quanto

— XXIil. Accepifti injuriam, & eum, quiintu- Idem to.

lit, ulcifci cupis ? Beneficiis eum affice, & ultus 3. hom. 3«

fnagis animam.

es. Sienim ulcifcaris , fimiliter &te, &illum

.*5 Bern..

XVII.. Saepe fuggerit adverfarius nofter,

to.2. fer.' quod nifi vindicemus nos de noftrorum & no-

vituperabuntomnes: Siverotoleres, tequi-

p. gt

dem fufcipient, deillo autem maleloquentur;

IOJ lh'n'

$0. 4.2, € (trisillatisinjuriis, veluti viles & vecordesre-

putabimur a plerisque. : Audi quid Prov. 13.

quod vero majus malum & acerbius continge-

reinimico poffit, quam videreinimicum omni-

dicitur : Deteflantur fluli eos , qui fugiunt mala.

bus effe admirationi, plaufumque excipi, feve-

Nonne infaniífimus effes, fidomo fuperte ru-

ente propter aliorum derifionem, a ruina &

Yoinoculis inimici ab omnibus vituperari ?

XXIV. Difce diligere inimicum, fi vis cave- S. Aug.

mortis periculo auffügere nolles? longe qui-

dem majori laboras iníania , fi ex vecordia de-

reinimicum, ideo amplius monet: Exercere iu Pf 102.

z

mifericordiam. Noneftaliud vinculum chari-

tineris parcere inimicis, cum evadas nontan-

tatis, non eft aliud vebiculum, quo perduca-

tum füpplicia zeterna, verum etiam multa

Ídem,

murin hac vita ad illam patriam: extendite

temporalia damna; infuper confequaris divi-

dile&ionem usque àd inimicos , fecuri eftote.

namgratiam, & gloriam finefine manfuram.

Benefaciendo adverfariis, honorem defers

Idem.

XVIII. Quod fi necgehenna immineret odio

Chrifto. Vide, qua»tze virtutis , & zeftimatio-

- Jaborantibus , faltem ob ipfjus odii cruciatum,

nis fit haec beneficentia, hsec vi&toria.

"

peccata proximorum condonanda effent ; cum

XXV. Deipfa perfectionediligendorum

H

ini- Idenyxf'tr. r.ll

autem zeterna füpplicia nos maneant , quid

micorum, Dominus admonens; ait; Eflote er- in 1.Joan. ||

ftultius, quam hic & illic femet ipfum mul&a-

co 2b

go €? vor perfeüli, ficut €$. Pater vefler corleffis per-

re, dum dealtero fe credit ultionem fumere.

felusefl. Qui crgo dicit fe in ipfo :auere, id

! -f. Dern,

$et51,

Utilitar.

eft, in Chrifto, debet, ficutipfe ambulavit, &

ipfe ainbulare. Forte hoc nos monet, ut am-

S-. Aug.

XIX. Quitedocuitorare, ipfe prote

Ual'le-

bulemus in mari ? Abfit. Hocergo, utambule-

ferm.170.

gat preces, quiatureuseras. Gaude, quia ille

mus in via juftitize,in qua via? jam commemo-

detemp» erittunc Judextuus, qui modo Advocatus tu-

ravi: Fixus in cruceerat, & in ipfa viaambu-

us eft. ldeo ergo qui oraturus es, acturus es.

Jabat: ipfaeft viacharitatis. Paterigno[ceillir,

caufamtuam, paucis verbis venturus ad illa-

quia ne[ciunt , quid faciunt, (i ergo didiceris ora-

verba : Dimite nobis debita noftra, ficut. €9 mos

dimittimus debitovibur noflrir. . Dicit enim tibi

reproinimicotuo, ambulas viam Domini,

4

Facilitas.

Deus: Quid mihi das ; ut ego dimittam tibi de-

XXVI. Illze (ferae) quamquam naturali- S. Chryf.

bitatua? qualemunusoffers? quale facrifici-

ter fzeviant, fi humana tamennatura palpen- hom. 4. in

à

L

um conícientize tuze imponis altaribus meis ?

tur, plerumque manfuefcunt, tuautem, qui

' Continuo docui te, quid petas , & quid offeras.

illarum profecto naturalemferitatem, in eam,

Petis, dimitte nobis debita noftra ; & tu offers

quae contra naturam eft, manfuetudinem Ize-

'quid? ficut €9 no dimittimus debitoribus noftris.

Debitores ejus, qui falli non poteft ; habes &

pecommutas, quam habebis excufationem ?

llen,

tüam manfüetudinem naturalem in verita-

tudebitorem. Dicittibi Deus: Tu debitor me-

tem, qu3e naturze toze inimica, convertens;

uses, illedebitortuus, hocfacio ergo tibide-

cumque naturaliter feram ad manfuetudinem

bitori meo, quodtu feceris debitori tuo: ro-

trahis, te manfuetum naturaliter, infera-

gasme pro mifericordiatua, noli effepiger in

inifericordia , attende, quod Scriptura dicit:

rum rabiem natura repugnante perducis, &

Jeonem quidem mi:igas, reddisque tra&tabi-

S. C

AVlifericordiam volo magis , quam Sacrificium ; No-

lem, furorem vero animi tui omni proríus

hon

li afferre Sacrificium fine mifericordia, quia

efficis leone fzeviorem ; . & certe cum ibi fint

nonremittunturtibi peccata tua, nifi offeras

duo impedimenta , vel maxima, quodfera

cum mifericordia.

ipfa & rátione privata, & longe omnium al-

S. Chryf.

XX. Tulegem fcribis de venia & poena, tu

terius generis animalium excedit furorem ;

Hom. 18. in tui cau

fa fers fententiam : dimitte nobis,

tu autem de copia donatze tibi a Deo Sapien-

$ Bd

injoan. fcutdimittimus; vide, quid dicis, necontra

tix, ipfam fuperas arte naturam. Qui igitur

naturam vincisin beftiis, cur intemetipfo una

epit;

teenfem , utinfanus & furens ftringas.

S. Aug.

XXI. Carbones ignis congeres fuper caput

cum natura etiam voluntatis bonum prodidi-

fti? Itaquefi te, ut alium hominem manfue-

ferm.168- ejus, accumulabis fuper mentem ejus carbo-

nesignis ,id eft, ferventes & urentes poeniten-

faceres, juberem , nihil hic quidem impof-

tize dolores, beneficiisenim tuis vi&ctus, dole-

fibile viderer imponere ; quanquam excufa-

Juln

alar

bit fe injurias feciffe tibi, a quo bona recipit,

re poffes, non te effe Dominum voluntatis

«N

aliense,

Titulus XL1ll. Dilefo Mimicorum.

587

alienze, neque cun&ain tua völuntate.conü (te-

micis, orat, quiqueinimicos diïigit, & fovet,

re. Nuncverotua hazec proprie fera eft, & cui

): S. Chryn : ]

fpectaculum eít mundo, & Angelis, & homini-

) G on

certiffimojuredomineris. Quam igitur habes

bus; Ípectat Deus, fpe&tant Angeli, ftupet

R

;,

Apologiam, quemvereperies honeftum excu-

inundus, attoniti redduntur liomines , cum

fationis colorem, qui, cum folerti ftudio homi-

vident Chritianum reddentem non malum pro

)

nem quodammodo facias de leone, tu tamen

malo, fed pro malo bonum.

negligens leo efficiaris ex homine?

.XXXV. Mori a perfequente, Martyrium in S. Greg.

[l So Thomo

XXVIIL. Deus ita vult, & praecipit, &hoc

aperto eftopere; ferre vero contumelias , odi- inho. de

|

de Villa

Nova fer.

gratum eftillis quanta quotidiefacimus pro a-

entem diligere, Martyrium in occulta cogita- Martyt.

H

in Fer. 6.

micis, quot a nobisalienatos, &inviíos , oran-

tione; diíce dili

gere inimicum, fi vis cavere

"litn ü, 4 ciner.

tibus amicis in noftram gratiam recipimus,

inimicum.

33 0n, "

ut illis placeamus ? O Chriftiane! facis hoc

l

XXXVL . Nihil mirabilius in.rell)us huma— $. Aug. l.

]

proamico, & nonfacis pro Deo: maxime

nis, quam diligere inimicos.

. Conf.

cum hoc non folum confulat, fed praecipiat ?

. AXXVII. Multa funt genera Eleemofyna-

*

1

D.Chyyf. . XXVIIL Sidixero, jejuna; corporis ibecil-

S.-Augz ia

rum, quascumfacimus, adjuvamur,

ut di- Enchir.

J to.x.h.22. litatem mihiexcufas. Sidixero: desoperam

mittanturpeccata noftra, fed ea nihileft ma-

facrae Synaxi, feculares curas. Sidixero: at-

jus , qua ex corde dirnittimus

N

tende concionibus, imperitiam. 5i dixero:

uisque peccavit.

j

* qgod in.nos

iram dimitte, quid iftorum allegare poteris?

XXXVLII. Nihil poteft effe fortius, nihil Cafiod.

Vdy d

noncorporis imbecillitatem , non imperitiam,

magis egregium , quam audire noxia, & non fuper Pf

TU AC

nonpaupertatem, nonoccupationes, quapro-

refpondere contraria.

pter minime omnium hoc peccatum veniale

XXXIX. Virtus eft coram homini

bu-stole— S.Grep.in

eft.

rareinimicos, fed virtuscoram Deo, diligere, Pattor.

Ydem.

' XXIX. Quidfacilius, dic quzefo, quam ho-

rini, qui te lzeferit, iram remittere? non enim

anteoculos

quia hoc folum facrificium Deus accipit, quod

€j

jus in altari þoni operis unitatis

longis ad id peregrinationibus opus eft;non pe-

flamma incepdit.

cuniarum infumptu, non aliorum exhortatio-

nibus. Sufficit, ut tantum velis: ac jam virtus

$. IV.

;

EXEMPLA CATHOLICA EXTERNA.

Idemït.f.r.

illa fuum opus explevit.

i LJot.

l ( ^hriftus in cruce fuffixus dixit : Pater , Luc. 43.

c. 2.

Dignitas.

dimitteillis; nonenim fciunt

So Bern.

quidfa- v.34.

ï

. XXX. Triplex offenfze genus poteff homini

ciunt. Sed & S. Gertrudiquondam r

evelavit,

. Sef. 5I,

irrogari, cordis, oris & operis; corde odiendo,

feideo prze czeteris creaturis, quaein

humani-

imala defiderando, Ore detrahendo, infaman-

tate ipfi defervierunt ad commoda corpora(ia

do. Opere offendendo animam, períonam,

Cqualia funt vafa, quibusininfantia balneatus

fubfitantiam. Vis de omnibus his honeftilli-

eft) multo majorem honorem fpineae coronze,

L.4.in fin,

mam fumere vindictam? Vis, quod nihil re-

& lanceze contuliffe , ut & ipfi dile&i adverfa-

c. 54.

linquatur inultum ? igaofce liberaliter corde,

riis majorem honorem & amorem

5:;;

, quam be-

ore & opere. Siodittecorde, diligeeum amo-

nefactoribus impenderent.

B.

tofocorde. Sinocuittibiore, in his, in quibus

II. S. Stephanus, cum lapidibus obruere- A&. 7.

licitum eft, lauda illum, ore devotam oratio-

tur, clamavit voce magna dicens: Domine, V. 6e

.

nem ad Deum pro eo funde; fi vero opere te

ne ftatuas illis hoc peccatum. Quam efficax

hom 4f

aut tuos plurimum lzefit, aliquod fervitium ,

autem h2ec fuerit oratio, S. Auguftinus indi-

Matth,

velbeneficium illiimpende. O vindicatio be-

cavit, dum dixit: Si Ste

Ecclefia Paulum non hab

phanus non oraffet,

eret.

1

nedicta, & omni pietate & honeftate przecipua,

& fibi bene conícia, proximo pacifica, atque

III. S. Jacobus Apoftolus a Judzeis de pin-

urius in

Deofümme grata.

na templi przecipitatus ac morti proximus di-

vit.

Idem.

XXXI. Nulla honeftior vindi&a de hofte fu-

cebat: Domine, daillis veniam : quia ne-

mi poteft, quamindulgentia liberalis; proinde

Íciunt, quid faciunt.

etiam paganus Seneca de quatuor virtutibus

IV. S. Paulus de fe & aliis Apoftolis confef- 1. Cor. "

ait: Sciomagnum vindi& eífe genus, poffe

fus eft; maledicimur, & benedicimus : perfe- v.12.

ignofcere.

cutionem patimur, & benedicim

j

us: blasphe-

S. 'Cïhr f.

XXXII.

Tunc temporis magis 6xultans ,

mamur, & obfecramus.

hom,2. (David )quam cum Goliath dejeciffet; fiqui-

dem hzec illa magnificentior erat victoria, haec

V. Jofeph Patriarcha petentibus veniam Gen. o.

fratribus dixit:. Nolite timere: num Dei pof- Y.21.

magnificentiora fpolia, haec praeda illuftrior,

hoc gloriofius trophzeum. — Siquidem illic &

fumus refiftere voluntati ? vos cogitaftis de me

funda, & lapidibus, & acie habebat opus , hic

malum , fed Deus vertit illud in bonum. No-

lite timere: ego p

verocuncta prudentia rationeque pera&a funt.

leniter eft locutus.

afcam vos, & blan:ie, ac

S.Bafil.

XXXIII. lllud tibi animadvertendum fue-

epift. 164- vit, quod deiis, qui deliquerunt, multi quidem

.. VI. Davidcum a Semeimalediceretur, co- 2.Reg.16,

n t ii d.

hibens Abifai a vindi&ta dixit: Dimitte eum, v.1e.

eorum, qui ante nos vixerunt , fupplicia fum-

pferunt, quorum immortalis memorid' per

utmaledicat; Dominus enim przecepit ei, ut

omnia fsecula durat.

malediceret David ; & quis eft, qui audeat

Paulus de

XXAXIV. Accendamur ad benefaciendum

dicere, quare fic fecerit?

Palat. in inimicis. ubi adverterimus, quod,

VII. Cum Abbati Stephano nuntiaretür,

qui proini-

Reeea

ipfius

v.5, Matt. | R. P. Lohn. Bibl. Man. Tom. I.

: Bibliothece AManualis. Concionatori

588

idemibid.

petros — ipfius triticum a quopiam exuftum effe, re-

tusGualbertus eum e terra füblevatum ample«

ex^

xatus eft,eumque fecurut effejuffit,utpote qui

Sanch. in fponditipfe: Veeilli, qui hocfecit, quoniam

bono ufus fuiffet advocato. Suumitaque pro-

Regu.De! Deum offendit.

y, ^. C. lTs

VIIL Maria de Afcenfione, fi ab aliqua foro-

fequensiter Joannes Ecclefiam iutravitin via,

Barri in

.

ibique orare czepit coram quodam Crucifixo,

folit.die7, T€1

njuriam accepit, ftatim ad Euchariftiam in

temp

lum fe conterebat, cordeque finceriffimo

quiilli caput inclinavit, quaíi propter ferviti-

dicebat: En, Domine mi, munus, quodadte

um, quod fibi inimico propteramorem Dei par-

cendo, praeftiterat,gratias a&urus. Qua mira-

defero, utacceptum fit, precor, & ignofe foro-

ri meze, cui non cogitanti talia exciderunt.

culofa Domini correfpondentia tunc confufus

Sor. to. I.

IX. S. Nicephorus M. cum fzepius a Sapri-

adolefcens,interius fe illuminatum fenfit,mox-

que mundo renuntiare, fubqu

e Chrifti labaro

o.Febr. - tioveniam, & reconciliationem petiiífet, eam-

que Sapritius, dum ad martyrium educeretur,

impofterum militare ftatuit, quod & fecit,

quando religionem ingreffus , alterius ipfe re-

dare nollet, ifte quidem mutato propofito Diis

tus obtulit, |S. Nicephorus autem pro eo coi-

ligionis fundator evafit.

Hif. fe-

lum gladio feriendum obtulit.

XV. Philippus Altieri Baro Aquilanus ali-

lefr. Aug.

Pratum

X. Alexander Patriarcha Hierofolymitanus

quando vulnus ex bombarda moitale accepit

1iü

L]

Mannies

fpirit.cap. fugientema fe, ac multa furantem, Notarium

in genu,& latere, unde menfibus multis de vita

fuum, pofteaque vitumaccaptivum 85. num-

periclitatus fuit, ad ignofcendumigitur exhor-

tatus, refiftebat, & quantuinvis feid facturum

- misredemit. Undein ea civitate dicituac fole-

bat, nihileffe utilius, quam Alexandro male-

fzepius promitteret, in propofito tamen con-

facere.

ftans non perfeverabat , femur magis magis-

Cho-

queintumuit,morbusqueita auéctus eft,ut pene

Vit.PP. p.

XI. S. Apollonius, cum a Philemone

2. c. 1410

raula multis injuriis laceffitus nihil aliud re-

moreretur. Poft varios itaque gravesque afful-

tus, ex corde toto injuriam remittere ftatuit,

fponderet; quam : Mifereatur tibi Deus, fili mi

ideoqueinimicum vocatum amplexatus eft,.ei-

Toidem

& nihil horum, quz locutus es, in peccatum

exetyy.!

reputet: effecit, ut Philemon converfus mar-

quereconciliatus. Statim non folum mortem

tvrium cum ipfo obierit.

imminentem evafit, fed a morboillo convaluit,

ut fanus fa&tus fit, plusque virium habebat in

Faberin

XIl. Elifabetha Ungarize Regis filia, cum

feto $. rogaffetaliquaido Deum , ut omnes, qui eam

femore olim vulnerato , quamin altero.

XVI. Memorabilis quoque eft hiftoriai

nAn- Baron. ad

Stephan. iuiurja affeciffent, fingulari vicifim beneficio

CO, 3. D.

P

*

nalibus Ecclefiafticis memora:a de Leonelil.

'afficeret, audivita Deo, nunquam ipfam in

ann L] 799. L*

oratione fic placuiffe, obtinuiffeque remiflio-

SummoPontifice. Nepotes enim AdrianiPapze

invidia propterLeonis electionem exczecati,o-

nem omnium peccatorum.

-Raynäld.

XIII. In Annalibus Ecclefiafticis de Nobili

culos illieruentes , ad radices usque linguam

2ad ann.

quodam refertu

r, quod die quadam egreflus,

ei abfciderunt, Deus autem innocentium de-

fenfor, intercedente S. Petro , cuiíe recom-

123. 1.1. utíe deeo, qui pa

trem fuum occiderat, ulcifce-

mendarat, noctefequenti vitam , linguam, to-

32.

retur, tandem i

]lum obviumhabens, dumin

tferroillum transfigeret, hic

talemque falutem illi reftituit miraculofe, ita

procin&u effet, u

amore Crucifixi eum, ut fibi

ut merito gloriari poífet: JDosuinus ilumtnatto

ei fupplex factus,

.

dimitteret, rogav!

t; qui Crucifixi nomine au-

mea , €$ [niur mea , quem timebo 2 Dowinus de-

ditocompun&us, & placatus ferrumin vagi-

fenfor vite mei , a quo treyidabo ?. Sed quam

putatis tam prodigiofi miraculi fuiffe origi-

pam recondidit, cumque poftmodum idemNo-

bilis, tanquam legum ftatus Equeftris trans-

nem ? Cum Carolus Magnus facrilezos illos

a Richardo Anglize Rege, exilio omni-

Adriani nepotes poena capitali mul&tare de-

greffor,

umque bo

norum fuorum confilcatione mulcta-

creviffet, Leo omni cum zelo & fpiritu fe ei

pyetur, tan

dem poft longum exilii tempus Ec-

opponens, id effecit, ut loco mortis in exi-

Tbidem

ingreffus, Deum orare coepit,

lium tantum ablegarentur.

exemp. 1

clefiam aliquam

XVIL. Joanneim Riberam À

r-':.hiepifcopuni Jo.Rho.l -

ut cor Regisemo

lliretin veniam, & poenze fuze

remiffionem ;

fattumqueeft, ut, quoties hunc

Valentinum ab hom:ne, ia quem alilidue nec I €.5. ex-

vulgaria contulerat beneticia. apud Regem *'?P. -

in inem coram Crucifixi imagine genua flecte-

ac Pontificem M. impudentilfime accu'atum,

bat, toties Chrifti ecruce pendentisimago, in

ara expofita caput infle&eret: quo confpecto

domeílici quondam urgebant, ut dignitati

tuend»e caufam ageretiuam, hominisque in-

ingen

ti miraculo, Richardus Rex evocavit E-

quitem fqualore oblitum . percun

&atur, quod

vidi, ac perfidi coníilia detegeret; fed verita-

tis unius ftantem judicio nunquam pertule«

Deogratiffimum opus aliquando edidiffe puta-

runt, ut aliud vellet experiri. Prodiditíeipíam

ret, eoque fubjiciente, parentis interfectori ve-

niam per Crucifixi vulnera exoranti ignovifle,

paulo poít impudentia , & graviflimi Princi-

auditareiferie, & caufa exilii, in patriam, pri-

pes ingenti calumniators probro julferunt

eum a Joanne veniam deprecari. Verum Jo-

ftinos honotes , fortunasque reftituit.

XiV. Nequeminusmemorabile eft illud S.

annes, quieas inter offeufiones patrem non

oannis Gualberti exemplum , qui dum juve-

exuerat, aifeadeunti obviam ad fcalas fa&tus,

nis effet paternis obfecundaturus placitis , ini-

atque perhumaniter amplexus, fecretum in

snicoin(idiabatur usque ad mortem,quem cum

conclave deduxit, neque páffus illatze injurize

doinermem inftri&a femita, ubi effu-

mentionem inferri, amicillima in confabu-

aliquan

latione diu fecum habuit, nec minori cha-

gerenon poterat, o

ffendiffet,mifer illead hujus

1e pedes provolvit, vitamque donari petiit a-

ritatis fignificatione dimifit.

Injuriam ergo,

eperat.

siore Chrifti crucifixi. Quibus verbis. emolli—

unus quidàm fecerat, fed alter non acc

XVIIL

- Ailulus XLIZZQ DileBlio. Inimicorum.

589

. SXdemibid,

XVIIT. Detnlerunt]oaunis Avilae nomenad

totam per urbem pþari fecuta equitantem gra«

, €Xemp. 2. Quzefitores fidei, quorum in Hifpaniis Tribu-

du circumduxit, ac fermones mifcuit amicilfi-

t

nal praecipua judiciorum feveritate celeberri-

^

* . L *

mos. Dixiffes, de victis injuriis triumphura

Li

ium eft, homines, non minus libidinis. quam.

longe ampliffimum agi.

irze atrocis, atque nequiter ingeniofi; itaenim

'XXI. Inaliquibus Simonis Berti manufcri- Manfi tr.

calumniam adornaverant, ut, quia fraus depre-

ptis fermonibus, qui Florentizein Bibliotheca 55.difc. 8

heudinon poterat, loannes, poftannua vincula

magis inter damuatos, quam inter reos, ab ip-

5. Martiniaffervantur, fequens pariter refer-!* 15

turfactum, de quodam privatze conditionis vi-

fisjudicibus haberetur, tanta füinominis cum

ro, qui cum fratrem cujusdam nobilis, occidif-

-

infamia, quanta paulo ante fuerat fama fanGi-

tatis. Verum, ut manifefta tandem fraude fug-

fet, neque hujusindignationem aliter declina-

re poffet, Ecclefiam ingreffus , ibihomicidium

T FOT EUR z

geftui redditus, frequenti(fimam ad concionem

confeffus eft, illius poenituit. feque Deo ex cor-

primum dicere aggreffus eft, nihil de fe prze-

de recommendans, fe refolvit fufpenfo ad col-

Ht (e.

fandum fibi effe duxit, fed pro aceufatoribus

lum capiftro di&o Nobili fe fiftere, ab eoque ve-

left Mg, —

preces a circumfufa concione, ferena fronte,

niam petere; quod & in die Veneris , intercef-

jnManpit,

leetis oculis, ac piaquadam vocis fuavitate de-

fionem Jefu Chrifti in die illo implorans, ag-

poícens, omnes in tantze virtutis egit admira-

greffus eft.Hoc igitur fpectaculo permotus fuit

tionem; quamquam enim hzec virtus teffera fit

nominis Chriftiani, noftroque in agro prove-

Nobilis, ut venia indultareum amplexatus fue-

——

rit, dicens: Vade in pace, frater, Deus remit-

niat, nefcio qua tamen efflante aura , adeo fre-

tat tibiin coelis, ficut remittotibiin terra. No-

quens enecatut,ut veluti aliunde advectam, at-

que ideo rariorem admiremur. Equidem vera

&eautem fequenti eidem Nobili Chriftus appa-

ruit, dicens: Quoniamheri amore mei condo-

fatentibus ardua res eft , ex odio amorem

nafti inimicotuo, noveris, me animam fratris

lecere.

/

XI1X. Affueta folitudini Joangis a S. Guliel-

tuioccifi hac hora e purgatorio liberaffe: in-

Tbidem

fuperanimam patris tui prius mortui ex eadem

| exemp.5.mo Éremitae Auguftinianifapientia, hominum

etiam confaetudiaem tulit, & quidem graviífi-

poena exemiffe,& ambos mecum duxiífe in glo-

riam cceleftem. .Deinde idem fuperaddit Au-

mis injuriis laceffita. Oppidum eft in Iztruria,

thor, quod Chriftus ei dixerit, ut infra dies octo

cui Battiniano nomen , quo ex vicinoS. Guili-

Baron.sd 7

elmi faltu, egenorum, animorumque magno

fe ad vitam zeternam abeundam difponeret ,

12.79)

unde paulo poft infirmatus , omnibus Ecclefize

bono divertebat Joannes ; eoinoppidoagebat

Sacramentis munitus, aeimam fu

villicus nobilis Florentini, fcortator idem im-

Creatori Paradifo inferendam.

O tradidit

pudenti(fimus, & irze impotensin paucis, ergo

XXII. Vidua quzedam unicum habebat fili- Ibidem

a Joanne pudicitize admonitus , excandefcens

homoimpurus,leni(fimo monitori faciem cola-

um, nobi'em juvenem, multarumque opum if* 15

pho publice verberavit, prodidere fediu medi--

hzeredem, quem dum quidam ejus occidiffec "" !^ -

inimicus, atque in fuga conftitutus miniftros

tata przecepta patientize. Advolviturillico im-

potentiífimi ruftici gentibus Joaunes, manum-

juftitize fibi imminere adverteret, mater occifi

queinjurize adminiftram blande ofculatur; &

eum jamjàm capiendum videns,atque interius

ne Dominus indicio audito eum procuratione

Deipraecepto, quoinimicos amare, iisque be-

amoveret, Florentiam usque iter ingredi non

nefacere jubemur, exftimulata, homicidam pe«

riculo eripuit, equum, pecunias,omniaque alia

dubitat, ratus, minorem eam effe patientiam,

neceffaria (ubminiftrando , ut fecurius omne e-

quam charitatis decora non augerent ; praefti-

tit plurimos annos in fylvis latuiífe virtutem,

vaderet periculum: Quod cum feciffet, ingref-

fa eft oratorium fuum, & pro filii anima oravit:

|

ut tanto inde cum fplendore prodiret.

Cui oranti adftititfiliusluce ornatus, matrem-

di

Ibidem

XX. Necfolisin fylvis crefcit patientia ini-

*

(

micorum amans ; nihil minus illuftre nobis ex-

que fic affatuseft: Cum inimico perpecifti, &

exemp. 6.

promeorafti, mater mea vere eft, plusquam

emplum reliquit Thomas Villanova, qui homi-

c,EX "

nem de Clero, quod corruptiífimis moribus Or-

cum me genuifti; infigni enimtua charitate &

dini decori effet, quum paulo acrius objurgaf-

oratione aDeo obtinuifti veniam omnium meo-

04 ï

rum peccatorum, &indulgentiam confecutus

fet, illecontumacia elatus in Thomaminvehi,

eiqueinfe, qui facrorumQuzefitorum in famili-

fum multorum annorum,qui mihi remanebant

aritatem adícitus effet, nihil Archiepiícopoju-

in purgatorio exfolvendi: ficque in matris ocu-

tis effe, vociferari ccepit, adeo inverecunde,

lis coelum afcendit. ( Addit Faber: Ipfam quo- Faber in

. GitO ,

utnifi Thomas feipfum incufans , fuorum iras

quematrem per filium de beatitudine obtinen-

Steph.

da aífecuratam effe.) Dehaccerte matreillud

repreffiffet, nonnifi male mul&atus inde abitu-

conc.3. n

rus fuiffe videatur. Verum peracto Quaefitori-

aftrui poteft, quod de S. Monica in ejus leCtioni-

3. exOfo-

bus indicio, jubentilli hominem corripi, atque

bus in hzec verba legitur: Dupliciter ma.

[

tgr , rio.

quia eum mundo & cclo peperit.

invinculaduci. Ejus rei nuncium Thomzeac-

cumbenti quum effet allatum , exilivit, atque

XXIII. Tempore S. Philippi Nerii, proutin L.8.c.9.8.

impranfus confcenfa mula ad Quzefitores ac-

vita ejus legitur, quidam erat juvenis, qui ad 4. vitee S.

currit, & quum multis fruítra egifTet, ne mife-

omnes rationes penitus furdafter, injuriam ca- Phil, Ner,

roillilinguze impotentia, ultra quam non pec-

pitalem fovebatin corde fuo , hujus itaque ali-

caverat, fraudi effet, adextremum fan&e con-

quando praefentiam naCtus S. Vir,maximo cumi

firmans, non abiturum fe, nifi voti compotem,.

fpiritu Crucifixumarripuit, atque ita juvenem

fibi ut incolumem redderent, perficit. Tum

:allocutus eft: Ecce hic, cogita, quantum pro a-

peramanter amplexum impofitumque mulae moretuoDominusifte fanguinem profuderit, &

uls

Eee 03

990

Bibliotheca . Mammlig Concionatorig ;

Á

fuis noh modo ignoyerit inimicis, fed & intu-

carne & fanguine, fed a fpiritu & virtute deri-

varetur. Unde cum fumma omnium admira-

per pro eorum venia Patrem zeternum rogave-

rit; annon vides mifer, qualiter quotidie reci-

tione, & cum incredibili fua gloria, hoc deillo

tans. Pater nofter, loco veniae peccatorum tuo-

ftatuit vindi&tee genus , quod fcil'cet illum a

quodam tributo annuo , quo ei obligabatur ,

rum vindi&am petas?quibus dictis praecipit,ut

fecum genua fle&eret, & aliqua verba per mo-

in perpetuum liberaret.

dum orationis coram eodem Crucifixo fecum

. AXVH. S.Francifcus Salefius femelin ia In vita

obiam fa&us illi, qui famamillius muitis male- part. . €.

pronunciaret, quibus fan&tus duritiem & obfti-

nationem cordis exaggerans , infüper gravita-

di&is, falfisque criminationibus praefciderat , 5* &** 2*

ultro accurrens, & manum illius dextram pre-

tem peccati juvenis iftius demonftrare coepit.

hendens, vultu hilari; ferenoque: odifti, inquit,

Paruitille, genu fle&tit, cumque orationem in-

cipere vellet, ne verbulum quidem pronuncia-

me, fat fcio: fictamen habeto , fioculorum al-

terum mihi effoderis , fore, ut altero tebenigne

re potuit, quin potius totuscontremiícere coe-

intuear. Nectamen fic ferreum pectus emolliit;

pit, in eoque fi

tu per longum remanens tem-

in pedeserexit, cum dicto: Ec-

at fceleftus ille brevi poft exitiali exitu vitam

pus, tandem fe

tum ad obedientiam prae-

flagitiofiffimam claufit. Szeviebatalias calum- Tbid. p. 5.

ce me, Pater; para

l

ftandam: Ego omnem ignofco injuriam :

niainfané&tum Épifcopum, & aliunde in eum c. s. fe£t.

l.

evomebat virus atrocitatisfuze. Apud Ducem

quamlibet fatisfattionem praeftare paratus

Nemorofium, Principemfacilem alioqui & be-

fum; ita dixit, & fecit promptiffime.

S. Chryf.

XXIV. Refert D. Chryfoftomus, quod, cum

nignum, deblateraverunt quidam adverfus E-

Pentet,

hom. 20.

Conftantini magni ftatua ingenti injuria affecta

piicopuminiquiores, tum inipfum, tumin íra-

o Lagog

tres ejus germanos. Bernardum Baronem Sa-

P. 11016' ;

ad popul.

fuiffet, isque ad eam vindicandam irritaretur ;

ï

vultu , manu fuatacto, refponderit: Ego nus-

lefienfem, & Joannem Kquitem Militenfem, a-

um video, fed fanum

liquid, undein Ducis mente orta de eorum fide

quam vulnus in fronte fact

fufpicio, & ex fufpicione diffidentia. Ubi id per-

quidem caput, ía

na vero, & faciestota. Quem

heroicum actum po

ftquam S. Do&or recenfuit-

fenfit vir pacificus,cedendum ratus iracundize,

cum utroque fratrum Anecio Salefium feceífit:

fet, tandem exclamat dicens: Hoc verbum ha-

quoniam tamen e divina gloria effe exiftima-

&enus canunt omnes, nectantum temporisla-

befecit, aut hujus memoriam extinxit. Quot

bat, feibidem Anecii adeffe perinftantem Qua-

dragetimam , fcripfit.ad Ducem ea conftantia,

nonfit hoc trophaeis fplendidius.

Batonius

XXV. DeCarolomanno potenti(fimo & in-

qu2e ineífein fervis bene fibi confciis folet, in

ann. 747*

vi&itfimo Francize Rege fcribitur.a Baronio ,

hancomnino fententiam : /nfida imprimis efl no-

n. 12.

&is teflificatio, Princeps cel[iffime : ac qui per tenebras

quod , cum incognitusab Abbate Montis Caí-

finenfis, habitu religiofo indutus fuiffet, isque

dter habent, iis occurrunt pleraque periculo[a,€ quo-

in viliffimis culinze fervitiis conftitutus, ob fu-

rum eventum praflarenemo queat,. Quod vefira cel-

fitudo exyoflulationes d« me, deque fratribus meis,

aminillis obfequiis inexperientiam quendam

commififfet errorem, coquus calore vini füc-

excepit, fecit jufte, fi admifit tantum aurium tenus :

in e& ad cor usque vefire cel[itudinir penetrarunt ,

cenfusinfignem ei impegerit alapam, cui ille

arefpon-

ignofcat mihi, [i ajo, fervus utique fideliffimus , €$

fine ulla mentis turbatione facie feren

dit,condonetid tibi,o frater, Dominus,& Caro-

indignus licet , Pajlor tamen V.. celfitudinis , fa&ium

ab a pergeram , atque adeo dolere eam debere, qucd

lomannus.-Et etiamfiidem coquus huncictum

accujationer ear, etiam[i cum vero con[entirent, ad-

aliis temporib

us non femel , fed tricies repeti-

viffet, ipfe tamen femper conftans,

fibiquefi-

mifit prepropere.. Etenim antequam delationes ullee

in proximum admittantur, disquirendu rite, &$ or-

milis nullum oftenditindignationis veftigium,

dine, vera an fal[c [unt ; non pote[l autem dirquifi-

tametfi ejus in fervitio collega, has injurias di-

tio illa legitime fieri , nifi auditis parti&ur : quisquis

utius tolerare nequiens, easdem in coquf) ul-

fecus tradit, prodit utique animam I/. Celfitudinis :

tus fuerit.

Surius

XXVI.Invita

]äannis Eleemofynarii Patri-

Nam quantumcunque fide digni cenfrantur accufato-

in vit.

arclize Alexandrini legitur, quod, dum quidam

res, audiendi tamen [unt , quiaccu[antur , €? expen-

denda diligenter ea, que ad. fefe purgandos aff-runt.

ejusnep

os dolens domum rediiffet , fanCctum a-

diens Epifcopum,

fingultibus, & voce fufpiriis

Quae cum fcripfiffet jufütioe potius Ítuaio ,

tam fibi a quodam taberna-

quam declinandze vexationis, acquievit poft-

interrupta, irroga

Sanctus vero Patriar-

modum , eosque, a quibus laceílitus tam indi-

rio fignificarit injuriam.

cha, utillum confolaretur, dixit ei: Quo

modo

gnum in modum erat, arctafemper benevolen-

offibile eft, aliquem adeo fuiffe temerarium,

tia complexus eít, cumiisita verfans, ut fignifi-

DO

cationem nullam unquam dederit zegritudinis,

0m, 2,

ut hac te injuria afficere przefumeret? talem

poltDar

utique de il

loftatuam vindicam , ut tota Ale-

aut recordationis accepte ivjurize. Quctidie

$&

xandria in

de rapienda fit in admirationem.

cum iis agebat, at ea lenitudine, quae tantze

L

Quibus verbis auditis, i

ra nepotis non nihil

morum fan&timonizeaptoe refponderet,, & cze-

conquievit, exi

ftimans,Epifcopum feverum de

teroqui eo magis fufpiciendze, quod deinjurio-

fis illis optime jamdiu meritus erat. Ac ut be-

inju

riantefumpturum effe fupplicium; at vero

uid accidit ?

epotem fuum amplexatus ei-

ficia quidem, quibus eos ornaverat, alia pror-

dem dixit, quodfi fe agnofcere co gnatum,

füusomnia flagitare videbantur abingratis ic, fi

hominum conditionem fpectes , incendere de-

viciffim, uttalisab eoagnofci vellet, fe ad re-

jnittendam injuriam, eamque patienter feren-

bere videbanturindignationem exulcerati ani-

mi : fed nihil talein Fr. mente unquam

extititz

dam difponeret, eoquodvera parentelanona

femper

— 4ütuls XLII. . Dile&fio Inimicorum,

591

P.

femper non modo fincere, fed etiam comiter

rorremifit, actandemin lacrymas defiit, Pa-

cumiis egi*, ex affatis Evangelicis, mifera illa

treminfequitur, & apud eum fe expiat, perftat

fimulatione prorfus ablegata, qua nihil inter

in prepofito, nil cibi capere, donecineum inci-

m

eos, qui injurias autacceperunt, autaccepiffe

diffet, quein occifum volebat. ut eum fibi con-

fefe putant, frequentius. Eodem modo ultus

ciliaret, quem ubi audivit, obgravia debita car-

N

eítinjuriam ab Sacerdote in fe profe&am, illit-

* Ditt s c

terato2zeque & audaci. Is cum beneficium Cu-

cere teneri, eum adit, & ad pedes proftratus

veniam petit, 2equum & arma vendit, pretio

ï, 5' fe&«æu

ratum ab Epifcopo impetrare minime potuiffet

200. librarum & ejus debita expunvit.

ob imperitiam ; repulfam illam, quamvis ju-

. XXX. Quidamin Italia cohortis ductor hie- N'c. E-

ftam, tulittamimpotenter, utfamofum libel-

mabatin Dominicanorum monafterio , cui Fr, Pith- x

lum & fcripferitin virumDei.& fcriptum eidem

e:

obtulerit, in templo verfanti. Nam cum Cano-

Michael Gislerius praeerat; is rogabatducto- d

rem, utíüorum militum licentiam compefce-

nici communi Capituli decreto fa&tum tam in-

ret; fed alter iratus, minatus elt P. Priori, f hi-

dignum, tamqueimpium ulcifci plane vellent,

Ícere auderet, velle feipfum in proximum pu-

"]. p5

"Interceffit Paftorbonus, & tantum non in ge-

teum przecipitare. Poftannosaliquot Prior fa-

:1 C' Sc fe&,

nua fefe demifit;poenam reo deprecaturus: ne-

| E

que modo eos flexit ad veniam, fed etiam inju-

&us Pontifex Pius V. di&useft. Adeum prze-

fectusille militum a civitate fua miffus legatus

La

riofo illi honeftiffimam apud Pedemontanum

fuitnegotiorum caufa: Quem ubiPius V. vidit

Principem conditionem curavit.

Penneq.

abje&um ad pedes fuos, rogavit; num illius

XXVIII. Hifpanusquidam in Regno Mexi-

fratris meminiffet,quem volebatin puteum de-

in Ifagog. cano ab altero laceffitus injuria, tanto in il-

P. 1. c.

lumodioexarfit, utjuraret, febarbse & capi-

Jicere? ajenti, recordari feminarumillarum,

Pontifex ait: Ego fum ille; ad quam vocem

tis pilos nonrafurum, neque ungues, neque

confternatus alter a Pio Pontifice animantur,

expiaturum exomolozefi animum, prius quam

& humaniffimis verbis compellatus, etiam be-

adverfarium emediotolleret. Audit ergo, il-

neficiis ornatus dimittitur; nec tamen divina

lum vifüm in civitatea loco, inquo erat, vi-

ultio defuit, ejusenim filius ade

"

gintileucas diftante, iterum diris fe devovet,

um interfectus eft.

undem pute- '

fi cibum prius fumat, quam hofti vitam eri-

XXXI. Joannes Àvilaad dandam hofti veni- Paul Bar.

piat. &eveftigio equum conífcendit, iter je-

am quendam obflinatam cum multis frufirary in Cen,

junus emetitur , &intelligens, adver(arium

*

or-

monuiffet, juffit tandem coram Cr

ücifixo, qui

mus Dei

inforo effe, eofeconfert, fclopeto ad necem

eratin Joannis conclavi,

flexis genibus femel

inferendam expedito inftru&us, & dum illum

C f.- B. I.

dominicam orationem dicere. Quod alter,ubi

oculos circumferens, inveftigat, nec reperit;

fecit, üta fenefecitius ex

pediret , vix abfoluta

cafufortaito Patrem Societatis in foro ad tur-

orationetremens ac verfu

bamconfertam Catechismum habentem vidit,

tum fead omnem

sad Joannem, para-

ejus nutumait, & veniam fe

& ratus , hoftem forte in illa multitudine effe,

hofti dare.

accedit, & Patrem tum de Dei mifericordia in

peccantes differentem audit: compungitur ,

XXXII. S. Petrus Fourier, quo& 3b amori- Vit.l. 2

bus feedis puellam avocaffet, a procofuitine- * 6

Tuaminodio proximi pertinaciam incufat, di-

greffu templi ad vdes usque curiales feu Paro-

vinaminfe clementiam demiratur, plorat, &

chiales aliquando pugnis male mul&atus. Id

concione abfoiuta Patrem infecutus , ad pedes

ubi vifum efta Matincuriae

pagi,ubi parochiam

ejus provolvitur, & lacrymis perfufus culpas

curabat, incolis, homine

confeffione eluit, iterumque vovet, fe cibum

m fceleftu

m, infeque-

bantur, injuriam fan&i viriulturi.,

Petrus foli-

nonguftaturum, etfi jam triduo non fumpfiffet,

citus, nequid ei finiftri accideret, i'lico ad tem-

nifi cum inimico rediiffetin gratiam , votumil-

plum accurrit, zere campano fonitum edit, ceu

lud fruftra diffuadente Sacerdote ; tandem ho-

ad incendium reftinguendum, vel ad arma ob

ftem, obnefcio quoddebitum, in carcerem con-

je&um reperit, ac denique(quod perfe&tze cha-

irruptionem militum capeffenda vocarentur,

vel alius cafus inopinatus accidiffet : quo figno

ritatiseft) &quum & arma divendit, & ducen-

non tantum ii, quiquzerebant in campo fancti

tarum librarum argenti pretio inde conflato,

zere alieno, & carcere hominem liberat, hoc

viri hoftem invadere,fed etiam populus univer-

fus confluxit,vi(urus

quid contigiffet. Pater ubi

I

folumefilagitans, ut deinceps amici, &

E

fratri.s

illos vidit; eosanxie

loco fe habere velit.

?

fle&erent ,

rogavit, ut fecum genua

hominemque Deo precibus com-

. Engeler.

XXIX. Cui hiftoriæampliïus fidem facit En-

mendarent. Hoc fitu per femihoram durarunt,

om.2. selsgrav.quandoeamita narrat:In Mexico Hi-

p

of Fent. f»onus iuravit, fe, priusquam füum hoftem e

felici eventu. Poftridie enim miferille ad Pe-

$

LJ L

tri pedes proftratus veniam petiit erroris illius,

medio tolleret,nec barbam radere, nec ungues

& totius vitze fuze emendationem

refcindere, nec confiteri velle ; idque jam duos

pbllici;us :

ac deinde aliis exemplo fuit.

anno$. Audierat, inimicum applicuitfe ad ut-

. XXXIIL. Éud.XIT.GalliarumRex,ubi defcri- Nc2^ n

bem quandam 22.leucis indediífitam,ergo ite-

ann. Crü-

L

rum fe obítrinxit, nec cibum, nec potum fead-

pta eorum, a quibus graves injurias paffus fue-

cig. heb-

rat,nomina legit,non ad vindictam,fed ad igno-

dor. 47.

miffurum, priusquam eum peremiffet. Quare

Icendumanimum applicuit, & du&a faper char-

no I.

citato equo illuc feftinat; ibi intelligit hoítem

inforo deambulare, eo fe armatus confert.

tam cruce,omnia fepelivit. AliusPrinceps nun-

quam fequieti dabat, nifi dato devoto ofculo

Sedopportunetunc quidam e noftris in trunco

pedibus crucifixi ; quam Herois devotionem in

catechefin tradebat, . Acceditillic, numin tur-

invidize inftrumentum vertit 2emulorum ne-

3nahoftem videret. Interim Patremauditfer-

quitia.Ergo fübornatus ab illis fupremus cubi-

vide de Dei mifericordialoquentem: Undefu-

culi praefectus , illum ipfum in Crucifixi pedi-

]

bus

592

- Bibliothece IManualis Concionatorie

buslocum veneno unxit, ut mortem ofculare-

Tseduchi ex oculis Patris , curiofe qua redi-

tur Princeps. Ipfa majoris hebdomadxe feria

rent obfervantis, fubito evanuerunt.

Quod

fexta ignarus defignati fceleris Princeps, ad

nonvanum eft indicium, fuiffe illas ex beatis

folitum pedum ofculum acceffit , fed crucifixus

incodlo mentibus miffas, ut SS. Hoftiam ex

m &

pedem retraxit. Cohorruit, in fe fceleris la-

facrilegis iftis faucibus juberenteduci, fimul-

badeal-S'

tere aliquidinterpretatus Princeps : At Chri-

queomnibus patefacerent, fatis minime effe,

CA

a isc

ftointerpretealienum agnovit effe crimen; &

fitede peccatis folum oretenus apud Sacerdo-

ignovit libenter ,. quando accidenti ad pedes

tem accufes , fed vel maxime opus effe, utini-

cubiculi Przefe&to , & id

3micitize , odiaque, & quidquidintus peccatum

veniam dulciffimam dedit.

quod erat narxfanti,

F

fovet, ferio abjiciatur.

XXXV. S. Bernardinus ad hoc propofitu

1 S.Bernaz-

in. to. 2.

Panug negleim dileflionis inimicorum.

terribilem quendam refert cafum , quiin mon-

Paedag.

erm. 5O.

XXXIV. Graves Cordubze in Hifpania ini-

te Calvarize juxta Chrifti fepulchrum,videlicet

8.3. C. 4*

9000 I " b

Chrift.p. m

icitize inter duos praecipua Nobilitate viros,

annoi41g.contigit. Cum enimibidem in tri-

2.hif,;. non exigua urbis offenfione intercedebant ,

r

remi quadam diverfi viatores ad vifitandam

cum illorum alter in morbum lapfus, Sacer-

terram fanétam ex Hifpania appuliffent, acci-

dotem eSocietate noftra evocat peccata con-

dit, quod vetula quzedam eos circumiens. ad

(]:

feffurus: Nofter, publicae memor offenfionis,

adolefcentis cujusdam pedes offendens inter-

negat polffe fefe, nifi palam adverfario conci-

ram corrueret, levi equidem cafu, corporeque

lietur, poenitentize Sacramentum impertiri :

illaefo. Exindetantaindignatione & odio con-

2eger paratum fe aitad omnia. Convenitur ad-

traillum adolefcentem repleta eft, quod cum

verfarius, qui & ipfefead ponendas inimici-

perveniffet cum ceeteris peregrinis adlocum

tias promptum exhibet. Ergo convocatis te-

noftree Redemptionis; id eft, ad Calvariee

montem , adolefcente ab ea liumiliter veniam

fübus odia ponuntur , amicitia utrinque firma-

tur, segerabfolvitur, SS. Chriftiepulo adhi-

poftulante, illa tam levem offenfam parcere

betur, & paulo poft vivere definit. Quis hic

noluit, ac, ut moris eft, conyenientibus aliis

non credidiífet, virum felici vitam fine claufif-

peregrinis ad humilem. & devotam confeílio-

fe, & inter beatos affumptum effe? Verum

neim , atquead facram Communionem , ante-

eheu! alia funt Dei judicia, alia hominum!

quam vifitentilla loca facra, inter alios accef-

Nocte, quae proxima fuit ab elato funere, ad-

fitad confeffionem adolefcentulus ille, qui in-

funtfüb ipfius no&tis medium cum facibus a-

advertenter lzeferat fnulierem ; - hic natrravit

dolefcentesduo, 'Collegii noftri fores pulfant,

Confeffori fcandalum , quod de illo fumpferat

Patrem. qui defun&o fuiffeta confeffionibus,

vetulaillainnocenter. Statim mittitur ad ve-

evocant, efferem magnimomenti, quàm com-

tulamillam poftulaturüsveniam, &innocen-

municatam illi velint. Sine mora prazefto fuit

tiam nihilominus oftenfürus , quod quidem eo

Pater, &aduobus illis recte ad templum , ubi

humiliter in przefentia peregrinorum implen-

viri corpus conditum erat, ducitur, datisque

te, & iliam exhortantibus ad hoc etiam aliis,

Vi

abalterotempli clavibus, bono ánimo effe ju-

illa vero remittere denegante, ad Confefforem

betur, aperireoftium, ad aram principem ac-

revertitur adolefcens, indicans duritiem mu-

cedere , & ex tabernaculo pyxidem,in qua SS.

lieris; remittiturbis, &tertioad eandem ge-

nibusflexis, & brachiis cancellat's, cunctis

Chrifti corpus alfervaretur,educere, & cum py-

xidefequi. Fecitomnia, ut jubebatur, Pater,

peregrinis ad indulgendum adolefcenti inno-

pendens animi, quem tandem res effet finem

centi exhortantibus. llla indignsta, & a dia-

habitura. llli igitur per omnia facem prelu-

bolo jam obfeffa , oblitaanimaefuse, oblita la-

centes, Patrem ad defun&i nobilis fepulch-

borum atque difcriminum:- praeteriti itineris,

rum deducunt, itaque tandem affantur: Eft

oblita facri loci, fanguinis Salvatoris, oblita

hic, mi Pater, Nobilis iftius N. fepulchrum,

illius, qui in craceibidem pendens, nontan-

quidudum vifus eft cum adverfario , pofitisini-

tam large pepercit, verum etiam ardenti cha-

micitiis, in gratiam redire , fed fecitille fi&te

ritate Patrem pro fuis crucifixoribus exoravit,

omnia , mortaleintus odium fovens : Hoc fta-

oblita divinze mifericordize atque juttitize , tan-

tuinfelicem animam ex mortali vita ad zeter-

tum memor injurize, ad indulgendum adole-

nis fuppliciis immortalem transmifit : Sacra

Ícentulo nullo modo potuit inclinari.

Nimi-

Hoftianihil dum Izefa hzeret in cadaveris fauci-

rum ad litteram in ea adimpletum fuit : Cor

bus, eam indeablatam in theca repones, & al-

durum male habebit in novifimo. O judicium fum-

mi Dei! exclamat S. Bernardinus. Otremen-

tari re(titues. 1ta fati, fepulchrum pedepulfa-

tum momento aperiunt, erecto cadaveri os a-

da juftitia divinae feveritatis! dum juvenis il-

periunt, Sacerdos inde facram Hoftiam, ut

le cum c?eteris peregrinis fufcepit Dominicum

juffus erat, integram educit, & thecs»e imponit.

Sacramentum, vetula illa a daemone jamart-

Sub Iizec deturbatum magna vi in foffam cada-

repta,in cifternam, quae quafi per viginti paffus

ver videri defiit, eo abreptum, ut eft credibile,

diftabat, abiens, veloci fe impetu przecipita-

a deemonibus, ubi jam anima torquebatur, quo

vit, & quod mirabileeft, multis circa cifternam

ante SS. Chrifli Corporis przefentia auferri

exiftentibus, ut haurirent aquam, fatis de par-

prohibuerat. Igitur compofitio iterum fepul-

vo cifternze ore nullus de ejus przecipitio per-

Mu

chro, cum Pater recondidiffet facram pyxi-

cepit. Unde dictus San&us concludit, di-

dem, ad Collegium reducitur, iisdem conti-

cens: Difcanthic omnes anim»e duri cordis,ac

nuo przeeuntibus ad Collegii usque fores , quae

nolentes parcereinimicis, quod, ficut Jacobi z.

apertze, ut primum Patrem receperuat, duo illi

Ícriptum eft: judicium

f

qui non fecit mi[ericordiam.

ine mifericordia fit gf',

.

e

'Tiulus XLIHIL — dDilefhüo Íimicorum.

593

E2

capitisaut manus certe amittend:e in dies ex«

fpe&taret. P. Scarga pro eo tamdiu rogavit ,

L

W

EXEMPLA DOMESTICA.

donec fine omni peena dimiffus eft.

Pe

;l'i'f. Ri'

L

uterize contubernalis quidam IgnatiiLo-

IV. Leo Henricus Novitius z:edem facram Hift. Soc.

badea.l.5.

L.I

de vitae e-

iolzefuit, qui commiffa fibi pecunia Ig-

aliquando ingreffus cum plenam tumultu & - 6. n.96.

juscap. , natium defraudavit, &in eas anguftias homi-

immodeftia repetiffet, cathedram afcendit , &

nem conjecit, ut magno ftudiorum fuorum in-

fuperhis verbis: Domusmeadomus orazionis efl :

acriter intonuit: Movit ea res populum, &

commodo, quotidie mendicare cogeretur.

Huic igitur pecunize fraudatori gratiam hunc

unum praecipue, qui cum fruftra Leoni filen-

S.Bemg.

in modum lgnatius retulit. In Hifpaniam ille

tium mandaífet , tandem colaphum concio-

iD. lo, ,

nanti impegit ,

quo accepto Leo continuo

ferm. $

Lutetia decedens, dum opportunam Rhoto-

a'g' c' 40

magi navigationem exfpectat, in morbum pe-

Deo gratias agens ad pedes percufforis advol-

riculofumincidit. Qui usque adeo mitem Ig-

vitur; illamquedextram, qua colaphum ac-

natium, ac fingulari przeditum charitate efe

ceperat, ad ofculum petit.

intelligebat, utad illum defua advería valetu-

. V. Joannes Fernandius cum. Amanguzii Hi

ün Soci

dineamice fcriberet: & , quafi effet beneficioa

p.

1. l xi1-

verba ad populum faciens , falivam a Japone

n, 194

fe aliquo affettus , opemabillo fibi, auxilium-

in os conjectam excepiffet, nihil commotus,

que poítularet. Oblatam occafionem Ignatii

Strophiolum extraxit, falivam abfterfit; &

charitas avide arripuit, ut libenter fe impen-

dicere perrexit. .Quo vifo aliquis admiratus

deret, ac fuperimpenderetur ipfe, pro anima

charitatem & patientiam viri ad fidem no-

3

illius, & carbones ignis non quidem vindicd?,

ftram tranfiüt,

fed divinse charitatis, in caput ejus congere-

fitahia con- Hift. Soc,

. VI. P. Jacobus Mirocum inLu

p. 1. 112.

ret. Rhotomagum quzerendi , juvandique ho-

cioni intereffet, in qua tota focietas mire co-

n. 65.

minis caufa confeftim ireftatuit, & magna fpi-

agitabatur, caeteris multis indignatione rei

zitus alacritate, ac robore animi, tridui iter,

permotis abeuntibus ad finem usque pertti-

nudis pedibus, atqueita jeJunus percurrit, ut

tit: atqueubi przedicatorille de cathedra de-

neaquam quidem guflaret. Rothomagi debi-

fcendit, manumipfiusaccipiens demiífe oícu-

litatum hominem offendit; jacentem erigit;

latus eft.

i

confirmatumque jam , ad primos fuos illos fo-

Vil. Joannes Nunnius cum focio in Africa Hift* Soc,

cios in Hifpaniam cum litteris commendati-

a Saracenis fputis, lapidibus ,. verberibus, P- 1- l- zo.

tiis mittit, infidelitatem fuam deteftantem:

crebro petebatur , nihil tamen per hoc com- ": 9

admirantem Ignatii charitatem: gratias Deo

motus majori femper charitate eosdem com-

agentem, quod in terris vir is effet, fibique eum

ple&ebatur, ita utipfi etiam Barbari in ad-

oftendiffet, qui beneficiis maleficia ulcifcere-

N

;

tur, officio cum offenía certaret.

mirationem raperentur.

VIiI. P.Ferdinandus Crendelius

verus þler In vita

Tbid.

Il. Sed & Romzeanno 1 546. Religiofus QUi—

omnia focietatis filius , fi quando quis verbo ?*

dam eruditus, examico inimicus factus , invi-

eumlzfiffet, altero diefacrum proil

10 offeræ

diaexftimulante, graviter in Ignatium exar-

bat; fic fe ulcifcebatur.

fit, qui etiam ja&are coepit, omnes noftrae 5o-

IX. P. Pafchalius Broetus Lutetize cum fo- Hift. Soc,

cietatis homines, qui in Hifpania effent, a Per-

cio Meffores tranfiens, cum ab iis fimulator P- 2- l. 6.

piniano Hifpalim usque, igni fe traditurum:

nominaretur, aliisque convitiis & fanis appe- ""

Idque Ignatio, qui fuis verbis renunciaret, mi-

teretur; baculoinnitenstzm diu'perftitit, do-

fit. Cuilgnatius fcripto per eundem ita refpon-

nec pudorefatiati ceffarent, tum ille erigens

dit: Tu quidem, quotquot noftri in Hifpania

feíe fuavitfimeque illos intuitus , Deus, ait,

funt, cremandos te curaturum dicis: ego ve-

benigne vobis faciat filii, ac benedi." t, fimul-

roid dico, & opto, ut & tu charitate flagres,

que figno crucis fa&toillis benedixit. Permoti

& amici tui, ac neceffarii, non folum qui in

illi hac viri fan&itatead genua accidentes, fe

Hiípania, fed qui in univerfo orbe terrarum

convitiatores,illum verofancCtum praedicabant.

funt, Spiritusfan&i igne inflammentur, & ar-

X. Gemellain Emmanuele Fernandio,& Pe- Jo.Rho. I.

deant: ut perfectionis culmen adepti, divinam

tro Venufto virtus emicuit, qui florentiffimis in

1. €.5. fol,

gloriamaugeant magis, & illuftrent. Quod fi

Regionibus barbaram immanitatem experti ,

83. exetn,

quid contra me, bone Pater, habes, Judices

chriftiànve difciplinze retinentiffimi obiere. ftris,

Rom:e funt. Gubernator & Vicarius, qui nunc,

Emmanuel Tranftaganum agrum colere pri-

fürami Pontificis imperio, res noftras cogno-

mus de focietateaggreffus, dum Scortatorum

fcunt, ut fententiam deillis ferant: ad illos re-

impuras libidines altius refecat, quam impro-

feras, quaefo, antequam fententiam pronun-

borum quorundam ferret inolita confuetudo,

cient, utegofi quid debeo, folus exíolvam, &

ab iisdem (utfzepein rabiem migratlibido) E-

corpore mieo, potius fatisfaciam ( quod mihi

boram revertens obtruncatur, & femimortuus

quidem erit jucundiffimum ) quam alii, qui in

publica abjiciturin via.Inventus femimortuus,

Hifpania funt, nulla fua culpa

& de percufforibus interrogatus;indicium con-

Mpoenas indebi—

.

tas pendant.

ftanter abnuens, Jefumque ciens conquievit.

Manuícr.

III. Vilnze P. Petrus Scarga cum in platea

Hujusdeinde Reliquice poftplures annos effof-

f» , fuaviffimum odorem fpiraffe dicuntur ;

iret, famulus quidam Calvinifta equo ineum

jnve&us ingentem ei alapam inflixit, cum-

quod deillo mihi minime mirum videtur, qui

que obhanc culpam in jus vocatus fententiam

rofam, in qua cubuerat, balíamo afperfit chari-

L

Ffff.

tatis

| R.-P.KLohn." Bibl. Man. T'om. I.

Bibliotheee Manualis Concionatoriz

594

uh

tatis. At Venuftus Bibonsein Sicilia, perdito . compofito in £pe.ciem doloris vultu, ac fecre-

a

a Clerico, quem fruftra emendare tentaverat,

tum, quafi animi arcana expofiturus ,

ex-

pii laboris , amorisque pretium mortem inve-

pofcit.. Ubi foli fuere, illico abje&ta fimulatio-

ju)

ul

nit. Delituitíceleftus prope viam , qua Venu-

ne, in fauces involat, atque, ut erat viribus

fto e villa domum itereratfuturum; nec mora,

pravalens, ar&tecomprimit, utípiritum ex-

PET

infecurum, &tuncmaxime e Breviario pre-

primat. Audito collu&antium ftrepitu, advo-

r

qdä

cantem, aufunefario involat, alteque in ca-

lantibus fociis, quamvis hominem jam ha-

0

pite convulnerat: ftetitilli tantifper vita, ne

beret in poteftate Cottonus , juffis omnibus,

charitatis eximize memoria interiret. Elatus

[

quiaderant, rem occultam habere, libere ig-

[2

enimdomuma praetereuntibus , quum de par-

novit, ac dimifit; cuem violentior non flexe-

rYicida fedulo quaererent, gemina cum Chriíto

ratoratio, charitas vicit; errores enim pau-

ftar

tati

Domino non minus charitate, quam voce: Si-

lopoft exuens , illi fe falutem debere profité-

d

nite illum, inquit, ignoícat illi Deus, itaque

batur , cui vitam eripuiffe voluerat.

(

ultima homini vox fuit, quae fumma eft chari-

tatis.

1

lt

Ébidem

$. VL

hi

XI. Nonfola Martyrum certamina fuo illo

EXEMPLA PROFANA. .

exemp.

5*fanguine, ipfaque morte formidolofa cenfen-

:

te

Jud

tur; Nam etiam in paceagentibus, fzeviífimae

L De

x

gentili quodam Philofopho recenfe- Manfi ti.

(

aliquando pugnze ,

& acerrima przelia funt

tur, quod, dum ei ab impio quodam35.diíc.» -

n,4.

[ru(

commitrenda. Equidem morte ipfa ego gra-

homine colaphus in faciem impa&us fuiffet ,

"

pis

vius exiftimem, hominem longa virtutum fa-

ipfe aliud non dixerit, praeterquam, quod

ma inclytum, populisque ac principibus ve-

" magnopere conveniat homini fcire, quando

bil

fü

nerabilem , invidia inimicorum agitante per

galea armatus in publicum prodire debeat ,

calumniam traduci,ac de violata perlibidinem

hoc enim armatur genus genas & faciem

facrorum Majeftate accufari, e patria fedeab-

tuetur, & defendit,

.

ä

p

j

eu

ripi, in urbem abduci, a fidei Quzefitoribus in

II. Photio, dum innocensinjufte ab 2emu-Ibidem

carcerem dari, interrogari,actantum non tor-

lisadmortem condemnatus, calicemquo ve- " 5:

y

queri. Facilius fanguinem fündas, quam fa-

nenatum fibi oblatum accipiens, a miniftro ju-

W

hi

mam, ac nomen neglipas. His experimentis

ftitieinterrogaretur, fiquid filiofuo , prius-

probata eft Hieronymi Bondinarii virtus, fed

quam moreretur , commendatum vellet, ge-

nl |

emerfit illuftrior, fubvehente charitate. Re-

nerofiffime refpondit: Mando ei; ut oblivi-

7

].3. hi(t. tlm

i

duci ab urbe, quxe, hominis innocentia per-

Ícatur potus hujus.

n

fpe&ta, eumin fuüam fedem Mutinenfem per-

IIl De Marco Catone, pariter ab impio Ibidem.

|

u

honorifice remiferat , non modo Sereniílimi

homine nequiter percuffo, tractans Seneca,

Cafaris filiiextra urbem occurrerunt, felicem

fequens perhibet teftimonium: Marcum Ca-

|

Lv

reditum fuo & parentis nomine gratulantes,

tonem in balneo quidam percuffitimprudens,

Toidem

verum ad fe ítatim adeuntem, ad Palatii ofti-

quis enim illi Íciens faceret injuriam ? poltea

[j

um obviam cucurritipfe Caefar Dux, tota aula,

fatisfacientiCato, nonmemini, inquit, per-

& nobilitate comitatus. lbiantequam verbum

cuffum me; melius putavit, non agnofcete,

MPl

illum hincindefieret, ad Ducis pedes provol-

quam vindicare.

Í

d

vitur Hieronymus, atque, utunainpetitione

. IV. Lycurgum pariter, tefte Plutarcho , fo- Plutarch.

$Bomy, "

gratificari fibi vellet, obmxe orat; tergiver-

buftus quidam percutiens juvenis, cui nomen in Lycur.

P r de S.' '

g

Alexander, oculum ei excuffit; cumque reus

fantem (quod facile conje&aret, quid petere

: Aeuete,

3

vellet ) tandem, ut fatturum fe data fide ob-

juvenisin percuffi Lycurgi manus, utíeverum

Lt

ftringeret, perpulit. Tumille: Ego veroteper

de eofupplicium fameret, a populo configaa-

It

hanctua.*. fidem exoratum velim, ne cuiquam |

tus fuiffet, hic nequaquam indignatus, imo

j

mea catïfa irafcaris, nec calumniatoribus frau- .

eum benigze receptum, per tempus aliquod

pe

diapud teerror fit. Floc primum, hocidem

inbonorum morum diícipiina erudivit, ac poft-

a

ultimum Hieronymo detota illa calumnia, at-

modum ad theatrum revertens, reum populo

do

que judicio exinde verbum fuit, adeoque fuil,

reconfignavit, dicens: En juvenem , quem

fü

atqueirze. potens egit, ut coitionis principes,

a vobis injurium, & violentum accepi, jam

quosunus omnium optime noverat, fe per fi-

frugi & popularem vobis reftituo. Cujus ejus-

de

mulationem invifentes, quod apud Ducem

dem Origenes quoque in3. contra Celíum lib,

ü

terminis tamen nonnihilvariatis, in hzec me-

flagrantiori, quam unquamantea , gratia ute-

xetur, arcanzeque, ut olim, confeffionis arbi-

minitverba: Lycurgus, cum inditionem ac-

(l

ter effet, perhumaniter exciperet, atque diu-

cepiffet, quioculumfibiexculíferat, non mo-

ti

do illatam injuriam nil vindicavit, fed illum

tiffime cum illis fabularetur, officiisque apud

f

j

Principem juvaret.

tamdiu enixe commonefecit, quoad tandem,

i

Sbidem

XIL Gratianopoli celeberrima Chriftianze

feutad Philofophiam conferret, fuafit.

exemp. 9.

eloquentize fama concionantem Petrum Cot-

V.CumDiogenesRomanus Imperator acer- Baronius

(

tonum, atque haérefim acerrime profligantem,

rimoquodam cum Turcis inito praelio , in Sul- ann rozrz.

ü

frementibus reliquis omnibus, fed nihil in vi-

tani fuiffet poteftatem redactus , hic ipfum fuze ?- I2

rum jam tum clariffimum audentibus, inven-

proprize menfze accumbere juffum , & benevo-

:

tus eft fellularius unus, qui fe interfe&urum . Je tractatum interrogavit: quidnam obfecro

fta«

q

pollitcgetur. Adit ad illum poft qonciongm fa&qxus elles, fimeintua quitum pote

)

'te

fe

E

Titulus XLIIL — Dil&lio Inimicorum.

595

tehaberes? cui Diogenes refþondit: Multis

Nos incaufa propria competentes judices effe

)

utique te vulneribus conficerem ; ego vero,

non poffumus, non folum quia caufa propria

S

fubjunxit turca, crudelitatem tuam non imi-

eft, verum etiam quia judicium , & mens

|

tabor, veítrum namque Chriftum vobis im-

noftraabira & apetitu vindicativo conturbata

peraffe fcio , ut pacem habeatis, & injuria-

re&te judicare nefcit.

rum omnem prorfus deponatis memoriam;

IX. Carolus V. Rom. Imperatorhoininem , /Eneas *

quapropter eum amplexatus eft, fa&taque cum

qui necem fibi pararat, ad fe vocari juffit, ei- Sylvius

j

eo pace, ipfum una cum omnibus militibus.

e rebus

captivis libertati, fub conditione turcas dein-

que poft varias inillum affectus fui fignificatio-

Alphonf,

nes mille - areos donodedit, quibus nobilem

ceps amplius non moleftandi, reftituit, & Con-

filiam nuptui collocaret, illius fe mifereri di-

,;;

ftantinopolim remifit. Quia vero in hac civi-

tate infelicis przelii, captique Diogenis fama

cens , cujus filia natu grahidior domi claufa

effet; Imperatoriinfidiator gratias egit, & ad

pervulgata fuerat, Deus (ut eft verifimile) cru-

confpirationem regreffüs , nefciebam , inquit,

delem illius animum caftigare volens, Michae-

qualis Carolus effet , nunc liberalem & cle-

lem VII. inImperatoremeligi permifit ; unde

mentem Principemferire nullo modo poffum.

Andronicus exercitum Diogeni obviam míit-

tens, illum accepit captivum, & cum magno

.X. Periclesconvitiatorem fuum toto die fu- Pelec de

ofhic. Re-

* Manfti

ludibrio mulae impofitum per civitatem cir-

ftinens, noctu difcedentem cum lumine do-

as dica,

mum comitatus eft.

s

liq. 1.3.

AT,

cumduxit, ac tandem Imperator noviter ele-

e. 3. 4.

Ctus oculosei erui, & communibüstotius ple-

Xl. Pythagoras dicebat, ollze ab igne re- Apoph-

bisiufultibusexponifecit, fub quibus mifera-

motze veftigiumin ciuere non relinquendum , *

biliter occubuit. Quisquis igitur Chriftiano-

neque injuriarum in memoria.

rum vindi&tze deditus eft, fequens aufcultet a

D. Chryfoftomo vindicativis obje&um impro-

Xil. Socrates calce a quopiam appetitus Polyarith,

in publico cum moneretur , ut hominem re- V. injuria.

perium; dicitenim: Philofophos confiderate

percuteret, an, inquit, fi afinus mihicalcem

unu)

1.Ibï(3€n

gentibum, & diícetis, quanto fimus dignifup-

impegiffet, in eum recalcitrarem? aliasab A-

plicio, qui divinze legis preecepta contetnni-

riftophane publica convitia paffus, cum poftea

mus, quandoquidem inveniuntur illi propter

obviamhabuiffet, quaefivit, numferurfusad

humanam hanc honeftatem innumera feciffe.

fimilemrem aliam opus haberet.

Patetcul.

l.2. hift.

VI. . Pompejo Magno non magis laudi da-

XIII. Puniunt turcae diífimulatores fuze Cordier,

tum legitur, quod tribus ampliffimis trium-

phis tres orbis terrarum partes complexus fit,

religionis, & eosprzecipue, qui nolunt igno-' 8 c.2-

bidam,

fcereinimicisfuis; cum enim Pafchate fuo ad

quam quod effet, ut fcribit Pater c. l. 2. hift.

templum veniunt oratum , nemo aufit negli-

amicitiarum tenax, in offenfis exorabilis, in

gere veniam petere ab altero, fub poena Ha-

accipienda fatisfactionefacillimus.

Tbidem.

ram dicta, fcilicet gravis peccati, & excom-

VII. Auguftus Imperator Cinnze , :necem

municatione. Viditque exemplum hujus pu-

fibi machinanti, & vitam & confulatum do-

nitionis Trapezuntii Tenetus, ubivetus man-

nans, O Cinna, inquiebat, iterum tibi vitam

cipium, dum morbo caduco laborat, in eo

do, priushofti, nunc infidiatoriac patricidae.

morbi impetu unum aut alterum ic(tum fufte

S. Bonav.

dedit cuidam Caffnegirbaffi , quod eft munus

Diotareh,

VIII. Marcus Bibulus, vir ampliffimee di-

fer. de S.

gnitatis, & fummishonoribus functus, dum in

praefecti alicujus. Is ubi ad fe rediit, mox a

ï,in Lyat,

Agnete.

Syria moraretur, duos nobiliffimos fuos filios

viroillo veniam petiit: qui tamen iratus ala-

pamei deditnegata venia. Przetor, quem A-

amilitibus /Egypti occifos cognovit, quorum

interfe&tores ad eum vinctos Cleopatra /Egy-

ga vocant, ejusloci intelle&a hominis obfti-

pti Regina mifit, utexeis. quamvellet, ap-

natione, eum captivum abduci jubet, ac poft

triduum quadraginta ié&tus fuftuarios in dorfo

peteret ultionem ; at ille hoc accepto benefi-

cio, quo nullum majus lugenti dari poterat,

ei dari, munerefimulacfalario privari.

dolorem cedere virtati coegit, carnifices filio-

$. VIL.

N

rum inta&tos ad Reginam remifit, dicens:

Hancvindictam non fuam, fed Senatus, eífe

SIMILITUDINES.

debere. Idem veroSeraphicus Do&tor poft re-

Necefftas.

cenfitam hanc hiftoriam hzec verba fübjungit:

Utinam nos fic cum offendimur, divino judi-

L. Sicut olla fervens i aquani ebullientem ex Staplet.in

cio vindictas relinqueremus , quia dicitur: Mi-

fe emittens, & circumje&ta comburit , Dom. 2x.:

poft Pent,

hivindicta, & egoretribuam; nullam enimin-

& ignem extinguit, & omnem pinguedinem

th' 8-

-

juriam inultam relinqueret, fi fehomines vin-

afeexpellit, tandemque, nifi refrigeretur,

dicarenollent. D. Chryfoítomus in eadem ho-

totaejecta , ipfa confringitur; ita corira & o-

milia de fimultate fiveira inquit: injurias ali-

dio fervens proximos fuos verbis contumelio-

quis tibi fecit? lfit ? infinita mala inflixit ?

fisirffat, lumen rationis extinguit, omnem di-

Bamnïü!

cave poenam tuam profequare ,

ne Do-

vinze gratize pinguedinem abjicit, tandemque,

n DOb

[. I

minum tuum contumeliofetracCtes ; cede Deo,

nifi tempeftive temperetur, Deoque ac pro-

ipfe negotium multo melius adminiftrabit ,

ximo reconcilietur, omni virtute vacuum ,

quam tucupis; tibi folummodo juffum eft, ut

Íua fe malevolentia perdit, & quafi olla con-

pro eo, quitelzfit, preces fundas ; quid au-

fracta diffolvitur. Unde Scriptura : Cor fatui

tem de eo ftatuendum fit, fibi refervari juffit.

quafi vas confra&um.

R. P. Lohn, Bibl. Man, Torn. L.

AEqui-

F ff f2

Bibliothece BMianualis Conciouatoruz

596

Z quitas.

cenditur ;

fic véra dilectio chriftianà, etíi

quandoquefrigida fit, fitamen fübito ab inimi-

11. Sicutfi quis in os fuum dulce quid cum

amaro permixtum accipiet, dulcedo faporem

co aqua tribulationis vel perfecutionis fuper-

fundatur, accenditur, &fervere incipit.

nonretinet: itacum amaro animo erga prox1—

mum nulla virtus teneri poteft.

XIV. Sicut Athletze , ut omnem occáfio- Idemin

fom.9 d

liid

IiI.. Sicutapesleve vulnus aculeo fuo infi-

nem vincendi hoftibus przeripiant , corpora Dom. 1.

222

j

po

ent,

gunt, fed vitam fimul cum aculeo amittunt;

fuaoleo inungunt, itaqui Deum quodammo-

them. 3.

Y

ficinimicus in modico lzedens, vxtam gratzæ

dovincere, atquead parcendum adigere vo-

Lib! C

laedendo amittit.

lunt , oleomifericordize in condonand*s inju-

Did. 104

Ibid,

IV. Sicut ignis exurens fpinas, terram pur-

riis exercitze fei inungere folent.

(

gat; ficinimicusfüa perfecutione fpinas pec-

XV. SLcut folis radius, qui per vitrumtran- Sfaplet.m

f

catorum noftrorum ,

fi-patienter feramus,

om. 2Ie

fit, non tam fortiter caleíacit, quam fi re&ta D

oft Pent.

adurit , ammamque noftram Deo cariorent

üne obítaculo in parietem tenderet, quia fci-

them. $.

i

reddit.

licctin vitro retardatur & hebetatur; ita cha-

li

Ibid.

V. Sicut qui ab'equite lancea percutitur,

ritas ,

qua amicus propter Deum diligitur,

r

nonequo, fed equiti irafci debet, ideoque in

non tam vehementer afficit ,

quam ea, qua

a

haftiludiis, quiexadverfooccurrit, fiequum

f&

feriat, magnevitiodatur; ita qui ab homine

inimicusamatur, quia in amico plures ratio-

nesamandi inveniuntur, per quas illa chari-

(;

malo 1æd1tur , feffori diabolo, quiin corde

tas quodammodo minuitur.

tr

ejus dominatur, nonipfi homini ira'ci debet.

Polyant.

"VI. Sicut quzedam remedia triftiora funtip-

XVI. Sicut in mufica, Íi plures canant,

Tbid

&h

non tam facile dignofcitur fuavitas unius vo-

Íe

v.injw- (5 morbo, utíatius fitoppetere mortem, quam

j

hisaucupari falutem, velut fugerefanguinem

cis, quia fcilicet ab aliis vocibus abforbetur $

e vulnere recenti oladlatorum morientium ;

ita duicedo & fuavitas amoris Dei difficulter

fü

percipitur, fitantumeos, qui bene nobis fa-

T1U

ita quandoquef. auus eftferreiniuriam, quam

Clllnt

majore incommodo ulcifci , ferre pacem etfi

atque adeo multzphcem amand1 cau-

f

fam ofTerunt dxhgamus

ü

parumcommodam autaequam, quam bellum

TIbid.

cumimmenfis malis fufcipere.

.XVII. Sicut magnes, qui ferrum attrahit,

Ib v- IDI-

VII. Sicutinedicus, utmorbohberetægro—

perfe&ior eft , quam lapis, qui tanttmm fefta-

en1iciiula.

tum, nonutrum merito autimmerito contra-

lt

cam attrahere poteít; ita perfectior quoque eft

l&

- &erit morbum, fpe&at ; ita qui vere falutem.

dile&io, qua inimicum amamus, quam qua

inimici quaerit , non quo pacto odium conce-

amicum diligimus.

l

perit, curat, fed, ut curetur, laborat.

XVIII. Sicut, quimane exiensetiam cam- Sum.prz-

Ibid.

IHl Slcut, quiinflat in fcintillam, exci-

punilongea flavioremotum madidum reperit , di

ic.tit.ca-

tat incendium; contra, fiinfpuat, extiuguit,

tnlö

ü

mox colligit pluvzam de coelo lapfam effe; fe-'

m

v

&utrumque in manu no&ra eft: fic qui infla-

cus vero , fi ripam duntaxat madefattam inve-

tos mgerltfermanes excitatignem, accen-

niat; ita qui tam inimicum, quam amicum

dit carbones ; fin mites adhibeat fermones,

Ul

diligit, recte colligit, fe dile&tionem a Deoinfu-

Hs

extinguit, juxta illud Salomonis : verbum

fam habere, quod tamennon tam certo fcitis,

dulce multiplicat amlcos fermo durus fufci-

qui amicos duntaxat ,

.& propinquos diligit.

]s

tat Y lX&S

Ébid

IX. Sicut agrlcolæ Juxta alha, & cepas fe-

$. VIII.

tel

runt rofas, quod ,. quidquid in illis eft mole-

&

ih odoris, in haec tranfeat :

fic inimicus, fi

MOTIVA

quxd eftin nobis mali animi, idtotum infe re-

l

uia f ic Sanfli plurimi exemp/o fuo docuerunt

f

cipiens , ac confumens reddlt nos amicis Ju-

le

cundlore

de quo exemplo fic S. Bafilius loqux-

d

tur: Quorumergo, dicmihi. tucupis effe di-

Ut:lzta:.

fcipulus?. Beatorumne hominum ac Deo gra-

fo

ub

fbid

X. Sicuthoftis femper imminens muris in

torum, an eorum, qui fpiritu maligno Íunt

caufa eft , ut vigilet & fobria fit civitas ; ita

referti ?. approbasillorum facta , confiterisque

illa ipfis fuiffehonorifica, & tibi credis in de-

. lii

mxmlcusfemperobfervans quid agas, facit,

P fal o

ut nihil agatur, dicaturque temere.

decus cedere , inimico parcere?

Tbid

|AXL Sicutvenenaquedam, licetin fe noxia,

l- Quia' fic conducit ad diabolum vincendum ; Enarr. in

t

54-

amorbrshberant, ita inimici, licetinfemali

de quo motivo fic loquitur S. Auguftinus :

lo

fint ,.

multorum tamen cotmumodorum caufa

Duos inimicos coaftitue tibi ob oculos ,

"de

exiftunt adeoque patienter fupportandi.

nüm apertum, & alterum occultum , homl-

[

lt

Staplet.in -

Xil, Sicut majoris meritieft, credere my-

nem & diabolüm , unum vide , alterum in-

Dom 21. fteria , in quibus rationis lumen minus fuffra-

tellige; unümdil'ge, alterum cave.

Homo

pO

en.

gatur, magisque cóntradicit, ita quo

agis

them

hominem vircit humana aliqua felicitate ,

Manü lr

. odium amori proprio contrarium eft ,

tanto

diabolum autem vincit inimici dile&ione.

3

majoris eft meriti , illud fuperare, & mmn—

Sicut homo inimicus auferre tibi cupit, aut

dxfc; "

fic &

i

cum obedientem diligere.

avertere felictatem , qua vincitur ;

ta

Tbid

AXIIL. Sicut calx viva, etfi acu frigrda fit,

diabolus vult hommem vincere, auferendo,

occuitum tamen in ie ignem continet, atque

unde vincitür.

Sed cura in corde fervare

at

fü

adeo, fiaqua perfundatur, inox ignefcit, &ac-

inimici dile&tiónem , qua diabolum vincis.

*

Sszeviat

Ti

?

Titulus XLITL ..Dileffio. Iniuicorum.

597

1

h

Szviathomo, quantum poteft, auterat, quid-

to fertilius finum noftrum fuis implent fru&i»

lr.

quidpoteft. Sidiligiturapertefzeviens , virtus

bus, imo arbores aliquze, quanto magis pone

eft occulte fzeviens.

deribus gravantur, obftinatiusque terram ver»

IHl. Quia fumme conducit ad propriam famam

* ln

N

fus iuclinantur, tanto magis fru&iferze evae

€$ gloriam augendam , — Deumque nobis concilian-

dunt; quid niigitur & nos, quanto majores

!d Utm, r

Rom.g. dum; namimprimis Deusipfe, S. Paulo tefte,

ab inimicis perfecutiones perpeffi fuerimus,

DoltPent

v.22'

,. 3

volensnotam facere petentiam fuam, futtinuit,

tanto graviores effe debemus?

vafairae apta adinteritum in multa patientia.

VIL.. Quia irrationabilia quoque animalia ta-

l

Lib. t.

Certe , ut beneadvertit Petrarcha , 1nulto

lbïäu nt Sï

Dial. 10r.

lesn dileBionem docent , equi, jumenta, multaque

formofius eft oblivifci injuriatum , quam ul-

animalia alia, quamvis percutiantur, & cze»

D« Shplet i

cifci. Generofior nulla eft oblivio, quam offen-

dantur, non tamen ferociunt adverfum nos ,

Q "0m, »r,

fz7e: hanc fummus Orator fummo Duci fum-

neca fuo defiftunt fervitio , imo canes percuffi,

P Pent

m laudi tribuit, quod fcilicet nihil foleret,

cauda potius abblandirifolent, hinc Cardina-

&m, d.

mifiinjurias, eblivifci. Nihil autermn prohibet

lis Bellarminus in quadam concione fua ait:

unius laudem illi non ereptam ad plurimos

Nonne canes aliquando vehementiffime ver«

-pervenire. Quodautem conducat ad gloriam

beramas, &ipfi ftatim omnium injuriarum ob«

augendam , breviterindicavit, qui dixit, per-

liti motu caudze blandiuntuür.

1

fecutores effe aurifabros, qui nobis & praeten-

Vil Quia qui vindiflam [pirant, Deo €2 ho- S. Chryf.

tis, & veterni regni coronas fabricant, utin fra-

minibus excjifunt ; unde certe D. Chryfoftomus,

to. 4. in

Ata., ,x

tribus Jofephiapparet, uti in Efau, de quo di-

quantum , inquit,putas tormentum effe homi-

&um: Major ferviet minori, non obfequendo,

nis afflictze animae , quotidie cogitare , utulci-

fed perfequendo, & ad virtutem exercendo;

t

fcaturinimicum ?. neceffarium femper apud fe

q

Yi l;

nempe tunfionibus , prefluris expoliti lapides

flagrare ignem. Ipieteipfum mordes, femper

fuis coaptanturlocis per manus artificis, difpo-

flammam vigefcentem ferens, & animam in

d«

nuntur permanfturi facris zedificiis, ut Eccle-

"-

fe quielcere non finens, fed femper in exafpe-

. fia canit. Quod denique ad Deum concilian-

ratione,& intempe(tate mentem habens. Quid

duinjuvet, patet ex eo: Dimittite, & dimit-

hac infania moleftius? femper contriftari &

Dd

temini; qua menfura meníi fueritis , eadem re-

»

ardere; talesenim (ünt animze eorum , qui ul-

!

metientur vobis. Qua dere pulchreiterum Pe-

tionem meditantur , nam ubi viderint.eum,

À

trarcha: Nihil tam neceffarium inter morta-

quem volunt ulcifci , ftatim perculfi funt , fi vo-

:

Jes, nihiltam commune, quam venia: nemo

cem audiant, concidunt, tremunt; fi inlecto

-eft enim , quinon peccet: nemo, cui mifericor-

fuerint, inrumeras poenas apud fe fcribunt ,

.*diaopusnon fit, qua negata quis tam multos

- Runyree

delacerantes, torquentes inimicum. Adhzc

v d-

)

eriminum & culparum extricabit nodos, aut

fiillum clarefcere viderint, Papze! O poenas!

'-

fit. nulö'

diffutum diruptumque focietatis humanse foe-

Remitteilli, & liberateipfum a tormento. Cur

dusrefarciet? Semper inter fehomines, & ira

perfeveras , ut te punias, utillum femel flagel-

Dei decertabit inter illos: nullus erit aut liti-

les, &in eum animadvertas? quid paras tibi

u

um, aut poenarum finis, nec ceffabunt arma,

iplimorbum? Quare beftiamin vifcera tua in-

j

necíulmina, Parceigitur, miferere, & com-

cludis? Meliuseffet viperam velferpentem in

peíceanimum: factu homini, quod tibi ab ho

corde pofitum effe, quam iram , nam ille qui-

mine fieri velles; quod a Deo vis. Impüden-

dem ftàtim nos liberaret, hzec autem manet

tera Domino veniam petit, qui confervo illam

i

femper, dentes fortiter infigens, immiffoque

fuo negat.

veneno peífimarum cogitationum exercitus

ducit ad iiz*i;micum conciliandum;

! 1V. Quia fic con

producit. Quid? quod. . .

"

fic enim Jacob fratrem Efau, fic David Sau-

IX. Deusinimicitiam plerumque legetalio-

li

lem, fic Pilatus Herodem conciliavit. Uti pul-

nis punirefolet. Sic Adonibefech. &c.

n

.::a;

chre nonnemo per fabulam contentionis inter

X.. Quia licet inimicus non mereatur. veniam , S.Aug.

l

folem & aquilonem ventum exortze oftendit,

Deus tamen dsgnus efl; ut propter illum condoner ; ferm. 25.

4

t

ubi citius fol radiis fuis, quam aquilo fuo flatu

utirecte monet S. Auguftinusdicens: Occur. 4€fe"P.

L

—." pallium viatori abftulit. -

rit tibi, qui te Izefit: occurrit tibi, qui te fpo-

iE

S. Aug.in

V. Quia ipfi coli nor incitant ; 'de quibus S.

liavit: occurrit tibi, qui te in carcerem mifit.

p

Pfal. 1?2. Aucuftinus in illius Pfalmi 102. Commenta-

Ejáattende cor taum,refpice Dominum tuum.

rio ( quouiam fecundum altitudinem cceli a

Ecce malusinimicus tuus, eccebonus Domi-

terra ) fic difcurrit: Peccanthomines fuüb coe-

nus tuus. Tuus equidem inimicus venia in-

;

UT

lo,tamen proteguntur coedlo. Indelux ad ocu-

dignus eft; fed Deusilla digniffimus, & tuamo-

ll*

los , inde aer, inde fpiritus, inde pluvia ad tet-

re ejusilliignofcas,

ram propterfructus,'inde omnis mifericordia

ipfe meret;qr': TefpiceDo-

1

minum tuum.: .

j

acoclo. Tolleaux

kikliqm cceli gterga; &atim.de;f

s. IX.

ficiet.

"

&

10

Manfitr.

ED.LA.

T

^V. Quia etiam alia in[enfat

ä -n&: ad id / ipfum

Y£

5. difc.3

excitant ; Terra quo magis fodiendo percuti-

LC

hrifli exempluin €2 imperium a 1du*a'.»v ob ocu- Tra&; de

n. 4.

tur, quoque abundantiori gravatur fimo, tan-

.

los habere. Ita S.Bernardu

uüt

N

siuafitdicens; P2 * ^*P-

to copiofiorem reddit fru&um, vites alizeque

Fecit borius Doétor, quod jufferat: orat non

arbores quantumvis putatze, ferroque incifae

folum pro perfequentibus , ed etiam pro occi-

'09

(2

fuerint, abundantioribusreplentur uvis & po-:

dentibusfe, dicens: Pater, ignofceillis. Re-

conde inthefauro cordis tui hoc verbum, ut,

$.

nhïis' ; nuces, quanto 1nagis percutiuntur , tan-

at

Fíffg

QUO-

598

Bibliotiz&cæ Iauualis Concionatoriz

[ À

Exfpe&a paululum, fubfifte, fiet, quod fieri

[

quotiescunque faeviunt inimici, memoriam

"

abundantiz fuavitatis Jefu valeas erucare,

optas, &, quot metuis, fiet; mors quam hofti

huncclypeum contrainimicorum infultus op-

paras , finetuo fcelereilli parata eft.. Quid ju-

Et S. Auguflinus : Attende igitur

vat, fati cürfum properantisimpellere: & mo-

í

F. 17o. deponens.

(nExp*

temp.

Magiftrum tuum ac Dominum Deum, non in

-yituri fanguine morituras manus inficere ?

T

cathedra fedentem, fed in ligno pendentem,

quanto tranquillius atque honeftius ille inte-

pom J/

& circumfpe&is undique turbis inimicorum ,

ger &illzefus, tuficcus & innocens, quam u-

4

dicentem: Pater, ignofeillis, quia nefciunt,

terquecruentus, & tu noxius hinc abibis?

S. Chryf.

k

quidfaciunt. Attende, ubihocfecit; in cru-

VII. Zmantium graviora libenter tolerantium

to.x.hotn.

gm,l.inm"

ce, nonincoelo: fempernamquein ccelo cum

exemplum proponere ; quod medium S. Chryfo- ,.

Epf[f, 2d t"

Patre,incruceautem prote homo, ubi fe imi-

ftomus fequentibus verbis fua(it: Morbus ifte

j Päiem' pt(

tandurn preebuit omnibus, pro te emifit ipfam

aut ex inflammatione fit, aut ex frigiditate,

vocem, ut ab omnibus audiretur.

Nam po-

verum utrique dileGtionis virtusfuo caloreme-

li

tuit orare pro illisinfilentio , fed tunon habe-

deri confüevit. Non vides turpes illos amato-

Mi

tes exemplum.

res alapàs; fputa, opprobria, innumeraque

"i

Tra&.o6. []. S. Eucharifliam frequenter futuere ad dile-

alia incommoda, quze fornicarize illze mulie-

n

inJoan. gionem fanc obtinenduta: nam , ut S. Augufti-

resinfligunt, patienter ferre? quidigituramo-

hn

nusait, Dominus nofter]efus Chriftus corpus

rem hunc exiftimet? illata convitia? nequa-

& fanguinem füum iniis rebus commendavit,

quam; imo magis inde accenditur.

Quam-

quam ifta facientes mulierculze, practerquam

quz ad unum aliquid redigantur e multis.

Namque aliud in unum ex multis granis con-

quod fornicantur , obícuroetiam ac vili genere

fiftit, aliudin unum ex multis acinis conftat.

fint; qui vero talia ab ipfis patiuntur, illu-

Yer.v l

ftres fzepe numero progenitores numerare, ne-

Hinc olim folemne convivium inftituebatur,

An non

UP

quod Chariftia vocabatur, quia preeter ami-

que tamen hoc ab amata cohibent.

a

cos & cognatos nemo admittebatur, ut, fiqua

erübefcimus , quod tamen erga Deum dilectio-

)

eífet inter illos orta querela voluntatumque

nem, quantam habet potentiam diabolicus ille

disjun&tio, apud facra menfze, & in commu-

ac dzemoniacus amor, oftendere nequimus ?

nihilaritate, authoribus concordize adhibitis,

VIII. . Dei. igsofcentis exemplum confiderare; Ydem :

tolleretur. Taleconvivium Euchariftia, quam

quodidemS. Chryfoftomus fuggeffit, dicens:hem. 42.

a.

[4

S.deccen. S, Thomas Sacramentum unitatis appellat;

Mifer homo, 2erumnofe, non vis a confervo

Domin. nam, utpulchreS. Cyprianus advertit ,. quze

tuo derideri, fed odio haberi a Domino tuo?

:

uniuntur uni tertio, uniuntur & inter fe, qui-

nonvis contemni a confervo tuo, & contem-

[— 3 m

bus unus eftpanis, unum eft corpus,

! & omni-

nis Dominum ? non putas indignari Domi-

umunumcor, &animauna.

num, quodillum contemnis , & quod illum

De verb.

IIL. Confiderare Proxiziumut Chrifli fanguine

Dom.

deri'dens ; non vis illi obtemperare?

sedemptum ; ità docuitS. Auguftinus, dum di-

( m —^ puy^ CT

xit: Quem viscontemnere , pretium ejus at-

$

tende, & cum morte Chrifli totum mundum

ASCETICA.

L d

.

—

appen

li

Faber 7o.

IV.

;,erpmdere » quod nabilij]ïm/um vindi&le ge-

l

d

ria praecipue circa hanc materiam bene

v. in feíto

sus fit parcere ;

id B./Egidius S. Francifci fo-

L.

addiícere debet Afceta. Primum eft ,

$, Steph.

cius docuit: Quando quis contendit tecum,

. utbene difcatinjuriam , ut oportet, aípicere &

fi vis vincere, parce; fi vincis teipfum, vin-

accipere, videlicet non ut ab homine, feda

ä

cisomnes inimicostuos. Cujusrei pulchrum

Deo permittente, profectam, juxta exemplum

Davidis dicentis: .Dimitte eum, u£ zaaledicat : ?'

Reg;xöa

Ín prato exemplum Jo. Mofchus afferthis verbis: Duo

fpir. c.

Epifcopi erant in fimultate, unus ex eis, ut

Dominus enim preceyit, wtenalediceret David, €9 ^*

&10.

illam difcuteret, cum Clero proceffit ad alte-

- quis eflh , qui audtat dicere, quare [ic fecerit?

lI. Secundum eft, ut difcat modum perfe&ae

lt

rum, atqueadejus pedes procidit dicens: Ig-

g'mlo

nofce, Domine, fervi tui fumus. Ille victus

remiífionis, qui quidem in tribus confiftit. 1. Matth.1&

hac humilitaté, tu meus, ait, Dominus ac

Utex corde dimittatur;ita Chriftus docuit,dum V: 35*

Pater es. Unde concludit Mofchus : Et vos,

dixit: Sic £9 Pater meus coleflit faciet vobis , fi

cumhabetisinimicum, itafacite, & vincetis.

non retaiferitis wnurquirque fratri fuo de cordibus

Lib. r.

V. Suflum Dei perpendere,. ideoque illi totam

veflrir. 2. Utcitoremittatur, nam ficut vulne-

€. IOI.

vindi&lam committere; nam, utbene Petrarcha

ra recentia facilius curantur, quam invetera-

ait, mea eft ultio, &ego retribuam eisin tem-

ta ;- ita & injurize, dum recentes funt, fi non

ore, dixit Dominus. Illud ergo tempus ex-

condonentur, difficilius femper remittentur,

ubi inveteratum fuerit odium. 3. Ut plene di-

E

Ípe&a; fine, ille te vindicet, qui & offenden-

tis eft Dominus, & offenfi.

mittatur ; utomnes fex gradus fuüpra $. 1. affig-

Eecl. 28.

VI. ANoviffimorum, €9pracipue mortis a[fiduo

nati, quantum fieri poteft, obferventur.

v. 6.

memini[Je ;

Sic Salomon fuafit, dum dixit: Me-

III. Tertium eft, ut debita zeftimatio de prze-

nihil

ftantia hujus dileCtionis concipiatur ; quem

Loc. cit. mento noviffimorum, define inimicari ;

enim, tefte Petrarcha , magis alit inimicitias,

in finem proderit fequentes SS. Patrum fen-

quam conditionis oblivio. Siquidem ifte, cu-

tentias ponderare. 1. S. Chryfoftomi, dum ait: Hom. 2s,

ius mortem fitis , ne dubita, moriturus haud

Fotuit . [ane Deus abrque. hac mutua £ recipro- i. Matth,

dubie eft, & idipfum cito,fortaífe hodie, tuque.

ca proxiti tui condonatione tibi omnia peccata

dimittere ; — vult tamen beneficium etiam per ifla

illum fortaffe, quod non cogitas, praecurfurus,

media

r d

Titulus XLIIL Dileflio Inimicorum.

599

3

Yi

ä,

.gaedïvamnferrt.ï Quare?. milletibi videlicet óccafío-

le&eris.. Nulla vero major',/ ! nulla frmior de-

mes prabenr manfuetudinis ac pietatis , 8 hoc , quod

lectatio eft , quam quze de puritate confcien-

l

in te belluinum efl , depellens , €9 iram, qua flagras,

"

ti;& , & rerum bene geftarum recordatione

20

expellens , €$ undique quafitibi teip[um reconcilians,

oritur.

j Yn Expo-

€9 conjungens. 2. 8. Cypriani: ANam quanta [pes

]I. Ex occafione thematis: Iratus Dominus Matth.r9.

l

fit.orat.. yemigefl , cumip[e judex non tamex[peBlat , quara-

m

om,.

irad'dit eum tortoribus: oftendatur, quam mul- V: 24-

tione a fupplicio Aberemur, quam ipfe nos viamac

tos offendat, atque adeo quot hoftes contra fe

snodum docet, wnde id efficiamus? | Quafi diceret :

armet, qui vindictam de proximocapit, nem-

iij i

fic facite, €$ egoparcam : Dimittite, €9 dimitte-

p ^rim

pe, 1. Zuimicum, quem plerumque in bonis ex-

le

Hom. r inrini. 3. Iterum S.Chryfoftomi : Quis unquasa in-

ternis, corpore & animalzedit. 2. Rempublicam

epift. ad

ter homines remittens.confervo [uo modicum, pro-

Chriflianam , íeu homines pios tam in terris ,

"

Philem.

gterea a Domino fuo tottus debiti remi[fionem obti-

g

quamin ccelis exiftentes ; fi enim fervi, viden-

muit? /thic quotidietibihoc datur. Deus enimno-

tes confervum vindictam de confervo fümen-

fler diverefl in mifericordia €$ miferationibus. . De-

tem, contriftati venerunt, & narraverunt Do-

lg

inde fi nifil a Deo huic indulgentice pramii propone-

mino fuo omnia, quze faCta erant; quanto ma-

retur , at, quia otmes benevolo €$ beneficio favent ,

gis homines pii & coelites ob fimilem vindi-

omnes illumadmirantur , €$ laudant , etiam non ju-

&am indignabuntur? | 3. Chriflum, qui verbo

l

bente Deo remitiere debemus inimicis nofiris.

& exemplo docuit inimicos dilipere. 4. /Jeugs

€$ Magiftratun vices Dei tenentem , quorum

u M

officium inyadit, & eripit.' 5. Sripfum, dum fe

g

CONCEPTUS PRJEDICABILES.

vindicta, qu»in corde pofita nocent or eíi vi-

pera, tefteS. Chryíoftomo, coníuinit, & ani-

Heb;-. to [.

E

x occafioné thematis illius: JMihi vindi-

mam propriam occidit, jianuamque ccli oc-

j

v. 30.

£a €$ ege retribuam : — dicere poteft con-

cludit; unde contingit tali, quod Urío, qui,

cionator, fe audax facinus commiffurum, &

quia abuna ape i&us eft, de omnuipus apibus fe

le

omnesad ultionem deinimicis fuümendam hor-

vindicare volens, alveare evertit, fed ab oinni-

taturum ; fedtalem, quae honeftate, efficacia,

bus miíerelaceratusdicebat : Quanto melius

^: lm

& diuturnitate alias omnes ultiones, quas ul-

erat, uniusapis aculeum tolerare, qua« tot

g m 4

lus hoftis de inimico fuo fümpfit, longe ante-

in me hoftes mea iracundia concitare! Vide

l Ab

cedat, eam autem non aliam effe, quam dile-

Fabrum conc. 3. in Dom. 21. poi! Pentec.

?

€tioneminimici, quae ignofcendo , oblivifcen-

IH Ex occafionethematis: Diligite iniricos Matth. s.

do, orando, benefaciendo percipitur. Probe-

vflror : dici poteft, contingere illis , qui vindi- V-4-

— Ó

turitaque 1. quod hzec ultio fit fion

ilhima: ni-

:

&am cohibere, & odium fuperare voluntquod -

hilenimhoneftius,quam ut fiamus

imiles Deo,

Davidiolim contigit, quipugnaturus cum Go- .

cujus proprium eft mifereri & parcere: hinc

liatho dicebat: Quid dabitur viro, qui percuf- . Reg.

Saul Davidi vaticinatus, fcio, inquit, quod

ferit Philiftzieum hunc? quare dicat conciona- 7- V- 26-

certitfimeregnaturus fis, & habiturusin manu

torferefponfurum , ut Ifraelitze David refpon-

tualírael; nempecollegeratex inufitatamanu

derunt, Et r. quidem, virum, qui percufferit

fuetudine. Quse omnia confirmat D. Grego-

eum, ditabit Kex divitirmegnir: explicetur

rius Nyffenusinillaverba: Zimitte nobis debita

proinde, qualia bona in corpore, anima, fama,

*iofira , ficut €€ nos dimittimur debitoribus noftris :

fortunis procuret haec victoria , fed przecipuein

ficloquens: Progrediens fermo venit ad ip-

gratia& gloria. Qua dere videri poteft Dre-

füm pun&um virtutis, quod propemoduminon

xelius in Chrifto refurg

ente p. 3. c. r. $. 6.2.

— "Q VnM

amplius intraterminos humanze naturze con-

Et filiam fuam datit dabit

i ei uwxoreni

" expliicetur

h

Iegifs

fpiciatur, ut alius illeipfe Deus effe videatur,

V 10,

hocloco, quomodo Deusipfam quoque felici-

!

dum faciat, quze folius Dei eft facere. Vide

tatem defponfet tali homini, ita ut non fere

fufius hoc probantem Didacum Nf'ffenum in

fit certiusfignum przedeítinationis, quami di-

|

Lib. r.

Fer. 3. poft Quadrag. perioch. 1. 2. Quod fit

lectioinimicorum, uti fafeoftendit P. Drex. in

€. IO1.

;Matth.x&'

efficaciffima ultio : idà quod pulchre Petrarcha in-

Zodiacoíigno 9.3. Ef domum ejus faciet absque

dicavit, dum dixit: Aptilfimum tollendis ho-

tributo : potefthoc applicari ad tributum in al-

jV- )

ftibus inftrumentum eít lenitas, in quo fi cre-

tera vita perfolvendum, fcilicet poenas purga-

ditum effet Herennio feni fapientiflimo, nec

torii; quas vel maxime evitari facit haec dile-

Samnitum exercitus modo viétor collojugum

&io, uti expertus Religiofus alioqui tepidus,

Romanum, nec jugum primo cum reliquis,

fedinimicis facile veniam dare folitas . & pro-

mox fecurim folus imperator Pontius pertulif-

pterea non fine admiratione 2liorum a

purga-

fet. Hinc S. Paulus: Si efurierit inimicus tu-

torioliberatus.

Nimirum fi quzevis Eleemoty-

us, cibaillum ; fifitit, potum dailli ; hocenim

naa peccato liberat , & non finitanimam irein

faciens carbones ignis congeres fuper caput

tenebras, uti Tobias dixit, quantomagis hanc

ejus. Videde hocargumento Fabrum conc.2.

vim perfectiffima Eleemofyna, qua venia da-

in fefto S. Steph.n. 5. & conc. 3. n.2. 3. Quod

turinimicis, habebit? Excitentur proinde Au-

|

fit maxime diuturna quoad delectationem, ex

ditores ad fortiter aggrediendum hunc Go-

eocolligitur, quod, ut bene iterum Petrarcha

Jiathum.

advertit, ultionis momentanea eft delectatio,

IOM: 1d ;

IV. Ex occafionethematis: Nonne 7 teopor- Ma*.«th.

v Mattis

mifericordize fempiterna. Duorum autem de-

tuit mifereri confervi tui , ficut ego tui mifertus [usi2 18. . 33«

leétabilium illud przeferendum eft, quod diu-

dicere poteft Concionator, fe non dubitare,

tius dele&tat. Factuhodie, quo perpetuo df.

guin multi foveantinimicitias, fed eas de-

POIIGI e

600

Bibfiothecae. Maüualz's Concionatorig -

4j

i

ponere impoffibilejudicent; quare ufurum fe

San&osque fculpit, 5. Eft, '-cjuod nifni's vi'liäav

t

fit, qui injariam fecit. Refutetur ex Thoma:

9

medio, quod Deus S. Auguftino impoffibilita-

tem continentize objicienti oftendit , 'eam adeo

Kempenfi ficloquente: Ne dicas: non valee

DJ

difficilem non effe, dum continentia ei pueris

hzec ab homine tali pati, fed ab alio libentet-

$

patiar, &ficut patienda videro. Infipiens eft

& puellis cin&ta apparuit, & quafi fubridens

l

dixit: Potueruntifti, & iftae, & tu nonpoteris?

talis cogitatio, quae virtutem patientiee non

/

Producantur ergo varia exempla, femperque

confiderat, nec a quo coronanda erit, fed ma-

[

gis perfonas & offenfas fibiillatas. Vide plura

"i

poftquodvisrepetatur: & tunon poteris? 1.

ln Pf. xo.

Itaque proponatur exemplum coelorum , de

loc.cit.6. Quod nimis grave odium exarferit

Ál

quo S. Auguftinusait: Peccant homines fub.

in corde , nec poffibile fit illud vincere. Refu-

(0

coelo, faciunt omnia mala fub coclo, coelo ta-

tetur, quod nihil impoffibile fit Deo nos juvan-

u)

men proteguntur. Inde ]lux ad oculos, inde

ti; nequeimpoffibile cenferi debeat Chriftia-

i&5 $.

aer, indefpiritus, indepluvia ad terram pro-

no, quod tottantiquealii, etiam Ethnici , fu-

L.LAL g

j

perarunt. Vide Drex. has & plures obje&io-

Jà

pterífructus, inde omnis mifericordia a coelo.

[o

2. Exemplum plantarum, precipue vitium

ges refutantem in Zodiaco, figno 9. $. 5.

EU

& arborum , quas fingulis annis fpoliamus ,

tel

& tondemus, &tamen ipfze uvas & poma

r XIE

If

liberaliffime nobis proferunt. 3. Exemplum

üt

beftiarum , praecipue canum, qui licet acer-

ALII CONCEPTUS PR/EDICABILES.

biffime verberentur, ipfi tamen ftatim omni-

Didac.

Q

L. Dji

dacus NyITemi:s de hac virtute fic di-

Nyffenus] -

tic

uminjuriarum obliti, motu caudze blandiun-

fcurrit: Utíemel totum eloquar, ajo,

fer. 6.

tur. 4. Exemplum Ethnicorum, de quo S.

eam furumam effe hominis fortitudinem qua poft, cin,

t

Chryfoftomus fic loquitur: Philofophos con-

mafculi pe&oris robur, & generofitatem ani- $. r

(

fbulenfis

fiderategentilium, &difcetis , quanto digni

ini unice demonftret. Abbas lífaac dixit, hoc

no25 T

fimus fupplicio, qui divinalegis praecepta con-

ita effe, & hacunare poffe hominem eo pertin-

temnius ; quando quidem inveniuntur illi pro-

gere, ut apud Angelos admirationem fui ex-

ü

pterhumanam hanc honeftatem innumera fe-

citet: Qui cum humilitate fuftinet accufatio-

ciffe. Videantur fupra exempla profana. 5.

nes objectas, hic ad perfectionem pervenit, &

Exemplum Angelorum Cuftodum , qui licet

S. Angelis admirationi eft, nulla enimita ma-

toties peccatis noftris offenfi, non deferunt

gna , & difficilis ad obtinendum virtus exiftit.

nos. 6. Exemplum Chrifti orantis pro tan-

Sicille de contemptu mundi c. 13. 3 5. Ange-

tisinimicis, & excufantis. 7. Exemplum Pa«

h

lis admiraturiuquit. Nulla enim virtus tam

p

triscoeleftis tam graviter atam multis offenfi ;

difficilisacquifitu eft, quam ifta.

& tamen folem fuum fuper illos oriri facien-

.]l. S. Thomas ulteriusoftendit, multo Iïiaf S. Thom.

k

tis? Excitentur proinde Auditores, ut judi-

Y

gis meritorium elfe, diligere inimicum , quam - 2- d- 27*

:

aEt. 7«

cent fibi poffibile, quod tot tantique potuerunt;

amicum, fic enim di(currit: Dupliciter iítze

afpiciant proinde, & faciantfecundum exem-

dileCtiones comparari poffunt, uno modo ex

plar, quod eis monftratum eit. VideFabmm

f

conc. 2.inDom. 2. poft. Pentec.

parte proximi, quidiligitur, alio modo ex'

&

D

parte rationis, propter quam diligitur: Primo

6

Nuci 14.

V. Ex occafione thematis :

Et cæpeiunt fe

quidem modo dilectio amici praeeminet dile-

YV. I8.

omnes excu[are : afferri poffunt excufationes fri-

&ioniinimici, quia amicus & melior eft, &

volz ; quas aliqui przetendunt, ne ignofcere

magis cunjun&us ; unde elt materia magis

Eeclefaft t:

cogantur, & una poftalteram refutetur. 1. Eft,

conveniens dileCtioni , & propter hoc aCtus di-

qua dicunt fe condonare quideminjuriam , ob-

fivifci tamen non poffe. Refutetur quaerendo ,

Jectionis fuper hanc materiam tranfiens me-

|

lior eft, unde & ejusoppofitum eftdeterius,pe-

nur & ipfi fic velint Deum fecum agere? an

jus enim eft odiffe amicum, quam inimicum.

r

hocfitdicere: Dimitte nobis debita, ficut &

nos dimittimus debitoribus noftris? — 2. Eft,

Secundo autem modo dilectio inimici praee-

minet propter duo: Primo quidem, quia di-

qua dicunt , fe quidem non difficiles foreigno-

le&tionis amici potefteffealia ratio, quam De-

Íícendo , fed publicum, quod gerunt, officium

honoris defenfionem exigere. Refutetur,often-

us, fed dileCtionis inimici folus Deus eftratio:

Secundo, quia przefüppofito, quod uterque

dendo, etiam Chriftum, S. Stephanum, & alios

ropter Deum diligatur, fortior oftenditur ef-

munera publica hábuiffe, nec tamen fe vindi-

caífe ; fuminum officium, & quidem publicum

fe Dei dile&io, quze animum hominis ad remo-

tiora extendit, fcilicet usque ad dilectionem

€ffe, oflicium beni Chriftiani bene obire. 3.

inimicorum, ficut virtus ignis tanto oftendi-

Eft, qua dicunt, nullam offenfionis caufam fe

dediífe: Refutetur, etiam Chriftum & alios

tur effe fortior, quanto ad remotiora diffun-

ditfuum calorem. Tanto ergooftenditur divi-

non dedilfe caufam: przeterea faltem Deo ip-

na dile&io fortior effe, quanto propter ipfam

fos caufam dediífe , ipforum peccata per ini-

L.3. «. 9. micos puniendi. 4. Eft, quod injuria nimis gra-

difficiliora implemus; ficut & virtus ignis tan-

toeftfortior, quanto comburere

4

visfit. Refutetur, & dicatur, etiam praemium

riam minus combuftibilerm.

pote& mate-

nonlevefore, fi dimiífio offenfzé nonlevis fue-

rit. Nunquam virtute magnum quem fore , ni-

IIT. S.Bernardus geminam caufam aHïgnwat;, S. Berfi,

cur Deustantopere eos, qui vindictam fpirant, to. 1. fer,

fi magnis injuriis exerceatur ; nam tefte S.

Hieronymo ,

Deus faber eft, inimici lima

-deteftetur, dicens: graviterinjuriatur Deum, 5?*

funt, & mallei, quibus nos ille expurgat,

& turpiter inhonorat illum , fihomo aufert fibi

aliquid:

Titulus XLIH. Dilefo Inimicorum.

6o£

"W

1

ahqu&d, quod fibi foli refervat Deus. Tria au-

pidem, quem non moveat, ut te dejlcmt &-

tem funt, quze fibi folirefervat, gloriam, judi-

in ruinam impellat.

cium, vindictam. Gloria, ficut Lfaize 42. ipfe

Adeo vero nihil credendum inimicis, ut

Dommus ait:

Gloriam meam alteri non dabo.

Profper Farinacius infignis Juris Confultus in

g

Secundo refervat fibi judicium, hoc eft, fina-

celebri quodam íauo tra&tatu de oppofitione

liter judicare; unde Joannis 5. dicitur: Dedit

contra períonas teftium, q. 53. n. 1 1. talem fta-

£ater omne judicium Filio, quia Filiur hominis efl ,

tueritconclufionem : Initnico non credatur.e-

ideft, quia Deus &homo eft. Tertiofibi refer-

tiam conftituto in articulo mortis, ac etiam,

vat vindictam, ideo ad Romanos r2. ait

Ai-

quod plus eft, quando fumpferit facratiffimam

hi vindi&a , €9 ego retribuam; quiergodeinimi-

Eucharifham ficuti poftalios, quos allegant,

|

co fe vindicare contendit, rapinam perpetrat

affirmarunt Marühus, Gigas &c quod omnes

praefati Do&teres, & alii plerumque commu-

S. Chr

contra Deum, Quod ipfüm etiam confirmans

S. Chryíoftomus fic loquitur: Quod fiinhomi-

giter fequuntur.

to. I. fer

nibus id fit, ut vulnerato a nobis alieno fervo,

V. S.Paulus Apoftolus,dum commemora-

Did. Nyiïn

22.

retgratias & favores (quod cultus Dei , & glo-

fen. fer.G.

Dominus illiusindiguetur, ac pro contumelia

poftcin.

accipiat, ipfi quoque fi injuriis afficiamur, fen-

ria poftulabat)quibus illum fuperi dlcmati fue-

$. E

tentia Judicum &Dominorum exfpectanda eit.

rant,fic ajebat; Signa Zpoflolatus mei fa!;ïa funt

Idem quoqne San&us idipfum perfuadere ni-

fupervo:in omnz patientia , 1n fignis €9 prodigiis ;

titur fequentimotivo: Siinrebus humanis, in-

2. Cor. r2. v. 11. velut dixiffet: Satis probavi

Didse.

quit, nemo fibi tuto jus dicit, & proarbitrio ul-

me Apoftolum , hincadverfis , quae fortiter to-

Nyffenad|

fer, 6

tionem difpenfat, quanto magis obfervandum

leravi, inde muacuhs quae feci.

Lof, d

in rebus illis, ub1 Deus 1pie vindex conflitu-

Theodoretus hoc bene adnotavit, primas

m

|

tus eít ?

dari patientize, & ante figna, prodlglaque il-

Aäulenüs

IV. Specialiter quoque notandum in hac

lum merito conftitui: Reffe, inquit, fignis tole-

inc.24. materia, inimicis veniam petentibus parcen-

rantiam praepofuit, tanquam juftitize ratio id

LRef&. dum quidem, nontamen perinde etiam cre-

exegemt .ut fuperiorem faceret zequanimem

dendum effe, u'ifapienter Abulenfis advertit,

injuriarum tolerantiam, & noxarum condona-

dum in locum illum Scripturze : Afcenderunt

tionem operationefignorum, & prodigiorum:

ipfe (David) & viri, qui cum eo erant, adloca

Mentis enim recte facta (unt multo praeftantio-

tutiora, fic dlfcumt Egit hoc David: quia

ra; & majus miraculum eft, ignominiam ae-

n p

cred1d1t quod nunquam Saul reverteretur ad

quo animo accipere, nec offendi injuriis ,

fanam mentem erga eum firmiter , fed ad tem-

quain facere prodigia. Et notate pro eo , quod

pus, &hoc credidit, po&quam fcivitmalitiam

Apoftolus ait :

Signa Apoftolatus mei, effe

S Tlmnh

ejus effe confammatam. Necin hocagebat Da-

apud Syrum , figna Apoftolorum , quafi fit

vid contra conífcientiam , quia, quamquam te-

character Apoüoh, fi quis injurias patienter

1241

nemux , inimicis veniam petentrbus parcere,

ferat, incommoda leniter, autleviter toleret;

"

tamen non tememur illis credere. Prudentif-

haecenim virtus tam eft fublimis, & excelfa,

fimeergo fecit David, quodfe cum fuis ad loca

ut non minor Apoftolo haberi debeat qms-

tutiora recepit

etiam poftquam amicitiam

quis illam habet.

"ï

cum Saulerefarcivit, nam, ut Poeta quidam

VI. San&us Gregorlus Nyffenus rationem S. Greg.

lenu$

Graecus ajebat: Inimicis non credens, nun-

inquitit, ob quam przecipua Deum inter & ho-

de Orat,

quam utiquedamno afficieris. Quod ipfum e-

minem fimilitudo. in remiífione injuriarum

Domin.

Eccleüan tiam confirmans Ecclefiafticus :

Non eredas ,

X2, Io.

conftituatur; &refpondet, inde fieri, quia ad

inquit,inimico tuo in eternuma rauonemque mox

Deum folum, nonvero adalios fpe&at remit-

fübducens: Sicut eramentum eruginat nequitiail-

tere & condonare offenfas: quis poteft dimit-

tere peccata, nifi folus Deus? Praefcribit Do-

liu.. Notandumin his, quod nonjubemur non

amare inimicos noftros,

fed non illis fidere,

minus, qualem velit effeeum , qui ad eum eft

quia & paulo ante dicebamus ex Abulenfi,

acce[ï'ua us, ad hoc utipfi Deo per virtutem ita

aífimiletur, ut Deus efTe videatur, dum fcilicet

quamquam teneamur inimicis veniam peten-

tibus parcere, tamen non tenemur illis crede-

faciat ea, quzefolius Dei eftfacere, debitorum

re. Dile&ionem itaque femper illis debemus,

enim remilffio, proprium eft Dei munus.

Manü tr.

dare fidem non tenemur. Quid caufze ? id fub-

VH. Qumtus Curtius de quibusdam extra-

difc.

junxit Ecclefiafticus inquiens: Sicut eramen-

neorumpopulorum legatis refert , quod, poü—

IL.B. »

iumzruginat nequitia illiur. Obfcura fimilitudo,

quam multa ad. Alexandri laudem dixitfent,

quam fufius hoc commentariolo illuftrat: Zs

tandem omnia ejus praeconia breviepilogo his

licet terfum , perlucidumquefit, ita utaurum

verbisanuunciarint: TuPhilippiesfilius. Po-

effe v1deatur absquealia re ex fe ipfo rubigi-

terat utique, probeque noverat incamata Sa-

pientia plurima excellentiffima in eorum, qui

nem agit. Tale quid inimicus agit, inquit Si-

racides, cave illi unquam credas, seri, nam-

injuriasinimicis remittunt, honorem ac lau-

que fimilis eft; velutenim hoc ex fe 1pfo geru-

dem accumulare praeconia, at vero hoc uni-

cum ei fufficere videbatur, ut fitis filii Patris

ginat, fic i mmncus quamquam tu lii nullam

fubminiftres, fibi 1pf1 cupit, & parat perdendi

veftri, qui in coelis eft hicenim altiffimus eft

tuioccafionem. Quod inimicus eft, id fatis eff,

honoris vertex, ad quem homo poteft pertin-

Bem.

gere, plus enimintelleGus creatus prsetende-

to fi efr

ut nullam preetereat viam , quze in tuum exi-

p

tium ducat, nullum intermittat ftudium, quo

renequit, multo minus comprehendere.

idem

tibiincommodare poffit: nullum relinquat la-

V1lI.Egena vidua quzedamElifzeo quondam difc.x6,

|

R. P. Lohn. Bibl, Man. Tosm. I.

GgEgg

extre- B. 49

:;.

o

a.

?

JBibhothece Mamnuahis "C'oncionatori&

tut, marmori infcribunt; Chriftiani eft, be- Theol.

M

extremam füam paupertatem, feque debitis

g

iulupergravatam in hzec legiturinfinuaffe ver-

neficia marmori infculpere. -

pract. 1.3.

(

ba : Ecce creditor venit, ut tollat duos fitos meos

XIIL Jeremias Drexelius quzeftionem mo-

c. 19 .

rexel.

tf

ad [zrviendum fibi. Sed quid Prophetam ei re-

vet, uterex duobus progenitoribus magis ar- qeChrifto |

n

fpondiffeautumaris? Dicmifii , quidhaberin do-

duum opus praeftiterit, & fe ipfum generofis refurg. c.

vicerit? Abraham, qui non pepercit filio, an r- 3- 2-

JS

sl

moiíus? Atillarefpoudit: VVon Aabeo ancilla tua

om] €I

quidquam in domo mea , uifi parum olei, quo angar.

vero David;qui pepercit Sauli capitali inimico;

Cuiait: //ade, pete mutuo ab omnibus vicinis tuis

In eam rem Rupertus: Docet ratio, inquit,

QORFFBL Pü

t

j

m

va[avacua , nonpauca; €9 ingredere, €5* claude o-

nonmulto minoris fuiffe meriti propter Deum

füimsn iuum , €9 suitte inde in omnia va[atuc, €$ ,

peperciffeinimico, quem non peperciffe uni-

cum plena fuerint, tolles. Crevit itaque oleum

genitofilio. Certum videtur, minuseffe mira-

qu

uU

in omnibus vafis adeo, ut deficientibus vafis

culi, Abrahamum Dei juffu voluiffe fzevire in

il

exundaret, de quo certior factus Elifzeus foe-

filium, .quam Davidem fan&to affe&u fzevire

minze praecepitdicens: J/ade, vende oleuin, €9

noluiífe in Saulem hoftem. Uterque hoc tali

Qs

(u

redde creditorituo ; tu autem €$ filii tui vivite de

fatto promerituseft Chrifto jungi cognatione,

fet

reliquo. Quis hzec in figura contigiffe negaves

& David quidem propinquiore.

Drexelit

rit? fiquidemimmenfum eft, quod homo cum

phae

Jé

juftitia divina contraxit, debitum, utpotequi

$ . XIIL

thonte.

n multis offendimus omnes, quemadmodum

M

MISCELLANE A.

lo:

in oratione dominica profitemur quotidie.

&

Quemautem fatisfa&tionis modum nobisa cre-

IH

2c inimimmm dileGio pulchre fuit pr2e- Zach. 12

ditorenoftro infinuatum effe putatis? dimitti-

dictaa Propheta Zacharia: In die illa V- &

ls

proteget Dominus habitores Jerufalem (id eft,

Q

^te, & dimitemini. S. Auguftinus per oleum

le

mifericordiam intelligit, dum ait: In oleo

Eccletize Catholicze ) & erit, qui oftenderit ex

mifericordia intelligitur ; ac proinde, fi ole-

eis in dieilla quafi David : & ficut Angelus Do-

Senec.l

3. deitát, n

umcharitatis & amoris erga Deum & proxi-

miniin confpectu ejus ( ideft, fic diligere ini-

0 0

1rios noftros habeamus , optime facturierimus,

micos, ficut David, qui Saulem hoftem fuum

fi illud proaliqua faltem partein vafa vacua in-

infenfiffimum bis occidere poterat, nectamen

f

fundamus , id eft, nofítris perfecutoribus &

occidit; nec de morte ejus poftea lota-

ánimicis, qui timoris Dei, charitatis, virtu-

tus eft, fed potiusdixit: Nunquidfupereft ali-

[

tum, aliorumque bonorum fpiritualium inà-

q

quis de domo Saul, ut.fac;iam in illo miferi-

d

nia vafa funt, impendamus; hanc enim dile-

cordiam Dei ).

-&ionemexercendo, perredditionem boni pro

II. Idem przedixit fequentibus verb

is: In die Zach. x4

v. 20.

d

illa erantlebetesin domo Domini (id eft;corda

ef]

maloiis, qui injuriis nos affecerunt, charitas

erga Deum & proximos in cordibus noftris

odio accenfa convertentur, ut non nifi puriffi-

d

augebitur; hzecque ea, quibus coram Deo ob-

muscharitatis ac benevolentize liquor, ac mife-

Drexelin

noxiifumus, debitadiluet, & abolebit, fiqui-

ricordize oleum illa repleat, fintque velutilam-

tolis p. 8

" dem charitas operit multitudinem peccato-

pades olei femper lucentisin confpe&u Dei )).

0151 5- 7:n'1;

rum; preeter hanc vero fatisfactionem aliis

Ill. Etiam lfaiasid praedixit: Habitabit lu- Tfaize 1x,

bu

pus cum agno, pardus cum hzedo accubabit: V:9»

Plotrch.

quoqueinfuperlucrisaugebimur, quein illis

verbis infinuantur: Ut fitir filii Patr'i: vefdris ,

Vitulus &1eo, & ovis fimul morabuntur, & pu-

l- d'S UtlL ml

i

qui in calis eft.

er parvulus conducet eos vitulus & urfus pa-

€). EX

tü

Seneca !.

fcentur: fimulrequiefcent catuli eorum, & leo

]im,

IX. Sapienter Seneca, irafcitur, inquit,

H

L. de'rà 4liguis? Tu contra beneficiis provoca, cadit

quafi bos comedet paleas. Et delectabitur in-

€, 24.

fans ( id eft, homines fimplices) ab uberefuper

)

ftatim fimultas ab altera parte deferta: nifi

par, non pugnat.

foramine afpidis, & in caverna Reguli , quiab-

lm.T E

Plut.]l.de. X. Re&edictum e

ft ab Antifthene Philofo-

lactatus fuerit, manum fuam mittet.

ltonf. h

util. cap.

IV. Abinimicitia merito abfterreat, quod

6l

ex inimi-

pho, adtuendam falutem opus effe aut inge-

€is,

nuis amicis, aut acribus inimicis, propterea

Deus plerumquelege talionis etiam in hac vi-

u

quodilli, dura admonent peccantes, hi, dum

ta permittat fieri nobis, quod aliisfecimus. Sic

Ulyts

maledicunt, revocantavitiis; fed quia adli-

Adonibefech,dum fummitates manuum ac pe- Judic. r.

dum ei ab Ifraelitis abfcinderentur, dixit: Se- V-:7:

Álity| b

bere admonendum pene vocem amifit arnici-

Q1

9 Ut

té

tia, fuperefít, ut ab inimicis veritatem audia-

ptuaginta reges amputatis manuum ac pedum

mus.

*

fummitatibus fub menfa mea ciborum reliqui-

Soneca l.

XI. Iracund

iffimze , ac pro cbrpo,ris captu

as colligebant; ficutfeci, ita reddiditmihi De-

I. de cle-

pugnaciffimze funtapes , & aculeos in vulnere

us.Herodias,quxS. JoantisBaptiftze caput pe-

Niceph. l,

I- C. 270.

snent. c.

tiitab Herode, in poenam, dum fluvium glacie

ä

19.

relinquant :: Rex vero fine aculeo eft, noluit

Pbaret

illum natura, nec fas faevum effe, nec ultio-

conftri&um tranfit, glacierupta ita fubfidit, ut

üp,

nem magno conftituram petere , telumque de-

caput a corpore refecaretur. Pemenes fenexPatrum

Solitariusa beftiis devoratus eft , quia, dum in?Pir. c.

traxit, & iramejusinermemreliquit, exem-

H

e

plarlhioc magis Rezibus ingens eft: Pudet ab

fzeculo oves pafceret,tranfeuntem peregrinum

exiguis animalibus non trahere mores , cum

acanibus diícerpi paffus eft.. Latro, qui mona- Ibid. c.

fticam vitamoccifo pueroamplexus fuerat, u- !99.

tanto hominum moderatior effe animus de-

ïä

beáàt, quanto t'ehementius nocet.

biquefibivifuseft puerum illum videre, & di-

Ludovic.

XII. Tbomas Morus dicebat : Et

hnici,&in-

centem audire: Cur me occidifti? quare ultro fe Niceph.

& capite plexus eft. Eutropius * !3 * 4

e?"bo:ï" grati beneficia pulveri; fi quid mali patiun- , judieibusvüitivt,

. Axcadii

]I itulas XLIIL — DileBlio Inimicorumf

605

be*Theol,

Wüiæ

Arcaää Imperatoriscubicularius, Authorle-

effe, utfionificaret Deus, quantum bönum ef-

9. 5 19,

gis fuit, ne quis ad Ecclefiatn confugeret ali-

Dreyg

fet inimicos fuos beniguis oculis afpicere.

al

dæm& !d

cujus criminis convi&tus, fed ut inde etiam ex-

Ali. Idem qu:erit , cur S. Stephanus fta-

Ibid,

f

traheretur. Verumipfe paulo poftoffenío Im-

$ rerlll'g, [

peratore , ad Ecclefiam con(ugiens, extra&us

tim, poltquam inimicis füis ignovit , & pro

anlä 8'2. 5

Staplet.in & occi(us eft.

illis oravit, abdormiveritin Domino? refpon-

(0,

Dom. i.

Thrafylus Bufyridityranno fua-

det, hocfattum, quiatunc ad fummum vir-

"

dens, ut ad pluviam a coeloimpetrandam, ho-

tutis apicem pertigerat. .

]

ïoll'c Pent.

fpite immolato Deos placaret, ftatim primus

immolatus eft. Thomas Cronwellus Henrico

XIIL. Tanti facienda eft hzec virtus, ut hanc S. Greg,

Il

.Iþid.

folam Pater aeternus in homine fibi imitan- Nytfén.

12

Octavo Author fuit, ut legem ferret, ne quis-

danmi fumat. Ttaindicat S.Gregorius Nyffenus, 9rat- . in

lt

quam regize Majeftatis lzef2e reus ad colloqui-

dumait: Quze de hoc animum meum fubit co-

orat.

ite

um Regisadmitteretur, nifi caufa illius prius

gitare, temerarium quidem eft vel mente con-

li

in Senatu regio cognita ; prius autem hujus le-

cipere; temerarium item veloratione mentis

gisrigorem fenfit , omnique aditu ad Regem,

le,

conceptum patefacere, &aperire. Quemad-

cui chariffimus erat, interdi&to , capitalem

modum Deus bene agentibus ad imitationem

fententiam accepit.

eft propofitus; ita vice vería tuam affe&ió-

Drexel.in

V. Auguíte dum duo Religiofi oftiatim

Phae-

nem ad bonum exemplo fibi effe vult , atque

thonte,

mendicabant , homo improbus pro eleemo-

ordo quodammodo invertitur, ut audeamus

Ífynareftim porrexit, quemilli reverenti ofcu-

dicere ad Deum: quodego feci, fac; imita-

loacceperunt, &gratias egerunt, afferentes,

refervum tuum , tuDomine. -

-a v ]

illa * $

eum pro aedificio fuo fibicommodum fore. Ta-

. XIV. S. AgnesquondamS. Brigittae dixit: L. 4. tev.

lis reftis funt omnium inimicorum machinz,

Nihileft pulchrius, autacceptius Deo, quam ^ 124

dl

quidniergo dicamus,

lzedentem fe dil

:

(

I

lefti commodas fore?

pro æglificio noftro coe-

«

orare.

?

igere, & pro perfequentibus

J0

Il

Senec. l.

VI. PulchreSeneca: Quid juvat tanquam

XV. S. Chryfo&dmus dicereaufus eft: Ea S. Chryt;

|

9. deirac. in zetetnum genitas iras indicere, & breviffi-

uf

C, uit,

res tibi pro martyrio computabitur, fi infidias he«3. de

avid,

Q]

mametatem diffipare? Quidjuvat, dies, quos

molientem, &adtantam provectum malevo-

Saule,

la

honettiffimis ftudiisimpendere licet, in dolo-

lentiam inter bene meritos nimeraris, non

remalicujustormentumque transferre ? Mors

jl

definensorare proillo, Deum obfecrando ,ut

?h

propius accedit, ac propius. Iftud tempus,

fiat illi propitius.

quod alienzedeftinas morti, fortaffe circa tuam

XVI. B. Baptiftze Veranze Chriftus dixit: Chronie,

eft. Quin potius vitam brevem colligis, placi-

ig Zath. Y

Rogame ex corde, ut ego ei, qui te afflixit , 8. Franc.

M VW2

damquetibi, & caeteris przeftas? quin potius

parcam, & , uteumliberema poena, quam me- 4 P- "-7

amabilemte, dum vivis, omnibus exhibes :

retur; ficut vellesliberari oculum tuum, vela- ^ ?*

Y

defiderabilem, cum excefferis , reddis ?

.

Drexel.in

liud membrum ab aliqua poena crudeli, quia

Ts

VII. Princeps quidam pro Symbolo habuit

proximus tuus eft oculus tuus, & membra tua.

rofis. p. 2. Struthio-camelum cum hac infcriptione: Du-

.XVIL. In Olympico certamine, inquit S. S.Ifid. Pe-

|

c. 5. *

7: riffima coquit Spiritus. Hoc fymbolum omni-

!

L. ]füe tr,

bus Chriftianis affigi deberet.

Ifidorus Pelufiota, qui czedit, acfuperat, coro- luf.l.».ep.

(['n 7060

nam obtinet; hicautem , qui czeditur, ac per- ^ !9

Plutarch.

VIII. Lacudus Árgivorüm Rex, cüm Pro-

fert, celebratur przeconis voce. Illic, qui vicif-

| l- deutiL. metheum Theffalum cogitaffet occidere, cafü

cap. ex

fim fecit, hic qui alteram quoque maxillam

e0

inim.

tuber ejus percu(fit, ac diffecuit, atque adeo

praebet, in Angelorum theatro proedicatur.

rupto ulcere przeter voluntatem fervavit ini-

Non enim ultione, fed patientia , victoria pon-

]

micum. Simili modofit non raro , ut conviti-

er

um alicui impactum medeatur animze morbo.

deratur. Nova haec coronarumlexeft, quoni-

am nova quoque certaminum ratio.

)

S. Aug.1. Experta id eft, S. Monica, quze, quia, meribibu-

X. conr.

XVlil. Pulchramrationem diligendi inimi-

S. Aug. c*

laper convitium ab ancilla appellata eft, hoc

cos fugge(fit

. Auguftinus dicens :

Inimici 3.inPf.3o.

1

i

ftimulo percuífa refpexit fzeditatem füam ,

homines,

qualescunque fuerint, non fünt odio

eamque confeftim damnavit, & exuit.

habendi, ne, cum odit malus , cum patitur ma-

Ji^

Ulyffes

. IX. Cuidam monacho moribundo, cui Ple-

]

udic, f

Aldrov. l. botomus tribus vicibus venam aperire non po-

lum, fintduomali. Diligatbonus, &, quem

patitur malum, ut velunus fit malus.

UP

EO

terat. noctu vefpertilio pedem e le&o proten-

XIX. Pufilli hominis eft, inquit Seneca , Senec. 1.

fam mordens venam rupit , fanguinem exu-

& miferi, repetere mordentem, ut mures & 28.deira

l

gens, qui, cumpoftea diutius manaret, mo-

formice , adquas fi manum admoveris , ora ** 54

nachofanitatem reddidit. Talis vefpertilio fze-

convertunt imbecilla , fe lzedi putant, fitan-

Z:Niceph. l ;

pe eft injuria illata.

untur.

. p60

i "Plutarch.

X. Antifthenes Philofophus dixit , ad tuen-

:

1

XX. Illudanteomnia cogita, inquit idem Sen.1. a.

;llïbift, f

pispr.

dam falutem opus effe aut ingenuis amicis ,

Seneca , foedam effe & execrabilem vim no- deira c.

x Patrnm

aut acribus inimicis, propterea quod illi, dum

céndi, & alieniffimam homini, cujusbenefi- 3*

,

Spif, 0.

admonent peccantes, hi, dum maledicunt, re-

Jj

tf.

cio etiam Sazevamanfuefcunt..A fpice elephan-

vocent a vitiis ; fed quia ad liberemonendum

torum jugo colla fübmiffa, taurorum, pueris

" pio e

pene vocem amifit amicitia, fupereft , ut ab

pariter ac feeminis perfultantibus, terga impu-

inimicis veritatem audiamus.

, 100

ne calcata, & repentesinter pocula (inusque

|

Xl. Quzerit nonnemo, cur Deus ferpentem

innoxio lapfu dracones, &intra domum urfo-

zeneum affigi voluerit in deferto, ut ex ejus a-

rum, leonumque ora placida tra&tantibus ,

fpe&u fanarentur Ifraelite a ferpentibus i&i ?

adulantesque Domino feras.

Pudebit cum

ls" j*

J

& refpondet Didacus Nyffenus, hoc fattum

animalibus permutaffe mores.

R. P. Lohn. Bibl. Man. T'om. 1.

AXL

Ggg 82

Bibliothece Manualis Concionatori$

604

Ibid

XXI. Et paulo poft:. Quid fi nocere velint

quam maxime demonftravit, de quo proindé

manus pedibus ,, manibus oculi ? ut omnia

dicitur: CzJar Pompeji jiatua: evertivetuit , [uas

membra interfeconfentiunt, quia fingula fer-

flabilixit. De Tito in Annalibus Ecclefiafticis

varitotius intereft ; ita homines iïngulls par-

fcribitur, quod , cum duo Patritii imperium

cent ,

quia ad coelum geniti fumus :

Salva

affe&taffe. convi&i tuiffent, ipfe hoc rejiciens,

autem focietas mü amore & cuüodla partium

aliud non fecit, quam quod eos monuerit di-

eífenonpoteft. '

cendo ,; quod Principatus per deftinationem

S.Chryf.

XXII. Sapienter S. Chryfoüomus dixit:

darifoleant, czeterum ipfis promittebat, quod

ho.35. ad Cumnos ipfos ulcifcimur, Deus nos non de-

fialiud quidpiam defideraffent, eorum volun-

poP.

fendit :

cum autem ipfi concedimus , plus,

tati libenter obfecundatux us fulfTet.

L

quam exfpe&amus efhc1mus.

$. XV.

$. XIV.

AUTHORES

AXIOMATA

l. Hieremias Drexelius in Zodiaco fymb. 9.

Floril. p.

p Rach bleibt nicht. ungerochen.

II. Robertus Bellarminus de feptem verbis

I

lL. Gerecht und fromm [u, ifl die grüfte

Dominui. c. 4. & .

Rarh , die man dem Neyd und. Fetnd. thut.

Ill. Ludovicus de Ponte to. 3 de perfe&

IIL. Rach thus. fanfft, gibt aber. bojen Lohm.

Tra&. 1. cap. 6.

]V. Ingeniofe quis dixit :

]V. Claudius Viexmontius de Poemt P.3-

Nobile vmcendl ftudium pauentla vmc1t,

€. 1. 2.3. . 4.

Cypraeus

2.2

Qui patitur: fi vis vincere, difce pati.

s Dldacus Stellal.3.de vanit. mundl AC.9.

Livius

poph. z.

V. Romanisufitatum erat proverbium, ut

. VI. Cornelius de Lapide in cap. 12. epift.

Dec. 4

- Titus Liviusin hiftoriis eorundem refert: ZImi-

ad Rom

lib 40.

citiar immortales, inimicitiar mortales debere rjfe

i. Joannes Caffianus collat. 16. c.24.

- Aftvero, inquies, ex quo inimicitize morta-

VIII Panarium IoanmsBufæl V. vmdlca-

Ya v

les ab omnibus legibus naturalibus, divinis,

tio injurize.

Yl

politicis & KEecclefiafticis damnatze fuerint ,

-1X. Francifcus Arrias to. 2. tr. 4 de nmt.

atl 7

quomodo fubfiftet proverbium afferens :

Im-

Chrifli c. 44. & feq.

V.2

sicirias mortales debere e[fe ? Nimirum per hoc

X. Henricus Engelorave in luce evangeh-

T

innuitur, inimicitias lubito mori debere , & :

ca to. 2. ÉEmbl. 49.

t.]6

de(icere, absque eo, quod repetantur, autre-

XI. Matthias Faber p. 3. conc. 2. in Dom.

füícitentur. Caefar cápitaliorem non habebat

21. poft Pent.

inimicum ipfo Pompejo, & tamen ad impe-

- AII. ThomasStapletonustezt 3. in Dom.

riu

affumptus füum erga ipfum affectum

1. poft Pent. & text. 5. ac. 7. in Dom.21.

»"a lIs

äïfää o Goo

EOE ER OEU E

eq d

äää

Plilina

va

TITULUS XLIF.

DILLCTIO PROXIMI

Jown

V

€$ I

telpfum ; quam Chuftus clarius ewcphcav1t 'vlatth J.

dicens: Omnia,

quaecunque vultis, ut fa-v. 12.

QUO AD ESSENTIAM

ciant vobis homines. & vosfaciteillis: Alte-

Deþnztzo

ram tradidit idem Chriftus apud S. Joannem Joan. rs..

S.Dion 4

I.

t virtus , qua proximus dlhgltur pro-

dicens :

Mandatum novum do vobDis, ut di- V. 12..

de div

ligatis invicem ,

ficut dilexi vos.

4

Qann 15

nomin.

4 pter Deum, feu utclariusS. Dionyfius

UM

ait, qua corda amantium inter feinvi-

A u s.

cemuniuntur, &quafi bitumine quodam ani-

m2 eorum 1ta cong lutlnantur ut, cum fint

In genere duo funt.

Doit Qu

Primus a Chnüo Matth. 7,

V1

multz, in vo!untatmus tamen una eiTe videan-

fupra indicatus :

omnia quzecunque vultis, v.2.

tur, Si forte quis quaerat , quis fit proximus

ut faciant vobis homines, « vos facite il-

( ait5

».Auguftiuus.) proximuseft omnis homo.

lis :

Secundus a S. Tobia infinuatus :

Y

S. Aug

qUOd Tob. 4« Ya

C ao

to. 5. de

Oines proximus fumus conditione terrenze

ab alio oderis fieri tibi, vide, ne tu alteri r6.

femp.

nativitatis & mortalitatis, & etiam fpe haere-

feceris. De his S. Profper fic loquitur: Haec ?

rofp l

ditatis, quia nefcimus, quid quis futurus fit

3. de vit.

aut

eft proximi tota dile&tio, ut bonum, quod

Contemp.

quoniam aut judeus , aut Haereticus ,

tibi conferri vis, velis & proximo; & ma-

CIS

Whef l

Paganus :

forte snim per mlfeucordlam Dei

lum , quod tibi nolis accidere, nolis & pro-

V1

converteturad Deum,&inter Sanctos primum

ximo.

locum habere mexebltur

In fpec1e vero fequentes numerati pof-Lud de

funt.

Ponte t, 3.

KRegula.

trxcs.

Deum

l. Affici erga omnes homines propter

$. 1.

Levit, 19.

Dupha regula nititur haec.diledio. Prïma

v. 18.

data eft a Deo: Diliges proxiinum tuum ficut

li. Velle ommbus vere bona aseterna , &

ï-!O&Bn j

L]

tempo-

Y 16,

f

Titulus XL IV. DileBio proximi,

605

lé

r

temporalia , quatenus conducunt ad confecu-

Y

E

N

. tionem zeternam.

quoniam ille promobis animam' fuam/ po-

Tuit, & nos debemus pro fratribus animas

HI. Haecomnia procurare per media pro-

ponere.

:

portionata ; e contrario vero damna ftudiofe

ll

CHEHMESE:

avertere, autubi proximus jam incurrit, ite

XllL. Alter alterius onera portate,

; & üC (;al 65

1

adimplebitis legem Chrilti.

V.2,

s2

rum reparare.

XIII. Decharitate (raternitatis

non necelfe 1. Thefl.4,

d

ÀV. Jucundam & gratam cum proximo

converíationem inftituere, atque adeo fedulo

habemus vobis fcribere, ipfi eni

in vos. a Deo V 9

l«

didiciftis, ut diligatisinvicem..

cavere, quae hanc impedire poffunt, qualia

: KiV. Siquis dixerit, quoniam diligo Deum,

I. Jo. 4.

Tunt contemptus, fufpiciones, temeraria ju-

V. 2Q.

dicia , oblocutiones ,

& fratrem füum odit ; mendax eft. Qui enim

citates &c.

detra&iones, mordg—

non diligit fratrem faum, quem videt Deum,

quem non videt, quomodo diligere poteft? &

.-V. Perfectam cum eodem concordiam te-

hoc mandatum habemus a Deo , ut

nere,idem volendo & nolendo, gaudendo

qui dili-

git Deum, diligat & fratrem fuum.

S

cum gaudente , flendo cum flente.

XV. Nemini quidquam debeatis , nifi, ut Rom, '34

VI. Multas pro ipfo difficultates aut labo-

res fufcipere , imoipfam etiam,fi charitas exi-

invicem diligatis , qui enim diligit proximum, "* $

legemim

plevit. Plex;itudo ergo legis eft di-

git, vitam pro eo ponere.

lectio.

— XVI. Omnis enimlek in uno fermone im-

Gal. S» |

$. 1

pletur : diliges proximum ficut te ipfum,

Vo 11;.0

)

. XVII. Nosfcimus, quod translati fumus de

JOIBIVO 146

EX S. SCRIPTURA

morte ad vitam,quoniam diligimus fratres.

XVII. Clariffimi, fific Deus dilexit nos , 1 Joann.4

Natuxra.'

& nos debemus alteralterum diligere.

VU IIU»

: XIX. Hoc eft preeceptum meum, ut dili-

Joann. r5.

Marc. 12. Í.

jiliges proximum tuum tàn

quam te-

gatis invicem , ficut dilexi vos.

V.I2. .

l

V.3I.

ipíum.

-XX. Si praeoccupatus fuerit homo

Matth. 7,

quo delicto, vos , qui fpirituales eftis , inftruite -

/

W. I2.

II. Omnia quzecunque vultis, ut faciant

vobis homines , & vos facite illis.

hujusmodi in fp

iritu lenitatis, conüderans te«

Tob. 4.

IIl "Quod ab alio oderis fieri tibi, vide he

metipfum, ne & tu tenteris.

"ü

V.'l e

tu aliquando alteri facias.

Ü

IV. Mandatum novum do vobis, ut dili-

gatis invicem, ficutdilexivos , ut & vos dili-

gatis invicem. n hoc cogaofcent omnes,

XAXI:Ant-e omnia-mütuam in vobis metipfis ,, Pet;'.

"

quia difcipuli mei eftis , fi dile&ionem habue-

charitatem continuam habentes , quia chari- v. g.

ritis ad invicem. .

tasoperit multitudinem peccatorum.

CA 9

Philip. 2..

XXII. Qui diligit fratrem fuum, inlumine I

v.2.

V. Nihil per contentionem, neque perina-

manet.

i

nem gloriam, fed humilitate fuperiores (ibi

V. IO.

invicem arbitrantes, non quze fua funt, fin-

. AXIIL In tribus placitum eft fpiritu meo,

guli confiderantes, fed ea , quze aliorum.

ccl.as.

que fünt probata coram Deo , & hominibus: ,

a

Joann.13.

VI. Charitas patiens eft, benigna eft, non

concordia fratrum , & amor proximorum , &

V. 34-

zemulatur , nonagit perperam, non inflatur,

vir & mulier fibi bene confentientes.

noneft ambitiofa, non querit, quze fua funt,

XXIV. Iterum dico vobis,

jMatthy,

vobis confenferint fuper terr

quod fi duo de Matth. 8

-V. I2

non irritatur, non cogitat malum, non gau-

am de omni re, V. 19.

det fuper iniquitate ; congaudet autem veri-

quam petierint, fietillis a Patre meo.

^ XXV. In qua menfura menífi fueritis , re-

Marc. 4.

1Joun, fs.

tati, omnia fuffert, omnia credit , omnia fpe-

metietur vobis.

d V. IZ'

rat, omnia fuftinet.

V.24..

Joann. 15.

VII. Majorem hac dilectionem nemo ha-

XXVI. Nonte pigeat viüt/are infirmum

V.13.

, E&cl. .

j

àmicis fuis.

bet, quam ut animam fuam ponat quis pro

ex hisenim in d'ile&ione firmabeüs.

V. 39.

Deut. 22.

VIII. Non videbis ovem fratris tui , aut

| Dign*?tai:.

Matih.n

V. l.

b

O

YÀ

fratri tuo.-

vein errantem , & pgæteribi's , fed reduces

- XXVII. Dili

gefe proximum tanqliam fe-

Marc, 15,

Malac.

IX. Nunquid. non Pater unus omnium

ipfam , majus eft omnibus holocaufto mati-

v.33.

lTOb 44'4

c.2. v.a0. noftrum ? nunquid non Deus unus creavit

bus & facrificiis.

lI

- XXVIII.- Dilig

Prof

nos ? quare ergo de

[picit unq'squisque no-

ritas ex Deo eft.

amus nosinvicem ,qüia cha—' I.Joann.4

de vit

ftrum fratrem fuum ?

v. I7.

Contemp,

.XXIX. Si diligamus nos invicem , Deus

V. E.

Ephef,4. . X. Obfecro vosego vin&us in Dxdmino, ut

in nobis mane

-Joanri.4!

6I5

digne ambuletis in vocatione, quavocati eftis,

:

. 12

cum omni humilitate & manfuetudine, cum

fecta e[?. ;

313

t":,- & charitag ejus in nobis per-

*

[nd, de

patientia, fupportantes invicem in charitate.

'quiccvmditar.'

E

fonte t

tï.l-c- 5.

Necera:.

l

XXX Ecceq

uam

3

bodum, & quam jucun- pf

m

S in unum.

j

dum, habitare ffgtþe

1.]oann.3,

XI. Iu hoc cognovimus charitatem Dei

Vi 16-

$. III.

Ggggä

l

606

Bibliothece manualis concionatoriz

$. III.

amittitur, fed potius teüdeudo multiplicatut,

uoniam habendo redditar, non carendo.

EX SS. PATRIBUS ET

XII. Charitasnonfolum apud eum ctelcit,

DOCTORIBUS.

quihanc ab eo , quem diligit, exigit, etiamfi

non recipit, fed etiam ille, a quo eam recipit ,

f(ïï;

I

Qualitas.

tuncincipit habere, cum reddit, & ideo czete-

raficfolvite, ut nondebeatis, charitatem ve-

j/

s-'.AIJ&- I-

n charitáte pauper eft dive

s; fine charitate

ro ita folvite, utnon femper habeatis, & de-

li

de laude

I

ch

2haritas in ad-

beatis.

[

omnis dives eft pauper.

charitatis.

verfitatibus tolerat, in profperitatibus tempe-

XIII. Eft charitas vinculum pärfe&ioni

s , Richard.

rat, in duris paffionibus fortis eft. in bonis

quo membra fidelium arctiffimo complexu

ad S/Vie-

torep. t.

operibus hilaris eít, in tentationibus tutiffi-

fibi invicem hzerent , & fuo capiti per om-c 4.degr.

ma, in hofpitalitate latiffima,inter bonos fra-

nes juncturas connectuntur in unum corpus char.

$, A.

tres lzetiffima, inter falfos patientiffima.

in mutuo principio bonorum omnium, ut

fec. t

$. Chryf.

mit

3

Homil.19.

]L. Charitas omnia facit communia : Ta-

fidenter quilibet poffit dicere : particeps ego

ad popul.

metfi vobis hodie non interfuimus , vobiscum

fum omnium timentiumte, & cuftodientium

!

Antioch.

tamen communem lzetitiam habuimus. Talis

mandate tua.

S. Greg.

eft enim vis charitatis, non fruentes pariter

XIV. Tantum quilibet

'portat Mpro.ximum

üper E-

cum fruentibus gaudere facit, communia pro-

quantum amat. Sienim amas, portas : fi de-

zech.

$ hr *

ximorum bona putare perfuadens.

fiifti amare, defiifti & tolerare.

h171 c

S. Laut.

IIll. Onimiam Deiclementiam! Oine

H?avbï-

XV. Nondiligis proximum, ficut teipfum, S, Aug, '

J QH [

Juftinian.

lem Dei benignitatem ! praemium nobis pol-

finonadid bonum,ad quod ipfe tendis,adducis de morib.

licetur, fi nos mutuo diligamus, & ea nobis

XVI. Circavitam tuam efto aufterus, circa

. l.

S. Chryf.

przeftemus , quibus nos invicem indigemus ,

aliorum benignus. Audiantte homines parva

in illum

& nos fuperbo & ingrato animo ei renit

mandantem , & grandia facientem.

Matth. 19.

cujus imperium beneficium eft.

ïmur,

XVIIL. Charitas vultabundare fibi, ut pof- digitoa

s- ThO'

uo

gï

mas;C. 5.

1V. Sic diligendi funt homines , ut eorum

fitomnibus fervire, quantum fufficit, ut nulli f

. Bern,

non diligantur errores.

4

deficiat, alioquin fi plena non eft, perfecta

18.in .

I

S. Greg.

V. Diligemus in prox

imis, qubd funt, &

non eft..

Cant,

odio habeamus , quod in itinere Dei nobis

XVIII. Nihil aequeamicum probat, quam $. Aug in

obfiftunt.

oneris portatio.

Tantum quisque- portat , Apoc. 23.

$ ng.

S. Tho-

VI. Nonne, quioderunt te Domine, (x).de-

quantum amat.

t

Ü

IN

mwmu

snasin F.

XIX. Mandatu

m charitatis eft mandatum S. Chryf.'

138-

am ? Cum in eodem fubje&to fit natura &

byarg "

culpa, opus Dei, &opus hominis, cavendum

fimile proximo ( id eft mandato charitatis di- he-inMát.

eft difcrete, ne propter malum bonum odias,

vin2e ) quoniam hoc illud inducit, ab illo rur-

fus munitur.

vel propter bonum fubftantize malum natu-

re, & odium culpze.

XX. Ut fciat homo dilige

re prokimum ,S.Aug..

enarratin

s. Aug. tr.

VII. Unde fcimus, quia diligimus fratres ;

tanquam feipfum , prius debet diligendo

Pf. 118.

I.inc.3. nemo interroget hominem , redeat unus-

Deum diligere feipfum.

;

Joann.

mll —.——lád

quisque ad cor faum, fi ibi invenerit charita-

XXI. Ut perfetia fiat juflitia iu dilectione S. Greg.

tem fraternam, fecurus fit , quia tranfiitamor-

proximi, Deumin caufa babere neceffe cft. in homil.

tead vitam.

Alioquin proximum diligere pure non po-

—— CH

S. Chryf.

homil- 6 l. .

VIII. Alius amat, quia redamatur, alius ,

teft, qui Deum non diligit, oportet ergo di-

quia honore afficitur , alius , quia utilitati fibi

ligi Deum prius , ut

2

in Qeo diligatur & pro-

in Matth.

eífe autfore hominem putat: Chrifti vero cau-

ximus.

fa difficillime quemquam invenies , qui ami-

" XXII. Míinus proximum àmare convinci- S. Aug

cum, ut oportet, diligat, omnes fere fzecula-

tur,quinon cum eo in neceffitate illius , etiam de doctr.

I

rium vinculorum nexu inter fe vinciuntur.

art

* c.

ge— g£€d' . . - ——« "v

ea, quae fibi funtneceifaria? partitux*t

28.

V,

S. Aug.

IX. Qui diligit Deum , non eum contem-

. Ordo.

à

]' ?'1 Oæc,

c€9-——

tr. 65.in

nere poteft praecipientem , ut diligat proxi-

Joann.

mum , & qui fan&te ac fpiritualiter diligit pro-

xXXIII Cumo

mnibus prodeffe non poffis,

ximum , quid in eo diligit nifi Deum ? ipfa

hoc potiffimum confulendum eft, qui pro loco-

eft dile&io ab omni mundana dileCtione di-

rum & temporum vel quarumlibet rerum op-

fcreta, quam diftinguendo addidit Dominus:

portunitatibus , conftri&tius fibi quafi quadam

a —"—-—-————

ficut dilexit vos ; quid enim nifi Deum di-

forte junguntur ; ficut enim, fi tibi abundaret

lexit in nobis, non quod habeamus , fed ut

aliquid, quod dari oporteat ei, qui nonhabeat,

haberemus.

necduobus dari poffit ; fitibi occurrerent duo,

o

5 r

idem tr.7.

. X. Nemo dicat, inhominem pecco, quan-

quorum neuter alium , vel indigentia, vel in

inc.3.Jo.x do non diligo fratrem meum ; intendite, &

fealiqua neceffitudine füperaret, nihil juftius

facile eft peccatum in hominem ; inDeum fo-

faceret, quam ut forteeligeres, cui dandum

$ Chfvr

DA

lum non peccem ; quomodo non peccas in

effet, quod dariutriquenon poteft ; ficin ho-

Deum, quando in dile&iionem peccas?

minibus , quibus omnibus confulere nequeas,

S:Anfel.

XI. Ceetera cam reddita fuerint, non deben-

pro forte habendum eft, prout quisque fibi

ad Rom.

colligatus temporaliter adhzerere potuerit.

13. .

tur,dileCioautem tanto magis debetur, quan-

to amplius impenditur; ipfaeft, quze femper

XXIV. Ille igitur dilectionis ordo nobis fer-

S. Prc;fp.

vandus eft;juxta illud quod dixit Spiritus fan-vit; copo,

ï

redditur,& femper debetur, necf cum vredditur,

u$ ;C.I4.

607

Titalus XLIV. DifStio Proximi.

dius;ordinavit in mea charitatem : utficut or-

tantam enim curam*quis&;ue gerit de altero,

dinata charitas pofcitut Deum principaliter

quantam de fe ipfo. Ideoque oculi, manus , pe-

diligamus, & propteripfum, inipfo ea, quz

des omnium decemferviunt unicuique;nullus

diligenda funt, tantum, quantum ipfe pixecis

enim contentus eft cura fui ipfius , fed etiam

pit, diligamus. Ipfeenim przecipit, ut corpo-

geritcuram reliquorum.

ranoftra propter nos , proximos ficut nos, &

ipíum plus diligere , quam nos, debeamus:ita

Bs

fane uteis, quosnobis conjun&iores familia-

| jucundita&

ritas facit, fi eosfamanonreprobat , fed vita

, Near]

XXXI. Quialios diligit, ficutdebet, ita vi- S. Chry-

commendat, nos ampliusimpendamus; om-

vit in terra, quafi effet in coelo , femper gau- feft. hors,

lid ie.

nium profectus noftros eífe credamus, & de

dens fumma tranquillitate ; in hoc enim bo-

32.in epift

D tote p' [-

aliorum peccatis, tan

2. ad Qs

CA degr,

quam deæn-oüris, miferi-

no charitatis omnia bona habet, & pereamin-

ripth,

VCar,

corditerlugeamus,

numeras obtinet victorias , & coronas , & inze-

Sv."Aup;.' in

XXV. Dilectio unguendum eft,quod primo

^

*

fpec. Ere-

fümabiles tiiefauros pacis.

Amit.

effunditurin ipfum caput(id eft, Chriftum )&

AXXII. Nihil auditur dulcius, nih

il opta- S. Aug. In

ab hoc defcendit in barbam(id eft.adMajcres)

tur delectabilius ,nec utilius poffidetur; quam Pf. 132. &

deinde in oram Veftimenti ( i.elt.adMinores. )

I2.ad FF,

obrem dixit David: Oquambonum , & quam

inerem,

15- Greg.

jucundum, habitarefratres in unum. — Hzec

Tiperl

Zeth,

| N"e.rejïta:r. ,

verba Pfalterii , ifte dulcis fonus , ifta

ä

8

. Aug. ?

?mellodia

ho. 17 in" j

XXVI. Dile&io Dei prior eft ordine prlzä::-*;

etiam monafteria peperit.

! s- Aug,

loc.

|^

piendi , fed proximidile&io prior eft ordine

XXXIII. Ubi ett meum ac tuum

. iwrio:

defoorib,

N

faciendi; nequeenim, qui preeciperet tibi di-

mnium litium genus, & contentionis occafío,

S. Chryf.

lectionem illam duobus preeceptis , prius tibi

& inter cognatos & íratres : ubi autem hxec

tS.IChryf.

taillum

commendaret proximum , & poftea Deum,fed

nonfunt , ibi fecura verfatur pax & concordia.

primo Deum, & poítea proximum. Tuau-

m

XXXIV. Vere bonum , vere jucundum: S, Hier,

digitoa

tem quia nondum vides Deum , diligendo

unum fratrem dimifimus , & ecce quantos in-

iiuo,

proximum promereris , quem videas; diligen-

ducimus? Frater fzecularis non tantum me

8 Bert,

:

do proximum, purgas oculum ad videndum

amat, fed fubftantiam meam ; czeterum fratres

lkf.läi.in

Cant,

: Deum evidenter, Joanne dicente: Qui non

fpirituales, qui fua utique negligunt , alia non

$, Aug n

diligit fratrem fuum , quem videt, Deur,

quzerunt, nec aliud przeter me.

Apoc 5j

uem non videt, quomodo poteft diligere ?

SS. Greg.

XXXV. Tale eftbonum pacis ,quodex fra- S. Lan-

ho, 28. in

XXVII.Dico hzec,necelfe eft;charitatis prze-

ternaoriturcharitate, utin rebus creatis nihi] 'ent. Iu-

S. Qul

Ev.ang.

cepta cuftodiat, quisquis haberein nuptiis ve-

gratiofius foleat audiri , nihil delectabilius ;

Inian, ítr

hoinllst, -

ftemnuptialem cupit. Hinc eft, quod corti-

Y

. Vit-c. I s.

concupiíci, & nihilutilius poffideri.

nis Tabernaculi intexi coccus bis tin&us ju-

XXXVI. Multz resfüntpulchro, & hone-

S. Chryf.

betur. Vos eftis . fratres, cortinze Tabernaculi,

ftze , quze carent deleCtatione, quemadmodum

hom.z. de

qui per fidem in cordibus veltris fecreta coe-

$ag

alize iunt jucundze , fed deeft eis honeftum : Job.

enatrat.t

leftia velatis ; fed cordinis Tabernaculi bistin-

Non facileautem contingit, üt utraque con-

P g.

&us coccus debet ineffe, coccusquippeignis

venuiant, fed in hoc utraque con

fpeciem habet ; quid vero eft charitas, nifi i-

currunt , &

$. Greg.

voluptas, & honeftas maxima.

i homil,

gnis ? fedifia charitas bis tin&ta effe debet, ut

XXXVII. Bonum & jucundum eftfola ch

a- S..Tb;l;l.

tingatur & per amorem Dei, & per amorem

ritas ; hoc privilegium foli charitati fervatum Villan.

onc, de

v

proximi; qui enim fic amat Deum, ut per

eft, utcum fit non folum bonum, fed maxi-

foed

contemplationem illius negligat proximum,

mum omnium bonorum » fit. quoque jucun-

, €occus quidem efít , fed; bis tin&us non eft.

diffuiunum , omnis quippe alia virtus poenam

Sc Aug.

-' Rurfum qui fic amat proximum , ut tamen

habet annexam. Noftra humilitas, patientia,

ledodts

[3

contemplationem Dei per ejus amorem re-

abftinentia , caftitas , paupertas , fortitudo la-

Chrid, &

linquat, coccus eft, fed bis tinctus non eft.

S.'Amb.

borem habent, neque enim fine labore homo

^ R

] 1. 3. omCJ

. AXVIII. Confidera,o homo, :unde nomen

fubmittitur, patiturinjurias, abftineta cibis &

fümpferis; ab homo fcilicet,quze nihil a te acci-

voluptatibus carnis, caret bonis temporali-

pit/fed omnia largituromnibus ,& diverforum

bus ; in amore autem

quaenam diHicultas;

omnium animalium ufum fru&tum admini-

quis lahor eft, amare?

à

ftrat:undeappellata humanitas,fpecialis &do-

XXXVIIL Si hzec omnia non te möyent, Ibidem..

ineftica virtus hominis , quae adjuvet confor-

i

moveat tefaltemipfa, quam diximus, jucun-

tem.

ditas charitatis; quisenim non vult jucunde

dAtilitasr.

vivere, & cum lzetitia vitam agere ? Hoc fine

L]

reg

»1m

*

XXIX. Tunc plenius in Dei dile&ione

fraternitate habere non poteris ; quid namque

^

?* proficimus , cum in ejusdem dile&ionis gre-

jucundius , quam concordia

H

mio prius proximi charitate laCtamur,

quam difcordia ? .

? quid mole&ius,

S. Chryf.

XXX. Quemadmodum multi religiofi pex

XXXIX. Hoc imp

rimis habe*t Chax'ita's, s. ChtyR;

hom.77. charitatem funtunus,ita pereandem caritatis

quod cum utilitate fit

inJoann. unionem finguli funt multi: Unio decem reli-

diffim».

facillima , atque jucun- homil; cit.

/

k

gioforum facit,ut unus fit decem : nam unus eft

inomnibus decem , & omnes decem in uno.

A quitar.

I

Quareunusquisquehabet viginti oculos, vi-

V Profp

- XL. Cum videris aliquem'egentem cura- 9 Chryf;

de

tione velcorporis, velanimi, ne dicito apud orat. s.

i qonhy

ginlt,i?manus, & itarefpirat per decem animos;

Ij

teipfum : sd v. Jud.

608

Bibliothecte lManualis Concionatorie

Beths

etiamipfis non nobis, fed ut D'eo'ferviatur , lib. 2. de

te ipfum : quare ille & ille non curaverunt ?

erm.

p Cant« &

fed a mortelibera : fi inveneris aurum jacens,

inftemus.

s. Auguft,

non dicis apud te ipfum, quare ille & ille non

XLVIII. Moleftus eft medicus fuürenti phre-

ad Bonif.

Jj

gelom h

fuftulerunt? fed feftinas ante alios rapere; iti-

netico, & pater indiíciplinato filio: ille ligan- de corre&t

b 460

dem & defratribus collapfis.cogita , putaque

do, hic caedendo, fed ambo diligendo, fi au- domeft.

thefaurum inveniffe.

tem iftos negligant & perire permittant, iíta

PC

S. Lauf,

XLL. Docemur proximum ficut nos ipfos,

potius falfa manfuetudo crudelis eft.

]oió. j

Juftinia-

diligere exemplo amoris membrorum cor-

XLIX. Quae peccantur coram omnibus,

S.Augufi'.—

(

nus de le-

corripienda funt , ut omnes timeant, qui fe-

fup. illud.

ge v. c.17.

.poris humani; Primo in hoc, quod unum

r

Matth.z7.

C

membrum non invidet alii membro , licet

creto peccavit inte, fecreto corripe: nam fr

fi p: cca-

b

non habeatidem officium, non omnia nam-

folusnofti, & eum vis coram aliis arguere, verit&c.

non es corrector, fed proditor.

J

fChryf

que eundem habent atctum membra , necta-

S.Aug.l.z

jfüo d qà

men fibi invicem invident ; fic nec debet ali-

L.Sipropterea objurgandis & corripiendis

e civit.

|

gt i

quis invidere proximo fuo , habenti

maleagentibus quis parcit, quia opportunum

.gratia-m )

fibi tempusinquirit, vel eisdem ipfis metuit,

i

V

quam ip'fe non habet.

nedeteriores ex hoc efficiantur ; vel ad bonam

Digaitas.

vitam, & piam erudiendos impediant, alios-

)!

in

S.D(;rdth. XLII. Quo magis a Dei dile&ione recedi-

D

que infirmos premant, atque avertant a fide;

$. Prefs.

€. 3. bibli. mus, eo magi

s a proximi amore diftamus;

non videtur effe cupiditatis occaíio , fed con-

l,ä.dEVï[. n;

filium charitatis.

9€.6. quantum vero Deicharitatiadhzeremus,, tan-

Ll. Accufare vitia, offici

eontenp. ;

tum & proximo , quantumque proximo , tan-

üm e& bOnum . S.Allguü.. A

n

tum & D*o conjungimur.

quod tamen mali faciunt, alienas partes fa- i;ferm. ,

S. Bern.

XLIil. Memento , réligio

fe, quod veneris

ciunt. Cogitemus ergo, cum alienum repre

Dominiin

f.2

monte.

ad religionem, ut effes negotiator. & pretio-

hendere nos neceffitas co&gerit utrum tale fit

fas margaritas , virtutes fcilicet, & bona fpi-

vitium , quod nunquam habuimus, & jam non

habemus:& tunc tangat memoriam commu-

ritualia qusereres. Nec contentus efto, fi bona

ub.ïn &' Xu

inferiorainveneris, fed fumma quzeque & ex-

nis fragilitas, ut illam correctionem non o-

cellentia perquire. Nil autem pretiofius inve-

dium , fed mifericordia praecedat. Si autem

invenerimus nosin eodem vitio effe, non ob-

lirc

nies unitate ; non igitur parcas omnibus cae-

15 $

Y

- teris propter eam obtinendam , fed jejuniis,

jurgemus, fed ingemifcamus, & ad zequaliter

vigiliis , & orationibus, audaéter przefer uni-

deponendum invitemus.

tü

tatem. Volo autem, ut in eaquoque fic ma-

LII. Qui cordis fui domum excolere non S. Ambr.:

neas, non quafi unus ex omnibus, fed quafi

valet, quomodo plurimorum adjuvabit dili- iv lib. de

cum omnibusunus : lgete expande finum, &

gentiam ? & quipeccati trabem ex fuo non po-

ign. Sa-

ü

cerd.

Lbat:

ex omni genere piarum affeCtionum claude

tefteruere oculo, quomodo ex alterius oculo

?

$a

- jnter vifcera tua , ut omnibus omnia fias: &

poteritamputare feftucam?

LIII. Quid neceffe eft, bi

spungere nor; re- $, Hie.in.

congaudere paratus , & compati ; gaudere

li,

cum gaudentibus, flere cum flentibus,ut amo-

calcitraatem, per fe fatis erubefcentem con- Ep.adOc-

rem & unionem cum omnibus habeas.

fundereamplius ? cui fua ratio magifter eft , ^*?"m.

fü

XLIV. Omnes fpecies juítiti:e , quas ha-

cui propria confcientia virga, & ingeminata

$1

i

S. Chryf.

hom. 4.

. bent fervi Dei in veritate, poffunt haberefer-

verecundia lex difciplinze eít?

l

füp.Mat. vi diaboliin fimulatione ; habet enim fi&os;

LIV. Regat difciplinze vigor marfuetudi- S. Gveg.

Q

maníuetos,caftos, eleemofynarios, jejunos, &

nem, & manfuetudo ornet vigorem, & fic al- ?* !9».

li

d

omnem Ípeciem boni, quam creavit Deus

terum commendetur ex altero, ut nec vigor-

*

ad hominum falutem, introduxit diabolus

fit rigidus, nec manfuetudo diffoluta.

liba.c

ad hominum perditionem , utinter verum, &

LV. Incorreptione vitiorum fubeffe debet S.Greg.

g i

fimulatum confufio fiat: folam autem charita-

iracundia, non przeeffe, ut executione Jufti- 26.mor.

p

temfpiritus fan&i, non poteft immundus fpi-

tize nondominando praeveniat , fed fimulan-

f

do fubfequatur : & notum

ritus imitari. I[deo autem hanc privatam fpe-

x

judicium poffetfa

2

Q

ciem fibi folus Spiritus fanctus refervavit, ut

impleat & procuret.

*

per unius juftitiam & teftimonium fic cogno-

LVI. Tunc protervos melius corrigimus, S.Greg.in

lezcg

Ícatur, ubi Spiritus fan&tus eft , quemadmo-

cum ea, quaze bene egiíffe credunt, male acta paft.

f

dum per gratiam cbaritatis.

monftramus, & unde adeptagloria creditur ,

^

l

S.Greg.in

XLV.Tunc&a

Ita charitas mirabiliter für-

indeutilis confe(Tio fubfequatur. -

'pattor.

git, cum adimma proximorum fe imifericordi-

LVII. Major culpa, quo citius , quia culpa Ibid,

ter demittit ; & quze benigne defcendit ad

eft, agnofcitur, eo etiam celerius emendatur.

ib L.

infima, valenter recurrit ad fumma.

Minor vero , dum quafi nulla creditur, eo

ïu& l

A&us Corre&lionis.

pejüs, quo & fecurius , in ufü tenetur.

LVIII. Mundus effea vitiis debet , qui alie- S.Greg.in

i

E

nacorrigere curat; quatenus tanto perfpica P9'*

S.Áugu

XLVI. Nunquam alieni peccati objurgan-

fup. Epi

ft. di füfcipiendum eft negotium, nifi cum inter-

cius aliis fugienda videt: quanto hoc ipfe per

ad Gal,

nis interrogationibus examinantes conícien-

Ícientiam & vitam verius declinat. Quia ne-

tiam noftram liquido nobis coram Deo re-

quaquam pure in membro maculam confi-

iX

fponderimus , dilectione nos facere.

derat oculus, quem pulvis obtenebrat , & fu-

d

XLVII. Raro & magna neceffitate objurga-

perje&as fordes tergere non valent manus,

S.Auguft.

g

ü

tiones adhibendze funt , ita tamen , utin his

quze lutum tenent.

N

LIX.

—

Titulus XLIP. Dilfho Proximi.

609

ha ;S. Betn.

SUBBE: Magnä crimina & tarde credenda fünt;

Deus penfat, ex quanto quis agit, quam quan-

Satgu

flb Cant

..æ

* cumaudiuntur; & citius punienda, cum ve-

l ouit

d

raciter agnofcuntur.

!

tum facit. Multum facit, qui multum di?igait.

d

etorre& ll

d

Omef*

i

de füm. b,

LX. Quiblando verbo caftigatus non corri-

$. V.

pitur, acrius neceffeeft, arguatur; cum do-

i.c:.46.

lore funt abícindenda,

T

EXEMPLA CATHOLICA EXTERNA.

offünt.

quae levite;' fanari non

l. Q Moyfesita proximum

e

diligebat, ut -dä——xEx&ä. 32.

. lllid

beä 19.

LXI. Qui admonitus de p&ccato fecreto,

ceret ad Dominum: Aut dimitte illis

Atl r

corrigi negligit, publicearguenduseft, ut ul-

hanc noxam, autdele me de libro vitze.

cus, quod occulte fanari nefcit

Veritie

3$

, manifefte def

Il. S. Joannes Apoftolus id unum inculca- Surius in

bet emendari ?

bat: Filiolidiligitealterutrum; caufam vero vite.

S. Chryf.

LXII. Non uniformiter fecundum mehfu-

; Mul

in fuo dia-

hujus do&rinee toties repetitze interrogatus ,

o

,ittiri

gï lo 2«

ram deliftorumincrepationes quoque oportat

refp

£

ndit: Mandatum Domin.i eft, fi hoc fiat,

inferri, fed diligenterafpicere eorum, qui de-

fufficit.

liquerunt, vires atque propofitum ; ne forte

.lli. S. Paulusita proximmh'diügebat,' ut 2. Cor, 4,

volens ruptafarcire, majorem operetur diru-

anathema pro eo fieri cuperet, fi neceffe foret.

ptionem ; & cupiens eli

gere—collapfaf, cafum

IV. S.Paulinus non fua tantum, fed deni-

inferat graviorem.

que feipfum etiam in c

1

Vita ap,

$. [Profp.

apþivorugn redemptio-

i

Surium,

1.2. de vit.

LXIII. Leniter ca&igatus& exhibet reveren-

nem impendit.

contemp.

tiam caftiganti, afperitate autem nimiize incre-

V. S. Antonius Florent

; Ep:lfcopu's fuam Platus l'.'ä,

t

pationis offenfus , nec increpationem recipit,

m

Dicecefim perfefemperluftravit, & ingruen- Cap. 29.

- Doninijn

1netc falutem.

tequondam peftilentia , infe&tos ultro invifit,

Donte,

$. IV.

*

folataseft, recreavit: addutto fecum jumen-

to medicamentis onufto.

"EX LIBELLO DE IMITAT!ONE

CHRäSTL

-

VI.-S. Wenceslaus potiffimam dfvitiarum Petrus

partem impendebat in liberos Ethnicorum e- Sanch. :n

Lib. z. g.

l. haritas habenda eft ad omn&s , fed fa*-

1»endos, quos deinde catholiceinftrui curavit.

reg

*

p 9. C. IIs.

; no Dei

ï

Lib. I.C.

miliaritas non expedit.

Vii. S. Apollonius tratres in cellam f

iam [b

idem,

Il. Stude patiens effe in tolerando aliorum

venientes excipiebat velut tem

[

I15. $.2.

defe&us , qualescunque infirrnitates, quia &

& vaía Dei; dicebatque:hacr

pla S. Spiritus , fol. 795.

atione Abraham

tu multa habes, quze ab aliis oporte: tolerari:

excipiebat Angelosadfevenientes, & Deum

'$ Ámbr,

Sinon potes te talem facere, qualem vis, quo-

in illisadorabat; nam cumtres venientescer-

ib li. de

modo poteris alium ad tuum habere be

du $i

citum ?2

nepla-

neret, unuminillisadorabat, quze proin eti-

Cetd

Lib.2.c.3

amanimis chriftianis caufa effe debet

, proxi-

$.2

lll. Siportari vis , porta & alium. Vide

mum amandi.

quam longe es a vera charitate & bumilitate,

VIIL. Amonfenex fan&iffimus, cum fratres Spec.Exe«

$, Hle* t

quae nulli novitirafci, vel indignari.ifi fibi.

Tbid,

ei nuntiarent, mulierem in cella cujusdam fra- €mp. ex.

: EP adOC*

IV. Non eft magnum, cum bonis & man-

tris effe, ivit quidem , fed fu

pra doliolum, infra 7..

(Catt,

fuetis converfari, hoc enim omnibus natura-

quod mulierlatebat, fedit, & poftea fratres ^

liter placet, " & unusquisque libenter pacem

querere mulierem juílit , ut hac ratione fra-

habet, & fecumfentientes magisdiligit. Sed

trem accufatum a confufione liberaret; quem

S Cmg.

cum duris & perverfis, aut indifciplinatis, &

tamen privatim pofítea correxit.

lib.19,

nobis contrariantibus pacifice poffe vivere ,

mof,

IX. Cum S. Macario quondam uva oblata Tb. dift, r,

magna gratia eft

:

; & laudabile nimis yirilef

effet, ipfe eam ad proximum fratrem ferebat, ex. 48.

que factum.

hiciterumadalium, itautuva pertotam ere-

Lib.3

- V. In me debet amici dile

&io ftare , & pro?

L $r

42. $

t

mum circumlata, denique ad S. Macarium re-

)

f0f

pter me diligendus eft, quisquis tibi bonus vi-

diret: qui videnstantam in fratribus charita-

fus eft, & multum charusin hacvita. Sineme

tem , & continentiam , ad acriora

femetig-

nonvalet, necdurabit amicitia, nec eít vera

fum fpiritualis vitze extendit exercit

i a.

& munda dilectio, quam

o non copulo..

Dd Quidarn frater S. Francifci vide

Lib.z.c.S.

VI. Diligantur omnes

p

topter Jefum , Je-

ns foci- Tbid, 7;

s S gt

fus autem propter feipfum. Propter ipfum, &

um lapidibusa fatuo peti,

mox fe profratre ob- ex. 2

jecit, &lapidumi&us ex charitate excepit, -

þa-pafï.

!

inipfotam amici, quam inimici tibi fint chari ,

& pro omnibus his exorándus eft, ut omnes

XI. Cafilda Almenonis Regis Toletani filia,

ipfum cognoícant, & diligant.

cum captivos clam patre cibo & rebus omni-

2 Dbid

Lib. r.c.

,

- VIE: Pronullaremundi, & pro nullius ho-

bus recreafIet, quondam deprehenfa a patre,

;1?5-5- l.

minis dilectione aliquod malumfaciendum eft;

& quzefita, quid ferret, finu &perto, cibos in ro-

J

fed pro utilitate tamen indigentis, opus bo-

fas commutatos invenit. Quo illa miraculo

l,/ S,Gæg.ïü ;

num libere aliquandointermittendum eft, aut

percita, monitaque, fiafluxu fanguinis curari

etiam pro meliori mutandum ; hoc enim (acto

vellet, in lacu D. Vincentii fe ablueret, cum

P.foan,

; polï.

opus bonum non deftruitur, fedin mel

patre agit, utad Ferdinandum Regem morbi

Mariana

f

mutatur.

P

jus cgm—

curandi caufa mitteretur. Miffa eft, & a mor- l.9.dereb,

p* 3«

All;id.

VIIL Sinecharitate opusexternum nihil'pro?

bo liberata baptismum fufcepit, & vitam in

tol

deft,quidquid autem ex charitate agitur,quan-

rupis faftigio fanctiffime exegit.

tumcunque etiam parvum fit, & defpectum, to-

XII.S.Sanétulus charitate aCcenfus,feiþfum Lib.3.dia-

tum fructuofum efficitur ;

ma

gis üquidem

pro Diaconodedit in mortem, fed a S. Joanne log. $.

H

E

1regor,

'

1?. P. Lohn. Bibl. ÁMMan. Tom. I.

Bapt.

& 37

610

Bibliothece Manuahis | Concionatori&

n

al

Bapt. liberatus, cum manum carnificis in aere

eum, & duxitin domum fuam , & adhibebat el

immobiliter fufpenfam, fanaffet, non fibi modo

curam diligenter. Itaque perannos quindecim

V

gubernabatur; accipiebat curam de manibus

a Longobardis, fed omnibus etiam Chriftianis

Qe

libertatem impetravit.

Kulogii, & condigne nutriebatur. Poft quind

Sípec.

XJII. Ouidam audito

hoc præcepfo: diliges

cim autem annos infidiatus eft ei diabolus, &

Exempl proximum tuum, ficut teipfum: cum fedulo

clamare ccepitleprofus, inftigatus ab eo, con-

?

in appen.

e€x I2.

impleviffet id, denique obcharitatem proximi

tra Eulogium , inultisque injufiis & detra&tio-

qU

inventus eftin puteo fübmerfus, cum annulo,

nibus afficere virum ; dicebat enim ei: Multa

inala commififti fugitive, forfitan Domini tui

,

cuiinfcriptum erat, prius animam ejus in cce-

Jumreceptam efte, quam corpus infrigidatum

alienas pecunias furatus es, & per mevis pec-

fuerit.

:

catis tuis liberari, & clamabat: ja&ta miein pla-

Vita PDP.

ii'

XIV. Senex quidam, cum aliquoties ab Ab-

team, ubi ante jacebam , carnesdefidero man-

1

bate Joanne audiviffet aliquas doctrinas, & fta-

ducare. Hoc cum audiffet Eulogius, obtulit

j

timoblitus iterum effet. & tandem reverti non

eiéarnesin cibum. Iterum ille clamabat: Non

p!

auderet, Joannes lucernam accendere eum

acquiefco, fed ut dixi, jacta me in plateam,

a

juffit, & incendereex ea; tum quaefivit, an lu-

populos volo videre, jacta me , ubi meinveni-

f

cerna ex hoclaefa effet? & cum fenex refpon-

fti; forfitan , fi manus habuiffet, exfüffocare fe

f

diffet non, dixit Joannes: 1ta nec Joannes

potuiffet , in tantum eum daemon excitabat.

b

]zeditur, fitota Scythia veniatad me, necimpe-

Ideoque valde follicitus Eulogius pervenit ad

l

dit mea charitate Dei: quando iterum ruis, ve-

monaíteria virorum Dei, &dixiteis: Quidfa-

V

ni,nihil hzefitans. Et ita per patientiam utro-

ciam , Domini mei Patres, quia in defperatio-

rumque abftulit Deus oblivionem afene; hoc

nem me adducit leprofus ifte? Projicere eum

timeo, quia Deodextram dedi, & promifi us-

enim eratopus habitantium in Scythia, utani-

marent eos, quiimpugnabanturaquacunque

quead mortem continere & fovere eum. Sier-

go non projecero eum, fed per violentiam te-

pallione, & extorquebant fibi laborem, unde

nere voluero peffimos dies, & amariífimas no-

invicem lucrarentur.

ä

- fhid.

XV. Abbas Apollo, fi quis defratribus eum

&esfacietmihi, Adhzcillidixeruntei: Dum

in fuo opererequifiiffet, & labore, mox perge-

adhucin c.* pore eft magnusac beatiffimus fa-

mulus Dei Pater Antonius, afcende in navim

batcum omni lzetitia , dicens: Ego cum Rege

meo Chrifto vado hodie operari pro anima

pariter cum illo leprofo, & vadein monafteri-

um, ubi monachi ejus funt, & exfpe&a ibi; us-

mea. Hsec eft enim merces, quae animze re-

1

utatur.

que quo egrediatur defpelunca fua, & veniat

Pennequ. XVI. Klogii charitatem à

dmirandäm Ele-

ad monafterium, & quidquid dixerit tibi, obfer-

p. i. C.!5.

va, & acquiefce ejus fententize. Deusenim per

S.2.in Lía-

phantiaco per quindecim annos przeftitam & a

- — —— — ul

goga ad

eo przemiatam, vide fufius defcriptam loc.cit.

ipfum tibi dicet. Mifit ergo leprofum illum in

amorem.

XVII. S. Francifcus B. Petro Cathanii Ge-

navim , illeque pariter afcendit, & navigantes

nerali dicebat: in hoc volo cognofcere, fi tu di-

venerunt ad monafterium difcipulorum beati

Antonii. Evenitautem illa die, ut veniret Pa-

- ^JigasDominum, & mefervum tuum ac fuum,

fifecerisiftud, videlicet quod non fit frater in

ter Ántonius jam vefpera peraéta. Quandoau-

tem adveniebatin monafterium, hanchabebat

mundo, qui, quantumcunque peccaverit, quod

confuetudinem : vocabat Macharium, & inter-

poftquam videritoculus tuus , nunquam rece-

p.2. 25. dat fine mifericordia tua etfi non quzereret,tu

togabat eumdicens: Frater Machari,venerunt

.

L4

aliqui fratres huc? Refpondebat, etiam vene-

qu2eras ab eo, ii vult mifericordiam, & fi mil-

lies poflea appareat eoram oculis tuis, dilige

runt.Iterum interrogabat: /Egyptiifunt,anHi-

illum plus quam me, & ad hoc, ut trahas eum

erofoly mitze? Dederat enim eis fignum dicens:

quando videritis inquietiores, dicite. quia /É-

ad bonum, & femper miferearis talibus. -

Paladius , XVIII. Eulogius quidam Scholafticus erat,

gyptii funt: Quando autem reiigiofiores, dici-

vitac. 26- & eruditus vir, quia more divino compunctus

te, quia Hierofolymitee funt. interrogavitau-

tem fecundum confuetudinem: F'ratres /Egy-

abrenunciavit turbis hominum , omnemque

- fubítantiam fuam diftraxit , & erogavit paupe-

ptii funt,an Hierofolymitae? Refpondit Macha-

rius, & dixit: quia mixti funt ; quando autem

C

. fibus. Itaque paucos denarios in ufus proprios

Xetyl,

refervavit, cogitans apud femetipfum, quia o-

dicebat, quia /Egyptii funt, jubebat B. Anto-

tit C

perari propriis manibus non valeo, necin mo-

nius , utpulmentum lenticulz apponerent eis

|

tas. ex-

cibum, & quando refecerant, faciebat eis ora-

Cmpl, $

nafterii congregationem ingredi poffum. In-

venit ergoquendamin platea jacentem lepro-

tionem, & dimittebat eos: quando autem di-

fum, quinec manus habebat, nec pedes, cujus

cebat,quia Hierofolymitee funt, fedebat per to-

tam no(tem difputans cum eis de verbis Dei,

tantummodolingua vigebat. Stansautem Eu-

logius prope eum. oravit Dominum, & pofuit

quae ad falutem animae pertinent. Inilla ergo

vefpera fedebat, & vocabat omnes fratres , qui

quafi pa&um cun Domino dicens: Domine in

cum adveniffent, fübito vocavit: Eulogi, Eulo-

norine tuo levabo hunc leprofüm in domum

meam , & miniftrabo ei, & fovebo eum usque

gi, cum tamen nullus indicaffet nomen ejus:

tertio etiam vocatus Eulogius non refpondit

admortem, & propter hunc egoinveniam mi-

ei, arbitrabaturenim, quod alium Eulogium

fericordiam tuam. Dona ergo mihi, Cbrifte Do-

mine, patientiam adhujusobfequium: & ac-

ex monalterio vocaret.

unc dicitei, tibi dico

Eulogi, qui:3b Alexandria venifti. Refpon-

cedens adleprofum, dixit ei : fidigneris facere,

mine ?

gratiasago. Adduxit ergo afjnq'm, &levavit

dit'l'ïulogius?,/ &d1x1t, quid jubes Do

Inter-

Titulus. XLÍV. | Dileffio . Proximi.

ÓiI

d

m

Interrogaviteum Antonius: Quidhuc venifti?

fui? Etillidixeruntei: Orationibus tuis con-

ait Eulogius, & quisrevelavittibi nomen me-

s

fummata eft meílis, veniergo, accipe merce-

le«

um, caufamque manifeftavit? Dixit ei Antoni-

dem tuam. Faéta eft ergo plurima contentio

us: Scio propter quid venifti, fed coram omni-

inter eos de hac re, illo fcilicet dicente: non ac-

l

busedicito, ut &ipfiaudiant. Eulogius dixit:

cipio, quia nonlaboravi: illis vero non adquie-

lt

Hunc leprofum inveni jacentemin platea, &

Ícentibus, nifi & ipfe acciperet partem fuam.

l

levavieum, & promifi Deo, ut eum foverem;

Abierunt ergo ad judicium magni fenis cujus-

tl

quatenus utíalvusefficiar, & ipfe per meum

dam;& dicitei frater ille. Perreximus nos tres,

obfequium repaufationem habeat. Et quia poft

ut meteremusin agro cujusdam ad mercedes ,

(a

)la-

totannos recedere vult a me, & nimis exacer-

cum autem veniffemus adlocum, quem mef-

bat me, dum feftinat recedere, & cogitavi pro-

furi effemus , ipfa prima dieinzegritudinem ce-

ll

cidi, & reveríus fum in cellam, necuna die me-

Jicere eum, ideoad fanGitatem tuam veni, ut

glit

mihi des confilium, quid agere debeam,& ores

tere praevalui cum iis, & nunc cogunt me fra-

ün

pro me. Nimis enim follicitus füm , & tribulor

tresiíti dicentes : Veni, accipe mercedem, ubi

i

pro ifta caufa. Tunc auftero vultu refpiciens

nonlaboravi. Dixerunt autem & illi fratres:

n.

eum Antonius dixit: Tuprojicis eum, & qui

Revera tres fuimus, & perreximusmetere, &

fe

dt

fecit eum, non projicit eum. ]Ja&tas eum tu,

fufcepimus fpatium fexaginta modiorum,quod

fed fuícitabit Deus meliorem,

& confola-

meteremus, & fi fuiffemustoti tres cum gran-

al

di labore; vix potuiffemus explicareillud. O-

d*

bitureum. Et filens Eulogius pavefa&us elt.

Itemque beatus Antonius ccepit afperioribus

rationibusautem fratris hujus nos duo veloci-

i*

verbis increpare leprofum illum, & clamans

us, quam tres potuimus, & demeffuimus a-

m

dicebatei: Leprofe inveterate dierum. malo-

grum.Et dicimus ei: Veni, & accipe mercedes

U«

rum, indigne cceli & terrze, non quiefces blas-

tuas & nonvult. Haecaudiens fenex miratus

u

phemare Deum? Ignoras, quia Chriftus eft,

eft, & dixitunide monachisfuis, percute fi-

te-

qui mini(ítrat tibi? quomodo audes adverfus

gnumin cella fratrum, ut congregentur hic o-

10

Chriftum talia proloqui? Nunquid non pro-

mnes. Quicum veniffent, dixiteis: Venite fra-

pter Chriftum femetipfum fervum fe exbibuit

tres, & audite hoc juftum judicium, & indica-

h

Kulogius ad tuum minifterium. Increpans ergo

viteisomnia fenex, &adjudicavitillum, ut ac-

m

ciperet mercedes fuas, & faceret ex eis merce-

& hunc reliquit. Pofthaec coram omnibus di-

Ij«

xiteis, quze expediebant faluti animze eorum,

dibus, quod ipíe vellet. Et difceffit frater ille

us

admonens Eulogium & Leprofum, ut non fe-

contriítatas & plerans, & fibi praejudicatum

fuifle dicebat.

;

pararentur ab alterutro, fed in cellam veftram,

r

inquit, pergite. In przefentiarum enim vos vi-

XX. Eratin monafterio Cruciferorum, dice

. Ibidem

rcmsepper

fitatDeus. Tentatio enim hzec evenit, quiau-

)N

cefis Monafterienfis , laicus quidam frater ad exempl,

LJ

i

.terquecirca finem eftis, & coronse vobis prze-

recipiendum hofpites deputatus. Etis, nete-

(S

parantur, ne veniens Ávngelus noninveniatvos

mere fibijudicium Domini ufurparet, & alie-

ati

in eodem loco, & propofito, & perdatis tanti

num fervum contra przeceptum Apoftoli, qui

m

temporis mercedem boni operis. His auditis

fuo Dominoautftat , aut cadit, videreturjudi-

iU

cum feftinatione reverfi funt ad propriam cel-

care, fine omni perfonarum acceptione bonos

at

lam. Et poft quadraginta dies defunétus eft

& malos, probos &improbos, difciplinatos &z

Eulogius,& poft tres dies fimiliter requievitle-

infolentes,cum tanta humilitatetantaque cha-

)r.

c

profus. Poftaliquotvero dies quidam nomine

ritate recepit, pavit, miniftravit, quafi omnium

Cronius de Thebayda defcendit in monafteri-

unica mater effet, & fibi foli eorum videretur

^g

]

um Alexandrix, & invenit quosdam fratres

curaiucumbere. Cumigiturinextremis labo-

13

diem tertium leprofi celebrare quosdam , au-

raret, & tempus effet, przemia laborum reci-

. tem quadragefimum Eulogii.

Agnovit ergo-

pere, contigit, quendam laicum fratrem inte-

j

u

Cronius ,. & obftupuit, & accipiens Evange-

rim ad infirmatorium, inquo infirmus decu-

lium propofuit fraternitati , & juravit referens

buit, quandam dulciffimam melodiam , quafi

H

eis quomodo omnia, quze evenerunt Eulogio

concinentium in choro puerorum, ceualonge

& leprofo, praedixit B. Antonius.

refonantem, audire Quapropter ftupens , &

d*

Specul,

- XIX. Perrexeruntaliquando tres fratres ad

vix feipfum comprehendens, infirmatorium

m

Exempl. .

tit. Chari-

meffem , & füfceperunt certum fpatium fexa-

*

ingreditur,& moriturum,utrumne& ipfe cano-

(

tas.ex- 8l

nta modiorum, quod meterent. Unusautem

ras juvenum voces percepiffet, fcifcitatur. At

(l$

emplg, exeis primaipfa dieinfirmari coepit, & rever-

gegrotus: paululum, inquit, anteingreffum tu-

"

fus eftad cellam fuam. Duoautem qui reman-

um ad me introierunt huc quidam formofi fa-

j

- ferunt, unus alteri dixit: Ecce, frater, vides,

tis, fed mihiiucogniti juvenes , qui cum dulci-

Íl

-quia incurrit in zegritudinem frater nofter: ex-

bus cantilenis aliquamdiuinvalidi atque infit-

2n

| torque ergotuanimo tuoparum, & ego fimili-

mi corporis mei mitigaffent dolores, fufpica-

gO

termeo paululum, & credamusin Deo noftro;

tus ego, fiforte pauperes effent, & cantibus e-

[ul

quia per orationes ejus implebimus nos duo o-

leemofynas poftularent, ajo ad eos: Dulces

f

Cum

filioli mei, quamdiu potui, cum omni chari-

..pera ejus, & metemus partem ipfius.

$

.ergo expleviffent meffem totius loci illius,

tate omnibus pauperibus, quantum permifit

fit

quem fuüfceperant, venerunt accipere merce-

paupertas noftra, libenter miniftravi: nunc,

des fuas, & vocaverunt fratrem dicentes : l'ra-

quia , ut viderepoteftis , ad hzec facienda vires

/0

ter veni, & accipelaborem tuum. . Et illedixit

non fuppetunt, ad coquum pergite, &is, quia

eis: Qualemlaborem accipiam , qui non mef-

pius eft, larga vobis manu eleemofynam

à iX* RO Pv LOhn. Biblc Mano Toma l.

Iihh ha

minj-

[-

613

Biblfiothéce Manualis Concionatorie

r

miniftrabit. Et in hzec verba dimifi eos, fed

redirent, viditin via molendinum cujusdart

|i

quouam abierunt, velqui fuerint, omninonon

pauperis a torrente di(lpari, & everti, homi-

f

fcio. Quodaudiens frater cum hujusmodi ju-

nemque , cujus fuerat , infufficien:em effe, ad

venesinterclau(tra monafterii penitus vifi non

eum reparandum,aitfuis: Hoceít, quod ego

eífent, vel Angelos fuiffe, vel alios Sanctos fu-

promififervaturum; fi enim effem talis pauper,

fpi-atus, dignam laudem Deo de exhib:ta pie-

optarem, ut potentior me adjuvaret. Unde

taterefudit. Hofpitalarius vero poft haec citif-

refilientes milites de fuis equis , trabes, & ro-

fime,fed & devotilfime moriens ( ut pie credi-

taminlocum priftinum, ju(fu iftius divitis re-

NOMT CUU EEE U EE — 0

tur ) una cum concinentibus Angelis ad coele-

pofüerunt. Rurfus progredientes ulterius , re«

pererunt quendam peregrinum pauperem,

fsutol

ftem patriam commeavit, dignam mercedem

c- 3'tit' 3':

pro exhibita charitate capturus, dequo fit De-

quem dum vidiffet, Dominus ait fuis militibusz

exempl«S'q

us benedittus in fzecula , Amen.

Hoc etiam eftdeillis, quod egofacerepromifi;

Ibidem

.. XXI Legitur exemplum, quod quidam ple-

fi enim effem adeo pauper, optarem, ut aliquis ,

[

«xem. 13- banus ficut temporalibus divitiis, ita & vitiis

mihi auxiliaretur, &humanereficeret. Dixit

d

deditus erat,habuit tamen valde devotam con-

itaque pauperi : fequere me, & benetibi provi-

[

jugem, ad cujus fuggeftionem religiofos habe-

debo dehofpitio & victu. Cui pauper; Domi-

a!

batinhonore. Contigitautem, ut ad iliius do-

ne(ait) a praedicatoribus audivi, quod Chri-

Ya

mum diverterentquidam fratres. Itaque tem-

ftustalequid mifericordize fibi deputat exhibi-

—^

endd

pore brandii dixit domina fratribus: Rogo vos,

tum, &ideoitaremunerat. Venientes pariter

boni Patres, ut dicatis aliqua verba falutis,quia

ad domum, & accepta manu pauperis Domi-

illa valdefunt nobis neceffaria, fi Dominus non

nus conforti fa2eait: Enego hofpitemtibi ad-

zegreferret. Et Dominus ait: ego fimiliter pe-

duxi, curam ergoiftius babeto. At 'lla: In ve-

to,ut dicatis, fed brevia verba, quia etiam prae-

ritate,inquit, utlis eft talis hofpes, pro quo

dicationem tzediofum mihi eft, audire propter

Chriftus fe obligavit debitorem ; cumquelaute

prolixitatem. Tuncunusíratrumait: Ego vo-

pauperem hofpit:o excepiffet, fero propecubi-

", dcA n a€—— — C Y5

bis dicam brevia verba tam fructuofa , quod fi

calum fuum, ;lli pauperi lectum füumptuofum

ea fervaveritis, in judiciogenerali animam me-

difpofuit; media autem nocte coepit pauper fi-

i

$—

am, qua a juventute Deo fervivi, obligo pro a-

tire & dicere: En fiti morior. Quod cum Do«-

nima veftra. At ille: Dicite ( ait ) & egojure

minus audiiffet, acceptogladioait: Domina

quid eft hoc? At illa: Aufcultemus, Domine,

jurando proteftor fervare. Cuiille: DixitSal-

vator in Evangelio: Quodeunque vultir, ut fa-

attente, & videamus, quid fit, quo faé£to adver-

eiant volis hominess €$ vor facite illis, Et rurfus

tuntpauperem dicentem: Enmorior, moriot

per Tobiam Spiritus fan&us ait: Quod tibi non

fiti. Tunc ait Dominus. Hoc etiameft, quod.

vis fieri, alterine feceris. Si h2ec fervaveris pro:

promififervare, quod fi ipfe effem pauper, &

cul dubio falvuseris. Cui dives: repete ( ait )

neícireim, inter totgradus quotranfirem, vehe-

du SMEL m MÉ cdins.

Pater: quod cum frater feciffer, & ille didicif-

tenter defiderarem, quod aliquis mihi potum

fet, rogatipfum fratrem, utipfa breviter decla-

praeftaret, potum igitur porrigam, quiaccepta

raret, Etillerefpondit: Hic eft intellectus ver-

camifia ivitad c'fternam pro accipienda aqua,

& inillamruit praeceps: mane auteim fa&o , &

borum iftorum. Quodtu, ex quo es magnus

Dominus, velis, ut tui tibi effentfideles,te ho-

recedente paupere, interrogare coepit domina

norarent, tibique decenter fervirent: fic, cum

famulos fuos de Domino & marivo fuo, de

Deusfit Dominustuus, fis fidelis ipfum folum

quo unanimiter nihil fcire refponderunt. At

adorando, nomenillius honorando, ac illi fal-

illa: Ite (inquit) ad omnes Ecclefias & mo-

tem diebus feftivisferviendo. item;:fi effes pa-

nafteriainquirentes deillo; quia poft beatum

ter, defiderares, quod filii tui honorarentte, tu

fratrum adventum totaliter in alium virum,

quoque fimiliter facito erga Deum. 1tem nol-

Cutícitis) mutatuseft. Quibus redeuntibus,

les, quod quiste occideret, aut adulterium in

nec eum invenientibus ait domina:

Mittite

domo tua committeret, aut bona tua furaretur,

anchoram in ci(ternam , ne forte lapfus fit n

velfalfum contra te ferretaliquis teftimonium,

iliam, quia potum ferre pauperi iverat. Quo

autconcupifceret bona tua , vel uxorem ; fictu

fa&o extraxerunt illum mortuum , & plan-

debes facere, & fi horum contrarium quando-

gentibus omnibus, confpiciunt in collo illius

que quis feciffet, velles, uttehoc tibi fatisface-

circulum aureum, angelicis manibus fic prae-

ret. Aicdives: In veritate pauca ifta verba pro-

paratum , quod nec extrahi poffet, nec jun-

fenj

I

fundam continent fcientiam : Verumtamen

&ura llius ulla appareret: fed Ícriptaram hanc

E

Deo favente ea adimplere curabo. Interim ve-

continebat. Nos Angeli prius animam iftius

duximusincoelum, quamcorpus fuitfet infri-

fo coepithzec verba follicite ruminare, &inve-

nit, feinmultisillis contraria egiffe, nam qui-

gidatum in cifterna ,

quia in mifericordize

busdam domos quibusdam molendina quibus-

operibus vitam finivit. Quibus auditis & vi-

dam poffeffionesin pignus diu tenuiffe, pleris-

fis, uxor cum familia gaudio magno vocant

queinjuriam .. & verbera intuliffe recogitabat.

Epifcopum civitatis, & ille manibus circu-

Proclamare igiturfecit, feomnibus, quibus de-

lum contre&ans mirabatur, & protinus hoc

iniraculum infinuavit füummo Pontifici ,

&

bitorerat, fatsfacturum. Denique cum trifta-

retur propter magnam :emporalium bonorum

diverfis mundi potentibus.

Tunc uxor fle-

diminutionem, ait fuis militibus: Kamus re-

xis genibus :

O mifericors Domine Deus,

creationis ergoad venandum, unde orta tem-

gratias tibi ago, quod me tali viro fociafli,

qui jam certitudinaliter in tua tecum l-

pg&ate & pluviarum abundantia,'wcum vacui

tatur

Titulus XLIV. Dile&'ib proximi.

613

ll

tatur ploria, adjuva & me Domine Rex zeter-

veroaccufari, quod meum munus non imple-

A

n2 glorize , ut coníors illius elorize effici me-

verim. Nonenim curo.ut per me falvi fitis,fed

"

:

AU

ü

year, Quze venditis omnibus Chrifto fervivit -

ut falvi (itis quacunqueratione.

devote. O igitur divina lex, quam brevis &

XXIV.Charitate inter fe contenderuntapud S.Ambro«

d

quam utilis : O lex Deiimmaculata! O lex

AntiochiamTheodora virgo, & quidam miles. fiuslib a,

(

Chriftiana falutifera; tu continerisin lege na-

Illa ob Chrifti confeffionem ab infidelibus in

e virgin.

turze, tuesplenacharitate, tuesdonum Dei

fub finem

i

'J.

proftibulum truditur ; miles vero eam pr:mus

to, 4,

Q«

gratoitum, tu fola rectificas animas, & eas

adiens,perfuadet, ut mutatis fecum veltimen-

ducis ad gloriofam vitam zeternam.

tis virili habitu evadens, virginitatem inta-

l,

Daurolt.

IS;

€. 3. tit. 3.

XXli. Serapion fyndonites, qui preeter

&am confervet. Cumque ipfe cum muliebri

[

exempl.s.

W

Syndonem nihil unquam induebat , cum

vefte deprehenfus pro virgine ad fupplicium

quendam accepiffet exercitatorem , qui cum

traheretur, non fuftinuit illa, ut, cujus ope

liS

eo luderet , feinquadam urbe gentilibus ven-.

pudicitia tutata fuerat , einecis caufa fieret:

i

kjt

didit hiftrionibus, viginti nummis.

Tamdiu

palam proclamat, fe effe ei poenze addictam,

autem permanfit , & fervivit Mimis, quieum.

non ipfum: e contra ille, fe judicis fententia

]*

Il*

emerant, donec eosfecit Chriftianos, & eos

damnatum, non illam.Diu certarunt, uterque

avulüit a theatro , przeter panem & aquam

alterum fua morte redimere cupientes. At

]«

nihilfumens , neque prze meditatione fcriptu-

vero, quoniam Chriftum confitentibus, mori,

f

l*

rarum ore filens. Longo autem tempore pri-

vivere erat, Deo difponente , ambo fimul ca-

mus compunctus eft Mimus ; deinde Mima:

pitis obtruncatione gloriofum martyrium pe-

l.

deinde univería eorum familia.Dictum eft au-

regerunt,ne eos Tyrannis fepararet, quos jun-

tem, quod , quo tempore eum ignorabant ,

xerat amor Chrifti,

o

lavabat pedes amborum. Ambo ergo bapti-

XXV. San&tum Pachomium adhuc & mi- Baronius

t

zati a theatro recefferunt ; & cum ad vitam

J

litem & nullis dum fidei myfteriis imbutum , 3d2nn.

honeftam & piam procefliffent, virum valde

nihil potius ad Chriftum adduxit, quam Chri-2'9*

reverebantur. Eiitaque dicunt: adesdum

ftianorum charitas. Cum enim militibus Con-

ül

(w

frater; nos te liberabimus , quandoquidem

ftantini Magni ftipem, & annonam, quze eos

ipfenosliberafti a turpi fervitute. Dicit ergo

defecerat, quaerentibus, videret quosdam in-

ld

eis ; quandoquidem Deus eft operatus , & fal-

ter alios Pachomius,qui fingulari bene volen-

Z

va fatta eft veftraanima, vobis dicam myfte-

tiae fignificatione milites in domos fuas ultro

)r.

rium actus : ego animze veftrae mifertus, cum

invitarent, tamque liberaliter offerrent necef-

effem liber exercitator,genere/Egyptius,ea de

faria. & miratusrogaret.Ecquodnam id genus

caufa meipfum vendidi, ut vos fervarem.

hominum , tam preter confuetum benefi-

Quoniam autem hocfecit Deus, & permeam

cum ? cumque Chriftianos effe intelligeret,

humilitatem falva evafitanima veftra, accipi-

Pape. inquit;non poteft non optima effe illa

teaurum veftrum, ut etiam aliis opem feram.

religio, quzeitaad charitatem inftruit homi-

illiautem cum multum rogaffent, & affirmaf-

nes:eam ergo complecti . quid vetabit?

fent, dicendo: tetanquam patrem, & domi-

. XXVI. Senes duo multis annis fimul con-

L

Vita PP, I;

—— PT g b "DoX^t oU

num habebimus, folum mane nobifcum , non

verfati , nunquam inter fe litem habuerunt

? 3. . 96.

potueruntei perfuadere. Tuncdicunt ei: da

dixitautem unus alteri, faciamus & noslite

In,

— — -2

aurum pauperibus , nam id nobis fuiecaufa

ficuthofpitesfaciunt. Cui alter: nefcio, qua-

Y

falutis. Sed faltem poft annum nosinvifas, &

literfiatlis. Tum ille prior dixit: Ecce pono

)

fic ab iis abiit in Groeciam, & cum veniffetin

inmedio laterculum, & ego dico: meum eft

loca Lacedzemonis , audivit quendam ex pri-

hoc. Tu autem dic:non, fed meum eft; inde

mis civitatis effe Manichaeum fimul cum to-

litis initium.Pofueruntergo teftam in medio.

)

tadomo , alioqui virum bonum. Ei rurfus fe

fui, & dicit unus eorum : meum eft hoc. Etal-

ipfum vendidit in primo a&u.

Et cum intra

(

ter dixit non , fed meum eft. Et illerefpondit

duosannosipfum abduxiífet ab heerefi , & e-

ei, & meum tuum eft,tolle ergo & vade.Et dif-

jus uxorem , abduxit eos ad Ecclefiam. Tunc

cefferunt, neccontendere inter fe potuerunt.

ll

eum amantes non amplius habebant tan-

Dile&io conjugalir.

quam fervum, fed tanquam germanum fra-

XXVII. Conradus Ill. Imperator Guel-Pzdagog,

ja

trem , & patrem , & Deum laudabant.

phum Bavarize Ducem in aliqua urbium illius Chrift.p.2

BHomil, in

1-

acta.

XXIILS. Chryfoftomus fic de feipfo fcribit:

ita obfidione prefferat,ut, cum diutius fuftine- c-22- 8- 5

(

vellem fi fieri poffet, veftris oculis oftendere,

re Imperatoris impetum fe poffe diffideret, de- 39*

quam in voshabeo charitatem. Nihil eft enim

ditionem offerret,fi modo in conditiones para-

$

ll

mihi vobis jucundius, & defiderabilius,ne hzec

tus effetCaefar;verum irato vehementerlmpe-

ipfa quidem lux : millies enim optarem ipfe

ratorinonalias concedi conditiones placuit,

eífe czecus, fi per hoc liceret veftras animas

quam,ut nobilioribus Matronis urbe liceretli-

ln

J

convertere adeoipfa luce mihieft veftra falus

beris,fed peditibus excedere, & tantum, quan-

qucundior. Quid enim mejuvant folares radii ,

tum humeris ac toto corpore pollerent. fecum

ln

quando quze propter vos accipitur animi zegri-

afportare.Accepta eftab obfeffis conditio. Mu-

tudo , oculis meis magnas offundit tenebras ?

lieres ergo maritos humeris aptare , illistan-

L]

lux enim tunc bona eft, quando apparet in

quam pretiofiffimis thefauris onuftze, ad urbis

lzetitia.Et paulo poft:immplete gaudium meum,

portasaccurrere. Imperator ad tanti amoris

liceat vobisfalutem affequi,me autem propter

fpectaculum obftupefa&us lacrymas non te-

nere,omnibus veniam,& libertatem donate ac

vos reddere ratioyem: vobis darifalutem, me

ä

Hhhh 3

Deum

614

Bibliothetee Manualis Concionatorig

pe

Deum ipfum deinceps inter amici[ïïmos hà-

correptam, acnon ita multö poft morituram

3

t

bere.

fentiret Elifabetha foemiva zetatis integrae , aC

di

1 Rho var

XXVHI. Elifabetha Bobadilla Petri Arize

virtatis fuprá natalium fortunam; verita, ne

Hit.i4 uxor diuprecata virum, ut fecum novas ilias

tabidum cadaver maritum ac parvulos filios

J

€.4: : 16- jonoti orbisin oras duceret, quam non impe-

inficeret , veftes induit, fupremoque conatu

J

traret, certa virum in tanta pericula hinc fe

greffum zegre moliens , maritum admonet,

jl

non dimittere , aut tecum, inquit, vehe, aut

infantibus profpiceret , ne cafu ad cubile, in

jli

quo ipfajacuerat,incautiadreperent; fe qui-

jugulumferi, quam thori confortem habes,

n

habeas & periculorum. Liberos ego,fortunas,

dem ad medicamin viciniam abire mulierem:

fí

domum , cognatos , affinesque, & quaecunque

necplura. Egreditur caía, in qua animi par-

tem meliorem non reditura relinquebat ; vix

Jidem

amare autadmirari mos es, viro pofthabeo ,

D

nü

illi me, non domui nuptam credidi. Pervicit

paffusaliquot explicaverat. quum infantum

conítantia & prima.opinor, Matronarumin A-

minimus e eneftella profpe&ans, ad fratres

verfus , matrem abire nuntiat; fimulqueillam

fat

mericam pietatis maritalis coloniam deduxit.

Engelgt. :

XXJIX. Bertulfus Germanus magn? nobi-

compellauns, AManna, inquit, vale. Perfodit

ptf

tenerum cor notainfantisvox. ac matrem ad-

nü

Dom.4. litatisin Palzeftinam peregre abiit, ubi captus

q

poft.Paíc; eft. & fervituti addi&us. Nunciat id uxori

[] L)

vertit, fed illeintro fereceperat, ne quid mi-

fü

Ansbertze ,inea unafpem libertatis fuze fitam,

ferae moeroris deeffet. Ergo vix fe moliens,

V(

fiipfa veniret Tyranno fupplex. Obfequitur

ad vefpillonum zedes adit, pulfatisque foribus

Ti

illa, fed utnovitasin exfpectati adventus plus.

evocatum , rogat peromnia divina & humana,

gratize haberet, literas praemittit, quibus ad-

ut fibi , quam pofceret,. operam navare vel-

ttà

ff

ventum fuum defperare maritum jubet. At

lent, veniffe fe mortis certam, rogare opere

ipfa peregrini juvenis habitu Palzeftinam in-

quam maximo , ut , quoniam vix aliquid hali-

hi

tus füpereffet , vivam in:oderent, ne cui tabi-

fe

greífa, in veftibulo Regio, ceu fidicen pere-

grinus confpicitur, & auditur. Adduciturad

fico noceret cadavere, ideo enim domofe abi-

fur

Regem ífeu Principem, quem fuo cantu ita de-

iffe, ne filiisacviro peftem afflaret. Attoniti

£0

homiazes ad eam vocem , bene fperare jubent,

p

multit, utin cceenam adícita, jutfaque ludere,

;jubereturdeinlautehaberi. Poft decem dies

fiquid hutnanitus accidiffet, feitatim mortuse

poteftas eifit, petendi, quod vellet. Illa cap-

humum inje&uros, interim fuccederet tecto.

It

li

tivum dari fibiliberum cupit. Accitus Ber-

Paruit monentibus Elifabetha ; & illi paulo

tulphus, dum mortem timet, liberatur. Ju-

poft demortuz datam fervarunt fidem , ac

p

unt, humumque compofuere.

tat

venemque , ut putabat, complexus , mille gra-

foffze intul,fr

.* Dileflio Filialis.

tias illi egit. Tum patriam repetunt, & jam

to

jam patrize vicinierant, cum fidicen fimulat ,

- XXXII. Sinenfem quendam adolefcentem

Jo. Rhio,

]l

nobilinatum]loco , nec tenui re fami!

iari in-Y?

ift,

fein pago aliquid negotii habere, propediem

l. 4. C. 4«

qu

adfore. Interim Bertulphus maxinio civium

ftru&um , nünquam adducere potuerunt ami-

t

plaufu excipitur , qui convivio inftru&o ratio-

ci, ut uxorem acciperet, veritum , neortis, ut

I

fieri amat, diffidiis. mater minus quiete age-

nem fui itineris reddit : at hoc maxime que-

bu

/ Yiturab uxore fe deftitutum. Cum fuit, qui

ret. Nequehic pietatis finis fuit. Idem bonis

Drexe,

eam aufus eft criminari , maritoabfente vitam

exutus, quum ultima laboraret inopia, goffi-

in Noemota

voluptuariam egilfe , plus fex , feptem ve men-

pium nere fuftinuit, ut matremaleret; idem,

C f

"tili

fes domo abfuifle. Jamqueiratus dirasin eam

neanus grand»eva forte offenfaret, perdiu do-

taufs ].

iactabat; cum nuntiatur fidicinem adetfe[ cui

mopedem non extulit. Idem , cum extruen-

K

ille affurgere. gratias agere. genus fcire velle,

do foco vires non fuppeterent , frigentis anus

W

'ac nomen. Tum iila reípondet, fe fatturam,

pedes proprio excipiens finu tamdiu calefa-

ciebat, donec, illa jam fomno correpta , ipfe

d

ficonjugem totiesinfidam coram fifteret : fed

—

Tà

nusquam reperitur : & ecce galero rejecto &

etiam fead quietem componeret. Hac tanta

t2

colore, quofeir

pietate diuexercitum ad aeterni Patris agni-

?'fepit, ab&erfq, Ansberta appa-

fei

- ret.

tionem fidei lumenevexit; quod utvidit, do-

) Rho

Cordier

XXX. Ferdinandus Gonzalez Comes

.de

lerecoepit,fe, qui miaoris pietatis numeros

vat. H

omnes expleviíffe fibi videbatur, eam, quze

pa

p. 1 c. 3. Caftillo tenebatur captivus a Rege Legionenfi

t

$.2.

in Hifpania, & de capite periclitabatur ; uxor

erga Deum eft, tamdiuignorare.

n19

ejus San&tia fub proetexu peregrinationis ad

XXXI!IL Eje&o fatales inter bellorum tu-Tbidem; -

É

Yo

!

n

S. Jacobum in Calzecia tranfiens, cum effet

multus, quibus proxime elapfo fzeculo l: alia

te!

Regi cognata, impetravit, utad maritum in

quaffata eft , avitis ditionibus Sabaudive Duci

carcerem admitteretur. Admiffa, cum marito

Car. Philipertus filius erat. qui Caroli quinti

il

l

veftes mutat , ipfe in uxoris habitu evadit. illa

'partesac fignafecutus,in fpes omnino magnas

incarcerein vefte mariti manet. Detecta fa-

armisinfuefcebat,ac recuperaturus paternam

ge

'ditionem haud dubie videbatur. Senfit hoc

d

." bula, laudataqueconiugis in maritum chari—

.tate, maritusliber dimitt tur.

;

FrancifcusGallorum Rex, atque regnandi fef-

n

Diletlio Materna.

fus,utbellorum incerta przeíenti redimeret li-

f

N

o. Rho. — XXXI. Latera pagus eftinMugello Etrurize

beralitate, optionemPhiliberto defert , inter-

var.Hift, valle, ex quo maternz in filios pietatis clarif-

preteComite Brifachio.fe,quze armis occupa-

ln

l.4.€ 4./ fimum ab hincdecennio lamen effulfit. Pefti-

verat, fpontetraditurum, modoleviífima qua-

]i

n. I2.

fereratannus, & funeribus contagione vulga-

piam (ignificatione Gallicum imperium vellet

Q

tis exhauriebantur domus, atque oppida; nec

agnofcereIn eareram defperatione haud afper

W

tim im-

l

.vicis parcebat dira peftilitas, qua quam fe

nandaPtincïpi videbatur c?nditio , fta

L]

peratus

M

«

Titulus XLIV. f Dil£hio Proximi.

615

Ü

ak

s

peraturo ; cul velin paceagendi lenta paren-

eorum, quz ipfe cumque apud Deum meruif-

i

tis fata elfent exfpe&tanda. llle tamen refpon-

fet (an&e precatus , ut earata effet voluntas )

U

M

dit, fupereffe patrem, & Carolum Quintum;

-

hzeredem inftituit, fimulque obfecrat, nihil ul-

d

& quorum altero hujus lucis ufuram, ab alte-

trarogaturus, ut, quod reliquum effet vitze, ad

l

ro fortunze;principalis ornamenta accepilfet.

chriftianze fan&itatis amuflim exigat , nihil fe

Itaqueillis inconfultis Regis liberalitatem ad-

u

patri amplius praeftare poffe. Perculit filii mo-

l

mittere, fui non effepudorisac pietatis. Hoc

rientis pietas hominisanimum, eamque poft

illeanimo viam aperuiffe videtur vi&torize, qua

non ita multo

illius exceffum vitam inftituit , cujus filium,

wr'

poft ditiovnrem omnem glorio-

fi viveret, non poeniteret.

IX

fiffime recepit.

XXXVII. Garzize Gonfalvi patrem coepe-Ibidem n.

Ibidem

XXXIV. Adolefcens quidam Paraquaria-

no 7.

rant Mauri, duraque, ut illis barbaris moris eft,5-6* 16

s

nus matrem adhuc in fylvis veteri more agi-

fervitutefatigabant: angiad hzec Garzias, ut-

tantem mori quum videret, dolebat maxime

que parentem illazerumna liberaret, multa fe-

facris undis inexpiatam, ?eternisque ea pro-

cumcommihifci ; expeditiffima demum via illi

t

l.

pter mactandam incendiis obire. Quid ageret ?

yifa commutatio, fi fe validiorem utique viri-

lls

nullus in ea folitudine vicinus pagus ex iis,

busac diutius ferviturum barbaro loco patris

quos noftri ibiPatres tradendis humanis,Chri-

I

addiceret ; ingentem pietatis cogitationem

$

ftianisquelegibus moliuntur, unde (acerdos

impetu valido executus, patrem liberat, ipfe

evocatus in tempore adeffe poffet. Non tulit

verofervit, redditque propemodum,quod acce-

à

moras pietàs; matrem exilem jam animam

]

perat; nam vitze ac libertatis modicum admo-

I

trahenteni arundinea in corbe, quam molliffi-

dum difcrimen eft. Cogitaffe atque etiam pa-

me poteft, componit, eamquein humeros fub-

traífe tam arduze pietatis opusíatisDeo vifum;

l«

J*

latam per aliquot leucasad facerdotem defer-

nam haud ita multo poft ipf&ekfuga evafit, non

J2

re incipit, haud fatis validusipfe, fra&is in-

fine praefenti Dei numine , ac ma

fuper valetudine viribus. Ergo haud multum

ro? ope.

p

gnae ,Deipa-

d

b

confecerat vize, quum pio fub onere deficiens

XXXVIII. Rex ciuidam Indus, cum videret, Cordier

matrem deponit, ac moeftiffime affidet. Verum

fe filiis natu majoribus jam rerum potitis, gra- P 3 - $:

E

hanctantam pietatemille quidem , qui indide-

vem effe, cum conjuge;& filio natu minimo a-? *

i

EO.

rat Deus, haud irritam fpei effe paffus eft.

pud exteros auxilium & quietem reperturus

Idem enim iter ingreffus facerdos alterius ex-

alio migrat,invia ambo conjuges moriuntur ;

t

piandi caufa, cumaliquotindigenarum comi-

filius cum fepelire non poffet, nec tamen vellet

tatu, eos offendit humi abjectos, ac defpera-

vel mortuos deferere,mortuos cremat, & cine-

tionetorpentes. Illico benefperare jubet ado-

res capiti fuoincludit, frontique cultro apertze

h&o Rho,

lefcentein, atque annum, quam filius utcun-

va*. hif

cineres inferens, capite fuo pro fepulchro eft

lCb

que chriftianis rudimentis inftituerat, quan-

ufus. Placuit foli pietas, qui eam videbat, &

tum temporis anguftize ferebant , interroga-

hominem in alaudam feu galeritam mutavit,

üt

tam, annuentemque abluit, atque a comiti-

.

quze adhucia capitecriftam ere&am gerit, ceu

bus in pagum deferri jubet.

vulneris infrontefacti veftigium.

1l

Drexel.

XXXV. Puella quzedam

fedecim annos na-

Dile&io fraterna.

"

in Noemota per medias hoftium Hugonottarum acies vi-

C. 12.

*

.XXXIX. Annus faüperioris fzeculi quintus Jo. Rho

10

h

caufa I.

"rilianimotranfiens, cum patrem occifum pu-

fupra octogefimum primus opinor vidit eo fe

l. 4. €. 4.

g

taret, fola eam arcem petiit, in qua aliis fu-

fraternam pietatem attollere, ut altiori eam

variarum

ln-

per alia ja&is cadaveribus multis auda&ter e-

ftetiffe fattigio nulla retrozetas memoret , nul-

Hiü:.n.rs.

us

volutis, zegrepatreminvenit, confoffum qui-

la forte vifura fit. Navigantes inIndiam Xime-

d

dem multis vulneribus , fed tum leniter fpi-

jle

nios fratres Gafparem, & Ferdinandum imma-

rantem adhuc; humeris ergoimpofitum , fpe-

nibus quaffata fluCibus & lacera navis, cui a

jl

&ante hofte domum tulit: neque folum vitze,

S. Paulo nomen , medio in Oceano deftituit,

1l

fed etiam fanitati reftituit.

cum reliquis ve&oribus. Defiliere plerique in

(

jo. Rho.

XXXVI. Hieronymus Tarellus cum invito

lembum, qui onerariis femperadeít, ut quafi

08

var. Hift.

parente Capuccinuminduilffet, & depofito ex-

humilius navigantes, minores iras moverent

2

l. 4. €. 4.

n. I9

tra patriam tyrocinio conftantiam folemnibus

Oceano; fedtanta vis mortalium jam erat, ut

votis firmaífet, juffus forum ]ulii reverti, ut

lempushaud dubie, vel placido mari effet ab-

atrem irarum adhuc plenum placaret, fe ve-

forbendus , nifi jactu corporum exonerare-

:l;-lbïdemL

jj

teranis parem probavit. Ut primum horrida

tur. In hac tanta defperatione fortes jaci pla-

Jet

illa in vefte patrem convenit, tantum illi ipfo

cuit, & quos perire Deo vifum effet , illi vel

i

invifi habitus afpectu ftomachi movit, ut in-

Íponte defilirent in flu&us , vel ab aliis jaceren-

JS

genti colapho ab homine irze impotentiífimo

tur; attonitis omnibus, capitique fuo timen-

u

adterram aflligeretur, fed egregius adolefcens

tibus, feralis defignatio Gafparem Ximenium

0C

patris pedes incredibili modeftia ofculatus, ita

|

morti deftinat: necille abnuebat; fed objecit

e

flexit, utillico mutatus in amplexus rueret ,

fe Ferdinandus natu minor, vociferans enim

]i

atque amantiffime illum ofcularetur. Novum

vero, non paffurum fe, ut Gafpar fpargeretur

indelitisgenus, parente domum invitante, fi-

2

in flu&us , fi exonerato navigio fit opus, Vi-

Jà

lio pauperum Xenodochium praehabente, ex

carium fe caput fuum offerre. Contra Gafpar

l

quo paupertatis amans extrahi, ac paternas

fibi perire forte datum, viveret ipfe diutius ,

1

Jet

insedes migrare nunquam paffus eft. Móx va-

qui tardius incepiffet , fed fruftra: felicior elo-

et

letudine occupatus, conclamatusque a medi-

quentia Ferdinandus fuit, perfuafitque reli-

m-

cis teftamenti tabulas novi generis , folidzeque

quis omnibus, ut fortis errorem corrigerens,fe-

i

que,

gdverfus parentem pietatis conficit illumque

616

Biblioihece Manuahs - Concionatorie

fj

que Oceano dederent vi&timam publicze cala-

hoftili manu occideretur, idque non Athenis

Ür

tantum, fed etiam hoftium caftris effet vulga-

tü

iitatis Itaque magna omnium comploratio-

ne, qui neceffitatis crudelitatem lacrymis ex-

tum , inquibus ideo edi&um fuit. nequis Co-

yi

0C

cufabant, in undas abjicitur 360. a terra paffu-

drum vulneraret: Ipfe depofitisinfignibus Im-

Hon f

perii, familiarem cultum induit, & hoftium pa«

u

ü

um millibus. Haud paftus eft Deus tantam vir-

tutem Oceano hauriri, fuffecitque valido ado-

bulantium globo feobjecit, uüumque ex his fal-

Hir

leícenti vires, ut diem penetotum natatu fe fu-

ce percuffum in cedem fuam compulit. Cujus

If

ftentaret,aclembum nonlonge confequeretur.

interitg Athense fervatae funt.

Tj

'Tunc vero pudor navigantibus obortus, & uni-

fe

us corpufculi pondus levioris momenti vifum,

5. Vïn

f

quam ut naufragium eo additotimerent. lta-

EXEMPLA DOMESTICA.

queinhibito curfa adnatantem lceti excipiunt,

Yits b

fecuraque exinde ufi navigatione, quafi virtu-

Ignatius religiofe morem illum retinuit, Vita l. s.

hu

1&(

L S.

Soc.

tem Oeanoipío ac morte majorem veherent.

ut nullimalum pro malo redderet, fedc.2. & 6.

Jo. Rho.

XL. Margaritam Anna mater elegerat, ut

vinceretin borio malum , & maleíaécta benefa-

li

var. Hift.

uxorem Philippo!II.daret; namid Philippus

&is non tantum exzequaret, fed etiam obrue-

1.4.c 4.

n ;

u. 14.

1l. illius permiferat arbitrio. Quantares age-

ret. Dealiisnunquam detraxit: detrahentibus

U (

batur totgentibus, populisque Reginam dare?

aures nunquam patefecit. Alienorum vitia,

Bruris ]

non modo ipfe in colloquiis non protraxit, fed

:

Admonita fuze fortunze Margarita major fuit,

[r 112

n

quam uteam pietati praeliaberet. Itaquemul-

me ab aliis protraherentur, fedulo cavit. Pex

tü

tis cum lacrymis ad matrem adit, obnixeque

triginta & amplius annos neminem unquam

verbocontumeliofo, aut merdaci lzefit. Erra-

j AnfPhn,

rogat, ut regias ad Philippi nuptias, ac magnze

oll,lun. t

orbis partis imperium fororem natu majorem

ta domefticorum miro filentio tegebat, & fi

161

f

eligat, id jura naturze ferre, ut quze prior lucem

forteaperire neceffe effet, non pluribus quam

jl

viderat,imperaret. Sed vicitmatris voluntas,

opus erat , aperiebat.

ficque forori przelata Philippo ceffit.

. 1. S. Francifícus Xaverius

famme charita-L.a Epift,

tem proximi verbo & exemplo commendabat ;

H An.ïwïex. :

Dileilio: fervilis.

f

$5

T

hiuc dicere folebat ; quid aliud eft focietas Je

"

U»

[

Cordier |

XLI. MauritiusSaxonizeDux in quadam ho-

uam focietas amoris & concordisze.

P- 4 €- G. ii velitatione ab hofte ex equo deje&tus eft,

IIH. P. Jacobus Laynes in caftris nofocomioHift. Socq

[

quem utfervaret quidam ejus fervus , eum cor-

praefe&tus fua ipfe manu pbharmaca praepara-P-*- ^ 10« ,

IK

pore fuo protexit, acomnia vulnerain fe & cal-

bat, porrigebatque, unguenta oblinebat, ci- ' ^

bosinoszegris inferebat, lintea purgabat, no-

fo

ces hominum & equorum excepit, neque fe

&tu excubabat.

|A

movit. Mauritius fervi fanguine perfufus, nul-

t

]um vulnus accepit ; at fervus relatus ad ter-

- ]V. P.Petrus Faber ajebat experientia, '&Vit.1. a.

!

fcriptura conftare, quo quisiri proximos beni-c. 15.

torium paulo poft exfpiravit.-

f

Cotdier p.

XLII. Cum Remoaldus

filius Longäbardo-

gniorfuerit, eolargioremei occurrerefolitam

4.c.7.$-1. rum Regis Beneventi obfidereturab Imperato-

mifericordiam Dei. etiam ultrofine precibus ;

£

: Pf 0v

& hujus charitatis defe&tu evenire, curnullam

£nic

q

re Conftantio 1. impio haeretico , qui volebat

1699

. omnes Principes fuos errores fe&ari: videns

in precibus delectationem fentiamus. Ejusque

q

Remoaldus fepremi fine fpe pacis conciliandze

opera mifericordize fpiritualia praepatare ad

Q

fpirituales confolationes. ipfe omni ftudio ex-

Provin,

per honeftas conditiones, fervum ad patrem

Grimoaldum ablegat, qui nuntiet, fe , nifi füc-

cludebat,quidquid minuere opinionem de aliis

Phil.coll

currat, tueri urbem non poffe. Servus reverfus

poffet vel conjunctionem dirimere, in quam

16o4,

à

rem crebras preces & facrificia offerebàt, vo-

À Yórr,

cum litteris, quibus auxilium propegiem pro-

mittebatur, in manus hoftiumincidit: ubiim-

cabat autem illas cogitationes, frigora quee-

Mopunt. r

perator intelligit, folvendam fibi obfidionem

dam malevolorum dzemonum, valdeque adni-

lbid; :

'tov u-

tendum ceníebat , ne nos a charitate aliorum

fit Eraeo-

eífe. Jubet, fi mori nolit, fervum ad urbis ob-

1,1.14,

fef;e foffam accedere. ac hero fuo nuntiare, ni-

perfpecta eorum vitia avocent; unde & fpes eo-

H-S-P-I.

hila patreopisexfpe&anduni; dederet fe, qui-

rum falutisinfringifolet: neque vero has co-

'g'n'u6o C'.

bus conditionibus poffet. Servus evocato he-

gitationes cenfebat fuga vinci, fed acceffu po-

It

rofuoapertedixit: Auxilia in vicino effe, tan-

tius ad eos, erga quos quocunque modo ad-

verfionem fentimus ; fic enim Chriftum Domi-

tifper obfidionem ferret. Pluradicerem, in-

)

quit, fed cingor ab hoftibus, qui jam nunc me

num poft füam etiam mortem hafta transfixum

am

veratibi elocutum in frufta concident. Com-

in eum, qui transfixerat, cruorem effudiffe ,

TM

utad illum vel hoc modo accederet,

mendotibiconjugem ac liberos meos. Quo di-

12, Y2 b

&oillicofuit omni ex parte confoffus.

V. Primi Patres ipfi in magna egeftate Ro- Afp r.c,

t

Va! Max.

XLllIi.Cumin Reatinam Villam milites ad-

m2ze 1538. in fumma annonz charitate, pau-2?. n. 23.

lls

peres e plateisinfuam domum deportant, ci-

l l2j,

1.6.c. 8- ventarefervus UrbiniPanopionis profcripti vi-

diffet, ut herum occiderent; ipfe ftatim muta-

bo, igne, vefte, le&to, juvant, fic 400. meudicis

i

tacum hero vefte,acannulo.illum poftico clam

fubvenerunt.

V. P. Simeon S. P. N. Ignatii confeffariusEx Lib,

emifit; fe autem in cubiculum aclectulum heri

lxl

recepit, & ut Panopionem occidi paffus eft.

jam fenex,ita diligebat fratres, ut vel ignotos fi-!ngolft.

hl

"

Val .Max.

XLIV. Codrus Rex Athenienfis, vaftata ab

bi vel primum focietatem ingreffos accederet ,""-'** I*

'*.ï, 946] |

L]

1.5. c.6. hoftibus Attica, ubiab OraculoDelphico intel-

&abeis, qüi vocarentur, peteret, quorum

Ws

omnium nonïina 'memoxia notans , que

mlibet

»lexit per legatos, tum finem bello foref fiipfe

fingil-

W IQ .]

är?

Titulus. XLIV. Dileftio Pwoxïn?ï.

llj

longz & periculofe ! navigationis viaticüni

d

fingillatim in memento Deo commendabat.

Unde longiffimus erat in inemento, toleraba-

datum fuerat, id illi totum cum egenis com-

tur tamen, quia privatim celebrabat.

municarunt. Et compenfavit Deus hanc libe-

[l

-.

V'VHï'fï. foc.

talitatem aliorum in ipfos liberalitate.

!

. ro. n.

'VIL P. Joannes Nunnius cumfocio medici-

An.Lüg.

il

nae artem addifcebat, tantum ideo ut zegrctis

XX. /Egrotabat Avenionecoadjutor, cum-

1594*

z1$.

captivis mederi poffet, quod & fecit: & fiquos

que de ejus falutemedici plane defperaffent ;

monuerunt ReCorem, ne fruftra fumptus in

magis zegrotos invenit, in fuam demum tulit.

Idem, fi qui ex captivis ob morbos fuis domi-

?egrotum faceret; at P.Re&or neutiquam ac-

nis laborare non poterant, ipforum vices per

quiefcens, juffit medicos, quidquid ad fanan-

dum zegrotüm opus foret, proefcribere, itain-

fe perfolvebat. Saepe noGu colle&tas in erga-

ftulis captivorum fordes exportabat.

gentisfumptus media adhibita funt, zegerque

VIIL P. Joannes Pifcator Re&or Novitiatus

fanatus , obítupefcentibus medicis infignem

Vita B.

fuperiorum erga fuos charitatem.

2

À Vs

Aug.Hi

g, Romaui, cum nihil in promptu haberet, quod

»0€,

mendicantibus daret, fuas fzepe veftes detra-

XXI Cselitii refcivit nofter, antrum

quod- An. Belg,

u

xit & donavit. Idem Nuhnius Ribertus fecit ;

dam effe, fcetore teterrimo plenum , ubi ho- 3597

Qa

x

üg

An. Li-

ita ut ipfe pene nudus effet.

mines aliquot pefte affecti, fine auxilio jace-

IX. P. Nicolaus Stafeldius Brunsbergenfis

rent; nemoillucingredi aufus erat: fed nofter

l,

Xhuan.

Collegii Reétor, cum febris totum pzene col-

ardens charitate,folus illud intrat, reperit ma-

d

Brunsb.

gnam fexus utriusque vim, alios fuper alios

1612.

legium invafiffet, pro omnibus fe Deo vi&i-

a

mam obtulit, ratumque habuit Deus, mo

'

:

T

animam agentes, omnes confeífione expiat,

l

tuus eft illefebrifolus, loco omnium.

itaque moriuntur.

ul

XXII. Cum Augu

üægravit&r ?äegfct'aret P

LJ

An. la«

An.Flan-;

*coll. lun.

X. Jo. Antonius Hock abje&tiffimse condi-

gol.1669.

[

tionis homines maxime curabat, dicens fe cu-

Paulus Hoffeus, P.joannes Kaftellus Anglus

x614.

rare ipía Dei membra, ei quam conjunGiffi-

ad zedem Salvatoris ad octo millia paffuum

L

ma, & chariffima, ideoque fe eorum confue-

2

1

profectus, pro tam caro capite ipfe fuum de-

«La i

tudine mirifice dele&ari.

vovit, fedulo Deum precatus, votum ut hoé

5

An.Mex. .

XI. Angelopoli Indus puer tabifico viperae

fuum ratum haberet, & habuit Deus: fimul

409.

morfu fecundum crus ita intumuerat, ut fce-

enitn domum venit, decubuit & occubuit;

u

de purulenta fanies utrinque difflueret, tan-

furrexit alter jam conclamátus, pro quo ho-

0Ef $oq

tumque foetorem diffünderet, ut etiam maxi-

füa piacularis erat ille; ovis pro paftore.

3

TARNT

me exercitati in hac re ptae foetore accedere

XXIII. Joannes Berckman magna unum

p- 2, Viæïn

M

nonpotuerint. Sed Franc. a villa regali non

quernque affabilitatis dulcediue gratiaque al- P^£: 9?

folum accedebat. fed & forbitiunculas ori in-

loquebatur; nunquam auditus per jocum il-

ludere ulli, autirridere, nunquam effervefcere

gerebat , le&um fternebat, cicatricem foeten-

ATR

tem obligabat, purulentas fafciaslavabat,imo

contra aliquem. Obvics in plateis licet igro*

jl

putridam cicatricem fingulis diebus egregius

tos affabiliffime falutabat: caufam hujus rei

fui victor lambebat.

interrogatus, quia, ioquit, fratres mei funt.

I

T

Prov,

Xlk P.Ludovicus Riverius nullum un-

Quotidiezegros vifitabat promifcue,eos tamen

rtance

quam vel leviffime offendit, nulli ne nutu

folabatur diutius, qui rarius ab aliis viferentur.

1608.

Quoties obfequium ab alio pofceretur, vix pro- PAE- Ff2»

quidem repugnavit, Annis feptendecim Elo-

à

ä

uentize Profeffor.

nurciatis verbis, promptus hac fimiliveforma

pag. 15

Provin.

Xll!. P. Didacus Garzia Vice-Provincialis

refpondit: Effe&um dabo, mi pater, & lubens ;

Phil.coll.

volebat fe captivum dare Barbaris; pro capto

unde perfüugium erat omnium, quoties quis

S

1604.

t

ab illis P. Melchiore Hurtado.

in aliquo officio impeditus erat, vicem eifuam.

A. 161 r.

XIV. Joannes Bufgeus Provincialis Rheni,

demandaret.

:

Mogunt. neminem unquam acerbius ap

lavit, aut

XXIV. Jul

janus Sena ädolefc.ens vel uin-

Ann.Safte

?

Prov.Lu-

[

oníftantinus

bram detra&tionis horrebat; unde fi quando

din.coll.

ET

fit. Eraca-

perftrinxit. Idem obfervavit P.

Collarita,

Da. icl4,

Pulcharelius P. Odoardus Carveria;

in circulo loquentium ftaret, & aliquid contra r615,

H.S.P.x.

XV. Antonius Criminalis in itineribus fo»

fociorum exiftimationem quan.vis modicum

dici audiret illico rubore fuffufus ex circum-

lg. n.116. cios ferendis farcinulis fublevabat, in occur-

rentibus fluviis primus vadum tentabat, co-

ftantium corona fe fuübduxit.

Vita l'. s

XXV. P. Vincentius Caraffa in Adverfariis

C

ï

mitesque imbecilliores humeris impofitos tra-

7

jiciebat, in hofpitiis viisque & fegvi & patris

fuis hoc Syndagraphum reliquit: Deuni ama-

obibat partes.

bo propter fe, & propteripfum vivis ejusima-

!

H.4S.P. I.

XVI. Alvarus

Mendius, Mago&ani in Ára-

ginibus inferviam:Cor tradam ipfi,manumque

12. V.123* bia 1 5o. ex iis, quiab Armuzia Turcarum me-

proximo, ut divino pettori eum admoveam,

tu profugerant, conquifita ftipe fuftentabat,

Idem crebro noftris inculcabat, duas elfe cha-

- A 16

XVIL Andreas Coníalvus, Pafchalis Cata-

ritatis orores, manfuetudinem & patientiam,

Tbid. l. 15.

.l.av li 25.

n. 124»

launus, & Alphonfus Lopius 1555. facto nau«

quas ejus laterà femper claudere oporteret.

fragio fame pereunt, ne deferant turbam nau-

Loc. cit.

XXVL. P. Petrus Cotto

nus Gallus adeo ple- Nadafi ta

fragorum.

nus erat fuaviffimae charitatis,utHenricusMa-

an. me-

XVIiL. P.Dominicus dicebat, reinedium

morab.

SEX Libl

- golít. c

contra averfionem effe, ofculari veftigia il«

gnus Galliarum Rex dictitaret: Cottonus de 19 Marti,

E-Ingoflt-

130 9- 16'

nemine male cenfet,& nemini unquam füccen-

| m.fei b

lius, erga quem fentis averfionem.

fet. Mirificediffimulabat, excufabat, tegebat,

h

H.S.p.r.

XIX. An. 1548. Patres & totidem Fratres

:5..102. in Indiam navigantes , quidquid ipfis ad

| tam

fi quid perperam ab aliquo fattum audiret.

. iüii

VIL —

ä

R. P. Loln. Bibl. Man. T. 0?1. [.

618

Bzf"iiotlzecæ Mänüufis -Concionatbriæ

I

Idem rr.

XXVII. Simon de Eífpalza Coadjutor Hi-

tamen rident,non tamen perinde etiam nos ri«

unit,

fpanus petiit per Beatam Virginem aDeo fi-

demus, fed commiferatione potius erga illos

Scheg'

biimpetrari, ut in morientis locum fubflitue-

moyemur; ita peccatores, hzeret ci & cmi:es

paüc3 5

retur, illo in vita rezento, fe enim Collegio

hoftes, dum quafi infaniunt, & fic avin;:am

vix aliquid, illur autem longe plus poffepro-

fuam graviter lzedunt; licet ipfi rideant, nos

|

deíffe. Et vero zeger ille confeftim refpiravit,

tamen potius iisdem compati debemus.

?

ac fen(im convaluit; Simoneim vero intra tri-

]I. Sicut Margaritzee manibus cuià incuria Lud. de ..

duum idem morbus, quialterum deferebat;

tra&atze fplendorum amittunt & flaveícunt ; Ponte p.-

',

7

?,,

j

corripuit, & extinxit, feufuccedaneam victi-

atque fi in aceto ponantur, omnino diflolvun- ? 7-

'r(ï;:i:

mam humiltatis & charitatis.

tur; ira unio fraternze charitatis fuam piae-

Tbid. r.

XXVIII. P. Joaanes Collignon Gallus fub

G.

Auguft,

ftantiam amittit, fi negligenter traétetur, &

Du.I» j

mortem fe increpitans, latronem fe divinze

exerceatur.

^

pat

glorize vocitabat, querebaturque, quod in le-

IIl. Sicut vitze a

nimalis R.argumen'tum eft S;äpïet.

tiend

Dom. 25,

&ulo domi, non foris inter peítiferorum tur-

motus membrorum: fic vitve fpiritualis cer-

poft Pent, -

ä

bam defungeretur charitate, fimul & vitas

tum indicium,eft amor erga proximum, &

text., A.

f

quod illi decus adeo in defiderio fuit, ut ea

opera charitatis in illum. EHinc D.]oannes z.

fdem

tabe laborantibus undecies ipfe caput addi-

€.3. ait: Translati fumus de morte ad vitam,

Donà

xerit, feryieritque aífiduitate plane heroicze

quia diligimus fratres.

Contra ficut mortis

Dat

A

themn 3-

charitatis. Obiit Mufliponti r. Augufti anno

aut valetudinis defperat» argumentum eft

1633.

ftapor membrorum, & ceffatio motus ; fic ex-

]

Pluva in boc geueve exempla nmoffrorum vz-

tin&ze gratize clarum indicium eft, non aífi-

deri polfant ia Tomis integvis, quibus Titulus:

ci erga proximum, & ab ejus dileCtione cef-

Mortes 2luf?

fare. Undeiterum D. Joannes. Qui habuerit

$.Ang.

?

ves, €" F. it?z'wæ. Charitatz'sl,» pr?-

de com- 4

]ïgitm*.

fübítantiam hujus mundi, & viderit fratrem

3mun,vita.

fuum neceffe habere, & clauferit viícera ab €o,

$.^ Y

;

EXEMPLA PROFANA.

quomodo char'tas Dei manet ia ilo ?

z

idem,

-- IV. Sieut fi meldiligis, diligis

& receptacu- .

þlntarch.

em. 4.

-^ —

l. ]Xe-xahd.er Magnus urge»te matre Olym-

lum mellis ; ita qui di'git Deum, debet &'

piade, ut infontemi cccideret, aliam,

proximum, velut receptaculum divinaze boni-

inquit, a me mercedem poftula, hominis vita

tatis, diligere.

S g

I

à

[]

hon.;, ;

nullo beneficio compen(atur.

V.Sicutig

isin fua fphzera ligni

$ opus non Rodriq.i

l2ib

Stapl,

ll. Marcus Antonius parcens rebellibus

habet adfui confervationem, at ifte fublunaris P-J- t4

zetl

them. 3.

in Dom.

in Senatu dixit: Utinam poffem mu

E

l]tos eþiam

ignis fine pabulo mox deficit; itain hac vita^ 7

poftPent, &

b inferis excitare.

z

fineoperibus charitatis non vivitur, & ubi ipía

bid.

IiI. Cum Orettes & Pilades in

fe*gïoneTau—

non funt, ibi nec charitas eit.

Itiori deloco de- Sumtma

juleus

rica a Rege comprehenfi fuiffent , quod fimu-

VI. Sicuti aqua, quanto a

praed:c.

d loc f

lacrum Palladis auferre voluiffent, (ed poftea

fcendit, tanto ad plura rrganda trahi p.teft;

ml y. d-

ita fi dilectio inDeo fundetur,ad proxiinum co-

V. d—i,le-&.

letio,

1

re melius examinata Oreftes folus furti reus

compertus, ideoque damnatus ad mortem fuif-

piofilfime irrizandum inclinari faci e poteft

fet, Pilades feOreftem efle dixit, ut pro focio

-, VÀL. Sicut cibus pofitus ante inferioris con-

NIbidF

v

interficeretur, Oreftes vero fe effe Oreftem fa-

ditionis homines cito aufertur, ita, ut d!gn:o-

tebatur, ne focius periret.

ribus vix quidquam obveniat; i veroante Re-

fi

Ibid.

Toitit, |

IV. Damon & Pythias Pythagorzei condi-

gem ponatur, omnibus convivis pro menfura

P.

fcipuli, ar&:ffima inter feamicitia usque adeo

dignitat's ordinate diftribuitur; ita dilectlo ,

c' 2'

coaluerurt,ut cum Damon ad mortem damna-

quze cibus anim»e delicatus eft, fi inter vanos

tus fuiffet a Dionyfio Rege, fed prius.ut res do-

& vanitates ponatur digaioribus, id eft, Deo

mefticas componere liceret, rogaffet, Pythias

& San&üis nihil refervatur; Si vero pofitus an-

fe interea vadem offerre non dubitaret. Cum

;

te Deum, ordinate & fecundum d:gzitatem

vero hora morti deftinata adveniente, ftulti-

diftribuetur.

. VH Sicut fol pri

us montes, deinde pri- lbid.

tize ipfum ob temerariam fponfionem damna-

Mnt

ret, refpondet Pythias , non dubitare fe, quin

mum valles irradiat, ita dilectio primum in

I03,in

amicus ad defti

Deum, deinde in alios fibi magis propinquos,

T Cgr.

uti & factum.

inatum tempus adfutqrusy effet,

L— - BÉ u ]

&tunc primum in remotiífima fubjetta tertur.

Virgil,

V.Nifus & Euryalus/Ene»e focii adeo fe dili-

IX. Sicutlumen caudelze a parvo vento ex-

LJ 90 ,'

Ibid».— i

gebant, ut, cum Euryalum Rututi peremiffent,

tinguitur, magnus vero ignis plus inflamma-

Nifus prius focii mortem ulturus ad pericu-

tur, & creícit ; ita exigua charitas modica ad-

lum, quod jam!evaferat, redierit, fumptaque

verfitate corrumpitur, magnoa vero majus ex

Beió (Goué . Kandes, Bedh g

vindicta feipfum confoderit, & fuper mortui

Kuryali corpus exanimem fe projecerit.

tribqlationibus iucrementum capit.

Á

gJr

Utilitas,

$.. VIIL.

X. Sicut plures fagittze in unum fafciculum Scilurus,

SIMILITUDINES.

colligatze frargi non poffunt, feorfim vero fit

;eRex.

4Natura.

difficultate franguntur;ita & communitas ali-

[

A

ü

l. Qicutii, qui infaniunt, ac Phrenefin pa-

qua tamdiu adverfus hoftes fuos invicta mane-

i

"]

' — tiuntur, etiam quando fibi ipfis injurias

bit, quamdiu illius membra intra fe unita funt

grandes inferunt, corpus lacerant, &c. adhuc

per vinculum charitatis;facileo autem diffolve-

p

-

tur,

619

Titulus XLI V .Dz'le&'io Proximi.

L«

05

tur, fiquivis fecandum propriam voluntatem

propriüm.erga nosipfos amorem non amitti-

1

:

vivat, & proprium commodum quzerat.

muüs : eodem quoque modo juftum eft, ut pro-

Y

d

|

4

Ssteg. :

Xl. Sicut quandoquezegros , quos fortis pi-

Ximos noftros cum omnibus defectibus eo-

| paft.c.38- ementorum potio carare non valuit, ad falu-

rum diligamus, folam in illis naturze fimilitu-

tem priftinam tepens aqua revocavit; ita non-

dinem & relationem, nec non divini przecepti

nunquam, quiiater flagellorum duritiam ma-

rfeverentiam & obfervantiam confiderantes.

m L

nent incorrec&i, dulci funtadmonitioneadmo-

;* ]

II Sicut in uno corpore multa membra ha- !dem difc,

nendi; nam plerumque, quos cruciamenta

bemus, omnia autem membra non éundem ? !*

TA 1

E

js

non corrigunt, ab iniquis actibus lenia blan-

actum habent; ita multi unum corpus fumus

dimenta compefcunt.

inChrifto,finguli autem alter alterius membra.

Staplet.

XlI. Sicut calor naturalis veftimenta illi

Hinc, ficut r. unum membrum timet feparari

te

»

om. I2. impofita calefacit, & veftimenta viciffim calo-

ab alio, fic nihil debet tam formidare Chriftia-

el S;ap[et.

Es

e

rem naturalem fovent, & perficiunt; fic ignis

nus, quam feparari a Chrifli corpore. 2.Sicut,

- "o , d

ïhem. 4.

rPOQPem:* j

amoris divini ad proximum amandum cor ac-

fi quid patitur unum membrum, compatiuns

cendit,& ipfe amor proximi hunc poftea ignem

ÓH

tur, omnia membra, ita quivis homo proxi-

ïix

fovet, atque adauget.

[

Tidem

mo fuo compati debet. 3. Sicut membra in-

1

Dom.

" XIIL Sicut quide fonte bibit, autex fole vi-

firmiora abundantius honorantur; fic & nos

IS

17 det, non fonti aut foli quidquam, fed fibi ipfi

non debemus eos defpicere, qui infirmi vi-

A

Pent.

them, 3.

multum contulit; ità amor proximi non tam

dentur. Inítruimur quoque in hoc , quod , fi

X

ipfi proximo, quam nobis eft utilis.

quid patitur unum membrum, compatiuntur

ll

äi

omnia mebra ; five, fi glorietur unum mem-

ef

Necefftas.

brum , congaudent czetera ; fic fideles debent

Pt

SS. Aug,

[

XIV. Sicut, fifrater nofter vulnus habet in

gaudere cum gaudentibus, flere cum flenti-

[

mun.vita

de com-

corpore, quod occultum velit, eo quod fecari

bus. 4.Sicut membra ad invicem ferviunt ;

0

'timeat, crudeles ceaferemurt, fifileremus, mi-

nam oculus non videt pro fe folo, fed pro

fericordes vero, fi indicaremus ; ita multo

toto corpore; auris non fibi foli audit, nec

"ll* ïdem

inagis mifericordes cenferi debemus, fi vul-

pes fibi foli ambulat, fed toti corpori ;; eodem

&them. M

nus mentis, ne in corde deterius putrefcat,

modo, ut debito reciprocse dile&tionis, quo

Di«

aperiamus.

obfítringuimur, perfe&e fatisfaciamus, bona

[/

S. Greg.

XV. Sicut in zedificio lapis lapidem por-

noftra tam fpiritualia, quam temporalia in

on Rodti

L2.inE-

hom.23.

tat, &, fi onus detractaret, omnia corruerent;

beneficium commune totius communitatis,

ita in fpirituali zedificio Ecclefize aut commu-

in qua vivimus, communicare debemns. Ad

iL s 1

L

zech.

4

nionis damnum non leve timendum erit, fi

quod efficacius perfuadendum idem B. Laus

Y

rentius per eandem corporis fimilitudinem

tare renuant.

ilius membra fe mutuo pet charitatem por-

aliud quoddam motivum his verbis adducit ;

la. um R'

judeus

XVI. Sicut qui palatium vult conftruere,

Eodem modo provocamur, cum videmus,

àn'loc, fi-

j

v.died

prædïc.

!

inul.v. di-

primo ftudet fapra petram vel ftabile folum

quod cibum, quem os recepit, aliis membris

J

-;

lectio.

fundamentalocare, & poftea demum reliquas

communicat, ita & fideles facere debent. s.

partes fuperíftruit;ita qui in quacunque con-

Sicut, quando pars una corporis offenderetur

gregatione absque detrimento & fcandalo vi-

ab alia, nequaquam de parte offendente vin-

- D

vere cupit, prius verze charitatis fundamen-

dictam fumeret, id quod B. Laurentius [ufti-

Y

tum jJac.at oportet.

nianus optime hisce verbis notat: Similiter ,

i

Rodriq. :

XVlILSicutcaufaaquas influentisin navem

cum unuimm membrum ab alio laeditur, non fe

I[À

L.

*

P. 1. tr. 4.

vindicat, fic debet eífe inter fideles.

INullz

0

H

c. .

eft vel tabularum hiatus, aut non fatis arcta

compactio ? ita & caufa interitus communita-

malo pro inalo veddentes ; Sic enim Apoftolus

05

nos monet. Etiterum: Charztate fratergitatit

[3!

tum pleramque eft non fatis ftri&ta fubditorum

cum fuo capite & inter femet per vinculum

inviceim diligentes & paulo poft : Benedicite pev-

i

charitatis connexio.

" fequentibus vos, €» nolite maledicere. 6. Sicut

) m

Diguitas.

unum membrum lzfioni fe exponit pro alio,

Ti

fic nos agere debemus, imitantes Dominum

lï:

S. Chryf.

XVIIIL Sicut,licet aureze (unt veftes, & cal-

st

in32.in

Jefum Chriftum, qui paffioni fe expofuit, i-

x. Cor.

ceamenta aurea, aliud tamen requirimus, ut

&um, quem genus humanum mnieruerat, fu-

$,

Regem agnofcamus; purpuram autem & dia-

"

perfeexcipiens. 7. Sicut unum membrurm

]i

dema ubi primum intuemur, jam regize maje-

reputat fibi tieri, quod fit alteri, five bonum,

X

ftatis nullum aliud fignum exfpe&amus ; ita

five malum ; fic nos, quodaliis irrogatur, no-

)d

fane, cui diadema charitatis incumbit, jam

bis fieri exiftimare debemus; Unde ipfe Do-

d

anihil obftat, quo minus verus Chrifti difcipu-

minus Jefus Ecclefiae Caput dicit : Quod unz

D

lus exiftimari poífit; in hocenim cognoícent,

ex qseinius Teis fecoflis , andbi feciflis.. 8. Sic-

;;:

quod difcipuli mei eftis, fi dilexeritis invicem,

ut unum membrum non invidet alio membro,

inquit Chriftus.

licet non habeat idem officium ; non omnia

namque eundem actum habent membra, nec

"at

tamen fibi invicem invident; fic nec debet

ALUE SIMILITUDINES. -

i CrlorüP

aliquis invidere proximo fuo habenti gra

n

o

Manfi tr. T.

cut nos ipfos una cum omnibus defe&i-

z

5. difc. 9.

Si

þiam, quam ipfe non habet.

]

bus noftris amare confuevimus, quia,

e

HA.

tametfi iracundi, ignorantes, deformes , pau-

n

:

peres, & infirmi fimus, propter hoc tamen

IIÍ. Sicut Spiritus humanus ad hoc, ut.vi- V. Vin«

9

"— R.P. Lobu, Bibl. Man. 1om. f.

liii2a

tam centius

Jf

—X Q—

E

630

Jibliothece Manuafis Concionatorie

Fert. fer. 'tam det corpori, requirit conjun&ioriem menme-.

X. Utiliias ; tam quia Chriftus omnia, qüæ

de Pent. brorum, quia fi membra funt divifa, fcilicet proximo exhibemus obfequia , non alitef,

caput feoríum, & manus & pedes, & fic de

quam fibi fa&ta effest, remuneratur ; tumi

aliis, Spiritas recedit, nec remanet cum ali-

quià ipfe promifit, fi duo confenferint fuper

»

unum, éos, quodcunque petierint, impetra-

quo membro divifo, ita etiam eft de Spiritu

fancto.

Unde legimus in Pfalmo 132. Ecce

turos; Propter quam utilitatem charitatis,

quam bouum, €7 qxam jucumdum babitave fva-.

re&e commune pftoverbium' ait; Concordia

ives du unum :

uogiam aillac snaudavit Domz-

res parvze crefcunt, diícordia etiam maxim»e

Tettul.t.'

;

uus benedicionem, &v vitam usque iu faculum.

dilabuntur. Hinc Tertullianus Martyres me-

a Mafc.fo

IV. Sicut avis duabus alis potelt volare in

diante impenetrabili hac unionis & concor-

dize lorica adverfus infernum fortes, imo in-

coelum, quare? quia nec fola dile&io Dei fine

dile&ione proximi, nec fola dile&io proximi

fuperabiles fuiffe notat: Inveniat vos unitos

fine dile&ione Dei valet ad szeternam beatitu-

& concordia armatos, quia pax veftra bellum

ili eft, Similiter S. Gregorius fcribit: Ele-

Sl Greg.

dinem.

om.s. i

$. X.

&orüm multitudinem eo magis maligni fpi-

ritus pertimefcunt, quo eos per charitatis

Ezech. |

MOTIV A.

Concordiam munitos contra & conglobatos

S. Lau*t,

vemplum Chrsfia ; qui fic dilexit quemvis

afpiciunt,

juft. de

Ó E

hominem, ut pro eo fanguineim & ani-

-

lig. vit.

$& X

vä

e. 15.

mam poneret,

MEDIA

l. Exemylu

t Angelorum; de quo S. Laue

n

or Dei $ qusecunque enim funt eadem

rentius Jufüinianus ait: Sollicitudo quoque

L 4

Angelicze cuftodize nos provocatad amandum

uni tertio, funt eadem inter fe; unde

proximum : Non eft ab homine deípiciendus

cum nos pef amorem conjunéti cum uno ter-

tio, fcil:cet Deo, fueritus, facile etiam inuter

S. Thüm*.

homo; qui adeo Angelis charus eft, —

AC

Ibido Cb 70

MT Exesplum Sagclorum; de quibus idem

nos per charitatem conjungemur. Hinc S

doin,

San&usait: Tanta vis in illa coelefti pace illos

Gregorius, per amorem Dei, inquit, amor S.Greg.l.

proximigignitur, & per amorem proxirni a- 10. mor.

fatiat, ut quod in fe quisque nonaccipit, hoc fe

accep

iffe in altero exultet. -

mor Dei nutritur; nam qui Deum amare ne-

.1V. Maudatum Chezffi ; & qui

dem, eüm và«

glig't, pfofe&o proximutn diligere nefcit,

Quod ipfum pulchra fimilitudine declaravit

lediceret, datum.]o 15. Maundatum novum

i

do vobis &c. in hoc coznofcent omnes, quod

S.Dorotheus. Quemadmodum, inquies, li- $. Dor;

neze duce a circumferentia ad centrum due d:(c.6.de

difcipuli mei eftis, fi dile&ionem habuetitis

Ge, quo centro viciniores, eo etiam fibi in- non judica

ad invicem.

-

V. Pyatevüita$; nam

fratres fumus non

vicem funt viciniores: Ita quo magis Deuim

tantum natura, fed etiam gratia, tete Chrifto

appetimus ( qui noftrum eft centrum ) eo

etiam nobis invicem amoris affectu íumus

Matth.23. & patrem nolite vocare fuper ter-

ram; unus eft euim Pater veftef , qui in coé«

propiores.

S.Ambt. [;s eft, atqui tefte S.Ambrofio, major eft fra-

lL. /m omiibus bominibus Chrifbum intueri ;

quam ob cau(am Dominus, forte dixit:

i

temp.

f.20.d€ tcroitas Chrilti, quam fanguinis ; fanguinis

L]

*

enim fraternitas fimilitudinem corporis refert,

z

)uidquid feciítis uni ex minimi

S mels, ini

3

lhi 601-6.60

&

b

Chrifti autem fraternitas unanimitatem cór-

feciftis, Quod ipfüm medium etiam fuafit 5.

dis animzeque demonftrat, ficut fcriptum eft,

Cyprianus : Quid potuit nobis majus Chri- s, cys, -

inultitudinis credentium erat cof unum , &

ftus edicere? Quomodo potuit magis juftitive tr. de E«

anima una.

ac mifericordize opetam provocare, quam léetof, .

La&Gant.

$

VI. Humanitas ; nam uti

La&antäus adver-

quod praeffari id. dixit fibi, quidquid egenti

lib.6.div.

tit, confervanda eft humanitas, fi homines

praeftatur &c.. Ut, qui refpe£tu fratris in Ec«

iDRQCO 10'

dici velimus ; id autem ipfum, confervare hu-

clefia non movetur, vel Chrifti contempla«

tioné moveatur.

1

tnanitatem , quid eft aliud , quam diligere ho-

minem, quia homo fit, & idem, quod nos

Ill Cupzdetotem omuzum tevvenavum verum

fumus.

deponere ; quod Abbas Jofeph füafit;. & S.

VIIL AVeceffitas $. nàm

ficut anima n&n vi-

Jacobus dicens : unde bella & lites in vobis ?

vificat membra, nifi fibi invicem copulata;

nonne hinc? ex.concupifcentiis veftris.

ita cuom nos omnes unum corpus fumus in

IV.- Obedientie füudius $ iaxn quaecunqtie Rodriq.

Chrifto, tefte Apoft. r. Corinth. 1o. Spiritus

funt eadem cum uno tertio, etiam funt eadem P* - t

fan&us non vivificabit nos, nifi per charita-

interíe; &, ut Rodriquez ait, obedientia eít ia

tem unum fimus.

.

5

velut quoddatn hoftorium complanans omnia

VIIL. Sucunditas ; jucundum enim eft, fra-

& szequans, magnamque introducens in res

tres habitare in unum.

mnes unionem & sequalitatem.

;

2

V. Confiderave freguenter damna ex c

liarita- S. Bera.

So Befno

1X. Securitas; quid enim a foris conturba-

, 29. in

f.^9. in

Cant.—

te aut contriftare poterit, fi intus bene eft, &

tis violatione provenientia, quze S. Bernard.

Cant.

- fraternapace gaudetis ? inquit recte S, Bernar-

eleganter more fuo inhunc modum delíctibit:

Prov.1o.

Eccl. 4.

dus; nempefrater, qui juvatur a fratre, quaft

Longe,qu3efo,a vobis facite lemper hoc abomi-

civitas firma, & funiculus triplex difficulter

nabile malum: vos, qui experti eftis, & quoti«

rumbpitur, tefte Salomóne, e contrario vero

die experiatnini, quam bonum & quam jucun»

E

dum fit, habitare fratres inunum,fi tamen in

mulititudoinordinata, viCtima potius eft,

quam

pugna, tefte Vegetio de re militari.

unum, & non in fÍcandalum, alioqui nec jucune

dutà

Titulus XLIV. Dileffio Proxim.

6

Ed

t

h

dutm plaie , necbonum, fedpeffimumacmos — , ? /aturamimi , ton dederitisatitem ea,

gue

3

leftiffimum. V2e autem homini illi, perquem

Weceffaria /uut corpori , quid proderiz 2

et

unitatis vinculum jucundum turbatur; judi-

. Il. Noffe pariter debet, proximus amandás tiuso

dà

Cium profecto portabit , quicunque eft ille. An-

J/t ; id quod Hugo Cardinal s indicat, dum fu« Cardin. in

te mihi contingat mori , quam audire in vo-

per illa verba : Qui &on di/rgzt fvatvem fuui , 4 9 40

à

bis quempiam jufte calamitatem : Filii ma-

quem videt , doz2odo €'c. ita fcribit: Frater e«

x

tfis meze pugnaverunt contra mé.

Nonne

nim fuus imago Dei eft. Si ergo non diligisi-

e Tenip

praeferitis congregationis filii omnes vos eftis ?

maginem Dei , nec eum, cujus eft imazo , di-

t. lls

finguli alterutrum fratres? quid ergo a foris

ligis; ergo tnendax es, (i te Deum diligere di-

[

Vos conturbare aut conttiftare poffit, fi intus

cis, & tratrem odis ; qui non diligit fratrem ,

BN

bene eftis , & fraternà pace gaudetis ? quam

quem videt , non diligit imaginem Dei ; & qui

n

ob rem zemulamini charifmata meliora, ut

non diligit imaginem Dei, Deum non cogno«

Le— $ tog,

bones vos przebeatis zemulatofes , charifma

fcit, & qui Deum non cognofcit, ipfum non

j 10m.g i

peroptimum charitas eft.

Hoc igitut' e&;

diligit. Indubitata propofitio eft, quod. Deum

quod dico. Pax vobis, a vobis fit, & omne;

nemo vidit unquam, &ideo nos eum in pros

$

quod extrinfecus minui videtur, non terret,

ximo, velut in ejus effigie, & imaginefpecus

quia non nocet. Nam e contrario, quidquid

lari & contemplati voluit, difpofuitque , utiü

foris blanditur, nulla eft profe&o confolatio;

probationem & conteftationem amoris noftri

fi intus (quodabfit) feminarium difcordize

erga ipfum fratrem , qui oboculosnoftros ver-

.

germinayverit,

fatur, diligamus. Sicut enim, licet ligno pro

t

ignis alimento utaris, lapidem quoque in do

b

[]

Í

$. Xil

mus fundamenta conjicias, attamen poft-

u$

ASCETICA.

quam per adhibitam artificis induftriam ex u«

f

troque facta eftimago & effigies crucifixi Sal-

S.'Thom. ]. Ante omnia connitendüm eft Afcetae *u£

$

C. 13. ad

N

vatoris , e veftigioilladadoras; ita quoque li«

O $Gnel,

A«om,

cognuefcat tnodum diligendi proximuma

cet homo e luto formatus, defectibus multis

ffcut faipfum s quorum quidem tres S. Thomas

obnoxius, tibique ingratus exiflat, ate ta.

2« 10, Iof,

lp

affignat. Primus off , quantum ad fruem dilect io-

men ipfe diligendus eft, vel quia Deus id i-

ïito

7i$ ,ut nos proximum dilzgamus proptev Deum s

pfum preecepit, vel quia Deo charus & acce«

Primarius enim finis propter quem proximum

ptus, ideoque ab eodem ad *eternam gloriam

rt

lj Dit

amare debémus, elt acquifitio zeternae falu«

deftinàtus,velquiainfe defertimaginem come

tis, & hanceandem confiderationem etiam D.

munis Creatoris. Unde S. Ambrofius ait: Nos

ls df 6de

Laurentius Juftinianus adducit, nam verba

, lat dl

unum effe przecepit, & fuze naturze unitatis-

Wi

affumpti thematis, fcilicet : Di/zges proxzmuti

que fimilitudinem in nos grátizx adoptione

zuutn ficut teipfum , confiderans dicit: Id fieri

transfudit, dicens: Pater, ficut ego & tu unum

60

fumus, ita & iftiin nobis unum fint.

offe, utillum diligasad gratiam, & gloriam

infuturo, vel in quemteipfum dilivis,id eft, in

1II. Noffe debet, cur Chri/fus tmaaudatum de Origenes

Deum illum diligas, quisquis enim diligit

h

dileltione novura dixerit ; quà de re Origenes hom. 9. in

n

proximum, hoc cumillo debetagere, utetiam

quierit, qua ratione Dominus nofter prace- ^*

toto corde & tota anima diligat Deum.

ptem iftud novum appellare potuerit, cum

TTATÀ

Secuudus fe tenet quoad modum dile&ionis:

]

( utpote ipfimet naturze hominis impreffum )

q fcilicet , ficut aliquis fé ipfum diligit , quafí

adeo fuerit antiquum , imo cum idem divinus

fj $ ('yp» :

Jibi volens bonus , ita aliquis proximum dilhigat ,

magilfter dixerit: FHoce/? maxtimum €2? primum

i tt, defa

quafi i £ona voleass qui autem diligit proxi-

mandatvg; diliges: Dominum Deum ex. totó

n letnol

inum ad hoe folum, ut ejus utilitate & dele-

corde tfuo C?t. Secuudum ffarile buic ? diliges

jtl

&atione potiatur, non vult bonum proximo,

proxiuum tuum ; & ideoinquit Origenes, quos

j*

fed ex proximo vult fibi bonum, quo quidem

modo mandatum hoc novnm dici potuit;

j

modo hormo amare diciturres irrationales, pu*

cum utique fciret, olim eff2e mandatum in le«

ta vinum & aquam, uteis utatur. Quando e-

ge? Mox veto refpondet dicens : fed quoniam

[/]

nim nosimetipfos amamus , bonum quod nobis

charitasnunquam cadit, nec tnàndatum chas

$,

defideramus , eft propter noftram utilitatem

ritatis veterafcit; hoc autem quod nunquam

& profe&um, ita quoque fi cum eadem pro-

^

veteraícit, femper novutm effe praenuntiat ,

portione proximum nofttum amare veliimus,

femper eniin confervantes & cuftodientes in

hudtie

b

onum quoque illi defiderare vel procurare

fe charitatis mandatum novos reddit fpiritu.

p[tf*

6

debemus, idque in benéficiam ipforum, non

S. Thomas tres adducit rationes, ob quas

2!

Vvero noftrum.

priéceptum iftud maadatum novum gloriofo

n

Tertius eff quoad affe uza dilettionis,ut Jcili-

titulo appellat, tametfi etiam dudum antea

cet aliquis neceffitati proximi [uboemiant , ficut

in veteri teftamento flatutum fuerit. Primo

fibi, & quod nibil illicitum propter amovem pro-

propter effe&tum innovationis quem efficit;

&b

xtmi commitat , ficut uec pyoptev fuum atnovesa.

ad Coloffenfes 3. Ex/polfentes vos veterem

(5

S. Jacobusnos in hujus preecepti obfervatione

bonminemy É9 induentes uovums h»ec novitas

Canta

mendacii redarguit, & convincit, dum ad füb-

eft per charitatem, ad quam exhortàtur Chris

t

l

veniendum proximnorum neceflfitatibus vifce-

ftus. Secundo novum propter càufam , quae

i

ta , feu potius manus noftras non aperimus &

hoc effecit, quia eft a novo Spiritu; eft enim

nl

extendimus , dumait: $z frater C? fovor zudi

duplex fpiritus, vetus & novus? vetus fpiri-

!l

Jfnt , & indigeant viffuguotidiano , dicat autem

tus fervitutis, novus fpiritus amoris ; ille ge«

nerat fervos, hic filios adoptionis. Rorm. 8.

nl

gliguis veiäfüüt ü.l,islz Iïg in gare , €" mqudcz'fyzi-

INost

liiiá4

622

Bibliothecee: Manualis Concionatoria

t

Non accepiflis fpivitum feroitutis €c. hic Spi-

cundum hancregulam tefte S. Profpero, tunc . Profp.

e

JO F SIV'W. Cl

ritas inflammat ad charitatem , quia charitas .

diligituus proximum, quaudo ad moves bonos $^.

i

S.

t. cont,

!

Dei diffufa eft in cordibus noftris per Spiritum

€? ad vitaim etevnam fequend an , frcuti mobis (

» 15.

fan&um. Tertio effe&tum, quem conftituit,

faluti eorum cor[ulimus: quaudo nos in eorum

*

peccatis , C7 periculis cogitamus , &v /fcut no-

Ícilicet novum teftamentum , nam brevis dif-

!

ferentia veteris & noviteftamenti eft timor &

dis Jubveniri optamuüs , zta eis pro viribusfub-

amor.

veniamus. Addit Ludovicus de Ponte, quan- Lud. de

FE

Manf tr.

IX. Noffe debet, guemodo Cbrzffus boc pra-

do jucundam & gratam cum eo converíatio- Font. to»

X .

5. difc. 2. ceptem fusn , /ibige proprium dixerits quo de

nem inítituimus ,

D. 17.

fervamus.

'& ,pe.rfe&am concordiam

C€. So S: I.

dubio fic Jofephus Manfi difcurrit: Experien-

Joan. 13.

7)

tia quotidiana in curia Romana vel maxime

Pofterior regula a Chrifto data eft his ver-

V. 34

bis: Mazdatum novuiu do vobis, ut diligatis

Ü

demonfítrat, quod is, qui magna a Principe

q)

beneficia quotidie accipit, in fignum zeftima-

2nvicet , ficut dilexi vos.. Secundum quamlbid. $. 2«

proinde proximum diligimus , fi eos non ob

f

tionis veraeque grat.tudinis erga illum, ejus-

e&

dem Principis effigiem in nobilioribus concla-

eorum merita , fed fola charitate impellente

vibus publice expofitam habeat, aulicosquo-

diligamus; fi bona grative, ipfamque perfe-

qi

]!(

que ejusdem. honoret, illum veneratione &

&ionem, ipfis optemus, & pro viribus procu-

obedientia debita profequatur, imo genium

remns: Sed non tantum bona, delicias & ho-

fl

Q

& nutusejus obfervet. Eodem quoque modo

nores , fed iplam etiam vitam propterípiritua-

Colof $.

manifeftum in nobis indicium erit, quanti

le illius bonum am ttere parati fingus : fi one-

ra ;pfius portemus, & in nos fufcipiamus, fi-

vl !5'

li

Deum nof(trum zeftimemus & diligamus , fi ex

ü

ipfius amore permagni zeftimemus & honore-

cut Chriitus languores noftros tulit, & dolo-

mus proximum, qui velut imago & finilitudo

res noítros portavit in corpore fuo fuper li-

Roirit, '

ejus eft. fiquehoc praeceptum , quod ipfe pro-

goum :fiin finemusque hanc dile&tionem cum

* . prium fuum przeceptum appellat : Hoc ? pr-

Cüríto continuemus. Ita S. Paulus dilexit Rom. 9.

pu L fT. 4'

V. 3.

€.1)

cep

tum meum y ut diligatis z'm:z'cem » inviolabi-

proximum , quemadmodum ipfemet teftatus

2. COT.IIQ

liter obfervemus.

eít: 4 ruittiamabi wagnaeft, €7 continuus do-

v. 29.

g

Ídiota c.

lor. cordi 1meo: optabam enim anatbema effe a

t

V. Noffe debet , guorodo amor Dei €$ proxi-

29. :

mài unus dicatur; id quod idem author fic o-

Córiffo pro [ratribus meis: Et quisinfiimatur ,

ftendit: Quando coeleftis Paftor nofter Jefus

€$ ego non iufivthor ?. quis fcaudalizatur , €?

Chriftus nos velutdile&um gregem fuum Pe-

&go &on uror

tro pafcendum confignavit, eundem prius de

VII. Noffe debet jimzmtim pevfe&ionem bujus p a. de

.gï Báfi,

"

.;.dein.

charitate & amoreerga fe examinavit dicens:

dileclionis ; quze quidem in perfe&iffima unio- Ponte to.

ftit.Yon,

Simon ;Joannis amas wue ? Ettamen videri haud

ne confiftit. Pro quo intelligenda notandum3-: tr. 7

it

eit ex Lud. de Ponte, quinque unition:s gra-

c. 100 . IO

$mmerito poffet, potius a Petro quzerendum

el

fuiffe, an gregem fuum, quem pafcere de-

dus pofle affignari , 1. Eft intelle&us & judi-

l

— beat, diligeret, ideoque dicere debuiffe: Di-

cii , utícilicet iniisdem veritatibus credenais,

ligisagnos, oves ? veruntamen optime dixit,

& preceptis admittendis conveniamus,

t

quia eodem amore, quo fe vult diligi, vult

quemadmodum 5. Paul. hortatus eft Corin- 1. Cor.3.

n

etiam . proximum, amari. Unde ldiota ad

thios dicens: O/ecro vos , fratres , per tiomen. v. 10

l

Deum converfusait: Duo fünt praecepta a te

Dom:ni noffvi Sjefü Chvifli , ut idipjum dicatis

ottes , C? non fint i vobis f bifzita , fitis au-

nobis data, dile&io Dei, & proximi; & licet

duo fint praecepta , tamen unus eft amor, quia

tem pevfecti in eodem fenfu , Gv in eadem fen eu-

alius amor non eft, quo quis diligit proxi-

:1v. Secundus gradus eft voluntatum & cor-

mum, & quo diligitte, alioqui non effet pro-

dium, ficut olim multitudinis credentium cor

pterte; nec po'eft te quisquam diligere, qui

unum erat & anima una,ad quem gradum hor-

VR du Ü E (

i proximi dilectione nofcitur aberrare. An-

tatus eft S. Paul. ad Philippenfes dicens : Sz c, z. v. 1o;

felmus pariter ita fcribit: Nec proxmum vere

que conf.Jatio 12 Chriffo, fü quod fola:ium cba-

M

M

rE

fine Deo, nec Deum vere fine proximo, poffu-

vitatis , ff que focietas [ivitus , fíque vifcera

-

be.

mus diligere.

.

suifevations , itplete gaudrum aneum , ut idem

Lev. 9.

VI. Noffe debe

fapiatis , eandem cbavitatem babentes, unanimes,

res

tduþläcem rägulam, þczmdizm

——

Lom.4

v.1&. — quan formanda & vegulanda eff bac proximi

zdifutn fentientes , ndlilper contentionem , ne«c

dile&itos quarum prior in Levitico indicatur

pev auauerm gíoviatn facientes , non que fua fuut

—

his verbis: Diliges proximum tuum , ficut te

. feugsli confidevantes | fedque aliorum. "Tertius

Apfüm. Pro qua regula re&te applicanda fapi-

gradus eft unitionis cum ipfo Deo , ut unio no-

^* D

'Thom.22, $3ter notat S. Thomas, amorem íui effe du-

ftra fit divina, & nonhumana, quem gradum

q.25.ar. plicem. Primo inordinatum & malum, quo

petebat Chriftus illis verbis: $2cuz, / atev : se,

Joan. 17.

T*

€ egozn te , C? 1pfi in nobis unum fint , id eft, ut

» V. 12«

quis exteriorem duntaxat hominem, & car-

nemquam cum beftiis communem habet, di-

ficutego & tu eandem effenti»m habemus,fum-

ligit. Secundo ordinarium & bonum, quo quis

mam unionem in ienfu, voluntate, & executio-

diligit excellentiam interioris hominis, & vi-

ne, ta &ipfiin nobis eandem habeant per vo-

Lon ii — M. p I —

taim fecundum rationis przefcriptum inftituit.

lunt:tis fuze cum noftra concordiam. Quartus

Et (ecundvm iftum regulanda eft noftra dile-

.gradus eft unitionis ; ratione carnis ejusdem

—— —— Ó

&io, uti pulehre notat S. Auguft. dum ait:

cum divinitate unitze ?n SS. Sacramento alta-

Frius vide ,fé uofli diligere teipfum , 7 tunc ti-

ris, de qua locutus eft S. Paul. dicens : Uzus x. Cor. ro.

Ài commendato proximum , quem diliges , fícut

panis , onum covpus viulti fumus , omnes quide. V. AT.

zeipfum ; [f autem noudum nofli diligerete , ti-

wuo pane participatnus. Quintus tandem gra-

d P UM n

dus eft unitionis, propter eundem fta-

?71e0 && decipias proxz'ilzw/z /icut te, Unde fe-

tum

LO 0E .—1

Titulus XLIF. .Dz'le&'iav Proximi.

6253

i

] s pf'ofp.

T

p

tum perfe&ionis,de qua przecipue Chrituslo- £? Ducibus tuis fulditus effo,at nimiata illovum

VIt, cont.

Jo.5.v.

?9: cutus eft, dicens : Ego, Fater , fum im eis, ficut

c. 15.

.

. confuetudipem devitas ol eniun lagueus quidam

fuinme:utfiztconjunimnati ig usum , idefl , ut

|qui defides €9 vecordes à2 perditiouem €7 zuteri-

omuesbos quinquegradus conjungantcum ma-

tum adducit. 'Tertia fpecieseft, quando certze

gna conftantia & perpetuitate, & ad finilitu-

perfonze uniunt fefe, coéuntque ad inducen-

Lud, t

dinem. perfectiffim:e zzz£zozis,

quam diviue

dasin communitatem inauditas novitates, or-

Ont, to

gerfoua inter fe babeu.

dinationesque fapienter a majoribus inütitu-.

]Sth

Et hzec perfe&tio praecipue in rel

: giofis fta-

tas, convellendas , quam amicitiam prcinde,

Gb

77

]Oan D

tibus reperitur,inhac enim majori cum folli-

ut 5. Bernardus in limili loquitur , couzz

a

i44i-S. Bern.

citudine procuratur fubjeCtio proprii judicii,

tar exprefius plangit , ]2;&*532 differeutzus, €7 vj t 29. tu-

R

abnegatio propriee vcluntatis, iamiliaritas

giautius caveudam e:

vi/lisuat , efpote in*zfejlz'— per Cant.

cum Deo per orationem, frequeutia magis

uum . domefiicum umalum,

A

MOA

$4

quieta & pia S. Communuionis , & renunciatio

IX. Noffe debet potzova officia cbavztotis; quae

rerum omnium, i inordinatiad eas aflectus,

quidem apte per fimilitudinem corporis &

ex quibus omnes diflenfiones oriuntur, ex

membrorum explicantur, juxta illud Apofto-

l—

quo rectecolligunt Afcetze, amicitiam nullibi

li: Foseffis corpus Córiffa C umembra de suem- t.Cor.1a.

-

perfectiorem, quam in reliciofis veris reperi-

àro. Unde ficut tunc corpus beneconfttutum

ri, utpote de quib&e potiílimum dici poffit ,

cenfetur , fi caput erga membra, & haecerga

quod amicorum emnia fint communia. Utad-

Coloff. 3.

caput, aliaque. commembra officum fuum

eo meritodixerit Apotolus: Super omuia au-

praeftant, ita tunc quoque charitascenfebitur

v:is'.

.

ven chavitatem babete , quodefl vinculum perfe-

PO F

periecta in communitate , fi fuperior refpe&tu

&ionis , £? pax Cór

e f& £

exaltet àu cordibus ve-

inferiorum , & hierga fuperiorem & zequales

"

&

!

Jivis, im quo C? vocati effis im umo corpore.

membrorum & capit:

Dy

: officia imifantur. 1. I-

Rodriq.

VIH. Noffe debet azzones smalas , ffve amici-

tfor, g,

p.r. tr.4

tique ficut caput fuavem intperandi modum

$*

Sc' 180

Has pavticularess quarum tres fpeciesrecte a

habet preeeundo plerumqué, aut comitando

.L Crar,

P. Rodriquez affignantur. Prima eft, quando

ad labores: & ficut neceffarium alimentüm

sequales fe majori quadam propenfione ob ti-

fpirituum & fanguinis liberaliter reliquis

P Á

)

tulum , non infpiritu, fed in carne & fangui-

membris dividit; dolentibus vero & affl.&tis

El

ne, füundatum, amant, quam quidem amici-

/

valde compatitur , & efficaciter , quantum eft

tiam 5. Dorotheus, ut amicitiam diaboli fu-

ex le, morbos depellere nititur; ita fim'li mo-

- giendam , docet, utpote quae fpiritum cor-

"[ud de

g. Bafil.

do Superior erga fubditos fe gerat. 2.S/cuti

f. 2. deip-

-yumpit, & profe&us fui zelum extinguit. Imo

*

membra inferiora capiti aliquid imperanti ce-

Ponte to.

xta Bahiliumin religionibus mille odiorum,

a 9.

ftit, Mon, 29

lerrimeobediunt: mire amapt, & defendunt,

invidiarum , fufpicionum , inimicitiarumque

& fe proilloicbusexponunt: fingulariter de-

U 1.jb

l

eftfeminarium, caufaitem divifionum, circu-

nique reverentur; ubi-maculatum eft, ablu-

lorum, clanculariorum congreffuum, confpi-

7

unt: fierübefcit , tegunt: fiinfigne aliquod fa-

rationum, & peftisordinum deterrima, utpo-

cinus ab iis eft fa(tum, illi honorem relin-

4

te przvaricatrix omnium regularum, & bo-

quunt, & coronari finuut: itafimilia quoque

1' I. COI': 30 '

norum omnium expultrix. Unde fequendum

officia fubditi erga fuperiores exerceant. 3.

/ V, 1o

, prudens S. Dorotliei confilium : 57 proficere

Sicut membra zequalia fummam conjun&io-

cupias , wmicut abe foctum , unicum asmicutm ,

nem retinent, ominemque etiam minimam di-

"

JDeum , € guz Deum izmeat , C? cum co [oqua-

vifionem fugiuat : fe mutuofupportanpt , itaut

j«

vis , 67 touvevferis : Et is du domo Dei inops

nunc pes, nunctergumaut latus, nunc alia

Jfit in myfleriis auteza divinis dives & plenus.

pàrs totum pondus fuftineat, & fumme fe de-

f

Qued ff dixeriut tales , fe logui de bonis vebus ,

fendat, ita ut fi flamma pedem aut manum u-

fn

€$ fibi mutuo prebere £oua. confilia , vnemine-

nam corripit, moxalterum depellere nitatur,

inut , 102 placere Deo facrificium, quod alieno

fi occulta parsrevelatur, mox alterum mem-

!

brum tegat; ita hzecip/a ejusdem communita-

igue offeretuvs & fCMentium obligave , ut cevtis

detpovibus etiam a bonis abflaueamus , ne, ut

tis Religiofi erga fe obfervare ftudeant, fibi-

S. Auguft. advertit, prolabamur in mala,

que illud Apoftoli dictumapplicent: Ante o-

)

transeuntes a verbis bonis, fed tempore pro-

mhnia, mutuam in vobismet i

pfis c'-:hlaritatem

hibito, di&tis, ad otiofa, & inania, & ex his

continuam habentes.

H

etiam ad noxia. Secunda fpecies eft, quando

X. Nolfe debet circumffantias ad primavium

$

aliquis ex defiderio afcendendi ad fplendida &

actum dilcilivnis , [oil:cet corretlionem fvater-

]a

zam vequifitos ; quze funt quinque potiffimum.

fpeciofa in religione oflicia, iis fe plus aequo

]

- adjungit, & velut affigit, qui muniis illis &

Quarum prima pertinetad ipfum morbum, ut

e, Joan- l 7'

honoribus confequendis. aut procuraudis ma-

fcilicet non fufcipiatur curatio morbiad fenon

[ vl

gis videntur idonei, quz fpecies merito lues

pertinentis, aut incoguiti , aut jam ex integro

n-

peftilentiffima cenfetur ; nam domus , quae ex-

emendati. 2. Ad tempus pertinet, ut fcilicet

)u

terius pontibus & fuftentaculis nititur, ruinze

non fufcipiatur correctio, cum vel corrigens

)-

"proxima eft : & arbor palo alligata, fatis o-

ipfe iratum feadvertit , autcerte peccantemi-

ftendit, firmasradices iu terris fe nec dum e-

ratum effe videt: ut non afiidue aut ftatim fem-

$

giffe. Certe Parafitorum , & adulatorum

percorrigat, fed paulatm emendare ftudeat ,

[

l-

propria funt talia officia , non religioforum, &

nifi forte periculum in mora fit. 3. Ad locum

argumentum minime fallax praebent , füb re-

pertinet, utfcilicet, qusxe coram omnibus pec-

'6 qIT

ligiofo pallio fuperbum, faecularem, & va-

cantur, coram omnibus corripiantuür, ut o-

num aninium Jatere. Unde prudenter iterum

mnues timeant: quz autem fecreto patrata

ln

l-

funt, fecretocorripiantur. 4. Ad modum per-

S. Dorotheus monet : Superzoribus P;fæjkf?is

!

tinet,

Bibltothece Manm;;is Concionatorig.

Af

624

n

tinet , ut fcilicet priucipiis obfiftatur: ut ad ra-

gnofcatur, & probetur charitas erga Deum,;

dicem exfcindendam tendatur : ut non acetum

uz fola verum imitatorem & difcipulum

?tum

Chrifti facit: 2. quam pretiofa fit haec veftis ,

plen(

fempen feverze increpationis adhibeatur , fed

oleum etiam manfuetudinis & lenitatis mi-

nempe

aurea ; quantopere exornet, & quomo-

f

do calefaciatanimam : quomodo tegat

in ho-

Jac. 8.

coté

fcestut , ficqueregat vigor dilciplinze manfue-

Vu2 i

ye i

tudinem , & manfuetudo ornet vigorem, & fic

neftas noftras actiones ( juxta illud, qui con-

alterum commendetur exaltero , ut nec vigot

verti fecerit peccatorem ab errore viae tuze ,

gilig

falvabit animam ejus a morte, & operiet mul-

die

fit rigidus, nec manfuetudo diffolvatur. 5. Ad

finem pertinet, ut fcilicet cum intentione fo-

titudinem peccatorum) & ab aliis extrinfecis

utra

moleftiis defendat ; quanto proinde ftudio ca-

cio,

Jius glorize Dei, & falutis proximiea corre&tio

fufcipiatur; & effe&tus quicunque a divina rna-

vendum , ne veítis hzec deturpetur per varios

i

aCtuscontra charitatem exercitos , ut otnnino

Dor

nucum magna tranquillitatefufcipiatur. Huc

etiam pertinet, ut bene apprehendantur cau-

laceretur per odia, inimi-citi-as ) contentiones ^

f2e obligantes tum ad correctionem faciendam,

rixas, homicidia.

X

V. Defumi poteft occafio

officia dile&ionis

dile

quales funt , v. g. honor Dei , bonum fpirituale

fratris peccantis, & bonum communitatis ,

hujus explicandi ex more nunc recepto, quO ,

paCf

patfim nunc

folent varia ligamina ferica ( fei«

cn

quod extali correctione dependet, imo & bo-

dene Bándlein o

der Favirtein ) portari , & di-

num ipíius corripientis, quod ex correctione

[

ci , quod , ut laudabiliorhzec confuetudo red-

àn

legitime fufcepta merito fperare poteft; tum

datur, ut fuadeas, ut certos colores eligant,

ad eandem zequo animio ferendam, quales funt

M

praeter pauloante allatas , incrementum infi-

& per hos fibi dileCionis officia erga proxi-

ho

mum exercenda in memoriam revocent ;

t

]

^

gne humilitatis, patientiae, & gharitatis.x

oportet, per

1

primum quidem caeruleum fit,

1

i

t

D

$. XUL-

quod fignificatur, proximum prec

bus effe ju-

lo

vandum , juxta illud S. Jacobi: Orate pro in-5. V:

165

muitum enim valet de-

p

GONCEPTUS PRJEDICABILES.

vicem , utfaivemini,

[io

precatio jufti aífidua.

Hinc & Chriftus in orá-

L.

ftendi poteft fraternwe charitatis offi-

urali numes

cium ex fimilitudine membrorum ejus-

tione Dominica femper u'us eft pl

bv5

d«m corporis , eo feremodo, qui przececente

ro. 2. (Liechtfarb ) per quod

fi;nificatur,

!

a il-

$. num. 9. oftenfus eft , dividendo concionem

proximuin exemplo eífe juvandum, juxt

in tria membra , & oftendendo, quomodo fu-

jud Chrifti : Sic luceat lux veftra coram hon:i- Matth. 5.

nibus, ut videant opera veftra bosa,

& glori- v 16.

periores fe erga inferiores , hi erga fuperiores,

ci-

nf

& zequales erga æquales-gergresdebgant,

ficent Patrem, qui in coeliseft. Uti S. Fra

ícus fecit. dicens: Se con:ionari velle: &

II. Oftendi poteft ars omnes lücrandi, juxta

turi modefte per urbem ambulans. 3. Aureum

H

illud Senecze; monftrabo tibi amatorium fiie

(Goldfarb) vel verficolor , ad' fignificandum,

*

herba , fine medicamento, fine ullius Venefi-

quod etiam operi

bus variis proximum juvare

'ï

cae carmine: Si visamari, ama. Oftendi ergo

debeamus , juxta illud S. Joannis : Filicli mei,

poterit, quomodo per amorem conciiiemus

5on diligamus verbo aut lig

ua, fed opere &

lïüf. 0 ;

Y 1

nobis amorem Dei , cujusimaginem tantope-

virtute. Dicatur proinde ho

s effe funiculos, r.c.s.v.lïaï'

|

re diligimus : Córifli, cujus diícipuli per hanc

quibt

is proximum trahamus & lucremur,

dilectionem agnofcemur ; Seg&orum, qui nihil

jüxta illu

QÓ (

magis defiderant, quam utconcordiam illam

d Ofeze: In funiculis Adoe trahäm AT. V. 4

Ó

Y.0

€os , ii funiculis charitatis.

lic16

perfe&iffimam , quam illi in. coelis tenent, nos

VI. Doceri poteft, quomodo

fïrrhari debeat

in terris inchoemus: Proxzmz , qui non potelt

dile&io, contra omnes occafiones ejusdem

ferio amantem non diligere: /Vo/?r?, quialios

ET

V ]

violandze , ex occafioneillius fententi

2eab Ec-

vere amando difcimus & nos fincere diligere,

clefiafte prolatee: Funiculus triplex

difficul-c. 4. v. 12*

D. g,

veraque nobis bona procurare.

Y.0

ter rumpitur ; atqueadeoin prima parte often-

III. Demonftrari poteft , quomodo verum fit

datur , quam efficacia motiva diligendi Deum

proverbium illud : Cozcordia ves porve cre-

habeamus ex parte Dei , fcilicet ejus manda-

feunt , difcordia maxime dilabuntur : atque ad-

tum, beneplacitum , & promiffionem, de qui-

eo dividi concio in duas partes,in quarum pri-

bus Faber Dom. 16. poft Pent. co, 6. n.2. & 4-

ma oftendatur , quid fit concordia, nempe

In fecunda , qualia motiva habeamus ex parte

conformitas in judicio, voluntate, & executio-

proximi , fcilicet titulum fimilitudinis quoad

neexterna ; feu quod idem eft, utidem fapia-

naturam. Fraternitatis propter gratiam, &

mus , appetamus & quseramus. In fecunda

jus hzeredita

risseternze. Exemplo, praecipue

autem oftendatur, quomodo talis concordia

a primis Chriftianis dato, de quibus Faber

fit augmentum r. intemporalibus, 2. in fpiri-

loc.cit.n.:. & s. In tertia, qualiamotiva ha-

tualibus bonisgratize, & virtutibus. 3. in me-

beamus ex parte 40//r? propter neceffitatem,

ritis feu bonis zeternis glorize. 4. in amicitia

utilitatem, & jucunditatem dilecionis, de

noa cum Deo duntaxat , fed etiam cum homi-

uibus Faber l. c. n. 3. & 6.

nibus.

Idea proxi-

Luc, 109

VII. Oftendi poteft auditoribus

y. 29.

joan. 16.

1V. Oftendi potelt , qüod dile&tio proiimi fit

fii , quià multi reperiuntur , cum Legis perito

Y.25.

quaereates ; quis eft meus proximus? ad quam

veftis ( die Liberey ) Chrifti Salvatorisnoftri,

juxta illad S. Joannis: In hoc cognofcent o-

refponfionem proinde refolvendam, variae I-

mnes, quod difcipuli mei eftis, fi dilectionem

deze feu defcriptiones variis pertonis afferri

habueritis ad invicem. Atque adeo r. oftendi

poffunt ; uti videre eft apud Fabrum Dom. 12.

poteft, quomodo ex dilecüone proximi co-

EHGGEEGS

025

i,

Tüsus. XLIF. « Dibilio Proximi,

m

d

: VlEDici poteft; non dubitari quidem, quod.

o ene XIV. s

:

li,

AA. parati lint ad dileCtionis proximi praece-

EPTUS PRJE

Qo-

ptumimplendum; verum quomodo id adim-

joaur

CoNc

DICÁ« -

plendum fit,fortenon perinde omnibusconftàá-

BïLE&

Do-Ju .

MM V P

re: quare duas regulas fe oblaturum dicat

,

concionator, fecundum quas deinceps regula-

| Qualitas.

. Ye fuum amorem poffint. Quarum prima eft:

L. ( ^haritas proximi ut Iïf't-g.vete. perfetta, & S. Frane.

n

s

dilige proximum, ficut teipfum.- Altéra : ficut

meritoria , fundata.effe debet in vera Salefius

in collo-

(

dilexit Chriftus &c. utraque proinde, velaler-

charitate, quze eft Deus. Quae ex aliquo foe-

cut, fpirit,

utra certe, f: longius videtur excurfura con-

dere, & inclinatione tantum naturali proce-

8. deex.«

log

|llg

cio, fufius explicetur. Secundum -ea, quse fu-

dit; centies millies inferior eft, quia non teu- propria-

,

pra $. 12. n. 6. funtdicta; & quaeapud Fabrum

dit pure ad Deum, tantoque plus de merjto tione fai.

—

Dom.. 12. poft Pen:t.c?ngf «z;-. habentur T

deperditur, quanto plus adeit.de complacen-

lig

tia, & fatisfactione, quam habemus in exhi-

U

IX- Explist pilüntooninioda AA

bitione fimilis obfequii & beneficii. Et vero

charitas, quze ex inclinatioae naturali tantum

a

dile&ionis proximi, 'per comparationem cum

pace civili, atque-adeo in tres partes dividi

procedit, non diu durat; quia cum caufa fit

d.

concio; inquarum prima oftendatur jucundi-

íragilis, & caduca, quamprimum aliquid ad-

tas pacis & dileCionis, ad quam fignifican-

verlum fe objicit, defervefcit, & alteratur,

b

3

dam in libris Regum dicitur: Habitabatque

quod non evenit illi, quze in Deo fundata eft,

]udà &Ifrael absqueullo timore, unusquisque

uia in hac caufa ftabilis eft, & folida fubmi-

fub vite fua & fub ficu fua. [n fecunda, utili-

niftrat ad doCtrinam hanc pulcherrimam com*

ïf

tas pacis ad divitias augendas, fruétusque col-.

parationem S.CauharinaSenenfis : Si accipias,

ligendos, qui applicariad bona opera

virtus

inquitilla, vitrum, & impleas quopiam in fon-

-5 . Tf

tes ac merita poffunt.. Iu tertia, neceífitas

te, bibasque ex di&to vitro non extra&o ex

pacis, ut fine qua femperin periculo manife-

fonte, eíto bibas, quantumque velis , vitrum

5

fto verfamur vitze, & omnium bonorum ad-«

non evacuabitur; verum Ííi eximas e fonte ,

mittendorum. — Concludaturf concio 'illis S.

poftquam ebiberis vitrum, penitus evacuabi-

r

« $

a

hillp. a.

Pauli verbis:- Pax Dei, quae exfuperat o-

tur. Sic fe habentamicitize, quando non extra,

innem fenfum &c.

huntur ex fua origine, nunquam decrefcun.t. h

-uf .

: lG

ä

-.X. Oftendi þofei?:-,äi(iüiï:ïus | modi;sa 'þax:' obti-

-AI. Blanditio iptie, & figna amicitiz, quas Henle.

neri pofit ; videlicet z.Expugnando hoftes; id.

contra propriam noftram inclinationem exhi-

eft, proprias paífiones, & vitia; fine his enim

bemus aliquibus. hominibus, .a quibus. avert-

nunquam vera pax obtinebitur, cum non fit

fionemaliquam habemus, meliores & gratio-

paximplis. 2. Per juítitize confervationem re-

res funt Deo, quam fint illze, quas exhibemus

linquendo cuilibet, quod füum eft; quia per

attra&i, & alle&i ab affe&u fenfitivo. Et hoc

mneuim C tuum potiffimze lites & jurgia oriun-

nullo pa&o vocari debet duplicitas, aut fimu-

Pfal. $4, tur, hinc S.David ait: Juftitia & pax ofcu-:

latio: Nam efto habeafa fenfum contrarium,

'I ICDSOVIIB

V. I

latze funt. 3.Per confcederationem mutuam;

is folummodo eft in parte inferiori, aCtus, au-

id eft, propofitum mutui defe&tus fupportan-

tem, quos elicio, vi & fortitudine rationis ,

1M

Gal. 6.

di, jüxta illud Apoftoli: Alter alterius onera

quae eft pars praecipua animse meze elicio.

2

portate: & Thom;Kemp. Stude patiens effe:

Atque adeo fi illi ipi, quibus fan&te blandiri,

L

I. C. I6.

& fimul gratificari intendo, jurent, quod id

in tolerando aliorum defe&us, quia & tu mul-

Pfal, 35 tà hiabes, quze oportetabaliis tolerari. Clau»

illis non facerem, quin aliquam ab iis habeam

W 15

datur illis verbis:; Quis eft homo, qui vult vi-

aver(ionem, haud jure offendi poffent, fed ma-

Tc.4.vi12.

gis zeftimare, & infüper chariores habere de-

V- gb

Pfa.4. tam?inquire pacem; ut poílis olim dicerecum

eodem: In pace dqrmiam, & requiefcar.

berent meos hujusmodi actus , quam fi prove-

nirent ex partis inferioris affeCctione. Quia a-

verfiones. funt naturales, &.ex fe ipfis non

XI. Doceri *pofäft ars corripiendi pfoxiQ

mum, oftendendo primum, quanti-referat ,.

malze,quando eas non fequimur. Contra mo-

corre&tionem bene facere: quod finiilitudi-

dus eft, & ratio exercendi quamplurimas vir-

ne medicorum facile demonftrari poteít ; dein

tutes: quia & ipli Doinino gratius eít, . quan-

afferendo aphorifmos in correctione obfer-

do fumma cum .repugnantia ejus. ofculamug

vandos: quales fuünt fequentes potiffimum ;

pedes, quam fi muita cuta fuavitate id ipfum.

1. Non fufcipienda curatio morbi incogniti;

faceremus. Hincii, qui nihil preefeferunt a-

2.iNon danda medicina, dum patitur infirmus

mabile,neque forte habent, unde magnopere-

paroxifmum. 3.Non nimis coacerventur me-

amentur, magna gaudent felicitate : Certi.

dicinze ; nec correctio fit affidua. 4. Secretis

enim funt,quodamor, qui illis defertur, fit per-

motbis fecreta remedia adhibenda. 5.Prin-

quam excellens; totus.

i

fiquidem giï in & ex

cipiis obítandum, ne fero medicina paretur.

Deo.

"

6.Radix morbi quaerenda, & tollenda, puta

:llc- læ

-Manfi t

y.1

occafiones, focietates, confuetudines malze.

r,'.-'III. 5. Paulus Apofioiu*s, qui in.coclo Eïü

s. difCuIb

7. Non acetum folum, fed etiam oleum vul«

pyreo edo&us fuit, & audivit arcana verba

LA

I

neribus applicandum. Vide fupra $. 3. n. 46.

Magnus, inquam, ille gentium Do&or ad Ro-

usque 62. ltem Fabrum p. 3. Dom. 16. poft.

manos liberrime & imperterrite fcribit, quod.

Pent. conc. 17.

nullo prorfus.debito ulli five in ceelo, five in

R. P. Lohn. Bibl, IMan. Tom, L.

Kkk k

! 't*err;äj,ï

626

Blibfiothecee Manualis bonäonator;æ

jf

;erra, five Deo, five hominibus obftringantur,

creaturas difpergatur: Di/zges DominumDeum

r

uam folo debito dile&ionis reciprocse, quia

2uum ex toto corde tuo, g^ ex tota anima tua, £?

p

'hoc debito femel perfecte expedito omnis lex

ex omnibus viribus tuis, €?? ex omni mente tuas

d

dÜi

perfe&e impleta & obfervata effe cenfetur;

qua igitur ratione amoris noftri partem pro-

INemini quicquat debeatis &'c.. Unde Toletus

ximo impertiri poterimus, cum ille totum fibi

:

ait: Charitas eft brevis fumma, & mandato-

vendicet? Et ideo adverteadum eft, quod fi-

Magos ! jor

imul & indivifim conne&at: Et proximumt

| þwJþgc

. gum Dei epilogus.

Idemque Apoftolus eo-

rum , qu:e differuit, optimam redditrationem,

tuut2 ; id quod per fequentem fimilitudinem

fiift

nam ad magis praecipua Decalogi praecepta fe

declarare haud difficile erit; Si enim alicui

ho

fe refle&endo dicit: /Vam mom adulterabis ;

mille fcutorum debitor effes, is autem te illa

g

INon occides, n fuvabevis, non falfum teffimo-

Petro folvere juberet, utique poftquam fum-

[j

niium dices, non coticupifces, €? ff quod eff aliud

mam praedi&tam Petro expediviffes, Creditor

0

tuus fibi fatisfattum plene effe , negare non

te

anaudatum , in boc verbo inflauratur ; Diliges

proximum tuurm.

Porro idem citatus Tole-

poífet, tametfi nummos ipfe debitor alteri

j

tus verbi hujus, zz/Pauratur, fenfum nobis

folviffes, quia juffu & ordinatione creditoris

D

declarat dicens: Inftaurari non aliud fignifi-

tui id feciffes;:. Idern ergo in przefenti noftro

cafu pariter militat.

Nos etenim Deo ma-

j

cat, quam fuminatim comprehendi S. Augu-

fj

ftinus legit: recapitulatur. S. Ambrofius vero

gno amoris debito obítringimur, adeo ut

b

vertit: confmmatur. Tertullianus dicit, meri-

ipfum ex toto corde noftro diligere teneamur,

üs

idem vero Deus hoc amoris debitum proxi-

tototam Creatoris difciplinam principali prae-

cepto ejus conclu(it: JD/rges proxiruuen tuuti:

mo noftro quem tenerrime diligit, adeo ut ie-

d

Zcut te.

metipfum in pretium , litrum, & redemptio-

]V. Quid eft, quod fcribitur: Qui proximum

nem illius tradiderit, impendi & expediri ju-

?1

'ldiota.

diligit, legem implet ; nifi quod, qui diligit pro-

bet, dum ergo proximum diligis, nihil Deo

ximum, diligit & te Deum; quia eadem eft

de debito ipfius amore diminuis, aut fubtra-

virtus & dile&io, qua quis utrumque diligit,.

his, quia amore illius & juffu ejus prox'imum

diligis.

$4

Vanf t

ut idem eft radius , quo quis folem & tegram

jntuetur.

'VII. S. Auguftinus vero optime notat, a

h. 7

Cajeta- .

" V. Quamvis

| pluraliter dixerit przecepta

morem noftrum erga proximum minime aff

-tr.65.in

pnus in

&um effe debereea qualitate, qua imbutus e

ü Onan.

Toan,

mea, omnia tamen fumendo ad unum redu-

L.

xit, dicens: J7oc e? preceptum tueum.; quo-

amor, quo amamus amicos, parentes, filios,

riam inhoc unoimpletoomnia implentur, &

uxorem; & multo minus ea qualitate, cum

fine hoc fervatio caeterorum nihil prodeft.

qua fimul etiam amamus adulteros, fed ordi-

nandum effe ad finem, ad quem illum Deus

-9 C5 £.

m

Hinc & Salmeron dicit: quod fuprain plurali

dixerat praecepta; nunc preeceptum in fingu-

ordinavit, nimirum ad falutem zeternam: Ipfa

lari declarat : quia charitas unum przeceptum

eft diletio, inquit, abomni mundana dilectio*

ne difcreta, quam diftinguendo addidit Do-

?

eft, & multa, unuminradice, multum in ope-

re.S.Thomas ad eandem difficultatem refpon-

minus, ficutdilexi vos; quid enim nifi Deum

dendo, expofitionem adducit S. Gregorii di-

dilexit innobis, non quod habeamus, fed quod

haberemus ; Adducitque medici alicujus

centis: Dicendum, quod charitas eft radix, &

Tyr.

finisomnium virtutum ; radixquidem, quia ex'

exemplum, qui infirmum diligere dicitur, quia

chatitate confirmata in cordehominis , move-

ei defiderat & procurat falutem, non vero

tur homo ad implenda omnia praecepta, quae

morbum diligit, fed potius illum extinguere

fatagit: Sic ergo & nos invicem diligamus,

m — - — £ ".

quafi ad hoc ordinantur, ut homo benefaciat

roximo; finis eft, quia omnia praecepta ad

ut quantum poffumus, invicem ad habendum

ipfam ordinantur, & in fola charitatefolidan-

Deum cura dilectionis attrabamus.

»

^. VHI. Spiritus S. bina vice in forma vi

fibili Aathor

tur. Albertus Magnus affignat magnam quan-

op. ime»

dam,quze inter hoc & alia praecepta verfatur,

de coelo defcendit, & prima quidem vice ufus

f

differentiam , dicens: Difcretum eft ab aliis-

eft elemento ignis, de quo Ecclefia canit:^ "

in tribus, fcilicet, quia unit omnia ut radix;

Jgnis, Charitas , quiaigris eftfymbolum amo-

quia implet alia, ut forma, & motor; & quia

ris: Altera autem vicein fimilitudine colum-

erficit alia, ut finis.

bae apparuit : In columbze fpecie Spiritus

"Manü tt.

VI. Enimvero dubium quoddam hic fubnae.

San&us vifuseft. Porro myfterium i(tud Au-

thor Imperfe&i hifce verbis nobis declarat :

5. difc. 3. (citur, quonam modo videlicet Deus nos a-

Ld

e

mare potuerit, vermes adeo viles, adeoqueMa-

Ideo Spiritus fan&us fpeciem columbze fu-

jeftati & Divinitati fuze diffimiles, ficut exal-

fcepit, quoniam prz omnibus animalibus

tantur cceli a terra, cum tamen trita omnibus-

haec cultrix eft charitatis; Qui idem Author

Ti

Qife

que vulgata regula fit. quod fimilitudo eft cau-

demum docet , hypocritas omnes quidem vir-

n5.

fa amoris. Refponfio veroin promptu eft, & fa-

tutes; quibus veri ferviDei praediti effecon-

fpiciuntur, fimulare valere;fed non charitatem

cilis, quia creavit Deus bominem ad imaginem

& fimilitudinem [uam ; Ytem verbum caro fa-

aut proximorum dilectionem!: Habet enim

um efé ; Ecce /4dam quaff unus ex nobis factus

diabolus & manfuetos, & humiles, habet ca-

ftos, eleemefynarios, & jejunos; ltem, in-

4f]; Atveroinftarequis poterit, ex quo homo,

ut S. Auguftinus ait, ad fimilitudinem Dei

quit idem Author, per experientiam videtur,

ereatus fuit, ut fa&orem fuum pro fimilitu-

quod, quidquid boni fit a bonis , aftutifimus

dine diligat ; fimulque nobis conftet, quod.

inferni coluber per fuos imitari contendat,

ut bonos feducat: Ut inter bonum verum &

Deus a nobis totum affe&um noftrum fibi-

expofeat absque eo quod ille in alias fimul

fimulatum falfum confufio fiat, ut fimplices

. homi-

ditalus XLIV, .. Dibirio. Prouimi

627

M

homines boni veri, & boni fimulati intellige-

vaíta arcze mole omnes totius inundi hati&

re differentiam caute non poffint. Tandem ad

nes & populos virtualiter reclufos fuiífe dicit,

ZTW

t«

propofitum noftrum concludit: Solam autem

quia ab o&o illis hominibus tota humana pro-

charitatem fan&i Spiritus non poteftimmun-

genies fuper terram propagari debebat: . Co-

fl

|

| f

dus fpiritus imitari.

lumbam autem dicit figuraffe Spiritum fan-

um

IX. S. Albert.Magn. ver

ba illa exponens: J

&um, qui hoc fuze olivae ramo, quem ore de-

Maen, in

boc cognofcent omaes , quod difcipuli mei effis

ferebat, quaíi tacitus omnes totius univerfi

oàn. 13,

Cui

£?c. hunc in modum fcribit: Omnes Chrifti

Provincias & regna monere voluiífe videba-

difcipuli hoc fignaculo cognofcuntur; Et in

tur, ut pacem & concordiam interfe mutuam

ila

Is

hoc fignatum eft fofuze 3. ubi dicitur, quod fi-

omni ftudio confervarent, quibus tunc in illa

gnavit Raab domum & familiam fuam omnui-

columba Spiritus fan&tus quodammodo 1o-

IN

bus Dei inimicis, ut cognofceretur per vittam

quebatur, & dicere videbatur, pacem tene-

ln

tl

coccineam, perfeneftram domus fuaze penden-

te, pacem diligite, fine qua nemo Deum vide-

tem; Vitta enim eft charitas, quae ligat, coc-

bit, & Deus pacis & dilecCtionis erit vobis-

ii

tto

cinea autem efít per ruborem charitatis; De

cum; pauci quidem eftis, fed res parvae con-

certitudine autem eft; quod fola charitas eft

cordia crefcunt, magnae vero difícordia dila-

d*

fignum certum falutis. Apoftoli autem proe-

buntur. Oliva fymbolum eft pacis, & ideo

üt

figurati fuerant in exploratoribus, inquit Ka-

hanc Deus tantopere amavit, ut inter omnes

ut,

banus; Exploratores Apoftoli; At vero íci-

alias arbores folam olivam in fuo virore & vi-

tisne caufam, curduotantum, & non plures

gore confervarit; Corvus quidem ante colum-

f«

fuerint emiffi ? Idem Rabanus hanc pandit,

bam ex arca dimiífus fuerat, & tamen hic ra-

UL

dum ait; Duo viri exploratores in duobus

mum hunc minime fecum attulit, quia avis

l

Unde Al-

preeceptis charitatis ambulantes.

hzec rapax & fanguinolenta eft, & cadaveri-

[

bertus Magnus (ubi fupra) concludit: Tan-

bus paícitur, & ideo homines fignificat con-

t u

tus quilibet in äïfcipulatu Chriiti eft, quanta

tentiofos & difcordes, cum e contra columba

eft charitas fua.

"

avis pacifica & manfueta fit, quze proinde a-

Manfi tr.-

X. Moyfes in Genefi, ho'c efï:,) in Hi&oria

morem & dileCtionem fraternam mutuam re-

d5 Anp, -

5. difc,6,

Creationis Mun4i, refert, Creatorem de rebus

prafentat, & hzec quidem olivam noa intra

n. 7.

fe. ts

a fe creatis dixilfe: 4it Deus cuntla, que

pedum unguss, fed in ore fuo attuliífe dicitur:

eü 0aD,

jecerat, & evant valde bona, cum tamen pau-

In ore fuo virentibus foliis: Idque non fine

5,

lo ante in aliarum fubítantiarum productione

peculiari myfterio fattum eft, quia, ut S. Ambr.

dixiffet: J;dit Deus, quod effit bonum ; cux

notat: In ore non fruftra ramus videtur effe

obfecro in approbatione cunctarum creatura-

delatus, eo quod Juftus in fermone fuo habet

rum fimul fumptarum dixit: £? erazt valde

charitatem, maxime cum pacifica loquitur,

'ïä

$ona? S.Hieronymus apte ad hocrefpondet:

Quod (i enim pacis amicum ab homine con-

Omne fecundum Philofophos tantum habet

tentiofo dignofcere cupitis, advertere debet's,

bonitatis, quantum habet unitatis, propterea

quonam modo quis loquatur de proximo fuog

Bu x

in exordio mundi vidit Deus cuutia , que fe-

cevat, €7 evant valde bona.

fienim in refpondendo afper, amarus, pungi-

P -4

£f—

tivus, & elatus fuerit, non columba, fed cor-

XI. Si homines, ficut Angeli, omnes

hmul

vus erit, Oliva quoque in ore deferenda eft,

Tbid.n, 11.

& femel creati fuiffent, vel unus independen-

quia tunc nos proximos noftros diligere pro-

ter ab alio, dile&io, quamgeneratio & cogna-

babimus, fi illos pro majori ipforum utilitate

p w o—

tio ejusdem fanguinis infinuare folet, ipfis a-

verbis charitativis, beniguis & manfuetis cor-

2

deo firmiter minime imprelfa fuiffet ; nunc

rexerimus, fi confilia ipfis falutaria faggeffe-

autem homo alium hominem generando, ei-

rimus, fi eos in afllictionibus confolati fueri-

dem pariter amorem infundit per viam fimi-

mus, & ubi opus fuerit, ea, quzxe ad falutem

j Anthot

litudinis, & propagationis naturalis. Simi-

neffario fcire debent, edocuerimus, beneque

,a* ifte

liter Theodoretus ait: Voluit Deus ex uno vi-

femper & honorificelocuti fuerimus, denique

ro, & exuna muliere fubfiftere univerfalitatem

fi illis non folum lingua & verbo

W:Pe[o

; fed etiam

hominum, utin concordiam convenuirent, tan-

opere ipfo benefecerimus.

quam ex una radice florentes. B. Laur. Juft.

XIII. In Syon aSalomone templum, quod Ibid-.iu.»y.e

Ecclefize figura extitit, aedificatum fuit.

Ín

quoque hanc eandem rationem notavit, dum

ait: Propterea Deus voluit unicum hominem

cujus typo advertendum eft, quod Deus ad

primo formare ex, quo omnes procederent, ut

illius fabricam erigendam Re£gem illum vo-

ut tanquam fratres fe amarent: non fic legi-

luerit adhiberi, qui Salomonis, id eft Pacifici

tur factum effein Angelis, & brutis.

nomen fotiebatur; Praeterea, quod in machi-

Tbid.

XII. Quando altiffimae diluvii aquse defi-

na quadam adeo vafta valde ftupendum fuit,

difc. 7.

m ^ b —— * -- * w

n. 5,

cere coeperunt, prohibitze fun' pluvize de cce-

Spiritus fan&us fignanter notavit, quod mal-

lo, No8 columbam de focis extra arcam e-

leus & fecuris & omneferramentum non funt

mifit; Circa quod fa&tum duo mihi quzerenda

audita in domo, cutn ?edificaretur; hsec au-

occurrunt; Primo cur No&, qui tot alias vo-

tem ormnia in figura contingebant; fiquidem

lucres intra arcam reclufas habebat, poft

per hoc edocemur; quod fideles, qui funt la-

- "La BR -

ib

emiffum corvum, hac colurmba, tantopere a

pides vivi, e quibus Jerofolyma coeleftis,-id

corvi deformitate & rapacitate aliena, uti vo-

eft, Ecclefia, zedificatur, quaze conftruitur vi-

luerit? Secundo, cur columba iíthzec, inter

vis ex lapidibus, nuaquam ferrum, feu enfes

tot arborum genera, fo'ius olivze ramufculum

& gladios tractare debeant, fed potius fata-

in in ore fuo reportarit ? Portans ramum oli-

gere,.ut charitatem, pacem & unionem mu-

yae virentibus foliis in ore fuo. S.Brunoinhac

-

tuam fideliter diligant.

K. P. Lohn. Bibl. Man. Tom. I.

kkh k2

^

6

t

^

Bilfoteca. Mimtüatis Concionatoria

8

etg

Ibd.difc, : XIV. Seetit 9efus iu snedio difcipulorum fuo-

&ione conditz, & per charitatis legem bene

il

u

regulatze fint, nulla in iis offenfa Dei fubefíe

8.n.I5. yym, C^ dixitezs: Paxvobis. 1n quibus verbis

catti

fingalariter ly 2 »zedio, ponderandum nobis

poterit;. Quia qui diligit proximum; legem is-

qid

venit, ex illis namque Didacus Stella egre-

levits Et dileffio proximi,malum uonopevatur.

pj

giam, fuoqueingenio dignam educit moralita-

XVIL S. Auguft.illa verba S.Pauli confide- S. Aug;

puid

tem. Poftquam enim per S. Apoftoli autho-

rans: Qui diligit prowimam;,legem implevit,ea- €

pift. a

a- -6.

jlod

rtatem Chriltum mediatorem noftrum de-

demque cum aliis conferens, quae idem Apo-

j

d

monftravit, pergit ulterius dicens: quocirca

ftolus fcripfitad Galatas,nimirum: Qrnis /ex

e

debes animadvertere, quod, fi proxiino inju-

&c. fequens movetdubium, dicens: cum in

trarit

riam intuleris, aut manu eum percutis, prius

duobus praeceptis dilectionis Dei & proximi

p

maxillam Chrifti i&us ferit; quam maxillam

perfe&a fit charitas, cur Apoftolus &in hac &

cona

proximi, ideoque nemo proximum offendit ,

in illa epiftola folam proximi dile&tionem com-

epn

& leedit, quin prius Chriftum offendat. Paulo

memorat, nifi quia in dilectione Dei poffunt

poft vero idem Author efficax quoddam fub-

mentiri homines, quia rariores tentationes

jiand

fcm

1.52 um

jnngit motivum, per quodinducamur, utvin-

eam probant; in dile&ione autem proximi fa-

t0ie

dicativos in nobis fpiritus reprimamus, Chri.

cilius convincustur, eam non habere, dum

ftumque defenforem noftrum effe finamus:

iniqua cum hominibus agunt. Ergo is, qui

il

roit

Iram comprime, inquit, nec proximum offen-

non diligit proximum, omnium legum prze-

das, quandoquidem Deum prius offendis: fi ve

varicator effe convincitur, & idem evidens

yq

rotu injuria fueris affe&us. tace, Deus enim,

quoque argumentum eft, quod neque diligat

Áili

j

à

qui prius injuriam accepit, ipfe vindicabit,

Deur.

nes

cum dicat : Mihi vindi&ta, & ego retribuam.

XVIII. Cherubini templi Salomonis ad u-

Abbas

veri

'Toletus

ell.1. 23

net

XV. Cardinalis Toletus ulterius progre-

trumque propitiatorii latus conttituti, expan-

de tabet«

ad Rom,

diens, confiderat, quod univerfze leges, quae

fis alis füis, & converfis ad feinvicem vultibus

nac,.

]ud

hacenus a bene ordinatis rebuspublicis e-

fefe mutuo afpiciebant: Duos Cherub:m au-

b

G

manarunt, ad hunc quoque amorem recipro-

reos, & produ&iles facies ex utraque parte.

0

cumtendunt, omnes enim,ficut lineze ad fuuni

oraculi, Cherub unus fitin latereuno, & alter

od

centrum, ita ad hoc dilectionis praeceptum

in altero, uttumque latus propitiatorii tegant

Ya

reducuatur: Revera enim omvis lex etiam

expandentes alas & opetientes oraculum; re-

sii

civilis comprehenditur, quze maxime in jufti-

fpiciantque fe mutuo verfis vultibus in propi-

C0

tiatorium. Advertendum enim eft, quod uno

tia cum proximo fervanda confiftit. Et vero

)f

per hanc occafionem Principibus infinuat,

eodemque tempore feíe invicem viciffim re-

il

0(

fpexerint, concuffisque aliis reciproci in fe a-

Qu

quanto ipfis pro quiete, & pace publica con-

fervanda auxilio fit lex Evangelica, utpote

inoris ignem accenderint,ita tamen, quod

t

quze in fübítantia fua profefforibus fuis aliud

oculos habere debuerint in propitiatorium di-

w

re&os, ad deno:andum, quod mediante igne

nihil seque inculcat, firmiterque perfuadet

]u

quamreciprocam charitatem & dileCionem.

amoris divini, alius quoque in nobis fraternae

Tü

Cum Principatus verfentur in confervanda

dile&tionis ignis accendatur. UndeAbbasCel-

lenfis ait: Non vertunt vultus in propitiato-

jultitia, & pace inter homines , malum omne

prohibendo, quo fe mutuo afficere folent, E-

rium, qui fe mutuo non refpiciant, 2uze 2uz

vangelium perfe&iooem maximam adfert

proximum, quem vide, uou diligit, Desm, quem

Nflenus

*

þ.hïem- ;'E

Principibus, quia przecipit & inducit charita-

gon videt , quomodo yotef? diligere? In mutuo

p

fi,

tem proximorum mut

j

refpeCtu fraterna dile&tio, inverfo vultuin pro-

Don,

omnium legum.

uam, quae p!enitudo eft

pitiatorium, humilis reverentia ad creatorem

Quadtag, !

IN

S.Chryf,

XVL. S.Job maxima cura

angebatur, ut fa-

noftrum intelligitur. Aliam ejusdem rei ra-

hom. de

inilize fuze innocentiam fartam tettam confer-

tionem B. Laur.[uft. adfer*, nimirum co::ne-

al

Job,

xionem neceffariam, quam dile&io proximi

h

varet:. Cum in ovbem tvaufitffont dies convivii,

mittebat ad eosSfob,&7? fantlificabat illos,dicebat-

habet cum dile&tione Dei: Notandum aurem

que : INe fortepeccavevint filiimei. . Verum di-

eft, inquit, quod nequaquam, proximum re-

ld

cataliquis, quaratione S.Job de puritate con-

&e pote(t diligere, qui prius Deum veraciter

Ícientize ipforum beue fperare poterat quando

non diligit, amore Dei firmata elfe debet di-

f

le&io proximi, nec hominem re&e diligerte

n

illi continuo epulabantur, & in conviviis e«

rant? potius quoad apparentiam externam,

novit quisquis eum recte

mala quzevis fuípicari de illis potuiffet ; fiqui-

minem fecit.

non diligit, qui ho-

M

dem conviviorum hilaria ut plurimum folent

XIX. D.Laur. Juft. dicit

, quod juxta menfu. B. Laue,

i

üu

n

't liden,

ad malum effe valde proclivia, & tamen , fi

ram charitatis, qua proximum dil gimus, a-

afcic. a«

Chryf.credimus, inimicus infernalis, qui unio-

motis, quo Deum profequimur inteníio agno-

mor. C.£e

]

.

nem & dileCtionem fraternam & reciprocám

fcatur: Stateram quanda: fpiritualem divini

ferre nequit, eisdem convivantibus iratus, mu-

amoris, proximi voluiteffedilectionem. Scri-

pturam facram quaqua verfum. obfecro, per-

ros domus fubverfos fuperillos corruere fecit:

Obfervavit, tali eos tempore necare (quo nul-

volvatis, (ic enim utique invenietis, quodDeus

latenus peccaverunt) quo, cum omnes fimul

majorem curam habeat , ut proximos noftros

lzeti erant, cum ad pacem conjungebantur.

diligamus, quam ut amemus Deum ipíum;

Inftituantur licet convivia, fint homines ju-

Non quod & ipfe cor noftrum poffideret, fed

cundi, hilares, & faceta converfatione, cun-

quod ex proximorum dile&ione, ea, qua ipfum

&isque aliis recreatioribns animum ferenent,

amamus, menfurari & agnoíci foleat.

XX. Deus olim cun&ta Sacrificia fale con- Manfi

dummodo convivig illa & recreationes dile-

:

fpergi df 7«

Titulus . XLIV.

.Dileä?i(; Proxunt.

629

Xte

f

ie

fpergi praecipit : Quidguid oJtuleris, Sacrïjïcii

pofuitos füuum füper os ejus , & oculos ejus fü-

n

ä

Jale condies , iádque mandavit non pro meliori

per oculos ejus, & manus fuas fuper manus e-

Ity.

carnium illarum fapore & condimento ( /Vuz-

jus , & incutvavitfefuüper eum , & calefa&ta eft

ä

quid mauducabo cavnes taurorut) fed propter

caro pueri.Percontatur nunc S.PetrusDamia-

[ide $ n

h epit i

myfterium , ad denotandum videlicet , quod

nus, quarenon zeque Giezi , acElifzeus reda-

nullum opus noftrum illi acceptüm fit, nifi

nimavit puerum ? Refpondet. Vide, quid quis-

x

illud a corde & voluntate, dilettione & atnore

que egit , ut refufcitaret, atqueinde accipies ,

ln

erga Deüm & proximum accenfa procefferit ;

quare unus prae alio mortem depulerit. Giezi

Utn]

fal etenim ex duobus elementis inter fe con-

pofuitbaculum füperfaciem pueri , baculo ve-

TU

trariis, aqua nimirum & igue , in noftrum ta-

lut dure illum excepit: At Elifzeus pofuit os

Olll«

men commodum & obfequium fimul unitis &

fuum fuper os ejus, ac blandiufculeillum ha-

lunt

concordibus componitur. Ha£eéte in volis fal ,

buit, & quid inde? calefatta eft caro pueri , &

€? pacem Dalete izter vos.

revixit. Quare fignificatumfuit, ut, fi abani«

Deg

fà

|Jdemdie, XXI. DeS. Jofepho, qui Dei honotem, f'rä—

me morte revocare proximos, fi correptione

m

Xo.n.2r. trumque füorum falutem magno cum zelo

reddere iis vitam,fi Deo lucrari,fi a malo fta-

tu reducere volumus , blànda manu eos con-

Qui

profecutus fuit,facer textus ait: 7fccu/avit

ts

fratresfuos apud patrem cvimine peffmo. Por-

tingamus , cum fuavitate & charitate, non a-

t

ro interfacros expofitores non fatis convenit,

cerbe, nonmorofe objurgemus: Quem terro-

ris virga fulcitare non potuit, per amoris Spi-

53.t

in quonam hzec accufatio praecipue fteterit ?

Aliqui enim per crimen peffimum , crimen

ritum puer ad vitam rediit, inquit

an&iHimus

A Abbs

nefandum ; alii beftialitatem, alii prolatam ad-

Cardinalis opufc. 12. cap. 28.

An- ell- I. PA

verfus proprium fuum genitorem detra&tio-

XXIV. Tanta autem adhiberi debet lenitas Ibidem,

JUS

, ,üetilene. |

nem intelligunt; Pererius vero per crimen il-

& fuavitas, tatumque pize correptionis artifi-

i

TldC,

lud peffimum, fzepius inter ipfos obortas ri-

cium, quoilla optatum fru&tum referat , ut, fi,

u

xas & diffenfiones intelligit; cui confonat

capere, & conftringere, Deoque venari fra-

tet

€iloffa interlinearis dicens, quod eft fraternum

trem tuum velis , induftrios venatores imitari,

odium. Hebraeus locoillius, crimine peffimo,

& pro more illorum, animalis, quod captum

int

cupis, colorem induere debeas, hoc eft, cum

t«

ita legit: €9 retulit patri vixam eorum pe[ft-

s1am. Undefübjungit Pererius , id ipfum bene

peccatore peccatorem, imbecillem cum imbe-

]i

confonare cum illo, quod facer Chronifta fuü-

cilli, cum triíti triftem praeferre, fic nimirum,

10

quze voles, feliciter fub manus ibunt.

(

prà retulerat, fcilicet filios Lize contempf(iffe

|e

illos , qui ex ancilla nati fuerant, unde difcor-

Indumenta,quibus Jo3ctnes utebatur, cum in

diee & diffenfiones inter ipfos procedebant:

eremo praedicans animarum lucris inhiabat,

]fud in translatione noítra vocatür crimen

fic Matthzeus delineatc.3. 7'oaznes babebat ve-

E

peffimum , quia ficut fraterna chariras quid o-

flimentum depilis camelorum , €? sonatm pelli-

ptimum dicitur, ita e contrario odium frater-

ceam civca lumbos fuos. Atque ita veftitus cla-

&

mabatindeferto, magnisque vocibus ad agen-

d-l

num cximen peíffimum nominatur.

dam ponitentiam omnes cohortabatur.

"us correä?ionäs.

Queri poteft, cur Joannes utpoenitentiam

;

j

| Nyffenus XXII. Mactobius Aurelius 1. 6. Saturnal. e.

praedicaret , & peccatores attraheret , tàam in-

Q

p.i. Fer-2- 2, ait: Aqua dulcis magisidonea eft, quam fal-

formis animalis pellem, tam diftorti fimul ac

poft 3.

fa, eluendis maculis. Rationem di&i ex Ari«

turpis bruti exuviis veftiri voluerit, quem ma-

om,.

gis albus ecandidiore muftela amictus decuif-

Quadra

g. ftotele fufam ibiaffignat Difarius. Tantun-

$.3

dem ego de maculis, & culpis proximorum

le videtur. Sacer Ravennatum Archiepifco-

affirmo , ut aquam dulcem fuavioris repre-

pus D. Petr. Chryfol. ferm. 170. refpondet a-

;ïl

pte dicens: Accepit tortuoliílimi pilos ani-

)l

henfionis adhibeamus , fiemendare eos volu-

mus , non afpera verba falfae , &mordacioris

mantis , nihil habentis re&ti , nihil grati»e, nihil

increpationis. Argue man(uete, & affabiliter ,

decoris. Tali poenitentiee magifter indui de-

bet veftimento, ut peccatores a vitiis abftra-

[

& videbis, quantum fru&um facies. Remif-

fiusjiimperanti, facilius paretur. Natura contu-

&os Deo attrahat , nec enim aliud eft artifi-

max efthumanus animus,& in contrarium, at-

cium , quo capere, ac venari faciliusillos pof-

fis , quam fi miferias illorum induas , imbecil-

que atrduum nitens,fequitur facilius, quam du-

citur , ajebat bonus Seneca de clement. c. 24.

litatesque eorum ipfe praeferas.

XXV. Conftituebat Chriftus Petrum , & Idem "

* B, La!m '

Ibidem.

XXIII. S. Petrus Damianus quzerit, quid

Jut. i

myfterii habeat, quod Elifzeus, quando cum

Andream przedicatores inundi, fimul autem Dom. $.

"fafcic.i

virga, aut baculo mifit difcipulum fuum Gie-

& illos & omnes, quotquot idem facrum mu- PoftPaích.

: mot,

nus exercituri erant, pifcatores hominum fu- 9*

Zi,nonrevocavitin vitam piae hofpitis fuze fi

Jium : Gzez: pofuitbaculum [uper faciem puevi ,

turos dicebat, inquiens: Jezite pof? me, fa-

€? non evat voxneque fenfus ; 4.Reg.4.31. Prae-

ciam vos pi/catoves bominum Matth. 4. 10.

Hinc fcrupulus enafcitur, quare Chriftus il-

currit Giezi, ut refuícitaret puerum , cumque

omuia fruftra a fe tentata cerneret , reverfus in

los titulo doctorum, & miniftrorum infignire

occurfaum Magiftri fui, inquit: Non furrexit

voluerit potius fub metaphora pifcatorum ,

quam fub aliorum

puer. Baculum illi , fed nullo commodo impo-

fimilitudine ?

quorumcunque artiücum

ui, mors enim illum hactenus pertinax atti-

ä

net.Ingreffus itaqueEl:faeus cubile,in quo exa-

S. Dorotheus do&t. 6. in pifcatoria arte ali-

ffaof

nimis puer jacebat,claudensque poft fe oftium,

quid obfervavit, quod movere potuit, ut pi-

difc. f

k

& 3

Ícatores

p, Ie

630

Bibliothecm idanuahs Conuctonatorica

catores hominüm facere velle diceret , quos

gnos mifericordia , inquirens tempus, in quo

F SiMl

do£tores illorum conftituere certum habebat 1

mifereatur fecundum 1llud líaize 30. 18. E£x-

f. 10

'Cum pifcem ullum immenfum hamo jacto ce-

fpe&at Dominus, ut mifereatur vefdvz. . Cum

Davide fane ficegit, ex:peCtans tempusoppor-

perint, inquit ille, ubi illum fluéctus mifcere,

& magna vi concuti fentiunt, non eum fubi-

tunum curationi, quo providebat falutarem

to ad btus trahunt cum moleftia , fed callide

fore medicinam, quam paratam habebat,

Y p

funem .lli remittunt, finuntque molliter ena-

tempus , inquam , quo illum correptioni a«

l; MM'

tare, quo valuerit, at, ubi cognoverint remif-

tuin, & ad eam recipiendam commode di-

Áamiram , fenfim illum incipiunt trahere, fic-

Ípofitum profpiciebat

Docuit eo exemplo

:que capto potiuntur. Hoceft, quod a pifcato-

omnes, qui aliorum emendationi dare ope-

.xibus difcere praedicatores debent ut magna

ram volunt, quo artificio, & aftu ad hanc rem

3.lib.g

utantur cautione, & induftria, cum educere

uti debeant , utprofit repreheofio, & non ma-

"d-

ab aquis. peccatorum . quempiam volunt,

gis exafperet vulnus mediciza.

quando is hamum correptionis haufit, ne il-

XXVIL, Quzerit beatiffümus P. Gregorius , Iidem.

-]um perterrefaciant , ne minaciis percellant 1

cur Nathan tam derfis obícurze pambu!æ in-

fed blandefuaviterque adducant, temporisque

volucris contegere voluerit, quae Davidi, ut

omnes articulos obfervent, ut , quem deftina-

fceleris fui illum admoner:t, dicturus er;t, ne-

- tooperi opportun:flimum fore putarint, eo il-

que apertis verbis in os illam objurgarit de

.]um ex undis vitiorum ad emendationis litus

peccato , qnod jam ante nim:s quam pervul-

ä

attrahant.. Viri fancti, inquit iterum Doro-

gatum erat. Refpondetautem hs tam difertis

theus , cum patientia & charitate fratrem tra-

verbis: Vir fagctus, & peccatorem confide-

hunt, nequeipfum calcibus appetunt , fed ve-

rans, & rezem, m:ro ordine audacem reum

A luti mater ,quax deformem filium peperit, non

prius per copfeífionem ligare ftuduit, & poft-

euta fpermt quia deformis eft , fed materno a-

modum per inve&ionem fecare celavit pau-

more.& confuetudine ornatum reddit, & quic-

lulum, quodquazefivit, fed percutfit repente,

quid gratum noverit, facit; itailli peccatorem

quem tenuit , pigrius enim fortaffe incideret

Áemper füfcipiunt , ornant, tuentür, prote-

fi ab ipfo fermonis exordio aperte culpa ferire

gunt ,'uttandem eum revocent, & erigant.

voluiffet, fed praemiffa fimilitudine eam oc-

Ibidem.

XXVI Commifit David duo illa tam gravia,

cultabat , exacuit increpationem. Ad zegrum

quam notoria flagitia, & quia Deusrebus il-

medicus venerat, fecandum vulnus videbat,

lum magnis. fervabat ejusque exemplo fpem

fed de patientia zegri dubitabat. Abfcondit

aliorum , qui fimilia if'rpetraturi erant , erige-

ergo ferrum medicinale fub vefte, quod edu-

re volebat mifit Dominus Nathan ad Dav1d

&um fubito fixit in vulnere, ut fecantem gla-

Vi P

2. Reg. 12. 1. qui illum de malefaétis objurga-

dium fentiret zeger, antequam cerneret, ne , fi

ret. Dubitarust nonnulli, quantum temporis

ante cerneret, fentlre recufaret. Hoec 1119 in

lib. curze paüoral p. 3. admon. 4. Nonue vide-

intercefferitinter horam , qui peccavit David,

& eam , quade fceleribusfüis commonefa&tus

tis, quafolertia hicopus, & quantam feduli-

a Nathan fuit, quod facer Scriptor diffimulaf-

datem res ifta poftulet, & quam attentum,

fe videtur. Eufebius Caefarienfis apud Danie-

circumfpectumque effe oporteat, ut bonze oc-

lem Barbarum in Catena fuper Pf. 50. ait, to-

cafionis optlmam rationem habr*at qui alios

,tum annum effluxiffe, antequam venerit mo-

redarguturus eft, ne, fi forte m*empeüwuc ad-

nitor. Sedcur Deus tamdiu cunctatus fuit, ut

veniat, corrumpat eum, quem corripere & e-

g

Davidi reprehenforem : vatem. fübm:tteret ?

mendarecupzebat O quantum artis, & indu-

"Nonne fatius factum, fi recenti adhuc vulneri

ftrize, recte corripiendorum aliorum offic: ium

Vi Pp.

cataplafma lmpofitum & quam primum na-

expofcit! Ut enim crudum ad^uc vulnus me-

to infirmitati meZicina adhibita fuiffet? IZu-

dentium manus reformidat, deinde patitur,

febius, quem dixi, aliter fentit. ob eam cau-

atque ultro requirit, fi recens avimi dolor

J

fam, quod primi a commiffo peccato dies non-

confolationes rejicit, mox defiderat, & cle-

|

dum effent opportuni, adhibendae medicinze ,

menter admotis adquiefcit, inquiebat Plinius

aut curando ?egro , cujus in corde peccatum

l.5. epift. 16. fic vere nova anim2e plaga cu-

Peuer,

per idtempus, non fecus ac in dolio muftum

ram omnem 1e;pu t, fed poftquaminde fubfe-

effervefcebat, adeo non hzefiffet vulneri em-

cuta perturbatio f ubfi: 4t, non adinittitíolum,

inl & D.

plaftrum.

3. hs

W I

veroumexpetit etiam mediciram. Quare pru-

Huc facit illud Dionis Caffii de agricultura

dentiilime facit, quitemporisopportunitatem

Ludov qek

Ollng[

1. 7.c. 13. Illud inomnibus vinis peculiariter

caute, diligenterque obfervat, per quam fze-

; c' 9-

obfervandum eft, ut jam fedatis ipfis condi-

pe fit, ut antidotum ab exoccupato jam 2egro

turam faciamus, quaefi tum curare velis, cum

non zegre füícipiatur, neque admodum vel

2eftuant , furfumque ac deorfum convolvun-

fentiatur , vel curetur, tametíi forte acer-

tur, fruftra condimentum adhibueris. Ea

bius afperiusque exfpe&atlone illius , mala-

propter providentiffime Dominus exfpeGtavit

gma fuerit..

E

"donec animus Davidis difcuffo nubilofenera-

u W.

'tus, fibiqueredditusfuiffet, ut optatum forti-

É xv

-

Y, 1

ri medicina effe&tum , atque in vulneris inti-

MISCELLANEA

ln

4na penetrare efficacitas emplaftri polfet.

Deus nimirum, ut fcribebat Abulenfis q. 5.

I

aguel dilexit Tobiam juniorem, vel hac

ä

án C. 9

Judicum, pro fua benignitate non fo-

una de caufa, quod boni & optimi viri

Ecclg i

Y,

luni m1feretur nobis, fed etiam fecit nos di-

filius effet, & illius ümlhtudmem haberet ; etfi

D

nefc1e-

111

Jüuhus XLIV.

JDilecfioó Proximi.

63t

neíciebat, an junior Tobias pius effet ; pari

XI. Cervi cum Infülas tranant , ita fibi mu- S. Aug.

ff.Sales.

modo, & anima quzxvis, etfi nefciamus, an

. 23. de

äl 1o.

tuecapitainclinant, ut primus, quando fatiga-

poít.

odio vel amore digna fit, amanda tamen eft,

tus eft, poft omnes recedat, & ipfe pariter al-

quia optimi Dei fimilitudine

teri caput inclinet,onus portandi proxime fuc-

' filia eft.

&

m refert, ej usque

cedenti elinquens: fi hoc cervi, quid Chriftia-

ni ? nihil fic

. Vits PP. -

iI. Abbas Pze

tien interrogatus , quomodo

probat a-micumþ, quam oneris a-

1.3. .20;. intelligendum effet illud Chrifli : majorem

mici portatio.

:

:

charitatem &c.? Refp.fi quis malum verbum

Xll. Czefar cum exteros

quosdam. vi&bt&t Staplet.

om. 17.

audit a proximo füo, & tolerat patienter, ifte

catus in finu ferentes , iaterrogabat, an apud

poft Pent

animam ponit pro amico fuo.

illos populos liberi non reperirentur? indi-

hom.3.

Tb. lib. 9.

IlI. Dixit Abbas Paftor, qua

'cunciue hora

gnatus videlicet, amorem, qui liberis debe-

n. 6.

tegimus peccatum fratris noltri, teget etiam

tur, in catulos transferri.

HUR

Deus noftrun; & quacunque hora prodide-

XIII. Sponfa in Canticis. poftquam dixiffet: Cant.z. -

rimus culpas fratrum, & Deus fimiliter no-

Pofüerunt me cuftodem in vineis: mox ad- V. $.

Didacus,

ftras prodet.

dit: Vineam meam non cuftodivi; quia quo-

IV. Quidam frater rogavit Abbatem Pe-

Nytf.pe-

cunque die aliis quis vigilare incipit, eodem

rioch. 4.,

minem: quid faciendum, quia turbor a tri-

rerum füarum memoriam deponere, & fuis in Dom,

. ftitia? Refpondit fenex: neminem pro nihi-

commodis dormire inci

lo defpicias, nullum coundemnes, nulli detrae

tisfaciat.

pit, ut .OHic*ï,o,ü;o fa- 9« Adv.

Ibid,

has, & dabit tibi Dominus requiem.

XVI. Chriftus poft mortem in latere, quod

. V. Interrogatus quidam fenex a fratre;

verfus Aquilonem; erat fitam, vulnerari vo-

quomodo inveniret Deum, utrum in jejuniis,

luit, quia cum omne malum adverfus Eccle-

.veliu laboribus, vel vigiliis, vel mifericor-

fiam ab Aquilone venturum przevideret, juxta

dia? refpondit: in his, quae enumerafti, &

illud Jeremize: (ab Aquilone pandetur omne Jerem.s.

in difcretione: dico enim tibi, quod multi

malum ) primum i&um in te fufci

pere voluit, V* 14-

affixerunt carnem fuam, & quia hoc fine di-

ut minus lzederetur Ecclefia.

fcretione faciebant, abierunt vacui, nihil ha-

XV. Carolus Fridericus Dux Juliacenfis Mich Ra-

aw in

bentes. Os noftrum prze jejunio foetet: fcri-

pro fymbolo habuit parmam five fcutum ,

orat. ex

pturas omnes didicimus, ex corde pfalmos

humanis cordibus plenum, cum infcriptione:

temp.

David confummavimus , & quod Deus requi-

Hic murus aheneus eito.

i

3

ritin nobis, non habemus, fcilicetcharitatem,

2

XVI. Parthenica Sodalitas in collegio

Ræääf

jl

9

& humilitatem.

mano habuitin fymbolo catenam ex annulis,

Vita PP.

VI. Quidam monachus lenex magna

chäri-'

non nexis fibi invicem, fed a fuper ftante ma-

tate fratres fufcipiens cum interrogaretur ;

gnete compofitis, cum inícriptione, ercazis

cur ante canonicam refeGionis horam pran-

zodis: Sodalitas vero Mariana habuit colum-

dere eos cogeret? refpondit, jejunium, fra-

bam odore perfafam, quam gregatim alize fe-

tres, femper eft meum, vos vero non femper

quebantur, cum lemmate: 27 udm/'em.

smecum tenere potero. ItaqueChriftumin vo-

XVI.

bus fufcipiens, reficere eum debeo, & cum vos

ZAXIO

deduxero, diftri&ione jejunii in memetipfo

ïï

potero compenfare.

Non enim poffunt filii

I. EB: amor ingratus,

ïü non üf: amator a«

l

Buchler..

matus.

v. eod.

Sponfi jejunare, donec cumillis ett Sponfus;

Wer liebt und wird nicht geliebt. /

cum autem difcefferit, tunc cito jejunabunt.

Sich felbít bifs in den Tod betrübt.

Vita PP.

VIL. Cum quidam frater diceret ad fenem:

Duo fratres funt in cella; Unus fex diebus

II. Sorte patetmifera, quze fitdile&io vero.

Ibid.

Durch Feuer wird Gold und Lieb be-

jejunat, aiter infirmandi facit obfequium; cu-

wehrt.

jus opus melius eft apud Deum ? Refpondit

lenex: etfi ille jejunus per nares fe fufpen-

III.Verusamator erit, qui me plus, quam mea;

vfbid.

uaerit.

derit, non erit fimilis alteri in confpe&u Dei.

Für keinen Liebhaber halt ich dich,

Penneq.

VIII. Senex folitario mortuum portanti di-

Wann du das mein mehrliebft als mich.

inlfag. p. xit: mortuos portas? ad vivos porta.

3. c]25.

IX. Animalia portantia currum Dei, habe-

IV. Lieb und Geld hetrfchen über die ganze

Welt.

'fjuä;,v,ae bant quatuor facies, indicantes appetitum

V. Concordia res parv2e

crefcunt, .difcordia

Pont.F.3. concupilcibilem ,

& irafcibilem , intelle-

maximae dilabuntur.

t3.c.9. (tum , & voluntatem ; aut etiam quatuor

Die Einigkeit kleins Guth vermehrt,

Virtutes Cardinales, & habebant tantam in-

Uneinigkeit grofs Guth verzehrt.

ter fe concordiam, ut Propheta nunc de iis

5. , XVII.

quafi de multis, nunc quafi de uno loquat

Y

Uf?

dicens ipíum eft animal.

AUTHORES.

X. Regina dicitur adftitiffe in veftitu deau-

LAlphonfus Rodriquez.p.1.tr.4.n.3. NB.

Pfal, 44.

rato circumdata varietate, ad fignificandum,

TI.Ludovicus de Ponte.to.2.tr.3.& to. 3.tr.I.

v. 1O.

quod, licet in aliqua communitate funt ho-

C.5. & tr.7. C.3.9. 10. 1 1. 12 1.3. NB.

]bidem.

mines diverfarumnationüm &linguarum, de-

III. Francifcus Labata in apparatu, verbo:

beant tamen femper convenire in vefteaurea

Amor proximi, & correctio fraterna.

Eccl 3.

dile&ionis portanda. Unde Ecclefiafticus ait:

]V. Petrus Sanchezin regno Dei. p.6. -

v. 3.

Filii fapientize , Ecclefia Juftorum: & natio

. V. Petrus Canifius to.1.c.3.

l

illorum ebedientia & dilectio.

VI.Bernard.Rofignol. de difc.perf.1.3.c.7.

VII. Hie-

Bibliotheca Mammhs Concionatorie

632

.Gr

Vit.Hieremias DrexeliusinRofis p. r. c. r.

pofc Pent.& tex. 3. in Dom. 17. Ttemtex. 1. in

2 A

VIIL JoannesBufzeus medarw v. Chan—

Dom.1. & tex. 8.in Dom:.21. poft Pent.

tas Dei & Proximi.

- XII. Matth. Faber c. r.in Feíto SS. Simonis

IX. Ludovicus Granatenfis in Sylva 1oco-

&]udæ & conc.2.de inimicis diligendis.Quam

l

ram communium. f. 329.

materiam etiam tra&at conc. 3. in fefto S.Ste-

X. Laur. Beyrlink tex. 5. mFeü S. Marize

phani. Item conc. 2.'in Dom. 12. poft Pent.

concs inDom.17. conc.2.in Dom.2 1.

st

Ma d. & tex.1.in Fefto SS. Simonis & Judze.

9 &

XI Thom. Stapletonus tex.4. inDom. 12.

XII[ JofephusManü to.1. tr.s. Dibl. Mor.

GraLi

Dom,

ä&ää&**äääääüä&äüäääääääää&ääääää&ää&ääää&ä*ä

TITULUS -- XLF.

DIS "ORDIA

VII. Noli contendere Verbls, ad mhllz.Txm 6. 1

ij Sio I

$. Bafi

enim utile'eft, nifi ad fubverüonem audien- V: 14

(rat. 10

QUOAD ESSENTIAM

tium.

$. Greg

Qnt.Ào

Def'izztzo.

IX. Vir faplens, fi cum ftulto contende— Prov.9.

. 9

nt non inveuiet requiem.

l.

X. Omne regnum divifum contra fe defola« Maftb 12

bitur; & omnis civitas vel domus d1v1fa con-

V. I^.

b

$.'Thom

Ft: quaedam voluntatum disgregatm in d1—

32(137

j vería, juxta S.Thomam ; aut juxta Ci-

tra fe non ftabit.

. t

-xXI. Vzemihi Mater mea, quare genul(h me . Jet. 13*

V. IO.

ceronem, eft ira acerbior intimo odio &

vxrum rix2e, & difcordiae in univerfa terra! .

Ifidor.l. corde con(.epta Unde lfidorus dixit: Difcor-

Ethymol. d5 eft 3liquorum diverfio, quos prius amo-

5;XIL Quze viderunt oculi tui, ne proferas in PFOV 25-

(,oncordla vero eft

jurgio cito: ne poftea emendare non pollis, "*

S Be:n

ris vinculum. colhgavxt

cum dehoneftaveris amicum tuum.

d modo

Convenientium in reCitudine- ammorum in-

bene

dirupta quaedam G unita complexxo

Sedi-

. XIII. Fortis impegit in fortem, & amboäf 46-

Íy

panter conciderunt.

$. Bol

tiofus eft, qui diffenfionem anlmorum famt ,

. XIV. Ubi zelus &contentto, ibi 1ncon&an-Jac 3.

Ont,g

* & difcordias gignit.

tla.& omne opus pravum.

Ve

I9,

M

$. Bern

A&us.

Igi

XV. Manifefta funt opera carnis, quae funt Gal. 5.

a. Tim.2.

fornicatio, contentiones , aemulationes, irze, V* !9

li

ao mi

AL erbisalterius opinioni fe plus equo

oppo-

rixze, diffenfiones, fectze, &c Quitaliaagunt,

V. 14

gere; id quod S.Paulus prohibuit dicens:

"

oli

contendere verbis; ad nihil enim utile. eiï nlfl

regnum Dei non poffidebunt.

ad fubverfionem audlentmm

III.

Eccl.8

Ill 244 verbera usque coutentzones BP vixas

$

V.I

exteudere ;

de quo illud Salomonis intelligi

EX SS. PATRIBUS

- poteft: Non litiges cum homine potente, ne

G ?

forte incidas in manus illius.

Qualzta:.

Y

Tbid. 28.

1V. Eeiam [anguinem effundere vixando ; id

v' I;.

quod Siracides indicavit, dum dixit: Certa-

I.

eptlmum locum inter. cárnis opera €on- S. Hier,

men feftinatum incendit ignem , hs fe[hnans

tentio poffidet, quodam quafi facrato in cap. 5.

alát,

effundxt fanguinem.

& eminenti inter vitia numero cóllocata ; Ser-*

vum enim Domini non oportet rixari, fed effe

$

Ó

manfüetum ad omnes, Doctorem longani-

EX S. SCRIPTURA

inem, cum manfuetudine audientem etiam

eos, qui e contra difputant.

Cet j

II. In difcordia nemobenedicit Dominum. S.Aug. .

Y 7

Qualitas.

n Pfalm.

- ]II. Decet regalis ap:cis curam, generalita- !

'affiod.

x.Cor.z4. T. Non eft diffenfionis Deus, fed pa—

tis cuftodire concordiam, quae ad laudem re-

Yv. 233.

gnantis trahitur, fi ab hominibus pax ame-

p. 22.

Prov. 6.

II. Sex funt, quze odit Deus, &feptlmum

v. 16

deteftatur anima ejus, qui femmat inter fra-

tur.. Quid enim eft, quod Principem melius

Gen N

tres difcordias.

praedicet ,

quam quietus populus, concors

V22

Senatus, & tota respublica morum honefta-

1.Cor.3

IIl Cum fit inter vos zelus & contentio,

te ve(hta 2

v.3

nonne carnales iftis?

*

V. Summopere jurgia fuge; nam contra ldem.

Prov. 13

IV. Inter fuperbos femper jurgia funt.

parem contendere anceps elt, cum fuperiore

V. IO

V. Abftine alite & minues peccata.

furiofum, cum inferiore fordidum, maxime au-

l'.ccl ag.

VI.Qui tecum vult judicio contendere, &

XO,

tem contra fatuum contentioneminire ; nam

Mtth 5.

tunicam tollere,: dimitte ei & pallium.

abfentem lzedit, qui cum ebrio litigat.

V. .40.

Damnt u

Datmnn.

Gen, M

Ptov. 6,

*v

X

VII. Sex funt, quze odit Deus, & fepti-

V Qui incepto verbo rixam & difcordiam S.Hier. ia

mum detefítatur anima ejus , qui femmat in-

ex fraterno corde provocat,

quafi neceffaria

P

cap. 30.

Vs

.ter fratres diícordias.

ultra modum emungens fanguinem elicit.

V]. Per-

4

: itului EL EOs DiUordini

633

S.Greg.

Vl.Perverífze mentes, fi femel ad ftudium

ris, ego dexteram tenebo: (; tu dexteram ele-

- 90 mOf.

contrarietatis eruperint, five pravum, five re-

geris, ego ad finiftram pergam.

&um quid a contradicentibus audiant, ad-

.N. S.Pauluslicet oraculo Spiritus S. abini- A& 15

verfus hoc refponfionibus impugnant; quia

tio cum S. Barnaba conjun&us fuerit, tamen "* ?

cum perfona per contrarietatem difp

quia poftea diverfitas opinionum inter eos ex-

licet,; nec

,A"

)

re&a, quze protulerint, placent. : ..

orta fuerat, fe ab] eo fegregavit, ne contentio

-S.Cy

VII. Difcordans & diflidens, & pacem c

um

inter eos exurgeret, uti S.Chryfoftomus tefta-

f. g.

de

fratribus non habens, fecundum quod B.A-

tus eft dicens: Mihi diferte videtur feparatio

Grat. j

LDom.

poftolus & Scriptura teftatur, nec fi pro no-

Pauli a Barnaba facta, quod inter fe dixe-

mine Chrifti occifus fuerit,crimen diffenfionis

rint; Quoniam ego non volo, nec tu vis, ne r.Cor. 1x.

poterit evadere, quia, ficut fcriptum eft: Qui

pugnemus, difiribuamus provincias, & ita fi- V. 19.

odit fratrem fuum, homicida eft. Quale de-

bi invicem multum cedentes hoc fecerunt,

lictum eft,

Unde idem S.Paulus Corinthiis poftea fcri-

2 Timó,

ablui.

quod necmartyrio fanguini.s poteft

pfit: Si quis autem videtur contentiofus effe,

S. Bafil.

L

Orat. 10

VIIL. Nulla re amicitias faeilius-difuuntar,

:

nos talem confuetudinem non habemus, nec

,

- quam divería animorum fententia.

Ecclefia Dei.

T

Pt

S.Greg.

IX. Quid is noftra doCtrina przeftantiffimum

VI. S. Gregorius fententiam quandam de S. Gre

"

V9

Orat.4o. eft? Pax, addam etiam utiliffimum. Contra

0.58. in

certo Evangelii argumento explicans in con-

Mä[fb.l!x 1

quid turpiffimum &

cione fubjecit, fi quis contrarium fentiat, mal-

x- 15!

tatum disjunctio.

peraiciofitimum ? volux?-

le fe alienze fententive falva fidei veritate fub- /

Ibid,

X. Audiant jurgiorum Seminatores, quod

fcribere, quam cum aliquo contendere.

ht.t 3

fcriptum eft : Beati pacifici, quoniam filii Dei

VII. S. Ephrem teftamentum con

fcripfit, Drex. in'

LR

vocabantur: atque e diverfo colligant, quia fi

non nummis, fed meritis opulentum, in quo * ^aet.c;"

Provag

filii Dei vocantur, qui pacem faciunt, procul

gratias agit Deo;

uT

dubio funt fatanze filii, qui confundunt.

ullo homine.

*

S.X'BEU']'. :

XI. Lingua rixofa veneno eít plena; quze

VilI. In Galliarum Finibus cum A

bbas qui- Spec. ex.

da modo

» LAf-

Jet.

beneviy

fi non fuerit caftigat

:

a, omnes fuos focios per-

dam grayes cum Domino quodam przepoten-

cord.ex,

Y n

ducet ad fcandala.

telites haberet, jamque eo deveniífet con-

S.I'Bïm.

XII. Contentionesa principio exiles quidem

tentio, ut fzecularis Dominus integras cohor-

h4

Orat. g.

U

effe folent, & facile curantur; at procedente

tes in aciem educeret, ipfe Abbas cum folis

(l 5

tempore au-tze, infanabiles omnino evadunt.

monachis ego impofitis crucisqne vexillo ei-

TRUS

ä

S. Bern.

XIII. Infelix vi&toria eft, qua fuperans ho-

dem obviam progreffus eft, quo viífo tantus

f. ad mi-

lit.

minem fulcgumbis vitio.

hoftes divini timoris horror invafit, ut proti-

nus de equis defilientes arma projicerent, &

$

IV.

.

in genua provoluti veniam peterent.

A CATHO

LICA "

1X. S. Macarius audiens ceelitus fe nondum Ibid. ex..

EXEMPL

perveniffead menfuram meritiduarum mulie- 9* .

rum in civitate Alexandria exiftentium, cum

Qualitasi.

easdem indagal(fet, & interrogaffet, quibus po-

&en. ä7.

ofephi ZEgyptii Proregis fratiäs vam po;-

tilfimum virtutibus ftuderent ? refponderunt

Y. 4.

s ]

terant ei quidquam pacifice loqui; ideo

illae, fe nihil aliud feire, nifi quod quindecim

M

- $ Hiet

ille pofteajam Prorex ab eis agnitus redituris

annis in eadem domohabitantes nunquam li«

yincip . d

in patriam dixit: Neirafcimini in via: quafi

diceret: Novicontentiofum veftrum genium ;

t»iga;i—ï"ent, fed femper pacer coluiffent. -

.zd sls

|

moueo proinde, ut caveatis a litibus, ne unio

Damssutn.

*

;

a

fraterna violetur; & gravia vobis per difcor-

X.Duoadolefcentes, quia deagro

ex p;!tef- Eafeb.Lo,

]

diam mala creentur.

na heereditate relicto foede contendebant , nec ** ?5*

Gen. 13,

V. 7.

II. De Abrahami & Loth paftoribus tefta-

etiam S. Gregorio Thaumat. quem arbitrum

$. hg

tur S. Scriptura: Faéta eft rixainter paftores

litis conftituerant, cedere volebant, effecerunt,

; in Pfalm.

gregum Abraham & Loth; erat quippe fub-

ut ad ejusdem Sancti preces lacus totus ex-

Calliod,

ftantia eorum multa, ne poterant habitare

ficcaretur.

4

S.Petrug

:EP' 22-

communiter.

XlI.Quidam facerdos, capitalem cum alio

$

L

GEn. '25.

III. Efau & Jacob in utero matris collide-

l.4.

V. 22

bantur, quod explicans Dominus confulenti

facerdote diícordiam fovens ad eundem af- ep*f

17.

fümpta fecum lancea perrexit; verum ingruen-

Rebeccze dixit: Duze gentes funt in utero tuo,

tibus tenebris quinque nigros equites obvios

& duo populi ex ventre tuo dividentur, po-

habuit, quorum duci cum manum offerret

pulusque po

aldem' ;

pulum fuperabit, & major fer-.

(putans eum effealium, a quo jam fzepe follici-

(

viet minori.

tatus erat, ut ejus fubditus fieret) & fidelita-

tem promitteret, dux dicens diabolum fe effe,

.Fugä.

& ad fervanda promiffa hortatus, cum fociis

difparuit. Undeipfe territus Epifcopum adiit,

Gen. 13.

IV. Abraham advertens rixas inter fuos &

factum narravit,& feriam poenitentiam egit.

Yvs 80

fratris paftores exortas eíffe, dixit ad Loth:

XII.Vetula quaedam, quiaa diabolo loculum Spec. ex,

Ne, quzefo, fit jurgium inter me & te, & inter

nummis plenum acceperat,ut difcordiam inter "« €- o

paftores meos, & paftores tuos. Fratres e-

maritum quendam & uxorem feminaret, ea

ap P

nim fumus.

Écce univería terra coram te

feminata audivit a dzemone: Quod triginta

À of

die-

eít: recede a me, obfecro: fi ad finiftram ie-

!

rl

A. P. Lohu. Bibl. Man. Tom. L.

annis ego perficere non potui: tu tribus

bus

Biübliothece AManualis Concionatorie

634

—

bus effecifti : digna proinde es competente

So UVE

praemio : fecumque vivam in infernum ab-

ipuit.

,sæMILLïunïNEsï

— s

Ibid $ 63.7.

- XIlI. Frater quidam converfus in monafte-

Qualitas.

rio Schónaug, quia ob certum calceamento-

rum genus fingulis annis dari folitum, & ab

,Lg

cut vultures ad extin&ta corpora odore Plin.l, ro.

Abbate ob graves caufas abrogatum, reliquos.

:

feruntur, fana non fentiunt; ita mali

-deli&a ftatim olfaciunt, & ob ealitigant, &

adverfíus diétum Abbatem concitavit, poft ali--

: -

quot monitiones & caftigationes fruftra fattas,

contendunt, ad recte fa&ta ftupidi.

|-— R —— À ——* — AE 1

denique utidem Abbas preedixerat, pridieNa-

'ILSicut mala ftatim eluenda eft, ne inhzere- Plutarch.

[

-

fcat, & difficilius eximatur; ita diffenfio fra- in mor.

talis Domini, quo confilium ab eo fuggeftum

de calceamentis minutim fcindendis executio-

trum illico tollenda eft, ne odium gignat.

Z

ni mandari debebat,fubito vocem cum gemi-

. HHI. Sicutunicogallo cantante, aut canela-

Drex. in

a aE . wf

haet, c,

Eu r

-^

us

tu extollens, & palefcente facie, naribus con-

trante, mox alii etiam galli canunt, vel canes

-

As

D

2 s.

tra&tis, oculisque everfis, inter brachia fopii

latrant; itafatuus, fiincidatin hominem con-

10.5. I.

;

tentiofum, ambo clamare, & extra fe ire in-

t Epo 109'

confpirantis expirgvit.

?

cipiunt.

*

- IV.Sicut qui

apprehenderit auribus canem, P—f&?- 26.

t

u d

fic qui tranfit impatiens

,

, commifcetur rixoe V* ?7-

ä

— EXEMPLA DOMESTICA,

alterius.

MU

V. Sicut Kcho filvarum tamdiu clamorib

Vital s.

poliadn,

.' 2.

J. Q Ignatius fumme deteftabatur lites &

refpondet, quamdiu clamatur; ita inter liti- *". ^*

* contentiones; hinc etiam in graviffimi

gantes non ceffat contentio , quamdiu neu-

momenti controverfiis cedere malebat , quam

ter a clamore deüfïit.

litigare,etiamfi cum fat magno incommodo fuo

id fieret, uti factum eft cum in refectorium do-

D. a mÁó9. s g/.

mus Profeffze perobícarum vetuit feneftram in

VL Sicut acetum corrumpit vas , fi diutius $. Aug.

: -STHier.'m'

communi muro effingi, eo quod vicinus, licet

Phl. a.

contra Jus, concedere id nollet. Addebat au-

ibi fuerit; ficira corrumpit cor, fi in alium epeon

tem ejusmodi ftudium concordize non modo

diem duraverit.

S

VlL Sicut ventis certantibus univerfum:

Chryf.

perhoneftum & liberale, fed etiam valde pro-

Matth.

in cap. f»

ficuum effe ad benediCtionem a Deo, propter

mare concutitur, & conturbatur; fic Regibus

quem & ex amore Juftitize ac charitatis fra-

aut Principibus fibi adveríantibus populus

: $ reg,

vexatur.

. NïZ.Ufl :

ternze damnum in temporalibus patimur, ob-

*

VIII. Sicut in mufica, fi vel unica chorda Idem

LPiu'

tinendam.

hom 16.

*

TE durch. ]

Vital. 4.

Il. S. Francifcus Xaverius femper quidem,

diffentiat, ingratilfimus fonus efficitur; itain

in Num.

4| de educ.

€, 22*

communitate, fi vel anicum membrum di;-

fed maxime pro fuggeftu contentiones & cer-

fcordet, dulcedo pacis & charitatis corrum-

liber,

4

tamina vitari jubebat, quamvis juftee certami-

num, multzeque ac magn:e caufze incidiffent ;

pitur, & turpatur.

;

AX. Sicut fingu

la haftilia aut tela facilvc Pintarch.

ex talibus enim concionibus non folum Dei,

in moral.

populique offenfionem oriri, fcd etiam certan-

ranguntuf ; non item fi plura uoo vinculo

Lib. 4.

tium, cultusque divini perturbationem. Coci-

fint colligata; fic vires per concordiam u-

Cc. 13.

nitz difiiculter fuperantur; facile autem fi

ni cum Sodales quosdam, qui Societati Jefu

templum concefferant, Patribus infeftiores effe

per difcordiam funt feparatze.

j SAngil

X. Sicut periculum, quod navi in unum ldem.

gpl 46.

cognoviffet, ipfemet magna honeftitfimorum

latus inclinatze, & ad fubmerfionem tenden-

j

hominum freqnentia proftratus claves templi

ante eorum pofuit pedes, eaque demilífione

tiimpendet, avertitur, fi omues in alterum

N

b

latus fe inclinent ; ita exitium, quod inter-

f *S.Chryf.

Vita l.2.

offenfos animos penitus placavit.

dum reipublicee imminet, per civium con-

2] hosiin

I1I. P. Petrus Faber Alphonfo Alvaro inter

cordiam evitatur.

-

4

e. 13.

alia hoc etiam praeceptum dabat : Offenfiun-

Vatt

t9. 22

Xl. Sicut aqua, fi in locos hiantes ac di- Idem.

culas ftatim elide, exilloque Apoftolico moni-

du&os influit, magis eos divellit; ita qui di-

Valer,

to: Solnon occidatfuperiracundiam veftram :

T do us

ne quieti te des ante, quam fratri reconcilie-

fcordias importune componere fatagit, foepe

magis illas adauget.

/

ris, eique ipfi fimpliciter animi tui commotio-

nem aperias.

Id eft colaphum daemoni im-

pingere, cuireconciliatio & demiffioilla acer-

$. VIL

rimum dolorem ac probrum inurit.

MOTIV A.

Vita pag.

IV. Joannes Berchman in lufu nunquam

122

P

vocem clamofiorem edebat, aut cum altero

I

uia diabolicum eft vitium: uti S. Gre- S.Greg.

$ Anbe

260.

contendebat.

Imo inter alia fibi hoc etiam

Admo- 3-P-par.

lä.Ofäc'

*w. gorius indicavit, dum dixit;

admon,.

&2

praeceptum fecerat: In rebus agendis cavea

nendi fünt, qui jurgia feminant, ut, cujus 5,,

fpiritu contentionis & contradidionis : &

fint fequaces, agnoícant.

quando aliquid faciendum eft, aut laborandum

lL. Quia ftuit:ffmmum eff vitium: juxta Sa- Prov. 18,

.

,

in culina, libenter fequaris judicium alterius,

lomonem enim labia ftulti mifcent fe rixis,

& idem fentias in rebus levioribus.

& os ejus jurgia provocat.

S, 5. Greg.

IlI.. Quza nocentiffemum efl vitium: uti

oc. cit.

Viler

dmoao-

lixla

Gregorius itefrum teitatus eítdicens: À

nendi

Zïïtulusv; XLV. ! Difcordia. —

635

vendi funt di(identes, ut noverint, quod tam-

quod Chariftiam vocaverunt, cui pïræter co-

diu nullum boni operis SacrificiumDeoimmo-

|

gnatos & affines nemo aderat , utfi quseinter

1

lant, quamdiu a proximorum charitate di-

eos querelze efleut exortze, apud facra meníze,

fcordant. Scriptum namque eft: Si offeres mu-

& inter hilaritatem animarum, fautoribus

nus tuum ad altare, & ibi recordatus fueris,

concordisxe adhibitis, tolleretur.

re. Plin.!,m

quiafrater tuus habet aliquid adverfuste, re-

ö , Caffiod.r,

H

V. Caflipatio ferta; nam , tefte Caffiodor

u

linque munus tuum ante altare, & vade prius

cogi debet effe quietus, qui fuo vitio renuit €P- 1

reconciliare fratri tuo. Ex qua praeceptione

effe pgciücus.

*

penfandum eft,quorum hoftia repellitur, quam

* Dl

intolerabilis culpa monftratur. Nam cum ma-

$. .IX.

.

a« ln mor'

la cuncis bonis operibus fequentibus diluan-

ASCETIC A.

^

tur, penfemus, quanta fint mala diícordize,

d Drex, n

ig Pltel c

quae, nifi extincta penitus fuerint, bonum fub-

l. ] ria przcipue funt, quae circa hoc vitium S Aug.

fequi non permittit..-

". bene advertere debet Afceta. Primum 9P €.52«.

. A

S Aurp.

l.

IV. Quza fummurm impedimentum Orationi

eft, ut íciat, quando permittere poffit diffen-

Ep. 199- gf2yt: hinc S. Auguftinus fratres fuos mo-

fiones; nam, ut fapienter dixit S. Auguftinus,

nuit dicens: Si invicem fe lzferint, invicem

diffenfiones nunquam debent amari; fed ali-

D Proyag,

fibi debita relaxare debebunt propter oratio-

quando tamen aut ex charitate nafcuntur, aut

æ V' 170

nes veftras, quas utique, quanto celebriores

charitatem probant. Quis enim facile inve-

habetis, tanto faniores habere debetis. -

nietur, qui velit reprehendi? &;ubi eft ille

s Drez l

S.Greg.3..

j

. Quia plurimorum vitiorum efl vadix : in

fapiens, de quo fcriptum eft: Corripe fapien-

poftadm. nnoenim maloinnumera peragunt , qui femi-

23»

tem, & amabitte? Nunquid tamen ideo non

l-

nando difcordiam , charitatem, qui virtutum

debemus reprehendere , & corripeie fratrerm,

om»ium IMater eft, extinguunt. Quia autem

ne fecurus tendat in mortem? Aliam caufam

nihil pretiofius eft Deo virtute dileGionis,

permiflionis affert S. Gregorius, dum ait: Si- S. Greg,

nibil eft delectabilius diabolo extinctione

y

cut noxium effe folet, fi unitas defit bonis,ita !33- Mo-

charitatis.

55 Àng,

S:Hier.in

VI.

perniciofum eft, fi (itin malis; perverfos quip- "

Píal. 82,

uia mali bomines ad patrandum sualuea

pe unitas corroborat, dum concordant, &

j 940

:am funt concordes; hinc lamentans S.Hiero-

tanto magisincorrigibiles, quanto magis una-

nymus ait: Infelix populus Dei non poteít in

nimes fecit, Id quod appofite per fabulam

ACf

bono tantam habere concordiam, quantam

confirmavit nonnemo, dum fioxit: Accipitres

Maith,

Ab etp.

mali habent in malo.

quondam acerrime inter febelligeratos fuffe.

S.Greg.

VlI. Quia preffat boneffe viuci, quam pe-

Quos proin columbae pacificare conatze effe- Langius

NaZ. Orc

^

ei- !

Qa

;Idem

x. Piu-

viculofe ac tiefarie viricere: tefte S. Gregorio

cerunt, ut ipfi quidem inter fe concordes

lyanth,

tarch, l.

Nazianzeno. Non enim tantum eft egregium

fent, fed odium in columbas converterent

? V! edäu

hom 16

C

iinNum.

de educ. fcire vincere, fed etiam poffe vinci pulchrum

easque ad necem usque perfequerentur. Hin

liber.

eft, ubi vi&toria damnofa eft, inquit re&ctePlu-

Melanthius dicere folebat, rempublicam A-

5

þarchus.

thenieníium diffidiis Oratorum fervari, quod,

cum non incumbant univerfi in unum latus

Platarch,

$. Vl

navigii, fiat, ut ab altera parte veluti pondere

'iumoral. :

oppofito adiminiftratio libretur.

MEDIA.

II. Alterum eft, ut fciat folidum modum vi-

tandi di(cordias, quem quidem pulchre S.Gre- S. Greg;

S.Augu&. I.

rtuti charitatis ffPudeve; Xnam, tefte S.

gorius indicavit, dum dixit:. Boni viri freno L5. mor,

y

l detm,

epo 11-61

Augufüno, contentioni non refiftitur,

confilii retinent praecipitationem Verbi, &C9 !7

nifi crebro divinorum librorum teftimoniis in-

caute confiderant, ne relaxantes linquae lafci-

4

cutiatur timor & charitas Dei.

viam Auditorum conícientiam incauta locu-

'S. Chryf.

I.Sdenizum [ervare, dum alter conteudit

: ifa

tione transfigant. Unde bene per Salomonem

ho.8.in S Chryfoftomus fuafit dicens: Malum homi-

cap. 22.

dicitur: Qui dimittit aquam, caput elt jurgio-

nem tacendo & locum dando melius vincis,

rum. Aquaquippe dimittitur, cumlingus flu-

Tdet,

Matth.

quam refpondendo, quia malitia noninftrui-

xus effrenatur. Sed dimiffor aqu:e caput jur-

Valer.

tur fermonibus, fed excitatur. Et tefte S. Va-

giorum cíiicitur, quia perlinguaze continentiam

x

JJ -ho. 12. leriano, plene victoria eft, ad clamantem ta-

difcordiz» origo propinatur.

cere, & nonrefpondere provocanti ; idquod S.

IH. Tertium eft, ut folidum quo

que me- S. Ambr, '

Chryf. fimilitudine venti per duas Januasflan-

dium fciát fedandi difcordias exortas; quale x.Offic.

tis declarat, quarum fiutraque aperta fit, ven-

quidem. 5.Ambrofius allignat dicens : lilog 27

* tusvehenientius furere pergit; omnes autem

commotiones in pueris innoxiz funt, quae

mox vires.amittit, fi alterutra claudatur.

plus babent gratize quam amaritudinis. Etfi

S. Ambr.

Iil. CeZere Zoco; ut S. Ambrofius fuafit di-

cito pueri inter fe moveiitur, facile fedantur,

5 Grep

,p,pa [

l2.ofhc. cens: Refifteirze, fi potes: cede, fi non potes.

& majori fuavitate in fe recurrunt,

Nefciunt

€., 2I.

Quia fcriptum eft: Date locum irae. . Jacobus

fe fubdole, artificiofeque tractare., Nolite con-

D

fratri indignanti pie ceffit & ideo tantam apud

temnere hos pueros, de quibus Doininus

Deuminvenitgratiam. Certe Ifocrati videtur

ait: Nifi conver(i fueritis, & efficiamini

o J

RU

humanitatis officium deferere eum, qui rixo-

ficut parvuli, non intrabitis in regnum coe-

fus eít, & contra omnia contendit.

lorum. ^ Aliud medium fuggeffit alius, qui Drexel.in.

; G

Valer. -

IV. Cito co«wposere: Id quod majores noftri

dixit: Sicut tormenta bellica majora , fi mu- Fiaet. c,

M*ax.l.z./ d

ocuerunt, convivium folemne inílituentes.

ro allidantur, períringunt, i in-faccum Ja- *? 322

j;, dl

nceunm,

$

L1l l-. a

«- R P. Lobu. Dibl. Mau. d om. 4

i

|

Bibhoihece JMManuahis Concionatorie

656

Mp ndicn

x

neum deferantur, non penetrant, & finénoxa

fcilicet a diabolo, cujus funt fninifiri & Flii:

2. Quia fenmiinantur, cum dormiuat homines:

—

-

funt; ita litigantes ac contentionum amato-

r as n

res fiin mitem incurrant, vim amittunt nocen-

maximePrzelati, quorum officium eft, ejusmo-

di; fi autem in fui fimilem offendant, utrin-

di feminationem przecavere. 3. Quia ut zizania

infefuntinfru&uofi : nonenim quidquam pof-

que detrimentum coitrahitur.

-

Plinitt

X

funtgratum praeftare Deo, quamdiu difcordias

l'36, [ 17 /

fovent. 4.Quia utzizania impediunta profe-

CONCEPTUS [

RJEDICABILES.

&u bonum femen Juftorum, & fzepe omnino

x pE pI E.

x occafione thematis. Und? Z:elldäf lites

fuffocant. 5. Quia olim feparabuntur a tritice,

Plolrc

M r

-in volis? poteft oftendi, t.Quam grave

id eft, juftis hominibus, & colligatiin2eternum

bellum fit difcordia, quia videlicet aufert opes

ignem conjicientur. Vide Fabrum conc. 8. in

sls ao ERE

fpirituales & temporales, famam, focietatis

Dom. 5. poft Epiph. n. 3.

human:e jucunditatem , & ipfam denique vi-

$. XL

^

tam temporalem & zeternam. 2. Demonftrari

MISCELANE 4A.

Arift. s. poteft, quam vere dixerit S. Jacobus, has di-

clit.

fcordias ex nimio amore erga res terrenas o-

;

ualitas.

lotareh

riri; id quod etiam Ariftoteles agnovit, dum

in mordi

LC

um mulier quzedam crebro a marito ver- Drexel.in

|

dixit: Nobilitas generis, & divitize funt fon-

' berata confilium abamico peteret, & Phaet. c.

(alo,

tes & principia feditionum.

qua ratione fe a tot verberibus liberare poffet,

10. .

4«

PProv. 17.

1I. Ex occafione themati

s: Melior eft öucQ

Y^ L.

quaereret, ille vafculum communi aqua ple-

Plsto,

eella ficca cum gaudio, quam domus plena vitti-

num obtulit, & hac, quoties iratus maritus li-

J fi.g

mis cum juvgio : oftendi poteft, quomodo talis

tigaret, os implere juífit, nec deglutire, donec

J

i,

buccella ficca cum gaudio feu pace melior fit

j

]

mariti ira deferbuiffet. Quo faéto fignificare

1. /Jeo, cui nullum opus placere poteft ab ho-

voluit, filentium effe optimum remedium ad

mine contentiofo oblatum. 2.Aezpub/ice;cujus

aliorum contentiones fedandas,

incolumitas a concordia membrorum pendet.

1I. Petronius difcordiam re&te fic defcripfit : Petron.

. Rei familiari domeflice, quia concordiares

Intremuere tubze,ac fciffo difcordia crine

ap. Langs

parvee crefcunt, difcordia maxim»e dilabun-

tur. 4. Corpori, quia ficutfpiritus triftis exfic-

Extulit ad 'fupcms ftygium caput: hujus in V* *99*.

ore

cat offa, ita jucunditas mentis etiam in cor-

Concretus fanguis, contufaque flumina fle-

. pus redundat, bonumque fanguinem efficit.

bant,

j

5.7dni"ie, quia praefervat a multis peccatis ,

Stabantirati fcabrarubigine dentes,

& veram ei quietem conciliat.

;

L]

Tabo lingua fluens, obfeffa draconibus.

1Il. Ex occafione thematis:

Omne vegnuri

ora;

: :

- divifum contva fe defolabitur: oftendi poteft

v 15.

Atque inter toto laceratam pe&ore veftem

per indu&ionem variorum regnorum, quomo-

Sanguineam tremula quatiebat lampada .

do per difcordiam defolata fint. 1. Aegnum ce-

. dextra.

lefie per difcordiam Angelorum, ubi ruina eo-

III.Omnebellum, inquitrecte Saluftius, fa-Tn Jute

rum fufius explicari poteft. 2. Regzue terrve-

cile fumitur, caeterum zegerrime finitur; non &urt»

fíve : ubi perindu&ionem regaorumHifpanize;

enim in ejusdem poteftate initium & finis eft.

Gallize, Ànglize, & maxime Romani, fufe de-

1V. Scilurus Rex Scytharum moriturus fa-ldem.

monftrari poteft, quantam cladem his regnis

fciculum 8o. fagittarum colligatum fibi affer-

crearit difcordia. 3. Regnum fpirituale au:me,

ri, & fingulos filios, quorum o&oginta erant,

quod intra nos eft, & gravillimam defolatio-

vocari juffit; quibus cum fafciculum inprimis

nem patitur per difcordiam, quia interna ra-

ligatum obtuliffet, & nullus ex eisfrangere il-

. dice gaudii & meritorum coeleftium privatur

jum potuiffet;folvi eundem,& fingulas fagittas

per eam, &, uno verbo , omnes güb&us belli

fingulis filiis offerri praecepit, atque, ut fran-

fpiritualiter experitur.

gerent, hortatus eft, quod cum illi facile prae-

A&. 4.

IV. Ex occafione thematis : Jlfu/zitudinis

ftitiffent, hanc memorabilem illis doctrinam

v. 32.

autem credentium evat cov uzum €9 anzmma uza :

dedit: Sic vobiscum fe res habebit, o filii;

dici poteft, ficutolim Babylonii turrim felici-

quamdiu per vinculum charitatis & concor-

ter zedificarunt, quamdiu fuerunt unius la-

dize conjuncti maneb'tis, invi&i eritis ; imbe-

bii & linguze; ita Chriftum, quia volebat o-

cilles vero, fi per difcordiam diffoluti fua quis-

l, 2

ftendere, quomodo Chriftiani turrim Evange-

Y

que commoda duntaxat quzefiveritis.

licze perfectionis zedificare deberent, exem-

Damaoum.

plum in primis Chriftianis relinquere voluiffe,

ut qui fummam inter fecordis & oris concor-

V. Difcordi» damna breviter, fed nervofe Virgiliua

MY

n

*

diam fervarunt. Deinoftendatur, quó medio

defcripfit Virgilius, dum cecinit :

ufi fint ad hanc concordiam fervandam, fci-

Tu potes unanimes armare in prze

-

lia frg-

licet quia nemo eorum, quz poffidebat, ali-

tres,

quid fuum effe dicebat, fed erant ililis omnia

Atque odiis verfare domos: tu verbera

communia ; id quod & nunc fieri poteft, fi, ut

te&is ,

Bd "

Apoftolus monet, qui utuntur hoc mundo; tan-

Funereasque inferre faces , tibi nomina

mille,

quam non utentes: & qui poffident , tanquam

]

non poffidentes fiut.

Mille nocendi artes.

Mi ü

Matth.13.

V. Ex occafione thematis: Zizanza autem

VI. Alphonfus faepenumero dicere folitus Panorm.

P

Y. 38

eft,fe.fi Romanorum tempore vixiffet, conftru-

l. 3. de

filii fust nequam: comparari poflunt conten-

reb. geft,

tiofi zizaniis. 1. Quia feminantur ab ini.micq,

&urum fuiffe templum ]ovi Pofitorio, ut dere-

us

Alph.

— Aitulus XLV1. Divitig.

637

l;

«

busa&uri prius in eo convenirent, & omnem

- V. Gefpalten. Hols piebt das leffe Feuer.

10

contentionem, deponerent.

Quo diécto in-

VI. Maz acbt die. Haar micbt, die vom

n

nuere voluit, nihil reipublicae seque pernicio-

Aopf abgefchui:ten fínd.

of

fum effe , quamfi plebs cum magiftratu non

VIL.. Uneiuzg Leut und Laud

Tbid.

igs

V

concordaret.

-

Haben sie lang Befltand.

le«

1 Plinius

VI. Tytheus lapis, . q

uamvis .gr.a*ndisy fit,

:36. €.17.innatat tamen undis , comminutus vero moX

VIIL. Zuezetracht dasjenige Laffev ife,

lQ

Das.ganse Stedt uud Leuder fvifl.

fubfidit ; fi concordia fuftinemur, difcordia

UM

IX.. Erue unpeftimmte Pfeifen in-

d

It

effum imus.

verderbt das ganse Gefang.

Joy Orgæl Idem..

Plutarch.

VIII. Inter Agathallos &

! Acanthyïideä-

X. Uneiuigkeit im Wath,

3u moral. t4ng4 eft difcetdia & odium , u

t,fi fanguiseo-

folgt felteu gute That.

rum vi mifceatur , continuo fe rurfus feparet,

&

$. X

ac diíTiliat.

AUTHORES.

$. XIL

l. Joannes Bufzeusin Panario. V.eodem.

AXIOMA T A.

1II. Hieremias Drexeliusin Pha&tonte c. 1o.

T-Dregelin -

in moral.

Plutarch. i.

"ncordiares parvze crefcunt : difcordia

Ill. Jofephus Lan

Qet, C,

imaximese dilabuntur.

eodem.

gius in Polyanthæa-. V.

tede

Cato

IV. Joatnes Major in fpe

ï

.Il. Contra verbofos noli contendere ver-

emplorum. V. eodem,

i

c-ulo magno exe

*

l

Plato.

sin. Ubi multze rixze, ibi multze i:ijur'iæ.

. V. Antonius Daurol:ius in floribus exem-

v

ïloril. PO — I1V. Getbeilt Feuer brennet. nicht laug.

plorum cap. 5. tit. 20.

te

LJ

d

i : Sroes Oi Sueso i m s

ææaæ«æ

TITULUS XLFI.

UPeton,

1. Llug,

in 1e00

DIVITIJE..

*

$. L

V. Argentum eorum &aurum eorum non gopbbn.*-

X. V. 13.

.QUOAD ESSENTIAN.

poterit liberare eos in die irze Domini.

VI. Quicenfiduntin virtute fua , & in mul- Pfal. 4.

Iï*/'ïniiio.

titudinedivitiarum fuarum gloriantur, frater Y* 7:

l.

non redemit, nec redimet homo, non dabit -

Deo placationem füuam, & pretium redem-

CYunt bona externa , ad ufum hominum a

A

ptionis animze fuze.

X Domino conceffa.

Unde etiam opes

.VIL. Telas aranez texuerunt: telz» eo-lfaiz 59.

vocantur, quiahomini tüm ad proprias ,

rumnon erunt veftimentum , neque operien- V:5

[- In J m.

tumad alienas neceffitates fublevandas, opem

tur operibus fuis. Opera eorum inutilia,

!gürlh.

& auxilium przeftant.

opus ini-quitatis in tganäbus eorum.

V

Divifi,

Fup a.

1l. Dividuntur in sobes C szmmoliess

VITI. Noli labor

are, ut

quarum iftze in agris , fundis, zdificiis, & fi-

diteris, fed. prg-P;fZ: a5.

milibus bonis confiftunt ; illze vero pecuniam ,

dentiae tuze pone modum.

gemmas, uniones, vafa aurea, & argentea,

IX. Ne erigas oculos tuos ad Opeä, quas Ibid. v. $.

non potes habere, quia facient fibi penvas

aliamque fuppelleGilem ; uti & pecora conti-

i

quafi aquile, & volabunt in coelum.

aent.

as

$. L

X. Divitice fi affluant , nolite cor'äpponere. Püs. 6r.

I

XI. Mendicitatem & divitias ne dederis m- p, »v.

EX S. SCRIPTURA.

hi: tribue tantum victui meo neceffaria, ne v.g.

230.

LESpae t

Qualitas.

forte fatiatus illiciarad negandum , & dicam:

quis eft Dominus ? aut egeftate compulfus fu-

Job. 27

..

I Dx

ves, cum dormierit, nilfecum auferef,

rer , & perjurem nomen Dei mei?

v. 19

apetiet oculos fuos , & nihil inveniet.

XI. Nolite thefaurizare vobis thefauros Matth. 6.

Apprehendeteum, quafi aqua, inopia, & no-

&e eum opprimet termpeftas.

interra, ubi fures effodiunt & fürantur, ubi V:19-

Pfal. 48.

zerugo & tinea demolitur.

Y. 17.

IL. Ne timueris, cum dives factus fuerit

XIII. Divitbus hujus fzeculi prä&cipe, non I. Tím. 6.

98?"

homo, & cum multiplicata fuerit gloria

domus ejus. Quoniam cum interierit, non

fublime fapere, neque fapere in incerto divi- V:17:

fumet omnia, neque defcendet cum eo glo-

tiarum , fed in Deo vivo.

ria ejus.

D-amnum./

Ill. Dormierunt fomnum fuum, & nihil

P£al .75.

invenerunt omnes

XIV. Nihil eft iniquius, quam amare pe- Eccl. ro..

bus fuis.

yi.ri divitiarum- in mani-

cuniam; hic enim & animam fuam venalem V: 1e

'divitia's fuas, &

hebet.

"Pfal. 48.

IV. Et relinquent alienis

Panortt

p. Ia.

fepulchra eorum domus illorum in

| 3eter-

XV. Ubi funt, qui thefaurizant argentum Barnci.e,

num.

&aurum, in quo confidunt homines? ad infe- v 18.

»

reo

l' ? de

g&f?r

L11153

ros

A!ph.

u

Bib&ioilece Mannalis - Concionatoriae

]

638

fi. L

tos defcenderunt , & aliiloco eorum furreng'

aliud peccatorum. Primum in morte deponi-,

yunt.

*

tut , aliud ( vélit, nolit ) moriens retinet,, nifi

/ em "

Eccl. xr.

XVI. :

Si-dives fueris, non eris immuqis a.

ante mortem deponat.

Yv. 1Q.

delicto.

o

XIll. Omnis dives aut e

ftiniquus, aut ini- S. Hier.

.tot

XVIT. Mult

ui hzeres.

jn ep. a

Ibo 80 V- 3'

os perdidit aurum: & argen-

Heltd,

, inDolh c

tum, & usque ad cor

."XHL Undequaque , ubi ipfeattigeris , inna-

'Theo-

convertit,

í

Regum .;elxtendilt, &

?

tisaculeis manus cruentant.

- phyl. ia

q5o9 (

m c. 6. ep. .

z.Tim.6. . XVIII. Qui volunt divit

es fieri ,xa incidunt

— XIV. Dives nihil aliud effe videtur, qua

&ad

1m

V-9-- intentationes & laqueum diaboli, & defide-

civitas quzedam absque muris in agro fita ,

S.

Chryf.

|

.13.1n-

ria multainutilia & nociva, quce mergunt

j

"

i.

ündique infidiantibus expofita: paupertas vero ,

/

i

minesin interitum & perditionem. -

,

e contrario fecurum praefidium eft, & expu- act.,"

Matth.r9. .

dilfici-

gnatu difficile.

Plotarch.

Y. 23-

XIX. Amen dico vobis, quia dives

XV. Si

1

intueri voïueris animam hpmini'siïderp ho,

; inLaCOB. 4

le intrabat regnum coelorum.. Et iterum dico

27. n

(

vobis : facilius eft camelum perforamen acus

aurum amantis, invenies eam, ut veftimen-

Matthe

4

F

tüm a decem millibus vermium corrofum, ita

A

(

tranfire, qu

Tien i

lorum.

am divitem inþrare m reggum €c-

eam perforatam undique a follicitudinibus,

| popll, .

$

I

& a peccatis putrefattam , & æru,gine.m gleæ

.EX SS.

PATRIBUS.

yosm

$

lV.

l

i

"Qualitas.

:

XEMPLA.

REOX S N D

$. Greg.- .-."ï,

olze divitize verze funt , quze nos d

ivifeg

']dbf, iquomodo erg

a divitias affetus Job: 3t-

« o

in Evang.

..

LG

* faerit, teftatur ipfe, dum ait, fi laetatus

virtutibus efficiunt. Si ergo, fratres di-

vites effe cupitis, veras divitias amate.

'fuüm fuper multis divitiis meis, & quia pluri-

S, Chryf. .

1l Divitiae maximse

ma repetit manus mea &c. profrumento oriá-

in hom.

u

funt, non egere divïlï

tüs.

^

tur mihi tribulus , & pro hordeo fpina.

um ZEÉneas

S. Bern.

lil Aurum & a

H

'gentum ,& c?etera hu-

I]L Fridericus hnperator, cum Ladisla

$lts

yiV. . 30

f. 4.

jusmodi quantum ad auimi bonum fpecat,

* Ungarize Regem adhuc puerum educaret . &

di curaret

e geftis

J ] jnlacam

necbonafunt, nec mala ; ufustamen horum

proceres clam fuaderent, ut occi

Alph. *

|

Ladislaum, quo eju$ opibus &regno potire-

bonus, abufiomala, follicitudo pejor , qüze-

:

ftus turpior.

D

tur, refpondit : Ego fane non ita amo divi-

S;Baül;' ^

^1V.- Ad fubfidium vitze, no

n ad malorum

apudMar-

tias, ut propter eas targ | ix:ïgpiam"facinus at-

tentem.

? m

deteir-

chant. in

incitamentum, opes date fuünt: pecunize ani-

L

horto

Iil. Sigismun

Kdü»skCæfaAr ,cum q

uadraginta ZEneas

p.

aft. füb

mää':redemptio eít, non exitiifoccaüo. |

Y

x

millia aureorum ex Ungaris allata e

ffent, & in

dU

Zlv. l.4.

Fuga.

A

Setet, d

fac. tf. 2.

thalamo regio recondita , dum cogitat, quem

lgh. :

Yit,beit,

leét. 1.

V. Quidprodeft arca plena pecuntis , fi gl

in ufum hanc pecuniam expendere velit, fo- .

S. Hier.

nis fit confcientia? bona vishabere, &tu bo-

mnusillum deftituit. Quare excitatis cubicu-

f. 12. de

nus elfe non vis? erubefcere debes de bonis

Lurix

verb.

lariis, juffit, proceres, & Duces militum con-

infoy-

tuis , fidomus plena boniste malum habet Do-

vocari, quibus cum totam eam fümmam di-

anth, V

Dom.

[

minum. Quid prodeft diviti, quod habet, fi

ftribuilfet , ite, inquit , nam nunc nobis, tran-

Deum. qui omvia dedit, non babet?

quilleac fecure dormire licebit, poftquam id,

S. Bafil.

- VL Habes terrze partim arboribus confitee,

T'ab,tont

l.

quod fomnum ademit, procul a »cubicullo aþe-

D

éinDon

partim aratro utilis tot jugera: przeterea vi-

rit.

j

4 polt

neas, montes , campos , faltus , flumina , loca

iV. M

AMEYSERTEGEO Cafar , eth nón rati du L

angius

Pay,

erretur, fem- in Poly-

amoena. Quid ergo pofthzec? nonne telluris

gens pondus pecupize ad eum def

ant

L)

tres tantum cubiti te exfpeciant? nonne par-

per tamen ad quzeftores portari juffit, dicens ,

eo

ïm. :

lii

. vus lapis ad tui miferi corporis cuftodiam fa-

z

fe regendis hominibus conftitutum, nec auri "

$010,7,

tis erit?

cuftodiam fibi demandatam, quo fi quis femel

Bbidem.

VIiI. Quidattonitu

saurum miraris ? Lapis

capiatur , tnox e Rege fervum futurum.

*

&

inittenti fEn.Sylv;

eftaurum,lapis eftargentum, lapis margarita,

. M. Euphrafia Antigoni filia pro

e g6eite

lapides funt chryfolitus, berbyllus, achates,

Theodofio Imperatori opulentam

d

lotem , fi !

-ph.

hyacinthus , amethiftus , jafpis. Haec fum

i

mg?

adolefcenti cüipiam Patritio, cui a parentibus

hi flores opum magnarurm.

promifía füerat, nuberet, refpondit: opes meae

Bbidem.

VIIL. Cui mors ob divitias parcit? a quo

Chriftus eft, tutuasaliis dato. Sicque mona-

Bolen

fnDom

morbus ob pecuniam abftinet? quousque Igi-

fterium ingreffa , Chriftofe defponfavit.

pot T

tur opes erunt animarum laqueus , mortis

.. Eucritusintertogatus, uter eífe mallet , Stobzeus .

efca?

lbij,

þamus , peccati

Craefüs, an Socrates? refpondit, vivens mal- apud

ang.

Damnu.

lem effe Crzefus, fed moriens Socrates.

- WHl Lycurgus quaefitus, cur hoftium inter- Plutarcb.

S. Greg.

IX. Qui male utitur divitiis, miferabilis eft,

Nazianz. ut

ille, qui fponte fe vulueraverit eo gladio ,

fe&orum corpora fpoliare prohibuiffet ? re- in Lacen.

& hn

0.6.1

uem ad vindi&am hoftium fumpfit.

fpondit: Nemilites diteícant , &, dum prædæ

S; Chryf.

X. Divitiatum fequela eftInxuria , ira, in-

incumbunt, pugnam negligant.

85.ad'

]. nemo

. VIII. Crates Thebanus vir ditiffimus proje-Fab. conc.

»

leditur

temperantia , furor injuftus, arrogantia fuper-

cit divitias in mare, dicens: Ite pelfimze diyi- 6. inDom.

ba, omnisque irrationalis motus.

[*]

S. Bärn'

XI. Camelus üunum folum pondus habet,

tize , praeftat, ut vos mergam , quam ut a vo- pi,t

[

jn fetmm.

dives, duo, unum terrgaarum— poffeffionum ;

bis mergar.

"w

L

fitulus XLIV. Divitia.

-

le

629

l

Pit&. l. G.

€. 27.

»IX.. Babytacäs in Septentri

onali tygris al-

X. Sicut n

u

/

veo fitiincolae, aurumin odio usque adeo ha-

Ibes 'prætervolä-ntes afpe&um Fab.Cona,

olis nobis eribiunt

; ita divitiarum amor co- 5. inDom.

i. S' Hieles

E

bent, ut coémant illud, ac defodiant, ne cui

,

gitationem Dei turbat.-

4. po

had

mortalium fit in ufu.

- XL. Sicut veftes

to

eli

Fab.eonc.

tiz» animas im

talares corpora, ita diyi--Dae.

mnocft.

Q

2.inDom,

X. Ánacreon Philofophus, cum .a Poly-

pediumt in via mandatorumapud

UER

ïSexag.

crate Samize Rege decem millia ducatorum

currenda,

tob.f.gr,

lC ( $.T,

dono accepiffet , ideoque ob phantafias &

LA Ti

curas animi inde exortas triduo infomuis fu-

. «XIl. Sicut Hoskfoenüi a fole arefactus deci-J

36. I. V.

dit , & decor vultus ejus deperit; ita & dives !r.

OS Chryf

iffet: remifit donum, jubens retinere res

in itineribus fuis marcefcet,

Mgm

fuas, quando przeter curas & inquietudinem

XII.

,

*

foramen

Sicut camelus non poteft tranfire per Luc, sg,

aliud nihil donare poffet.

X

acus, nifi in minima fila dividatur;

5 |dem lo

Plutarch. — XI

. Telecrus percontanti, quantum p

ofí-

in dives non poteftintrare tegnum colerum, -

.2 n

in Laconj.

deret auri? non plus, refpondit, quam fat

nififuas divitias etiam aliis diftribuat.

: Matth,

eft; quo di&to clare oftendit

, fe divitias non

- X1V. Sicut fpinze fteriles fünt, quse tan-

cupiditate, fed ufu metiti.

ho. in Jo-

Idem in

XII. Themiftocles cum inter deambulan-

gunt, lacerant, ignem facile concipiunt, &

apopht,

viperis, fcorpiisque füb fe delitefcentibus ?2

dum torquem aureum humi jacentem vidif-

Ícatent; ita divitize, earumque immoderata

1l

let, vocans ad fe ex pueris quendam dixiffe

fertur : Quin hoc tollis, o

cupiditas haec omnia fuo modo tanto. pejus

puer: non enim

participant, quanto dignioresfunt , quos la

tu es Themiftocles. -

cerant, & quanto acerbior eft ignis, cui pa-

Jobar

i 5

bulum fuübminiftrant, & quanto noce

;

gtiora

?

funt peccata, quae fovent.

V. Sicut. Abfalonem crines fai valde or- Beff. in

SIMILITUDINES;*-

nabant, amabilemque efficiebant ; fimul ta- Dom.ao.

Qüal ztas.

men etiam valde gravabant; unde ferneliüPoR Pent,

Entti

anno tondebatur: ita divitize poffeffori fuo

Syv la, d

S. Bafilius .

legiit. |

in Lucam.

Sicut 'putei , qui exhaufiuntur, m&-lius

magnam quidem apud homines gratiam &

Álph

fluunt, quibus fi fuas aquasintactas re-

amorem conciliant, fed fimul tamen ani-

linquas, fzctorem contrahunt; ita etiam di-

mam & conícientiam valde

N

clant.

gravant, & c;'u--

vitiarum quiesinutilis, motus & transgreffus

publice utilis eft & fru&tuofus.

Stob. f.5.

II. Sicut equus, fi freno careat, ufui non

!

$. Vl :

R nent

deteim-

per.

eft hominibus; fic nec divitize,

nifi re&g fa-

MOTIVA.

ylr. l

tione gubernentur. '

degeli

Senec, de

IIl. Sicut non me

lior eft gubematbr, cui

B

2 divitias fpevnendas. :

vit.beat. pulchrius aut majus eft navigium ; . ita nec

melior eít vir, cui fortuna fplendidior.

1a imþedz'uni*a fervitio Dei :

uti ipfeFab.cone,

Lanpius

IV. Sicut plante', quze citiffime oriune

Chriftus dixit: Non poteftis Deo fetvi- 5.inDom,

in Poly-

anth. V.

tur, breviflime durant; ita raro folent mul-

re & Mammonse. Hinc S. Lucius Rex An- 14 p

o

tos fucceffores ditare

X

glix , cum audiviffet de coelo vocem dicen-

eod.

tur divitize.

, quae celeriter obtinen-

tem fibi: Luci, non potes duobus Dominis

Fab. éonc.

V. Sicut mufcze, fi modice delibent mel ,

fervire: mox regno reli&to vocantem Deum fe-

6.inDom.incolumes evadunt; fecus fi toto corpore

cutus, Suevizeque Apoftolus eft fa&tus.

4. po

fe immergant; ita qui moderate utitur divi-

ngiu -

Penr.

. AL Quia impediunt ab ovatione : ubi enim Matth, z.

j Poly-

tiis, innoxius maneb

*

it; non iteml . qui cor

thefaurus tuus, ibi eft cor tuum, inquit V.25

U'h- V'

onit.

Chriftus; hinc pi&tor quidàm divitem oran-

k: ap

V

oäem.

Tbid.

i. Sicut in fymphonia is tantum vituüpe-

tem pingens, varias lineas abore ejus ad a-

€onc, 7

ratur, qui male & diífonanter canit; ita

gros, vineas, cellam, thefaurum , familiam

Deus non nifi illos divites odit, qui abutun-

tur divitis.

D

direxit, ut fignificaret, a quam multis obje-

av 1

&is animus ejusaboratione abftraheretur.

de geh

IIl Quiaabanimi lbertate impediunt : fant

Damuu m;

1ph.

quippe aurei compedes, quibus homo con-

ftringitur, ut non , quod ratio dictat, faciat;

Boffzus .,V II. Sicutluna tunc folum þatiturE-ccly-

fed quod divitiarum error & cupiditas imp

in Dom.:. pfin, cum plena eft; ita turgidi divitiis funt

rat, exequatur.

l

e;-"

pott Trin. jnanes gratiis, & obfcurati peccatis.

ohaté

——

IV. Quia iiupediunt quietem & jucundita-

lbid,

VHI. Sicut aranea fuccum floris optimurt:

lem animi : uti teftatus eft faberille, quicum

üi

in venenuim peflimum convertit; ita quidam

hg,

divitias, aliaque dona Dei ac beneficia in

femper antea fub labore ceciniffet, conjecto

a quopiam in officinam marfupio pecuniis

ytarto

fcandalum & offenfam ejus vertunt.

pleno mox canere defiit, quia mentem in-

S. Chryf.

IX. Sicut eos, qui nudi fugiunt adverfa-

Oo 6ö in :

ventze pecunize, & timor, ne repeterentur,

/

?

ep.ad Tit.

riuin, nemo facile tenere poteft : qui vero

occupabant.

€. 3.

veftimentum polt fe trahit, eum quis facile

V. Quiaa vegnocelorum iimpediunt : utipfe Mare. to,

) conó,

apprehendit; ita pauper, fi capiatur, facil-

n[Jots

iterum Chriftus teftatus eft dicens : Filioli, v.2.

lime fugere poteft, dives vero, etiamfi non

quam difficile eft, confidentes in pecuniis in

(

pO

capiatur, füis tamen compedibus irretitur,

regnum Dei.introire!

. Curis innumeris & cogitationibus adftrictus.

:;

Sc VIIB

Biäliätiæcæ Manwalis: Concionatoriz.-

640

Damumum.

,

$o MIéS

. NII. Breviter, fedbene hoc expreffit , qui

ASCETICA.

cecinit :

Ovidius

ï

f. Tlr

ia fant preecipue, quze Afceta ;c'it?'-ca'

Quid non mortalia pe&ora cogis,

in Metam.

divitias bene obfervare, aliisque in-

Auri facra fames?

culcare debet. Primur eft, ut earum fallaciam

Effodiuntur opes, irritamenta malorum.

viCic. à.

AEEUM

benecognofcat, atque adeo eas mature abji-

. VIII. Nihileft tam augufti, tamque par

ciat & perdat, ne ab

iis perdatur.

animi, tefte Cicerone, quamamare divitia

S:O Cs

Ifl. Secundum est,

ut cum fzepe non pof-

nibil honeítius, magnificentiusque, quam

—

o senec AU

fint omnibus bonis fe

privare, doceat folidum

ecunias contemnere. .

& fecurum modum iisdem utendi ,

ut fcili-

IX. Chilon percontatus , .quid effent divi-

Lang. in

Mirden

quafi

P()lyanthu

cet cor.non apponat, ficque utantur,

tiv ? refpondit , thefaurus malorum, cala-

.eo.

non utentes.

;

mitatis viaticum, improbitatis fuppeditatio.

III. Tertium eft,

utadveras & fpirituales

- X. Diogenes dicere folebat, neque in ci-Scob. f. g.

od E.

divitias potiífimam fuam curam & convertat

'vitate, neque in domo opulenta , habitandi

ipfe,

& 3lios convertere perfuadeat, eas nem-

locum efífe virtuti.

S. Bern. pe, de quib

us S. Bernardus dixit: Verze di-

XI. Plato rogatus ab

Erinenfibus civibus Fab. cone,

n erm,

fed virtutes, quas fe-

Otns

LO RD MUMU

Matth. 6.

vitize non opes funt,

ut leges eis daret, renuit, eo quod divitesS ^ ^

ft

V. 20.

cum confcientia portat, ut

in perpetuum di-

effent, qui o

H

Em

m

ves fiat.

Ad has enim ip

fe etiam Chriftus

lunt.

rdänaräe'regere, quam regi ma- .

Thefaurizate autem

4

J hórtatus eít , dicens :

i

. vobis thefauros ii coel

.ubi neque aerugo »

Fuga.

neque tinea demolitur,

ubi fures non eiïo-

XII. Cum olim Philofophi coram Philip-Ibid.conc. 1l

diunt, nec furantur.

poMacedon

um regedifputaffent, quse res in8- n.4-

mundo maxima effe

t2 & alii montem Olym-

$. VH

um dice-

pum; alii folem, alii mare maxim

rent, poftremus ac fapientiffimus , animum

MISCELLANEA.

terrena omnia ( atque adeo & divitias ) defpi-

cientem, & illis omnibus fuperítantem, ma-

: Qualitas.

à

ximum eífe cum veritate dixit.

XIII. Epicurus fcribens ad Pytocle

am, fiSeneca a-.-

&e de pecuniarum efficacia pecinit

;

te divitem facere, non pecuniaePu

dLang.

: 1. Re

Ovidius :

vis, inquit,

adjiciendum ,.

fed cupiditatibus detrahendum |

Ovid. l.

In pretio pretium nunc

6&,: vdatcenfgs ho-

/

eft.

4

Faft.

nores,

— XIV. Quod

Lydius lap's auro eft, dicebatiaert. in) : t

Senec.

"

ep. I4.

Cenfus amicitias, pauper ubique jacet.

Chilon, hoc aurumeft homini. Lapis enimejusvita. .

.. . 31. Ismaxime divitiis fruitur ( ut fapientet

index affri&u prodit, qualefit aurum, ipfum

autem aurum arguit, quale fit hominis inge-

advert

it Seneca ) qui minime divitiis indiget.

1

Nemo autem follic

ito bono fruitur ; ille ftudet

ET

nium.

dum de in;remento cogi-

XV. Divitem illum putas , inquit Seneca,Senec,

—— —— —— — . -

aliquid adjicere:

quem aurca fuppellex in via fequitur, qui inepift.

tat, oblitus eft boni.

Idem e-

IlI. Quid refert, quantum illi in arca ,

omnibus proviaciis erat , qui multum fubur-

rreis jaceat, fi alieno inhiet;

bani agripoffidet? cum omnia dixeris, pau-

ift. 16.3d qunantum in ho

pereft; quare? quia debet. Quantum ? in-

ucil.

fi non qu2efita ,

fed quzerenda computet. Non

enim pauper e

ft, qui minus habet, fed qui

quis, omnia , nifi forte tudicas, utrum ab

Nec quiplus habet,

fed qui mi-

homine, an a fortuna fumpferit mutuum.

t

plus cupit.

nus cupit, dives.

Si ad opinionem, nun-

IX.

uam eris dives.

Exiguumnatura defiderat,

N

AUTHORES.

opinio immeníum.

Idem ep.

IV. Nemo alius eft Deo dignior , quam

[. Laurentius Beyrlinck in theatro vitze

:

18-,

tempfit, quarum poffeffionem

humans.. V.eodem.

z

|

ui opes con

tibinon inter

dico, fed efficere volo, ut illas

II. Jofephus Langius in P

olyanthea. V.

intrepide poffideas.

eodem,

III. Matthias Faber conc. 4. 5. & 6. in

Stob.f, s.

V. Socrates interroganti, quis ipfi ditiífi-

mus videretur? refpondit: qui pauciífimis

Dom. 14. poft Pent.

contentus eft.

IV. Thomas Stapletonus in Dom. Sexag.

text. 2.

Tdem f.92*

"

. Vi. Plato quzefitus, quanto opes habere

h. tr. 2. in tuba Paftorali.

t:ä

conveniret? dixit : quantze poffidenti neque

V. [acobus Marc

VI. Antonius Balinghem in loc. comm.

infidias pariupt, neque rerum neceffariarum

V. eodei.

j

*nopiam.

p

JO"TITULUS

*

XX

*

641

3

i

H qut m n

nE

KH MTH G OHUHGESHUMEN

ENS

HHH QH MUOH UMdE

ä;gg

VA MEAHOE

Üridits

IITULUS XFAL.

itlMetam,

YiCie a

DUBIA ASCETICA. .

N ;OTHC.

Procemium.

Q

'uoxd- de fcientuüs prbfimis dici plerumque. folet , -w'deiz'ckt ilos, qui multum dubs-

Jï-Lang. j

Q

A-lyund,

tant , magnum in tisdem profettum feciffe cenferi ; in Afcetica JGientia vel maxune

) eu,

locum habere , quotidiana experientia teffatur , per quam habetur, quo magis quisque ia

d-X Ü

di

gerfeftionis fludio proficit, tanto plura circa eandem materism dubia coucipere ; qua

,Fb cong,

cum mon parum interdum animas perfe&lionis ffudiofas crucient, € iuguietas efficiant,

655' in Qtn,

vifum eff opere pretium futurum, £ hujusmodi dubia cum fua folutioue breviter /iac?lch

1

NI

enf,

groponautur ; quod quidem ut facilius a ine prafletur , €9 ab aliis etiam capiatur , eum

ordinem in illis propouendis fervabo , qui plerumque ab Afcetis de perfe£iioue traffanti-

bus fofet obforvari ; fcilicet ut prümo. de perfeffione in commugi ; dein

ID-Dileon,

Je —w'q purgatwa,

' 1n$.14.

Pom de illuminativa; €9 tandgmr de w'ii;t?w jagqïf?- :

4

*

&e

In

I.

(e-

$

--*fä&ionein ln x;olüntäte- divina adi

mpl-ehää im-

Dübia Circa

pleviffe, dum & quoad fubftantiam id femper

Jm

pörfe&i*onem in^-

*legit, quod Deo fumme placere intellexerat;

ji

genere.

--2

ld-

& quoad modum quoque illum élegit, quem

Deo gratiorem effe cognoverat; & quoad fi-

Dubiusm.

nem denique folum Dei ben

Á feneca a

epla:citgï?uïifïi—

xl lang

'n'-)e fintgndif: , àc quaefivit.

J

An omne

s homines ad perfedio:

Dubiamu m lL

nem fint vocati.

t Laert, i f

diens Philothea, omnes hïo'iilin'esh illis

In qu

0 con

hift

L]

|

| Ma;th C. Au

Chrifti verbis: E/foze perfecti , ficut- Pa-

minis.

at '..P'crfe&if)'*.;,h"

?imejusvitæ ,

4

i

ter. veffer celeffis pevfettus eff : dubitat, quo-

| IIl. Cum ;pe'rfe&ioxais naturamAuthores

d

$

*

j

modo Chriftus hoc exigere ab hominibus po-

diverfimode explicent, & alii quidem dicánt;

)

tuerit, cum perfe&tio Patris coeleftis infinita

eum in perfeCta confermitate voluntatis hu-

A Senets

fit, atque adeo nullus hominum illam affe-

manse cum divina, alii in perfe&a quotidia-

m

narum actionum transactione; aliiinillis Da-

li

. qui qqeat. :

vidicis verbis:. Dec/zna a tnalo, ? Fac Bonugs :

,Solutim

alii denique in hoc, uthomo Dominum Deum

Pfal, 34.

)ü

li

i

]L. Refpondet Afceta, Chriftum iis verbis

laudet, revereatur, & amet, eiqne ferviens

ab

b

À

non voluiffe exigere, ut quoad fubftantiam

falvus fiat, confiftere; dubitat Philothea quze-

l

nam ex his opihbionibus

tam perfe&i fimus,. ac Pater coeleftis, fed

praeferenda, & in P.r:a"

&

|

quoad qualitatem duntaxat, & fimilitudinem

xi ftenenda fito

illo verbo, /Zcut, indicatam, id eft, ut ficut

Sol uþt z'qn.

Pater zeternus femper facit, gue vult, (ju-

;; IV.. Refpondet Afceta; Etfi Authores hi

xta illud Pfalmi 114. Ouaia, quecunque vo-

luit , fecit.) €7 quomodo vu/t (juxta illud Ge-

verbis difcrepent, omnes tamen in fübftantia

nef. c.1.. Fiditque Deus cunfla, que fecerat ,

convenire, Íraterique debere, perfectionem in.

V

€3 evant valde bona, €? quia vult. Prov. 16.

charitate confiftere; fed quianon omnes fatis

coguofcere videbantur, in quo confiftat cha-

Univería propter femetipfum opevatus e? Do-

in

fhizus) ita & homo quoad ad hunc operan-

ritas, ideo conati funt clarius eandem per

di modum illi affimilari ftudeat, uti appofite

modos paulo ante indicatos explicare; ex

quibus tamen omnibus modis ifte, quo di-

P

quidam fequerti diftycho expreffit :

-Omne tulit pun&um, patitur qui femper,

citur, charitatem in eo prazecipue confiftere,

Jl

agitque,

ut quis femper id faciat, quod Deus vult,

quove ino

do vult Deusd, &

quomodo vult, & quia vult ( quem P. Rodri-

Quæ vult,

quez, & P.Vincentius Carafífa infinuant )

quia vult.

pro cveteris aptus & facilis videtur ad na-

| Ut adeo 1herit'o Deus deDavide velut viro

turam perfecionis, & charitatis explican-

perfe&o dixerit: Jmves David virum fecun-

dam; & quidem ob tres caufas, 1. Quia

diftin&tius charitatis officia explicat, quam

dwm cor suewim, qui faciet ormmes voluntates

3

sueas , indicare fcilicet volens , eum omnem

æïlii ;

nam licet dicas, charitatem in per-

Mmm m

fetta

A. P. Loba, Bill. Man. Tom. 1.

ï

642

Bibiothece : Mlannalis. Concz'onatoriæ

fe&a confirmitate VOluntatis humanze cum di-

id quod per viam purgativam obtinetur: Vir-

vina confiftere, aut in perfeGia transactione

tutes per quas tranfire & pervenire ad uiti-

mum finem neceffe eft, uti per viam illumina-

quotidianarum aCtionum, adhuc tamen expli-

candum reftat, quando vel voluntas perfecte

tivam contingit: Et tandem Deus, ad quem

—l

conformata, vel opera quotidiana perfecte

poffidendum, velut terminum tota ambulatio

transacta dici debeant, quod quidem hic mo-

fpiritualis inftituitur; quod per viam unitivam

dus clarius explicat, dum ait, tiim perfectam

impetratur. Quze fane tres vize clare jam olim

Jaudem, fervitium, & amorem Deo exhiberi,

a S.Davide Pf. 33. indicatze funt , dum dixit:

Pfal. 33.

quando actiones in fubítantia, modo, & fine

Quis eff bomo quz vultvitam? diligit dies vidr-

divino beneplacito conformes habentur ; quo-

rebonos 2 Diverte attalo (id eft, peccato, quod

modo enim aut opus fuum artificem perfe-

unice disjungit, & minuit poffeffionem fümmi

&ius laudares aut fervus perfe&ius fervire;

boni, atqueadeoproprie malum vocari poteft)

aut fponía fponfum perfeCtius amare poffunt,

€7 fac bouuta ( id eft, virtutes, quze folze proprie

quam fi femper agant, quze, quomodo, & quia

rationem veri boni continent ) zzguzre pacem

artifici, Domino, fponío maxime placent. 2.

(id eft, unionem cum Deo, per quam folam

Quia ex hoc ipfo modo explicandi perfectio-

vera pax obtinetur ) &qper'þguere £aTls

nem facile colligitur, quantum aliquis 1n per-

Dubium IF.

fe&ione profecerit; cum enim quilibet ex his

tribus actibus alios fub fe gradus contineat,

& quoad fubffantiam quidem ille cenfeatur

An non perfe&io ex afpera tra&ta-

tione corporis recte colliga'tur.

imagis Deo placere, in quibas homo plus

abítinet, aut fuftinet, aut quae non ad pro-.

VII. Cum paffim ii, qui corpus crebris ca-

priam dumtaxat; fed alienam etiam falutem

ftigationibus affligunt, confolationibus divinis

ordinantur; 4uoad tnodusm vero Deo magis pla-

abundant, & virtutibus variis funt ornati, ab

ceat, qui diligenter, alacriter, & conftanter o-

hominibus perfe&i & fan&i habeantur, du-

peratur: & quoad J/zem denique magis pla-

bitat Philothea, an nonin illis potiu

L. MM "—— cÀ9 s 0 w

:

s perf?&ïo

-

ceat, qui minus de folatio, przemio aut laude

conftitui .dï;c atur 2

k z

humana pro operibus fuis quzetit, aut admit-

tit, facile patet, tanto majorem quemque in

Solutzio.

Caffian.

perfectione progreffam feciffe, quanto perfe-

VIII. Refpondet Afceta ex Caffiano: Jeja-

&iusgradus hos a(fignatos impleverit. 3.Quia

nia, vigilie, meditatio Scripturavum , zuditas

'colll. 8.

idem percommode etiam oftendit, quomodo

quivis in fuo ftatu perfe&us effe pofit, atque

ac privatio omnium facultatum , uon per/eélio,

£5 v5 C w

fed pevfe&lionis infivumenta fant ; quta uon in

adeo omnes a Chriíto per illa verba Matth. 5.

ap/is confiftit difcrplime fiais, fed per illaperve-

) ——

ad perfeGionem invitati fint : E/fote perfedt?,

nituy ad fiuem. Unde ficut non ille dicitur bo-

icut €7? P'ater vefter celeféis perfettus efd.. Exfi

nus artifex, qui bona inftrumenta habet, fed

enim multi excufare fe poffint, quod non pof-

qui perite illiis uti novit; ita nec ille perfe-

fint varias aufteritates, aliaque opera valde

&us cenferi debet, qui ejusmodi afperitates

ardua fuícipere, nemo tamen excufare poteft,

velutinítrumenta perfe&ionis fufcepit, fed qui

quod non poffit facere, quze vult Deus, &

easdem ad debitum finem, fcilicetcharitatem

quomodo vult, & quia vult, cum Deus nihil

ab horaine ultra vires & ftatum illius exigat,

perfe&am obtinendam, ordinare d:dicit. Sed

lr. de

nequeexvifionibus & confolationibus perfe-

'Thom.

imit.

&, ut bene Thomas Kempenfis advertit, ma-

&ionem re&tecolligi, ut recte Thom. Kemp.

L —— — . DER. M DE .E CUART M 1

D. I5

gis penfet, ex

advertitdicens: /erzte (atque adeo & perte- ,

emp.

. de

quanto quis agat, quam quapf

.tur*n faciat.

&io velut fadix & caufa meritorum ) z0z ant fmit.c.7.

ex boc effimauda, i quis plaves vi/fones €8 con-

Du þz u »mr III j

folationes babeat , velperitus fet in Scripturis,

Cur tres vim. perfectionis affi-

aut in altiori ponatur gvadus fed fivera fuerzt

nentur.

bumilitate fuudatus, €&? divina charitate reple-

em o .UE M am L 4

tus: Si Dei honorem pure & integre /emper

V. Cum perfe&io, ut di&um paulo ante, in

querat ; ff feipfum nibil veputet

, €3 in verita-

perfe&a operum quotidianorum abfolutione

te de/piciat, atque ab aliis etiam defpici & bu-

confiftat, dubitat Philothea; quseritque cur

miliavi magis gaudeat, quam bonorari. . Ünde

Afcetve eandem iu triplicem viam, puraati-

dealtiffime menti ac memorize imprimenda eft

vam fcilicet , illuminativam, & unitivam di-

veriffima fimul & notatu digniffima ejusdem

vidant ?

Afcetoe do&trina: S dedevit bomo omuem fub-

Solutib.

flantiam fuatay adbuc mibil eff : Etff fecer:t pa-

VI. Refpondet Afceta, id fieri, quia þer

nitentiammognam , adhuc exiguum eff , & fs ap-

has tres vias natura & oflicium perfeCtionis

pyebenderit oumem [cientiamy adbuc longe eff :

percommode aífignatur: Nam ficut in omnui

€7 fi Dabuevit vivtutem magnam, C? devotioutm

via tres quodammodo termini reperiuntur,

nimis avdentemy adbuc snultum fibi deefl fcili-

cet unuin, quod fummie fibi necefJavium efl, quid

nempe terminus a quo difceditur: terminus,

ad quem tenditur; & terminus intermedius,

illud? ut ozumibus relitlis, fe velinguat , €7 a fe

per quem ambulatur ; ita & in ambulatione

totalitev exeat, nihilque de privato amore ve-

dineat ; cumque ommia fecevit, que facienda no-

Ípirituali tres fimiles termini . reperiuntur,

verit, uibil fe fe;W fentiat,

-B — m — MO Gaéeos» QuE U . ] Qu5 —* o Depud FU Fa ——5 959 4 — p

nempe peccatum, .a quo recederg oportet ,

Duþ;'um

I

Titulus XLV f]/

Dubiq Afcetica.

643

l

Duövz'um.V.

operi, ad quod 'vocmnur, 'accinga'mus ; hoc

d

enim eft, quod regula comm. r5. jubet, dum

U

Quid fit omnia relim]uerö? |

ait: Signo campanze conftitutis horis audito,

lQ

emnes ftatim vel imperfeécta litera relicta, ad

IX. Pofiquam Philothea in priori folutio-

id, ad quod vocantur, fe conferant.

Et haec

n

ne intellexit, ad perfectionem requiri, ut o-

fane occafio przecipue oftendit, an omria &

n

mnibus relictis, fe ipfum quis etiam relinquat,

praecipue voluntatem noftram reliquerimus ;

12. Pfaï. 3

dubitat, an ad hoc fufficiat, ut parentes, con-

Unde merito de illa dicere poffumus, quod

X

fanguineos, domos, & divitias &c. relinquat,

Thomas Kempenfis 1.3. c.26. dixit: Lormzze,

1l

ut dicer

j

boc opus eff perfetli viri, numguam ab intentio-

e cum Apoftolis queat: -Ecce-no: Vre-

J

liqm'fnus 0f/i218.

ze celeffium animum velaxare, €? inter multas

]e

curas , quaf? ffue cuva tvanfive, uon viove tor-

^ij

. Solutio.

pentis , fed prevogativa quadam libere mentis,

"

nulli creature inordinata affeclione adbeven-

X. Refpondet Afceta, non fufficere, fed tri-

tir. Et fane quantopere fibi placeat hzec re-

pliciinoccafione omnia relinquenda eífe,. Pri-

li£tio, quantumque conferat ad profe&um &

ma eít, quando ad Religionem venimus; tunc

meritum augendum, non uno argumento &

enim omnia, quae paulo ante commemoravi-

miraculo Chriftus oftendit; cur enim imper-

d«

mus, relinquenda funt juxta illud Chrifüi. $z

fe&am literam ab obediente Religiofo reli-

vis pevfecus effé, vade, veude omnia, que babes,

&am, aureo charactere complev:t ? Cur Mo-

& da pauperibus, €? veni, ? fequeve me. Matth.

niali, quze ipfum in forma puerili fibi appa-

eu

19. Undefequitur, quemyis Religiofum amo-

rentem ad opus obedientiae vocata reliquit,

l$

re Chrifti, qui, cum dives eífet, propter nos

2b

poftea redeunti in forma adulti juvenis appa-

egenus fa&tus eft, feper votum paupertatis vo-

ruit, nifi ut oftenderet, quantoperein meri-

lu

luntarie mendicum pauperrimum .conítitue-

tis & profe&tu crefcant 1,, qui tam celerem in

u

re, atque adeo, ficut mendici in omnibus re-

fimilibus cafibusobedientia;: prze?ant. Sua-

bus, przecipue tamen in vi&u, veftitu, habi-

det ergo Philotheze Af-eta. ut quoties ab uno

tatione, vili(fima ufurpare, imo nonraro etiam

loco aut opere ad aliud vocatur, imaginetue

necelffariis carere coguntur, ita id ipfum etiam

,. (ilan

fibi fe Chrifti vocem audire illa Sponfi Cant.

Oü- S'

—

Religiofum, paupertatis amatorem, obfervare

Cc.2. vetba dicentis : Surge, progera, amica

tqsc

debere; nam ut re&e quidam Sanctus apud

mea, columba mea, fivinofa niea, üc veuz.. Sed

/,

Rodriquez dixit, pauperem effe nihil habetlau-

& S.Mariam Magdalenam imitetur , quae

n

dis, nifi cum pauperrimus fuam paupertatem

ubi audivit a Martha forore fua : Magi/fer ad-

»

in amoribus habet, & quazecunque ipfi incom-.

eff, €" vócat te: fürrexitcito, & venitad eum.

j

moda fe offerunt, lzetus propter Chriftum fu-

Similiter ergo & ipfa Philothea, quamprimum

xed

füinet. Secunda occafio eft, quando ab uno

vocem aut campanram alium ad locum velopus

"

loco aut officio ad aliud mittimur. Hic enim

vocantem audiverit, furgat cito, & non COrpo-

(2

vero oportet fpecialiter iterum, & magno cum

ra duntaxat, fed animo etiam Chriftum vo-

gui

RORRT

affe&u dicere: Ecce mos veliquimus omma:

cantem fequatur, id eft, totis viribusillud per-

Habuit forte aliquis in priore loco, & offi-

ficiat, fic enim cum ver:t:te dicere poteritz

d

cio multos auditores, difcipulos, aut alias

Ecce nos reliquimus omnia,

perfonas, aut commoditates, ex quorum con-

Lex"I'hom.

fortio, & familiaritate, aut in(tructione non

P femp.

modicum fíolatium hauriebat ; verum cum

Du þ'i—'um ' VI

ie'l, . de

Deus per Superiores alio vocat, mox relictis

!

il ii

omnibus fequi oportet vocantem Deum. Sic

An peccata ex fragilitate admiffa

RD IU REEURERIEEDERRE EEE

S. Francifcus Xaveriusegit, quando ad remo-

perfectioni oblitent?

'if,

1l

tiffimos Indos proficifci juffus, mox folo Bre-

"

viario inftru&us iter arripuit; fic venerabilis

XI. Cum experiretur Philothea/, quotí«

Pater Petrus Faber a S. Ignatio Romam vo-

die, fe in aliqua peccata venialia ex fragili-

ij

tate labi, nec ullam ab illis liberationem o«

/

catus mox paruit; licetfciret, ex fuo adlocum

imperatum difceffu fpem maximi fru&us prae-

mnimodam fperare queat, dubitat, & qu3e-

cifum, & valetudinem primum recuperatam

rit, an ejusmodi peccata perfectioni non ob-

le

ftent.

"

graviter laefum iri, ipfumque periculum mor-

[f

tis imminere, & quod caput erat, ipfos etiam

Principes, Proceres, respublicas de eo reti-

S$olutio

J-

nendo laborare. Sed quod illuftrius exem-

p

lum requirere poffumus , quam ipfius facra-

XII. Refpondet Afceta, ficut nbn ftatim

A

tiffimzeChrifti Familize, quze, licet fciret, quam

perfectus cenfendus eft, qui nullas in fe, aut

duros & infeftos hofpites in ZEgypto habitu-

certe non multas culpas deprehendit; ita nec

j

ra, & quam multa graviaque incommoda effet

illum viciífim ftatim argui debere perfectio-

Vll

pafíura, ipfa adhuc, qua ab Angelo monita

nem non affecutum, qui aliquoties fe ex fra-

il

fuerat, no&e furgens ad locum deftinatum

gilitate in peccata ve"ialia labi advertit; ficut

iter inflituit. Tertia occafio eft, ut, quando

enim domus illa mundiffima dicitur, quae,

:

ab uno opere ad aliud vocamur, omnia alia

quamprimum aliquis fordidis pedibus ingref-

n

fus eít, ftatim eluitur, & purgatur; & ficut

megotia, & curas relinquamus, & nos totos

Mmm m 2

uX

K. P.Lolm. Bibl, Man. Tom. 1.

|

644

Biblioibecee Manualis. Comz'onatorid

Dux militaris, fi cohftanær hoftem impugnet,

: pet. kltz'ma frigent. — .Der ZdInfang warm; das

& vellicet, egregii Ducis nomen obtinet, li-

Mittel avin , das Eud daff Gott evbarm.

cet eum non omnino expugnet, & deleat ;

imo interdum minus feliciter pugnet ; fic per-

Dubium FII.

fe&us cenferi quis poteft, etiamfi interdumin

De regularum obfervatione

pro-

venialia aliquot peccata ex fragilitate labatur.

curanda.

Nam ut re&e iterum Kempenfis Afceta 1. 1.

c.3. dixit: Ormnis perfe&lio u bac vita quan-

XV. Propofuerat quondam Philothea. vo-

2

cationi fuze plene fatisfacere, & verum fpiri-

dam mperfelionem babet aumexam; & ut

S.Hieronymus in epift. ad Celantiam ait :

tum íuze religionis affequi ; fed fragilitatis &

äï;

Hac una prefentis vite pevfed

inconftantize fuze memor, dubitat, an eo per-

à

io«e/i, ut te 1n-

.

venire queat: quare dubium hoc Afcetze fol-

1

zlnff;feö?um agnofcat.

vendum proponit.

Duäiumï*'[rl.4

$olut£io.

ï

An fümmam fperfedtionem mox

det Afceta, diffidere eam non

: XVL Refpon

abinitio fui 'ingreiï'us in religjdne,ïü

debere, eo quod Deus, qui velle dedit, eam

fectari liceat ?

ad hanc religionem vocando, etiam perfice-

g

re dare foleat, id eft, gratiam efficacem ad re-

- XIIL. Audiens Philc»thea,wquod de perfe-

50

&ione re&e dicatur iliud Salomonis : O-

fpondendum vocationi. Quare audacter eam.

Sap. c.?'.

opus aggredi debere, induftriamque artificum

3hnia boua hi pariter veuertunt cum eas ve-

illorum imitari, qui, ubi perfe&tam aliquam

hementer afpirat ad fummam perfectionem

m m --- E --- 290* ' Jl M2 "—— ww

affequendam, dubitat tamen, an prudenter

imaginem proponere decreverunt, de forma

bona (eig Model ) fibi profpiciunt, in eamque

fic 2gat; quare hoc dubium A

d

fc;etæ pro-

aurum vel arzentum, aut aliam materiam in-

pgnit. :

fundunt; talis autem forma funt regulze fui

Ordinis, de quibus cum veritate dici poteft ;

quod quidam Pontifex de regulis Societatis

XIV. Refpondet Afceta, de!ideriufn qui-

dixit: Date mibi virum, qui bas vegulas ex-

dem per fe laudabile effe, fed fi uno quafi im-

petu & conatu perfectionem affequi velit, non

a&e obfervet, 85* ego Cuu vrvuttt canoniquo.

$. Bern.

inodice eam errare; nam, ut S. Bern. fapien-

X

II'

/

in s. An'

$-

drea.

ter advertit. JVeo vepente fit fummus , €7 a-

S.Laur.

Jceudendo, non. volando apprebenditur. fumitas

. Dubia circa viam pï;rgativam.

I — 1

Juft. in Jcala.

Quod confirmans S. Laurentius Jufti-

procem.

nianus.

Dubzius L

p——

de grad,

uisquis , ait, zz fyiritualz exercitzo

it pevfetlionis culmen attingeve juxta Pro-

perf.

b

tg admonitionem , afcenfionis fibi im corde

DE PECCATIS..

componat gradus, per quos de virtute in vir-

lüeost,

M

1365

(

tutem proficieus, ipfum Deum ex parte compre-

An omnia peccata venialia vitari

bendeve valeat, a quo. pleuiffrme comprebenfus

-queant ?

:

Ax

S. Paulin.

ef?. Hinc S. Paulinus Épifcopusait: Chrz/Zus

in ep.3.

um Philothea alicubi legiffet, omnia

ad Sever.

fécut in illo bomzne , quetn ge[fft, ita ia noffvis

XVII, C

sentibus quosdaim gradus corporee ctatis exe-

. peccata venialia collecive accepta

quitur , nafcitur , crefcit , voloratur, fenefcit,

fine fpeciali Dei gratia vitari non poffe, dubi-

tat, quomodo talia peccata adhuc malitiam

fd ovandus , ne-im iobis diu aut jugiter parvu-

habeant, cum ea fimul omnia vitare non fit

Jus , aut infivinus, autpauper fit. Suadetproin

. Afceta Philothez, ait, meminerit, tria effe o-

in pote.&atex hominis.

fÍcula, quibus ofculari fponfum fuum debet

Solutimr

fponfa fpiritualis, quorum primum eft pedum

-ofculum (per quod via purgativa indicatur )

XVIII. Refpondet Afceta, etfi non omnia

alterum ofculum manuum ( viam illuminati-

colle&ive accepta vitare poffit, poffe tamen

ea disjun&tive vitare; ficut quis non poteft vi-

vam fignificans) tertium ofculum oris, & tunc

per ofculum hoc,viam unitivam, ad perfectam

ginti panes ante fe pofitos colle&ive acce-

cumDeo unionem & familiaritatem perveniet.

ptos una vice comedere, bene tamen disjun-

&ive. Addit tamen, etfi non poffit homo ab-

Suadet item, ut fe ad perfeCctionem velut re-

gale convivium invitatam credat , adeoque

Ófünere a peccato, poffe tamen fatis longo

'Luc. c.14. confilium Chrifti fequatur dicentis: Cum iz-

tempore vivere absque omni peccato, uti

plurimis authoritatibus SS. Patrum, alio-

vitatur fueris ad mupiias, vecutube in az0vi/frtno

I L M I REU i i, — EE l s C m — o ao GÀ NEÉL .— nE C TL — — L M 4QUA. GME u

Joco, utcum venerit, qui te invitavit, dicat tibis

rumque Do&orum, & exemplis probat Lan-

"mnice, afcende fupevius , € evit tibi bonor co-

Zizius, ubi de S. Francifco Xaverio, & B. A-

vam di[cumbentibus. Hincre&e quidam dixit,

loyfio refert, quod, licet fzepe confeffi fint,

tamen per femeftre integrum nullam attule-

laborandum Religiofo effe, ut de eo dici queat :

Principium friget , medium tepet , ultima fer-

rint materiam, qu3e pro veniali peccato a«

vent. Der Jufang kalt, das Maitel mallt,

gnofci poffet. Sed & ipfe Lanzizius ait, fan-

Ge. teflari fe poffe,

fe in varis mona-

das End bist bald. Cavendum vero ne e con-

trario dicatur: Prigcipium fervet, inedium te-

fteriis

Romanis multarum Mo

nialium

hebdo-

Titulus XLVIL Dubia Afcetica. "

645

hebdomadarias confeffiones audiviffe pef

tur, qui, etfi Viïis & foeetidus fit, tamen fi ad

multos menfes & annos, & tamen vix toto

arbores & parta foecundanda adhibeatur,

anno aliquod peccatum veniale in iis inve-

plurimam utilitatem confert; quod & ipfa

,

niffe , licet certo fciverit, eas nihil celaffe.

faciet, li ex talibus defeCtibus occafionem fe

Nec obítat, quod Prov. 24. dicatur : Sepries

humiliandi, & ferventius Deo ferviendi, ac-

i2 diecadit juffus. Nam imprimis illa verba :

cipiat. Quem infinem proderitnarrare, quod

ja

22 die : non yeperiuntur in corre&is bibliis :

idem Blofius de eadem Virgine Gertrude nar- fnfinuat, 1

Deinde illud verbum: cadit: non de cafu in

rathis verbis: Orante eadem Virgine pro de-c. 83.

peccatum, fed varias serumnas & calamita-

fectu cujusdam perfonze , quze congregationi

tes , aliisque malis poense intelligunt non fo-

praeerat, Dominus illi apparens dixit :, Ego

)

lum catholici, fed etiam haeretici Interpre-

exabundantia pietatis, dulcedinis & dilectio-

tes , utapud eundem Landzizium n. 55. vide-

nis mece divinze, qua congregationem hanc

reeft. Ubietiam n. 42.oftendit, SS. Patres,

elegi, permitto inhzerere aliquos defectus et-

quando dicunt, hominem vix una hora abs-

iam illis, qui preefunt: utinde meritum con-

que reatu peccati venialis vivere poffe, de

gregationis augeatur. Nam multo major vir-

vulgo & plebe juftorum, non autem de per-

tus eft, fubjici ei, cujus defectus cognoíci-

fectioribus intelligendos effe, ficut & illud

tur, quam alteri, cujusopera per omnia pro-

Gen. 0. Ourris caro corruperat vitam fuam fu-

batavidentur. Egofinofuperiores habere ali-

pev tevvam: &illud Pf. 116. Omnis bomo men-

quos defeGus , & ex diverfitate curarum quan-

dax: cum fimili limitatione intelligenda funt;

doque maculari, ut magis humilientur. Sub-

cum utique No£ noncorruperit viam fuam , &

ditarum meritum creícit tam ex defe&tibus,

plures de fa&o tota via fua nunquam mentiti

quam ex profectibus earum , quze praefunt: &

fuiffe legantur.

fimiliter meritum ilarum, quae bene praefunt ,

creícit tam ex profectibus, quam .ex defcGi-

ä

l

Dubium I

bus fübditarum. Ex quibus verbis Gertrudis

intellexit. fupereflluentem divinze fapientiae

An defe&us quotidiani ex fragi-

pietatem , quae tam fubriliter falutem electo-

- litate commiffi multum angere nos;

T ET

"a

L

" debeant?

rum diíponit, permittens in eis effe defe&us,

ut ipfos ad majores ducat profectus. . Videba-

turitaque fibi , quod etiamfi bonitas Dei nuu-

XIX. Avertens Philothea , fe frequenter

quamin alia re magis claruiffet , quam inifta,

ex fragilitate in defe&tus quosdam incidere,

omnis tamen creatu

L:

vehementem inde triftitiam & anxietatem

N

raà Deum fatis 1audate

non poffet.

Concipit; dubitat tamen num bene fic agat,

ideoque fo

lutionem hujus dubii petit ab A-

Duäium. III'..

fceta.

An defe&us quotidiani divinam

Solutio,

munificentiam fufpendant?

J Infinuat,

XX. Refpondet Afceta, narrando ei, quid

XXI. Dum Philothea quondam in levem

113 6.58- S. Gertrudi contigerit, qui propter munitio-

-impatientize motum incidiffet, & tamen pau-

rem quendam defectum fefe multum arguens

lo poft non modicam in oratione confulatio-

acreprehendens, defideravit, & petiita Do-

nem fenfiffet, dubitavit, an non hzec confola-

mino, utillum penitus in ipfaemendaret, at-

tio illufio potius effet, utpote indignae colla-

que ab ipfa auferret, cui benignus Dominus:

tze ; ad quod dubium Afcetze propofitum fe-

blanderefpondit: Enquare velles, ut &ego

quens refponfum accepitf

magno honore privarer, & tuingenti praemio

careres? nam grande nimis praemium lucra-

Solutio.

ris, quotiescunqueillum vel fimilem defe&um

XXII. Refpondet'Afceta , iterum närranda,

recognoícens , proponis de caetero eum vita-

. quodS. Gertrudi evenit, quae cum iterum in-

Ye; & quandocunquequis ftudet pro amore

cidiffet inimpatientiam , & tamen Deus beni-

meo def&tus fuos devincere, tantum mihi ho-

gniífime eam vifitaret, tandem dixit ad Domi-

noris & fidelitatis exhibet, quantum miles

num:.O dulciffüme Deus, quomodo potuifti

exhiberet Domino fuo, fi ftrenue fe ipfum in

mihi nunc tàm indignze atque imparatze tam

belloinimicis opponeret, eosque viriliter ex-

, confolatoria tuze dona gratize impertiri ? Re-

pugnaret, atque profterneret. Undefuadet ei,

fpondit Dominus: amor co&git me. Et illa:

ut B. Aloyfii exemplum fequatur, qui , ubi, in-

Ubinam funt macul illáe a me contra&ze per

" xcidiffet in fimilem defeCtum , non inordinate

impatientiam , quam incurri, & aliquantu-

triftabatur, fed dolebatde eoadmiffo, & ulte-

ä

riorem illius difcuflionem ad examen differe-

. lum verbisoítendi? Ad quod Dominus: Ignis

divinitatis meze confumpfit eas. Tunc illa: o

bat, dicere folitus, eum , quinimis ob fimiles

clementiffime Deus , quem toties gratia tua

defe&us triftatur , clarum indicium praebere,

praeveniat vilitatem meam , vellem fcire, u-

quod fe ipfum non'cognaícat; alioqui enim

trum przedicta impatientia , & fimiles defectus

certo fibi perfuafurum, mentem fuam incul-

poft mortemin anima mea purgar! debebunt.

to agro , qui nihil nifilolia & zizania proferat,

Cui quum Dominus bénigne diffimulando non

fimilem effe. Quare hortatur Philoteam A-

refponderet, ipfa fubjunxit: Vere Domine,

fceg , ut talibus defectibus ranquam fimo uta-

: fi decor juftitize tuze exigeret, fponte & libens

de-

Mmm mlg

646

Bü!iothech Lïnudlis Concionatoric

E

defcenderem etiam in infernum , ut ego di-

confidens in me Deo tuo.

Certiffime enim

It

fcire debes , malascogitationes , quibus mens

gniorem emendationem tibi pro culpis meis

exhiberem;fi vero naturali bonitati, & mife-

reluctatur, & quas deteftatur, effe purgatio-

i

ricordize tuze magis congruit , ut maculze meze

nem anim2e, atque coronam. Situillas pro-

y

hibere non potes, fer patienter ac voluntate

amore tuo prorfus confumantur ; atque ad ni-

t

hilum redigantur , liberrime expofcam, ut i-

eis renitere. Etquamvis ipfis non confentias,

l/h

dem amor tuus ipfas animze meze maculas ple-

time nihilominus , ne inde fuperbias , & ca-

das: nam quicunque flat, folius Dei virtute

:

- ne expurget. Dominus igitur , folita pietate

fua petitioni & defiderio ejus promptiffime

ftat. Secundam indicavit eidem his verbis:

fatisfecit. Quod ipfum etiam Afceta apta fi-

Ut homo intelligit infirmitatem, quam habet

militudine declaravit , dicens; ficut fi mater

a feipfo , & fortitudinem, quam habet a me,

filiolum vel ex natura , vel ex morbo debilem

necelfe eft , ut quandoque permittatur pulfari

cadere videat , mox accurrit, erigit, folatur,

pravis cogitationibus : quibus fi non con-

;

fentit, illae efficiuntur ei purgatio animae &

faccharum aut pomum , aut a lacrymis abfti-

il

neat, aut ceffet, porrigit; fi vero petulantem

cuftodia virtutum. Et licet valdeamaree fint

ft

filium fzepius , ne in plateis oberret, admoni-

ad ferendum, fanant tamen animam , & du-

de

tum cecidiffe; & cum vulnere rediiffe adver-

cunt eam ad zeternam vitam , quae non poteft

alt

tat, graviter irafcitur, & verbera infligit; ita

haberi fine amaritudinibus.

Diligenter vero

L

Deus ex fragilitate labentibus fua dona po-

laborare debet anima , ne eis-confentiat , aut

je

in eis delecetur.

Nonnulli in initio conver-

tius , fi cafumdefleant, communicat, quam i-

raícatur. Id quod eidem Gertrudi alias clarius

fionis fuze , alii in vitze medio, atque alii in

Chriftus fignificavit, dum ei dixit: Cor divi-

fene&tute gravius tentari permittuntur. Hinc

num inzeftimabili dulcedine affici , quoties a-

Mater Dei eidem Brigittee ait: Tu miraris,

Bicfos

üüLïO

liquis cum moerore recolit, fe per evagatio-

curin fene&utetentationes tibi acrefcant, &

puillie

nem mentis, vel per verborum operumve in-

eas modofentias , quas nec in juventute, nec

xiim,

utilium diffolutionem decidiffea Domino Deo

in conjugio experta es.

Hoc ideo fit, ut co-

at

)

fuo , qui ipfum fingulis horis ac momentis tam

guofcas , te nihil effe, & nihil poffe fine filio

(

P Ut

benigne beneficiis przevenit, & fubfequitur.

meo. Nifi enim ille te fervaffet, non eft ali-

quod peccatum tam grave, quod non commi-

qï

Intellexit, quod, quando homo corde com-

pun&o apud fe dicit hzec aut fimilia verba:

fiffes. Tertiam S. Gertrudi aperuit, dum ei

b

Heu me miferum ! quomodo tempus iftud

revelavit, eas permitti, ut homo poftea de

triumpho felicius exultet, & majorem glo-

[

confumpfi , quam parum Deo amatori meo in-

riam in coelo obtineat. Cognovit plerosque

|ti

tendi! & cum defiderio proponit de c?etero

vitare hujusmodi negligentias, atque offen-

effe eximios caftitatis & puritatis feCtatores

fas: efficitur revera tabernaculum Dei, in

( qualesfuerunt Apoftoli Chrifti ) qui fufpecta

Q

g

quo tanquam in domo propria habitare digna-

quidem omnia fugiunt, fed ea , quze fufpecta

£ur Dominus füumm2e Majeftatis. Sicque per

minime funt, rationabiliter admittunt. Et,

l:

fan&iffimam Filii Dei converfationem fup-

nifi interea tentatione aliqua pulfentur, viri-

Ti

liter certando ( adjuvante Deigratia) ipfam

€

plentur negligentize , & fan&a vita renovatur

tentationem devincunt : fi vero interdum ex

in homine fideli: atque inde fit, gaudium in

N

coelo, eo quod infinita Dei bonitas dignatur

humana fragilitate aliquantulum fuccum-

ff

bunt, ftudent hoc dignis poenitentize fructi-

X

in a.nima vere pænitente fuas habere 'de;itias.

bus delere- Hujusmodi przeliatores B. Aug.

)

Dubium F.

exhortarur: zttendite Sanéli , quicunque pu-

li

gnatis , praliantibus loquor : àntelligunt, qui pu«.

V

Cur inutilibus malisque cogitatio-

gnant,non me intelligit,gui non pugnat. F'ult bo«

g

nibus Deus animam vexari patia-

o caffus, ut mulla omuino fuvgat in snembris

Q

tur £

p

Juis concupifcentia adver[aría caffitati. Pacem

vult, fed tondum babet; quando enim ad il-

fe

XXIII. Philothea cum perpetuö inutiles

lum ventum fuevit, ut uulla omniuo furgat

Y

fibi, noxiasque cogitationes incidere adver-

concupifcentia adverfaría , tullus erz* boffr ,

terct, admodum timet , ne per has Deo fum-

p

cum quo lu&emur: nec ex/pe&atur ibi vitlo-

t

me difpliceat , dubitatque, an noninlaqueum

via, quia de bofle jam vi&lo triumpbatur.

potius , quam commodum , fint permiffze.

AModo autem , quando caro coucupz/cit adver[us

[2

Solutzo.

Jpiritum , €9 [piritus contracarnem , coztentzo

]

eftl. Non quod volumus faciwmus.. Quare? Quia.

t

XXIV. Refpondet Afceta, ob tres caufas

volumus , ut sulle ffnt coucupifcentia , fed non.

Lib. 3

El

c. 19. Re-ab ipfo Chrifto

indicatas permitti ejusmodi

polfumus : velimsus , nolimus , babemus illas;

llw

velat,

cogitationes & lu&as. Primam indicavit ,

velimus, nolimus, titillant, blaudiuntur , ffimu-

—————— HRÓÓÉÓBÓÓ— ——

dum S. Brigittze ob eas turbatse dixit : Haec

laut ,infeflant, furgere volunt, premuntur, uon-

t

vera eft juftitia, ut , ficut prius delectabaris

dum extinguuntur. Caro enim concupifcit ad-

l

in vanitatibus mundi contra voluntatem

verfus [piritum, & [piritus advev[us caruem,

meam, ita modo tibi moleftz fint varize per-

ut non ea , quecunque vultis, faciatis. . Quid

verízeque cogitationes contra tuam volunta-

enim vultis, o Sancli, o boni proliatoves, o

tem. Veruntamen time judicium meum mo-

fortes milites Chvifli , quid vultis? Ut uon fint

g

derate & cum difcretione : firmiter femper

otitiiuo: concupi/centia mala , féd uon poteffis.

Exer-

l

[

M NT

;j';tulus XLVIL Dubia dlfcetica.

647

Exesfþefe bel/uss , fpevate triumpbum, — Faci-

ligo. Modis omnibus prorfus impoffibile eft,

te, quod potefiis, quod ait ipfe ZApoffolur alio

10t0.

ut incomprehenfibilis Dei benignitas fuum a-

INon veguet peccatum àn veffro morta-

morem deneget iis, qui eum vere diligunt.

li covpore , ad obediegdum defderiis ejus:

Et hzecipfa merita dile&io, qua Deusnos ob

AVom ait: mom fít peccatums fed mon. vegnet;

E a

fibi exhibitum verum amorem complecitur,

quaiidiu vivis , peccatuti teceff?eff effé in mem-

taminfinita ac vehemenseít, ut non intelle-

bris 1uis: faltesa zllà v

&um imodo, fed & omne defiderium homi-

eguut aufemtur;,l t0n

;.

fíat , quod jubet.

nisfuperet, nam multo amplius omnem an-

gelicum & humanum vincit amorem, quam

Duéiium F.

?ignis immenfus tenuiífimam fcintiilam?

Àn cognofcere poffit homo, fe

Dubium: 71

E

effe in gratia.

. XXV. Legens ï*aliq'u-.a.näo Philothea verba

— De- confeffione.

ila: JVefcitbomos an amore , on odio dignus

XXVIE -Cum Philothex aífiduo dobitaret,

ft; vehementer angitur, cum ex una parte

anriteomnia peccata fit confeffa, & legitime

de veritate hujus fententiae non dubitet ; ex

ab iisdem abfoluta; ideoque frequenter hoc

altera vero parte hoc ipfo , quod nullius gra-

dubium, aut fcrupulum

vis peccati fibi conícius fit, merito credat,

S

potius Afcetæ ape-

riret.

Ü

fe effe in gratia Dei conftitutam.

Saluxtz'o.

Solutio.

lofius in

XXVIII. Refpondit ille, cum Taulero a-Blofius in

P

onfil.

XXVI. Refpondet Afceta cum Blofio fic

pud Blefiam : Quod ad veniales, quotidia-

onfil.

loquente : Si bonze voluntatis es, plurimum

pulilla-

| pufila-

te confolari, &-exhilarare debet imimenfus

nasque culpas attinet (a quibus dum hic vi-

nitn.

vimus , omnino liberi eife non valemus) mo-

atque incomptehenfibilis amor, quem Deus

nendi eftis chariffimi, ne multum follciti fi-

habeterga homines. Noveris autem dupli-

tis, neve perturbemioi, fi non omnes in

;

cem elfe ipfam Dei ad homines dile&ionem :

confeíTione exprefferitis.

Illas humilitet ac

quarum alteram meritam, alteram immeri-

ferio Deo confitebimini, & contrito devoto-

|

tam dicere poffumus.

Meritailla eft,. quam

que corde vos reos coram eo accufabitis. Sic

ä

bonis operibus , virtutum exercitatione , prve-

enim iis, qui confeífionibus audiendis adhi-

ceptorum Dei, & Chrifti confiliorum obfetva-

bentur, nimis multumtemporis non aufere-

j

tione, conciliare nobis & poffumus, & de-

ï

bemus.

tur. Sane tales culpasgeneraliter expofuiffe

Immeritam vero illam dicimus,

fatis eft: quum mortalia duntaxat peccata ,

quam ab omni zeternitate ex fua natura Deus

& juxta quorundam fententiam etiam ea, de

:

grátuitam prorfus atque immenfam ad nos

quibus dubiumeft, an mortalia fint, ex Ec-

habuit, quam fane meriti nonfumus. . Non-

clefixe praecepto , & neceífitate confiteri ob-

nullis quidem aliqua ex parte in hac vita oc-

ligemur.

Venialia enim peccata multis mo-

cultatur merita Dei erga ipfos dilectio, ficut

;;'

dis delentur, putacontritione, dominicze o-

;

Scriptura ait:. /Vefcit botao, uzrum amore ,

ration's prolatione, genuflexione, aqu?e be-

an odio dignus.fit; fed hocfit in bonum,ma-

nedictze afperfione &c.

Etiterum: Eorum,

|

ximamque falutem eorum, ut fcilicet in.bo-

qui confeffiones recipiunt, poteftati & autho-

nis aCtibus, virtatumque ftudiis tanto humi-

xitati fides adhibenda eft, ficut & verbis do-

liores & conítantiores ad finem usque perfe-

minicis, quibusait? Qnortm remiferitis pet»

vérent, nec fuperbia intumefcant , vel negli-

cata, vemittuutur ez$: CT quectimque folveri-

gentia diffolvantur : quod accidere poffet , fi

tisfuper tervam, erunt foluta €? iz celo.. 1n

certo illis Dei erga ipfos dileCio conftaret.

veritate dico, chariffimi, ubi quis peccata

Pie tamen credimus (falvo judicio melius

fuarite confeífus remorfum ex iisdem in con-

fentientium ) illam fcripturee fententiam de

Ícientia patitur, multo melius fecerit, fi hac

ä

vulgari duntaxat, & imperfe&to homine fcri-

in parte Deo confitendo , & fidem virtuti con-

ptam effe, non de eo, cujus fpiritui teftimo-

feffionis adhibendo, eadem denuo non confi«

nium perhibet Spiritus veritatis, quod filius

teatüf, qnam fi iteret confeífionem.

Opoff—

Deifit, utdicit Paulus Apoftolus. Neque

tet enim divinze pollicitationi, & ipfi Deo

enim fcriptum eft: Nefcit quisquam , fed , ze-

confidere. Quod dum facit homo, habet il-

feit bomo: id eft, quatenus homo eft, absque

lum veracem , credens haud dubie fervatu-

teítimonio Spititus Dei nefcit,utrum amore,

tum, qued ei iu abfolutione promifit.

;E

an odio dignus fit. .Quod autem poífimus a-

FII.

liquo modo certi fieri de merito erganos Dei

Dubiun

'amore, etiam hzec verba Chrifti aperteteftan-

De loneis confeflionibus.

tut : Sz quis diligit sme , [ermouem meum ferva-

bit, C5 pater meus diliget eum. . Nam cum

XXIX. Dum fepiusadvertit Philothea, a«

lias perfonas tamdiu protrahere confeífionem,

Deus diligat fervantem mandata fua, non o-

innino ambigimus, nos a Deo diligi, fi prze-

quam tamen ipfa breviffimotempore abfolvit,

cepta illius fermonesque obfervamus. Plane

dubitare incipit, & vereri, ne hoc ex defe&tu

Tufficientis cognitionis peccatorum proveniat;

fi de noftro erga Deum amore certi fimus, et-

iamde ejuserga nos dilectione minime dubi-

-quare idipfum dubium Afcetze aperit, ab eo-

tamus. lpfeenim dicit: Ego d/geutes tue di-

queavide refponfum exípettat.

SO;H tfüe

i

Hibüótheiee - Manualis Concionatorie

648

k

Solutzo.

lationibus propemodum obruta effet Philo-

[

thea, aliquoties mortem optavit; dubitatta-

f0

XXX. Refpondet Afceta , varias effe ratio-

nes, ob quas aliqui interdum confeffionem

men poftea, an licite id fecerit?

1l

ji

longius

protrahunt, quarum tamen; quia vix

$olutzo.

ulla ipfam attingit, mirari eam no

n debere,

fialii longiüstempus, quamipfain confeffio-

Refpondet Afceta , omnino id licite ab ea

fa&um effe, cum ipfe etiam Sapiens dixerit:

ne facienda infumant. Ejusmodi autem ra-

tiones effe poffunt, quodalii generalem con-

Meliov efd mors, quam vita amara. *ioc pa- Eccl.c.3o»

fefBonem faciant; alii facrilegas confeffiones

&o videmus etiam mundanos homines mor-

tem a Deo non raro expetere, quod & fine

a multis annis repetere cogantur: alii inma-

Q

£

no lu&tu & tribulatione fintconflituti, quos

peccato facere poffunt ,. cum enim tot fint

if

roin, dum cau/amfui luctus explicent, pa-

hujus mundi mala, licitum erit, ad exeun-

p

dum exillis, mortem defiderare. Cur antem

i

tienter au

dire, & variis rationibus folariopor-

Deus mundum tot amaritudinibus implevit,

teat: alii peccata fua cum multis ambagibus

& hiftoriisenumerent, quas tamen confefía-

caufam inter alias illam adfigoant Sandi, ne

homines alias carpales, nimium amori ejus

(

riusfzepe, neperturbet, aut contriftet, corri-

fed corde in ccelum fixo

b

ere non poteft: alii, quia ob confeffionem

fefe implicarent ,

diu dilatam multas fordes congregarunt, lon-

fufpirarent ad vit

am alteram : Ui zon erit Apoc- €-

2Ir.

Ü

examinatione opus habent: alii

lutlus, neque dolor erit ultva.

Docet S. Aug.

S.Auguft.

giori etiam

voluiffe Deum, ut hzec vita cito decurreret,

ob varias obli

5

gationes faciendae reftitutionis,

$.

37.d€

occafionis vitandze, confuetudivis malae de-

quod moleft

iarum plenafit, altera vero geter- &

.Et

onendae, acrioribus ftimulis & inftru&ioni-

num duraret, & utrequies effet veterna.

S. Ambrofius; tantis malis, inquit, hzecS. Ambr.

bus, quitam brevitempore adhiberi non pof-

s, morstom. 2.

Tucc 6 :

funt, incitandi funt : alii denique variis fcru-

vita repleta eft, utcomparat'one eju

!

ulis & dubiis interdum graviter vexentur,

remedium effe putetur, nonpoena.

Hinc &f.zl; fup.

I

l

Elias petivit animze fuze, ut moreretut , di-

quos eripere, ut perquam plerumque labo-

.Reg.I 9.

Biron, «d

riofum eft, ita longiorem etiam moram re-

cens: Suffcit wudbi Domiue , tolle animam

. 2. Ma-

0. 09 :

Ex quibus fane rationibus fatis appa-

sam. Sed& Judas Machabzeus dixit: Me

Y 20

quirit.

Hius eff mori in bello , quam videve mala geuti

gchab. €. 3-

ret, non

femper inutiliter & fruftra confelfio-

[

nesprotrahi , neque fuo pede quempiamalios

noftra , UH Santiorum.

L. IL(

metiri debere, cum fzepe ratio aliqua ex prae-

Dubium X.

-

|

di&is in altero Jocum habeat.

f

- De mediis ad bonani mortem

$A. !

Dubium

FT. —

0ppetenda"m.

fat, 2ro, ,?

An relapfüs in imperfectiones ,a'r;-k

XXXIV. Cum Philotea faepius audiiï'ät,vüa,w ;

guat nullum

profe&um in perfe—

& legiffet, totam hominis falutem a felici

ctione?

morte pendere, decrevitferio efficaciffima ad

hunc finem media adhihere; quia tamen val-

/ XXXI. Advertens Philothea, fe in anti-

uas femper imperfe&iones recidere, merito

de multa & difparata hujusmodi media affi-

$ Ben,

gnantur a fcriptoribus, dubitat, quodnam.

ferm.as,

dubitare incipit, an aliquem in perfectione

Cat,

g

rofe&um faciat, maxime cum nullum fin-

E

ex aliis optimum eligendum it.

gulare indicium ullius profec

tus

in fe depre-

. Solutio.

hendat.

Solutio.

XXXV. Refpondet Afceta, optime

rum , fi [oannis Berchmanni Societatis Jefu

XXXIL Refpondet Afceta, & inprimis

fcholaftici exemplum fequatur , quiimminen-

uxerit, an fialiquis ab uno locoin alium am-

te mortis hora imaginem Crucifixi, Rofa-

bulet, & faepius quidem cadat, fed mox ite-

rium, &regularum librum in manusfumens

rum refurgat , &in itinerepergat,an, inquam,

dixit: Cum bir tribus libentev snoriar; nam

talis nullum progreffum in itinere faciat, &

fiduciam quidem ad paffionem ipfe Chriftus

ä

ropius femper ad locum deftinatum accedat.

Quam ef-

S. Edmundo adhuc puero fuafit.

Similiergo modo Philotheam de fuo profe&u

ficax vero fit B. Virginis patrocinium ad feli-

difcurrere jubet , fi poft lapfum per poeniten-

cem mortem obeundam, innumera exempla

tiam cito iterum refurgat, & in ftudio perfe-

&ionis alacriter pergat.

Nec terrere debet,

teftantur; hinc & ab Ecclefia in falutatione

angelica ad hunc finem invocari jubetur. l-

quod,

nulla figna profecus deprehendat;

pfam denique regularum vel mandatorum di-

nam &

in hyeme nulla indicia fru&ificantis

vinorum fedulam obfervationem , efficaciffi-

feminis deprehecdimus, &tamen ex illo co-

mum effe medium, praeter experientiam quo-

z

iofam íuo tempore melífem reportamus.

tidianam S. Aug.teftatus eft dicens

: IVoz po- S. Aug.l.

Idem ergo Philothea de fao feminefeu ftudio

tef]. male mori , qui beue vixerit:

hinc non de difcipl.

perfe&ionis fperet.

immerito mors Echo vitee vocatur..

Dubium

IK.

Poéta confirmat canens:

De mortis defiderio.

Uttibi mors felix contingat, vivere difce:

Ut felix poffis vivere, difce mori.

XXXIII. Cum aliquando gravibus triþu-

. Addunt

| Titulus XLVII Dubia Zj&etica.*

649

Addunt alii mifericordiz conftans exerciti-

nas,quzetibi fabeundze effent. Et qui pro uno

um , przecipue erga defunctos,eoquod S. Hie-

fpopondi centuplum ,. liberalitatem meam

ronymus alibi citatusteftetur , non legiífe fe,

modo oftendam, tuamque gloriam cumula-

aliquem fuiffe mala morte defun&um , qui

bo: UndeMontfordus concludit, potius age- Montford

libenter opera charitatis exercuerit.

re quem contra charitatem, fi hoc medio non i? tra&.

e

f.

À

3

Dubium XI.

utatur, utpote per quod beatitudo certius, ci

nim.

1

tius , ? copiofius obtineatur ;

ob quam caufam praftanda

Bedeao,

aliqui etiam poft mortem pro ipfis offeren-

De judicii extremi timore mo-

3

derando.

da donant. Áddit tamen idem Afceta, fua-

detque Philotheze , utfua opera cum adjecta

XXXVI D iter alia Philothed iuie-

conditione ( fi ad majorem Dei gloriam hzec

quentia: Zier irg, legeret illa verba : Quantus

oblatio conducat, eique magis placeat ) offe-

iremor efl futurus , quando ;Judex efl venturus ,

rat ; fic enim errare eam non poffe. Modum

cunca firi&le difcujurus : vehementi timore

áutem hunc Montfordus fic praefcribit : Quan-

corripitur; ideoque ferio decernit, omnia

tum divinz voluntati confenfanein eft, ce-

media adhibere,ad feveriffimum Judicem pla-

ditque ad majorem Dei gloriam , offero ani-

candum; dubitattamen, quodnam ex pluri-

mabus in purgatorio , quidquid fatisfactori-

Awt. t,

bus praefcribi communiter folitis przeferre

Al

um a me per totam vitam fiet ; offero fuftra-

debeat, idque ab Aíceta intelligere cugit.

gia omnia, qu2e prome viventefient, vel un-

S Augof

EC

Solutio.

quam prome vita functo ab ullo quovis tem-

3

pore fieri contigerit, hzec,inquam, omnia ad

XXXVII. Refpondet Afceta, duo fe prze-

dicumfinem offero, quantum e majore Dei

S: Ambr.

cipue fuadere. Primum ipfe Chriftus indica-

tom, 2

Luc. c. 6

gloria divinzque voluntatis beneplacito a

vit dicens: AVolite judicare , €$ non jadicabimini :

me fieri poteft. -

[7,

.fup.

nolite condemnare , €9 non — condemnabimini.

Dubium XIIL

*

j

Expertus eft medii hujus efficaciam mona-

SlRegllg.

Qus aninre prius liberandz.

Baron, ad Chüs, qui alioqui non admodum pius , hoc

a M

ann.599. uno tamen charitatis aCtu inftru&us , lzetus

L

XL. Satisfa&um quidem abunde per re-

chahe «

V. 20.

mortem obiit, omniaque fua peccata a duo-

fponfum praecedens ett Philotheze; dubitatta-

bus juvenibus venufüiífimis paulo ante a fe

men adhuc, quibus przecipue animabus fua

x. Cor. 11. conípe&is deleta effe dixit. Alterum S. Paulus

opera applicare debeat, cum varias hacin

|

przeícripfit dicens: Si mos ipfos dijudicaremus ,

controveríia opiniones effe intellexerit.

:

nón utique judicaremur. Peccata entm , tefte 5.

Refolutio.

S.Aug. Augullino, five parva, five magna , impunitac|e

XLI. Refpondet Afceta, ante omnia prae-

fent, 210. non. po[Junt , quia awt homine ponitente , aut in

ferendam effe animam, pro qua ex przefcripto

Vi :

judicio Deo puniente pleZ&untur. — Ceffat autem

obedientize , vel ordinatze charitatis opera

vindiila divina , fi converfio pracurrat humana ;

noftra offerre obligamur ; tusc enim clare

amat eaim Deus confitentibus parcere,. €9 eos, qui

nobis de voluntate Dei conftat. Hinc primo

femetipfos judicant, non judicare. Hinc merito S.

applicandze pro iis, pro quibus vel prom ffio

Bernardus exclamat : Bonum judiciuw , quod

noftranos obligat , vel pattum initum , vel or-

S. Bern.

ferm.35.

me illi divino , diflri

dinis noftri , vel noftrae fodalitatis regula, vel

Cant,

abfcondit."

"

&'ogue judício fu?ducit &

fuperioris urgetjuffio. Przeterea fuadet pieta-

Dubum lr

tisvirtus, ut nominatim oretur pro parenti-

bus,cognatis,amicis &c. fuadet obfervantia,ut

profuperioribus, Patribusque fpiritaalibus;

Vitt '-i' i

De Pureatorio vitando.

XXXVIII Cum audiiffet Philothea , ad

fuadet gratitudo, ut pro iis, quinobis quoque

modo benefecerunt,frequentius,ardentiusque

purgatoridm evitandum efficax valde medium

Deum precemur; fuadet zequitas, ut eorum

effe, fi quis ipfe prius multas animas liberare

ftudeat, eumque in finem ominia fua opera

quoque animas impenfius Deo commende-

mus, quibus olim peccandi occafionem quo-

quoad fruétum fatisfa&orium pro ipfis offe-

quo modo praebuimus: zequiffimum enim eft:

rat , dubitat, an non contra ordinatam chari-

tatem erga feipfam peccet, fi hoc medio uta-

quos in purgatorii flammas quodammodo

praecipitavimus , inde eosdem omni ftudio e-

tur; cupit ergo per Afc-etam ab hoc dubio li-

ripere contendamus. Cum vero hze rationes

berari.

defünt mihi , ait Afceta , ea prze rel'quis placet

Soiutio.

devotio,qusenon proprii commodi ftucio du-

citur, fed qu:e primo loco divini honoris ra-

XX-XIX/. Refpozidet Afceta, non deeffe

tionem habetfemper, & ante omnia ad ma-

quidemaliquos Authores, qui ita fentiant,fed

jorem Dei gloriam intenta ed:Eftque mihi per-

contrariam fententiam communiorem & ve-

fuafifbmum,nihil animze etiam meze quzeftuo-

í

[

ie difclp Á

riorem effe, utpote quam ipfe Chriftus appro-

fius effe poffe,quam illud unicc fpe&are, quod

r

D

"

baffe videatur, dum S. Gertrudi morti vicine,

e majore Dei gloria effeintellexero. lllam i-

gitur animam mihi meis potiffimum fuffra-

& quia omnia fua. opera pro animabus illis

offerre folita fuerat, ne grave purgatorium fu-

giis, precibus, & facrificiis juvandam feligo,

ftinere deberet, follicite dixit : Ut intelligas,

quam a mie potiffimum juvari ad majorem

Dei gloriam facit.. Quod fi duze, vel plu-

quam grata mihi fuerit charitas tua , qua erga

animas ufa es, remitto jam nunc omnes poe-

res apima fint, quas a me juvari perinde ad

'iÀNnnn

majo-

- R. P. Loim. Biöl. dMan. Tom. I.

Bibliothece Manualis Concionatorim

630

W

majorem Dei'gloriam facit , ego illi potius

lum fixum & immobile permaneat, re&te virtu-

hac mea fuffragia a.plico, quam graviora

temfolidam dici, quae adeo conítaus eít, ut

manent fübeunda tormenta; caeteris enim

non tantum profperitatis, fed etiam adverfi-

jaribus hoc magis charitati confentaneum — tatis rempore exerceatur ; hinc aliqui virtu-

exiftimo. Et quamvis mihi haec anima nota

tem proponunt per emblema rupis in medio

!

noufit, eft tamen Deo notiffima. Sed quid,

mari extantis cum hac infcriptione : Nec. fla-

inquies, fi contiagat, animam, pro qua tot o-

mint (id eft , favoribus ac blanditiis ) mec . flu-

rationes & facrificia offero , iliis omnibus non

mine(id eft adverfitatum ac perfecutionum flu-

indigere, vel aliter incapacem efle. Refpon-

&ibus & procellis )nec fulimine ( id eft tribulatio-

deo, nehocullo unquam tempore continge-

nibusa Deo immifífis ) moveri fe, & a fuo ex-

Y

re poffit, ftudiose elle praecavendum hac vel

ercitioabfterrerife finit. Alii vero per fimili-

Ü

fimili claufula : Volo autem, ut, fi quid exhis

tudinem faciei fucatze( angefirichen ) & natura-

f

fuffraziis meis fuperfit aut redundet, idomne

liter pulchrze,difcrimen interfucatam & foli-

cedat in bonumillius animze, quam a me ju-

dam virtutem explicant; ficut enim fucata

t

vari ad majorem divini Nominis gloriam

facies aqua calida fuperfufa. colorem, & cum

l

proxime facere Deus jam novit. Semper au-

hoc etiam decorem arnittit ; naturaliter pul-

C

tem cavendum eft, ut determinata fiat appli-

chra autem non modo per ta;em aquam non

amittitcoloris venuftatem , fed auget; ita ve-

|

catio. Si tamen applicatio nullaa me fiat, ora-

tiomea in finum meum convertetur.

Quod

ra virtus in infirmitatibus & adverfitatibus

enim alteri non dedero, a meipfo transftuliffe

perficitur, falfa vero deficit, & vitium fuum

prodit. Hinc de jufto feuvirtuofo homine Ec-

credendus non füum, fed mihi potius refer-

valíe.

clefia canit: Jwflus ut palma florebit , quia ficut

Dubium XIV.

palma , quo magis deprim'tur, tanto celerius

U

iterum affurgit, atque adeo premi , non op-

i Sepeca i

ä

i

Quomodo viventes in infernum

primi potelft.

defícendere debeamus ?

Dubtum II.

, XLII. Cum quondam audiviffet Philo-

thea,füaderi ab Aicetis, ut viventesin ininfer-

Cur omnis «

Ro

loria

:

num deícendamus, ne poft mortem deícen-

ab intus ?

filize Reg.is;

dere inillum debeamus, dubitare coepit, quo-

XLVI. Duim Philothea Pfalmum 44. in

modo hoc fieri poffit. Quare d

í

lutionem ab Aíceta petiit..-

ubii huqu Ío»

Officio B. Virginis recitat, iliaque. verba:

Ornir gloria fil'e Regis ab intue: confiderat :

Solutio.

, dubitare incipit, quomodo hoc verum fit,

S. Bern.1. XLHI. Refpondet Afceta , hunc modum à

cum fponfze terreftres gloriam fuam potius

de v. folit. S, Berhardooftenfum effe, dicente: E cella in

in externis ornamentis veftium , gemmarum,

, auri & argenti, ac favore & æ&imatione ho-

!

calum [mpe a[cenditur , vix autewa unquam e cella

in infernum de[cenditur ; nifi ficut. Pfalmifta

minum ponant.

Solutio.

ï

dicit : Defcendant in. infernum . viventes , vide-

Hoc enim moe

licet me. de[cendant morienter,

XLVIL Refpondet Afceta, id ideo dici,

do cellarum incolze fzepe defcendunt ( confi-

derando videlicet, quodibi fit omnis boni ab-

quia tota gloria & perfe&tio hominis confi'it

in operibus bonis & perfectis; haec autem

fentia, omnis mali praefentia , omnis poenae

. bonitatem fuam ab intentione preecipue de-

indefisentia ) ficut enim revifere folent gau-

dia coeleftia, ut eaardentiusappetant, fic &

fumunt juxta vulgareaxioma: .

thomines , intent

io"ju'däcatx

doloresinferni, üt þorreant & fugiant.

qudquid agan

hoc eft :

. (omaes.

". T.

W/as jederman hat guets gethan,

—Ó

Sein Meynung wah; h. fft zeiget am.

Dubia circa viam illuminativam.

Cum ergo intentio occulta in animo late-

at. hinc merito gloria & perfectio animze ju-

— Dubium I.

ftze ab intus oriri dicitur. Underette S. Gre- S. Greg,

gorius dixit: Sicfit opus in publico , quatenus in- hom. tr.

De virtute in genere.

tentio manent in occulto , ut €9 de bono opere. prag. in Evang.

XLIV. Cum f*hilothea tum a regulis fuis ,

beamus exemplum, €$ tamen ger. intentionem , qua

foli Deo. placere querimus , — [emper. optemus [;-

tuma Patribus fpiritualibus frequenter exci-

eretum, Hinc & Chriftus monuit : Zlttendite, Matth. c.6

tata fuiffet adfolidas virtutes fectandas , ne-

ne juflitiam veflram faciatis coram hominibus ;

fciat autem; quzenam folidze virtutes cenferi

alioqui shercedem non habebitis: apud. Patrem ve-

debeant, dubitareincipit, an ullam ejusmodi

firum , qui in calis eft.

virtutem poffideat, quare dubium hoc fibi

Dubium I1I.

folvi pgtit.

m Bo

*

i i

Cur fola virtus Mater oloriz

sexag,

golutio.

dicatur [

XLV. Refpondet Afceta , cum folidum afo-

' XLVIII. Legeratquondam Philothea in li- S. Bern.in

lo denominationem accipiat, eoquod ficut fo-

vir. Cant,

bro guodam S. Bernardi fententiam : Sola

Íuf

*

Ahituus XLVTL. Duia. Afietiaa.

65t

jar mdter gloric efl.. Sola " efl, cui gloria ju-

ter Epi&etus: Memonto, fi va, qum natura fer-

ye debetur, €9 fecure impenditur.

Qua autem

viunt, libera gutarir, && aliena pro tuir habueris,

3. Ench.

efi. fine. virtute gloria, pro[etio indebite venit,

fore, ut, impediaris, lageas, perzurberis, Deor ho«

proyere affe&atur, periculofe captatur : De cujus

minerqueaccufes. — Sin id [olurm tuum exiftimarir,

fententize veritate valde dubitare incipit, eo

quud tuumefl, aliena vero , ut funt, aliena, tene-

quod paílim videat homines ob alios titulos,

mo ccgei unquam , memo imipediet , neminem . ac-

&

quam propter veritatem, honorari.

ceu[abis, neazinem crimizaberit, nihil ager invitus ,

GE g. TE P NRA

nemo lgdet, iniszicum non. hab.bis; meque. enim

Soiutio.

ullasm calamitatem accipies.

V erbo, beatus. E8

. XLIX. Refpondet Afceta, cum honor fit re-

ftlix eris.

verentia exterior, quze alicui ob excellentiam

Dubiz;m F. :

defertur; excellentia autem cujusque rei a pof-

D "'*.»ggæ al

feffione fui finis defumatur; finis autem homi-

uis fit bene, & fecundum rationis & volunta-

. Cur virtus fit optimus cultus

A

Dei?

tis divinz di&amen vivere; hoc autem fo-

:'

la virtus praeftet, merito fola virtusmater &

| LII. Cum legiffet quondam Philothea in li«

caufa glorize dicitur. Quod & Romani jam o-

bro quopiam-hanc Senecs fententiam: Opti-

lim agnoverunt, dum duo templa zedificari

ma vita pulcherrimur Numinir cultur eft: dubi-

curarunt, unum Virtuti, alterum Honori, fed

tavit, an veritati conformis fit hzec fententia,

v

cum utique plures alii. Deoque gratiores mo«

p

tali modo, ut nulliad templum Honoris ac-

ceffus pateret, qui non per templum Virtutis

di colendi Deum reperiantur.

prius tranfiiffet.

Quando ergo honor paífim

*

ob alios titulos confertur, non verus, fed fal-

Sebeca in

fus honor cenfendus eít; utirette Senecaindi-

- LIII. Refpondet Afceta, veriífime ida Sen

$

epift.

cavitdicens : Nemo eorum, quos divitim, honores-

cadictum effe, eoquod optima vitá, feuex

j

que in alto fafligio ponunt, magnusefl. Quareergo

virtute transacta omnes veri cultus proprie-

mognus videtur 2 cumbafi [ua illummetirir. —.IMi-

tates infe contineat. Eftenim z. Zimpii[imus,

1"

nimus efl pumilio, licet in monte confliterit, Colof-

id eft, univerfas hominis actiones comple-

fus magnitudinem [ervabit, etfi in puteo conflite-

Cens, utpote quze omnes per intentionem

rit. .. Hoc laboramus errore, quod neminem ajti-

folius divinsze glorize procurandze ad Dei cul-

smamwur ex cquo; cum vero veis e[lhmationem

tum referantur. Eft2. Puriffimur, cum bonum

hominis inire, €9 [cire, qualis fit, nudum infpice :

nonfit nifi ex integra caufa, atque adeo opti-

gonat patrimonium, honorer, C? alia fortuna men-

ma & virtuofa vita nullum defe&tum aut pec-

dacia, corpus [uum exuat, €9 animum intuere,

catum admittat. Eft 3. Conflantiffimus feu perge-

áualis fit, quantusve, alieno, an fuo magnus. . Un-

?u455; quia hocipfo, quod omnes actiones, e-

de & Ariftoteles dicerefolebat; Quia in civi-

tiam fomnus, ad Dei cultum, ut di&tum eft, re-

ferantur, re&e diunoCtuque perfeverare dici-

tatenon maximus virtuti honor tri"b.uitux;, in

eaoptimus civitatis ftatus ftabilis & firmus ef-

tur. Hinc merito Alphonfus Rodriquez de hoc

cultufic difcurrit: Solenne atque ordinarium

fe nullatenus potelft.

inSocietate noftra eft; ut appetente peculiari

aliquo vel tempore, vel Fefto Pentecoftes v. g.

DubiuifleV.k

à

Paíchatis, Adventus Dominici, Quadrageti-

Cur virtus o

mae, & fimilibus, in collationibus fpirituali-

!

nis dicatur?

ptima parsj thi-

bus petant fratres, & quidnam devotionis af-

fumere poffint, ad diem vel tempus illud quam

GE 'Cumlin Fefto Affumptionis B.Virginis

fanctiffime exigendum; folent autem, ut fit,

E

Philothea in Evangelio hvec verba: Maria

afferri plurima, & quidem bona omnia. Sed

egoidunumrefpondeo: perfice te, mi frater,

optimam partemelegit, qum non auferetur ab. ea:

legi audiviffet, dubitare incepit, quidnam

in eo, quod habes prze manibus, quodque tra-

Chriftus per optimam partem intellexerit ,

Gas quotidie: exfcinde defeGus tuos, imper-

fe&tionesque circa ifta ordinaria, & elabora. ut

quareid fibi ab Afceta indicari petit. -

y tf

RR

quze facis, facias quam optime ac perfe&iffi-

3. LL

So lutio.

me & quotidie melius ac melius, & przepara-

veris te optime fan&iffimeque: neque aliud,

LUE

LI». RefpondetAfceta, idipfum indicari peirl'

occafionem,. ex qua Chriftus haec verba pro-

«ii;odadjicias,/ fupereft quidquam.

tulit, fcilicetquando Magdalena fecus pedes

Dubium VI

Domini fedebat, per hoc indicare volens, fo-

lamfubjectionem, qua quis Deo fe fubjecit,

De fide.

eique adhzeret (id quod per virtutem maxime

praectatur) optimam effe partem illius; . haec

ILIV. Audiens quondam Philothea, S. Te-

enimfola eft, quae auferri ab eo, nifi volente,

refiam dixiffe, omnes noftras imperfe&tiones,

$. äern.

ferm. in

non poteft ; hinc S. Bernardus reGte dixit: 7/e-

, & peccata ex vivze fidei defeCtu oriri, dubitat

ra divitig non opes ([unt, [ed virtutes , quas. [e-

de fententize hujus veritate, cum multi de

Sexag.

cum con[cientia portat , ut in.perpetuum dives fit ;

peccatis variis fe accufent, qui tamen firmif-

opera enim illorum [eguuntur eos, Sed & fapien-

fimi funtin fide catholica retinenda.

; Bernit

Nnnn2

Solu-

]aüf.

R. P. 4L0/,m, Bib. Man. Tom, 1.

65

du

Bibliothece Mxmmli s Concionatorie

L

Solutio.

rim. Mihi igitur fidat, qui grandia a me. exfpe-

LV. Refpondet Afceta, facileillam verita-

&at. Aliasvero S. Gertrudidixit: Fiducia:lla,

| &

tem hujus fententiz intellecturam, fi bene

quaza homo in me folo collocat, credendo, poffe,

apprehenderit, quid 5. Terefia per fidem vi-

jeire .€9 welle . me. ipfum . fiducialiter juvare inm

d

f

vaim intellexerit, nimirum.- talem, per quam

omnibus, cor mihi transfigit , tantamque pietati

afliduo in mente & memoria recenti habea-

mec violentiam facit, utnon wo[fim non &i grati-

fe

inus quosdam articulos fidei ad malum fu-

g

icari, €8 manus porrigere ob gujium, quemex eo,

giendum, bonumque faciendum fingulari-

quod totus ame pendeat, capio.

Et merito, fi

pf

terconducentes, quales prze aliis i'equentes

enim artifex, qui opus aliquod przecipaum

MM

quatuor cenferi poffunt: Deus ubique pra-

ad artem faüam & ingenium in eo oftenden-

Jens eft, & intima cordis cognofcit. (Quis enim

dum fecit, cupit illi fuam perfettionem dare,

Pï

ob hanc praefentiam a&u ab/ oculos verfan-

cavetque fedulo, ne quis dicte vel fa&to male

le

b

tem non horreret aliquod peccatum admit-

id tractet; & fiforte detrimentum paffum

tere?) ANemo bonus, sifi Deus (quis enim am-

eft, omni modo reftaurare fludet; quanto

h

plecti dignaretur bonum creatum, fi firmi-

minus Deus patietur, uthomo, in quo omnem

u

ter crederet, fe in Deo, velut fonte, omnia

füuum amorem & fapientiam oftendit, nec

bona infinities perfe&tius poflidere:

3

Quid-

pereat, omnem perfeCctionem acquirat? Unde

quid accidit hominibus, ex voluntate D fapien-

merito S. Aug. dixit: Spes noftra tam certaS. Aug.in |

f

Liffune omnia $n bozum illorum ordinatit prove-

eít, quafiresjam perfectafit. Neque enim ti- Pfalm.

sit, (quis enim hanc veritatem vivaciter cre-

memus promittente veritate; veritas enim !35

dens, non perfe&iffime fe voluntati divinze

nec fallere poteft.nec falli. Et S.Bern. tantum,

S. Bern.

erm. 9. ia

conformaret?) Quod uni ex minimis meis fe-

ait, per nos operabitur Deus, quantum fe

Pf. Qui

ciflis, mihi feiflir. (Quis enim hoc fibi firmi-

noftra in eum fiducia extenderit.

ter perfuadens, proximum offendere aude-

habitjt.

Dubium FIIL.

Yet, & non potius omnia charitatis obfequia

cum fumma alacritate praeftaret?) Hinc non

U

immerito Joannes Avila dicere folitus erat,

De charitate . Dei.

]

ATH2 Adteseiée hidiene Philothea; S As

plerosque homines aut carcere Inquifitionis,

aut cavea ftultorum dignos eífe; Si enim

guftinum dixiffe: Hocer, quod diligit: capere

credunt ea, que fides dealtera vita docet, &

non valens hujus fententize fenfum & verita-

tem, eundem fibi ab Afceta decla

tamen toties peccare audeant, ftulti profetto

gari petits

p(

funt, & ftaltorum cavea digni; fiautem non

cuj petitioni fatisfacturus.

credant, hoc ip

fo carcere In-qgifltionis con-

Soiutio.

. cludi merentur.

OLIX. Refpondet Afceta, cum cujusque

I

$ ng.

Dubium V1

rei perfectio in polfeífione fui confiftat; fi

hum i e

nis autem hominis fit, Deum per amorem

De fpei virtute.

in hac vita temporaliter, & inaltera 2eternum

|

[

-- .LVL. Legens aliquando Philothea fenten-

poffidere, facile apparare, quod veriífime di-

tiam Ludovici Granatenfis dicentis :

MNihzl

catur de homine: Tantum es, quantum

« d

Omnipotentiam |.Dei. clariorem | reddit ,

quam

diligis: uticlarius S. Bernardusindicavit, di-

H

quod omnipotentes faciat eos, qui in fe fperant:

cens : Quantitar cujuque anima eflimatur des,nern.

Non.poterat fibi imaginari, quomodo hoc

charitate, quam habet. Flinc Ecclefiaftes dixit;ferm. 27.

: "Q Tiomas-

verum fit, cum Omnipotentia, utpote ens

in Cant.

E U ;

Finem loquendi (ad quem omnis locutio & ad-

,

Eccl. cap.

I

infinitum nulli creaturz competere pofífit;

hortatio ordinatur) pariter omnes audiamus.

ult.

L 4,

fedíoli Deo fit propria.

Deum time, €9 mandata ejus obferva ; hoc enim

|

^ Solutio.

h

efl omnis homo.Ex quibus verbis S. Bern.infert;

'i';V.II*'. Refpo

ndet Afceta, duplicem effe O-

Sic hoc efi-omnis homo, ergo absque hoc nihil eflho-

mo. JNonenim clare[cit anima, tefte S. Grego- S. Greg.

muipotentiam, intrinfecam, quze velut proprie-

tas ex ipfanatura fecundum noftrum modum

rio, fulgore aterna pulchritudinir, nifi priur hicl. 13. mot.

i Luc' 00220

arjeríit in officina charitatis.Hiuc re&te S. Au-*: !5*

loquendi emanat, & hzec recte foli Deo con-

guftinus , ad. Deum, inquit, non pedibus . licet.

venire dicitur. Etextrin[ecaim, quze ratione a-

lieni & extrinfeciauxilii competit, & de hac

ire, fed moribus; mores autem noflri mon ex co,

inteiligendus eft Granatenfis; cum enim De-.

quod quisque novit , fed ex eo quod diligit, dijudi-

us faum auxilium promiferit fperantibus in

cari [olent ; nec faciunt bonos vel malos mores , nifi

fe, hocipfo tantum quisque poteft per Deum,

bpm' vel mali fint amores,

quantum poteft Deus perfe. Hinc S. Paulus

Dubium IX.

dixit: Omnia po[Jum ín eo, quime confortat. Sed

?

ipfe Chriftus quondam. S. Mechtildi dixit:

—« De prudentid.

SULX

Perplacet mili videre homines confidenter de

. Cum aliquando Philothea ob a&io-

Blofius

« bonitate; talis enim quicunque efl , €2 in hoc

nem aliquam non prudenter fatis exercitam

c. t r. Mo-

ingravem miferiam incidiffet, eique caufam

nil. fpir.

perfeverat , fingulariter eum in hac vita remune-

rabor , €$ in altera uberrimam ei mercedem . con-

quzerenti hujus miferize confeffarius refpon-

i o doxxc ( AA o^ la — - MU aM — d u hu .a AE QR P £TR O 2956 9. Bugn Gob

feram. — :Et quonto plus de meconfidet, tanto plur

diffet ex Ovidio: Crede mihi, miferor prudentia Ovid. L4,

etiam a me con[equetur s. impo[fibile enim efl, ut,

grima relinguit; non poterat fibi hoc Philo-de Pont.

quod quis fan&le de me credidit, €$ confequi. [pe-

thea perfuadere, quare clarius fibi veritatem

ratit , non obtineat , cum hoc ip[um ego prouife-

hujus verfus explicari petit, cui.

I:Solu-

Titulus XLVI. Dubia Afcetica.

653

Solutio.

Dubium XL

LXI. Refpondet Afceta, folutionem hujus

De Humilitate,

dubii ex natura & officio prudentize petendam

elfe ; cum enim hujus officium fit, finem debi-

LXIV. Cumlegiffet Philothea , S. Francif:

tum ob oculos ponere, mediaque ad illum af-

cum fe omnidm peccatorum maximum di-

fequendum convenientia eligere, facile colli-

xifle, vehementer dubitavit de veritate hujus

gitur, eum , quiin miferiam ex culpa propria

dicti, cum utique Sanctus hic moraliter cer-

provenientem incidit, prudentizeleges & di-

&tamina non obfervaífe, cum miferia talis ni-

to Íciverit, innumeros effe homines , qui tot

tantaque peccata commiferint,de quibus ipfe,

hil aliud fit, quam deviatio a fcopo, & fine

utloquifclemus , nefomniavit quidem.

propofito , aut mediis congruentibus non e-

Solutio.

le&is proveniat, nam czeteroquin diligenti-

bus Deum (qui eft finis unicus & poftremus

LXV. .Refpondet Afceta, varie hoc expli-

hominis ) omnia cooperanturin boaum. Et,

ut Germanicus Poéta cecinit:

cari ab Afcetis,nempe ut vel quis cogitet, pot-

fe effe aliquid occultum, quo alius non füpe-

ret ( quemadmodum S. Auguftinus tradit )

JPann wir fuchten , was wir [ollten.

vel ut propter dona, quzealius actu poffidet,

Jetten wir allzeit , was wir wollten.

»

. & ipfi defünt, alium anteponat , ( quomodo

S. Gregorius hanc difficultatem explicat ) vel

S Dern,

Dubxïium » u

ut perfuadeat fibi , quemvis fceleratum homi-

erm i 91 in

T. Qui

|

De Oratione.

nem multo majorem gratitudinem exhibitu-

tibitah

rum Deo, fideliusque ferviturum fuilfe, fi tan-

ta eum mifericordia fuiffet profecutus ( quem

LXII. Cum aliquando Concionator qui-

dam ad orationis fedulum ufum, & exerciti-

modum S. Francifcus infinuavit, & P. Jaco-

um adhortans, inter alia fententiam illam cu-

bus Alvarez convenientiorem czeteris putat)

jusdam S. Patris attuliffet: Ae&fe novit vivere,

velut fua peccata conferat cum Dei donis,

quze funt inaltero ( uti S. Thomas & S. An-

quire&e novit ovare : dubitat Philothea de ve-

ritate hujus axiomatis, cum multos quotidie

felmus fecerunt ) vel ut cogitet, alia effe judi-

videat orationi perquam . deditos, & tamen

cia Dei,&hominum, ideoque illud S. Pauli di-

cat : nihil mihi con[cius [um , fed nonin hoc jufüifi-

'ïX

peffime viventes.

catur fum ; quia nefcit homo,an amore, an O«

Refolutio.

dio dignus fit ( & hic modus S. Bernardo

ln

aptior eft vifus ) vel ut propter Scripturze fa-

S.Aug. '

XLIIL. . Refpondet Afceta , vere id di&um

hümo 40'

crze authoritatem , fervum feinutilem, atque

effe a S. Auguftino, eoquod duo precipue aliis longe minorem judicet, non multum

media ad re&te vivendum requirantur , illuftra-

difputans, quomodo . cum veritate id dicere

tio intelle&us, & motio voluntatis ; utrumque

-poffit, quomodo Lanzicius hanc quzftionem

E

Jac. c. 1.

autem per orationem maxime obtineatur,

diffolvi poífe exiftimavit. Addit tamen ipfe

»

nam te intellectu quidem teftatur S. Jacobus

Afceta , optimefibi videri S. Thomam folvif-

$. Thom./

k

dicens: Si quis vefirumindiget fapientia , poflu-

fe hoc dubium, dum dixit, hwnilitatem

effe lau- ?

» 2. q. O.

[

Dert,

dabilem [ui ad ima demiffi

.I.adas

"m, 2

"Thomas

let a Deo,qui dat omnibus affuenter. Sed & Tho-

0nt'^, atque adeo. non

Y nnt.,

Kemp.

mas Kempenfis in perfona Chrifti id confir-

requiri, utfpeculativequis minorem fe omni-

d tips

l. 3. c. 43.

mat,dicens: £go fum , qui humilem in pun&o e-

busreputet ( quze enim effet deje&tio, fi rufti-

lt

cus cum Aulicis convivio affidens, & fciens,

leuo mentem , ut plures [apiat aterne veritatis ra-

tiones , quam fi decem annis. in [cholis fluduiffet.

fe omnibus. illis longe inferiorem eífe , ulti-

Hinc S. Thomas. S Bonaventura, & alii faífi

mum in menfa locum occupet ) fed ut pra&i-

funt, fe plusinfcientiisorando, quam ftuden- €e perinde fetra&tet, & tractari petat , quem-

(reg

'[8.m0fo

do profeciffe. De voluntatis vero motione admodum vilifimi quique & abjetti(fimi fer-

.'Luc. €,22.

exemplum in difcipulisin Emaus euntibus

vi tractari folent, fcilicetut nec zeftimari, nec

I$

& dicentibus: JVonue cor noflrum ardens. erat ,

laudari , nec honorari, nec amari,nec foveri ac

dum loqueretur nobis in via; quid autem aliud

beneficiis affici defideret, fed potius omnia

eft oratio , nifi locutio cum Deo ?. Nimirum

contrariafieri defideret.Hinc S. Bernardus re- S. Bern,

hic locum habet folemne illud axioma: G-

Ge dixit : Nonmagsum efl, e[fe humilem in abje- fet. fup

flato [piritu defipit omnuis caro: Elinc & Apoftoli

Bione, magna proríus €9 rara. virtus eft. [nazi[j- miltue.

cum Chrifto in montem Thobor eduéti ex-

fas lonorata. Et fic facile capitur, quomodo

clamaverunt : Bonum efl nor hic e[fe : quia dul-

Chriftus & B. Virgo fe humiliarint, formam

fervi & ancillze accipiendo,.

cedinem divinze preefentiee deguftaverunt.

quia'" fcilicetut ta-

Sed & experientia fat crebra teftatur, adeo

lesfe tractarunt, & tractari defiderarunt.:

quosdam hac dulcedine abreptos effe, ut ex-

Dubium XII.

clamare coa&ti fint : Satis,eft,Domine,quia in-

De eadem humilitate,

firmum hoc vafculum capere non poteft di-

vinae dulcedinis tuze abundantiam : alii vero

LXVI Audiens Philothea in Evange-

V['d 1014'

firophiala aqua frigida madefa&a adhibere

lio

pont,

Omnis , qui [e humiliat , exaltabitur :

cogerentur, ad ardorem inflammationis ex

dubitat , an non potius eos , qui ex-

n Ib

celfi & in magna dignitate conftituti - funt

divina dulcedine deguftata temperandum.

nnns

exaltari,

Bibliothecee Mawualis Concionatorus.

654

«

tur, qua habemus, opera & officio fplenäida

exaltari, & hónorari oporteat, ficut in hoc

"

mundo fieri folet. Vehementer proin caufas-

facile eligi, imagna cum alacritate perazi , fa-

fcire defiderat, & quos Deus humiles prze

cile ad majorem Dei gloriam (ufcipi, qui vi-

/

1

res per fe excitant; Àt minima eligere, zeque

aliis exaltare foleat. :

l

Soíutio.

accurate, cum zequali amore Dei & proximi

Ilj

peragere, hoc opus, hic labor eft. Utadeo

LXVII. Refpondet Afceta, tres ob cau-

i

merito S. Valerianus dixerit : /'irtur magna

Et

j

fasid fieri. 1. Quia, cum nihil habere & pof-

in minoribus [emper experimentum . capit.

r

fe fe putent,ad Deum fiducialiter confugiunt,

hinc S. Chryfoftomus dicit: JDeus omnia fa-S, Chryf.

& ardenter auxilium petunt, & ideo etiam

cit, €? [atagit , ut ex minimir te coronet, — Id ho. 38. ad

Ib

(

juxta promiffum Servatoris accipiunt. 2

quod ipfe Chriftus confirmavit , quandoP?P.

i

Quia , cum

fe tamlonge effe a perlectione 2e-

Matth. 25. dixit : Quia fuper pauca . fuifli fide-

füiment , valde efüuriunt, & fitiuat juftitniam,

I

lir, [uper muliate conflituam.

ln

atque adeo faturari merentur. 3. Quia, cum

Dubium XIP.

fe totos evacuent, e Deo, qui perinde ut na-

ii

tura vacuum non patitur, impleri merentur;

De paupertatis virtute.

u

juxta illud Scripturee: ilata os tuwm €$ ego

(

LXX. Audiens Philothea illa S. Apoftoli

ámplebo illud. Quas tres caufas Chriftus indi-

verba

Nihil habemtes , ommia po[fidentes :

(é

caffe videtur, dura dixit: Petite, €4 accipietis

e

ecis : gulfate , €9 aperietur o«

Dubitat nec immerito, quomode cum veri-

quarite €9 invent

tate id dicere potuerit S. Paulus, cum hoc

bir: quxe omnia humilis praeftat. Nam pe-

ipfo, quod pauper quis exiftat, inopia premi

V

titfe incurvando, quzerit, quia vacuum fe

[

videt : pulfat

foléat, atque adeo nihil potius, quam ozunia,

&i

—deüderando , quod deeiTe:, fiþi

advertit.

poflidere .dicatur.

Solutio.

l

Dubium XIII.

LX/XI. 1Refpondet Afceta, & dubium hoc

(

De minimorum cura ; & lectione.

ex SS. Patrum do&rina folvit; quorum pri-

Q

LXVIH. Legens quondam Philothea, de

mus S. Leo ficlocutus eft: Semper diver efl Serm. 4.in

chriliana paupertas , mec pavet im iflo mundo Qsár.

S. Ignatio Loiola, quod ad quendam ex fuis

indigentia laborare, cui donatum efl, in omnium

fociis haec verba fcripferit: Libentiffime au-

dimus , te inter fratres infima quserere & ulti-

rerum Domino omnia po[fidere.... Alter. eft S.

Bernardus, fic loquens : Non eos afliment , fo- S. Bern.

er. 2x.

f

ma, atque confe&tari minima ; nam magni-

la celefía go[fidere, quia a [ola audiunt in pro-

tudo humanz mentisnon in eo fita eft, ut

fup. Cant,

u

magna ex fuo fenfu quis amet, & ample&a-

miffionz. Pojjident €9 terrena ,. €$. quidem tan-

quam vihil habentes , €7 ommnia po[fidentes , to

d

tur, fed utad minima fe extendat. Perge igi-

pro certo magis Domini , quo minus cupidi, De-

L

tur exerceri in minimis, ut maxima eeternze

vitz confequaris: capere non poterat, quo-

nique fideli homini totur mundus divitiarum ..

efl , totus plane , quiatam adver[a, quam pro[pe-

modo magnitudo & perfe&io hominis in cu-

ra ipfiur , eque otunia [erviunt &i , €9 cooperantur

ra & electione niinimorum confiftat ; quare

in bonum. Érgo avarus terrena efurit ut amicus

veritatem hujus do&rin

«

ze fibi '?xpnlicari defi-

fiddlis . contemnit ut Dominus : ille po[fidendo

dex*at.

mendicat , ifle coutemmendo fervat. — Tertius ef[ S. Beda 1.

Viac.s

Solutio.

S. Beda idipfum confitmanus his verbis: Pau-2. inprov.

N

C I5.

ger imnumerabiles : pojfidet divitiar ; efl pauper

LXIX. Refpondet Afceta,& p.rö füüd«amen-

Evangelicus , qui , cum Deum ip[um bonorum

to fupponit , qu

od juxta communem fenfum

oimnium fontem praflet in covde, bonis indigere

Jaudabilius opus cenfeatur ,

hominum tanto

mon potefl. Siergo hic nullo indiget , €8 multas

quanto major difi

cultas in eo reperitur: &

divitias habet , diver efl.. P/eie dives, -qui pau-

quant

o major cona

tus adhibetur ad eam fu-

gertatem [piritus habens , virtuter veras. ani-

eran

M

dam; hinc qui vicit hoftem aperto prze-

mæ opes Gd fe'trqn;/!ulit gojfideridas.

lio, multis vulneribus acceptis, longe perfe-

&ior miles cenfetur , quam alius fub moeni-

Dubium XV.

bus fine vulnere. pugnans. . Hinc artifices

:

— . De caftitatis virtute.

!

parva opera

facientes, ut horologia minutif-

fima, & fimilia;

magis fufpicimus, ut.adeo

'AUXXIL^Cüfh legiffet Philothea in libello

merito dixerit T

heophridius de fimile artifi-

deimitatione Clitrifti fententiam : Difre celeri-

ce loquens : Qui licet magnus in macnir fit arti-

ter fupeviori tuo te fubmittere , fi carnem propri-

fex , gloriofius tamem mirabilia in minimis opera-

ain optar fubjugare: capere non poteft, quod

tur. ld quod etiam S. Thomas confirmat di-

obedientia fit tam efficax remedium caftita-

3 Ptycor

S. Thom.

in proleg.

cens : Scientia operativa tanto perfeBior efl,

tis; quare ab Afceta hacin parte inftrui, &

2-. 2

quanto magis particularia confidevat. , n quibus

ell aBur.. Hoc notato probat veritatem axio-

a dubio fuo lviberari petit.

Sdlutio.

I

matis, hoc fyllogifmo: inillis eft fümma per-

fectio , in quibus maxima difficultas reperi-

tur; at in minimorum ele&ione , factione , in-

',-,VLXXIlï'. 'Refp*ondet Afceta , tres- ef-

fe hujus do&rinze cauías.

Prima a fan-S, Aug.ig

tentionemaxima difficultas reperitur, Ergo

notatu digniffimis Pf. 113.

N.po

Maj. patet ex dictis. Min. experientia proba-

Go Aqguüinö his

verbis

*mwz.

Titulus XLVI1I. Dub;a Aj&eticä.

655

verbis affignatur : Expedit inferiur fubjici [u-

quare daemones ipfum oppugnent? refpon-

geriori , utille, qui fubjici vult, quod efl inferius ,

dit : non pugnant nobiicum doemones,

fe fubjiciat faperiori [uo, Agno[ce ordinem, quere

quando voluntates noítras facimus, quia vo-

qacem , tu Deo , tibicaro, quid juflius? quid pul-

luntates noftrae daemones faCtze funt , & hze

chrius ? tu majori , tibi minor. Servi tu ei , qui

funt , quzetribulant nos , utfaciamus eas. ld Ibidem],

2t fecit , ut tibi fervia$ , quod propter te fa&lum

quod Abbas Achillesfequenti Apologo con- 5-libell. .

efl.. Si autem. contemnistu fervire Deo, nunquam

lirmavit: Ligna Libani dixerunt ; quam

ä

efficies , ut tibi caro obediat. Quia non obtemperas

grandia nos fumus , &alta, & minimo ferro

bt

y

0. 36.]

Dotnino, torquerisa fervo. Secundam citatus

incidimur. Nihil ergo ei demus ex nobis, &

p

Libellus de imitat. l. c. indicat, dum ait:

non poterit incidere. Venerunt ergo homi-

Citius namque exterior vincitur inimicus, fi in-

nes , & fecerunt in Teucri manubrium ex

terior homo non fuerit devaflatus. — Non. efl mo»

ipfis lignis, & ita inciderunt. |Ligna ergo

|

leflior €9 pejor amimahoflis , qnam tuip[ez tibi , non

funt animze ; fecuris diabolus: mánubrium

£ene concordans [piritui. Oportet omnino verum:

voluntas noítra eft. Permalas ergo volunta-

ze afjumere tuiipfius contemptum , fi vis pra-

tes noftrasincidimur. Hincrecte Abbas Mo- Caffian,

valere adverfus carnem. €9. [anguinem. — 'Tertia

fes dixit: NVullo alio vitio tazs pracipitem dia- Coll. 2. c

colligitur ex fequenti difcurfu : Ille maxime

bolus. tnonachum gertrahit , €9 perducit ad mor- 12-

defenfus erit contra tentationes carnis, qui

iem , quam cum megleiir confilis feniorum , fuo

maxime in Deo fperat; quis autem fperare

judicio perfuaferit , definitionique confidere. Cum

poteft magis ,, quam obediens , de hoc enim

ergo hanc voluntatem propriam obedientia

1 cor no-

:r

verificaturillud [oan. r. ep. c. 3.

potifimum expugnet, recte dicitur, obe-

firum mon reprehenderit nos , fiduciaz habemus

Qientem loqui & reportare vi&orias.

ad Deum €$9c. De hoc etiam verificabitur il-

;h;

: DubiumïXVII.'

lud Davidis, Pf. go. Quoniam in me fperabit,

liberabo eum. Et fane non defünt exempla

tam veteris , quam novi teftamenti ; veteris

De Modettiz ,Vir.tüt'ev.'

xtm. 4l

quidem per tres pueros ab eo, qui filio homi-

' LXXVL Interalias SS. Patrum fententias

Quadt,

3

nis fimiliserat, defenfos a flammis. Dan. c. 3.

illa praecipue admirabilis Philotheze eft vifa ,

In novo autem per eum Candidatum Ordi-

qua S. Gregorius Nazianzenus dixit : (/bj

nis , qui juffus eratinclibanum defcendere,&

Chriflus efl , modeflia quoque efl.. Quam diffi-

Bem,

illaefus exivit.Quod iftis in materiali , hoc in

cultatem & d

m

fpirituali obedientibus eveniet, ita ut vere

x

ubium cum mpre fuo propotuif-

|

À

.fet.

. Can, |

dici poffit illis, quod Judithze c. 15. Confor-

- Solutio.

iatum e[l cor tuum ,. &o quod caflitatem ( dicam

ego obedientiam ) amaveris, ideo eris beneditla

LXXVII. Refpondet Afceta, cum ex una

in aternum. "Talisdicere poterit cum. eadem:

parte Chrifti delicize finteffe cum filiis homi-

num ; ex altera vero parte , juxta commune

F'ivit Dominus, quoniam cuftodivit me ZIngelus,

€9c. Cujus iterum pulchrum exemplum ha-

proverbium , fimilis fimili gaudeat : merito

bemus infratre ad mandatum fenis in locum

credi , quod Chriftus, cum illis libenter habi-

tet, qui modeftize fpecialiter funt ftudiofi,

periculofum , profe&to & mirabiliter ad mo-

nafterium translato, cum a puelia tentaretur.

cum ipfe Chriftus , ut B. Virgo S. Brigittze Lib.4. re-

b

Vitac. 5.

Hinc P. Balthafar Alvarez dicerefolebat: Se-

revelavit , adeo modeftus & amabilis

1

fuerit vel. c. 20,

' .m pTOVo

afpecu , ut , fi Judaei ob aliquem cafüm fini-

Jj

curitatem in agendo cum proximis effe val-

de magnam, fi ex obedientia fiat ; ita ut fi

ftrumtriftitiam autdolorem gravem concepií-

quis obediendi cauía infames foeminas acce-

fent, femutuo alloquentes dixerint: Eamus

adfilium Marize,ut hilares fiamus. Hinc &

deret, puriffimas cogitationes haberet ; qui

tamen fi ex voluntate propria in cubiculo

ipfa B. Virgo tantopere hujus virtutisftudio- '5- Greg.

maneret, fcediffimis cogitationibus uteretur.

faextitit, ut Mufam duodennem virguncu-

lam priusin confortium fuum non admiferit :

D?a;l.c. 15,

Sane nefcio, inquit idem Pater , quomodo

quam leviculum aliquem immodeftize. defe-

quid tutum poffit reputari, quoda Domini

voluntate recedit. Quomodo,

&um emendaflet. Merito ergo S. Bernardus S. Bern.

quaei$, fecuri—

fuos ad modeítiam adhortans dixit* Obfzcro f. f

gnum.

tas eft, ubi Deus non g&?

vor, filioli , auulamini hauc virtutem, fi^ Ma-

Dubium XVI..

riam ( €9 imulto magirejus filium Chriftlun ) . dili-

gitis, fi contenditis ei placere , emulamini zaodefliam

——

-

ejur : mihil eniza. tam idonewm homini, nilil tam

De obedientiæ virtute.

congruum Chrifiiano.

LXXIV. Audiens quondam Philothea fen-

», Prov.c.z:

tentiam Salomonis : Ob:dienr loquetur vitzo-

Dubium XFTII.

7ias : imaginari fibi non poteft, unde tanta

De patientie virtute.

vis & robur obedienti:e proveniat, ut & dze-

LXXVIII. Audiens Philothea in Concio-

mones & inimicos tam potenter oppugnare,

ne S. Greg. fententiam citari , qua dicebat:

& vincere poífit. Cupit ergo hoc ipfum ab

Exgo fidenter dico, quia minur pie vivir, // minus

Afceta clarius fibi explicari.

per[ecutionem pateris : difficulter affentiri po-

Soíutio.

terat huic di&to, cum potius pie viventes

ligà

Vit. PP.

LXXV. Refpondet Afceta referendo,quod

mereri videantur,utab aliis amentur, & ho-

Iu

l. 10.,62. Abbas Paftor Abbati Ab;ahamo qu2erenti ,

norentur, quam, ut paffionibus exerceantur.

olutio.

656

Bibliothece Manualis Cohcionqtariæ

u

I

Solutio.

Kempenfis dixit : Perf-&

onem confiflere. in Thom,

ollerendo te ex toto corde tuo. voluniati divin

g ;Kempl$. |

Refpondet Afceta,tres ob caufas juftos hac

non quzrendo qua iua funt ; necin parvo , nec in^ ^

(

in vita tribulationibus affligi. r. Ob fiialem

»8gno , nec in tempore , mec in eterniiate: itaul

Prov. c.2- ca[ligatiorem.. Hinc Salomon monebat: Dif

una gquali facie , in gratiarum a&ione perma-

ciplinom Domini , fili sui , ne abjicias , nec deficias,

neaj , inter pro[pera & contraria omnia. zqua

(

cum ab eo corriperis ; quem enim diligit Dommnus ,

lance pen[ando. Quod ipfum ulterius fequenti

corripit , €9 quaff Pa*er im filio complacet. ibi.

difcuríu probari poteft: Tota'afperitas cru-

Rom.s. 2. Ob magifiralem grobationem. Hinc Apofto-

cis.confiftitin eo, quod animus repugnet il-

lusait: Gloriamur in fpe gloiim [iliorum Dei.

lis, quee nobis afpera videntur ; atqui hanc

Non [olum autem , d €$ gloriamur t tribulatio-

afperitatem Chriftus fua gratia , infufa chari-

1

nibus , [cientes , quod tribulatio patientiam ope-

tate , exemplo , beneficiis ; promiffis, & pro-

"*

ralur ; patientia autem probationem , probatio

S Paul. 2; |

|

Seneca l.yero. fpem , fyes autem. non . conjundit.

Q»od

meritis fuftulit,ita ut, tefte Apoítolo , j5icuf

Cor. C. 1.

|

abundant Pa[fiones Chrifli.in. nobig , ita €$ per

deFrevic-iofnm etiam Seneca agnovit, dicens: Hawc

Ch.ifum abundst confolitio mofira. Hinc S. s. Aug. F.

rationem [equuntur Dii in bonis virir , quam in

;

Augulttinus : quam fuave. m:hi. fubito facum ! 9. Cont.

difcipulis fuis praceptores , qui plus laboris exi-

& ; man[uefecifii jugo tuo cervicem meam , €9 c. 1. &l.

gunt ab iis, im quibus certior [pes efl. — Dicant

nunc gorto illud, €$ leve efl mihi , quoniam fic 19« - 36«

j

ergo ipfi : digni vifi Jumus Deo, in quibus expe-

riretur , quantum matura humana pati po[Jet ;

promififli , €9 fecifli. Etvere fic erat, €3. necie-

bam, quando id fubire emetuebam.

optimi milites ad duriffima mittuntur. 3. Ob

Chron. S.amorofom deleGiatiozem . : Hinc Chriftus B.

Dubium XX.

Franc.tc. Baptiftee Vexenz dixit : Kecordare. magis

al 7.c.24.

S. Ger-

m tibi oflend:[fe fignum amoris , dum te affixi,

De eadem.

trud.i.8. quam

dum te tenerem ar&e in dulciffimis brachiir.

infin.c.24. Nimirum , ficut amantes in fignum dilectio-

| : LXXXII. Iterum audiensPhilothea,eum.,

nis fortiffime, nec fine dolore comprimunt

quimodicas fugit adverlitates , iucidere in

manus, ita Deus fuos dilectos tribulationi-

majores, dubitat vehementer de di&ti hujus

ECCI- C- Sl ;

bus premit. Id ipfüm etiam S. Gertrudi in-

veritate, cum experientize quotidianee ad-

P(&Xm -50 »

finuavit dicens: Sicut annulus fignum eft

veríari videatur, atque adeo folutionem ab

devera

$. Ang. .

defponfationis , & quafi defponfatio anime

Afceta petit.

Lib.3 Inf, cum Deo. Et alias eidem dixit: /Ve contri-

fil relig.:

€,63.

Solutio.

6B

J

flare , dele&or enim. tua cohabitatione , 1deo ut

LXXXIIL. Refpondet Afceta , rationem

mécum maneas , mitto tibi amicos contrarios , ut

dum in nullacreatura. fidelitatem. reperis, ad me

hujus di&i effe, quia ejusmodi homo privat

leniur. recurras.

Re&e proin dixit Petrus

fe virtute & gratia, quae omnem , aut certe

i

Berchorius : Qui bene vult probare difpofi-

potiorem difficultatis laborem tollunt ; Un-

tionem cordis , tangat pulfum in finiftra ;

de ex defe&u illarum merito adverfa, quibus

carerein hac vita non poffumus, difficiliora

quia medici certius in hac , quam dextra,

accident, ita ut & ipfe cum impiis fateri coga-

eum explorari docent ; fimili modo, qui vult

probare difpofitionem dilectionis , tangat &

tur: Laffati [umus in via iniquitats , €$ virtu-

probet hominem in adverfitate, quia certior

tis nullum fignum valuimus oflendere, ia maligni-

tate autem noflra con[umpti fumus. Sicque, dutm

eft probatio; nam, tefte S. Chryfologo , verus

amor non ifi pajïowzibu: probatur.

timent gruinam, irruet [npereossix. Merito er-

go S. Paulus precatur, w£ det vobis fecundum

Dubium XIX.

divitiar glorim fum , virtute corroborari per [pi-

De eadem.

titum in inieriori homine.

Dubium XXI.

LXXX. Cum audiviífet Philothea a Con-

cionatore quopiam , eodem vultu tribulatio-

De eadem.

nes elfe accipiendas, quo gloria coeleftis olim

accipietur ; imaginarifibi non poterat , quo-

| LXXXIV. Alias audiens dicentem quen«

dam: non quaefitas cruces effe magis exqui-

modo hoc poflibile fit, quapropter explicari

fitas: non poterat fenfum hujus doctrinz

fibi id clarius petit.

alfequi, quare eundem fibiab Aíceta explica-

Solutio.

ti defiderat.

LXXXI. Refpondet Afceta , non folum

Solutio.

non impolfibile id effe, fed fieri etiam opor-

tere, fi fecundum rationis di&tamen operari

LXXXV. Refpondet Afceta , id triplicem

ob caufam dici merito poffe. 1. Quia purius

velimus ; quia eodem vultu finis & media

S Tho,

funt ample&tenda ; atqui finis eft gloria coe-

hominem Deo fubjiciunt. 2. Quia certius vo«

g

leftis, medium autem a Deo ordinatum ca-

luntatem divinam manifeftant, eo quod in illis

M

lix feu tribulationes ( oportet enim nos om-

voluntas propria non inveniatur, atque adeo

nes per tribulationes introire in Regnum

locumnon habeat illa Dei apud Aggzeum eX- Agg. c.x, |.-

Dei ) ergo ficut ingloria olim, ita nunc cum

probratio? Quare jejunavisaus , €4 non afpexifli?

S. Paulo fuperabundare debemus gaudio in

humiliavimus

ammas no//im.f í

€9 nefcifii ?

ld

Hinc & Thomas

olun?as

omni tribulatione noftra.

ecee. in 41': jejum'i vefiri invenitur v

vefira ,

| Titulus XLXVH.

Dubia zfz']ketim-.

657

'lom,

"a, d.2

veftra. 5. Quia propter obedientiam majo-

ercitus ; ficat de duobus Deeiis Livius nar-

ue

)

Yis funt meriti ; melior enim eft obedientia ,

rat.

Unde devotio nihil aliud effe videtur;

quam vi&ims ; €9 majoris meriti efl injuncla

quam voluntas quzedam prompte fe tradendi

charitatis refe&io.

Qui enim jufJus carnem re-

ad ea, quze pertinent ad Dei famulatum; fi- Exod.

ficit, invitus jejunii pramium devotione. prome-

cut dicitur, quod multitudo filiorumi lfrael €.35-

x

ruit, €9 ampliorem mercedem obedientim mandu-

obtulit mente promptiffima, atque devota

eaudo acquifivit.

primitias Domino.

Atqui hunc effe&uüm

non producet, nifi cor, lingua & manus

, Dae b-ium XXII,

confpirent, ut S. Thomas loc. cit. pulchre

De eadem..

his verbis oftendit : Cum devotio fit a&us

voluntatis homiuis fe ipfum offerentis Deo

d

LXXXVI. Alio tempore intellexit a con-

ad ei ferviendum, qui eft ultimus finis, con-

AC l

feffario fuo Philothea, crucem quidem inter-

fequens eft, quod devotio imponat modum

dum acorpore, nunquam vero ab animo de-

humanis actibus, five fint ipfius voluntatis

K Atg. T. *

. Conf,

ponendam effe: Sed quia difficile videbatur

circa ea , quze funt ad finem; five etiam fint

^L

fub perpetua cruce fine intermitfione fufpira-

aliarum potentiarum. Unde ia Hymno de

Ven. Sacramento compofito poftea cecinit:

0636

re, dubitat, an merito hoc ab homine exigi

queat.

Recedant vetera, nova fint omnia , corda

Solutio.

voces & opera.

Confirmans id ipfum S.

Bern. ait: Omnas nobir caufamus dee[Je gratiam, S.Bernar.

f. de tripl.

Y

. LXXXVII. Refpondet Afceta, jure meri-

fed. juBius for[an ip[a fibi quaratur gratia deeffe

&ffimo hoc exigi, quia crux duplex eft poe-

sonnullis,

empe res cordis eft gratia devo-

cuü:od.

nitentixze , exterior dolor corporis caftigati ,

tionis ifta, quam quzrimus, & hoc mune-

& interior dolor animi de peccato commiiífo ;

re ipfefe fraudat, qui internum ei diffimu-

poteft ergo contingere, ut caftigatio corpo-

lat receptaculum exhibere.

Caeterum unde

ris omittijdebeat, ob juftum impedimentum,

ili cura cordis, cui ne ipfa quidem adhuc

oris circumípectio, feu manus cuftodia fub-

& majus bonum ; dolor tamen de peccato

Eccl.e. $.

nunquam omitti debet, cum Salomon mo-

eft? Non fibideeffe miretur confummationem,

Pfalm.50.

neat: JJe gropitiato peccato nolli e[fe fine meta.

qui nec initium apprehendit,

Sed ne is qui-

S. Aug.

dem iuitium tenere jam videtnr, fi ad medi-

de vera

& Et Sanét. David.. Prccatum meum contra me efl

falf. relig. femper. Et S. Auguftinus : INunquam eredat

um non pervenit. Implendum ergoid, quod

c. 13.

[ufficere ,. [emper. coram. Domino, | autequam gec-

dicitur: Det volis cor omnibur , t colatis eum , 2. Mach,

cavit, erube[cat : . dolorem cusm vita finiat: ubi

€9 facintis ejur voluntatem corde magno €9 animo V-2-

dolor fmitur, deficit parmitentia : ubi deficit pov-

volenti, uti preeclare Abraham in oblatione

nitentia, ibi C? venig. . l/ade, etiam noli pecca-

filii fecit, & in defcenfíu in JEgyptum , de

ye : hoc efl , pauitere.

Hinc ergo femper doleat ,

quo S. Ambrofius fic loquitur: Magnum ex-

& de dolore gaudeat, €9 non [emper doluiff; do-

emplum devotionis Abrahze, quod cum uxo-

leat. .O quaíe gaudium , dicere po[[e cum. Davi-

re fpeciofa defcendit in ZEgyptum.

Erat

quidem jufto viro cura conjugalis pudicitize,

de: Defecit in. dolore vita mea,

,€9 anni mei in—

gemitibus.

Y

fed majus erat ftudium maturandz devotio-

$

IV.

nis, ne przetuliffe cuftodiam thori mandatis

videretur coeleflibus. Itaque, quoniam pro-

De dubiis ad viam ünitiVam

Pj

pter Deum contempfit omnia, recepit a Deo

pertinentibus.

multiplicata omnia. Et poftea : Adverte im-

molantis ftudium maturum atque feftivum,

Dubium

ut mora exfpectationis non effet, nifi donec

De Devotione.

audireturoraculum. Deinde, utíterneretafi-

nam füam , obfequium omne ipfe fufciperet,

LXXXVIIL Cum aliquando legiffet Phi-

& facrificio neceflaria obtineret. Unde meri-

lothea memorabilem fententiam : Nifi cor,

to notant aliqui, vix ullam effe virtutem , in

Xingua, & manus ad devotionem co»fpirent,

qua magis decipiantur homines, quam veram

ipfa exfpirabit devotio: affequi non poterat,

devotionem. Non eft, quod putant, multum

quomodo non devotio etiam interior fine o-

orare, muitumaffici, multa fcire de divinis,

pere detur. Quare dubium fibi hoc folvi pe-

vel multa dehis loqui, fed hoc unum vel ma-

fit.

xime, £otum e[fe Dei , totum corde, lingua €€

Solutio. |

mantu ; quod quia nifire&e meditando non com-

paratur, paucique furt, qui non modo vere

LXXXIX. Refp,onäet Afcetäev,' propriüm

fint devoti, fed quid fiteffe dovotum vix fciant.

effe effectum devotionis, nostotos Deo de-

Id quod S. Thomas pulchre iterum fequen-

S.Tho.2. voveze; nam, utS. Thomas ait, devotio a

tibus verbis confirmat :

Di&um eft enim ,

o. S. 82.

devovendo dicitur.

Unde devoti dicuntur ;

quod devotio eft quidam a&us voluntatis ad

9. I

qui fe ipfos quodammodo devovent Deo , vel

hoc, quod homo fe prompte tradat ad divi-

ei totaliter fübdunt, propter quod & olim

num obfequium , omnis autem aítus ex ali-

.geutiles devoti dicebantur, qui fe ipfos Ido-

Agg, ob !

qua confideratione procedit, eo quod bo-

lis devovebant in mortem pro fui falute ex

"

num intelle&us , eft bonum voluntatis. .Et

00.0

* R P.Lah;n.—Bibl. Man. Zom. 1.

jdeo

658

Bibliothece Manualis: Concionatorim

ideo neceífe eft;. quod meditatio fit devotio-

votionis caufa ; aliam vero ex parfe hominis

nis caufa, in qnantum fcilicet homo per me-

confiderantis fuos defe&us, ex quibus indi-

ditationem concipit, quod fe tradat divino

get, ut Deo innitatur.

Et haec confidera-

tio excludit praefümptionem, per quam quis

obfequio.

Ttaque fubditus eflo. Deo ,. €8 ora

ewn. Sed €9 dic anime: Noune Deo [ubjetila

impeditur , ne fe Deo fubjiciat: Quidergo re«

erit anima mta.

Et pro folatio nota illud S.

tardatir adhuc 9 . Et quid dicitis in hir? .Sí mora-

Auguftini faper hunc locum : | Quantumcunque

tur fueris, reputabitur tibi in peccatum. — Quod-

accedata , quantumcungue a[cendam , quantum-

cunque potefl facere manus tua, inflanter operare.

cunque £ranfiliam, [ub .Deo ero , €9 non contra

In omnibus operibus tuis eflo velox.

Deum. — Securus ergo tran[cendo catera, quan-

Duwbium IIll. .

do ílle me [ub me teuet, 'qui &f fuper omnia,

. De eadem.

Dubiium, II.

XCII.. Cum 1dem Exhortator dixiffet præ-

De eadem. -

— — — beumnho — $. Ü — ER — ER Á C W p o QU - — - QO

ter alia, devotionem effe invariabilem, du-

XC. Dicebat quondam exhortator quidam,

bitat non immerito Philothea de veritate hu-

devotionem perinde ut gratiam nefcire tarda

jus di&i, eo quod memiiniffet, fe in libello

'Thomas

molimina; cujus dicti genuinum fenfum cum

de imitatione Chrifli legiffe: Non poffunt

Ketmp. l.

aífequi fatis non poffet Philothea , eundem

omnes habere unum exercitium , fed aliud

Il. CQ 196

ifti, aliud illi magis defervit.

Etiam pro

fibi ab Afceta explicari cupit.

ä

Soíutio.

^

temporis congruentia diverfa placent exer-

S, Gfegl :

citia, quia alia in feftis, alia in feriatis ma-

homil. $

XCI. Refpondet Afceta, caufam hujus di-

gis fapiunt diebus.

Alia cum triftamur, li-

i Eyvang

bet cogitare ,

Qi effe, quia gratia ideo neícit tarda moli-

fuerimus.

& alia cum læþi'in Domino

mina, quod impellat ad divinam voluntatem

1

faciendam, quase non cuncanter, fed prom-

Solutio.

|

S. Thom.,

pte adimplenda eft ; atque hic idem finis eft

etiam devotionis ,

ut indicat S. Thomas,

XCIII. Refpondet Afceta, veriHïmüm effe

ll. cc.

probans devotionem effe a&um religionis

hoc axioma, quia vera devotio, ut fupra di-

&um eft, voluntas prompta eft ad facien-

ex eo , quod ad eandem virtutem pertineat

velle facere aliquid, & promptam volunta-

dam voluntatem divinam; atqui hzec femper

tem habere ad illud faciendum, quia utrius-

eadem eft, uti bene etiam Seneca oftendit,

dicens: Sapiens malir non premitur , [ed utitur.

que a&us eft idem obje&um. Manifeftum

Novit in adverfis zeque ac fecundis fuam ex-

$, Tgnat.

eít autem, quod operari ea , quse pertinent

jnepitt de

ad divinum cultum, pertinet ad religionem,

plicare virtutem. — Non ex eboretantum Phi-.

paries,

unde etiam ad eandem pertinet habere vo-

dias faciebat fimulacra, fed etiam aere. Si

|

marmor illi, fi materiam viliorum quis obtu-

]untatem promptam ad hujusmodi exequen-

da, quodeíteffe devotum. UndeS. Bernard.

liffet, feciffet, quale ex illa fieri optimum

lVeociter currit [ermo Dei , . £2 velocem defiderat

poffet.

Sic fapiens, fi licebit, virtutem in

divitiis explicabit; fin minus, in pauperta-

habers [equentem ; vides cuta quanta velocitate cur-

te. Si poterit, in patria; fin minus in exilio;

rit ille, qui dicit : //iam mandatoruz tuorum

Pfal XI9.

cucurri ; fidelir, obediens me[cit morar , fugit cra-

fi poterit, imperator, fin minus, miles; íi

inum, ignorat tarditatem , praripit pracipien-

poterit, integer; fin minus, debilis.

iem, parat oculos vifui, aures auditui, linguam

voci, manur operi, itineri gedes, totum [e colli-

Dub'iumk IF.

git, ut imperantis colligat voluntatem. — /ide

^De eadem.

JDominum velociter pracipientem , €9 hominem fe-

flinanter obedientem ; Zachae , inquit , :feflinus de-

XCIV. -Intexr alia motiva ad devotiohem

Jcende , — quia. hiodie C?c.. €9 feflinanter. de[cendit ,

excitantia, etiam illud folet adhiberi, quod

€$ excepit illum gaudens, — Nonne legifli, quod fi-

qui cito dat, bis dat: Hoc cum capere non

Q.Cor.c,gl

liis Ifrael pracipitur , — ut agnum comedant fe[li-

poffet Philothea, ideo

santer 9 quare verbz illa , qua per. legem dedit ,

defideraret.

que melius dgclarari

que per jemetipfum pra[ens exhibuit , qu& ger

Ecclefig propofitos tradenda. reliquit ,. ueloci funt

Solutio..

S.Ambr.

obrdientia. confummanda. — Hinc & S. Ambro-

XCV. Refpondet Afceta, &imprimis fup-

lib. r. de

fius ait: Confideremus, cujusmodi in eo vi-

ponit lioc loco, per cito dare, nihil aliud in-

Abrah.

ro fuerit devotio.

Ea enim ufus ordine pri-

telligi, quam cum magna devotione, hilari-

ma eít, quae eft fundamentum c?eterorum ,

tate & celeritate fua munera & a&iones per-

RCW,

meritoque hanc ab eo primam exegit Deus

agere.

Hoc fuppofito, tales bis dare fic o-

Dicens: AExi deterra €$9c.

Porro duas cau-

ftendit :

1

Propter perfectiorem intentio-

fas hujus. devotionis affignat S. Thomas, u-

nem; ad quam rem explicandam ferviet do-

nam quidem, quse ex parte bonitatis & be-

&rina quorundam 'Theologorum ,

docen-

Pfalm, TT

neficii ipfius fe tenet, fecundum Pfal. 72.

tium , quod Chriftas libere omnia fecerit,

Mihi autem adhzerere &c. & hazec confidera-

propter intentionem , quam habebat, effi-

tio excitat diletüionem, quae eft proxima de-

cacem, omnia opera preecepta 2eque, ac iï

non

—

—

Tiulus XLVIL. Dulia Afetia.

659

non proecepta fuiffent: Deditergo bis, quia fe-

Tunc clamabunt: Sosrtvox tua in auribus mo-

cit ex praecepto & ex libertate.

Simili ergo

Cant. 3.

Jiris, vox eniga tua dulcir, 69 facies tua. decora.

14.

modo veruseligiofus, etfiimperiumSuperio-

um ergo, telte Salomone, qui dulcir efl elo- prov.,

ris adlit, tamenita facit, ut fi non effet intima-

quio, commendatiorem reddat do&rinam, &, utc. 16.—

tum, tamen facere vellet, memot, quod S.Be-

idem dicit, verbum dulce multiplicet amicos,

nedictus nuntiari juffit.

Monacho; Siverus

non dubitandum eft, quod etiam ex hoc 'ca-

Jervus Doi es, mon catenir alligandus es, [ed vin-

pite abundantior fru&tus fit fperandus. 3. Et

culis charitatis ; de quibus Deus Ofeze: n fu-

poti(limum propter feliciorem exitam; cum

niculis 7dda traham eor, in vinculis. charitaiir.

enim talis prze aliis fuam fiduciam

De his Chriftus: Ego, cum exaltatus fuero, o-

Deo,& nihil aliud

ponat in

quaerat,quam beneplacitum

mnia traham ad me ip[um.

Hsec vincula S. P.

Dei, vere poteft ufurpare illud Chrifti Jo. 6. E£

nofter in Reg. 17. indicat. Aliusadhuc modus

non rcdliquit me [olun, quia que placita- [unt. &i,

fupereít, propter quem bis darecenfendus fit

facio [emper. : Si autem Chriftus fimul coope-

perintentionem. Notum eft, quod, qui plu-

ratur, quis non copiofum früctum fperet,fiin — -

)

ra amat, hoc ipfo minus amet, adeoque mi-

nomine illius. conatum füum inchoet? An

r

nus de corde datalteri; hinc S. Auguftinus:

non dicere poterit: Quid facies magno Nomi-

JMHinus te amat, qui aliquid prater te amat, quod

nituo? Ánnon capiatfrutuum muititudinem

yropter te non amat.

lofag

Cumergo, qui propter

magnam? ltafaneS. Davidindicavit dicens:

i. ],

Deum dicto modo operatur, folum illum

Beatus vir &c. [id in lege Domini voluptas: ejur, Pfalm. x.

619

qu2erat, imo paratus fit, mille mundos relin-

&? erit. tanquam Jiguwm, quod glantatum efl. [z-

quere, vere dici poteft, non bis, fed millies de-

cus decur[us aquarum, €9 fru&um dabit in tem-

diffe; hic enim habet locum, quod praeciare

S. Greg.

5. Gregor. advertitdicens: Zac inre, FF. cha-

gore fuo, €8 folium ejus non defluet, E$ oania, qua-

homil. $.

cunque faciet, -profperabuntur. — Unde merito

/

in Evang.

riffoni , affeum debemus potiur penfare, quam

hortatur Apoftolus: Üawsquisque, gprout de 2.Cor.9.7.

cenfum.

AMultum reliquit, qui fibi iil vetinuit ;

JUnavit incorde fuo, non ex triítitia au

í nece]ztatev,l

zuultum reliquit, qui, quantumlibet parum , to-

twn de[eruit.

2. Bis dat propterferventem o-

th'vla'rem enim datorem diligit Drur.

perationem ; notum enim eft, quod, quae cum

Dubium E.

1

fervore & alacritare fiunt, multo perfectius

fiant; hinc enim fervor di&tus, quod, ficut a-

De liberalitate erga Deum;

qua fervense dilatat, & majus fpatium occu-

XCVL Interalia monita, quze S. Ignatiusin

pat, ita & fervenshomo majus fpatium in per-

fuis. conftitutionibus reliquit, non poftre-

fectioneoperis. Id quodAriftoteles olim adver-

mum erat, quod liis verbis expreífit: /Magno-

tit, dicens, Deleationem yerficere operationem.

gere conferet. devote, quo ad fieri goterit, ea mu-

S.Tgnat. Etconfirmat S, Pater, dum ait: d quem vir-

nera obire, in quibus snagis exercetur. humilitag.

in epift. de

perfect.

turis gradum multis annir piger non potefl adre-

€9 devotio. " Etinuniver[um loquendo , quanioa-

gere, exiguatemporis intercapedime déligenr suira-

liquis ar&ius fe Deo afirinxerit, €$ liberaliorem

biliter volat.

Cum ergo, quanto maj]or eftala-

critàs & dele&atio, tanto perfectior fit opera-

Je. erga . divinam IMajeflatem grafliterit , tonto in

& liberaliorem etiam. experietur, . €9 ip[e indier

tio; ipífa vero delectatio tanto major fit,

magis idonrus erit ad gratiar €$ dona [virituclia

quanto major eft caufa delectationis,, facile

uberiora recipienda.

Hoc monitum cum 1e-

apparet, quod perfe&ta fit futura operatio re-

giffet Philothea, valdeexcitabatur ad fimilem

ligiofi, qui pure Deum quserit.

Cum omnia

liberalitatem erga Deum oftendendam. Sed

illa motiva, qu?e tantam in mundanis alacri-

quia non cognofícebat fatis

, in quo confifteret

tatem caufant, perfectiffimo modo ipfe pof-

haec liberalitas, id ab A

fideat. 3. Bis dat propter fru&tum, qui tripli-

petiit.

t :

Íceta -flbi explicari

ci ex capite major fperandus eít ab hilari &

U o Enddb.

1

fervente operario. 1. quia Deus,qui liberalita-

te vinci fenonpatitur, dat majorem gratiam ;

XCVII. Refpondet Afceta, quod liberalitas

ita S. Paulusindicavit, dum, poftquam dixit,

hzec nihil aliud fit, quam virtus inclinans bo-

-hilarem datorem diligi a Deo, mox fubjunxit :

2.Cor.c.9. Potenr efl. autem Deur. omnem gratiam. abunda-

na fua alteri gratuito, & prudenter communi--

canda. Hinc quia amicorum omnia commu-

.g£ facere i vobis, ut in omnibus famper. omnem

nia, hzec virtus proprie amicis convenit ,«&

jfufficientiam. habentes: abundetis 4n. omne — opur

quo hzec amicitia majoreft, tanto major incli-

. bouum. Nimirum Chriftus eft vitis, nos palmi-

natioadliberalitatem. Communicatio autem

:tes, qui; quo magis per puriffimam intentio-

hzec non quzecunque eft,fed plena donatio, fea

nem & amorem nos cum eo conjunxerimus,

talis perquam plenam alteri difpofitionem re-

tanto majorem gratiam participabimus; fic-

linquimus, ita utnon jamin noftram, fed illius,

Jo. c. 15. .que verificabitur, quod Joan.c. 15. dixit: Qui

cui donavimus, utilitatem cedere velimus.

-manet in me, €9' ego in eo, hic fert fru&um multum.

Hinc facile patet, in quoliberalitas noftra con-

2. quia habet majorem occafiónem pluri-

fiftat, fcilicet in hoc, utnos noftraqueDeo peni-

bus benefaciendi; ficut enim ccelo fereno fe

tus donemus; utnonjam noftram utilitatem &

omnes committunt, ita & hominiferenam fa-

folatium, fed Dei gloriam & beneplacitum

Pfalm. 44. ciem habenti; hincde Chrifto di&um: Specie

quaeramus, utdicamus cum S.Paulo: 7/ivo Galas. 2.

€? gulchritudine intende, profpere procede, €9 re-

autem jam mon ego , viuit vero in me Chriflus : v. 20.

gua.

Simili ergo modo operario dicetur.

Hoceft, quodipfe Deus a nobis maxime re-

R. P. Lohn. Bibl. Man. Tom. I.

000 2

: quitit,

a

Ea g

660

-Bib'liozhec& Manualis. Comïomztoriæ

rit, ut libellus deimitàtione in perfona Dei in-

res feipfam prius perficiat, quamalia; itaid

'Thomas

dicavit, dicens: Quid magis ate requiro, quam

vel maxime de Deo dicitur, qui ipfe dixit

— - "-9

Kemp.

ut te flndeas smihi ex: tntegro refignare ? Quidquid

Mayfi: Zzmni, oflendam omnibonuss tibis refpe-

l.4. c. $.

é&u cujus creaturze funt tanquam gutta roris

greter ie ipfum das, wihilcuro: quia son quero

datum fuwm, [ed te. — Sicut mom [ufficere tibi

antelucani, quee defcenditin terram, hincfeme

omnuibus habitis, prater s0: ia mec mihi placere

perclamandum amplius, Deus autem eftinare

a-— — — — —— wl

zoterit, quidquid dederis, te non oblato.

immenfüm omnium bonorum, quod folum

XCVIL Porro ad hanc liberaltatem in no-

fatiare poteft cor humanum. Hinc rec£te S.An-

bisexcitandam nihil magis conducet, quam

felmus animam alloquens: Quid vagaris, in-

ll

liberalitas Dei erga nos praeterta, & futura fe-

quit, per multa querens bona corporis €$ animi ?

yioponderata, quam füccintte & bene propo-

à: 8 unwi. bonum , in quo eflomne bonum, €9- fuf-

Libozcïs'

fuit Ecclefia in Hymno Feltti Corporis Chri-

cit. Hinc S. Franc. Seraphicus diu noctuque

fti fic canens: Se nafcens dedit. focium , conve-

verba ifta: Jeus sueus, €9 omnia: ruminabat.

fcens in edulium, [e morienr in pretium, [e re-

Dubium F.

nans datinpramium. |Quis enimadeo durus,

quem tante confideratio liberalitatis non

De unione cum Deo.

excitet ad fe viciflim dandum? Difputant E-

thici, cur amor fit potiffimum medium ad amo-

CL. Legerat aliquando Philothea, B. Fra-

Mu CAU us aE - d. M . d

trem /Egidium verba ifta: Unus uni: femper

yem? Et refpondetur, quia amor eft traditio

fui; Unde cum amatus poffideat amantem,

in ore & mente habuiffe, quorum fenium

cum nonintelligeret ipfa, ab Afceta fibi illum

$g. l

injufte faciet, fi non fe quoque per-amorem

indicari petiit.

50, hO. 58' I

communicet. ld fi verum eft, uti dubitari non

debet, quis jam non erubefcat, fe ipfum cum

Solutio.

omnibus fuisdare, quando cogitat, Deum to-

CII. Refpondet Afceta, eorum fenfum äiï'e,

ties fe dedilfe.

Àn non exciamabimus cum

quod ficut Deus unus eft, & omnia infe bona

S. Bernardo: Zmotinmenfitar, amat charitas, €9

infinito modocontinet; ita hominem quoque

nos viceui rependimus cum men[ura. Hortatur ergo

unum fieri, ideft, per amorem foli Deo adhze-

Philotheam Afceta, utcum S. Ignatio dicat:

rere debere, jüxta S.Davidisexemplum dicen- Pfalm. z2. |

Su[cipe Domine univer [am libertatem meam. . HAc-

tis: Quid mihi ej,h'mæld, €9a fe, quid volui [u-

cipe memoriam , intelle&ium atque voluntatem me-

àm.

ger terram.. Deus cordir mei, €9 pars enea inater-

Quidquid habeo €9 poffideo, mihi largztus es,

num: HincS.Ambrofius: Unum, inquit, vulf S. Ambr.

dd totum tibi reflituo, ac zum pror[us voluntati

nos effe Deus , u£ fupra mundum finus; nam qui ad Virg.

irado gubernandum; amorem tui folum cum gra-

gartitur fludium ,. derivataffe&um, €9 qui dividit

lia tua mihi doues , €9 diverfi

'um fatis, nec .qliud

curam, differt profc&lum.

Quod non igno-

quid ultra pofco.

rans fathan, ut hominem expugnet, amorem

Duhium JT.

illius dividere fatagit, ficut Cyrus Rex, ut

Babylonem expugnaret, Euphratem fluvium,

n

De Deo füper omnia diligendd.

qui ipfis pro munimento erat, in multos ri-

vos divifit.

XCIX. Audiverat Philothea frequenter no-

tumilludaxioma: Dulcius ex ipfo fonte pe-

Dubium VIII.

tuntur aquae: Idque fzepiusad Deum applicari

De euftatione Dei.

intellexerat; fed in quo illa dulcedo proprie

confiftat, non fatis cognofcebat; iterum ergo

CIII. Audierat frequenter Philothea notum

illud axioma: Gujlato [piritu defipit omnis ca-

gd Afcgtam pro hac explicatione recurtit.

70: fed rationem hujus dicti penetrare fatis

Solutio.

non poterat.

Quare rogat Alcetam, ut ge-

C. Refpondet Afceta, dulcedinemhanc in

nuinum illius fenfum i rationem indicare

tribus confiftere. 1. Quia ficut pariur in fonte

dignetur.

Soíuftio.

3 Mng.]

aquae reperiuntur, eo quod non ficut rivi &

l.Cvüïüä

fluvii per terram & lutum currentes fordes

CIV. Refpondet Afceta, cum ignoti nulla

contrahant; ita bonitas purius in Deo gufta-

cupido fit, hoc ipfo neceffarium effe, ut co-.

tur, quianullis ibi imperfe&ctionibus permix-

gnofcatur bonitas cujusque rei, antequam de-

ta eft,led eftipla puritas. Hinc 5. Agnes dice-

fideriumillius concipiatur: cum autem nulla

la delni

bat: Zhmo Chriffum , . quem cuta amavero, cafla

fit cognitio perfectior & efficacior ad trahen-

[ 34.

jJum, cum tetigero, muda. [um. . 2. Quia ficut a-

dum animum, quam quze guftu feu experien-

qua recentius in fonte refumitur, eo quod

tia ipfa percipitur, hinc fit, uttalis experimen-

quo magisa contrario calore extrinfeco lib£-

talis cognitio prze aliis fitefficax ad bonitatem

ra eft, hoc magis naturale frigus retinet; ita &

aliquam fe&andam. Cum ergo fpirituales de-

Hebr. c.r. Deus femper recens eft, tefte S. Paulo: /pfi

licizeex Dei amore (quo modo proprie gufta-

Apoc. 4. pe;*/ibzmt,tu autem permanibis, idem ipfe er...1d

tur) hauftze innumeris partibus fuperent car-

quod Deus S. Joanni per animalia non haben-

nales, hoc ipfo fi veraciter ill:e guftentur,

tiarequiem,id eft. femper defiderantiaulterius

omnes carnales delectationes defipient, id.

S. Aug.ingüftare indicavit. HincS.Auguft. 55 queris, in-

quod jam olim Apoftoli experti funt, ut qui

Meditat.. quit, quere, fed nonubi queris, quere.

Quare tn

guftata dulcedine divinitatis exclamare coa-

fonte, 1bi enim oimnia vivunt. 3. Quia ficut ple-

&i fint: Domine, bonum efl nos hic e[fe; faciamus S, Aug, —

tria tabernacula. . Sed & S. Auguftinus poftl. 9. conf.-

niur in fonte aquz»e guftantur,eo quod quæyis

ean- 6 *

|

66t

Ntz;lzæs AXLFII. /Dubz'a Alfcetica,

eandem deguftatam exclamare coa&us eft,

ad finem przefixum obtinenduïn requirit, ut,

ut fapra di£tum eft: O quam fuave fubito mi-

quoniam parum pro uihilo computatur , qua-

hi fattura efl , carere. [uavitatibus nugarum ; €9

fi non uti-mundo cenferi valeamus , ficque 1. Cof 7.

quas amittere metus fuerat ,. jam dimittere gau-

confilium Apoftoli impleamus dicentis : Re-?"

dium erat; ejiciebas enimi a me , tu vera €$. jum-

liquum eft, ut qui utuntür hoc mundo ,

:

ma fuavitas,

£

iciebas as , C? intrabas pro tif,

omni volupiate dulcior.

tauquam non utant,ug'.

Dubium NI

Li

Dubium IX.

. De familiaritáte cum Deo.

De compenfatione amoris divini,

Lib. 2; 0.8.

CV. LegeratPhilothea in libello de Imi-

CIX. Cum legiffet aliquando Philothea

tatione Chrifti hzec verba : Ex ommibur ergo

amorem non nifi amore compenfari, dubitat

charis fit JJefus folus dile&ur fuecialis , cum au-

non parum de veritate hujus fententize , eo

tem ex altera parte meminerit, fzepius fe dici

quod pafííim aliis etiam modis amorem com-

audiviffe, quod familiaritas contemptum pa-

penfari advertit. Ad

qüod - dubium eximen-

riat;ideo timet , ne , fitalem familiaritatem

dum.

cum Deo ineat, etiam ipfa contemptum pa-

Solutio.

riat, atque adeo amorem imminuat.

Solutio.

CX. Refpbndet Afceta,& fic probat 4(«ii&um

S. Aug. l.

CVI. Refpondet Afceta, breviter fequen-

Axioma: Quia juxta Jure-coníultos com-

50. ho 38. tem S. Aug. fententiam allegando: ANihil dele-

peníatio nonnifi per tributionem zequalis fi-

eri folet ; fed amori nihil eft par 2equale , nifi

Gabilius Deo ; nam in homine funt ,. qua te of-

fendunt , toleras tamen propter. amicitiam ; Dei

amor; maxime apud Deum , qui amorem

amicitia quibus rebur debet. cogi , ut diffoluatur

fuum omnia füa dando demonftravit , &

a te, nou invenier. Hinc quotidiana experien-

non noíira , fed nos ipfos poífidere cupit.

tia teftatur, quo magis homines familiariter

Neque nos aliter vere poffidet, quam dato

cum Deo per orationem converfantur, hoc

corde & amore noftro: neciilli aliud quic-

Pfim, ".

magis illos familiaritatem talem appetere.

quam aequale reddideris , nifi te totum fic

plene poffideat, ut nihil cordis & affe&tus fu-

Dubium X.

, Ámbt,

perfi;quin ad eum amandum plane profu-

De Deo folo amando.

deris. Quia quod zequalitatem facit ( fi quze eft

i Vsg,

1

eequalitas ) non eft rei datae fubftantia , none-

CVII. Cumaliquando Philothea Pfalmum

32. &in eo verbaitta : Qui finxit figillatim cor-

jus qualitas, aut quantitas, fed tota & integra

da eorusa

legiffet , intelligere non poterat,

noftri donatio ; Unde ficut zequalitas dici-

tur perfici , quando totum donatur; fic nifi

quid verbum /igillatim fignificaret; quod du-

detur , quicquid dederis , nihilzequale datur.

bium cum propofuiffet more fuo.

i

olutio.

Totum eft dandum, in quo uno toto tota

eftaequalitas, & fine quo nulla. Sic apte S.S. Bern;

CVIIL. Refpondet Afceta per hoc verbum

Bernardus, Jpfe , inquit , meritum , ip[e fibi pra-fer $3.

indicari , quod Deus cum fpeciali confidera-

tione cor creaverit, utindicaret, cur & quo-

mium fl amor : prater [e non requirit caufam n Cant.

non fruGum , fru&us ejur ufus ejur.. 4mo , quia

modo cor noftrum ipfam folum amare de-

amo; amo ut amem. IMagna res amor , fi tamen

beat; nimirum l. Triangulare effe faCtum,

utinnueret, quam parum vas triangulare a

recurrat ad [uum principium , fi um origini red-

rotundo globo repleri poteft, tam parum

ditus , fi refufus [uo fonti, femper ex: uno. fumat,

unde jug

iter fluat. Solus efl amor. exv omnibur a-

cor triangulare hominis a toto mundo ro-

tundo fatiari poffe ; capacem enim Dei, quid-

nime motibus , [emfibur, atque affe&ibus , in quo

quid Deo minus eft, replere.non poteft. Un-

potefl creatura , etfi non ex equo , re[pondere vi-

;

eem,

S. Aug. l.

de S. Aug. dicebat: Fzctfli nos, Dosine ad. te,

Dubium XII

1. Conteff.

€9 inquietumefl cor zoflrum, donec. vequie[cat in

ie, 2. Supra latum & apertum effe creatum,

Quod omnis copia , quze Deus non

ut indicetur ad coeleftia bona, & gaudia fem-

eft, egeftas fit.

per patulum & amplum effe debere, dicere-

L^.delmit que cuin pio Afceta : Ecce Deus meus, &

CXI. Audierat aliquando citari Philothea

C€,34.

omnia. Quid volo amplius, & quid felicius

fententiam a S. Auguftino prolatam, qua di-

cebat : Ommir copia , que Deus non efl , egeflar

10. Con«

S. Aug. L.

defiderare.poffum ? O fapidum & dulce ver-

bum: fed amanti verbum , non mundum,

efl wuili, quam cum fatis affequi non poffet ,feff, c. g.

necea qua in mundo funt. Deus meus &

eo quod plurimos etiam non amantes Deum

divitiis abundare cerneret, clarius id fibi ex-

omnia. Intelligenti, fatis di&tum eft, & fzepe

repeterejucundum eít amanti. Te fiquidem

plicari ab Afceta petiit.

praefente jucunda funt omni2 ; te autem ab-

Solutio.

fente,faftidiunt cun&a. Tu facies cor tran-

CXII. Refpondet Afceta,& veritatem di&ae

quillum , & pacem magnam, lztitiamque

fententize oftendit: Quzecunque tandem fitre-

feftivam. 3. lnfra acuminatum , & claufum

eífe, ut indicetur, terrena non nifi modice, &

rum humanarum copia & abundantia,fi poffef-

fori fuo nihil prodeftin fumma ipfius neceffita-

Ánp s

quafi in pun&to effe tangenda, & ufurpanda,

te, profe&to non nifi egeftas & inopia cenfenda

). canfo

id eft, folum , quantum neceffitas , aut utilitas

n

eft,utfi quis abundetrebus , quae nullum pror-

0o003

us

662

*

|

Bz'äl«iqzlzecæ Manüa!is Concioæatoriæ

fus habent ufum in ea mundi parte, ubi vitam

Solutio.

fé

agit; nonne hzec retum abundantia tunc erit

CXIV. Refpondet AÁfceta , caufam effe;

qt

ii inatilis, & mera iuopia ? Sic alius abundet

quod iis felibentius Deus communicet, qui fe

g

|it

przediis, nec ullum inde proventum, nullam

illitotos fubjiciunt ; hoc autem (aciunt fim-

pecuniam, nec ullum denique reditum reci-

plices , quiintelle&u & voluntatefeilli fubji«

Ü

piat, quofe fuftentare poffit; nonne illa prze-

fe

ciunt; in hoc enim proprie confi(tit fimplici-

diorum copia egeftas eft? Abundet alius pecu-

tas animi, ut , ficut parvulas, non reluctetur,

al

niis, nec panem, aut. ullum alimentum fibi

nonrepugnet, fimpliciter credat , & faciat,

It

comparare polfit, ut accidit in obfelfa civita-

quod cognoverit a Domino revelatum , & or-

Deutr.rx2.

2

te;nonneillam pecuniarum copiam tunc me-

dinatum. Quodgracipio tibi , hoc tantum facito

fe

[

ram inopiam & egeftatem dixeris? -Abundet

Domino , ait Moyfes , nec addas quicquam , mec

denique panibus & alimentis, morbo autemn

minuas. Hoc vere eft, eífe fimplicem ; atque

al

vel captivitateita detineatur, ut cibo uti nul-

hinc diciturin proverbiis : Z/lbominabile Do-Prov 1.

; Ti u

loqueat,ficquefame intereat; nonne tunc ino-

mino cor pravum , €$ voluntas ejus in dir , qui fin-

ll

piam reputabis quamlibet quodpiam?quid mi-

je

gliciter ambulant ; quia hi fcilicet fefe illi fub-

hi divitize, inquid Pocta, fi non conceditur u-

Jiciunt.Hoc diferte . Joannes Chryfolt. allata

r

Sap.c.5. fas?ficnofterfapiens : Quid. prodeft. ffulto ha-

fimilitudine parvu'orum oftendit : Etiamf,, in- Hom.63.

&

bere divitias, cus. fapientiam esmere sion o[fit ?

quit, Aegina cum diademate , atque gurpura par-in Matth.

)

Quia fcilicet ad hunc affe&um nihil profunt

vulis offeratur, non pragonunt eam matri, licet

je

divitize ; vel potius quafi diceret,nihil profunt

f

panno[e ; fic fe fimplices divinzefidei & pro-

iL

ftulto divitiae, cum iis uti non po

i

:

'Et üultu-s ,

videntize totos addicunt, ut, licet humilia &

ü

nec iis fe ítultitia liberare,atquetalis eft copia,

abjecta proponantur ad credendum, velfaci-

. quae Deus non eft, id eft, quidquidfit, quod

endum, iis potius acquiefcant, quam qu

habeas,nifi habeasillam divinam gratiam, per

mundus ja&at & offert. Gloríanoflra harc eft , n- 2. Cot. 1

ä

- quam Deus nobiscum habitat, & nos cum il-

quit Apoftolus , teflimonium con[cientim mofira ,

Rom.8& . ]o; per quam filii Dei [umus , €9 heeredes ejus ,co-

quod in fimplicitate cordis,€? finceritate Dei,e$ non

haredes autem Chriflt ; nifi habeas virtutes &

in fapientia. carnali, fzd in gratia Dei conver[ati

opera, quae funt neceffaria ad gratiam illam

umus in hoc mundo. Patet ergo,quod cum fim-

'confervandam , illamque hoereditatem ali-

plicibus fit communicatio ejus,id eft, commu-

quando confequendam : nihil habes , quodti-

nicatio familiaris de divinis myfteriis, aut qui-

bi profit in tua fumma neceffitate ; nam

buscunque rebus fpe&antibus ad falutem, &

hzc eft tua fumma necelffitas, falvum &

perfectionem ; Deo enim fermocinari eft, inquit

beatum effe , cui neceffitati nihil profunt di-

S. Gregorius , per illuftrationem Jue pra[entie ,

l

vitiz , nifi fuerint fructuose propter Deum

humanis suentibus arcana. revelare ; cum fimpli-

impenfz : nihil profunt dignitates, nihil do-

cibur igitur fermocinari dicitur , quia de [upernis

&rina , nihil artes, nihil authoritas, nihil deni-

myfleris illorum menter radio fum vifitationir il-

Sap. 5-V-8 que aliud,quam quod fpirituale eft & divinum.

luminat , quor mulla umbra duplicitatis ób[cu-

Quid nobir , inquiunt , profuit fuperbia ? aut divi-

rat. Et S. Hieronymus , Serrocinatio, inquit, In Prov.

tiarum jaffantia quid comitulit nobis ? tram[ie-

Domini cum finplicibus eft , quia illor caleflis [a- "

runt ila tanguam wmbra, €9 tanquazm muncius

gientia fecretis illufirat, quos terreni faflus, acdu-

- $5 (C»o.4àe tV CUP

ercurrens , €9 tanquam mavir, qua periranfit

r

e

licitatis nihil habere confiderat; binc efemim di-

flu&uantem. aquam , ant tanquam avif , quoc

£i

tranivolat in aére , €9 tanquam [agitta emi[Ja in

t: abcondifii luzc a [apieutibus, €9 revelafti ea Matth.zr,

paruuli.r.

locum deflinatum , divifur aér in [e conzimuo . re-

Dubium XIF.

clufus efl, ut ignoretur tranfitus 1llius : fic €9nos

nati C? continso. definimus effe , €9. virtutis qui-

. De Deo fuper orunia amando.

dem nullum. fignum. voluimur. oflrudere ; in ma-

!;

CXV. Alias pauca hzec cujusdam Autho-

lignitate autem noftra confumpti fumus.. Talía di-

ri verba legerat : Sicuta D«o, fic ad Deum :

Py.c3,t

xerunt $n inferno li, qui peccaverunt , quoniam

i

quorum obfcuritatem & brevitatem non fatis

fpes impii tanquam lanugo efl, qua a vento tolli-

intellizeret,ideoque clariorem explicationem

"

Es |

tur, &8 tanquam [pusia gracilir, qua a procella

expeteret.

*

1

DeExed

difpergitur , €9 tanquam fumus, qui a vento dif-

Solutio.

fulus efl,. €9 tanquam memoria ko[pitis unius diei

CXVI. Refpondet Aíceta , fenfüm ei'fe,

irgI.CI6' f

pratereuntis, Jufli autem i. gerpetuum vivent^,

€$ apud Dominun eft merces eorwm.. Omnis er-

quod ficut a Deo creati fumus, fic nos ad

x

go copià, quie Deus non elt, egeftas cenfen-

eum,noítraque omnia referamus , tanta ef

; ng-

?

da eit.

ceffitas uniusatque alterius. Differentia qui-

Dubium XIII.

dem eft neceílitatis , quandoquidem illa eft

Phyfica, & extra nos pofita,qua fumus a Deo;

De fermocinatione Dei cum

alteravero, qua nos ad eum referamus , eit

fimplicibus.

moralis, & a nobis cum divina dependens gra-

CXIHIL Legerat aliquando Philothea ver-

tia; fed tamen hzec tam una, tantaque eft

fam illum Salomonis , Cum fimplicibur [ermo-

neceffitas , ut vere dici poífit, quod ficut

Prov.6.3

neceffario füumus a Deo , fic neceffarium

cinatio ejus. Magnamque inde lztitiam cone

iDtm

ceperat; fed pro majori folatio fuo etiam

fit, ut nos ad eum referamus.

Liberum

RORIY J

quidem nobis eft, ut id actu fiat cum gra-

caufam hujus familiarioris converfationis in-

4

M fer

tia; fed ne deflmus gratiae , noftro

que debito,

tc-;lligere cüpiebat.

. perfua-

1?524!&5 XL VIl.

Dubia | Afceiica.

663

perfüaademur, óportet, id effe nobis, tam

trice interponenda ad Mediatorem egit, fic Hebd. r.

neceffarium , quam fi non effet liberum ; ne-

pergit: /nven

ifli , inquit AIngelur, gratiam apud Advent,

que enim libertas talis nos a debitis noítris ma-

Deum feliciter

; Jetnper hoc invenit gratiam, &?.

gisexfolvit, quama ceeteris omnibus chriftia-

fola «fl gratia,

.qua egemus ; [ola efi gratia, qua

nze juftitize tum pofitivis, tum negativis offi-

folvamur.

Queramus gratiam, €$ per Mariam

Clis, ad quze przeftanda fimiliter liberi fumus;

queramu; ; quia quod querit , invenit, &? fru-

fed quo fenfuliberi? nempeut poffimus nolle,

firari non potefl..—. Unde fequens formari po-

E

aut velle cumgratia, fiautem volumus, libe-

teft difcurfus: ldcirco omris re[pe&lss ab ea noa

Eu

re ac voluntarie id velimus, quod debemus,

perit, quia per egm obtinet gratiam finali gere-

atque lioc ipfum quod debemus, ac volumus,

Verantie , cum qua nemo perit. — Sed omnis ;ti-

femper exequamur, non neceffario , ficut a-

am de[pe&ius ab ea , privatur illa gratia , qua quis-

nimantes belluze , non coatte, ficut ferviles

quis privatur , perit; Ergo ficut omnis re[prGius

mv. "l

animz. Quoin feníu dixit etiam Apoftolus,

ab ea , impo[fibile efl , u gereat ;

Y- Tim. z. legem juflo non e[fe pofitam, id eft non coerceri

ita omnis de[pe-

äïm* ab ea, nece[Je ejl, ut intercat.

juftos legibus, quia ultro illi, & fponte ob-

fervant legem ; funt enim in qualibet lege

Dubium II.

m, a

MLI

tria confideranda, nempe obligare, dirigere,

Matth

at

& coercere five punire.

Duo priora lex in

. De San&torum cultu optimo.

juftos, exercet, tertium vero in injuftos, qui

IlL "Audierat aliquando Philothea citari S. Ildeph.

1

íe duobus primis non fuübjiciunt. ^ Hoc ipfo

S. Hdephonfi fententiam fic fonantem: /mi fer- At-

itaque, quo agoofcis Deum effe finem tuum,

taruini Matrem F'irginen , €9 Sau&lor omner ;fumpf-

tanta neceífitate, tanto jure, tantaque tene-

quorlaudatis; quonigm mon tantum prodeft illis

ris obligationete adillum totum referre , quan-

Cot.1,

nofira laudatio, quam nobir eorum imitatio. Un-

*

ta eít ipfa quodaminodo neceffitas, qua Deus

de [pon[o magis placet imitator devotus , quam

eít finis tuus.

laudator otio[us ;. tamen vera laudatio cordis , eft

NU

imitatio operis: nec poterat capere, quam ob

caufam imitatio plus ipfis ,

—

placeat, Cu1 dubio.

quam laudggio

De Dubiis Mifcellangis. |

Dubium

I.

" Solutio.

IV Refpond

et Áfceta, aitque rationen'i

D;c.' Patrocinii B. Virginis efficacia.

effe, quod omnis honor & cultus proveniat

ab zeftimatione, quam facimus de eo ; quem

I Le

gerat aliquando Philothea ex SS. Pa-

tribus : Sicut a te ( O beata Dei Ma-

honoramus : quanto apertius erit fignum

meze de fancto zeftimationis, tanto erit ma-

ter) adver[us €9 defpe&lur ,. nece|fe efl u£ pereat ;

jor illius cultas: Longe autem apertius erit

fic ad. te converfus €9 a te refpeliur , impojfibile

efl, ut percat ; quee fententia merito illi diffi-

fignum , cum ejus virtutes imitabor , quam

Proy,

cum laudavero; nam fa&ta przftant verbis.

.cilis captu videbatur, eo quod peccatores ea

Quitantumlaudat, necimitatur, dubiam fa-

abuti ia fuam perniciem poffent; quare ex-

plicari fibi illam cupit. -

cit laudationem , cur enim non exprimit ope-

re, quodfermone? Atveroquiimitatur, eti-

Soíutio.

amíi non laudat verbis ,

opere ipfo magnifi-

1l. Refpondet Afceta, eam de morali, Anon

cat. Hinc S.]oan. Chryfoft. fermonem egre-

i

b

gium fcripfit de Martyribus , ; quod vel lau-

.

*

z

Phyfica impoffibilitate intelligendam elfe ,

dandi non fint, vel

umitandi: Quoniam, in- T

BEU

quo in fenfu veram eífe fententiam colligitur

quit, quem dreleez San&i alicujur. meritum , de-

1. ex fententia Salomonis, que ipfi attribui-

leare . debet par. circa. cultum. . Dei ob[equium ;

Prov.c.8.tur: Qui me invenerit, inveniet vitam , €9 hau-

quare aut imitari debet ,. fi laudat ; aut laudare

riet fJalutem a. Domino.

Et iterum: n me gra-

non debet , .fi imitari detrelat, — . Adde , quod

Ecclc. ia ommir vilg €$ veritatis : In me [pes vito €9

ia

virtutis.

2. Colligitur ex SS. Patribus, ex

ipfi San&ti in obfequiis noftris magis fpectent

gloriam Dei , & noftram falutem , quam fui

DeExcel. quibus S. Anfelmus ait: Zelocior efl nonnun-

venerationem ; eft autem Deo gloriofius, &

Virg. c.6. quami falus smemorato nomine ejus , quam invoca-

nobis utilius, eos imitari quam laudare. Non

o nomine D. Je[u: mon quod ip[a major €9 po-

quod a nobis laudandi non fint, fed quod ma-

tentior fi£ , nec enim ip[e magnus €9 potens efl per

gis etiam imitandi. Sicapte S. Bern.: JáSerm. s.

eam, [ed illa per ip[um : quare ergo ? Dicam,

quod fentio. —Filius Dom. efl, €9 Judex omni-

quid San&is laus noftra? .4d quid glorificatio no- de feft.

omn.oans

fira? . quo eir praconia noftra? pleni funt, hono-

Gorum. :

umn, dijceruens merita fingulorum. — Dum igitur

rum uofirorum 1on eg

ent, nec quicquam eirnoflra

ip[e a quovis fuo nomine invocatus mon flatim ex-

devotione praflatur. . Plane quod eorum memoriam

audit, profeGo id jufle facit. Invocato autem no-

veneramur , nofira interel, nonipforum. Quafi

vuine WMatris, etfi merita invocantir non merentur,

diceret, magis coluntur, magisque fibi grati-

ut exaudiatur; merita tamen matris intercedunt ,

ficatum putant, -fi ipforum praeclare gefta fa-

utexaudiatur. Brevius Idiota: Quos fmpe ju

&is confe&emur, quam verbis. Quorum in-

: —-.S. Bern.

ia Fiii dammare potefl, Matris mi[ericordia

tuentes exitum converfationis, imitamini fi-

apud Hai- [iberat. Fufiffime vero S. Bernardus fermo-

dem, inquit Apottolus. Hinc Auguftinus ait; Hebr. I3,

neuf, fer, Ife;de aquaedu&u, ubi poftquam de NMedia-

Quatie:cungue , jratres chariffimi ,

fanä'orum

AMarty-

Bibliothecee .-Manualis. Concionatoria

664.

Martgrum folemnia celbramus , ita ipfis inter-

oportet fapere , [ed fapere ad fobriefatem, €9 u-

eedentibus exfpe&lemus a. Domino con[tqui tempo-

nicuique ficut Deus divifit men[uram fidei. — Sicut

enim in uno corpore multa smembra habemus ; &

zalia beneficia : wt ipfos IMartyres imitando , ac-

ïk

cipere mereamur aterna. — Zlb eis [anttorum WMar-

qua plura , pergit. Addithic vero, quod,

tyrum in veritate fefliva gaudia celebrantur , qui

cum officii cujuslibet plures funt partes, feu

plures bene gerendi occafiones, quisquis fic

( hw !

ipforum Martyrum exempla fequuntur. — Solem-

omnibus intentus eft, ut nullam omittat , ve-

iu,v.?lo q

nitates enim IMartyrum, exhorlationes Martyrio-

sum [unt : ut imitari non p

yeis dicetur totus eífe in voluntate Dei ad-

dele&lat.

)

igeat , quod celebrare

implenda, quod non poteft dici de alio quo-

libet bono opere, in quo tam frequens effe

Dubium III.

non poterit, ficut in officio & munere per-

folvendo. Denique non una tantum volun-

De officio ret&te obeundo.

tas Dei in eo fit, fed triplex illa, de qua A*

poftolus: U£ probetir, qua [it voluntas Dei bo-

V. Dixeaillat hoflnemo in exhortatione eum

wa, €9 beneplacens, €9 perfetia: Nempe cum

effe vere & unice laudandum , qui ab officio

id fit infubftantia, quod vult Deus; cum in

laudatur; quod fibi imaginari non poterat

Ts 45

modo ficut vult, & in fine, quia fic vult, O

Jphilothea , eo quod multo plures titulos re-

quam przeclare tum adminiftratur otficium,

ä

petiri exiftimet, e quibus veralaus peti queat.

cum fic volüntas Dei adimpletur! & quam

Itaque,

vere tum voluntas divina completur, cum

cum de more hoc dubium propo-

Thren

fic praeclare adminiftratur officium. .Quare

' fuiiïet.

Soíutio.

hortatur Afceta , ut audiat Philothea Chri-

$

ftum Petro dicentem : Quid ad te? tu me fe-

VI. Refpondef Afíceta , rationerü (ii&i hu-

quere ; quafi diceret, ut interpretatur S. Chry-

jus effe evidentem , quia laudari a volunta-

foftomus : Opus fu[cepifli , id confidera , perfice Joan. 18

te Dei completa feu plane effe&ta , hoc eft

€9 labora.

Quid ad te de ;Joanme , tu officium

vere laudabile.

Hic eft enim finis omnis

|

tuum cura, 7 exequere.

ä

creature , ut fit ad Deum, ficut hoc eft ejus

principium , utfit a Deo, qui propterea di-

Dubium IV.

citur primus €9 novilfimus , « €9 » , principium

Effe autem creaturas ad Deum,

€9 fmis.

De modo officia re&te obeundi,

quid eft aliud, quam idcirco effe, ut faciant

verbum, feu voluntatem ejus? Eftigitur ea-

V II. Audierat aliquando Philoi;hea , inre-

novatione fui illud axioma : AVon aliud, fcd

—

rum finis voluntas Dei. ]am vero, cum res

aliqua finem fuum perfecte attigit: nonne

aliter : Nibhis anders, [onder anderl ; ob ocu-

ä(

tum laudabilis, quantum laude digna ? Sic

los habendum: cujus di&ti veritas non parum

ergo evidenter apparet, quod laudari a vo-

ili'fufpe&a erat, cum utique renovatio re-

Sic An-

Ton, c.3.w

luntate Dei, hoc fit vere laudabile.

quirat, ut aliud etiam agamus, quam prius

E

geli nobiliores creaturze maxime commen-

feceramus , utiin peccatoribus patet.

"Pial. 102. dantur,. cum de hisdicitur: Benedicite Domi-

]

Y. 20.

Solutio.

no omnes Zingeli ejus , potentes virtute , facien-

/

ter verbum illtus , ad audiendam vocem fermonum

$9. v :

ejus,

Sic ipfe Angelorum & hominum Do-

Refpondet Aíceta, hoc axioma non tam

5

de gravibus.peccatoribus, quam de juflis

Jo, c,4. , minus hoc uno fe commendabat: ut faciam,

gravia peccata vitantibus effe intelligendum ;

inquit, voluntatem ejus , qui mifit me, ut

perficiam opus ejus. Sed laudari ab officio

hi enim ,. cum in modo przecipue quotidia-

L s mor,

titeadminiftrato, eft laudari a voluntate Dei

nas fuas aCtiones obeundi plerumque detici-

cl 190

ant; merito illis fuadetur, ut non aliud , fed

completa feu quam bene fieri poteft, adim-

aliter agant, feu, ut alius dixit. Non quid,

pleta. . Nam cum femel ex ordinatione divi-

na fufceptum eft officium, quoties bene illad

fed quomodo agatur , Deus attendit. Id Thom,

emp. [.

quod pius Autbor his verbis confirmat: Si-

adminiftratur, toties Dei voluntas efficitur,

ne charitate opus externum nihil prodeft;

I. CU ls.

neque aliter certius & manifeftius divina no-

bis voluntas innotefcet , quam per noftrum

quidquid autem ex charitate agitur, quan-

offidium. Quis enim dubitet, quin Deusab

tumcunque etiam párvum fit & defpe&tum ,

ä

totum fructuofum efficitur.

Magis fiquidem

unoquoque velit, utid przeftet, quod ab ip-

fo praeftandum accepit? Quis fibi non dictum

Deus penfat, ex quanto quis agit, quam

utet ab Apoftolo, quod is dicit Archippo:

quantum facit.

Multum facit, qui rem be-

Coloff, 4.

"

7

ne facit.

Bene facit, qui magis communi-

idd miniflerium , quod accepifli a Domino , ut

tati, quam fuze voluntati fervit. Quae omnia

illud impleas! — At de quovis alio bono opere

quis ita certus effe poteft? Imo quantumcun-

in renovatione imaginis clarius patent; ficut

enim hzec non quoad fubftantiam ipfam, fed

que bonum fit quid , . fi repugnet officio rite

quoad modum duntaxat, ícilicet per indu-

3 2 helg

obeundo, tunc definet opus effe bonum, quia

Y

impedit aliud, quod eft certius bonum. Sed

Cionem novorum colorum , renovatur, . ita

diïix,g,

fe res eodem modo in renovatione mentis

-

unde eft certius bonum, nifi quod eft certius

Rom.12. a divina voluntate ? atque illud eft, quod

«habet.,

v. 3.

monebat Apoftqlus : ANon plur [apere,. quam

Dubium

Titulus XLVJI

&65

xD'—ubium, g.

mini, quibus quafi [ervi. corripimur, ad emen-

datzonem, €$ mon ad perditionem noflram, eve-

. De perp

etuo gaudio.

nife credamur. Obferva illud, quo utitur,

« TX.; JE

verbum, mon ulciframur. Eft enim quoddam

Philothe

que parum imaginari fibi poterat

ultionis, & vindi&ze genus in Deum, cum

a, quomodo verificetur illa Salomo-

nimis contriftati contrariis eventibus 'fatio-

gï

. Prov.c. nis fententia: JVon contriflaéit juflum, quid-

j

nes praetendimus noftro trifttize, & a[ili-

3

32 V.?T- quid ci acciderit: Cum plures plerumque ju-

&ionis, quafi vellemus illum arguere, aut nos

Ítis cruces & tribulationes obve

niant, quam

juftificare,quafi hocimmerito pateremur, quod

injufis; ad quem fcra

pulum & dubium ei

patimur, hoc eft, ut illa ipfa Judith admone-

eximgndum fic

bat; Improperium murmurationis füze con-

Solutfo.

tra Dominum proferre.

N Refpondet Afceta, & confirmat alla-

Dubium VI.

tam fententiam: Nihil poteft accidere ho-

De fenfibili confolatione,

Ii.

mini, nifi volente Deo, hinc apud lfaiam di-

4» cit: Ego Dominus, €$ noneflalter , formans lu-

. XI. Subtrahebatur aliquando Philotheze

cem, C9 creans tentbras, faciens pacem, €9 creant

omnis fenfibilis confolatio ; ob quam fub-

malum. — .Ego Dominus faciens hav omnia. Qui &

traciionem, cum multum affligeretur, feque

queritur, & minatur

» fi quis aliter fentiat;

omnino derelictam crederet, occurrit &

! Thren. 3.

Quis eft ifle, qui dixit, ut fieret Domino non ju-

38.

Soíutio,

beute ? — Ex ore Altiffumi non egredientur mec

e

bona mec mala ? (Quafi diceret, quis eft ifte

XII. Refpondet Afceta, & imprimis el ex

ignarus, quisifte temerarius, quis iíte blafphe-

Josn r

5. Bernardo oftendit, quid fit fenfibilis confo-

mus in divinam providentiam, qui dubitet,

latio, & fübtracio ejusdem. Sicergo illelo-

non zeque eam procreare mala atque bona?)

quitur: Sane ab heri €$ nudius tertius

invafit Serm, s4.

fed quidquid volente Deo acc

.

idit, non contrifla-

me languor. ifle animi €9 suentiy hebetudo,

bit jufiun. — Aut certejuftus nonerit, fiinor-

lita quedam inertia. [viritur.

Currebam bene ,

dinarie contriftetur; nam ficut nihil juftius,

fed. ecce. lapis. offenfionis in via

, impegi €9 cor-

quam Deo volenti & jubenti parere, & fub-

rui; [aperbia imventa efl in. me

; JDuominur .de-

jici, fic nihil injuftius, quam velle fe, fuamque

clinavit a [ervo [uo. — Hinc ifla flerilitar anima

voluntatem) preeferri divinae. O homo, tu

met , €$ devotionir inopia, quam patior. - Quo-

quis es, qui refpondeas Deo? vel enim ju-

modo ita exaruit cor meusmn,

coagulazum efl, ficut

dicas illud, quod accidit, injufteaDeo acci-

lac,. €9 fa&tum fl

diffe, veljufte; fi injufte, injuftus vel iniquus

a5

ficut. terra. fine. aqua,. nec

coripungi ad.laerym

queo, tanta efl duritia

ipfe es, qui injuftitian Deo imputare aufis.

cordir. —.Non fapit P[a

lmus, non legere libet , non

Rom.c.3. Vumauid. iniquus efl Deus, qui infert iram?

orare deleGlat, meditationes

v. 5

inquit Apoftolus, abfit, alioquin quomodo ju-

Ui illa inebriat

Jolitas non invenio.

lo [yiritus? ubi mentir fereni-

dicabit Deus. hiunc. mundum.

Quodfi id jufte

tas, €8 pax, C? gaudium in Syiritu [anflo? — Idro

fa&um putas, nec aliter nifi jufte & fanc&te

ad opur manuum piger, ad vigilias fomnolentus,

poffe Deum aliquid facere credis, ficut ait

ad iram preceps ,

ad odiutm pertinax , lingug €9

Sap.ia. Deo Sapiens: Cum fir juflus, jufle omnia di-

gulz

indulgentior ,

Jegnior — obtufiorque — ad

15.

ponir; Nonne etiam tu injuftus es, fi contri-

gradicationem.

Heu/! omnes monies im cir^

fteris, & doleas de eo, quod tu ipfe juftum, &

cuitu meo vifitat Dominur ,^ ad me autem non

jufte factum putas? Sic egregie S. Gregorius

appropinquat.

Quid me aliu

d putem, quam

L. 2. mor.in hzec verba Jobi: Sicut Domino placuit, ita

unum de montibus (Gelboe ,

quem pralierit im

€. 19.

facum efl..— Cum enim in hac vita, ea que nolu-

ira, €9 indignatione [ua ille ceterorum omnium

mur, patiznmr , nece[fe efl, ut ad eum, qui inju-

beniguiffimus - vifitator.

Hoc fuppofito ge-

Tthn

lum velle niliil wotefl, fludia voluntatit. nofirm

Imino argumento probat, eam triftari non

Kempc '

inclinemus. — Iagna quipye con[olatio in eo, quod

debere ob talem fubtractionem.

Primum

difplicet, quod illo ordinante erga nos. agitur ,

fic format: Tunc verze & folidae virtutis eft

| I 6 150

£ui nionnifi juftum placet. — Siigitur jufla Deo pla-

probatio, cum neceffitas & difficultas oc-

cere [cimus: pati autem nulla, nifi qum. Domino

currunt fimul in ejus exercitio, dicitur au-

glacuerunt, po[jumus . - Jufta funt, qua patimur ;

€$ valde injuflum efl, fi de jufla pa|fione murmu-

tem nece(fitas virtutis exercendze , quando

in contrarium abires vitium, oppofitum-

ramwt. Hoceítitacertum, ut ab impiiffimo

que peccatum,

nifi virtotem exerceres.

mortalium, nempe Antiocho Rege, voluerit

Non eft enim major neceífitas, quam non

Deus publica confeífione declaratum. ne de-

illi

peccare, nam ipfa vitze degendze neceffitas

una

inceps auderet aliquis id negare, quod tam

cedit ;

i

inevitabilis — meceffitas , Hom, s.

nefarius protuliffet, ipfa veritate convictus.

Dewn |non. offendere ,

inquit San&. Joan- ad popul.

2.Mach.9. Z'uflun efl, inquit, fabditum e[fe.Deo. Hinc.

nes Chryfoítomus ,

V. I2.

imo hoc wnwm mece[fa-

Judith,$.

ortiffima Judith re&e dixit:. Non' ulcifcamur

riun, de quo Chriftus Dominus , - cum

26i. 1

/

nos prodis, qua patimur , [ed reputanter geccatis

in

uga peccati

potiffimum

confíiftat

nofiris hec ipfa fupplicia minora

;Je,

flagellq Do.-.-'

noftra falus , divinusque cultus. At vero

K, P. Lohn. Bibl. Man. Tom. 1.

PPP

cum

L.

666

Biblioihecae Mahualiïs: Concionatoruz

!J

cum tantze neceffitati jungitur difficultas ex-

teft, quod a fervo detur, fi, po&quäm Do-

inino füo, quam potuit, cumulate miniftra-

T d.

ercendae a&tu & re ipfa virtutis, undecunque

tandem difficultas proveniat, tunc maxime

rit; nihil prorfus pretii, nihil mercedis, ne qui-

fotell

dicitur probari virtus, an fit vera & folida,

dem cibumrepofcat, imo fe beatum putet, fi

gratis illi ferviat, velfi etiam male tra&tetur a

quia tentatur & follicitatur animusex diverfa

fem.!

partead virtutem & vitium. | Neceffitate vir-

Domino, nihil de fervitio fuo remittat, imo

tutis excitatur ad ejus exercitium, fed ejus-

eo magis augeat usquead mortem, quo pe-

dem difficultate inde avocatur, fed fubtracta

jus tractatur.

Hinc optime fan&tus Bernar-

äj

de

ll

devotionefenfibilineceffitas & difficultas verze

dus: Cum id totum dedit homo, quod potefl, Serm.

& folidze devotionis fimul occurrunt.

Nam

certe liberalior e[e non potefl,. €$ ipfius ef

diving Quad. de-

Sefm«4' þw

cum oppofitum vitium invaferit penitus ani-

maguificentim, [ua id. acceptatione magngum jace-

bito,

|/

mam, &ita quodammodo conitrictam teneat,

re, quod fuo alioquim pretio mullum, aut valde

ut vix fe contra movere poffit; quibus armis,

modicum e[fet.

Id quod etiam Chriftus con-

!

quibus praefidiis fe fe tandem a vitio tutabi-

firmavit fan

&ze Gertrudidicens: 7ellem eleBlis Lib. 3. di-

l

vin. inii-

tur, nifitam certa folidaque fit devotio, ut nul-

gerfuafum efe , quod eorum boua exercitia €9 o-

nuat.c.18

ä

$ Grg. f

lis cedat impugnationibus, & contra potius

era mihi omnino placeant, quando ipfi ferviunt

j m f

exinfirmitate fiat robultior? Quanta fit vero

exgenfis fuis. — Illi autem expenfis fuis mili fervi-

l

0

difficultas fic fecum decertandi, quis non vi-

tium proftant, qui, licrt faporem devotionis mini-

det? quisnonfentit? cumipfiferventiores &

me [entiant, fideliter tamen ( ut go[funt ) oratio-

fan&tiores vix paresfintcertamini, & tantum

n^5 €9 alia pià. exercitia fua geragunt ; confidentes

non deficiant, tantum non cedant: Excegígan-

de yietate men, quod ego illa libenter, 69 grate

—

job. 26.

—

. 8

tes gemunt fub aquis, .€9 qui habitant cum eis,

[uícipiam. — Plerique funt, quibus fi [apor €$ con-

inquit Beatus Job: quafi dicat, ipfi fortiores

folatio interna. concederetur, non eis. prode[fet. ad

tum ingemifcunt prze difficultate, quid alii

falutem; €9 meritum ipforum. valde minueretur.

debiliores ? Senfibilis ergo devotionis fub-

Suadetergo Afceta Philotheze, utilla verba Thom.

ï

Dg- Kemp.

tra&io verze & folidee devotionis eft proba-

pii Afcetze femper in memoria habeat:

l.3. c. 16.

tio; quia tum duo illafimul concurrunt , ex

votut homo ubique fecum fert. confolatorem [uum

€9 dicit ad eum:. Adeflo mihi, Domi-

quibus certa probatur virtus, nempe neceffi-

Jejum,

$ Pt a.

tas & difficultas, qu?eficin diverfa rapiunt a-

ne Je[u , in omni loco €9 tempore.

Haecsnihi fit

; £11ch6'

|

nimum, ut fi quis tum fidelis fit, verefolideque

olatio, libenter velle carere omni humano [olatio.

Gen. 22.

devotus cenfeatur. - .Nunc cognovi, dicit Do-

Et fi tua defuerit confolatio, [it mihi tua volun-

N.12»

minus de Abrahamo, quod vere.colis Deum.

za; €$ jufla probatio pro [ummo [olatio. — .Non

1d eft, ex illa fidelitate, quam fervafti n ta-

enim. in gerpetuum

t

irafceri:f, neque in cternum

li concurfü neceffitatis & fidelitatis cogno-

qqmminaäeris.

fcendum te preebuifti, qualis effes, an vere co-

leres Deum.

Alterum argumentum fic for-

ä

mat: Beatius eft magis carereomni confola-

AGor. 20

.tione fenfibili, quam ea abundare; Nam, ut

Dïfbiuæ VII. |

Y. 35.

ait Apoftolus , oportet memini[Je verbi Dotmini

Jefu.

quoniam ip[e dixcit : Beatius efl magis dare,

De mortificatione.

LR

quam accipere.

Quod abfolute & univerfim di-

;h?lip.fz. :

&um deomni genere doni, magis adhuc vide-

Y2

tur verum dedonis, quae Deofiunt, nam, ut

XIII. Audierat aliquando in. concione

optime & fufiffime ait fan&tus Joannes Chry-

quadam Philothea, non minus perfecam

foftomus: Beatiüs. eft, debitorem habere

mortificationem cenferi debere, bene uti re-

Deum, quam novis'nos debitis apud eum

bus, quam ommino non uti; quod prorfus

confítringere; cum jam enim tam multa illi

imaginari non poterat, cum Heligiofi pro-

debeamus, cumque ex tot capitibus feu no-

pterea maxime prz fzecularibus eleemofy-

ininibus mereaturanobis coli, certe nihil a-

nam dantibüs laudentur, & zeftimentur, quod

manti Deum accidere poteft beatius, quam

omnia fimul relinquant, fzeculares autem par-

fi eum qualicunque beneficio demereri, aut

tem duntaxat. Adcujusdottrinze veritatem

|

M

fi fieri poffit, debitorem habere valeat. Hoc

illi pejcfdadendam.

Ih de mu-

beatiffimze Virgini tauquam fingulare ali-

Tibus d

quod privilegium a fan&o quodam Patre

L

vc' 2!

! Solutio. :

praedicatur: Fuge, que debitorem habes eum,

cui nor debemus univerfi. Sed qui caret omni

fenfibili confolatione, dat Deo, quantum ho-

XIV. Refpondet Afc:eta, aitque, rationevm

mo dici poteft illidare.

Supponi duo debent

petendam elfe a perfe&ze mortificationis de-

finitione, quze communi omnium, qui de ea

ad declarationem hujus propofitionis: Pri-

mum eft fermonem effe de homine, qui fe

fcripferunt, Patrum confenfu fic effe declara-

rofiteatur Dei & virtutis cultorem; Alterum

tur,cum appetitus perfe&te fubjectus eft ratio-

ni, &ratioDeo. . Zd quod efl in homine pracipu-

quod libenter talis in obfequio Dei carere

velit omni prorfus fenfibili confolatione.

um, inquit fan&us Auguftinus: imperet cete- L. y, de -

om.

L'z' cl 26-

Quibus praefuppofitis aperte patet, tantum

rir, que funt nobir befliztque. commsmia :

At- fer.

&tnit

illum hominem dare Deo, quantum illi ano-

que id ipjum, quod excellit; in homine ,

id in monte

C 2«

bis daf'ipoteü; Nam quid ultra cogitari po«

efl, menr €9 ratio, potiori fubjiciatur ,. qt;æ

-

E

| fitulus XLPFIIL Dubia Afctica.

667

*

efl ipía veritar , wnigenitur filius Dei. ^ Neque

utenülia ad corporis füftentaculum pertinen-

enim imperare inferioribus. potefl , nifi fuperiori

tia ferventi fpiritui funt onerofa, tribue tali-

* S.Profper

- infentent.

Je ig/e fubjiciat. Sic fan&us Profper : Domine-

bus fomentis temperate uti , non defiderio

tur vittis ratio, [ubjiciatur corgur animo, animus

himio implicari. Nec obítat ratio iu contra-

Dreo, &2 impleta efl tota hominis perfe&tio. San-

rium adducta, quia cumraro reperiatur, qui

Serm. I.

in Qyadr

&us quoque Leo : $i mens reifori fuo fubdita

tali modo utatur rehus & bonis temporali-

E

' lerrena. voluptatzs incitamenta calvaverit, ordi-

bus, melius utiquefacit, qui, utfe eximattali

periculo, omnino ea bona deferit; per fe au-

mà !

natijomum tentbit .ratio principatum ; quia tunc

efl vera pax, €$ vera libertas hominis, quando €9

tem loquendo, fi quis fecularis talibus bonis

Mi d. |

caro animo judice regitur, €9 animur Deo. Pra-

temperate juxta vocationis fuse exigentiam

l0.

Serm. 4.

uteretur, negarinon poteft, eum in perfectio-

fide gubcrnatur. — ltemque rurfus : Emundan-

r

ies nos ab omni inquinamento carnir €9 fpiritus,

ne2aequare poffe alios omnia relinquentes, fi-

WL cafligatir collu&ationibur . qug funt inter w-

cut noen raro revelavit Deus quosdam fze-

'ib. 3. di. 3

It, Ínf.

tramque fubflantiam animur , quem fub .Dei gu-

culares in perfectione & meritis aequalesfuif-

Wtcr

bernaculis conflitutum, corporis decet e[fe reio-

fe Macariis , Paphnutiis, & aliis ejusmodi fan-

s. Greg.

rem, dominationis fum obtintat dignitatem. De-

|

1. 6. mor,

&?s hominibus.

nique fan&us Papa Gregorius paucis hzec

0516,

omnia contrahens, Cum vel mentem Deo , in-

quit, vel carnem menti [ubjugamur. Huc usque

Dubium VIVIA.I.-

S5. Patres. Subfumebat poftea Afceta: Atqui

beue rebus utendo fecundum propriam cu-

| ïDe fidelitate.

jusque vocationem , non minus perfecte ap-

petitus fubjicitur rationi, & ratio Deo, quam

: XV Dicebatur quondam ab aliquo, mà-

F.

non utendo. Cur enim non utendo fit iíta du-

lom,

jorem reperiri fidelitatem in parvis , quam

Y

plexfubje&tio, nifi quia, cum naturaliter ap-

magnis rebus, quod iterum credere non po-

enp,

petitus propenderet in ufum rei, retinetur ifta

terat Philothea, cum utique major difficultas,

4616

propeníio ratione , & ratiodifcit a Deo feua

& attentio requiratur in magnis opibus jux-

ratia , quantum retineredebeat ; unde fan-

ta Domini voluntatem difpenfandis, quamin

$. Petr. 2. Ctus Petrus : /n fcientia , inquit, miniflrate ab-

€1.V.6. flinenfiam , ideft, difcrete & rationabiliter fe-

parvis divitiis. Quare confultus fuper hoc

dubiq Magilter ejus fpi/rit.ualis.

cundum Deum, prout fcitis in Domino. Sic

plane in bono rei ufu , qui fit tantum intuitu

-- Solutio.

vocationis, cum ex naturali concupifcentise

motu pars illa, quze dicitur fenfualis feu appe-

XVI. NRefpondhet i iRiuquue di&i verita-

titus, apparetrem ufurpare alio prorfus mo-

tem fic oftendit: In confeffo aft apud omnes;

do & fine, quam velit Ratio: ratio, cum grà-

quod ineo potiífimum confiftat fervi fideli-

tia cohibet hanc concupifcentiam, & a pro-

tas, fi conftanter & pure Domini fui rationes

pria vocatione, tanquam ab interprete divi-

refpiciat , & non fuas ; atqueadeo, quo is con-

ftantius & purius fic fe gerat erga Dominum

"d

nze legis & voluntatis , novit, quantum cohi-

£cclef41, beat. Sic monetSapiens: Utere quafi homo

fuum, eo fidelior fervus & charior habebitur.

v. 9.

frugi his , que tibi apponuntur. Sic utebatur A -

Sicfe Jacob focero fuo Labano probabat : //i- Genef, a,

Philip.4. noftolus, dicens: Ego didici , inquibur fum , fuf-

ginti annis fui tecum : oves tug. €9 capra fleriles V. 38.

v' 12. *

ficiens e[fe , fcio E$ humiliari , [cio & abundare , u-

son fuerunt , arieter. gregis tul non comedi ; mec

bique & in omnibur conflitutus fum, €9 fatiari , 9

captum a beflia oflendi tibi, ego. damnum omue

e[arire, C abundare , €? penuriam pati : Quafi

reddebam , quidquid furto peribat , a me exige-

diceret, perinde me habeoin ufu rerutn , ac

bas , die no&uque e[u urebar. €8 gelu , [ugiebatque

nonufu ; nam dum rebus utor, fic utor ex ra-

omnu; ab oculir sueir, ficque yer viginti annor in

tione & gratia, ut tum non minus fim fubje-

domo tua tibi [ervivi. Floc eít, effeconftantem,

&us Deo, quam finon-uterer. ltane tu , qui

hoc eft, effe fidelem ex hac parte; fedin parvis

tam facile conquereris, fi quid in ufu rerum

praecipue rebus hoc przeftatfervus Dei , id eft,

pateris ? Hinc merito fanttus Auguttinus,

maniteftius fe oftendit conftantem , & fe pure

| . f.de mo- Ha/;t , inquit, vir temperans in rebus hujus vi-

refpiceremandantem potius, quam mandata.

Nam primo de conftantia , cum frequentius

$o 2«

ribus Eccl $z regulam utroque feflamento firmatam , wt eo-

rum nihil diligat , nihil per fe appetendum putet ;

occurrant parva, quam magna, certein parvis

fed ad vite hujus , atque officiorum wece[fitatem,

etiam facilius eftfe conftantem probare,quam

quantwn jatis efl , wfarpet. utentis modeflta , non

in magnis. Efto enim occurrant aliquando

amantis affeftu. Ytemquealibi: In omnibus tali-

magna, in quibus fis fidelis; at, cum dictum

bus non ujur rerum, [ed utentis libido in culpa efl.

fit, non ex uno aut altero cafu fidelitatem

Hoec autem libido fic coerceri poteft, & de-

probari, fed ex multis ; quis non videt, mul-

bet, at deinceps non aliter, nec alio fine, re-

ta illa quotidie in parvis tantum rebus eve-

bus ullis utaris, quam prout vocatio, aut of-

nire, ubi fe probabilem fervus exhibeat ?

ficium exigit, vel permittit. QuapropFer re-

Deinde vero:de puritate , qua imperans

L.3.c.26. &e precatur pius Author : non me vincant,

potius refpicitur, quam imperium , aperte

patet, in parvis rebus, ubi nihil adeo fpe-

[^

delmit. peus neus, non me vincant caro & fanguis :

morté

non me decipiat mundus , nec me fupplantet

&andum cernitir, quod animum pelliciat

"

diabolus. Ecce cibus, potus, veftis & caetera

ad fui confiderationem, ficutin magnis. Ne-

que

R. P. Loha Bill. Man: Tom. £.

Pppp2

668

Bib'lz'othecæ AManualis Concionatorie

li

qüe enim illic magnus proventus, aut ja&ura

cobo Philothea , quod patientia opus perfe«

(

&um habeat, fed non fatis videbat; cur huic

fnagna : non indeullum decus,aut aliqua gra-

vis injuria : Unde fi quis parva & quotidiana

potius. virtuti, quam alteri perfectio adfcriba-

illa conttanter, & qua poteft follicitudine ac

tur ; Quare clariorem hujus dubii explicati-

|

onem petit; cui

j

f

diligeatia perficiat, profe&o indicabit fe unum

f

imperantem pure refpicere, feuni Deo inten-

dere , feilli uniadhzerere , & cum Davide pof-

þf. 72.

Yv. 26.

fedicere: Quidsmihieflincalo , €$ ate quid vo-

as o ub

lui fuper ierram ?. defecit caro. mea, €9 cor me-

glao, P

um, Deus cordis mei, €9 pars mea. Deus in gler-

"XVHI. li?;fpondet Af&&ta ; fuþponendo im-i In Pfal, --

v- 17'

g At Ü

)

num. lii ffbi paries faciant de vebus lmmanis';

primis ex S. Auguftino , quod omnia peccata 19

4

inquitS. Auguftinus ,clamet populus Dei : Pars

mea. Deus meus.. . Non ad tempus pars mea, fed

duc rej faciunt in homine ;; Cupiditas €? Timor ;

[

cogitate , difcutite , interrogate corda veftra , ger-

gars mea Deus in [mcula. — In parvis major eft

fcrutamini con[cientias: videte , utrum po[Jmt. e-

þn

igitur fervi Dei fidelitas , quam in magnis ;

quia inillis major conftantia,& puritas cultus

[e peccata , nifi aut cupiendo , aut. timendo. Pro-

gouitur tibi pramium , ut petces, 1d efl , quod te de-

Dei fpe&tatur , in quibus tota confittit fideli-

leftat , facis , propter quod cupis : Sed. forte non

*

[

M;atth.zs.

tas: Éuge ferve bone €9 fidelis , quia fuper pauca

fuifti fidelis , fuper smulta te conflitus, . Non

induceris donis , terreris suims ; facier , propter

quod times. Si cupiditar mon valuit , forte ti-

commeniorat Dominus , quze magna fervus e-

mor valebit. — Porro autetn fi de [cripturis contra

w t 0

gerit, quia ubi agitur de compenlanda fideli-

tate fervi, declarandum duntaxat fibi id fide-

cupiditatem venit tibi im wentem , quid grodeft

homini , fi totum lucretur mundum, anting vero

tur, in quo eft fita illa fidelitas, ut alii fervi do-

Jua detrimentum patiatur ?. veniat. etiam contra

ceantur, & excitentur ad illam exercendam.

timorem in mentem, Nolite timere eor, qui. occi-

Mattho 1Oe

Luc. I6.

Sic rurfüm alibi Dominus. Qu fidelis eft n mi-

V 280

dunt corgus , animam autem. non po[funt. occide-

nimo, €? inmajori fidelis eft , €9 qui in modico ini-

rt, Ex quibus vides, quanti referat abftinere

quus efl, €4 in majori iniquus efl ; quafi aperte

& fuftinere, cum inde vel virtutes univerfze ,

diceret, non amagnis, fed a parvis rebus di-

vel peccata ornia enàfcantur, Sicidem San-

gnofcitur fidelitas fervi, quia fzepe contingit,

&us Auguftinus de Chrifto Domino : Omnia

ut qui in magnis fidelis eft, nonfit in parvis;

qua hobere cupientes mon. re&le videbamus , ca-

vix autem fit, ut quiin parvis fit.fidelis, non

vendo vitia fecit : ommia qum vitare cupientes à

fitin magnis. Etfic primi hominis tentata eft

ludio deviabamus. veritatis , gerpetiendo deje-

fidelitasinre exigua , qualis eft pomi efus. Sic

cit 2 INon enim ullum peccatum committi. potefl ,

primi Judzeorum Regis in mora & expecta-

tione Samuelis per unam autalteram horam.

nifi dum appetuntur eà, qua ille contempfit , aut

fugiuntur ea ,. qug ille fuflinuit. Atqui in his

Sic plura füppeterent aliorum exempla, qui«

duobus aftibus omnis patientia continetur,

bus Domini fententia confirmetur , fed ipfe

Dominus in feipfo fuisque rebus geftis longe

libenter abftinere ab thibus bonis fenfibi-

libus ; & mala. omnia fuftinere ; narn cum om-

d03)v,

id evidentius manifeftat, quam in aliis. Cum

nis patientia verfetur circa ea, quze fünt carni

$m5

enim vellet indicare, quam fe conftanter &

&

accurate fidelem exhiberet in obfervanda le-

autahimo contraria, nihil autem fit contra-

rium, quam vel privari bonis, quaenaturaliter

ge peribit, inquit,potius c&blum & terra , quin

appetimus, vel fuftinere mala,quze refugimus:

omnia fiant usque ad unum Jota vel unum

apicem. Qüin & ipfe Deus optimus maxi-

Profe&o hinc manifefte fequitur, quod omnis

patientia in his duobus acibus continetur,

V. 22

Pf4o» mus, quiappendit tribus digitir molem terra , id

quos Chrittus Dominus, celeberrima illa fua

elt, tribüs hisattributis univerfum regit mun-

dum ; fapientia, bonitate & potentia , nonne

fententia complexus eít, qua fequentes mo-

$m

net: Qui vult pofl me venire, abneget [emetip[um, Lue. g.

itCuf,

hzec in minimis ragis elucere facit , quam i

€? tollat crucem [uam quotidie, Ett enim abne- V-25.

inagnis ? nonne magis mirandum, quod om-

nes capitis noftri capillos habeat numeratos,

gare feipfum , abítinere bonis fenfibilibus; & -

eft tollere crucem, fuftinere mala. Sic fan- S. Profper

c. IO. de

& ad folium arboris decidens advertat ani-

&us Profper agens de fortitudine feu patien-

mum;quam quodhomines regat & Angelos ?

vit.cone:

nonneadbonnitatem fuam maxime declarane

tias Qwf virtur, inquit, fortiter etiam talibus

biaudunentis fepugnaret , mec acquie[ceret. mol-

Cant.4. ' dam , fic fponfus fponfze loquitur: Zulnerafli

libus, qu& adjuvante Domino dura quaque , vel

Y. 9.

cor 1eum [oror , mea [pon[a , vulnerafli cor meum

in uno oculorum tuorum , €3 in uno crine colli

r jert

iui? Quid minutius unocrine ? nonne ad po-

tentiam denique 1anifeftandum illud divi

Rom. [0"

1.3. deGe- Auguftini valet di&um : Deurcreat minima cor-

Dubiuf;z—..?f.

Ya

€. 14.

nefi ad lit. pora , acuta fen[u animantia , ut mojori attentio-

ne [lupeamus agilitatem mu[ce volantit , quam

magnitudinem | jumenti gradizntir $ ampliusque

,k'lDe zglo & fientia jungendis. -

i iC

smiremur opera fo

"

rmicarum , quam onera (?a-

suelorum.

XIX. Cum qali&uando audiviffet kPhi-

Dubium IX.

lothea , fcientiam fine zelo arma fíine

Deabftinentia & füftinentia. :

milite ,

& zelum fine fcientia militem

fine armis effe, difficulter capiebat fen-

!

XVII. Audierat quondam ex .fan&o Ja-

fum

*

"W

Titulus XLV . Dulia: dfcttita.

«

fum hujus fäntentiæ -

torem quendam Auditores ad refpeGum hu-

eam itaqug flb1 fexpli-.

manum vitandum excitantem, atque inter

caripg;ät, cui .

Solutio.

alia dicentem , quod refpe&us ifte fit gravif-

XX'. Refpondet

Afceta,& utr'iu'squä necelfi:

fimus Chrifti & Dei defpe&us, quodcum fibi ..

tatem fic oftendit; nàm primo; quid efficiet

imaeinari non fatis poffet Philothea

; clarius

fcientia finezelo, cum fit hoc zeli proprium,

fcientiam acuere , excitare, & in medium pro»

id fxbi oftendi petnt cui

ducere, ütfeipfamprodatad opus externum,

quze alioquin non fié excitata lateret; & otia-

T

IT

! Ecel.2o. retur. Hincfapiens femel & iterum : Sapien-

Solutzo ;

*

n

^

32. & 41. tia ab[rondita, €$ thefaurur invifus , que utilitay

V. 17

[

B

in utrisque ? Melior efl , qui celat infipientiam

XXIL Räfpondet Afceita., idque fic often-

"

2

o osfuam , quam homo , qui ab[condit: fapientiam fo-

dit; refpe&us eo eft iniquior, quo perfonse,

am. Zingeli quogue inquit S.- Asnbr: in Pf. 118,

de quibusagitur, magisinter fe differunt, &

fine zelo nihil funt , €9 fubflantim [um amittuut

quoindignior eft illa, quae praefertur ; fed in

grarogativam , mifi eam zelz ardore. fuftentent,

umanis non reperitur tanta differentia per-

Tum paulo poft: Etquid miramur., fi Zngeli

1

d

fonarum, feu talis indignitas ejus. perfonze ,

eum habents [pfe IDeus: Pater ait , zelans slabo

quae praefertur, quam in refpe&tu humano;

7 gerufalem zelo magno. : quia Deusimagaus ; idzo

ergo non eft iniquior refpe&us quam huma-

- €8$ zelur magnur efl, C? pro uniuscujnrque. quali-

nus, Prima feu major propofitio per fe pa-

tate , ita €9 zelus, aub mediocris, aut inagnur efl.

tet. Secunda autem, feu minor facile oftendi-

Zelo vindicatur Jerufalem , ielo: Ecclefia cong»e«

tur; cum enim refpe&us humanus nihil ali-

gatur , selo fides acquiritur, zelo prudentía -po[fi-

ud fit, quam ex cupiditate placendi, vel me-

Mattt o

detur. : Dominur quoque Je[us ait : zelus domaus

tu difplicendi hominibus, aliquod. Chriftia-

m

tuc coiedit me. Et nonnullis interje&is: Ze

num opus omittere, vel óppofitum malum

lus utilis in Sacerdote pracipue, ne negligens €9

tommittere; profeCo hinc patet homines

reui[jur fit. Ac denique zelum vocat Dei vi«

praeferri Chrilto; hae funt videlicet perfonze,

tam, quafi diceret zeli minifterio Deum in

de quibus agitur, Chriftusex una parte prae-

ilis vivere , quibus przedicatur.: Quod ve-

cipit bonum, aut vetat malum; ex alia vero

roetiam zelo fit adjungenda fcientia,duplici-

mundus five homines, quibus placendi cu-

ter intelligi poteft ; Primo quidem , ut per

piditas vel metus difplicendi avertunt ab iilo

fcientiam intelligatar diícretio & prudentia,

bono.tenendo, ut impellant ad. malum. At

Deinde vero etiam peritia & intelligentia eo-

nonne eft tanta iftarum perfonarum diftantia,

rum, qua fpe&tant ad cognitionem Domini

quanta in humanis alia reperiri non poteít?

Jefu. Quid enim doceas, quod ig

2

nores; aut

Nonne fi mundus. przefertur Deo, przefertur

'. quomodo fru&uofe doceas , nifi prudenter

perfona tam indigna, quam longe indigna

- -difcernas , quid, quibus, ubi, quando? quod

efle poteft prae altera , .quze pofthabetur?

oyclare S. Gregorius in hzc verba jJob:

quaecusque. alia fiat comparatio perfona-

Job.48. v.

3. mor,

uis dedit gailo intelligentiam ?. Gallo , inquit,

rum, aut quzecunque earum fit diftantia , vel

6.

5* intelligentia de[uper tribuitur , — quia. Do&lori ue-

unius ad aliam proportio.,

;tota tamen illa

ritatis virtur difcretionis , wut moverit quibus,

differentia finita eft, & fuis terminis circum-

guid , quando €9 quomodo inferat , divinitus mi-

fcripta, cum fiat comparatio inter homines,

niflratur. INon enim una eademque cun&lis exhor-

inter creaturas, quarum alia quantumcunque

iatio convenit, quia mnec cunBlot. par fmorum qua-

aliam dignitate excedat, excelfus tamen ille

eft determinatus ; atinter Deum & hominem -

litas adfiringit ; [mpe enim aliir officiunt ,. qua a-

liis profunt.

Vide, quze plura - profequitur.

nulla prorfus eft proportio, fed infinita quae-

Serm. 9. Quem in fenfum etiam S. Bernardus: Fxcilli-

dam diftantia, quze efficit, ut, cum per refpe-

i.

d5

in Cank - p »olo ftto fpiritus illudet terrorir ,. fi. fcientiam

€&um humanum . przeferantur homines Chri-

negligas : nec habet callidus hoflis machinamentum

fto & Deo, id praeferatur alteri, quod tam

efficaciur ad tollendam de corde dileBlionem ,:quam

longe eft indignum, ut.nihil longius, nihil ..

. Profpet

.qo.de

fi efficeve pojfit , ut in ea incaute , $ non cum ra-

indignius cogitari poffit. — Cui a[fumiloflir me , 1. 46.v.8.

"i, colle

tione arabuletur. . Itemque alibi: Importabilir,

aut adequaftis ,. €9 comparaflis me ? ait Domi-

emph i

ait , ab[que [cientia efü. zelus , ubi- ergo vehemens

nus apud Prophetam. — Ke/ponde , € erubefze.

Quando effet muncus univerfus , quid ille

aemulatio , ibi maxime difcretio eft necelf'aria , que

efl ordinatio charitatis. — Semper. quidem. silus

eft ad Deum,-.nifi quod ait Sapiens ? Tan- Sap. rr.

absque [cientia mimus efficax , minusque. utilis

quam momentum flaterzg , fic eft ante te orbis ter. V. 23-

à

invenitur , plerumque. autem . 9 pernictofus. val-

rarum , 7 tanquam gutta roris antelucani , qug

Rom, ro," &t fentitur. Hoc eft denique, quod Apoftolus

de[cendit in terram ; Sic & Propheta : Ecce gen- Ifa. 4

O. 'V'.

de- Judaeis dicebat : JZmwulationzm | quidem

tes quafi. flilla fitulg, &9 quafi momentum flate- 15*

7(77.2

r veputatoe [unt.

At certe non intervenit

Dei habent , [ed non fecunduss [cientiam. — Non

-eft hoc zemulari Deum , fed f,? ipfum.

in ilo refpectu humano mundus univerf(us,

non Angeli, non Beati, non ipfi etiam

&

homines fanciores , doctiores ,

fapien-

Dubium a

non

tiores ,

non miliones hominum ,

millia, non centum , vix decem , vix

De refpe&tu humano. :

unus aut alter ;

mera eit

plerumque

- XXI. Sepius audiebatPbilothea conciona-

&imagä.nati

o

3

timor

noc&urnus:. ;

Et

Pppp3

tamen

é70

FEibliothécm Manualis - Concionatofie

Ü

tàmen hunc aut alterum preefers Chrifto ?

niftrat ; Dominur. firmamentum rieum , Ef re- Pfal. vy.

M t.t

fugiun meum , €8 liberator sueus ,

- JDeus meus 5 V* 5-

uvu

pr

»fers Deo ? O indignitatem ? Quis ut

Deus? quid tibi videt

ur de Chrifto ? merito

adjutor meus, & [perabo in eum. — Tum vero

!

Deut.32. ergo tales olim audient ; Übi funt Dii eorum

Dominus ; Quoniam in me fperavit , liberabo pg . go.

J

. 88,

eum , protegam eum , quoniam cognovit nomen v . y4.

y

i quibus habebant fiduciam ?. [urgant, €$ opitu-

meum. Hinc przeclare S.. Auguftinus : Forti-

lentur vobis, in nece[fitate vos protegant. P'idete,

quod ego fim folur , €$ non fit alius Deus. pratter

tudo nofira. efi infirmitatir -in veritate cognitio,

€9. in huimnilitate . confefio.. 'Tertio d

enique ad

"!';04

qmaiorem id fpe&at Dei gloriam, ut , quo in-

Du'bviuf-n'XII.

firmiore utitur inftrumento , eo apertius

cognofcatur Deus effe ,. qui facit, quidquid

L

eft admirabile, .& quam fit admira

rj

bile, quid-

d me cum gladio €$ ha- x.Re

g.dxy. :

De infirmitatis utilitate.

quid facit, « Tw ventr a

fia €9 clypeo, dicebat pufillus David Giganti: 45-

LÀ

XXIIL Cum legiffet Philothea, quodS.

Ego autem vent

e

o ad te in nomine Domini , €$ da-

L]

Paulo olim tentato , & liberationem a tenta-

bit te Dominusin manu tea

; ut [ciat. omnis ter--

tione fuppliciter petenti refponderit Deus:

. E$ moverit. univer[a

ra , quia eft Deur in Ifrael ,

2. Cor.x2. Suficit tibi gratia mea ; nam virtur in infirmi-

Ecclefie hgc, quia mec in gladio , mec in hafla

9.

date perficitur 5 mon poterat fibi imaginari,

falvat Dominus. Sic humilis & generofa Ju- Judith. g.

quomodo per id, quod ipfum infirmum elt,

- w — . 3 « €$ C t

dith : Erit €9 memoriale nominis tui , cuim ma-,19-

—

—

roborari aliud poffet ; qmre,vcum duþiqm

mu; fomina dejecerit eum ; .Non. euim in multi-

de more proquqiiïet.

tudine efl virtus tua ,

Dosnine, neque in eguorum

Hebt.10

viribus ; voluntas £ua

36

efi , mec fuperbi ab initio

placuerunt. tibi, fed hu

milium £2 — man[ueto-

*P.LS'ol*ut,io..

rum fenper. tibi placuit/ deprecatio.

Sic ipfe

Dominus infirmitatem carnis noftrze affump-

.—wWm —ll

XXIV. Refpondet Afceta , & verïtafeth

p

i

hojus afferti ex eo oftendit, quodibi fit major

fit, ut gloriofius in ea de diabolo trium-

tl

pharet: Unde illa fant preclara fancti Augu-

virtus, & potentia , ubi majus fentitur divi-

ftini verba : Fo:ti*udo Chrifli te creavit, infirmi-

numáuxilium; tum ibi etiam magis vere &

ortitudo

proprie

dici voffit effe virtutem & potent'am,

tar Chrifii te recreavit: F

Chrifti fecit, ut, Tra&. 14

] ad patiendum. —.Nam fi

quod erat , non. periret : O quantum debemus Joann.

Rom.8. velad agendum, ve

v. 7.

infirmitati ; quantum eft Ícilicet redemptio-

2. Tim- 4« E

Deus.pro no

bir , quir contra nor ?. Doinus meus,

T1fa. 50.

auxiliator meus , inquit Propheta, id

eo non [um

nis beneficium.

jam non miror, quam

Uy)

vV.3.

confu[us , ideo pofui faciem mean ,

ut petram u-

facundus fit Apoftolus in hoc divino confilio

4«

Juxta

depraedicando ,

quoad majorem fui noti-

riffimam , €$ [cio,

quod non confundar.

funt mundi elegit. Deus , if 1. Cer. x,

efl , qui jufificat me ,.

quis. contradicet — mili ?

tiam : Que fluita

jbidem a.

Stemus fimul :

Quis eft

adver[ariis meus ?. -ac-

confundat [apientes ,

€$ infirma mundi , £? con- 28.

xrl sl

!

cedat ad me.

Ecce Dominus Deus. auxiliator

temptibilia , €9 ca, qum mon funt , ut ea , qu&

I.CDt.Q. j

funt, defirueret ,. ut mon. glorietur omnis caro in

23

seus , quir efb ,

qui condemnetme ?. Denique

(

quidquid fe contra opponat,

vel mundus u-

confpe&nu - cjus.

Merito ergo dixit Propheta

niverfus, vel infersus totus , vel orune

s ümul

Toel: Infrmus dicat , quia fortir ego [um.. Et

Joel. c 3.

IO.

diu nobifcum erit

S. Paulus: Cum infirmor , tunc. potens. [um.

2. Cor.12.

jun&

v creature , quam

10.

Dominus, femper illu

d erit verum , quod di-

Re&e tamen monuit Afceta , hactenus di-

uafi ultro

le&us ait Difcipulus :

Major »ft , qui in wobis

€&a non ita intelligenda . effe ,

,g

ndo. Sedininfirmita:

e&im-

veiimus effe infirmi , aut quafi ipfa infirmi-

1.Joann. £fi, quam qui in viiu

tas & impotentia naturalis fint ex fe optan-

4- 46

potentia, fi humil

iter agnolcantur, & perte-

&e Deo fub'iciantur, majus adeft divinum

dae; Domimur efl, qui mortificat , & vivificat , . Re

g. 9.

auxilium , major Dei virtus & potentia. ld

qui gauperem facit , €9 ditat, humiliat €9 [ub-v.2.

levat.

Noftrum vero eft, noftra infirmitate

quod tribu

s rationibus probatur. Prima pe-

titur ab ip

(a Dei bonitate & mifericordia,

D

non tantum non infirmari , nec defperare,

u2 , quo egent

orem videt hominem , pri-

fed eo magis confidere , quo infirmiores fu-

q

luftrat, & monet, ut fe videat

mus, cum invocatus non defit Dominus,

mo quidem i

& agnofcat, quam fit paupe

f & nudus & mi-

qui nos confortet : aut, fienim non adeflet,

fer ;tum fi talem fe agnofcat, aut fi

faltem de

ficut vellemus, velitque nos in noftra imbe-

cillitate relinquere, neque tunc etiam deji-

fe nihil praefümat, & arroget, beniguitatis

ciamur, ne fortiores effe velimus, quam ve-

fuze fontem apent , & abyffo mi[erisrum invo-

Ptar.

v.g. cante mifericordiam abyfjum ; ubi abu

ndaverat

lit Deus. Satisenimfortes fumus , fi noftram

deli&lum , ibi [uperabundabat /|gretia. — Deinde

infirmitatem libenter portamus :. & fuam

Rom. 5.

$QO.

: vero, quae fecunda eft ratio , fi mifer ille fic

impotentiam generofe ferre magna eft poten-

teventus a Domino, non modo non inde

tia.

fe efferatfed magis fe ac magis humiliet,pau-

* Bulias X11l.

ertatis fuze femiper memor , & infirmitatis

rzedicator à(fiduus , fibi totusdiffidat, ut fe

De violentia ad Cetlum obtinen..

totum in divinam projiciat bonitatem, tum

dum neceffaria..

mirum quantum hac dele&atus confidentia

Dominus , fperantium in fe corda roborat,

XXV. Cum legiffet in Evangelio Philo-

confortat animos , & ad omnia vires fübmi-,

1eas

Titulus XLVII Dub"ia J/&ätica. &

671

L

hj

Maith. e, £hea: Regnüw't cglorum vin patitur ,. €9 violen-

exhortatorem , eo quod in vocationis gratia

u.v.r2. fi rapiust illud : partim mirabatur, quod

fit novum illud gaudium , & illa .vocationis

Prall 90,

Deus, cum tam ardenter cupiat omnes ho-

gratia fit in novo corde, quod perfecto non

". M.

mines falvos, nihilomin&s tamen violenter

gauderet in. ingreffa Religionis, nifi novum

illad acquiri velit : partim nefciebat, in quo

eílet, & mutatum, ficut dictum eft, quia gau-

vere confifteret illa violentia

dium nonnifi ex amore naícitur , atque ad-

j quoid utrum-

que.dubium ut ei folvaþur.;

eo , ut fit gaudium fpirituale, debet effe amor

lpiritualis ; ut fit gaudium de mortificanda

carne, debet effe odium carnis, & amor fpi-

Solutio,

ritus , quod certe carnis odium & amor fpi-

fï

tatum efífet.

ritus non effet iu novitio, nifi cor ejus mu-

XXVI. Refpondet Afceta , per violentiam

Converte me, €$ converzar , ait

et

hanc nihi] aliudintelligi, quam vi&oriam de

difficultate , quze in virtutum exercitio oc-

Propheta , quia tu Dominus Deus meus : poft- Jer. 31. v.

currit

?

.

quam euim convertifli me , egi panitentiam, €9 18.

cum enim ex una parte Regnum

pofiquasa oflendifli mihi , percu|fi. femur. meun.

cclorum obtineri nequeat fine virtutum ,

preecipueCharitatis,Caftitatis & Humilitatis,

Quid in femore , mifi voluptas caruis , accipitur, L^ 25.Mor

inquit inétus Gregorius ,

€9 quid efl, qz/mdc'I j

udith.g.,

exercitio ; fimiles autem virtutes exerceri

dit , poflgaam oflendifli. mihi , gercuffi. femur

M

non pollint, nifi naturze corruptze vis & vio-

gueum , ifi pofiquam [uperna. fpiritualiter. vidit,

lentia ioferatur; tam neceffaria eft hzec vio-

omne quod in [e inferiur. carnaliter. vivebat , ex-

lentia, quam ipfa virtus ; & ficut de una vir-

Linxit , ut quanto magir fumma pate[cerent , tan-

|

Hebr.10.

39.

tute ait Apoftolus : Patientia vobis efl nece[fa-

to amplius ima , qum fenuerat , mon, liberent,

ïi

ria , u£ voluntatem |.Dei — facimtes: repor*etis

Nam quanto incipit quisque [uperius vivere , tan-

promi[fionem ; fic plane de vi nobis inferen-

Sicut enim

o €9 inchoat imferius futerire.

da fentiendum eft, cum alioqui nulla fit foli-

mutata dicitur perfona, quia mutatus eftejus

Apoc. 3.

da virtus. Qui vicerit , dabo ei [zdere mecum in

vitze ftatus: fic etiam mutatus eft vitze fta-

i |

21.

throno meo , ficut €9 ego vici, & f;di cuz Patre

tus, quia mutata eft perlona : fed utraque

20 1n £hrono ejus.

Quafi aperte diceret, non

mutatio, tum perfonze, tum ftatus , ut fit

aliter fe debit mecum,nifi pugnet, & nifi vin-

vera & fincera, cor mutatum effe debet :

Ti 1

cat, cum ego ipfe non aliter feffionem illam

(40D,

Cor efl primum vivens, €€ ultimum moriens : hoc

meruerim, quam pugnando & viucendo.

vulgare dictum de utraque vita feu morte,

2.'l'im. 4. Hi»c merito Apoltolus dixit : Bonum certa.

v. 7.

tam naturali, quam fpirituali, vere debet

men certavi , curfum confummavi, fidem zrua-

iítelligi; ficut & illud fapientis : Omni cu- Prov.4.-

vi , in reliquo repofita efl nihi coronajuffitia, non

flodia Jerva cor tuum , quia ex ipfo vita procedit. 23.

folum:autem mihi , fed €7 iif ,-qui diligunt. ad-

" Cef- I

Quafi novitio diceretur ; quia tunc, quando

"

Ibidem g, Uttifuz: ejur. Et vero inquit idem : Qui certat

fumitur habitus , cor eft novum, & in fua

N s.

-Snagone, noncoronabitur , mifi legitiie certavt-

novitate iütegrum , fpirituales fentis affe-

1.Cor.9. pif. Ectrurfum : Ommis autem ,. qui. in agone

&us , amore commoveris & gaudio, bene

25.

. contendit , ab omnibus fe abflinet , & illi quidem

habet , hoc eft fuave Chrifü jugum , hzec

. uf corruptibilem: coronam accipiant , nos autem

d 64

vitze religiofze fuavitas ; fed quamdiu putas

incorruptam. —Ego igitur fic curro , mon quafi

ficfuaviter vives? audi & crede.

Quamdiu

.D'Cor.m.

in incerium 5 fic pugmo , won quafi a£rem ver-

fcilicet cor tuum confervabis in fua integri-

berans; jed ca[ligo corgus meum, |.€9 in. fervitu-

tate, &novitate. Hic eft fcopus propofitze

iem redigo , me forie , cum aliis pradicaverim,

veritatis, & totus finis difcurfus, ut, quan-

tum gaudere femper velis,tantum in hiac no-

iffg repfabui efficiar.

vitate cordis perfiftas. Statim enim atque

N b

*

cor inveteraícet , definet gaudium. Tum

h

! mbi;.m*)&m

autem inveterafcet,quando aliter de rebus

fenties, ac modo fentis.

Modo tibi omnia

vana videntur propter Deum , & falutem , &

De habitu A:rälligiöfo.

nibil tam abje&um in religione , quod non

5

acceptes; fi poft aliter fentias, & judices,

XXVIL Cum aliqua . perfona - religiofb

tum pota te inveteratum, & ne mireris, fi te

habitu indueretur,inter alia dixerat exhorta-

privatum gaudio fentias, quia non eft gaü-

diuni, nifiin corde novitatem fuüam confer-

tor, qui pro illa folegnitate perorabat:

vante,

non efíe in novo habitu novum cordis gau-

Hinc S. Bersardus merito mo-

dium . fed in novo corde : Quam do&tri-

nuit : Serutetur. proinde viar [uar , — €9

tidia Tn illavet«

ba: ecce

nam utpote valde falutarem cum Philothea

jua, qui promiffam centupli gratiam fibi. deeffe

nos reli-

melius explicari petiiffet. -

cau[atur , &v vidibit profeGo ,. [e non omnia re-

quimus

i

liquiffe ,^ nec propterea. miretur , [» mon illud omnia,

peregere , — quod mon eff — promifum , wifi

Solutia..

his , qui relinquent ormia , €9 inter ommia

femet. ipfor.

Quam ob rem idem fan&e

& ad

XXVIH. ( Refpondet Af?eta " bege digüi;e

Patgr Aad fe primo accedentes ,

N

fumen-

!

Bibliothecee Manualis Concionatorig

672

d

magne, ut volaret in defertum , & in. de[erto dr

rit

fumendum paratoshabitum fic urgebät. Ve-

lf

hementius

Alge ergo qui. relinquere. wniverfa

licis affluens , inde. a[cenderet. innixa. [uper. dile-

QUI

difponis , te quoque inter relinquenda. mumerare

&um [uum, uteft in Canticis ,& in Apocalypfi,

0

eneento. Imo vero maxime €9 principaliter ab-

ad illud ipfum exprimendum , quod dicimus

qu

de occulta vita, quze eft manifeftius vita fpiri-

m')

nega temetipfum , ff deliberas [equi. eun ,. qui

exinanivit propter te [emetipfum ; gone. gravi[fi-

tualis.& fupernatutalis. O vere thefaurus in

qon

mam. [arcinam , pone afinariam. molam , terre-

agro abfconditus, pro quo emendo vendi

L

1

debent univerfa. Hinc praeclare S. Augu

fü-

nam molem , gone illa quinque mon hominum

nus in illum Pfalmi verficulum ; £t exalta

pit P 14t«

pf&

qane juga , [ed boum , qua tibi infipienter. emi-

e.

L

[2

fu. Aliogui fequi fpon[um €$ venire ad. wuptias

cornu gopuli fui : Modo fru&us- ger. hibernum in

p

irituales , quinaria hac r

eJ

radice non apparent , attendir quafi aridas arbo-

fl5

uj C Opprq[þu cor-

ves ger hyemem ;. qui non novit. vivere , aridata

poris j'enjuqlitate , mon poteris.

gl

ulet vitem, €9 forte juxtaefl, que vere aruit:

ac!

Dubium XF.

imiles [unt ambe ger. hujgemem ,. illa. vivit , illa

No

emortua efl, fed vita €9 illius zmors in.^ ab[condito

efl. JEflar procedit.: vita illius manifeflatur ,

te

De vita occulta.

v2

grocedit honor. foliorum , fecunditas fruZuwm ,

qn

veflitur vitis in [acie ex eo , quod habebat inradi-

ter

»XXIXQ Legerat quondam Philotlïea in li-

ct.. Ergo modo , fratres, tales [umur , quales [unt

bro quopiam, quod nemo manifeftius cum

t

Chrifto vivat, quam qui occultius: Quae do-

€? alii hominer. Quomodo na[cuntur ,manducant,

fin

&rina cum fibi ipfi contradicere videretur, ad

bibunt, vivunt, €9 vefliuntur, tranfigunt vitam

In

iflams [ic €9 [antti.. Aliquando res ip[e decipiunt

Oedipum iterum fuum confugit , cui

homines , €9 dicunt : ecce poflquam cayit. effe

jeg

üc

Solutio.

Chriflianus, nunquid non &i dolet caput , aut quia

ni

Chriflianus eft , quid habet plur'à me ?. O vitis

XXX. Refpondithfceta, tribus modis in-

arida, attendir jwxta t& vitem nudam in huber-

d

0i

telligi poteft occulta cum Chrifto vita. Pri-

no, fed non aridam. per. eflatis vim ; Et veniet

)

3no fi remota fit a fzecularibus negotiis, & cu-

Dominus honor nofler , quilatebat in radice , €9

U

ris , qualiseft Regularium , vel eorum vita,

qui domi fuse privatam & arctiorem vivendi

tun; exaltabit cornu populi fui.

Y

normam fervant ; Secundo fi vita quidem fit

j

It

publica & civilis, quantum ad vocationem, &

minifteria , fed multa in occulto bona faciant,

| Dub;um XVI.

be

five quze Deum refpiciunt in frequentandis

f

H

Sacramentis , & aliispiis obeundis exercitiis;

: D&j votorum renovatione.

five quze proximum in largis eleemofynis; fi-

-

ve quzeipfos fpe&ant in variis virtutum adti-

XXXI. «Cüm in exhortatione | pro votis

i

1g

bus frequentandis. . Tertio denique, five illi

renovandis diéctum fuiffet: /otanmon re&e re-

Y

Religiofi fint, five (zeculares ; five privatifive

novat, quems nom ip[a etiam vota renovant * non

Pa

publici, five foli fibi vacantes , five proximo-

fatis affequebatur fenfum hujus axiomatis

W

rum faluti ; fic tamen vivunt, ut animam , &

Philothea , quem

aC

omnia fua interna conforment, quantum gra-

ret.

;

-proip ut meiius ,capes-

f

tia poffunt , Evangelicis przeceptis , & confi-

hi

liis ,. qui beatos credunt pauperes fpiritu, &

[

tu

3miferos divites : qui beatiores eos putant,

h

qui lugent, quam qui rident ; & qui

b

beatiffi(mos fe. dicunt potius, Íi male-

XXXIL Refpondet Afceta,- & prïthb f'up:

b

dicantur pro juítitia, quam fi ab homi-

ponit , opportune factum & plane divinitus

g

nibus honorentur, & benedicantur. Hi funt

infpiratum fanéto Ignatio fundatori Societa-

tis Jefü , ut renovando animo jungeretur

Si

przecipue , quos dicimus occulte cum Chrifto

li

vivere : & hi funt pree czeteris,qui manifeftius

votorum renovatio, qua facile4d fieret, quod

IK

vitam vivunt füpernaturalem ; quia quod in

vix alioquin fieri poffet. Cum enim tanta fit,

ü

illis eft occultius, hocipfum eft magis fuper-

& tam alte impreffa menti noftrae votorum

religio , ut nullus nifi perditus, quidquid ad

h

paturale, hoc eft magis fupra humanam na-

Ü

turam, & communem vivendi morem ; nempe

votum fpeCtat, nifi fan&e & religiose velit at-

fi

in divitiis paupertatem colere ; in honoribus

tre&are ; nihil poterat aptius excogitari ad

humilitatem ; in deliciis afperitatem;inabun-

perfecte inftituendam animi renovationem,

(

inflamman-

fi

dantia penüriam; in;varia negotiorum diver-

& primum Religiofi fpiritus

e

fitate, eandem fervare animze zequalitatem,

'dum fervorem , quamíi votis renovandis

& puram Deo placendi intentionem; quid

jungereturilla fpiritus renovatio, fimulque

h

omnes vota renovaturi, difcerent, ac pro-

occultius? quid rarius ? & quid fimul fubli-

mius & excellentius? Aara hec avir. fuper ter-

be intelligerent ,. non fe re&e & religiose

ram , ait S. Bernardus. Haec eft aquila, inquit

vota fua renovaturos, nifi fimul ex reno-

job. 39.

S. Gregorius, de qua Job : Nunquid ad pra-

vatis votis renovaretur fpiritus. Quod tibi ;

v. 27

Religiofe, voto eft religiofius ? At de voto

S

: Gr;:g. .

ceptum tuum elevabitur aquila , €4 in arduir po-

H

1 1. Mor,

net nidum. [uum ?. Haec mulier amitta fole , €$ lu-

agitur , cum de renovandofpirituagitur. De

19

na [ub gedibus , cui datg [unt ala due aguila

um

religione, qua nuncupantur vota , neg;oti

e

Ti?ulus XLVII

Dubiz; Zfcelica.

673

eft , cum de renovationelpiritus n—egotiäris fpi-

baptismum remittantur, dut;itat Philothea,

ritualiter. Quis votireus effe vellet? Reus erit,

an eadem gratia etiam renovationi vo

s

E.

concedeuda fit2 cni

thüin

quivota renovabit, non renovato fpiritu.Quam

-s,.

obrem quantus eft metus, & horor tam exe-

crandireatus contrahendi, tantus effe debet ti-

inor non renovandi animi, cum unum alteri

Solutio.

connectatut. Hocfuppoito, fic difcurrit: Vo-

XXXIV. Refpondet Afceta affirmative ,id-

W wr

ta nonrecte renovas, nili finem affequaris . vel

V

praetendas affequi, cur votarenovantur. Cum

que tribus argumentis probat, quorum pri-

ä

inum ett ipia /nftitutio faciendze bis in anno

enim in bona quovis opere bonus finis fit fem-

renovationis votorum, ad hunc finem , ut

per fibi praefigendus, tum vero maxime in vo-

fimul frat fpiritus renovatio. Sive enim con-

tis Deonuncupandis, in quibus tota vis, tota

fideretur,

. ut a Domino particulatim infpira-

D

religio, totus valor pendetex mente, feu ex fine

;

ta, five ut a fanto fundatore Ordinis appro-

;:

acintentione voventis, & votum admittentis.

bati, una cum ipfo fundata Ordine: dubitari

Noneft,inquam, aliudin voto, quam quod in-

D

non poteft, quin ea ipía gratia, quae funda-

3

tendit votum faciens, & recipiens ; unde fi vo-

tori data eít, ad (tabiliendum fuum Ordinem,

vendo aliud intenderet, qui votum facit, quam

fefe exteadat ad'hanc ejus partem, quae pere

quirecipit, nullum effet votum, non enim in-

fectiioni acquirendze ac confervandz tam a-

tendit vovendo, quod debebat intendere: &

;il

pta eft, ut quotidiana conftat experientia.

tale votum nullumeft, quod caret fuo debito

Secundum eft ipía operis excelleatia ,' feu

fine,fua istentione fua veluti effentia & anima :

:

iplum renovationis votorum meritum, quod

E

Imo eífet grave peccatum fic vovere, nili quid

certe non eft ex fe minus, quam primze vo-

Jegitime excufaret, utignorantia vel metus ra-

*

torum nuncupationis , cum fit eadem plane

tionabilis, aut vis illata, aut quid fimile cano-

voventis , & vota renovantis intentio, pet-

nicum & regulare, fine quo alioquin Deum irri-

fecte Deo ferviendi, eademque prorfus vo-

deret, Deum contemneret, & fegravi religione

veat, quibus ei ferviatur.

At veto certum

obftringeret: qui Deo votum offerret, non eo fi-

et, primam illam votorum nuncupationem

O " -* "E CC NMNES COTS CETUUS MESLDSTUNMEC X o RRMÁM

ne & animo, quo effet offerendum. Sed nifi vo-

tanti effe valoris & meriti, ut veteribus om-

taterenovent, non affequeris finem , cur vota

nino condovatis delictis, novam afferat no-

yenovantur. Velclarius : Nifi renovando vota

vae Vitze gratiam.

Tertium eft, illa quae

intendasterenovare, non habebisinem , &in-

inter vota religiofa & animum renovatum

tentionem,quam in renovandis votis debes ha-

intercedit fimilitudo & paritas.

Quid eft e-

bere. Nam hxec eft horum certa & determina-

nim vovere vota religiofa, nifi fe totum da-

ta intentio, ut expreífe habeturin con(titutio-

re Deo, velut in holocauftum , ut fupfa vi-

nibus & inftituto Societatis Jefu, a quo idem

fumeft? Et quid ett aliud renovareillam men-

cxeterge, quee fua vota renovant, hauferunt re-

tem, quze fit tota Dei, fi qua forte parte de-

ligiones ; neque enim renovantur vota , ut io-

flexiffet ? Unde ficut non dubitatur dari gra-

va velmajori voventes obligatione fe obítrin-

"

tiam religiefis ad ob(ervanda fua vota, nec

gaánt, cum quanta voti poteft effeobligatio, jam

non ad perfecte vivendum, feque totos fuze-

in prima ejus nuncupatione tota contracta fit ,

.:

vocationi conformandos: ita certe tenendum

ac proinde nullus aliusfupereftrenovandi voti

eít; velillam ipfam valere gratiam , ad no-

finis, quam utrenovetur is animus, quo primo

vam addi, ad renovandum & revocandum :

fattum efttale votum. Unde id tandem fequi-

quod femel datum eft.

Levavi oculos. meos Dam'a;va

tur, quod, qui votum renovat, nifi hunchabeat

r.de Na«

ad calum , €9 fenfus sueus redditur efl mnihi,. Bo-23

uch,

finem, non habet finem fui voti ; nam eum de-

nir donabo majoribur , quam habufli ab initio.

E

zech.

bethabere, quam habet ipfa religio, quem ha-

Tunc erumpet quafi mane luen tuu

)

6. tI.

buit ejus fundator, quem habent fuperiores,

;a: tua citius oriztur.

m, 9 fan&fi-ï

fa. 58&

E'

ejus legum , ac ejus mentis interpretes.

YV. g.

Sicutenim cum religiofa primum vota in quo-

libetinfüituto & ordine religiofo fiunt, ficomni-

Dubium XFIII.

nofieri debenta novitio, prout talls eft inftitu-

tiratio &regula: Undein ipfa votorum formu-

" De tempüre.

la fzepe hzecexprimuntur verba, fecundum re-

XXXV—, " Audierat quondam Philothea di«

gulam , vel otomia intelligendo juxta conflitutioner :

centem : Nihil.efl magir noflrum, quam tem-

fic plane in ipfis renovandis votis fe quisque

pus; €$nilil minur efl noflrum. Quse cum con-

conformare debet fuo inftituto, cujus cum alius

finis non fit, quam renovare animum, non alius

tradi&teria fint, non potuit Philothea fibi

perfuadere, quod vera fint ;

etiam elffe poteft vota renovantis, aut fi alius

qual*g .explica«

fuerit, noneritis, quieffe debet.

tionem petit, cui

a

Dubium XFVIL

Sol atio.

De eadem. .

XXXVI. Refpondet Afceta, & primam par«

. XXXIIL Cum juxta commünem-Db&o-

temfic probat: nihil magis eftnoftrum, quam

rum fenfum propter votorum ordinis editio-

quod prorfus pendet a nobis nullo. prohiben-

nem religiofo omnia peccata perinde, u

t per

te; quidclarius? Sednihileft, quod magis a

Qqq q

nobis

. K, P. Lohn. Bidl. /Vl'qn. Tom, [,

E

674

Biblioihece IMannalis Comz'onatwæ,.

"9.

nobis pendeat nuilo prohibente, quam tem-

ventus eft, id e&, refpiràtio; & vita ventus

pus. fi velimus eo recteuti. Nam quidquid co-

eft , id eft, citiffimum tempus. Quam gra-

vis autem hzec jactura fit, vel ex eo patet,

Pfov- 22'

gamur facere , poffumus illud femper cüm Dei

519

gratia dirigere in re&um finem, five ut placea-

quod . ea omnes gravitatis circumftantias ha-

mus Deo, fiveutdiffolvendis peccatis fatisfa-

beat Nam 1. gravis prodigalitas, vel ne-

ciamus., five ut cumulandis zeternis labore-

gligentia eft, fi res pretiofa perdatur, atqui

Geghe u —Qqe —«JF — — QUE

Eccl. 18.

mnus bonis. UndeSapiens: /Von impediaris ora-

ut S. Bernardus & aliicommuniter ajunt , nz-

22

re [emper, 9 me verearis usque ad mortem jufüifi-

hil pretiofius tempore.

2. Si res irreparabilis;

cari, quoniam merces Dei manct in aternum.. Id

atqui irreparabile tempus. . 3. Si res unica

n

eft, hoctibiplaneliberumeft, femperorare,

& fumme neceffaria ;

atqui folum tempus

h

faltem mente, faltemintentione dirigendo tu-

noftrum eft, & ita neceífarium , ut fine illo

nihil habeamus.

um opusid bonum finem: fi enim ex quocun-

4. Res facra; atqui oinne

que opere tibi thefauros gratiarum , & ?eter-

tempus Deo facrum eft.

Unde merito timere

nze futurze glorize colliges, nec vereri debes,

tales poffunt, ne aliquando verificetur, quod

o

Vuz'

ne aut defit labori merces, aut mercedi labor

Chriftus flens fuper Jerufalem dixit: Quia ve- Luc. 19,

A. Cor. 4.

fuperfit; namlaboraturseternitati. O ponde-

nient dies in te , £9. circumdabunt . te inimici tui, 43.

rofum nomen ; O quamrecte Apoftolus, eter-

€9 coangu[labunt te undique €9c. eo. quod non C0«

ne glori pondus, ait, quod operatur in.nobzs ,

gnoveris tempus vifitationzs tua.

quidquid occurrit laborandum. — Hoc eft enim,

Dubiunm

XIX.

quod labori noftro dare debet pondus, ne fit

inanis& vacuus. Alteram partem fic oftendit :

Nihil eft, quod minus nobis vindicemus tan-

De Fervore,

quam noftrum, & tanquam nobis proprium,

XXXVIL Audierat aliquando Philothea

fi nosa Deo feparemus. Ratio eít valdeconfi-

deranda , quia nihil eft minus noftrum, quam

fequentia verba ex fancti ignatii Epiltola cita-

ri: Fovete [emper in finu. cordis veftri vividum S. lgnat.

vita noftra , quae tota eft Dei, ut Creatoris,

ad quosvis pro !^ Epift.

utfinis, utfümmi boni; quze tota eft Chrifti,

quendam , [antiumque fervorem

e per-

utRedemptoris, ut Domini , ut Glorificatoris,

viriute exantlandos labores , quia rarum aliquod ;

[

&

ll st.

Iu Coro 6'

€9 eximium facinus excellit. fexcentir vulgaribus ,

2

& fexcentis aliis ex titulis.

ANon eflis. veftri ;

1o

empti enim eflis prelio magno.

Ut qui vivunt ,

minutirque.

d quem enim virtu:ir gradum. pi-

4, Cor.

ger non potefl adrepere , exigua temporis inter-

15.

?* am non fibi vivant. . Sed qua ratione vita no-

cayedine diligent. mirabiliter volat. Quam do-

ítra non eft, eadem proríus tempus noftrum

&rinam cu

non eft noftrum. Nam tempus & vita fic fibi

m creditu difiicilem. fibi xju.di-.-v

caü'et;

mutuo correfpondent , quantum praecipue fpe-

&atadhumanos noftros actus, utneque aliter

E

"S-ol utio.

concipi polfit, nos aliquem vitze humanze a-

XXXV*IH. Refpondet Afceta, & iïb pro-

&um poffe producere, nifi una concipiatur,

nos tempus aliquod in eo.collocare: neque in-

bat affertum : Illud eft majoris meriti opus;

telligiidpoffit, nos tempusin re quapiam po-

quod eft ex puriori corde profectum ; . fed

quod ferventius peragitur, ex puriori corde

nere , quin fimul intelligatur, nos humanze

vitee noftrae motum & actum aliquem edidiffe.

proficifcitur ; .ergo & majoris eft meriti ;

Nemo enim vivit, nifiin tempore, & nuilum

quod ut melius intelligatar, atque ut fimul

;

apertius internofcatur, quid charitati fervor

EGCL g L]

eft noftrum tempus, nifi quo vivimus. $ic o-

) ^ I-'

mnia terapus habent ,. €8 [urs [patiis tran[eunt u-

addat ad puritatem aGionis, obfervaridum

niver[a [ub calo. Uade illud plane concludi

eft, duobus praefertim modis actionem pof-

fe inquinari & purgari.

Primo quidem in-

neceffe eft, ut fitibinonlicet partem aliquam

vitze tuce Chrifto fubtrahere, neque etiam ti-:

quinatur impuris affeCtibus, Íeu mundanis

bi licet ullam ei temporis negare partem ! nam

propofitis finibus ac intentionibus, a quo

parsiila temporis, quam negares, pars eífet

inquinamento mentem purgat illa charitas,

vitze tuze. Quidquid enim in illa parte tem-

quae nunc refpicit Deum. . Sed cum etiam in

refpiciendo Deo multi fe humani refpectus &

porisageres, viveresfcilicet: &quod tum vi-

veres , nonne tam vere Chrifto fubtraheres ,

difcurfus obtrudant, qui hominem in diverfa

quam tempusipfüum , quo vivere & agere di-

rapiunt, & fub fpecie re&i ac boni fzepe fal-

lant, & avertant a bono, aut certe dubium &

ceteris ? Poffesne actu vitze exprelffo velle Do-

mino vivere, & non velle ei refpirare ? Non

fafpenfum animumficretineant, utquid agat,.

poffes, quia hoc effet vivere, & non vivere;

quove fe vertat, ignoret; acinterim nonnifh

remiffe, anxie, & imperfecteagat; poteft dici

feü velle & nolle, cum vivere, & refpirare fit

uüüth & idem. Sic omnino quantum ad rem

hoc alterum inquinamenti genus, quo non

noftram, licettempus non fittam intrinfecum

quidem .malum appetas ,

nec bonum fine

malo facias; fed quo bonum non fatis bene,

humanse noftrze vitze, quaim ipfa refpiratio,

fic tamen illi eft connexum & colligatum, ut,

non fatis prompte, non fatis ftudiofe ample-

quo a&u vita ponitur, ponaturtempus: &

&eris; a quo inquinamento nos purgat fer-

qua parte tempus collocetur, collocetur & vi-

vor, quatenus qui fuo fervet, in opere nihil mo-

Job7.v.7.ta. . l/entus efl vita mea , dicebat Job, & pree-

ratur , quidquid obviet animo, non fe finit illis

utiS:

clate, hoc utrumque refpiciens, Nam vita

getardari obftaculis, quae apparenti virt

"A

Titulus XLVII. Dubia Aftitica.

67*

fpecie, vel nobili przetextu mentem alio avo-

obfervandum , quod hi fimul affe&us, quan-

cant.Sed toto, quod ajunt,pe&tore rem aggre-

tumcunque yarii & diverfi fint, fjepe concur-

ditut, rem promovet, & abíolvit,uni Deo in-

runtcirca unum & idem obje&um , ut vel fe

| — Prov. 22.

V. I

tentus, uni attentus operi. 7/idifli virum velo-

juvent ad illud profequendum & obtinen-

cein in opere [uo ? coram Regibus flabit , necerit an-

dum, velfeimpediant, &deftruant. Nonneid

2

te ignobiler : eis fcilicet ferviendo, idett , illu-

Taepe accidit, ut quis virtutem aliquam ex na-

ftris ille futurus eft. Et hzec eít vis illa famma;

turali indole velex affe&u humano, vel ratio-

qua praeteritum tempus poffis revocare, qua

nali & divino fimul profequatur ? Nonnee

meétiri poffis ventum , & ignem ponderare ;

contra fit etiam fzepius, ut quis naturali affe-

4. Efdrze,

qu2e tria quondam Efdrze ab Angelo funt pro-

d.

€&u averfetur virtutem aliquam : & tamen

pofita, taaquam ea, quze effent extra omnem

ipfam eandem in alio rationali & fpirituali af-

efficientiam pofita ; fic enim fervor praeteri-

fe&u diligat, & obfervet ? quod & de vitio

ä

tum revocat tempus , cum lacunze replentut

quolibet fic fentitur & dicitur, cum re&e op-

Job. 7.

ilorum menfium, quos fcriptuta vocat va-

pofiti circa idem excitantur affe&us & amo-

li, !

L 17

£u0; ; replenturautem, cum fervor geminat

ris, & odii , & perfecutionis & fugze. Denique

N

opera, non tam numero, quam valore & meri-

quod obferves diligenter, cum hi affe&us lint

to. Sufceyit de manu Domini duplicia gro omuibuy

plane oppofiti , atque interfe pugnantes, ut

qeccatir [uir. Metiris autem ventum, cum ad

patet , oportet aliosprze aliis effe unius rei ve-

unum quodque momentum , quo aerem fpi-

ros affectus, & aliosfalfos : Neque enim ve-

ras, inlpiras operi meritum. Ignem denique

re &ex cequó poteít animus fimul virtutem

ponderas; cum tanta fervoris habetur ratio,

aut vitium colere, &odiffe: auwt enim unum o. Matth.&.

ut pro fingulis ejus gradibus agendi meritum

dio habebit , €9 alterum diliget, aut wnum [ufline. V: 24-

crefcat & praemium. — Sic przeclare fan&us

bit, €9 alterum contemnet : inquit Dominus.

|

Hieronymus in Apoftoli verba ; Redimentes

Supponit ». effe&um nihil aliud effe, quam

lempus , quoniam dier mali fant : quod in. dicbus

quando actu & re ipfa fit aliquid , quod de-

15 lomi, l

malis efl, inquit, quodammodo immutamus illud ,

pendet a nobis, & quod non fieret, nifi velle-

j nj

2

de t«

E$ dies malos in bonos vertimms, €9 facimus illos

mus , ut cum fcientes volentes non ex primo

Ecc!; $1.

non profentis [eculi , fed futuri. O quam proin-

naturz impetu , fed advertenter cogitamus,

', f

de fapienterfapiens: /m ommibws operibus tuis

v. 27.

£flo velox , && omnis infirmitas non occurret tibi.

loquimur aut quidpiam agimus ; iíta cogita-

tio, velloquela, vel a&io dicitur effe effe&us

Non zegrotabilis illa zegritudine animi, qua in

negativus, qui effe&us tam in a&tu vitii repe-

divería diftraharis, & qua diftra&us vix ali-

quid agas,aut agendo merearis. Nonoccurret

ritur, quam in a&tu virtutis. Unde funt pec-

cata commiffionis& omiffionis fub eadem pec-

fi&ta infirmitas corporis , quafi non id poffis

cati fpecie ; Qaia ad idem ordinantur & ex co-

operari, quod occurrit. Non infirmitas ani-

dem motivo: procedunt , inquit fanctus 'Tho-

mi, quafi nolis, aut nefcias ; non infirmitas

mas, ut cum avarus rapit aliena, & non dat

ipfius operis, quafi fatifcas operando. Nulla

fua, quxe dare debet ex eodem affectu pecue

denique tibioccurretinfirmitas, quia veloci-

nize; & gulofus fuperflua comedit, nec debita

tate & fervorefic roboratur animus, ut, licet

P^

fervat jejunia, ex eodem etiam affectu eulze.

etiam infirmaretur , non defineret operari &

His fuppofitis ut cognofcatur, uter altero fit

;j

tunc Vvel maxime diceret: Cum infi

;*mor tunc

verior rei affe&us, videndum eft, uter fit ma-

" potens fum.

gis libet & voluntarius;nam hic profe&o af-

fectus eft verior, qui eft magis voluntarius; fi

Dubium XX

magis voluntarie confentis vitio, quam virtu-

ti, magis verus eft affe&us vitii,quam virtutis;

De affectibus.

& affectus virtutis, quem tum fenties, non

erit verus affe&us virtutis fed falfus,& adum-

XXXIX. Legerat quondam in libro Phi-

bratus. Hinc illa fan&ti Thomse , & fimiliain

lothea, affe&um przecipue probari ab effe&u;

prima fecundae : us in tantum efl peccatum ,

quia vero advertebat , multos concipere va-

fn quantum efl volnntarius , €7 in nobis exiflenr,

ria defideria, poft quse tamen effe&tus non fe-

Et cum peccatum grincipaliter im voluntate

. quatur, non parum dubitare coepit de verita-

confiflat, quanto motur geccati magit efl propriur

te hujus fententize , cui

voluntati , tanto peccatum efl gravis : Atque

idcirco Apoftolus , voluntarie , inquit, peccan-

So[utio.

tibus nobir terribilis ex[peBlatio judicii, id. eft,

quo quis magis voluntarie peccat, eotetribi-

.. XL. Refpondet Afceta, &inprimis fuppo«

lius judicatur ; atqui pereffectum maxime

A

Ait, 1. hanc vocem affe&us zequivocam effe

s

probatur , & manifeftatur,quisnam ex multis

adomnes illos motus, quo movetur animus

affe&tus fit magis voluntarius, Namcum ef-

circa rem unam, veldiverfas, exprimendos;fi-

fe&tus procedata voluntate, & voluntas adile

veenim fitnaturalis inclinatio , feü pafífio ap-

lum producendum fíuo moveatur affe&u,

petitus concitatior, feu fimplex voluntatis

profe&o necelfe eft, quod effe&us fit tam

complacentia, feu denique abfoluta volun-

certum fignum affe&us, quam certo cone

-tas,dicuntur hi omnes animi motus eodem

affe&tus & concupifcentize nomine, licet eo-

ftat effectum elfe fignum fuæ caufze,

rum ratio fit longe diverfa.

Deinde vero eft

R P. Lohn. Bib. Man. Tom, 1.

Qqq42

Dubium

— —

Bibliothecm Manualis. Concionzterue

676

Dubium XXI. :

ait, re&e fenfiffe Philorheam ; de pofteriori-

bus intelligendum S. Climacum, eo quod fi-

7)

De exempli efficacia.

ne tali contemptu fe

rvus Dei elfe non polfit;

ficut S. Paulus indicavit ; quid enim q

ugerit Ga'at. f.

"V. IO

yi

& quietem ? At-

dnr

XLI. Audierat frequenter citari Philothea

Religiofus , nifi perfe&ionem

n

Senec. |.1: (equeritem Senecze fententiam : Longum iter

qui neutrum fin

e hoc contemptu obtinere

(

epift, 6. yer pracepta ;. breve €8 efficax; per exempla: Sed

pote

ft; non primum, quia ficutis, qu

i diftor-

ül

tam

habetregulam, diftorta & imperfecta o-

fr

cum ipfafere mag's per ferventes fermones,

pes

aut libros devotos moveri fe fe fentiat, dubi-

pera facit ; i

ta qui hominum finiftra judicia

tat de veritate hujus lententize , cui

attendit,imperfeGa faciat opera, ne

celfe elt.

l0

Non fecundum , quia, qui omnibus placere

p

Ju

: Solutio.

H

it, cum impolfibi-

I5

hi

cupit,nunquam id obtineb

le fit omnibus placere, uti. bene n

otavit pius

für

XLII. Refpondät Afceta, dupïici ex capite

Author, dicens : multi mulia Joquuntur,

& Thomas

[

enda.Sed & omnibus ^emp.

hanc exempli efficaciam oriri; 1. quia fideli-

ideo parva fides eft adhib

l'æl 4 c.g'v.lg'Egl

us inftruit, eo quod non tantum doceat mo»

fatiseífe , non eft poffibile.

Etfi Paulus omni- ^ 9^

]i

dum aliquid faciendi, fed etiam poffibilitatem

bus ftuduit in Domino placere, & omnibus

al

oftendat; namutbene notavit S. Amoroftus :

omnia fa&us eft, tamen etiam pro minimo

JiPhiip d

Non difficile eflimatur , quod jam fa&tum con[pi-

duxit, quod ab humano die judicatus fuerit.

citur. Hinc Deus S. Augultino tergiverfanti

Egit fatis proa

liorum zedificatione & falutes

3- VI 8' i U

fnt

continentiam , cum pueris & puellis oftendit,

quantumin fe erat

& poterat; fed ne ab aliis

g

dicens : Potuerunt ifli €9 iflg , €$ tu nonpoteris?

aliquando judicare

L

tur, vel non defpiceretur,

l

Idem & quivis videns aliorum exempla. Re-

cohibere non potuti

t. Ideo totum Deo commi-

VÜ

patientiaachummi-

&e ergo S. Laurentius Juftinianusl. 1. de con-

fit, quitotum noverat : &

fe

fli&u interiori cap. 2. Dabisvocitue vocem vir-

litate contra o

ra loquentiuminiqua, aut etiam

h

tuiis , fi , quod fuades , prius tibi cogno[caris per [ua-

vanaac mendofa cogitantium, atque pr

o lu-

I

fiffe ; validior operit , quamoris vox fl ; fac , ut lo-

.

bitu fao quzeque ja&antium fe defendit.. Re-

tor

queri

;. 3. Etiam potentius movet. Ita fponía

fpondit tamen in

terdum, neinfirmis ex iua

Cant. t. Trahe nos po[fl te, curremus in odorem

taciturnitate generaretur

fcandalum.Sed quid

€$c. Alludens ad morem columbariorum bal-

de Paulo dicimus? quis

Chrifto,quis Deo fan-

É

finitra de

,,

"

famo allinentium columbas, ut alias trahant.

&ior?& tamen quis neicit, quam

Cant.-3. Tincipfefponfus : Surge amica mea, [peciofa

his judicia fint lata?

Quod opus praeftantius

Matth, & Dlg

Y

nea , €8 vem , columba ia : nim/rum ficut co-

Redemptione,

& tamen quam multi carpe-

homine nobilius? & tamen

L

00

Jumbis gratus eft odor ba'íami; ita odor vir-

bant? quod opus

g

Hom. 12.

tutishominibus. Hinc S. Chryfoftomus: Ni-

quis nefcit, quod etiam hoc

carpferit nonne-

in c. 13.

hil adeo. Gentiles arguit, ut virtur €$c. & Apo-

mo, judicans januam dee

ffe; quid ergo fuper-

$M

1. Cor. x

bemur. Unde re&e

l

v. 18

- ftolus: Chrifli bosu; odor. [umus im. Deo, in his ;

eft, nifi ut perpetuo tur

qui falvi fiunt , €9 his, qui pereunt.. Ideo alii id-

conclufit S. Gregorius N

azianzenus , corda-

ipfum magneti ferrum attrahenti compara-

tis hominibus pluris faciendum , magisque

fc

Tbid.c.2. runt. Hoc inftructus S. Paulus : Sermpo tieus

[4]

curandum effe judicium Dei, quam omnium

Y» d.

e

s nradicatio mza on in per[uafibilibus humana

aliorum in unum.coactorum hominum. An

"

g verbis, [:din ofenfionz [piritus. €9 vir-

tu , inquit , fi

duos homines,quorum alter acu-

hi

fagpienti

or & hebetior

d

1us,

ut fides moflra non. fit in [apientia. hotmni-

tior & fagacior, alter gmperiti

t

num, fed in virtute Dei. Hinc S. Dominicus vo-

effet, de eodem negotio in confilium adhibe-

lens convertere alios adibat domos, & ali-

res , recta mente przeditus videreris , fi relicto

V

judicium imperiti fequereris,

f

quamdiu ibi commorans fan&te vivebat. Et

prudenti confilio

afus, quod

l

P. Ludovicus Gonzalez in Societate Jefu

an non Roboam ex eo eft reprehe

teftatus eft, plus fe afpe&u S. Patris motum,

pro nibilo habita fenum fententia juvenum

?

confiliis paruit? & tu, cum Deus & homines

p

quam quacunque lectione a.ut concione

i

inter fe expendunt

ur , judicia hominum po-

Dubium XXII.

tiora duces, quam

Dei? Re&te ptoin Philo-

thea illa pii Aut

horis verba fibi applicabit:

li

"nceas a mmor

tali homine ?. hodie Ibidem.

De judiciis humanis.

Quis es tu , ut ti

i

efü, €9 crar mon comparet.

- Deum time , €9 ho-

&

XLIIL Cum quondam Philothea S. Clima-

minum terrores non expave[ces.

cüm dixiffe audiffet : Prima virtur monachi

efl , hominum judicia contemnere : vehementer

Dubium X XIII.

L

hoc di&um mirabatur . cum utique Superio-

fum & aliorum virorum fapientum judicia

De alienorum bonorum -parti-—;i;.

E

non modo non fpernere , fed vel maximi 2e-

patione,

ftimare,audire,& fequi oporteat; a quo dubio

XLV. Reþitaverat aliquando

' Philothea

*

utipfa liberetur.

4

verficulum illum Davidicum : Particeps ego P(alm.

ij

Q:

Solutio.

um omnium timentium te: ,^ cuflodientium: man- 1x8. V-98.

data tua , fed non poterat perfuadere fibi ,

XLIV. Refpondet Afceta , & pro funda-

mento ponit , *duplicis generis effe judicia.

quomodo quis aliena

bona fine injuria alte-

1. Conformia Dei voluntati, regulis, & ratio-

'rius participare queat. Quare ut re&te hanc

Y

ni 2. Alia his difformia ; de prioribus ergo

veritatem capiat.

, þSol'utio.

—

N

Titulus XLV 1. Dubia Afcetica, '

677

f

ä

becca, cui dixerunt: Soror moflra er, errfzarin Gen, 24.

nille millia. Quanto magis fratres fpirituales, ró.

XLVI. Refp

EGa'at, b

ondet Afceta , duplici modo

cum bona hzec quanto prxftantiora, tanto

,Vi IQ

poffe aliquem poffidere bona alterius.

1. &-

digniora congratulatione. Tertio , quiamem-

minenter , in Deofcilicet.

Narratur de quo-

bra ejusdem corporis. ItaS. Apoftolus: Sicuz t. Cor.12,

É

? Y

dam Rege Francie , quod quondam titulos

corpur anum efl, €9 membra habet. multa: omaigi^

Imperatoris przelegi curaverit, & quando v.g.

auier membra corporis cum fint multa ,. uaum

dicebatur, Rex Bohemiz &c. & ego Rex

Laniemn corgur funt ; ita €8 Chriflus ( imo & re-

Franc. &c.indicare volens, hunctituluin om-

ligio ) Deus temperavit. corpus ei , cui dederat ,

8

nes alios eminenter continere.Idem facitReli-

abundantiorem £ribuendo honorzm , wt mon fi

äi

- Pf 143.

giofus verus.Sequitur S. Davidis exemplum:

Jchifma in corpore, [ed && ip[a pro in vicem. [ol-

15.

Beatum dixerunt gopulum , cui hg [unt: Bea-

licita fint membra. . Et fi quid patitur unum meimn-

tus populus , cujus Dominus. Deus ejur,. Sequi-

Tlomy

?

brum, compatiuntur omnia membra ; fique glo-

eapl4,

tur S. Francifcum diu noctuque meditantem:

riaiur unum. membrum , congaudent ommia meme

036

€,2. V. I8.

Deus meus , C? omnia. Dicit cum Habacuc:

bra, ta profe&to primi Chriftiani, quorum

Ego autem gaudebo in. Domino, €9 exultabo in

orminia communia,& cor unum erat.Hinc com«

Deo falutari meo. 1. Videbit quidem , aliquos

munis erat vox de illis: Ecce quomodo amant

habere volu

ptates in cibo & potu , in tactu

AdPhilip, &c. Sed n

OX dicet : us meur €9 ommia.

fe, &c. fiifti, quando magis Religiofi, quiutar-

&ilfime cum centro deberent effe conjunai,

: 39 V. 80

Aut cum S. Paulo : Propter quem ownia detri-

ita magis conjungi deberent inter fe

mentum feci , €$ arbitror, ut flercora. Sicuter-

[me

adeo omnia.communia reputare.

go nemo invidet alteri comiti ob lutam ad-

Dubium X XIPF.

hzerens, ita nec habenti voluptates fenfuales.

Videbit 2.alios honoribus & laudibus affici;

De locutione.

fed ego in Deo : Nimis honorifiati. [unt. amici

tui Deur ; lervire Deo , regnare eít. . Laus

XLVII. Audierat Philothea quondam illam -

Chrifti fententiam: x abundantia cordir os ( Mattls 1.

mea tu es &c. Videbit. 3. alios habere mul-

tos amicos, fautores, patronos &c. fed dicet:

quitur:citari,fed fentum illius non íatis affeque- ?**

Egoin D«o. or amici mei eflis , fi feceritit, qua

: ba;uf ; quare eundem fibi explicari petiit; cui

$

Solutio.

ego pracipio vobis. líte vult, fcit, & poteft&c.

Inte, Domine , [peravi. Dixi , Deus meus es tu.

Videbit 4. alios in divitiis ; fed ego in Deo,

XLVIIL Refp. Afceta, multas quidem

Matth, 6,

caufas effe, ob quas ex abundantia cordis os

Dous meus €$ omnia. Verze divitize funt, quae

loquatur, fed eam maxime ; quam Thomas

33

nos virtutibus divites faciunt ; Quari?e re-

Kempenfisindicavit dicens: Quaretam liben-l. r. c. to,

gnum D , €9 juflitiam ejus, €9 luec omnia ad-

ter loquimur, & invicem fabulamur, cum ta«

jicientur. vobir. "Videbit 5. alios ad officia

men raro fine lzefione con(cientize ad (ilen-

honorifica applicari ; fed ego in Deo. Quin

tium redimus? ideo tam libenter loquimur:

imo beati, qui audiunt &c. Videbit 6. alios

quia per mutuas locutiones abinyicem confo-

Ícientiis pollere; fed ego in Deo.

Chriíte,

Íciant quzecunque alii, mihi fufficit una co-

lari quzerimus, & cor diverfis cogitationibus

fatigatum, optamus relevare. Etmultumli-

gnitioquetui cognitioque mei. Ego autem ni-

benter de his , quze multum Ciligimus, vel cu-

zonc

hil exittimavi, me fcire, nifi Jef. Chr. & hunc

pimus, vel quae nobis contraria fentimus, li-

crucifixum.Accedit, quod tota felicitas confi-

betloqui, & cogitare. Quibus verbis clare fa-

ftatin voluntate Dei adimplenda ; hanc autem

in quocunque opere unustam bene adimple-

tis oftendit duplicem effe caufarg , cur de hoc

vel illo objectolibenterloquamur. Prima eft,

re poteít, acalius ; ergo omnia bona vera al-

relevatio cordis ; eft enim cor noftrum mufto

terius participabit. .2. Formaliter participare

fimile ,quod exfpumare nifi permittatur, o-

poteft per charitatem, ut praeclare S. Auguft.

mnia vafa difrumpit.Hinec S.Bernar

dus : Sup: Ser, »6, tn

notat : Congaude i/li, cui Deus aliquam gratiam

gre[Jus dolor altius introrfut radicat

, £0 acerbior Cant,

dedit , €9 potes in illo, guodin tenonyotes. Ille

frudus , quo non eft exire permilfus ; habet enim

»

labet forte virginitatem , amaillam, €9 tua eft.

Ípeciemignis, teíte Petro Blelffenfi

2

quia quo Epift. 49,

Tterum tu habes majorem gatientiam , diligat £e ,

plus tegitur, plusignefcit, Cujusr

ei cauíam

bidett,

€9 tua efl , hocideo, quia in illo tu es. . Per proprie-

dat S. Thomas: Omne nocivum interiur clgu- 2.2. q. 38,

i

£atem enim mon es t£u , per charitatem t es.

[nim magis af

J

) 3

Jigit, quia mugis multilicatur ig-"* 2

Quibus verbis allegoricis oftendit pulchetri-

tentio anima circa ipjum ,. [ed quando ad exterio«

me fundamentum, propter quod alterius bo«

ra diffunditur, tunc animm intentio ad rxteriora

h

num etiam noftrum cenfere debeamus , fcili«

quadam disgregatur , €9 fie dolór. minuitur inte-

cet quia unum fumus, propter triplicem ti-

rior. Sed & S, Nilus : Uti nubes du

m den[? Ogat, de

tulum, Primo quia unius nature ; fi ergo

Junt , €$ ob[cure , tum aquis turgent, at

pofiquam interempt

omnia animalia ex ipfío naturz inftinctu

ea5 effuderint , clorefcunt, €8 folendi

commune reputant damnum vel bonum,

dæfzunt. SIC SS. Innoc

quamdiu quisa tentationibus fuis onuftus &

quanto tnagis ii, qui natura rationali funt

gravis incedit, in magna triftitia confufus an«

falm:

praediti ? fecundo quia fratres nobili Chrifti

[8. V,6 [

Boribus vivit , & melancholia repletür,

fanguine procreati ; quis autem non quotidie

at hoc onus a fe excutiendo , quando-id

experituf , quantopere fe promoveant fra«

excutit , & a Íe objicit & alteri mani-

tres; pulchrum exemplum habemus in Re-

feftat , cor alleviatur, triflitia mitigatur

Qqqq a

homo

Bibhiothece . Manualis Concionatorie

678

fit

h--okm'o" quiete & gaudio delinitur.Altera cauía

quia fatiat animam, atqué adeo bene fapit,

4

- amor eít, qui verba di&at,& eructat , uti ipfius.

Ex quo deducitur , ficut communiter duo

Pa

natura oftendit; cum enim amoris effectus po-

funt fines ; unus mundanus, quem mundus

[

tiffimusfit , unire amantem & amatum , fihoc

fibi praefigit; alter Divinus, quem Deus

obtinere corporaliter non potelt , fpiritualiter

rzefcribit : Íta duplicem quoque ftultitiam

lt

Quem autem finem fibi

U

obtinereftudet,per memoriam per quam ama-

& fapientiam effe.

2l

tusfpiritualiter quodam modo in altero exiftit.

praefigit mundus , patet per fe, fcilicet volup-

Quia vero memoria nullibi fere magis, quam

tates carnales , & honores , & quaze ad hzec

i

ducunt ; qui ergo hunc finem praefigit, & ad

il

perlocutionem excitatur, ideo de his, quae a-

" mamuslibenter loquimur. Et hoc videlicetip-

hunc omnia media ordinat , hic fapientiam

gi

fe fponfus fub calculo approbavit, dum dixit:

minundanam habere dicitur ; qui vero heec

00

Cant.2. — Souet vox tua in auribur meir, vox enim tua dul-

contemn't, ftultus ; Econtrario vero : qui

2ü

14.

tiü

cis €$c. quae enim convenientia inter vocem

fibi finem przfigit amorem Dei & fimilitu-

& faciem ? quid pulchritudo faciei ad vocem

dinem Chrifti, & ad hunc finem ordinat o-

Ifis

conferet? Multum profe&to; nam dum facies

mnia , hic enim vero ftultus quidem mundo,

fu

fed fapiens coramDeo reputatur : qui vero hoc

f

formofa generat amorem, hoc ipfofacit, ut

)

etiam vox grata fit, quia memoriam amati

negligit , quomodocunque fapiens mundo

i L cor' 9' fïn

^

Cant. 4.

excitat. Hincipfeíponfus: Favus diflillar la-

videatur, ftaltus eft, quia , tefteS. Paulo, Sa- ;.Cor.g. L us

jer

Y Al

gpientia hujus mmmdi flultitia fl agud. Deusn. 19

bia tua, [pon[a, mel C? lac [ub lingua tua. Patet

ft

ergo, quam vere dicatur, ex abundantia cor-

'Talis ftultus erat S. Paulus, quando dixit: *- "9r4* .

p

dis os loqui ; quamque verum fittritum illud:

Aos flulti propter Chriftlum €9c.. Quare , quaefo, ï)?;i[. 3.

L Dror. a, d

Qualis conftitutio , talis locutio. Ut merito

propter Chriftum

Ld

?

quia propter Chriftum y. g. *

AA jm

Sapiens dixerit: zdole[cens loquere , utvideam

omnia detrimentum fecit , Gv arbitratus efl ut

p

te.Unde patet, quam libenter Religiofi de re-

fiercora , ut Chriflum lucrifaceret ;id eft, ut illi

fe

bus fpiritualibus loqui debeant. Hic enim

fimilis fieri , & dicere poffet: /woautem, jam

on

non ego, €?c. E:t hzec. videlicet eft fententia ,

proprie locum habet illa S. Jacobi fententia :

li

Si quis gutat. e religiofum e[Je , non. refrananr

quam ambire , & fe&ari debemus , omnia de-

Q

linguam fuam , [ed feducens cor [uumm, hujus va-

trimentum facere. Quare audiendus A pofto-

4

lus: AVolo vos ignorare, fratres , myflerium hoc; Ad Rom.

na efl religio. Unde enim colligi poteft, Reli-

e

1Cc oc-

[

iofum elffe, nifi exloquela. . Profecto

ut non fitis vobis ipfir fapientes. — Si quis ergo vi- 11. V. 95

cini poteít illud Judzeorum : /Vam €$

1

oquela

detur inter vos fapiens effe , flultus fiat , wut fit fa-

tua manifeflum te facit. Hiujus rei praeclarum

gienr. . Vere enim, quae ftulta funt mundi,

teftimonium dedit ipfe fpiritus San&tus ap-

elegit Deus , ut confundat Deus fapientes. Et

arens in difpertitis igneis linguis, ut often-

ignobilia mundi , & contemptibilia elegit

deret illos, qui Spiritu fan&o repleti funt, fer-

Deus, ut ea , quze non funt, deftrueret.- Hanc

venter de fpiritualibus loqui debere.

Hinc

amavi, &exquifivi, hanc optavi, & invoca-

Apoftoli coeperurt loqui magnalia Dei. . Me-

vi &c. hanc ergo ftultitiam2eftimemus, hanc

i

- gito ergo audiendus S. Hieronymus dicens:

defideremus, hancquzeramus , ut veram fa-

Filix lingua, que non novit, nifi de. Divinis te-

pientiam inveniamus, & dicere olim cum fa-

!

Ad Ephef. epro [;rmonti, Sed & S. Apoftolus dicens;

piente poffimus : 'enerunt mihi omnia bona Sas.7,

4Y-29. Owmnis fermo tmo'ys ex ore vefiro non procedet,

ariter , €8 inumerabilis honeflas per. manus il- v. xt.

ed [i quis bonus, ad edificationem fidei , ut det

lius , €9 letatus [um in omnibur ; quoniam in

ratiam audientibus. Et ut ait : J'erbum fanum

omnibus antecedebat me ifla fayientia.

f

irreprehenfibile ,

utir, qui ex adver[o efl , verea-

a.ad Tit. ;u5, nilil habens malum dicere de vobis.

Sed

"

otius dicamus cum Philofopho , £go ita me

-Dul-u'vum XX»VI.

geram , nemo vt crediturus

fit mihi detrahenti,j

De corpore tra&tando.

nomenque meum laceranti.

LI. Adverterat quondam Philothea, non

k

Dubium XXF.

t

modice animam fuam a corpore aggravari,

quare defiderans amovere hoc impedimen-

De fàncta ftultitia.

tum, quaerit , quomodo id obtinere poffit?

fP

cul

Solutio.

i

XLIX. Legerat aliquando Philothea S.

1.Cor. 1. Paulum dixifie: Quod flultum efl Dei , fapien-

LII. Refpondet Afceta, commode

idS. Daï

——

25.

videm docere, dum ait: Ut jumentum fattur pta. 72.

ii a ia ia

—

zius efl hominibus : quee verba cum contra-

dicere fibi videantur, merito genuinam illo-

fum apud te:. Quibus verbis tria circa corpus v.23-

-obfervanda effe, quze Siracides indicavit di-

rum explicationem petiit Philothea , cui

cens : Cibaria, €?* virga,€7 onur afino. Et 1. qui- Eccl. 33*

dem cibur ei perinde ut jumento prazebendus; v.25-

Solutio. :

hinc ficut certa tempora in pabulo offerendo

obfervantur, ita & in cibo ac potu cu-

L. Refpondet Afceta, aitque pro. fünda—

randum, ut extra confueta tempora re-

mento fupponi debere, quidfit fapientia;

fectionis non facile comedatur, & biba-

nimirum ícientia finis, & mediorum ; Hinc

tur.

Certe S. Philippus Nerius hoc tanti

fecit,utdixerit , neminem fore virum fpiri-

—— . 8 RL aneaB — mb bb Éd Bs uI u

enivm, fapientia , igi eft, fapida fcienþia, dicitur,

tualem,

Jditulus XLV1L

Dubia Afcetica.

679

ritualem, quiextratempora prandii, & coenze,

vitze confervatione non. tam fcrupulofe folici-

aliquid bibit, & comedit. Deinficuteques

;

tum me effe oporteat, quam de virtutum ine-

N

H

pabuium incerta menfura apponit, cavetque,

fitorum

ne jumenturm nimio zeftu incenfum fumat avi-

queincrementis, & animi fempiterna

"* ^

1

falute; nonteneor mediis o

mnibus pofl

ibili-

de uimis potum, velcibum ; ita & id ipfum in

bus vitze producendze anxi

[

LX

isftudere, necme-

cibo, potuve corpori preebendo obfervandum.

- dico alicui morem gerere,

qui, fi aquze potu

2. l'ire1, id eft, caftigatio adhibenda; nam

non abfineam, vin

oque nonutar, decennio

Aícetze re&e monent, nunquam etiam a fan-

toto citius me moriturum

pronuntiat; neque

&iffimis viris omittendam effe corporis caíti-

medicamentis uti,

quibus addecem annos pro-

gationem; fedperindeac eques, dum equum

rogaturum me vita

nrcoguofcerem ; neque fi-

confcendit, etiam non peccanti equo calcar

milibus decaufis coe

H

iüm mutare, aut domici-

aut virgaminfligit, ut ipfum timere difcat, mi-

lium ; mihi enim d

octiffimorum virorum hac

tiusqueac cautiusambulet; ita ob eundem fi-

in parte pronunciata omnem in hisce dubitan-

nem femper caftigandum corpus effe,' utíciat,

»

di materiam, omnemquetcrupulum adimunt,

P

fubeffe fe debereanimze, minusque negotium

Ad quorum contirmationem adducit idem A-

:

faceffat; idquod S. Paulus fuo exemplo con-

Apud

E

x

E

fqeïa S- Therefize exem plum, quee, ubi diftin-

f COf ? ?0

| 1. Cor. g. firmavit, dum dixit: Cafligo corpus meum, €9

Xit, quid fanCtorum res geftze admirandum *

. Penaez

9

N

ervituti fubjicio , me dum aliir pradicavero, ipe

quid imitandum pro

'

quin,

V,

-;

ponant, tria notandafug-

p.3.c.8.

IOI

N

reprobus efficiar. 3. Onus quoque feu labor im-

gerit.

Primo non

paucos efe ex iis, qui per-

ponendus, itatamen ut in impofitione ejus-

tectionis vitze ftudi

M

um profitentur

, tam abje-

"8

Prov. 12. dem illud Salomonis obfervetur: AVovit juflus

&i pufillique animr, ut fi

bi maximas impen-

V. IQ.

jumentorum [uorum animas ; vilcera autemim-

deremiferias arbitrentur ,

fi, ut animo exco-

piorum crudelia, atque adeo difcretio fit ob-'

lendo liberius vacent ,

nihil reiittant.

de cura corporis non-

lervanda, nedum nimio jumentum feu corpus

, Quin potius ubi omnia cor-

onerelaborisgravemus, etiamipfi animze ve-

pori neceífaria fappetunt, tumanimum curis

lut equiti periculum ruinze , aut gravium in-

expeditum liberius ad coeleftia

tendere, fecum-

commodorum creet, ficque, utS. Bernardus

que habitare p

eriuafumn habent; undefit, ut

AiRot,

:

ait: Corpori effi

jje&ur, animo affelus , groximo

res nihili zeque illos perturbent, ac alios res

L

exemplum , Deo honor fubtrahatur.

magni momenti:

fe de illor

*

"

fibi tamen blandiuntur, ac

i elfe numero opinantur,

qui ferio

Dubium XXFiIL

virtutein confectantur; volunt animi

1

negotia

ità cum corporis accuratione compon

€re, ut

De ca&igatione corporis.

cuin utroque pace:n iab

'ant, Deoque fimul

interea tranquilie fruant

ur,

Qui

LIII. Advertit Philothea , nonnullos adeb |

ita ingredi-

tür, aitipía, gallinze paífu proce

dit, necun-

ferventes effein caftigatione corporis affumen-

quam veram Íp

da, utnotabilitercorpus ladedant; acceuditur-

iritus libertatem. aífequetur.

Secundoait, pl

erosque eorum

» qui con'cien-

proinde defiderio imitandi, fed,. anlicitum

tiasregunt , immoderata hac

in

y

parte diícre-

$.^

fit, 'dubi.tat, quzeritque.

tionelaborare, ac peripfos ftare

; quo mieus

Yb

Solutio.

incipientium plerique tam cito a

culmen evad

d perfectionis

ant; dum illis nimium parcunts

LIV. Rkefponïdet Afceta, & cumi Thec)logis

nun

fidi

quam enim divinze gratize nobis deeffe fub-

füpponit, nos vitee noftrze dominos non efle,

um. Tertiomonet, nein hocnegotio no-

ejus duntaxat nobis ufum fru&ctum a Deo con-.-

dR

bis a daemone patiamur illudi ; illumenim ubi

ceffum, cujusaliquando ratio a nobis fit exi-

meticulo!os nos effe advertit, continuo accur-

genda: Unde iftud inter Theologosreceptum

rere, timoremque

augere, ne minima quze-

eít, poffenimio poenitentiarum exceffu letha-

que fanitatem lzeda

nt, brevique tumulo infe-

lecrimen admitti. Non poffumlicentius de vi-

ä

rant. Übiego, in

quit illa, has dvemonis ar-

tamea corrumpere, aut demere aliquid , quam

tes, fraudemque

devita proximi; imo ad'meze confervationem

deprehendi, meque perden-

dze fanitatis & quietis metu velle perturbare ;

magis, quam adalterius, beneconftituta or--

ejus machinas hac refponfione dis jeci: Parum

dinataque charitas obligare me cenfetur: hinc

intereft, dixi, fi fanitate excidam ;

quia pa-

nimiainfeífuumque corpus faevitia, qua illud

rum etiam refert ,

fi brevi e vivis decedam:

frattum, quaffatamque muniis fuis obeundis

quod attinet ad quietem, illa non egeo, cum

impar, &ineptum redditur, autin mortis pe-

pisl ?

cruces duntaxat ambiam , easque fectari pro-

riculum aperte deducitur, a S.Hieronymo,

ponam: docuit me tum ae deinceps experi-

n .

& poftillumabangelico DoGore, tanquam a-

entia, ubi fanitatis, & corporiscuram abje-

liquida ratione exorbitans obelifco configitur.

ci, me melio

jl t

Poteft aliqua in corpus velut perduelle, &

frui.

ri, quam antea, valetudine

n

fraudulentum, excandefcentia, & damni ab

Iwuism. KYRIT.

illoemanantis fevera quzedam ultio excufari ,

przfertim fi a viro prudente, cui confcientize

De morbo defiderando.

zioftrze arcana comniifimus, permittatur, nec.

ego , fi hoc modo decem annos de vitze meze

LV. Legerataliquando Philothea, viros

&aDeo

decutíu adimgm —, religioni duxero , cum de:

fan&ps vfxbi, & alii[s morbos optaífe ,

petüfe,

/

680

Bibliothece iManualis- Concionatoria

Nowt

vehementer exagitat: Hec fcilicet'erant B.

E

e&y qL

p&"ii[ï'e; quod quia contra ordinatam fui &

aliorum charitatem fieri pudet, merito du-

Borgise vota, adhas cruces totis medullis a«

[)eis

fpirabat, ceelumque, utfibi illae concederen-

cel

bitat, an licitum (it ?

Solutto.

tur, crebris precibus pulfabat: fed noa erat

a

eamens Buftamantii, qui continuo temerita-

i, U

tisculpam agnovit, pares nani cum gigante

raqü

Ibid. n. 1.

LVI. Refpondet Afceta, morbum duobus

modis confiderari poffe, uno, ut eft fanitatis

vires non effe confeffus eít , Franciícumque ro-

W

fip.

privatio ; altero, ut eft palzeftra virtutis, qua &

gavit, ut quem evocarat, dolorem expelle-

hn

ret. Subrifit Pater, hominemque folatus, ite-

aunimus coronas fibi & Deoglorize augmentum

p

elaborat. Ac primo quidem modo nullas ha-

rato Deofupplicans,malum omne eft amolitus.

&ant

betexcitando defiderioillecebras, cum fanita-

sifiat

tis bonum deftruat, & corporis animique fun-

Dubium X.VXM:IX.»

enad

&ionibus tum publicis,tum privatisnon parum

20

De liberatione a morbo- pet&nda.

incommodet, dominamque, ut ancillze famule-

ejen

tut, quibusdam quafi compedibus aftringat, a-

Jeyat

liisque, quorum cura indigemus impedimen-

LVII. ZEgrotabat aliquando Philothea, &

bete

cum graves dolores fentiret, coelites affiduis

tum adferat; cumque Chriftus, ejusque Mater

hi

cel

Mariaomni morbo caverint, idindicio eft, in

precibus fagitabat, ut liberationem a morbo

(Qi

impetrarent; fed cum nihil impetraffet , du-

illis nihil per fe boni delitefcere. Haec tamen

bitat, an non per fimiles preces Deum, coeli-

Quar

non obftant, fi morbi, aliis nominibus , & titu-

t5

lis honeftentur, quin expeti poffint, & rogari :

tesque offenderit? cui-

p

v. g. ut carniferocienti, aut per vitia palabun-

' Solutio.g

T

dze fraenum injiciatur; ut homini cum detri-

cotm

mento falutis negotiorum multitudine occupa-

LVIII. Reï"pdndet Afceta,nägari non poffe ,

far

to, detur aliqua vacandi fibi occafio; ut virtu-

fupplicationes ifto tempore Deo effe acceptiífi-

tuei

tem plurimarum fuppeditetur materies, ut ma-

mas, hominesquegenerofos, &patiendiavi-

cufa

dos, adprecesingeminandas etiam ifto tem-

]um aliquod impendens avertatur, ut praece-

inc

dentium peccatorum debitis fiatfatis: quze fe-

ore ab amore fancto incitari, non ut morbo

0bé

reomnia paucis hisce verbis complexus eftan-

liberentur, fed utgratiamimpetreot, quaad

Dei gloriam bene utantur, divinszeque provi-

Yin

gelicus Do&or, dum rationem adfert, cur divi-

niedi

na providentia penas a peccato Adami in po-

dentize placita adorent, dicantque cum Pro-

fteros derivatas, in diverfis diverías reperiri

pheta : .Benedicam Dominum in omni tempore.

Q

do

2. 2.0.16. voluerit: Inter czetera inquit, propter remedi-

Siamici pro ejus incolumitate preces fun-

(s

B. I ad4- y; folutis ejus , qui hujurmodi pamalitatibus [ubdi-

dant; Ííi novendialia vota mulriplicent, &

Cre

pro reftituenda favitate facrificia, & eleeno-

tur , ut [cilicet per hoc a geccatis arceatur , aut etiam

1

ght

de virtutibur non fuperbiat, €3 per patientiam coro-

Ífynas offerant, ille & interiori & recondito

fiüs

netur.

Quo in genere omni admiratione di-

animi facrario ea omnia ad ejus glorize ampli-

ficationem , divinzeque voluntatis benepla-

&L

gnum effe judicio(quod etiam fuo calculo coe-

Aefte numen approbaffe videtur Cfacinus B. Jo-

citum tranquille & humiliter reprzefentat :

chimi Senenfis, ex OrdineServitarum. Con-

Non quod honeftum non fit, Deoque gta-

tum, fanitatem ad Dei obfequium , animo-

folabatur hiczegrotum in nofohomio epilepfia

laborantem ; qui mali acerbitate abreptus, o

que ad divina placita excipienda comparato

inftanter flagitare; verum divinus amor ad

Pater, inquit, facile eft, cum fanifumus, alios

altiora femper volatum intendit , & ab omni

ad patientiam adhortari; fi paribus mecum

doloribus agitareris,aliterloquereris. Hicin-

eo, .quod quomodocunque amori proprio

blanditur, quam maxime poteft,' recedit,

Ph

folido charitatiszeftu concitatus B. Joachimus:

fa

!

Quidais. inquit, mi frater ? ego te hoc tuo mor-

mavultque in Dei beneplacito fe quodammo-

bo tam beatum exifümo ,. ut Deum ex intimo

do omnium commodorum oblitus perdere;

4l

quam vel tantillum naturae propenfioni de-

;

ii

cordedeprecer, ut te liberet, illumquein me

transferat. Utrobique exauditusfuit; nam &

fervire.

Qua in re fuam opinionem fanctus

Qu

Francifcus Salefius fincere aperuit. Cum e-

teger continuo fanus le&ulo exiliit, & vir fan-

&usfe epilepfiaconta&um fenfit,quam ad mor-

nim gravi capitis dolore laboraret nonnemo ,

tem usque magno animo, Deo gratias agens

& fe ad muneris fui functiones parum habi-

lem perfentifceret, Deum rogavit, malo.ut

pertulit, hoc velut charitatis fuze praemio do-

li

natus, utdie Venerisfan&to, cum in Evange-

levaretur; mordente deinde aninium confci-

tis

liolegeretur de Chrifto: t inclinato capite tra-

entia, an non id poftulando a perfeionis

Qu

femita deflexiffet, dubitare coepit, & hac de

didit Spiritum: ipfe etiam animam efflarit. Ut

2

lll

tamen cautein hoc negotio procedatur, pru-

re ad B. Francifcum de Salez fcribere,, qui

tf

denter monet, obfervandum S. Borgise factum,

in hunc modum refpondit : Supplicatio,

€or

uod fic narrat P. Petrus Pensequin: Rogabat

quam pro dolore capitis ainoliendo Deo *e-

tf

Ibid. n.4. beatum Borgiam focius ejus, & itinerum co-

cifti, non eft ex prohibitis: Sed tamen, mi

"

Deus! non poffem ad tale quid poftulandum

mes P. Buftamantius, id fibi a Deo impetra-

innuens amo-

li

ret , quod potiífinium pro fe Francifcus efflagi-

animum meum inducere

t

tabat.

Annuit hic, & ut votis Buftamantii

ris fan&i praefcripta aliquid perfe&ius ex-

igere

quod ipfe morbi fui tempore con-

gis

Deusannueret, proftratus rogat, & obtinet.

bo

ftanter facit , haec ore fpe ingeminans ;

pe

Ecce ibi dolor capitis Bulftamantium occupat,

.novit

N

Titulus XLPF1L

Dubia Afcetica.

68t

)

Noi?ït Deus, quid mihi utilius fit : Dominus

bis, ficut pauperes decet, interdum utantar

eit , quodin oculis fuis placitum eft, faciat. O

4dt vero inquit, 2

uavere tuedicos, accipere potio-

h

Deus! o tua, rron mea fiat voluntas : ita, Pater

tes, Religioni iudecens efl, & contrarium puri-

cóeleftis, ità volo, quando tibi ita collibitam

I

zati maxiumque Ordinit noffvi. Hec omuia euiva

eit. Ita, Domine, ita apud me firmiter confti-

gentes uuquivuut: fcimus autem , quia i2 cavue

tui, ut lex tua & voluntastua impreffa, infcul-

ptaque, regaetin medio cótdis mei. Addebat

qui vivuut, Deoplacere tonpoffunt. Spiritualia

la

p

roiude fi

pivitunlibus compavauda, & juevenda

infuper morbos diuturnos palzeftram effe, fcho-

potto bumilitatis , €? clamazduta i2 toto covde :

iM

lamque mifericordie illis,qui zegrotis affiftunt,

h

Sana animat, Dowine, quia peccmot tibi. Huie

& patientize his, qui cum doloribus confli-

fauitati Fratrves dih&lifEmi operaem date, banc

?

&antur ; illos Beatam Virginem & S, Joannem

Je&lamini,banc [eyvate,quia vana falus bominum.

adftantes cruci imitari ; hos vero Chriftum

Et hanc fehtentiam fe a Dei lumine haufiffe

"

cruci affixum cum cruciatibus collu&antem :

audacter pronuntiat: Aitenim : Credo autem

aqua cum refigi & deponi non rogarit; qui

ego, quod Spiritum Dei babeam €7? corfilium Dei

a

exemplo ejus perfe&e vult infiftere, morbi

R

u

i2 boc. Sed & San&torum exempla id confir-

levamentum, aut remiífionem petere non de-

mant. Nam fanctam Agatham nobiliffimam

$i

bere. . His tamen non obftantibus , puto, ait

martyrem Apoftolo Petro ad ejus fananda

Afceta, etiam aliquando ab amore fan&to inji-

vulnera accedenti dixiffe lego: Medicinam

ci quibusdam viris , qui nihil aliud refpirant,

carnalem corpori meo nunquam adhibui ,. &

*

Y

quam Dei gloriam , mentem petendz fanita-

vero etiam tum propofuerat nullam admitte-

tis, uti a S. Bernardo factum legimus. Labo-

re. Adfancti Pachomii monafterium nec me-

rabat ille morbo graviífimo, quem peracuti,

dicis , nec eorum medicamentis patebat in-

& propemodum intolerabiles capitis dolores

greffus, quin imo venerabilem fenem, & ma-

comitabanturí Juffit unum ex monachis ad-

gnse virtutis virum Zacchzeum norüine repre-

ftantibus ire ad templum, & Deum pro refti-

hendit ipfe Pachomius, quod fanandis ma-

tuenda fanitate deprecari ; cumque alter fe ex-

nuum fciffuris a palmarum foliis, quibus na-

cufaret, diceretque fe indignum, qui alicui

tas conficiebant provenientibus oieum adhi-

incolumitatem impetraret, juffit ire in virtute

buiffet. Centum & triginta Monialesin S. Eu-

Obedientize, ivit, & antetres aras, unam B.

phrafize éoenobio eundem rigorem fervabant.

Virgini, alteram S. Laurentio, tertiam S.Be-

Paleemon, Pachomii frater, quod aliorum pre-

medicto confecratas proftratus preces fudit,

cibus inductus ftomacho debilitato refocillan-

qui continuo tres fimul ore fereno fe Bernar-

do aliquid przeter coafuetum fumpfiffet, con-

do videndos dederunt, & partes magis affe-

tinuo velut Inftituti anachoretici violator, ni-

&as tangendo, confeftim illum perfanarunt.

mizeerga fe remiffionis, ac indulgentize a Deo

Credo S. Bernardum in hoc fa&to folam Dei

veniam petiit. Verum etfi hzecapud Viros il-

gloriam fpectaffe, & non tam fibi, quam alte-

los fanctiffimos & feveriffimos ita fe habeant,

rius profectul preces imperando, cum magna

ait tamen Afceta, ab amoris perfecti praefcri--

ptionibus illum non recedere, qui, dum mor-

apimi tranquillitate, ftuduiffe.

bus praeter folitum aggreditur, medicum ac-

Duäiumk XXX.'

cerfit, &Dei Spiritum velüt monentem audit :

Honora suwedicum propter neceffitatem. — Hoc Fecl- 38

: De mediis in morbo adhi-

ex facris paginis depromptum confilium fe- "* * *

L

bendis.

cutus fan&us Joannes Chryfoftomus .olym-

piadem morbis & triftitia oppreffam ad me-

TESS Ia eodem morbo adhuc confüituta.

dicorum quzerenda fubfidia amandat:

u

aq-.

Philothea, dubitatinprimis, an medici opem,

obrem , inquit, Dortor, u£t varios pretzofosque

,

falva perfe&ione, implorare poffit; deinde cum

suedicos adbibeas , C? dis medicamentis utaris,

amaras & prctiofas praefcripfiffet, an. eidem

qua bujusmodi suovbos expelleve queamt. Hauc.

nedico obedire teneatur.

* AQ quod utrum-

orbitam omnes fere Sanétos ( fi paucos illos,

que dubium.

quos fupra nominavi, cum quibusdam aliis

[

excipias) communiter tenuiffereperies, quam

Solütim

D

etiam fantus Bernardus aliorum juffu infi-

"LX. Refpondet

Afceta, fe nullam videre ob-

flere coactus eft, dum a Capitulo Gene-

ligationem in utroque cafu, nifi ingravi mor-

rali Clarzevallis habito, Epifcopi cujusdam

tis periculo. Hinc fanttus Bernardus dubiis

ejus perítudiofi obedientise commiffus, at-

quibusdam hanc materiam concernentibus a

que concreditus (qui ad eum perfuaden-

inonachis S. Anaftafii rogatus refpondet ; fci-

dum miro defiderio ferebatur) atque ab hoc

re felocum , in quo degerent, infalubrem effe,

ruüfticani cujusdam medici difciplinae & cu-

eorumque non paucos variis inde morbis ten-

rationi traditus , annum integrum medice

tàri, ideoque meminiffent ejus, qui dixit: Lz-

vivere, & potionibus remediisque ab illo

ö?

Lenter gloriabor 22 inffrmitatibus meis, ut ba-

prefcrptis uti juffus eft magno. faftidio ,

bitet in me virtus Chriffi. Compaáti fe vegri-

nullo emolumento. Beatus Franciícus Sa-

tudinibus corporis, fed animorum morbos ma-

lefius noítris. temporibus, cum ex morbo

gis pertimefcendos; quapropter neque pro

decumberet, rogareturque, an hoc, vel

bono monafterii, neque pro animze falute ex-

illud expeteret, an libenter venz fe&io-

pedire, ut Pharmacis & medicamentis utan-

nem, aut facrificationem admitteret; ni-

tur: Permitti quidem poffe, ut vilibus her-

hil aliud refpondebat, quam; Facite de me,

Irr

R.P. Loln. Bill. a. Tom. 1.

quod

682

Bibliothece . Mamualis Cöncidmtoriæ

"ii

.a te hi & nunc exigat Deus perfe&e cogno.

jie

quod lubet, quandoquidem me Deus in veftra

fcas, aliorumque fententiis,

& monitionibus$

,

f

Medicorumque poteltate pofuerit.

n

tuum ipfe judicium anteponas; te potius ad

infantilem infantiam redactum exiftima , qui

jutbl

Dubium XXXA!:-.j

alieno Regi debeas arbitrio, praefertim ubi ad

am)

(un

illud medicorum confenfus accedit..

— De,obedientia medico præ;

4

omi

ftanda.

nit

J

Dubium XXXIL.

pHO

LXI. Accidit, ut Philotheze medicus .etiam

uj

jejunia, Horarum Canonicarum recitationem

. De ciborum ele&tione in .

,

ul

interdiceret; econtrario vero carnium, alio-

morbo.

teri

rumque ciborum in diebus abftinentize vel je-

p?

junii vetitorum ufum przeciperet ; quod quia

[

! -LXIIAI. Experfo erat vP'hilbt'hea fibi aiiqüas

ipfi difficillimum videbatur , dubitat, an ei-

medicinas alio tempore adhibitas perquam

f5!

dem obedire teneatur?

falutares fuiffe; fed ciborum fere omnium;

(

Solutio.

praeter unum alterumve, naufeam fe habere;

Pef'

dubitat proin, an contra perfeCionem fit a-

j

'* LXII.'Refpondet Afoeta, varias fuiffe häc"

&ura, fi tales medicinas aut cibos ipfa fugge-

inre San&orum praxes. S.Ignatius Lojola a

rat, petatquef.q

I

du

medico non adeo experto contra morbi ra-

f

tionem fe tra&ari permifit, prae nimio zeftu

:Solutim

ad extrema reda&us, cum morbus frigidioris

HU

LXIV Refpondet Afceta, non improbare

Penne-

aurze afpirationem, fecundum medici peritio-

l

. quin.p.3e

TÀ!

ris, qui evocatus fuerat, judicium repofceret.

hoc divinum amorem , fi cum perfecta anim

1 c.slnl24'.

Idem vero ultimis magni jejunii diebus ad

fubiniffione id facias. S.Chryfoftomum in exi-

J

lio ftomachi doloribus laborantem ab Olym-

e

medici praefcriptum carnem in cibum admi-

P

fit, ad tam coecam obedientiam medico atto-

piade medicamentum, quod alias utile exper-

nito. Legimus fan&um Abbatem ad carnes

tus fuerat, per literas poftulaffe legimus: ZJes$

U

die vetito ex regulis coenobii Novitium 2e-

operam, inquit, w zdem vuvfum medicametie

b

ti0

srotum mandato & exemplo fuo induxiffe,

tuia ad nos imittatur. San&us Francifcus Affi-

idque Deum acceptum habuiffe, & daemonis

fias abftinentize prodigium morbo confli&atus

q

ad nobilem matronam Romanam Jacobam de

HU

ex energumen» corpusculo ejectione tefta-

C6

tum effe. Oppofita via inceffere San&orum

Septifoliisliteras dedit, ut veniret, fi videre fe.

aliqui non minori fan&imonia illuftres. S.

vellet in viis, additque: Jovta tecum pamue-

£

Francifcus de Paula, etfi Fratrum fuorum pre-

num, C? cilicium, ia quo covpus tieuta involvas,

€& cevampro fepultura : vogo etiam quod portes

4

cibus fatigatus, induci nunquam potuit, ut

morbi tempore aliis, quam cibis quadragefi-

de illis comeffionibus, quassnibi confuevifli dare,

[l

yüalibus, vefceretur , etfi aliis, dum zegrota-

quando iufirmabár Rome. Erat autem ex fac-

"i

cliaro & amygdalis, aliisque fimilibus confe-

rent, oppofitum imperaret. Cum S. Juftinia-

Q

.do Patriarchze; ut carnibus aeger uteretur ,

&um.edulium. . En duos viros fan&imonise

tu

exemplo viri fan&i perfuadere vellent, re-

laude facile principes, qui morborum fola-

ix

tiola emendicant, coelo votis illorum fuffra-

fpondit: Unusquisque in fuo fenfu abundet :

q

de czetero malle fe antiquorum rigidis abfti-

gante: Antequam enim Francifci Matronze

nentiis, atque veftigiis infiftere. 5. Nicolaum

ifti redderentur, illa nocte ab Angelo monita,

f

ut cito pergerer ad S. Virum, nec quidquam

Tolentinatem ex gravi decumbentem mor-

C

boad carnium efum follicitabant ad(fantes;

eorum, que petebantur, praetermitteret: Nec

b

abnuit ille conftantiffime, & cum nihilomi-

eft, quod fufpicari quis audeat, eos ad fimi-

lia poftulanda ex animi mollitie defcendi[fe.

xus ad ejus confpettum allatze effent: Amo-

d

vete, inquit, iftas illéce

bras, quas tam fzepe

Nimis amabat Chryfoftomus corporis crucia-

lo

corpofi meo admodum

fimilia concupifcenti

menta, quae Imperatorum coronis praefere-

Cum tamen Ordinis

bat. Nimis S. Francifcus ; cui gravius fo-

3

hucusque denegavi.

Generalis Priot füperveniens, in virtute obe-

lito laboranti cum frater affiffens diceret :

d

dientize mandaffet, ut aliquid acciperet, bo-

Ora Dominum, ut mitius tecum agat ; ma-

V

iüm duntaxat fümfit, & continuo fanitati eft

num enim fuam fuper te plus folito gravare

videtur.

Continuo ad illum cum clamore

reftitutus. Videbuntur fortaffis alicui hzec

inter fé pugnare, & horum inrecufando con-.

converfus..

Nifi, inquit, nofcerem in te

ftantiam, aliorum in admittendo facilitatem

fimplicem puritatem, tuum ex nunc abhor-

rerem confortium, & in terram proftratus

condemnare ; fed longe alitereres habet; u-

trumque in eundem divini beneplaciti fcopum .

exhaufto corpufculo eam . deofculans, ait:

collimat, &.alii abftinentia, alii vero humi-

Gratias tibi, Donjine, ago, pro his omni-

bus doloribus meis, & rogo, ut centu-

litate, & proprize voluntatis abdicatione eo

nituntur. . Si quseris ex me, quos imitari de-

plum, fi tibi placuerit, adjicias, quia hoc

t

beas, fuadeo obedientiz duétum fequaris:

erit mihi acceptiffimum, ut aflligens me do-

— l

Non ad eam tu cum Francifco de Paula, Ju- -

lori non parcas. Poteris igitur & tu, tanto-

ftiniano, & Nicolao virtutis praeftantiam, &

rum virorum imitatione, ea, quae ad mortis

l

levamentum .facere videbuntur, modeíte

cum Deo familiaritatem prove&us es, ut, quid

*

poftu-

OE

Dubia Afcetica. -

683

T

Tituus XLV. 1.

0.

i

poftulare, etfi negentur, placide äcquiefcere;

$olutip.

üg

d

^ fi vero repulfam egref.ras, fi animum exulce-

ratum querelis oflendas, fifimilia aliis procu-

L. EXVL. Helboudet Afceta, dictus Jioe de

hi

inferno infcite & infulfe prolatum effe; quo-

il

rari, te vero negligi declamites, ícias teab a-

moris perfcéti legibus longe aberrantem, ad

modo enim locus omnium malorum & fcele-

rum colluvione refertus , tantum bonum,

amoris proprii fordida declinamenta prola-

pfum effe mifereque dcludi; tecumque melius

quantum eft voluntasbona, finufuo completti

ipetet? Diftinguenda igitur eft vera voluntas,

omnia proceffura fi hoc S. Bonaventurze mo-

nitum dictum tibi exiftimes : Izdu/gentze pro-

a fucata, ut fic loquar, velleitate, quam ho-

mno tum habere dicitur, cum loquitur fecum

prio judicio nou. f[unt admittende , uon tamen

Juat recu[anda alieno, a fe ipfo i fe ipfum vigida

hoc modo:. Veliem quidem hoc agere, vel-

lem ab hoc me abfiinere, fed quia difficultas

debete[fe cenfura. Legimus Deum etiam prae-

ter naturae curfum faviífe zegrorum defideriis.

magna perviucenda eft, nihil hacin parte ag-

gredi volo, fed-omnia potius intentata re-

d

P.Petro Canifio fubmifit per feneftram avicu-

Ó

lam, quze illi in edulium pararetur; ad S.Goa-

linquere.

Altera vero, quae voluntatis no-

ten meretur, non ita fe habet; fed dum illa

ly

PA

ris interceffionem Abbati zegroto Lucium pi-

Z

11

Ícem; alteri media hyeme ex arbore gelu

hominem foliicitat, ita fecum ille ratiocina-

tur: Volo id declinare; fed quia plus volun-

le

perufta cerafa rubentia ; Cardinali Bellarmino

s

poít ingentem ab ignefortuito arborum deva-

tatis habeo, quam facultatis, idcirco doleo,

quod pro voluntate nec illud exequi, nec hoc

itationem, & nominatim ficulnea, natas ex ea

repente ficus pulcherrimas ; quis hanc Deiin-

poffm effugere. Prior inferos replet, non

hzec pofterior, dequa fan&tas Auguttinus hoc

dulgentiam recufandam judicat? Quze fiDeo

miracula faciente admittenda videantur, cur

habet elogium : Quidguid vis, C? mom potes,

;In PE»

Deus fa&um computat,

Viditaliquando ani-

non etiam Prolato imperante? /Egrotabat

| re:Pelme'

D

Clarevallis Guilielmus, ex diíciplina S. Ber-

mam ad fupremi Judicis tribunal addu&tam

T

quin p

magna trepidatione fententize fulmen exfpe-

nardi ad aliud pedum affumptus, qui ex occa-

[

6914j

fione Clarevallem diverterat. Cumque jam ut-

&antem, fanta Brigitta, pro qua intercede-

[la

bat apud Deum fanttus Jacobus, quem fce-

cunque morbo feremittente convalefceret, vo-

Ir.

luitabftinere a carnibus, & communem Ordi-

mina illa degensin corpore pie coluerat, dice-

u

batque: O Jominze, mifereve, quia voluit, €?

nis rigorem fequi, obfiftebat Bernardus, mone-

Vn.

batque, differret ad aliquot dies, & difpenfa-

7202 potust, quaza 15 veniftas obfuit , i:irz'zwzqm

j«

defe&tus, quo minus, quod babebat in votis, exe-

tionis beneficio frueretur: fedfruftra pertina-

ciam sger conftantizx velo obductam Santti

quevetuv.

Tum Judex ad animam conver-

fus: Vade, inquit, fides tua, & voluntas bo-

monitis oppofuit, feparantur ambo, & alterad

je

Cómpletorium, ad lectulum alter fecedit. Et

nate falvant. Quo auditoilla lzetitia exi'tiens

ja

ad inftar falgentis ftellae abii, Angelique ad-

ecce continuo febris hominem, ut fatelles nu-

D

iinis invadit, & tam crudeliter exercet, ut fe

ftantes, Deo laudis Canticum infonuere di-

j

centes: BezediQus ffs, Domiue Deus, qui es,

a morte propius abeffe crederet, optaretque

^

cito dilucefcere, ut fantctum Bernardum evo-

qui evas, evisgue fempev , quia niforicordiam

tuam nou aufevs ab iis, qui [perant in te. Ve-

care poffet, & contumacize fuse veniam petere;

rum hic prudenter difcutiendumeft, an vere

Qqui ubi venit, hominem feverius folito intui-

virium defe&us & imcecillitas ab operis in-

tus: Qui tandem ait, hodie comedes? Heu!

le

greífione & executione'impediat, an non po-

P.

inquit zeger, quidquid przeceperis: Bene, in-

tius abjectio quxedam animi, & torpor atque

ls

!

quit, Bernardus, quiefce modo, non morieris;

ij

& continuo febris abíceffit, fuo nimirum per-

fegnities, laborisque fuga nos remoretur.

Adiit aliquando D. Annam de S. Bartholo-

]

fun&a officio, quze ut hominis pervicaciam

meo factimonialis precum fubfidium ab illa

caftigaret, a Deo immiffa fuerat. Non tam

efflagitaxs, ut difficultatem aliquam pervince-

benigne cum altero s&eque contumaci egit di-

la

ret, afferens fibi ad id vires non foppetere;

vina Majeftas, qui Przelato carnium efüm prz-

dum acquiefcens ejus defiderio B. Anna, Deq,

cipienti morem gerere noluerat ; is enim pau-

i-

pr£o illa fupplicat;.ecce Deum audit refpon-

lo poft tam ardenti, &'lpræpo?cera carnium

dentem ; alteram illam mentiri, vires illi non

appetitione infaniit, ut e valetudinario furtim

deeífe, fed voluntatem & conatum. Nec du-

fe furripiens ad inftar lupi, canis cadaveri

bitem, quid fimile multis accidere, quos cum

dentes infigeret, ut inde carnium fruf&a con-

ad aliquid pro gloria Dei difücilius capeffen-

yelleret.

dum hortaris, refpondent, fe non poffe; vires

tantae rei pares fibi non effe, hoc eft, nolo cum

M

tantis, quas praevideoin ifto, ad quod mehor-

L

Dubium XXXIJI.- ?

taris, difficultatibus colluctari malo pacem ,

quam bellum, & tantillum perfectionis tanti

B- böna volunta—te.

POH eino.

ä

N

LXV. Audieräi fxepe Philothea, volu-nta-

tem a Deo pro opere computari, quod fibi

Dubi u XXXIF.

perfuadere non poterat, cum legerit quon-

dam, inferorum ergaftulum plenum efle bo-

De pietate.

narum voluntatum. ,Ad quod dubium.

LXVIL Legerat aliquando Philothea ex S.

Brrra

L

Paü-

ä

&.P. Loln. BiHl. M,&n. Tom. 1.

Bilbfioihece Manuafis Concionatorie

684

Ll

Paulo pietatem ad omnia utilem effe; . quia

fcribit: Homiuis fapientia þz'etas eft, babes boc Cap. x-

lt

tamen eandem varie explicari intellexerat ab

in libro $. Job ; namibi lepitur , quodip[a Sa-

qï

Afcetis interpretibus, dubitat, quid proprie

pieutia dixerit homini,ecce pietasip/a eff Sapien-

f

per eandem intelligere debeat.

zia. Szautem quavas, quam dixerit eo loco pie-

Pl

Solutzo.

i g

zatetn, diflin&lius i gveco veperiesO«oncC nv qui

LXVIII. Refpondet Afceta, tres communi-

efl Dei cultus. Ethicprimus Chriftianze pieta-

terfípecies pletatisaffignari. Prima, quze zm-

tis eft gradus, quo Gentium Do&tor Paulus ad Ad Tim.

m

'Thimotheum refpexit. Exerce, inquiens, ze ^^ -9

jo l

.j

zata, dicitur, fiveaffectio quaedam ab Auctore

(Jl

[

naturz omnibus indita ad aliis benefacien-

zpfum ad pietateu, nam corpovalis exercitatio

f

dum. Secundaacqui//ta , juxta regulas reCtze

ad qodicum utilis efl 5 Pzetas autem ad ommuáia

utilhi. Quam S. Àugufüinus definit in huncS. Aug.

rationis animo inducia, qua eis, qui caufze no-

modum: zetas eff verax verà Dei cultus, tinde ?à Mace-

4

ftri ortus, atque educationis exftiterunt, prze

m

czeteris nos commendamus.

Tertia & verze

ottiia vetle vivendi officia duci oportet: Zdtgue

! Cob [i[

bec ea eff, docente Zipoffolo, 2umuente Berzardo.

g G

pietatisfpecies, qua Deo obfequium preefta-

mus, omnemque venerationem & reveren-

tiam exhibemus: & haec omnium excellen-

Du biu m XXX[»'.

l

T

tiffima eft: quam ut intelligamus, Ííciendum

d Del.habicatione. animz.

eft, multis nos rationibus ac motivis teneri

m

/

obfequium , venerationem, obfervantiam , &

LXIX. Audierat aliquando Philothea cee

lebreillud axioma allegari: zgzma magis eff,

cultam Deo Optimo Maximo exhibere. Pri-

mo, ut J/fajori; eft namque id virtuti huic

ubi amat, quam ubi animat : Sed cum fenfum

To l.

proprium munus, majoribus nos reddere ob-

& rationem illius non fatis affequeretur, eun-

63 f 300

dem fibi explicari cupit, cui

fequentes. Secundo ut Domzno , cujus funt o-

mnia, quze habemus, atque hoc directe ad ju-

Solutio.

;

fiütiam fpe&at; Tertio, ut f/umzo Lenefactori,

& bonorüm omnium]largitori. Quarto, ut re-

LXX.Refpondet Afceta cum fan&o A

M.lib. de

to Magno dicente: Zrabzt amov amantem fe,

adh. Deo

Venle. i

rum omnium Cozdizorz, ac principio noftro,

cui propterea fupremum cultum debeinus ex

& collocat eum in amato, facieus ei intimiffime c, xa,

virtutereligionis. Quinto, ut Pz?rz, qui nos

adbereve:. Plus enimefl auima, ubi atnat, quain

ubi anitmat : quia fic eff ia amato fecuudum pro-

; Tdein ] G

per gratiam fuamin tilios adoptavit, atque ita

]

omnem a nobis cultum promeritus & hono-

priam uaturam, vatzonem, €? voluntatem; [zd

rem: quo refpexit Apoftolus, ad Titum fcri-

27 €0, quod apituat, tantum eff fecuudum quod e/f

347

fovma ; quodetiatu brutis convenit. Ex quo quis

ï l.c;ctnl x

Ad Tit.a.

AI.

bens, his verbis : "Zpparuit gratia Dei Salva-

1 no 7;

:

£oris uoftri omuibus homiuibus, evudieus uos, ut

retle concluferit avéliovem zntev amanutes, quam

abnegantes impietatem , id eft, peccati letha-

corpus inter €? amimam, uniouetu vepeviri, Ecce

igitur, quam bogum & quam jucuudum, babita-

lis ftatum, & gratiam jufítificationis adepti,

ve Fratres in unum. Quae divinus Doctor Au-

Pfal- 1320

fobrie, jufle €? pie vivamus in boc feeculo. Pie-

e

tas in religione proprie maximeque confiftit,

guftinus Religiofis exponens ait: Qu /fvi-

cuat im w , utunmumn bominem faciant, ut ff

de qua vera fapientia, veraque felicitas & bea-

ATE

titudi, id eft, fammum bominis bonum reful-

illis vere, quod fcriptum eff una anima & u-

Eccl.c'.m.

tat, juxta Ecclefiaften : Deum tzme, & man-

uum cor. Multa quidem corpora, fednousuulta

Yl

anime : Multa covpora, fed non anulta covda.

?-. I3.

data ejus obferva, boc«e[fl euim ommis bomo; fi-

N

quidem vera pietas feu religio verafide, fpe &

Ut nefcio, quo nominis omineillud Anagram-

charitate conftat, quemadmodum eleganter

ma: Z'ogatbas & David, bodie uuitas data eff :

| Jodtya

veriffimum hic comprobetur.

oftendit S. Aug. Enchirid. uþi inter coetera fic

Prov st

Y4

SHEIHIMIHEHIHI HIHIHI HH HOHO H IH ZH HHH EH HH LR

TITULUS XLFIIL.

LCrf

u

EBRIETA S.

[

v

$

brius idem ac ex?m briam ügniücet,k uti S.

'Thomas notat.

QUOAD ESSENTIAM.

"

l

!

| Divi/z'a.'

Üfee "

:De]ïizlz'tz'o.

V' XL

I

ÍLDividitar a 'S/Tholfa & aliis in ebrieta-

S. Thom.

2.2.0.50.

1 Bs

brietas eft exceffus in potu voluptatis cau-

tem pro ipfa rationis privationefumptam, in e-

a. I.1.7.c.

fa, donec rationis ufus adimatur. . Vel,

brietatem pro a&u potandi caufativo praedi- 22. q. 7.

H Poy, A

Ge privationis acceptam. Aliiinmaterialem pslaettus,

"

Vo L

ut ali volunt, eft privatio ufus ra-

tionis ex immoderato ufu rei potabilis ad

& formalem dividunt ; illam vocant, quando a- 1.5. d.5.

tempus facta.

Dicitur ab e, id eft, //ze, &

liadecaufa, quam voluptatis gratia potus in- w 13.

| W -

v'l&

lzriam, quod menfuram figuificat, ita ut e-

ebrians fumitur ; [iftam, quando propter folam .

Volu-

"a

Tituus XLV L Ebwetas.

685

,

Alii

voluptatem fe quis per totum inebriát.

X. Ne mtueams vinum , quando flavefcit, Prov. s3.

denique in plenam & plenilfimam dividunt,

cum fplenduerit in vitro color ejus: ingredi- V.31- .

quarum priorrationis duntaxat, pofterior ve-

tur blande, fedin noviífimo mordebitur ut co-

/

ro etiam exteriorum fenfüum ufum miagnaex

luber, & ficut regulus venena diffundet.

parte tollit.

-

AI. Cui v2e ? cujus Patri v2e ? cuirixae ? cui Pl ov. 23.

v« 29.

LA Ti

FUM

"A us.

foveze ? cui ine caufa vulnera ? cui fuffufio o-

ZA

S Aug.

culorum ? nonnehis, qui commorantur in vi-

M l.ïo Conf.

IlI. Tantum bibendo excedere, utvatio qui-

no, & ftudent calicibus epotandis ?

: €. 3I.,

deus mon omuino tollatur , [ed tamen pevtuvbe-

£ur : quxe crapula vocatur, dequa S. Augufti-

XII. Noli effe in conyiviis potatorum, neclb. v.20.

T

i

in comeffationibus eorum, qui carnes ad ve-

nuslocutus eft dicens: Ebrietas longe efta me,

( lat

mifereberis, ne appropinguet mihi; crapula

Ífcendum adferunt: quia vacantes potibus &

, titm

m

autem nonnunquam fubrepfit fervo tuo.

fymbola dantes confumentur, & vemetur

"

P Cob. de

pannis dormitatio.

rec. Gan.

IV. Bibere usque ad vationis przvrztzonem :

l

: 9.

qui exceffus amodernis Scriptoribus etiam

AIII. Operarius ebriofus non locupletabx Eccl. 19.

« J

c.5.n

tur: &quifpernit modica, paulatim decidet.

"Temulentia , vocatur, quze rationem penitus

XIV. Quifuavis eft in vini devoratiopibus, Prov. 12.

labefactet ac tentet.

V. ET.

Tb. c. 2r.

V. Etiotm usque ad privationem exteraorum

infuis munitionibus relinquit contumeliam.

n, 14«

XV. , Vee qui potentes eftis ad bibendum vi- ls.v.o2.

l

Jeufuum &ibere : quze perfe&üffima ebmetas

num, & viri fortesad miícendam ebrietatem.

aerito vocatur.

/

XVI. Vae qui potum dat atico (uo : mit-! abac- 2.

T

Signa ebrietatis.

tens vel fuum, & mebuans , ut afpiciat nudi-

ll

LeHl4.

VI Primum fignum eft , fi quis poftridie

tatem ejus.

€3: ^- 39- nonmeminerit, quid dixerit , aut egerit ;nam,

XVIE. Propter crapulam multi obierent ; Ecc!. a7.

cum ratio etiam vim refle&endi fefuper actus,

qui autem abltinens eft, adjiciet vitam.

V.34-

faltem potiores, habeat, recte colligitur, hac

AVIII. Quidiligit epulas, in egeftate erit : ; Prov. ar.

S Abet

vi ablata, rationisufür non adfuifie.

V

lib,de

qui amat vinum & pinguia, non ditabitur.

adh. Deo

. ldeml.c. ;. VII. Secundum,ücommlüt quae alias com-

XIX. Mulier ebriofa viamagna: & contu-Ecc!. 26

G ,

mitterenon folet, nam ejusmodi actus merito

yv

It.

Eud

melia, & turpitudo ejusnon tegetur.

ex fopita ratione provemüe praefumuntur.

XX. Sobriieftote, & vigilate, quía adver- t. Petr. .

Ídem l. c.

VIIH. Tertium eft, fiinterbonum malumque

farius vefter tanquam leo rugiens circuit, quæ- Yees

non amplius difcernere queat.

- P. Gob.

rens, quem devoret.

Ó

IX. Quartum, fi non tantum pedes vacil-

AXI. In caloreeorum ponam potus eorum, Jer. 5x.

l.c.c.2r. lent, & domus everti videantur , fed etiam lin-

& inebriabo eos , ut fopiantur, & dorm:ant V. 39»

(n7.

gua balbutiat & objecta duplicia appareant.

fomnum femplternmn, & non confur gant

dicit Dominus.

$ H

XXIL Diligentes in vino noli. provocare ECC? 31.

Pl tots

EX S. SCRIPTURA

multos enim exterminavit vinum.

3o.

Yl

/

XXIII. Amaritudo ammæ vmum mukumlbxd v.36,

Fuga-

potatum.

Luc er. l. At

tendite vobis, ne forte graventm cor-

XXIV. Ebrietatis ammoütas 1mprudentlslbxd v.4o.

Vu '34.

da. veftra in crapula & ebrietate, &

offenfio, mmorans virtutem &faciens vul-

curis hujus vitze; & fuperveniat in vos re-

nera.

3

pentina dles illa.

XXV. Vinum multum lmtatmnem & 1-1'Dld V.3»

Joel.r.v.$

II. Expergifcimini ebrii , & flete, & ululate

ram & ruinas multas facit. -

omnes, qui bibitis vinum in dulcedme quo-

XXVI. Vinum damnatoxum bibebant in Amos 2,

v. 8

niam periitab ore vefiro.

domo Dei fui.

Prov. 31.

III. Noli Regibus, Lamuel, noli Reg1bus

&E

Vi 4-

dare vinum, quia iullum fecretum eft, ubi

$. Ill

|

regnatebrietas, neforte bibant & oblivifcan-

EX.S. PATRIBUS

tur ]udlcmrum & mutent cauíam filiorum

Qu/zlztzzs.

?

pauperis.

Ambr.

1. Cor. 6..

IV. Neque formcam neque adulteri &c.

uid autem obteftationes) potentium 10-

de Elia

v.9

neque ebriofi regaum Dei poffidebunt.

IQ;.,

quar? quid memorem Sacramenta,

quæ violarenefas arbitrantur? Dibamus, in-

ejun.

|

1f. 28.v.7.

V. Sacerdos & Propheta nefcierunt prae

ebrietate, abforpti funta vino: erraveruntin

quiunt, pro falute Imperatorum, & qui non

ebrietate, nefcirent videntem, ignoraverunt

biberit, fit reus in dev otlone, v1detur enim

|

non amare Imperatorem, qui pro ejusfalute

judicium.

Qfeze 4.

VI. Formcamo & vinum & ebmetas aufe.

non biberit. O pize devotionis obfequium! o

YV. IÍ.

runt cor.

ftultitiahominum, qui ebrietatem facrificium

A

J Thom

Eccl. 9

VII. Vinum & mulieres apoftatare facmnt

putant, qui æfhmant illos ebrietate placere,

,,050

v.2

fapientes, & arguent fenfatos.

qui jejuniis paffiones fuftinere didicerunt.

" 70:

Prov. 20.

VIIIL Luxuriofa res vinum, & tumultuofa

Il. Omnesebriofi tales funt, quales palu-s Auguft,

2, 07

YV. .

eänetas, quicunque his deleCatur, non erit

des effe videntur. Nafcuntur in illis fanguifu- f. 231.

aldeuw

fapiens.

gze ,ranae, & diverfa genera vermium, quima-

5j

Ephef 50

gishorrorem poffuntgenerare , quamaliquid,

.H

V. 18.

IX. Kolite inebriari vino, inquo eftluxu-

xia, fed replemini Spiritu fanéo.

quo ad victum proficiat, exhibere.

Rrrrs

IlI.

/

f^

686

Fibliothece AManu

ais

Cäncfäomt orig

S*Hier.

bus tot maää;s redundans, totque fecum inve-

, Mns )

0

III. Omnes qui ebrietatem fe&antur , filii

Mf

l qgr

in rep.

Belial vocantur , quia venter mero aeftuans fa-

hens calamitates, ne quidem crimen cenfetur,

p

Mon.

fed in divitum menfis hujus turpitudiuis gra-

£0. 1' m

cile defpumat in libidinem.

Dom.z-

hn

S. Bafil.

IV. Quiscurrus equorum indomitorum ita

tia pügna fitatquecertamen. Et videre eRt fta-

1

of

fü

hom. de

dium, certamenque diabolicum. Ebrius mor-

ebriet,

praeceps fertur Dominum fuum excutiens ;

j

p per

quod navigium ita gubernatore deftitutum ,

tuis iniferior eft ; ille enim fenfu deftitutus eft,

lS: Aug. derx

ita fluCibus exagitatum & concuffum, quod

nec ad bona necad mala pote/t excitarl, hic

[ 0^

de temp

non fit fecurius ebrio.

veroad.mala exequenda promptus eft, & ani-

ma in corpore ceu in monumento defofla,

Fuga.

mortuum corpus circumfert. Nemo, qui vino

| tremeä-

S. Aug.

V. Illud ante omnia rogo, & per

inebriatur, divinorum e

fer, 131.

dum diem judicii vos adjuro, utillam foedam

rum poteft.

j

Ke cupidus eloquio-

de temp.

daemon eft voluntarius ani- S.Bamïx;s.

poir ] f

confüetadinem, per quam grandi menfura fine

XllI. Ebrietas

om. 14«

|

25

menfüra tres homines, aut volentes, aut in-

mis noftrisinditus: Ebrietas malitize mater

in ebr.

ft

viti folebant bibere, tanquam venenum dia-

eft , virtatis inimica,fortem virum redditignàa-

tit

boli de veftris conviviis refpuatis.

vum , ex temperantefacit lafcivum , juftitiam

fre. i !

Damnsun.

ignorat, prudentiam extinguit, ficut enim a-

To.€ & dj

qua igni eft adverfa,ita vinum immodicum

$s

j/

S. Laut,

VI. Perhancnatura corrampitur, libidinis

rationi &c. Quid quaefo funt ebrii aliud,

Juft. de

(

nutriunturincendia, fübvertiturratio, fcelera

quamgentium idola? oculoshabent, & non

Spirit.

panduntur, homicidia fiunt, proferuntur ftul-

vident.

an: I'

anim2e

xfomefxtum libidinisx, incen- S.' Ambt, -

V aj

interitu

tiloquia, detractiones & verba (currilia ; he-

X1V. Ebrietas

n

lo Ii

betatur mens , maturitas relaxatür , loetitia in-

tivum infanize, ebrietas venenum infipienti

2p, in lib. de

Elia &

Hec fenfus hominum mutat, ac format: per

9

j

fi

epta diffolvit, immunditia polluit.

jejun.,

$, Bet.

Bellovac.

V]I. Omne bonum, fpirituale diffipant e-

hanc fiunt ex horminibus equi adhinnientes

äï

fpec. mo-

briofi, quiaebrietas eít mors omnium virtu-

&c. vocem amittunt,colore variantur, oculis

q.

j7

ral. l. 3.

t fr

aE

i

tum & morum. Ebrieta

I:.U.L

it ja&tura omnium

ignefcunt, ore anhelant, fremunt naribus; in

p. 8.diít.2.

bonorum.

Sihsbeat homo bhumilitatem ,

furore ardefcunt , fenfu excedunt.

Fngelgt.

tonc, 1

(

manfuetadinem, prudentiam, & csetera hu-

. XV. Ubiebrietas, ibi diabolus: u

i turpia S. Chryt.

Dom.2.

jusmoedi , omnia projicitin pelagus iniquita-

verba, ubifaturitas, illic daemones choreas a-

ad pop.

Antiocl. |

pot

Í

tis, & ficut ebriofi Depe veftibus fuis mate-

gunt. Talem habebat meníam dives epulo,

yt

bpph c

rialiter fpoliantur, fic eorum animnze virtuti-

i

bus denudantur.

fuit.

propterea ne quidem guttze aquze Dominus

1

25

Tbidem in

fi

f

S. Bam. :

VIH. Quseeft hominis ftruCtura adeo firma,

-XVI. Vin

um & »adolefcentia duþieic eftin- S. Hier.

epud

qu2e tantis ebrietatis malis refiftat? quis un-

cendium voluptatis. Quid oleum flammze ad-

e?- 22.8

&

Manfi

difCQ 19'

quam madidumfemper, &innatans vino Cor-

jicimus ? quid ardenti corpufculo fomenta Ól

Bi. 3.

pus confervavit , ut non exile, diffolutum, &

nium miniftramus ?

á

omnibus obnoxium morbis exiftat?

at. Audite, Origenip

XVII. Audite, ebrietas quid ag

Sl Gregl

S. Laur.

IX. Mel eft, quod 2fcendit in labia; fel

quantum facinoris conciliet temulentia.

E. Gen.

in üb. P[

Juft. c.xr.

eft, quod defcendit in vifcera.

Cohtra

li

de humil.

brietas decipit, quem Sódoma non decipit:

propin,

S. Chryf.

X. An non videtis quotidie ex fumptuofis

uritur ille flammis mulierum, quem fulphu-

hom. xo.

menfis, & immodica ingluviáa, infinita mor-

rea flamma non urit.

Vi

in Gen.

borum genera induci? Unde podagrz ? unde

- XVIII. Non ZEthnei ignes, non vulcanea S. Hier.

p

capitis dolores? unde corraptorum humorum

tellus, non Vefuvius & Olympus tantis ardo- ad Fur,

tü

abundantia? undeinnumeri alii morbi ? non-

ribus zeftuant , ut juveniles medullze vino ple-

l

ne ab intemperantia & largiore vini ingurgi-

nse, & dapibusinflammatze.

tatione, quam oportet ?

XIX. Ebrietas mater litium, furoris gene- Peter

av. ia

Idem.

XI. Ebrietasfpontaneus eft furor, perditio

ratrix , petulantize magiftra: hanc qui habet;

|r

contra

cogitationum , ridicula calamitas , morbus

ebrieta-

homo non eft: hanc qui habet, peccatum

fetin.

tem.

fannis expofitus , voluntarius deemon; &

non facit, fed eft ipfe peccatum; haec enim

ü

ipfa moleftior infania.

!

eft rabies voluntaria , invitatus hoftis, illece-

XII. Daemoniaco ebrius eft.deterior; mi-

bra honeftatis , & pudoris injuria.

Q

feremur ejus, quia dzemonio vexatur, hunc

XX. Quid infelicius ebrietatis deminatu;

S. Hilar.

f.25.

odio profequimur; illi enim injuria, huic

ventri ultra capacitatem infundere, fenfui ra-

Í

negligentia eft morbus.

Nec aliter aíffectus

tionem adimere, non loqui, non meminiffe ,

f

eftebrius, quam doemoniacus: pariter cir-

nonítare, & mortem quandam naturae inco-

d

cumagitur: pariter de ftatu mentis dejeCtus

lumi imperare ?

eft: pariterconcidit: pariter oculos contor-

S. Ambr.

XXI. Ebriofus cum abforbet vinum, ab-

quet: pariter jacens in terra pedes ja&at:

forbetur a vino, abominatur a Deo, defpici-

. de poen.

fpumam ex ore projicit, & itafoetentem fali-

^

vam exhalat. Injucundus eft talis amicis, ri-

tur ab Angelis , deridetur ab hominibus , de-

ftituitur a virtutibus , confunditur a daemoni-

diculus inimicis, contemptibilis fervis, uxo-

ri ingratus, omnibus moleftus, ipfis beftiis

bus, conculcatur a beftiis.

XXII. Si poffes animam hominis, peccatis

$. Chtyf.

afperior: Beftize bibunt, dum fitiunt.

Hic

mul- ho. 28. in

intemperantia cupiditatem tranfilit, & ratio-

involutam oculis cernere , non dubitares,

attb.

to melius effe in fepulchro

ne carentibus a ratione alieniorapparet. Ve-

jacere animam in

rum illud multo intolerabilius eft , quod mor-

vivo corpore, vino fepultam.

— . p GEE Á a kl ADSMS Gma . 2"5 P.5* Mn$

XXIII.

Tuulus XL Fl]l. Ebrietas.

687

XXIIL Ebrietas i

dum impotes ad fe deferri. Hinc & ipfos &

- Chryfol.

n alio crimen eft, in fa-

nepotes continuo fobrietatis admonebat.

- apudFabr,

cerdote facrilegium.

i

1co. 7. in

XXIV. Nullus tam gravem injuriam fanétis

Damnu.

3

j

Dom.2. Angelis , vel fan&is hominibus , agnofcitur ir-

o

VIII. S. Greg. Turon. de Presbytero quo- S. Greg,

E

piph.

rogare, quam qui in eorum nominibus bibendo

dam refert, coui nomen Binocus Brito erat;

Tuþon.

; $. Aug.

per ebrietatem fuas animas probantur occi-

Hiccum virabftinentiffimus effet, herbis vi-

l 8- hi&i

x

|f. 2352.

ere.

Franc,

vebat filveftribus minime co(tis, vinum vero

c. 34.

g

"

de tgmpe

S

IV

cum tanta temperantia fumebat, ut magis

A CATH

putaretur libare ofculo, quam haurire.

Ac-

n EïXEMPL

. "

ig

OLICA.

cidit autem, ut , dum ex magna devotorum

Fuga.

i

í

concurrentium multitudine, ut fe ejus inter-

SDfrns

Eccl. r.

ceífionibus recommendarent, quidam eorum

m.T

LS

*

alomon defeipfo confeffus eft: Cogitavi

L.in dr

y. 2»

'in corde meo abftrahere a vino carnem

multa ei offerebant munera, &inter alia quo-

meam: ut animum transferrem ad fapien-

que vinum , unde paulatim a ccepto pie viven-

di modo declinavit : Didicit extra modum

ä

tiam, devitaremque ftultitiam.

Drex. in

]l. Anna Samuelis mater nunquam bibit

haurire, &in tantum diffolvi, ut plerumque

Lob. €. 4- vinum.

Idem SS. Sorores Martha & Maria

ebriuscerneretur : Undefactum eft, ut inva-

s ;

lefcente temulentia, tempore przecedente a

Magdalena poít Chrifti in coelos reditum fe-

ceruut.

"

dzemone correptus vexaretur in tantum, ut

Luc. r.

IlI. S. Gabriel Archan

g

' eius 'intär majora

accepto cultro (vel quodcunque teli genus,

B nb

-

Vb 150

aut lapidem , aut fuftem potuiffet arripere )

Atlb de -

admirandse fan&titatis S. Joannis Baptiftze

W&

indicia ponit, quod vinum,:lüce'ramve non

pofthomines infano furore difcurreret. Unde

fit bibiturus.

"

neceífum fuit,Presbyterum arreptitium vincu-'

fj

S. Hier.

teftatur , —Pale&iha&

lis & catenisconftri&tum in ejus cella coércere.

ep- 22.

]V. S. Hieronymus

ad Euft.

monachos olim ne ze

*

gros quidemþ fibi vinum

- [X. Quadam vice in conventu Bononienfi Pratum

oridum

ä

indulfiffe.

S. Dominici converfus quidam fuit a fpiritu

Engelgr. — V, Quidam àdolefcens, cum a Principe

maligno poffeffus; cui cum fratres indicaf-

26 86-;

conc. in

13, hn

Dom. 2.

quodam ad largius potandum urgeretur, re-

fent, S. Dominicum in Ecclefia orationi ope-

Al pop,

;

oft

fpondit: Veniam peto, clementillime Prin-

ram dare, illuc accurrit, cumque fanctus vir

,Ant'wchn '

Dei dzemonem de fua przefüumptione redar-

piph

ceps: À beftia parum abfum, vuitne Cle-

S.4

menta fua totum me beftiam fieri ?

guiffet , is feexcufando refpondit, converfum

ibidem in VI.Aliusquidam, cumingenspoculum in

hunc ftatum optime fuiffe commeritum , eo

S Biet,

D.

fanitatem ulterius evacuandum ei offertur,in-

quod pridiana die in civitate finelicentia vi-

.2 P

num biberit, ac proinde in eodem potationis

gens frultum fecalicel panisei obtrufit, dicens :

.Eu(ï.

Ede tu iftud in meam fanitatem , & ego cunc

a&u corpus ejus Dei permiffione ingreífüs

oculum hoc in tuam fanitatem ebibam..

fuerit.

Origendo :

:

S- Gfeg.

VII. Joannes Comes a. Schwarzenberg

.. X. Bellovacenfis de artifice quodam refert: pottov,.

,Ul

in lib.

prter varia opufcula, quae ex Cicerone in

Qui in certo quéxdam illorum monachorum . g.1.3.

contra

monafterio labotabat, cujus V. Beda de geftis dift. 3.

P

propin.

linguam germanicam tranftulit, & alia, e

1

*

quibus etiam quzedam proprio Marte vulga-

Anglorum mentionem facit. Hicigitur diebus 'Pec- mor,

vit, unuseft, quem contra propinationes &

feftivis potius crapulis & ebrietatibus vacabat,

quam ut operam fuam divino cultui, & animze.

15 Hier,

propinatores edidit, quod vitium feu confue-

falutiimpenderet; cum vero infirmatus mor-

: ad Furc

tudinem ipfe vocavit das Haupt/affer des Zu-

2vinckeus, & non tantum calamo ac verbis

ti proximus effet, pios monafterii illius Reli-

infe&atus, & abolere conatus eft, fed ipfe

giofos adfe accerfivit , iisque falutem fuam de-

fperatam effe dixit,addiditque quod videratin-

. Delet

etiam reipfa fugit, & alios ad idem inducere

fay. t

laboravit. Fuitquidem, dumjuniorin aula

fernum apertum, & fatanam in profundum

Principis effet, temulentize & lufui deditus,

merfum, cum Caipha & cseteris crucifixoribus

Domini zeterno incendio traditum , in quorum

(etfn. :

ut pater ejus Sigismundus a Schwarzenberg,

in Hohenlandfperg , eum a Rheno in Fran-

infimis viderat fibi locum deputatum. — Cui

coniam domum revocaret, ferioque ei com-

cum dic&ti Religiofi cum ingenti fpiritus fervo-

re promitterent veniam , dummodo ipfe poeni-

S Bithts

minatus eífet, nifi ab ea ingluvie defifteret,

finPf.Izi-

fe velle illum exhaeredare , ac potius bona

tens, verae compunctionis actus in fe excita-

fualupanari reli&turum, quam filio tam male

ret; infirmus hac promiífione fpreta refpon-

dit, quod videbat inftare judicium, nec effe

morato. Qua3e commonitio ita Joannem com-

movit ac emendavit , ut polliceretur fe, plus

fibi ultrafpemfíalutis , & hzec diceus exfpira-

annuatim zeris non infumpturum , quam ipfi

vit, fine viatico, &aliis fignisfalutis.

Unde

,S, Anir.

ab aliis feparatim fepultus fuit, nec quisquam

gt

pater aífignaret: Nec in diem unum plus

quam. florenum Rhenenfem lufui impenfu-

pro anima ipfius facrificium Deo offerre prze-

rum : Propinationes autem omnes omnino

fumpfit.

XI. Terribilefa&um quoddam a Mart. Del- ysrt.Det.

practermiffurum , id poftea in omnem vitam

diligenter ac perpetuo praeftitit: ac praefer-

rio, & ab aliis Scriptoribus clafficis refertur , rio lib. 3.

st

tim propinare necipfe unquam exin vifus eft,

videlicet quod in Comitatu Flandrize in quo- de Magic.

ho, 23

dam Prioratu , ubi tres morabantur homines,

P 1. q.7.

Mattho

nec propinanti cuique refpondere. Dicere fo-

lebat, mallefe videre filios honefta morte ab

de nulla alia re, quam decibo, potu, & fornica-

tionibus cogitantes; quorum unus vefperi

hqüe occifos, quam prae ebrietate fui ac pe-

finita

688

- Biblothece Manualiä Concionatorie

«

| finita menfa aliis dixit: Sat Baccho, libidini-

tibi de pleno fcypho propino, & niíi rationem

que datum, Deogratias agamus, ubi alter re-

feceris, injuriam mihi fecetis. Hinc focium

D

interrogans, quod Deo vinum propinare de-

fpondit: Ego daemonigratiasago, & agendum

jpet

L&

cenfeo, cujus opus agimus ; his di&tis finguli

beret, quia duplicis generis vinum habebant,

Pxefüp

le&um. petierunt, fingulas fecum impudicas

communique confenfu. debilius electum fuit ,

n* ml

ducentes foeminas , cumque vix fe veftibus ex-

dicendo: Hoc Deo fufficere poffe, fcyphum

z

j08

uiffent, comparuit dzemon, portam aperiens ,

itaque elevans ait: Tibi o Deus. Miror, au

& habitum venatoris afpe&umque prae fefe-

reperies bonum? fi hocanno illud melius ef-

&i

rens horribilem , cum duobus aliis minorisfta-

feciffes, melius bibiffes, his prolatis confe-

plt

turze, qui cocielffe videbantur, ingreífus eft ,.

ftim irriguit, immobilis fa&tus , fine fenfu , re-

t£5

torvoque vultu quaqua verfum refpiciens voce

fpirationis quoque & loquelze impotens. So-

f

horribili exclamavit: Ubi eft, qui mihi gratias

cius eo prodigio deterritus, fugit, alii eo in

an

egit? adfum, referam. Ad quz verba temera-

loco tunc praefentes amovere conati funt, fed

"

rius exhorruit, & tantum non mortuus eft.

fruftra. Quare fünibus eum ligarunt, quibus

q'.h

JDaemon vero illum e lecto extractum fubito a-

tres admoti equi, ut eum loco dimoverent:

Q

flantium cocorum confignavit manibus , ut e-

fed ne ad unicum quidem paffum protrahi po-

nu

undem veru infixum ad ignem ibidem accen-

tuit; hinc magiftratus', ut accenfus circa eum

luc

fumtorrerent: Affaturinfelix, inquit Author,

ad comburendum ignis exftrueretur , praece-

(ie

emoritur planiffime; alii autem cadaver hoc

pit; fed neque hic quidquam in eo operatus

f

ad ipforum exemplum toftum videntes, & foe-

fuit, ficque multo tempore ibi ftetit immobi-

tt

torem intolerabilem percipientes, longe am-

lis, nonloquens, neque bibens, nequemandu-

ce

plius inhorruerunt, quibus diabolus, prius-

cans, ut omnes agnofcerent judicium Dei.

CA

quam difcederet, inquit : Digni vos etiam eftis

XIV. In hiftoria Caroli legitur, quid, cum Bellov.

fe

pari fupplicio, nec deeft voluntas mihi ; vetor

Franci effent infuperabiles a Saracenis, &^ *

b

vimajori, invitus abeo, & moneo, refipifcite,

femper eos vincerent, duo Reges Saraceno-

ál

aut manent terribiliora.

rum promittentes, quod baptizarentur , mife-

Bellovac.

IX

XII. Citatus Bellovac. de quibusdam mo-

runteis vinum fortiffimum, & mulieres Sara-

machis refert, quod, cum ad Sultanum,ut eum

cenas; quorum multi inebriati, & vi&ti a vi-

per praedicationem & do&trinas fuas ad fidem

no, inciderunt in fornicationem , & victifünt,

[

noftram converterent, profecti effent, hicillos

& occifi a Saracenis ; victi inquam fpiritaali-

H

circa abftinentiam a Lege noftra Evangelica

ter , & poftea corporaliter.

praefcriptam interrogavit, an videlicet car-

XV. Quidam Curialis in Valeriana

; pfo. S. Gre

e

Vg

n

&

3

(

nem manducarent , & a mulieribus abftine-

vincia fan&tiffimo Pafchali Sabbatho juven- l 4 Ui

f

3

rent; quibus affirmative refpondentibus ite-

culam cujusdam filiam in baptifmate fufcepit.

rum interropavit, num abftemii effent? Qui

Qui poft jejunium domum reverfus , multo-

p

[*

fe a vino bibendo non abftinere refponderunt;

que vino inebristus, eandem filiolam fuam

K

quo audito magna cum honorificentia eos-

fecum manere petiit, eamque notte illa ( quod

dem excepit, & lautiffimum. convivium, fine

di&tu nefas eft ) perdidit. Cumque mane fa-

d

!s

tamen vini potu, inflaurari Secit; nocCte vero

&o furrexiffet , reus cogitare ccepit , ut ad bal-

—

fequenti cum ad le&um, quietis captandze

neum pergeret, an fi aqua balneilavaret ma-

ü

caufa conceffent, impudicas quasdam foemi-

1

culam peccati : Perrexit igitur, lavit, coepit-

nas ad eosdemimmifit , quae eos tentarent , at

que trepide Ecclefiam ingredi. Sed fi tanto

ipficonftantes permanentes easdem generofe

die ad Ecclefiam non iret, erubefcebat homi-

u

repulerunt: Poft aliquantulum tempus, cum

nes : fi vero iret, pertimefcebat judicium Dei,

abftinuiffenta vino, feciteis propinari vinum

Vicit itaque humanam verecundiam, perre-

fortiffimum , illiautem, qui a vino diu abfti-

xit ad Ecclefiam , fed tremebundus ac pavens

E

nuerant, avidius biberunt, nontemperantes,

ftare ccepit, atque per fingula momenta fu-

(en, 9.

ut oportuiffet, & cum effent inebriati & qua-

fpectus, qua hora immundo fpiritui tradere-

f !

fi confopiti, mifit ad eos di&tas mulieres, qui-

tur, & coram omni populo vexaretur. Cum-

Gu 1 'U

bus follicitantibus abforpti a vino confenfe-

que vehementer timeret, ei in illa miffarum

l

runt. Vereque tunc in iis adimpleta fuit illa

celebritate quafi adverfi nihil contigit. Qui

M li.

Ecclefiaftici fententia: Zzzum €£7 mulieres a-

laetus exivit , & diealtero Ecclefiam jam fecu-

Àm

poflatare faciunt [apientes , €? avguent fenfatos.

rius intravit. FaCtumque eft, ut perfex conti-

?

March.

XIIL Au&or quidam modernus refert ex

nuos dies lzetus ac fecurus procederet , exifti-

in Hort.

plurium aliorum hiftoricorum teftimoniis fe-

mans, quodejus fcelus Dominus aut non vi-

Ó

Paft. fub

Sacerdot.

quens fattum, quod in quodam Germanize ca-

diffet , aut vifum mifericorditer dimififfet. Die

Le&.

ftello An. 1580. 24. Jul. contigit; Neckersho-

autem feptimo fubita morte defunc&tus eft.

vii enim duo impii hofpitium ingreffi vinum

Cumque fepulturze traditus fuiffet, per lon-

poftularunt, quod quidem illis datum eft, non

gum tempus, videntibus cun&is, de fepul-

-- —— Rs — — 7 "t

tamen adeo generofum, quale poftea petie-

chro ejus flamma exivit, & tamdiu offa ejus

peueu

runt, & impetrarunt, quoaccepto, petulanter

concremavit, quousque omne fepulchrum

fe müutuo ad hauftus faciendos invitarunt ,.

confumeret, & terra, quzein tumulo collecta

Cittiy,

quod cum diu continuaffent , unusillorum ex.

fuerat, defoffa videretur. Quod videlicet om ni-

vino incalefcens, fodali fuo dixit: Cui nunc

( PA apum' |

"

potens Deus faciens , oftendit , quid ejus ani-

bibam ? Refpondit alter; bibe Deo , videbis,

ma in occulto pertulit, cujus & corpus ante.

quid refponfurus fit; vitrum arripit mifer , &

humanos oculos flamma confumpfit. Quainre

his verbisDeum compellat ; oDeus audi me, -nobis quoque audientibus hoc exemplum for-

Ini-

- üwus XLEID. -Ebrunas.

midinis däre dignatus eft, & quid anima vivens

Sabito adfuit diabolus, & pretio foïjuto blas«

ac fentiens proreatufuo patitur, fitantoignis

phemum corpore & anima in infernum abdu-

fupplicio etiam infenfibilia offa concremantur.

xit, dicens, zequiffimum effe, ut is, qui equum

J þecul

XV1,Sacerdos quidam impudicus ebrietati

emit, etiam frenut accipiat.

xempl

Pl & luxuri deditus, miferrime de hoc fzeculo

m Ebf

1e

XXHI. Indus quidam vino deditus cum poe- Liter. An,

fas. ex

migravit, cujus corpore in czeterorum fepulto

nitentize beneficio naturam tandem vicilfet, 99c-Jefu

'empl

, barathro Sacerdotum , utejus punitio cunctis

& ad fobrietatem fe revocaffet, candidum di-

.') ïo

f. 199»

innotefceret ad exemplum , fubfequenti no&e

citur adolefcentem per quietem vidifie, qui

tantus in Ecclefia ejusdem coemiterii fuit ftre-

eum prehenfa manu ad compotatorum cae-

pitus, quod rumore nimio in illa commoran-

tum conviviumque deduceret: ibi animad ver-

3

tes, excitati pavore ingenti, velut amentes ad

tiffe eorum, qui accumbebant , vultus, primo

Ecclefiam cucurrerunt.

Stantitaque omnes

quoque poculo haufto mutari,deformesque fie-

circa Ecclefiam, ftrepitus vehementes, cam-

ri: qui vero pergerent perpotare, & crebris po-

- panarumque fonitus audientes , fed minime

culis indulgerent, eos feediffimo ore, fimiles-

,

quid videntes, divinam exorant clementiam,

que daemonum evadere , dixiffeque adole-

':

quatenus, cur ifta fiant, debeat revelare, fed

Ícentem, tales effici eos, qui fe vino & ebrie-

nullum exauditionis fentiunt adjuvamen. Di-

tatibus dediffent. Ex quo vifo [ndus fobrius

luculo hoc ceffante, cuncta, quxe fuerantin Ec-

effe coepit, & incredibilem quendam tempe-

clefia, reperiuntur revoluta, & quafi undique

rantiae amorem concepit.

s

.ïq

flammisignium violata. Ad hoc ejusdem civi-

XXIII. Milites duo nobiles interfe helluan- Ped.Chr

.C.

[

tatis, icilicet Candize, Pontifex orationes indi-

tes pacti erant, ut, qui prior eorum furgeret, £*

|

g.

;

cens populo, quid fequenti no&te eveniat, prze-

in diaboli effet poteftate ; quod pattum adeo

klley,

l

cepitexpecari. Ne nimis fuccumbam verbis,

difplicuit Deo, ut utrumque mercatore, qui il-

G

fequenti nocte duplex ftrepitus & pavoris tri-

laciterfaciebat, inlpectante, a daemone fuffo-

'bulatio eft fecuta: qua de repletus populus

cari permiferit.

2

:

amaritudine & dolore, cernens nullum fibi a

— XXIV. Baccharaci oppido non procul Mo--

Domino adjutorium evenire, ficut vulnerati

guntia diftante, Àn. 1595. deco&or quidam ad

(quiin monumentis projecti dormiunt) exifte-

popinam propinans, cum uxorem fruftra de-

bat. Die autem elucefcente, omnibus in Ec-

hortantem male mul&affet, & cum fuo dia-

clefia pro orationibus congregatis, gloriofus

bolo ( id eft, fcetu, quem utero gerebat) in ma-

Hieroasymus fubito fepties fole fplendidior ,

lam crucem ire juffiffet, illa domuum redeunte,

(teg,

in Ecclefiam veniens, ad altareque gradiens

& antetempus foetam , qui umbilico tenus

j Disl,

cauctis videntibus, & mirantibus, per horam

hominem, reiiquo corpore ferpentem cum

cauda tribus ulnis longa referebat, ab eodem

forte füb filentio permanens, obftupenti po-

pulo, hzec propter Sacerdotis illius miiferrimi

foetu ita per caudam implicatus & cruciatus

cadaver, facris indigne locis conditum ad ter-

eft, ut exanimis conciderit.

rorem peccantium contigiife intimavit, man-

XXV. An. 165o. Adamus Steckman vini- Ibid. n. 6.

dans, ut cadaver miferum tartareis poft refur-

tor in quodam Aifatize oppido, cum pecuüniam

re&tionem oinnium maufionibus deputandum,

in caupona potando & ludendo confumpliffet,

dillspultum flammis traderent protinus con-

triftitia & defperatione eo ada&us eft, ut paulo

cremandum, alioquin incepta peftilentia non

poft abfente uxore filiolum inprimis panem pe-

abiret; & fic ab intuentium oculis eft invi-

tentem, filiamque cultrum aíferentem, & poft

fus. Quod ut ordinarat, loetabundus populus

hos etiam infantem in cunis vagientem occi-

protinus implevit, Deo & B. Hieronymo lau-

derit, uxoremque ex vinearedeuntem, & tam

des przecipuas perfolvendo, &

trifti fpectaculo repente exanimatam amife-

ceífavit.

flc pettis poifcea

rit, &ipfe tandem a Judice comprehenfus per

Gen. 9.

XVII. Noe licet perfectusin generationibus

fuis per ebrietatem in tabernaculo nudatus eft.

ignitas forcipes & rotam mifere perierit.

Gen, 19.

AXVIII. Loth, quem Sodoma nonvicit, vino

m

R

inebriatus geminum commifitinceftum.

]uä. II.

EXEMPLA PROFANA.

- X1X. Holoferni, quia plus, quam unquam

alias biberat, caput a Juditha rele&tum eft.

I AI

exander , quem tot itinera, tot praelia, Seneca

S. Aug.

XX. S.Auguitinus pro concione dixit: Ecce

tot hyemes, tot flumina ex alto caden- Ep- 83.

L g

rzeclariffimus civis nofter, & fere ab omnibus

tia, tot. maria tutum dimiferunt, intempe-

dile&us Cyrillus filium habebat, ut fcitis,

rantia bibeadi & ille berculeus ac fatalis fcy-

quem corrigerenolebat, & luxuriofe vivendo

phus concidit, & ut, cariffimum fibi ac fide-

infumpfit partem bonorum fuorum. Sed ecce

liffüpum amicum inter epulas trans

hodie ebrietatem perpeffus matrem preegnan-

erfuafit.

.foderet,

tem nequ ter opprefüit.

Sororem violare vo-

II.AIphonfusRexArägonüm, ebrietatem & Drexel.in

luit, patrem occidit, & duas forores ad mor-

ebrios, cane pejus & angue oderat ; rogatus

ofeph.

tem vuineravit.

X

?

C.I4. S.;.,L

verotanti odii caufam, quia fcio, inquit, furo-

Cantipr.

XXI.1n Gallia cumaliquot combibones me-

rem & libidinem ebrietatis effe filias.

z

/ 12.apum. ro incaluiffent, & unus irridens Sacerdotes a-

1lI. M. Antonin. Virum magnum & ingenii S. Aug.

03;. a

nimarum immortalitatem przedicantes, dixif-

nobilis, quem nulla alia res perdidit, & in exte-

FF. in E«

jíet; Eyoanimammeam venderem pro pretio

rosmores ac vitia trajecit, quam ebrietas, in-

rem,

omnibus nobis hodie ad bibendum fufficiente ;

quit,Seneca;hzec illum res hoftem reipublicze,

R. P. Lohn. Bibl, Man. T'om. £.

Sss S

haec

2

X

"-

Bibf othecæ JManualis Concionatorig -

690

I)

lizec hoftibus fuisimparem red(hdat hzec crü-

V.Sicutherbze, quze in paludibus vel circa Idem

t

|

(us

delem fecit.

U&

ripas nafci folent, nihi! utilitatis habent, in 9* 213*

Alexand

iV. Romani eos, qui fevino ingurgitabant

tantum ut annis fingulis incendio concre-

jnd

ab Alex. adeo exofos habuerant, ut a Senatu & publi-

mentur; ita quod de ebrietate nafcitur, igni

feri

l

C,II.

Val.Max.

cis muniis velut 1nd1gnos removerent. Hinc

praeparatur

nanüdlf !

l.

.

usque ad annum trigefimum mafculis vini u-

fus non concedebatur, Fzeminis vero. omnino

Dasmsnuumn.

9116 (ue

a

ignotus erat.

ff

Tympius

V. Hitpani ne in teftem quideni 'amphus ad-

. Vk Sicut Nav:s, quae aqms lmpletur, fi ex- Idemh 9-

in Spec.

W

Prm

mittuntillum, qui femelebrius extiterit.

hauriri nequit, in profundum mergitur; ita in

fellovat, )

Sig.

VI. Darius Rex adeo compotatiouibus dedi-

homo, cum crapulze & ebrietati fe exponit, in

|cil g

Jo. Davxd tus erat, ut illipro elogio fepulchrali adferi-

praeceps vadit, rationemque omnem amittens

in Verid.

tet

ptum (it: Potui & multum vinum potare, &

demergetur in profundum inferni.

prei

c- 6)

hoc probe ferre.

VII. Sicut in preecipiti ftantem vellevis ta- Macrob.

Engelgr.

VII. Stratonicus Citharoedus per diem to-

füf;

om.2

&us impellit: ita vino velinfufum, vel afper- 7.Saturn-

,on

pof E-

tum in popinis verfatus, etiam dormiturus po-

fum parvus quoque dolor incitatin farorem.

00

piph

culum femper adferri jubebat: non quod fiti-

ViiLSicut aqua extinguitignem;ita vinum S. Bafil.

0. in e-

«

Ibidem.

ret, fed ne fitiret.

extinguit rationem ; & ut aqua maris naves;

? briet.

VIIL Georgius buchananus cum medici

fic vinum vitis homines fübmergit.

confulti dixiffent, eum, fia potu, ex quo hydro-

IX. SicutSedecias Rex effoífis oculis caecus 4. Reg.!

pem contraxerat, abftineret,perfexennium vi-

in Babylonicam captivitatem abdu&us eft ; ult.

vere poífe; fin vero, intra tres hebdomadas

fic ebrii rapiuntur in Infernum.

monturum, refpond1t malle fe tribus hebdo-

X. Sicut viperze difpofitis ad bibendum va- Arli'wt

. 8. anim.

Venet,

madis (trenue bibere & mori, quam perfexen-

fis, vino ebrize capiuntur, & quidem facile, .

.

L

nium modice & milere vivere.

camtunc inertes & inermes fint; ita ebrii pa-

J b

Athe-

du

n2eus,

IX. Arigenti juvenes quidam adeo per vi-

rifacilitate a diabolo capiuntur.

blic

lib. 2,

num largius potum dementati fuerunt, utin

XI. Sicut cum febris ceffaverit, tamen debi- s. Chryf.

litas contracta diu manet; fic ebrietate trans- ho.58. ia

ä

N

marinavigarefecredentes, & gravi tempe&a-

atth.

o

te jaCtari, omnem fapelleGilem, quafi exone-

acta effeCtus tamen illius tam corpus, quam

raturi navem, foras projicerent.

animam debilitat.

al

Alexand.

Idem.

(es

ab Alex.

X. Grzeci fanyerunt ut, qui potationibus

XII. Sicut, quamvis ex tempeüate tranqui-

d

1-6.g

patrimonium d11ap1dafTet non fepeliretur in

Jitas fitfa&a, detrimentum tamen, quodmde

dxer.

fecutum eft, non reftituitur, fifemel jactura fa-

Anbt. bro

c. 14 majorum fuorum.monumentis, fed inglorius

de fat, "

in quisquilias abjiceretur.

&a fit ; fic omnium pene bonorum jacturam

patiuntur ebrii.

Q Umf fanc

jom 1 f-

$ vI

- XIII. Sicut pluvia nimis grandis & diu- S. Aug.

nGn g

turna fi fuerit. terra confunditur,& in lutum re- de vit.

SIMILITUDINES

folvitur, ut nullain ea cultura fieri poffit; fic

& ebrie&

(Rh

e

caronoftra quando abundanti potu fuerit in-

$. dng,

Qualitar.

ebriata, nec fpiritualem culturam fufcipere,

nec fra&us animze neceffarios poterit exhibe-

*

n

Senec

cut difficiles faciunt oculos continui mor-

ep. 8r.

Sl

re. Et ideo quomodo omnes homines fuffi-

bietiam ad minimum radii folis offenfio-

cieatem pluviam in agrisfuis accipere defide-

hiE

nem

ita ebrietates continuse efferunt ani--

rant, ut & culturam valeant exercere, & de

Lue.at

»3

mos, nam, cum fazepe apud fe non fint, con-

fru&uum ubertate gaüdere; ita & in agro cor-

&

fuetudine infanis durata vitia, vino conce-

poris tantum deberent bibere, quantum opor-

ii

ta, etiam fine illo valent.

*

fie

TIdem

tet, ne per nimiam ebrie:atem ipla corporis

1I. Sicut mufto dolia ipfa rumpuntur &

terra velut in paludem convería magis fer-

UI

&p. 93

omne, quod in imo jacet, in füummam partem

pentes & vermes vitiorum generare, quam

ii

$, Bem

vi caloris eje&at ; fic vino exzeftuante, quid-

Íractus bonorum operum pollit aíferre.

]. demo

quid in imo jacet abitum, effertur, & prodit

XIV. Sicutnavis, cum gubernator dormit, Bellovac.

in medium

& anchora amifía eft, ducitur & circumífertur

pec.l. 3.

0 bete

Onerati mero quemadmodum

p8df c.3.

Y (2 "A

non continent cibum redundantem, ita ne fe-

a quolibet flatu venti, fic imens ebrii, cujus

hu

cretum quidem ; quod fuum eft, ahenumque

ratio confopita eft, & fine anchora timoris

Qu

Nahum.

pariter effutiunt.

Dei, de facili dumtur ad omne peccatum le-

D

lll Sicut fpinee fe invicem comple&un-

vi flatu tentationis.

fih

€.I. V, IO.

tlum

tur; fic convivium eorum pariter potan-

XV. Sicut feffor ducit equum quocunque S. Bonav.

in Dizet. -

&

voluerit, po&auam ipfum intraenavit; fic gu-

falut. tit,

S.Chryf.

1V. Sicut valles, donec torrentibus inun-

la ducit gulofum ad omne peccatum, x quo

Morg .

de e-

dantur, plenze effe videntur: Unda vero de-

e, 8.

mlde

briet

liomo vitio gulze infrzenarife permittit; [deo

YiQu,

TC

finente ftatim ficcze, vacuzeque remanent ;

in Pfalm. 31. dicitur: iz cazo C? freno maxil-

N

fic & vinolenterum ora vino ac potatione

las eorutza cotfiviuge.

tü

durantibus exfaturantur ac madefcunt, pau-

XVI.Sicut rufticus capiturfos liniens ramos Bellov.

Ie]

lo poít continua ficcitare laborant, ex quo ad

arboris melle, & cumgradatim urfus afcendit l- c

Ti

frequenter bibendum invitantur,unde humot

per ramos arboris, credens attingere ad exa-

Qu

naturalis armittitur.

men,& favum, quem credit invenitein arbore,

fubi-

691

Wiwus XLFHL — Ebritas.

) Idem ^

3ag

j

fuübito cadens, capitur in fovea , quam rufti-

V. Quia curatu diffcillimum eft vitium ; Plin.lua.-

cus fübito paravit, Sicgulofus delectationem

nam tefíte Plinio,

hzc neceíffitas vitium 52* hi&

quaerit per diverfa fercula, quibus repletus,

comitatur , ut bibendi confüetudo augeat " ^

incidit in foveam . diaboli,

aviditatem.

Quanto plus biberint,. tanto

fernum.

4

id eü:*,ï in in-

(anfi dif.

plus fitiunt.

Hinc S. Auguftinus ,

ebrie- 5 Aug.

» D. 6.

XVII. Sicut ca

ftri cn&oaïe interemp*to , fa-

tas, inquit, eft, quafi inferni putens, quos-

.23r.dé.

cile illud occupatur; fic elt in animze arce,

temP.

cunque fufceperit, fortiter fibi vendicat;

|]

cujus cuítodia rationi eft concredita, quze

ut eosdem ipfo de inferni tenebrofo puteo

lt Gen,

' ïdem h. N

fi jacet fepulta, jam omnibus vitiis redditur

ad fobrietatis lucem redire non permittat.

rvia.

;,Bellovac.

Et, tefte fancto Hieronymo, facile caremus

" XVIII. Sicut in pergameno pingui, & ha-

alüs vitiis, hic hofüis. nobis inclufus eft,

jigc.diün IO

mido non formatur, vel imprimitur bene lit-

quocunque pergimus,

M

tera, quia diffunditur, necretinet debitam im-

inimicum.

rfobiscum portamus

ctob

preffuram, fed in ficco & tenui bene imprimi-

7 itury

tur, & retinetur; Sic homo imbntus deliciis,

VL Quia movlorum gmviüm caufa eff ;

'non bene retinet fapientiam , quze, ut dicitur

uti fanctus Bafilius indicavit dicens: Famu-S. Bafil.

$ Bsf

Job. 28. non invenit

lus profugit ab hero verberante,

tu vero non hom 1.de

0,Ine

ventium.

qr in tervravlfugviter vi-

laud. je-

bk et

recedis a vino, quod quotidie contundit ca-

jun.

puttuum? modus utendi vino optimus eft

j Rego,

corporis necelfitas.

Cum fines praetergre-

UE

$ vm

dieris, poftridie venies capitis gravedine af-

MOTIV A.

fe&us, ofcitans, verti

Ariflo

l

factum obolens vinum.

gine labor?ns , putre-

L 80 &Uim.

iA

b

A

ïï:'-*Senea.

I

uia vitium hoc ebrietatis eft zocenti]-

"4

VII

uia vitam albreviat ;; nam pro 1Ecc1. €.

! ep. 8r. ;

fimum ; utiSeneca fapienter advertit,

dum dixit: Cogita, quas clades ediderit pu-

ptevy carpulam suulià obieyunt, tefte Siracide; 37- 4- 9-

LB n D d

Shryf.

cum tamen a fzculi origine fi repetamus

blica ebrietas. Hoc acerrimas gentes, bel-

* mian.L6.

losg.it |

Matth,

licofiffimasque tradidit: FI»ec multorum an-

mundus hic usque ad fe:

centefimum . ter- epift,

23

L

D

À

norum pertinaci bello defenfa moenia patefe-

tium Noe annum, prorfus vinum iguoraffe

|

ü

cognofcitur, cum per tot curricula tempo-

cit: hzec contumaciffimos & jugum recufan-

ldan,

tes in alienum egit arbitrium: hsec invictos

rum obiiffe quidem, fed nullus hominum se-

acie mero dejecit. Brevius vero fanctus Am-

grotaffe legatur.

Hinc merito fanctus Cy-

ä!?.

!S. Ambr. brofius.. Diverí

a, inquit, fingulis peccatori-

rillus fiz hortatur: Audiftis edi&um Regis ze- S.Cyr

de 1íaac.

bus mala eveniuüt, temulentis omnia. Sed &

terni, & lamentabilem finem ebrietatis vel Alex.l.7.

crapule didiciftis. Si quis vobis peritus &'"

Levit,

E S. Chryf.

fanctus Chryfoftomus id confirmans ait; Vi-

$. Aug,

!hom. 1o. ni largior ufus infinitorum malorum caufa

D

fapiens medicus his ipfis verbis preeciperet:

devit

:.

X

ï" 'in Geno

eft; at adeo ebrietas unius horz hilarem in-

Attendite vobis , nequis v.g. de illius vel il-

ebrieh

1

faniam loago tempotis t

lius herbze fucco avidius fumat, quod fi fe-

X

Seneca.

1

2edio pexlfet, tefte

cerit, fubitus ei veniet interitus, non dubito,

3

M

H

(

quod unusquisque proprize falutis intuitu,

|

ï

'S Aug,

^]EB OQuià gravifium quoque vitium eft:

b e 231.

nam, ut S, Auguítinus dixit: Ebrietas flagi-

promonentis medici - pracepta fervaret ;

tiorum omnium mater, omnis luxu

Nunc verus animarum & corporum medi-

s

Fiæ foror,

naufragium caítitatis eft.

cus, fimulque Dominus, jubet ebrietatis her-

Luc. 2t.

: HI. Quia perzculofffium omnium vitiorum

bam & crapulze vitandam, & nefcio, fi quis

non his confumitur, ne dixerim, fauciatur.

|V-34.— eft; Quia ebrium fic finire eft zeternum inte-

E

rire. Hinc Chriftus monuit: Attendite vobis,

Sola eft, quze fimul cum corpore & ànimam

debilem reddat.

In czeteris enim poteft fie-

/me forte graventur corda veftra crapula aut

ebrietate, & faperveniat in vos repentina dies

ri, ut fecundum Apoftolum, cum infirma-

illa.

tur corpus, tunc magis potens fit fpiritus, &

S. Bern.

ubiis, qui deforis eft, homo corrumpitur ,

- ]V. Quia tuvpiffimum elt; nam inprimis

Bellovat, .

]. de mo-

facit dzemoni fimilem , uti S. Bernardus te-

ille qui intus renovetur; in ebrietatis vero

do bene

segritudine, corpus fimul & anima corrum-

(pecL3). ]

viv. C,25.

ftatus eft dicens: Multj per ebrietatem a de-

)4die;.

monibus capti funt; nec eft aliud ebrietas,

pitur, fpiritus pariter cum carne vitiatur.

Y

quam voluntarius & manifeftiffimus daemon.

VIII. Quia lilertatem eripit, pr.;vciþuumS.Ambh

Deinde ficut Ulyífis focii in porcus mutati

bominis bonum ; nam tefte fan&o Ambrofio,l

de Elia

L

funt per philtrum a Circe oblatum, ita per

e'un.

manebat, antequam vinum inverniretur, o-

0 Bonvs

ebrietatem in beftiam convertitur ebriofus;

mnibus inconcuffa libertas, nemo fciebat aLac. ar.

i Diet.

qui autem fcedius; quam ut homo bruti ani-

conforte naturae fuze. obfequia fervitutis exi-v. 34.

ii

Mufonius znalis imago fit ? inquit re&e Mufonius. De-

in l. de

gere ; Non effet hodie fervitus, fi ebrie

I.c:s'

nique ipfe modus, quocormittitur ebrietas,

non fuiffet.

iäas

' vi&u.

turpitudinem illius fatis demonftrat; quam

turpe enim eft, inquit Seneca, plus fibi inge-

IX.Quza Jïml;m mpouiteu t;'am adducit; Un- Luc.a1.3.

rere, quam capiat, & ad ftomachi fui noneffe

de Chriftus monuit: 2?tezdite vobis, ne gra-

pelloV

N

N

!l cl

menfíuram! quam mmulta ebrii faciun

4

6; .de

ventur forte cordaveffva i crapula. & ebrieta-

w

uibus fobrii erubefcunt. .

*

tey €P fuperveniat ia vos vepentaima dies illa, taa-

Ssss2

quatm

R.P. Lobu, Bibl. Man. Tom. L.

-

692

Biblioiliece Manualis , Concionatorie

velamygdala amara,vel nucem mufcatam,vel

S.Baüilius quam lagtetis euim füperveniet. Hinc & S. Ba-

hom.:ro. filius dixit: Ebrietas fortitudinis pernicies,

de aliis cibis plufculum fumere ante, quam

in ebriet. (enectus immatura, mors momentanea.

bibatur; fic enim vinum impeditur : quo mi-

Deut.32.

04* ]

V. 33.

X. Quia fere infanabile«fl boc vitium, utpo-

nus fpiritus in caput emitteze poffit.

te cui illud Deuteronomii applicatur: ££

Ih

dracoum visusm eorum, C? venenum a[pidum

ï«

s X

ain[anabile ;; ubi vinum veneni nomine appel-

latur, quia corpori pariter & animze mortem

" ASCETICA.

adfert, nec eft rnithridaticum veltheriaca,quae

contra illud przevalere poffit, & ideo venenum

I Drimum eft,ut difcat, refpe&um humanurh S. Aug.

S. Amb. efít infanabile, id eft, vitium fine remedio. S.

deponere. Solent enim, tefte S. Au- f. 2324de

g

de Elia &

Ambrofius quoque cica hunc locum obfervat

ebDriet

jejun.

guftino, ebriofi ita fe excufare, ut dicast:

4.

^ dicens: Pulchre additur, infanabile; multi

Perfona potens me coegit, ut amplius bibam,

enim areliquorum ferpentium veneno curan-

& convivio Regis non potui aliter facere. Ad

ä

tur, nemo ab ebrietate, atque hzec eft caufa,

excufandas excufationes in peccatis ifta praze-

inquit idem S. DoGor, cur vinum non cuili-

tendimus, & quód implere noluinus, non po-

- bet veneno , fed draconum, quod eft infana-

tuiffe nos dicimus.

Etiamfi ad hoc venire-

bile, affimiletur.

tur, ut diceretur fibi: aut bibas, aut morieris,

melius erat, ut caro tua fobria occideretur,

ä

$ Vv

quam per ebrietatem anima moreretur. Sed

excufatio ifta falfo objicitur; ipfi enim Heges,

MEDIA.

& quicunque alii potentes, fi te viderent de-

PfOV. 2;'

Prov. 23. [

finiffe, ut eíis non acquiefcas, pro timore Dei

j

V. 2O.

Dfüiueve a convivizs: Ita Salomon mo-

inebriari, fi tibi fub hora videantur irafci, po-

nuit dicens: Noli effe in conviviis po-

ftea vero te in grandi admiratione fuícipiunt

tatorum, nec in commelfationibus eorum.

dicentes: Quants eum minis & terroribus

i

D.5

;

|

Hinc SS. Ambrofius & Auguftinus, nequein

fatigavimus, & tamen nunquam eum a fobrie-

N. X*&-

patria petiti ibant ad convivium, ne tempe-

tate feparare potuimus? Addit vero poftea:

rantize amitteretur modus.

Thren, 4

S. Aug.

lile qui ebrietati refiftit, fi cum Dei adjuto-

Y.2l,

f. 23. de

1. Per oratiouem fvequenter gratiam abffi-

rio perfeveraverit, & proipfa aliquasille per-

temp.

nendi a Deo petere: ita iterum S. Auguftin.

tulerit tribulationes, omnia ei Deus ad mar-

Q64,

]. c. confuluitdicens : Quifuntebriofi, cum ad-

II

tyrii gloriam reputabit.

Ptor, 5$

jutorio Dei de luto fzecis fe excutiant, vel de

"2$

cloaca ebrietatis, dum adhuc tempus eft poe-

II. Alterum eft, ut pariter bene condifcat S, Aug,

nitendi, feftinent, quanta poffunt celeritate

moderari delectationemin potu fubrepentem, l- 10.

eumque in finem meminerit fententize a S.

coni. c,

Deo auxiliante confurgere, &totis animze vi-

3I.

ribus cum Propheta fupplicantes Domino di-

Auguftino prolatze, dum ait : Hoc me do-

1125 v,7

cant; Eripe de luto, ut non inhzeream.

cuifti, ut, quemadmodum medicamenta, fic

Tbid.

alimenta fumpturus accedam. | Sed dum ad

III. Paulatim fibr aliquid depotu fabtrabere:

Uti idem Sancus fuafit dicens: Sed hic ante

quietem fatietatis ex indigentize moleftia

Ecln

omnia fcire debemus, quia non una die effici-

tranfeo, in ipfo tranfitu infidiatur mihi la-

Y2

queus concupifcentiz. lpfe enim tranfitus

untur homines ebriofi, fed cum paulatim pet

fingulos dies fingulos fibi aut binos calices ad

voluptas eft, & non eft alius, qua tranfea-

Eed. at

potum confuetudinarium addunt ; fic qui fe de

tur, quam quo tranfire neceffitas cogit. Et

vb

cum falus fit caufa edendi & bibendi , adjun-

hoc malo defiderat liberare, paulatim fubtra-

hendo ad fobrietatis lucem redeat. Qui enim

gi fe tanquam pediffequa periculofa jucundi-

per partes aliquid fubducere voluerit, & dee-

tas, & plerumque prazeire conatur, ut ejus

caufa fiat, quod falutis caufa me facere vel

' brietate liberabitur, & intolerabilem inferni

cenam non patietur.

dico, vel volo: nec idem modus utriusque

Prov.a,

S.Climac.

1V. Fellis Chriffo i2 crace oblati sneminiffe :

eft, nam

n

grad. 14.

parum eft.

quod faluti fatis eft, deleCtationi

;

ita Climacus fuafit dicens: Ubipoculum bibi-

turus fumpferis, aceti & fellis Domini Dei tui

III. Tertium eft, u

t,v quemadmodum ebrie-

E:,d' r

ne oblivifcaris, & omnino vel moderate:bibes,

tatem corporalem totis viribus fugere ac dif-

/velingemifces, vel certehumiliorinde & mo-

fuadere debet, ita pari ftudio fpiritualem e-

deftior evades.

brietatem procurare ac fuadere conetur, de

Pythag.

apud.Sto-

V. Ebriorum mores €? fa&la in[picere: ità

qua S.Bernardus illud Pfalmi: Calix meus

bzum S.

Pythagoras confultus a quopiam ebriofo, qua

inebrians, quam przeclarus eít: explicans

ratione ebrietatem vitare poffet? refpondit:

ait: Inebriat amor Dei ad contemptum mun-

18.

Si, qu:ze per ebrietatem facis, animo volvas.

di: calefacit, quia ferventes facit: acuit, quia

Hinc & Lacedzemonii ,. ut filiis fuis ebrieta-

erudit: Audaces facitcontra adverfa: Fortes

tem interdicerent, aliud non faciebant, quam

acarne, mundo, & daemonibus invincibiles:

0f4v

ut fervos inebriarent.

1

Gobat. in

Obliviofos, eorum fcilicet, quze retro funt, &

Ovi ]

VI. Medium aliguod maturale. ebrietatem

in futura extentos: difcretos erudiens ad Ju-

N

acc. can.

impediens adbibere : Qualia fant, vinum aqua

ftitiam: fomnolentos ad temporalia, & tae-

tan,

c' 5[0 S.I

" diluere, brafficam vel rapam crudam, vel o-

diofos ad invifibilia praeparanda pronos &

leum, vel parum panis aqua fuperbita tincti,

promptos,.

8X

Titulus ZL F. Ebïietas.

.Ve)

693

xam

impudenti». 3. Quia ut fües grunnümtv,, &

N

cONsþäCTUS

clamore fuo incondito aliis molefti

funt. 4.

PRAEDICABILES.

Quia ut fues graviter olezt C7 Jetent ,

nontam

Of. 4. v.

corpore, quam animo perm

alam, quam apud

Il

l. [4 x occafione thematis: Fgzum £ ebrie-

homines acquirunt, zeftim

tas aufevunt cor: Poteft ftultitia ebrio-

ationem. 5. Qnia

ut fues maxime filveftres i

n obvios quosque

forum demonftrari-ex fequentibus capitibus.

érruuzt, fi vel parum irri

1. Quia bibunt przeter naturze appetitum. 2.

tentur, feque ultro

Quia gloriantur,fe poíffe magnos hauftus face-

telis objiciunt, & perimu

nt. 6. Quia ut fnes

us

pingues macello diaboli 4

e

/

?inantur ,

& gra-

At |

re;cumtamen etiam hoc mulus faciat , ut ali-

tum ei cibum efficiunt. Vide Fabrum

IT apik

quando Ariftippus cuipiam dixit. 3.Quod cam

conc. 5,

Tt:e ïiet

in Dom. 2. poft Epiph. n. 3.

J

famulus recedat ab hero verberante, i pfinon

profugiant a vino quotidie caput obtundente.

V. Ex occafione ejusdem thematis narra-

M

4. Quod in aliorum fanitatem bibendo pro-

ri poteft, quod fofephus de Noenarrat,

quod

d.

m feu

priamleedant. 5. Quod voluntariam infaniam

Ícilicet, cum inveniffet vitem fylveftre

)«

accerfant, & feinbeftins transforment. 6.Quod

labrufcam, acceperit fanguinem leonis

agni,

£s

galli, porci, & urfi, & ex illis terrze

com-

cogant ad bibendum ultra appetitum, cum ta-

5

men obtrudere evacuandam magnam pati-

mixtis fimum faciens ad radicem labrufca-

h

nam cibo revertam itultiffimum cenferent.

rum pofuerit, ficque vinum dulcorarit. Hinc

dl

fattum. r. Ut ebrii fint audaces ut /zozes ; &

Videri poffünt hzc fufius explicataapud Fabr.

3

conc. 2. inDom.Quinq. Item Henr. Engelgt.

omnia pericula corporis & animze contem-

part. 1. Coel. Emp. die 2. Bach. $. r.

nant. 2. Utvelut

al

971 ducantur ad victimam ;

a

& facrificentur diabolo.

Prov.2*. — II Ex occafionethematis : /zgreditur H/an-

3. Ut velut ga// gal-

(ja

1.

de , fed in fine suovdebitut colubev : poffünt ex-

linacei fint fuperbi

; & pugnaces , aliosque o-

ht

mnes facil

e contemnant, & ad

. plicariproles ebrietatis, feu vitia, quze ex ea

rixas provo-

üS

naícuntur, quorum primum eft Zuxurza, juxta

cent. 4. Ut velat u»/ fint rapaca

S , praecipue

famze alienze , imo & vitze fpiritu

alis, dum a

Eph.5. illud S. Pauli: Nolite inebriari vino, in quo

V. 18

lios adebrietatem incitant, velc

eft luxuria. Secundum zmpudentia , juxta il-

ogunt. Quae

"T hren,

4- lud Threnorum: Inebriaberis atque nudabe-

omnia facileexplicari poffunt. .

» 2T.

VI. Exoccafioneth

ris. Tertium zz/2z:2 , juxtaillud Ofeze: Vinam

ematis : Fazer gui, //pof^ Matth.a6,

ja

Of.4. v, & ebrietasauferuntcor. Quartum zra &* coz-

Jabile ef , tvanfiat cali

x 2/fe a "ié: demonfirar

i V. 39,—

II.

zenijo, juxta illud Salomonis: Cui voe ? Cui

poteft

;quam amarum calicem ebriofi offerant

A. ]

Prov. 23. rixze ? Cui foveze? Cui fine caufa vulnera?

Chrifto, id quod facile preeftabitur,

fi gravi-

L 10

Y 29.

Cui fuffufio oculorum ? nonne his , qui com-

tas peccatiebrietitisoftendatur. r.

Quia mul-

torum aliorum vitiorum origo eft

] Conf, (

moranturin vino , & ftudent calicibus epotan-

, praecipue,

d

| dis? Quintum coztumacia £? di/plicine con-

odii, luxurize , irze, acedize, furti

, mnendacii ,

Yf.a8. v. . tezaptus , juxta illad Ifaize: Erraverunt ih e-

detractionis, blafphemise &c.

2.Quia multos

fecum in focietatem trahit,

brietate, nefcierunt videntem, id eft, Deum

omnes ícilicet,

contempferunt. Sextum Lare/fs C? perfidia

quos velexemplo, vel verbo,

vel coactionead

Ecclrg. juxta iliud Ecclefia(tici: Vinum & mulieres

ebrietatem impellit. 3. Qui

a rati

;

vV.2.

oni magis ,

apoftatare faciuntfapientes. Vide hsecfufius

quam aliaomnia , contrarium eft

;

quid enim

apud Fabrum conc. 5. in Dom. 2. poft Epiph.

magis diffonum rationi , quam ut

homo pri-

Eccl. 31.

III. Ex occafionethematis: Zzeum qmultum

vetur ratione ? Introducatur in fine Chriftus

V.38. . potatum, €'c. vuinas muultasfacit. Explicari

Yogans, ut auferamus hunc calice

m ab ipfo,

poffunt damna & ruinze, quas caufat ebrie-

& oftendatur, quam durus de

beat effe animus,

qui illum exaudire non vult.

P

.tas. r. Ruina corporis, dum deltruit fanita-

tem, imo & vitam ipfam aufert &abbreviat.

VII. Ex occafione the

tibus, z/Hudetur, 7 cos.

matis: 7) mdetur £€2- Luc. «185

2. 7daitne s propter crapulam enim multi pe-

t/puetur ,p

offquamflagel. v«33.

3. Opum €» divitiarum: Quia, qui

laverzut , occident eum ? potelt n

arrari hiftoria

V. 17.

amatvinum & pinguia, nonditabitur. 4. Pa-

de Chrifto ante hofpitium vuln

erato jacente ,

Eccl. 19. $272 : Quia vinum & mulieres arguent fenfa-

2,

& dicente, fe maletractatum ;

fu

iffe ab ii

s, qui

tos, teíte Siracide. Aezpublice: Quia, ficut

in hofpitio compotationibus vacant ; d

icatur

privatis domibus nihil nocentius eft, quam

roinde, idem di&urum Chriftum in cruce

ebriofus paterfamilias, nec navibus quid-

pendentem , fcilicet

potiffimam fuze paffionis

quam periculofius, quàm navarchus temu-

caufam ebriofos effe.

I.

rum paffionis przefenta

Quiaipfi calicem ama-

lentus; ita nec reipublicze majora creantur

nt, & agoniam procue-

pericula ab aliis vitiis, quam a temulentia

rant. 2. Quia ipfum a&ionibus & verbis im-

magifiratus. Vide hzec fufius a

pudicis flagellant. 5. Quia fcarrilitatibus. &

pud Fab. at

;

conc. 3. in Dom. 6. poft Pent.

levitatibus faisac convitiis ipfum coronis fpi-

Of. 4. v.

IV. Ex occafione thematis: JZzzum £2 qmu-

neis coronant. 4.Quia, dum rixis, verberi-

X1t,

lieves auferunt cor: narrari poteft, quod fo-

bus, lufü & perditione pecuniarum aliis vehe-

Ovid.t. ciis Ulyffis a Circe eveniffe fcribunt Poetee,

menter molefti funt, gravem illi crucem im-

i4. Me- dum

lis potum obtulit, & infues convertit; di-

tam.,

ponunt. 5.Quia blafphemando, aliaque fimi-

cique, idem evenire ebriis per vinum nimium

liagravio

potatum. r. Quia carent vatzone, ut fues, 2

.

ljum crucifigunt.

ra peccata committenxdo , ómnino il-

Quia ut fues volutautur 22/uto. Luxurioe &

VIII. Ex occafione thematis : : £zezdite Luc. 93

&

SSS S3

$

?o&is mET

Bibliothece Manualis Concionatorie

654

vobis , tie forte corda voflva graventur in cva-

V. Idem PlatoinPhzdro afferit: Nequa- Platorin

p(

ula €? ebrietate: poffunt proponi media tri-

quam eft Philofophi circa dele&ationes guítus Phadro.

veríari; unde cum quidam interrogaífet Pla-

plicia, & funiculo triplici, qui difficulter rum-

ü

pitur, per quem a cafu in foveam ebrietas &

tonem: Unde tibi fapientia tanta? ltefpon-

inferni cohibeantur, comparari. 1. /Vatura-

dit, quia plus confumpfi de oleo inlampade,

Jia: Qualia funt fumere braíficam, oleum, a-

quam de vino in calice,

Man»fi

equ

mygdala amara aut cibos alios impedientes,

VI. Quaecaufaeft, quod Moyfes propupu-

diíc. 16,

ne vini fpiritusin caput afcendat. Itempaula-

lo Iífraelitico. idololatrante interceflerit, non

n. 4

tim fibi de potu aliquidfübtrahere. 2. Mora-

vero pro gulofo? num forte idololatria minus

: pedt L

: inDon^

Jia, qualia funt ebrioforum mores , damna e-

peccatum eft, quam fi honor & cultus Deo de-

brietatis perpendere, . Chrifti calicem ama-

bitus conculcetur, & bovi fiGtili, operi ma-

poü.EPh' í

rum confiderare: 3. Superngaturalza : Qualia

nuum hominum, attribüatur, curigitur Moy-

funt oratio fervens, frequentior Euchariftize

fes populum idola adorare videns, regimine

Tuid

ilius fe exonerare voluit, non vero item,

fukmptio, vicoriafui, aliquoties repetita &c.

quaudo gulofus carnes a Deo fibi dari poftu-

; 5. XI.

lavit? Claraeftad hoc refponfio, qui idolola-

lii

EPTUS PR/E

-DICI:A-'*'

tria facilius curari poterat, dum enim vide-

| ALII CONC

BILES.

bant, quod vituliillius comminuti pulveres ab

61

: 4

Dasmnuur.

eis potati , per foetidaexcrementa ejicerentur,

manifefte agnofcere poterant, lllum verum

—

S. Bäül.

geniofo admodum epitheto ebrium di-

Deum non effe, qui per feceffum evacuare-

ho. 14. de

T. In

vus Chryfologus afficit, dumait: Ebrie-

Ti

ebriet,

tur: atverogula & crapula, cum omnia vitia

tas eft dademon blandus; quotautem, quanti-

annexa habeant, fintque vitia natura füa ine-

|

que nibili ducunt, ab hoc poffideri fpiritu;

mendabilia & incorrigibilia, Moyfes fe ad il-

imo eundem omni ftudio & folicitudine inda-

lum populum deinceps gubernandum mini-

gant ? Sed ut veraciterSS. Bafilius docet: Lym-

me fufficere credebat; quia, ut Cajetanusibi-

[

phatus & malo dcemone captus, mifericor-

dem dicit, peccatum gulze eft quafi incorrigi-

dia quidem dignus , ebrius vero, eadem fere

bile; cognovit Moyfis preces fuas pro illis

& ipfe patiens, minime mifericordia dignus,

in hoc cafu effundendas, minime exaudien-

qui fpontaneo fervit dzemoni.

das fore, quia fciebat Deum contra hoc pec-

Vder.

Plutatch.

catum omnino inexorabilem effe.

Iuïl'pag' ü

II. Francifcus Petrarcha in quadam epifto-

: 10j

Y

lo 30 epü 9'

la fua adverfus ebrietatem acerrime inve-

VIL Maximilianus I. Imperator, ac czeteri Joan.

chwate

ï

(

hens, fiagulos enumerat cyathos & crateres,

Principes acElectores, feorfim, & una in Co-

zenberg

mitiisfzepius propinationes vetuerunt. Prze-

in przef, 2.

Platareh. -

qui in conviviis, ut plurimum przebibuntur;

inLacon. !

Arimus, inquit, cvater pertinet. ad fftizm: Se-

fat. 1. & 2. Etquidemanno 1512. a dicto Ma- lib. contra

cuudus ad letitiam: Tertius ad voluptatem :

ximiliano I. Imperatore, & KleCoribus, acpropinat,

ftatibus, in Comitiis Treviris coeptis, ac Co-

uartus ad ebvietatem : Quintus ad ivam:

Sextus ad ligitium: Septimus ad furovem ; O-

lonice finitis, fingulari articulo prohibitze fue-

Gavus ad fotinum: Nonus ad morbum. -

rehujusmodi propinationes. Ubidicitur: Etfi

in prioribus aliis Comitiis fzepius eze prohibi-

ä

Plato de

]. Plato vir fapientiffimus inter alias Le-

tze fuerint, parum tamen id fuiffe obferva-

Pontanit

Legibus

ges ita fratuit: Multo magis, quam Creten-

lib. 2.

tum. Hinc quia e propinationibus nafcitut

Attic.bel.t

fium Lacedzemoniorumque ufu, Carthagi-

ebrietas , ex ebrietate omnis generis fcelera ,

|

nenfium legem probarant, utnusquamin ca-

blafphemize, czedes, & alia plura mala; ita

|

ftris quisquam guftare vinum audeat, fed to-

ut tales combibones de honore , falute, ratio-

lf:lnäelgr. |

to illo tempore aqua bibatur.

Sed & magi-

nis ufü, vitze, & bonorum ja&ura pericliten-

firatibus eo toto anno, quo magiftratu fun-

tur, preecipi omnibus ubique Dominis, ac

guntur, mandatum, gubernatores fuos , at-

magiftratibus, ut in fuis ditionibus eam con-

que judices munus fuum obituros a vino peni-

fuetudinem perpotandi tollant in fe & fubdi-

tus prohiberent. Quia, ut apud Ofeam dici-

tis fuis, acfub gravibus poenis prohibeant.

tur: Finuu» €w ebvietas aufevunt cor ; quan-

do enim corpus nimio vino repletur, ratio pa-

Quod finobilitas vitare nollet, a Principis ac

IiS4.

Caefaris aulis arceantur. Inferiores vero etiam

riter & difcurfus amitttur; nam ubi eft crapu-

in corpore fevere puniantur. Quod fi ullus ma-

la, inquit Laurent. Juftinianus, ratio cefpitat,

intelle&us obtunditur, confilia deviant,

giftratuum in executione hujus mandati com-

cia fuübvertuntur.

judi—

pertusfueritremiffiusagere, isa Coefareo Fi-

Pt

Ícali plectatur decenti mul&a, uti & ii, qui e

5$

Plutatch.

IV. Plutarchus curiofam quandam narrat

jin A-

fubditis contraid deliquerint: Adhibeaturque

popht.

hiftoriam praefenti propofito noftro valde op-

opera, utiislocis, ubi viguit ebrietas, omni

*

portunam , cum enim apud Pyrrhum nonnul-

ftudio oboleatur..

Plutarh,

li juvenes accufati elTent, quafi fimul epulan-

VIIIL S. Bafiliusait:Ebrietas eft doemon vo-

n Lacon,

tes, variis detra&tionibus & injuriis ejus di-

luntarius ex voluptate animabus noftris indi-

laceraffent famam, ille eosdem die fequenti

tus. S. Auguft. inquit: d2emon es, venenum

coram fe comparere praecepit. Primumque ex

dulce es, peccatum fuavees. S. Greg.ebrieta-

his percun&tatus eft , an de fetalia dixiífent ?

tem vocat blandum dzemonem. Unde S. Cle-

Omnino refpondit unus, talia & his plura di-

mens Alexandrinus dixit: lis, qui ad luxum

lnrr.

Y ii

xiffemus, fi plus vini nobis fuiffet.

Cui re-

menfarum propenfi fant, & fuos fibi morbos

M

fponfo Pyrrhus acquievit, probe intelligens,

enutriunt, proeeft daemon helluo maximus,

felh

ventris

Cl

qjuod ebrius non fit fibi compos.

quem ego non verebor, appell,are

daemos

Titulus XLVlil. — Ebrietas.

695

nf

deemonem, dzemonüm omnium peffimum, &

&l

tem reduxit, qui eje&is de ca

pern:cioiiffimum, cui confentiens S. Chryfoft.

mnes erubuerunt.

pite coronis, o-

ubi multum merum eft, inquit, ubimenfa refer-

. 'ta, & ad fatietatem commefíatio , ibi turpitu-

Dasqaui.

tdo, ibi omnis pompa fatanica.

XIlI. Lyfimachus ob fitim coa&us fe dädere Erafmus

U

Rotero E

XIlI.

Scythis, cum dein frigidam aquam bibiffet,Dii

in fimil. -

ällb. 16..

MISCELLANEA.

boni, inquit. quam brevis voluptatis caufa

14,

quantam depofui felicitatem.

Qualitas.

x

*

Enge-fgr. Lf

uidam ubi

XIV.Cum olim milites aliquotTarentini inter Idem a-

ïä

in Dom.2.

in taberna poculum cerevi-

ccenandum multa liberiusin Pyrrhum Regem PoPb.6.

pott. Eph.

-fize, & aliud viai depi&tum vidit, fub-

dixiffent , ideoque Regem acciti effent, unus

*

fcripit hoc lemma: Meliora funt

uam hominum.

opera Dei,

illorum ad Regem dixit: fatamur nos hzec ci-

: ibid.

xifle, & acerbiora longe di&uri eramus, nifi

II. Aliusin balenam converti cupieb*at, mo-

L

do mare Ceticum in merum Creticum con-

Yifum vertit.

lagena nos defeciffet , quo di&o Regis iram in

- verteretur.

Ibi

XV. Re&e cecinit Ovidius :

Ovid.l.r.

III. Quibusdam Philippum Regem laudan-

Nox & amor, vinum

amor, e«

uadent:

que nihil moderabile

tibus, 'quod facundus , formofus, vini capax

ego .

effet, fcite Demofthenes fübjecit: Prima laus

Ifta pudore vacat, liber, amorque metu.

Sophiftarum eft, fecanda fzeminarum , tertia

XVI. Re&e item Vi

fpougis.

&us defcripfit fequenti

bus verfibus :

rgilius ebrietatis effe- Väggïl. de

Tbid.S.i- — -1V. Afclepiadis pronuntiatum eft, fuper

Nec veneris, nectu vini capiaris amore,

Vebet,

menfam primum hauftum effe neceffitatis ,

Unonamque modovina,venusque nocent.

fecundum voluptatis, tertium ebrietatis. .A-

UtVenus enervat vires, fic copia vni,

pulejus vero dicere folebat: primum ad fitim,

Ettentat greffus, debilitatque pedes.

. fecundum ad hilaritatem, tertium ad volupta-

Muitos czecus amor cogit fecreta fateri,

tem, quartum ad infaniam pertinere. Suidas

Arcanum demens detegit ebrietas.

tres hauftus permittit íapienti, fcilicet v.

dinis, voluptatis, & fomni.

gletu-

Bellum fzepe petitferus exitiale cupido,

Valer.

Szepemanus itidemDacchus ad arma vocat.

V. Panthera hieroglyphice ebrietatem de-

Denique cum inentes hominum furiarit utere

liurpag. fignat, quia vini admodum avida cum fit, a

ue ,.

N

4fls

103.

venateribus fontibus, ex quibus illa bibere

hwAfs

Et pudor, & probitas, & metus omnis abeft.

Yberg

confucvit, vino fortiffimo repletis capitur.'

Compedibus venerem ,

vinclis . adftringe

rf

Platarch. — VÍ. Anonymus quidatá Lacon, cum audif-

.^^ Lyseum,

» Conttà

inLacor- fet quosdam cogi inccena ad bibendum, num

Nete muneribus lzedat uterque fuis,

opinil

etiam ad edendum cogerentur, quzefivit? in-

Vina fitim fedant, natis venus alma creandis:

finuans, ficat abfurdiffimum eft, cogi aliquem

Sed fines horum tranfiliiffe nocet.

:

ad certam ciborum quantitatem, ita non mi-

"XVII.Sed &Propertius non male eundem in Propert.

nus abfurdum effe, aliquem ad certum pocu-

finem cecinit :

.

.2. eleg.

lorüm numerum compelli. .

':'

uit,

Pontan.in

i cele-þ

Viuo formaperit, vino corrumpitur zetas ;

Atticibel,

Vil. Cum a Rege Ferdinando lud

Vinofzepe fuum nefcit amica virum.

brarentur, abom

nibus aliis infigniter laudati.

XVIIIL. Ovidius quoque iterum:

O Vidn !- rq.

Germanus quidam exclamans dixit:

art,

VVakeþa.ntv

Vina parant animos : faciunt

L]

r.

. ludi, in quibus nemo bibit.

aptos,

que caloribus :e

'Engelg

V1I. Fuit, qui organi in morem fiftulas vi-

Cüra fug

it multo, diluiturque mero.

cC.

treas ordine difpofitas habebat , quae fiogulze

Tunc veniuntrifus, tunc

pauper cornua fumit,

fingulos fonos percuffze reddebant, ur, utili-

Tuncdolor & curze,

rugaque frontis abit.

ter, re, realiter, zz2 , mirabiliter, /a, faciliter,

Tuncaperit mentes ze

vo rariffima noftro,

Jol, folenuiter, Ja, lacrymaliter, ut prae dulce-

Simplicitas, artes excutiente Deo.

dine lacryinze fundantur.

XiX. Diogenes quondam przeteriens do- Brufon.

Ibid.S 4.

IX. Alphonfus Magnus dicere folebat, ami-

mum vinolenti proftiturám dixit: Sciebam, L3. c.13-

citiam tribus fervari, pileo, id eft, perhumani-

domumiftam vino ebriamDominum

niter fa'utando: /o/;o, chartze , id ett, literas

ram: én Jam ructat.

evomitg-

Icribendo: vztro, hauitum bonum propiaando.

XX.Si furibusin domum ingreffis quispiam Fab. co. 4.

Plin tl- 14'

X. Àudrocides ad Alexandrum M. fcribens,

daret claves omnium ciftarum , inde maxima inDom.6.

i »

intemperantiam ejus cohibiturus, vinum, in-

illi darana inferrentur, quis non graviter illi in- P9* Pente

quit, potaturus Rex, memento te fan

guinem

dignaretur? atqui hoc totum ebrietas facit, vi-

terrze bibere.

tiis claves offerens,

quibus hominem exfpo-

Plntarch.

Xl. Leotychidas rogatus, cur Spartiatze pa-

lieat.

in Lacon. rom bibaar? refp

ondit: ne pro nobis confql-

XXI. De cerevifia ebrietatem procurante ApudEn-

tent alii, fed pro aliis nos.

non illepide cecinit Poéta:

gelgr. in

Undefuum ducat, queeris, cervifia nomen? -

om. 2,

Fuga.'

poft Ep, *

Quod cerebrum viíat, fzepe, Sabelle, caum.

Engelgr.

Xll. Pythagoras in ebrios olim incidens

XXII. De vini effe&ibus re&e iterum ce- Horat,

p.2. Cali. 3uffit tibiciaem convivio luxuriofo praefiden-

cinit Poéta:

mp.in

tem mutareharmoniam, ac doriconillis cane-

21.1.3.

feRO So

Tu lenetormentum ingenio admoves,

Plerumqueduro: Tufapientium

Caci. £1€,atquehoc modg melodiz illos ad fobrieta-

Curas ,

696

Bibliothecae Manua-lis Concionatorie

Curas, & arcanum jocofo

occumbere, quam fpiculis; lancibus , quam

Confilium detegis Ly2eo.

lanceis, quibus coena poena, pulpa culpa, fpi-

Plato.l.1.:

XXIIL.Plato dicere folebat,nullum tormen-

cula pocula, vagina lagena, preelia prandia,

ftratagemata tragemata.

deLegib- ti genus minus fümptuofum, minusque no-

Buchle-

*

xium & periculofum effe, quam vinum ad ex-

XIV. Bacchus.& argentum mutant mo-

rus V.e-

lorandos hominum affectus & mores.

res Sapientum,

briet.

Natal.Co-

mes IN y-

XXIV. Scito Symbolo veteres picam Bac-

JVein , Geld und Gut,

th010g-

cho facram fecerunt; quia ficut pica garrula,

Fevkebrven des Weifien Mutb.

Ibid.

C. T1-

quidquid audierit, narrat; ita & ebriofi. -

XV. Poft vinum verba, poft imbrem nafci-

XXV. S.Chryíoftomus ebrietatem vocat

tur herba.

Y

,

S.Chryf.

INacb Regen zacbfét Kvaut und G'as,

ho. aà morbum veniam non habentem , ruinam ex-

Dev Wem macbt [cratzen bas.

3

-

tioch.

poP. A*- cufatione carentem

i commune generis noftri

Buchle-

ppprpbrium.

XVI. Bis fex, credatis fpecies funt ebrie-

ru

tatis,

$. XVIIIL

Ebrius eft primus fapiens, eft alter opimus,

Ternus grande vorat, quartus fua crimina

t

A DAGIA.

plorat,

Quintus luxuriat , fextusque per omnia jurat.

Heracïi- l. Anima ficca fapientiffima.

tus.

Nücbterer Leib macbt müchteve Gedanken.

Septimus accendit, bis quartus fingula vendit,

Florlleg. Il. /7J/as ezuer uücbter vor gedenkt ,

. Nonus nil celat, quod habet fub corde re-

p.r-£778-

Das vedt und tbut er »obl getrdukt.

velat.

-

deid. JII. J^oller Muzd fagis Hevaeus Grund. . |

' »Somnia denus amat, unden

us turpia clamat,

IV. Qui multum bibit, parum fapit.

Et cam fit plenus, vomitum faciet duodenus.

Wobin of veguet, wivd es [clteu trucken.

XVII. Quo tibi potarum plus eft

$

" falutum ,

in vc;nþre

JWo viel Nebel, Raucb, und FW'olken feyn,

Das bell Eicbt nicbt kanun fcbeinen ein,

Hoc minus e potis, hifce falutis habes.

ibidem. "V. Quoties quis ebrius, toties puer eft.

- Semebr man fremde Gefundheit triukt,

VI. Gefuudbeittrünke fénd gemeiuiglicb

— gemebr der AAugen GeWndbeit binkt. .

z

Z

Curier zum Podagra und Wafferfucbt.

VIL Man gieht oft eizem eiuem. FF'illkomm,

Gs X C

Daft ev nicbt zmeymal miedevkoum.

: Bed.*. ]

AUTHOR»ES.

y. t

VIIL.. Es ertrizken tuebr vom IVein, als vora

Haffer.

[. oänhes Bufreus in Panario V. eodem.

E Ee.go

Vl

IX. Si no

ceat vini potatio vefpertina ,

II. Georgius Gobatin accufatione Canonic.

Ü

Hancmane repetas iterum, & fiet medicina,

III. Jofephus Langius V. eodem.

WFaun dusu Nacbts vom F'ein gauz voll, :

IV. Philippus D'Outreman in Pzed. Chrift.

: Proy.n. '

Und gmeftt bifl deboufcbieret ,

pr.c.7. . 6.

Y. 2j

Zu Morgen det Trunk miedev boll,

V. Ludovicus Granatenfis in filva locorum

Hebrz2,

Dev grifilich dich curievet.

comm. f. 554.

4

$3

X. Gefundbeitstrünke kommen. den. edersten

VI.JoannesDadrzeus in locis fimil.V.eod.

uud "dpotbeckera sum beflen.

VII. Hieremias Drexelius in Tobia p. a. c.

|

XI. Jer viel VVein trinkt, der fammelt viel

4. & in Jofepho. c. 14.

LE

Effg im Lei£.

VIII. Jacobus Marc

hantiþs in Tuba Sacerd.

3

tr. 5. 1. 5. & feq.

W9€

Multum temetum üt'acerburJn in corpore

acetum.

IX. Henricus Engelgr. in coel. Emp. p. z.

| mens crüciata

Fefto Pentec..$. 2. & feq. Item p. 1. Luc. E-

Vinum dumque premit ,

Ptoy, ag

. gemit.

m

vang. in Dom. 2. poft Epiph.

n

XIL. 77aunu

p/)

«an dicb bat geladen

X. Matthias Faber in Dom. 2. poft Epiph.

laiTim

Zu einev Gafderey,

conc. 5. & 6. Item conc. 3. & 4. in Dom. 6.

$Vb

Hüt dich vor Sünd, Schand, Scbadeny

poft Pent. Item in AuGario. them. 5. inDom.

M

Die gmeingliob ffud dabey.

4. Quadrag.

Ef

Der Trunkenbeit. dvey SSS,

XI. Petrus

Canifius in to. ult. de vitiis ca-

»4

AMevk moh!, und nicbt vergefi

pitalibus.

XII, Georgius Sherer conc. 4. in Domin.

-Sünud, Schand, Scbad fie bedeuten ;

Eccl IÀ

Elieb zu allem ZLezten.

Quinquagef. -

V1

XII. Non ineptef quidam dixit, plures poculis

XIII.JofephusMagü inBibl.Mtïral. tract.3 L.

27w À

ä

t

Dot ,

V]g

A

N

Y

x

TITU-

X eXx

697

HUR DRIEIRIMERNEEIHERIBOEIEREUERE P. ää*ääääääää&äääüä

TITULUS XLIX.

Jl

USVQ

EDUCAILIIO.

)met

$

r

XII. Vemte filu audite me, tzmorem Do-

Pfal 33.

» I2,

l |

minini docebo vos.

QUOAD ESSENTIAM.

Eccl IÍ.

- XIII. In filiisfuis agnofcitur vir.

Defnittio.

XIV. Nolitead 1nd1gnat10nem provocare fi- F. Coloiï' &

llos veftros, ut non pufillo animo fiant.

3 2I.

I

Buchle

us

Necefftas.

ft follicitudo de iis hominibus , qu1 curze

XV: Doce filium tuum , & operare in 1110 Eccl, 30.

És

LÀ

Lj

noftrze commiffi funt, five alendis ( quo

ne in in turpitudinem llhus offendas.

nomine cura etiam valetudm1s, vefti-

XVI. Contufio patrls eft de filio indifcipli- Eecl. 22.

tus, & habitationis mtelhcruntur) five bonis

nato.

V. 3e

moribus & difciplinisimbuendis; in his enim

XVII. Puer, qui dimittitur voluntati füze, Prov. 19.

confundit matrem fuam.

V. I5.

officiis tota educationis ratio confiftit.

XVIII. Adolefcens juxta viam fuam, etiam Prov. 22.

Dzvz/ä'o.

cum fenuerit, non recedet ab ea.

V« 9.

XIX. Equus indomitus evadit durus, & fi- Eccl. 30.

II. Dividitur in corpora/lem €s* jþzrztualem-

V.

e

prior eft, quae ad corpus alendum & perfi-

lius remiffus evadit przeceps.

XX. Egeftas & ignominia ei, qui deferit di- Prov. z.

^ ciendum ordinatur ; pofterior eft, quze circa

fciplinam, quiautem acqulefcxt arguentl, glo-

animum inftituendum occupatur.

riabitur.

S

l

XXI. Sapientiam & difciplinam qui abjicit, SaP n

infelix eft: & vacua fpesillorum, & labores üne

EX S. SCRIPTURA

fructu, & inutilia opera eorum.

Utzlztas

Qualitas

XXII. Via vitze cuftudienti d1f01plmam.

Prov IO,

i tibi funt, erudi illos, & curva illos a

XXIII. Qui docet filium fuum, laudabitur in Eccl. 30.

Ecc' 7 T. F1h

juventute fua.

Eccl 3o.

illo, & in medio domeihcorum in illo gloria- V: 2

. b

II. Qu1 dlhglt fïhum, affiduat illi flagella,

bitur.

ut lzetetur in noviffimo fuo, & non palpet

XXIV. Virga atque correptxo tribuit fa- Prov' 29.

roximorum oftia.

Prov.13. :

pientiam : puerautem, qui dimittitur volun- V* !5-

V. 24

T1I. Qui parcit virgae, oditfilium fuum qui

tati fuze, confundit matrem fuam.

autem diligitillum, inftanter eruditillum.

XXV. Tene difciplinam, ne dimittas eam: Prov. 4.

Hebr.12.

IV. Quis filius, quem non corripit pater?

Cuftodi illam, quia illa eft vita tua.

W r

quod fi extra difciplinam eftis, cujus partici-

AXVI. leclplmam Domini, fili mi , ne ab- Prov. 3.

pes facti funt omnes, ergo adulten, & non

jicias, nec deficias, cum ab eo corriperis. Quem

; filii eftis.

enim diligit Dominus, cornplt & quafi in fi-

Eccl. 3o

V. La&a filium & paventem te faciet ; lu-

lio complacet fibi.

;

de cum eo, coütriftabit te. Non corrideas illi,

XXVII. Non fubtrahere a puero difcipli- Prov. 23,

ne doleas, & in noviffimo obítupefcent dentes

nam; fi enim percufferis eum virga, non mo- Y* 33

tui, & ne defpicias cogitatus illius.

rletur tu percuties eum, & animam ejus de.

Prov. 29.

VI. Erudi filium, & refr1gerab1t te, & da-

inferno liberabis.

V. 17.

bitl»titias anim?e tuse.

XXVIII.. Bonum eft viro, cum portavent Thr. c..

Jy.adTíim.

VIIL. Si quis fuorum, & max1me domeih-

jugum ab adolefcentia fua.

V. 27.

&» V« 8»

corum curam non habet, fidem negawt &

XXIX. Stultitia colligata eftin corde pueri, Prov. 22,

eft infideli deterior.

V. I5.

Eph. 6..

& virga difciplinze fugabit eam.

|

4

VIII. Et vos patres nolite ad 1racundlam

I1I.

i

provocare filios veftros, fed educate illos in

EX S. PATRIBUS ET DO-

:

difeiplina & correptione Domini.

Eccl. 16.

IX.Ne jucundems infiliisi nnpus, fi non eft ti-

CTORIBUS.

Ve

.

mor Deiin illis.

Noncredas vitzeillorum, &

Qualita s.

ne refpexeris in labores illorum ; mehor eft

Ma

gnum depofitum habent parentens , S. Chryf.

. enim unus timens Deum, quam mxlle filii im-

hlws, fi ingenti illos fervent cura, at- 79 9. ad

eDr.

que omnia faciamus, ne fur fit, qui nobis

pii : & utileeft mori fine filiis, quam relinquere

aftutus auferat.

!

filiosimpios. Ab uno fenfato inhabitabitur pa-

Nam ut fundus quidem fit

f

;

tria, atribusimpiorum deferetur.

optimus, cun&a molimur, eumque viro fi-

Deut.4

X. Neoblivifcaris verborum, quæv1derunt

deli, magno cum ftudio tradlmus coeterum

v. 19

oculi tui , & neexcidant de cordetuo omnibus

quod nobis omnium carifimum eü omnino

dlebus vitae tuae.

Docebisea filios ac nepotes

negligimus, neque curamus, quo fa&o

uo

flium noftrum fideli cuipiam viro com-

S. Paulus

X[ Educate illos in difciplina & correptio-

mittamus ,

quo ipfíius tueri ac fervare

E»5h. c.6

ne Domini.

pudxcxtlam potfit.

Et certe nullus fundus,

V. d.

Ttt t

nulla

R. P. Lobu. Bibl. Man. Tom. L.

Bibltothecee Manu&lis " Concionatorie

698

S. Chryf.

nulla poffeffio zeque nobis carus ac gratus effe

parentum, perduntque érga eos reverentiam

[4s Ff

debet, quippe hzec omnia filiis quzeruntur. Igi-

v Y^. ci

& timgrem.

tup, Vlto

tur major nobis poffeffionum cura eft, quam.

gona

eoram, quorum illae gratia comparantur, quod

Necefftas.

profe&to abfurdiffimum eft.« Exerceamus igi-

Q

XI. Qui patres filiorum moderationem &

$. Chryf.

(0

tur ad virtatem atque pietatem molles filio-

to.6. ho.

rum animos, czetera omnia fecundo loco quze-

temperantiam negligunt, liberorum funt in-

2

e

ramus. .Nam fiquidem improbi illi fuerint;

terfe&tores, atque ideo crudeliores, quod ad

r

interitüim & mortein animz2e hzec res tendat.

fa

nihil eis pecunize proderunt; fin autem pro-

dem ho.

bi, nihil ex paupertate lzedentur.

XII. Magnum habemus , pretiofumque de-

9. in z, ad

hen

te

Idem ho.

II. Simagno fcenore argentum tibi effet col«

pofitum, filios; ingenti illos fervemus cura,

Tim.

e

77 locatum ia hominegrato, necimpotenti, fzio

atque omnia faciamus, ne fur id nobis aftutus

at

hujus te malle literas liberis relinquere , utin-

auferat. At vero nunc contra penitus facimuss

u

gentes indecapiant fru&tus, quam pecuniam,

nam utfundus quidem fit optimus, cuncta mo-

j

limur, eumque fideli viro magno cum ftudio

necogerentur alios quzerere , ubi tuto queant

tradimus: Caeterum quod nobis omnium cha-

300

collozare. Da igitur filiis tuis hasIiterasDeum

Ü

fibi debitorem relinque : hoc chirographum,

ritfimum eft, omnino negligimus, neque cura-

mus, quo paéto filium noltrum fideli cuipiam

quod majores omnibus przediis fru&tus redde-

viro permittamus. Certenulla nobis pofieffio,

re folet, relinquerefiliis recufas; magna certe

$ Dets

id eít dementia , przefertim cum fcias, quia,

nullus fundus zeque nobis gratus atque charus

quamvis hoc filiis reli&um fit chirographum,

effe debet, quippe haec omnia filiis quzerun-

- p

a

tur. Igitur major nobis poffeífionum cura eít,

tamen &ipfe abiens hinc tecum portas.

pi

lia quippe funt fpirit

quam eorum, quorum illae gratia comparan-

j

tisfaciant.

&

galia, ut multiplicata fa-

tur, quod profe&o abfurdiflimum, atque fto-

fEI

lidiffmum eft.

x

J

Afta

Me-

S. Aug.

III. Unusquisque paterfamilias hoc non

didl. $

ho. 50.

ignoret, paternum affecum fuze familie fe de-

XIII. Dic, quzefo, cha

riHïmä, fi filium fame d

m

Caroll d

fup. Joan- bere pro Chrifto & vita zeterna: omnes mo-

confectum videres, an eum pofles contemne- $. 6;

fo.s.

Borrotü. re|

re? ergone panis fame divexatum non delpi-

*

neat, doceat, corripiat ; impediat benevolen-

m t?

tiam, exerceat difciplinam. 1ta in domo fua

ceres, divinge autem do&rinz fame pereun-

h

Ecclefiafticum, & quomodo temporale offi-

tem potes contemnere? Quo paco dignus

tr

fueris, ut pater voceris? Siquidem muito zra-

a

cium impleat miniftrans Chrifto , ut fit zeter-

.

num cum eo.

vior illa hzec eft fames, quanto funeftiorem

o

Idem l. de

IV. Difciplina in duo dividi

iur, in corre&io-

in mortem deünit; unde magis in hoc (tu-

&

moribus

nem & inftru&ionem, quorum primum timo-

dium conferendum eft.

$ Chryf.

Ecclefize.

xe, fecundum amore perficitur. -

XIV. Sicut uberrimum ab optima educatio- A&aMe-

hO. ct, ü

S. Aug.

V. Abomnibus libenter difce, quod nefcis,

tione praemium paterfamilias capiet, quicun- diolan. S.

inepift. quia

humilitas tibi commune facere potelt,

$ Ambt, .

que liberos, familiamque fuam ad Dei cultum,

Borr £

|

PU

quod natura facit commune.

&ad pietatis, Chriftianarumque virtutum di-

103.

Pt ag

S. Baül.

VI. Adolefcentia tanquam fuba&a & mol-

fciplinam erudierit, ita, quicunque debitum

f

utReg.- lis cera eft, quae ipfa impreffas in fe formas

hoc paternze curze officium neglexerit,vel prae-

Hl

fuf.interr. qnascunque facile recipit, & molliffime cedit ;

termiferit, is exfpe&tet, ut in die Domini fibi

1gl

15.

Confeftim igiturabipfoinitio, omni rerum bo-

duri(fimum judicium fiat.

bi

narum imbui exercitatione debent.

.X V. Nullaalia ratione, perverfi ut fint filii, S- Chryt:

lver-

b

S. Anfel.

V1I. Cupitis pueros optimis ornari mori-

contingit, nifi quod eorum parentes circa vitze 7 :

W

apud Su- bus? neceífe et, üt cum feveritate difcipli-

prafentis commoda 2equo amplius incum-

monaít,

vitup,

N

laZGI'.

rium in

n2e , paternae pietatis & manfu

«

Cum enim vit.

]ht,22

vita.

men eis impendatis.

etudinis levaï

bunt, & fere dixerais, infaniunt.

Proy,

ifta folummodo inqu'runt, nihilque illis prze-

It

S. Ch:yf.

VIII Qui curam educationis negligunt.iis

ferendum cenfent, & fuam pariter, & libero-

ter

ho.60. iu

fimiles funt, qui, cum male materiatam & rui-

Matth.

nofam videant domum, ipfam quidem inftau-

rum animam negligere coguntur.

]is

XVI. Difficulter eradicatur, quod rudes ani-

.S. Hier.

Dl

rare negligunt, amplos autem ei in circuitu

inep. ad

fl

hortos difponunt.

Aut illis, qui, quamvis

ii perhiberunt. Ranarum conchylia quis in

Lactam.

morbo conficiantur, cura tamen valetudinis

priftinum nitorem revocet? Recens tefta diu

h.

& faporem retinet, & odorem, quoimbuta eft.

at

neglecta, aureas fibi veftes contexunt. -

da

S.Greg.

ÍX.Per vinum mordeantur vulnera, per o-

Graeca narrat hiftoria, Alexandrum potentif-

n

p. ?. pof. 1eum foveantur ; mifcenda eft lenitas cum fe-

fimum Regem, orbisque domitorem, & in mo-

füt

€.

.

ribus, & in inceffu, Leondinis Pzedagogi fui

M

öl

!

veritate; fit rigor, fed non exafperans: fit ze-

lus, fed non immoderate fszeviens: fit pietas,

non potuiffe carere vitiis, quibus adhuc par-

ge

fed non plus quam expediat.

vulus fuit infe&us.

pe

S. Betn.

X. Debent filii parentes timere, quod ut effi-

XVIII. Valde perniciofe fentiet filius Patris S. Aug.

qu

Ti

S.in fer.4.

i

cere poffint, pater diligentia folicita obferva-

lenitatem, ut poftea jufte fentiat Dei feveri- * ^* 59

poftDom.

bit, ne diífoluta lzetitia ex inordinato affectu

tatem.

D

3.Quadr.

converfetur cum ilis, cum jam grandiu-

XVIII. Omnia, quze deliquerintfilii, de pa- Origen.

a(

2, 2, €. 2.

fculi funt, fed reverenda maturitate & timo-

rentibus requiruntur: qui non erudierint, ne- ;5

I

rofo amore, ac gravitate difcreta & exem-

que corripuerint eos; hi enim filiorum animos

infolentes enim

inextinguibili igni in interitum tradunt, & fe-

SQH

plari femper fit ante eos.

W

folent fieri filii ex nimia laetitia & levitate

metipíos in furorem judicii demergunt.:

lt

XIX. Hos

i, l

Titulus XLIX. Educatio.

699

S. Chryf.

. 3. ad"'

XIX. äi—ïos ego patres (corre&ionein negli-

enim majus, quam animis moderari? quam

verf, vi-

gentes) quod nemo tamen mecommotius di-

adolefcentulorem mores fingere? omni certe

tup. vit.

cere,quam verius exifümet, parricidis ipfis im-

pi&ore ac ftatuario, caeterisque ejusmodi ex-

monaft, maniores, fceleratioresque dixerim; illi enim

cellentiorem euri dico,qui juvenum mores fin-

N

Üyt

corpus ab anima diffeparant, ifti & animam, &

gere non ignoret.

1.b li

corpus ignibus zeternistradunt. Atqueis, qui

E

p

corpore occiditur, neceffario naturali lege,

Equitks.

etiam finecatus non fui(fet, moreretur: hic ve-

l

rofempiternam mortem vitare potuiffet, nifi

XXVI.Defiderantillos (parentes fuos filios

)

S.Ciwryh :

eftlo

valerein faeculo ifto, & non curant, quid paífu-

0.20. ep.

.

hanc illi confciviífet paterna negligentia. Prze-

imperf,

lmg

terea corporis mortem fuperveniens protinus

rifiatinalio. Alii militias filiisfuis provident,

refurre&ionis gloria delere poterit facillime;

alii honores, & nemo filiis fuis providetDeum:

perditionem illorum cum magno pretio com-

;f

animz vero interitum nihil falvare poterit,

cum fibi jam nulla reliqua fit falutis fpes,verum

parant, & falutem illorum nec dono accipere

volunt. Si viderint illos pauperes, triftantur,

immortales cruciatus luere cogatur. Itaque

& fufpirant: fi autem viderint illos peccan-

non injuria parentes ejusmodi deteriores par-

tes, nemotriftatur : utoftendant,

quia corpo-

: riþidis diximus.

ris funt parentes & non animarum.

Üiilfa.

S. Betn.

g.

IV.

ep. 113.

. XX.O quam compofitam reddit omnem cor-

porisftatum , nec non & mentis habitum difci-

EXEMPLA CATHOLICA. .

plina, componit vultum, ligatoculos, cachin-

Qualz'ta:.

-nos cohibet, moderatur linguam,frenat gulam,

L S.

Carolus Borromzeus, qui gregis fui !

»alu; S.Carolus

A&aMe- fedatiram, format inceífum.

ti fumma cum follicitudine, omnibus

lm

diol. S.

XXI. Nulla eft amplior hzereditas, nec prze-

Med. £,

ï

Caroli.

clarius patrimonium,quod parentes fuis liberis

verbum Dei annuntiantibus tam parochis,

488.'

$,5

Borrom. relinquere; neque majus pretium, honeftio-

quam quibusvis aliis praecepit, ut parentibus

L

.

re&am, & in bonis moribus bene ordinatam

remquemercedem, Domini iis, qui fibi infervi-

inculcentliberorum educationem : De filiorum

tute operam dant, pro fideli eorum famulatu

tribuere ac perfolvere poffunt, quam fi effe-

autem educatione ,

& totius familize cura,

quam diligentiffime aget, & crebro ; cum opti-

cerint, ut boni Chriftiani evadant, quae virtus

ma hzec in(titutio inaxime interfit ad omnes

omni terreno thefauro multo pretiofior eft

i

cenfenda.

n

totius chriftianze difciplinze rationes.

S.Chryf.

II. Job fanctiffimum virum, cum ex virtu-

S.Chry,

ho. cit.

XXII.Vis filium relinquere divitem? bonum

Á

illum ac benignum effe doce, ita enim etiam

tibus reliquis Scriptura collaudat, quod fue-

to.J 6, : X

diolan.S,

rem familiarem auctiorem facere poterit.

rit juftus, quod verax, quod religiofus, qued

Caroli

S.Ambr.

pius, tum ex eomaxime, quod filiotumoptime

Dort, £,

S.23. in

XXIIL. Proeveniamus annos juventutis cor-

10,

te&ione congrua : quia melius eft dicere : Deus,

nutriendorum, habuerit fummam diligen-

PIV'.-nS-

tiam; non enim ea cura urebatur, ut aurum

qui docuifli me a juventute mea ; quam deflea-

illis copiofiffimum acquireret, non ut humana

ius dicentes: De/i&a juventutis mee , C?

ignorantia: meas ne meminevis; hoc enim de-

gloria verendos &illuftres cerneret, fed quid

illetandemrequirebat? Audi, quid Scriptura

bilitatis eft remedium, illud vero falutis ro-

dicat: Cum confummati e[fent. dies convivii il-

$ Chryl

bur; medicina quaeritur vulneri, gratia vero

? adyete

convenit fanitati.

lorum, mittebat job, €? purificabat eos, confür-

füs vitüp,

-

—

Salazat.

geusque diluculo ojferebat pro eis [scvzfícia ad

monalt, .

Ü

inc.22.«

" XXIV. Inftitue puerum juxta bivium viae

vil

E

:

D

à

fuze; perpendehujus preecepti maximam uti-

numerum ipforums vitulumgue unum pro gec«

j

m

)

n

Prov.

litatem: Puerisquidem, ubirationislux men-

catis, €? pro animabus eovum 5 dicebat enim

i

Sob in corde fuo, ne forte filii mei iu mente

tem ipforumirradiare ccepit, duplex ftatim il-

lis via fefe offert, alia quidem lata per plana

fa mala cogitavevint.

-

incedens; alia vero angufta, per incompta &

. II MaterMelithonis cum vidiffet,quod car- S.Bafil. $

MICA

nifices ipfum fidem negaturum effe fperarent, 2& 4

inep.dd

difficilia pergens; illa vitii, hzec virtutis ; il-

Latat.

-

— .a allicit, ifta deterret. Neergo puer in ea ae-

ipfumque propterea etiamnum viventem, una

tatis ac morum facilitate latam illam, jucun-

cum aliis fratrum cadaveribus currui non inje-

ciffent, ipfa Melithonem humeris fuis impofi-

damque vitii femitam natura fuadente, quze

füopte nutu ad malum pendet, fequatur, ma-

tum ad currum veloci greffü portare conata

giftro atque przeceptore tunc inaxime indi-

fuit, quam proinde Deus hac gratia donavit,

:ut inter maternos amplexus Melithon exfpi-

get. Rurfüum eo tempore cum neutram ex-

pertus eít, facile in eam inferri fe finit;

rarit: In cujus amplexu Melithon Spiritum

Deo reddidit, ejusque corpus in eundem illum

quae melior eft, nam fi forte vitiorum viam fe-

ceeterorumMartyrum rogum pia mater injecit.

j 15n

mel arripuit, cum retro averti, & confettum

Ípatium remetiri opus fit, difficile admodum

S. Bafiliusin concionequadam ,. quam inlau-

dem quadraginta Martyrum habuit, ita loqui-

adduci poteít, ut reduces ad virtutem paffus

tur: Revera Martyris mater: revera bonze ra-

]» ^ in

regat.

JOb'

dicis germen bonum. Oftendit generoía ma-

Dignitas.

ter, quod magis ipfum pietatis dogmatibus

XXV. Nec confideramus, nullam artem

enutriverat, quam lacte, hic quidem fic edu-

ä.)Cþryf.

Matth

hoc artificio fublimiorem inveniri.

Quid

catus, fic a pia matredeductus eft.

Tttta

IV. S.

: R. P. Lofm, Bibl. Man. Tom. £.

700

Bibliothece Manualis Concionatoriz

j

S. Ambc.,

IV. S. Ambrofius de matre Mächabæorum

ut te multarum opam haberem füuccefforem.

:2. defa- ait: Iftamaternum in hoc ponebat affe&um,

Cui ex adverfo filius: Quin imo huc me tua

:

cob.c.12. ( filiis magis perpetuam vitam, quam tem-

indulgentia, huc tui nimius amor ab religio-

f

poralem fuaderet.

fae vitze defiderio abftra&um . przecipitavit,

S. Greg.

V. S. Gregor, Naz. in oratione quadam in

deteítande parens.

«

Naz. in |andem S Ceefarii fratris fui habita oftendit ,

S. Hier.

Orat. :o.

XIV. Przetextata, jubente viro THymetico,

ep, ad

de S. Cze-

quanto amplius genitores fui in hoc filio vi-

far,

tam amaverint fpiritualem &zeternam, quam

qui patruus Euftochize virginis fuit, habitum [tan.

ejus, cultamque mutavit, & negleGum cri-

temporalem & corporalem, ait enim: Atque

nem mundano more pexuit, vincere cupiens

omnes felicitatis numeros expleverunt, exce-

pta hac poítrema , ut quispiam exiítimare

& virginis propofitum, & matris defiderium,

& ecce tibi, eadem no(te cernit infomais ve-

ä

queat, five probatione, five difpenfatione, hoc

nire adfe Angelum terribili voce minitantem

eit meo quidem judicio, ut praemiffo eo filio,

J dilc

cui propter zetatislubricum magis timendum

poenas, & haec verba fpargentem : Tune au-

guIO (

fa es viri imperium praeferre Chrifto? Tu

erat, ita jamipfifecuro animo vitam claudant,

caput virginis Dei tuis facrilegis attrectare

& cum univerfa domo ad füperna transfe-

rantur.

manibus, quze jam nunc arefcent, ut feiftias

g

f.Paral. .

excruciata, quid feceris, & finito menfe quin-

28-' 90

VI. S. David, quam bene educaverit Salo-

to ad inferna duceris.

Sin autem perfeve-

monem, in fine vitze oftendit, quando eidem

Y

ad fe vocato has do&rinas dedit: Tu autem,

raveris in fcelere, marito fimul orbaberis, & fi-

liis. Omniaper ordinem expletafunt, & feram

$ Bern,

Salomon fili ini, fcito Deum patris tui, fervi

0.2,10

ei corde perfetcto, & animo voluntario. O

miferae poeni?entigm velox fignavitinteritus.

Dom.2,

mnia enim fcrutatur Dominus, & univerfas

XV.Inurbe Mantuana juvenis quidam uxo- M*mü

Quad

mentium cogitationes intelligit. Si quzfie-

rem ducere volens, de conditioneautem patris €'^- 3

LT

ris eum, invenies; fi autem dereliqueris eum,

fui, qui fenex decrepitus & orbus fuerat, era-P* ?*

rojiciet te in zeternum.

fuum ab infantia

be/cens, ne ipfius caufa in die nuptiarum ali-

(Tob. c.

VII. Tobias fenior filium

quo perfunderetur pudore coraminvitatis con-

X, V.4.

timere Deum docuit, & abftinereab omni pec-

vivis, eundem paulo ante nuptias foras extra

cato. Sed & circa finem vitze quam plurima

civitatem perduxit, ut illum in Ecclefia qua-

falutaria praecepta illi dedit, ut loc. cit. vi-

- damuno milliarialoco habitationis diífita re-

dere eft.

cluderet; Pater autem fe e civitate educi vi-

VilI.Sufanna filiaHelcize erattimensDeum;

— E"S eum - (5 LU w -

Y.2»

Dan.c.2.,

dens, quo verfus tamen, & in quem finem id

parentes enim illius, cum effent jufti, erudie-

fieret, ignorans, omnino anxius & triftis afili-

runt filiam fuam fecundum legem Moyfis.

gebatur: Jáàmque defatigatus eundo, fuper

em L

IX. S. Monica S. Auguftinum filium Medio-

Surius. 4.

ingenti quodam lapide fe proftravit, in quo de-

Maji.

lagum usque fecuta eít, & enixe laboravit, ut

cumbers ex filio caufam & terminum itineris

facta cum S. Ambrofio confuetudine, ab eo-

perquifivit, de quibus cum a filio certior fa-

dem ad veram fidem reduceretur.

&us fuiffetgmox pater exclamavit, dicens: O

Vita S.

X.Blanca S.Ludovici Francorum RegisMa-

digna & vera Dei juftitia! memini, fili mi,

Lud.c.49. ter, peccatigravitatem ita filio depingebat, ut

quod fimiliterfeci patri meo, quando duxi ma-

is mallet lepra infici, quam unico peccato.

trem tuam, & duxi eum per iftam viam, & ad

Sed & illa dicere ei folebat : Malo te videre

iftam Ecclefiam, & paufavitfuper hoc lapide,

beeua - — Reuae d- R— —— D

vita privatum , quam unum lethale pecca-

ficut & ego; Ideo bene facis, fili mi , fatisfa-

Til

tum* perpetrantem,

ciendo mihi eo pretio, quo ego fatisfeci patri

—

1neo; fed unum tibi fignifico, quod pofter's

R

Uzzli£zas.

tuis relinquam, ut fimiliter tibi faciant , ficut

Engelgr.

XI. Henricus quartus Gallize Rexa )parenti'-

tu mihi fecifti, quod audiens filius, exterritus,

Luc.p.2.

bus fuis Colono educandus traditus eft, ibique

magnam Dei juftitiam contemplando reduxit

inDom. pecora agere, fudare, algere, & dum per ?e-

6. po

tatem licuit, militiae nomen dare juffus elt, un-

patrem ad proprios lares, & ipfum ad nuptias

Paích,

primatem in menía locavit, ut decuit.

de poltea intam przeclarum Regem evafit.

XVI. Terribilis eft cafus, qui filiis ab urfis Ibid.n.9.-

Darmuuimn negleclo educationis.

dilaniatis accidiffe in fcriptura refertur. Cum

S. Brigit.

XII. S. Brigittae olim vifa eft mulier e caligi-

enim Elif»eus Propheta in Bethel afcenderet,

revel. 1.9. 10

fo loco prodiens, fine corde, trunca labiis,

pueri quidam Prophetze calvitiem iu vertice

notantes, vocibus ludibriofis poft illum cla-

€. 52.

nafo exefo, oculis in genas propendentibus ,

exedentibus horrificis pe&tus vermibus, de fi-

. marunt: Z4fcende calve, "dfceude calve ! qui-

lia, tanquam fi coram adeffet, miferandum

bus fan&tus Vir Dei maledixit: Qui, cum re-

?

lbiden,

conquerens, quod peffima matris exempla &

fpexiffet, vidit eos, & snaledixit eis i2 nomine

mores imitata, quoties peccat, novis actibus

^

. Dominz. Étue inanis videretur hzec fuper eos

poenas illius adaugeat.

pronuntiata maledi&io,facer textusfubjungit:

Dionyf.

XIIL. Alias quidam Vir fan&us, Angelo

Eevefft funt duo uvfi de faltus €7 laceraverunt

Carthuf.

Duce vidit patrem & filium in mediis inferni

ex eis quadraginta duos pueros. Per quodfup-

de noviff ignibus mutuo fe maledi&is profcindentes.

plicium Deus damna edocere voluit, quae ma-

TVUTUTUT

€. 42.

MalediGte fili, ajebat pater, quo me miferiarum

la parentum exemplafiliis creant: Pueri par-

adduxifti, juftis, injuftisque artibus utentem,

vi, edoGti ad hoc & incitati a fuis parentibus

CM

idolo-

u

Tiulus XLLX. Educatio.

g5i

idololatris , ut fübfannarent Prophetam Do-

obfervatione funeftum huac narrat eventum, in lib. de

mini, ut ideo maledixit eis, ut parentes eo-

ab Archiepifcopo Ragufenfi Vincentio Dal- SS. Lu-

rum in ipfis punirentur, & ut malitiam pa-

portico , Nobili Lucenfi, R. P. Toauni Leonar- cenfibus.

rentum ampliusnonimitarentur. S. Augufti-

do fundatori Congregationis Matris Dei nar-

nus inquit: Rem parentibus inftigantibus fe-

T

ratum. InInfula Ragufenfi rufticus , cognomi-

£, ad

ciffe pueri contumeliofi credendi funt; neque

ne Bofcas, quendam habebat tantze impieta-

ïïætan.

enimilli clamarent, fi parentibus difpliceret.

tis & infolentive filium, ut matrem graviter

Att, juxta Juftini Martyris fententiam, Deus

percuteret, & enormes injuriasadderet pla-

-puerorum clade parentesflagellavit, acfimul

gis. Exafperata mater filio n hzecverba male-

pofteros monuit, utin vero Dei cultu, mo-

dixit: Utinam pereas, neque offa tua terra,aer,

deftia, & probitate filios fuos educent, ne

aut mare confervet! Maledictio faüung fortita

fimiliter caftigentur.

eft effe&um poft exile fpatium, quando mor-

Joid. dit. XVIL. Dumlfmaelab Agarfupra modum

tuum atquefepultum terra evomuit cadaver;

9- uo IO,

dilectus, fed male educatus, cum Ifaac in-

ä

inaerem fublimatus corruit in terram ; in ma-

folenter & inverecunde luderet, caufam de-

re projectusad litus repertus, atque proftitu-

dit, quod cum ipfo fimul & mater in exilium

tus inventus eft. Mater fuze memor maledi-

pulía, indigneque habita fuerit.

Gionis, filium mortuum inaltum mare, dum

maxime defzeviret, fecit deferri, moxque fe-

Pena filiorum gaventes uon veveven-

E7

rum elementum corpusin fcopulum impegit

tribus acutum partibus, quarum queelibet

-

8. Bel:n.

to.2,1n

. XVIIL S.Berhardinus refert, fe a perfo-

fruftam cadaveris a trunco divulíum (übi uni-

na quadam fidedigna memorabile quoddam

vit, fubito transmutatum in faxum.

Manf

anfl

Dom. 2,

st s

. Quad.

áudiffe facinus, quod füo tempore contige-

XXII. Eodem in loco idem tradit Author,

MA

A p

—rat, de filio quodam impio, qui parentem e

quod in Diecimo, loco Epifcopatui Lucenfi

domo fua exturbatum, & improperiis onu-

fubje&o, anno 1592. quidam Pater Domini-

ftum, per capitis comam & barbam appre-

canus Prior S. Marize Della Cerqua przedicans

hendit, pugnisque & .calcibus crudeliter

de bona educatione , obedientia, & refpecta

contudit, ac demum perlongum platez fpa-

erga parentes , taledefe, fuisquefratribus pu-

tium per terram raptavit.

Cumque ad cer-

blice perhibuerit teftimonium. —Quinque in

tum quendam illius plateze locum pervenif-

fzeculo degebamus fratres , quibus quadam ia

fet, paterillefic mifere tra&atus, his filium

occafione indignatus pater maledixit, eo effe-

fuum verbis affari ceepit: Non plus, fili mi ,

&u,utpaulatim confummaremur omnes, mor-

quia hucusque traxi ipfe patrem meum , &

tuisque quatuor aliis, folus ego fuperftes e-

tu, filimi, fecifti vindictam ejus » nimirum,

ram, qui ut divinam vindictam fubterfuge-

'quia recordabatur, quam indigne ipfemet ,

rem, ftatum religiofum amplexus fum.

fpe&ante filio fuo, patrem fuum filiiavum tra-

. KXiIL. Joannes Archiepifcopus Aretinusin Surius

;

G&averat, facile intelligebat, Deum jufto ju-

vita S. Zenobii Epifcopi Florentini de divite 25- Maji.

diciofuo permittere, utidem quoque de manu

quadam muliere, eaque vidua tradit , quod

filii fui pati cogeretur impietatis fupplicium:

duos delicate admodum enutrierat filios, a

Iatelligens judicium Dei, filio cum lacry-

quibus poftmodum graviter percuffa, hanc

mofis gemitibus & ululatibus ait: Non

eismaledictionem imprecata eft,ut ab omni-

lus &c.

- Ibid. f. 12.

bus agitarentur daemonibus, moxque omnes

XIX. Refert quoque aliud fimile, quodin

ab infernalibus obfeffi fpiritibus, & furibundi

territorio Forolivienfi in Spilimberg conti-

fe invicem tanquam canes rabidi dilacerare

git, cum enim Dominus Ca(telli illius quadam

:l

eceperunt, nec ulliusiis, preterquam S. Ze-

viceingensin domo quadam audiffet claman-

nobii, quieos & matrem baptizavit, preces

-

,

tislamentum , eoingreffus , invenit filium di-

opitulatze fuere.

D

ris modis patrem fuum percutientem: Unde

XXIX. Pater quidam multa cum

induüriä "Thomas

f

compaffione erga patrem commotus , & furo-

& füdore paupertatem in magnas commutarat Cant- l. r.

re peratctusin impium filium, eundem velut ti-

divitias , unicum , quem habebat, filium nobi-

apum.c.?-

n

j Ibid-n','

. gride fzeviorem juftis afficere poenis ftatuit :

li foeminze defponíavit, quae formze fuze rari-

fed ecce , inquit S. Bernardinus, mox pateril-

tate ita mariti animum devicit , ut faceret

l

li genu fle&ens coram Domino, dixit: Ne per-

quodlibet ad libitum fuum; foceri itaque per-

)

cutias filium meum , quia etiam ego verbera-

;

tzefa , maritum induxit, ut eum maletractans,

bamgenitorem meum.

Quodaudiens ille, &

vix vitze neceffaria fübminifirat; die igitur

confiderans judicium Dei, ftatuit, quod de cae-

quadam a fameftimulatus, abiit, ut neceffa-

"

tero adlibitum ipfümimpune verberaret.

riam peteret vitzefuftentationem : mulier ita-

XX. In villa rufticus aliquis labium facie-

que marcidas aliquot ei offerens fabas, ficque

Ibidem.

. bat, & puerulus fuusait: Pater quid vis face-

abire juffu fenecione, ad fuum fe convertitma-

u

ü

rye? & rufticus ait: volo in labio ifto dare co-

ritum, cum dico: Modo poffumus comede-

medereavotuo: & puer a Deo infpiratus, di-

reinpace; Vadead arcam, & accipecaponem

TART . ECC NI m

xit: Patermi, fac ipfüm bene magnum, quia

cocum: & cum aperuit, mutatus capo in

" cumeris fenex, ficuteftavus meus , ego fimi-

bubonem, qui fubito faliens ad faciem ejus ,

liter dabo tibi comedere intus.

ponebat duos pedes ad mentum ; & duos ad

Cefat -

^XXI. P. Caefar Franciotti inlibro. de fan-

frontem, & operuittotam faciem ejus, & non

fuit mefdiöus, qui fc

iretenmamovere :tandem

::

Ffaüd?ttï Gis Lucenüibus, in prima de fan&o AngeHO

i

Ttt t5

venit

702

Bibliothecee Manualis C'omiondtoriæ

l)

venit quidam , qui fecittenellas quasdam, &

fus ad fe, vidit periculum anim2e fuze , & con-

i

feffus mala ablata reftituit, & omnia paupe-

Ll

dixit, quod eum amoveret ; tunc bubo afpexit

?

eum tam terribili vultu, quod ille cecidit in.

ribus erogavit.

Rod. San-

terram, & amplius non audebataliquid face-

XXVI. In hiftoiis Hifpaniarum de Al-

tius p. I.

pOl

re; & nullus fuit, qui fciret apponere con(i-

phonfo VI. legitur , quod , cum Therefiam ma-

Hift.Hifp.

lium, fed mala morte mortuus eft. Thomas

trem fuam in vincula conje&am compedibus c, ;4.

innexuiffet, ipfa prophetando ei dixit: Quia

Cantipratanus diverfas aliquot addens cit-

vinculis crura mea ftrinxifti , Deum precor , ut

gupie

L

cumftantias differentem a praedicto cafum vi-

detur infinuare in hzec verba : Eterat illudfu-

ab hoftibus capiaris, & crura tua fracta con-

wnin A C

fpicias, qude omnia magno ejus infortunio de

nt

premi ftuporis miraculum, ut, fi, quando mon-

*

?lia,

ye

ftriillius pars aliqua tangebatur ; ac fi percute-

ipfo verificata fuerunt.

Manfi

retur in corde, ita homo fenfibiliter lzedeba-

.XXVII. S. Gregorius Turonenfis, utpote

difc./ 15"

(i

tur. Conterritüs itaque mirabiliter & contri-

teítis oculatus de Meroveo filio Chilperici Re-

n. 8-

(p

tus , adiit dicecefanum Epifcopum , & cum o-

gis Francize refert, quod cum regnandi cupi-

n

mni dolore confeffus,;pro poenitentia recepitab

dus effet', atquea patre fuo ob fzepius inde na-

6 Rif

tas turbulentias, detonfa coma in monafte-

nf

illo, utper omnes fines Normannize, & Gallize

2172

civitates, revelata facie circuiret, & ubique

rium quoddam reclufus fuilfet, is ab eodem

qll

narraret populis eventum rei, utper hoc ex-

fugiens, Turonss ad templum fan&i Martini

Q

coiifagit, ubi ab hiftorico, qui hiftoriam hanc

nu

emplum fümerentfilii , honorare parentes , &

difcerent, quam periculofum fit & nocivum,

fcripfit, receptus fuit: Meroveusautem depa-

vicem non rependere laboribus , quos ipfi pa-

tte atquenoverca multa crimina loquebatur,

üi

Hunc hominem

qu3e cum ex parte vera effent, credo acceptum

rentes filiis impenderunt.

pa

cum bubonis monftro circumeuntem F. Joan-

nonfuiífeDeo, ut hzec per filium divulgaren-

i

nes de Magno ponte , Ordinis Przedicatorum,

tur, ficut ex fequentibus cognovi; quadam e-

nim diead convivium àccitus, dum pariterfe-

Ft;lgof,

(s

ficut per ipfum nobis relatum eft, vidit in ju-

1504

ventute Parifiis palamreferentem omnibus

deremus, fuppliciter petiit aliqua ad inftru-

h

monftrantem , quod pro inhonoratione paren-

&ionem animzelegi, ego vero referato Salo-

U

monis libro, verficulum, qui primus occurrit ,

tum paífus fuerat multis annis, & adhuc fe-

j

cundum Dei voluntatem pateretur. Subdit-

arripui , qui hzec continebat : Oculus qui vefpe-

f

que, fe a fide dignis accepiífe , diCtum infeli-

xerit advevfar patrem, effodiant eum corvi de

[

cem per aliquorum fan&orum Dei fervorum

convallilus ;illo quoque non intelligente , con-

Q

preces ab illo monftro liberatum fuiffe.

fiderans hunc verficulam a Domino przepara-*

U

S. Bern.

XXV. S. Bernardinus Senenfis hiftoriam

tum in eo namque adimpletum fuithoc a Sa-

. Ce

quandam refert, quzein civitate Bergomi.ac-

piente comminatum füpplicium , quia a patre

cidit , dequodam patre, lucris & ufuris totali-

Chilperico exczecatus, & vita privatus fuit;

ter immerfo, ut filiis fuis locupletem hzeredi-

pater quoque qui illum exczecaverat, a Frede-

unde uxorefua morte violenta fuit fublatus.

tatem relinqueret: qui filios ergafeirreveren-

tes, & inobedientes ut vidit ,in femetipfum re-

XXVIII. S. Bernardinus Sen. refert, in Ca- S. Bern.

veríus dixit: Ego animam meam propter ipíos

talonia ,in civitate, quae Suiappellatur, & Va-

jndom.2»

?o. 2. fo 170

Jimnost

e

ntize vicina exiftit, uvenem jquendam octo-

Var, hi

contempo , qui in vita fua erga me funt con-

.

Qaadrag.

BG l

tumaces; experiri ftatui, quomodo adjuturi

r

ecim annorum patri fuo inobedientem , faci-

[ 3- C, Íe.

&

fint animam meam in cafu, quo morerer, ac

norofum fa&um fuiffe latronem, atque a ju-

p

t

proinde conjugi fuze fecretum cordis fui com-

ftitia apprehenfum in furcam fuiffe adactum ;

municavit, quze cum ei confilii maritalis al-

eo autem ex patibulo pendente mirum hoc

&

fücceffit prodigium: adhuc in patibulo pen-

tum promififfet filentium , pater ille fe gravi-

dente, cum effetiomninoimberbis, videnteac

l

ter infirmum effe finxit, & poft quinque dies

mulier domo egreffa flens, & ejulzns, filiis,

mirante cun&o populo paulatim emittit bar-

fü

bam, mutat faciem, capilli capitis pendent ,

patrem mortuum effe, dixit: Qui fübito ubi-

ft

nam claves zerarii depofitze effent , anxie quae-

gradatim fenefcens usque ad decrepitam fe-

h

fiverunt, quibus mater maritum fuum , prius-

ne&utem , & quafi nonaginta annorum zeta-

D

tem oftendens, cunéto populo admirabilis fa-

quam moreretur , ferio fibi przecepiffe, dixit,

Q

ne claves illas in ullius alterius hominis mia-

&us. Cucurrit ad miraculum Epifcopus cum

g

nus confignaret, eo quod pro confcientia fua

univerfo Clero, & cunc&o quafi civitatis po-

ü

pulo, ftupent omnes, ignorant myfterium, ex-

)

exoneranda pecunias a fe reli&tas pauperibus

diftribui vellet, eo quod per ufuras comparati

fpe&ant eis revelari fecretum , furgit in loco

fuiffent. Quo audito, unus filiorum cum im-

eminenti Epifcopus doctus, manuque filen-

tium indicens turbze ait: Virifratres, & filii

perio, & arrogantia claves fe habere vellere-

H

Ípondit, mater autem fe illas in pectore ge-

meidile&ti, noftis juvenem hunc, qua culpa,

ftare cum dixiffet, ille violentas pectori ma-

qua vita , quaetiam zetate interiit, confpicite

eum nunc zetate fenem decrepitum atque ca-

nusintulit, cumqueilla cum filio fuo luctare-

ä

tur, alter filius natu major cameram, in qua

num , ut intelligatis hac patens judicium Dei,

1 Mpf

pater decumbebat , una cum aliis ingreffus,

quod huic diu vi&uro, a Deo mifericorditer

] dilb.&n.g.

nec tamen le&tum, in quo pater jacebat, re-

per fua crimina, & parentum inobedientiam

"

fpiciens, serarium, in quo pecunia depofita

abbreviata elt vita.

erat, ferro violenter rupit: Tunc pater levato

XXIX. Mater quzedam filize inobedienti 8. Manfi

|

ca pitedixit: Quis rumor, ofilii? curtantoim-

annorumaffueverat maledicere, eiqueimpre- diíc. 1& .

petumatrem perturbatis veftram , ecce vivo,

cari, ut a lupis devoraretur. Anno itaque'" *

& furgens ejecit filios de thalamo; & conver-

omnes

ä

1.592. in fefto Corporis Domini , dum,

dome-

N

Tiulus XLLX. Educatio.

193

-dom&üici reliquiad miffam andiendam fe con-

bavit, alterum vero venationi adaptare vo-

tulifentin Ecclefiam , folam in domo fuperfti-

lens , campos femper oberrare fecit, tandem

li

a san.

tem filiam invafit difcerpfitque lupus, cujus

veroutrumque in confpe&um populi & magi-

lü

ä

partem fuis vicinis detulit catulis, reperto

firatus adducens; ex una parte cibos appofuit

Hlfï Hllg

lautos, ex alia vero vivum collocavit lepo-

014

poftmodum puellze capitein fpecu lupina.

Filiorum beue educatorum obfirvantia evga

rem , moxqueis, qui praedze capiendze affue-

fattus fuerat, leporem folutum videns , eun-

parentes.

dem relictis cibis delicatis ftrenue eft infecu-

Staple-

XXX. Thomas Morus, magnus Anglize

tonin Àn-

tus; alter vero ad cibos praeparatos advola-

glia.

Cancellarius, qui pro fidei catholicae defenfio-

vit; tuncque fapiens his legislator populo di-

ne Martyroccubuit, adeo erga genitores fuos

lf

venerabundus extitit, ut etiam in fublimi illa

xit: Duo hazec animaliaabuna eademque ma-

df j

tre, uno eodemque partu funt progenita, &

N

dignitate conflitutus , nondedignaretur, etiam

tamen magnam in illis confpicitis differen-

conjugatus, & prove&a aetate confpicuus,

d

patris benedictionem quotidie poftulare.

tiam, cujus caufa eft diverfa ntriusque educa-

tio, quam funt fortita; moxque inde occafio-

S. Hier.

XXXI. Euftochiusita matri femper adhae-

nem lumpfit firmiter eorum animis imprimen-

$n Epift,

fit, & ejus obedivitimperiis, ut nunquam abs-

Paulæo

que ea cubaret, nunquam procederet, nun-

di, quantireferatbona filiorum educatio , qui

tametíi fint unius ejusdemque arboris rami ;

q«quam cibum caperet, ne unicum quidem

attamen bonus vel malus eorum exitus & e-

nummum haberet poteftatis fuze , fed & pa-

ternam & maternam fubftantiolam a matre

ventus, a bona vel mala educatione depen-

deat: fiquidem totius reliquze vitee mores ab

diftribui pauperibus lazetaretur , & pietatem in

lis, qui in primis annis comparati fuerunt , .

Y

: parentes , hzereditatem maximam & divitias

crederet.

*

w

femper derivantur.

N

I[I. Plutarchus apud Lacedzemones duos Plütarch,

Fulgof.

XXXII. Fulgofus r

Efert de quodam aurifi-

fratres fuiffe fcribit, qui, cum inter fe litiga-apud La-

L5.64

cis Toletani.filio, quod, cum pater ejus ob

cedae-

rent, tandem caufain judicium dedu&a, am-

mon,

falíam fufpiciciuem ad patibulum condemna-

bo ab omni fuerunt reatu abfoluti: Econtra

tus fuiffet , filius autem patris innocentiam

vero punitus pater, eoquod authoritate, di-

juftificare non potuiífet , omnibus viribus pof-

fciplina, bonoque exemplo; filiorum difcor-

*

fibilibus judicem eo inclinare ftuduerit, ut

diam non przeveniffet.

N

patris loco ignominiofam mortem í[ubiret,

]V. Cornelia Gracchi mater,

quod & obtinuit, ficque honoris & reveren-

cum Campä- Platareh.

na-mulier ornamenta fua pretiofiffima illi o-

tize paternze victima mortuus fuit.

ftenderet, traxit eam fermone, donec liberi.

efcholis redirent, & tum iis oftenfis , hzec ait,

S . AVT. :

i

ornamenta funt mea, fignificans , nihil przefe-

rendum filiorum educationi.

EXEMPILA PROFANA.

$. Dett,

Qualitas.

.V. Alexander Magnus fatebatur, fe plus Anonym,

Ariftoteli praeceptori, quam Philippo paren-

to, 2 Lf

]Elïah.!g; I

anus lacrymofam integree cujusdam

ti,obligatum effe, quod ab hoc effe duntaxa

',H dOm. 2"

Var. h:ft.

ælï

t

)uadrag.

€. I.

familizee, quam in barathrum mortis

ab illo bene vivere accepiffet.

L'Sx cu [l

. & defperationem, malum cujusdam unius

V. Cum respublica Athenienfis graviffimis Engelor.

patris exemplum przecipitarat, hanc fcribit

vitiis fcateret, & ideo Senatus confilium ini- P. 2. Luc.

vang. in

tragoediam.

Mzearius Jovis impii facerdos

ret, qua ratione priítino vigori reftitui poffet,

[6

m. poft-

& ipfe impiiffimus proditoriam mortem cui-

quidam putridum pomum in medium protu- p,

Ích,

damintulit homini , qui in certo templi angu-

lit, dixitque; illi rempublicam fimilem effe;

lo dives quoddam occulerat depofitum ; mor-

fed tamen, ficuti ex granis hujus pomi terrae

tuum itaque in eodem fita füblatis pecuniis

mandatis frugiferze plantze excrefcere poffunt,

fepelivit. Duofilii, qui iniqui facrificiiillius

ita non minorem fru&um in republica fpe-

fuerant fpe&atores, in abfentia patris eum

randum, fi juventus velut femen e terra ena-

imitaturi , ad altareaccelTerant: Ardenteita-

tum fingulari folertia excolatur.

que ignejunior cervicem porrexit, majorque

Filiorum reverentia erga pareutes.

gladio forte fortuito invento juniori caput fuc-

cidit, quo fpectaculo atterritis domefticis ac-

VII. Author quidam, quiIndiarum hiftorias

currit meter, quae filii morti ingemiícens,

conícripfit, inviolabilem populorum illius re-

in exped.

titione ardenti ex altari fublato fratricidam

gionis confuetudinem effe dicit, quod patris , Sin.1. 1.

peremit; quae nuncia intelligens Macarius fu-

matrisque exequias integrotrienn!o continua- * 7:

ribundus advolat , haftaque arrepta trucidat

re foleant: cujus hanc aífignat rationem: ut

W

fuis parentibus, qui primze zetatis triennio

conjugem, qui rumore divulgato captus, cri-

menque confeffus, & ipfe ad mortem con-

eos ulnis geftaverant, tantoque labore educa-

demnatus fuit.

verant, vicem rependant. .

^ Manfi

VIII. Idem author fcribit, quod filii faepe Ibid,

diíc.

fl. Lycurgus Lacedoemonum legislator,

6.7-8- Jecibus reipublicae promulgandis animo in-

parentum fuorum cadavera diuturno tempore

tentus, Lacedaemonibus , quanti referat ju-

domi confervent, eaque certo quodam trans-

parenti bitumine afpergere foleant , ne eadem

ventutem a primis annis virtuofe educare,

perfuadere volens, daos enutrivit caniculze

cadavera malum de fe fpirent odorem, inter-

funfi

catulos ab eadem matreeodent. tempore pro-

ea vero quotidie cibum & potum i

b

C

[ 1&.

pfis offer?nt,

Eif

1

genitos, quorum unum in domo fua laute ci-

haud fecus , ac fi viverent.

. IX. Ad-

Bibliothece Manualis C'ancienatoriæ

104

yw

S. Ambr. -

IX. Admiratione digniffima eft compaf-

iisdem moribus, indole & confuetudinibus,

| dlf

6 p

p i

Y

l5.hex. fio filiz illius erga matrem captivam, cum

€. 17.

quibus a principio affuevit, in totius reliquze

q1

enim illa a praefe&o carceris cibum matri

vitze decurfa femper continuat. Hinc S. Au-

deferre prohiberetur, illa cibo loco, porre-

guftinus : Eft nativitas quafi arbor, quze infe-

lP

Q

&is matri überibus fuis, lac ei fuum propi-

ritur; quae fi bono furculo inferitur, melior

t

navit : Deprehenía eft uberibus alens eam,

fiet; fi malo, deterior: lta & nativitas, fi

quo miraculo matris falus donata pietas eft,

bona accedat doctrina, bonos faciet fructus,

j

fi mala, malos.

pi

ambzeque perpetuialimentis; & locusilleei-

Ü

dem confecratus Deze templo pietatis, extru-

VI. Sicut artifex quatenus formam aptam S. Anfel-

&a inillius carceris fede, ubi nunc Marcelli

ex lamina aptet, nunc eam fuo inftrument

o nus apu

Surium

tj

;

ü

theatrum eft.

Jeniter premit & percutit, nunc difcreto le-

22. April,

4*

vamine lenius lzevat, & format: fic & vos, fi

p

Exempla brutorum.

pueros veftros cupitis ornatis moribus effe,

' Ibid- u'S'

Caffiod.

X. Caffiodorus, ad noftram confuffionem ;

neceffe eft, ut cum depreffionibus verborum

£

l. 2. epift,

libro fecundo epiftolarum fuarum de ciconiis

impendatis eis paternze pietatis & manfuetu-

j

itafcribit: cum parentes earum pennas fenio

dinis levamen, atque fubfidium.

cogente laxaverunt , ne ad proprios cibos

Neceffitas.

Y

idonei poffint inveniri , plumis fuis genito-

i,

rum membra foventes , eícis corpora laffa re-

VII. Sicut aqua in areola digitum fequi-

s. Hief-

1

f

d Gau-

ficiunt , & pia viciffitudinejuvenes reddunt,

tur praecedentem , ita setas mollis & tenera a

ent.

Tdem dif.

uod a parentibus parvuli fufceperunt.

in utramque partem flexibilis eft, & quocun-

Plutarch.

XI. Plutarchus de leonibus fcribit: Quod

ue duxeris, trahitur.

1

3 I fC

de folert,

animal.

juniores przedam fuam dividant cum feniori-

VIII. Sicut inagro:.1m cultura bonam in- Plutar-

bus, Plinius fimiliter inquit: Glires genito-

primis terram effe opotet,

tum ferendi & co- chus de .

uer.

lendi terram peritum agrícolam , deinde opti-

Mahü

reg fuos feífos fenecta, infigni alunt pietate.

edüq. c

;i

XIIL In hiftoria quadam antiqua pariter

mafemina: Eodem modo loco terrze natura,

ü

difc, 13.

legimus , quod conflagrante fere toto Del-

locoque agticolae praeceptor, & loco femi-

[

n. 6.

phio Batavorum oppido, Ciconiz proles

num inftitutio bona effe oportet, ut probo

fuas adhucimplumes ab incendio protegentes

pueri educentur.

alis contexerint, roftro detulerint, ac pedi-

IX. Sicutfi ceran

imis durä , vel mollis fue- S. Anfel-

rit , figillo impreffo , ejus figuram in fe nequa- mi l. c.

bus, uteriperent, & neofficium intermitte-

?g

rent paternum , nunquam deferuerint, quin

quam ad plenum recipit : Si vero, ex utrisque ,

potius mor

duritia fcilicet atque mollitie difcrete habens

tem cum illis fu&inuiiïe propalam

figillo imprimitur, tuncforma figilli omnino

|

vifze fint.

ä

perfpicua & integra redditur, fic eft in 2eta-

$. VL

tibus hominum. Videas hominem in 2etate

E Phohateh,

hujus fzeculi, abinfantia usque ad profundam

in Moral, |

SIMILITUDIN*E'S.A

t

fene&utem converfatum , fola terrena fapien-

l

[

Qualitas.

tem , & in hispenitus obduratum, cum hoc a-

ge deSpiritualibus, hunc ccelettia fecreta do-

l

Plutarch. Í.

Si

cut agri non omnes fru&tiferi fün

t, qui

in Moral.

coluntür ; ita non omnes animi eun-

ce rimari, & perfpicies cum, nec quid velis

dem ex cultura fructum ferunt.

quidem poffe videre; nec mirum , indurata

ceraeft, in iftisaetatem nontrivit, alienaab

li

jofephus

|I. Sicutgypfo madido celerrime utendum

Lang. iu

quod celerrime ficcetur: ita ftatim fingenda

iftis fequi didicit: e contrario confideres pue-

Polyanth

'Jiteris acmoribuszetasrudis, priusquam du-

yum 2etate ac fcientia tenerum, nec bonum,

V. eod.

nec malum difcernerevalentem , nec te qui-

rior fatcta non admittat fingentis manum.

lbid.

III. Sicutterrze non quzecunque femina in-

dem intelligere de hujusmodi differentem ;

Vo ln&i'

nimirum mollis cera eft, & quafi liquens, nec

li,

tutio.

jicimus , fed quze utilem duntaxat fructum

imaginem figilli quoquomodo recipiens. Me-

promittunt; ita neque pueros difciplinis licet

fallere, quae tautum decorum afferunt, fed

dius horum adolefcens & juvenis eít, ex te-

neritudine atque duritia congrue tempera-

quze cenducunt, & vitam potius , quam lin-

tus: Si huncinftruxeris, ad quze voles, infor-

guam formant, & erudiunt.

m ——

Tbid

VI. Sicut rami & furculi natura pravi &

mare valebis: quodipfe animadvertens , juve-

V.

.d;l-

tortuofi , nunquam redigi ad rigorem poffunt,

nibus majori folicitudineinvigilo, procarans

A0

cat.

in eis vitiorum germina exfürpare.

Il $.

quamvis manu tractentur, & emolliantur,

fed & naturalem fiatim pravitatem recur-

X. Sicut iac; quod a nutricis u

bere fugi-s. Clem. 1

runt; ficii, qui parum honeftenati & educa-

mus, eftillud, unde hzec noftra corpulentia Alex. x.

componitur, dumfcilicet ejus fubftantia, inP9** €-9»

.'.

tifunt, continuoad humum fpeCtant, hoceft

viliffima minifteria adamant, nec in fublime

offa infantis, medullas, venas , arterias, o-

ä

mniaque alia membra diftribuitur ; ita idem

animos attollunt, nec re&ti unquam, nec li-

| : lien,

beri funt.

.de hominis pueritia afferere poffumus ; omnes

S.Aägu&.

V. Sicut arbor femper ejusdem qualitatis

enim hominis inclinationes,, mores, virtu-

l. 4. ex

fes omniaque alia bona, quze in totius vitze

qq. vot.

fru&tus producere continuant, cujus produ-

decurfu habemus , fru&tus funt bonze difci-

"9

teit,

cendi virtutem a principio, priusquam alteri

infita fuit , in fe habuit; nec unquam ab illis

plinze & educationis , qua homoin adolefcen-

degeneratj ; eodem quoque modo homo in

tia* fua coexfcetur.

2

XI. Sicut

705

--- Titulus XZIX Educatio;

*'Q Mavfi

XI. Sicutferarum quasevis fuam femitam fibi

ol

Utilitas.

! difc.

e

propriamaperit, ac per eandem femperin fua

. X. Sicut nulla tam fera eft bellua; - qdæ Plutarch.

n..7.

vivaria autfpeluncas fine errorealiquo it redit-

E

que: ita perraro priori dimiífa, aliam fibi aut

non manfuefcat cura: ita nullum tam agrefte!n Moral.

eft igenium; quod infitutione non mitelcat. :

ipfa referet, aut ab alia jam tritam carpet, ex

— XXI. Sicut urfus informes gignit catulos, & Plinius l,

quo demum fit, ut fere aífidua ejusdem femi-

tze repetitione, fuinotas &odorem inipfa re-

lambendo format; ita rudem ingenii foetum ?* ** 26

diutina cura explicari convenit.

linquant, per quas fagacitas canum easdem

XX Sicut arbor perfeinfrugifera, tamenIdeml. rz,

perfequitur, &aífequitur. Ergo hac in re non

Rs agud

diífimile hominum ingenium, finguli ab ini-

infitione difcit ferre fru&us; ita pravum in-^. 14

3üri

genium inttitutio

à

tio propriam fibi femitam aut vivendi rationem

ci poteft.

nïekad bonamhfrquem redu-

22 Àil

ufurpant, & ab ea deinceps nullis dehortatio-

nibus arceri, & in aliam induci poffunt.

XXIII. Sicut foenum Grecum, quo pejuslIdeml.1g.,

fbid. u.5.

tra&atur, hoc ptovenit melius; ita liberi qui-** !6-

.XII. Sicut quod in tenera ?etate in offa in-

dam, quanto habueris indulgentius, tanto

greditur, & fimul cum offibus crefcit, tandem

j

jnduratur, & una eademque res cum illis ef-

minus proficiunt: negle&i vero & vexati,

in viros infignes evadunt.

ficitur, ita pariter vitia , & mali mores in ju-

XXIV. Sicut fi amicum przcipitem pedeManf

ventute acquifiti adeo firmiter in nobis radi-

$ Hier

cantur, ut ad ultimiam usque aetate

apprehenderes, eumque vulnerares, ita ta-difc. g.

ad ag«

4

m infepa—

.

men ut a difcrimine przefentiffimo ipfum eripe-3- 2«

dent,

Tdem difc.

rabiliter nos comitentur.

res; quidquid foret de plaga, ingens certe il-

. XllIL.Sicutarbores & plantze cum eterra na

li beneficium praettitiffes, Ícilicet vitze ; ita &

8.

.-l.

Ícuntur, per fe fylveftres funt, nec fru&tus bo-

Dhies

in praefenti afferere licet, quod, licet pater

du de.

nos producunt, quibus hortulanus furculos in-

virgam difciplinze infligat filio, in vitiorum, &

Prer,

feritfoecundos, eas potat, & proutopus fuerit,

fcandalorum baratrum ruenti, nihilominus

amputando, hinc inde ramos praefcindit ; ita

Wedup.

infignia edat amoris & beneficii paterni iri-

homo, qui arbori a Pfalmitta affimilatur, dum

dicia, dum filium hoc modo a przecipitio ere-

ait: Ligpum; quod plautatum eff fecus decurfus

ptum, in fecaro con

aquarum, ut fru&um faciat , ignemque inferni

tituit cprpqraliS , & fpi-

ritualis falütis ftatu.

&

inextinguabilem evadat, neceffum elt, ut, dum

XXV.Sicut quiina

gto & vinea fia diligenQ Psulus de

' Su' Anf&l

""parvulus & tener eit, amputetur, & inutiles

tem operam collocat, evadit pauperiem; ita ! 4lat. in

tj 6

rami praefcindantur , furculi boni inferantur

fiin filio tuo operam na

2A

p. 30«

varis ftrenuam , fi-

Eccl

falutarium dogmatum, & difcipliaarum, idque

lium a tutpitudine liberas.

"quamdiuin eo durat zetas immaturior, tunce-

|

nim do&trisam fibi traditam facilius apprehen-

dit, tenaciterque retinet per reliquum vitae.

i yu cundita s*

XXVI Sicut gricola vehementer exj'ülQPolitian.'-

XI1V. Sicutnulla eft arbor, quze non fterile-

in Moral. fcat, actortuofa fiat; ficultura defit;ita nullum

tat, generofos foetus ex arbore legens, quaml. 6. epift,

tam felix eftingenium, quod non degeneret ci-

fuis quondam manibus confeverat, ac multa

?

cura produxerat; ita proeceptores ac paren-

tía re&am educationem. -

Ibid.

— XV. Sicut nullus equus reGe feffori paret,

tes merito gaudebunt, fi mores intueantur

nifi arte domitus; itanullumingenium non fe-

eorum, quos a prima .

pueritia beng , felici-

g;,

'rox, nifi praeceptiscicuretur & educatione.-

terque .fon,nav-*erunt.

Tbid.

XVI. Sicut molli materize facile figillum

imprimitur, durze non item; ita puerorum in-

- Damuum, wuála educationis.

H 'XVII'. Sicut ,equus.indomims:e/Vadit dü-Fïugo

'genia, dum mollia funt, excoli debent; finau-

'tem 2e

rus, & in przecipitium vadit, & fe & fefforem Card. in

qnam.

tate indtïir?'f(?an-t, le recipient difcipli-

j

interficit : Sic filius indifciplinatus in pecca- pj ??

Tbid,

tum ruit, & fe & animam

XVII. Sicut

algerj', nifi colatur, non folum

te occidit.

fuam duplici mot-

infrugiter manet, fed etiam filveftria germina

'producit; ita adolefcentia rationis capax nifi

XXVIII Sicut qui avide rem acidam edunt, Paulus de

'przeceptis lioneftis exerceatur, non folum non

tunc quidem gaudent, poítea vero fentiuntPalat. l. c;

'eva

X

det bona, fed etiám ad multa yvi'þi,ä*dexfle-

dentium ftuporem, ita fi filio corrideas , tunc

'&et. -

*

quidem ridebis, fed rifumlues poftea dolore.

.XXIX. Sicut fimize, dum catulis fuis abblan-Plutarch,.

in a-

Trivver. " XVIII. $

icutneqde terra, quae media zeftate

'obduruit,neque quze hyemis rigorem fenfit, fed

diuntur, eosque etiamnum teneros inter bra-l. c.

popht.

"quxe ineunte vere aperitur, & adhüc rmollefcit,

chia fua fortiter ftringunt , fuffocant eosdem ;

$, Clet,

ita multi homines per blanditias, & nimiam

lAIfx' L

femen utiliter excipit; ità prima pueritia ad

lpad- c'-g'

"praeceptiones imbibendas maxime idor—le('ea'n,k

"

benevolentiam filios educant petulautes, & .

atque adeo fedulo excolenda eft.

Dei inimicos, atque a bona difci

I

ta fit, it'ei'um

plina, lprobis'-

d

ldem. ^ XIX.Sicutterra, licetfemel cu

qïug moribus a-ve.rfos & alienos.

.* tamen füapte natüra exhorrefcit, nifi iterum

aratrum admoveatur; ac femen immittatur;

-jta licet püeri a teneris unguiculis probe in-

ftituti fint, vitia tamen mox repullulant, nifi

crebra admonitio

N

je

ceffitar; de qua fic löquitur S. Chry-S.Chryf.

edat.

& excit;atip ad 'firtut'em

oftomus:

Iilud autem veftram chari- ho:59. in

ace

"m

*

"R. P. Eohn. Bitl: i. Tom E.—-

nge feninDiu uou

I2i735 tatem ïe"f

706

Bibfiotheee Manuafis Concionatorie

gt

*

nihil tamen efficiet, nifi folis infíuxus accedat $

dit

tatem rogaverimus, ut & vos virtutis curam

geratis, & continentiam liberos veftros do-

ita nifi Deus per gratise füze radicos coopere-

tio,

ceatis. Hincenim, ut ita dicam, omnia mala

tur, orinis inftitutio fruftranea erit.

e

fic

1. Ae&la inflituendi difpofitio: qua ]

uxta Boet de

(

nafcuntur. Confuetudo enim malitize procef-

fchol. de«

fu temporis invalefcens, tantum facit malum,

Boetium in tribus confiftit, in attentione, be-

fcript.

s Ti ..]

ut poftea non poffit aliqua vinci admonitione,

nevolentia, & docilitate, ut fcilicet fit docilis

0:4' ,

ingenio, attentus exercitio, benevolus animo.

qü(

& cum femel a malitia fuerunt occupati, qua-

pj

[

fi ia captivitatem effent abducti, quocunque

Hinc & illi, qui equos inftruere volunt, ante

fil

diabolus jufferit, eunt.

Hinc & Plato dixit:

omnia re&e freno parere docent.

ud

III. Zuffituentis difeveta direclio: nam, utS. Greg.

Opt:ma quzeque five naturzefivefortunze mu-

j

nera, fi negligenter culta fuerint, in peffima

fapienter advertit S. Gregorius , miícenda eft! 20. mo« ,

tandem evadunt.

lenitas cum feveritate, & faciendum ex utra- "^*

Sinef v

t0,4-d-x4'Pt€

Paulus de

IL. Utilitas; quia Pater bonus mortuusin

ue quoddam temperamentum, ut nec multa

e

Palat. in fili

o vivit, quia filius Patris mores gerit, &in-

afperitate exulcerentur fubditi, nec nimia le-

lol

'€ 30. Ecc

nitate folvantur. Hinc olim in arca cum ta-

' genium ;.& fi caro Patris mortua fit, Spiritus

[r

ejus in filio vivere videtur. Cui fimillimum

bulis legem comprehendentibus manna & vir-

rl

Hug. Car,

in fenfum, verbis licet diverfis, Hugo Card.

ga fimul pofita fuerant.

LI

ibid.

IV. F'1gilans cuffodia i

n removeudis impedi- Plutarch.

bol

fubfcribit, inquiens: Quafi non eft mortuus,

qi

quia vivitin filio do&rina ejus, & converfa-

mentis : ut enim agricolze vallos apponunt'? morz

de

tio, fimilem enim fibi reliquit poft fe, qui eum

arbufculis, quo fecurius crefcant ; ita qui alios

Quod etiam confirmans

bi

fa&tis repraefentat.

inftituit, fua cuftodia &vigiiantia' eos vallare

n

S.Ambr. S, Ambrof. in morte Theodofii Imperatoris

in obitu

-debet.

fic locutus eft. Ergo tantus Imperator recef-

V. Exemplum paventum aut 110

deratorum :D. Cheyf.

leg. 5.

"Theodo-

fit a nobis, fed non totus receífit a nobis, reli-

nam ficut omnis arbor bona bonum fructum

I2I

$B.

fii,

12,59.5

quit enim liberos fuos, in quibus eum debe-

facit, ita parentis vitium eft filiorum exitium ;

mus agnofcere, &in quibus eum cernimus,

ficutin arboribus vitium feminis totius arboris

$6b ;

.tenemus.

*

vitium eft. Hinc & Plutarchus prudenter pro-

Ff

di

[

D.Chfy-

l. ZEouztas ;

quia quotidiana nos expe-

nuntiavit: Ante omnia decet genitores nun-

fo.S.11. rientia docet, quod granum frumenti ad fru-

quam titubando, fed omnia rite agendo, illu-

y

ftre liberis femetipfos exemplum proponere,

&ificandum longo tempore indigeat, alia ve-

ro femina nonitem, unde colligitur, quod ad

quo ipforum vitam ficut fpeculum refpicien-

(

fuffocandum femen bonum, ne fructum red-

tes a turpibus factis & di&is. deterreantur.

Unde &, juxta notam fabulam, interrogatus

dat, tanta celeritas minime neceffaria fuerit ;

cur igitur diabolustam repente zizaniis fuper-

cancer, quare fic retrorfum iret, refpondit

to

feminandis dat operam? fedin promptu eft re-

di

quod üc':-»ak patre didicerit.

j

fponfio, quia omnia in figura contingebant;

^ Diabolus enim femper, ut inquit D. Chryfo-

$. IX.

ä

logus, hunc ftylum fervat, quod primordia bo-

ASCETICA.

d

ni pulfat; fan&a in ipfo ortu feftinat extingue-

ye, fciens, quod ea fuübvertere fündata non

L

mprims noffe debet Afceta, iz 4uo conjïjlat

d

offit. Ín »etate igitur tenerrima diabolus ma-

&bona educatio ; quod imprimis indicat Sal-

d

vianus fuper illa Pfalmi. 77. verba: Quazta

]a inftillare dcgmata nititur, & impedire, ne

bonum femen, id eft, bona educatio in primis

anandavit: Patvibus noffvis: fic difcurtens: Vi-

vitze annis radices agat, quia in his tam vir-

.detis, quas parariopes a parentibusfiliis Deus

jubeat, non pecuniarios thefauros, nec graves

tus, quam vitium, facilius addifcitur , & reti-

;:

netur. Seneca zetatem maturam & teneram

metalloaureo faccos, non füperbas,ac praeemi-

$ Chryt

inter fe comparans ait: Grandior zetas dura

nentes excelfis turribus domos, non fundos in-

lom. &

terminabiles; Non hzec, Deus praecipit, pauca

Hom.g7

.& intra&abilis non poteft reformari, tenera

ingenia finguntur.

funt, quze mandat, fedfalutaria: Scripto bre-

S. Chryf.

IV. -S'ucunditas 5 quam D. Chryfoftomus

'via, fed beatitudine fempiterna, ut ponant in

to. x. ho.

9

indicavit, dicens: Nam fi jucundum eft vide-

Deo fpem fuam, & mandata ejus exquirant:

re arborem, quae habet novam plantam e ra-

cum vero Deus vivorum fit, non mortuorum,

ï

dice fua exfürgentem, multo magis jucundum

recte illa parari filiis juffit, per quae zeternum

I

eft videre hominem omni ólea amoeniorem a

non morerentur. Clarius vero S. Ifidorus Pe-

radice fua filium habere aftantem, quafi no-

lufiota. Qui liberis fuis, ait, adhuc in tenera

vam plantam.

setate, primum quidem verum de Dei excel-

S. Bern.

V. Damnum 18

]e educatzonis ; nam, utbe-

leitia, . atque. providentia fenfum, deinde

to. 4.

ne advertit S. Bernard. quando filius non ti-

virtutem, moresque probos inferunt, hi cum

Dom. 2.

12. p.2. in

-met Deum, neque cognofcit, neque amat, non

non modo parentum, fed & optimorum magi-

Quad.

exfpectet Pater, quod fitgratus verfusfe, quia

ftrorum munere fungantur, a Deo merce-

V

qui non curat de Deo, qui Pater eft omnium,

dem accipient.

Cornelius a Lapide in illa

multo minus curabit de patre terreno,

verba: Erudi illos, €? cuvva &'c. fic loqui-

Cornel. a

VThon, '

ap. in c.

L 22122,

VIII.

tur: Vox erudi, fpe&at proprie ad intelle-

7.25.Eccl,

?52.5.

&um; vox curva, ad affetum; uterque e-

MEDI A.

nim dirigendus eft, & conformandus in pue-

Trivve-

atie diving imploratio : ut Aeniml, licet

ris & juvenibus, ne vel indociles maneant ,

rus in a-

1. Gr

agricola aret,

& feminet agrum

vel inflexibiles.

Pueris enim i,ngenita

popht,

e

Titulus XLLX. | Edicatio.

107

tä'.- eft intelle&u ignorantia , hzec tollenda eru-

ftri. Effe, ficut Deus eft univerfale principium,

ditione ; in. affe&u fuperbia & concupifcen-

& fic eft quzedam affinitas hujus preecepti ad

lBOet d

. tia, hzec curvanda & caítiganda funt morti-

Átto| d

ficatione. . Alia verfio, loco, cur

praecepta primze tabulae. Quale vero in fpe-

fripr

va »illosu.,' legit:

"

cie fit debitum filiorum, explicat S. Bernard. S. Bern, :

)

Gervices eorum . domes.

Senenfis dicens: Quamvis filius accipiat E!fe £0-2.S; inr

S. Thom.

-5 1I. Secundo noffe debet eoduss educazdi ;

C.4]

corporalea patre, efficitur tamen ex hoc jn !£^4: poft

phef.

quem egregie S. Thomasindicavit diceas: No-

debito duplici, quia illud corporale, quod acci- Quad 5 r,

tandüm quod alius eft. prin.ipatus patris ad

pitur , eftde corpore patrisfumptum, & trans-

S t

filium, & Domini ad fervum ; quia Dominus

fafum virtute animz»e, & operatione, ideo filius

; QO,mg.j

I

utitur fervo fuo ad utilitatem propriam, fed

efficitur debitor honoris patris, tum ratione

E

pater utitur filio ad utilitatem filii, & ideo

2

| Salmer.

corporis paterni, tum ratione animze; quia

. to.

neceffe eft, quod patres inftruant filios pro-

anima & corpus concurrunt in patre, ut fit

4 9Y4- pter utilitatem ipforum, non tamen nimis ar-

principium filii ,-hinc rat'one corporis pater-

j

cendo, aut fubjiciendo; & ideo dicitur Co-

ni eft debitum fuftentationis propri:e, ratione

loif3. Patres nolite ad indignationem provo-

anim:e debitum reverent'ze. Quod vero prae-

care filios veftros, ut fcilicet non pufillo ani-

mium fperare poíTint ex tali reverentia, Indi-

Idenitoi

Phae |

mo fiant, quia talis provocatio non animat ad

cavit Sanct. Bernard. verba iila(ut Jene i t.-

l tora],

bonum. Eít autem provocare ad iracundiam,

4i) explicaus: dum ait.

In quo promittitur :

. I7.in

quando cum eisnon agunt ea, qua decet, mo-

om. 3,

profperitas ad bene effe, feptem namque con-

Quad.

deratione, vel cum fe eis duros, vel inexora-

cupifcunt homines ad eorum effe, & bene effe,

biles praeftant; aut cum fervorum officia eis

quae maxime in additione Deuterononii com-

:D. Chry(, |

Amperant, aut gravius, quam par fit. puniunt,

prehenduntur, quz funt feptem praemia feu

lleg' S. &

$. Bern.

& 1nde abalienationem & irze vindi&tam, &

felicitates. Prima longa vita: Secunda fub-

r

odium concípiunt contra parentes. S.Ber-

ftantia multa: Tertia, pulchra familia : Quar-

)

t.3. S.9. a,

nard. textum illum adducens Proverbiorum:

;

5

3. C. I.

ta, odoriferafama: Quinta, beneditto pster-

Qui parcit virge, odit filiums ait: Et ne cre-

na: Sexta ; divina gratia: Septima , veterna

dant, quod femper flagello utendum fit, aper-

gloria. Sed & Bonav. idem priemium ex- S.Bonav,

te fubjungit dicens: Qui autem diligit illum,

plicans: Honoranti, inquit patrem honore re-

d. 16.

inftanter erudit: nec ait: inftanter flagellat,

verentize debetur vita glorioía five honorifica ; P^**

- & percutit, eo quod plus funt filii erudiendi,

honoranti patrem honoré obedientise, debetur

quam verberibus flagellandi. Quis unquam

vitajücunda; honoranti patrem honore bene-

filiorum feverius caftigari promeruit, quam fi-

ficen*ize conceditur vita opulenta.

ius ille prodigus, contumax, & rebellis , qui

V. Quinto noffe debet, 2:ousgue paventibus

Glum ïä

totum füum patrimonium cum meretricibus

fft obediendum ; id quod breviter gloffa ind cat, €3P- 33.

dilapidarat? & tamen S. Chryfologus fuper

dicens: Debemus copulam terrenze cognatio- ^**

illa verba: Cecidit fuper collum ejus , inquit:

nisagnofcere, fed fi curfum mentis praepedit, -

EE

Sic pater judicat, fic emendat, fic peccanti

ignorate; ut affe&us mentis vifcera repleat,

i

filio dat ofcula , non flagella, deli&a non vi-

fed a fpirituali

propolito non avertat.. Et S. *

!

det vis amoris, & ideo pater peccata filii re-

Ambrof. Quod occidi fecit a proximis proxi-

xä'?b?'

demit ofculo, claufit amplexu ; Non minau-

mos Moyfes, filios a parentibus, praeceptum

do illum recepit, fed cum canticis & fympho-

evidens, quia praeferenda eft religio neceffitu-

niis; fi enim pater iplum defperationi proxi-

dini, pietas propinquitati; ea eít enim vera

mum vultu fevero a,fe rejeciífet, fi rigore ad-

pietas, quze pr&eponit divina humanis. Imo

veríus illum ufus fuiffet, utique nunquam il-

S. Hieron. ulterius progreffus , fi pater, inquit, S. Hier,

lum lucratus fuiffet.

in liminejaceat, fi mater ubera, quibus t^ la- in epift r

ue fft vadix male

ad Heliod,

.S.Chryü. — |II. Tertio noffe debet. .2

om. 6.

&avit, oftendat, per calcatum perge patrem,

educatiogis , quam S. Chryfoft. fequentibus

per calcatam perge matrem, & ad vexillum

verbis indicat: Itaque nulla alia ex ratione,

crucis evola: folum enim geríus pietatis eft

-- perverfi ut fiant liberi, contingit, nifi quod eo-

in hoc, effe crudelem; & merito. quia retra-

rum patres circa vitze praefentis commoda ze-

here a religione nihil eft aliud, quam Chri-

^^ quoamplius incumbunt, & fere dixerim, in-

ftum in pectore alterius occidere, Chtifto fe

faniunt; cum enim illa folummodo inquirunt,

opponere, fpargere, & diffipare, quae Chri-

nihilque illis praeferendum cenfent , & fuam

ftus collegit.

pariter & liberorum animam negligere co-

VI. Noffe debet a moribus infitutiouem inci- Senec.'é-

guntur.

Hos ergo patres (quod nemo ta-

piendam; uti jam olim monuit Seneca, dicens ; Pift. 76.

men me commodius dicere, quam verius exi-

TTR at avl

Pa

Mores primum , mox Sapientiam di

Íce, quae

ftimet ) parricidis immaniores, fceleratiores-

fine moribus male diícitur.

que dixerim , illi enim corpus ab anima fepa-

.. VII. Noffe debet, 4we maxime utilia frue

rant, ifti & animam & corpus eeternis igni

v-

J'utura illi, quem inflituendum füfcepit, ut enim

bus tradunt.

nec terre femina quzecunque injicimus, fed

ä( S-Thomo

IV. Quarto- noífe debet, .cur paventes pri-

(ornel à

|

.

quorum capacem novimus; ita ipfa quoque

[4p.

ino

2.2.0.122. sgu7: 270v pvoximos locum obtineant; id quod

inftitutio capacitati & fini inftituendi accom-

d

fs

&. 5»

S.Thomas clare oftendit dicens: Inter proxi-

modanda eft.

.

mos maxime obligamur parentibus, & ideo

VIII. Noffe debet, ex p/urzmis do&vinis opti- Plutatch.

immediate poft praecepta ordinantia nos in

mas /?l'igeudas & imculcandas ; uti jam olim fa. in Moral,

Deum, ponitur praeceptum. nos ordinari ad

pienter monuit Platarchus , dicens: Ut plu-

. parentes, qui fant particulare principium no»

res urbes przeternavigaffe pulchrum. eft, fed

uu u 3

expee

ho R P. Lofhn. szl Man. Tom. 1.

hY

Bibliothecæ.,r 'Manuafzs' Concionatoriee

108

i

expedit unam incolere optimam ; ita quam

ter irrigando: id eft , neceffaria media ad vif-

de

plurimafunt cognofcenda, fequenda, retiaen-

vendum & difcendum fuppeditando.

s. /n-

y

daque optima. .

utiles vamos grefcindendo:. per corre&ionem

tf

IX. Noffe de

difcretam fao tempore . adhibitam. . 6.. Cora-

Luc. 5

bet, z07 710X ce]?mdum a cul-

feff

y. 7

tuva, f fru&um non fegui.advertat, ied. potius

euendando illos Santdizs €? Deb , uti olim arbo-

cuj

agricolarum : exemplum ob oculos habeat,

res in tutelam variorüm Deoru

mendat2e ab Ethnicis.

m erant con-

gen

de quibus S. Jacobus dixit: Ecce agricola

ü

exfpe&at pretiofum fructum terre, patien-

]V. Ex occafione thematis: Jz qua UrzaHebr. 9. *

f

ter ferens, donec accipiat temporaneum &

ferotinium.

auvea babens Mauna, C? l/irga zaron, qua V* ^

fronduerat , & tabule teflamentz: poteft dici,

nef

quod liberi fint velut' cabernaculum, in quo

m

s

s

Deus multolibentius quam in veteris teíta-

CONCEP

TUS PRAEDICA-

menti tabernaculo feu arca habitat, atque ad-

BILE S.

eo hzec tria in illis ponenda.. 1. Zabule tefla-

$, 09l !

Prov. to.

1. E. x occafione thematis: . 77za vite , cuþo-

sienti: iteít; timor Dei, & legis Divinae

ho 77

!t

;

obfervatio.

2. Mazma z2 aurea urga igclu-

bar

;'I 17.

dienti difciplinam: qui autemincrepatio-

fum : id eft, liberalitas in rebus ad fuftenta-

zies velinquit, errat: poteft oftendi, quomodo

tionem & recreationem vitze honeftam necef-

p

Ia

parentes liberos fuos recte educare, tripli-

fariis offerendis, ex vera charftate profe&ta. 3.

cemque vitam dare debeant. . 1. IVaturalem ;

Firga frondens : id eft, corre&io difcreta &

Jur

ita ut eandem etiam per convenientem necef-

fructuofa ; quxe paulo fulfius apud Engelgr.

H

fariorum fuübminiftrationem confervent. 2.Cz-

ioí

in Dom. 6. poft Paícha $. 4. explicata videri

Q

vilem ; ut bonis artibus & moribus imbuant.

poffunt.

g. Spiritualem : ut declinare a malo, & bo-

ft

do

num facere, réliquaque boni Chriftiani officia

$ X

f

re&e praeftare diícant. Quae omnia ex hacte-

ALII CONCEPTUS.

nus di&is facile fufius explicari poffunt. Vi-

Is

deri etiam poteít Faber conc. 8. in Dom. 20.

| Qualita s.

poft Pentecofï.f n.4.

culiàris eft camelorum inftinctus natü— Majolus

Maná

l. pe

collat. 7.

i

difCI 9l

tef

Matth.äs. . ]. Ex occafionethematis: "Unf dedit quin-

ralis, quod quando ex prolixo itinere

E^

fia

Y. 15.

que talenta: poteft oftendere Concionator ,

funt fatigati, immobiliter firmentur, adeo

quomodo parentes Nicolai effe debeant. &

t neque per virgam, neque per baculos ad

)

C

quinque dona offerre, per quze officia ad bo-

iter reaffumendum moveri poffint, unde qui

nam educationem neceffaria indicentur. Et

illos gubernant, cantu & fymphonia uti 1o-

1. quidem Zwaginem, quse SS. Trinitatem &

Jent, ut eos moveant.

]ta quoque fzepe re-

;

Sanétos repraefentet : ex qua meminerint,

periuntur filiorum nonnulli, indolis adeo no-

yi

primam illorum curam eíffe debere, ut debi-

bilis & generofze, ut ad virtutem non per mi-

qt

tum Deo & S»n&is cultam przeftare difcant.

nas, fed per benignitatem inducantur, adeo

z

2. Librum : id eft, ut in variis artibus eorum

&

ut rigor illos potius perverfiores efficiat. San- Vita S.

ingenio competentibus eos inftruant. 3. Ve-

&us Anfelmus Archiepifcopus Cantuarienfis Anfelm.

d

fleim novatm : id eft, utdecentem morum urba-

parentes illos, qui in fola virga confidentes,

21. Ápril.

fi

banitatem illis ingenerent. 4. Pamga , pyra,

filios gubernant, his verbis alloquitur: So-

apud Sur,

«

zuces; id eft, ut etiam neceffaria ad vitze

lis eos percuffionibus ad mores bonos vultis

Manfi

fuftentationem, & honeftam recreationem li-

efformare? Vidiftis inquam aurificem ex la-

dilt n

beraliter fuppeditent. 5. zrgam i2 apice au-

mina auri vel argenti folis percuffionibus ima-

M

reas rofas continentem ; id. eft, ut fuo tempore

ginem fpeciofaymsforma(ï'e ? Noni puto.

t

etiam moderatam correctionem non omit-

tant, utpote aureas rofas, feu multiplicem tru-

Il. Quis unquam crederet, ftruthionem Manfi

l

parentes edocere, quomodo fe filios amando difc. g.

&um parituras. Quze omnia fufius didu&ta

f

apud Fabrum conc

P

ó 4 in Fe&p St. Niqolai de-

gerere debeant ? Ponit is ova fua in arenam;"- 7-

t

duci poffunt.

de czetero radiis folaribus committendo, ut ab

illis animentur; num forteid ex impietate pro-

t

Matth. 7.

Iil. Ex occafione thematis: Ommuis arbof

cedere exiftimatis? Minime genitum : Quando

bona bouos fru&«s facit: poteft oftendi, quo-

relinquit ova fua in terra , utforfitan inpulve-

modo quivis homo fit arbor, atque adeo pa-

re calefacies ea? inquit Job Propheta, oblivi- Job. a9.

t

reutes liberos fuos velut teneras arbufculas

fcitur quod pes conculcet ea, aut beftia agriv. 14.

confiderare, & educare queant. 1. quidem

conterat: duratur ad filios fuos, quafi non fint.

Quod fi firuthio ad inftar aliarum avium in-

curando, ut bozam radicem fovtiautur , id eft,

timorem Dom:ni, qui non tantum Sapientize

cübaret, ea quidem corporis fui calore fo-

initium, fed omnium etiam aliarum actionum

veret, pondere autem, & immenfa corporis

humanarum fundamentum effe debet. : 2. $£z-

fui mole eadem dirumperet ; ad hzec cum fto-

machum habeat adeo calidum, ut ferrum di-

piti alligando : id eít, committendo eos boni

& rectitudinem in moribus & difciplinis hau-

gerat, nimio calore fuo partus fuos difper-

riant. :3. Sepe circumdaudo ; id eft, arcendo

deret: atquehinc eft, quod id, quod fecun-

- . — m —— — — —— — —— —— - —— g.

malos focios, qui velut beftize vivunt, & ejus-

dum apparentiam externam defeGus pieta-

Soben.

tis, & amoris cenfetur effe inopia , mera fit

podi arbufculis valdeinfidiantur. 4. Prequeu-

inater-

Lä:'- Tris |

Titulus XLA1X. Educatio.

l

To9

R

materna diftretio, & affectus; eodem modo

vitam revocando patfavit ;namutfacer textus

de nonnullis parentibus difcurrere licet, qui

ait: Dixit adeam Elias, da mibi filium tuum,

prima facie nimis erga filios rigidi effe viden-

tulitque eum de finu ejus €? povtavit im camacu-

tur, dum mortificationis virgam quoad illos

uti , ubz ipfe manebat , €» pofuit fuper leGulhum

femper manu verfant , non permittendo illis

Uum, expaudit fe, atque menfuseft [upev puerurm

cujusvis generis converfationes, vel adítrin-

tribus vicibus, €& clamavit ad Dominum. Ete-

gendo illos, ut continuo ftudiis fint applica-

nim hzec omnia in figura contingebant illis ;

lh 9,4

ti: noneft hzec cenfenda nimia feveritas , fed

PVI 4,

fin

puer enim hic mortuus peccatorem praefigura-

i amoris puritas , & zelus paternus, qui

bat peccati morte extin&um, qui a Chrifto re-

filii examinat inftin&um & malas inclinatio-

fufcitandus erat , nam ut Rupertus Abbas ait:

nes, novitque nocivam illi futuram effe ni-

Hic filius viduze peccatorem fignificabat. At

miam patris ergaillos benignitatem..

vero, inquies, fi mortuus hic puer, & cornfe-

m

|REquitars..

quenterin ftatu innocentize pofitus erat, quo-

aE

modo peccatorem przefigurare poterat? [fci-

:

S. chryr .

Ill. Si videres fervumquendam vilem, fi-

tisne, quid ad hoc refponderi debeat? Nimi-

lium tuum tenerum & innocentem magna cum

' | ho. 27.

barbarie & crudelitate caedentem, & cola-

rum fufficit fcire, quod filius vidusze erat; hi

enim etiam in zetate tenera ut plurimum vi-

phizantem, quanta erga illum incendereris

tiofi exiftunt, quia defunt ill's debitze reprze-

ira,indignatione, & zelo, utillatam filiolo in-

henfiones , & feveritas corre&ionis , cuius ma-

juriam vindicares ? Irafceris, inquit, in digna-

tres communiter funt expertes. Elias vero, qui

ris, & bellua ferocius in percutientis faciem

viraufterus & rigidus erat, quinque etiam ca-

infilis: Diabolum vero quotidie cernens filio

pita coronata, id eft, Regesacriter reprehen-

colaphos infligentem , daemones, inquam, in

derenon dubitabat, filium hunc e finu matris

Ícelera ipfum inducentes , dormistamen , nec

fuze eripuit, & fuper durum le&tulum fuum re-

doles, neque adveríaris , neque truculentiffi-

pofitum in vitam revocavit, quia, qui filios vult

1n2e beftize eripis filium ? & qualem tu expe-

divinze gratize vita gaudere , eosdem ferulae &c

rieris humanitatem ?

diíciplin2e religioforum debet fubmittere. At-

Neceffitas.

quehinc eft, quodolim laudabilis illa confue-

tudo viguerit, qua filii in monafteriis religio-

Ms

- Manfi

IV. Quando prima omnium viventium ma-

forum, & maxime Ordinis S. Benedi&i edu-

li,

diíc. 9.

D. 7. d

ter primum partum fuumin lucem edidit , non

candi traderentur, vel, ut hodie fit, juventus

fine myfterio notabilia hzec verba protulit :

pro debita educatione feminariis & collegiis

Poffedi hominem per Deum: Etenim fcire per-

fub direction

:

tatur.

ePatrum S.oci"'etatis Jetu commit-

cuperem, quaenam inter filium quendam &

[

ffeffionen: aliquam reperiatur proportio.

VII. Dubium iion eít, eiuin in magriam ad- S. Ambr..

N

am Deut. 32. v. 6. dicitur : J/Zee/? pater tuus ,

mirationem rapiat atrox illa poena , quze fili s '- Ó- he-

qui po[J2dit te. Refponfionis loco dici poteft,

male educatis, qui Elizeum Prophetam deri- "^^ €-4-

quod ficut poffeffiones familiis fubveniunt,

ferunt, irrogata fuit; fiquidem divina juftitia

easdemque fuftentant, dum exillis, quidquid

(de quafemper verum eft: Beze omigia Jecit)

/1ha $,

|

ad vittum & domus fuftentationem pertinet,

ita difpofuit , ut omnes quadraginta duopueri

Lofelm,

j

defumitur : Eodem modo filii ad inftar poffef-

ab urfis dilacerarentur , fed curab urfis potius,

L April,

fionum genitorum neceffitatibus fubvenire ad-

quami ab aliis feris crudelis hzec mors illis il-

ipud u

eoque poffeffionibus zequivalere tenentur.

latafuit? Prorefolutione fciendum eft, hanc

Manfi

V. Virga Moyfis, quamdiu illam manu fua

effe urfae proprietatem, quod catulos fuos, ve-

difCQ 8.

portabat, miracula operabatur, flagellis/Egy-

lut informem quandam carnis maffam, in lu-

n. g.

ptum czedebat , Regem obftinatum ad promit-

cem edat, quam poftea velut embryor.em lin-

tendam populi liberationem , obedientiam

gua fua lambendo ad perfe&tam formam, per

Deo przeftandam, totum vaftiffimum regnum

omnium membrorum füorum diftin&ionem,

fanfi

injugi circumducebat timore : Aft ubi in ter-

reducit, qua dere S. Ambrofius ita fcribit; Fer-

ü('c' 9'

ram projecta fuit , in venenofum fubito ferpen-

turinformes utero partus edere , fed natoslin-

170

tem eft transmutata: Hzec eft virga directio-

gua fingereatquein fpeciem fui fimilitudinem-

t3]

nis. Deus enim patribus directionem & au-

que formare; quam urfze proprietatem idem

thoritatem impertiit exercendam in filios, his-

5S. Do&or adveríus genitores hunc in modum

que naturaliter genium indulfit obedientize ,

applicat, dicens: Non miraris in fera tam pii

& refpe&tus erga patres, itaut patres potefta-

oris officia, cujus naturam pietas exprimit ;

tem Ííuam obtinuerint ad reprehendendos,

'()bl 39'

urfaigitur partus fuos ad fui effingit (imilitu-

f 14'

E

corrigendos, & percutiendos filios, quoties

dinem, tu filios tuosinfttuere fimiles tui non

neceffitas fuerit, ut cordibus eorum timorem

potes ? Quod vero hac in re nobis obfervan-

imprimant divinum, infundant fcientias, alie-

dum venit, hoc eft, quod videlicet ad catuli

nenta vitiis, timoratos educent, & reveren-

efformationem lingua, non pedibus, nec un-

tes; aft ubi virgam difciplinze , negle&a edu-

guibus utatur, ad infinuandum parentibus,

catione , in terram projecerint, fübito in ve-

quod tametfi nonnunquam filios fuos repre-

nenum tam patribus , quam filiis converti-

hendere debeant, id tamen faciendo nun-

tur, filiis accrefcentibus in contumacia ;

quam manfuetudo & affe&tus paterr.us abillis

-re-

bellione, & petulantia.

deponendus fit: utendum eft lingua, acriter

. S Rubert.

V1. Myfterio quoque

non camit' Tmniracu-

il'os increpando, .& reprehendendo, femper

. 1 deTrin,]um, quod Elias filium viduse Sateptanze in

tamen cum fuavitate aliqua illos lambendo.

.

Uuuu 3

VIII. Pel-

710

Bibliothewï AManualis Concionatorig

dole.ro

f

Manfi

. VIII. Pellicanus inter omnes. alias aves

propenfionem probefibi perfpectám habeant ,

n

difc.9.n-6. u]los fuos magnopere diligit, foemella enim

damnum , quodin illa tenera zetate in eos re-

t

ovis incubans mox, ut exclufos pullos vivere

dundare poffet , follicite przevident.

j fort.

UT

gf core

conípicit ,prae nimia amoris teneritudineillos

XI. Athenienfes dum olim oraculüm fuüm Idem difc.

amplexatur, & ftringit, at vero inter ample-

xus mortem illis conciliat , fiquidem inadver-

interrogaffent, quidnam ad reddendum rei-5. n. 3-

n

publicee ftatum felicem & profperum utile ac

carai

tenter roftro illis colludens latera perforat ;

neceffarium effet, fequens ab eodem retulere

V

fuperveniens autem poft triduum maículus ,

refponfum, fcilicet, urbem fore beatam, fi

tioril

pullosque mortuos cernens , roftro fibi pe&us

puerorum auribüs, quod optimum & pretio-

jitel

vulnerat, fuoque fanguine illos revivificat.

fiffimum eft, appenderent. Quibus verbis mo-

Quot fant eheu!parentes,qui filios fuos affe&tu

jl

quidemtenero, non tamen conftanti, nec qui

nebantur, non tam ut gemmas velinaures au-

quæ

reas puerorum auribus appenderent, fed po-

virtuofo, nec rationabili diligendo ( fiquidem

tius ut eos falutaribus monitis parentum faci-

fupd

qui diligit filium, affiduat illi flagella) mortem

les & morigeras aures przebere juberent. Un-

ecE

illis non folumcorporis,fed & anim2e afferunt?

de David dicebat: Deur auvibus zofiris audi Pal 43. .'

diffimulant illorum infolentias, quze tandem

vinus , G* patves uoffri anmnciaverumt uobis

|

fanitatem lzaedunt, & falutem zeternam impe-

Plutarch-

L. 3. Reg- diunt. Inlib. Regum matrem quandam fuífo-

XII. In illo fzeculo, in quo Deus diluvium Idem difc.

tpóolon. 1

di

&2

fuper terram emifit, eo quod oz/mis caro corru- 17« - 3*

caffe filium legitur: fcitisne, qua occafioneid

tan

fa&tum fit? Nimirum illum fibi femper pree-

perat viari fuam , nullusin univerfo mundo a

puols. !

fentem etiam in le&o volebat, quot funt, qui

Ícelerepurusfuit, praeterquam folus Noe cum

dclg. quis

univerfa familia, quae octo tantum perfonis

t

nimia erga prolem teneritu

l

däine fe'-du &i , vitam

illi abbrevient!

conftabat, quas Deus duntaxat , veluti , hu-

xili

manigeneris fcintillas in vita refervare voluit,

$. Thom. ^ IX. S. Thormas dicit, quod vitam a paren-

ne totaliter periret. Dicite fodes, quaenamNoe

opuíc.7. tibusadeum modum recipiamus , quo nobiles

merita habuit, ut prae cun&tis totius mundi

(ornel o |

feudo aliquo a Rege fuo inveftiuntur, feuduin

hominibus privilegio adeo raro a Deo hono-

, Lxot i

autem nemo meretür confervare , qui feudata-

raretur ; auditefacrum textum id clare expo-

Y

tio füo infidelis eft; ita quoque vita indignus

nentem: /Voe, inquit, vir 7uffus & pevfzclur

Qu

eft, qui vita , quam a genitoribus fuis acce-

2n generationibus fuis fuit, id eft, ut Cajetanus

füf

pit, inipforum ignominiam & contemptum

exponit, in filiisfuis, quia enim magna follici-

abutitur; przeterquam

uod Deus, qui reve-

tudine filiorum fuorum bonam educationem

! hr rz, &

i

VL — fer

rentize parentibus deb

ae fingularem curam

curavit, ideo fingulariffima hac praerogativa

lus

habet, eos quoque vita privet zeterna. Confi-

fe dignum effecit ; fuit perfe&us , inquit Caje-

Eccl. 3. 9. lium eft Ecclefiaftici : z opere C fermone , G9'

tanus, non folum in feipfo, fed etiam in gene-

1

omti patien*ia bonora patvem tuum , ut fuper-

rationibus fuis , fervavitenim fe, & filios füos

veniat tibi benediclio abeo . €? benedi&lio z/Irus

fine defe&tu mortali, nam profe&to juftus effe

in uoviffmo maneat. Securriffimum enim illi

non poteft, qui filios ad virtutem non inftruit,

pignus habent, qui erga parentes obfequiofi

qui eosjuPcoS fieri non ftudet. -

funt, & reverentes, quodin hora mortis pro-

pitium habituri fint judicem, quodintelligi po-

$. XIL

teft , utinquit Paulus de palatio, vel quod di-

MISCELLANEA

vinus favor atque benedi&io maneat, & fer-

vetur in horam illam tanto periculo tremen-

" Qualitas.

, dam, fcilicet ad horam mortis & ftrictiffimi

»

]. Q'ocrates dicebat, ingenuis & optime na-gocr;t,

examinis, ubi zeternitatis jacitur alea. O qua-

tis evenire , quod equis ferocibus & ge- ap.Érafm.

le;o Jnantum beneficium tunc erit, benedici

nerofze indolis , qui, fi a primis annis inftituan-in apopht.

& audire: Feuite lenedi&li Patvis mez. Ergo

tur, egregii, & ad omnem ufum accommodi

ficut tu in omni patientiafuftinuiffe difficulta-

evadunt; fin minus, efferati, intractabiles , &

tes fenis patris tui, ita Deus füftinebitin omni

ad nihilum utiles, eoque fit, ut feliciffima quae-

q

que ingenia corrumpantur infcitia inftituen-

&

patientia, fi quae fuerint errata infirmse ani-

&

m»e tuze , ut, qua menfura menfus es patri tuo,

tium, qui mox equos vertunt in afinos , quod

remetiatur tibi pater mifericors tuus.

erectis & liberis imperare nefciant.

d

II. Lycurgus, ut oftenderet Lacedzemoniis, Plutarch.

[

quantum in educatione pofitum fit , duos ca- in Lacon.

Manfi 1. c.

X. Oves quidem circa dilucuium matuti-

tulos, eodem patre ac matre genitos educa-

f

'c 80'

nuim ovilelibenter egrederentur , ut herbas

vit, & alterum domi lautitiis vefci paffus eft,

depafcerent rorulentas, utpote quse iuftar

alterum venatione exercuit, poftea vero am-

e

mellis amabiles funt & dulces, at vero prudens

t

bos inforum produxit, & fpinis fimul,efcisque

I

& providus paítor illas retinet & coercet , do-

propofitis leporem emifit, quem cum alter et-

nec per folem ros exficcetur, ne nimium pin-

iam per fpinas invaderet, alter vere ad efcas

fe converteret, fubintulit Lycurgus , fic fe rem

gueícant , probe fciens, pinguedinem illam

:

eis fore damnofam : ldem quoque de filiis di-

cum educatione juventutis habere, atquead-

cere poffumus,quibus parentes multas recrea-

eo, fibelloaptam effe velint, non deliciis

tiones, caeteroquin honeftas , prohibent, illos

laboribus exercendam effe.

, fed

]ä

2e potiffimum A- Laert,

froeno femper coex-cegt, quia cum üloruxxi ;EIII. Afiuüip],p.us quæiitus,qu

- * dolefcen-l.2. c. $.

Mulus L

Elementa,

g11

dolefcentibus dicenda forent? quze viris ufui

detur effenon gaudii, fed moeroris, poftea au-

futura funt , refpondit.

tem fructum pacatxfümum exercitatis peream

'"Engelgt.

lV. Crates optabatin editam civitatis fpe-

reddet gufhtlæ

/

'in Dom.

Tem Ql

gpoPcPafc

j culam afcendere poffe, & contenta voce cla-

IX. Re&e. pronunciavit Seneca , debere Seneca in

M

|

!

$. 1.

mare: Quo ferimini mortales , qui ad poffi-

homines viaticum fenectutis literarum erudi-

dendas opes magno ftudio mcumbltzs filio-

tione parare difcendo, ne defecerintinfipien-

BI'OV.

g

rum vero, quibus illas relinquatis exxguam

ti animo: Literas tanquam baculum infirmo

ä

curam geritis ?

corpori paratas effe, eundem finem eiïe di-

Tdem.

V. Joannis Gerfonis mater , ut filium ora-

Ícendi & vivendi:

tioni affuefaceret , cum merendze aut jentacu-

li tempus 1nPcabat eum in genua procumbe-

X. Quare, inquit idem, hberahbus fludiis Idem e-

filios erudimus? non quia virtutem dare pof- plit. 8o.

re, atque a Deo nuces, caftaneas, poma, &

funt, fed quia animum ad accxpiendam v1rtu-

quaze optabat, poftulare; quze ipfa poftea de

fuperiori domus parte occulte dejiciebat, ut

tem dlfponunt

e coelo data crederet filius.

XI. Educatio & d1f01phna mores facxt

& Idem de

Pl j

1lludfap1tunusqmsque quod didicit. Hinca- "!

miorib. .

libi dicebatidem Seneca, hanc educationem,

Nece ff ta s.

lden dif,

ælutarch

VI.Solonlege caverat, ne parens a filio füb-

maximam diligentiam, plurnnumque profu-

I.3,

turam requlrere facile enim effe, teneres ad-

/ánSolen. fidii aliquid exfpe&aret, quem in adolefcen-

huc animos componere ; difficultér autem.

tia nulla arte inítituiffet , autinititui curaffet..

Platol 7.

VI. Plato pronunc1av1t nullum ex reli-

recidi, quae nobiscum creverunt

de eg.

|

quis animantibus atrocius fieri homine, at-

$. XIIL

que efferatius , nifi tempeftivis difciplinae au-

AUTHORES

xiliis mitigetur.

.1. Jofephus. Langius in PolyantheaV eo-

Utrilitas.

dem. Et V. difciplina , inftitutio.

ä

Cornel in

VIII. Educatlo & difciplina virgze Moyüs

II. Henricus Engelgrave p. 2. lucis Evan—

! €4.Exod. fimilis eft, de qua Cornelius a Lapide dixit:

geliczein Dom. 6. poft Pafcha.

Vn'ga eft dií uphna corre&tio & caftigatio ,

III. Matthias Faber conc. 4. mFe&o S. Ni-

colal

quze. initio pueris imperfectis horrida vide-

tur,ut ferpens; fed in fine, cum ejus fru-

IV. Philippus D'Outreman in Pædag

'«Hebr. 12, &um experiuntur , agnofcunt effe virgam pa-

Chrift. p. 1. c.6.

. &2.

|

AN.XI.

ternam ac paftoralem ; nam, ut ait Apofto-

V. Laurentius Beyrlinck. in theatro vitae

humanæ AL eodem

lus , omnis difciplina in præfenu quidem vi-

älæW& WWWIE

XLTULUS. L.

FLEMENTA

l

Definitio.

tiones atque refponüones ut magis credibileg

x

I

appareant, nonjtam ex proprio meo feníu,

quam probatliïimorum authorum erudms

lementum eft corpus fimplex : ex quo va—

Soctal,

commentams excerptze afferentur

ria corpora mlxta componuntur

pEl

CAPUTI

napoplt

- Diviffo.

D e elemutis quoad fulffantiam.

II. Dividitur communiter a Philofophis in

quatuor fpecies, quarum prima eft ignis, quia

$. I

eít elementum calidum & ficcum. Secunda

De igne.

eft aer, qui eft elementum calidum & hutni-

I

dum. Tertla eftaqua, quae eft elementum fri-

robl. r. Cur ignisin altum afcendens py-

gidum & humidum. Quarta eft terra, quee

ramidis figuram imitatur? Refp. Hoc

Jptatcl

eít elementum frigidum & ficcum. -

fieri, quia tenuiores partes femper celerius a-

nLacon.

III. De his porro elementis ex inftituto dif-

fcendunt minustenues vero quxe plerumque

ferere ad Philofophos fpettat. Quia vero de

plures funt in medio manent , & tandem craf-

eorum natura, motu, quahtatlbus,mlxtls me-

fiores , quae plunmæ funt, celeritate a reliquis

teoris , & metallis inde compofitis , varize, cu-

vincuntur, atque adeo in imo refident.

riofze , & pro difícuríu non parum utiles atque

II. Probl. 2. Cur ignis. prohibito aeris in-

]ucundæ quaeftiones proponi non raro folent,

greffu extinguitur , uti cernere eft in medicis

qu2e vix ab ullo Philofophorum attinguntur,

cucurbitulis ,, & in quolibet vafe ignem

ideo vifum eft operze pretium futurum, fi o-

continente, fÍi orificium obftruatur? Refp.

miffis illis , quae a Philof. tractari folent , ea

duplicem hujus quafiti *

rationem . effe ;

tantum pxoblemata hic proponantur, quze ad

1. Eft, quia, cum ignis non nifi purioris aeris

fupra di&as qusefliones apte folvendas con-

pabuio nutriatur, quo frui non poteft, ni-

u

ducere poffe videntur. Qu2e ipfze tamen refolu-

fi fuligo fumofa ,. quam perpetuo ignis e-

7Y Ó

Anittit,

712

Bibfiothece .Manuahs | Concionatorice

gUA

mittit,per aerem admiffum abigatur, ideo fem-

forma videantur? Refp. Hoc provenire ex fu-

per

per neceffarium habet aerem circumfluentem,

mo &luce, quz qualitatesipfius vinimalvati-

qui iftiusmodi fuliginem removeat, & puriori

ci, vel vini adufti imbibunt,; atque adeo tri-

len

a

aeri acceffum faciat. 2. eft, quia aer frigidus

ftem afpectum vultibus inducunt.

per antiperiftafin intro adigit calorem ignis,

X. Probl. 10. Curigaes montium per verti-

gl

atque adeo facit , ntignis diutius confervetur,

cem potius, quamper valleserumpunt ? Refp

ü

Je

at

quod beneficium cum non poffit habere, fi aer

Valles minus cavernofas effe, quam montes ,

in angufto fitloco ( tunc enimfacile incalefmt)

hi enim utpote eminentes rarioris funt mate-

j

I

ideo in tali ioco minus commode confervari

riv , &ideo etiatn faxofi magis & falebrofi, &

te

poteft. Atque hzec caufa eft, cur ignis etiam

rimis undequaque fuam inanitatem demon-

qua

inumbra,; quam ad folem diutius confervetur,

ftrantes, undead hzec loca, tanquam magis

0i

g]

quia ; fcxllcet frigus circumftans umbrze calo-

accommodata ad egreffum, ignis evolat , &

bit

rem ignis reprimit, nec effluerefinit.

in his magis furit, quam in vallibus.

t*

IIl. Probl.3. Cur moderata ventilatio ignem

XI. Probl. :1. Curlgms non elicitur attritu

ü

f

fopitum exufcitat, nimia extinguit ? Refp.

cujusvislapidis? Refp. Hoc contmgere quod

du

Hoc fieri fere ob preecedentem caufam, ,quia

plerique fint cedentes nimium, nimiumque le-

dh

fcilicet per nimiam ventilationem aer nimium

ves , &laxis meatibus. Unde fit , ut aer nonfa-

c0t

incalefcit. Unde ex defe&u aeris frigidi ignis

tis attritusintra ipfos faxorum meatusfefe in-

11

difficilius confervatur.

finüet, atque adeoignem non concipiat. Non

f

IV. Probl. 4. Cur multusignis fudorem mi-

autem faxorum tantum, fed etiam lignorum

nus evocat? Refp. Hoc fieripropteréa, quod,

attritu ignis elici poteft , uti de fatto eliciunt

fa

cum fudoris materia fit humor, humor ifte a

y$:

Indi, dum componunt duo ligna, ut proxime

t

nimio calore diffolvatur,& in fpmtum conver-

haereant, atqueinter utrumquealiud interpo-

tatur,uode defectu materize ipfeetiam fudor

nunt,quod verfantes motu celerrimo, velut te-

aC

Ti

deficit. Atque hzec ipfa etiam caufa eft, cur nu-

rebellum, excutiunt ignem, fi quidem arida

qu

di homines ardenti foli oppofiti vix qu1dquam

fint ligna.

fudent.

^ XII. Probl. 12. Curignis iminus ab aquama-

X

Vl

V. Probl. V. Cur 1gmscop10fus vehementer

rina, quamalia, extinguitur? Relp. Hoc pro-

frigentibus dolorem caufat,nonautem perinde

pterea fieri, quod aqua marina fit pinguior &

ü

iis , qui paulatim calefiunt? Refp. Hoc cont:n-

ficcior, pinguedo autem & ficcitas, ut in aliis

de

gere triplicem ob caufam. 1. Quia calor per

rebus ignem fovet, ita inaqua erga 1gnem nu-

meatus frigore concretos nimia vi penetrat. 2.

tlora funt.

Qu

Qu'arepentinus illetranfitus ab uno contrario

[

XIII. Probl.13. An falamandra vere lnlgne

aC

jn alterum celerem valde & nimis fenfibilem

vivere poffit , ficut Ariftoteles & alii fcribunt,

tactus mutationem efficit, unde commune

inter quos etiam S. Auguft. 1. 2 r. de civit. De1

j

proverbium habet, periculofum effe tranfitum

T

numeratur. Refp.Conimbr. negative, ajuntque

ab uno contrario in alterum. 3. Quia caro fri-

certum effe juxta Galenum , & alios, etiam i-

gore adítri&ta inuftum calorem tenacius fufci-

píam falamandram paulatlm abigne abfumi,

pit, quam ob caufam & plumbum vehemen-

W

licet diutius, quamialia mixta propter frigidi-

tius calet, quam lignum.

tatem paturee fuftentari poffit , unde forte ali-

gl

VI.Probl. 6. Curlgn*s pulverem fulphureum

qui putarunt, eam inigne vivere poffe. Ratio-

intra bombardas corripiens tanta vi & ftrepitu

nem autem fuze cpiuionisaffi 1gnant,quod ad vi-

Q

erutmpit? Refp. Ignem illum, utpote rarefa-

tam animantium certa. temperles requ1ratur

I

&um requirere capaciorem locum, atqueideo

prmarum qualitatum, quam acrimonia & ef-

!u

tanta vi omnia perrumpere, qula veéro in e-

ficscitate ignisdiffolvi oporteat.Sed non video,

greffu aerem nimis vehementer diffipat, ideo

cur , fi Asbeftus lapis, &alia mixta ejusmodi

tantus in eo fon' tus caufatur.

qualitat: busanatura donari , & muniri contra

i

VII. Probl, 7. Cur ignis admotus partl adu-

ignis vehementiam potuerlt, quare cum Ari-

ftze dolorem minuit? Refp.Hoc fieri , quia par-

ftoteles, Plinius, S. Auguftinus, & alii plures

ticulas igneas, quae per aduftionem ingreffze

A.A. afïirmatwam opinionem tueantur, judi-

funt, & tantum dolorem caufarunt, per calo-

€o eandem valde probabilem, imo fere oppoü-

ü

rem evocat.

ta probabiliorem effe, nifi forte experientia,

ï

VIII. Probl.8. Cur in aliquibus montibus

quam Conimbr. pro fe afferunt, habere fe di-

ignes de nocte tantum accenduntur? Refp.

cunt, etiam illa corpora tam viventia, quam

Hoc propterea fieri, quod ejus ignis fomenta

non viventia, quae communiter ab igne in-

funt fulphurea materia, & ventorum fpiritus,

violab'iia creduntur , certa foret.

qu2e mater/a non ardefcit in ignem , nifipluri-

XIV. Probl.14. Curii, qui colaphisi&ifunt,

$4 f0 — 09 —— $5 (nüCy6

mus humor adfit. Unde, cum plerumque no-

ignem cernunt. Refp. Hocfieri , quia vivendi

—

&u terrae concavitates humorlbus abundent ,

fpiritus i&uattenuatus magnopereignefcit, at-

—

—

fitutetiam eotempore potiffimum talesignes

queinaera egreffus talis, qualis evafit, cerni-

accendantur. Atque h»ec ipfa ratio eft, cur.

tur. Quodidem evenit, cum duo fimullapides,

Olympus mons, quieft in ZEthiopia ad.mare-

autferrum cum ferro colliduntur ; interceptus

"

n

p

rubrum.((nam plures funt Olympi) oriente'

enim aer magnopere áttenuatur , atque 1gnis

fole usque ad horam diei quintam flammas e-

fit uti etiam in nublbus inter fe colhüs cerne-

Jicist, quia fcilicettum humores per no&em

re eft.

eolle&ti incenduntur.

XV. Probl

Cur fcintilla attritu la-

-TX. Probl. IX. Cur ignis in CyathoMalvatl-

pidis genita deorfüm defcendit, cum ta-

| " U EU ERE

ci vini ad carbones bullientis, aut in vino a-

$^

men ignis füopte ingenio furfüm afcen-

dufto accenfus aftantes fuüb forma adeo livida

dat? Refp. Id fieri,

tum quia atterentis

repraefentat, ut infernales fpiritus inhumana

impetu ad

fomitem dirigitur ,

tum

quia

Tiulas . L. Elementa.

713

]

quia eju*sm-odi ignis purus non eft, fedterrea

unde poftea deftrüitur totum ; ficextra&o hu-

ls

ermiftus concretione.

mido, lapisin calcem lignum vel offain cine-

res refolvuntur.

XVI. Probl.6.Curaliqua corpora facile, alia

difficulter accenduntur? Refp. Ideo àliqua fa-

XXI. Probl.21, Unde fiat, quod ignis dum

i"

aquaextinguitur, ftrepat? Refp. ld oriturex

cile accendi, quia modica terra, mediocri hu-

more,& plurimo igne conftant; illa vero diffi-

eo, quod aquafuperfufa, partes ignis in poris

Z

€ile, quibus multus humor ineft velterra. Nam

carbonis vel ferri candentis obfideat, quzerea-

Q

gunt inaquam, & nonnullas aquze particulas

particulze ignis eo facilius colliguntur, quo

alizeinterceptze facilius avolant: particulze au-

nimium rarefaciunt, vi quarum deindeacrem

[*

tem mediocris humoris facilius avolant,

neceffe eft rumpi; ficquefit flrepitus: aut ex

IS

Hinc

eo, quod etiam quaedam partes fübtiliores i-

quam magni

humoris ;

ergo.

oleum, cera, adeps, fevum, íal nitrum,

gnis evolant velociffime, unde rumpunt a-

bitumen ,

fülphur, camphora, aqua vi-

uami & aerem, &inde ftridorille habetur.

Ü

te, fumus, lucernarecens extin&a, exhala-

XXII.. Probl. 22. Cur quidam ignes in a-

d

tiones item calidze, & alia fimilia facile accen-

qua ardeant? Refp. Quia hujusmodi ignes

duntur ; quia fcilicet multoigne conítant, mo-

valde funt denfi, ita utaqua illos fubintrare ac

]«

Marmor e

dica terra & mediocri humore.

dividere non poífit, neque oleaceam eorun-

l.

contia, & quaedam alia nunquam accendun-

dem materiam adftringere; imo cumhi in o-

mnes pàrtescumimpetu prorum

tur, licet multum incalefcant. .Nempe quia

pant, inam

efto mediocri humore, multa tamen terra con-

uoque aquam a fe repellunt.

(

ftant, óbcujusrefiftentiam particulzeignis in

— XXIII. Probl. 23. Cur quando alicujus cor-

ja

lis non poffunt colligi inunum. Similiter me-

pus aduritur,fiat vefica plena aqua? Refp. Hoc

talla quzedam, ut2es, ferrum, aurum difficile

non fitin mortuo, fedin vivo corpore; quia in

u*

accenduntur, quia licet multo igne conftant,

vivo adlocum per ignem lefüm multus con-

à

currit calor, qui partem lzefam inflammat ra-

multam tamen etiam terram habent, ut pon-

dus ipfum teftatur, adeoque particulee illze

tione cujus dein perufta cutis, foluto glutine,

]«

'H

ignis, iniis difperfze, difficulter colligunturin

recedita corpore,hunclocum implet vapor ca-

u

unum.Imo plumbum non potelt plane accendi,

lidus: calidusautem vapordum ambitur frigo-

utinecftannum; quia modico igne conftant,

re,in aquam folvitur, ficque vefica plena aqua.

$

multa terra, & modica humoris portione. Ea-

XXIV. Probl. 24.Cur quzedam ligna firepant.

demratio, & quidem major eft, de mercurio,

inigne? Refp. Hzec ftrepunt, quae cum multo

qui vix aliquid ignis habet. Pulvis tormentari-

oleofo, aeris aliquid vel aquse conclufum in

fe habent; nam dum oleoíum vehementem

us,& fulphur,facillimeaccenduntur,quia tenui

acraro, & facile exhalabili humore confítant,

fíammam concipit, neque interea aér ille vel

mullisfere terrze paxticulis impedito, unde plu-

vapor aufugere poteft, mutatur in ventum,

rim2e ignis particulze facile colliguntur.

ficque exeundo facit [trepitum, & particulam

*

XVILProbl.17:Curin flamma candelze vehe-

ligni, cui ineft, jactat.

mentius urat vertex, quam bafis? Refp. Quia

XXV. Probl.25. Cur ligna minutim con«

cifafaciliusardeant? Refp. Quia fic ignise

in vertice eft puriorignis,habetque partes ma-

gis condenfatas, & confequenter magis etiam

pluribus partibus, ligna concifa aggreditur,

a&tivas; inbafiautem eft impurior, humidior-

ideoque e pluribus fimul, oleofas partes ligni,

velre&tius igneas colligit, humiditas etiam, fi

que ex affumpto alimento, propter quam cau-

fam etiam apparet obfcurius, vel brevius: quia

quae eft in ligno, dum in partes minores di-

in vertice vel apice flammze, ignis particulze

yiditur, facilius a calore feparatur.

XXV1. Probl. 26. Cur calx aquis perfufa in-

magis concentrantur; In corpore enim den-

fiore, in zequali fpatio funt plures partes ca-

3

calefcat & inardefcat? Relfp. Ut hic effe(tus fe-

lidz2e, quam in rariore.

i

quatur,calx debet effe nonita pridem ex torna-

ce extra&ta, affufa aqua etiain leniter irrizari

N CC —— ——

XVIII. Probi. 18. Curi

i,qui ingehtilfrigore

premuntur, grave doloris fenfum experiantur,

debet,non obrui. Ratio autem hujus effectus

eft, quia calx hujusmodi intus habet partes

li ftatim ad copiofumignem accedant, non au-

tem fi paulatim incalefcant? Refp. quia per fri-

igneds, eftque fimul valde poro/a; cumitaque

gus calor conftringitur, & magis addenfatar,

calx aquis irroratur, aqua claudit ditctos po-

ros, & fimuletiam preediCtas igneas particulas

adeoque corpus fic, infrigidatnm calorem in

majori copia, feu per exceffionem excipit, a

cum pinguihalitu, introrfum repellit, ficque

quo doloris fenfus derivatur, quod non fit, fi

illae particulze ignis incenduntur, colligun-

tur, ac confequenter accenduntur.

paulatim corpusincalefcat, quiatunc fenfim &

non violenter conftricti per frigus pori ape-

XXVII. Probl. 27. Curcarbo ardens rube-

riuntur, ficque calor fenfim, & fine

ícat? Refp. quia calor albus, fi incerta pro-

| magno

portionenigro mifceatur,facitrubrum. — H»ec.

fenfu fubingreditur.

XIX. Probl. 19. Quomo

doignis nutriatur o-

vero proportio in carbone ardenti accidit, in

1eo, cum tamennon vivat? Refp. Quianon nu-

quo fumus niger igni deputato, qui in can-

dorem accedit, jungitur.

triturillo per introfumptionem, confequenter

non operatur vitaliter, fed tantum nutriturfu-

—XXVIIHI. Probl.28. Cur lucerna minus

emun&a minus luceat? Refp. quia fumius

fceptione alimenti per porós, & fic partes ali-

cralfior multas partes ignis fecum afportat,

menti mutando in fui fpeciem, quze actio cum

nou fitimmauvens, fed tantum travfiens, etiam

& alias plures intercipit, unde minus lumen

a&io illa nutritivaignisnon erit vitalis, adeo-

effundi néceffe eft.

XXIX. Probl. 29. Curlapis inignenon mol-

que per nutritionem illam ignis non vivet.

. XX. Probl. 2o. Quomodo ignis res confu-

lefcat, utiferrum ? Refp. Ferrum fle&itur, quia

ejus humiditas foluta igne per fpatiofos vehi-

mat? Refp. Nempe quatenus ex illis evocat

humidum, quod eft inftar glutinis partium,

tur poros, utpartes ficciores humedtet: hzec

XX X

autém

R. P. Lolm. Bibl; IHan. Tom. 1.

Bibliothece Manualis Concionatorug

i

74

i

u

antem humiditas parcior eft in faxis, eftque

queo, utpote quod fluidum ac diffolubile, pae.

Ib

nüSCfB(

inflammabilis, quze tamen exuritur ftatim, at

rumquetenax confeftim intereat. Praeterea ve-

al

ro aliaadhuc aéris neceffitas eft, fcilicet ut cor

um exu

aon diffunditur.

XXX. Probl.3o. Cur ferrum efto cande-

acceffu aéris reciprocantis incendium caloris

af

fcat, non tamen concipiat flammam? — Refp.

mitiget, conítat enim non tantum per frigus,

fed etiam per nimium calorern fuffocari calo-

Quia flamma eft fumus refolutus ardens; at

fe Omnes |

vero ferrum non poteft refolvi in fumu

rem nativum, uti patetin germiuibus & arbo-

fobere, C

m alere.

Á

ribus exhaufto fucco aduftis & arefactis. Ter-

yit; M

itaque nec flamma

tiam tandem caufam medici addunt.fcilicet ut

$. H.

gitir tUP

De aire.

fpiritus vitales per aérem nutriantur ; ajunte-

tum exeo

XXXI.Probl.z. Cur aér fubterraneus, qui

nim deferri a pulmonibus per arteriam veno-

fam aérem ad lzevum cordis finum, ubi vitales

qoinpe

longotempore inclufus ftetit, refpiratione at-

et en t

tractus nocet? Refp. Hocfieri propterea, quod

fpi itus efformantur, ibique ejusmodi a&rem in

fpirituum fubftantiam faceffere, cujus ratio-

aér perinde, ut aqua, recentis aurze perflatu &

conferran

agitatione deftitutus corrumpatur, & putre-

nem hanc reddunt, quod cum fpiritus fubftan-

virere pef

fiat. Unde aliquibus in locis fpecus &fcro-

tia tenuis & prope aérea fit, paffimque effluat

alisanims

ac diífipetur, nec tam facile e fanguinis vapore

bes tam tetrum fpiritum exhalant, ut ejus

eyperienti

hauftu pecora, aves, & ferze interimantur.

pernervos inftaurari queat ; coníequens eft, ut

qe telfig

XXXII. Probl.2. Cur a&rinfe&us quan-

erefibi admodum cognate & fimili, qualis eft

a&r, reficiatur & nutriatur. Atque ad hunc er-

branchiis !

doque folis avibus, alias folis brutis, interdum

uibusdat

etiam horiini lethalis eft? Refp. hujus rei

go finem aratura animali inftrumenta refpi-

vifcerum t

caufani effe temperamentorum inzequalita-

rationis, feu pro attrahendo aére concefía

ute, VE

tem & diffimilitudinem, ex qua fit, ut idem

funt, quze quidem refpiratio fic peragitur: At-

(unt,fofoc

aér uni vehementius, quam alteri, noceat.

trahitur externus a&r perarteriam vocalemin-

Neque hoc mirum videri cuiquam debet,

terventu diaphragmatis ac pulmones, hi fefe

Neque )

congelett

cum idem etiam cibus, potus &c. ob eandem

dilatando ei qualitatem imipertientes, íed mox

(uffocari &

cau'am uni noxius & lethalis, alteri apprime

reciproca vicifitudine eundem a&rem aeftu

ad fanitatem conducens fit.

cordis calefa&um fe contrahendo foras ejici-

appulla

eingetan

XXXIII. Probl. 3. Curmixta quaedam ad fo-

unt, retenta fola ea parte, quze pro nutrimento

docuit.

lem expofita magis refrigerentur, quam in um-

caloris & fpirituum vitalium neceffaria eft.

XXXVII. Probl. 7. Cur aér non immedia-

X 7

bra? Refp.Idfieri, quia in folenullum frigus

circum obfiftens adeft, a quo calor contineatur

tein ipf'im cor, ubi caloris nativi fedes eft, at-

aquasviv

quemadmodum in umbra; . Unde facilius in

trahitur, fed defertur prius ad pulmones, tan-

detur? R«

quam ad fpiritus promptuarium, ut vocant

&fiftola

fole calor ille diffipatur, quaminumbra. At-

que hzec caufa eft, curaliqui cum Hyppo-rate

Conimbr. Refp. cum Galleno, neceffitatem hu-

qeris exci

Aph. 13. caloremin ventriculo fortiorem hye-

jus attra&ionis effe, quod alioquinob inopiam

fatlongoi

colle&i aéris non poffemus diu fermonem con-

mis, quam zeftatis, tempore effe dicant.

XLIL.P

XXXIV. Probl. 4. Curdeterius habent, qui

tinuare, nec fine refpiratione fumum, aut pul-

verepofit

aére frigido fudant? Refp. Rationem effe, quod

verem, aut noxiam aéris qualitatem excutere,

fed neceffario deberemus vel peftilentem au-

cum plb

frigus,utpote fatalis vitae ac valetudinis hoftis,

nocodiatal

Jaxatis poris facilius ingrediatur.

Unde pru-

ram intempeftive infpirare, vel omnino nihil

Teperiti 1

denter monent medici, hyemis tempore mi-

infpirantes confeftim extingui.

Qui effectus

quum viva

nus füdandum, eo quod externus humor. fri-

per pulmones cavetur, nam cor ex fiftulofo

queinzth

gusque calori evocato.fuccedant, & habitu-

pulmonum receptaculo copiofum fpiritum du-

caforepert

dinem corporis non modice labefactent. :

cit, eumque rurfum in pulmones reddit.

. XXXVIII. Probl.8. Cur ii, qui corde gra-

invenendi

XXXV. Probl.s. Cur seftatis. tempore

dnbellotu

calidus arfacilefudorem evocat, & non per-

viter affliguntur. refpiratione maxime recre-

Coliocati |

inde.etiam eundem in hyeme, calidiífimo li-

antur? Refp. Hoc merito optimum reme-

inparadif

cet in hypocaufto, eliciat? Refp. Id propterea

dium dici, quia per talem refpirationem tor-

froprio n

fieri, quod tempore hyemis hoc ipfo, quod

ridi ac noxii vapores, ac fuffocantes halitus,

avicula ov

calor ventriculi vehementior fit, non cibos

qui cor adeo premebant, ejiciuntur.

fixo ani

tantum facilius coquat, fed etiam humores,

XXXIX.' Probl. g. Cur quandoanimal in.

. d

ibique for

utpote materiam fudoris vehementius diffi-

aquis fuffocatur per aéris fubtractionem, in

fummitate aquze variae bullze oriuntur? Refp.

emperina

pet; In zeftate vero, cum calor internus de-

foexdpitu

bil;or fit, merito etiam majorem fudoris ma-

eas bullas ab ipfo fpiritq ^ qui per vim exit,

Tet, &toty

teriam minus perfecta conco&ione relinquit,

caufari.

XL. Probl. 1o. An & quomodo pifes in aquis

tusconfpi(

quae materia per ipfüm dein calorem extrin-

-

P

Donnifiyu

fecum laxatis poris evocatur.

aéremattrahant? Refp. 1. Non omnes piíces

XXXVI. Probl 6. Cur fine aére homo vi-

pulmonibus carere, nam ranze, mures fluviati-

ii

pl d

les, & teftudines Delphini, crocodili, balzenze,

Ville, &

vere non poteft? Refp. caufam effe, quod,

cum vita juxta Ariftotelem fit permanfio : a-

aliaque nonnulla veros pulmones habent,licet

AL

nimae vegetatricis cum calore, calor autem

nimis fungofos & pene exangues, ut aitArifto-

eltàring

teles, hinc minus 'requenter refpiratione indi-

pro pabulo humiditatem hzbeat, utrumque

'tlhünde |

hoc, calor & humiditas ad vitam confervan-

gent, quia frigidiora funt ubi femel eorum pul-

darum lo

dam requiritur. Undecommuniter cum Ari-

mo aérem imbibit,refrigerari ab eo diu poffunt

lmæ) m l

ftotele Philofophi dicunt, vitam in calido &

absquerecentis aéris acceffu. Qu2e tamen fi di-

4.' Cribt a

humido confiftere.

Quia vero divería funt

utius per vim fubaqua detineantur, emoriun-

U t

humiderum genera, aqueum, fcilicet & aé&-

tur, utaliquando accidit Delphinis reti depre-

henfis, & detentis, hos enim prze czeteris refpi-

| t def

reum, idque pingue & oleaginum, ideo hoc

; AL,

potiffimum calor hominis nutritur, & nona-

ratione indigere, teftatur Arift. 1. g. de anim.

C. 48.

| M

Titulus L. Elementa.

715

:

d

; €.48. dicens: Omnium velociffimum animal effe Del-

mentarii loco adhibitus elobum ;eneum aut ferreum

phinus creditur, tumaquatilium, tum terreftrium, fu-

ejicere poffit? Refp. koc fieri propterea, quod aer

perfiliuntenim malos vavigiorum, quod tum potiffi-

violenter in fiftulam intrufus & condenfatus, remo-

mum evenit, cum pifces in imum fugientes longius

[

to repagulo ad antiquum ftatum fe reducere, & ra-

x

perfequuntur, tum enim locum fpirandi quzerentes in

refieri velit, unde, perinde t ignis, in bombarda glo-

'u

aérem fefe ejaculantur. Refp.2. Reliquos pifces fe-

bum & omnia aliaimpedimenta per vim repellit.

re omnes non refpirare, atque adeo nec pulmones

XLV, Probl. 15. Cura cibo parum aeris, frequen-

t

habere, cum ventriculus eorum ori proxime adhze-

tius tamen per refpirationem attrahimus? Refp. Id

reat; Ratio autem, cur non refpirare dicantur, defu-

fieri, quia tunc propter ventriculi dilationem arctior

mitur tum ex defe&u inftrumentorum, ut dictum,

a

patetípirituitranfitus perthoracem, unde refpirati-

$

tum ex eo, quod inter refpirandum aer & aqua fe mu-

ónis parvitatem ope affiduitatis compenfamus.

tuoimpedirent; tum denique, quia experentia do-

. XLVI. Probl. 16. Curpueri plus & crebrius, quam,

"

cet, eos extra aquam extractos paulo poft perire,

puberes,refpirant? Relp. Id dupliciex caufa contin-

quod non fieret, fiaéris attractio ad eorum vitam

€

gere; Primaeft, quia plus caloris innati continent;

l

confervandam füfficeret. Certe fi pifces fub aquis

t

Pro magnitudine autem caloris etiam plusaeris tem-

vivere per aerem attfactum poffent, idem etiam de

perantis calorem, & confequenter etiam major re-

aliis animantibus dici poffet, quod tamen falfum effe

fpiratio, neceffariaeft. Secunda eft, quia eorum fpi-

experientia docet.

Caeterum quia pifces fuam quo-

ritus, dum gignitur,, multum effert excrementi fuli-

E

que refrigerationem requirunt, ideo aquam ore &

ginofi ob alimenti copiam, quam excoquunt, unde

branchiis admittunt, quae cum fint conjun&tze venis

etiam ampliorem aerem defiderat, per quem talis

l

quibusdam & arteriis cordi cohzerentibus, eo pacto

materia propellatur.

Senes autem cum frigidiores

vifcerum temperant calorem. .Undecum jam fene-

fint, hinc minor etiam refpiratio illis neceffaria eft.

&ute, vel alia ex caufa movere branchios non pof-

Atque haecipfa etiam ratio eft, cur inbalneis & cali-

la

funt, fuffocantur, utteftatur Ariftot. 1. de refpir. c.6.

2

dis hypocaultis aut regionibus major denfiorque fit

Nequeobfiat, quod in hyeme, fi flumen aut pifcina

refpiratio neceffaria.

congeletur, nec foramina aperta relinquantur, pifces

XLVII. Probl. 17. Curebrii minus refpirant, & ta«

fuffocari experiamur; Nam hoc fit ideo, quia fine

men pulfum arterize velociorem experiuntur? Refp.

l«

appulfu aéris aqua nimium incalefcit, atque adeo ad

Eos minus refpirare, quia meatus per vinum & ven-

refrigeraudos pifces minus idonea eft, ut A

triculi dilationem refpirationi magnze occlufi funts

docuit.

4

A

riit. l. c.'

e contrario vero cordis & arteriarum major fübfequi-

"

XLI. Probl. 11. Cur aliquihominestam diuintra

tut commotio, quia ex cibo & potu calor & vires

hs

cordis auctze funt.

aquas vivere poffint, cumtamen tibiaeri acceffus non

detur? Refp.tales homines amplos valde pulmones

XLVIII. Probl. 18. Cur aer facile corr

umpatur?

& fiftulofos habere, per quorum cavitatem tantum

Refp. quia eft fubtilior,

& confequenter impreffio-

]*

aeris excipiunt, quantum fuflicit ad vitam tempore

nem facilius admittit, adeoque facilius quoque infi«

fat longo intra aquas fuftentandam.

citur; facilius tamen e contra etiam depuratur 2

l-

contrarium evenit aeri creffo.

,

XLII. Probl.12. An animal folo aere nufriri & vi-

ä

vere poflit? Refp.ita Majolumto. 1. coll. 6. fentire

XLIX. Probl.19. Curaerem nectangamus, nec vi-

deamus? Refp. quia nihil videmus, nifilucidum, aut

|a

cum pluribusa fe ibid. citatis, qui volunt avem Mo-

coloratum: aer vero utluce ex fe, itaomni colore de-

D

nocodiatam, id eít, aviculam Dei in Infulis Moluccis

]

reperiri, mole corporis exiguam, quzea nemine un-

ftitutus eft. Nihil vero tangimus, nifi quod ta&ui no-

ftro refiftit, quod aerob fui raritatem non praeftat.

quam vivainterris confpecta fit, fed fummo quando-

L. Probl. 2o. Quomodo aér refrigerat, cumfit na-

que inzethere,exanimis in humum decidat,atquetunc

|ja

cafu reperta fan&i(fime ab incolis affervetur,tantaque

tura fua faltem in remiffo calidus ? Refp. quiaaerter-

rae vicinus eft, aterra refrigeratur, &ficnos refrige-

l.

inveneratione habeatur, ut etiam fe per illam Reges

rat: Praeterea quia multum habet de admixto Mer-

inbellotutosexiftiment, licetfuo morein prima acie

.

coliocati fint, unde aviculam Dei vocant, quod eam

curio, feu humore puriore, rationecujus eft medio-

la

criter frigidus,

& fiis intendatur, frigus quoque

1

in paradifo tantum, loco, ut ipfi putant, folius Dei

aeris fit intenfum.

proprio, nafci, perfuafum habeant. Paritautem hzec

avicula ova fuain aere absque nido, absque arbore &

LI. Probl.21. Cur aer purior fit hyeme, quam a3e«

ftate? Refp. quia eo aer eft purior, quoa permixtione

faxo, nonin proprium, fed maris fui comparis dorfum,

aliorum Elementorum eft liberior. Hoc autem aeri

ibique fovet & excludit, nunquam ullo loco confidet,

contingithyeme, zeftate fiquidem vi zeftus major ha-

,

|

femper in aérefubfiftens, dormirefi velit, a mare dor-

lituum copia extruditur, qui aeri admixti ipfum ma-

fo excipitur, eundemque viciflim excipit, pedibus ca-

gis impurum reddunt.

ret, & totus venter inferior pinguedine tantum reple-

Putat autem Majolus, avem hanc

LII. Probl. 22. Curaerlevior reddatur flantibus ven-

tus confpicitur.

tis, & cadentibus plaviis ? Refp. quia per ventum, ter-

nonnifi parioreaere, id eft, qui eft in prima regione,

rea & aquea corporain aere contentaauferuntura a-

ïï

pafci, additque,fe iterato talem avem oculis propriis

lio: per nimbos autem aut pluviasdeciduntin terram.

vidiffe, & manibus contre&affe.

-. LIII. Refp. 23. Utrumaer poffit ponderari ? Refp.

XLII. Probl. z. Quomodo talis avisabaere fu-

affirmative. Probaturid z. experientia Riccioli, qui

ftentari poteft, cum aer fit muito levior corpore avis,

ponderavit in exactiffima bilance veficam ficcam, &

& aliunde hzec avis alis carere dicatur. Refp. Eam

invenit illam ponderaffe 4. fcrupulos & 4. grana,

alarumloco alias pennas habere, quze ei funt.amplit-

poftquam autem aere fuit inflata,ponderavit 4. fcru-

*

fimze, inqueorbem digeftze, ita amplioris circuli de-

pulos & 6. grana,, unde pondus duorum granorum

* fcribant ambitum, a quibus fuftentatur, quo minus

"

addidit aer.

^ in terram decidat, quod tamen denique-fit, vitali fpi-

LIV. Probl. 24.Quomodo aeris conditio plurimum

- titu deficiente.

conferat adingenium?Refp.quia cum ingenii operati-

XLIV. Probl. r4. Quomodo aer

pul.&'eris tor-

onesorganum fupponant, tali vel tali Inodo difpofi-

[ R. P. Lohn. Bib. Man. Tom. I.

XXxxXx2

tum,

*

/

Bibliothece Mauuahis : Concionatorie

716

tum, v.g. cerebrum, aer infpiratus haud dubie pluri-

LXV. Probl.4. Anaqua fola poffit impedire, aut

'

|| fien

Putat ,

mum facitad hoc, utfibraeillae magis velminusflexi- conducere ad bonitatem ingenii? Refp. Ita fierí

folet f

rb

biles, du&tiles ac dociles fint , motibus fcilicet excipi-

poíffe, plures apud Sim. Majolum to. 1. coll. 13.

[

endis, imprimendis & traducendis.

teftari; nam ajunt, in Infula Chio fontem effe, ex

fuefit; d

gt

9em

LVI. Probl.25. Quare aer aquain tangens non

quo qui bibant, hebetes fiant ingenio; e contrario

fi06, qu

i

humefcat& madefiat, cum alia corpora aquam tan- vero in Sicilia apud Oppidum Jusgum alium effe

gentia humefcant & madefiant? Refp. Quia czetera

fontem, ex quo qui bibunt, fubtiliores fenfus adi-

qaifitüm

corpora, dum aquam tangünt, propter fuam gravi-

pifcuntur. Addit Plinius & Ifidorus, in Boeotia duos

»4

tatem per aliquam fui partem intra aquam defcen-

fontes reperiri, quorum primus aqua fua haufta ob-

fet

duntac demerguntur, quid ergo mirum, quod hu-

livionem inducat, alter vero illuftret memoriam.

bibuni,

variant

meícant, & madefiant? aer autem e converfo ita tan-

Neque hoc mirum videri debet; fi enim reliqui po-

git fuperficiem aquze, ut propter fuam levitatem fe-

tus & cibi ob qualitates füas multum conducunt vel

foot, füS]

cundum totam craffitiem extra aquam fit, igitur non

nocentad bonitatem ingenii vel memorize, cur non

etiart fic

*

debet humefcere, nec madetieri.

hoc ipfum etiam deaqua concedi poffit?

jprefloné

LVII. Probl.26. Quareaerfit maxime tranquillus

LXVI. Probl s. Anu aqua ebrietatem ; caufaré

anim. (5

imedia noGteac meridie? Refp. quia aer tam movetur,

iputationel

queat? Refp. affirmative, quod Seneca deLynceftio

cum durat pugna & alteratio aeris .cum folis radiis,

amne expreffe affirmant, uti& alii dealiis aquis fon-

jüntipfipa

cum autempropter victoriam ex alterutra parte cef-

tium in Paphlagoniain agro Caleno exiítentium;

em foam.

PL

fat pugna & alteratio, aer quiefcit & ceffat a motu:

quod fteri poteft propter craffitiem, aut alias fumo-

ceffatautem hzec pugna, cumvel aer maxime vincit,

, fas qualitates, quas talis aqua hauftain caput emit-

f ongiofa C

ita ut minimum poffit alteraria fole.; quodfit deme-

tit, iisque ebrietatem inducit.

4

:

uredam (

attaduaqu

dia nocte, quia tunc propter maximam diftantiam fo-

LXVII. Probl.6. Àn credibile eft, quod Pompo-

lis minimum poteft alterari; vel cum aer maxime

nius Mela fcribit, inFortunatis Infulis duos fontes

dunt, atque

vincitur a fole, itaut ab eodem maxime fit alteratus,

effe, quorum alter hauftus in rifum folvit usque ad

imiliter i

guodam 1

quod fitin meridie; quia tunc propter maximam

mortem, altertali rifuüi medicinamaqua fua preeftat?

propinquitatem Solis eft maxime alteratus.

Refp.negative, neque enim fatisapparet, quomodo

partein C

- LVIIL. Probl. 27. Quare circa auroram, & tem-

. talemvim habere poffitaqua, ad tantum rilum cau-

hujusei'tqg

pore matutino aer fit frigidior, quam circa mediam

fandum. . Credibilius eft forte, quod aliqui fcribunt,

attra&oria

nocem? Refp.quia die inftante cadit ros. & pruina,

aquas reperiri , . quae foecundis fterilitatem , &alias,

petiorem

ducit, ità

fedros & pruina funtfrigida, igitur cum terra afper-

qua fterilibus feecunditatem inducant.

atur humorefrigido, etiam aer frigefcit.

. LXVIIT. Probl. 7. Qu2e caufa fit, ut in Pyrenzeis

| teusi

s

LIX. Probl.38. Cur aere calente ventum contra

Montibus, & alibi, modico intervallo calidze fimul

- Büina fa.

vo refertz

nosexcitamus? Refp. Illa fiquidem venti excitatio-

& frigidae aquzereperiantur? Imoalius eadem no&Gte

neaerem, qui corporinoftro adjacendo calefactus eft,

& diecalidam &frigidam aquam diverfius vicibus ef-.

LXVIIL

amovemus, & efficimus, utalterrecentioracfrigi-

fundat? Refp.Prioris experientize caufam probabili-

tantum vin

odorem vir

dior aliquantulum accedat, nosque refrigeret.

ter in diverfas venascon]iciendam effe, quarum alte-

LX.Probl. 29. Curaerhyeme fub dienon conver-

. raoccultis terree ignibus propinqua fit, aut certe ex

Arcadis f

tatur inaquam:. convertitur autemin feneftris cubi-

lis oriatur.

Pofterioris vero experientize rationem

demin Àr

culorum calefa&torum? Refp. quia ut aer convertatur

forte effe, quod, ficut no&e terra per antiperiftafin

Clito:

inaquam,requiritur, ut calidum cum frigido confli-

calidior eft, ita & aqua per eam tranfiens tum calida

Vina.

gat, quod fuüb dio non habet, ubi eft totus frigidus.

exiftat, quzetamen de d

;

ie frigiþior eft, ficut ipfa ter-

Refp.caif

LXI. Probl. 30. Quomodo cucurbitze, quze fan-

ra per aquam tranfit.

priashujus

guini exfugendo communiter applicantur, adhze-

LXIX. Probl.8. Cur tutius aquis falfis, quam

guttar & f

reant corpori? Refp. Id enim fit per rarefactionem

dulcibus, navigatur? Nam Majolus to. 1. coll. 10.

fympathin

prius factam aeris, ac dein per ejusdem condenía-

teftatur, in Palzeftina lacum effe, in quem fihomo

potum w

tionem, occafione cgjus metu vacui in fpatii aeris

aut beftia etiani convin&tis manibus &

pedibus inji-

fimut, eu

ciatur, non fübmergatur, fed mox fupernatet. Idem

condenfati partem, attrahitur ipfa caro.

vel nobis |

$. III.

quoquequotidie licere experiri, ait Majolus, fi fal

quaitates

4

attritus atque injecus in dulci aqua diffolvatur,

AXIX.]

De aqua.

*

tum enim ovum in eam proje&um non fübmerge-

fifaments

. LXII, Probl. x. Quomodo fieri poteft, ut in Hi-

tur? Refp. Rationem effe hujus experientize, quod

inHifpanig

fpania rufticiaquam putealem habeantin agris, de

aqua falía multum gravitatis per ipfam falfedinem

- legitur? f

qua, quantum placet, haurire liceat, nectamen fum-

acquirat, atque adeo magis apta fit gravibus oneri-

: Oririnemf

ptus fufficientes ad illam bibendam habeant? Refp.

bus füpportandis,

quam aqua dulcis utpote minus

fé unde al

Hoc fieri, quod aqua illa haufta omnem cibum mox

craffa, & gravis. -

concoquat, undefi ruftici eam biberent, femper efu-

LXX. Probl.9. Cur aquze quandoque hauftee di-

! IXX

rirent, atque adeo fumptus fufficientes ad cibos

verfum animantibus colorem inducunt, nam tefte

? frinisNi

emendos non haberent.

í

Ariftotele, pecora aliqua aquarum potu candida,

æ?cii-

IE. Ditisattol

LXUI. Probl. ?. Curaqua pota nonnunquam

alia potu alterius aquze nigra efficiuntur.

Item funt

Cutdam o

antem interficit? Refp. hoc propterea contigiífe,

aqua multisin locis, quae hauftze ab ovibus faciunt,

quod aqua tum in przecordia poris hiantia fe reci-:

Btobibili

utnigros agnos generent. Iino Scamander, ut vulgo

Que ad Ta

piens, nativum calorem nimio fubitoque frigore

creditur, oves flavas efficit? Refp. Omnia per con-

; Go anni

erimat.

cotctionem fumere colorum mutationeém, ut docet:

LXIV. Probl. 3. Cur aquze motze minus putre-

- Wüm del

Ariftoteles 1:.decol. cumergo etiam aqua, licet per

- Getittin

fcunt? Refp. putrefa£tionem in humido ab externo

fe non nutriat, multum tamen ad conco&ionem

calore oriri, ut docet Ariftoteles, quem proindeper-' deferviat, hinc fit, ut etiam illius auxilio colores.

Dágsni.

petua agris maütatio proliibet.

varientur,. & calida quidem alþos, frigida vero

temp()l'e |

nigros-

| wundipal

Titulus L. Elementa;. |

717

edll'e, du

nigros efficiat, quod quidem doQus quidam Author effüfio propterea prbbäbilität; Ccontin

f il

git, qUia tunc

M)U l 3

fieri putat, vel aquze cum fanguine, quo cutis nutriri

certum quoddam & pluviofum fidus

maxime domi-

! effe ex

folet permixtione, ubi aut colore infecta, autadmixta

natur, uti apud uos etiam cer

.

fuerit, aut primis qualitatibus gradu excedentibus

jades concurrunt, aut oriunt

ur-

nere eft, quando Ple:-

ÜOntrario

mixtionemaut. craíin permutatis, aut humorum fu-

LXXI. Probl. 15. Unde aquze tantum fuum calo-

llis qdi

:

fione, qui catim variis coloribusinficere valeant;aut

demum condenfando meatus,& incraffando humores

rem, quem interdum habent, adícifcunt; Nam in Ba-

'0tla duOs

jano finu aquze tar calidze funt, ut effervefcant; imo

Atfry ob

tranfitum eorundem ad confuetaloca impediendo.

alize quzedam aquze animalia inje

LXVI. Probl. 10. Cur nonillaeadem, quzeaquas

&a mox glabra ef-

emüfmm

ficiant? Refp. Varias hujus caloris

caufas reddia Phi-

"QUi

bibunt, fed quze ex illis generantur, colorem in pilis

lofophis; nam alii patant, ventum ia terrze viícera

variant? Refp.hocfieri, quod ea, quse recens nata

impulfum & reverberatum calorera illis fuum com-

lCtnE v

funt, fuis parentibus fint longe infirmiora. Unde

M ln

municare: aliiinradios folis caufam conjiciunt; fed

etiam facilius mutationem recipiunt, .& quamlibet

neutra cauía tantum calorem caufare videt

ur poffe;

impreffionem ob mollitiem; Ariítoteles l. s. de gen.

quare re&ius Conimbr. & alii docent. eas

[ Caufare'

Bonnurne

2yncellio

anim. c. 6. putat. etiaminipfo matris utero illatamen

quama materiaterrae praecalida, &seftuanti, velab

mutationem recipere poffe, qualem tamen non reci-

ignibus, per quos vel prope quos tranfeunt, calefieri;

quis fon.

i

piunt ipfi parentes, utpote jam indurati, & perfeCtio-

ïelltium;

nem fuam affecuti.

conftatenim eas terras, in quibusii defluxus vifantur,

i$ fumo..

abundare ignis fomite, ut fulphure, bitamine &c &

LXVIIL.Probl. 1 r. Cur aqu

Aa; 'coyntra näturam fuam

lt emit.

interius zeftuareacinardefcere, unde& aliquibus in

fpongiofa corporafübit& afcendit ? Refp. Conimbr,

locis, aquascalidas eructantibus, tali materia ex-

quaedam corpora effemolliora, quorum imze partes

haufta, thermarum aquze refrixerunt.'

Pompo.

attactu aquze humettatze & graviores redditze defcen-

LXXil. Problr6. Cura

$ fontes

quae calidae plerumque

ISQue ad

dunt, atque hze alias fibi cohzerentes deprimunt, illze

falutiferze funt, non

item tam frequenter frigidze?

fimiliterimbibito humorealias, donecaqua in hunc

Refp. eas virtutem tantam aqualitatibus terrae alia-

preefat?

modum fubeundo quoquo verfum permeet; uti ex

tiomodo

quemateria, quam alluunt, acci

pere, puta fulphure,

parte in calcefuperaquam injectalicetvidere. Ratio

quod nervisimprimis utile eft; a

lumine,

quód.ad pa-

m u-

hujus eft,quia ficut viventium corporibus visquzedam

lcibugt,

ralyfin, fimilesque morbos pellendos con

ducit; & bi-

[-

attractoriainelt, quze alimentum etiam in partem fu-

tuminenitroque, quod purgandis corpor

ibusinfervit.

Valis,

periorem contra nativam ejus propenfionem de-

Qualem materiam cum alize aquae mi

ducit, ita quibusdam corporibus fpongiofis ingeni-

nus alluant,

yrengis

ideo minus etiam falutares deprehend

untur effe.

ta eft vis attrahendi ad fe aquam, quze eorumfora-

LXXII. Probl. 17. Cur

Ífola aqua inter liquores

*e luml

mína paulatim fübintrat, & afcendit, r

odoris oimnis eft expers,

unde communiter

1100Ge

uo referta erant.

ejecto aere ,

pro fi-

Ibus ef-

gno verz aque nmaturalis certiffimo habe

tur, fi

LXVIII. Probl. 12. Undefiat, .qudd—aliquæ aquie

nullo odore affe&ta effe re

a

periatur? Refp. Ratio-

obabili

tantum vini tzedium generent, ut, qui eam bibunt, nec

nem hujus rei effe, quod

fa

m alte-

por ex permixtione pri-

odorem vini ferre polffint, uti aqu?e fontis in Arania

marum quatuor qualitatum oriatur, quibus cum a-

cefte ex

Atcadize facere dicuntur, &aqu:e lacus Clitorii iti-

itionem

demin Arcadia fiti, de quo Ovidiusult. Met. canit:

qua non conftet, hinc merito etiam odoris omnis ,

eriliafn

imo ob eandem etiam caufam faporis omnis, eft ex-

-

Clitorio quicunque fitim de fonte levarit.

pers, quos tamen quandoque pro diverfitate terra-

1 Calida

Vina fugit, gaudetque meris abftemius undis.

rum, quaslambunt, &

quarum particulis limoque

jf tet-

Refp. caufam hujus rei probabiliter in qualitates pro-

mifcentur, diverfos forti

untur.

prias hujus aquze conjiciendam effe, quibus affectum

LXXIV. Probl: 18. Quzenam aquze fintomnium fa-

, quam

guttur & ftomachus vinum repudiat, unde propter

'oll. 10,

luberrimze & preeftantiffimae ? Refp. in genere eas

fympathiam ipfe etiam appetitus & odoratus talem

cenferi faluberrrimas. quze tenues, pellucidze, fá

poris

fihomo

potum naufeat; fi enim fzepe de facto innobis expe-

rimur, guftato certo cibo, autalia quapiam re vinum

odorisque expertes ac leves funt, cujus figznu

m eft,

us inj«

tefte Plinio, ficalefiat, refrigereturve celeriu

S, tuni

]dem

vel nobis modice, vel nihil fapere, cur non etiam alize

enim nulla inter fe aliena corpufcüla, qui

. al

ualitates, aquae v. g. idem efficere poffint?

diatur, continet, atque adeo facilius

busimpe-

ab agenteca-

Jvatür,

' LXIX. Probl. 13. Unde fiat, quod aliquze aquze au-

lido penetratur,

illudqueiterum removet.

Alii pro

[]erge-

ri ramenta fecum vehant, uti deaquisfluviorum Tagi

indicio etiam habent bonse aquze, fi in e

inHifpania,Pactoliin Lydia,Gangetis in India, & aliis

reperiantur: hae enim a natura i

à anguillae

, quod

2

mpelluntur , ut a-

odinefil

legitur? Refp. Talesaquas velexauriferis montibus

quam falubrem quazerant,

Onefi-

originem fumere, vellitora terrze talis auriferze allue-

LXXV, Probl. :

D

9. Cur aquze lacuftres, paluftres,

mmps

re, unde abea etiam leviores quasdam partes, puta a-

nivales,pluviales

&c.minus falubres cenfen

tur?Refp.

renam auro mixtam, auferunt. fecumque vehunt.

Priores duas minus falubres effe,

quia folis ardor i-

jf d-

'"LXX. Probl. 14. Cur aliqueeaquze, & przecipue flu-

tendidem eas feriens permeat, & rcli&is partibus

) tele

z

minisNili, certis temporibus ita excrefcunt, ut ro. cu-

craffioribus tenuiores eximit, unde corru

ptum fapo«

[Ddida,

bitis attollantur, & totam /Egyptuminundent, ac fce-

rem atque ardorem comparant.

cundam efficiant? Refp. Conimbr. Hocincrementum

Nivales, vero pa-

m fünt

rum falubres fünt, eo quod, dum ni

vesgignuntur, ex-

iciont

probabiliter provenire ab immenfa vi pluvialis aquae,

primitut, quod tenue eft,& quod cr

affum eft, re

linqui-

qu:e ad paludes & loca illa fuprema, e quibus fluit,

tur. Pluviales denique & cifternale

lg

s minus appro-

r €ori*

certo annitemnore colligitur, atque inde in ejus al-

bantur, quia hze,

dum coelo non fünt ex

pofitze, parum

; docet

veum delata, fecundo curíu in devexa /Egyptiloca

incoctze manent, & facile ob defe&tum

motus putre-

demittitur, acprouberiori. minoriveimbrium copia

fiunt; illae vero multas admodum ex

a pet

halationes ad-

joneftt

fnagis minusveturget, &in plauitiem reftagnat. Ideo

mixtas habent, fiquidem cum magna ventorum pro-

vero hzc inundatio in /Egypto 2eftatis potiffimum

olores

cella & tonitruum impetu decidant; fecus enim, id

j yen

tempóre accidit, quia paludes illze & fontes in ea

eft, filente coelo, fi defluant.

"

Conimbr. putant, eas

jure commendari.

j

tnundi parte funt, ubi hyems eft, & ubi tanta imbrium

XX XX 3

LXXVI.

718

Bibliothece lManualis Concionatorue

LU

LXXVI. Probl. 2o. Cur aqua Cifternarum diutius

$. IV.

De terra.

Pl

fervatur, & falubris efficitur, fi dura arena aut fabu-

4

lum mafcuolum fubfternatur, aut piífciculi in ea nu-

XC. Probi. 1. Fuitneterraabinitio a Deo cum aut

triantur? Refp.id propterea fieri, quod arena frigore

finemontibus creata? Refp.Ita quidem S. Bafilium,

fuo noxium calorem impediat, qui putrefa&ionis eft

Jaufenium, & aliosfentire.. Verum Conimbr. cum $.

fi

caufa; pifculi vero fuo natatu & motu eandem a-

Damaífceno negativam partem tueri, cum credibilius

—

f/

quam a noxiis qualitatibus, atque adeo ab eadem

fit, terram, utaquis circumfufam, ita perfecte globo-

j

fani, ficut ejusnatura pofcebat , fuiffe produttam ; &

putrefattione, tueantur.

t

LXXVII. Probl.21. Curaqua pennis avium non

tum denique, quia Deus terram habitabilem facere

n

adhzerefcit? Refp. quia per illas quaü in lubrico pla-

voluerat, cavernas fuiffeexcavatas, in easque aquas

no facillime fluit.

detrufas, & inclufas. Utraque fententia probabilis eft,

Q

/

p

LXXVIIL Probl. 22.

Unde fiant bullze illze, quasein

nec certo quidquam definiri poteft.

t

füperficie aquae difcurrunt? Refp. Uligoilla, quae

XCL.Probl.2. Anterra ab initio mundi produxit

aquze admixta eft, & facile lentefcere poteft,

rofas cum autfinefpinis? Refp. Ita S. S. P. P. Bafil.

t

Ambrof Damafc. Aug. & Ven. Bedam cum aliis fen-

d

aerem includit, ficque bullam efformat.

n

LXXIX. Probl.23. Cur aqua oleo difficile mifce-

tire, cum Deus poftpeccatum Adami primum dixerit,

ripoteft? Refp. quia. cum oleum maxime tenax fit ;

terta eifpinas & tribulos germinaturam ; D. Thomas

j

tamen I. p. q. 69.a2. ad 2. Albertus &alii contra-

illius partes non ita facile dilui, nec dividi poffunt ,

h

quod tamen mixtio defiderat.

rium fentiunt, quorum fententiam etiam S. Aug. mu-

LXXX.Probl. 24. Cur & quomodo gutta cavetla-

tata fuaamplexus e(t. Rationem fuae opinionis aliam

f

non affignant, nifi naturam rofarum, quz cum adna-

o

pidem? Refp. quia motuillo gutteeillabentis infenfi-

[«

biles partes lapidis vel atomi diluuntur, ac dif-

tás fibi fpinas habeant, fignum eft, eas naturaliter exi-

—

flantur.

gere tales fpinas, alioqui non effet ratio, cur rofis

fo

LXXXI.Probl. 25. Cur ex aliquarum aquarum po-

potius quam aliis germinibus fpinas annexiffet. Ne-

f

n

tuftrumzenafcantur? Refp. quia tales aquae fiuntex

que ob(tat ratio contrarize fententize, cum illa Dei

refolutione nivium, hae vero fecum multum tra-

comminatio plus non voluerit, quam quod, nifi Ada-

hunt e terreftri & crudo; crudum repugnat refolu-

mus divinumimperium violaffet, fpinze tales ei in poe-

té

nam & laborem ceffurze non fuiffent, quemadámodum

fe

tioni, hzeretin mufculis & glandibus, ibique concre-

^

k

tum durefcit.

etiam in ftatu innocentize procreaffet terra herbas no-

. LXXXIÀL Probl. 26. C

ur aqua pluvialis utilior lior-

xias, quze tamen homini minime nocuiffent.

XCII. Probl. 3.Cur terra tantuminfe humoris con-

1)4

tis, quam fontana? Refp. quia aqua pluvialis cito

tinet, cum tamen ex natura fua fummam ficcitatem.

fi

putrefcit, quae vero putrefcunt, in aliud conver-

tuntur pro difpofitione fubje&i, & fic aqua pluvialis

poftulet? Refp. Eum humorem exigere tamen non

k

propter fe, fed propter ftirpium, animantium, & honii-

|

H

in terra facilius vertitur in herbas, quarum.ffemina

num vitam & propagationem, quam con(tat fine hu-

lr

continet.

Ó

LXXXIIIL Pr

obl. 57. Cur fpafmus natantes ia fri-

more peragi non poífe, ut qui in humido & calido

)u

gida, nonautemin calida, corripit? Refp. quia, ut

confiftat, quemadmodum alibi viditnus. Propterea

idem humor requiriturideo, quod nifi terrae ficcitas

fpafmus fiat, contrahi debent mufculi, cui contra-

&ioni aqua frigida, non vero calida, infervit.

cum aquae humorejungeretur, non poffent terrze par- .

ä

LXXXIV. Probl. 23. Cur aura mane non fpirat

tes itabene cohzerere, & coagmentari, fed facile dif-

ni

exmari, fpiratautem ex fluminibus? Refp. quiaaqua

folverentur, & dehifcerent.

^

E

maris falfa minus exhalat, praecipue cum fit denfior,

XCIII. Probl. 4. Unde terra figillata & alize fimiles

0

hinc materize halitus deeft, qui eft circa dulces aquas

vim fuam fumunt, ut contra venenum eos, qui ex va-

p

ordinarie.

fibus, ex tali terra confectis, bibunt, defendant ? Refp.

non poffe hujus rei naturalem caufam aliam dari,

LXXXV. Probl. 29. Cpr magis abluat lixivium,

"

quam aqua? Refp. quia propter acrimoniam magis

quamipíam ferpentium cum terra tali Antipathiam,

penetrat, & przeter lentorem agglutinat fibi fordes, &

ficut in plerisque aliis fimilibus experientiis ean-

cum illis abit; Ob eandem caufam etiam adhibe-

dem pro ratione dare debemus.

tur fmegma.

XCIV. Probl.s. Cur in montibus plerumque pa-

LXXXVI.

Probl. 30.. Cur fiaquze lapis injiciatur,

fcua meliora quam in valiibus reperiuntur? Refp.

facitcirculos?2 Refp. quia aquaelocum |lapis occupat,

caufam effe, quod humor, quo herbze nutriuntur, in-

montibus longe fit fübtilior ac purior, undea calore

£*5 TC C &A.

ficque aqua furfum extruditur, & cum fuper aliam

—

—

aquam eminere non pollit, e in omnes partes diffun-

coelefti longe facilius illa humiditas digeritur, & in

dit, femper veluti in tenuiorem chartam fe explican-

fubftantiam graminum & fructuum perfectius immu-

do, unde non folum circuli fiunt, fed etiam creícunt.

tatur & convertitur.

LXXXVII. Probl. 3 1. Quareaqua calida magis re-

XCV. Probl. 6. Curin aliquibus terris quo

äcunqtïe

[ 2854— E — Mu — 1

frigeretur, fi exponatur foli, quam fi exponatur um-

animal ingreditur, mox moritur, uti Ariftot. c. 117.

brze? Refp.quiainumbra frigus ambiens claudit, &

deadmir. deloco quodam in Bifaltarum regionefcri-

t

K

conftringit poros, adeoque facit, ut calor claufus eva-

bit? Refp. hoc probabiliter contingere propteraerem. .

*

I

porare non poffit; contra vero fol fuo calore aperit

venenatum, qui in eo loco reperitur, five deinde aer

oros & dilatat, adeoque calor libere exhalat.

ille ab ipfa terra venenofa, five ab animalibus vene-

ha

t

LXXXVIH. Probl.32. Cur fivitrum velfcyphum

natis ibi detentis inficiatur.

;

g«

vacuum inverfum aquae fubmerferis cum impetu re-

XCIV. Probl. 7. Qui fit, utin Arabia /Egypto

filit? Refp.quia aer intra fcyphum contentus com-

contermina circa urbem Adem, licet prorfus nulla

u

rimitur, ac uti poteft, felaxat, &ícyphum ejicit.

aqua de coelo pluat, aut e terra manet; imo nec

i

ll

ii

LXXXIX. Probl.233. Cur vefica inflata non mer-

puteus, fons, autfluviusfitullus, tamen mirumin.

d

gaturinaqua? Refp. quia eftaere plena, & cum eo

modum íruges & reliqua fimilia germina adole-

conjuncta eft levioraqua, jam veroleviora innatant

aquae

db

p

Ícant? Refp. In taliloco pluviarum & alterius

&

gravioribus.

^

vicema .

p

[

e(

Jitulus L. Elementa.

719

vicem fupplete rorem no&turnum,qui,cum co-

animantibus conveniat , uti Majol. putat. Po-

Qu

qüt

piofiffimusibi fit, & longe purior,quam reliqua

fterioris vero rationem effe, quod materia cor-

hi

üm

aqua, hinc mirum non eft, fi fru&tuum quoque

nuinficcitatem nequeat converti, utinduref-

meliorumcopiam fubminiftret, & producat.

Qm $

cat,fed perpetuo humorerarioreque alatur ,

«dib lius

XCVIII. Probl 9. Quomodo fieri poffit, ut

unde carnea potius eftmateria, quam cornea.

ficut Fran. Alv.fcribit, in/Ethiopia in Corco-

€ globo

CII. Próbl. 12. Qui fieri poteft , ut ex unogra-

MT

ra Angottz qualibetanni parte fruges metan-

no plures quandoque fpicas velgerminapro-

tur;,eodem enim menfe reperiuntur fata tan-

ducat terra;nam, tefte Plinio,in Bizzalio Afri-

tum,aliaauctainfrondofam herbam, alia in a-

l6 àquas

c:e campo ex uno modio centeni quinquageni

Ab $e[

isell

riftam creviffe, aliamaturam fpicam habere,

redduntur. Unde ex eolocoad Auguftum mi-

quod omnibus menfibuscontingit. Sed & in

fit Procurator ejus 40. germina , fed & ad Ne-

Droduy

Podolia tefteMartinoCromero apud majolum,

ronem mifit 340. ftipulas ex uno grano ? Refp.

P. Bafi

to. 1. coll. 17. gramen triduo fuccrefcens per-

non poffe hujus rei aliam facile rationem red-

ticam contegit. In carnis vero Hi(trize campus

di, nifi fingularem foli fertilitatem , & extra-

lls fen-

ldreri

eft,cujus gramen 20. die. fecari ob amplitudi-

ordinariam illorum granorum a natura, quae

nem confuevit. Addit Cromerus, in Noffovia

in plerisqueeffe&ibus fuis admiranda eft, foe-

homgs

| Contra.

39. ]unii feri rumentum & circa medium Aug.

cunditatem acceptam.

meti , reliqua vero fata intra 36.diem refecari ?

CIII. Probl. 13.Qui fieri poteft, u

fParadyfus

| lg. mu-

Refp. duplicem hujus fertilitatis tam maturae

terreitris in eodem nobiscum terrae globo re-

s alam

Q adna«

rationem effe , videlicetfoli ipfius naturam &

periatur,uti communior habet fententia,&non

optimam conftitutionem, tum fitum terrze ta-

eisdem frigoribus , autardoribus, aut pluvias

llet xj«

lis, ratione cujus plerumque benignioribus

rum irrigationibus.autterroe humoribus fub-

cut tofis

jet Ne-

folis, aliorumque fiderum, influxibus expo-

je&us fit?Refp. S. Thom. 1. p. q. 165. hzec om«

nia contigiffe Angelorum minifterio,qui eam a

il Dei

fita eft, atque adeo ad ejusmodi fruges ge-

Jl Ada-

nerandos aptior.

nubibus , ventis, pluviis, & ab omni perturba-

XCIX. Prob. 9. Qu caufa eft, utin certis

tionein perpetuum defendunt , uti & diluvii

eiinpte

terrzelocis certa tantum animalia frugesque

aquas, quo minus in Paradyfum influerent,

imodum

cohibuerunt.

t Dasno-

reperiantur.Namin Zelandia nulla arbor , aut

ferpens,aut aliud animal venenofum reperitur.

CAPU T. 1.

!

De impulfu , 7 suotu. Elementorum.

OfiSCOD«

In Septentrionali cauchiorum regione nullum

PT

pecus, necferaulla,aut arbor,autfrutex repe-

CIV. Probl.1.Curex figurarum genere,quae-

ritur, cumtamen finitimze gentes omnia ha-

cunquerotundee funt,facilius moventur?Refp.

D non

v notlj«

beant. In Pontica Scythiaque terra nullus afi-

Rationem effe, quod parva fui parte planum

nus, inScotizx Argadia nullus mus, in Coro-

contingant, unde facilius iterum ab eodem re-

Tine hu-

nzeaBoeotize nulla talpa,inIndia omnium alio-

X calido

moventur, quam quadrata aut cubica corpora,

rum animalium feraciffima nullus porcus re-

utpote quae fecundum plures fui partes pla-

iopterea

peritur , inInfula vero Hifpaniola fumme am-

num contingunt. Deindecirculare corpus fe.

[iccitas

cundum illas partes, quzeterram non contin-

pla & fertili quatuor tantum genera anima-

ff pit-

lium cuniculorum formam imitantium & ca-

gunt, per fé inclinatur ad terram contingen«

icledi-

nes parvi reperiuntur? Refp. Varias hujus rei

dam, uude faciliusetiam eo movetur ; quo e-

rationes effe ; namquandoque nimium frigus

nim unumquodque vergit, moveturex facili,

»(imiles

obítat, quandoque 2eftus nimius , quandoque

ait Ariftot. c. 8. quaeft. Mechan.

jex v

CV. Probl.2. Curlongius feruntur miffilia,

pabuli naturalis de:e&us in caufa eft, quando-

t Rdp.

quecerta tantum animalia iaveniuntur, quia

quae funda, quam quae manu mittuntur, cum

[il dafir

primoibi produ&a velillatafunt,nequei

t

potius videatur contrarium fieri debere, eo

athiam,

occafio fuit, aliailluc transférendi.

ntereg

"

quod projiciens telum magis comprehendat

Ji$ &t

C. Probl. 1o. Poteftnefieri, ut quorundam

imanu, quam cum illud fufpendit, & przeterea

animaliumnatura abipfa foli natura mutetur?

duo movest pondera , fundze videlicet & mif-

(ue pae

Namtefte Majolo,in Infula Hifpaniola canes

filis, atque adeogravius pondus movere de-

AC

qmuti reperiuntur ; inSeripho quoque Infula

beat?R. rationem effe, quod omnia,quaein mo-

QUf ii

cicadze mutze nafcuntur, quze , fi alio migrent,

tu funt, facilius movéntur, quam quze quief-

1 calore

loquaces & canorz funt. In Italia quoque a-

cunt.Hinc quia funda projiciens miífile prius

y, Uin

pud Rheginos mutze funt, & tamen in proxi-

rotat,jatqueadeoin motu conftituit, merito e-

simimu

mo agro Locrinocanorze. Idem ranis contin-

tiam facilius & longius illud projicit, quam

gerein Theffalia tradit cit. Majolus. Refp. in

cum manu mittit;tum enim a quiete eft initium

icunqlie

tali cafunon naturam talium animalium mu-

motus. Praterea etiamalia ratio eft, quod ,

. CUT

tari,fed tantum frigus & humidiatem impedi-

quanto aliquid remotius eft a centro , tanto fa-

onefcfi'

re,quominusin certis quibusdam locis cano-

cilius moveatur,uti experientia conftat, atque

qaetetii

r2 fint; conftatenim apud nos aviculaseo tan-

infundze uíu cum manus fitcentrum fundze,

jnde a&f

tum tempore potiíffimum canere, quo fol au-

funda longius a centro exit, quam cum manu

jsven

geriincipit, deficere vero, eoa nobis deícen-

projicitur miffile,atque adeo facilius movetur.

dente,, quodfignum elt, eas calore, tanquam

CVI. Probl. 3. Curejusdem magnitudinis li-

ægypto

inftrumento neceffario, ad vocem formandam

gnum facilius genu frangitur , fi quispiam zeq;

indigere.

didu&is manibus extrema comprehendens

T uulla

mo nee .

. CI. Probl. 11. Curincertis quibusdam regio-

fregerit,quam fi juxta genu;& fi terrze illud ap-

jrumin

nibus,utiin Sambris, nulla eftaurita quadru-

plicans pede fuper impofito, manu longe di-

E

pes,necelephanti quidem ? Item cur Phrygize

du&ta contregerit,quam prope?Refp.rationem

g

armentis omnibus cornua mobilia & flexibilia

effe,quod, quidquid frangitur, moveri debeat,

perindeutaures funt?R.Prioris facti rationem

tanto autem facilius moveatur quodlibetcor-

g

efle,quod ob ferventem cceli ambitum parum

pus , quanto a centro remotius fuerit , cum

omnino humoris craffi vel melancholici illis

ergo in priori cafu centrum fit ipfum genu,

in

Bibliotlecoe Manu&zlis, Coucionatori

729

4l

in pofteriori vero pes, atque adeoremotiusa.

pedem,& hanc ego terram movebo ? R. idfuré

dicere potuilfe,quia utiP. Forerus ii th. deim-

centro diftat lignum, facilius movetur, & con-

ql

fequenter etianrfrangitur.

puliu demonftrat ,fi pertica ferrea ex utraque

CVII. Probl. 4. Curfiqui

S fuperlignum mag-

parteccelo lunze impoaeretur , &aterra abef-

[ó

nam imponat fecurim,defuperque illi magnum

fevaliquot miliaribus, eique vectis debitze lon-

pæ

adjiciat pondus , lignum non dividatur; fi vero

gitu-nis imponeretur,tum quilibetterram u«

fecurim extollens percutiat, fcindit. cum alio-

no milliari v. g ab hypomocholio fufpenfam

pw

qui minus habeat ponderis id , quod percutit,

movere poffet, íi tot milliaríbus ab altera hy-

quam id quod fuperjacet, & premit? R. In pri-

pomocholii parte diftaret, quod libras terra

oricafu fecurim non percutere, quia non habet

ponderat. Atqueidpracice Hieroni oftendit

fufficientem gravitatem , quam cum per mo-

Archimedes, dum juffus edere fpecimen , una

?2

tum acquirat , hinc merito etiam facilius li-

manu lzva, quinquies millesum modiorum

gnum dividere poteft. Addit aliam caufam

pondustraxit, navem maximamin ficcum li-

ä

Arift. quod fcilicet in pofteriori cafu fecuris

tus eje&tam , & graviflime oneratam ad fe per-

t

inde traxit, ac fi remis ageretur ; aliam poftea

per motumligno infixa cuneus efficiatur , par-

r

vus autem cuneus magna dividat,cum ex duo-

recens conftrutam tantee magnitudinis , ut

bus vectibus contrario ad fe invicem modo

eam omnes cives Syracuíani conjundis viri-

conftitutis fit confectus.

bus loco moYere non potuerint, ut folus Hiero

r

|

.CVIIL Probl. 5. Curfacilius movetur como-

machinis adjutusin mare educeret, perfecit.

tum,quam quiefcens. fic enim experimur, cure

CXIV.Pr.r1.Curlapis ex fune pendulustam«

rus jam comotos citius agitari, quam cum mo-

diu huc,illucque flu&tuat, donectandem quie-

veri incipiunt? R. rationem effe, quod pondus

fcat?R. rationem hu us experientize effe, quod

lapis talisa primo impetu impulfus, ubi ad li-

quiefícens in contrarium vergat, atque adeo

321

hoc ipfo, quodaliquid aufferat de motoris po-

neam direGionis venerit,non poffit ulterius de-

tentia , difficilius movetur; quando vero.jam

oríum deícendere, unde furfum ab eodem im-

commotum eft,tum jam perfe tenditad locum,

pulfu fertur , quo deficienteiteruma naturali

ad quem impulfum eft , unde fac?lius ad eum

gravitate deorfum impellitur, fed minori im^

1novetur.

&

pulfujidque tamdiu,quousque tam debilis im-

D4 ——2 DP "Q .M* 202..217 . J

ran

CIX. Probi. 6. Cur

näque ijarära valde, neque

pulfus producatur, qui non poffit eum amplius

tagna longe projici queunt, fed neceffe eft, ut

ultralineam dire

;

&ionis fïerr.e., in qua proinde

uiefcit.

E

quandam proportionem cum projiciente ha-

beant? R. caufam hujus rei effe , quod ad hoc,

CXV.Pr. 12. Cur ovum re&a linea per fene-

ut aliquid projiciatur,neceffe fitid, quod proji-

ftram fuperiorem facile projici non poffit ab eo,

citur,contraniti projicienti, ita tamen, ut cedat

qui 12.aut 15. paffibusa feneftra diftat ? con-

tandemilli. Cum ergoid,quod nimis magnum

flat enim experientia , femper idaltius fertiy

eft, non cedat, id vero, quod nimis parvum eft,

quam dirigas, fi fitrecens ? R. Forerus id ob

non contranitatur, mirum non eft, fi projici

fluxum,genuinumque ovi humorem , ex vitel-

quoquenon queat.

lofcilicet, & albugine conftantem provenire ,

CX. Probl. 7. Qua vi gladius curvatus ad an-

qui,cum fit inconftans valde,& affiduo flu&uet

tiquam fuam figuram redit? R. cum P. Forero,

minus idoneus eftad ftabilem quendam & re-

eum probabiliter redire ob impulfum contra-

gularem impulfum recipiendum , uti vel ex eo

colligitur , quod ovaindurata , non minusac

rium immediate a duritie ferri produttum, &

refiftentem curvationi ; cujus indicium eft,

alia corpora, quocunque impetus direxerit,

quod, füblata ferri duritie perignem, non am-

moveri poffint.

CXVI. Pr. 13. Cur lapisintraannulum vel

p MT 3 p p ocCu" uv -— — o — — MM À P EEE a

pliusrefiliat curvatum, Sicergo fit refilentia

ä

gladii,dum gladius curvatur , partes concavae

fundam pofitus, & rotatus non excidit , tum

quando concava fuperficies arinuli vel funde

comprimuntur & quia durze fünt, altera alteri

refiftit;.acimpulfumimprimit,utloco excludat,

eftfupra aérem ? R. rationem effesquod impul-

hincad re&am figuram & fitum priorem om-

fus primus,quofurfum eftlapis cum funda vel

annuloligneo projectus adhuc duret, ac proii

nes partes, quantum poffünt, fereducunt.

CXI. Probl. 8. Quze caufa eft, quod charta

praevaleatgravitati, etiam dum ifta funda fu-

autmembrana convoluta, fi aperiatur, iterum

periorem partem occupat.

:

eolo in orbein

recurrat?R. caufam proximam probabiliter ef-

CXVIL Pr. 14.Curaqua exurc

ï

fe duritiem chartze cum lentore, hanc enim

agitato non effunditur? R. etiam hanc ab im-

pulfu,qui eià circumagenteimprimitur, impe-

producere impulfumillum, qu2e caufat convo-

ljutionem ; ex eocolligimus, quod fi chartaaut

diri,ne effluat. Praeterea vero etiam metus va-

membrana minus fit dura, fed villofa ( utfit

cui accedit,eo quod in tanta celeritate tam fa-

ex contufione aut'requenti replicatione ) non

cile fubintrare non poffit in fundum vafis, loco

tam facile recurrat.

aquz ibi recedentis.

CXII. Pr. 9. Quomodo exigue vites facilius

CXVIIL. Pr. 15. Curcu

lterinenbii 1ufitded

leniter motus tamdiu tremit? R. huac tremo-

movent magna pondera, quando ve&is infu-

per onusadjungitur. quam fine veGte, cum ta-

rem provenire ab impulfu , quem corpus deti-

men alias fit facilius movere minorem gravi-

nensei imprimit ; cum enim culter fitaliquid

tatem,quam majorem? R. Hoc fieri propterea,

continuum & durum tra&to manubrio in dex-

quod vectis habeat rationem librze, in qua2e-

tram partem cufpis menfee infixa tenditin op-

qualisalioquin vis feu potentia zequivalet al-

pofitam partem,quia vero menfze durities ob-

terifi longius difteta centro,quam altera,cum

ftat , rurfus repellitur, & confequenter etiam

ergo manus premens in vecte fe habeat ex pat-

manubrium removetur,hzec autem prima mo-

tio eft conditioad fecundam , & hzecad ter-

telongioris partis veCts, longe facilius move-

bit pondus una cum vecte, a quo adjuvatur,

tiam, donec ob naturalem cultri gravidatio-

nem evincatur productio motus & impulfus.

uam abfqueillo.

CXIII Pr.10. QuafiduciaArchime

des coram

CXIX. Pr. 16. Cur fi quis alteri colaphum

aut

Rege Hierone Syrac.dixit: dg mihi, ubififtam

Tiiulus L.

E lementa.

71

autalium i&um infligere wcolr;æ;tur, & aberret,

alium efficit circulum , idque per fücceffionem

& eu 4 ÉZ

magis doleat, quam fi tetgiffet? Refp. Id fieri,

tamdiu, doneclapis requiefcat. Quoniam vero

quod anima magnum impulfum brachio per-

lapidisintenfio eo defcendente paulatim remit-

u

cutientis imprimat, qui ad illifionem alterius

titur, neceffe eft, pofteriorem quemque circu-

corporisnonnihil retunditur; unde fiaberret

lum priori conjun&iorem effe, quoniam & a la-

percutiens ab €o, queinictu petiit, tota visim-

r itu ipfo, aqua dividitur.

pulfus in brachium exeritur, nervosque nimi-

pide, fimilite

C APUI.II.

- 4 d L

um difendit, unde dolor tantus oritur.

IDe Qualitqtibu: E(gnæntwum.

CXX. Probl. 17. Curhomofe inclinaturus,

alterum pedem in pofteriorem partem exten-

IDe gmvii*a;te 8' levitate.

dit? Item curut homo fedens fe erigat, necef-

- CXXII.

Probl. 1. Curterrea pondera non fe-

A , — — g

farium elít, pedes fedi quam maxime effe pro-

runtur n centrum fecundum lineas parallelas,

pinguos, ut adeo pedes ad fedem retrahendi

fed quolongius abeunt,eo magis fibi mutuo ap-

fint; fi priusfuerant protenfi, caputquein an-

propinguant? Refp. Hoc fieri,quia unum quod-

teriora extendendum? Item cur homo fupinus

que eorum nititur occupare centrum mundi, a

jácens erigere fenon poteft, nifi prius corpus

quo occupando deviarent, fiin divería abeundo

complicet, videlicet caput ac reliquam fupe-

per lineas zeque diftantes

pergerent, ut confi-

D

riorem partem nixubrachii erigendo, & pedes

deranti patebit. .

attractos corpori fübmittendo? Prorefponfio-

CXXILI. Pcobl. 2. Cur parietes ad perpendi-

nenota, r. Inomni motucorporumiinterveni-

culi normam ereGi zequali ab fediftantia & in-

xedeberelineam directionis ( fic di&tam quod

tercapedine defcendunt? Refp. ineo vifuim de-

motum gravium dirigat) quae nihil aliud eft,

ludi,quia in tam brevi fpatio non poteft perpen-

quamlinea, quze ducta concipitura mundi cen-

diculorum. parietumque mutuus acceffus di-

tro per centrum gravitatis ipfius corporis gra-

gnofci; (itamen melius infpiciatur, longe aliter

'vis usque ad verticem illius. Not. 2. Omnia

feres habebit. Hinc conftans eít Mathemati-

gravia nonimpedita fic defcendere, ut centrum

corum do&rina , fi puteus ad perpendicalum

gravitatisnon difcedata linea dire&ionis. Cum

usqueincentrum exfítruatur, debere ejus parie-

enim linea hec fit breviffima extenfio , omnia

tes paulatim inanguftum adduci, donec in cen-

EKF

autem conentur ad centrum ire per viam bre-

tro quafi pyramidis cufpide fefe contingant, fi-

villimam, nenatura aliquid fruftra faciat, ne-

militerque ob eandem caufam, fi turris tante

ceffario corpusillud per eandem lineam ita mo-

altitudinis, quanta eft terrze profunditas, ad

vebitur, ut centrum gravitatis lineam hanc

perpendiculum fiat, debereadfaftigium duplo

non tranfileat; alioquin enimítatim linea effi-

effe ampliorem, quam ad fundamenta.

ceretur longior, & gravenon perbreviffimam

CXXIV. Probl. 3. Cur difficilius eftlonga li-

lineam deorfum moveretur, quod falfum eft.

gna ab extremo fuper hameros ferre, quam fe-

Nota 3. Omne corpus pun&o infiftens, tunc

cundum mediurb, zequali exiftente pondere?

quietumftare, cum linea directionis per pun-

Refp. Idfieri propterea, quodfecundum medi-

&um tranfiens per centrum quoque gravitatis

um elevatoligno femper fe invicem fufpendunt

ejusdem tranfierit extra centrum gravitatis ;

extrema, &altera pars alteram bene fublevat ;

quia fi linea directionis tranfierit per centrum

medium enim velut centrum fit; unde extre-

gravitatis, tunc partes circa centrum erunt

3

morum utrumque deorfum vergens fürfum fu-

undequaque zequiponderantes , atque adeo

fpenditur. Quodfi vero ab extremo elevetur ,

nullze alteras in oppofitam partem pertrahere

aut feratur, noníimiliterfacit, feduniverfum

poífunt. His not. facilis eft refponfio ad propo-

pondus ad unum ver

git medium', quo elevatur,

fitum Problema; dicendum namque eft; illos

aut fertur.

omnes motus effe neceffarios, quia alioquin

CXXV. Probl.4. Cur,fiidemqpondu's valde

?

linea direCtionisa centro gravitatis difcederet,

procerum fuerit, difficilius fuper humeros ge-

atque adeo corpus neceffario cadere deberet ,

ftatur,etiamfi medium quispiam id ferat, quam

nifi dictos motus exercere vellet, uti confide-

fi breviusfit? Refp. Hoc fieri propterea, quod

ranti patebit.

Hincnatura avibusillis, quae

tunc extrema a medio nimis recedentia vibrari

collalongiorahabent, etiam crura dedit lon-

incipiunt; unde propter perpetuam vibratio-

nem difficilius fertur.

m

giora ,ut per eorum extenfionem in zequilibrio

effent, uti in ciconiis videre eft; quod fi vero

CXXVI. Probl. 5. Cur uterinflatus fupera-

aliquzecrura breviora , & colla longa habent,

quas nonipfe modo fertur, fed etiam hominem

eze, dum volant, collum contrahunt, atque

fibiincumbentem autinfidentem fuftentat,non

incurvant, ut quafi ftromotze videantur.

autem perinde id facit,fi non eft inflatus ? Refp.

CXXI. Probi. :8. Curaquaftaus, lapidein

Rationem effe, quod inflatus aere plenus fit,

eam projeCto, multos circulos efficit? Refp. Id

ünde etiam abillo leviorfitipfa aqua, & fic fu-

fieri, quod jactus ejus intentione a quavis fui

peraquam fuftinetur, quo fubfidio cum careat

parteaquam lapis perfequitur, atque ita circu-

noninflatus, mirum viderinon debet, fi infra

lus fit, quosque videlicet pertinet jaCtusinten-

aquas defcendat. Atque hzec etiam ratio eft,

fio. Quodfi immodica fit intenfio, & circulus

curavesalarum fuarum fubfidioin aere fe fufti-

major, defcenditusquead terramlapis , &ip-

neant, colligunt enim per alasaerem , faciunt-

fam deinaquam corporetrahens multos circu-

que, utperi

fim fuiffent.

pfum leviqres fiant, quam fifeor-

losefficit. Primo enim fuperficiem aquze mo-

vensdiducit, tum per ipfam perpetuo defcen-

CXXVIIL.Probl.6. Curanferes domeftici non

densad profundum ruríus dividens aquam , &

tam facile in aere fe liberare poffunt , ut alize

K, P, Lohn. DBibi. Man, d 0m. L.

YyWy

aves,

722

Bibliothece Manuah's— C*oncionatorici

fj

bu

àves,cum tamen conftet, avesquasdamdecu- foleas equorum fcintilläre, fulgurare'conftri-

ploautamplius majores maxima facilitáte vo--

&am nubem, exhalationem celeri raptu ve-

p

&ammicare &c. Refp. Motum nonnunquam

fo

lare? Relp. Caufam hujus experientize effe,

&

quod multum pinguedinis, & carneze materize

per fe frigus inaucere, unde in dictis duobus

habeant, unde impediuntur, ut non perinde

cafibusfrigusea ex caufa oritur, quod aer, qui

qU

nos ambiebat, noítro contactu concalefactus

[*

pennarum fuarum beneficio moverefepolffint,

ut alize aves, cum a naturali fua gravitatea tali

difcutiatur, atque aliorfum avertatur, cui pro-

pe

motu & perfecto ufu pennarum impediantur,

inde alius frigidior fuccedit.

quemadmodum etiam pingues homines diffi-

CXXXILN. Probl.5. Curingreffi aquam poft-

ciliusfe movere, quam macros, experimur. A-

modum calidiorem fentiunt,fi moveatur?Refp.

lia vero majoravolatilia, ut aquila, ftruthio,

Caufam effe,quod aqua balnei calidior fit,quam

p

cumalasadmodum magnas, corpora vero fa-

noftrum corpus, ac dum calefacit aliquantue

qi

tis macrahabeant, hicmiraumnon eft , fi 'faci-

lum, ab eo refrigeratur. Ideoque nova aqua

d

liusfeperaera librent,

corpori applicata acrius urit. At circumfufus

t0

- CXXVIII. Probl. 7. Curii, quiinaquis na-

aer minus calidus eft, undefi per ventilationem

tant, nonfübmergantur, quod tamen contingit .

acorpore noftro fe moveatur, alius non calefa-

étus accedit, qui proinde frigidior fentitur.

iis, qui fimpliciter in aquas cadunt, artis natan-

diimperiti? Refp. Id propteraquas propulfas

CXXXiV. Probl.6. Cur aer angufti oris

aut calcatas provenire; hzeenim, cum per bra-

motu difflatus frigidus, idemque diducto ore

[

emiffus calidus eft ? Refp. Rationem effe, quod

X

chiorum autpedum motum a fe & corpore divi-

fze, & remotze, naturali fua gravitate & impetu

oreanguftoaerem, quinosforis ambit; lato

fi

coire velint, hoc ipfo hominem natantem fub-

vero aerem intus a pulmone calefatctum ex«

fufllamus.

mergi non finunt, fed vi fua impetuque fupra

aquas attollunt.

CXXXV. Probl.7. Curin hyememajor ca-

IT.

lorin homine, & cellis reperitar, quam in zefta-

5 es

.De calore.

te? Refp. Ktiam hoc per antiperiftafin fieri,

CXXIX. Probl. i. Quomodo calor crifpare

dum fcilicet calor internus egredi prohibitus

capillos poffit? Nam experientia docet, homi-

per novi caloris productionem roboratur.

nes calidioris naturae maxime crifpos capillos

CXXXVI.Probl.8.Curinfimaregio aeris ca-

habere. Unde etiam, quando perinftrumenta

lidiorfit,quam fumma ; cum tameniilla propin-

E

crifpantur capilli , calefa&a ea effe oportet?.

quior fitterrze, atque adeo facilius ab eainfri-

Reíp. Hocprobabiliterideofieri, quod per ca-

gidari poffit? Ref.Rationem effe,quod in infima

:

lorem extrahatur ex capillis humiditas, quae

regione aeris radii folares refle&untur, atque

ï

eos deorfüm trahebat, & illius loco produca-

adeomajorem quoque calorem in fe recipiant.

p

H

turcalor, &ficcitas, quze cum per felevitatem

CXXXVII. Probl.9. Cur noctes plenilunii

ü

caufant, hinc fit, ut capilli hac levitate prædi—

fint calidiores , quam novilunii, cum tamen lu-

ti furfum erigantur.

na videatur frigus potius, quamcalorem cau-

l

CXXX. Probl.3. Quzeratioeft, curmanus

fare? Refp Caufam totam luci a luna produ&tze

ü

frigidze nive confricatz incalefcant ? —Refp.

adícribendam effe ; haec enim, cum tunc copi-

ofior fit, uberriorem quoque calorem produ-

Caufam efífe antiperiftafin; nam frigore nivis

pori ipfius manus obfidentur,, ut color exire

cit. Unde perid tempus animalia exfanguia,

Y

& frigidioris nature , . ut oftreas, conchilia, e-

non poffit, unde interius colle&us novum &

chinos &c. advertimus pleniora effe, quia mi-

d

intenfiorem calorem producit.

h

CXXXI. Probl. 3. Quomodo animalia quze-

nus lzeduntur a frigore, & ope ejusmodi calo-

dam, ut colubri & alia, calorem fuum quiete

ris lunaris plus cibi decoquunt.

l

CXXXVIII. Probl. xo. Cur plerumque ci-

fovere poffunt; conftat enim brumze tempore

calorem iis paulatim extingui, unde ad eum

bos calidos, potum vero frigidurm fumimus?

tuendum quiete fibi confulunt , & in latibulis

Refp. Cibumnos calidiorem fumere, quia füc-

ü

t

quafi mortua decumbunt ? Refp. Id duplici ex

cus & fapor, qui cibis ineft, plerumquea calore

rationecontingere. r. Quia fic declinatur alius

magis fovetur, quam a frigore, uti experientia

imaxime in hyeme docet; tum enim embam-

atque alius occurfüs & atta&us frigidorum

corporum, ut docet Arift. inI. 8. Probl. 12. 2.

mata, & (imilia jufcula, fi condenfari finantur,

quia fic evitatur difpendium fpirituum , in qui-

prorfus infipida efficiuntur; presterea vero e-

bus calor refidet, ut enim fpirituum e receffu

tiam prodeft calorin cibis ad faciliorem conco-

Gionem; vehunt enim fic inftrumentum con-

corporis evocatio mermbra exteriora calefacit,

ita eorum in vicina corpora defluxus calore

coctionis fecum. Potum vero írigidum fumi-

ä

fnembra deftituit.

;

mus, quia, cum frigus ei naturalefit, fapor ejus

CXXXII. Probl.4. Unde fit, quod per fla-

& virtus zeque in frigore, imo melius fere,

bella calorinaere pellatur, &idem aer afpira-

quamin calote, confervatur, & infuper frigus

t

tione attraCtus fervorem cordis mitiget, imo

hoc( maxime ineftate ) palato utpote calore

etiam aqua calida , fi deorfum ac furfum agite-

himio fuccenfo gratius eft, quia moleftiam ex

tur, citius calorem deponat, cumtamen con-

nimio calore ortam aufert ,aut mittigat, quam

ftet, calorem pér mottüs potius produci & con-

ob caufam etiam cibos in zeftate frigidos cali-

fervari, quam deftrui; hinc experimur, attri- - dis fzepe preeferimus.

ä*x

tulapidum ignem elici; plumbeos globos e

" CXXXIX. Probl. 11. Cur gluten, plumbun.

ïdg):

tormentisexplofos, cum peraerem feruntur, & fimilia calida effe debent, fiab artificibus

!

interdum liquefieri, fagittas incendi, molas adhibentur? Refp. ld omnino neceffarium

nandae

farinarias inardefcere? curruüum axes igniri, effe, ut per calorem pori rei congluti

magis

| Juulus L. — Elementa.

723

m*ag'is läxän'tur, atque adeo gluten autplum-

moleftum efficiunt; natura enim, qux nos

bum fe faciliusin extrema conglutinanda infi-

gubernar, & regit, mox utullus fenfibilis va-

nuet, eaque, ubi per frigus condenfatum fuerit,

porautlumor noxius ia di&a vafa pervenerit,

fortius conftringat, & contineat. Atque hzec

Tpiritus vitales ad illud diffipandum e corde

ä

etiam caufaeft, cur res odoriferze calorem re-

mittit, cui proinde humor noxius renitens fa-

ï

quirant, ut odorem emittere poffint, continetur

Cit, utnonipíze duntaxatarterioe & venae, fed

nempe intra porosodor frigore conítrictus , cui

Ípina etiam dorfi, ' vertrbrzeque ejus talibus

perindeper calorem viam aperiri oportet.

venis fubjacentes concutiantur.

CXL. Probl. 12. Curpoftintenfum ftudium

CX:..VI. Probl 6. Cur magno frigore affe-

in capite magnum calorem excitatum adverti-

&i difficulter dormire poffunt? Refp. Quidam,

inus ? Refp. Idpropterea fieri, quod cumin ca-

id proptereafieri, quod, cum foninus fit quies

pite ferize cogitationes maxime eliciantur , at-

virtutum fpiritualium, oporteat dormientem

que eofpiritusanimales & vitales utpote cali-

aquocuuque motu quieícere, cum ergorigene-

diífimi convocentur, etiam ipfum ca

tes in vehementi motu fint , & undequaque

ä

puþ calore

concutiantur, neceífee(t, difficulter eos dor-

totum repleri neceffe fit.

45' III.

mire. Aliam infuperrationem reddic Ariftote-

les, quodícilicetrigentes magis fpiritum con-

De frigort.

tineant, utfrigus pellant, dorinientes autem

CXLI. Probl. r. Qu:e caufa eft, quod , cum

emittant fpiritum potius, quam attrahant;

nuda faciereliquo corpore amiGi fimus, in ma-

unde ficut fieri non poteft, ut fimul duo motus

ximo tamen frigore reliquum quidem corpus

contrariieliciantur, ita nec dormire fimul , &

rigat, facies vero minime? Refp. Confuetudi-

rigereidem homo facile poterit.

"

nem hujus rei caufam probabiliter effe, aífue-

CXLVII. Probl. 7. Cur pedes, cum

f ufpen;-

vit enim facies aeri tolerando, notum autem

fitenentur, magisrigent, utinequitibus cer-

eft, quantopere nos confüetudo ad omnes aífe-

nere eft? Refp. Caufam effe, quod fuípenfis

&tus communiverit.

pedibus undequaque venti frigidi, & aer am-

CXLIL. Probl. 2. Curin maximofrigore

di-

biensípirantes, omnibus pedum partibus fri-

giti ac fumma corporis nigrefcunt, & livida

giditatem concitant, quod non fit ,. quando

fiunt? Refp. Rationem effe, quod extremum

folo haeferint, autmoventur, tum enim fan:

frigus abigat, atque retundatinfitum calorem

guis motu & gravitatefua ad inferiores partes

confluens, calorem eis fuum communicat.

fub intimum corpus, atqueita fumma corporis

livefcunt quidem primo , tum nigrefcunt, &

CXLVIIL. Probl. 8. Curfrigus pilos in cu-

quodammodo cadaverantur. Cur autem (uima

teexhorreícere facit, & erigi. Pro Refp. no-

przecipue nigrefcant; ratio eft, quodneque ad-

ta, pilorum radices in humore, id eft, inte-

modum carnofa, neque valdecalida fint. Un-

riori cutis parte, contineri, quze mollior eft,

de & ftirpium eze przecipuefoliorum defluvium

nequeaprimordiis adnata, fedaífidue pronu-

patiuntur brumze tempore, quze minus calidae

tritioneillius fubminiftrata, humor autem is,

nature íunt, atque ob id imbeciliores

utpote res moliífima , . a pilis longitudine ac

riores.

-& faà-

pondere vincitur, quo fit , utpili decumbant.

CXLIIIL. Probl. 3. Cur, qui extremas.corpo-

Hocnot. Refp. Duplicem propofitze quzeftionis

rispartes rigentes igni admovet, ut calefiant,

rationem effe. 1. Eft, quodfrigidusaer humo-

vehementem dolorem fentiunt? Refp. Eum

rem illum congelafcere faciat , unde mutato

dolorem a repentina qualitatis mutatione cau-

humore etiam ipfi pili fitum íuum mutabunt,

fari; plurimum enim frigus in plurimum calo-

atque adeo cum in adveríam partem incum-

rem mutat. Unde dolorem oririnon modicum

bere non poffint, utpote qui non poffunt hu-

neceffe eft, cum, quidquid immodice repente-

*X

morem congulatum fua gravitate vincere in

altum ere&ti manebunt.

que fit mala habitudine, id naturze cruciatum

2. Ratio eft, quod:

aíferat, ficute contrario, quidquid repente na-

in horrore & frigore calor naturalis ad cor re-

turam in bona habitudine immutat , eam fum-

vocetur, unde refrigeratze externze partes &

mopere delectat.

"

2

fanguine deftitutze ac fpiritibus, fatiant, ut

CXLIV. Probl.4. Cur,quando veh

emenkter

condenfetur extima caro, cutisque contraha-

frigemus, maxilla concutitur? Refp. Ratio-

tur, ac corrugetur, unde pilorum erectio ori-

nem effe, quod mufculi , quibus maxiila move-

tur. . Quam rationem eleganti fimilitudine

tur , nervos recipiant ab univerfis colli verte-

confirmat Arift. dumait, rem in tali caufa fe

bris , hincfit, ut, quia ipfze vertebrae moven-

habere, quemadumodum fiquis figens ramum,

tur, & concuti

U

[ 4

aut aliud aliquid conftruat, ac undique ter-

cum illis concutiatur.

intur ob frigus , gtiam maxilla-

L]

ram colligat, magis ere&tum reddet, quam

fi dimittat eum fimul non confiftentem.

CXLV. Probl. s. Cur, quandofrigemus , to-

to corpore exhorrefcimus , & quafi tremimus ?

CXLIX. Probl. 9. Curlingua rigentium per-

indeutebriorumtitubet? Refp. Id fieri ob va-

Refp. Hunchorrorem atque tremorem ex frigi-

dis vaporibus ad cortransmifífis oriri ;; hi enim,

rias lzefiones, quas in lingua frigus prodacit,

cum per magnam arteriam & venam cavam ad

nam r.indurat & contrahit illam, unde perinde

cor tendant , fpiritus vitales, qui egrediuntur

ficut alia membra indurata difficilius moveri

adnoxiamtalem materiam repellandam, illis

poteft. 2. Tremorem inducitfrigus, unde fit,

obviam ía&ti, quodammodo pugnam cumillis

ut dentes concutiantur , & reliquzepartes fer-

jneunt, ficque quaffationem illam & fenfum

moni infervientes tremant ,

atque adeo ut

. AR. P. Lolm, DBibl, /Man, Toim. £.

Yyyya

lingua

124

Bibliothzce .Manualis. Concionatoriae

lingua tandem inordinate moveatur, 3. frigus

deatur exficcare potius , & confequenter eti-

fi

efüicit, ut externis partibus frigore condenfa-

am fuccofum humorem extrahere? Refp. Om-

f

nino calorem exficcare , fed abinitio craíffiorem

tis humor ad interiores confluat, unde lingua

C0

nimio humoregravata minus officio fuo fungi

humiditatem tollere, tum vero primum pau-

Y

oteft.

4

latim etiam fübtiliorem füccum evocare, quod

fes

CL.Probl. 10. Cà

dumfit, caroab igne removenda eft, ne diu-

rmatutinotempore mäjus

J

frigus experimur, quam noCturno, cum tamen

tius affata omni fucco deftituatur. Alii volunt,

cil

fol propiór fit nobis? Refp. Ariftot. 4. hujus

per calorem ficcum, qualis eft in igne, viam

gu

experientize caufas effes. 1. eft, quod fol diutius

magis obftruifücco incarne, quam per calo-

us

abfuerit, undeterra magisrefrigerata eft, nec

rem humidum, perhunc enim pori magis la-

nol

aurora calore fuotantum frigus tam cito pelle-

xantur, utfuccus eggredi poffit.

CLVI. Probl. 4. Curficcee carnes putredi-

"

repoteft. 2. Eít, quod fub diem & ros & prui-

fte

na decidant, quze frigoris cauía funt. 3. Eft,

nisfuntexpertes? Reíp.Idfieri, quia putredi-

quod venti refrigerantes, qui noctu producun-

nis materia humor eft non fatis concoctus; is

pet

tur

ext

dieinftante magis flareincipiant. 4. Eft,

cum tollatur per ficcitatem , merito fublata

ü

j

quo

ob concoctum cibum mane magis inanes

materia etiam ipfa putredo tollitur ,

atque

fimus, unde acrius nobis frigus videtur.

hzec ratio eft, cur carnes fale, aromatibus,

q

CLI. Probl. z1. Curii, qui vehementer fri-

aliisve ficcis materiis coxldiantur.

.

il

gent, dolorem gravem fentiunt, fi ftatim copio-

ff

foigne calefiunt ; fecus, fi paulatim tepefiunt?

$. V.

pat

Refp. Idfieri, quod inter frigus dolorem infe-

JIe husnilitate.

al

rens & calorem frigus conceptum depellere

ï

rio

conantem ingens pugna excitetur, dum calor

- . CLVII. Probl. r. Cut cantores amanthu-

qnores? Refp. Id fieri duplili ex caufa, nimi-

hu

ignis intro admiffum frigus vifua depellere fa-

bu:

tagit, & frigiditateconnitente , & quafia con-

rum quod aífiduo clamore fpiritus animales &

trario objecto fortiore effecta, & validiusinfur-

vitales abfumant, atque adeo novo alimento

dif

gente; quze caufa eft, uttunc doloringens fen-

ad eos reparandos indigeant ; deinde quod,

nit

fo

tiatur ex contrariorum pugna exortus, qui qui-

" .cum agutturefeularynge potiffimum vox for-

d

dem tuncfedabitur, cum a calore vis frigoris

metur, hoc ficut & alia mobilia inítrumenta

fuerit deje&a , prorfusque fuperata. -

y

facilius moveatur, fi humefattum fit, quam

[

I

CL Probl.r2.Curpingueshomines minus

fificcnm permaneat. Addi forte poffet, quod

frizent, ita utabaliquibus pinguedo velut ve-

pera(fiduum oris & gutturis motum calor ex-

n

ftis externa habeatur? Refp. Id fieri propterea,

.citetur, ab eoque humor in illis contentus

Mil

confumatur.

f

quod ex calore temperato cum humiditatis op-

- Unde ficcitgtem'& fitim oriri

timze copia nafcatur pinguedo , & per fe magis

contingit.

i

It

tenaxfitcaloris. Unde minus acceffum frigo-

CLVILL. Probl. . Curinzeftate plus fudo-

a

T

ti prebet. Ariftot. tamen 1. 8. Probl.7. vult,

ris reperitur in humano corpore, cum tamen

valde pingues frigori magis fubje&tos effe ,

majorineftate calor reperiatur, quiexiccare

dií

quam macros, tum quia exteriora membra

folet? Refp. Id contingere tum propter potum

valde diftant à fonte caloris, fcilicet a corde,

copiofiorem , quem illo tempore fumimus,

efg

tum quia propter mollitiem frigori, aliisque

tum propter calorem, qui in »eftate egreditur

a,

rebus frigidis acceffum facile praebent.

ex corpore, adeoque humorem confumerenon

Cet

poteft; in hyeme vero füdores congelantur,

$. 1V.

adeoque etiam ex hoc capite difficilius egre-

t

De þccita(c;

diuntur ex corpore.

N

CLIII. Probl. i. Cur plerumque ficcitas

: in

CLIX. Probl.3. Curpartes

fuperiores ma-

el

viris magis locum habet, quam in fenibus?

gis humore & fudore plenze funt, quam infe-

a

Refp. Id propter abundantiam caloris contin-

riores? pro Refp. nota, fudorem nihil aliud

Qu

effe, quam humidum tertize concoctionis ex-

gere, hicenim humiditatem fuperfluam, fi qua

bur

ineftcorporibus , abfumit, atqueinejus locum

À

crementum, quod cum fanguine per venas du-

fs

ficcitatem introducit.

citur, ut fit vehiculum folidioris fubftantiz,

aüt

. CLIV. Probl. 2. Cur ficcitaslinguee fitis eft

quodque, ubi munere fuo perfunctum eft, cum

x

indicium? Refp. Eam non femper effe fignum

naturze minime idoneum, fed potius moleftum

in'allibile fitis. cum fzepe etiam & tempore,

fit, aut infenfibiliter natura expellente eva-

quo aliquis abundebibit, fi egrediatur in ma-

cuatur, autoperante naturalicalore, at eti-

qui

us

gno ?e(tu, lingua ardore accenfa excitetur, li-

amaliquandoeo, qui praeter naturam eft, per

p«

cetin hominenulla fitfitis, undefi quis inloco

fudorem expellitur. Hocnot. Refp. Rationem

lu

frigido refrigefcerelinguam finat, mox etiam

probabilem effe, quod fudor fanguini & fpi-

poi

appetitum potus fublatum fentiet.

Quando-

ritibus mixtusfit, atqueadeo cum his propter

ï

pot

que tamen hzec ficcitas ex vero fiti provenit,

innatum ipfis calorem furfum feratur.

Prae-

quia fcilicet ventriculus fufficienti humore de-

terea vero cum fudor fit humor, . qui conco-

fint

Ia

ftitutus euma reliquis partibus, & confequen-

&ionem fubterfugit , neceffario fequitur, ut

r

ter etiamlin

iis in partibus copiofus reperiatur , ubi con-

oritur.

gua, attfaxit, unde ficcitaslinguze

coctio peragitur, quod fit in fuperioribus par«

àd

^ tibus-

Vej

CLV. Probl. 3. Cur caro affata plus fucci,

Cet

quam elixata continet, cum tamen calqr. vi-

CLX.

It

!

CO mll KEU Efomentin.

125

le

CLX. Probl. 4. Cur, quilu&a fefe exercent,

rofa materia tfänsfüäadi potbfï; 3. caufa eft,

fi interpofitaaliqua quiete, iterum luc&tentur,

quodanteriores partes facilius ambiente fripi-

]

magis humore & fudore abundant, quam fi

do teneantur, unde füdor erumpens repelii-

continuelu&entur? Refp.Rationem effe,quod

tur , expullus vero abfumituar; fecus veroter-

]«

per exercitationem, quze per lu&tam fit, humo-

gum & axillze unde hze prze czeteris membris

:

res attenuentur , & ferofo jam fanguini admix-

facile fudant, quia omniüm minime funt ex-

tipaulatim ad ambitum corporis, qui magis

pofitze frigori, 3. caufa eft, quod partes poíte-

j

calore afficitur , transfluunt, magisque colli-

riores magis carnofa fint, & cornfequenter

la

guntur eainparte, quia ábinitio cutis & mea-

etiammagis humidze, cum enim ad carnem

tus non etant referati , poftea vero humores

generandam continuo fluat fanguis, conflue-

"

nondum ad eam partem delati , interpofita

re vero nequeat, nitiadmixta ferofa fubftan-

quiete,tempore intermedio confluunt, qui po-

1.

tia tenuiorem & fluxiliorem reddente, neceí-

S

ftea fuccedente nova exércitatione majori im-

fario fequitur, ut, ubi majoreftcarnis copia,

petu copiaque effluunt. E contra vero continua

ibi fanguinis quoque , & confequenter ferofi

exercitatio, cum corpus vehementer calefa-

humoris, abundantia major reperiatur. . Quze

d

ciat, hocipfo etiam magis excitat, & confe-

tamen ultima rátio intelligenda eft, fi calor

quenter minus materize fudori relinquit.

debitus adfit ; nam hujus defe&u nares, etíl

'"CLXI. Pr. 5. Cur magis induti, quam nu-

carnofiffuimz? , minus tamen , quam czeterae

di,humido füdore abundant? Refp. Solem ca-

partes . fudant.

lore fuo humores attenuare , & ab internis

CLXV. Probl. 9

. Cur ea parte,' qua jace-

partibus ad externas attrahere , & tunc quafi

mus;non facilefudamus , cum tamen illa ma-

ad fe tractas exiccando confumere. E contra-

gis quam ceeterze partes, incalefcant ? R. Du-

F

rio vero, fi teCtzefunt partes per veftes, tum

plicem hujus experientiaze rationem effe, :. eft,

humorem quidem a fole elicitum veftesimbi-

quod calorin ea parte nimis excedens efflu-

:

bunt, fed fimul etiam confervant, ne a [ole

enteim materiam quodaramodo ablumat,& ex-

difpergatur. Hinccum corpusin umbram ve-

ficcet,2. eft, quod ex compreífione impedia-

nerit, totum fudore afpergitur, quia fcilicet

tur fanguis, ne libere ad partem comprimen-

fol non amplius affulget ,.atque adeo a nu-

tem & compreffam confluat, quofit, utneque

dis partibus humorem abfumere non poteft.

aquofa materia fanguini admixta ad cutem.

XCLXII. Probl.6. Curfacies & frons maxi-

exteriorem permeare poffit. -

me fudore abundat, cum tamen minime fit

gl

CLXVI. Probl. 1o. Cur dormientes magis

carnofa? Refp. Id ea ex caufa fieri, quod ea

fudent,quam vigilantes? R. Id propterea ac-

membra prze cseteris fudare foleant, quaelaxa

cidere quod humiditates in internis partibus

funt & rara, hzec enim aptiora funt ad humo-

magis congregentur, & calor retroactus ma-

rem imbibenduni, tale autem membrum eft

Jores vires colligat, unde, cum fuperflue fint,

caput,hoc enim perquam humidum effe, de-

& naturze noxize,atteauatis iis vi caloris a na-

monftrant , tum venze exinde tendentes , tüum

tura commodetunc expelluntur, unde etiam

diftillationes ex eo fluentes, tum cerebri co-

fit, ut non ftatim atque fomnus advenit, fador

E

R

pia, tum ipforum pororum abundantia. Cum

efflaat, taotum enim temporis intercedere

ergo humorgravis fit, &ecapite deorfum flu-

debet, quantum fuiticit ad attenuandam ma-

at, bincfrons, quae immediate cerebro fubja-

teriam vi caloris introgreífi.

1

cet, primafudat , & tum primum facies.

CLXVII. Probl. r :.Quarelaborantes , ubi

CLXII. Probl. 7. Cur detergentibus magis

quieverint, fudant? Refp. Etiam boc duplici

fluit fudor, quam omittentibus hanc deterfio-

ex cauía fieri, 1. eft, quod laborantibus venze

Tem ? Refp. Iddüpliciex caufa contingere. r.

fpiritu inflatze poros occludi cogant , unde fu-

eft, quiafudor cuti adhaerens ab extrinfeco

dor exire prohibetur , quiefcentibus vero refi-

ambiente refrigeratur , unde repellit fübfe-

dent, unde amplior: copia fudor promanat,

quentem hutinorem, nead exteriora propella-

perinde fere, ficutin canalibus aquee aliquam-

tur. 2. Eft,quod fudor ille cuti adhaerens mea-

diu obturatis majori impetü aqua prorum-

tus obftruat, aut multitudiae fua, aut craffitie,

pit, 2. caufaeft,quod ex motu vehementi ca-

autlentore,aut omnibus his fimuljun&is,unde

lor concitetur, quifpiritusattenuat, & quafi

exitus otmnibus fudoris partibus intercluditur.

coníumit,humores autem attenuatos in ae-

CLXIV. Probl. $. Cur in tergo magis,

rem convertit, unde materia fudoris confu-

ä

quam pectore,fudamus ? Refp. Triplicem hu-

miturautimmutatur. É contrario vero,cum a

jus experientiae caufam effe, z. eft, quod in

labore ceffatum eft, & fimiliter calor definit ,

pectorelocus concavus reperiatur , in quem

& e converfo fpiritus & vaporofa materia

humor , qui fuperfluit.facile convertatur.unde

cralfior reddita priorem naturam acquirit, at-

poítea per tuífim aut fortem excreationem

que in humorem vertitur , perinde ut vapo-

poterit expelli; in tergo vero cum craffiores

res e terra vi folis elevati in áquas tandem

SAy *

g

fint partes & cavitates magis diftantes,fudoris

refolmntur.

:

materia , quxe alioquin per aliquam partem

X AIABT AV

propelli debet, camnonhabeat alium locum,

àd cutim fertur. Atque hzecratio eftetiam, cur

De transmutatione mixtorum.

Venter minus, quam pectus , fudet, quia fcili-

CLXVIIL Probl. 1. An poffit Phoenix re-

cet & venter multis cavitatibus, puta vefica,

nafci viribus naturze;nam plerique memorant,.

illum colle&is in excelía rupe cremiis , &fe-

gäge&ixüs,u;ero, &c abundat, ad quos vloqus; fe-

Xyyys

-

ftucis,

226

Bibliothece IManualis Concionatorie

J

ftucis,novae quidem proli cunabula, fibi vero

Hieronymus fcribit, cum fuos pullos a ferpene

f

feralem rogum conítruere, quo conícenfo fo-

te occifos reperit,lugere,& fe, & latera fua per-

[

laribus fe radiis exponere,alarumque ventila-

cutere, & excufo fanguine corpora mortuo-

tioneignem excitare,in quo in cineres rediga-

rum refuícitare ? Refp. Aliqui , non antiquam

tur,tanquam materiam repullulationis ; altero

formam, fed novam animam generari , ficut

enim diea morte vermem in cinere nafci , qui

abignenovus calorin eadem aqua produci-

tertio alis adnatis,quotidianisque incrementis

tur , fi prior calor deftru&us fuerit. Aliitamen

tantum proficiat, dum paucis diebus in no-

probabilius negant hanc totam narrationem ,

vum Phoenicem revivifcat? R. licet non de-

probantque falfitatem ex ipfo modo produ-

fint, qui putant,hancavem fine alio femine re-

cendi viventia, ad quae cum certze difpofitio-

f

naíci, conformiorem tamen Philofophiz effe

nes requirantur,quales utique in fanguine pe-

à

licani non funt, meritofabulofum creditur,

contrariam fententiam, cum Phoenix animal

H

perfectum fit, atque adeo nequeat ex putri

quod de eo communiter narratur.

l

materia fine feminali virtute prognafci.

- CLXXII. Probl. 5. Verene uxor Lothin fta-

(

CLXIX. Probl. ?. Qui fieri poflit, utleones

tuam falis & Nabuchodonofor in bovem trans-

4

catulosfuos mortuos vivificent, nam, tefte

mutati funt? R. 1. Uxorem Loth, quoad cor-

Gefnero, lezena catulos fuos mortuos patit,

pus vere in ftatuam falis transmutatam effe,

Y

ficquetriduocuftodit, donec veniens paterin

quod Author de mir. S. Script. 1. a. c. 11. fic

faciem eorum exhalet,vel ut alii volunt , rugi-

contigiffe ait, ut Deus in corpore illius, quid-

tuanimet ? Refp. Aliqui, rationem effe , quod

uid falfe materize erat, per totum corpus

tv

Jeones fint calidiffiminatura,ut eorum nobi-

diffuderit, adeoque infecerit, utfal fieret. R. 2.

f

litas,fortitudo & audacia probat, foetus autem

Nabuchodonoforem non fuiffe in verum bo-

humiditatem continet, ex generis temperie ,

vem converfum, fed tantum periiífe corporis

Í

qua ficcitate complexionis & caliditate vi-

puchritudinem , roburque & ufum membro-

fcofior redditur, & maxime circa cerebrum

rum amiffum effe, uti & rationem corruptam,

praevalente ficcitate , & animali fpiritu adju-

ut more quadruüpedis incederet , & gramen

|

vante, unde nervis obftru&tis fpiritus exclu-

proficuum apprehendens comederet.

duntur , ne virtutes poífint actiones fuas mo-

. CLXXIII. Probl. 6. Poteftee mulier in vi-

vere. Parentibus ergo rugientibus circa foe-

rum transformari? R. affirmative, fic enim,

tum, fpiritus per os & auresingrelTi, & mea-

utalia exempla taceam,Delriol. 2. difquif.ma-

tus capitis , praebent foetui motum. Alii ta-

gic. c.32. narrat, probe Conimbricam viro no-

Iï:

bili fuiffe filiam Mariam Pacheco nomine;

f

men putant, catulos hos jam ante vivere, fed

femifopitos , prout nonnunquam Mhomines

quae circa pubertatis annos repente in adole-

deliquium paffi experiri folent, & tunc per ru-

Ícentem mutata viriles induit veftes, & nomen

2

gitumleonisa fopore excitari.

Manuelis affumens navigavitin Indiam,ibique

CLXX. Probl. 3. Poffuntne

folia arbdrum,

ftrenuum militem egit , redux vero in patri:m

autipía arboris fubftantia in volucrem muta-

uxoremduxit. Sed ejusmodi foeminas An-

ï

ri? Namgraves AA. apud Majol. to. 1. coll. 6.

dreas Laurentius]. Anatom. 2. q. 7. negat ; pu«

tradunt, Berneces aves deligno crefcere, nam

re foeminas fuiffe ante mutationem, fed An-

lignum de abiete marinis aquis incidens,quan-

drogynos , fexufoemineo praevalente primum

do fucceffu temporis putrefcere coeperit, hu-

ob humiditatem primze zetatis , poít crefcen-

morem ex fe craíffum emittit, ex quo denfato

te calore influente, & immutata humiditate

formantur parvae fpecies avium ad magnitu-

mafculum fexum

prævalujü'e , & membrailla

dinem alaudarum, quze primum funt nudze,

foras protrufiffe.

ä

dein maturantes plumefcunt, ac roftris adlig-

CLXXIV. Probl. 7. Produciturne diverfa

t

num pendentes per mare fluitant usque ad ma-

anima,quando vermes in papiliones aut bom-

turitatem, donecfe commoventes abrumpant,

byces mutantur , aut quando, ut referunt non-

ficque crefcant, & roborenturusque ad debi-

nulli, Japonenfe quoddam animal magnam

tam formam. Harum multas, inquit Vincent.

partem. juvenis canis maguitudinem pilis

Beluac.Hift.natur.l. 16. c. 40. audivimus & ipfi

molliffimis, & fapidis ad edendum carnibus

vidimus , virosque fide dignos , quieasadhuc

ftato tempore, velutamphibium appetitu na-

pendentes fe vidiffe teftati funt , anferibus mi-

turali fréquentat mare, in quo natatu quoti-

nores funt, colorem habent cineritium ac ni-

diano, &anferinis quafimerfationibus mem-

grum, pedesut anates fed nigros. Pari modo

bratim a capite ad calcem mutatur , quousque

pigafetta teftatur in India Orientali, fe arbo-

omnino in pifcium naturam tranfit? Refp. li-

ä;

rem vidiffe, cujus folia etiam a trunco abrup-

cet dici poffet, folam exteriorem formam &

taanimata effent , moverique ac vivere, fed

accidentales quasdam difpofitiones in tali ca-

non diu, nempe non ultra ottavum diem, de-

fu mutatas effe , probabile tamen valde effe,

— — —5

ficiente proprii humoris alimonia, quam ex

quod nova anima producatur ; nequeobftat ;

arbore traheret, idque fe experientia didicif-

quod vermiculi & volucres fpecie diftinguan-

—— m

fe. Refp. Hzec omnia vel animalia effe, vel

tur. Namlicet commune pronunciatum neget,

certe tales- aves ordinario modo generari,

ea, quze fpecie diftinguuntur, in fe mutuo

diasidiud — ia

cum Hollandi Ann. 1596. fcripto teftati fint,

commutari poffe, nihilominus tamen pro-

fe circa novam Zemlam in Berneces ova fua

pter naturalem fubordinationem unius fpe-

p DPET

foventes incidilffe.

ciei ad aliam videtur, fi non in omni-

CLXXI. Probl. 4. Quid de pelicani trans-

bus,in aliquibus certe, concedenda ejusmo-

mutatione fentiendum, quem etxam ipf;e- 3.

di transmutatio. Sic enim & alimentum

viven-

——ÓT

la

Titulus L. Eleménta.

727

viventium plerumque fpecie diverfum efc, &

ju

copia exhalationum cometz infervientium

tamen in eorundem fubftantiam cpnvertitur.

adfupremam regionem delata, multum etiam

t

CAPUT

V.

manet, ia media regione materize ventis gig-

nendis aptze; ventos autem fequumtur maris

Ie Meteoris.

tempeflates. Terre motus vero & inunda-

)

h

d-

tiones fignificare poffunt, quatenus exhala-

]*

tioaes copiofe extrat?e, dum liberum e ter-

De cometis.

re gremio exitum quaerunt, eandem concu-

CLXXV. Pr. x. Cur comete ordinarie in

ja

tiunt, & mareagitant, hinc tanta inundatio

fuprema, nonautem infima vel media regione

fequitur, ut fubmerfas aliquando infulas, co-

)

a&risapparent ? R. Duplicem hujus rei ratio-

meta apparente, Seneca narret.

nem effe. 1. eft, quod media regio frigida nimis,

CLXXXI. Probl. 7. Quomodo przelia aut

la

infima vero non fufficienter calida fit. 2. eft,

"

mortes Principum fignificare poteít cometa?

quod moveatur ad motum fuprem:e regionis

Refp. Javellus, tempore cometze effe exceffi-

ab orienteinoccidentem, undetanto tardius

vam caliditatem in aére diffufam , quzeinflam-

movetur , quo vicinior eft medize regioni , tum

mans fpiritus in humano corpore cholericos

vero moles refiflit rapienti.

reddat, ex cholera autemincitantur homines

" CLXXVI. Pr. 2. Curin autumno maxime

adiram, & ex hac ad vindi&tiam , ex vindic'a

oriuntur cometze ? K. rationem effe , quod

denique.ad praelia. Mortem vero Regum aut

^

hyemale frigus exhalationis elevationes ter-

Principum, ait, per cometam ideo fignificari,.

re conftritionem prohibeant, vernus calor

quodtempore cometze calor iile nimius val-

debilis fit, aeftivus v

de alteret corpora przcipue delicate viven-

ja

fumat.

ero cito diffipet , & ab-

tium , difponatque ad zegritudines, quze plu-

l

CLXXVII. Pr. 3. Undetam ingentibus Co-

ribus funt mortales. Rette tamen addit cit,

1

metis,quales olim Soli lunzeque fimiles vifi

Auth. hzec figna non necetfario fumi a come-

funt , tantum pabuli ? R. multa ad hocjuvare,

ta,fed tantum cum inclinatione quadam, un-

materiam fcilicet ante praeexiftentemin fuüm-

de aliirectius dicunt, per cometam mortem

l

ma regione aris ;ejus denfitatem, novasiden-

talium regentium duplici modo fignificari,

la

tidem furfum attractas exhalationes, motuum

fcilicet ut vela Deo tanquam inftrumenta af-

)s

Yaptus, quofit, ut cometaimpingat in diverfa-

fumantur , ut vult S. Damafcenus, velutjudi-

rum mundi partiumexhalationes, easque fibi

cent dictas morborum caufas tam Principibus,

uniat; tarditatem ignis improportionati ad

quam ceeteris hominibus communes , quia

tantum tam vifcofze, tamque bene compa&e

tamen Principum funera facilius, quam pri-

materiz cumulum depafcendum, przefertim

vatorum notantur, hinc vulgo cometze füne-

cum ifteignis fit vicinilimus locofuo naturali,

Certe vel

runi regiorum przfagi dicuntur.

]s

remotus a contrariüis, ac proinde non tam

ante, vel non diu poft , quam Anno 1618..

]«

vehementer agens. -

cometes apparuit, clariffima orbis germa-

j

CLXXVIIL Pr. 4. Quze caufa eft, quod tri-

nici fidera Matthias Caefar, Anna Imperatrix,

plici potiffimum calore appareat cometa, ar-

Archidux Maximilianus, Carolus Marchio,

j«

genteo fcilicet, rubeo & nigrofeu fufco? R. Id

bonorum omnium dolore & gemitu difpa- :

potiffimum ex divería denfitate provenire;

ruerunt.

narn aliquando efttam temperate denfus,ut ex

-& f

calore fphaerzeignis fecundum om1es fuas par-

X

tes inflammari poffit; & tum propter fubtili-

De tonitru.

tatem , ut ftella alba vel argentea apparet.

CLXXX. Pr. i.Undetadtà diverfitas -fpdl

Quandoque eft adeo denfüs , ut non poflit bene

in tonitru provenit? Refp. Kam a varietate ex-

inflammari, licetigniatur, & tum ftella rubea,

halationis przecurrentis, & nubis percufíze

velut lignum denfuüm ignitum xotundum, a

provenire ; fi enim exhalatio copiofa eft, &

quonon exit flamma, apparet. Denique ali-

deufa, tonitru erit grave, cum corufcatione ; fi

r:i

quando eft adeo ex fua vifcofitate condenfa-

vero exhalatio & nubes eftrara, fit corrufcatio

tus, utnecigniri, nec inflammari queat, fed

fine tonitru perceptibili, fi tandem exhalatio

potius extinguat ignem fibi propinquum ex

fueritin nube fpiffa, fittonitru fine fulgure.

craffitie fuze materize, & tunc ut magnus car-

CLXXXIII. Probl. 2. Quomodo tonitrua

bo niger apparet.

,

campanarum pulfu diffipari queunt, velaene-

CLXXIX. Pr. 5. Quomodo cometa poteft

orum tormentorum explofione? Refp. id pro-

::

fterilitatem , aéris intemperiem, febres pefti-

pterea fieri quod pertalem fonum a&r commo-

veatur, nubes diffolvantur, & fic exhalationi-

lentes,fignificare? R. poffe id fieri ex ea caufa,

quod tellus talitempore fua humiditate, quze

bus vize aperiantur, qua fcilicet ruptione tam

foecunditatis caufa eft, privetur, ficczeque ex-

vehementi egrediantur. Campanze tamen pul-

halationes aérem inficiant, praefertim juxta

fu etiam ob facram Epifcopi benedi&ionem .

Y

M-

loca paluftria, in quibus humor ad foecem

tempeftates a d2emone excitatas vel fedant ,

exiccatus putrefcit, calor item & frigus pree

vel ingruentes impediunt, vel alio avertunt,

dominantia morbos acutos faciunt.

hincipfzeveneficae quandoque faffze funt, fe,-

CLXXX. Pr. 6. Verene poffunt cometze

quando a da2emonead conventum velinde do-

ventos , tempeftates, terroe motus & inunda-

mum vehantur , audito facratze campanze

tiones naturaliterfignificare ? Refp.poffe, &

figno, ab ipfo trepido & fugiente in folum

ventos quidem ac tempeftates, quia eft tanta

dejectas : effe.

CLXXXIV.

Za8

Bibliotheca Munuaks Concionatoria.

f

CLXXXIV., Probl. 3. Cur nigro rubefcen-

CXCI. Probl. 3. Cur pavidi homines fpe-

u

tium nubium tonitrua omnium periculofiffi-

cus altiores contra fulmen tutiffimas putant ?

£0

ma funt? Refp. caufam effe, quod indicentma-

Refp. Id ex ea forte perfuafione oriri, quod, te-

fte Plinio, fulmina infra terram non altius ,

fü

cnam ibi effe copiam aquarum & ignitarum

21

exhalationum, & confequenter longam inter

quam quinque pedibus, penetrent.Scalas vero

(à

hxec contraria pugnam fore; grandinesque a-

alii tutum refugium putant, quod illae ob de-

deo ac fulgura fecutura, uti albicantes nubes

clivitatem videanturi&um fulminis poffe de-

(

clinare,& alio avertere, ficut videmus inlori-

d

indicantfe magna vaporum copia,& tenui ex-

halatione conftare, unde minus periculofze

cis, galeis, & ipfo cranio humano fieri.

qu

funt. Nigrae denique compreffas exhalationes

CXCII. Probl. 4. Verene contra fulminis

fie

ft

indicant, ac propterea propter refiftentiam

impetum defendere poteft lapis, qui cum ful-

tit

maiorem nubis peticulofius eft tonitru.

mine deciderit, in oftio domus fufpenfus ; aut,

CLXXXV. Probl. 4. Curtonitru fequi vi-

ut vult Niphus, ferrum multum fecum porta-

[

7

deturfulgur, cum tamena parte rei contrari-

tum, & aqua multa confperfum; aut, ficut vult

fe

um fiat? Refp. rationem elfe, quod fonusnon

Plinius, Laurus,coralluum , tabernaculum e

percipiatur a nobis, ficut color per fpecies,

pellibus, vitulo marino detra&tis, confe&um;

üt

color enim. in inftanti operatur fuas fpecies

autlapishyacinthus, aut ex avibus aquila ?

& movet fenfum; at vero fonus tardius per-

Refp. Conimbr. &alii, hancimmunitatem ab

h

venitadauditum, ut experientia docet.

i&u fulminum vel omnino fi&tam effe ( cum

g

CLXXXVL Probl. 5. Qui fieri poffit, utali-

conftet laurum fulmine ictum effe) vel in An-

qua tonitrua exaniment homines, ficut fieri in

tipathiam naturalem, quz fulmini cum iftis

fi

"Tartarorum regione, nonnulli apud Majolum

intercedat , referendam effe, vel certe vitulum

Vi

à

Ícribunt? R.. Id duplici modo contingere pof-

marinum & aquilam tacito naturze inftin&ta

fe, 1. propter terrorem nimium & repenti-

fulmina przefagire , feque per id tempus in al-

num, quoaliquoties homines exanimatos ef-

tiffima tutiffimaque loca recipere.

Q

fe,ex hiftoriis conftat. 2. Propter venenata ful-

CXCIII. Probl. s. Car hyeme quam zefta-

gura,quae ex accenfione venenatarum exhala-

tefuntrariora fulmina? Refp.in hyemerarius

p

tionum exorta funt,a quibus proinde homines

aut nunquam evenire, quia tunc exhalationi-

afflari, &tandem gmnino necari potuexfunt. :

mis parum caloris habet; atque adeo ignem

non concipit. , /Eftatis vero tempore calidi

I

S TE

ficcique halitusterrze , uti exiliores funt,ita in

d

ü

nubes admodum tenues & infirmas, atquea-

De HJlgur&.

deo ad fulmina proferenda parum idoneas

denfantur. Hinc inlocis calidiffimis , ut in

t

CLXXXVII. Probl. 1. Curmultze anguilloe

JEgypto , & frigidiffimis, ut in Scythia , tefte

capiuntur, ubi frequens eft corufcatio, ficut

fieri Niphus teftatur? Refp. Id fortaffe ex ea

Plinio;nulla fulmina cadunt ; crebriora autem

Y

funt in iis locis, quae femper quodammodo

caufa fieri , quod abillius exhalatione defcen-

vernant, aut autumnant, ut in Italia, in qua

denteinfe&tze cavernarum , in quibus latitant,

li

aquze amarze &infipidze reddantur, & ab an-

jam oliminter Tarracinam & zedem. Feroniae

f

turres bellicistemporibus fieri defierint, eo

hi

guillis poftea deferantur.

quod omnes fulmine fuerint dejeCtze.

CLXXXVIII. Pr. 2. Cur intuentes coelum

h

fulgurans dicuntur vel ceecitate; vellepra tan-

CXCIV. Probl. 6. Cur fuülmina nonnun-

tr

quam fulphureum odórem emittunt? Refp.

ü

gi? Refp. Id fierifortaífe, quod hauftus per po-

caufam effe, quod fpiratio, in quaardent, mul-

ros faciei & oculorum noxius ignis inflet, &

V

humorem chryfiallinum exüccett

tum habeat fuülphureze materize ; ut enim in

L

terrz vifceribus fulphurgignitur,ita & in ae-

re. Quandoque etiamipfehabitus caufa talis

25 & IV.s,

H

odoris eft , dum fcilicete terra fulphurea evo-

De fulmine.

catus nativum folum redolet.

4l

CXCV. Probl 7. Cur fulmen plerumque

-CLXXXIX. Probl. »I. Cur motus fixlminis

dura & denía, non autem tenuia & rara.lzedit 2

Hi

h

ad terram plerumque obliquus eft? R. Arifto-

namconftat aurum illdefo facco, enfem non

teles, id propterea fieri, quod fulmen propter

Yefa vagina , offafalva carne, combufta effe?

lu

R. Quod ignis traje&ui obftet , unde fulmen,

Y

eravitatem fuam, & nubis explofionem deor-

um impellatur, & aliundeignisin exhalatio-

dum eorum contumaciam vincat, moram

ne conceptus furfum elevetur, undefit, ut,

trahere,atque adeoin ea vim fuam imprimere,

Í

dum neutra visalteri cedit, media & obliqua

neceífe eft. In aliis vero, quze tenuia & rara

feratur via,donecignea vi fuperata fulmen ad

funt , ubi fulmen vim fibi refiftentem non in-

terram eadem neceffitate, qua excuffum eft,

venit, per poros & occulta foramina celerri-

me, atque adeo fineinjuria , transcurrit.

horrendo cum fragore detrudatur.

Í

— CXC. Probl. 2. Cur feriunt altos montes

CXCVI. Probl. 8. Qui fieri potuit, ut doli-

otifimum fulmina ? Refp. hoc ipfo, quod

um fulmine correptum frangeretur, & combu-

reretur, ipfum autem vinum fubito concretum

lE

obliqueferantur, ut in priori Problemate o-

!

ftendi, celfiffima quzeque iisobvia fieri, ideo-

ftaretjita ut rigorilletriduo duraret , quemad-

1modum Aib. M. intr. detonitru c. 22. refert?

que in ea frequentiusxfulminaimpingere.

E

Refp. Calorem polífe liquores addenfare, fi ii

". ficcam

f

"Tutulus . L. ». EZementag

729

|

ficcam exhalationem admixtam contineant, - poffit, quia periti vinitores!

,cum inprimoflore

uti pstetin falis, nitri, fulphuris, & fimilium

vitis efl, condenfata relinquit, poft florem au-

corporum generatione. Cum ergo etiam ful-

tem auferunt, ut radiis folis tangi queat.

men virium calidis exhalationibus confperfum

CCiI. Probl.14. Curfulmen quandoquerem

attingat, nec idob liquoris copiam, aliamve

tactam diffipat, nec tamen adurit? Refp. Tale

cauíam penetret, ideo exteriores illius partes

fulmen. plerurque craffius valdeque conglo-

circumquaque addeníat, & indurat, unde iis-

batum humidifpiritus coacti admixtionem ha-

dem vinum quafi corio inclufum detinetur,

bere, ac proin & tardius moveri, atque ob craf-

quod credibilius facit Albertus exemplo Pfelii

fitudinem fuam, & moram omnia quidem in-

herbze, quze vino admifta replet ipfum humo-

tus & extra denigrare, & incenfo fumo vefti-

re vifcofo,quem cum vinum infito calore ad ex-

gium fuirelinquere, verum ob vimimbecillam

tremitates diffundat, hinc idem vinum veluti

& vaporis copiam non amburere.

crufta quadam obducitur, qu2e per aliquot dies

CCIII. Probl. r;. Curfulmenretiainipfisa-

adeo pertinaciter durat, utn

"

quis jacentia comburit? Refp. Talis fulminis

fe vinum dilabatur.

ecíracto etiam ya-

H

pammam multum fuülphureze, vifcofzeque ma-

CXCVII. Probl. 9. Cur autemalias vinum;

terize continere, itautinaquam miffa, materi-

ut Lucretius refert,uta fulmineillzefo dolio ex-

amqueignibusopportunam nacta,poffitardere.

hauftum fuit. Refp. Id forte propterea conti-

CCIV. Probl.16. Curea, qux fulminefe-

giffe, quod dolium tale rariore fübftantia con-

riuntur, prius intremifcere folent? Refp. Id

ftiterit, adeoque fulminis vilaxatum facile fue-

ob vibratum aerem, quem igneus halitus ante

rit, & fecundum omnia latera rarius fa&tum ,.

fe preffit, contingere; nam tefte Ariftotele &

"unde igneus fpiritus fine difficultate inid fere-

Seneca neceffe eft , fulmen przemittere fpiri-

cipere potuit, & vehementia caloris fui repen-

tum plurimum, & agereante flatum congloba-

te vinum exiccavit, & abfumpfit.

tum, acatergo ventum & aerem quafitrahere,

.CXCVIII. Probl. 1o. Cur vinum fulmine

metu fcilicet vacui, cum jam vaíto impetu in

concretum, ubi iterum liquefa&tum fuerit, fi

aerem fulmina inciderint.

"potetur, exanimat, aut amentiam inducit?

. CCV. Probl. 17. Cur fulmen quandoque

Refp. Caufam effe, quod fulmen illud in fe no-.

pilos illaefis czeteris animalis partibus adurit?

i

xias qualitates fulphuris aut alterius fimilis

Refp. Id ex vaporis aut halitus debilitatione

materiz contineat, quibus fit, ut non folum

contingere; cum enim nimis deb lis & divari-

dejecti, fed etiam afflati tantum fulmine quan-

catus fit, etiam ipfum fulmen non ulterius age-

doque dejiciantur, licet epetalis dejectio in

re, aut aliud alterare propter flammoe fuze de-

metum potius, aut nimium aeris impulfum,

referenda fit.

"

Y

bilitatem poteft, pilostamenadurit, quia fic-

ciffimi funt,, atque adeo facillimze incenfionis.

CXCIX. Probl. 11. Cur ferpentes aliaque

- CCVI. Probl. 18. Curfulmen quandoque fo-

venenata fulmine percuffa venenum amittunt,

lacolliaureaornamenta, &nullam aliam eti-

econtrario vero, quae venenum non habent, il-

am exanimati hominis partem lzedit, uti Orofi-

lud concipiunt? Refp. Rofterioris experientize

us l. 5. c.15. filize Lucii /Elii Equitis Romani

rationem effe, quod fulmen, ut ante dictum, ex-

contigiffe fcribit? R. Id inde provenire, quod

MC WW QU TU o OE UP 1 0 5

halationes malignas & venenofas admixtas

vires fulminis ex liquefactioneauri,velaliarum

habeat, quas proin in rem non venenatam

fimilium rerum fibi refiftentium diffipatione e-

transfundit. Rationem vero prioris experien-

languefcant, ut nihil amplius in cutem poffint.

tize effe, quod vel venenum illud vifua exurat,

. CCVIIL. Probl. 19. Curomnia fulmine iQa ,

vel venenis utriusque contrariis in fe mutuo

uti Ariftoteles refert, contra ipfum fe fulmen

tamdiu agat, usque dum utrumque alterum

attollunt, ita ut homo quidem faciem erigat, in

ad mediocritatem quandam traducat & ita ve-

nenum effe definat.-

z

:

arboribus vero quzedam quafi hoftilia furgant,

imo.utrefert Plinius, hominum & animalium

--- CC. Probl. ra. Curhominem facilius

; qxuam:

capita ad fülminis exitum fpe&ent ? Refp.

animalia czetera, fulmen nulla fzepenota exte-

Ligna diffracta , & halitau fulminis exiccata.

rius facta interficit. Refp. Rationem effe, quod

fuas contra hoftem quafi criftas erigere, ficut,

homorariori carnis conftitutione, quam ani-

experientiatefte , membrana quoque a fole ex-

malia, fit praeditus, neque pilis adeo, cortice,

;ï

iccata contra calorein folis exurgit; hominem

vel fquamis, fed molli cuteintegatur, ut exte-

vero faciem forteideo attollere, quia fulmine

rioribus proinde minime lzfis ad interiora

i&us, quafi attonitus redditur; naturale enim

membra tranfeat fubtilis exhalatio, quae fi vi-

eft, uthomo fe contra nocivum repente fuper-

- fcofa & magis compata fuerit, exteriora vel

veniens dirigat, aut certe id accidit ex ictus

aduret, velcolorelucidofaltem inficiet.

ipfius impetu, qui vertit ea , quze percuffit ,

XCCI. Probl. 13. Cur praeomnibuslignis vi-

contra impetum.

tis fulmine frequentius aduritur? Refp. Cau-

CCVIII. Probl.2o. Cur vigilantes ictu fulmi-

»

fameífe, quodalialigna poros obliquos habe-

nis perculfi conniventibus oculis, dormientes

ant.atque ad^o fulmen in profundum fui non

vero apertis reperiuntur? Refp. Id accidere,

admittant. Vitis vero meatus reCtos habeat,

quod vigilaas animadverfo fplendenti fulgure

itaque difpofitos, ut cortice nunquam bene fibi

claudatoculos inpe laefos; alter vero repente

cohzerente fülmini fint expofiti, idque pereos

tactus oculos aperiat, toto corpore commotus,

facilead medullam. & animaelocum usque fe«

uti animalia caetera bombardarum globis tra-

feinfinuare poffit, unde viti natura latiora de-

jecta in fomnis, apertis oculis, dum expirant,

dit folia, quibus fe fuosque fru&us defendere

fubfiliunt , natura reluctante.,

L2 24

CCIX.

R. P. Lohn, Bibl.xMan. Zom. L.

739

Bibliothece Manualis' Concionatorice

CCIX. Probl.2:. CurlaGecitius, quam

feptentrioneoritur, fed medium quafi tenet ;

ut qui ficut in vicino utrique eft, ita utrius-

ä

alio humore ignis a fulmineaccenfus extingui-

tur? Refp. Caufam vel in majorem ejus den-

ue etiam qualitates participat.

fitatem, velcerte in alias qualitates igni tali

-CCXTIL. Probl.8. CurFavoniusidem ho-

ris pomeridianis,

& non mane fpirare folet?

6

contrarias, & nobis a pofteriori duntaxat co-

Refp. Rationemeffe, quod folehumorem dif-

enitas neceffario conjiciendum vi,glgri.

fundente venti potiffimum oriantur ; nam hu-

mor, quiantea concrefcebat , tabefcere inci-

T

ä

pit, cum vis caloris in propinquo eft, itaque

De vmti;.j

ventum excitat. Cum ergo Favoniusab occa*

fufpiret, merito pomeridianis potiffimum ho-

-^CCX. Probl.r. Cur folus ventüs coecias

0

exotuni numero ventorum nubes cogit ? Refp.

risoriri dicitur, tunc enim fol ad ejus locum

Dupliciexcaufaidfieri. 1. Eft, quod ventus

accedens, humores invadit, & calore fuo in

ventum convertit.

(

adverfus eodem tempore reflet. 2. Eft, quod

de locis eminentioribus fpiret ; nam partes,

CCXVIII. Probl. 9. Cur Euro fpirante o«*

l

quae ad folem orientem vergunt, eminentio-

mnia majora videntur? Refp. Id fieri, quod

eo vento aer obícurior, caliginofiorque red«

res funtillis, quzetenduntad occafum , unde

etiam majoriimpetu ventus vagatur, & nubeg

datur, conftat autem aere nubilo ob refractio-

q

ipfas congregare poteft, & rotare.

*

*

nem omnia majora, quam fint, videri.

excuffi nuä

CCXIX. Probl.1o. Cur venti fuüturi indi-

tl

CCXI. Probl. 2. Cur venti qui

bibus faeviunt, imbre fuperveniente mox cel-

cium eft, fiperaerem multzearaneze ferantur?

fant? Refp. Caufam effe, quod venter nubi-

Reip. Rationem effe, quod aranea fuo opere

fungatur,cum ccelum ferenum eft; feruntur au-

um origo fit talium flatuum , undefi venterhic

aqua expreffa confidet, hoc ipfo etiam ventum

l

tem fila, quoniam refrigeratus aerin terram

éonfidere, necefífe eft.

corruit, refrige

brius qbam

dium eft.

i

xfatio autem hyemis primoxft-

. CCXII. Probl. 3. Curaquilo cre

l;rrz- Cut5 ! fi v&ntus mahe

aufter fpirat? Refp. Arift. Id fieri , quod a-

quilo parti orbis terrarum habitatze vicinus fit,

ceperit, toto propemodum die durat?. Refp.

Quemadmodum omnis conftitutio femel facta

atque idcirco latere non poffit; aufter vero,

t

quia e longinquo admodum venit, nifi valde

preevalida eft, ita ventum quoque, cum fole

[

vehemensfit, venire non poteft, fed

:

oriente vehementiffimus fit ,

hoc ipfo etiam

citiuï

confumitur , quam ad nos veniat.

longi-usvpr—otrahi poffe.

(

- CCXIIL Probl.4.iCur Aufter noni

ncipienä,.

l

fed definens imbrem affert? Refp. Id duplici

^. TV. :

ü

ex caufa contingere. r. Eft, quod aerem co-

— De terra qmotu.

gat e longinquo, quo coacto, aqua exprimi-

tur. 2. Et, quodauftroincipiente calidus ad-

CCXXI; Probl. r. Cur terrae motuä in fe-'

hucaer fit, utpote qui profectus fit a calore,

ptentrionalibus terris raro contingit ? Refp.

rationem effe, quodiniislocis ob nimiam fri-

Vi

proceffü autem temporis refrigeratus , in af'

q

uam melius mütari poffit.

gorisinertiam haud ita facile in terrze fpecu-

)

CCXIV. Probl.5. Cur tempore hyberno

bus exhalationes gignantur , fecus accidit in

plagis ad 2equatorem vergentibus.

lt

venti veniantaboriente , zeftivo autem ab oc-

CCXXII. Probl.2. Curterrze admo

dum ca;

à

cidente? Refp. Hocpropterea fieri, quod fol

occidens nobis nubes poft fe relinquat ob va-

lidzeraro quatiuntur? Refp. Caufam effe, quod

fpirationes in talibus locis zeftu nimio confe-

poresattra&os, exquibus poftea Favonii ori-

untur; quia vero tum incolis inferioris hemis-

ftim diffolvantur, & evanefcant, atque adeo

phzerii oritur, ventum illis ab oriente produ-

omnem terrae motui materiam fubtrahant.

;ä

CCXXIII. Probl.3. Curloca cava & fungo-

cit, econtrario vero cum partiinferiori occi-

dit, apud nos eodem modo ab oriente tales

fa frequenter terrze motus fentiunt, uti videre

ventos caufat , & fi quem forte jam productum

eftin Phrygia, Italia , Caria, Lydia, multisque

I

aliis regionibus? Refp. Talia loca prae caete-

l

inveniat], tum auget illum, & confequentet

majori impetu vagatur.

ris concuti,quia ob cavitatem fuam aeri copio

CCXV. Probl.6. Cur venti, cum frigidi

fo acceffum przebent, atqueadeo majorem ha-

bent ad generandos halitus commoditatem.

fint, magis fzepe, quam folipfe exiccent?

Í

Refp. Rationem effe, quod fol vapores qui-

Alibi autem nonfunttales cavernze , aut certe

dem e terra evocet, fed tamen relinquat, at-

coelo patent, adeoque fecurze funt, quia libere

praeconceptum fpiritam exhalant.

que adeo perillos magis humectet; venti au-

Cur montofa fæpiuä

t

tem non tantum evocant humores , fed om-

CCXXIV. Probl. 4.

t

nino fecum abducunt, unde magnam

"

terrae motus fübeunt; quam plana? Refp. id

oriri ficcitatem neceffe elft.

i'nde

fieri ,, quod montofa loca ordinarie fpecubus

& cavernis abundent, unde ob caufam priori

CCXVI. Probl. 7. CurFavonius ventorum

omnium fereniffimus & jucundiffimus eft?

problemate allata

k

m magis apta funt Hatibu:f

generandis.

[

Refp. Caufam effe, quod ipfe prae reliquis

" CCXXV.

optimam qualitatum temperiem poffideat ,

'Probl. s. CurInfülzetam frequen-

nam neque calidus nimis eft, ut qui de meri-

ter concütiuntur,uti non fine damno fzepius Si-

t

2e, & aliae

þilia, Eqboeg, Tyrus, Lipara, Molucc

die, ortuque fpirat; neque frigi'cl?u"s,-'2^ utqgig |

—

Ztulus L. Elemenia.

13l

expertze funt? Refp. Idinde contingere, quod

quilibet fub peculiari & propriareiïexionis an-

ob antiperiftafin circumjecti liquoris multum

gulo illam intuetur.

fulphuris & exhalationis generent, atque adeo

CCXXXIII. Probl.6. Cur fübinde'duplices

ampliorem motibus materiam fuppeditent.

apparentirides? Refp. Id abiterata reflexio-

CCXXVI. Probl.6. Curarenofa &ex limo

ne radiorum provenire, fit enim fecundaria a

concretararoquatiuntur? Refp. Arenofa ra-

primaria,ficut fecundusParelius a primo,quod

xoconcuti, quia aer ineisinclufus absque ri-

fuadent colores inverfepofiti, cum alias quo-

xa exire poteft ; ex limo vero concreta raro

quatiuntur , quia rece

que & fpeculum, vel aqua prius reddat pro«

ptaculis carent , ut.in

pinquiora objecta; velut fi arbor ad litus füb

AEgypto cernere eft.

aqua appareat, ejus truncus fuüb aqua appa-

- CCXXVII. Probl. 7. Curanteterree motum

rens proxime jungitur trunco vero in litore

quandoque homines füpra modum infanire, &

ftanti , cacumen vero diffidet longiffime.

omnem belluinam feritatem fuperare vififunt?

CCXXXIV. Probl.7. Quomodo irisnatu-

uti in terraemotu Antiochiam fub Leone Imp.

raliter fignificare poffit, non fore proxime

concutiente fattum effe Evagrius fcribit? Ref.

magnam aquarum eluvionem? Refp. Ratio-

Idideofattum, quod vapores & halitus terrae

nem ex trifaria folis ad vapores conftitutione

omnes tum incocti & venenati, priusquam ex-

petendam effe; namquandoque illos omnino

halaverint, fuperficiem terrze infecerint, a

fol difcutit, & fic non concrefcunt in nubes,

quainipfos etiam homines derivati amentiam

necpluviam effundunt ; quandoque/eos acer-

illis vehementia veneni induxere. UndePla-

vatim in fublime eve&tos disjicere nequit, &

tina fcribit, tempore Victoris lII. etiam galli-

tunc affiduiimbres magnaque inundatio con-

nas, anferes, pavones & fimilia animalia ad

tingit. Quandoque mediam quandam ratio-

montes confugitfe.

nemadeosfervat, quia neceorum concretio-

nem difpefcit, nec diu conglobari finit. Cum

8b MIE-

ergoiris ectantum tempore appareat, quando

fol ultimam hanc conftitutionem habet ( nam

X,D.e iride.

quandq nimis graves nubes funt, minus eti-

: CCXXVITI. Probl. r. Cur iris nunquam

am idoneze funt ad radios folis excipiendos )

major femicirculo nobis apparet. Refp. Ra-

meritodicitur. lridemnaturaliter fignificare,

tionem hujus effe, quod, ut nobis appareat iris,

;

debeat nofter oculus ita collocari inter folem

neim.

non fore proxime magnam aquarum eluvio-

.

& nubem, ut polfit duci linea reGa tranfiens

COXXXV. Probl.8. Qui fieri poteft, ut

centrum folis, oculi, & arcus feu iridis. Unde

fit, ut quanto fol eft altior, tanto minus nobis

Loeris & in lacu Velino quotidieiris confpicia-

tur, ficut Plinius teftatur? Refp. Id quidem

deirideappareat, imo fi altior fit4y. gradibus,

nonfemper obnubem contingere, fed propter

nulla omnino iris videatür. Quanto vero de-

preffior fol eft, tantoplus deiride videtur, un-

rorem abundantiusibi repertum, quem dum

radiis fuis affulget fol , ii reflexiiridem faciunt.

defole exiftente in Horizonte totus iris femi-

Aliam etiam caufam iridis quotidianze juxta

circulus apparet.

CCXXIX. Probl. 2. Cur iris circulariter vi-

caftrum Haronisin Italia affert Majolus to. z.

Coll. 17. infine, dum ait, ob Alpium angu-

detur? Refp. Caufam hujus effe, quod e nube

ftias, undefluviidicunt, vapores fuequentes

rofcida radii vifibiles folis, qui rotundus eft,

afcendere, & fol's repercutfünt roridam nu-

adoculum reflectantur, nifiilliradii, qui funt

bem radios admitterein concavo , utita iris

zequales, & faciunt angulos zequales inciden-

effici, & apparere videatur.

tize & reflexionis; tales autem angulos nulli

xadiifolisfaciant, nifi qui incirculum funt di-

SI VII I.

fpofiti, utfufius oftendunt Mathematici.

De nube.

CCXXX. Probl.3. Cur unus color infra

CCXXXVI. Probl z. Curnubesfolem no-

alium apparet ia circulo? Refp. Etiam hanc

bisobtegunt, adeo ut nullum ejus veftigium

ONMWET CIONNN

rationem effe ex optica defumendam , quia fci-

cernipoílit, & non perinde maria & flumina,

licet planorum fuüblimium una

quamvis profundiffima & denfiore corpore,

acfi effetinfra aliam.

pars app?ret ,

idemfaciunt? Refp. Aliqui, nubemfe habe-

readaquam, ficut pulvis ad vitrum fuum,

CCXXXI. Probl. 4. Curnon fotum corpus

quod conficit: Unde ficut vitrumintegrum fua

folisinnuberofcida, utinfpeculo, apparet?

Refp. Caufam effe, quia guttze nimis minutze,

diaphaneitate , continuo corpore, ac plana

i

forma acfüperficie transmittit objeCtarum re-

& minus continuze funt, ut adeo non polfint

rumformas, itain aqua maritima vel fluvia-

totum corpus folare refle&tere ; confufe ergo

tantum, & concifetamen ad nosrefle&unt, ut

tiliidemfieri; ficut vero pulvis, in quem vi-

fitinGalaxia, ubiloco ftellularum lumen al-

trum refolvitur, ex defectu continuitatis non

x

reflectit obje&as formas, ita & nubes, quia

bum videmus.

T

corpus habet difperfum , direGionem trans-

ä

CCXXXII. Probl. 5. Cur non iufrà arcüm

pofitarum rerum non poteft habere, quando-

etiam color folis apparet? Refp. Ibi non effe

quidem corporis plani fuperficiern nullam ha-

angulum reflexionis, & incidentize, requifi-

bet, unde vifi va vis dirigatur in objectum.

tum ad vifionem, & hinccolligitur, quemvis

CCXXXVII. Probl. 2. Cur nubes non de-

videre peculiarem & propriam iridem, quia

cidant, fedfufpeníze hzereant, cum tamen ex

ao

^

ä

| R. P. Lohnu. Bibl. /]Waäz. Tom. £.

Zz'xzz

aqua

3

T9*

Bibliothecæ Manualis Concionatorie

D

aqua fa&ce fint , atqüe adeo nat&üraliter deor-

CCXLII. Probl.4. Quifieri poteft, ut plu-

[

fuminclinent? Refp. Illas fufpendi partim vir-

vize decidentes guttulis fuis homines necent,

1 l

nam , ut Majolus ex. 4.1. derebus Sinarum re-

tute caloris impre(li adhuc remanentís; pat-

tim beneficio exhalationum calidarum vapo-

fert, in novi orbis regione Mexicanatantoim-

petu & magnitudine guttulze irruentes ingru-

ribus permixtarum ; partim ob inclufum ae-

unt, ut homines necent? Refp. Id fieri poffe na-

rem , & maxime ob fui latitudinem, cui infima

regio aeris fübfidet, quam nubes ob latitudi-

turali gravitate ; quemadmodum enim alia

nem fuam fecare non poteit.

corpora gravia v.lg. lapides frequentius iterata

|

CCXXXVIIIL. Probl. 3.

Quomodo nubes po-

percuffione tandem opprimunt, vitamque adi-

— 80 ( . 09 085 fs — À

tuerunt attrahere pifces , carnes, lapides,

munt, ita &aqua, dummajores gravioresque.

c

guttas inhominum expofitorum caput dejicit,

fanguinem &c. Conftat enim hzec omuia ex

nubibus depluiffe? Refp. Conimbr. animalia

tandem omnino vjtam exturbare plqgtu.it.

quod attinet, ficutin paludibus, locisque cce-

nofis velalibi ex putrefcente materia , colubri ,

CCXLIII. Probl. s. Quomodo fïeripotuit,.

uttamgrandes quandoque lapides de ccelo de-

pulices, vermes, rubetz, mures &c. paffim

pluerent; nam , uti Majolus l. c. teitatur,

r m

oriuntur, ita nil mitum effe, fi pluvio coelo,

f

concurrentibus vel in aere ipfo, - vel in terra

ann. Domini t j9o. ex aere lapides ceciderunt

ovimagnitudine; imo an. 1j ro. ininfubribus

confimilibus caufis, fübito quorundam anima-

dicuntur faxa tam grandia cecidiffe, ut unum

lium ortus contingat. Quod adfanguinem ve-

ro & lac attinet, dicendum putant, quando

habuerit 120.libras, fueruntque filicibus du-

riora, odorefülphureo? Refp. r. Saepe talia

iis pluit, non habuiffe illa veram, fed adum-

faxa a Deo fuiffe in vindictam hominum pro-

ä

bratam tantum faaguinis aut lactis formam ,

cum hzec non nifi a principio vitze conjuncéto

du&ta, uti contigiffe crediderim anno 1496.

quando juxta oppidum Munchbergen ejusmo-

oriri, experientia doceat. Aliitamen putant,

dilapides ceciderunt hominum vultus & dia-

vehementem folis calorem e locis cruentis,aut

aliquo rubenti fucco madidis, humorem fane

dematagerentes? Refp. 2. Quandoque etiam

ex naturalibus caufis decidere potuiffe, fi vi-

euineumattrahere, quiuna cum pluvia deci-

delicetper ventum ea fublata fuerint, vel ni-

dat, eamqueintingat, quod fimiliter delattea

pluvia dicendum. . Majolus vero & alii putant,

mio frigore conftri&is vavoribus & tali modo

inter fe compattis, generati fuerint.

nubes vim fuam attrahendi a ventis accipere,

quorum beneficio, maxime Ecnephize corre-

- .CCXLIV. Probl. 6. Undetanta copia aqua-

ptos e mari pifciculos, aut aliasres in locum

rxum quandoque pluviis tam longinquis fup-

alium projiciant.

petit; nam Petr. Hifp. teftatur, in Uraba no-

$.

IX.

viorbis Regione majorem anni partem pluviis

tranfigi. Evagrius quoque apud Majoluin te-

De píuvia.

ftatur, Conítantinopoli tam ingentem quon-

CCXXXIX. Probl. i. Cur quandoque, fi

dam pluviam cecidiffe, utadtres vel quatuor

certo diepluvia cadat, uti de die S. Medardi

diesaquaeinftarfluviorum de celo praecipita-

opinantur ruftici ; totis 32. diebus, aut lon-

rentur, & montes illarum violentia in plani-

giori tempore pluviae cadant ? Refp. Id pro-

tiem deprimerentur, totique pagiin difcrimen

ptereafieri, quod tunc certaquaedam conftel-

exitii venirent? Refp. Talem copiam fzepe ex

latio oriatur, quse fingularem vim habet ad

ipfafoli conftitutione & fyderum, quorum a-

pluvias excitandas, atque ideo etiam Pleia-

fpe&tui fubje&a eft talis regio, influxu prove-

des a pluendo vocata eft. — Sic etiam multos

nire QuandoqueveroaDeoimmitti, ficut fa-

imbres àjuntoriri, quando Saturnus cum Jove

&um creditur anno Domini 1490o. quandoin-

conjungiturin cancro, fcorpione vel pifcibus.

crebeícente fzevitia Turcze in Chriftianos tan-

CCXL. Probl 2. Cur quandoque guttze

ta Conftantinopoli procella iterum decidit , ut

grandiores , utiin nimbo videmus , decidunt,

30oo. homines & 8oo. domus abfumptee fint.

quandoqueminores, utinimbre? Refp. Ra-

Quandoque ex aliis caufis naturalibus contin-

tionem effe, quod frigus aerem longe lateque

cit, undepoftea tantze, & tam perniciofein-

nonnunquam occupet, & przecalidus aer in

*

undationes fluviorum fequuntur, qualis fuit

zeftate nubis concretionem ambiat, tuncenim

anno 1421. juxta Dordracum, ubiexinunda-

zeftus per antiperiftafin frigiditatem fortiorem

tione Mofze fluvii ac Walis 70. pagi fubmerfi

reddit, que plures partes fluidi liquoris vel

funt, & centum millia hominum perierunt.

rorantis nubis addenfat , & multas guttulas

inunam cogit; quod fimiliter absque antipe-

CCXLV. Probl. 7. Potuitnefieri naturali-

riftafi preeftatfrigus brum?e tempore.

ter diluvium, quototaterra tempore Noe ob-

rutafuit, &fepulta? Refp. Negativam qui-

CCXLI. Probl.3. Quifit, utinaliquibus

locis toto annonunquam pluat? Refp. Id tri-

dem fententiam Conimbr. probabiliorem. vi-

pliciex caufa contingere poffe, vel quia fcili-

deri! necenim, ut inquiunt ipfi, tr. 8. in lib.

met. c. Io. congruebat, ut naturae Author

cet nimis frigidze funt regiones, ut Scythia;

velquia nimis calidze funt, ut /Ethiopia; vel

Deus fic caufas phyficas componeret , & di-

quia quandoque venti, a quibus exfpectanda

fpenfaret, utuniverfum ordinem per fe inver-

tere, & totamterram, quam homini incolen-

eratpluvia (hos enim multum conducere ad

pluvias experientia docet ) rari admodum aut

dam dedit, obruere aliquando poffent, ideoque

nulli exiftunt, uti in /Egypto fieri volunt Co-

Deus fublunaris mundi diuturnitati confu-

nimbr.

lens, eum contrarüs calido & frigido ficco

[

Titulus L. Element;z.

733 |

& humido attemperavit, ut unum quodque al-

poteft, utin fupremo vertice aliquze adhuc

terius fibi adverfarii licentiam cohiberet. Ve-

nivis reliquize maneant.

:

rum non video,quare Deus, ut Author naturee,

CCLI. Probl.4. Cur fol in füpremis mon-

b

petfe, velper fuos Angelos non potuerit im-

tibus calore fuo nives non liquefacit ? Refp.

plereomnes cavitates aquarum montibus, aut

Etiam hujus rei caufam effe, quod nix adeo

aliaterra, atque adeo ad eum ftatum deducere

quoque profundafit, ut a folis radiis penetra-

aquam,quem ab initio creationishabuit,quem-

ri non poílit; quandoque vero in cavitatibus

queipfa naturaliter requirit, fcilicet ut per mo-

montis ita abíconfa jaceat'ut omnino a fole

dum globi totam terram circumdet. Atque

nonirradiari, autcalefieri poffit.

ideoetiam Seneca, & Avicenna,& alii affirma-

CCLII. Probl. 5.-Qui fieri poteft, ut in Tar-

tivam fententiam probabiliorem cenfuerunt.

tarorum Regione nix media in zeftate cadat?2

Idtamen facilius concefferim, modum illum,

Refp. Idevenire poffe, ob fideris alicujus val-

quo Deus diluviumillud caufavit,extraordina-:

defrigidi influxum, & alias caufas extrinfe-

rium fuiffe, dum fcilicet cataractas coeli, fcri-.

cas ftigus intenden

hs

tes, unde poftea neceffe

?

pturatefte, aperuit( id eft, ccelosaperuit, ut

fuit, aquam in nivemconcrefcere.

aquze,'quze juxtaaliquos funtfüpra coelum fir-

CCLIIL Probl.6. Quomodoin nive vermes

1namenti, defluerent , vel ut Conimbr. putant,

generari, & viverepoffunt, utiinaliqua Re-

nubes in aere congregavit, folvitque ) & tan»

gione fieri Strabo apud Majolum teítatur?

tam aquarum copiam in terras effudit, quae

Refp. Hoc fieri poffe percalorem , quem ni-

tamen poftea paulatim fe in fübterraneas fpe-

ves per antiperiftafin cohibent intra terram,

cus conglobavit, &in vapores, & aerem abiit,

unde fi poftea putrem materiam inveniat, ex

efficaciori fecundse virtutis concurfu.

4

eavermes, perindeacalias, generari poffunt.

CCXLYVI. Probl.8. Qui fieri potuit, ut quan-

CCLAV. Probl.7. Veramneeft, quod di-

doque cineribus plueret, fic enim fac&tum effe

cunt nonnulli, in cryftallum fcilicet nives

Conftantinopoli, Zonaras & Niceph.teftantur? -

quandoque concreícere ? Refp. Ita Conimbr.

cum Alberto M. Plinio, & aliisfentire, quod

Refp. Id duplici modo contingere potuiffej fci-

licet, vel ut nubesipfa ob denfitatem fuam ac-

illi probant ex eo, quod cryftallus non repe-

cenfa ignem diutius retineret, & fic incineres

riatur, nifiubimaximehybernze nives rigent,

uti in Alpium cavitatibus.

Unde ipfam ple-

redacta decideret, uti Majolus putat; velutex

montibus igniferis talis materia vi ventorum

rumque a locis inviis fune pendentes extra-

inaltum delata iterum decideret.

hunt, atque hinc etiam nomen eryftalli defum-

ptum volunt; xwwe- enim glacies & 74

CCXLVIL. Probl.g. Curbruta tempeftates

& ventos, aliaque hutusmodi, magis przefen-

contrahere fignificat, atque adeo idem eft cry-

ftallus ac glacies vehementia frigoris in lapi-

tiunt, quamhoimines? Refp.D. Thom.l. p.q.

demobdurata. Id autem Seneca fieri ait, ob

$6. caufam effe , quod, cum bruta non intelli-

gant, proindeque fenfuum functionibus omni-

tenuiffimas aquas, quaefacillime congelantur

frigore, quandoquidem illa ipfa aqua coeleftis

no vacent, cocleftem influxum & aeris qualita-

plurimum , terreni autem minimum habet;

tes magis perfentifcant, quales cum alteran-

tur, quzedam faciunt, quod compertum eft ,

Unde, cuminduruerit, longioris frigoris per-

tinacia fpiffatur magis ac magis, donecomni

nonfieriabiis, nifihacautillatemporum mu-

aereexclufoinfetotacomprimitur, &humor,

tatione impendente, cum igitur hzec fzepius

quifuerat, lapisefficitur. Non nego tamen,

liumrerumhabuere.

hominesnotaffent, ea ut naturalia figna ta-

etiam aliis inlocis reperiri, nam, utajunt

Conimbr.in venis tam metallicis, quam pro-

N

pris, ut aliila

S x

lus invenitur.

pides pretiofi, ita & cryfïäl,-k

.De nivt.

S.XIL-

CCXLVIII. Probl. r. Curnivesin alto ma-

fi nunquam cadunt?2 Refp. Probabiliter hoc

'Dg glacie.

inde provenire, quodfalfedo marisutpote ca-

CCLV. Probl. :. Cur vituli marini, aut

lidior prohibeat, quominus vapores inde ge- -

Phocze adeps prohibet, 'ne aqua in glaciem

nerati, &in altum elevati, fufficiens frigus

concrefcat? Namita Majolus teftatur in Aqui-

admittere atquead

&

fint.

eoinnives 'conden/falfi pof-

lonaribus Regionibus incolas, quod gelu du-

ratum eft, prius effriugere;, poftea adipe vi-

CCXLIX. Probl. 2. Qui fieri poteft, utin

tulimariniperfundere, neiterum concrefcat?

aliquibus montibus perpetuo nives durent ?

Refp. Id fieri forte, quodadepstalis ob natu-

Refp. Id fieri tum propter altitudinem illo-

ramanimalis multum caloris acceperit, eum-

rum, tum propter frigus ; tum obnoétes etiam

que obtenacitatem fuam diutius retineat , un-

—

quandoquelongiores , quz frigus non modi-

defit, utaquamcongelari non patiatur.

ceaugent, atque adeo nives confervant.

CCLVI. Probl. 3. Quomodo glacies per

CCL. Probl.3. Curfaltem in Aethna mon-

zeftatemin cellis affervari poffit, & a liquefa-

te propter fubje&os ignes nonliquantur? Refp.

&ione defendi? Refp. Id fieri propter frigus

Caufam forte effe , quod ignis illetotum mon-

cellarum, quodcum eo tempore majus fit ob

tem pervadere non poffit calore fuo , . fed ad

antiperiftafin, hinc fine difficultate glacies in

certumtantum fpatium pertingat. Dnde fieri

iisdem affervari po' eft.

A 223

CCLVIL

134

Bib/iothecæ Aanualis Concionatoriam

n'

CCLVII. Probl. 3. Qui fieri poteft, ut gla-

CCLXIL Probl.2. Quse caufa fit, quod

ei

magnes ferro adjutus & armatus plus trahat ,

q

cies in mari feptentrionali reperiatur, quod

(d

tametfi in litus extrahas, ipfum tamen litus

quam fineferro , nam Lud. Alcazarteftatur, fe

Íponte deferat, redeatque in mare, nemine

magnetem habuiffe, qui absque ullo ferri ali-

mento vix 5.uncias ferri attollebat; Virgula

prorfus movente? Alia vero, ut videreeft apud

Majolum coll.1o. circa finem, licet magnis mo-

vero ferrea applicata adjutus plusquam 200.

libuslitori appellatur, fitamen crufta ejus af-

unciaselevabat? Refp.Forerus, id propterea

fervetur, quamvis magna diligentia occlufa,

fieri, quod ferri praefentiam tanquam condi-

tamen ftatim difpareat, & illico evanefcat ?

tionem fine qua non requiratad virtutem fuam.

Refp. Majolus hzec infcfutabilia & arcana ef-

exercendam , ficuti videmus vinum & fimilia.

fe, ac preinde rei hujus rationem inquirere,

requirere calorem & tanquam conditionem,

ul

jil

autaudacis aut curiofi effe, fed nec ego , fi vera

ut poffintfuam virtutem exercere, &calorem

hacíunt, aliam caufaminvenio, nifi fympa-

novum & actualem producere.

e

thiamtalis glacieicum fua aqua, ratione cu-

CCLXIII. Probl.3. Curmagnes femper ad

gl

feptentrionalem Polum fefe convertit? Refp.

t

jus femper vult effe conjuncta cum reliquis

4

partib'us.

Non deeffe, qui putent,

anc vimex iis eífe,

€0i

qui nos naturam mirari voluit, fcire noluit.

Cg

A Af

Forerustamen &aliiputant, probabiliter di-

L2

De melle.

ci poffe, partes czeli utrique polo vicinas ob

dü

t

occultam naturze confenfionem & fympathi-

Di,

CCLVIII. Probl. 1. Cut mellis infim& pars

am, id per attractoriam qualitatem aliquam

I

Jaudetur, cumtamen olei füumma , vinimedia

praeftaread eum modum, quofol herbas quas-

ni

commendetur ? Refp. Caufam effe, quod, opti-

dam , ut heliotropion & fimiles fecum vertit ;

Ré

mum mel cum habeatur; quod minus fiuit, &

aut forte etiam dici poteft, hos effe&us pro-

foli

venireab aliqua qualitate infita ipfi magneti ,

quafi faccharum concrefcit; taleverofuo pon-

Ü

dereadimalabitur. Atoleum id excellit, quod

ut ficut per certam qualitatem ferrum adfe tra-

Jus

nitidius eft & defcecatius, magisque aereum,

hit, ita peraliam occulta vi illud dirigat, ac

tüi

hocautem, quialevius, innatat. Denique vini

impellat ad mundi polos.

ài

visin caloreconfiftitqui, ut noxam fugiat, ma-

CCLXIV. Probl.4. Cur magnes diverfisin

(

xime colligitur circa medium, inferior autem

locis diverfimode polum refpicit ; fic enim

&

pars fzeci vicinafordefcit, & faporem amittit ,

compertum effe multis experientiis docet À-

fumma ab aere proximo laeditur, namaerem

fü

cofta apud For. inth. demagnete? Refp. Cum

fit

vino infeftum effe, ex eo colligitur, quod do-

Conimbr. caufam effe, quod attractoria coeli

t

lio pleno vinum minus vapefcit, quam femi-

vis , autinfita ipfi magneti diverfis in locis alio

a

pleno, tum quod munitum operculis extrin-

& alio modo attemperetur, tum ex vario fy-

H

fecusillitis , vel fübtus terram defoffum, quo

deruminfluxu, tumex elementarize Regionis

aer non pertingit, diutiffime confervatur.

proprietatibus ibi dominantibus.

Certum

a

CCLAIX. Probl. 2. Eftne faccharum a melle

quippe eft, non modo a fübje&a'terra, fed

of

diftin&um, an non? Refp. Affirmative cum

etiam ab ipfo mari corpora füblunaria varie

t

Galleno, qui ficloquitur: Saccharum, quod

mutari &affici, hinc naufea illa navigantium

d

ex Índia, atquefelici Arabia convehiturin ca-

hincvina quzedam, quzein Hifpania nemo bi-

lamis, ut ajunt, & ipfum mellis eft fpecies , mi-

bere poteft, fi per certamariatransportentur,

fe

Sc

nuscerte noflrate dulce, fed adfimiles ei vires

dicuntur potabilia; odoremque ac faporem

)u

obtinens, quod ad abftergendum, deficcan-

gratiffimumadipifci; curergo non etiam fieri

dum & digerendum attinet. .

poífit, utferreus ftylusin pyxide pro vario fi-

b

tuloci, ac maris natura ita afficiatur, ac al-

li

CCLX. Probl.3. CurinSardinia mel ama-

V]

rum gignitur, atquein Heraclea Ponti mel in-

teretur, uttractoria illa vis non poffitillum di-

venitur, quodquiedunt, bibuntve; non fecus

re&te ad polum convertere, fedfaciataliquan-

q

affluidantur, quam qui aconitum hauferunt,

tulum declinare.

j

Ve

ideoque mente abalienatur,& fudore diffluunt?

CCLXV. Probl 5. Cur magnes ignitus

gt

Refp. Rationem effe, quodapesinibi melleum

ferrum non ampliustrahere poteft? Refp. Id

fe

rorem ex abfyuthio & aconito colligant: nimi-

non propterea fieri, quod calo: ignis fit qua-

d

yum natura, inquiunt Conimbr. hic c. 9. uti a-

litas magneticze virtuti contraria, fed quod

pibus cufpides & quidem noxias dederat, ita

ita ponatfubjectum , utamplius effe&tum for-

t

& in ipfomelle, quod dulcedineallicit, vene-

tiri vis illa non poffit.

N

gl

&

num mifcuit , ut cautiorem , minusque avi-

CCLXVI. Probl 6. Cur magnesinproefen-

dum faceret hominem.

tiaalii aut adamantis ferrum trahere nonpo-

d

teft; (icenim Plinius & S.Aug.teftantur ? Refp.

i

E. XIUL

l

Id fi fiat, in folam Antipathiam referendum

De magnetre.

effe, quaeinter ta

)

lia eptia; & magnetem in-

tercedit.

CCLXI. Probl. r. Qua virtute magnes fer-

CCLXVII. Probl.7. Cur/magnes magnetem

1

rum attraherepoteft? Refp. Ab eoemittiqua-

nontrahit,cum tamen magnes fit quzedam fer-

|

litatemattra&ivam, quaeper medium proro-

rifpecies? Refp. Rationem effe,quod nihil in fe

zata, tandemin ipfoferrorecipitur, eiqueta-

ipfüm agat, uti experientiacompertum habe-

Í

lem impulfum, qualem cernimus, imprimit.

mus$; namnequeignisinignem, nec aliud ele-

mentum

RA

/

N

Titulus. L.

FElementa.

135

mentum in fimile fibiagit ; quid mirum ergo, fi

ftianiauro abundarent, vitiis nimium alimen-

etiam magnes in alium magnetem agere non

tum iubminiftraretur, juxtaillud Poetze: Kf-

queat, nifi forte fpurius fit,qualem effe magne-

fodiuntur opes, irritamenta malorum. 2. Ut

E

tem Hoaematiten in /Ethiopia Plinius teftatur.

Ethnici, quia inalteroorbe praemium benefa-

&orum recepturi nonfünt, in hoc faltem tem-

CAPUT VL

De . metallis,

porale caperent, quam ob caufam etiam apud

nos plerumque mali homines ditiores íunt. J-

$

I

Quia autum etiam fugientes fequitar, uti te-

De auro.

ftatur Salomon Ecclef. c. 1. dicens: Sidives

fueris, noneris immunisadeli&o; fienim fe-

CCLXVIII. Probl. 1. Qui fieri potuit, utau-

cutus fueris, non apprehendes & non effu-

rumin agris fatum crefceret, nam Arift. dead-

gies, fipraecurreris. Conftat autem Ethnicos

mir. c. 45. memorat, in Pieria Macedonise in-

pree caeteris aurum contemnere ; hinc Marcus

certam quandam auri copiam ab antiquis Re-

Curius, cum rapam in olla coquenti Samai-

gibus fuiffe defoffam, atque exiftentibus qua-

tes ab eo devicti aurum offerrent, refpondit,

tuor foveis, ex una ad palmi magnitudinem

auro nihiltale prandiumindigere, & fibi me-

concreviffe. Ibid. c. 40.ait, circa Philippos Ma-

lius effe, imperare aurum poflidentibus, quam

cedoniae metalla effe, quorum frufta augeri ad-

aurum poffidere. Sed &in Perfia oppidum eft

vertuntur. Imoetiam in Hifpaniola Iníula di-

Babitavi nomine, in quo omnes incolze aurum

citur aurum e terra fruticum more progenera-

coemunt, & defodiunt, ne polluti ejus ufu a-

ri, ferpereque juxta arbores, haerereque vitis

varitia corrumpant zequitatem.

modo; &inHifpania memorant, frequenter

CCLXXLI. Probl. 4. Curaurum czeteris me-

rufticos aratro glebas aureas e terra eruere.

tallis magis fulget, magisque oculos humanos

Refp. Hzec omnia fi verafunt, in peculiarem

oblectat, nam ideo aliqui a fimilitudine cum

foli, & coeleftium influxuum naturam referen-

da effe, fi enim in montibus difpofitiones hu-

aurora nomen traxiffe putant? R. ld propte-

rea fieri, quod aurum ficut omnium metallo-

jusmodi produci poffunt, quze fufficiant ad au-

rum gravitfimum, ita & denfiffimum fit , unde

rum generandum, cur non etiaminterris ea-

dem produci poffint,fi apta materia reperiatur,

lucem vehementius repercutit , atque adeo

ab eadem vehementius illuftratur.

quze tamen in paucislocis datur, hinc pauciora

CCLXXII. Probl. s. Curaurum ex metallis

etiam aurifera locareperiuntur. Coeterum au-

rum creviífe probabilius negat Majolus & alii,

graviflimum eft? Refp. Id ex denfitate proveni-

re, & puritate; cum enim terra fi

tomnium pra-

fitamen auctum effe deprehenfum eft, fieri po-

villima,hinc quo magisaliquid a

dterram acce-

tuit, ut propter terr»e conítitutionem materiae

dit, tanto gravius eft, taleautem eftaurum.

adaurum requifitae abundantem fueri

j: adge-

- "CCLXXLII. Probl. 6. Curaurum füb malleo

neratum.

nonrefiftit, ut ferrum, nec frangitur, ut vas ter-

CCLXIX. Probl. 2. Unde fit, ut inipfis eti-

reum, necrefonat, ut cymbalum, fed fi percus

amaquis tam copiofereperiatur, nam in novo

tiatur, cedit inomnem partem,& dilatatur, un-

orbeinflumineZeneno non procul ab urbeCar-

demaxime ductibile, & trac&tabiie eftex omni-

thagine, ingruentibus pluviisaccolzeretia ten-

busmetallis? Refp. Etiam hujus proprietatis

dunt, expifcatumque aurum magna copia au-

caufam videri in denfitatem auri, & tempera-

ferunt, & quandoque glebas ovi magnitudine.

mentum referendam, ab hoceinim habet, ut fa-

Sed & Ortelius traditin Bohemia puteos repe-

cile cedat, ab illa vero,

ut magis magisque

riri, inquibus puriauri glebze pondo decem li-

femper dilatari poffit.

brarum effodiantur? Refp. Probabilius in ta-

CCLXXIV. Probl.7. Undeaurumvires fuas

libus locis generatum non effe, cum aurum

ad confortandum cor, ftomachum , & caeteros

videatur calore folis multo indigere ; rectius

fenfus fumit? Refp. Hanc virtutem convenire

ergo diciturtales puteos vel flumina alluere,

auro, quia magis quam ullum metallum exco-

veloririex terris ejusmodi, in quibus aurum

&um elt, & abomni füperflua & noxia qualita-

generatur, atqueinde f(ecum materiam auri-

te purgatum ; experientia autem diftillatio-

feram abftrattam vehere.

nem conftat, quo magis aliqua res perexco-

" CCLXX. Probl. 3. Curaurumin terris infi-

&ionem ab alienis cor

poribus & qualitatibus

delium maxime reperitur? nam in novo orbe

liberatur, tanto praeftantiores effectus ipfam

tam copiofe aurum reperitur, ut quandoque

fortiri, magisque aCtivam fieri

, ob vjrtutem

glebze inventze fint, quae ad 3oo0. 4000. aut

magis conjunctam.

etiam 50o0. aureorum pondus accefferint, un-

CCLXXV. Pr.8. Cur aurum in igne pofitum

deRex quidamnoóvi orbis pro unica lege abro-

non comburitur; fed probatur? R. Rationem,

ganda, Carolo V. Vi&torifuo 70. auri milliones

cur non cotnburatur, effe, quod ad hocutali-

intra 70o. dies daturum fpoponderat. Topira

quod corpus fit alimentum ignis , certas quali-

vero Provincia adeo auro abundare dicitur, ut

tates & conditiones requirat in fuo fubje&to,

quo loco nobis figulina habentur opera, eodem

ut ignis commode fuas difpofitiones introdu-

ibiexauroopificia; domos enimaureistegu-

cere poffit, quae cum in auro non reperian-

listegunt, imo & in alioloco non proculab ur-

tur; hincignis in illud agere tam facile non

bePachalcami defettu ferri pedibus equorum

poteft. Quod vero probetur magis & purifi-

foleas & clavos ex auro. adhibeam? Refp. ld

cetur, provenit ex perfe&tione auri, quod

tripäic? ex caufa evenire poffe. 1. Ne, fi Chri-

m,' &

cum puriffimum þabeat temperamentu

funi-

736

Bibliothece Manuahis Coigcionatoriæ

fummam gräviiatem, hinc fit, utnihil admit-

CCLXXXI. Probl.3. Curomnia argenfo

tatalienarum qualitatum, vel fi cum alio cor-

vivo innatant proeter aurum ? boc enim fo-

pore promixtum alienas qualitates admiferit,

lum ad fe trahit ,

& ideo optime purgat,

1nox per calorem ignis liberatum gravitatefua

caeteras ejus fordes expuens crebro jactatu

— w u CO s

naturali adinfimam vafis partem confluat.

in fi&ilibus vafis , quousque denique vitiis

abje&is etiam ipfum abauro difcedat? Refp.

CCLXXVL Probl.g. Curaurum pr»e reli-

m* .f5

quis metallis tantopere ab hominibus amatur,

Majolus ex Ifidoro hujus rei vix aliam polfe

appetitur, & quzxeritur, juxtaillud: Quonon

caufam affignari, nifi occultam horum duo-

rum metallorum inter fe confpirationem &

mortalia peCtora cogis auri facra fames ? Refp.

1. ld ob raritatem ejus fieri, quod enim ra-

fympathiam ,. quae nobis experientiam co-

!

rum, hoc&carum, juxta vulgareadagium;

gnita eft.

CCLXXXII. Probl.4. Cur argentum vi-

B

hinc Indi & fimiles homines , qui auro abun-

dant, minus illud in pretio habent , fed po-

vum vocatur omnium metallorum principi-

tius ingens auri pondus pro modico vitro, quod

um & elementum ? Refp. Rationem effe ,

illi ob raritatem pluris zeftimant , offerre fo-

quod fine eo nullum metallum cum altero

lent. Refp. 2. Alteram caufam amoris hu-

uniri poteft, v. g. aes aut argentum inaurari

jus effe fingularem excellentiam & praeroga-

fine argento vivo.

ä

tivas auri fupra alia metalla; conftat enim,

nullum metallum , tam multos ufus & utilita-

CCLXXXIII. Probl. . Unde tanta mo-

bilitas argenti vivi oritur ? Refp. Eam tum

tes, acpr2eclaros effe&tus habere, acaurum,

ex rotunditate figurae, tum ex nimia ficcita-

uti exiis, quae fupradicta funt, patet. -

te provenire, ratione cujus nulli corpori fa-

i

$

1.

cf'ile* adhzerere poteft.

D argmtd.

$. IV.

CCLXXVIIL Probl 1. Quomodo argen-

tum Bafilifci fanguine illitum colore aureo

De gemmir.

imbuitur ? Refp. Id fi fiat, in peculiares il-

CöLXXXIV. Probl. 1. Cur Adamas hir«

lius fanguinis qualitates nobis a pofteriori

cino fanguine mollitur ? Refp. Majolus ex

tantum cognitas refundendum effe.

lfidoro, id propter calidiffimam hirci natu-

.. CCLXXVIII. Probl. 2. Curargentum diu-

ram contingere , quze fola fufficiat ad quali-

tius tractatum manus nigras efficit, cum ta-

tates illas, per quas continebatur, diífol-

vendas.

Aliitamen, nec male, in occul-

men4ápfum candidiffimum fit? Refp. Ratio-

nem eífe, quod argentum ex natura fua ni-

tam utriusque antipathiam referunt caue

griufculum fit, atqueadeo, quando elabora-

fam.

tum eft, adícititium tantum eoloretn acqui-

CCLXXXV. Probl.2. Cur adamante vi-

fierit, quem ubi per crebriorem attactum a-

trum facilius, quam alio inftrumento , fcin-

miferit, mirum non eft, fi manus nigredine

ditur? Refp. Id contingere tum propter du-

fua naturali inficiat.

Vel certe cauía eft ,

riiem ejus, tum propter levitatem , pro-

quod ex argento. vivo & fulphure compona-

pter quam non opprimit nimium , & diffol-

Drexelin

vit partes continuas vitri, ficut alia corpora

Rietl r

tur, fulphur autem vitm denigrandi habet.

gravia faciunt.

$355

$ n-

CCLXXXVI. Probl. 3.

- -Fierine naturali-

De argemto vivo.

ter poteft, ut, quemadmod'um aliqui teftan-

tur, virtute adamantis amor inter conjuga-

" CCLXXIX. Probl. r. Cur argentum vi-

tos caufetur ; item ut, fi dormientis uxoris

vum omnia excedit, ac perrumpit, ita ut

capiti adamas fupponatur , ea , fi infida fue-

venenum omnium rerum dicatur? Refp.

rit marito , ex lecto difcedere cogatur ? Re-

Hoc provenire ex fpeciali ejus natura & qua-

fponf. Haec probabilius fabulofa dici, Ííi ta-

litatibus; eft enim argentum vivum fubftan-

men contigiffent, dici poffe, quod talis la-

tia aquea mixta cum fubtili terraneo forti

pis antipathiam cum impuris hominibus ha-

admixtione & indiffolubili, & hoc habet ex

beat, & qualitates ipfis contrarias produ-

magna ficcitate terrea, quae non liquefcit in

cat, per quas fugentur ; alias vero qualita-

fuperficie plana , & ideo non adhzeret id , fi-

tes producat, per quas ad amorem inclinen-

:

cut; quod aqueum eft.

tur, non autem neceffitentur.

CCLXXX. Probl.2. Curargentum vivum

' CCLXXXVII. Probl. 4. Quomodo con

tantopere refiftit , nam ut Plinius & alii te-

tingere potuit, ut Achates, quem Pyrrhus

ftantur, fi fuper fextarium argenti vivi cen-

Rex habuit, a nullo artifice (culptus, fed

fponte füa referret novem mufas cum fuis

tenarium faxum imponas , oneri ftatim refi-

ftet? Refp. Caufam hujus rei videri in foli-

infignibus ,

& Apollinem medium inter

ditatem ejus conjiciendam , haec enim tan-

eas fedentem ,

cytharamque tenentem ?

ta eft, ut a nullo quantocunque onere pa-

Refponf . Hzec & fimilia videri non cafu

cum alias etiam fi-

tiatur fe diffolvi , íed prius on

P

eri fe fub-

& temere contigiffe ,

ducat.

guras nemorum, & animalium referant «alii

Acha-

- itulus L. Evdgatia. AMentis.

131

Achates; & in aula tomana etiamnum vi-

$ Vi

,

deatur.Porphyrites, qui romani Pontificis

DE SALE

vultum & capitis confuetum ornamentum

naturaliter referat,.credibile ergo eft, talia

CCXC. Probl. r. Cur fal in igne brepitat?

S

Refp. Rationem effe, quod fal exigne & aqua

folius authoris natürde opera contigiffe, qui

conftet, unde fi in ignem mittatur, humor

;

ad omnipotentiam füam declarandam, alios-

-^que ob fines, quandoque caufas ita difponit,

aqueus refiftens igni talem ftrepitum caufat.

CCXCI. Probl. 2. Cur fale confperfi agri

fterilefcere incipiunt? Refp. Rationem efle,

ïl-t- tam adgürandos: effectus produclant, :

äc

quod ficcitate fua omnem humorem ex agris

eliciat, cujus proin defe

»

Jusin tenebris magis, quam de dielucet, hinc

neceffe eft.

&u üerilefcc?rg illos

|e

iü civitate Heduenfi pofitus olim fuper pyra-.

midein talis carbunculus totam civitatem il-:

" CCXCIIL. Probl,4. Cur caro pinguis, ne

R

fümpta noceat, fale condienda eft ? Refp. Ra-

duftravit?' Refp. caufam effe, quod de die

tionem effe, quod talis caro, cum ob inna-

N

lux illius per folis lucem quodammodo ab-:

tüm frigus, & alias qualitates valde difficilis

forbeatur, ut minusadvertatur, unde in tene-.

concoétionis fit, putrefcerefacile poffetin fto-

bris maxime , cum alia lux non adeft, adver- :

t

miacho, antequam concoqueretur, unde de-

titur, ficut in ftellis contingit. -

5

5

.

:

"

í

fendenda efta tanta putredine falis beneficio.

.:æ-'s i

-CCLXX

rudelia r

CCXCIII. Probl.4. Cur fine falis peneficio

k;

je&a, in fmaragdo fi videantuf, minorem

plerique cibi infipidi funt? 'Refp. Rationem

horrorem incutiant, unde Nero in tali fma-

effe, quod faporcm guftu gratum acrimoniam

ragdo pugnas gladiatorum fpectaffe dicitur? ,

quandam habere oporteat, quam cum 1nujti

cibi a feipfis non habeant, eam a falis acrimo-

Relp. id ob pulcherrimum ejus & amoeniffi-

mum, colorem contingere, qui, cum prato.

nia acceríimus , quem tamen ipfuximoderate

quovis viridior fit & amoenior, merito etiam

fumi oportet, alioqui & fapor, qui tempera-

tam acrimouiam requirit, corrumpitur, &

amoenum in oculis afpe&um, & per hunc

etiam recreationem in animo caufat.

ipfum corpus nimia falis üccitatg exiccatur.

la

ve

a,

af9

A?0,

MAT

a aE aSDE --- DO

av

*»

"

f»,

«

« d.

d

-

"

*e

ü"

I

IN

.

o

"a

MA

um

Py^c)

at

v .

PQq u

J.

ZUSL

O. MENTIS.

AGATI

juffus zegro Domino affidere, & mulcas abi-

"

gere, niétare oculis incipit, & modo ílagel-

QUOAD

E

.S

.:ENTI'A.M.'

lum tollit, mufcasque abigit, modo iterum

;

manus decidere mittit.

| D—ej-nitip.

Vi. Quartus, nullo prorfus modo diftra-

1

Gionestales reprimere, fed voluntarie taedii

Drexel.in |

: ft mobilitas &inconf*cantiä animi fub ora-

levandi gratia iisdem immorari.

Rbet-l. X.

, tione ad aliena obje&a converfi. Quam

e, 3. $. 3.

; AT.

^ pi&or quidam apte oculis fubjecit, dum

Chriftum in cruce pendentem, & antehunc

EX S. SCRIPTURA.

duos homines flectentes pinxit, ita tamen,

utex primi ore, unica, eaque rec&a linea ad

Qualitas.

Chriftum. dirigeretur; ex ore fecundi vero

I;P

opulus hic labiis me honorat, cor autem 'M-am,. Is.

v& "8.

variz lineze in campos, domum, cellam vi-

eorum longe elt a me.

^ TI. Nolite locum dare diabolo.

Eph 4 Vo

nariam, horreum, uxorem , liberos, &-;ü-

III. Ne temere quid loquaris, neque cor

27.

entur.

milia progreder

Divifio.

tuum fit velox ad proferendum fermoenem Eccl.s.v.r.

coram Deo, Dgu's enim in coelo, & tu füper

iL Diiditur.

plerumque in. Naturalem , &

terram. -

AWoralem feu. Inculpabilem & Culpabilem; qua-

]V. Eftote autem prudentes, & vigilate z. Petr. 4.

xum prior non voluntarie admittitur, fed ex

in orationibus.

Ap^

naturali mobilitate mentis exoritur; pofte-

V. Cor meum

dereliquit me: multiplicä— P

f.30. V.13.

rior vero cum deliberata voluntate commit-

tze funt fuper capillos capitis mei (diftra&io-

titur, ideoque merito culpabilis dicitur.

nes

od d U.

i

Dammnum.

- lII. Primus eft, nullam przeparationem ad-

. Vi Maledi&us, qui facit opus Domini Jeg, 49. v.

hibere ad colle&ionem animi procurandam.

fraudulenter.

IO.

IV. Alter, ultro diftricionum caufas ac-

VIi. Coepit ejicere vendentes & ementes, Luc.ro. v.

cerfere , puta curiofa afpe&tu, non neceffario

dicens illis: Quia domus mea domus oratio-

45«

colloquio , a&ione aliqua impertinente, &c.

nis eft; vos autem fecifüs illam fpeluncam

W. Tertius, diftractiones exortas ofcitan-

latronum.

ter reprimere ad morem iliius famuli, qui

—R P. Lohn. Bibl. Mau.. Tom. L.

l

ÁÀaa aa

$. HI.

738

Bibliotheca Manüalis . Coucionatoriee

SUMS n

$. IIl

quoties praeter te aliud in oratione revolvo.

Vil

EX SS. PATRIBUS

Confiteor etenim vere, quia valde diftracte

hi

me habere confuevi; nam ibi multoties nom

-Qualitasr.

fum , ubi corporaliter ftó aut fedeo

Ibifum,

S. Greg. 1. [.

No

tandum, quod nequaquam dlmtur in

ubi cogitatio mea eft; ibi autem frequenter

2. InOr. C,

libro Job, preces,fed, defiderium me-

eft cogitatio mea, ubi eft, quod amo.

18

Vera quippe poftu-

-IV. Beatus ille homo, qui propter te, Do- lbid. $. 6.

|

— QU EM L MUUX u

um ommpotens audiat.

latio non in oris eft vocibus, fed in cogitatio-

.....

mine, ommnibus creaturis: licentiam abeundt

Marchant.

nibus cordis.

Valentmres namque voces

tribuit: Qui nature vim facit, & concupi-

ipbort.

Ícentias carnis fervore fpiritüs crucifigit, ut

P pitr.

apud fecretifimas aures Dei non faciunt ver-

3

ba noítra, fed defideria.

ferenata:.conícientia, puram tibi orationenx

S. Berb.

]I. Nihilefti inmecorde meo fugacius, quod

offerat , dignusque fit Angelicis intereffe cho-

fis, omnibus terrenis foris & intus exclufis

medit. c.5. q;uotles me deferit, & per cogitationes pravas

fpji,

defluit, toties. Deumoffendlt Cormeum, cor

V.'Scio, :quod antiquus inimicus omnino Ibid, £.4.

i

vanum, Vagum& inftabile, dum fuo ducitur

nititur impedire.defiderium tuum in bono, &

arbitrio, &divino caret conhho infeipfo noa

ab omni devoto:exercitio evacuare.

Multas

poteft : confutere fed omni mobili mobilius

malas cogitationesingerit, ut toedium tibi fa-

per innumera huc illuc difcurrit. -

cia*, & horrorem, ut ab oratione revocet, &

facra lectione.

Non credas ei, neque cures

JFuga.

S, Climac.

IH.x Noli tr1fïar1 fi, dum oras, fubtlhfüme

illum, licet fæpms t1b1 decepnoms tetendem:

$. Eiet.

laqueos.

Yi

!

inimicus 1rrep1t, anlmlque mtentlonem clam

'VI. Affe&usillebonus:& dulcis, quémin- bed T

ut fur avertit;fed bono efto animo, dum fein-

per lubricam revocas mentem; Angehs enim

terdum fentis , effectus gratlæ præienüs eft, &

quidam præguüus patrize coelefüs , fuper quo

datum eft, hujusmodi furibus non parere.

non nimium innitendum, quia vadit & venit.

S.Cypran. .

l. de orat,

IV. Quanao ftamus ad orationem , irdtres

Certare autem adverfus 1nc1dentes tnalos mo-

:dile&iffimi, vigilare & incumbere ad preces

Domin.

toto corde debemus

Cogitatio omnis Íf2ecu-

tus animi, fugge&wnemque fpernere diaboli;

mügne eft v1rtutls, & magni meriti.

laris & carnalis abfcedat, nec quicquam tunc

animus , quam id folum , cogitet, quod preca-

cSe3

tur, ldeo& facerdos ante orationem przefa-

EXEMPLA CATHOLICA

R.

tione premiffa parat fratrum metes dicendo:

"

vit G

Sur[um corda . ut , dàm repondet plebs , labe-.

Qualitas.

us ad Dominum :

admoneatur,' nihil aliudfe,

n Brabautm d:emon Virginem Nivellanam Dr

exel. in.

1

et. ccel

uam Dominum cogitare debere.

obfefiam tenens, cum ab exormzante

l.r.c 3.5 j

Tbid

V. Claudatur contra adverfarium pe&us,

orationem Dominicam recitare juffus fuiffet, "

& foli Deo pateat, nec ad fe hoftem Dei tem-

fic precabatur Pater noíter.in.coelis, no-

Vits16

&

pore orationis adire patiatur: obrepit euim

men tuum, fiat voluntas in terra, pauem

frequenter & penetrat, fubtiliter fallens pre-

quotidianum hodie, debita noftra debitoribus

ces noftras aDeoavocat, utaliud habeamus

noiiris, nos a malo

Et unia cachinnum tol-

in corde, aliud in voce, cum intentione fin-

lens, ecce, inquit, ita vos orationem Veitram

0.dt

cera Dominum debeat non vocis fonus, fed

dicere ioletls

j

animus & fenfus, orare.

Ii. Quidam afino vectus; dum templum Ibld S 4-

Áingel

yrafx

S,Auguft. "VI. Invenire dixit (David) fe cor fuum,

iugreffus afinum foris alhgafiet & orationem

inPf.85. quafi foleatab eo fugere, &ille fequi quafi fu-

Dominicam recitare aggrefï"us advertiffet,

gitivum, & non poffet comprehendere, &

perpetuam fibi de afino amittendo fo'icitudi-

clamare ad Dominum: Quomam cor meum

nem fuboriri, mox egreffus afinum vendidit;

derehqmt me.

]taque fratres mei, quod hic

ut diftracdonum caufam removeret.

h

ait: Suavis es tu & mitis, &c.

Vldeor mihi

Fu g a.

1415

videre ad hoc mitem dixiffe Deum, quia pati-

tur ifta noítra, & exfpectat tamen a nobis ora-

IIL.. Atina Samuelis mater tantum loque- , r. Reg.c.

tionem, ut perücmt nos: & quando illi eam

batur in.corde fuo, tantumque labia illius 2. v. x3.

movebantur,. & vox penitus non audiebatur.

dederimus, accipit grate & exaudit, nec me-

minit tantas, quas incondite fundlmus, &

IV. S.David, ut diftractiones fugeret, prae- pf ts.V.Ig.

acmpm unam, quam vix anGIIIIHU.S

fentiam Dei afhduo cogitabat, ut ipfe faffus

elt dicens: Providebam Dominum in confpe-

PAMS

EX LIBELLO DE IMITATIONE

&u meo femper, quoniam a dextris eft mihi,

CHRISTI.

ne commovear.

]tem: Ecce, ficut oculi no- Pf. ra».v.2.

ftri ad Dominum Deum noltrum. - Hinc alibi , Reg. 7. ,

ait: Invenit fervus tuus cor qum, ut oraret v.a7.

1. 3. c. 48

HO

quidintus patior, dum mente coele-

Viim $

B.

ftia tracto, & mox carnalium turba oc-

áàd te oratione hac.

currit cogitationum. . Deus meusne elonge-

V. S. Leonardus, cumfub oratione fexpens Drex. l. €,

ris a me, neque declines in ira a fervo tuo

in finum irrepfiffet, nihil motus orare perre- $. 5

Tih

Tbid

Il. Sic ego homo infelix mecum pugno, &

Xit, finita vero oratione ad iilum dixit: Quid

fattus fum mihimetipfi gravis, dum fpiritus

tibi vis, hofpes? fi quid licentize in me a

furfum, & caro. quæmt effe deorium.

Domino accepifli, exere: tuze me potefcatx

bid. S. 5.

Ill. Ignoícemihi, & mifericorditer indulge,

non fubducam.

VI S Do-

Y

Titulus. L1. Evagt;tio AHentis.

739

Surmsin

VI. S. Dominicus, dum no&u ante aram

$. VII.

Vita 4.

orabat, doemon eum interturbare volens, la-

SIMILITUDINES.

Aug.

pidem e te&o Ecclefize dejecit, eoque impe-

tu, ut tota Ecclefia illo cafu circumfonaret.

Qualitas.

Usque adeo autem capiti ejus propinquus

I. Q'icut is, qui arcum manu tenet , fa

gittam s, Ephrem,.

fuit lapis, ut caputiumillius contingeret , fed

ere ne- indoéctr.de

T

viro Dei nihil fe movente, diabolus horren-

tamen contra adverfarium dirig

quit, illam in vanum nulla certa intentione Panoplia

Marchant,

dum ejulans difceffit.

& fructu emittet; ita & ille, qui orationem ?*

ín hort. -

VII. S. Franciícus, cum oraturus Eccle-

^

Patt. tr. 2.

fiam ingrediebatur, dicere folebat: Manete

fine debita intentione attentioneque peragit,

modicam ex ea utilitatem percipiet.

le&. 8.,

hic cogitationes meze, donec egrediar, & ubi

II. Sicut globus in fummo monte incipiens Drexel. in

opus Dei complevero, fiindigere me vobis

contingat, iterum vos affumam.

ruere, praecipitem curfum non fiftit, donec Rhet. coel.

'Ibid-

ad radicem montis perveniat, at vero globus 1-c.3:$2.

[bid' 5 «4.

VIII. S. Ludgardis, cum aliquando in Ora-

terrze immiffus nihil fugze molitur; fic cor

tione füaviter cum Chriíto loqueretur, & ad

humanum volubili globo fimillimum, nifi

negotium vocaretur, magna cum fimplicita-

Deo altius fe immergat. calendi ac przecipi-

te & confidentia ei dicebat: Exípetta me,

tandi finem non inveniet.

!

Domine Jefu, celeriter expediam me, & ad

III. Sicut lufcinia inter complures corvos

Ibid. S. 4.

te revertar expedita.

non poteft placere cantu; fic nec lingua ora-

Damnum.

S.Hienin 1X. CumS.Hilarion aliquando fub oratio-

tione inter plurimas evagationes peracta pla-

vit.

cere potelt.

l ]

ne aliud volveret, dorfo ejus feftinus gladiator

IV. Sicut nobile unguentum odorem per- [q c. 4.

infiliens,latera calcibus , & cervicem flagello

verberabat, dicens: Eja, cur dormitas? ca-

dit, fi pyxidi operculum defit; ira Spiritus $. 4.

recum evanefcit, ubi os fine lege garrit.

chinansque defuper cum defeciffet, an hor-

V. Sicut Abraham, dumin montem facri- Marchant,

deum vellet accipere, fcifcitabatur.

ficaturus afcendit, afinum ad pedem montis in hort.

$ w

1

reliquit, famulosque & alia ad facrificium im- Paf. tr. 2,

portuna;ita qui ad montem thuris & myrrhze, *** $

EXEMPLA DOMESTICA.

Fuga.

hoc eft orationis locum, afcendunt, omnia

ejusdem impedimenta foris relinquere debent.-

Rib.1. 5.

Ignatius ante omnem orationem prze-

vit. C. I.

L $,

VI. Sicut molendinum continuo volvitur, g.

parabat animum, & quafi in. cubicu-

& farinam producit juxta appofitum granum,

texel i,

lum cordis intrabat; unde tam attente & fer-

fic mens humana cogitationes femper quidem

het, ecel,

venter orabat, ut ex intenfione animi mor-

Lc354.

in animo fovet, fed tales, qualesilli a proprio

bum fepe contraheret.

appetitu aut volqntate praefcribuntur.

Vita 1. 6.

]l. Francifcus Xaverius pro attentione

60'.50

comparanda ante fingulas officii horas hym-

Damnwmn.:

num: Veni S. Spiritus, recitabat tanto fer-

VII. Sicut turpiffimum eft, fi quis fe fcfi—

Drexel. 1.

vore, ut ei, cor e pectore exilire, animus-

bam pro£iteatur, & verfus flexuofos & curvos

6s R

que deficere videretur.

pingat, liturasfaciat plurimas, chartam atra-

Vitato.de

II Francifcus Suarez, licetoccupatiffimus

mentoÍfpargat, &multa eradat; ita non mi-

i

Angel.

effet, quando tamen Breviarium in manus fu-

nus turpe erit alienas fub oratione cogitatio-

"

præäx.

mebat, omnes cogitationes alienas mox de-

nes fponte admittere.

ponebat, quam collectionem temporis difiri-

—VIH. Sicuttu, fiquis pedes tuos manibus

butioni (quam ille matrem S

fordidis attingeret, fupplicationem ejus non

Ibid. S. 4,

piritus appella-

re folebat) attribuit.

audires, fed calcibus repelleres; itanec Deus

';m. Soc.

IV. P. Petrus Faber hzec ad diftractiones

illum exaudit, qui corde immundo preces

.h.35. cavendas media adhibebat: r. Tempus ora-

perfolvit.

?.

?

i

tionis fzepe in memoriam revocabat. 2. Pau-

i ,Reg.e.

lo ante omnia negotia difpofuit.

3. In ipfa

$. VH

'l I;l

oratione' poft fingulos Pfalmos dicebat: Pa-

MO TIV A.

ter cceleftis, da mihi Spiritum bonum. 4. Ima-

ginabatur fibi fe videre utrumque Angelum,

l fmpudentia ejus vitii: quam Card. Bellar-

Bellatm.

'.ISvV-Ig'

minus oftendeus ait: Ecce, loquimut in afcenf.

bonum quidem omnia verba pie pronuncia-

cum Deo, & ftatim ab imaginatione àd alia ment.Grad.

ta, malum vero evagatione animi prolata,

Ícribentem. . 5. Imperabat animo, ut vel in

cogitanda tra&ti tergum Deo vertimus. Quis '4: € 2

noftratium Dominoram ferret /amulos fuos

LISQIVI&

uno Pfalmo fine evagatione animi effet; idfi

fecum loquentes, continuo fe neglecto ad fa-

Reg- 7' i

acquifivit, ad alium progreffus eft.

" Vitam Sp

V. P. Sebaftianus Barrada tanta cum at-

bulandum cum confervis averti ?

Ó 27'

lL. Stultitia hujur evagationi: Quis enim

tentione orabat, ut ftrepitus introeuntiumin

non ítultum putaret eum hominem, qui ad

ex» l, h

cubiculum aut Sacellum non audiret.

VI. Joannes Berckmannus ad orandum

Regem accedens variasque gratias impetrare

$

Vita, |

volens, eam orationem & verba ufurparet,

fe componebat oculis leniter claufis, mani-

bus ante pectus adductis , genibus flexis, cor-

quibus eum ad indignationem magis incita-

ore ad ftuporem immoto, ut attentionem

ri, quam fleQi, fciret? atqui hoc facit, qui

cum voluntariis diftractionibus orat.

animi tanto facilius retineret.

Aaajaa 2

.'R. P. Lom. Bibl. AMan. Tom. I

III». Irre-

h

D

Bibliothece IMamualfis Conctonatorie

24

S. Bafil in

HL Irreverentia ejusdem, ob : Angelorum

. tem alicui intendat coram judice, is, cui vis

reg. BreV. 5reces annetantium, colligentium, Deoque

infertur, omni ftudiolaborat, ne contraipfum

q. 309.

fententia feratur; ita & dzemon facit: nam

offerentium przefentiam.

S.Ephrem.

IV. Letitie demonum ob ejusmodi diflra&io-

quando pius homo Deum orat pro fua alio-

de panopl. nes conceptao: dum, tefte S. Ephrem. fi, dum

rumque falute, litem intendit dz2emoni tan-

fpir.

oras, mens tua diftrahitur, five per oculos,

quam animarum praedoni.

five per aures, five per cogitationes, ícito

Il. Alterum eft, ut bene cognofcat modumi

hoc ipfius inimici effe opus.

vitandi difira&liones: quem quidem pulchre

S.Gregor. docuit, dum dixit: femper ante s. Greg. l.

U AS

MEDIA.

orationis tempora debet folicite confpici, xo. moral.

quidquid poteft in oratione reprobari. Ssepec. 16

Eccl. 18. If AC

vcurata yrapuratio: nam tantum Deus

namque immunda vel illicita quzedam animo

y.23.

apponit ad adjutorium, quantum nos ad

Se

diligentiam appofuerimus.

verfamus, quoties precibus vacamus.

cum mens fe ad ftudium orationis erexerit,

JOb. !I' V'

]I. Pure con[cientim fludium: nam , ut

S. Job

earum rerum imagines reverberata patitur,

Matth 6

14.

re&e dixit, fi iniquitatem, quze eftin manu tua

S.

1

v 6

abftuleris , levare poteris faciem tuam absque

quibus libenter prius otiofa premebatur.

Bafilius vero rogatus, quomodo quis affequi S. B4fil. in

S. Greg.

j macula. Super quze verba S. Gregorius ait:

poffit, ne inter orandum diftrahatur ? refpon- reg. brevi-

3o. mor.C.

Faciem levare eft in Deo animum per ftudi-

dit: Si certo Deum fe ante oculos habere9r.4.306.

$Angif.

16.

um orationis attollere. Sed elevatam faciem

inbas

credat. Sienim Principem aliquis aut Praefi-

macula inquinat, fi intendentem mentem

demintuens, & cum eo loquens oculos ab

yeatus fui confcientia accufat..

Diffidit nam-

que accipere fe poffe, quod appetit, quae

eo dimovere non folet, qui non tandem cre-

dibilius eft intentam mentem habiturum il-

profe&o reminifcitur, nolle fe adhuc facere,

*

lum, qui Deo preces adhibet, qui fcrutatur

quod divinitus audivit.

S. Bern. f.

HI. fmaginatio pre[entie Dei : Quanta enim

corda & renes, & illud fa&urum, quod fcri-

ptum eft: Levantes

orand,

de4.modis cim reverentia , inquit S. Bernard. quanto ti-

difceptatione,

purb funnus fine ira &

more, quanta illuc humilitate accedere: de-

bet a palude fua prorepens ranuncula vilis!

lll. Tertium eft,ut etiam cognofcat, quo-

modo fe gerere debeat in diftractionibus; qua

quam fupplex, quam denique humilis & foli-

in re iterum facem przeferens B. Bafiliusait: S. Bafil, de

citus, & toto intentus animo majeftati glo-

rize in przefentia Angelorum in concilio jufto-

Cave diligenter, ne cogitationi illi animi tui abdic, rer.

alfentiare, quze ab orationis Canone nondum

Y2

2 Mc.T,

rum & congrega

z

tione" afüfterg poterit mifer

peracto. avellere te ftudeat. Habent enim

homuncio ?

hunc morem daemones, ut faciendze oratio-

S. Bafilius

1V. Conflantia in üsrepellendis: fic enim S.

Conft.

Bafilius monuit dicens: Quodfiflagitiofarum

nis temporibus, per fpeciofam aliquam lau-

dabilis caufze fimulationem, nobis auctores

Mon.c.18. cogitationum vis vehementior infurgat , ne fic

fint, ut abea nos fubducamus, ut quam falu-

quidem dejiciendus eft animus, neque fufce-

pta certaminaex dimidia parte confecta relin-

tem afferre nobis intelligunt, ab ea nos pro-

babiliter abducant. ld quod etiam B. Virgo

quenda,.fed eo usque obfirmate perduran-

dum, quoad Deus perfpe&ta noftra conftan-

"S.Brigittam docuit, dum eidem per diftra- piogi, ;

4

tia Spiritus fan&i gratia effulgeat.

Ciones fatigatz? dixit: diabolus explorator monil. c. 2.

invidus quaerit impedire bonos, dum orant;$ s.

Matth,6, — V. Senfuum cuflodia: juxta monitum Chri-

tu vero filia, quacurque tentatione pulferis,

y.6

fti: Tu autem cumoraveris, intra in cubicu-

]um tuum, & clauífo oftio ora Patrem tuum

perfifte in defiderio, vel bona voluntatei &

in abfcondito.

conatu fan&to, prout potes, quia defiderium

& conatus pius reputabitur pro defe&u ora-

Drexel.in

V1. Spiritus S. invocatio: nam ficut carbo-

tio.is.

Rhet.cod. nes non vivunt, & thus fibi fuperinjectum

Marchantius veroidapta etiam fimi- wget,, t

litudine confirmat, dum ait: Sicutqui adver- Horc.Paft, :

£.1.C-9- accendunt, nifi igne animentur; ita oratio

fo flumine navigant, licet quandoque repel-tr.2.le&.8.. -

metur.

frigida eft, nifi per Sp'iritus fantti ignem ani-

lantur, &retrocedant, non defperant, fedvi-

X

res ingemant, & cum conatu remigant; ita

idem adverius fluctus diftractionum in ora-

ASCETICA.

$

tione faciendum eft.

N

?

IfTr

ia funt precipue, quae afceta circa

Certe B. /Egidius dicere folebat: Si nongyg

hanc evagationem bene addifcere,

potes nifi diftractas orationes & meditationes

aliosque docere debet. Primum eft, ut bene

offerre, tamen offer, quia Deus etiam pilos

cognofcat originem & radices illius, qua-

caprarum in tabernaculo acceptabat.

S.Bern.in rum quatuor affignat S. Bernardus, fcilicet

Gen. u

*4

ferm.

culpam aordentem, curam pungentem; . affettum

u

tribulationem / crucian-

CONCEPTUS PR/EDICA- .

vigentem ,

erigentem ,

BILES.

:

item. ]acobus Marchantius tres, fed magis

remotas, affignat radices , nempe vulnus pri-

X occafione thematis: Dirigatur oratiomea

P falm.!400

Surius in maevum & cofruptionem nature, pravam

ficutincen[umin con[pettutuo : poffunt expli-

V 2e

vita B...

confuetudinem, & malitiam daemonum, de

cariconditiones ad orationem attentam requi-

AEgidii,

qua B. ZEgidius, cuminterrogaretur , cur dae-

fitze , quod videlicet ficut 1. Thymiama conita-

mones plus adverfarentur oranti, quam aliud

bat quinque rebus, thure, galbano, onyche,

pium opus exercenti? refpondit: Si quis li-

üa&e maftyche; ita oratio quinque virtutes,

fidem,

7)

Titulus LI. Evagatio Mentis.

741

fidem, fpem, charitatem, humilitatem, con-

do, id eft, materiam ora&ionis, & ferVorem,,

ftantiam requirat. 2. Sicut thymiama tem-

quo eliciantur affectus. 4. /lligaudo I[aac, id

plo inferri debebat; ita oratio in corde velut

eft, cor fuum; ne per di(tra&iones aufugiat;

templo Dei fan&o peragi debeat, ne audia-

& fuyer ligna pouendo, id eft, orationi totum

tur:. Populus hic labiis me honorat, cor au-

applicando. s. Aoxxtendendo manum : id eit, ex-

tem eorum longe eft a me. .3. Sicut thymia-

teriorem etiam corporis & membrorum re«

ina offerri debebat per Pontificem fummum;

verentiam adhibendo.

Quod fi facient, au-

ita oratio per Chriftum Dominum noftrum.

dient cum Abraham: Quia fecifti rem hanc,

r

4- Sicut thymiama carbonibus accenfis im-

Q motg,

benedicens benedicam tibi, & multiplicabo

3

poni debebat; ita oratio ferventi animo per-

Íemen (id eft merita) tuum, ficut ftellas coeli. -

agi 5. Sicut thymiama reé&a furfum afcen-

. VL Ex occafione thematis : Cupio diffolvi Philip. t.

debat; ita & oratio non ut fumus a vento

€? effe tecum : poteft narrati hiftoria de fanto v. a.

diftractionum difpergi, fed re&a linea ad

Athanafio, puerum cum avicula vinculis al-

Deum dirigi debeat.

ligata vidente, &, ubi illum aviculam in al-

Matth.6. .. II. Ex occafione thematis: 7? u autem cum

tum evolantem iterum retrahere vidit, cum

v. G.

oraveris, intra cubiculum tuum, €9 claufo oflio

gemitu dicente: En fic diabolus ludit nobis-

Difl i

ora Patrem tuwmn im ab[condito : poteft oftendi,

cum. Exquahiftoria narrata inferatur, hunc

9£ brevis

quo potifimum medio diftractiones caveri

diaboli lufum maxime in oratione exerceri :

f

S.Au

in Pf.

guít. queant. r. Ergo dicatur, quod juxta S. Aug.

nam r. anima per alas variorum piorum af-

35* cubile noftrum fit cor noftrum. a. Quod cu-

fe&tuum fe ad coelum erigit, dum attente

bile hoc habeat oftium duabus valvis con-

orat. Verum 2. mox iterum filo volubilita-

ftans, fcilicet cupiditate & timore alicujus

tis ad antiquas terre ineptias retrahitur.

rei terrenze. 3. Quod oltium hoc Chrifto ape-

Hinc clamandum ad Deum, ut vincula haec Pfal. 15.

riendum, diabolo claudendum fit. Per cupi-

difrumpat fua gratia, ut dicere poffit anima V- 16..

ditatem fzeculi diabolus intrat; per defide-

cum Davide: dirupifti vincula mea: tibi fa-

rium vitze zeternze Chriítus intrat. Per timo-

crificabo hoftiam laudis.

rem poenarum temporaliuni diabolus intrat;

.VIL. Ex occafione thematis: Opprimantur Exod, s.

per timorem inferni Chriftus intrat. "Ne er-

operibus, €9 expleant, ut non acquie[cant verbis V- 9

go detis locum diabolo; quia tentator non

mendacibus

dicatur diabolum plerumque

s Dufl, d

ceffat pulfare, ut irrumpat; fi ci

bdi rer

nerit tranfit.

-aufum inye-

Pharaonem imitari, & quando volunt per

[|

orationem facrificare Deo fao, nos laboribus

2.Reg.r, ]l Exoccafione thematis : Sagitta eJona-

& negotiis curisque opprimere.. Oftendatur

V.22

- dhe munquam rediit retror[um : potelt oratio fa-

itaque, 1. qüibus laboribus opprimat, fcilicet

gittze comparari, & oftendi, quomodo dirigi

paleis bonorum terreftrium colligendis, & la-

debeat, ut non redeat retrorfum, id eft, irrita

teribus viliffimarum voluptatum conficien-

nonfit. Sifícilicet 1. Per arcum intenfum , id

dis. . 2. Oftendatur, quomodo fe liberare de-

eft, internam cordis attentionem, protruda-

beant ab hoc jugo, fcilicet recurrendo ad

tur. 2. Si genua flettantur. (ut fagittarii folent

Moyfen ac Aaronem, iisque fuam neceffita-

interdüm) per externam corporis humilia-

tem & afilictionem exponendo; hoc eft, Chri-

Mefios i

tionem. 3. Collimando ad certum fcopum : id

fü, B. Virginis aliorumque Coslitum opema

Vonil c, 2

eft, certum finem aut rem impetrandam fibi

implorando: ac deinde omnino violenter a

$

proponendo,, üt ad ferventius orandum ani-

Pharaone aufugiendo; fic enim ille infequens

nemur. 4. Simiflrum oculum, id eft, corpora-

eos in mari rubro fanciffimi fanguinis Chri-

lem, claudendo , & folum dextrum, id eft, in-

ternum mentis, apertum fervando.

Íti fuþmergetur.

$ 3-

IV. Ex occafione thematis: -

U

Jnde habet s

Lj

P

fireh, i

gania? poteft oratio tritico comparari ob ne-

MISCELLANE A.

ïorc,Fa 7

ceffitatem, utilitatem, dignitatem fuper alias

Qualitar.

t alb

aCüones: Diftra&iones vero zizaniis, quia

I. Philofophi quidem hominem definiunt D;'äx. in

facile creícunt, triticum impediunt a crefcen-

rationale animal; at re&tius alii ajunt, effe Rhet. ccel.

do, & ad nihil utiles funt, nifi ad comburen-

ipfam inconftantiam, ut qui, Job

o tefte, nun- E

dum. Deinde oftendi poffunt radices quatuor

quam in eodem ftatu permanet.

$. priori indicatze, videlicet culpa mordens,

II. Prifci Patres in /Egypto dicere folebant: Ibid, S.2.

cura pungens, affe&us vigens, tribulatio cru-

homo orationis amans ccecus, mutus & fur-

bid.

cians, fimulque modus demonftrari, quo e-

;

dus effe debet, neque oculos alio vertat, nec

velli deoeat.

,

fermones importunos mifceat, nec ftrepitus

Gen. 25,

V, Ex occafione th

ematis : Ecce ionis & [i-

moleftos, garrientiumve fufurros audiat.

v. 8."'

eng : ubi eft vi&lima holocaufli ? poteft iterum

lH Plutarchus cenfet a Numa Rege pro- Drex.1.9.

exemplo Abrahami oftendi, quomodo ora-

fecum illud : Zdoraturi [edeant. Ut mone- c. 6. $. r.

tio feu cor devotum in Holocauftum offerri

rentur tumultus cogitationum ejicere, & uni

Deo attendere.

Deo debeat. Nempe 1. Éundo in terram vifio-

1ta David( Rex fedit coram

Pfalm-m'

gis, per praeféntiam Dei cogitatam, auttem-

Domino.

j

pli vifitationem. 2. Dicendo negotiis & defide-

IV. Quod S.P

aulus de charitate; hoc non

h h

rüs alienis : Exfpe&are hic cum afino : ego

incommode de attentione & fervore oratio-

autem & puer (id eft, cor meum) illuc usque

nis dicitur, nempe quod etfi omnes libellos

properantes, poftquam adoravimus, reverte-

precatorios recitando abfíolvam, fervorem

mur adwos. 3. Ligna €$ ignem fecum accipien-

autem & attentionem non habeam, nihil

Aaaaa 3

fum,

742

Bibliothece Manualis : Concionatoriz

L. Kupfferes Gebeth, kupffere Gaben.

S. Auguft,

fum, & fa&us velut zes fonans aut cymba-

in Pf. 139.

lum tinniens.

Unde $. Auguflinus, quam

IV.. Jas man auf die Mühl [chüttet, das mah-

f 9

multi, ait, deprecantur Deum, nec fentiunt

let. fie.

947

Deum, nec bene cogitant de Deo.

Sonum

V. Karges Gebeth, karge Be[ohmmg.

deprecationis habere poffunt, vocem habere

VL Kalte Bitte fruchtet nicht.

non poffunt, quia ibi vita non eft. -

Drex.l.3.

V. S. David fuadet, ut effundamus cor

VIL. JZie der Bitter, alfo der Geber.

Pf.zI-V-dï

» o

noftrum in confpe&tu Domini ficut aquam,

XIV.

non ficut oleum ; quia aqua non tam facile

AUTHORES.

]03[1- 6'

adhzeret vafi, ficut oleum ; ut per hoc intelli-

( $

L Joannes Bufzeus V. eod.in Panario.

geremus, cor noftrum penitus ad Deum mi-

ne.

Il. Hieremias Dtexelius in Rhetorica c2e-

[ 7

Agrare debere in oratio

XIII.

lefti lib. 1. c. 3. & feqq.

v' 20:

AXIOMATA.

.HI. Jacobus Marchantius in Horto Pafto-

/

l. Zerfireutes Gebeth [ammlet wenig. -

rum tra&. 2. le&t. g.

[erit, 22

lL. Zerfireutes. Gebeth ift hoechfle. Grleifrnerey,

uT,

qeil es init der Zung ehret, und mit dem Hertzen

X

IV. Antonius Dauroltius in Catecþiämo

fchiltet;

hiftoriali cap. 2. tit. 14.

Mätfh. 7'

N

-

/i /'»

re

w

e

—

.

u

70 6'

ä*lïäämäämäägæ:äääää

Tl UJZWS LL-

dhstibo

V.m-

"EUCHARISTIA

r O.5

I.

Y $

petuoe feläcitatis, adeoque fymbohim vivum

D.ESS

ENTIAM

.«

illius corporis, cuius ipfe caputexiftit, cuique

x;Cor.w

Q,UIO A

M

nos tanquam membra ar&itfima fidei, fpei, &

LP

-Deþnitjo.—

].

ghaxitatis connexione adítrictos effe voluit.

z o

Canif. c,«4, M corpus & fahgu

ls

Chrifii, fub fpeciebus

II.

Yaj

de Euch.

panis, & vini, cum anima & divinitate

RIPTU

« X

realiter & fubftantialiter exiítentis.

JEX S.SC

Neceffitas.

Vocatur autem Euchariftia, id eft bona gra-

tia, feu gratiarum a&io, quia preecipaum &

]. Omnes fitientes venite ad aquas; & quiTaia s.

maximum Dei donum, ipfumque omnis gra-

non habetis argentum, properate, emite,

V. f

tize fontem & authorem continet, fummo-

comedite; venite, emite absque argento, &

rumque nos bonorum admonet, pro quibus

absque ulla commutatione, vinum & lac.

acceptis gratiarum actionem, laudem, &

Il. Amen, amen, dico vobis, nifi manduca- Joan. 6.

SAnt.de

gloriam füummam Deo fummo debemus.

veritis carnem filii hominis, & biberitis ejus V: 53*

Ecdef,

fanguinem, non habebitis vitam in vobis.

dtgm,

Canixf. S .2 []

Il. Tria przecipue continet, fpecies vifibi-

1II. Percuffus fum ut foenum, & aruit corPf, xor,

les, corporis & fanguinis Dominici veri

-

í

& fpiritualis gratize virtutem.

þatem?

meum, quia oblitus fum come

s

& Ambrof,

III. Quinque capita de ea potiffimum funt

meum..

dere kpanem V..

13 deo-

Canif. S.3.

€am,

fcienda. 1. Veritas Mlius. 2. Transtubftan-

— Neceffitas.

tiatio, feu panis & viniin corpus & fangui-

IV. Caro mea vere eft cibus, & fanguis Joan. 6.

nem Chri(ti converfio. 3. Adoratio eidem de-

meus vere eít potus.

Qui manducat meam v. I5.

bita. 4. Ejusdem oblatio & facrificium. 5.

carnem, & bibit meum fanguinem, in me ma-

&

Sumptio illius fub altera vel utraque fpecie.

net, & ego in illo.

IV. Finis illius triplex eft, ab ipfa Ecclefia

.. V. Quotiescunque manducabitis panem r. Cor. 11,

fequentibus verbis indicatus: Ofacrum con-

hunc, & calicem bibetis, mortem Domini an- V:

126.

vivium,in quo Chriftus fumitur, recolitur me-

punciabitis, donec veniat.

moria paffionis eius, mens impletur gratia, &

VI. Hic eft panis de coelo defcendens. Sijoan. 6.

li,

futurze glorize nobis pignus datur. Quem fi-

quis manducaverit ex hoc pane, vivet in ze- v. 5o.

geiï'. 13*

nem clarius explicavit Concil. Tridentinum

ternum: & panis, quem ego dabo, caro mea?'-

his verbis: Salvator nofter difceffurus ex hoc

eft pro mundi vita.

mundo ad Patrem, Sacramentum hoc infti-

VII. Qui manducat meam carnem, & bi- Joan. 4.

tuit, in quo divitias fui erga homines amoris

Eu

velut effudit, memoriam faciens mirabilium

bit meum fanguinem, habet vitam zeternam, * 5*

& ego refufcitabo eum in noviffimo die.

Anyfen.

u

füorum &c.

Sumi autem voluit Sacramen-

tum hoc tanquam fpiritualem animarum ci-

5ucundita:.

& hia

bum, quo alantur & confortentur viventes vi-

VIIT. Vincenti dabo manna abfconditum. Apoc. 2.

IX. Comedi favum cum melle meo : bibi V- !7-

ta illius, qui dixit: qui manducat me, & ipfe

Cant. 5.

vivet propter me; & tanquam antidotum,

vinum meum cum lacte meo: comedite ami-

N.lI.

qua liberemur a culpis quotidianis, & a cul-

ci, & bibite, & inebriamini cariffimi.

pis mortalibus praefervemur. Pignus proete-

. X.ProquibusAngelorum efca nutrivifti po- Sap. 16.

S la

rea id effe voluit futurze noftrze gloriae, & per-

pulum tuum, & paratum panem de coelo prze- v. ao.

h, d.

fticilti

i

L

/L»/

Titulus LIl..| Euchariffia.

743

tifti fine labore, omne dele&amentum i in fe

fane nünquam fuiffet homo aufus talia pete-

habentem & omnis faporis fuavitatem.

re, fed neque cogitare, quoniam hoc mife-

Zach 9.

XI. Quld enim bonum, & quid pulchritu-

ricordize opus omnem mortalium fuperemi-

y.17.

do ejus, nifi frumentum ele&orum, & vmum

net dignitatem. :

germmans virgines?

t

VI. Se ipfum invenit homo propter infir- S, Bern,

E

mitatem jacentem in ftabulo, ftabulum enim apvdManfi

Dignitas.

tr.26. difce,

Pf.ar.v.s.

quid eft? mundus eft, & propter pecorinam

35. n. S.

-XII.: Calix meus mebnans quam præcla-

fimilitudinem 1nd1gens erat foeno, eapropter

rus eft ?

Joan. 6.

XIIL. Hic- eft pams Angelorum de cælo

cibus coeleftis mutavit fe in pabulum peco-

v so.

defcendens.

ris, homine mutato in pecus.

Panis Ànge-

lorum fa&us eft fenum, unicus Patris Filius

Præpamtzo.

Lev. T

hominis, Verbum quippe caro fa&um eft, &

w. 20.

XIV Amma pollüta, quze ederit de car-

iuxta Prophetam, omnis caro feenum.

t

mbm hoftize pacificorum, quàe oblata ePc Do-

VII. n Canone miffze leguntur fequentia S. Pafcha—

mmo, peribit de populis.

verba: Quam oblationem, Tu Deus, in om- fius fer. de

Levxt. 22.

: XV. Leprofus aut pátiens fluxum feminis

nibüs quaefumus benedictam, adícriptam, ra-

corp &

Vs 4

"fon vefcetur de his,

qu3x fanaificata iunt

tám, rationabilem, acceptabilemque facere

fang.Dom.

nnh1 , donec fanetur

dlgnems

Quae verba S. Paíchafius confide-

Matth. 7

XVI.

Nolite San&um dare cambus ne-

rans ait: Benedi&am, per quam nos benedi-

V. O.

que mittatis margaritas ante porcos, ne for-

camur; adícriptam, per quam nos omnes in

te conculcent eas pedibus fuis, & converfi

coelo conicnbamur ryatam, per quam in vi-

dirumpant vos.

Íceribus Chrifti cenfeamur rationabilem, per

WMatth. 22.

XVII. Amice, quomodo huc mtrafh, non

VA.

quam a beftiali fenfu exuamur, acceptabilem-

habens veftem nuptialem ?

que facere dignetur, quatenus & nos per hoc,

XVIII. Epulemur non in fermento veteri ;

quia in nobis difplicuimus, acceptabiles cum.

V. 8

neque in fermento malitize, fed in azymis fin-

ejus unico filio fimus.

ceritatis & veritatis.

. VIII. Pulchre fe vocat eranum frumentl HügO de

P^ Cor.m.

XIX. Non poteftis menfze Domml partici-

quiagranum frumenti candidum eft interius, "

d

V.ZI-

& menfae daemoniorum.

d

a.Corir ^

pes effe ,

& rübrum exterius, & Chriftus candidus di- T

eol.

'XX. Qui manducat, & bibit indigne, ju-

citur refpectu divinitatis, & rubicundus in* 1.3,5pec.

Y.29.

. dicium fibi manducat & blblt, non dljudl-

carne propter'paífionem

Unde Sponfa in Éccl. c. ,

- eans Corpus Domini.

Canticis dlClt quod fit candidus & rubicun-

E

dus.

Nece

iíaf.

d

ai] ;o

EX SS. PATRIBUS ET

*

-DOCTORIBUS

IX Tolle hoc Sacramentum de Ecclefia, s. popav.,

& quid erit in mundo, nifi error & infideli- apndMan&

Subfiantia €? qualitar

tas? populus Chriftianus erit quafi grex por- difc.r.n.g.

o &

S.Aug. de

L. Hoc Sacramentum non in merito con-

corum dlfperius & idololatrive deditus, ficut

D

Kcclef.

.fecrantis, fed in verbo efficitur Creatoris;

expreiïe patet in czeteris infidelibus.

dog

X. Qui vulnus habet ,

nec bonorum difpenfatorum meritis ampha—

medicinam requi- S, Ambrof;

| of

.tur, nec malorum attenuatur.

rat: vulnus eft, quia füb peccato fumus, me- '. . de $a-

*

S. Ambrof

II. Si tantum valuit fermo Elize, ut ignem

dicina eft coelefte & venerabile Sacramentum. cram.

1. 3. deSa- de coelo depofceret, non valebit fermo Chri-

XI. Fiant fideles corpus Chrifti, fi volunt S, Auguft,

eram,

fti, ut fpecies elementorum mutetur? de to-

vivere de Spiritu Chrifü.

De Spmtu Chrifti tr.2. in

tius mundi operibus legifüi : quia ipfe dixit,

non vivis, nifi corpus Chrifti. Vis & tu vivere "e*r-

UE

IN

L]

& fa&ta funt : ipfe mandavit, & creata fünt.

de Spiritu Chriíti? in Corpore eíto Chrifti.

Sermo igitur Chrifti, qui ex nihtilo potuit fa-

Xll Idoneus effe non poteft ad marty- S.Cypr.in

cere, quod non erat, non poteft ea, quze funt,

rlum, qui ab Ecclefia corpore Chriíti & fan- evit. ad

-Ornel.

COT. "'

inutare in illud, quod non funt ? non enim

guine non armatur ad prelium, & mens de-

)

minus eft, novas rebus dare formas, quam

ficit, quam non accepta Euchanfha erigit,

1utare naturas.

& accendlt -

Íbid

HI. Liquet, '

quia praeter naturae ordinem

Utzlzta:

oit b

virgo generavit, & hoc, quod conficimus cor-

"XIII. Biberuntex eo omnes: ebrietas fe- s. p 'eron,

o

L

pus, ex virgine eft. Quid quris naturee or-

lix, fatietas fingularis, quae, quanto copio- fuper Lu-

dinem in Chrifti corpore, cum praeter natu-

üus fumitur, tanto fobnetatem fumentibus Can.

ram fit ipfe partus ex virgine?

donare dlgnatur Et Judas bibit, fed non fa-

a. $

!54«

Eufeb

IV. Sicut ad nutum prazcipientis Domini

turatur, nec fitim extinguit ignis zeterni,quia

Emylfen.

repente ex nihilo fubftiterunt excelfa coelo-

indigune fitivit myfteria Chrifü.

om, 5.

ruim, profunda fluctuum, vafta terrarum: pa-

X|V. Panis hic azymus cibus verus & fin- S. Cypr.

de Paích,

fer. de

ri potentia in Spiritualibus Sacramentis ver-

cerus per fpeciem & Sacramentum nos tactu

coen.Dom,

bi przecipit virtus, & ferviteffetus. Recedat

fanctificat, fide illuminat, veritate Chriíto

lpot. 4

ergo oinne infidelitatis ambiguum, quando-

conformat. Et ficut panis communis, quem

; l]

Anf 5

quidem qui eft author muneris, iple etlam

quotidie edimus, vita eft corporls, ita panis

nb

ePc teítis veritatis.

ifte fuperfub&annahs vita efi: anim2e & fani-

S. Laur.

* V. O ineffabilis dignitas conditoris! O ftu-

tas mentis.

i f

ft. de

por indicibilis charitatis ! quis non contre-

XV. Duo præczpue in nobls hoc Sacra- S. Bern,

9

üChb

mifcat? quis non cum exultatione miretur?

mentum. operatur,

ut & fenfum minuat in fer. de

mini-

coen,Dom,

a

£

14

| Bibliothecæ, Manualis. Concionatorie

minimis &in gravioribus peccatis tollat om-'

-XXIX. Maxima :dignitas apparef in- ho

C s. Bon aV-*

, €. 13»

nino confenfum. Si quis veftrum non tam fze-

Sacramento, quia, cum Chriftus conftet ex *

Icomp.'Th«

pe. modo non tam acerbos fentit iracundize

tribus fubftantiis , fcilicet Deitate, anima, &

veri;' RT

motus, invidize, luxurize, aut czeterorum hu-

corpore , ipfa quidem Deitas excellit omnia ;

item anima eius przecelit omnes animas,

jusmodi, gratias agat corpori & fanguini Do-

mini, quoniam

7

cum fit Dlena gratize & veritatis, item cor-

^

in eo.

:

virtus Sacramenti- qpemtur

pus eius excellit omnia corpora, quod de fan-

r

-

S. Chryf.

XVI. Tan

quam leones ignem fpifahtes' :

Gificato corpore. B. Virginis fuit fümptum,

hom. 454.

ab illa menfa recedimus, terribiles diabolo

& Divinitati unitum.

S'Pafcbaf-

in Joan.

effecu.

"

.XXX. Audeo dicere, quod Deuüs, cum

fit S. Aug.tr..

J d

inJen,

&f

S, Ch

r

f.

XVIH. Qui de

hac vita migraturi funt; fi

Omnipotens, plus dare non potuit: cum fit 49

[on. »

lib. deSa- myfteriorum huiusmodi cum pura conícien-

$

fapientiffimus, plus dare nefcivit; cum fit di-

?

Villazov,

cerd.

tia fuerint participes, fpiritum efllaturi , ab

tiffimus, : plus dare non habuit. .

j

.

.

e

- XXXL.. Eft.communio D

?s

vivi, men

fa di

2*

: S-Martialls

.

ipfel.

Angelis illorum corpora fatellitum more fti-

'in epift. a.

corponi

.;

:

pantibus, propter affumptum illud Sacra-

vina, efca in fide perfecta, tota coeleftis.

: Burdigal.

Chrt

mentum hinc recta ad coelum abducuntur. .

XXXII. Quis fidelium dubium habere pof-

S.Aug fer.

XVIH. Qui digne comedit hunc panem,

fit, in ipfa immolationis hora, ad facerdotis Dial. c.58» ;

2or. de . qui eft corpus Chrifti, neceffe eft, ut moria-

vocem ccelos aperiri, in illo Jefu Chrifti my-

temp. :

tur preeteritis, & vivat futuris.

fterio Angelorum choros adeffe, fummis ima

— pO EM -uebe .

.

.

D

*

fociari, terrena coeleítibus jungi, unum quid

S.Leo

. XIX. Non aliud agit participati

0 corporfä

4

SLatf,

ferm 14. & fanguinis Chrifüi, quam ut in id, q

ex:,vif?bilibus at

que invifibilibus fieri?

Jif.de : |

de pall.

mimus, tranfeamus.

uod fu-

Jucunditas..

Fnch,

Dom.

d eft, Chri-

XxXill. Qu

id fuavius pane.

Angelorunij 9 S Auguft,

S. Cyrill.

XX. Sic Chriftophori erimus,

catech. 4. ftum ferentes, cum ejus corpus & fanguinem

quomodo ergo non eft fuavis Dominus, quan- uperPí.34e

in membra noftra receperimus, atque ita, ut

do panem Angelorum manducavit homo?

XXXIV. Quot nunc dicunt: vellem ipfius.

S Chtyfoft.

S. Petrus dicit, divinae na

2

;

turae coqforþes efH-

hom.6o.

$ Bontv.

cimur..

formam afpicere, figuram, veftimenta, cal-

op. An-

t2

S. Aug.

. XXI. Illum calicem bibere, qu

id eft. . nifi

cedmenta ? Ecce eum vides , ipfum tangis, t

ioch,

prap. d .

Wi c.a.

fer.2.de vivere? Manduca vitam, bibe vitam , habe-

ipfum manducas. lgitur nemo accedat cum

verb. AP- bis vitam, & integra eft vita.

naufea, nemo refolutus; omnes acc

gnü, Om- ..4

Remig.

XXII. Nec folum pro faljute zeterna datur,

nes ferventes & excitati.

]

Altifiod.de

1&0 cura fol- $. Cypr.2.

ce'ebrat,

fed etiam pro temporali incolumitate, id eft

XXXV. Quemadmodum vino

epift. 3. à

Mif

corporali fanitate; incolumitas enim dicitur

vitur, & anima relaxatur, & ommuis triítitia

Cæpilium. Í

fanitas & integritas, utraque enim fanitas

feponitur; ita epoto fanguine Domini, & po-

ab illo eft, animoe & corporis.

culo falutari, deponitur memoria veteris ho-

ä

Srlmeron,

S.Bernar-

XXIII. Eft fons omnis grative & virtutis.

minis, & fit oblivio converfationis faecularis,

469

din. tr. 2. Unde Sacramentum hoc Kuchariftia, id eft

& moeftum pe&tus ac trifte, quo prius pecca-

fer. 55.

tis angentibus premebatur, divinze indulgen-

art.2. c.2.

bona gratia, nominatur; ideo Eccl.24. ipía

tize lzetitia refolvitur.

*

Kuchariftia defe ait: Im me omnis gratia vita

&& veritatis; in me omnis [per vita €9 virtutis.

XXXVI. In hoc Sacramen

to totalis gra- Mïcii. äa

ononia

S. Bern.

XXIV. Quotiescunque ad hoc Sacramen-

tize pinguedo continetur, quid enim frumen

-

ferm. 61. tum accedo, decoquor, cum immutor: digee

ti nomine nifi Corpus Chrifti, intelligitur

in Cant. ror, camtransformor: unior, cum conformor.

iftud frumentum habet corticem, & aaipem;

S. Chryf.

XXV. Inde effe&i aquilze ad coelum evola-

ut cortex fit ipfa humanitas, adeps vero, fit

g

hom. 24.

in r.a

mus; ubi enim cadaver, illic & aquilze; cada-

intus latens Divinitas, quia in hoc Sacramen-

Cor.

ver corpus fuum vocitans propter mortem ;

to fatiamur, eo quod inipfo noftra finalis bea-

Aquilas vocat oftendens, quod oportet eum,

titudo coníiftat.

.

uam VS- Cypr.

$ Joat,

qui ad hoc corpus accedit, effe fublimem &

XXXVII. Euchariftia fapit amplius, q

e voena

cum terra nihil habere commune, neque deor-

Mansa, implet & fapit edentium appetitus

Dorm.

Dinaf; ].

fum trahi & ferpere, fed atlidue furfum volare.

& omnia carnalium faporum irritamenta,

4C6H,

S. Bern.

Orilo,

:

tom. 2.

XXVI. Tria inter alia bona multiplicantur

omnium exiuperat dulcedinum voluptates.

S. Albert,

F

per hoc Sacramentum. — Primum eft decor

XXXVIII. Saporem gratiofum valde ha-

|

fer 55.art.

caftitatis ; Secundum charitatis : Tertium

bet ex Deitate, hocíapore omnibus praefer- E:cl.l.dï&.

2. C. 2.

fapor fuavitatis.

tur delectabilibus, necaliquid eft, quod com- 5, tr. a.

S.Chryfol,

XXVII. Audi

abt Chriltiani; -qui quotidie

arari poilit delectationi hujüs Sacramenti; c. a. n. 5

IfhïgoVi&,j

fer. 34.

corpus Chrifli attingunt, quamnam de ipfo

quod illa Pfalmiítze authoritate ( dele&are in

103, fpe,

corpore poffunt fumere medicinam, quando

Domiuo, €3 dabit tibi petitiones cordis tui ) con-

« C, 7, |

mulier totam rapuit de fola Chrifti fimbria fa-

firmans ait: Si enim delectatio eft, ut ait A-

nitatem, fed, quod nobis flendum eft, mulier

fpafius, diffufio naturze fuper maxime con-

L'am

"

veniens, inzíümabilem convenit eíle dele-

de vulnere Chrifti medicinam tollit, nobis

&ationem fuper gufítum Deitatis, in omni

medicina ipfa retorquetur in vulnus.

Yatia & omni bono refertum.

S. Bern.

Dignitas.

in coen.

XXXIX. Suavitatem hujus Sacramenti S. Thom.

XXVIIL. Panis ifte per excellentiam Eu-

nullus digne exprimere fuflicit, per quod fpi- opufc. 57.

Dom.

chariftia dicitur, id eft bona gratia; in hoc

ritualis dulcedo in fuo fonte guftatur.

Albert.

enim Sacramento non folum quelibet era-

XL. Quantze putas dulcedinis eft fanguis S-

tia, fed ille, a quo eft omnis gratia, fumitur.

huius Sacramenti,qui de tam dulci fonte ma-

L] -c. n-zi

navit,

E

Titulus L1I. Euchariþia.

745

hg,

601

navit, & a tam dulci fonte hauriente in tam

men multa corpora Chrifti, fed unum corpus

Tl

dulce vas efttransfufus? Fons enim hujus fan-

cum illo, quod affumpfit de Virgine, & quod

ttf,

dedit Apoftolis; divinitas enim verbi, quae

guinis eft fanguis in vifceribus gloriofze Virgi-

nis contentus , hauriens hunctontem Spiritus

ubique eft, replet illud.

fan&us-eft; vas, in quod transfunditur , cor-

XLIX. Sicut avis$

fovens ova , dicit Glöü"a; E

ugen. apud.

ergofiponis fub aveunum, vel plura ova, ver-

anti diíe,

pus Dominicum eft, ex quo etiam manat in

Á. l, 7.

Sacramentum, & ex Sacramento in cord

tit ea per naturam interius in carnem; tefta

fidelium.

T

manente exterius. Quanto magis, fiponasin

lgt

Veritay.

altari unam hoftiam panis, vel duas , five cen-

S.Pafchaf,

XLI. Recedat omne infidelitatis ambigu-

tum, five mille, five plures, manente panis ex-

Bt iu]en.

l. de cor

P.um, quandoquidem , quiauthor eft muneris,

terius fpecie, Spiritus S. repente interius in

& fang.

Dom. S,

ipfe etiam teftis eft veritatis.

corpus Chrifti fua virtute convertit? -

Villanov.

XLII.. Quid obfecro magnum e

fï', fi Chri-

L. Natura mutat unam fubftantiam in al- s, Albert, *

JMartg

fto Domino creditur?. Chriftus ait, Áoceft cor-

teram, ficutin vite aqua mutatur in vinum ; Mag.fer.rr.

lepilt ad

de corp. &

ütdipil

corporis

gusr ineum , & faper hoc quispiam audeat hze-

'& opere apum fuccus florum in íavum mel-

ang. Dorm.

-Gl' eg.l,..

Chrifi. ft;re? Nametfi quze dicuntur ardua,, & diffi-

lis; fimiliter in nobismetipfis panis, quem

ü.eg,.

cilia funt ad credendum, fidei tamen minui-

manducamus quotidie, per naturam mutatur

tur difficultas, ubi dicentis confideratur au-

in carnem, & gramina conféíta a brutis con-

vertunturin carnem & fanguinem; ergo mul-

thoritas, noli confiderare, quod dicitur,fed

quis dicat, attende.

to magis virtus verbi Chrifti mutare

pqteft

S.Laurt,

XLIIL Neerrares in fide; & averita

tis fe-

panem in fübftantiam fui corporis.

Juft. de

mitis devians, malede Chrifto in hoc 5acra-

LL Feftinavit Abraham in tabernaculumIdem,

Euch.

1 Aügu&.

mento fentires ,fe dedit in cibum , dum adliuc

adSaram: dixitqueei: Zlecelera , tria [ata fimi- .

tht

effet paffibilis, cum videretur, cum tangere-

lg commi[ce., €3 jac [ubcinericios panes.

Hoec eít

tur, cum agnofceretur, cum przefens loque-

fapientia fummi Patris, quze tria fata, Deitatis,

E

C

retur.

&anim , & corporis commilcuit, hazecfocia-

omo. d

S.Bonav. XXLIV. Quid enim dubitationis in hoc S

2-

vit. Accelerat autem, quia in momento ope-

0p, Ài«

t.7. de

cramento remanet, quod a Chriíto tam ex-

rata eft, & non per momenta temporum , ut

loch,

prap. a

Miff. c. 2.

preffe traditum, ab Apoítolis predicatum, a

infirmafacit natura, & fecit nobis panes zeter-

. SS. Patribus orthodoxis tot centenariis anno-

nz) refeCctionis fub . cineribus hujus nolíire

mortalitatis decoctos.

rum preefipuratum , tantisque caeremoniis,

J Cypf. 2.

tot miraculis & prodigiis, & obfervantiis,

LlIi. Sicut ad nutum przecipientis Domini Eufeb.

(lt, 3. ad

- quafi teftimoniis palpabiltbus vides confirima-

repente ex nihilo fubítiterunt excelía coelo- Emiff.hom,

ln |

tum 2 tolle hocSacramentum de Ecclefia , &

rum, profunda ilu&uum, vafta terrarum, 5: dePafch,

uid erit in mundo nifi error & intidelitas?

pari potentia in fpiritvalibus Sacramentis.

Salmeron..

XLV. Quomodo fiet iftud, ut tantus Chri-

verbi przecipit virtus, & fervit elfe&us; di-

cereenim verbi operari eft, dixit enim &facta

tr. 40.€.9. (tus fub tam parva hoítia delitefcat, aut qua

ratione mundi conditor in vile pe&oris noítri

fünt. Unde eodem momento, quo Chriítus

*X

tuguriolum fubintrare velit? prudentia tunc

in perfoua facerdotis profert hzec verba:

[ich. de

di&at, ad Spiritum fan&tum & virtutem AI-

Hoc eff corpus meum, hic efl fanguis meus ,

oDOlta

tiffimi, cui nihileftimpoffibile, & qui nos ar-

creatura locum Creatori fuo cedit, nam ut

JQ(xGZO

dentiffüdco amore profequitur, fpectandum

S.Pafchafius ait: Verba Chrifti ficut divina

eífe; fi enim noncrederes, nifi ea , quze intel-

funt, ita efficacia, ut nihil aliud proveniat,

le&u tantum cognoícuntur, & quomodo fint

quam quod jubent, quia xterna fünt: Cwlum,

inquit, €9 terra tranfibunt, verba autem smea

condita, & qua rationenos alere poffent , com-

prehendere valeres, pauca fane, & prorfus

non tranfibunt , fed facient omnia, ad quse mif-

nihil crederes.

3

fafunt, quia Patrisnonnifi unum, & fubftan-

uiris ,. qiiönam pa&d

, Cynts

S. joau.

XLVI. Si modum req

tivum, & confubftantiale, &fempiternum eft

!

e Ccena

Damafc.1.

fiat, fattibi fit audire, quoniam per Spiritum

verbum.

o

4. C. 14.

fan&dum, quemadmodum ex 5. Deipara, fe

LlIil. Juftum &c

onfentaneum eft, quod ad; Gual.Parif,

Ortho.

veniente pane vero, cedat materialis; neque ?* Luch.

Fid.

ipfum, & in fe ipfo Dominus carnem fuften-

, Albett

tavit, & nihilaliud cognofcimus, quam quod

eftejus injuria, imo jus Creatoris eft, ut eiad-

Jhg. de

verbum Dei verum eft, & efficax, & omnif

venienti honorem delerat creatura, relin-

2uch d

d

otens, modus autem infcrutabilis.

quens ei penitus locum fuum, & czetera,

;, tf: 2'

HugoVi&.

XLVII. Mirum, fed verum: Nec tamen

quze ab eodem Creatore acceperat, utpote

; 2

to.3. fpec. mirum eft refpe&tufacientis. Quidenim mi-

A-albredinem', faporem & quantitatem,

ecc, c 7: rum, fi Omnipotens mir

,

abilis miranda ope-

»

ratur?

T: empz).r fumendi.

!

XLVIII. Quando miràri c

æpäris , & dixe-

LIV. Accipe quotidie, quod quöticüe tibi

S. Auguft

Lj

dd.Le.

in Matth.

rit tibi cogitatio tua, quomodo hoc effe pot-

profit.

Sic vive, ut quotidie merearis acci-

eft? cogita facientem, & refpice omtipoten-

pere; qui non meretur quotidie accipere,non

tem. Álbertus M. authoritatem adducit 5.

1neretur poft annum accipere.

Gregorii dicentis: Sicut divinitas verbi Dei

LV. Quotidie Euchariffie communionem S.Auguft,

inlib. de

SIThom-

unaeít, quzetotum implet muitis locis mun-

percipere, neclaudo, necreprehendo; omui-

oprC- 57'

pus tamen dominicis diebus fuadeo & horror,

ccl.fiogm.

dum, ita licet multis &iunumerabilibus die-

bus illád confecretur corpus, non funt ta-

fi tamen mens fine voluntate peccandi fit.

: Aere

R. P. Loln. Bibl. Man,. Tom. 1.

I.

Mnlnc' n '2.

Bbb bb

I*'f

746

Bibfiotheca . -Mamnalis Concz'(matoriæ

eor

S. Am-

LVI. Si quotiescunque effunditur fanguis,

LXV. Non alium Apoftolus judicem hicTheophy- -

áei

brof. de

in remiffionem peccatorum funditur, debeo

tibi attribuit quam teipfum. Judica igitur , & la&t.in epift,

1

explora confcientiam tuam, & fic accede. 9. Pauli.

Sacram. illum femper accipere, ut femper mihi pec-

cata dimittantur: quifemper pecco, femper

LXVI. Nonne videtis, quantainfantes ani- S.Chryfoft,

|

debeo habere medicinam.

mi alacritate mammillas arripiunt? qua pref- hom.óo.ad

h

Caffianus.

fo4^

LVH. Multo juftius eft, utcum hac cordis

fione papillis infigunt labia: non minore cupi- Popul.

$

Át

humilitate, qua credimus , & fatemur illa fa-

ditate nos quoque ad hanc menfam , & ad hu-

fpt

. érofan&ta mylíteria nunquam pro merito nos

jus calicis fpiritualem accedamus papillam:

j

t

poffe contingere, fingulis ea. Dominicis ob

imo vero majore defiderio quafi la&tantes

remedium noftrarum zegritudinem praefuma-

pueri gratiam fpiritus fugamus: unus fit no-

V

if

inus, quam ut vana perfuafione cordis elati,

bis dolor, una moeflitia, fi hoc alimento fpi-

ro

vel poft annum dignos eorum participio nos

rituali privamur.

b5*

effe credamus.

;

LXVII. Quantum po

fïïimusl, cum Dei ad- S-..Auguæ.

plU

LVIIL. Sciant baptizati homines, fi longo

jutorio laboremus, ut cum fincera & puraferm.x. de

c0

lus in

S. Cyril-

temporis fpatio propterfimulatam religionem

confcientia, & mundo corde, & cafto cor- 'emp.

fi

joan.

myftice Chrilto communicare recufent, ab

pore ad altare Domini poffimus accedere, &

tol

Quippe re-

tar

geterna vita fe procul depellere.

corpus & fanguinem ejus non àad judicium,

cufatio hujusmodi , quamvis ex religione pro-

fed ad remedium anim?e noftrae mereamur

b

ficifei videatur, & fcandalum facit, & la-

accipere.

In Chrifti enim corpore vita no-

pTL

Và

« queos inftruit. Quare oportet omnibus viri-

ftra confiftit. Mutet ergo vitam , qui vultac-

bus a peccato mundari, & reCte vivendi ja-

cipere vitam.

Nam fi non mutet vitam, ad

üt

&is funidamentis, magna cum fiducia ad fu-

judicium accipiet vitam, & magis ex ipía

(0

mendam vitam concurrere.

,

corrumpitur, quam fanetur: magis occidi-

p

Quidam

LiX. Immunda es?accede, mundanda ad

tur, quam vivificatur.

Ti

iS. Pater

fontem puritatis.

Efuris? accede pafcenda

LXVIII. Vze tradentibus Chriftum ad cru- S,Remigi-

apudBeir-

]b4 et.

ing.

ad panem vivificum. /Egrotas? erit hoc effi-

cifigendum; fed vze cum maligna conícien-us fuper

$

tü

them.2.in cáciffimum tuze valetudinis medicamenturm.

tia fub Sacramento fümentibusillum. Nam Matt. S.

ün

feft. corp. Fluxum pateris? nec fanari potesa medicis?

fi qui regiam purpuram coinquinant, hau

Chrifti,

d i([th(x;yfoiï:.

. e

tange plenafide cum hzemorrhoiffa fimbriam,

fecus, quam qui fcindunt, puniuntur, quid]joan.

fcilicet facram hoftiam, ut purgeris.

mirum, fi, qui immunda confcientia Chrifti

43

$

IModus

umendi.-

corpus accipiunt, idem fupplicium fubeant,

quod qui eum clavis affixerunt.

:

SS. Ambr.

LX. Quanta cordis contritione & lacry-

.; LXIX. Non comedetis ex eo cru

dum quid, S. Greg.

(

|

jn orat.

marum fonte, quanta reverentia & tremore,

nec co&tum aqua , fed affum tantumigni.

ante Mi e

Lb.t

quanta corporis caftitate atque animi purita-

Euchariftia crudum agnum edunt, qui Dei vang.'

Ilen I' GL

te illud divinum & cocelefte myfterium eft ce-

praefentiam non fatis expendunt.

(

lebrandum, . Domine Deus; ubi caro tua in

.LXX. Quicunque fis, manum tuam ex-

S. Chryf.

veritate fumitur , ubi fanguis tuus in veritate

purga, & caftiga linguam & labia, quae in-

hom.27.ia

Pl

bibitur, ubi fummis ima, humanis divina

greffuri Chrifti fuere veftibula.

1. Cor.

I

junguntur? ubi adeft San&orum praefentia

LXXL. Heu quam temerarium, quamqueS. Bern.

552 g

Angelorum, ubi tu es facerdos & facrificium

nefarium eft, cruentatis manibus trattare Vir-apud rro-

l

mirabiliter & ineffabiliter? Quis digne hoc

ginis Filium : quis auditus fuftineret aurium 2 m2:d. lit.

il

myfterium celebrare poteft, nifi tu Deus omni-

e Ve

quis oculus non confunderetur ad intuitum ?

ü

potens offerentem feceris dignum ?

quae mens non raperetur in exceflum, ubi

te

S. Bern.

LXL. Sacramentum Dei altiffimum fumen-

mundi pretium mittiturin fterquilinium ? non

in epift.

dum eft, non difcutiendum: venerandum,

eft minus deteftabile, in os poliutum,

quam

non dijudicandum: fide fortitum, non inna-

inlutum, mittere Virginis lFilium.

g

tum: traditione jancitum , non ratione adin-

ventum.

SO IVO

S. Àug. f.

LXII.. Rogo vos fratres, numquid eft ali-

LO DE IMITATION

252.

quis, qui in arca fordibus plena velitmittere

'EX LIBEL

CHRISTI.

Lïb.4,c,7, .

r

temp.

veftem füam? .Etfiin arca fordibus plena ve-

N

l

Neceüïtar.

ftis non mittitur pretiofa, qua fronte in ani-

ma, qua peccatorum fordibus inquinatur,

uo mihi per maxime neceffaria fentio inr, . c, zr,

b'4'c-2-

:

hac vita, fine quibus mihiimportabilisS. 4.

:

)

Chrifti Euchariftia fufcipitut ?

foret ifta miferabilis vita.

S. Greg.

LXIIL . Si quis fua conjuge no

n cupidine

In carcere. COrpo-

in Reg*- voluntatis, fed folum procreandorum libero-

ris hujus detentus, duobus me egere fateor,

rum gratia utitur ,ille profecto five deingref-

cibo fcilicet & lumine. Dedifti itaque mihi

:fu Ecclefize, five de fumendo Dominici cor-

infirmo facrum corpus tuum ad refectionem

poris fanguinisque myfterio, fuo eft relin-

ientis & corporis, & pofuifti lucernam pe-

dibus meis verbum tuum.

Sine his duobus

quendus judicio: quia a nobis prohiberi non

Lb

debet accipere, qui in igne

«

bene vivere non poffem, nam verbum Deilux

IO' s-l.

dere.

goi'itus neícit ar-

anims , & Sacramentum tuum panis vitze.

S'. Chry-

LXIV. Communionis tempus

1non eft fe-

l. Neceffarium mihi eft, qui tam fzepe labor, L. 4.C.3.

foft. in

, ftum; atque celebritas, fed confcientia pura,

H

& pecco, tar cito torpeíco & deficio, ut per$. 3.

orat. de,

cam

Philogo-

vitaque a peccatis repurgata.

frequentes ogat.iones, & confe(ïiones,& fa

ï

nis.

P

4

n

- Euchariffia.

i Htulusv'l.]tï,.

TAT

Fheo

ply

(

lh

corporis tui piæceptionem merenovem,mun-

XIL Propter aliquam parvam tribulatio-

Ibid. $.2.

» Pa

tf

dem, & accendam, ne forte diutius abftine

"

nem vel gravitatem, facram ne dimittas com-

aSan&opropofito defluam.

pdo,

Chl'yfo&

munionem, fed vadecitius confiteri, & omnes

om

W

Utilitas.

offenfiones aliis libenter indulge.

Jopul

XIHI. Quid prodeft, diu tardare confelfio-T'ib. 4. c,

T ribaea. - II Eft hoc altiffmum & digniffimum Sa-

cramentum falus animze & corporis, medicina

nem, aut facram communionem ? Expurga te ro. $. 4.

* $.2.

cum primis, expue velociter venenum,, feítina

fpiritualislanguoris: inquo vitia mea curan-

accipereremedium, & fenties melius , quam fi

tur, paffiones froenantur , tentationes vincun-

tur; autminuuntur, gratia majorinfunditur,

diftuleris. Sihodiepropteriftud dimittis, cras

forfitanaliud majus eveniet, &ficdiu poffes a

virtus incepta augetur , firmatur fides, fpes

communioneimpediri, & magis ineptus fieri.

roboratur, & charitas augefcit, dilatatur.

XIV. Heu quam modica

ny

IV. Multa bona largitus es, & adhuc fze-

M

Ib. S-ST

piuslargirisin Sacramento dilectis tuis devote

debilem devotionem habent, qui facram com-

'charitatem, &lpid, S. 5,

TLT da

munionem tam facile poftponunt !

:emp.

communicantibus , Deus meus , fufceptor ani-

m2 me2 , reparator infirmitatis humanze, &

Modus. fummdi.

totius dator confolationiszeternee. Nam mul-

:XV, Quialit

er fe non praeparat, nifi in&an-!bïd.ts.pv.

tam ipfis confolationem adverfus varizm tri-

bulationem infundis, & de imo deje&ionis pro-

tefefto vel confuetudine compellente, fzepius

À

imparatus erit.

prisead fpem tuze protectionis erigis, atque no-

XVI. Superomnia cum fumma humilitateLib.4 c.7.

và quadam gratia eosintus recreas, & illuftras,

ut. qui anxii primum, & fine affectione feante

cordis & fupplici reverentia , cum plena fideS- 1.

& pia intentione honeris Dei ad hoc

acra-

communionem feníerant, poftea refecti cibo

mentum celebrandum, tra&andu*a & fumen-

potuque coelefti, in melius fe mutatos inve-

dum oportet Dei accedere facerdotem.

niant.

S Nenigt

Lib.4.c

XVII. Omnisamans fuo dilecto amatori o-Lib. 4.c.

0s füper

..V. Quoties hoc myüerium recolis, toties

ptimum & pulcherrimum przeparat locum , i2. $. 1.

hit. $.

tuae redemptionis opus agis,& particeps omni-

quia in hoc cognofcitur affeCtus

hryfof

um meritorum Chrifti efficeris..

dilectum.

äufci pieptis

166,

Jout,

J "cundita s.

XVill. Oportet autem ,.u.t nonfolum te pþræ-Ibïd. $. 4-

pares ad devotionem aut communionem, fed

I:ib.z;.c.g.

VI. Hazec eft una principalis fidel:s anime

$.2

confolatio, quamdiu peregrinatur a tein mor-

ut etiamte folicite conferves in ea poft Sacra-

tali corpore, ut feepius memor Dei fui, dile

menti perceptionem. - Nec minor cuftodia poft '

Greg,

N

-9

exigitur, quam devota praeparatioprius. Nam

Qm21 if

&um fuum devota füfcipiat mente.

i

"

Lib4.c. Vll. O dulciffime Domine Jefu, quanta eft

bona poftmodum cuftodia optima iterum eft

Drug,

11. $. 1. dulcedo devotz animze tecum epulantis in

preparatio ad ma

conviviotuo: ubieinonalius cibus manducan-

jorem gratiam confequen-

dam.

Mf .

dus proponitur, nifi tu unicus dile&us ejus, fu-

"

10.27.d

per omnia defideria cordis ejus defiderabilis.

. Cof,

Lib. 4. c.

VIII. Oquam füavis eft, Domine, Spiritus

"EXEMPLA EXTERNA.

» Dert,

13. $.2

taüs, qui, utdulcedinem tuaminfilios demon-

pud Prg«

ftrares, pane fuavi(fimo, de coelo defcendente,

Cultur.

IH d ütt

Lh cl 60

illosreficeredignaris. Vere non eft alia natio

L. ECrancifcus primus Francize Rex xpropj:erjo,Rhg,: 1

tam grandis, quze habeat Deos appropinquan-

tes fibi, ficuttu Deus nofter ades univerfis fi-

continuos & implacabiles regni fui mo-9. c. r. n.

tus bellicos, infubditosíuos, hzerefeon, er- 27

delibus tuis, quibus ad quotidianum folatium,

rorumque peftem, cum ingenti fidei praejudi-

& cor erigendum in coelum

1

Ws txfibuis ad eden-

cio transfufam advertens , fequens adhibuit

dum & fruendum.

remedium & antidotum. —Excitata pietate

Dignita;.

celeberrimam Parifiis fupplicationem infti-

Lib.4.6.7.- IX; Non eftoblatio dignior, fatisfactio ma-

tuit, divinamque hoftiam circumferre jubet,

$. 4«

jorpro peccatis diluendis, quam feipfum pure

adeftipfe , facemque manu praeferens, aper-

& integre cum oblatione corporis Chrifti in

totriumphali capite, profequitur. Mox coa-

Miffa & communione Deo offerre.

&is in templo Proceribus de anguftiffimi o-

L, 4. CI 1'0

I:ïb.4.c.2.

X. Miraresacfidedigna, & humanum vin-

mnium myfterii venefatione , cultuque Re-

3

cens intelle&um, quod tu, Domine Deus meus,

gia differit eloquentia , obortisque extrema

?

concione lacrymis, fe Henricum füuum, uni-

verus Deus &homo, fub modica fpeciepanis &

viniinteger contineris, & fine con

cam regnifpem, fi errores.concepiffet, illi-

fumente manducaris.

fumptione a

co divinze veritati immolaturum vociferatur.

Frequentia. [umptionis.

]I. Ferdinandus II. dumavia in fylva vena-Idemn.

2.

retur, quod Principiintimum eratíolatii, no-

Lib. 4. c.

. XI. Frequenter recurrendum eftad fontem

1o.S$.x. gratiee & divinze mifericordize, ad fontem bo-

lamaudirefibi vifus, cujus fonus vix prae loco-

rumintervallo ad aures accidebat.

Interro-

nitatis, & totius pietátis: quatenus a paffioni-

gati, qui feris indagandis excitandisque di-

bustuis & vitiis curari valeas, & contra uni-

Ícatrebant quid rei effet, docent, via militari ad

L T :'

verfas tentationes & fallacias diaboli fortior

jh

zedes ruflici morituri diviniffimam hoftiam a

atque vigilantior effici merearis. .

facerdote .deferri. . Non ultra moratus Fer-

R. P. Lohn, Bibl, Man. Tom. I.

Bbb bb 3

dinan-

Á,-

Bhbliothecee Monualis Concionatorig.

748

dinandus perobftantia, & dumos, fylvamque

dator, aprimistenebrisad usquematutinum

;ï 1255

p

adigens equum, eluétatusque moras, facerdo-

Sacrificii tempus, filens, totusque fibi intentus

i,

tem libero affequitur campo, l& equo defiliens

perftabat , horasque plerumque octonas divi-

f/

comitari pergit, ut Auftriacum eífefciret. Ve-

nze commentationi impendebat ; tum fevere

f

niturad decumbentis mapale, omnia rite pera-

excuffum animum arcana confeffione purga-

Ai

bat, atque hoc potiífimum modo comparatus

di

guntur. Tum facerdos, ut zegroanimos adde-

ret. Ma&e, inquit,melior fpe, duos hodie Reges

adfacrum altare, nefcioqu2e divini amoris fpi-

dt

domi excepifti, Regum omnium Regem Chri-

rans incendia, fuccedebat.

Hec cum tanto

qll

ambitu peragerentur, quze tamen divini epuli

j

ftum Dominum, & hunc Ferdinandum Bohe-

mize Regem (nondum enim erat Ceefar) qui, ut

fames erat, quotidie perlitabat.

qu

integra effet Auftriaca Religio, hoc eft, Regia,

VII. Anglus quidam 5oo. aureis ob Miffam Ibid. 19.

fin

aurum ruftico liberaliter largitus eft.

auditam damnatus, mulétam, quaminlucro

2d

idem n. 3.

IiI. Eleonora Auftriaca jungenda Ferdinan-

ponebat, ut perfolveret, aureos Lufitanicae

vt

dofororeft, ultima Archiducis Caroli proles,

notze longze pulcherrimos, undique conquifi-

12

conítantize tamen, ac pietatis facile prima.

tos, hzeretico quzeftori enumerabat; pecuniae

t

Graviffima oculorum valetudine laborans Sa-

fulgorem admiratushomo impius, mirum fi-

fer

&rificio de more intererat , & falutarem ho-

bi videri dixit, tantadiligentia mul&ze perfol-

i

ftiam a facerdote fublatam fumma cum volu-

vendz id auri fuiffe coactum ; tum Catholi-

lu

ptate jam a

doraverat, oculisque latentis Dei

cus, Ícito, inquit, quum nihil usquam divi-

di

hauferat arcanos amores ,

quum auferri fibi

hofacrificio pulchrius fit; ejus in pretium me

diem fentit, humorumque noxiorum fuffufio-

puicherrimum ftudio aurum comparaffe, &

fBaronan

g.* f

ne lucem omnem perpetuo mergi; quo cafu

e

quoniam ea te momordit cura, ut animum tibi

yü

imp

rovifo animus quamvis fortis percelli po-

penitus aperiam ; data etiam opera, crucis

terat,

finon Auftriacus fuiffet; hocufa Eleo-

nota percuffum aurum, pro Euchariftize ado-

ri

po

nora: Bonum factum, inquit, diem non o-

rationeredimenda ultro a mequzefitum fcias,

d

pto, meque abundefelicem reputo, cui ulti-

quod mira quaedam & arcana fit crucis atque

ma lucis ufura fupremum divinze dignationis

Euchariftize cognatio, eaque hominibus ad-

modum falutaris. O di&a Lufitanico ipfo auro

a

argumentum reprzefentavit Euchariftiam ;

:

quid enim pulchrius, atque auguftius in hac

fplendidiora, & religiofiffimze mentis confi-

$

mortalitate videre poffim , profecto eft nihil.

gnata faftigio!

ft

Videntis hoc animi dictum eft, cui ab exter-

.. VIII. Angerus, primus in Japonia Chriftia- Ibid.n.ax.

tat

nis his tenebrislux major accedat.

nus , affirmabat, cum omnia fibi in Chriftiana

IV. Sebaftianus Lufitanize Rex , cum occur-

Republica vehementer probari , tum nihil me-

Ls

Idemn.6.

lius, aut quo magis animus caperetur , ipfo

Ye

retfacerdotibus Euchariftiam ad segros defe-

rentibus, femper folebat equo defilire, ma-

Chrifti corporefibi videri, & poftillud arcana

i

gnaque reverentia ad usque decumbentis ze-

Ícelerum expiatione. Itaque mirari fe admo-

hu

dum, fiquiforte reperirentur, qui tantis para-

(

des comitari, ac ne praefentize Majeftate ani-

mos domefticorum percelleret, dum omnia

tis bonis nonavide atque jucunde fruerentur.

ls

intus rite peragerentur, foris ad januam, &

Plus fapuit Barbarus ifte, quam plerique ho-

j

die apud nos, qui ftolida quadam abftinentia

el

quidem degenu przeftolari, ac facerdotem fa-

1

cras ad zedes, eadem pompa reducere.

defipiunt.

Qu

Xdem n.

V. Joannis Riberze Patriarch

v? Antiocheni

ÀX. Dominicus Anfalonius nonum vix at-Ibid.n.22.

ji

|30.

tingens annum, & fumma religione facrze ac-

H

religio non una fignificatione contenta, ino-

mni vita, quze illi longiffima contigit, fefe pul-

cumbere menfze, & Euchariftiam quzefiti(fime

al

cherrimas per aCtiones exercuit. Ergo quo-

colere jam didicerat.

Nam fi forte ad zegros

i

deferenda effet, acnolz pulfu admoneretur

T

tiescunquetantimylterii nomen audiflet, ca-

put aperire quod deinde inmores promanavit;

vicinia j| exiliebatillico, fuitque fzepius, quum

Ó

de ilload concionem frequentiffime novo fer-

media hyeme nondum albente coelo,, ea figni-

arum dele&u dicere:

ficatione excitatus, vix circumje&is veftibus,

tu

per letiffimarum fententi

Auguftilffimam cellam ,

& facerdotum colle-

quas publicus pudor abeffe non patitür, lectu-

t

gium, ejusdem lionori fumptibus immanibus

lo, ac domo profiliens, magna cum veneratio-

d

neé accenfum funale manugeftans , divino fer-

dicare, parum fuerit ; illud profe&to, vel ad

)U

elegantiam pietatis, vel ad populorum utili-

culo praeluxit, ac domum reverfus familiam

li

tatem longe eximium fuit, nobiliffimze gen-

omnem fomno meríam offendens, pigritiam,

hi

m-

morasque modeftitlime increpavit. Adeonon

$n

tis Riberze abje&isinfignibus, eadeindege

ll

mafignavit, inqua calix cum facra patina, &

genus , non ?etas a virtute nos excufat.

hoftia, Chriftiano more effetexculptus, dua-

X. In civitate Potofina przeclarus atque a Ibid.n.26.

bus hincindearulis cumigne; addita Epigra-

pietate mos illeobtinuit, ut Magiftratus, àc

d

phe:' Tibi pofl higc quid faciam , filimi? De-

nobilitas omnis , fi quando circumlatze divinze

I

mum ut latius ea pertineret religio, novami

Euchariftize obvia fiunt, illico reje&tis togis,

Iü

invenit falutationem pietatis pleniffimam :

palliisve, arreptisque facibus, veluti pueri

li

Laudetur.[an&iffimum. Sacramentun. — An nori

honorarii Regem Regum comitentur,illuftrio-

V

hoc fit in Euchariftize veluti tranfire patroci-

Yi nobilitatis ac poteftatis commendatione,

quam fi per ineptam gravitatem Magiftratus

I

nium , atque palam teftari, ejus fe Spiritg

P

vivere ?

infignia deponerg indignarentur.

Idem n

q1

15.

VI. Cajetanus Thianeus.ïhgatingxum fun-

XI.

f

E

E

"

Titulus LIL — Euchariffia.

149

S

.g lb.*n, 25.

XI. Inflgerat Leoni Pererize nobiliffimo

faceffere omnino jubebat, | dein duas tresve

praefervidi ac plane militaris animi adolefcen-

folidashoras, velfians, vel extrema jam fe-

g

ti, colaphum, gregarius miles, fugamque ar-

netta fella fedens, in eo tripudio infümebat.

ripuerat. Sednontamleves hujus pedibus ti-

Neque divinis modo epulis pietas incalefce-

H

mor, quamira & furor Pererize alas addidit.

bat, verum ipfius calicis atta&tu adeo exhila-

l

Affequitur in templo, inje&aque altera manu;

/

. rabatur, utea gratia zepiffime contreGaret.

elatum altera pugionem, ira furens, ac fren-

XIV. DeRuperto Abbate S. Thomas Villa- S. Th

Ou;.

li

densjugulo adprimebat: Tum miferille vifa,

- nova tradit. quod, dum humilitatis inftin&u V illanov.

quam forte facerdos vicinam ad aram fuftule-

characterem admittere facerdotalem detre&a.

conc.2 in

feít Corp.

ld.

ratdemore, hoftia divina: Per hancte, in-

ret. tandem agnitze voluntati divinse acquie-

Chrifti.

U

quit, obfecro, parce. Simul przecantis vox,

turüs, fe confecrari permiferit? ipfa autem

fimul nolze pulfus, furentis juvenis animum

noce, qua primum celebravit Miffae Sacrifi-

j

advertit, quifra&o repenteimpetu , exclama-

cium, tali eum apparitione dignatus eft Domi-

g

vit: Hzectejuvat, fimulquemucronem vagi-

nus, no&te illi infomnis Chriftus apparuit (ver-

narecondidit. Quod violata facri loci reveren-

j

ba funt fan&i Archiprzefulis?) corpore quidem

]

tia peccaverat, domito ad Euchariftize prae-

publicus, fedoccultatafacie, ut abeo vultus

fentiam furore diluit. Hujus profecto iracun-

ejus videri non poffet, qui ei membratim fic

dize fol divinus nequaquam occidit, qui ejus

]«

impreffuseft, utneque figillum cerze tam in-

i

lumen, irze inter atque furoris tenebras prze-

time imprimi poffe videretur, tantaquefuit ex

clare vidit, ac veneratus eft.

hacimpreffione in eo orta delectatio, ut excita-

Baron.an.

:XIl. In Annalibus Ecclefiafticis de quodam

bi

$13. D.24.

tus agnofceret, quia, nifi cito voluptasilla per-

$

hzeretico SeverifeCtatore legimus, quodfer- tranfüffet, animatm illius fuo impetu fecum a

vum quendam habuerit catholicum, Deo pa-

corporerapuiffet; undeexilla tunc experien-

riter & ipfivalde fidelem, quijuxta illius tem-

poris confuetudinem facram Euchariftiam in

tia fe didiciffe atlerit, quam verum eft, quod

üe

Ícriptum legerat: JVoa videbit me homo , €$ vivet ;

domum fuam fümma cum reverentia reporta-

impofílibile enim videbatur, torrentem illam

tam, &in armario quodam repofitam habe-

voluptatis viventem incarneS

t

piritum diutiqs

l

f

bat, uteadem inneceffitatibus uti, feque ci-

fuftinere poffe.

bare poffet; accidit autem, quod, cum fer-

vusille procul a domo profectus fuiffet, hae-

XV. Pater quidam Capuccinus Laurentius Rh'0- L 3-

ia' lbid.n.il'.

reticus Dominus ejus, qui fepius ex curiofi-

Brundufinus nomine, ut P. Rho refert , 'odg C f n:1s.

12

continuis horis poft communionem inter fua-

tate facrofan&as illas fpecies videre concupi-

la

verat, praevidens fervum tardius domum re-

viffimas deliciari confueveratextafes, quique

verfurum , a dzemone inftigatus , easdem in

licetgravi premeretur malo padagtee, facienti-

ld

bustamen adaltare miniftrare fümmas delitias

ignem projicere decreverit , cumque hoc ip-

fum executurus ad praedi&um armarium ac-

computabat; vereutique devotus hic Dei fer-

vus illas deguftare vifus eft panis facramenta-

cederet, invenit ( res profefto mira atque ftu-

lisillecebras, quas B. Laurent. Juftinianus de-

If,

penda ) omnes illas fpeciesin fpicas & ariftas

triticeas germinaffe. Unde timore correptus

myfticahoc Manna agens paucis fequentibus

r

elata voce: Kyrie eleifon, acclamavit, at-

expreffit verbis: Exhibuitfe, inquit, uttecum

habitet, ut de te lzetetur, fuis tecum Lzetitiis

que cum omnibus familiaribus & dornefticis

k.' ïbïd .0.220,

fuisad Ecclefiam Seleucize Epifcopi fe recepit,

perfruatur ; quemadmodum in fapientiae volu-

miraculum manifeftavit, ac una cum multis

mine teftatur, dicens: £f delicie suem effe cum

filiis hominum ; non quidem ut fuas a filiis ho-

iE

aliis de hujus divini frumenti veritate convi-

&us, errorem füuum eft deteftatus. S. Grego-

minum captetdelitias, fed utcum filiishomi-

t

rius in quadam homilia ita fcribit : quia per

numcommunicetproprias. Deeodem quoque

Dei fervo idem tradit author, quod, dumin fa-

Prophetam dicitur: Omnir caro fanum , - fa-

l

&us homo foenum noftrum vertit in frumen-

cra zede lauretana Miffze Sacrificio inferviret,

tum; qui de femetipfo ait : Nifi granum fru-

perpetuis fluebat lacrymis , quasilliadm

"

irabif

5

lis quzedameliquabatanimi dulcedo.

j«

menti mortuum fuerit , ipjum folum manet ; Un-

0-

de & natus in przefepio reclinatur, ut fideles

XVI. DeSeraphica Virgine Maria Magda- Ib. hf Ij«

lena de Pazzi Carmelitana idem author tradit,

omnes, Videlicetfan&aanimalia, carnis fuze

frumento reficeret.

quod in juvenili zetate a matre communicante .

Jo.Rho.l. . XIII. S. Philippus Nerius , cum quotidie

avelli nequaquam potuerit; qua dereinterro-

l,

3. C.I. h.

faceret, adeo liquidas facri fanguinis hauftu

gata refpondit: Intimumlatentis Dei vicinita-

J

TX

hauriebat voluptates, ut,cumeomyfteriiven- t* fenfam voluptatis haurire, atque incredibili,

a

tumerat, miris modis geftiret; atque exun-

quem fentiret, odore Divinitatis recre

1

dantem magno cordis zeítu lzetitiam vix cape-

re, fimpliciter refpondit.

gri femi-

iC

E

ret: Itaqueavide fugebat, utíacro calici au-

XVII.P.Bollandus de excefïïvis,qüas B.An- Manfi

rum, quoargentum fuperiaduci folet , fzepius

$;

lingendo detergeret , notabili tantee pietatis

gela de Fulginio in menfa facramentali expe- difc- z.

LÀ

:m

riebatur, confolationibus prolixe difcurrit; in-

veftigio.

Tantis animi motibus quum jam

ter alia vero ipfammet fan&am de fe dicentem

imperare non poffet, primo miniftrum propius

introducit: Quando communico, hoftia exten-

o

accedere vetuit, me confpiceretur; verum

j

diturinore, & nonhabetíaporem panis, nec

quia curta ea erat providentia, petita Ponti-

carnis iftius quam comedimus, fed alium fapo-

ficis venia fecreto in cubiculo faciens, pleno-

rem carhis, fed faporis fapidiffimi, quem nefcio

queauro utens; ubi divina protulerat verba,

affimilarealicui dehoc mundo,

l

AVIL.

Bbb bb3i

s/**)

Bübliothece Manualis Concionatorie

759

folveret, omnibus cernentibus facrum cada- In anno

Faberin

XVIII. Rudolghus Comes Habfpurgicusin

fur.i

fefto $3. .Impemtorem;ele&us eft, quod Euchariftiam

ver oculos tum ad hoftize , tum ad calicis, ele- heb. boel.

t

slï

Trin.con. , 4 n oribundum comitatus, equum fuum fa-

vationem aperuit, & mox mirifica odoris fua- 465.

tit.1

q. n. 2.

vitate omrinium nares recrevit.

cerdoti concefiffet.

Spec. Ex.

XIX. Cum quidam miles confueffet, quo-

XXVIIL Incivitate Potofina mos invaluit, Rho. virt.

fipr. t

d. 6. ex.

ut Magiftratus ac Nobilitas omnis, fi quando lib. 3. c. 1.

Fei'ïo " 1

ties Euchariftiam transferri viderat, genufle-

circumlatae divyinze hoftioe obviam fiunt, illico 9* *

Trin.o

2«

&ere , & quondam novis veftibus indutus con-

4

fuüetudinis retinendze gratiae in lutofam licet

arreptis facibus, veluti pueri honorarii Regem

7

terram deícendens fe proftraffet, magno mi-

Regum comitentur.

,

Dar.l £

i, 100X

raculo.veftes ab omni macula fervatas depref

XXIX. Theodofius II. Brigantinus Dux, Ibid.S.32.

y

hendit.

r

fiquando noctu ad zegros deferenda erat Eu-:

XX. Ferdinandus II. quetannis Chrifto tri-

chariftia , mox aderat cum lampade , illud-

Vitac. 5.

umphanti, nudo capite, fola florea redimitus

que comitabatur, neque fuorum quemquam

corolla,facem dextra przeferens, famulatus eft.

ceffare patiebatur, monens, tuncmaxime id

Principem officium pietatis facere par elffe ,

Quando intranti aut exeunti ex aula. occurrit

facerdos Euchariftiam deferens, illico curru

quando reliqui per indulgentiam fomni defi-

defiliebat, & fixis inlutulenta etiam humo ge-

cerent..

nibus Deum adorabat,: & facerdotem ad ae-

XXX. Anno 1 561. cum S. Euchariftia ad Bellarm.

grum comitabatur. Turbatis rebus, Euchari-

zegram ferretur, quidam ovum pafchale in de Euch.

9 e

ftiarn publicejubebat exponi.

.

manibus tenens dicebat: Ego citius ovum

Hift. Soc.

dam facerdos in Italia per

hoc deglutiam, quam 2zegra deaftrum fuum.

XXI. Cum qui

Quo dicto mox hoefit ovum in faucibus, &

p. r.l.2.

campum, in quo afini pafcebantur, cum Eu-

Ánnoz

P 97'

chariftia tranfiret, illi ex utroque vize latere re-

cum febaceam candelam pro detrudendo illo

doc. Jelu

ente difcreti procumbentes in genua illum

applicaret, nonnifilychnum extraxit. Jacuit

1,93.it

exceperunt, deinde fecuti exfpectarunt, donec

ergofupinus, nigerrimus ut carbo, mutus,

Prov, Yl

ab zegro recederet, &benedictione impertita

defperatus. Itaquea parocho redeunte reper-

diol.Col-

eos dimitteret.

tus vivere & blasphemare defiit.

"

leg. Ge-

L)

XXXI. Chriftum in Euchariftia fumpt

u;i Spec. EJ&.

auenf,

Annal.

XXH. Salfetani in India mi

ro hdnore SS.

Hit. 1O.

1589.

Chrifti Corpus profequuntur, cum ad 2egros

cum paftor quidamrogaret, utoviculam a lu-

5

poraptam reftitueret, fubi

f. 136. (

defertur; non enim folum cum facibus occur-

columem dimifit.

Fo .Alq.pus i-pfam 1n j ;

.

Bollandre

runt, fed etiam vias purgant, domum zegri,

aliasque vicinas ramalibus exornant. Cum

. AXXil. Cum quidam mile

s järiijam ïin e:i- Ibid. d. 6.

10 2.612,

SS. Euchariftia in Ecclefia affervari coepta eft,

tremo vitze periculo conftitutus, concubinam €*- I5

i.

fe dimittere non poffe diceret, ideoque paro-

Chriftiani aliquiin armis jejunii vigilarunt.

Daurolt. -

— XXIII. Ovis a S. Francifco nutrita, cum

chus communionem ei negaret, S. Bernar-

c. 5. tit. 6.

fratribus Ecclefiam ingrediens , cum elevaba-

dus voluntate ejus explorata porrigi hoftiam

n. 2.3. 4-

juffit, itaqueillius animum cenvertit , ut fam-

tur S.Euchariftia in Miffa,flexis genibus Crea-

me exofus concubinam , nihil de illa audi

torem füum reverebatur. Idem agnellus S.Co-

?e

letze: idem boves, cum non procul Ingolfta-

amplius voluerit.

"

XXXIII. Petrus Cocles

monachus Clafæ- ïbïd. dift,

dio paftor Euchariftize particulam in baculo

fuoaffervatam, in terram conjecto poft boves

vallis graviffimo capitis dolore vexatus cum 8: €X- 27-

baculo, projeciffet, fecerunt.

ad communionem accederet, ingeas quafi

plumbi inaffa de capite ejus decidit, poftea

ipid.tit.6, XXIV. Cum acerdos quidam vyxidem, in

7. 8

qua Euchariftiam p

L

ortabat, amififfet , apes

vero fumpto SS. Chrifü cor

pore ab omni pror- .

convolantés facrario

lum ex cera miro artificio

fus dolore liberatus eft.

. AXXIV, In Thuringia cum

| facerdos Eu- AvDifcipuL

illi compofuerunt. Alias Euchariftize a mulie-

reinalveari pofitze cap-elluläm elegantem ex-

chariftiam ad zegrum portaret, accedens me- f.. lit. T.

ftruxerunt, Ítem alia vice eidem Euchariftize

retrix & genua flectens dixitad.Chriftum: Si

tuesille, quipro noftraredemptionenstus &

a faribus fub alveare projeGzefexies de die fua-

viffimo cantu reverentiam exhibuerunt.

mortuus es, rogo te per ineffabilem miferi-

faberin

XXV. Carolus V. in Comitiis Auguftanis,

cordiamtuam, ignofcemihi peccata mea.. Et

Il. aperto capite, faces manibus

Chriftus refpondiffet: & ego tibi ignofco pec-

feto SS. & Philippus

cata tua: illaqueiterum diceret: Dominelo-

Trin.con. gerentes, venera

bile Sacramentum comitati

7.».2. (int: camque Philippus moneretur, ut ob

queregermanice : denuo ille dixit: & ego te

folis zeftum cavendum caput tegeret , refpon-

xeciploingratiam meam. Cuiilla: Ettu, Do-

dit: Hodie fol non urit.

mine, fufcipis me qu2e per carnem toties te of-

Sacchin.

XXVI. PetrusSavedra S. Didaco devotus,

fendi. Ahgratiastibi, bone Domine Jefu , .&

dicato facrum au-

exhoc momento fancte vivereincepit, :

á

in Borgia fingnlisdiebus in facelloipfi

X

*

AXV. Civisquidam Ferrarienfis defe nar-

lPæd.Da-r-

13.1.254 diens, quoties divina hoftia attollebatur, au-

x àthui

diebatfacrum cadaver intra loculum commo-

rarefolebat, fe adhuc adolefcentem gravibus reltii.

if

veri, tanquam ad preefentem Dominum ado-

carnis tentationibus agitatum , .fuafu confef-

farii uxorem duxiífe: verum ea mortua iterum

randum affurgeret, fimulque fuaviífimum odo-

rem afilari fentiebat , qui aliquanto tempore

in antiquas tentationes incidiffe, nec prius ab

ermaneret.

iis liberatum fuiffe, quam fuafu alterius con-

jo. Nadafi

XXVIL . Cum Nicolaus Jaurienfis Epifco-

fefarii fæpips ad S. Commupionem accelfit.

pus S. Mauritio Ord. Praedic. 1336. ju(ta per-

L

XXXVI.

—— d

pasn

Titulus LII. Euchariffia.

751

In EU

& b

Daur. in

XXXVI. S.Mechtildis Chriftum poft com-

XLII. Eximiusquidam fzeculi noftri orator Manfi difc,.

f lfs

Cat.c.s. imunionem pera&am fibi. dicentem audivit:

tit. 16.

in oratione quadam de S. Therefia, poftquam 17 2: 6

tuinme, & ego in te, & in zeternuin non

difficultates, quas Seraphica haec Virgo, ut

) Rho. Vfl't,

derelinquam te.

reformationem religionis fuze ad perfectionem

)lb301

Faber. in

)je Q

Feíto $S.

XXXVIIL S.Bernardus da2emonem ejicere

perduceret , fuftinuit, ficut & omnia , quze pat-

" rin.co.6.

volens , Euchariftiam affumpfit, & dixitadil-

fa & operata fuit, examinaffet, fubjungit.

lum: Adeft,iniqueSpiritus, judextuus, ad-

n' 4.

Veruntamen nequaquam mirandum eft , illam

eft fumma poteftas, ei jam refifte , fi potes.

tam ardua negotia aggredi, & perficere po-

Daur. l. c.

XXXIlII. Ad S. Catharinam Senenfem

tuiffe, fiquidem cum die quadam pro more

: Ibid'sez-

tit. 10, ex. hzec quondam dixit verba Chriftus : Ut plenius

fuo Angelorum pane cibaretur , os fuum divi-

I?.'

intelligas , quam ardenti defiderio cupiam vo-

no fanguine adeo repleri fenfit, ut. fanguis,

biscum effe, utque magis accendaris ad fubi-

quem ore continere non poterat, per faciem

gendam mihi copulandamque meze volunta-

& veftimenta dimanaret ; unde ipfa ex pretio-

tem tuam: vide, & alta mente confidera , vo-

fo hoc fanguine fpiritu & vigore adeo repleta

luiffeme, utunigenitus meus incarnaretur;

fuit,utarduaaggredi, & perficere ; moleftias-

N

paraffe infuper menfam maximi, parumque

que atrociffimas tolerare praevaluerit.

|Beltm,

agniti Sacramenti corporisipfius & fanguinis,

— KLHL S. Francifcus de Sales in epiítola ,S. Franc.

iISalef. 1. 2,

] deEuch

ut in cibum fumentes transformemini mute-

quadam ita fcribit: Per experientiam 23. an-

T

Tinique in me.

Et hoc'eft, quod Auguftino

norum, quos in fervitium animarum collo-

fervo meo his verbis dixi; Cibus fum gran-

epift.»ql.,

cavi, manibus quafi palpare potui, quam po-

dium; crefce, & manducabis me: nec tume

tens fit virtus hujus divini Sacramenti. ad

inutabis in te, fed tu mutaberis in me..

confirmandum animas in bono, &liberandas

Ánnue

ï

Soc. Jefu

XXXIX. Jurisconfultus quidam a fratris

a malo, easquefpiritualiterconfolandas , & ut

1593. in

filio luculentam in facie plagam acceperat, ad

-uno verbo dicam,in hoc mundo Deificandas;

Prov. Me- quam injuriam remittendam, veldeprecan-

dummodo viva fide, convenientique puritate

diol.Col-

E

leg. Ge-

^dam cum neuter perfuaderi poffet, tandem

& devotione frequentetur,

) ,F

nuenf,

Pater quidame Societate Jefu hortatus eos eft,

XLIV. Cantipratenlis prodigiofam

. quane kaantïgrat.

lii, 10,

ut fecum coram Euchariitia parum orarent,

dam refert hiitoriam , quze 1231. cuidam tra- l-2.Apum.,

e15,

quo fa&oita muta:i funt, utultro veniam

tri Dominicano evenit, qui, cum ab hzeretico 9357* n«28-

offenfze peterent, . remitterentque.

perfuafus , ut ejus fectaretur errores , fortiter

Bollandus

rettitiffet;hzereticus his eum verbis affatus eft:

Dd d &

XL. in vita S. Joannis Eleemo

fynarii Pa-

&15.

n.

to. 2.0.12. triarchze Alexandrinilegitur, quod , cum duo

Tu alia non habesfidei tuze argumenta : prze-

viri illuftres, animorum difcordia inter fe di-

terquam ea, quaeexícripturaíacra petuntur,

vifi effent, S. Patriarcha operam, &induftriam

ego vero,fi fidem adhibueris, Chriftum ejusque

fuam adillos reconciliandos fepiusinterpofu-

matrem & ómnes Santtos videre te faciam:

Die. quadam

Religiofus porro, tametfi di&is ejus fidem nul-

erit, fed irrito prorfus effectu.

vero unum ex his , qui vel maxime injurizere-

lam haberet, dolum fufpicatus ; attamen pro-

mittendz reluctabatur, adíe acceríiri fecit,

miíliexperiretur veritatem, illum acceptavit.

Tid. dif

cumquein oratorium quoddam privatum du-

Priusquam vero hzereticum fequeretur, acce-

&us fuiffet, in quo praeter Patriarcham, Cleri-

ptam pyxidem,in qua fanétiffimum eratSacra-

963

cum, & hunc Principem nemo alius przefens

mentuim, fub chlamyde religioía occultavit.

aderat, S. Patriarcha miffam exorfus eft, cum-

Perdu&usigiturin vaft cujusaam monrtis fpe-

que poft confecrationem ad Pater nofier perve-

luncam, fplendidumin eainvenit palatium,in

niffent, cun&ique tres illud fimul recitare ince-

eoque thronos quosdam magnificos aureos

piffent, quando ad illa verba: Dimittenobis de-

confpexit, in iisdemque fedentem Regem

. Difip

bita nofira , ficut €$ nos dimittimus debitoriburmo-

quendaminuno, inaltero Reginam, in eorum-

: f,g. lit: TO

firis, pervenerunt,Clericus Patriarchze annuit,

que circuitu multos alios aífiitentes , velut Pa-

uttaceret, cum quo & ipfetacuit: Principeve-

triarchas & Apoftolos & innumerabilem exer-

citum Angelorum. Cumque hzereticus coram

'Yoorationem profequente , & dicente: Sicut £9

nos divüttimus debitoribur no[tris, fan&tus magna

illis fe profterneret eos aaoraturus , religiofus

cum manfuetudineeidem dixit: Vide ,in quali

attonitus ftetit, & immobilis ; Cui cum hzere-

ä

terribili hora quid dicas Deo, quoniam ficut

ticus, cur Filium Dei non adoraret, imprope-

ego dimitto, ita & tu dimitte mihi; tanquam

raffet ; Religiofus propinquius nonnihil acce-

——

ab igne ftatim cruciatum fentiens Princeps ,-

dens; extractam foris pyxidem , Reginze obtu-

cecidit in faciem, ad pedes Santli,. dicens:

litdicens: Situ Regina es mater Chrifti , ecce,

Quodcunque jufferis, faciet fervus tuus, &

Filius tüus, quem fi fufceperis, te velut ma-

E

3

!

reconciliatus eftinimico iuo

extunc cum*om-

trem Dei agnofcam. Et cum hac protinus

ni veritate.

voce totüm illud phantasma evanuit.

. DedDit

Ex annuis

XLI. indaquzedam, quazeSacr

'amen'ta fre-

XLV.Fuit Parochusin Thuringia,qui e col-

Difcip

Fi

"

3

.

prompt.

| nolti

quentare confueverat, ab Indo ad flagitium

lo geftavit inpyxide & ad zegrum SS. Eucha-

lit. E

provocata, ubi eiin mentem venit, fe com-

rifiam tulit. Tum meretrix quzedam ftans exempl.ag.

-;munionis fchedulam penes fe geftare, incre-

non longe a via; in fuo lupanari expendit fe-

"dibili ei couftantia reítitit; adeo ut, cum ali-

cum, quamgraviter eumoffendiffet, quem fa-

ter non poffet evadere, cafti etiam jofephi

cerdos portaret , tanta pro fe paffum: & dolens

virtutem fuperarit,nam roga rupta, & inim-

de fuis peccatis,accurrit per lutum profundum

pudicimanibus reli&ta, nuda omnino:ab eo

velaci.curfu ad facerdotem, inquinata luto-

,DO-

profugit.

usque ad medium cruris , dibeus: State

mine

:

1952

—Bibliothecæ Manualis Concionatoria.

yi

mine facerdos; & fic ftetitfacerdos, & ipfa

- LI. Religiofus quidam quoties communica- Specul.ex

tie

rat, miram ex fumptione hoftize dulcedinem dift. 4. ex.

roftrata in luto ante corpus Chrifti , ait: Do-

h

mine Jefu Chrifte, tu es ille, qui pro noftra

perceperat; fed cum quondam afperius fra-95*

redemptione natus fuifti e Virgine, paffus &

trein quendam corripuiffet, penitus eam ami-

£0

fit, hoftiamque felle quovis amariorem fenfit.

(

fepultus, afcendens ad coelos , fedens ad dex-

tram Patris , judicaturus vivos & mortuos : Et

- LA Aliusquidam re

ligiofus, quoties com- Ibid.ex.55.

qll

fic te talem ifte facerdos portat in pyxide.

inunicabat, ofculum a Jefu in hoftia latente

jl

Rogo te per tuamineffabilem mifericordiam;,

accepit; fed & ipfe hancgratiam amifit, dum

p a h

ignofce mihi peccata mea. Et refpondit Jefus

ad communionem fratre nec dum reconcilia-

to acceffit.

at

de pyxide lingua latina: Et ego ignofco tibi

dis | Do,riiino diceret:Lib. 5. in

peccata tua. Atilla audiens vocem de pyxi-

LIlI. Cum S. Gertru

(

de inlatino, ait: Domine, non intelligo lati-

Quid in me omnium creaturarum periplema- Hn. c. 30

Ibc e 9'

te poteris invenire, inquo taliter delecteris,

g RI 11

num:Rogote,loqueregermanice. Etfítatim

Dominus locutus eft de :pyxide theutonice.

& hoc amplexibus, & ofculis fponfalis blan-

a D T

Et ego te recipio in gratiam meam. Hocau-

ditatis zequiparare digneris? refpondit Do-

E

minus: Hocquod toties me tibi communico

K

diens meretrix: EttuDomine, ait, me fufce-

pifti in gratiam tuam, quze peccavi in carne

in Sacramento altaris.

Etin hoc ego ininfi-

mea tam luxuriofe? gratias tibi ago, bone

nitum plus delector, quam omnes fimul ,. qui

Acofta 1.—

efu, & fic converfa emendavit vitam.

unquam in humanis amplexibus & ofculis

XLVI. Indi tanti zeftimant Euchariftiam,

funt dele&ati, potuerunt experiri; nam de-

6. CQ 9.

ut proverbium inter eos fit, eum qui femel

leé&tatio amplexuum & ofculorum humano-

Ribad. n |

SS. Eüchariftiam acceperit, nullum amplius

,

rum vilis eft; & cum tempore tranfit , fuavitas

vtl C

-debere crimen - committere.

vero unionis illius, qua ego me tibi commu-

Ex annui

s XLVILI. Paraquarienfes Chriftiani venera-

nico per hoc Sacramentum altaris, nobiliífi-

?"araqua-

e

bile Sacramentum variis folent nominibus

ma eít, nec. unquam deficit, aut tepeícit,

a&

þriæ. 1626.

appellare: Alii crimiinum deletorem, alii cor-

fed, quanto faepius renovatur, tanto efüca-

dis mundatorem, alii intelligentiae datorem,

cius viget in 2eternum.

g

alii animorum confolatorem, alii aliter appel-

Feritas.

lant.

Unde in reductione B. Virginis cum

Vit

Löl

LIV. Concionator quidam hzeretico PfO-Spec,EX.

61

lr

impetraífent, utliceret eis venerabileintem-

ploaffervare, tantapietate id coluere, ut non

mittens, fe fidem ejus füfcepturum, fi Chri- dift. 5. ex.

E T

(i

tantum przetereundo templi valvas, in genua

ftum, B. Virgiaem & Apoftolos ofïenderet,äzeü

mi-

fet

procumbant, fed etiam cum procul e feneftra-

cum ha:c omnia haereticus ope daemonum jer, niftor,

qu

rumtempli, autportae regione tranfeunt, fze-

phantaftice repraefentaffet, Chriftum in Eu-in Fabr. in

Qu

minze ex agellis fuis reverfze, ac onuftze con-

chariftia, quemfecum attulerat, extrahens,

& fefto. 5.

p

Matri Dei porrigens, ut, fi vera effet Dei Ma-

Barthol.c,

fiftunt ad primum templi afpettum, & humi

L] LÀ

ü

genua ponunt, ac parvulos valentes pedibus

ter, Filium agnofceret & reveretur, totum

[s!

idem facere jubent.

coetum difturbavit, & hsereticum convertit. ,

li

Ex. Hï-

XLVIIL B.Catharina de

Racönis tertii Or-

LV. S. Ludovicus Rex Francivee, dum fa-Bufzeus in

ftor. Or-

bu

dinis S. Dominici, cum primum communi-

tali lecto decumbens a parocho, qui facrum Panatio.

Ti Soc

din. 1570.

care copit, quotidie pulchritudine corporis

illi viaticum deferebat, rogaretur , num crede-

ret, Dei Filium vere in hoc Sacramento con-

Qlön.ch

fiebat preeftantior, ut ejus familiares admi-

Hj

VE

ratze formze decus, quaererent ex illa, qua

tineri? refpondit: Minus hac de re dubito, Vaber to.r.

arteformam excoleret, quibus illa fubridens

quam fi hisce oculis Chriftum eaforma intue-

in feíto 2,

]

Thomz co,

h

refpondit: fe uti pane mafticato, intelligens

ret, qua coelum afcendit. Unde alio tempore

M

venerabile Sacramentum. -

"

invitatus, ut puerulum iu hoftia vifibiliter "

n. 3.»

Jo. Rho.1.

XLIX. Auguftinus Steuchus Eu

gubinüs

apparentem confpicaret, noluit videre, fatis

à

Q

Z; C. I2. D.

vililoco, & deformi corpore natus, inter ul-

fibieffe dicens, quod fidei oculo illum intue-

Ie

timze plebeculae homines pauperie & oris foe-

ri poffit, & hac ratione ejusdem fidei meri-

ditate deridiculo habebatur.

Fattus Cano-

tum confervaret. .

(0

ü

nicus regularis, adeo a collegiis exagitatus

- LVI. Matrona quzedam . corpus Chrifti in Bredenb.

eft, ut cum literis operam dare vellet, rifu

hoftia effenon credens, eo quod ipfamet illam collat. 1.

ta

pinfuiffet, orante S. Gregorio & populo, in* '7-

H

exciperent hominem, ac nelumen in cubicu-

(

lum.ad lucubrandum inferret, impedirent.

carnem primum , & mox iterum in antiquam

Ipfe tamen nihil de difcendi ardore remifit ; &

ü

fpeciem cqnverfam vidit.

fü

ftragula obvolutus in templum defcendens,

Euchariflia. miniftrata.

feptem totos annos ad lampadem ante atam

d

penfilem pervigilans , nullam facultatem, lin-

LVII. Cum S. Dionyfius miffamin carcere Daur. c. 5.

fe

Vlta l DI

.J.

guam nobiliorem ac fcientiam nullam reli-

celebraret , hora, qua panisille angelicus fran- tit. 21, ex.

gebatur, Chriftus cum magno fplendore appa-^"

quim fecit, quam non dilceret.

rens hoftiam illi dedit, dixitque: accipe hoc,

lo

H

Qucunditas.

chare fili, quod mox complebo tibi una cum

Patre meo, quoniam mecum eft maxima mer-

ü

ces tua , & his, quiaudierintte, falusinregno

hb'Muq.

Deaur.c.g. L. Boarus Eques poft converfionem fuam

tit.g.ex.13. communicare incipiens, diu in fingulis com-

meo. Nuncfacias fortiret, & memoria tua erit

munionibus miram dulcedinem expertus eft.

inlaude: dilectio autem & benignitas, quam

b

apes

&

Z

— Titulus 1.

Euchariffia, ——

153

DBCtl ey

i D!

habes femper, pro omnibus

A pto qüibus pe-

careret. Eborze graviter ægttofans , & lethar-

ï

tierit, impetrabit.

:

go captus, evi

gilare pervim , medicorum juf-

LVIiL Cum S.

Honoraïus Epifcopus Am-

EIb. d

fu, cogebatur; atallata Euchariftia mox ex-

3

bianeufiscelebrans, facram hoftiam manibus

e

perreétus, agilisalacerque apparuit.

conting

]

re vereretur, Chriftiimago ibi depi-

Ibid:ex,ss.

IV. P. Thomas Sanchez SS. Euchariftiam Annus

&a, inanuhoftiamarripuit; eiqueporrexit; a

quinquies quotidie vifitabat; die fovis( quem 16ro.

quo tempore js ab omni inquinamento carnis

illaefus permanfit.

:

fingulariter hanc ob caufam venerabatur ) o-

Ib. ex. 4.

LIX.S. Onuphrio Angelusper30o

.annos fïn;

&ies, quodieetiam difciplinam fecit, cilicium

gellavit, totoque penedie de illa cogitabat. Si

gulis diebus Domisicis facram Kuchariftiam

Lïb. s, in

attulit, cojus virtute omnes diaboii infidias ,

tentabatur , .folum hzec verba dicebat: Jefus

l63

crucifixus, SS. Sacramentum, beatiífima Vir-

quas plurimas pertulerat, fortiter fuperavit.:

go: &ftatimomnitentationeliberatus eft...Et

Tb. ex. 9.

LX. [oannes Patriarcha Indorum anno

& Ribad

* 1 I20. narravit Callito Romano Pontifici, S.

accidit aliquando,, ut jumento infidens cum

21. Dec

.

mulo perterrito in przecipítium toto impetu

Thomam Apoftolum omni anno communica-

ferretur, fed prolatis his verbis mu

re populum fua manu , fed dignis taotum S.

n

Hoftiam porrigere, non autem indignis.

te in medio curfu be&itit.

. V. P. Antonius Cordubenfis five domi, fi-H:& Soc.

$. VL

ve in templo verba faciebat, ante Sacramen-P-5. 3. n.

tum perfeverabat abje&usin genua, ex eoque 78

EXEMPLA DOMESTICA.

accipiebatoracula, ad eam incendebat forna-

cem, qua ad concionem ferret.

Unde fie-

S.

Ignatius tanto erga Euchariftiam amo-

bat, ut potius tela, quam verba, mitteret.,

vital.s.c.

re & reverentia ferebatur, ut inter fa-

1.& 1o.

crificandum quafi diffluere videretur. Ajebat,

quze in auditorum corda intime fe penetran-

tia tenaciter adhzerefcerent, fuumque illic

-

ex frequenti communione illum effe fru&um

exequerentur opus

:

eximium, quod digne comiunicans ita virtute

: Ajunþ inftar cogle&ium

S. Sacramenti confirmetur, ut vel in peccatum

Seraphin vifum. -

. gravenon labatar, velbrevi certe refurgat. :

VI. P. Petrus Faber ficiacitabatur admira- Viia l.2.

xVita 'l.' 6.

lL S. Francifcus Xaverius tanto ferebatur

tione pietatis, ut cuperet, ubicunque terrarum & 3.

vet, E

c. I.

hoc diviniffimum Sacramentum affervaretur,

in S. Euchariftiam affectu, ut, ubi poterat,

poffe praefens adeffe venerabundus, nec inde

;ï&. :j

2

quazereret cubiculum templo propiuquum. Ob-

idefimi

fervatum eft Malaccze, eum fere in facrario,

recedere. [n peragrandisterris, cum in con-

m itor,

fpe&um urbs aut oppidum veniret , inprimis

TAbr, i

quafialterum Samuelem, pernoctare, humi-

que cubare folitum, indeque in templum di-

Dominum venerabatur, quiintemplis eorum

o5

manueret. Cupiebat perfe&um aliquod tem-

arthol.t,

greffum, ante S. Euchariftiam majorem no-

plum cogitationes fibi effingere, in quo füus

TT

éctis partem flexis genibus inter preces, trans-.

egiffe. Propriumilii erat, quando commode.

animus dies ac noctes habitaret,

- quod nun-

qdam exiret; ubi crux effet , &

B. Virginis,

us ia

id fieri poterat, Euchariftiam fubmilffis geni-.

& Sanétorum imagines, fan&ta aqua & reli-

anatio,

bus miniítrare populo.

quize facrae, fedante omnia diviniffimum Chri-

.Hif. Soc. lII DeS. Francifco Borgia ficloquituxz Sac-

füicorpus, quze cun&ta affidue ipfe fpectaret,

. p.3. 1.8. . chinus: Ultra omnem vim eloquentize eft, ad-

& circumferret fecum , debitaque gratiarum

149*

verfus praefentem in facrofan&ta Euchariftia

sberto.T,

a&ione &cultu, prout cuique rei conveniret,

elto 2

Dominum quanta pietate ferretur. quamque

profequeretur. Patronumad przeparationem

"homeco,

fan&is & dulcibus afficeretur motibus. . Übi-

pro Euchariftia füfcipienda exiftimabat idone-

a l. 3!

cunque degeret , fecretam fibi curabat cellam

um S. Joannem Baptiftam, ut c

ujus oH'rqium-

adarzemaximeelatus. ln eum velut portum,

fit, viam Dominum przeparare.

| 4

quam licebat creberrime, .a negotiorum aeftu

-. VII. P. Leonardus Leffius, : etfigraviffimis Vita

C.l'[g

recipiebatfefe:ibi ante Deum fuum effundebat

L

L * L .

calculis aliisque doloribus cruciatus, non o-

cor lnum : ibidivinitatis commercio & dulce-

mittebattamen frequentius Eüchariftiam non

n.;O.

dine fruebatur, beat2e vitze praeguftans fuavi-

redeni.

fine grandimoleftia vifitare, dicens, non ad-

0"&1'. ['

tatem. Septies minimum die quovis folebat

modum fe habere, quod de doloribus quere-

invifere. In fingulis falutationibus , fub San&i

retur, quamdiu coe

n

cujuspiam duétu quafi admiffiona!i Patrono a-

lefte illqudx epulum fibi re-

Iihqueretur.- )

. dibat, & dona quzedam propria pro tempo-

rum varietate varie depofcebat. Quoties pe-

.. VIII. Jacobi Fernandez unica voluptasvärat', An. x6o8.

demintemplum inferebat, fagaciífime ftatim

feftis diebus a mane usque ad meridiem facris Col. Mon.

fentiebat, quoloco SS. Sacramentum affer-

miniftrare. . Et notabantguítum quendam &997-

u5

Vital3. vabatur; necunquam fallebatur, etiamfilam-

animi fenfum in hoc obfequio etiam externi

t 01 0«

pades ac c?etera argumenta fallerent. Lectu-

homines, templum frequentarefoliti, ut vel

In

loaffixus , rem divinam quotidieaudiebat, pa-

hocfolo nomine hominem uti fan&um quen-

neque ccelefti fruebatur. Tanto autem hujus

dam venerarentur.

cibi defiderio capiebatur, utnemo unquam gu-

- IX. Silvefter Landinus S. L. ubicunque 10&0-1 o. Rho.l,

lze deditus magis ejus cupedias defiderare vi-

rum vidiffet S. Euchariftiam, ibi repente, fle-3. C. r. in

deretur. Hinc ipfo etiam Parafceves & Sab-

xo utroque poplite, humique abje&us , ado-"'oftris n.

L

bathi S. die officium canebat;.. ne illo bono

——

»

rabat. Itaque quum lutofa in via obviam di- ^

Ccc cc

vino

R. P Lohn. Bibl. /Man. Tom. L -

*

»

J

Bibliothece Manualis' Concionatoria

154

;;

ufl

dederunt, demum accelfiffe, ut quam magi—»

m

vino ferculo fa&useffet profundo nihilominus

in coeno genua pofuit; verum ubi perfunctus

ftram habuerant, matrem etiam colerent.

fachi. ge

XIII. No&es fzepe integras coram SS. Eu- Tb. v. 21..

ftis

adorationis officio furrexit, ut coram Deo eam

chariftiainfomnestraducere, Ludovico Pon-

fuiffe religionem fciret, veftes nulla luti conta-

gione fcedatas circumfpexit ; adeointaminata

tano S. l. tam folemunefuit, quam ad eandem

Qu

fumma quadam animi attentione adorandam

Toc

eft pietas , ut velin medio luto non polluatur.

at

X. Exturbabantur Antveryize Socii Jefu ab

interdiu, ac per tenebrasitare adeo frequen-

]bid. n. $.

ter, quzecunque demum effet anni tempeftas,

pü

infaniente hzereticorum factione propriis zedi-

ut fineilla effe non poífe videretur, miraren-

&

bus, & ne quid fecum efferrent, odiofiffime ex-

cutiebantur ; jam domum, jam templum habe-.

turque domeftici, hominem nullius valetudi-

Jerat- ]

nis, atque imbecillimis usque viribus, tantze

dinoi fet, de

batarmatus & plurimus holtis, fociique limine.

contentioni non füccumbere, Jlanguoribus

p g

edem extulerant, cum Joannem Bocacium ea

CI 2-

dat

fubit recordatio inillo tumultu, ac trepidatio-

illum maximis ita perpetuo frangi, ut vix ae-

grum fpiritum duceret ; adfacram tamen, con-

(hrtos

)

ne, honori diviniffimze Euchariftize haud fatis

tinuamque Euchariftize adorationem, quan-

ipRerdl Cf

confultum, qui facrilegorum furoriin altari re-

6 brigitt f

tum opus effet, valere. Sed nulla profe&to ad-

linqueretur, nec rhulta cuné&tatus, per denfos.

miratio fuit, a vitoe vicinia convalefcere.

[4 655 g

Jatronum'globos ad altare provolat, adora-

P

tamque de genu Euchariftiam, argenteoin va-.

$& Vi

fat

fe praeter ipfa haereticorum oraintrepidus au-

feq

fert, atque ad fuosrevertitur, magnum fecum

.SIMILITUDINES.

exilii comitem ferens, ac folatium. Defixit,

Qualitar.

| nl

&

üci

opinor, improviía virtus crudeles & czedis avi-

cut ad'pOtandum,»vinurm veniri non po-s.c priu.l

5

r

dosanimos, & tacita quzedam vis divinitatis

Ifgi

poteft, nifi botrus calceturante, & pre- Cath.

tel

latentis, ut nihil ultra fremitum ferocemque

matur, fic nec nos fanguinem Chrifti poffe- myft. 4

admirationem auderent. Hujus ego hominis

ni

mus bibere, nifi prius Chriftus calcatus fuiffet

t

Jaudem illius, qui fecum penates extulit per

& preffus , & calicem prior biberet, quem -

puit

tela, perhoftes, celebritati multis nominibus

credentibus propinaret.

anteferendam puto. Quod Trojano communis

.

eu

1L. Sicut fol non diverfusi

ufe diverfa opera- Mana

Q

quzedam cum hoftibus effet fuperftitio, Ant-

tur in rebus contrariis, utens materiis, ficut difce. a6.

th

easinvenit: Sic Chrifli gratia, quantum in ipfo - 6-

verpienfi ex diffidio religionis periculum omng

crearetur.

P

p

eft uno modo infunditfe in omnes , fed diverfos

de

jbidnig. . XI. Sumptam, flu&uante ftomacho Eucha-

inveniens animos diverfain eis operatur; hunc

riftiam, haud ita multo poft eodem redundan-

inamorem fuum mifericorditer emolliens , il-

at

teintegram adhuc, minimeque diffolutam, re-

lum jufte non juvando indurans.

*

TM

jeceratzeger. Dum, quid fato fit, confulitur,

HI. Sicut uva in praelo duo

bus lignis ex- S. Auguft.

b4sit. d

atqueigne parant facras fpecies abolere, Julius

preífa in vinum liquatur ; ita, cum Chriftusl-deantig-

rit.

W

Mancinellus occafionem ultro invadens, quod

duobus lignis crucis preffus füit, fanguisejus

e. 33-

d

vix cogitare audemus, facit , iufe&tamque for-

tui

dibus abforbet. Miror non tam ftomachi, quam

in potum üdelibus— funditur.

Utilitar.

Betl.in

animi, robur, & charitatis ; praefentem adfuiffe

rompt.

lo

mercedem , minimemiror; ferunt, exinde di-

. IV. Sicut alimentum corporale habet vim S.Bernar-

j

0

l1.

(

vinalibantiSacramenta abditze dulcedinis fen-

vitam corporis fervandi; fic hoc Sacramen- dinus fer.

53. 8.2.

SOrl -

fum nunquam defuiffe , ut non tam animo,

tum, cum fit anima cibus, habet ipfam in

c.2

!

quam corpore ipfo, lau

gratia folidare, quze ipfius animze vita eft.

p

D

lari videretur.

yte'übi. ac delicateepu-

.. V. Sicut corpora noítra convalefcunt ,. acS.

Bafil.in

| civiunt

firmantur fub alterna fumptione congruenti-

e3

.lfaiae.

K

Rho.1. c.

XII. Belmontii in Hifpaniis ingens

i

R; 19.

ac peregrinorum multitudo noftrum confluxe-

um alimentorum, itaquiddam eft, quod con-

fentanee animam pafcit, eique függerit ve-

M BDiof,

ratin templum , utregios adolefcentes Japoni-

| de C(Bl: fi

cos Legatos ( quos ad Gregorium XIII. ultima

getas viresad bonitatem confe&andam. Quid

| Itf

I

illa terrarum regio mifit ) per occafionem au-

illud tandem eft? nimirum quod dixit Domi-

nus: Carovmia vereeft cibus, &9 fanguis meus ve-

th

diendifacri, poffet contemplari, & gaudium,

re efl potus.

i

quod illorum adventus pollicebatur, coram

haurire.

Monenti adolefcentes, utin tem-

VI. Sicut ci

bus appetitur, ut vivatur, fic adS- Anfel.

C.5.de oa-

eam vitam, qua vivitur, folummodo per hunc

cram. Alt.

plum defcenderent , negarunt feinillo die adi-

cibum pervenitur. Cibus hic ad vitam 2eter-

revelle, malle domeftico in Sacello procular-

Bromm

bitris, quod vererentur, ne admirantis , ac fau-

nam anim?e conferendam collatus eft, non ad -

Qma

ruinas fuftentandas hujus miferae vitze , quae

VEuch ü

fta omnia precantis mulitudinis tumultu, ac

vapor eft ad modicum apparens.

u

li

falutantium procerum interpellationibus ab

d

ea, qua divinis intereffe par fit, animi atten-

VII. Sicut aqua refrigerare folet calorem ; S.Bernare

tione pellerentur; ubi quietefacris operam de-

fic Euchariftia mitigat, & refrigerat fomitem,

dinus l.c.

& concupifcentize aeftum. Inhujusmyfterium

a. 2. , g«

UI

diffent , tunc fe principibus viris ac multitudi-

li

niaffatim copiam fui fa&uros. Agnofco floren-

Exodi 16. fcribitur, quod de[cendente IManna de :

tis religionis faciem, ac tenerum os, nulla ad-

calo , defcendebat pariter €$ ros, infignum quod

]

cum MannaSacramentiin animam defcenden-

huc duratum irreverentia, gratulorque tan-

te pariter defcendatincarnem & ros gratize re-

tam virtutem focietati, cui qmngs nomeu de«

frigerantis,

VHI.

f

äx

N

]

o

[

OTlus LU.

Euchariffia.

4

55

Ü

Ruper . VITI. Sicut in abundantia roxiis, vel imbris

ANecefitas.

bbas1.4.

temporanei & ferotini germen arridethorti be-

l- I

b: n. 2:'

in Zach.j

XVIIf. Sicut fine cibo boi"püä diu vivere padac,

m

' ne culti, vernantibus rofis, & candentibus li-

non poteft, quia, cum humidum radicale, vitze Chiift. p.

1

liis,ita perorbem univerfum fpe&tantur, & ele-

nóftrzefons, fenfim ab infito calore confuma- 2. €16.

&us fexus virilis, & virgines fexus foeminei.

Quid aliud beatam Trinitatem magis, quam

tur, per alimentum reftaurari debet; ita nifi * ^*

I

divinze gratize, qu»e fola animze vita eft, hu-

hocfpectaculum in hoc mundo dele&et? Di-

mornutrimento coeleftis panis foveatur, necef-

ll«

catergo: Quid enim bonum ejuseft, & quid

fe eft, ut concu

pulchrum ejus, nifi frumentum ele&orum ,

-

pifcentiæ'y?rdoribus quaàm ci-

tiffime pereat.

R

& .Bernat-

-& vinum germinans virgines ?

XIX. Sicut palmes non poteft ferre fru&um,

J Om*h Is.

l$

dinus fer,

IX. Sicut nutrimenta plurimum faciunt ad

nifiin vite maneat; ita anima, nifi Chrifto in

decorem corporis ; fic etiam delicize fpiritualis

$3- a. 2

cibiad pulchritudinem caflitatis, incentiva fe-

Euchariftia uniatur

*

. Itgrilis & arida permane-

N

'€. 2,

bit.

. dantur ex manducatione facramentali.

Chriftus

- X. Sicutexuno verbo, quod dixi : Ego fum,

Jutunditar.

-

$n Revel,

corruerunt hoftes meicorporaliter in terram,

S.Brigitt.

XX. SicutHebreei, qui Manna guftaverunt,

40 C€. s 8-

fic di&to verbo meo, videlicet: Hoc eft corpus

omne guftus dele&tamentum in eo repererunt ;

meum , fugiunt dzemones a tentando animas

itaanima coelefti hoc Manna refe&a , quid ad

offerentium, nec auderent redire adeos cum

delectationem fuam requirere poteft, copiofe Eceel. in

tanta audacia , fi affectus peccandi non con-

invenit, uti Ecclefia indicat, dum ei accommo- officio:

fequeretur.

dat verba illa: Panem de coelo przettitifti eis

, C hrl&ic

orp.

Manfi

," KL Sicut in opulentis Principum conviviis

omne delectamentumin fe habentem.

MT

B. 7.

cibus quandoque apponitur fecundum appae

XXI.Sicut S.Francifcus Seraphicus, B.Stà- vita,

f Cafh,

rentiam quantitatis exilis , fed infevaloris in«

nislaus Koftka, & alii, ingentem animi con'o-

i byfiu,

zeftimabilis; fiquidem gemmis, fuccinis , unio-

lationem perceperunt, dum Chriftumiinfantu-

ht

nibus, aliisquepretiofis molitus eft ingredien-

lum inulnas fuasa fanctiffima Dei Matre acce«

n

tiis, ideoque & fapore, & pretio totum refidu-

perunt; ita non poteritnon coeleftibus gaudiis

um fuperat apparatum ; itaquoque Euchari(tia

& deliciis aflluere, qui eundem Dei Filium a

T* Manf

exile quidem exiftit frumenti granum , ante

Patrecceleiti non tantum, ut in ulnas accipes

confecrationem, nihilominus in eo füunt omnes

ret, fed etiam intimeuniret

Vl difee, 26,

,* datun; i Sre.dit,

thefauri abfconditi, ideoque merito appellatur

& meminit.

08

panis uberrimus & pinguis. Quantum equi-

Ü

dem augmentum capit feminatum frumenti

. Difpofitio ad Eucharifliam fummdam; |

L

granum ?. a fructu fr

umenti, & vini multip—li:

XXII. Sicutfi pauperi diceretur , aperto re- Nieremb,

cati funt.

gio thefauro, dariei facultatem tantum pecu-

inlib. de

S.Chryf.

XII. Sicut fanguis agni Pafchalis ftonti ae-

niarum inde auferendi, quantum faccus ab eo

adorat, iü

x-S.Augu'R.

ho:45. in

fpiritu &

usl.deantiq.

Joan.

dium przefixus, eas ab Angelo exterminatore

allatus capetet, haud dubie faccum capaciffi-

Veritate.

Is

rit, mi

proefervabat; ita daemones, cum fanguinem

mum aflerreftuderet; ita, cum Chriftusin Eu-

U

dominicum in nobis vident , - in fugam ver-

chariítia tantum gratize promittat, quantum

tuntur.

»

difpofitionisattulerimus, zequiffimum fane eft,

Beirl. in

. XIII. Sicut guftato me

lle caligo ab oculiä

ut maximam &

15 Bernate

prompt.

Jonathze evanuit; ita guftato corpore Chrifti

fpofitionem afferamus, - .

gratize Dei æcapac::kiüïpïfam gli- :

3

fol. x1..

czecitas mentis ab animo tollitur.

- XXIII. Sicut fi plures candela

maccendant; S. Catie

l- dium fet.

enenf. c,

145

S.Cyrill, - XIV. Sicut, fiquis cerze liguefa&e aliam

omnes quidem lucem, calorem, & colorem ac-

xO, Dialo,

i

2

ap.Beirl.

infuderit, alteram cum altera permifceat ne-

cipiunt; fedplusille, qui majorem habuit ce-

l. c.

ceffeeft; fi qui carnem & fanguinem Domini

reum; ita in Euchariftize perceptione omnes

i S,Bafll, li

;

'.C.;.Ifaiæ'

recipit, cumipfoita conjungitur, ut Chriftus

quidem accipiunt gratiam, fed

plus, qui magis

nn

. inipfo, &ipfein Chrifto, inveniatur.-

elt difpofitus & capax. -

8.Dionyf.

XV. Sicutiguisfenfibilis ea , quibus infede-

decol. ritiinífuumtraducitofficiu

m,ornibusque quo-

XXIV. Sicut corporalis cibus, cum ven- S.Chryf.

Hier à

trem invenerit malignis humoribus occupa-

om. s.

l-

modolibet fibi propinquantibus fui confortium

tum, amplius lzedit, & nullum pr»éftat auxi-

füp, Matt,

tradit; ita Dominus nofter & Deus , qui eftig-

go

nisconfumens, nos per cibum hunc facratiffi-

lium ; ita & iíte fpiritualis cibus, fi aliquem

reperit malignitate pollutum, magis eum per-

j

$ Anfd.

mum in fui traduciteffigiem,

À

& Dgiformbs g ef—

det, quam proderit, non natura fua, fed acci-

cdeó

pientis vitio; hinc Ecclefia canit: Mors eft

Y nl

Verita:./

[t)

ganh?. "

malis , vitab

&

"

Dhis ; vide, paris fum*ptiopis* quam

i

ir füumma

^XVL. Sicut idem fol modo, qui fuüit a pr

in

fit difpar exitus.

V. Euch

cipio: &unavoxinauribus plurium auditur ;

]

f. 3.

* ita mirum non eft, quod idem Chriftus nobis

.. XXV,. Sicut ignis fo';rtiiis-,acq citius in ligno Padsg.

licco, quam viridi, exardefcit, fic Chriftus in

rift. p,

$Beruti

detur, qui primis Chriftianis datus eft, Et quod

Euchariftia citius & copiofius amore fuo in- & - !^

"

dinns I^

in pluribus hottiis & locis reperiatur.

-XVII. Sicutfra&ofpeculo in plures partes

cenditeum, quia terrenis cupiditatibus exic-

,i-ï'c'z' Il

non frangitur faciei fimilitudo, quae in eo re«

catus eft,

k

;

invenit.

quam quemiisdem .adhuc tgpletum

j

lucet, fed in qualibet particula integra perfe«

i

ä

verat ; ita fracta hoftia Dei Filius, qui eftima-

. XXVI. SicutArca teftamenti per tefra sPhi: Beyrl. in

go Patris, non frangitur, fed integer manet

liftiim tranfiens , magnam illis cladem attulit;

ett. Cöfpo

)2

ub quavis particula.

hl' iRie

líraelitas autem abinteritu viadicavit;ita Arca

,

R. P. Lohn, Bibl, Man. Tom. I.

Ccc cc a

divina

UM

orcsemsessenp vt cnayrrener

$

»56-

Bibfothuse Manualis : Concionatorie

!d

them. a. äivina Euchatiftize peccatoribus fatalis eft, fi

Chrítus in ipfum. Quo fine quendam adducit

jl

. 24

per eos tranfeat; juítis autem falutem affert.

S. Auguftini textum e confelfionibus ejus de-

|

off

Vita P.

XXVII. Sicut fol atqueignis lutum indurat,

fumptum, ubi Chriftus S. Praefulem ita allocu-

i

ei

B-ltho

Alv. c. 6.

ceramliquefacit; ita Kuchariftia a peccatori-

tusfuit: Cibusfum grandium, crede, & man-

bus àccepta amplius eos indurat, juftos vero

ducabis me, & non mutabis mein te, fed tumu-

$. r.

amore divino liquefcere facit.

taberis in me. Quod egregie Petrus Penne- Pennequ.

oj

Bromiat«

Ifagog. pe

XXVIII. Sicut fole fuper fimetum lucente

quin his véerbis confirimat: Quinta & potiffima

3-0 6

6p

dusV.Eu- ipfum amplius fcetet, foleipfo nec feetente, nec

elt unitas affimilationis, qua una res alteri con-

9

toyttde

À

ebar. n.- glind damnum patiente; ita Chriftus peccae

jun&a, majorisque virtutisatque potentize, ale '

pO

teram in tui fimilitudinem rapit; ita ignis li-

(

torem ipfum fumentem magis fcetere facit, nec

tamen propterea ipfe inquinatur.

gnum & ferrum fibi a(limilat, & calor ftoma-

D

chi cibum in hominis fabítantiam convertit :

ft

$. VIII.

Ad eundem modum Chriítus in hoc Sacrae

MOTIV A.

inento tum congeftis in communicantis mene

tem luminibus , tumexcitatis in voluntate no«

$La

S. Pafch. T,

ilitar ad Ecclefiam flabiliendam ; fic enim

vis ardoribus, hominem ad quandam fui in a-

Jut. d

decorp.

Ut

mando, agendoque fimilitudinern efformat;

Dicp

& fango

Ifaacex inftin&u divino loquens, cum

Mon

$, 12.

diceret: Frumento C? vino flabilivieun , ex men«

ita utalterumtibi Chriftum in moribus, proe

619

:

teS. Pafchafii, infenfumyftico prophetizans,

penfionibus & fermonibus intuetri videaris.

afferere voluit; populum Chriftianum corpo-

Quodutatfequamur, imitari nosoporte:eos ,

p

ris & fanguinis mei donoftabilivi; hoc eft aper-

ui filvefiri arbori nobilesfurculos inferunt. £.

T

tedicere; firmavi eum pane corporis Chrifti ,

runcum aperiunt , & d ffindunt, infiffura fut-

& vino fanguinis. Quem fenfum longe clarius

culim immittunt. 2. Argilla fiffuram, furculi

fj

infitionem , obvolvunt, ut firmius truncoinfe-

b

nobis expreffit Albertus Magn. dum eundem

$ Oypt.

textum in Tractatu de Kuchariftize Sacramen-

ratur, & ab injuriis coeli defenfa pedetentim

deCena

to explicatin hzec verba : Stabilivieum , quia

atboris fucco alatur, donec tandem flores &

Coii

!

fru&us afferat. Ita fides viva, verbo Dei omni

Ü

totadomus Jacob, ideít Ecclefia , fundata eft

fuper hoc Sacramento frumenti & vinis quia

ferro penetrabiliori fübnixa, cor Chrifti, tan«

Q

Abulenf.

materiain eo eftfrumenti & vini, HincDeus o-

qu«m nobilemfurculum communicantis cordi

In e. 26.

lim Agnum Paíchalem manducari voluitbacu-

inferit, & amore reciprococonnectit; tum ar«

$ Bernat-

Mat- q.;g'

Ün.to, L f

lisin manus affumptis,quia ficut baculus eftid,

gilla, hoc eft, fui cognitione, & profunda de»

lsj "

fuper quod aliquis fe poteft firmare, ita Eucha-

miflhone a fuperbize malignitate defendit, do«

n

Manfi

riftia firmamentum noftrüm. Unde merito Ru-

nec divini corporis fucco vegetati paulatim im

diICa IO

actiones Chrifto fimillimas fimillimi effloreíca-

It

pertus Abbas dixit: Aufer a coelo Ecclefize

l

n- L

quotidianas Salvatoris noftri hujusmodi exe-

mus, feramusque fru&us fancti(fimze Trinitati,

3

uias, & vide, quam merito dicat ipfe Salvator,

beatisque Spiritibus longe gratiffimos.

— M. Utilitatit.ad roborandam animam :

hinc Baton.aüä

TTTE

qua utilitarin [anguine tueo ?. refrige(cente enim

ea, quae hoc modonunc ubique calet, memo«

Baronius tecenfet , quod fideles propter fidem 255* h3* .

$e ]

ria ejus , refrigefcet univerfa charitas, muta

incarcerati, hiabebant defiderium Eucharifti-

erit fides, claudicabit fpes.conticefcet magnus

amíumendi; idquodinaliis eorundem Auna-

ü

Y

ille clamor fanguinis jufti Abel.

liumlocis fufius profequitur probans, fortiífi-

Salmeron . 1l Ütilitarad virtutes acquirendas

, uti Saim&,

mam atqueimpenctrabilem Chriftjianorum ar-

to.9.tr. - ron fequentibus verbisinfinuat: Virtutes The-

maturam inter perfecutiones unicam extitiffe

Ld

communionem, quam etiam ob caufam in fze-

ologicas, quze adfalutem noftram faciunt , eo-

rumque incrementa , nulla ratione magis no»

culis iftis admodum periculofis Ecclefia per-

h

bis polliceri poffumus, quam perhiocipfum fi-

inittebat, ut fideles panem hunc confecratum

34

[

dei & charitatis Sacramentum;. quippe ejus

domum fecum deportarent, .ut occafione dàá-

frequentatione illze nobis inferuntur, illze no«

ta, atque perfecutoris tyrannide imminente

$Cl

bisinfertze, augentur, atque auctae perficiun-

hoc fe

bulo cibare , atque munire poffent;

"T

tur, non fecusaccibo corporeo fingulze corpo-

eujus

äa

Apoftolus , ab Alberto M. citatus,

N

. ris partes & membra accrefcunt

3

, aut faltem

meminit in hzec verba : Rogo vos, accipite

coníervantur.

d

cibum pro falute vefira,. quia nullius veftrum

Inisi

WMichael

Il Utilitas ad unitatem €$ conc

capillus de capite peribit; cibus enim falutis

Abhito,

deBonon.

faluberrimus omnibus , & confortat ingratia,

fap.Pf.8o.

randam ; ficut enim adeps frumenti eftunitivus

!gäegr»

quia ex rultis granis unus panis .conficitur;

& falvata periculo.

Hoc fane caliceinebrié-

fic iftud Sacramentum eft unitivum, . quia o-

tati erant Martyres, inquit S. Auguftinus,S. Aug.in

quando ad paílionem euntes, füos non agno-

mnes digne fumentes unit, & pacificat, dum

—

$ul

eos unum corpus facitin Chrifto.

fcebant. .Quidtamebrium, quamnon agno-

[

12 |

SBemar- lV. Utilitar adunioneys cum Deo obtinendam;

fcere uxoremflentem, nonfilios, non paren- .

"m

d Tty, |

din. to. 2. üti re&e advertit S. Bernardinus' dicens : In

tes? nolite mirari, ebrii erant; àcce

calicem, unde inebriarentur..

p'erur;t

4 6 d

fet. 54- - 3]iis cibis converfio fit cibi in mauducantem,

ä

eojquod manducans fit nobilior, & validior,

V.. Utilitar ad vitam eternam promeretidam ; S. Tloms,

quam ipfe cibus ; fed in hoc contrarium contin-

üti S. Thomas Villan. indicavit, dicens: Quid fi

de Villa«-

nov, Cor,

git, propter fublimitatem atque virtutem cibi,

pànemquendaminvenires, qui vitam tuam per

r.inFefta

qui Chriftus eft, ideo hunc cibum digneman-

centum annos fervaret incolumem, nunquid Corpor,

s , Chrifti,

ducansi-q;xpgformatqr in Clmitum, | &.'jn?

H

?,

H

illum quovis thefauro gratiorem habere

&

*

/ e

Q

d8T

l.

& cultodites ?. nunquid. mon ficut ocali pü-

arcuum, fcutum , & gladiuin , & bellum; ubi

N

pillam panem illum fervares? nonne illum

de Coenacuio Sion loquitur.

:

omnibus mundi deliciis anteponeres ? Talis

XI. Utilitas ad liberal:tatem wofiram þrdv'g.s, Alyent

QU

autem eft panis Eucharifticus,hicpanis vitamt

candam ; Hoc enim folum datum *eft, ait S.

antc 56.

edenti praeftat, non centenariam, fed seter-

Anfelmus , quod. 'omne dàtum eft ; quia in

*

IN

nam vitam, jucundam vitam , beatam vitam,

hoc dato nihil privatum fibi Chriftus retinuit ;

Onb 3' c' 17.

omnium bonorum plenitudine feliciffiman.

Humanitatis fimul & Deitatis nobis omnia ..

Salmeron

V1lI. Utilitas ad temporalia bona acquirenda ;

dona conferrens.Iztiterum:magna dona Chri-

-

a!- »

to.9.tr.26. uti iterum Salmeronindicavit, dicens : Ter-

fti inhoc convivió, Corpus dedit in cibüm , Íb, . &

Md

poralia bona nobis minime defutura, fatis

fanguinem in potum, animam in pretium,

lt

comprobat hzec tam larga, & incomprehenfa

Deitatemin condimentum exhibendo.

Domini liberalitas

;nam qui nós fuo corpo-

].

[dà

$. IX

o

te & fanguine pafcit, quomodo modica haec;

ALIA MOTIVA -

o

& contemptibilia hujus mundi bona

i

$

ad utene

dam vitam denegabit ?

Pequemnter E$ Wigne fufcipiPda Exchari-

Pa

S. Laut,

VIII. Utilitar ad deliciay animie. obtinindas,

I.F

| n

fiía, propter Chrifti mandatum, (hocfa-

3

H

Juft. de

[

Difcip..

€ujus enim velferreum pe&usjinquit S. Lau-

cite in meam commemorationem ) defides

S,

Mona&.

rentius Juftinianus , autadmantina mens non

rium( defiderio defideravi hoc Pafcha man-

€, I9.

liquefcat prae devotione, cüm Deur fibi, & fe

ducare vobiscum ) & gàudium ( nam deéliciae

y

Deo fenferit corporaliter unitam. ? non càa-

ejus funt , effe cum filiis hoóminum. ) -

U

pit.corlingua deficit, humanus fopitur fenfus

lL Quia ut veru; pamis vitam [piritualem

:

DN SEA

ad inveftigandum tanti arcana Myfterii. O

ton[ervát ; fi enim quis rhanduca

erit ex hoé

quant: ibi delicize, quantus ardor,qualia ver»

pane , vivet in 2eternum. Et hic eflectüs at«

P

ba, quam vehemens amor, quam càfti ame

tribui poteft corpori Chrifti.

[l

S. Cypr.

de Caena

plexus guftantür ? quod confirmans S. Cy-

M. Quià crefceré ,. pingue[cere

facit in Spi.

Comt

prianus, panisifte Angelorum, inquit, oimne

rilu , juxtà teftimonium S. Auguftini, cui di-

ID

deletctáàmentum habens, virtute mirifica o-

&uma Chtifto : cibus füm grandium. Crefze,

l]j

mnibus,qui digne & devote furm

& manducabis me ; & non mutabis me in te,

(di

à

5

;

i

,unt,fegunduni

E

S Bernat-

fuum defideriurm fapit.

Ix. Uti

4]

2

$

fed tu mutàberis in me; & hic effe&us anim

ü!no tO. I.

tàr üd yer[zvirant

1ü

m ienendam,

Chrifti, cujus officium eft nutrire, convenit.

g

tefteS. Bernardino dicente: roborat mentem,

IV. Quia robur tri£uit contra hofles , juxtà

9

fer-. 56. a

& quodammodo carnem ; méntem, ut perfiftat

/]

I'o c. 4'. :

illud. Davidis : paraíti menfarn in confpe&tü

inbono, carnem,ne ruat in malüm. Robo:

Ineo àdverfus eos, qui tribulant ime.

rat mentem, ut perfiftat, & crefcat in bono,

ia fingularim ànino üdele&atiosm af«

A,

nam per hoc, quod mens per gratiam coónjune

jert, juxta teftimonium Eeclefi in officio

gitur infacracommunione Chrifto , fpiritualis

corpóris Chrifti canentis: O quam fuavis eft

man.W"

Jb'dema €jus vita roboratur & confirmatur , ficut cor-

Dominé Spiritus tuus , qui ; ut dulcedinem

m2550m50 .

8*0 cu— 3*0

pus roboratur per cibum. ldem quoque ln

tuamin filiós dernonftrares; pane füaviffimo

Art. 3. cap. 3. ejusdem fermonis fübnectit, di»

de coelo praeftito, efürientes feples bonis;

cens: facit hoc Sacramentum perfeverare iü

faftidiofos divites ditnittens inanes. Et hie

vià Dei. usque àd finem vitze. Oinnes virtue

elfe&us divinitati re&etribuitur, qu3e eft fons

.tes fine

L

erfeverantia contra vitia pugnare

ominis fuavitatis & dulcedinis.

;

*

- poffunt ,

;

ine perfeverantiaautem vincere ries

X Quia imire comducit àd imeniem illus

AT

quaquam poffunt. Curm igitutr hoc Sacrámens

Jirandam , & fi

ientiam celeflem acquiremdam ;

tum initinere Deiroboret, & confirinet , eX-

uti expertüs eft S. Edmundus , poft acceptam

confequenti fequitur, quod perillud ànima

Kuchariftiamltiffimede SS. Trinitate difpus

erfeverat.

tans.. Et hic effe&us fanguini Chtifti (ex quà

är]

S. Chryf.

X. Utilitar ad demowme [uperamdor j narà

fpititus animales tantopere ad intelligenduri

pE

ho.6.ad . tanquam leonesignem fpirantes,téfte S.Chry«

pop.

neceffarii hauriuntur) adfcribi poteft. -

4f

'foftomo, recedimus ab ifta merifa , fa&i diaboe

.. V1l .Quia optimum €$

cáciffimutn ]l ii«

lo terribiles ; quia ibi infirmitatem noftram;

dtümi ad pr

0,

^

Bfe[fuon. i pe

d

onif fludio faciens

franeu$ aitFrancus Abbas, novit, qui nos condidit;

dum; ut olim Elias iü

í

ortitudine panis: ab

Abbasto,

5

od

fortique & armato , nifi fortiore. nos protes

Angelo dati,quadragintà diebus celertime cus

j

gentefragiles & inermes tion poffe refiftere ;

.

cü

äf)ee i;z:'a

^

€ontra implacabile hoftis antiqui odium, pae

toti Sactaiento attribuendus eft.

rritusque ad montem Dei. Et. hicþü'ä&us

nis quotidiani inexpugnabile. nobis contulit

:

VIlI.. Quia mirum in àgone ult

imo [olatin

$ Augil

Ms

$, Auguft, praéfidium. Hinc S. Auguftinus ad inimieutii

üjfert , utpote pignus glorize , de quo Ecclefia

fer.122.. infernum difcurfüm fuum dirigens , iü. quós

cauit: O fácrum convivium , i quo Chfiltug

de Tém?: d55 fermone his verbis ei improberat: ille

fümitut,; recolitur memoria pafífionis ejus;

fanguis, quem effudifti , te vicit, me redeimit;

inens impletur grátia, & futurse glorize nobi&

]lium bibo , & veneni tui perricietüi falvatus

pignus datur! & hie effe&us Euchatiftize u£

6 fliih

ultra non timeo ; przevaluifti in paradifo , fed

Viatico convenit, -

L]

L

-

deVille

viétus esin patibulo : vel etiam addete poffüs

X

wia ipfi

P

a

r artorno. [umrie. pláce? ,

V Com

mus, in cocnaculo; quia. per iuftitutionetü

álior liuic

men[e

z.In Mg

[pirituali ajfiftenter videre , jüxe

iCorpoti

Euchariftize , in ultima coena fa&tati , otnnes

taillud Davidis Pf. 127. Filii tui ficut noyellaa

olivarumiiü circuitu menfae tuze;

'Chri

ejus vires proftravit: Ibi þonfreg'it( potent&ää

€eeceg

$.X

: Y & d

N

758

Bibliothecae -Manuaü-s Concionatorie

i

VI. Fiequm: de ioc SS. Sacramento fermo-

: i S' ; X$

cinatie ; fic Brafili docuerunt, qui die fumptio-

dil

?m

MEDIA.

nem Euchariftize preecedente non nifi de illo

m

miícuere colloquia. utiin vita P. Anchietzele-

fí

gitur, Hicfane vel maxime impletur illud

Ad gxmonm E

cultum Euchariflie exci-

E

Eccl. c, $,

Bloülll D

tandum.

Ecclefiafüci: lingua Eucharis in homine

gon

bono abundat. Et: ex abundantia cordis

[j e (

os loquitur.

ii

agwa mflimatio , quae obtinebitur ,v* fi

i dierum ab Ecclefia huwie

do

bene ponderentur tres admirandze

VH. Feflerum au

n

qualitates,quze nobis illarn amabilem & futne

cultui deflinatorum — peculiaris ob[ervatio ; fi

of

zeftimabilem efficiunt. Nimirum 1. Quod fit

enim, qui amant natalem amati diem fingu-

lari feftivitate lzetitiaque celebrant ; quanto

examore tota compofita , & ut S. Thomas

!

vocat, Sacramentum amoris , vel , juxta S.

magis natalem Euchariftize diem , uti Ludol-

t

Bernardum , amor amorum,dulcedo omnium

phus vocatferiam quintant, peculiari devo-

tione celebrari convenit ab iis, qui crefcerein

(e

dulcedinum; vel, ut alii, mamilla Dei Patris.

30b: 4 f

4. Quod fit tota admirabilis, tum propter

illius amore cupiunt.

Martyr.

plurima miracula, quze in ea conficienda in-

— VIIL.. Aeverentia fingu

larir Sacefdotibm ex-

raDC- 40

[h

terveniunt; tum ob deificationem carnis no-

hibita ; haec enim quanto major fuerit, tanto o&,

Ü

Ü

ftrzs ; tum ob epitomen & Anacephalzeofin

magis crefcetaeftimatio, & per confequens e-

e

omnium beneficiorum a Deo in nos collato-

tiam amor Sacramenti.Certe S.Franciícus di-

rum , omniumque admirandorum juxta illud

cere aufus eft , fe,fi San&us aliquis de coelo &

Davidis: memoriam fecit magnalium fuorum

pauperculus facerdos fimul obviarent ; ad.k

mifericors & miferator Dominus.

manus facerdotis exofculandas prius accur-

fodtiq. p«f

II Quod fit Paradifus terreftrir; i enim effe

furum, eo quod verbum vita illze contre-

2.507'c' j

&ent, & ultra humanum aliquid poffideant.

cum Jefu per amorem eft dulcis paradifus ,

tefte Thoma Kempenfi, quanto magis hzec

Imo Juniperus ejus difcipulus nunquam facer-

gratia illi concedetur , qui per realem quo-

dotes nifi flexis genibus allocutus eft, fciens

dammodo unionem

á

nimirum , quod S. Ignatius M. dixit, facerdo-

Chrifto unitur.,wrjufi fit ir;

Ib. 7'.D'e'c.

ä

hoc Sacramento.

Y

tium effe omnium bonorum, quze in homi-

II Frequens vifitat

io & conueratio per ora-

nibus funt, apicem.

*

tionem coram ven. Sacramento inftitutam;

per talem enim converfationem cognofcitur

— d candem dign.erfmknendaþnks.k

magis ejus amabilitas & amorinfinitus , ani-

maque viciffim ad amorem mutuum incita-

/TX. rdenr: defiderium ; ità enim Chnüus

tür, hinc S. Catharina Senenfis intuens S. ho-

ipfe indicavit, dum dixit Apoftolis: Defiderio

ftiam, videbatur fibi intueri fornacem arden-

defideravi hoc Paícha manducare vqbiscumi

tem adinflammandos omnes , qui propius ac-

EÉt hoc nimirum videtur preefiguratum per

celfiffent , idoneam. Expertus id eft F. Cheru-

coenaculum amplum, quod parari juffit ad

hoc SS. Sacramentum inftituendum. Nam,

binus Ordinis S.Francifci, qui in concionibus

non nifi ignem [pirare videbatur, eo quod

utre&eS. Auguftinusdixit, defiderando ca-

coram SS. Sacramento fuos affectus conce-

pax efficeris , ut implearis.

- X. KEvacuatio [ui ; ita

jterum C*hri&us» S. Lib.4. in«

perit. Hinc fexagintafex millia animarum ab

Gertrudem docuit , dum illi dicenti : quali fin. c. 6.

eo converfarum in morte illi a

dfuïe;fuütf, & ad

coelum duxerunt.

dignitate obviabo tibi, cum tam largifluus

niptfo; ut 'enilij

dignaris venire ad me? refpondit : nihil aliud

- 1V.. Crebra €8 digna realis [u

requiro a te,quam quod evacuata venias ad re-

per amplexum & conjun&ionem carnalem

amor carnalis maxime demonftratur, & au-

cipiendum , quia omne, quod mihi placuerit

F

getur; ita per unionem , quae fit inter ani-

in te, hocperdonum meuni totum accipies.

;

1

à

k

S Berny

.XL. Gener

a vi&oria , juxtaillud S. Joanr

is: Apocm

ditust, 2

mam & Chriftum in hoc SS. Sacramento ;

tanto magis crefcit amor fpiritualis & Eu-

Vincenti dabo manna abfconditum. Debet V-27.

ft.sin

charifticus, quanto firmior & intimior & fa-

autem triplex effe h»ec victoria juxta Ludo-

H

162,

vicum de Ponte. 1. Contra peccata tam ve-

pidior eft di&a unio , quam carnalis.

:

oe-

Seff, 13.

'N.. Saypiusiterata [piritualir commiunio, cutn.

nialia,quam mortalia ut eà deleantur per p

€. 9.

enim , tefte Concilio Tridentino , illi, qui vo-

nitentiam. 2. Contra inordinatas paffienesa

d To'u.a..'g'

to coeleftem panemedentes, fide viva, quze

voluptates & delicias quirnique fenfuum pro-

praef. ti, "

-c. e

pendentes; nec enim prius Ifraelitze manna

jer dile&ionem 'peratur , fra&um ejus &

*

"

utilitatem fentiant , merito tanto efficacius

guftabant, quam farina, quam'ex Egyptio fe-

r

hzc communio medium ad augendum amo-

cum exportaverant, defecit. 3. Contra cordis

^

*

diftra&iones & vagationes, quze adumbratee

Fhitey

rem erga S. Euchariftiam cenfendum eft,

Alb :

quanto frequentius ea per diem iterari poteft.

olim funt per /Egyptios , qui fequebantur

Yo, de

Hinc Gertrudis tali modo communicans, 1la-

1f

..

?

Íraelitas, eosque a culþu divino "impgd?tg

i

quta

teri Jefu admota audivit: Bibe nunc de cor-

volebant.

^U XIL - Zmmaculate v

itz fludium ; quam qur— Rodriq. p,

Lib.4.in.de meo fpiritualiter fuaviffimze divinitatis

2.tr. 7

lin.c.r2. mez efficacem influxum. Certe B. Agatha a

dem Chriftus difpofitionem per pedum lótio-

Hagioph. Crüce, hujus fru&us confcia & cupida,quoti-

nemindicavit,Deusvero pet Arcgepromanna " "

deputatze interiorem conftitutionem , dim

ment.24. die ducenties hanc. comm

umonem fpiritua-

STho

lem iterabat.

totam auream eíle voluit,indicavit. Et fane

i

qui

LUN

y

259

.

Titulus LIT. Euchariffia.

)

Q

qui hoc medium adhibet , gratiflimam Deo

mis a(fignat S. Thomas , fic loquehs.: Panem, fidifc. 4,

difpofitionem . attuliffe cenferi , dicereque

tanquam inter alios cibos materiam aptilfi- n. 2.

i.

cum Davide poteft: Totis veribüs praeparavi

d

I

main , elegit, tam ex parteillius,qui illum ad-

impenfas domus Dormiui, nonenim homini

/

miniftrat,quam ex parte recipientis; eft enim

e la 3

ä

raeparatur habitatio , fed Deo.

imprimispanis aptior ex parte illum admini-

S

Blofius in

- Xill. Imploratio San&orum ad [upplendam

monil.

ftrantis, quia majori cum facilitate in quovis

fpir. c, 6.

per merita [ua indignitatem | fu[cipientir ; ita

loco &tempore reperitur, non vero item.

Cüziítus S. Mechtildem docuit dicens: Quan-

alize res comelftibiles. Przeterea panis hancin

[

do facram communionem perceptura es, defi-

]«

fe difpofitionem habet, quod longo tempore

dera, & opta ad laudem nominis mei habere

confervari poffit, eftenim materia ejus puri-

omne defiderium, omnemque amorem, quo

or & mundior, faciliusque dividi, & ex uno

"

unquam cor aliquoderga meflagravit, & ita

loco in alterum transferri poteft. Quantum

ad me accede ; nam ego amorem illum in te

vero ex parte recipientis, ad hoc Sacramen-

attendam atquefüfcipiam ,non ficutin te eft,

tum pauis quoque aptior magisque idonea

fed ficut velles eum in te effe.

materia eft prae cun&tis aliis cibis, quia hzec

lity,

Job. 4. c..

Franc.q..

XIV. Effufionir pofl! Communionem vitande

accidentia Sacramentalia nullum adífcifceré

08,

fiudium ; Ytà Thomas Kemp. indicavit, dum

poffunt fauitati nocumentum, prout alii cibi

dixit: oportet, ut non folum te przepares ad

nonnunquam faciunt.

Quod vero panem

devotionem ante communionem , fed ut

hunctriticeum efífe voluerit, hujus affignat ra-

etiam te folicite conferves in ea poft Sacra-

tiones; primo propter granihujus prae caete«

menti perceptionem. Nam bona poftmo-

ris naturalem nobilitatem ; inter omnia enim

dum cuftodia iterum eft przeparatio ad majo-

grana triticum nobiliffimum eft, ac proinde

Rodriq. p. rem gratiam confequendam. Hinc virginem

juftum erat , ut panis ille inde conficeretur,

2.15.7. - nen vulgari fanétitate preeditam dicere foli-

pro quo habendo zeternum Patrem quotidie

tam accepimus : Quo die communico, omni

rogamus : Panem noftrum füuperftantialem pgaso

cuíftodia fervo cor meum, Chriftum quafi ibi

da nobis. Aliam adhuc rationem affiguat Hu- Viet. p.,

fïb. 7Di,

quiefcentem cogitans, omnes exterioris mo-

go Vi&orinus, dum ait: VoluitSapientia Dei, l.2 de

t.

deftize, qua in verbis, quain vifu, qua in in-

quze fe per vifibilia mauifeftat,oftendere, quod $I!

l

ceffu numeros obeo , ut, qui digito ori filen-

ipfa animarum refe&tio eft, & cibus; & prop- (c..

ääei

terea carnem affumptam in edulium propo- c. g.

tium innuit, nec unde dormiens quispiam ob-

turbetur.

fuit, ut per cibum carnis ad guftum invitaret

XV. Mortificatio €9 cafligatio carnir ; id

Divinitatis. DidacusStella tertiam affert ra-

.

Stella in

idacus -

quod Servator forte indicare voluit , dum

tionem dicens : Non folum ejus altitudo fap

l- c, 22.Luc.

e

afino ( per quem multi San&i corpus fuum

entize oftenfa eft per hoc, quod cum homin

intellexerunt, ) infidens , in Jerofolymitanam

manfit, fed etiam per modum, quo id facere

civitatem ( per quam anima Deum videndi &

excogitavit ;nam eo modo, quo mors in mun-

dumintravit, voluit, ut eodem intraret vita ;

fruendi cupida intelligi poteft , ) indrodu&us

eft. Pulchreetiam idipfum docuit Hugo deS.

per efum ligni vetiti intravit mors, per efüm S, Bonav,,

Victore, dum tria effe Sacrificiorum genera di-

etiam intravit vita.Quartam additS.Bonaven- to.6. p. 6.

cit. Unum Dominici corporis: alterum con-

tura dum ait: Quoniam nihil magis idoneum P'evilog.-

triti cordis:tertium mortificatae carnis; atque

eft ad refectionem,quam cibus panis, & potus ""

66

b4. fs !

adeo opottere przecedere facrificium humili-

vini;nihil eft etiam magisidoneum ad fignifi-

tatisin mente,aflli&ionis in carne, uthabeatur

cationem uaitatis Corporis Chrifti , veri &

devotio in Dominici corporis confecratione.

myftici , quam panis fa&us de mundiffimis

granis , & vinum expreffum de puriffimis aci-

$. XI.

nis in vinum colle&is; ideo fub his fpeciebus

ASCETIC A.

magis quam fub aliis debuithocSacramentum s, p,tl ia

$s. E&rnär— *[

n primis noffe debet Afceta , qui» fit pri-

exhiberi.Quintam deniqueS. Bafilius affignat, Encom,

dinus t. 2.

I

marius finis Euchariflig inflitute , quem

dicens: Chriftus in panis & vini fpeciebus fu- SS.40.

2

fer. 54. n«

1. C. 2,

quidem breviter indicavit S. Bernardinus,

mi fe voluit, ut horrorem adimeret, qui effet "n

dum dixit: Ad hoc Sacramentum iftud confi-

futurus, fi przecepiffet nobis , ut füumeremus

citur, ut ex frequentatione ipfius intuentes

carnem ejus & fanguinem in propria fpecie;

motidie Chrifti fanguinem effufum , fic de

adhzec exterze nationes nos reprehendiffent,

s

Chrifto paífo noftra menioria repleatur, quod

veluti carnivoros, quod ferarum inftar fangui-

i, tf- ^

noftro femper fixus fit in corde, qui femel pro

nem biberemus, &crudam carnem voraremus.

f 7'

nobis fixusfuitin cruce. Hinc quoties hujus

lII Noffe debet differentiam inter cc* veflio- S. Bonav,

hoftize commemoratio celebratur,opus noftrae

nem cibi naturalit €9. Euchariflici, quam S. Bo- to.7.de

Francus redemptionis exercetur.

Et confirmans id

naventura his verbisaflignavit: Hzec eft diffe- Prepar.

VLLiatm,

Abbas S. 'ipfum Francus Abbas.Quem fuavis guftus,in-

rentia inter comeftionem corporalem, & fpi- «

xo. de.

quit, vini hujus demulcet, preffuram torcu-

ritualem , quia ibi cibus comeftus tranfit in

gratiaDei

jlarisnonrecufet, ideo & aqua myfterio no-

fubftantiam , & nutrimentum comedentis ; hic

ftro mifcetur, & fic facrificium acceptabile

vero comedens incorporatur Chrifto; & tran-

i

i

Deo offertur , quia tunc gratam Deo paffio-

fitinamorem & unitatem Corporis Chrifti.

1'7-

-mis Chrifti hoftiamimmolamus, quando & ipfi

IV. Noffe debet, quod , quaudo .. Thomar Manfi dife

f

'paffionibus ejus fimul patiendo cerfiunicamus

dixit in Hymno, Lauda Ston €9c. Sumit unus , fu- 6. n.2.

So Tho-

.]I. Noffe debet , cur £uchariflia.fub. [pecie pa-

gyunt mille, quantumifle, tantum ille: hoc tantum

mas apu

Man-

'*Wis &v vini fit inflituta ; cujus rationem impri-

intelligendum fi£ de fubjiqntia Corgoris Chrifli,

non

N

460

Bibliotkecæ:Manwiis Concionatoria

nenm hujm SSS... Sacrammmti pertintant , fcilicet

p

son autem degratig collationes namficut Manna

qmd

quo ad quantitatem omnibus quidem aequale,

probatio fui ( juxta illad S. Pauli: probet au-

q25)

quantum adfapores ( fiquidem probabilis eft

tem feipfum homo , & fic de pane illo edat. )

|

l

bus

opinio, quod fapores hos illi fpecialiter parti-

Heec autem probatio in quatuor potiíffimum

Cap.4. de

Cot

ciparint, qui in gratia & amicitia Dei confti-

capitibus confiftit, tefte Canifio. 1. In fidevi-

"uchar.

Zäch-

Sap. 16.

tutierant; Unde de Manna dicitur : Subflan-

va , qua firmiter & fimpliciter credatur, quid-

. 1Q,

1 ?

net

21.

u C

tia enim tua, dulcelisem tuam , quam in. filios ha-

quid Deus de hoc mytterio augufti(fimo per

gnà

bes , oflendebat :) eoderm modo, tametíi omnes

Ecclefiam revelavit.- 2. n feria pornitentia per

Euchariftiam accipientesidem Chrifti Corpus

peccatorum confeífionem . coram facerdote

pon

QUi

fumant, attamen fructus, qui exinde percipi-

factam; nam , ut re&te S. Auguftinus advertit,

j

tur, major vel minor erit, juxta minores vel

in Chrifti corporevita noftra confiftit ; mutet

majores recipientium difpofitiones.

ergo vitam, qui vult accipere vitam. 3. /m

gb

ätuïüin

pei

$

V. Noffe debet finem , ob ques infl

mentis attestione : ut fcilicet animus. prefens

efl , qui quidetmn triplex eftpotiffimum ab Ec-

accedat, & per meditationes & precationes

clefiahis verbis indicatus : O facrum convi-

pias ad hoc tantum Sacramentum ferio fe

p

vium, in quo Chriftus fumitur, recolitur me-

convertat; nàm, ut S. Chryfoft. monet, ad-

moria paffionis ejus, mens impletur gratia, &

fiat menía regia, adftant Angeli meníze hujus

u

re

futurzeglorize pignus datur. Primus ergo finis

miniftri, & tu ofcitabundus adítas? 4. In de-

o

eft, utfit memoriale paffionis, & infiniti amo-

centi habitu & compofitione, ut fcilicet, ne-

ris per paífionem oftenfi ; quam ob caufam per

mo nifi caftus, jejunus,modeftus , fupplex , mi-

u

modum facrificii inftituit , & ipfi Ecclefize in-

nimeque fordidusaccedat. Si enim Pericles

yl4 Và

fpiravit, utineo offerendo tales potifimum

interrogatus , cur longe cultior, quam alias

T^

Do

ceremonias eligeret , quze ad cruentum fa-

foleret, ad nuptias accederet? refpondit : in

di

cfificium in Cruce oblatum. vel maxime ef-

gratiam fponfi, ut pulcher ad pulchrum ve-

[ni.l.4 S

Drexel.in (ent accommodatze.. Hinc ficut olim 'Thales

niam ; quanto inagis in gratiam tanti Hofpi-

c.1à

5 ROüS p-. 2'

Mandrayto. Prienenfi, quem nova quaedam

tis fimilis praeparatio adhibenda eft ab eo, qui

t

€. 7.

;

N

de coelo & fideribus docuerat, pecuniam,

ad ejus convivium accedit ?

jé

quantam vellet , offerenti refpondit, fe non

VIII. Noffé*&ebet, Qua ad. Communionem

aliud petere przemium, quam ut Thaletem

[piritualem digne €9. fru&uofe. peragendam : re-

w

non celet authorem , .cum horum inciderit

quzruntur , nimirum 1. Utíciatur, quid fit;

mentio ; ita Chriftus pro hoc beneficio non

nempe intenfum quoddam defiderium facra-

mentaliter communicandi ; hoc.modo euim

aliam magis exigit gratiarum actionem,quam

ut, quotiescunque hoc fecerimus, faciamus

impletur , quod Deus per Davidem dixit: Di- Píal. g1.

f

in ejus commemorationem. Secundus eft , ut

lata os tuum, & implebo illud. 2. Utíciatur,

i

effet fons gratiae & confolationis, adquem in

quod, qui panem hunc fide viva per dilectio-

omnibus noftris neceffitatibus recurremus ;

nem operante comedunt, fructum ejus & uti-

g

incper modum convivii inftituit, cujus prin-

litatem confequantur, uti Concilium Triden- Seff. c.

tinum.dixit. Certe non defuerunt , qui ex- 8.

cipale officium eft nutrire, augere & dele&tare.

"'Tertius e£, ut fit pignus futurze glorize: hinc

pertos fe faffi füunt, non minorem früctum ex

Deitatem fuam etiam & fubftantiam corpori

hac.quam reali communione , fe percepiffe.

3. Ut privilegia hujus Communionis bene in-

fuo unitam dare voluit, ut, quo preeftantius

foret pignus, tanto firmiorem fpem. concipe-

telligantur, quod fcilicet oculos aliorum fu-

remus promiffze glorize offerendae.

giat, atque adeo vanze glorize non fit expofi-

VI. Noffe debet, im quo con[iflat verur fo-

ta; quodque fingulisdiebus , imo fzpius eo-

ntro-

lidus cultus Euchariflig , quem Chriftur a. mobis

dem die iterari queat.

IX. Noffe debet caufas , ob quar ex frequen-

6 20

$6p ?.

in grati animi fignwm requirit, nimirum in fe-

quentibus tribus officiis. 1. /n crebra vifitatio-

ziori Communione minus. proficitur , ut pruden- Faber in

st : ut fcilicet, ficutipfe per vifcera mifericor-

ter occurrere poffit. Sunt autem quatuor po- fer.2.-

diae fue vifitavit nos oriens ex alto, faffusque

tiffimnum ejusmodi caufz. r. Defeflur inten- P'afch. 1e*

eít deliciasfuas effe cum filiis hominum ; ita

zzonis, quiafcil. tantum ex confuetudine pera- ^

giturhzec comunio,aut certe ex timore. 2. De-

nos quoque viciífim ipfüm frequenter in hoc

fe&tus legitima difpofitionir : quia fcilic. vel con-

ífan&iffimo Sacramento latentem vifitare-

inus , noftrasque cum ipfo delicias effe often-

fcientia non eft fufficienter purgata a pecca-

tis, vel certe terrenis cupiditatibus eft infeGa.

deremus. 2. /n digna [umptione : hanc quippe

3. . Defeiius devotionis in ipía fumptione; eo

potiffimum intendit, dum fanCiffimum cor-

pus X fanguinem obtulit nobis, ut non mo-

quod ad hanc menfam non aliter fere, quam

reremur,fed viveremus in seternum, coclefti

ad corporalem coenam , accedatur.Qui cibum

hoc epulo recreati. 3. n zelofa invitatione €9

non praemanfum deglutit,parum aut nihil gu-

difiributione hujyus Sacramenti : ut fcilicet buc-

ftus percipit : pari modo neque Euchariftize

fru&tum dulcedinemque percipiet, qui non at-

cellam noftram non comederemus foli, fed

tenta confideratione fummi doni ac beneficii

potius clamaremus ad proximos noftros: Ve-

nite, & emite absque argento , & absqueulla

fe ad devotionemexcitare ftudet. s. Eft defe-

-&us . colle&ionit poft.| communionem ;. quid

commutatione,vinum & lac.Comeditebonum

& dele&abitur in craffitudine anima veftra.

.enim prodeft , potionem medicam fumpfiffe ,

fi caufa morborum non tollatur? quid pro-

r,ft

ydePc hypocauüum( vel bï.lneum, calefie

1. Cor. 11. VII. Foüe debet, que ad dignfzm [uwtia.

1nox

/ .

'

| Tz'tulüs LI1l.

—Emhari/iia..

761

adiitcommunlonem ; at 'ixnd-ecens noneft,imo

mox apertisundique januis calor iride exulet?

quid juvatunguentum pretiolum in'undete in

meritorium , ipfumreddere. Nonergoob de-

vas fra&tum, unde ftatim iterum profluat? .Ta-

biti ipfius redditionem communione quis pri-

a

M. de

libus ergo fequentes veritates ponderandas

vandus eft, fialioqui devotio ad ipfam adeun-

llChar

dameratur. Certeinprimitiva Ecclefia Chri-

I

InZach. Cornelius a Lapideoffert. 1. Infirmus, Dotri-

Ic. 9.

ne.qui tecumnon exhilaratur, valde prope eft,

füiani quotidie communicabant, efto effent

ut cadat.. 2. Aneima, quaze tecum non exultat,

conjugati, & prolibus operam d.aren»tf

$

unde poteritexultare? 3. Qui tecum, Domine,

$ XxHj

non elt contentus, quomodo non crepat? 4.

Qui, dumte Hofpitein habet, properat, ut do-

CONCEPTUS PRJEDICABILES. -

mo exeat, facile oftendit, fe cor habere alibi

obítri&um. 5 Cuitecum manere tzedium eft,

I Eucharijüax fecundum fe. —

neícit, quod tufis Deus, & totum bonum ejus.

6. Quitecum non maneterlibent, oltendit, fe

I Ex

poni poffunt tres caufze principales ob

hrene(ilaborare,cum hujusrei caufa natus fit.

quas Chriftus inftituit hoc Sacramen-

- X.. Noffe debet zentationés €9. dubia cira com-

tum. Videlicet . Adgloriam majorem Pa-

munionem occurrere [olita, quse adtres fpecies

tris coeleftis , ^ cui gratius eft hoc facrificium

revocari poffunt. 1. £/l circa fidei difficultatem,

quam infinita alia, undeetiammagis honora-

turper unicumifacrificium, quam per omnes

ob quam pluribus contigit, quod Ariftoteli,qui,

quia Euripi fluxum comprehendere voluit, nec

poffibiles a&us creaturarum. 2. Ad majorem

Vit.L4. valuit, feipfum in iilum przecipitavit. Contra

gloriamfuam, quse mire augetur per tot tem-

c. 23.

.hanctentationem optimum remedium piam &

pla ei zdificata, pertot' procefliones in(titu-

diigentem ipfius. myfterii frequentationem

tas, & per tot cominuniones cum füm:na re-

Ímit.L4. S.Francifcus Xaveriuscenfuit. Id quodetiam

ligione & fervorea plurimis peractas. 3. Ad

c. 18.

Thomas Kemp. iudicavit, dum dixit: Fidesa

majorem gloriam noftram ; quse obtinetur

tecxigitur, & fincera vita, nonaltitudointel-

tum per unionem Chrifti cum anima noftra ,

le&us, neque profunditas my(teriorum Dei.

tum per copiofiffimam gratiam , quae iu hoc

|

Sacramento non tantum ex opere operantis ,

]

Perge ergo cum fimplici & indubitata fide, ac

reverentiaad Sacramentum accedere, & quid-

fed etiam ex opere operato confertur, & eft

femen glorize olimfecuturze; ex honore, qui

quid intelligere non vales, Deo omnipotenti

r:

fecure comitte. 2. El circa frequentiam coimu-

ex hoc iazeftimabili beneficio nobis folis exhi-

bito oritur, utpoteratione cujusmerito nobis

nioni; ; quam aliqui frequenter peragere hor-

D O.

rent ob indigritatem ; alii nimis raro concedi

applicatur illud Deuteronomii :. Non ett alia

erium. Qua quidem inreo-

natiotam grandis, qus habeat deos appro-

queruntur ob defid

ptimum erit confiliam , qnod 3. Iguatius 5.

pinquantes fibi. Excitandi proinde audito-

res, uthoc tripcifuniculo obítri&i fatisface-

Francitco Borgize de hacre eum contulenti de-

dit, rimirum non effe una amulfi omnia inge-

re ftudeant obligationi fuze, & ad preedictim.

'. S.eff.g. Q

nia metienda: alis rarius , aliis frequentius

fiaem triplicem frequenter debita cum dilpofi-

tione hoc SS. Sacramentum fumere ftudeant.

ad divinam menfam accedere, utile videri.

Suadereitaque & hortari,prudentem aliquem,

Quod fi mag's placet , poffunt al'ae tres cau-

[fi-

piumque virum e multis eligeret, cujus poti

"

fze inftitutionis afferri, nempe illze, quas Ec-

mum confilioin ftudio pietatis uteretur.

.5

f

Cleiia indicat , -dum in feto corporis Chrifti

circa difpo[itionem debitam afferendam , maxime

canit: O facrum convivium, in quo Chritus

" Intro-

aconjugatis, qua in rebene notandum eftcon-

fumitur, recolitur memoria paífionis ejus,

mens impletur gratia , & futurz glorize no-

du&. p.2. filium S. Francifci Salefii his verbis declara-

ol 203

tum: Sifatis prudensíis, tibi nec mater, nec

bis pignus datur.

Aut afferri poffunt tres

rationes a S. Thoma datv , fícilicet ut effet

Faber i

uxor, nec maritus, nec pater impedimento

fet.2.

erunt, quominus fzepe facram communionem

memoria paffionis, facrificium novi tefta-

Baích, 19* .

menti, & cibus hominum.

Quas caufas vi-

h

obeas; cum enim ipfa communionis die , offi

ciitui partes pro ftatu tuo convenienter exple-

dere eft fufius explicatas a P. Matthia Fabro

in fer. y. coenze Dom. conc. 2.

as, & erga illos tum benignior , tum affabi-

liorfis, nullamquegenus obfequii illis dene-

II. Explicari poteft, cur Chri&us hbc Sa-

ges, verifimile certe non eft, illos hocin ex-

cramentum fub duplici fpecie, cur fub fpe-

ercitio ullatenus te impedire velle, cum nul-

ciebus panis & vini, & cur tandem fub fpe-

lum ipfis ex hoc fecuturum fit incommodum ,

ciebus vilibilibus inftituerit, quze caufse ite-

nifi forían admodum impertinentes, morofi,

rum fufius explicatze videri p

:

offuntapud Fabr.

& rationi diffentaneiforent. Hoc in cafu fi di-

L.c. conc.. 3.

re&ortuus ita faciendum fuaferit, illorum vo-

luntati forfan condefcendendumerit Pro con-

IIl. Oftendi poteft, quamoäo menoriam

fecerit mirabilium fuorum in hoc Sacra-

jugatis hicaliquid addam, opportet. In veteri

mento; dum ícilicet in eo exhibuit com-

- legevetuerat Deus , ne creditores diebus feftis

pendium omnium fuüorum potiorum attri-

debitum a debitoribus fuis expofcerent ; at non

butorum , nempe potentive , fapientiae. bo-

— "W C CNARTLSIMC CC COKNEE WUR CC TLT CR OCTSNPRT CR

damnabat, fi debitoresiis diebus ea, quae de-

nitatis &c. de quibus videri

[

bebant, exigentibus folverent. Indecens eft,

conc. 5.

.poteïï Faber 1. c.

quanquam non magnum peccatum , matrimo-

omparari poteft Euchariftia cum Man-

niale debitum ea dieexigere, quafacram quis

B

[

Ddd dd

na

34 —— —— UUA C oO

; R. P. Lohn. Bibl. Mau. T'om. .

UK

76

^m

P d

Bibliothece Manuualis Concioäatoi'iæ

r

[oe!

dulcedo & fuavitas Euchiariftize explicári po«

u

quæf«

na Ifraelitisolim data.Ob quatuor caufas. r.Ob

convenientiam in fubftantia. 2. Ob fimiles ef-

teít. Excitandi proinde auditores, ut triplici

e

fe&us. 3. Ob fimilitudinem fufcipientium. 4.

huic menfz triplicem difpofitionem corre-

fpondentem afferant, & pro prima quidem ma-

pef (

Ob miniftrorum convenientiam; de quibus Fa-

qul

ber in Dom. 4. Quadr. conc. 6. & Beyrlinck. &

gnam fidem, & preeparationem ante fumptio-

g

in fefto corporis Chrifti them. 3. ubi fufe diffe-

nem ; profecunda magnam devotionem in ip-

fa fumptione; pro tertia magnam

ratiarum

142

rentias Mannze & Euchariftie explicat.

!

)

V.Comparari poteftEuchariftia arborivitze,

a&ionem, & gaudium fpirituale po

fumptio-

cai

ob tres caufas. 1. Ob loci paritatem , quia ficut

nem. Quemin finem fervire poteft cogcio feu

thema 1.apud Beyrl in fefto corp.Chrifti. Item

4Di

iliain medio paradifi, ita haecin medio Eccle-

(f

fizxe , quae rectius paradifus feu habitatio jufto-

conc. 4.infefto S.?fhom. apud Fab.inauctario,

hrt

rum vocari poteft, pofita eft. 2. Ob finilitudinem

p.2. £. 15.

IX. Exp

licari poffunt fru&us Euchariftize

jv

qualitatun, quia utrumque erat pulchrum vifu,

& ad vefcendum fuave. 3. Ob finis qualitatem ;

per comparationem Euchariftize cum cithara

quia utraque ordinata fuit ad humidum radi-

(nam Euchariftia peranagramma Cithara;efu

a

dici poteft, ) ottendendo in prima parte, quod

nf

cale reftaurandum , vitamque confervandam.

fal

Excitandi proinde auditores, ut faepead hanc

Euchar;ftia perindeut cithara conftet duabus

arborem accedant, & defru&tibus ejus guftent;

partibus , quantitate loco ligneze cavitatis, &

&il

tüm virtutum przeftantiffimarum ( puta humi-

20

econtrario vero veroa fru&tibus vetitis peccati

ftudiofeabftineant, utin paradifo hoc perma-

Jitatis , obedientize , charitatis, patientjee, reli-

apel

nere & de fruGibus hujus fuaviffimze arboris

gionis ) que inferiorum chordarum vicem fub-

&e

eunt; tumattributorum divinorum ( puta fapi-

Fab

diutius frui poffint.

lfaiz;c.6, VI. Comparari pote

ft Euöhafiüia carboni

'entize, potentize, bonitatis, immenfitatis, pro-

V. So

ignito, quem Seraphin forcipe ad Ifaiam attu-

videntize ) quae fuperiores chordas reprzefen-

pm

tant, elucentium qualitate. 1n fecunda explica-

fum

Jit. Circa quem tria fpe&ari poffunt Euhariftiae

Ti

perbene convenientia. 1. lpfe carbo ignitus,

ri poffunt effeétus citharze hujus, quod fcilicet

qui ficut ex duabus rebus, carbonec. & igne

multo efficacius & verius,quam citharaOrphet

ü

& Amphionis, aut Davidis pellat triftitiam, at-

J

compofitus erat, ita re&e Chriftum ex divina

& humana natura compofitum fignificat. 2

trahat veras (peccatores)fuget fpiritus malos,

Gà

Seraphin,quiapportabat, per quem recte amor

(daemones )adducat faxa (homines juftos) po-

Hl

lita ad zedificium terreftris & coeleftis Jerufa-

lus

divinus, qui Chriftum impulit, ad hoc Sacra-

mentum inftitnendum, intelligitur. 3.Forceps,

lem (Ecclefiae) perticiendum , maximeinago-

Vi

quocum apprehendit; per quem fignificari po-

ne: reducat animas purgatorii ab inferis; &

pl

ante omnia ad Deum in fono citharze laudan-

teft reverentia & difpofitio, qua Chriftum in

Euchariftia latentem incipere convenit. - Addi

dum conducat. Intertia parte oftendi poteft,

forteetiam poffet. 4. Effe&us, qui ex carbone

quomodo pulfanda fit, fcil. quinque digitis feu

affectibus , innocentize, feu charitatis per con-

illo ori impofito fecutus eft , , quemque Sera-

fefhionem procurat? , fidei. fpei, humilitatis,

phin in his verbis indicavit:

cce tetigit hoc

fea

labia tua, & aufereturiniquitas tua, & pecca-

gratitudin:s.

Servire ad hunc finem poteft

[

tum tuum mundabitur. Videri hazec poffunt fu-

concio Fabri priori numero indicata.

fan

X. Poteft Euchariftia comparari Árcae te-

fiusa P. DrexelioinRofis p. 2. c. 7- $.3. & 4. ex-

e

plicata.

flamenti. 1. Propter fimilitudinem qualitatis,

äUI

ficut enimilla foris vilis, & pellibus tantum te-

Yt

De Euchariflige fru&ibus.

&a,intus autem plena auroerat; ita Euchari-

i

Luc.c.z4.-

.NII. Comparari poteft Euchariítia coenze

ftia quoad ea, quze videntur, non nifi viles fpe-

j

de qua Chriítus apud S. Lucam para-

cies panis repraefentat; intus vero tota aurea

magn?e,

eft, quia ex fumima charitate a Chriftoinftituta.

id

bolam propo

fuit, probatione, quod magna fit.

bn

[

1. Propter Regis inftituentis excellentiam &

2. Propterres contentas, nam ficut Arca con-

]i

tinebat tabulas Moyfis, Manna & virgam Aa-

digunitatem. 2. Propterinvitatorum hofpitum

ron, qu:xe erantfigura tantum, ita Euchariftia

|(7

multitudinem, comparationeaconvivio Regis

at

Eühc e. I D

Affüeri defumpta. 3. Propter epularum prze-

continet ipfum Legislatorem, & eum, qui per

V

Manna & virgain Aaronicam prazefiguratus e-

ftantiam. Excitandi proinde auditores , ut ipfi

rat. 3. Propter effectus fimiles, ficut enim Ar-

PT

quoque magno cum defiderio, przeparatione,

devotione & gratiarum actioneaccedant, de

ca fpecialiter conduxit ad omnia a Deoimpe-

tranda (quia Deus fe ibi maxime proprium fo-

quibus fufius Faber in Dom. 2. poft Pexïtec.

re promifit, in dubiis rebus confilium dedit, &

ä

conc. I .

VIH. Comparari poteft Euchariftia cum ce-

occulta mauifeftavit: coftes fugavit: domui

)

lebri illo convivio a quodam viro primario

Obededom copiofam benedictionem attulit:

& irreverenter eam tangentibus, autindigre

l

quondam Norimberg:e inftituto, quod tribus

menfis fibi mutuoimpofitis conftabat. Prima

poffidentibus exitio fuit;) ita haec omnia S.

non nificibis oculos pafcentibus(.B/chau- E[fen)

Euchariftia modo longe perfectiori praeftat ,

&

uti ex effe&ibus fupra recenfitis patet. Exci-

repleta erat; ubi miracula in Euchariftia con-

V

tenta explicari poffunt. Secunda cibis folidis

tandi proinde erüntauditores,ut ad exemplum

referta fuerat, ubi oftendi poteft, quomodo Ku-

Davidis cum magna reverentia, l»eitia, & ju-

bilo eam in doinum corporis fui introducant:

chariftia per modum cibi fatiet, nutriat, pin-

ä

uefaciat, & roboret animani, Tertia non nifi

neque diécteria & irrifiones Micholis, id eft, ho-

bellaris ( Confe&.) exquifitiffimis conftabat, ubi

minum obloquentiuni, curet,

XI.

/ e

Titulus L.

KEuchariffia.

763

js

: " Luc. c.6.

XI. Ex occafione thematis: £t otanis turba

q

noftroe nece.-Hitatis exuna, ex altera vero pär-.

Q«

] ïv. 19..

quarebat eum tangere, quia virtus de illo exibat , €9

te potentize , quamhabet Chriftus ad di£ta ne-

d

Janabat omnes: potelt Chriftus in Euchariítia

ceífitatem fublevandam. 3. Caedamus ramos

d«

|

exiftens medico comparari, & oftendi, quam

s

dearboribus, & fiernamus viam, id eft, teve-

perfe&e contineat omnes dotes in medico re-

rentiam tam externam modefte compofiti cor-

P'

quifitas. 1. Prritiam: quianovitomniagenera

poris , quam internam mentis in piis precibus

morborum, & remedia; hincfolus genushu-

(s

& affectibus occupatze,, exhibeamus. 4. Acci-

manum curare potuit. 2. Felicitatem : nam fa-

namus Chrifto laudes per debitam gratiarum

2

nabat omnes, czecos ( ideft, errantes in fide )

actionem pro tanto beneficio perfolutam; in-

li

claudos ( id eft, acediofos) hydropicos ( id eft,

vitemus omnes vires, ut debitum ei fervitium

Q,

ambitiofos, & afuperbia inflatos ) paralyticos

preeftent. Excitandi proin AA. ad hzec officia

(i. e. defperantes ) leprofos ( id eít; Juxuriofos)

ita exhibenda, uttamen fimul caveant, ne,

db

phreneticos (id eft, iracundos ) iCtericos (id elt,

quemadmodum lfraelitae fecerunt, ftatim il-

ld

invidiofos &c.) 3. Charitatem, qua vult curare,

lum iterum dimittamus, aut omnino iterum

j

& prompte operam fuam offert: veniam, & cu-

crucifigamus, & occidamus. Videatur Fab

j

E

1

rabo eum. 4. Liberalitar, quafine pretio curat

inDom. Palm. conc. 4.

WR

infirmos, quin imo ipfemetillisvaria dona &

XV.Poteft hzec difpofitio explicari per quin-

gratias offert. Excitandi proinde auditores, ut

que digitos a S.Thoma lateri Chriftiimpofitos;

l*

&illimedicum hunc-ad fe vocent, reverenter

nimirum. r. Perintenfam fidem. 3. Per aífe-

hl

excipiant, confidenter morbos fuos & miferias

&um pudoris ac timoris ob przeterita deli&a.

»

aperiant, & confilia ipfius diligenter arripiant,

3.Per profundam reverentiam & humilitatem.

]«

& exequantur. Servire potett ad hunc finem

4. Per gaudium fpirituale. 5. Per affe&tum a-

(j«

Faber infefto S. Barth. conc. 5.

morisintenfi. De quibus fufius difcurrit Faber

[j«

X1I. Poteft oftendi utilitas, quam rhorientes

inauctario & fefto S. Thomae them. 5.

d«

percipiunt a S. Euchariftia in articulo mortis

XVI. Occafioneillorum verborum: Exí cifo Luc. z4.

fumpta, &ea probartexrebus viatori nece(fa-

in, plateas civitatis, €9 voca pyauperer &$c. oltendi V: 21

et

riis. t. Teitimonium vitze honeftae. 3. Vioe dux

el

potelt, quomodo conttitui effe debeant, qui di-

i

&index. 3. Gladiusad defenfionem, velcerte

gnead SS. Euchariftiam accedere volunt, ni-

Salvaguardia. 4. Viaticum ad viies reparan-

mirum 1. Pauperes, (id eft, ab omni affe&tu erga

S,

das. Probetur, hzec omnia Chriftumin Eucha-

res cteatas liberi ) & famelici, id eft, magno de-

riflia abunde prseftare, atqueadeo communio-

fiderio hujus cibi accenfi. 2. D»biler: id eft, no-

le

nemin eoarticuloa nemine negligendam effe.

bis diflidentes , confidentes, veroin Chrifti bo-

f«

Videri poffunt baec quatuor puncta fufius ex-

nitate & charitate. 3. Caci, tum, per captivi-

pliaata gpudFabr.in Dom.20.p oft Pent.conc.3.

tatemintelle&us in obfequium fidei ; tum per

cuftodiam fenfuum, neinordinatum quid, aut

,

A

f De lii)joojitiom ad Euchärijülzm recipimd;qm; !

indignum tali hofpite admittant. 4. Claudi per

.. XIIL Poteft dicioptimum effe modum fru-

reverentiam & humilitatem; ut fufius explicat

l*

&uofe commuazicandi, fi obferventur inmorali

Faber inauctario Dom, 2. poft Pentep.'l?ham. 2.

fenfu ilia capita, quae populus a Chriftoin de-

ferto paftus docuit. Ét r. quidem fi magnam

JDe. frequentia. communionis.

*

famein, i. e. defiderium panis hujus angelici

.. XVII. Poteft oftendi diverlitas,quaein Eccle-

fentiamus. 2. Si per triduum fequamur Chri-

fia floruit quoad frequentiam communionis ,

)

ftum: poteft autem per hoc triduum intelligi

per ftatuam olim a Nabuchodonofore vifam.

L

veltripiex via, perquam tenditur ad perfectio-

Nam 1. in primitiva Ecclefia erat caput aure«

[«

&ionem, fcilicet purgativa, illuminativa, uni-

um, dum Chriftiani quotidie communicabant.

)

tiva; veltres partes poenitentize, attritio, con-

2. Argentea erat temporeS. Bafilii, S. Hiero-

1

feffio, & atisfactio: vel tres virtutes Theolo-

nymi, & S. Augullini, ubi non quotidie quidem

i

gicze, fides, fpes, charitas. 3. Si difcumbamus,

fed frequentilfime tamen communionem fume-

ll

i. e. omnes curas & cogitationes impertinen-

bant. 3. /Erea tempore S, Chryfoftomi, ubi ra-

|«

tes deponamus, & nos per noftriipforum feri-

rius corumunicabatur. 4. Ferrea pofterioribus

amvilipenfionem humiliemus. 4.Gratias fer-

fseculis, ubi vix quisquam fumebat Euchari-

I

ventef agamus tanto Benefactori. 5. Frag-

fiam, autcerte non nifi poft longum tempus.

T

mentà & reliquias colligamus, nepereaut; i.

5. Partim ferrea, partim lutea noítro2evo, dum

[«

e. propofita, illufrationes & effe&tus pios, quze

fcil. aliqui aliquoties in anno communicant.

-

fub communione accepimus, aut concepimus,

Subinde proponi poffünt aliquot prüdentes &

Dc

fzepius per diem revolvamus, & exequi dein-

falubres regulze, juxta quas fe quivis Chriftia-

ceps (tudeamus; fic.enim implebiturid, quod

nus quoad hanc materiam dirigere queat ; quae

videri poffunt partim apud Fabr. in fefto S.

ll

David dixit: reliquize cogitationum diem fé-

ftum agent tibi.

.

Thom*ee conc. 5. n.4. l. partim & valde bene

X1V. Eadem praeparati

oexplicari þdte& per

apud Ludov. de Ponte to. 1. de perfe&. t

. C. 6- .40 &

xfa&.

)

a&ionesaturba, quze die Palmarum Chriftum

t

in urbem Jerofolymitanam introduxit, obfer-

- XVIil.Oc

cafione il,liusfthematis: Et cæþefunt Luc. 14.

vatss. Et 1. quidem veftes ( id eft, peccata, in-

fe omues excufare : poffunt tria potiffima impedi V: 18

1-

ordinatas paífiones , cogitationes ízeculares

menta , a quibus non paucia frequentiori com-

Y

l:

&c.)exuamus. 2. Obviam eamus per ardens

munione abfterrentur, proponi , & removeri ;

''

de(derium, .excitatum per confiderationem

quorum primum indicatur per verba illa: vil/am

Ddd.dd 23

'c

R. P. Loln Bibl. Man. Tom. 1.

mi:

:

,

DN

164

Büblioihecze Manualis: Cohciondtä)*ïæ

(

u publice feu proceffione ad fonorem

(

emi: & fignificet varianegotia & occupationes;

De cult

quas aliqui pro excufatione praetendunt. See

S. Euchari/Zig inflituta.

cundum per verba : quinque juga boum emi : in-

u

2XXI. EXplicafi poffunt caufze, cur fimiles

"

dicatur, & gravejuguminimicitiarum,conten-

proceffiones inítitutze fint, nimirum 1. Ad

tionum , confuetudinum malarum, reftitutio«

nt

num debitarum fignificat, quoaliquioppreffos

publicam fidei conteftationem. 2. Addebitum

oft

honorem Chrifto exhibendum. 3. Adgratum

fe, & a communioneimpeditos fatentur. Ter-

animum protaimineffabili & plane divino do-

tiumper verba: uxoremduxi :indicatur, & con-

Lj

jugalem amorem ac debitum , quodnon pauci

no.demonftrandum. . 4. Ad compeníandas

P

injurias a Judzeis olim, & hodiea malis Chri-

pro excufationeafferunt, fignificat. Oftenda-

füanis toleratas. | $. Adoppida & urbes mu-

tur proinde, quam inanes & frivole fint hoe ex-

cufationes, & probetur,potiusïinde»occaüonem'

niendas, uti S. Clara feliciter fuo exemplo

docuit, dum S. Sacramento in manus acce-

& caufam fumendam frequentis communio-

ptohoftibus urbem obfidentibus ad portam fe

fope

;

nis; quemin finem conc. 5. n. 3.in Dom. 2. poft

Abisti

Pent.inoperetripart. Fabrifervirepoterit. ^ -

ferricuravit, &infugam eos conjecit. Quae

"XIX. Ex occafione Evangeliijin quo mulier,

omnia fufius explicata. videri poffant apud

jojout. fo

Fabr. conc.7.in fefto SS. Trinitatis, &inau-

1

[po

quae fimbriam Chrifti tetigit,fanata fuiffecom-

hu

memoratur , explicentur caufze potiores , ob

&ario Dom. 2. poft. Pent. them. 3. & apud

u

Rupert

quas ex frequentiori licet communione opta-

Chrifti.

um Lomeífe in conc. de feiï»o, Corp.

$

pIO

tum fru&um non referimus. : 1. Videlicet, quia

bo:

non credunta Chriftofanari fe poffe; adeoque

DXXIL Ead*ömmateri'aäpercommodle expl'i-;

eti

defiderium ardens illum tangendi & fumendi

cari poteft per folennem illam proceffionem ;

qu

nonconcipiunt. Excitentur ergo hi ad majo-

qua David Árcam foederis in civitatem fuam

bo

rem fidem & defiderium, demonftrata virtute

introduxit. ' Et 1. quidem inftitui poteft com-

fo

Euchariftize ad graviffimos etiam peccatores

paratio inter Euchariftiam & Arcam foederis ,

LH

convertendos , idque probetur, tum ex poten-

&inde oftendi; quanto major reverentia illi ,

ld

tia & charitate Chrifti, tum exipfa experien-

quam huicdebeatur; pro quo fine fervire pof-

funtea, quaefuprano. 1o. dicta funt.

2 . EX-

Q

tia aliquot exempliscomprobata. 2: Quianon

&

reverenter tangunt, ut mulierilla, quae fimbriata

emplo Davidis oftendi poteft., .quomodo de-

pa

tantum attigit, non aufa ipfuin Dominicum

ductio iftafieridebeat, nimirum cum gaudio:

cum quinque chorir, id eft , orationibüs fers

" Matic «

corpus palpare. Excitentur proinde & hi ad fi-

Ib l

milem deinceps reverentiam exhibendam ,

ventibus : congrega?ione populi univerfi , id:eft,

e

tum dignitateillius, quitangitur, &lümitur;

omnibus viribus tam interioribus, quam ex-

demonftrata, tüm variis eum in finem exem-

terioribus: izmolationibur vicliszarum , id eft,

e

plistam brutorum quam hominum allatis. 3.

fui ipfius oblatione ( id quod pulchre Thom.

L

Quod tion tengant, id eft, non cooperentur Chri-

Kemp. 1. 4. c. 8. de imit. oftendit.) faltatione

fto, vitando occafiones, adhibendo media ad

córam ZArcain Ephod lineo, id eft, defiderio pro-

ficiendi in'via virtutis & fervitio Dei, contem-

u

peccatavitanda, habitusque malos extirpan-

i

dos. Excitentur proinde ad hanc cooperatio-

pgtu re[getjuum humanorum , | €$ irrifionir a tegi-

nem,tum ipfa rei equitate oftenfa, tum exem-

dis Chrifüianis fa&ig. Ad quae omnia melius ex-

plicanda videantur ,

pliszeerorum corporali infirmitate laboranti-

quae Rodriq. p. 2. tr. 8.

aj

um allatis: Serviread hanc concionem non pa-

cap. 3. 4. 5. difcurrit.

rüm poterit concio 2. Fabr. inFer. 2. Pafchze.

br

[temn Lud. de Pontein to. 2. de perf.

XXIII. Oftendi poteft, qui potiffimum pro-

b

Atr. 4 Cf 8

ceffioni huic intereffe debeant, videlicet 1. Ca-

Matth.13. $. 1. Rodriq. p. 2.tr.8. c.13. —

d, ie. Acatholici. 2. Claudi, id eft, tepidi

di

V. 8

^ XX. Eadem materia per parabolam feminis

Chrittiani, Chriftum ore confitentes, opere ve-

i

varium fru&um afferentis explicari poteft, di-

ro negantes. 3. Debiler, id eft, debitam revee

cique. 1. Quod femen hoc , id eft Chriftus , in-

rentiam & devotionem non oftendentes. 4

[

Pl

terdum, conjiciatur fecus viam, apud illos fcil.

u(

Pauperes, id eft, omnes Chriítiani variis miferiis

quiomnino indigne communicant, utpote in

& operibus quoad animam pre(fi; quae omnia

3mortali peccato coüiftituti. 2. Interdum cadat

fufe & pulchre probata videri poffunt apud

j

inpetrofam terram, apudeosfcilicet, qui pet

Fabr.inauttario Dom.2. poft Pent.them.. —

Y

qnaloshabitus, & politica ac faecularia mundi

principiá funtindurati. 3. Quandoque cadatin

XXIV. Explicati poteft" tota proce(fio &

fpinas, apud eos, qui bonze quidem voluntatis,

Chriftianis inftitui folita , &'ofténdi. quomodo

f

omnes illze ceremónize fpitituáliterin commu-

fed variis cüris & negotiis fzecularibus,puta rei

familiaris, officiorum;liberorumeducandorum

nione, perquam Chriftüsin templüm animse

S as

&c.füntimplicati.4.Tandemin terram bonam

introducitur, obfervare debeaht. ^ Et r; qui-

'mus fer.

dem crux praferri, ideft, confeffioinftitui. 2.

Oa;'

cadit; apud eosfcil: qui debitam difpofitionem

&

)

afferunt; &, proutmajor vel minot eft hzec di-

Pertica floribus ornate , €2 lnmiar accenfo inftru-

fpofitio, trigefimum, fexagefimum, autcente-

G portari, Id éft, modeftia & decentia exte-

u

-

l

rior corporis prae fe ferri:

3

'e

fimum fructum referunt. 'Oftendatur ergo ,

: Mwfici conzregari,

quam maleagant, quantumque damnum pati-

id eft, laudes Chrifti per varias orationes de-

antur priores,dum tam nobilefemen finefructu

cantari. 4. Pueri, ZIngelorum in morem vefliti,

quafi perire finunt, & excitentur omnes adter-

gomizari, id eft, varise virtutes, fidei, fpei,

ä

ramoptimam, id eft, mentem optime difpofi-

& charitàátis , hümilitatis &c. exerceri. ' 5. o*

tam deinceps offerendam. Videri poteft Bro-

Jlia in argentea. €? deaurata theca portari , id eft,

Chriftus

miardusinfumma V. Euchariftia c. 6,n, 20.

/ e

- Titulus LII. Euchai/*z'þia.

26$

Chriftus pura per innocentiam & percharita- & miniftrabat populis; hoc & de noftro di-

S. Profper

tem deaurata mente recipi. 6. Sequi proceres

&um eft: Oculi Domini fuper juflos , & fequi-

de przedie

3

€$ plebs, id eít, coeli cives ad communionem

tur: ut eruat animas eorum a morte , €9 alateos VerbiDiv.

d

invitari. 7. Jgnes feflivi per. tormenta majora,

in fame ; nimirumilla, quam Deus per Amos

suinorg,£9 minima [eu [clopeta excitari, id eft,cha-

comminatur dicens ; JMittam famem in ter-

ritas 'erga Deum, proximum , & feipfum

j«

ram, non famem Ponis , frd audiendi verbi Dei ,

oftendi. 8. Hymnus Ambrofianus decantari , id

in hac fame pofitus nofter [ofeph, Chriftus

g

eft, debitze pro tanto beneficio grates perfol-

Dominus, exhorreis fuis nobis Divinam

l

vi;adquem finem iterum Rodri

q.R 6 cap.

fui Corporis Annonam miniftrat.

]«

7. & 3. videri poteft.

V. E Paradifo terreftri quatuor univeríam

lo

. XIII.

terramirrigaturi olim dire&ti fuere fluvii ;hoc

Q«

ALIIC

ONCEPTUS

;

P

autem copiofiffimum non aquarum, fed gra-

fe

" Qualitas.

tiarum , donorum , bonorumque inzeftima-

Rupert,

I. Rupertus Abbas quzerens , cur Chriftus

bilium, non terreftris, fed cocleftis Paradifi

Abbat.l.6.

d

in Joann.

de cibo Euchariftico loquens , dixerit

flumen,fanéta, inquam , Eüchariftia, innume-

]«

€. 5,

Joann 6. Eunc enim Pater fignavit Deus : fic re-

ris nosreplet & irrigat coeleftium Charifma-

Ípondet : idcirco non nifi operantibus dabit

tum torrentibus ; quem conceptum his bo-

hunc cibum filius hominis ; quia Pater hunc

nis verbis reprzefentat S. Chryfoftomus: ex S. Chryf,

fignavit, hunca communibus fignis certo &

paradifo fons fcaturiit , a quo fenfibiles fluvii ?om. 45.

proprio figno fuo diftinxit, ut, cum alios ci-

i

emanarent ; a menfa hac prodiit fons, qui fpi- "! ^oann,

bos omnes bonis & malis, operantibus &

rituales diffunditfluvios ; juxta hunc fontem

!

otiofis, communes fecerit, eadem largitate ,

non fteriles falices germinant,fed arbores cce-

qua Íolem iftum vifibilem facit oriri füper

[«

lum ipfum attingentes , quae fru&us folidos

bonos & malos, pluit fuper juftos & injuftos;

femper producunt ; Sacramenta reliqua , tan-

T

folum.hunc panem; hunc cibum, dequo nunc

quam tubi & canales, divinam ad nos trans-

l,

lf-

loquor vobis, nunquami dare velit, nifi dignis ;

fundunt gratiam : Euchariftia autem ipfemet

iieft, operantibus opus Dei. 1ta fignavit,

fonr eft aqua [alientis in. vitam eternam , para-

Ya

ita claufis omnibus coelorum portis apud fe

difi, vivam in fe recludens fcaturiginem ; quze

continuit , ut non cum cibis communibus

0l

hacgratiarum aqua reliqua omnia Sacramen-

patiatur a canibus , vel a porcis inveniri.

tafcecundat. Cujus fuper omnia alia Sacra-

Is

Manfi difc

-« 1I. Celebre ett illud. nulli non notiffimum

menta eminentiam obftupefcens S. Bernar-

,

14mi2 Aflueri convivium, quod juxta unanimem fa-

dus, czeleftem hanc men(am fequentibus ho- S.Bernar.

crorum interpretum -confenfüum , proprium

nératepithetis: potesne aeftimare, quale vel 0!5ín C.

:

epuli Euchariftici eft fymbolum 5 quod vero

quántum eft hoc fan&um fanctorum , &Sa- -

e

l,

ineo ad noftrum przecipue propofitum fer-

cramentorum, amor amorum , dulcedo om-

, vit, locieft circumftantia. Etenim Sufan civi-

nium dulcedinum ? hic bibuntur in loco

(«

tas,inqua predictum apparatum fuit con-

uberi torrentesla&is, flumina mellis , liquo-

i

vivium, omnium in Perfia & Babylonia ur-

res balfami coeleftis.

biuim nobiliffima erat , verfus flumen Coafpen

VI. Exodi. 12. Deus praecepit Ifraelitis , ut Nazianz,

(-

in fitu. deiiciofo & amoeno collocata, deno-

baculüm in manibus tenentes, A

gno fe Pa- "rat. 42*

minationem-fuam trahens a liliis, quibus

fchali reficerent : Sic autem, comedetis. illum,

abündabat. In lingua namque Perfica & He-

tenenter baculos in manibus. Potiusillis in pro-

brzea Sufan,Lilium fonat, Acproinde ecceur-

j

cincu ad proficiendum in terram promiffionis

z

bis accommodatitfimam analogiam, Candi--

conftitutis;atque ab /Egyptiis hofüiliter agita-

dus namque & immaculatus Agnus Sacra-

tis,ptzecipiendum fuiffe videtur,utmanus en-

li

ienti pafcitur interlilia, & pafcitilla , id eft,

Qe

fe,pedes vero calcaribus armarent; Nazian-

20

unicum ejus delicium confittit in alendo &

Zenus 1myfterium hoc explicans, inquit : hic

nutriendoanimas puras contine

lex fulcientem baculum tibi praefcribit, ne-

$

,

ntes , inquþ

iis fua reperit pafcua.

cubi animo titubes ; cum fanguinem Dei &

-5: HI.- Aliosinter ritusEccle

flefiibos utüirilke

"patfionem audis , &impiecorruas. Verüunta-

4

-mon-exiftitinfimus, qui circa Agui Pafchális,

men clarius dicerepoflumus, quod, ficut ba-

primariz hujus Sacramenti figuree , efum, his

ulus debilitatem noftram fuftentat; ne cor-

:verbis a Deo praeícriptus fuit: Caput cum gedi-

Tuüamus: eodem modo quamdiu viatores fü-

bus ejus €9. inte[linis vorabitir. ^ At vero quor-

mus, Deus, qui cognovit figmentum noftrum,

fum fapientia increataexiles admodum czere-

'de hoc nobis viatico providit, ut eo confor-

monias fcribendas cenfuit? ntique per rela-

tati in pedibus fuftentemur, quia panis cor

1-

S. Bernbar-

tionem, & propterallegoriam ad' Agnum im-

hominis confirmat ; unde Nazianzenus ho-

57.a 3.

dinusfer. v culatum, & Euchatrifticum. UndeS. Ber-

minem facra communione refe&um his ver-

€. T.

nardinus ait: proeceptum erat; quod caput

bis alloquitur: Innixus fta firmus & ftabilis ,

^

agni cuminteftinis & pedibus vorari deberet;

[a

atque ita com

paratus , at nulla in)re qqatiaris

s

in quo myfítice defignatur, quod in hoc Sa-

cramento totus Chriftus cum Divinitate &

ab 1ad'ïvc.erfggiis. |

]

la

anima & corpore jbi continetur, & fumitur.

^ VIL.AR. 52$.Cuif1 Civitaä Antiochenahor- Baroniug

Caput Divinitas, inteftina aninia.

rendisterrae motibus quateretur, multzeq; in- Ann. sog,

)

&i.'

ä'vpedes vero

dedomus corruerent, Deus cüjusdam viri re- -21.

'funt Corpus Chri

Utilitar..

«

ligiofi animo infpiravit, ut civibus fuaderet ,

verba

portis civitatis infcriberent.

EW Aperuit]o(;gph horrea .tempor

i;t' ; hæc

ri-

Ddddd3-

*

266

Bibliothece . Manualis. Concionatorie

dit Sacramentum hoc inftituentis Chrifti ver-

i

- Chriflusnobiscum , flato. Quibus vetbis foribus

fai

civitatis infcriptis , mox omnis terrae motus

ba: JVon bibam a modo. de hoc genimmme vitis :

(&

ceffavit ; unde fequens indiffolubile formare

quia nimirum fub vitis illius umbra, quze vi-

C

poffumus argumentum: fi hzec verba ad fuften-

num producit germinans virgines, impavidi

(f

tandum domuum muros , ne ex terree motu

requielcimus.

at

caderent, tanatze efficacize fuerunt, quanto ma-

XI. Quando Cantic. 4. dicitur:

Sicut tur- Manfi

DHEO l. n de

gis quilibet Chriftianus, fumpto.hoc Sacra-

ris David collum tuuma ,. que adificata eft. cum difc. 22.

deSicam a

mento , ab omni ruina fecurus effe poterit ,

propugnaculis , mille clypei gendent ex. £a , omnis 2.8-

quippe qui ejusdem Dei in Sacramento exi-

armatura fortium ; períponfam hanc Ecclefia

[om

ff

fafet, "

ftentis corporalem in corde fuo habet prze-

defignatur ; aft, quare , obfecro, collum po-

fe

fentiam ? Inter alias vero concufliones , vali-

tius , quam quzecunque alia pars corporis, tur-

dioresque ventos, quibuslutea noftra hzec do-

ri,armamentario, & inexpugnabili compara-

I

L

inus conquaffatur , impetuofifIimi funt inor-

turprocugpaculo ? caufamne noftis? de hoc

. dinati noítri appetitus, tentationes fenfuales,

agebatur Sacramento , quianimirum collum

u

motus & ftimuli carnis, alivque irze , odii,

vehiculum eftcibi, nutrimenti & potus, qui-

qu

fd

avaritize, & fimiles paffiones, quibus Eucha-

bus totum fuftentatur corroboraturque cor-

riftia efficaciter refiftit; unde Ecclefia provi-

pus; non itaqueulla pars corporis alia aptius

dit, at in gratiarum actione poft, communio-

fignificare potuilfet effe&us hujus panis, &

nem ( quando vere dicere polfumus, Chri-

Eucharittici vini, qorumutrumque eft turris

u5 nobiscuim fiato ; inter alia haec quoque de-

inexpugnabilis. Atque hanc forte ob caufam

vota verba dicantur

*

L4

Sit. motuwm. s eorum

Felix. Epifcopus. Bituricenfis vas fabricari

lam carnalium, quam [yiritualium perfetta quic-

jufüit aureum in formam turris , ad cuftodien-

talio , in te uno , ac uero Deo firma adhefio. . Et

dam Euchariftiam, quam & Ecclefia fan&ta

i. 1l T.

merito quidem*id ipfum ab hoc Sacramento

in vafis , Tabernaculorum ( quales - militares

exípectatur ; nam , utS. Bernardinus Senen-

funt caíze , & tentoria ) figuram exprimenti-

fisait, hoc Sacramentum roborat habitum

bus cuftodire conífuevit.

$ Laut. l.

.8

gratize, exquo tanquam ex armatura animae,

. : XI. CumDavid inter tria fibi propofita fla-

-Idem difc,

1 dieafto

mens a pravis cogitationibus defenfatur.

gella peftem elegiffet, eo tempore, quo popu- 23- n. 9.

£0U1, €.

S. Bonav.

VHI. S. Bonaventura illam elibro Tobize

lus hac ftrageflagelabatur, obtulit holocaufta

in Coena

9b

adducit hiftoriam, ubi Tobias junior ad flu-

pacifica , & propitiatus eft Dominus; nimi-

[ul

ng.

men Tigris pedes loturus , a piice invafus,

rum altare quoddam erexit ; & fuper illo ob-

,

Y

modumque eum capiendi per. Angelum edo-

tülit holocauftum , incruenti facrificii fym-

&us fuilfelegitur: Quam rei geftze feriemita

bolum ; fed ubi , quomodo, & quo tempore

Plyareh,

noftro accomodat propofito.; pifcis ifte eft

illud obtulit .?: Obfervandum, quod Spiritus

inThemi&Tl

diabolus, hic quia humanum genus devora-

San&us non nifi myfterio poft oblatum ho«

E

Job. 40.

verat, Deus Paterhamum contra ipfum mifit,

locauftum multas confequentes referat cire

g

filium fuum ; an extrahere poterir Leviathan

cumftantias ; - dicit enim : /Mifertur Dominus

290. .

hamo ? invadens ergo diabolus efcam huma-

Juper. affliGitone , - ait Angelo percutienti populum:

(

Ti

nitatis, captus eft hamo Deitatis.

fufficit mumc , contine manumniuam. Sed ubinam

Tos

u

Manü.

IX. Numa Pompilius de inimicorum con-

tunc Angelus erat ? Sacer Textus ait: £ra£

q1$.1

dif(:. 22 ,

trafe adventantium furiis monitus, intrepi-

IRe.01

no 40

qutem ZIngelus Domini juxta aream. Areuna: a«

61

V

de refpondit : t ego facrificabo. Potius urbes

buj[ci ; .circa quae verba notanidum , quod Àn-

munitionibus, & neceffariis militibus , aliis-

gelus nondum arece huic pedemintulerat,fed

Q

que provifionibus inftruere debuiffe videtur;

tantum illi propinquiuserat,quia juxta areams

fed accuratior veritatis ponderator fpem to-

in area autem, utomnibus notum eft, colligie

À Gellis

tam in facrificiis collocandam cenfuit ; In

tur & excutiturfrumentum ad faciendum pa-

Ioto& tu

facrificiis, inquam , ovium, aliorumque pe-

ttiq

h

nem; ecce tibi igitur, quando Angelus juxta

X

corum, quae falfis numinibus. &. daemoniis

hujus panis & frumenti ele&orum figuram

offerebantur. Quanto igitur majorem confi-

(quantumvisremotam ) ftabat, Deusilli, ut

Y

dentiam populus Chriftianus in fimilibus an-

l£

Divinze juftitiae énfem in vaginam reconde-

uftiis & preffurisconcipere debet , & dicere:

ret,praecepit. Sed ubinam David altare ere-

ifaie c. — Égo Jagrificabo. Atqueidipfum in verbis Ifaize

xit, & in. quo loco holocauftum hoc obtulit?

$ CV' l

Calech E

39.V.3?. nobis infinuatur , quibus afferitur : . £n belir

Emam.a ie Gremn , inquit, u£ edificem altare

gracipuis expugnabit £05 , Ícilicet Afyrios , ad

Domino , €$ ceffet. interfeBio ,' qum gra[fatur in

l

elevationem in facrificiis. Interprete Cor. a La-

gopulo ; & ait Areuna ad David: Zlccipiat €9

Nlceph l

pidein hunc locum.

141

offerat Dominut meus Rex, ficut place£ ei. - Ubi,

Orig.

X. In Lib. 3. Regum..c. 4.. 25.

dicituf:

ut vides , in medio areze frumenti altare ad

:

hom. 29.

Habitobat Juda &7. lfrael absque timore . ullo,

propitiandum & placandum. Deum erigitur ,

tc

in Jofue.

unusquisque [ub vite [ua , cun&is diebur Salo-

quae omnia in figura hujus Sacramenti con-

s1onis. Att quale eos habuiffe putatis tantze pa-

tigerunt ,. per quod Deus nobis propitius

li

cis abhoftiliincurfuimmunitatis pignus; uti-

efficitur.

que non aliud, quam quia fub gubernio Re-

X]lI. Otto Imperator duos aliquando na-

gis pacifici degebant : Veruntamen, ecce glur-

&us, ambiguo jure decertantes de agri cujus-

Am

quam Salomon hic, qui fab Sacramenti hujus

m

dam Dominio, cum nefciret, cui juítitia plaü-

l

umbra vivit nullum pertimeícit inimicum

fibilisfaveret , ututrique fatisfaceret, terram

infultum ; unde Origenes inquit. Tibi-dabi-

illam emituni proetendentium pretiim , alteri

tur,utrequiefcas füb vite tua, quae eft Chriftus

agrum ipfum confignans. lta pariter imagi-

Jefus; quod ut ftabiliat, plenius ad illa allu-

nari nobis poffümus coelum concertaífe & ter-

b

ram,

Zïiuluä LI 1. Euchariffia.

167

ram, circainzeftimabilis corporis Chrifti the-

VIIL. Perf;e Regis feiläm tam eximio cultu

fauri preetenfionem , ut itaque utrique fatisfa-

venerantur, utinea quemquam alium federe

ceret Imperator cceleftis , modum reperit , ut

capitale fit. Hinc Alexander militem frigore

Chriftus &in empyreum rediret, fimulque eo-

pene enectum in fua fede collocans , dixit: ec-

Minf

dem tempore per preefentiam corporalem

] difc. .

degeret , fubfifteretque in Ecclefia.

Une

quid intelligis, quanto meliore forte , quam

127

Perfze, fub Rege vivatis. namillisin fella Re-

Dragol.:, de Drogo

e oacram

Oftienfis ait : ecce fublatus es,

gis federecapitale foret, tibi faluti fuit.

Sed

m

"

amplius te tuus non videbit Elifzeus , re-

Pafefi.

manfit tamen ei pallium tuum in memoriam

quanto melior conditio Chriftianorum , qui

etiam in finum a Chrifto recipiuntur.

tui.ut przefentia abfentize tuze dolorem ejus

IX, Cum S. Ludovicus, qui fuit tertii Or- Bibl. paup

femper & augendo leniat. & leniendo augeat.

dinis S. Franciíci. an. 1249. captus a Sultano lit. 5 de

Palliumtuum eft caro tua.ldeoque & S.Bona-

fuit, ob ejus liberationem petierunt Barbari!

t:;amen.

ventura de Euchariftia tra&ans, citata pariter

fibi tradi in pignusSacrofanctamEuchariftiam

[ä

applicat Salvatoris verba, dicens : Unde in-

quia perfpecta erat eis Regis pietas, quae non

quit Chriftus, ecce eg

fineret pignus illud in mauibus hoftium deti-

o vobi[cum [um usque ad

cqr;[ummat?'pnem faculi.

neri ; aut, fi eam negligeret redimere , zeter-

ä

num Chriftianis dedecus maneret, eos in ma-

$. XIV.

MISCELLANEA

nus hoftium Deum fuum tradidiffe. Oppig-

nerata eft itaque Euchariftia, & S. Ludovicus

Qualitas.

liber fuit dimiffüs: qui fideli pecunia miífa

SS. Euchariftiamredemit. Inejus rei memo-

De Euchariflia fecundum fe.

riam Saraceni aurum fignarunt , hoftia cali-

ä

Dial.IIHE I. S. Catharinze Senenfi Deus dixit: unius-

ci fuperincumbente: eadem in pituris & ta-

cujusque creaturze rationalis cor ex a-

petibus /&eyptiorum vifuntur. 1mo & Cayri

more folvi deberet , quo Deus nos aflicit,

inintroitu portarum vifuntur etiamnum ipía-

* ]dem dift

S. Laur. 1.

dando nobis fuum SS. Corpus & Sanguinem

metinfignia,Calix fcilicet cum hoftia & duo-

a 2;0 nl 9-

in Euchariftia Et merito: nam ut S. Lauren-

bus Angelisutrinquethus adolentibus. Deni-

con.x;, £

tius.Juftin. Re&e dixit, hoc beneficium nec

que ipfe 5aladini Sultani effigies gerit in ma-

285

humanus valet explicare fenfus, nec Angeli-

nuíceptrum aureum, cujus fummitas Calice

ï

cus intelle&us, fed folus ille novit, qui folus

cum fuperimpofita hoftia, feu ciborio Eu-

.

voluit & potuit facerein eo tanta ac talia,ubi-

chariftico adornatur, cum hac inícriptione:

ue omnipotens , ubique gloriofus.

i

F'ictorie tefli.

Plutarch.

Il. Artaxerxes Períarum Rex, cum ad eum

X. Mytticiquidam Do&ores de Dei Matreg

ja

in*Themi&iT

hemiftocles a füis expulfus veniífet , tanto

tradunt, eam ab accepto rurfus invifcera,qua- A

impt

gaudio repletus eft, utter noCtua fomno evi-

fi pro viatico, SS. Filii Corpore, incorruptis B. V.$.2.

gilans exclamarit : Themiftoclem habeo.

etiamnum fpeciebus , viamoris in przefentem

s

Quid faciet , qui Chriftum hofpitem habere

filium animam exhalaffe, atque adeo SS. Eu-

meretur?

chariftiam cum corpore B. Virginis transla-

"'Toftatus -

q. 18.in

II Jonathas antorem fuum erga David

tam in coelum, hodieque manere in Virgineo

- I. Reg.

oftenfurus expoliavit fe tunica fua & reliquis

pe&ore perfpicuo, ut in cryftallo pellucida:

C. 18.

veitbus usque ad carnem , tefte Toftato ;

uta Beatis fumma cum voluptate , velut fons

quantus amor Chrifti , qui ipfa etiam carne fua

refurrectionis, tota zeternitate adoretur.

,

fe expoliavit , &illam nobis dedit?

XI. Catharina vidua Paraquarienfis,etiam Meflis Pa«

A.Gellios 1V. Arthemifia Carize Regina tanto mari-

poft mortem virtutis & pudicitize ftudiofa, ut p

d

1o.no&, tumíuum amore dilexit, utnon tantum Mau-

huicalimenta apte fübminiftraret, caftee men-" ??*

Attij

1oloe um miraculis mundi annumeratum ere-

tis vigorem Angelorum pane alebat, cujus im-

xerit,fed etiam offa & cineres illius odori-

primis erat appetens. Forte poftridie, quam

'bus permixtos imbiberit , utficvivum Mariti

vires eo caeli commeatu refecerat, rus comite

!

. fepulchrum fieret: fed major Chrifti amor,

filiolo petebat, cum eam infidiator impaurus

la

.. qui etiam quoad carnem nobisuniri voluit.

invafit, & primum blandus ad flagitium foli-

S. Cyriil.

V. Veteres Chriftiani peracta S. Commu-

citavit,dein mipas ac vim adhibuit; at Catha-

[

catech. 4. nione Chriftophori vocitabantur, quafi Chri-

4

rina vires abanimo mutusta,invaforem forti-

"ftum ferentes.

ter repulit, gravique vultu ac oratione, Tigrir,

J

Niceph; 1.

VI. Theodofius Imperator facris interdi-

inquit; prius ac suille pefles hoc corpus invadent ,

13.

,

| &us in hzec verba erupit: ego gemo calami-

quam ut illud [celeri proflituam. — Si vim paras,

'tatem meam , quia fervis & medicabulis pa-

eam ut homicida vite inferes, nunquam pudori ,

tenttempla Dei, & Dominum fuum exoran-

nec wnquam efficies, ut heri ad. . Dei convivium

tes ingrediuntur; mihi vero ad eum ingref-

admi[fa , hofyitium zpfiws hodie tanto facrilegio

fus non patet; infüper & coeli mihi claufi.

grofauem. Nefarius muliebri vi&orize indigna-

j

Itaille, quidad hoc illi, qui fponte fuafe hoc

tus,eproxima filva raptim ramum corripit,

fupplicio puniunt, & communione privant.

queminlaquei modum fzepius contortum ni-

2; Regt 9-

VII. Incredibilis erat amor Davidis in Jo-

hil vel in fententia, vel nutu mutantis collo

v7

nathan, cujus filio Mephibofeth claudo dixit:

injicit, ac tandem illam ad extremum usque

Reftituam tibi omnes agros Saul, & tu come-

fpiritum conftantem fparteo tunc fuffocat;

des panem in menfa mea femper. Quantus

deinde puellum a morientis finu avulfum terrze

ä

amor Chrifti, quietiamfe ipfum nobis in ci-

illidit ,ac materne conftantiae reum immanis

"bum apponit?

S terra

carnifex gecat, & utrumque corpu

obruit,

)j

768

Bibliothece Manualis. Concionatorig

5 fnle

J

communionem bene fa&tam fufficere ad ani-

t

obruit. Nonpotuit diu nec fcelus , nec vit-

mam faciendam perfectam.

Hinc dicebat

it; I. p.

«id n

tuslatere. Kruta cadavera folenniffima pom-

brevi venire ad ^ ?'

u fl

pa ( utpote Martyrum) temploiilita fuere,ac

(uis Novitiis : fi defideratis

paP g

ione Heroinze virtus lauda:a. Si-

perfe&ionem magnam, accipite pro Magiftro

L[7!

funebri orati

.

veftro Chriftum Crucifixum,attendas illi prae-

carius ipfetanti

facinoris poftea poeritens ad

orde,

r

Catharinae

laudes hoc praecipuum caputadje-

bete aures, quia perpetuo loquitur in €

did

fed praecipue in ili

a hora , quando recepiftis Vitt. p.4.

hi

cit,eam non magis alia de caufa tunca flagitio

SS. Sacramentum.

- Alio tempore vidit ordi-cap. 13«

abhorruiffe , quam quod reverentiam Deo

nes religiofosfignificatos per multas femitas

hofpiti , quem heri recepiffet, deberi caufata,

ornatasarboribus & vitibus, &in eis vidit ali-

pl

nullum diceret fe fuppliciumita, ut violati di-

eos videlicet, qui cum ma-

vinihofpitii, imo templi dedecus, formidare.

quos pafci uvis ,

ïl

ExPrinci-

X]. Abominabile, & omnibus diris exe-

gnofervore Euchariftia

m fufcipiebant :-alios

pur

is Lon-

evellere vites, & earum loco fpinas ferere;

gevill. re-

crandum eft facinus, quod ante paucos an-

dii

lat.

nos in Gallia contigit.

No&u Parifüs fuit

nempe eos, qui cutn e

xiguo fervore & guftu

99:

cominuniouem peragunt.

Quondam ex di-

facerdos e domo fua. juffus ab ignotis incur-

vino lumine cognofcebat, Euchariftiam e

ffe Ibid. c.r$.

cor

rum paratum confcendere : & is pet platea-

bil

rum ambages vectus, ad aedes magnificas ve-

mammillas Chriiti,per quas divinze dulcedinis

n

fuavitatem fugimus.

xit: Adducitur illuc in aulam amplam , ubi

in Nadaf. in

nobilitas multa virorum ac mulierum fuit,fed

XVIL. Hippocratis jusjurandum erat :

anno iu-

]ij

erfonata, ne poffet agnofci.

Ibi in erecta

quamcunque

domum ingreffus fuero ,

chariftico

(il

vegrotantium falutem ingrediar. 5ed re

&ius

hebd. 1.

ara jubetur s

acrum facere ; excufanti fe jeju-

hoc Chrifto attribuitur.

LOU

H

num non eífe, mortem intentant.

Sacrifi-

Lj

XVIIL Achilles cervorum tedullis fubrb. hebd,

cium igitur inchoat. Ubi venit ad confecra-

Chirone educatus; adeo valebat curfu,ut Pin-44.

lic

"tionem, iterum tactus religione facerdos cun-

darus dicat,eum cervos fine canibus affecu-

de

Gatur,fed iterum jubetur pergere, aut mori.

K

ÜUbi vero ad fumptionem venit, jubetur ab-

tum ; quam agilis fiet ad perfe&ionem affe-

carne filii Dei pafcitur?

RT

ftüinere. Ac mox duo ephebi in vafe aut pa-

quendam, qui

dotes arcam foe-

'tina aurata bufonem adferunt, ei jubant fa-

XIX. Quamprimum facer

» i3e

:

deris portantes aquam Jordan

is ingreffi funt; "

cram hoftiam dari, ea data , magna cum pie-

fteterunt illae , & montis iaftarintumefcebant ,

tatisimitatione & modeftia ommes czteri

adítabant. Sacerdos dein iterum ad currum

pofteriores

vero omnino in mare mortuum

defcendebant. Quanto magis fperandu

nmisdd

duéctus, per easdem ambages ad fuas sedes fuit

Chriftus corpus noftrum fubeat, peccata prae-

eadem rheda avectus.

'terita . omnino delenda, ea vero cohibenda,

qus denovon

os aggrediuntur.

J

Effc&ius.

XX. Cummil

esquidam ia caftris Gedeo--

'I

ud, 7

Granatin — XIII. Intef mirabilia munäï hoc nonnulli

.mis vidiffet in fomno fuübcineritium panem ex

Silva. v.

hordeo in caftra Madian devolvi, eaque per-

£uchar.

graves

Aüthores referunt , effe fontem quen-

cutere & lubvertere; Gedeon hcc audiens ad-

dam,

ad quem fi placidis oculis , & in

£. 696.

efferis , aquam puram

oravit, & reverífusad caftra Ifrael dixit : fur-

|

eum femper defixis acc

los alio defle&tas, aut

gitetradiditenim Dominus in manus noftras

äæwa'

invenies : fin ab eo ocu

cum alio loquaris , turbidam.

Sic Euchariftia,

caftra Madian; quidni magis Chriftus, per pa-

Thomas : fumunt boni,

.nem hunc figuratus, ümilem effe&um in ani-

t

de qua recte S.

-43na producet?

in

fumunt mali , fort

e tamen ingequali vitze vel

XXI. Si El

4. Reg. 2.

iüteritus.

l

fzeus cum,palli'cliäb Elia r&ïi&o

od

B.

accepit duplicem fpiritum ejusdem , ita ut :

ibid.f.699 XIV. Duo in

fïgnia Xenodochia in zegro-

alter E£lias crederetur; quanto magis corpus

tantium fubfidium Toleti deftinata funt, aite-

Toderig

rum ad aegrotos decumbentes : Alterum ad

Chrifi nobis unitum , et;iam'fpiritu-m illius

p t5

nobis communicabit ?

62

feconva

lefcentes reficiendos , ne iterum in

XXILI. Macrobius ait :

in moribus inolä-

Lanciz. I.

morbum relabantur. Sic Chriftus

duo Sacra-

opufc. 13.

menta inftituit, Poenitentize pro peccatori-

fcendis magnam fere partem nutticis inge-

l. 4. cap.4»

nium & natura lactis tenet. Hinc Remus

buslapfis: Euchariftiz pro juftis, ne am-

Romulus la&te lupela&ati, ad latrocinia pro-

lius labantur.

L)

Sber f

S. Aug. in

"XV. Rahab meretri

x falutem &önfecuta

-penfi.Uxor Marci Catonisetiam ancillae filios

04 mod,

ferm. 18

la&abat, ut iisdem - moribus, quibus proprit

Soc. Luc

. eft cum

tota domo füa , quia Ducis a Deo

miffi exp

loratores femel excepit; quid non

-filii praediti fuerant, imbuerentur , eosque uti

Ó

germanos amarent.. Imo Nicefias hortabatur

|r

fperabit.

qui filium Dei a Patre ccelefti mif-

"Alexandrum, ne mufcas abigerent, fic enim

fum

fjepius devote receperit?

ET

(

Vita p. 4

XVL B.Magdalenade Pazajebat,animam

ejus fanguine paftas excellentiores longe fo-

it Cur,

p

€. 4.

re, quam czeteras ; qualis fiet , qui a Chrifto

d

- fafcepta Euchariftia poffe vere dicere cum

velut mammilla Dei pafcitur & la&atur ?

Chrifto: confummatum eft: quia in' hoc cce-

Gen. 30.

3

" lefti cibo omnia bona continentur, utpote per

XXIII. Si Jacob dixit ad Laban : modi-

v. 30

cum habuiftiante, quam venirem ad te , &

uem C

hriftus producit omnes virtutes -

nunc dives effe&us es , benedixit itaque tibi

l

bona, & gratias , adeo ut nihil am

plias defide-

m ineo fint omnes thefauri fa-

Deus ad introitam meum. . Quid non fpera-

rare poffit , cu

pientiæ &fcie

ntize Dei. Alias dicebïlt,unam

bimus ad Chriüi ingre(TExm 2

-

XXIV. Mi-

dituus LIIL —Examem confcientim.

759

Vl [.

p.

: S. Franc.

XXIV. Mithridates Ponti Rex, cum mi-

.

XV.

Salef.in thridaticum medicamentum inveniffet ,

ita

AULHORES

ntrod.

$ 2. C, 20,

fuum corpus per hoc corroboravit, ut, cum

l. Ludov.de Pont.tom. 1. de perfe&t tra&. 4.

poftea ad romanam captivitàtem evitandam

II. Alphonfus Roderiquez. p. 2. de exerci-

veneno vitam abrumpere vellet , non potue-

nt

tio pertectionis tract. 7.

du

Quanto magis , qui cceleftem hanc me-

IlI. Hieremias Drexelius in Rofis fele&is.

" n

dicinam frequenter & piefumet, efficiet, ut

part.2.c. 8. Itemin Zodiaco. Symbol. 3.

mori 2eternum non poffit.

IV. Nicolaus Lancizius, opufculo fpiritua-

li 14. deefficacia Euchariftize.

ts

Ibid

XXV. Sifru&us molliores, & corruptio-

V. Philippus D' Outreman in Paedagogo

ni prze aliis obnoxii ( puta cerafa, poma an-

Chriftiano part. 2. c. 16.

nenjia, & íraga ) facili negotio per totum an-

VI. Joannes Nadafiin anno hebdomadarum

num confervantur fi faccharo aut tmelle con-

coeleftium Fer. V. feuannuo Euchariftico.

diantur; quanto mag;s fperandum erit, corda

VII. S. Francifc. Salefius in introductione

licg

noftra , tametfl fragillia & imbecilla a peccan

advitam devotam. p. 2.c.20. & 21. Itemin re-

S

corrüptione præfervatum iri, fiabincorrupti-

gulis feu directionibus chriftianis. p. 4. c. 6.

bili carne & fanguine Filii Del faccharata &

VIII. Antonius Suquet in via vitze zeternze

condita ;uermt*2

]. 2. c. 6. & fe

1 Nadaf f

juno g.

IX. Paulus de Barry in folitudine Hagio-

harillico

Ibid

XXVI. Quemadmodumhommes in para-

philze die decimo differt. 1. & in fanttofervo-

!Shebd 10

difo terreftri agentes, fecundum corpus mari

re apud Jefum devot. 2. & 3. c. 8.

non poterant , idque vi & efficacia ligni illius

X. Thomas de Kempisl.4. deimit Chrifti.

DT

vit'e, quodin medio ejus Dominus plantarat;

XI. Ludovicus Granatehhs de frequenti

x

commumone

fic fpiritualiter iidem mori non poterunt: fi

de fructu hujus SS.Sacramenti, quodeft ve-

XII.Joan.Bufzeus in viridario chriftianatrum

re atbor vitzeveternze, gulítaverint.

virtutum, verbo: Communio Kuchariftize.

»Jii.3

N

h«"

33

$ YAS

*265€

TA

7

YAG

De

z^(o)

tVIjo

SoSeSNRoENE: äää

,

TI] ULUS LIIL

t

EXAMEN CONSCIENTIfE

]ad l

u

$-

H

grand:a non mediocria, non pufilla. De-

QUO AD ESSENTIAM..

nique jubemur colligere fragmenta, ne pe-

reant, id eft, nec miniraa beneficia obliviíci.

Dejimtio.

ä

Sic enim, ut inquit S. Chryfoftomus , conti- S. Chryf.

* t feria fuper actiones fuas quotxdunas

nuam gratiarum actionem Domino poterit ex- ho. 72. ad

.reflexio: ad quam jam olim S. David

hibere.

Hoc maximum ac facrificium. HazecP9P*

hortatuseftdicens: lrafcimini, & no-

Hoc fiducize nobis fiet oc-

oblatio perfecta.

l

lite peccare;

uze dicitis in cordibus vefïns,

caüo.

in cubilibus veftris compungimini.

4 Rego hi

V. Secundus eft ,

V1

^

lumen à Deo petere ad

üt

Divifio

peccata. [ua cogno[cenda €9 deflenda : Quod tan-

]s

Roderiq.

]I. Dividitur in univerfale & particulare : il-

to ardentius faciendum eft, quanto clarius

$

p. T. tr.7.]ud circaomnes diei aCtiones, 'hoc circaunam

nobis conftat, nos in vitiis alienis lynces ,

C.2.

duntaxat ac particularem materiam, occu-

in propriis perfpxclendls talpas eiTe.

Tanciz I

patur

opuít, 13

V. Tertius eft, rationem a. fe cogitationum ,

[ p

Zü&us geueralis exammzr

verborum, ac operum extgere Qu1s enim, in-

S. Bern f.

III Primus eft, Deo pro acceptis beneficiit

quit Hierocles Ethnicus, , ita alium alius ; at- ApudStos

quae quldem acio, ut S. Bern-

que fe commonefacere valeat ? Quod enim bxumf .

0$

d. 4. mod. gratiar agere :

j

orandi,

ardusmonet, debet effe devotione pleniffima,

fui juris eft, fi naturze libertate utatur, a-

Id

& delic'is atfluens ;

ne contingat nobis , ut

liorum confilia facere refpuit, cum illis pa-

reie non ftatuit, at non poteft non audire

U

tanto gravius de mgxatltumne judicemur ,

n

Serm. 51. quanto magis accumulatis beneficiis ingrati

fe neceffario ,

quze intus eft ratiocinandi

in Cant. pmbaaemm extitiffe.

Clariusveroó, quomo-

VIS

Iftam Deus effe voluit

quae noftri

do hzecgratiarum adiio fieri debeat, explicat

curam gereret , iftam Ducem atque magi-

10

ftram

-alibi, dum ait:

Difce in referendo gratiam

lftam etiam tunc Judicem diurnos

(fet, 59*

non effe tàrdus autfegnis, difceadfingula do-

rum operum ratio efficit, & factum ab ea ju-

j " 500

Diligenter confidera, quae

dicium comple&itur, ut fuumi ipfum calcu-

na gratias agere.

tibiapponuntur, ut nulla videlicet Dei dona

lum adjiciat, quidnam infe vel laude, velre-

debita gratiarum actione fruftrentur , non

prehenfione dignum judicet. Hinc . Lauren-

|

R. P. Lohn. Bibl. Man. Toi. I.

Eeeee

tius

j«

[| 1

;

Bihlietlzecæ JMManualis Concionatorie

tl

dicentis olim Simoni : Poenitentiam itaque A&.g.v.

":

tius Juftinianusait, quisquis virtutum amator

age ab hac nequitia, & roga Deum , fi for- 22

fat

eft, fui diligens inquifitor fit. Quo impulfa ,

quove affe&tuipfius moveatur mens, confide-

te tibi remittatur hsc cogitatio cordis tui.

fi

rare non negligat.

Multivarii funt interioris

Quod quidem ille de interna potiffimum poe-

2

nitentia intellexit , merito tamen etiam in

jnó

animi motus, & a

d cognofcendum difficiles.

Quid vero potiffimum examinandum fit, jam

hac materia de externa intelligi poteft; nam

rat

olim Pythagoras difcipulos docuit, dutm eos-

judicis officium eft, non tantum accufationes

i

dem monuit, utmane & vefperefe de tribus

audire, & abfolvere, fed etiam damnare, &

h?

examinarent: quidfeciffent? quo pa&to fecif-

mul&am dicere.

i i

fent? & quid tandem eorum,

MU

quee facere o-

$

TT.

N

(

portebat, omififfent?

Lib. 4. in

VI. Quartuseft, dolore de peccatis commiffis :

EX S. SCRIPTURA.

]

f

ff

fi.0,69. quod quotiescunquefacit homo, toties Dei Fi-

Ex

lius inzeftimabili novae exultationis fuavitate

g

, Qualitas.

AU

affe&us, eadem verba ( fcilicet : vidi civitatem

fan&am Jerufalem ) concinitDeo Patri , utisS.

L]

rafcimini, & nolite peccare: quse dicitis Pf.4. V. $

je

in cordibus veftris, in cuþilibus veftris

tel

Gertrudis divinitus intellexit. Hinc, tefte-S.

compungimini.

Bernardo, diligitDeus animam, quae in con-

G tegtt.

fpe&uejus & fine intermiffione confiderat, &

II. Quoniaminiquitatem meam ego cogno- Pf. 5o. 4.

5 [unt )e

fco, & peccatum meum contra me eft femper.

t

fine fimulatione dijudicat femetipfam.

t

S.Bem.(, VII. Quintus eft, propofitun emendationis con-

HI. Meditatus fum no&e cum corde meo , Pf.76.v.6.

& exercitabar, & fcopebam fpiritum meum.

j

9. de adv. cipere* cum hoc enim, ut eadem S. Gertrudis

f

intellexit, veraciter efficitur homotabernacu-

: [V. Ecceconftitui te hodie fuper gent&s & Jer. 1. 10

H

ium Dei , in quo tanquamin dcmo propria ha-

regna ut evellas , & deftruas, & difperdas,

y

bitare dignaturDorzainus Majeftatis, Sponfus

& diffipes, & sedifices , & plantes.

SAClimat.

animze amantis. -

- V. Statuetibi fpeculam, ponetibiamaritu- Je

r.3t.

LT

i

21«

- Kaoilus examinis particularir.

dines, dirigecortuumin viam re&am, in qua V

J

Lib. IO c.

ambulatti: revertere virgo Ifrael, revertere ad

li

VIII. Primus eft, mane propofitura [erium con-

civitates tuas iftas. Us

19.$.2. de cipere, vitandi aliquem certuma dejeGium, aut virtu-

qugquo deliciis diffol-

C*?

imit,Chri-

temexercendi; cui propofito nonimmerito iliud

veris, filia vaga?

d

1

. VI. Nuncautemoculus meus videt te ( & Job.42. 5.

Caff. coll.

Afcetze applicari poteft:: Secundum propofi-

€.20,

tum noftrum curfus profectus noftri. .

d

me: ) idcirco ipfe me reprehendo, & ago poe-

nitentiam in favilla & cinere.

p

IX. Secundus eft, dolere de lap[u manu pe&lori

fi

udmota, quoties ceciderit ; ele&ti enim, tefte S.

VII. Super fpeculam Dominiego fum ftans H.or. v.g.

r

S.Greg. 1. Gregor. culpisfuis nunquam íciunt parcere, ut

jugiterperdiem & fuper cuftodiam meam ítans

totis noCtibus. Confitebor adverfum me inju- Pf.3r.v.s.

1. mor,c. pofiint culparum Judicem placatum invenire.

ftitiam meam , &

ü

];g:rg.

X Tertius eft,Jubno&em numerua lapuum exa-

4

:emi;teþ iimpietatem pe::ca-

t

minare, & fic quodammodo cum S. Job dicere:

V. 22.

H

quantas habeo iniquitates & peccata? Ícele-

Neetgïta:.

p

ra & deli&a mea oftende mihi.

q

S.Chr f.

XI. Quartus, diem cumdie , hebdomadem cum

; 'VIII.' Verebar omnia oþera» mea, fcïjä.ns ,]ob.g.y 58.

f

ho. 11. in fubdomade conferre : Ut S. Chryfoftemus mo-

quod non parceres delinquenti.

[

Jen,

nuit dicens: Neita fimpliciterjejuniorum heb-

IX.- Per agrum pigri hominis tranfivi , & Prov. 24.

domadse praetereant , fcrutemur fuam quis-

per vineam viri ftulti (feipfum cognofcere & V:3?*

[

que confcientiam, & rationem examinemus,

Ícrutari negligentis ) & ecce totum repleve-

f

& confideremus, quidnamin hac hebdomade

rant urticze, & operuerunt fuperficiem ejus fpi-

$Ben.f

probe a&um fit, quidin alia, & quale augmen-

ne,«& macexia lapidum deftructa erat.

E

tum fécerimus ad fequentema ; quas in nobis

f

Idemho, affe&iones correxerimus. . Cujus collectionis

Utilitar.

(

$8. inJo. fractum alibi oftendit, dumait: Diícamus

jgitur & vitia noftra recenfentes, ea tempore

X. Ver;mtamen vias measin confpe&u ejus Job. 13.

corrigamus, &hocmenfe unum, alio aliud,

arguam , & ipfe erit Salvator meus.

EV-:I.SE. À

ï

& ita fübfequenter meliores efficiamur. | Sic

li

enim tanquam per gradus afcendentes perfca-

$. Il

. ]am Jacob ad coelum perveniemus. . Etenim

j

fcale illze mihi per illam vifionem paulatim

EX SS. PATRIBUS..

per virtutes afcenfum fignificare videntur, per

Qualitar.

quam a terra ad coelum afcendere nobis licet,

$ Ben.t

non gradibus fenfibilibus , fed m

I.

ifcein eo fecundum communis infïituti S. Bern. f,

' 58-inCan,

inento & corre&ione.

fs

ogum incre-

$

—— . legestutibi przeeffe , & vitam ordinare, deint.

om.c.3I.

XIL. Quintus eft. panitentiam fibi pro nume-

& mores componere, &temetipfum judicare:

teipfum apud teipfum judicare, fzepe etiam

ro lapfuum injungere: juxta S. Petri confilium

'cons

pX — Z i

"--

A

- Titulas LIIL — Examen. confcientia.

ZT

le A&-&V.

Ctondemnare, nec impunitur& dimittere. Se-

non folum putatione , fed'& circumcifione.

P g,

deat judicans juftitia, ftet rea, & feipfam accu-

ll,

Alioquin verendum, ne circumquaque allam-

fans confcientia. Nemo te plus diligit, nemo

bentibus vel potius a rodentibus vitiis, illa,

l

fidelius judicabit. Mane praeteritae no&is fac

dum nefcis, paulatim elangueat, aut fi fu-

atemetipfo exactionem, & venturze diei tu tibi

pervenerint, fuffocetur.

Unum in tanto di-

indicito cautionem.

6

Vefpere przeteritze diei

Ícrimineconfilium eft, obfervare diligenter &

rationem exige, & fupervenientis noctis fac

mox , ut renafcentium capita apparebunt,

indictionem.

promptafeveritatefüccidere. Non poteft vir-

S,Chryf.

lL Ecce habes codicem, ubifcribas quoti-

tus cum vitiis crefcere. Ergo ut illa vigeat ;

inPí.5o. dianum expenfum. Habeto codicem conícien-

ifta crefcere non finantur. Tollefuperflua, &

tiam tuam.& fcribe quotidiana péccata.Quan-

falubria fargunt: utilitatiaccedit, quidquid

do accubueris fuper ftratum tuum, profer in

cupiditati demis. Nobis, fratres, putationis

medium codicem confcientiam tuam , & re-

femper eft tempus, ficut femper eft opus.

miniícere peccata tua.

Dicito in corde tuo:

VIlI. Nihileft, quod ficquisque debeatco-S.Chryf.

Expendimus diem, o anima, qui boni fecimus,

gitare, nifiutin feipfum oculos conjiciat, fe !9- inPf. -

t?s Mv [

aut quid mali operati fumus? & fi quid boni

l$

1

fecifi, gratiasageDeo: fiquid mali, decze-

difcat, fe difcutiat , fe infpiciat, fequzerat, ?*

tero ne facias.

& Íe inveniat, & quod difplicet, necet; &

(« Pï. SQ.'. 4. T

SGregor. ]|[. Reproborum effe proprium folet, fem-

quod placet, optet, & plantet.

[

5. mor.

perpravaagere, & nunquam, quze egerint, re-

IX. Sicutnonfentimus, quomodo crefcuntS.Greg. 1.

tuor.

) 1 Pï'75-V-G-

tractare; omneenim, quod faciunt, caeca men-

membra, proficit corpus, mutatur fp

ecies ,.,2-5'

*»

,e

]l

tepertranfeunt, factumquefuum, nifi cum pu-

nigredo capillorum albefcitin canis(hzeé enim

niti fuerint, non agnoícunt. Atcontra Kle&to-

omnia nobis nefcientibus aguntur ) ita mens

& um

noftra per momenta vivendi ipfo curarum ufu

rum eft, aCtus fuos quotidie ab ipfo cogitatio-

3,

nis fonte difcutere, & omne, quodturbidum

a femetipfa permutatur, & non agnofcimus,

rofluit, ab intimis exiccare.

nifi vigilanti cuftodia ad interiora noftra refi-

S;Climae.

dentes profe&us

,J

&.3t

IV. Optimusilie Trapezita eft, qui quotidie

noftros quotidie, defe&us-

ij u

gr. 5.

vefperilucrum ac detrimentum omnino com-

que penfemus.

d

putat. Quod fcire manifeftius non poteft, nifi

Ibid.

X. Cum indifcuffa mens relinquitur, in

l

horis fingulis in tabulis omnia denotet: nam

quodam fenio corporis fopitur : quia fui ne-

cum calculi fingulis horis ponuntur , totius

gligens, & propofitum robur infenfibiliter

diei ratio clarius peftmoduin cognofcitur.

perdens , a forma prioris fortitudinis , dum

t bun

Caff. coll.

€. 20,

V. Efficiamur fecundum przeceptam Do-

nefcit, feneícit.

mini, probabiles Trapezitze, quorum fumma

peritia eft ac difciplina, probare; quodnam

g Vav

Utilitas.

|

fitaurum puriffimum , &, ut vulgo dicitur ob-

$

ryzum, quodve fit minus, purgatione ignis ex-

XI. Itadue le&um atque quietem petitu-S.Chryf.

l- Pf,g[.v-s-

cocCtum , ?ereo quoque vilique denario, fi pre-

rus hoc judicium ineas; idoneum ad hanc 2948 in

afc.

)

tiofum numisma fub colore auri fulgentis imi-

rem hoc tempus eft, ut confentaneus locus,

tetur, prudenti(fima difcretione non falli: &

camera, & le&ulus, quod Propheta quoque

non folum numismata tyrannorum vultum ex-

denotavit dicens: Quze dicitis in cordibus

veítris, in cubilibus veftris compungimini.

"

primentia fapienter agnofcere, fed etiam illa ,

quze funt veri Regis quidem imagine infignita,

Neque res parvas contemne, fed magnas

$0502

fed nonlegitimefigurata, peritia fagaciore di-

etiam earum rationes repete.

Hoc modo

magna facilius evitabis.

Id fi quotidie dili-

fcernere: deindenequid illis a legitimo pon-

& va- 2«'

dere diminutum fit, cenfura trutinze diligen-

genter facies, terribili futuri judicis tribunali

& ?'. 394

ter inquirere. Quzeomnianos quoque debere

lzetus aífiftes.

Ali. Hsec fiant ünguliä diebus, nec prius Idem to.

;

fpiritualiter obfervare, evangelicus fermo fub

hujus nominis demonfítrat exemplo.

dormieris, ohomo, quam mente ver(averis , : 12 Pf 4-

S.Ber.f. v

l. Scrutemur juxta Prophetam vias no-

quze a te interdiu perperam a&ta funt, & die

fequenti eris omnino tardior

58.inCan. TOR

s, & ftudia noftra, &in eo fe quisque judi-

,Ad ea ipfa rur-

cet profeciífe, non cum invenerit, quod repre-

fus aggredienda.

hendat, fed cum, quodinvenerit, reprehendet.

[s JObc l;t

Tuncte non fruftra fcrutatus es, fi rurfum opus

$ 1v

9I

effe fcrutinio advertifti. Ettoties te non fefel-

litinquifitio tua, quoties iterandam putaveris.

EX LIBELLO DE IMITATIONE

CHRISTI.

Si autem femper hoc, cum opus eft, facis,

s

femper facis.

. C«

I. Mane propone , vei'pere difcute moresL?b;I

Nece[fitas.

tuos : qualis hodiefui(tiin verbo, ope- ^ d

S. Bern. f.

VII. Quis itaadunguem omnia a fe refeca-

re & cogitatione, quia in his fzepius forte

; 58.inCan. vit fuperflua, ut nihil habere fe putet putatio-

Deum offendifti & proximum.

:5

; deint.

nedignum? Quantumlibetin hoc corpore ma-

II. Sinon continuo te vales colligere, fal-

- Ibid.

nens profeceris, erras, fivitia putas emortua,

tem interdum, & ad minus femel in die, ma-

«

: dom.eah

& non magis fuppreffa.

Medium denique vi-

ne videlicet gut vefpere.

tiorum virtus tenet , ac proinde fedula eget

Eeexee 2

IIT.

AVU B Lo(fn. Bibl, Man. Tom. 1.

aW

712

- Bibliothec Manualis Concionatoria.

b

.e20. [TII Infilentio & qüiete proficit anima de-

dium, aut vitiis exfcindendis , ac virtutibus ac-

J

fe!

z

D

L]

vota. lbiinvenit fluenta lacrymarum, quibus

quirendis; undipfefervabatad amulffim regu-

fingulis no&ibus felavet, & mundet ut Condi-

lasaS. P. Ignatio ad hunc finem traditas.

tori fuo tanto familiarior fiat, quanto longius

V. Joannes Ortunus usque ad diem ,

quae Vita Balt.

q1

Alv.c 39.

ab omui fzeculari tumultu degit.

mortem proecedebat , idipfum faciebat.

f

Lrce25. IV. Vigilafuper teipfum: excita teipfum ,

VI. Joannes de Cannas reliquit libellum, in Annuse

ii t

S.1r.

admone teipfum ; & quidquid de aliis fit, non

quo a triginta annis accuratiffime annotata 399«

H

&

negligas teipfum.

*

erat materia pro examine particulari.

L. 4. c. 7-

V. Diligenter exam

ina confcientiam tuam,

i

. À»

& pro poffe tuo vera & humili contritione ac

$. VII.

q[

fü

confelfione eam munda & clarifica, ita ut ni-

EXEMPLA PROFANA.

hilgrave habeas , quod te remordeat. -

[|

gf

I. Qextius confummato die, cum ad no&ur-Sen.1.5.

"u

nam quietem ferecipiebat, femper ani-Heira.

d.vl

ä. V. s

1553

EXEMPLA CATHOLICA EXTERNA.

mum fuumquserebat: quod hodie malum tu-

fett .*

li

umfanafti? cui vitio obítitifti; qua parte me-

&

liores ?

Lanciz.

: S,

Brigittze quondam Angelus de B. Vit-

D.

pf

opqu. Sh

gine revelavit, quodex ejus honeftiffi-

II. Seneca quoque de feipfo fcribit: Utor

t

V. 74' 4

3mis aGionibus difcebant virgines honelte fe

hac poteftate, & quotidieapud me caufam di-

f

co. Cum fublatum e confpectu lumen eft, &

gerere , & virginalem pudicitiam fuam usque

contiguituxor, morisjam mei conícia, totam

Ü

ad mortem firmiter confervare, multiloquium

Ü

& omnes vanitates fugere, ac omnia opera

diem mecum fcrutor, fatta ac dicta mea reme-

fua diligenter przemeditatione difcutere , &

tior, Nibil mihiabfcondo. Nihil tranfeo. Qua-

reenim quicquam ex erroribus meis timeam,

fpirituali libramine, zequa lance juftiflime exa-

i*

1n:nare.

cum poflim mihi ipfi dicere: Vide, ne iftud

II S. David de feip

fo fatetur: Meditatus

amplius facias: nunc tibi ignofco.

$

Pf. 76.

v. 6.

fum no&ecum cordemeo, & exercitabar, &

HI. Cicero etiam eandem:confuet

udinem Cicero de

]

SeneCtut.

explorabam fpir

jtum meurm.

habuit, utipfe defefcribithis verbis, Pytha-

$ njf

Yf. 38. V.

III. Ezechias quoque

dixit adDeum: Re-

gorseorum more exercendze memorize gratia ,

lo demá

15.

quid quoque die dixerim , audiverim, egerim,

cogitabo tibi omnes annos meos in amaritu-

commemoro vefperi.

^

lisayetts ï

dine anim?e meae.

h

S. Clim.

- YV. S. Climacus teftatur ,' olim antiquos

.1V. Plutarchus pariter de fe fcribit: ln-

Plut. !. de

ti

grad. 4.

1nonachos libellum cinguloappenfumhabuif-

firnebam animum meum, ut qui non minus

cohiben-

ae

dae ira.

l:

fe. inquo omnes fuas cogitationes annot

amétpietatem, quam Philofophiam , ut pri-

Luxt,

bant, ut eas no&tu facilius cognofcerent, &

mum paucos dies facros fine ira tranfigerem ,

velutabsquetemulentia vinoque , non aliter,

epul , m

,

fuo paltori referrent.

Y

quam celebraffem Nephalia aut Melifponda ,

L

f

$. VI

in quibus vinum attingere, aut luxui vacare

EXEMPLA DOMESTICA.

nefas eít: deiade idem faciebam menfem u-

numaut duos, paulatim mei ipfius periculum

Rib. l. 5.

I. SO

Ign

atius horis ingulis animum collige-

faciens. Sic tempore proficiebam ad ulterio-

vit. C. X.

reconfüeverat, ac fepo

fitis curis exa-

rem malorum tolerantiam , diligenter atten-

Tiem.

mineconícientiam urgere. Tum, ft vis affer-

dens & confervans meipfum.

D

[:

d

retur, quae horam eí confuecudini negaffet,

V. Apud Indos fapientes adoleícentes Drex.l..

h

P

roxima confeftim refarcire. Cum initio con-

ver

fionis fuze hominum afpe&u ad rifum com-

ante quam ad meníam admit'antur, a ma- * Fistmeg.

giftris interrogantur, quid bonia primo or- "^*

l

moveretut, verberibusipfum depulit, quibus

tu diei usque ad occafum fecerint? ubi va-

V Gerr,

fetoties adnumerum afficiebat, quoties levi-

Jii varia fa&ta bona recenfent, qui autemi ni-

ter rififfet, Sed & tam conftanter poftea. huic

eq

itina, l

t, ut illo ipfo adhucdie, quo

hil ejusmodi dicere poteft, impranfus ad o-

exercitio incubui

pus extruditur.

-

d

mortus eft, omif

fiones aftuum annotarit, ut

Tbid.

libellus fub cervicali repertus indicavit. Imo

. VI. Phocylides, Stobzxo tefte, primus

& ele&ionis regulas, adeam, quam

omnium videtur docuiífe , quomodo quo-

h

perhoc,

tidie feipfum qu

Q

in eo mira

mur, perfe&ionem pervenit , Orlan-

citare debeat.

t

is i'ad conícientize tribunal

dino tefte.

*

Bul

'Tarfel.l.

JL. S.F

rancifcus Xaverius eodem prcrfds

Ifid,tüt

de die fzepius accurata perfcru-

$. VIII.

BOdC4 f

6. vit. c.6. ftudio fervens;

L)

tatione intimos an

imi receffus incipiebat, &

i

coeteros adidem faciendum magnopere horta-

SIMILITUDINES.

Tiien,

R

batur,ratus in eo perfe&e vite catdinem verti

Qualitas.

Vita lö 40

IlI. S. Franciícus Borgias non tantum bis

Caffian.

j

CO 4.

de die, fedad exemplum S. Patris ingulis ho-

[. Qicut , qui coram Regibus cum be-

coll. s. €,

t

füis congrediuntur ,

quascunque

14«

ln

risdiurnisindi&a, cogitata ac fa&ta inquiré-

:

fortiores robore ,

vel feritatis rabie con-

b a- t'-

IV. Toannes Berchmann ajebat ,

nullum

fpexerint diriores ,

adverfus eas primae

f

'qui-

examine particulari praeftantius effe remedi-

congre[fionis Cextamen - arripiunt ,

bus

ü

Y

Titulus LIII. Examtm Coufckntim.

7

bus devictis veliquas utpote minus terribi-

XXII. Sicut mercatores quotidie ratio- S. Clim.

les, exitu faciliore profternunt ; ita & vitiis

nes lucri & damni exigentes , pre reliquis au- de vita

femper robuflioribus fuperatis, atque infir-

gent opes; ita & lucra virtutum ii potifi- "*

E Vi u

mioribus fuccedentibus, parabitur nobis abs-

mum augent, qui eorum vel incrementum ,

choi

ue ullo difcrimine perfecta viCtoria.

DÀnngs

vel decrementum quotidie examinant.

3.

S.Chry. — II. Sicut in pecunia non (inis, ut duo dies

XIII. Sicut artifices illi

pre reliquis opera

QJ ac. Alv.

^*^*. preetereant, quin cum famulorationem ineas,

perfecta efficiunt, & propterea , copiofius

LS-. p. 5-l *

ne confufionem inducat oblivio ; ita hoc

2'- c» 80 de

etiam laudantur & praemiantur, qui eadem o-

adeptæ

etiam fac ina&ionibus , fingulis diebus vefperi

pera diligenter ad regulam examinant; ita ii

V xt.

ab anima rationem exige, &cogitationem,

quoque homines perfectiores plerumque exi-

quze peccavit, condemna, eam velutin ligno

ftunt, qui per hoc examen accuratius difcu-

fufpende, & torque, & jube,neamplius ea ag-

tiunt, quam opera füa divinze voluntati ac

hs.

rediatur.

j eitu,

proprize rationis di&tamini fint conformia,

adept.vir,

III. Sicut fi, qui cubiculum purgare vo-

l. 3- p*. .

lunt, priusfordesper fcopas congeruvt in u-

$. IX.

9-

fett.2.c. num cumulum , & poftea ejiciunt; ita per

;

$

examen prius peccata colliguntur , ut poftea

MOTIVA,

per contritionem vel confeífionem ex animo

ejiciantur.

X

dbid,

FE

xenplum Dei : qui tefte Moyle , ipfe- Gen,xo.-

IV. Sicut medicus humores malignos,

met poft creatum mundum , vidit &

quos ejicere ex corpore cupit, prius per me-

examinavit cuncta,quae fecerat,& erant valde

A

bona.

"2

dicinami commovet , & tum primum pet po-

d*

tionem expellit; ita examen peccata movet,

IL Zxemplum Ethnicorum : qui , ut $. -

»

& quafi a fede (üa prius extrahit, quam per

d

videre eft, folo rationis du&u hoc medium

contritionem aut confefüonem foras ejiciat.

velut praecipuum ad virtutem inftrumentum

adhibuerunt.

v Uittro di

Necejfitas.

IH. Aeceffitas : Sicut enim nec di(þïpuli

a-Sene&ut.

fcholis debitam diligentiam , nec famuli re-

T

S. Chryf.

ho. de ma.

V.. Sicut fi in foecundxe. arboris fuperiora

quifitam fidelitatem , nec artifices neceffa-

circumcideris , eadem novos edente ramufcu-

r

lisavert,

riam curam adhibent , nifi diligenter ab iis

los, nihil videbis , velradicibus alte tendenti-

ratio tempore exigatur; ita nifi hoc examen

Dlat G

bus effeciífe : ita nifi radices vitiorum ícruta-

in omnibus actionibus crebro & accurate ad-

covbel.

tus perexamen fueris fuftuleris

evellendis vitiis laborabis.

que, fruftra- in

hibeatur, nullus in profectu virtutis ac per-

;,-1 -dæira.

fectionis fru&us fperandus erit ; unde merito

Lanciz,

VI. Sicut vulpes interdum fingit fe mor-

Seneca, definet, inquit, ira, & moderatior

T

opufc. s. tuam, ut aves advolantes capere queat ; ita

)r'

!l. 44'

exiftet ; quze fciet fibi quotidie ad Judicem

vitia noftra fe mortua fimulant, ut facilius

effe veniendum.

lj

t

áterum aq ipfa redeamus.

IV. Ultilitas: tum ad vitiorum exïii;patïo- S. Chfyï

». quales

]«

!

nem ; nam licetíatius effet, utait S. Chryfo-

duc. uxor

— Utilitas.

ftomus , omnino a peccato abfítinere, non

)s

parvum tarmenad falutem momentum eft, a-

gnitum peccatum damnare, & caltigare dili-

Tdem. n.

VII Sicut Artifices, dum ea, quze fecerünt,

genter conícientiam , utpote cum hoc juftifi-

13-

accurate examinant, latentes defectus depre-

cationis pars fit, & impofterum a peccato ar-

r Drex. lts

hendunt, totumque opus expoliunt ; fic per

ceat. Imo, ut Abbas Pimenius olim dixit, Rosweid.

Tristug.

examen occulti animze defectus cognofcun-

hoec.fola hominis juítitia eft, ut femper fe-P- 5'0. &

62

tur , ac corriguntur.

metipfum reprehendat, & tunc

h

juftificabitur, 672 &n.

S. Gertr,

. VHI. Sicut homines , dum unam macu-

cum fua peccata condemnat : tum ad viriu-

infia.1.3- lam evidentiorem confiderant, manus totas

?eracquirendas,pro quibus cudendis examen

€. 18.

ï;

abluunt, itaque etiam ab aliis fordibus mun-

officina vocatur, ab aliis vero Cornucopize

dantur , quas alioqui non abluiífent; fic ani-

commodum , charifmatumque fpiritualium ,

ma , dum per examen graviora delicta depre-

, li

hendit, de iis & omnibus aliis dolendo, ab

quze in animam infert: tum ad notiriam fui,

quze omnium fÍcientiarum altiífim

'

:

aeft, & uti-

omnibus fimul mundatur.

liffima , comparandam.

Ü

Bufeusin

IX. Sicut in domibus, ubi frequens fcopa-

V. ZEquitas : quis enim reus, oblata o-

Virid.tit, rum ufus eft, nullae apparentaraneze, ita , ubi

ptione, pro ut judice velamicum fui amantis-

eod.C.4. frequenter éxamen confcientiw adhibetur,

fimum , vel alium valde feverum & rigoro-

^ diabolus laqueos fuos extendere veretur.

Tbidem.

lum eligat, nen ab illo potius, quam hoc ju-

X. Sicut pavimentum , quo fzepius everri-

dicari praeeligeret ? cum ergo Deus idipfum

tur, eo purius redditur; ita quo fzepius con»

nobis indicet, an non przeftat, ut in hac vita

Ícientia per examen purgatur, tanto purior,

nos ipfos prius dijudicemus , quam ab ipfo in

Cufan.

teneriorque efficitur.

altera tam rigorofe judicemur & corripia-

" COH' 5' f

Ibidemo À

XI. Sicutin Academiis ,in quibus funt fre-

mur ?

u

quentiora & feveriora examina , plus etiam in

.NL. gucunditar: nam ut fapienter S. Doto- S. Doroth

ftudio literarum proficitur, ita ubi frequens

theus advertit, illud potiffimum ut turbe- ferm. 7,

mur;in cauía eft, quod fedulo nosmetipfos

.examinis eft ufus, major quoque in ftudio

jvi.rtutis profe&tus xeportatur.

v

non accufamus , nec ea qua debemus dili-

"

Eeeee ;

gentia»

-

Bibliosiece lManualis Concionatoric

-

174

—

d ii

zerimus nos ipfos privatim arguere.

ceffitate fequentibus verbis infiauavit: uni-

gentia, qu

.

cuique liber eft fua confcientia , & ad hunt

Hiasc omnti

s noftra moleftia & aíilictio pro-

manat. Hinc eft, qued quietem nunquam ,

librum difcutiendum & emendandum omnes

alii libri inventi funt.

Anima vero cum de

nüllibi alibi pacem. nancifcimur. Neque id

TE n

q

uidem mirum , quandoquidem ore Sanéto-

*

corpore egreditur, nullum alium librum, prze-

v

u

yam oimmni

um celebratum ac conteftatum

ter librum confcientize, fecum poterit porta-

fü

habemus, nullam przeter hanc ad Deum pa-

re, atque in illo cognofcet,quo debeat ire,vel

In

tere viam , nec unquam aliquem vidimus,aut

uid debeat recipere.

II. Alterum eít, ut bene perc

ipiatfinem & Rodriq. p*

fü

audivimus,qui alia, quam hac adDeum accel-

tro 79

fic

Sen.l.3. ferit via , aut ad quietem pervenire valuerit.

fru&um praecipuum, qui per hoc exercitium T

t

deirac.36 &andem jucunditatem paulo aliter explicat

querendus eft , & non eftalius, quam puritas

conícientize, vitzeque emendatio, & in tribus

ati

Seneca, dumait : Qualis ille fomnus poftre-

cognitionem fui fequitur ? quam tranquillus,

przecipue confiftit, nempe ut, fi hattenus fue-

qll

altus acliber,cum aut laudatus eft animus,

rint multiin nobis defectus, pofthac fint pau-

bu

ci: deinde ut, fi fuerint majores, deinceps fint

aut admonitus , & fpeculator fui cenforque fe-

Ier L

cretus cognofcit de mioribus fuis.

minores, & tandem ut non fint femper ii-

o

lo

dem ; eandem enim culpam iterum , iterum-

l0

Ü

5. X.

que ac fzepius repetere, magnze focordize &

negligentize eft argumentum.

]ll. Tertium eft, ut folitum fciat modum,

fie

M E DIA.

utrumque hoc examen fruétuofe peragendis

t

qui quidem in eo potiffimum confiftit, ut r.

n

: Ad examen hoc. diligenter faciehdam.

Ü

regulas & induftriasa S. Ignatio & aliis eumin

I.

m

finem praefcriptas accurate obfervet. 2. Ut in

jlimatfo pt;ritati.r [i;u gulchritudinis ïn—

a&uali disquifitione plus dolori, & emenda-

$, Dotets

^ terng :ficut enim virgines hujus mun-

Ià

di pro confervanda & augenda fua pulchritu-

tionis propofito , quam difcuffioni & inquifi-

D

tioni defet&tuum infiftat, cum totus fru&tus exa-

ad

dine corporali afliduo fpeculis utuntur ; ita

minis utriusque in morum emendatione

non minus diligenter in hoc examen adhibe-

N

confiftat , ad quem fine dubio dolor ferius &

Ü

' bit, quisquis vehemens pulchritudigis fuae in-

efficax propolitum , plus, quam omnes alize

r

ternage amator extiterit.

S. Bern.

U. Zaor Di: nam, ut S. Bernardus dixit ;

*

induftrize conducunt.Addit B. Maria Magda- Vit. p. 4

t

de vit. fol. homini Deum amanti

vel amare volenti fuus

lena de Pazz. . Deum plus fibicomplacerein €-?9-

Cü

auima viatrice , quze fe confirmat per dolo-

col.

femper confuleadus eft animus. Examinan-

Prv, )

l.a

da conícientia, quid fit, quodin totum vult,

rem , quam quaze fe conformat per amorem

p

( quamvis dolor, quem fentit anima ex offen-

& propter quod vult, quidquid aliud vult Spi-

fis Dei, non poffit nafci nifi ex amore quem

(

ritus vel odit, quidquid contra illud caro

i

habet erga Deum, qui eft abfolute perfectior

Vi

concupiícit.

fic enim non

dolore ) quia per vjam doloris plus exercetur

uL 2Defiderium gerfe&ionis :

Ti

imodice incitabitur ad hoc exercitium áccura-

anima in amore proximi , dum alienos defe-

T&

tpote quod a Patribus fpiri-

&us deplorat; & prazeterea hic dolor eft fpe-

fiü

te ufurpandum ,u

cies martyrii, quoanim2e fiunt fimiles in cru-

tualibus merito i

nter difficilima media nu-

Int

meratur perfe&ionem brevi tempore confe-

ce pendenti, & dolore fuo poffunt compati

T0

ejus magnis poeenis, & flere amoris lacrymis

uendi.

Ut

IV. Timor judicii divini : hic enim efficiet,

ejus patlionem. . Et cum dolor fit affli&ivus,

Lu

ut hic omnia opera noftra ipfi fevere prius

purgatanimam apeccatis. Amor eft delecta-

bilior,fed cum fimus in hoc mundo , ut pur-

WT

difcutiamus & judicemus , ne in altera vitain

manus feveri Judicis Dei incidamus , cum

gemur, eft magistempus dolendi & patiendi

lté

pro amore Dei noftri, ideoque Deus fibi ma-

notum fit, quod S. Paulus dixit, fi nosmetip-

giscomplacetdedolore, quam amore. 2. Ut

tui

fos ]

udicaremus ,non utique judicaremur.

fu

2, Cor. I I'

V

. Odium [athang : fic enim non modice

in hoc exercitio magna cum conftantia pro- Lib. 5.Inf.

Y Àlle

grediatur, nec animum abjiciat, etiamli , fre- * 38-

incitabimur ad fraudes illius per examen in-

dagandas , ut contra easdem nos convenien-

quentius in eosdem defe&us la^atur, fed po-

tius in memoriam revocet id, quod S. Ger-

ter armare, & feliciter evitare valeamus.

trudi petenti,ut certum aliquem defectum a

U

$. XI.

fe Deus tolleret, idem Dominus refpondit,

li

dum dixit: quare velles, utego privarer ho-

noreil:o, & tu infinito fraudareris praemio,

e

ASCETICA-.

fj

quod lucraris , quotiescunque illum defecum

fin

vel fimilem recognofcens de caetero cavene

[. Tr

ia funt , quze proecipue de examine

$ pif.ls ]

:

confcientize obfervanda funt Afceto.

dum proponis ? nam quandocunque aliquis

[ 30.

ln

ftudet, pro amore meo defettus fuos vincere,

'"Primum eft, ut magnam eeftimationem con-

tantum mihi exhibet amoris ac fidelitatis,

[

cipiat de illo ; quod . obtinebit , fi perpende-

Ua

rit, hoc medio multos fanétos Viros, & prae-

quantum miles aliquis Domino fuo exhibe-

ad

ret, fi ftrenue in bello contra inimicos fe op-

u

cipue S. Ignatium, praereliquis ufos fuiffe

u

magnam fanttitate

m comparandam ; &

ponens, omnes manu forti viriliter expugna-

ret, ac profterneret.

pu

S. Bern.l.

praeterea bene confiderarit, quod S. Bernar-

e

»

&

de confil.

.dus de conícientiee noftrae dirigendæ ie-

^. IU

D

/

'&.&;wf

I»—ïtulqsw Ll |Examm con]?;ientiæ.

UI5

que ipfum curfa fequerentur , fubito fe con-

vertens, & contra fingulos pugnans facile vi-

CONCEPTUS: PRUEDICABILES. :

. oriamobtinuit, 2. Ut contra Regem pugne-

I.Reg.17.v I. E

x occafione theratis : .Elegif: fibi quinque

tur, id eft, illud vitium, quod eft caput.cae- Caffian,

V. IO.

limpidiffizios lapides de torrente, €9 müjit

-erorum ; ficenim deviéto Regeetiam reliqua cell- 5-

|

eor in peram: poteftpeccatum Goliatho, exa- faciliusvincentur; nam, ut Abbas Serapion

c, 14.

men autem quinque puncis conftans quinque

ait, impoffibile eft, eum, qui pro fui cordis

(ROdrïq. v

lapidibus de torrente ( id eft, fonte lacryma-

immutatione folicitus, erga impugnationem

[1 I.tf.7.

rum ) colle&us comparari, & oftendi, quod,

vitii cujuslibet intentionem fuam mentis ar-

licet peccatum, perinde ut Goliath, afpe&u

maverit, adverfus caetera quoque vitia gene-

terribile & quodammodo infuperabile appare-

.Xalemquendamh

at, poffit tamen non difficulter per hos quin-

lem non habere,

orrorem, & cuüodlamllmla

quelapidesfuüperari, uti d

z

e fa&g jam a plun—

t

t

bus fuperatum eft.

Yer. r.

Il. Ex occafionethemati

A Ecce von]ikitüjiï te

iO

hodie fuper gentes €9 regna (1d eft teipfum & paf-

MISCELLANEA

fionestuas ) utevellar, €9 defiruás , €9 difperdas,

€9 diffiper , €9 edificer, €9 plantes :. potelt finis

Qual iltar.

,

examinis copiofiusexplicari; & 1. quidem o-

q 'on male Seieca: Videamus, ait, quid Sen.l. to,

,

ftendi, quoddebeatdeftruere aliqua peccata,

fit, quod nos maximeconcitet. Alium deira c.3.

utnon tam multa fint :: dein difperdere illa,

verborum, aliumrerum contum lize movent, -

quae remanent, utnontamgravia fint; &tan-

Hic vult nobilitati fuze , hic famze parci &c.

dem diffipareilla, utnon eadem femper recur-

Non ormnes ab eadem parte feriuntur. Scire

&

$. Dorot, 2nt-.— 2. Quod debeatevellere, idet, radi-

D

itaque oportet,. quid in te imbecill

Pl

um fit ;ut

12.

ces eti

amexícindere, utifapientermonuit S.

Ad maxime protegas.

:ï.ri

- Dototheus his verbis: Certamen primum fit

adverfus malos mores & vitia, caufas-

. II Etalibi: Initium falutis eft no.titiaï-päc-ldem ep.

cati. Egregie mihi hoc dixiffe videtur Epicu- 28. ad

queeorum, quze radices funt. Quas fane ra-

rus, nam qui peccare fe nefcit, corrigi non "*

ä

dices nifi quisque exfciderit, tandem excre-

- fcunt.

3. Quodzedificare & planare virtutes

vult. Deprehendas te oportet, antequam e-

|- Vi p

mendes. Ideo quantum potes, teipfum coar-

^.

vitiorumloco debeat; id quod examinis parti-

gue, inquireinte, accufatoris primum parti-

L

cularis adminiculo praecipue obtinetur.

busfungere, deinde

III.. Ex occafione thematis: . Confideravit [e-

judicis , noviffi

me depre-

Prov. 51t.

-catoris, aliquandote oífende.

v. 26.

mitas domus: potef narrari hiftoria de divite,

^ qui, quia nullam curam domus habuit , ad

- HL.Etiterum: Quid autem te'cuïfn lo

qua-» Idem ep.

fummam prope egeftatemreda&us eft. Un

ris? quod homines de aliis libentiffime

faci- 68.

f

unt, dete apud te maleexiftima. Afuefce & di-

jl

vicinus ejus hoc advertens, promilit illi,

medium oblaturum, quobreviantiquas opes

cere verum, & audire , prfertim a te ipfo.

recuperare poffit , fi diligenter eo uti velit. -An-

Id autem maxime tra&ta, quod effeinfirmiffi-

Amus fenties.

"

nuenti itaque pyxidem obtulit, eo pacto, ut

il

inomnes quotidie domus partes citcumferret ,

.. 1V. Apud /Egyptios Thebis Memnon

is &9-' Drex, in

nontamen priusaperiret, quam ipfe faculta-

;tua videbatur e nigro lapide ad ortum folis

T cifm, E.

S

$

tem dediffet. Cum ergo fecutus fuilfet confi-

convería, quze imberbem adolefcentem refe- 1. c. 9.

lium , & quiain omnilocopellime rem familia-

rebat, ambabus manibus fic fedi innitentem, !*

rem adminiftrari advertens, in meliorem o-

utfurgere vellevideretur; fed &osfic confor-

l

mniaordinemreduxiífet, brevi etiam divitias

di

matum habentem, ut jamjam locuturus cre-

iterum augeri fenfit. Quare putans eam vir-

deretur; huic flatuze fimiles funt, qui confci-

tutem a pyxide provenire , aperuit, & hos ver

entiam examinant, fed abs

J

4

fructu.

que ferio dolgre &

fus in Ícheda defcriptosinvenit:

D

3

— MAlfl, dafs dir dein Sach wohl geling

9

AT.

— V. Ruth Mosbitis collegitin agro usque ad Ratli;e.

Sich all Tag flifig zu deim Ding.

vefperam, & quze collegerat, virga caedens Y: 17

Hiec hiftoria applicetur illis, qui examinis

& excutiens, invenit hordei tres modios. Idem

d

quotidiani ufum negligunt, füadeaturque, ut

à nobis per examenfaciendum; quid enimeft

L

fiinili modo pyxidem hanc in omnes diei actio-

frumentum virga czedere, inquit S. Gregor.

nes circumferant, nec dubitent, quin majo-

nifi re&itudine judicii a vitiorum paleis virtue-

0;

rem etiam in perfe&ione chriftiana progeifum

N

tum grana feparare?

9

.. fint fortituri.

-

..i

bu P&f. 18-

IV Exoccafíionethemati

s: INe pügneti:ïïtibn-

ul

v. 30. 7

Nece—/]ita:;

l

ira minimum , au£ contra snaximum , vifi contra

(7

folum Regem Ifrael: poteft oftendi modus, vi-

CaMTA Höc.nos peffimos facit, inquiit Seneca , Sen. ep.

tia fua per examen particulare oppugnandi;

quod nemo vitam fuam refpicit. Quid fa&uri 89.

$,

fimus, cogitamus, & idraro: quid fecerimus,

Q

ut fcilicet . contra unum duntaxat, pugnetur ,

exemplo Horatii, qui contra tres Curiatios

non cogitamus.

Atqui confilium futuri ex X

p-

pugnansfugam fimulayit, &dumbhacratione

'preeterito venit.

D

a

V1l. Ephratzeia Gala aditis interrogati, qui Iu&. 12,

eífecit , ut obinaequales vires inæqqaljter quo*

efrem ? V. 60

i

116

Bibfiothece IBManualhis : Concionatorta

Rom n

eH'ent, & vocem Schibolet , hoc eít ,

' fpica

II. Alphonfus Rodriquez. p. z. tr. 7.

7115&

(h

20

pe

eranis plena proferre juffi, quia Sibboleth,

II Jéremias Drexelius in Trismegifto l. 1.

ideft, culmus grano vacuus, pro Schibbo-

leth dixerunt, pro hoftibus agniti & jugula-

IV. Jacobus Alvarez de adept. virt. l. 3 p.f.

n

ti funt.

Idem multis in judicio extremo e- -

fe&. 2. c. g. &feq.

V. Mathias. Faber conc. 6. in Dom.4 poft

veniet.

Pent

$. XIV

gt s Antomus Dauroltius in Catech hiftor.

AUTHORES.

cs tit. 19.

. VII. Ph1hppus D' Outremam in Paeda-T

L ]oannes Bufszeus in V1r1dar1oVerb Con

5 Hlef mï

fcientize examen.

Chnfhano P. 2« €.13-

epl& à

pelol. dj

f

(WWW&E )

6 Greg

jo5. p« gr

TITUL US .LIF.

EZCC , n

Ü

E*(EMPLUM

qU

fiem ho

lh

te

$

]

VI Exemplum efto fidelium in verbo & r. Tim, 4.

QUOAD ESSENTIAM

converfatione, in charitate, in fide, in ca- Y: 12

p

ftitate, ut profe&us tuus mamfeüus flt 0-

p4

efinitio.

mlbus

[

It fa&um aliquod ad imitationem aliis

ATE QUIS fapiens & dlfmphnatus inter Jac. 2..

]il

vos? oftendat ex bona converíatione ope- V: !3

jo of

h6

propofitum; fienim in occulto & abs-

ratlonem fuam in maníuetudine fapientize.

q

que arbitrio aliquid fiat, aut admira-

tione potius, quam imitatione fit dignum,

Nece[fita s.

exemplum dici non poteft.

Í

- VIII. Converfationem veftram inter gen—ï Pet. 2,

V« I2*

$ Den,

Divifio.

tes habentes bonam , ut in eo, quod de-

iil jn

tre&ant de vobis, tanquam de "malefa&to-

j

lL Dividitur in bonum & malum ; 1llud ad

bonas a&iones imitandasallicit; hocad pec-

ribus, ex bonis operibus vos confideran-

dem in

cata perpetranda incitat, & plerumque Ífcan-

tes glorificent Deum.

Q u

dalum a Doctoribus vocatur

IX. Neminui dantes ullam offenfionem , 2. Cor-ö-

d

ut non vituperetur minifterium noftrum.

MED

-

I

AGus

Utzlzta:

S hn

fu. f

IIT. Primus eft, fofo faZo ad imitationem al-

X. Quod, cum vidi(fem , poful in corde Prov.24.

el

$

meo, & exemplo didiei d1fmphnam

V.32*

licere; quomodo feniores coram junioribus

XI.

q

eccantes , exemplum malum dare dicuntur.

Scio enim promptum animum ve-a. Cor. g.

Jud. 9. n.

IV. Secundus , etiam sninis vel pramiis ad

iï:rum pro quo de vobis glorior apud Ma- V 2

!

48»

imitationem | allicere :

quomodo Tyranni olim

cedonem.

Quoniam & Achaia parata eft

SHier

Chriftianos ad fidem deferendam impulerunt

ab anno praeterito , & veftra semulatio pro-

eaile

vocavit plurimos.

m

ö

$

II.

XIL Mementote præpofïtorum veftrorum, Hebr. 1.

EX S. SCRIPTURA

qm vobis locuti funt verbum Dei, quorum V. T*

N

intuentes ex1tum converiatmms ; 1m1tam1m

$ Grer

Qualita .

fldem

tommin f

lt

Luc.12, L. Sl

nt lumbi veftri accintti , & lucernæ at-

. XMI. Exemplum accipite, fratres, labo- Jac. 5

35

dentes in manibus veftris.

ris & patientiae Prophetas, quilocuti fünt V- 19*

Tbid. c.xI.

II. Nemo accendit lucernam ,. & ponit

in nomine Domini.

Ecce beatificamus eos,

V. 33.

t

eam in abícondito ,. neque füb modio, fed

qui fuftinuerunt

Sufferentiam jJob audiftis

$. Chnt

fuper candelabrum, ut

qui ingrediuntur ,

& finem Dcrmini vidiftis, quoniam mifericors

lumen videant

Dominus & miferator

hO 23 al tl

Rom. 15

II. Unusquisque veftrum proximo fuo pla-

v.2

ceat in bonum ad aedificationem

Éxemplum ualum.

|

Matth. 5

IV. Sic luceat lux vefira coram homi-

XIV. Vzee homini, per quem fcandalum Matth.18.

Í

V. 196

nibus, ut videant opera veftra bona, &

venit. Qu1 fcandalizaverit unum de pufillis V* * &T

S.Igu ii

qui in caelis

ut fu-

8 ii

glorificent Patrem veltrum ,

€

itis, qui in me credunt , expedit ei,

iph

fpendatur mola afinaria in collo ejus , & de-

Tit.a.v.7

V. In omnibus przbe teipfum exemplum

mergatur in profundum maris.

bonorum, operum, in doGrina , in integri-

XV. Peccantes in fratres, &parcunentes ;.Cor. 8.

confcientiam ipforum infirmam, in Chriftum v. v2

tate, in gravitate, verbum fanum, itrepre-

— Í—

henfibile.

peccatis.

N

i Greg l

bl mor.

XVI

i

Titulus LIV.

Exenplu.

TY

| Rom.t4.

XVI. Nollcibo tuo perdere illum, pro quo

dominationem potentie, fed authoritateni

l

|vV:13-& Chrittus mortuus eít. Noli deftruere opus

20.

Dei.

:

fuadet vit: , cum imperio quippe docetur,

quod priusagitur,quamdicatur; nam doctri-

XVII. Ne ponatis offendiculum fratri, vel

nze fübtrahit fiduciam , quando conícientia

;lbid.v.lg.

candalum.

preepedit linguam.

]

f

S. Petrus

XIIl. Doctor di&o fa&oque, Magifter verus,

j*

Chryfol.

55 IIIO

quod verbo adítruit, demonftratexemplo ; m

aà-

fer. 167.

L.

gifterium, ftat de fcientia, fed magiíterii au-

EX SS, PATRIBUS ET

DOCTORIBUS.

thoritas conítat ex vita, docenda faciens , obe-

dientem perficit auditorem ; docere factis fola

exc

Qualitas.

eft norma do&trinze , do&rinain dictis fcientia

S.FHier. in L.

omus Epifcopi & converfatio quafi in

eft, infactis virtüs, fcientia ergoilla veraeft,

epift. ad

fpécula pofita , Magiftra eft publicae

quze fuerit mixta virtuti, illa divina eft, non

| Beliod. qifciplinz, — Quidquid fecerit, id fibi omnes

humana, Evangelifta probante, cum dicit :

faciendum putant.

Quia cepit ;Jefur facere, €9 docere.

S. Greg.

IIl. Qui in occulto bene vivit , . fed alieno

XIV. Foseflis lux mundi: fic luceat lux veftraEafeb.

coram honinibus , ut videant opera vefirabona €9 . Gallic.

ho.5- füp. profe&u minime proficit, carboeft; qui vero

L]

om.in c,

inimitatione fan&itatis pofitus, Jumen re&titu-

Lux eítis; & fermoneigitur & operelucere de-

$. Matth

dinis ex fe multis demonftrat,

lampas eft,

betis; magis autem operando. quam loquén-

uja & fibi ardet, & aliis lucet.

do proficitis, quia major eit fplendor operis,

& Tin4,

Idem ho.

MI. Sicfit opusin publico, quatenus in-

quam fermonis; unde non ait: ut audientes

1« ^ 12

&1.

tentio maneat in occulto, ut & debonoopere

bonum veftrum fermonem,glorificent Patrem;s

0

proximis praebeamus exemplum , & tamen

fedquidait? Utvidznter opera vefira bona , glo-

y

perintentionem , qua foli Deo placere quzri-

rificent Patrem ve[irum.

inus, femper optemus fecretum.:

XV.Sermo actione deftitutus, nonultra au- S.Tfid. Pe»

&t Ju.5,

Idem l.

IV. Nullum egoconfilium melius arbitror,

remgraffatur; quiautemab actione animatus

!uc 03-

re. Y Ig-

ep- 202.

£

- 19. imnor.

quam fi exemplo tuo fratrem docere ftudeas,

eít, ut qui acris & efficax fit, aite penetrat, ani-

s

quze oporteat fieri,provocans eum ad melioar,

mumque attingit.

& coníulens ei neque verbo, neque lingua,

XVI. Vitanoftra jubeat, linqua perfuadeat, S. Atban.

m- ï' Petl 2!

fed opere & veritate.

quia plus authoritatis geftat exem

z

plum, & i"' ex :rt.ad

[2

S. B/ern.

V. Noveris hujus Trinitatis Sacramentum

gerit appetentiam fui.

"

in Epi&.

in nulla fruftratum a te, fi pafcas verbo, pa-

XVIli. Cumfueris fratruminftitutor , & re-S. Doto-

1

theusDos

L-

fcas exemplo, pafcas orationum fuffragio.

&or, eos potiffimur cura cordis feveritate , &

: : [dem in

VI. Pulcherrimus ordo eft & faluberrimus;

vifceribus mifericordize inftruere, eos verbo &

&ri?. 17.

ep. 72.

ut onus, quod portandum imponis, tu portes,

exemplo, quae agenda funt, edocens, atque ex-

1,2-60!160

v' 3'

&ex te difcas , qualiter oporteat aliis mode-

,

.emplomagis & opere, cum magis operentur

yari.

exempla, & fortius movcant.

VII. Propter

eaSanctorum Lvitas & conver-

XVHL Optimeper hanc domefticamavemS. Greg. l

S.Chryf.

^firlüp. fationem in divinis fcripturis preefcriptam

en.

Cgallum ) Praedicatores figuificantur fimul &5* mor. c.

Á

je 'P;;s;aq

Scriritus fan&i gratia reliquit, ut diícentes,

docentur, quomodo docere & reCte debeant,

quod licet ejusdem fuerint naturze , virtutibus

& efficaciter queant, nimirum fi prius alas ex-

e* 'l. Cotugl :

cutiant, quam cantent, & ante fe in fanttis

ä- V- 2'

tamenítuduerint, nefimus nosignavi, & de-

&

fidesiniisdem exercitiis.

operibus exerceant, quam fanctitatem verbis

E6 Hier.

VIII. Delicatus magifter eft, qui pleno ven-

commendent.,

À

'aft

[

ep. ad Ne-

Accufare avaritiam

tre de jejuniis difputat.

Neceffitas.

] pot.

&latro poteft. Sacerdotisos, mens manus-

j, Ht 1

que concordat.

XIX. Debet prius dominari fibi , qui caufae S. Laur,

conftitutus eft judex alienze. Ridiculum eft ,J

uft. de

;

n"t

fl

S.'Greg.

IX. Debemus penfate, quod a Domino

hrifti

ho.17.in fan&is Apoftolisdicitur, & per Apoftolos no-

afpicereforis in Cathedrarefidentem, & intus

agonö C.

uc.

bis: Vos eftis fal terrze ; fi igitur fal fumus ,

in paffionum fcetoribus fepultum.

e

(* Jac- sl

XX. Nefício, qua fronte, vel qua con

fcientia äAug.

condire mentes fidelium debemus, ut, quis-

nt V: IO'

quis facerdoti jungitur, quafi e falis tactu ae-

cum omnibus Sanétis partem in zeterna beati- fer- 61.de

ternze vitze fapore condiatur.

tudinehabere defideramus, quorum exempla ^*!P-

)?,

'$

3

fequi in rebus minimis non acquiefcimus.

S. Chryf.

.X. Externze dignitates merito ex fignis ex-

J

ho. 23.'ad trinfecus circumpofitis manifeftze funt, no-

XX|. Habere non poffunt firmitatem , quae La&ant,

de vera

poP.

ftras autem ab anima notaseffedecet. Fide-

doceas, nifi ea prior feceris; quia hominum na-

apient,

lem enim non ex folo munere videri oportet,

"

tura proclivis in vitia, videri vult non modo,

*

fed ex vitze novitate.

cum venia , fed etiam cum ratione peccare.

h

S,Ign.in

XI. Qui profitentur fe Chrifti effe, nonmo-

XXII. Homines maluntexempla quam ver- Idem.

n6

&

ba; quia loqui facile eft, preeftare difficile.

Ji$

ep. 14. ad

doexiis, quze dicunt, fed & ex iis, quze fa-

S. Chryf.

JPQ

ciunt, cognofcantur; ex fru&u enim arbor

. XXIII. Si manum non contineas , neque

hom.4. ad

dignofcitur. Preeftátenim effe & tacere, quam

impudicam coerceas linguam ,^ qua ratione

admirabituris, qui gentilis eft, noftrze fidei

*

Tit. ,

loqui, & noneffe, nonin fermone regnum

Dei, fed in virtute.

dogma; nequeenim ex verbis dogmata, ve-

Em VI

[20

- S.Greg.1.

Xll. Hocautem , quod di

fcipulo Paulus

rumexipfisrebus; atque vita, gentiles, in-

. dicare confueverunt.

21.mor, ajt: Pracipue hec, €$ docecum omni imptrio, non

F ff ff

XXIV.

j

.e' 70

R. P. Lohn. Bibl. Man, 7 om. L.

À

Bibhothece Mannualis - Concionatorice

718

S, Profp.

XXIV. Nulla alia facerdot s doCctrina debet

amet. In plerisque jufti afpe&tus, admonitio

0, T. de

eífe, quam v ta; fatisque auditores poffunt pro-

correctionis eft, perfeCtioribus letitia eft.

S- Grego d

4

vità con-

ficere, fi a doctoribus, quod vident piritualiter

XXXIII. Volantialanimalia fe viciffim feri- 24 moraf:

k

templat.

c. 25.

fieri, hocfibi etiam fimpl:citer audiant preedi-

unt alis fuis, quia Santtorum mentes in eo,

cari.

D

quod füperna appetunt confideratis invicem

$A

S.Chryf.:

XXV. Nilfrigidus doGore, qui verbisdun-

alternis virtutibus excitantur; ala enim fua

p m

hom.13. taxatphilofophatur: nequeenim hoc doGtoris,

me percuffit, qui exemplo fan&titatis ad melius

j

inAc3. fedhiftrionis, & hypocritze eft, adeoque Apo-

accendit; & alamea vicinum animal ferio, fi

ftoli prius vitee exemplisco ebant,dein de ver-

aliquandoalteri opus bonum, quod

X

oftendo.

-imitetur,

T

bis, quin potius neque verbis quidem erat o-

à

us, cum clamarent opera.

. XXXIV. Sunt nonnulli, quos ad amorem Idem l. 2;

i

S. Bern.

XXVI. Illius Do&oris libenter audio vocem,

fer. 59. inqui non fibi plaufum, fed mihi plan&tum mo-

dicamenta fuccendunt.

coeleftis Patrize , plus exempla, quam prae- ^**

ant,

veat. Vereturturem exhibes, fi gemere doce-

- XXXV. Fit plerumque in audientis animo Tpid. in

i

as; & fi perfuaderevis, gemendo id magis,

duplex Adjutorium in exemplis Patrum , quia procem.

eï

quam declamando ftudeas, oportebit. Exem-

amore venturze vitze ex preecedentium compa-

|/

plum fane tum inaliis multis, tum vel maxime

ratione accenditur, &, fi fe aliquid effe exifti-

hocin negotio verbo efficacius eft. Dabis voci

mat, dum meliora dealiis cognoverit, humi-

$ Thor

tu?e vocem virtutis, fi quod füades, priusillud

liatur.

Villat

eonc, 2

tibi cognofceris perfuafiffe. Validior operis ,

XXXVI." Dabis voci tui vocem virtutis, fi S. Laur, "

uftin. l.

pon 2

quam oris vox. Fac,utloqueris, & non folum

quod fuades, tibi prius perfuafiffe cognofcaris ;

Qui. j

me facilius emendas, fedte quoque non levi li-

inter.

de confl,

validior operis, quam oris vox gü. Fac, ut lo-

ueris.

^

Matth.zgi

berasprobro. Non jam pertineb;tad te, fi quis

4e

dicat: Zligant onera gravia €9 importabilia, €$

XXXVII. Illa voxlibentius Auditorum cor- S. Greg.

ä

imponunt ea inhumero hominum , digito autem [uo

da penetrat, quam dicentis vitá cominendat, P-2: Paft.

e 20

$, Grer,

nolunt eatmovere ; fed nequeillud verearis, opor-

quia quod loquendo imperat, oftendendo ad-

1

]. 2 mot

Rom.2. tet: 7u qui alios doces , te ipfum nou doces?

juvat, ut fiat.

á

6l

cïlff'md. l

XXVII. Claras fuas maculas reddunt , fi illi

XXXVIII. Non difficile zeftima

ad quos multi refpiciunt, aliqua reprehenfione

jam fa&tum confpicitur.

2

i

5. epï&.

fordefcunt; alioqui expeditnon videri, quam

XXXIX. Tonitru erat ejusorati

0, quia vita S. Nazian,

cunctorumiirrifione fignari. Omnes ergo, qui

erat fulgur; unius namque fplendor alterius de5-Bafil,

gratiarum celfa petimus, vitiorum humilia de-

incendium eft.

,

(

$Bern.in

leramus: fitin nobis frons libera, utaliorum

XL. Apudnosetia

m fepulchrum S. Eufta- ,s,bhryf,. '.

fer. de S,

poffimus emendare peccata ; . zequat crimen

chii Antiocheni Epifcopi eft, & nonin Thracia tr.4. in ,

omne, quod iaquinat &ideo diffimilis a

b accu-

tantum, ubi mortuus eft, & fepultus. Monu- ^uttacn.

Dened, tj

fato debeteífe, qui judicat.

.

menta enim Sanctorum non loculi folum funt

(

S. Aug.

XXVIIL Nemo Í^ circumveniat , fratres

&thece, &columnzeacliterz ; fedres prae-

$. Ambr,

f. 263.

chariflimi, nullushomo fibi (olummodo vivat,

claregeftze, ac fideizelus, & fana apud Deum

fer, 23 de

& ficut frequenter fuggeffi, quantoscunquea-

confcientia; fiquidem omni columna fplendi-

»

liquis exemrio fanQte vitee zedificaverit, cum

dior hzec Ecclefia Martyri eftere&ta , quae lite-

tantis & protantis mercedem retributionis be-

ras habet non mutas, fed quze rebus ipfis bucci-

atze vitze accipiet, & quantiscunque exem-

naclarius memoriam ejus przedicant, ac cele-

plum malae converíationis, etiamfi illi eum

britatem, eorumque, qui adfunt, uniusquisque

non Íequantur, proebuit, pro tantis fe malis

San&i illius eft fepulchrum, fepulchrum ani-

ïg

rationem noverit redditurum.

»

matum , atque fpirituale. Nam fi cujusquam

S. Clem.

Sleofa

Alex- l. 5'

XXIX. Omnis doGrina generatio quzedam

veftrum, qui adeftis, confcientiam explicuero,

in feft

ftcom.

eft, ut, quemadmodum homines non generan-

Sanctum iftum intusin mente veítra reperiawa

*

tür, nifi in perfe&tione zetatis, & virium, ita

diverfantem.

Aïumpt.

XLI. Ibi(inreligione) alteriusfervore ex- Thom.

nec fil:os fpirituales, nifi a perfe&ione virtu-

emp

tumþ progigni contingat.

citatur, alterius humilitate docetur, iftius obe-

et, 2.

ad

)

dientia movetur; ibiinvenit, quostimet; ibi

Novit.

Utilitat:.

habet, quos diligit, &fic ex omnibus proficit;

S.bhtyf.

XXX. Multo fidelior & certioreft, do&rina

ho;22.ad

ibialterius correptio ejus fitadmonitio; ibi a-

diédis. ol dR OO MRSO — A L ao

operum, quam fermonum. Nam qui talis eft,

lienum periculum proprium eft fpeculum; ibi

pop.

etiam filens & cumnon videtur, docere poteft ;

homo portat, & portatur.

g

& alios quidem; qui illum vident, alios vero,

So Aug, l.

XLM. . Quemadmodum juftus lzetificat cor S.Ambr. :

& .

quideilloaudiunt; & multafruetur Dei gra-

innocentium, cum videtur, ita & improbi jufto- in PC 118.

er. IO.

tia nontantum propter fe, fed & propter alios,

rum cognitione torquentur: quia vel tacitis

qui illum vident, & incitentur, ut glorificent

S Gs

Sanctorum moribus arguuntur. Torquet ca-

i Pa&or, :

Dominum. Talis per mille linguas & multo

ftitas incontinentiam , avaritia

4m liberalitas,

plures, gratias referet & laudes Deo..

impietatem fides.

$. Valer.

AXXI. Cito fedet

XLIII. Nonenim coeli voces emittentes , in- S.Chryf. -

Ep.ho.17- exemplis.

animis , quod docetur

quit S. Chryfoft. Deum glorificant, fed alios !9- 25- ad

L]

S Ambr. :

XXXII. Eftinfitu

mbonis, utcaftum pudi—

per afpectum ad hoc inducentes ,

& tamen

fup. Beati cus | (5

pientem prudens , mifericors liberalem

ipfi dicuntur coeli gloriam enarrare: fic & vi-

SDnnis

imwacul.

affe&g pio diligat, & virtutes fuas in aliis

tam præferentes admirabi!

em, licettaceant,

m

Deum

Titulus LXIF.

Exemplum.

119

l

Deum glorificant: cum alii propter eos ipfum

maligna exemplo perniciofo, fcändali occa-

l2

$ Cre

"

glorificent. Non en m tam ex coelo redditur

fione pervertit animas, quas redemit, quam a

4 Ronals

admirabilis, quam ex vita pura. Nam & c?elo

]Judzeo, qui fanguinem fuum fudit?

S. Chryf.

1l

longe melior homo , & poteít ejus ornatu

LliL.Si nou habueris opera, tantum lo-

ho. 38. ad

|

fplendidiorem animam polfidere.

quens, non profuifti, fed & potiuslzefifti. Me-

! S. Aug.in

ALIV. Quia incredibile videbatur homi-

Opo

,. 109.

lius eft tacere, Quare? opus mihi reddis im-

nibus, quod promittebat Deus, ex hac morta-

poffibile. Cogito namq; quod, fi tu tanta diffe-

litate, corruptione, abje&ione, infirmitate,

rens non efficis, multo magis ego venia di-

]

pulvere & cinere, futuros homines zequales

gnus fum.

Angelis Dei, non folum fcripturam cum ho-

LIV. Simia in te&o, Rex fatuus in folio fe- S. Betn. l.

Q ln ,

minibus fecit, ut crederent, fed etiam fidei

dens. Monftrofa res, gradus fummus, & ani- 2- de con-

E' iala i

fuse pofuit mediatorem unicum Filium fuum,

ius imus : fedes prima, & vitia infima: lingua "**

ut qua nos via perduxturus effet ad illum fi-

magniloqua, & manus otiofa: fermo multus, .

DT t

& fru&us nullus: vultus gravis, & a&tus levis.

iA proom,

nem, quem promifit per eum iplum Filium

fuum, & oftenderet & praeberet. Parum enim

$.

IV.

erat Deo, ut Filium fuum faceret demonftra-

ja

EX LIBE

LLO DE IMIT

N

torem vize, eum ipfum viam fecit, ut perillum

ATIONE

* "Phom. ires, regentem te, ambulantem per fe.

. CHRISTI.

Villan.

ALV. Vere exemplum , quam verbum,

$ La "

conc, 2,

I. Intuere SS. Patrum Vix;ida exempla , inj, 5.c.18;

$ ufin, "

omines magis movet ; & propterea Spiritus

Dom 2.

SanGus, hujus artis traditor & inventor,

quibus vera per'e&io refulfit , & religio, $. 1.

)

" ipter,

deconil,

Quadr.

Íciens quantum ad bene vivendum proficiat

& videbis, quam modicum fit, & pene ni«hil,/ .

quod nos agimus.

imitatio, fere per totam Scripturum varia

-5 Gte,

fanCorum exempla paífim fparfit, & fideli-

II. Ubique profe&um tuum capias, ut fiLib. r. c.

a bt

bona exempla videas vel audias, ad imitan- 25- $- 5-

p*

bus imitanda propofuit.

dum accendaris ; fi quid reprehenfibile con-

S. Greg.

XLVI. Scriptura facra narratge

Pcä Sanco-

l 2. mor. rum, & ad imitationem provocat corda infir-

fideraveris, cave, ne idem facias.

C, I.

]il Dati fant in exemplum omnibus Reli- L.r.c. 18.

Q $, Anjr,

morum; & dum eorum vi&ricia fa'&a com-

giofis, & plus provocarenos debent ad beneS- 4-

memorat, contra vitiorum prelia debilia no-

2 Sariam,

ftra corda confirmat, fitque ut minus niens

proficiendum, quam tepidorum nuinerus ad

relaxandum.

inter certamina trepidet, quo ante fe pofitos

]V. Si re&um cor tuum effet, tunc omnis L. 2. c. 4.

tot virorum fortium triumphos vidit.

$Nf

S.Bern.in

XLVII. Sermo vivus & efficax exemplum

creatura fpeculum vitze, & liber fan&ze do-S.1-

:

24 i08,

&rinze effet.

fer. de S. eft operis facile faciens fuadibile, quod dici-

Bened.

N M

tur; dum monftratur factibile, quod fua-

V. Etfi *onerþ'fa fit praefens vita, fa&ta eft ta- L.3. c. 18.

t

detur.

men jam per gratiam tuam valde meritoria, 3- ?

atque exemplo tuo Santtorum tuorum vefti-

S. Ambr.

XLVIIL Quamvis difertus Orator facundia

i

:fer. 23.de

fua me doceat, id tamen , quod utile eft, me-

giis, infirmiis tolorabilior & clarior.

i,

e

VI. Vita tua via noftra. Nifi tu nos przece

f- Ibid. $. 3.

lius difco exemplo Sanétorum quam affertio-

fiffes, & docuiffes, qui fequi curaret? Heu,

D

ne verborum. Citius mihi perfuadent oculi,

quod cernunt, quam auris poteft iufinuare,

quotlonge. retroque manerent, nifi tua prae-

Auditur enim, cito irrepit

clara exempla infpicerent!

quod practerit.

Id

oblivio, oculorum autem hiíloria femper

infpicitur.

$. VI.

Aä' vitaf.

.EXEMPLA CATHOLICA

0

S.LeoS. XLVIX. Licet omnem Ecclefiam, quin

EXTERNA.

in feft.

toto eft orbe terrarum, cunétis oporteat flo-

Atfuümpt.

rere virtutibus, vos tamen preecipue inter

Qualitas.

(- Thoml

czeteros populos decet meritis pietatis excel-

Kemp,

. lere, quos in ipfa Apoftolicae petrze arce fun-

riftus, tefte S. Bafilio, ideo naturam S. Bafil. c.

^ fr. od

a

Con-

Jl Noril,

datos, Domious nofter Jefus cum omnibus

humanam fufcepit, ut in fe velut ta-2. in

Mo-

redemit, & B. Apoftolus Petrus prae omnibus

bula quadam veram nobis pietatem depinge- ,a.

j

ret, eamque omnibus ante oculos ftatutam

erudivit.

)

Exemplum malum.

pro viribus imitandam ceu archetypum pro-

S. Aug, 1

.L. Qui in confpeítu populi male viv.t,

L

poneret.

Nec enim alia de caufa corpus

noftrum geffit, . nifi ut, quoad fieri poífit, ad

af S.Ambl'. ;

dePaft. quantum 1

nillo eft, eum, a quo attenditur,

TTUNTLA

occidit.

imitanda vitz ipfius ftudia nos cqnformel-

: , fef- Io'

$. Greg.

Ll. Nemo amplius in

Ecclefia nocet,

Inus.

i-

in Paftor. quam qui perverfe agens, nomen vel Ordi-

II. De B. Virgine fic loquitur S. Ambrofius: S.Ambr.

pnem Santütats| habet.

Delinquentem

Sit vobis tanquam in imagine defc

ripta vi-l. 2. de

)

namque hunc redarguere nullas praefumit,

ta B. Marize , in qua velüt in fpeculo reful-

Virgin.

n |

& in exemplis culpa vehementius extendi-

get fpecies caftitatis & forma virtutis. Hinc

hOl Qä'ad

tur, quando pro reverentia Ordinis peccator

fumatis exempla vivendi, ubi tanquam

honoratur.

i

in exemplari Magiftería expreffa probitatis,

n

pOPn

S.Bern.in

L1I. Non tibi videtur graviorem ab eo Chri-

quid corrigere, quid fugere debeatis, often-

j

ferm.

ftus fuftinere perfecutionem, qui fuggeftione

dunt.

L

Fffffz .

IlI. S. Au-

R. P. Lohn. bibl, Man. Tom. I.

Bibliothece Aanualis . Concionatorim.

1580

t

LIII. S. Aügufï. de feipfo fcribit: Exempla

fa exequerentut, Donatus fe illlisinverecunde

(

S. Aug. l.

fervorum tuorum, quos de nigris lucidos &

oppofuerit, Priucipis illius farze graviter de-

j

1. conf,

cn 2.

de mortuis vivos feceras, congelta in finum

trahendo, & velut alter [udas contra ejusdem

pt

cogitationis noftrae urebant, & abfumebant

liberalitatem fremendo, & murmurando ; inter

bi

cxetera vero füis proecepit, ne quisquam pe-

gravem torporem, neinima vergeremus, &

PE

accendebant nos valde.

cuniam ab Imperatore catholicotransmifíam

1V. Francifcus cum fratre fuo exiens ut

recipere praefumeret; at vero quid tandem e-

lo

Vita.

venit? omnino videlicet oppolitum illius,

f

concionaretur , cum totam civitatem cir-

cumiviífet, denique domum rediit, dicens,

quod Donatus machinabatur, irritum erat;

IY

fe exemplo concionatum effe.

populus, namque oculos, magis autem cor

Surius in

V. S. Dominicus, fciens homines magis

füaum , aperiens ad videndam, & confideran-

vita 4.

exemplis, quam verbis moveri, incredulo-

dam Conftantis pietatem, Impoffibile effe di-

f

Aug.

cebat, quin fides, quam lmperator profite-

rum familiares, Dominasque nobiles adivit,

d

ibique in fumma vitze aufteritate & fanctitate

batur, veriffima, & indubitata effec, utpote

n

cum focio vixit, ut exemplo, & fan&a qua-

quae cum tanta compaílione & charitate

hi

conjun&a erat, e contra vero Donatiftarum

dam, ut ipfe ajebat, hypocrifi eos ad veram

ji

fidem alliceret. -

fectam falfam, atque hzereticam effe dixerunt;

C0

VI. S. Macarius, cum alicubi mirze fan&i-

utpote qui ex operibus mifericordiz, quse a

fet

Rodr. p.r.

tatis monachos vidiffet, domum reverfus di-

fan&is viris illis. profufis manibus fiebant,

E

xit:vidi monachos,fed non füm ego monachus.

fcandalizabantur, & pervertebantur.

fn

VIL S. Thomas Aquinas acta fan&orum

XIII. S. Bernardus, cum monachi fu

iilli di- S.Bern,

cerent , fe filentium fervando nullum aliis fo-

er, 2. e

q

Patrum affiduo in manibus & pe&ore fere-

V.

bat, ut ex eorum recordatione ad imitatio-

dalibus fuis voce & ore praeftare poffe emolu-

nem accenderetur.

mentum, refpondit: Non deerit certe, quod

ft :— Nos

facias, tactummodo charitas fraterna non de-

pd

S. Cypri.

VIII. S. Cyprianus dicere folitus e

(

de bono

Philofophi non verbis, fed factis, fumus : non

fit; nullum ergo confilium melius arbitror,

li

quam fi exemplo tuo fratrem docere ftudeas,

pat.S.3. loquimur magna, fed vivimus quafi fervi, &

(

cultores Dei.

qu:e oporteat fieri, provocans.eum ad me-

Q

S. Franc,

iX. S. Francifcus fuis hoc documentum

liora, & confulens, non verbo, neque lingua,

(

inopufe, dedit: Confideremus , fratres, vocationem

fed opere & veritate.

coli, 2.

K

noftram , qua vocavit nos mifericors Deus,

XIV. Laurentius Suri

usde S.T.delano Mardifurius 7

Vl'tall I'

non tantum pro noftra, fed etiam pro multo-

tyre refert, quod multos infideles per fuam Jan.

vitze. modeftiam ,

exterioremque morum

T 8- n-;- cu

rum falute, ut eamus per mundum exhortan-

fp

:do omnes, plus exemplo, quam verbo. Hinc

compofitionem ad fidei noítre veritatem

fra

Lyranus ipfum verba illa Cantici S. Annzeita

agnofcendam induxerit; Unde Maximianus

f

declarare folitum fuiffe fcribit : Sterilis peperit

Imperator pro tribunali fedens, ut illum ad

plurimos: €9 qua multos habebat filios , infirmata

martyrium condemnaret, timensque, ne id

efi ; Sterilem dicebat fratrem fimplicem, offi-

ipfum fibi eveniret, ipfum procul ab oculis

ül

tio

cium przedicandi non habertem, per quem

& confpectu fuo collocari praecepit.

flo

generantur filii, id eft, Ecclefia Dei. 1. Cor.4.

XV. [n vita S. Abrahami Eremitze legitur, Vitze PP.

ipfum quidem omnibus viribus inid connifum l. . c. 6.

i

Ín Chriflo Jefu per Évangelium ego vos genul ;

talis frater fimplex exemplari vita plus pro-

fuiffe, ut paganos nonnullos obftinatos ad ve-

ficit fibi & aliis, quam preedicator verbofus;

ri Dei notitiam perduceret, veruntamen mul-

h

- & idem dicendum de aliis fimplicibus perfo-

to tempore in vanum laboraífe, poftquam ve-

€0

de

nis, quae funt vitze exemplaris.

ro multas ab iis recepi(fet injurias, verbera, &

Tertuil,

X. Tertulianus oiim gentilibus, Chriftia-

contumelias innumeras , cum afpera omnia

t

pateretur; magis ac magis amor ejus & chari-

f

de f'all.

nos, quod parum loquerentur, accufantibus,

Hefeor

c. 6.

bis verbis refpondit; Etfi eloquium quiefcat,

tas augebatur. Undefactum eft, quod die qua-

Bost H

ipfe habitus clamat.

dam fimul congregati, hos inter fe fermones

fe

Xl. S. Bernardus

de Malachia Epifcopo

mifcuerint ; Cernitis tam magnam patientiam

St.lo,

S. Bern.

de vit. S. dicit: ipfe regula erat fratrum, legebant in

viri, & ineffabilem circa nos charitatem, quo-

d

Malach./eius vita, quomodo converfarentur.

modo in tantis tribulationibus, quas ei intu-

(0

Utilitas. .

ln

limus, nequaquam ex hoc loco difcefferit,

Baron.

XII. Quando in Africacumtanto integrita-

neque averfus eft a nobis, fed cum gaudio

di

dei difpendio Donat ftarum perfe-

magno fuftinuerit univerífa? Unde nifi effet

on

nv 20'

cutio effervefcebat, jamque Donatus Epifco-

Cut afferit) Deus verus , quem praedicat, &

l

pus innumeros pervertiffet, eorumque ani-

regnum, & paradifus, ultio quoque malorum,

Mi

mos fuis imbuiffet erroribus ; Conítans Im-

noa hanc tribulationem pateretur inaniter.

(0

perator duos viros fanGiffimse vitz, fum-

Venite itaque, credamus in Deum , quem

üt

maque pietate praeditos , Paulum videlicet

predicat; pariterque omnes in Ecclefiam

& Macarium, velut Legatos fuos illuc mifit,

pergunt clamantes atque dicentes: Gloria

Manf i

cm

in' 6,

fimulque cum illis copiofiffimas illuc elee-

Deo coelefüi, qui mifit famulum fuum, ut

Q

mofynas ablegavit, füb praetextu eorum

nos ab errore falvaret.

i

i

XVI. In annalibus Capucinorum fcrib

it*Uï'*, Annal.

paupertatem Ínublevandi, revera tamen ut

f

populum hoc modo liberalitate fua bene-

quod cum Angelus Gioiofa ( qui Dux, Par & Capucc.

]

ficiis affe&tum ad unionem cum Ecclefia ca-

MarefcallusFrancize fuit)ProvincialisParifien An- 1608.

tholica ineundam alliceret, & provocaret ; ac-

fis effet,& noiiullos FlandrizeConventus yiüta— "

la

ciditautem, quod,dum Legati Impexator?s juf-

Titulus LIF, Exemplum.

781

tet, atque circa vefperäm in caftellum quod-

XX. De Alphonfo Rodriquez Coadjuto- Vita !. x,

dam , cujus Dominus haereticus erat, perve-

re e Societate Jefu fcribitur, quod folo afpe- c. 11.

niffet, ab eodem Domino charitativum pro-

|

&u ejus, qui eum intuebantur, componeban-

pter Deum hofpitium petierit ; qui illum in fta-

tur,& movebantur ad. devotionem & defide-

bulum quoddam duci juffit, quod tec&ti ex-

rium ejus imitationis ,eo quod fervor interior

pers, & femidirutura erat, in quo no&e illa

illius, per omniaejus membra & fenfus , tan-

j

magna cum lzetitia commoratus fuit; dilucu-

quam vaporem quendam effunderent , & fu-

lo vero fequenti cum abinde recedens, initi-

mum ex igne inclufo. Porro, ut alibi in ejus

nere quendam dicti Baronis amicum obvium

vita additur , cum tanta modeftia miffee mi-

[

l

haberet, ab illointerrogatus,quomodo a dicto

niftrabat, utcircumftantes, eo vifo, compo-

Barone tra&atus fuiffet, refpondit; optime,

nerentur, & ipfi Sacerdotes tantum fciendo

illum affiftere , accenderentur fervore , & ex-

& quidem valde te obteftor, ut magnas illi

nomine meo pro conceífo hofpitio gratias

traotdinaria devotione. Ideo multi fzeculares

agas. Quod cum ille apud praefatum Domi-

utriusque fexus procurabant adeífe miffze,

j

num exequeretur, isque, quinam ii Capucci-

cui miniftrabat Alphonfus, quia experieban-

ni fuerint, abillorequifiviffet, mox ut unum

turinfe, ejus afpe&u folo, fingulares valde in

;

illorum Patrem Gioiofam fuiffe intellexit,

corde fervores excitari.

XX. Duo aulici Theodofüi , ex le&a S. Jul. Fat.

ä.

confcenfo equo celerrimo curfu ipfum eft in-

fecutus , cumqueadillum veniffet, ad ejus pe-

Antoniivita usque adeo immutati funt, ut demort.

des proftratus veniam ab eo petiit; cumque

fponfas, quas ducere decreverant;reliquerint, ^ ?7-

-St,

fanctus ille vir Baronem hunc ad hzrefin,

J e, 2- d!

!

& religionem fuerint ingreffi.

.Adv,

quam profitebatur , ejurandam hortaretur,

XXIL. S. Afra, cum apud eam adhuc Sur.,

tantum in illo vifum a fe dicti fervi Dei hu-

Ethnicam S. Narciffus divertiffet, usque adeo Ang.

|

militatis , mortificationis & patientie exem-

exemplisab eo datis 2edificata eft, ut & bap-

plum praevaluit, ut paucis abinde diebus ad

tizari petierit, ,& paulo poft fidem gloriofo

Oxrthodoxam fuerit fidem converfus. Quodque

martyrio. propugnarit.

;

,

XXIII. Quidam Preelatus fsecularis , eo

Spe&. ex

in hoc haeretico preedicationes & doctrinze

dift. s. ex

Catholicorum ad errores fuos deteftandos fa-

quod fuis fübditis exemplo vitze per viginti

12

]

cere non potuerunt,id tandem obtinuit virtus

annos fumma diligentia przeluxiífet, in morte

tanta cum zedificatione, & peractum adeo he-

tanta luminis corufcatione circumdatus eft ,

*fas ^ :

roicum ab hoc perfe&o Religiofo exercitata.

ut per unam leucam & amplius ut clariffima

at

Vital- I.

XVIl. 5S. Philippus Nerius, cum adhuc fze-

dies videretur.

[ 8. B. 3-

cularis exiftens, poft abfoluta ftudia fua vitze

Surius in

VXIV. Reynerius marchio homo impudi-

vitaS.Ro«

fpirituali totaliter deditus effet, coram con-

cus dicere folebat: nec Imperator, nec alius

mualdi.

fraternitate SS. Trinitatis ( quze ipfum fuum

homo tantum mihi poteft metum incutere ,

fundatorem habere gloriatur) ante San&iffi-

quantum me Romualditerretafpectus. Ante

mum Sacramentum fermonem faciens, in

ejus quippe vultum neque, quid dicam , fcio,

ä

unico tantum fermonetriginta juvenes licen-

neque quibus me defendere valeam invenio.

tiolos & diffolutos convertit; notatque hi-

XXV. Quidam Francifcanus

interroga

demin -

vita S,

ftoria, converfiones iftas non facundice do-

tus, cur ipfius conciones, licet facundiífimze,

Bernardi«

XLI. C, 60

&rinz & talenti fui; fed potius magnae sefti-

noneandem efficaciam haberent, ac S. Ber- ni.

mationis, inquaipfum obfan&am ejus vitam

nardini conciones ? refpondit, fe comparari

habebant , efficacia effe&tas fuiffe;. multi, qui

polfe carboni calido , fed non ignito, S. Ber-

eo ad ipfum audiendum accefferant, ut eüm

nardinum vero ignito carboni fimilem effe

deriderent,videntes homiaem laicum de ma-

ob vitze fenctitatem ;;" ünde mirum videri

teriis facris & fpiritualibus fermocinantem ;

non debere, fi non perinde fuze, ac S. Ber-

fermonis ejus efficacia capti,converfi fuerunt.

nardini .conciones accenderent.

N

| He&or*.

.XVIII. Convallo Rege piilfimo in Scotia

XXVI. Dum Ludovicus Granatenfis no&u P. Jo.Rho

Boet.Hi

Scot. 1. 9.

'regnante, religio Chriftiana mirandum in mo-

acriter in fe flagellis animadvertit, duo lafci- l7- c. 5.

: 22.

dum floruit, adeo ut S. Columbanus de in-

vi adolefcentes, qui cafu prope ipfius cubicu-

duftria exHibernia eo fe contulerit , ut de in-

lum przeterierant, adeo immutati fünt, ut &

colarum fan&itate gaudere poffet , cumque

a meditato fcelere abftinuerint, & fequenti

inde reverfus interrogaretur, quzenam ibi vi-

die ad confeífionem ei faciendam accurrerint.

diffet miracula, refpondit : vidi unum inftar

. XXVII. Quidamlatro a S. Abbate ad mo- Spec. ex

omnium, Regem videlicet Convallum , qui

nafterium perdut&tus, cum ei a Fratre quo- dift.g. ex

in mediis deliciis & peccatorum incitamentis

dam omnia neceffaria liberaliter fuppedita- 49

Z;

cum monachis & Epiícopis de fan&timonia

rentur,ipfevero poftea coram eo panem in

,

contendit, qua de caufa fuis ita eftreverendus,

terra & aquam fume;et, adeo tanto exemplo

ut ipfi nec aliis injurii, nec de Rege hifcere

permotus eft, ut ad pedes Abbatis fe proftra-

finiftri quippiam audeant.

verit, & in poenitentiis poftea fufceptis alios

Manfi difc

XIX. Celebre eftillud Ebbase AbbatiíTze fa-

.nþ e

omnes fuperaverit.

cinus, quze ne periclitantem per inimicorum

XXVIIL [oannis Mendozze fervus Ma- Hift. Soc,

ä

incurfiones caftitatem contaminaret, labia

hometanze fuperftitionis , cum nullis pro- P-?- ^ 1.

fibi praefcidit; cujus generofi facinoris exem-

miífis ad fidem Catholicam perduci potuif- '*'^

; Anndd

po

plum .csterz moniales confectantes, pal-

fet, folo exemplo Domini fui Societatem

; (ap!

mam fibi acquifivere martyrii, fimulque illi-

Jefu ineuntis permotus convertit fefe.

Àn.1

ío)

-n'

5

baþum virginitatis lilium cuftodiere.

EÍiITJ

XXIX.

m

78

-X

Bibliothecm Manuaiis Concionatorie

J

Bartoli

VII. In Brafilia quidamenoftris éSuperio- Ibid.!. rt.

Afize t. z.

XXIX. Amn. 1552.in [olo przecipua civi-

6.

tat Morotize, quae eft Infularum una , quze

read peccatorem quendam ad converten- "7

.8.

p

Moro nomine comprehenduntur, magnam

dum miffus, domiillius aliquando hominem

f

firagem fides paffa eft. . llli enim cives a S.

redeuntem operitur ; fed dum orditur recta

jl

Francilco Xaverio converfi, qui fua manu

monere ; nelius , refpondetaiter, vas iftud !or«

p

eorum viginti quinque millia baptizavit ; &

didum purgares, fi aquam, cujus nihil eft do-

a P. Joanne Beira folicite exculti , fübornan-

mi, aíferres.

Quod cum utrumque is ftatim

tibus Saracenis everfi funt. Cum enim in ea

magna cum alacritate feciffet ,a ionte cum a-

urbe Magiftrataum unus palam fidem abne-

qua rediens hominem adeo immutatum inve-

gaíffet, eodem die omnes incole funt ejus

nit,utin lacrymas folutus , omnem dein vi-

exemplum fecuti : ita ut, ubi mane eranttri-

tam füam puerorum

| Brafiliorum minifterio

P

ientin ,

ginta millia Chriftianorum , vefperi ne unus

dedicarit.

apoput.o

quidem fupereffet.

VIII. Conimbricze cum noftri in millo pre-

I*id.L.3.

Ing. ll L Pl

Eas vires exemplum in

n. 83.

2p0pht' 4' (e(

majoribus habet.

tio effent, vererenturqueA cademici ad Patres

noftros accedere, jufit P. Simon Rodericius

$i,

^5. VI.

Emanuelem Godinum, nuper in Societa-

;ïc

tem acceptum , cultu, ornatuque. difcipuli

i

EXEMPLA DOMESTICP;.

fà

Platus l.r.

extra Societatem ad tempus effe , fuo ut

aV

I. Q Ignatius exleCtione vifæ Chrifti ac San-

exemplo reliquam juventutem ad confeffio-

C- 26:

Gorum, atque adeo prseclaris eorum

nem alliceret, eoque cultu annum fere tranfe-

pr

fo

exemplis commotus , atque ad meliorem vi-

git, Simonis haud irrito voto.

Ibid. l. 7.

tam converíus eft. Ipfe vero usque adeo mo-

IX. Compluti. cum anno 1547. B. Villa-

n- 84'

fiid,

nova & Socii morbo affe&i ex mifericordia

Lanciz.

res fuos ad perfe&am regulam morum com-

opufc. 2.

pofuit, ut P. Ludovicus Confalvus faffus fit,

in D. Ortiziizedibus decamberent, & iis fa-

e

n. 322.

Íe nullo tempore lectionis vel orationis tan-

K

muli juffu Domini infervirent, hiadeo exem-

topere ad amorem Dei incitari , quam eo

plo vitze & colloquiis eorum fpiritualibus ac-

Dii

tempore, quo S. Ignatium afpexiffet.

cenfi funt, ut duo Societatem ingreffi fint,

ti

"Turfelin.

a

Vit. l. 6. CO ?

Il. S. Francifcus Xaverius in converten-

alii duo quoscunque reditus fuos Societati

ult,

dis Ethnicis potiffimum vitze fan&itate & ex-

tradiderunt.

äpti&a Ibid. l. t 1.

emplo utebatur; binc & ad idem opus focios

X. Venetiisanno 1r551:. Joannes B

lectiffimos primarios praeficiebat , authorita-

Elianus adolefcens Hebraeus ductus ad

P.An-"*

&

tem fequens Apoftolorum , qui, cum audif-

dream Frufium , tum hujus, tum aliorum fo-

Cnrtins

fent, recepiffe Samariam verbum Dei , mi-

ciorum , & unius maxime pedes aliorum la-

105-6: 14' de

ferunt ad eos Patrem & Joannem Apoftolo-

vantisexeimplo & pietate permotus , Baptií-

tà

/

rum Principes.Quocirca cenfebat ad Apofto-

mum fufcipi petiit.

Jlbid. L a;

Q

lorum munus deligendos viros egregia diu-

. XI. Ronte , cum hzereticus adolefcen

: 3.

V

que fpectata fide, virtute, conftautia, & fan-

in carcerem inclufusa nullis Theologis ad *

b

Cütate. Etin dominicsze vineze operariis pru-

frugem reduci poffet , tandemS. Ignatio tra-

(t

dentiam magis ac fan&titatem , quam fcien-

ditus, &abhoc in domum receptus eft , ubi

Diewosim

,.0r,]t

;

D

tiam. doctrinamque expetebat. . Dicebat

blande aliquamdiu tractatus, paulo poft ul-

&

etiam , quod boni virtus non pariat, humanas

tro haerefin abjuravit, catholicam fidem pro-

H

artes haud quaquam parituras fine virtute.

feffus eft.Rogatus dein,cur, qui antenulli ter-

fi

Rodriq. P.

. 1l.. S. Francifcus Borgiasjutfus eft a Rege

rori ceffiffet, Patrum fermone flecti fe paffus

ü

9. tr. I.

etiamimparatus Cathedram afcendere,dicen-

fit , refpondit, feita tecum ratiocinatum fuifle,

4l

vital.2.

C, I7*

te, fuflicere,fi nec verbum dicat, fed folo fuo

fieri haud quaquam poffe, ut a tam integra,

ü

exemplo concionetur.

innocentique vita , commodisque moribus,

Lanciz.

IV. S. Petrus Faber verba dividebat in ver-

tantaque animorum conjuncCtione & pace,

opufc.53-ba verborum, verba co

gitationum , & verba

vera ac germana. fides abeffet.

Qualia au-

n. 384»

faCtorum, ac per lizec exempla intelligebat,

tem fuerintexempla, quze viderat, explicat

bil

quae czeteris multo effent efficaciora ad per-

Author his verbis: Eranttum domi preeter

fuadendum.

fex profeffos , duodecim fere alii , quife nuper

('f?fnens

Maff. 1.14.

Illzl]

V. Cum anno 1551. Joannes Fernandius

cum focietate conjunxerant, & fuum quis-

ffüm

hift.Ind.. Amanguzii ad populum diceret, & praeteriens

que munus curabatalacriter.Flagrabant apud

ï

. Japon iputuminosillius projiceret , ipfeque

eos ftudia Chrifti: Summa eratin obtemperan-

line omni motu, verboque addito, linteum

do voluntas;ingens alacritas in obfequiis , mi-

Süï "in

extraheret , faciemque abftergens concionari

rusin convictu candor animi, fimplices mo-

i.f

«

pergeret, adeo quidam Ethnicus id fpe&ans

res., compofiti ad modeftiam vultus, probi-

p

hoc exemplo mutatus eit, ut poft concio-

tatis indices, & cultusinterioris, fpectaculum

&

nem ad Fernandium accurrerit , & in fidein-

fuperis hominibusque jucundum. Nulla nifi

ftructus omniqm primus Amanguzii fit bapti-

virtutis aemulatio , nulla vox querelarum. Mu-

d

Zatus.

tuisofficiiscertabantomnes , honoreinvicem

Vl. Panormi Mahometanus nobilis Colle-

l

pravenientes. .Solaerat de humilitate con-

EW:

1.13.c.21-gio donatus, polít trienii adhortationes, &

tentio, pacis genitrix & concordiee: Qui cum

vll

48 Qe

effentex tanta morum, nationum,azetatum va-

Qs

H

preces, tandem nulla remagis, quam affiduis

Inh

uY

fociorum exemplisad catholicam fidem am-

rietate permixti,interfe tamep velut unum cor

[

plectendam adduétus eft.

t,

b

pus & unus fpiritgs gïon,cordiiïïme vivebar

d

J

ut

L4

Titulus LIV.

Exenplum,

183

" Ibïd!, lt

Mi

ut non tata. hominum in terris degentium,

X. Duo Reguli extra Sinarum fines po- P. Martin.

1

quam Ángelorum ccetus in humanis cordi-

fiti, cum de Regnifui limitibus jam diu con- * 3

bus viderentur. Nulla virtutis difciplina prae-

tenderent, ftatuerunt in Sinas ire, & Changi

ftantior illorum vel coafuetudine, vel exem-

zequiifimi apud Sinas eguli judicio ftare. At

plo, aptis etiam ad permutandos perditos, &

ubi Sinas ingrefli, vident ; unum alteri agrum

conferendum ultro cedere, in via honoris

prcfligatos mores.

cauía cedere, certare officiis , amiffa a nemine

;;

$. VII,

humo tolli , in palatio prazefeCtos fe amice

EXEMPLA PROFANA.

comple&i ; erubefcentes , nec ultra progrefli,

ajebant , fe hoc exemplo doceri ; quid fieri ex-

Lirzus in 1.

A

relius Imperator philofophica ftudia

apopht. S,

3

reducere volens,poítquam primus ipfe

pediret, &qjam ipfi interfe cedere certabant.

N

t $g,

ng. k r.

Paleftram iugreffus eft ,

apopht,

mox ompes ad fui

$. VIII.

N

^' fequelam peliexit.

Il. Ludovicus II. Francize Rex , quia fi-

lium ob valetudinem affli&tam nolebat literis

SIMILITUDINES,

l

h

imbui, effzcit, ut paffim omnes Nobiles, lite-

T

Qualitas.

rascontemnerent, quas tamen cum fumma

Iulïus Fa-

aviditate reaffümpferunt , ubi Francifcum

L. G

cut Phtygio pretiofam auri telam con-

tius c. 2r.

Primumtantopereliteras amare,literatosque

cidit,utopus inde pulcherrimum effi-

Ts

fovere confpexerunt.

S

ciat: ita Deus fuos Sanctos diffecari velut

L

Tbid.

IIl. Cum magnus Alexander collo non

pretiofiffimas telas permifit,ut indenobis pul- -

nihil obtorto effet, usque adeo Aulici imitari

cherrimum Exemplorum opus relinqueret.

eum ftuduerunt, ut amicus Regis non crede-

IIl. Sicut in foro plurimi opifices con- Platusl.r,

retur,

i colum non obtorqueret.

veniunt, quorum unus panes, alter olera , €- 26-

Ibid.

IV

1

thiopes , tefte Ifidoro: Siculo, tan-

tertius veftes vendit; ita in orbe nemo o-

l

tis Reges fuos amoribus profecuti funt, ut

mnes virtutes habet,ut, quodipfi deeft, ab alio-

ad eoruni im:tationem vivere, veftiri, come-

rum exemplis mutuetur.

dere, bibere, loqui ,incedere, acquiefcere,imo

HIL. Sicat pi&ores , cum imaginem depin-

s. Baäl.ïa

il

epift, ad-

m

& oculum unum effodere , fi Rex Monoculus

gunt ab alia imagine, identidem ad exem-

Gregor.

eífet, folerent.

plaria refpiciunt ; ita, qui fe omnibus virtu-

Curtius

V. Alexander Macedo interiorem Perfi-

tibus perfe&tum efficere cupit, elaborare de-

l. 5 6. 14- dem penetraturus, cum ad viam nivibus obfi-

bet, ut quafi ad fimulachra motu & actione

tam, geluqueconftrictam perveniffet, ab ea-

pradita ad vitas Sgn'&Orum affidüo oculos

que ineunda íatigatum militem abhorrere

convertat.

bid« L 3!

L

videret, ex equo defcendit, primusque dola-

IV. Sicut qui fe comunt, continuo fpecu- Plutarch.

bra fibi viam fecit, ficque effecit, ut & mili-

la afpiciuat ; ita qui negotium feliciter & n moral.

tes prompte fequerentur.

;i

Pacatusin

preclare gerere cupit, laudat

orum virovruxln :

VI. Theodofius Imp. cum in menfa fru-

exempla fibi proponant.

än. "Or. lt.

galitati praecipue ftuderet, effecit, utin omnes

V. Sicut Zeuxis picturus

]unonem , quin- Laägïus

nobilium Romanorum menías eadem-fruga-

que Virgines pulcherrimas accepit, ex qui- ia Pol.

. litas penetraret,ubideeo Pacatus his verbis

bus quod pulcherrimum erat, infuam imagi-

teltatur : Tu» Imperator, epule locorum

nem tranítulit ; ita e plurimis optimi ad

ac temporum fructibus infiruuntur? hinccer-

exemplum vitze proponendi ; & ex iis , quod

tatim in omnes luxuriv pudor inolevit, &

optimum »ftad imitationem affumendum eft.

quiefcentibus legum minis, fubiit quando-

VI. Sicut columbz una vifa avolante fe- Staplet.to

que privatim fua poenitentia. Sic eftenim.fic

quuntur omnes: pullus in armento equorum g. inDom.

eft, exafperat homines im

exiliens,fecum omne armentum rapit : arie- 20 poft

perata correctio ,

tem grex omnis fequitur: fic inter homines

ent.

blandiífime jubetur exemplo.

Clermens

VII. Zeno Stoicus dicere folebat, malle fe

fieri folet, utpote animal fociale, & ad morum

Áiex.l. 2.unum Indum videre

communicationem proclive.

] Stcom,

; qui fe fponte flammis

VII. Sicut medicus ; ut infirmo medici- S. Ambr,

abfumat, quam omnes de patientia audire &

difcere probationes.

nam przefcriptam minus infipidam ingratam- fer- 59.

que effe demonttret, ipfe prius eam deguftat,

S ücinsin

ViII. Carolus Quintus Imperator cum ad

utad fimile exemplum 2eger prompte me-

ffo-a:. f,

Albim fluvium cum fuo exercitu veniffet,

dicinam abforbeat ; ita Salvator ; quando

| 4e4-

primus inauratis armis confpicius , generofo

medicinam jejunii profcripfit, ipfe fibi pri-

equo trajecit, quo exemplo permoti milites

mus, utbonus humani generis Medicus po-

mox &ipfi peditibus a tergo equorum infi-

culum, quod segro daturus erat, guftat, ut

dentibus fluvium ingreffi , eoque fuperato

peritiam artis fuze ante in'feipfo demonttra-

infignem vi&toriam retulerunt.

ret, & experimentum zeger accipiens, fecurus

JEneas

IX. Alphonfaüs Rex Aragonum, cum mo-

fit de poculo, fecurjor de falute.

Silvius de

dickis

neretur,ut habitu plebejo, quo utebatur, re-

Alph.

je&o, regaliuteretur, malo, refpondit, mori-

'Nec'eljita:.

bus & authoritate meos excellere, quam dia-

,

addif-

demate & purpura.

VIII. Sicut iis, qui Mathematicam

cunt,

Bibliothece AManualis Concionaiorie

184

V

Villan. .. cunt, fi nonnunquaäï Theoricam non fatisin-

XVIIL. Sicut columbarii , ut alioruta co- Anonym.

D

Conc. 2

telligunt, illis in pra&ica praefigurantur an-

lumbas capiant, unam vel alteram ballamo

potl

Dom. 3.

tus.

Quadr.

guli,circuli, velaliz figurae, uttanto magis

inungunt; ita Chriftus animas Apoítolorum

ipfisimprimantur, &intelligibiliores reddan-

inunxit virtutum balfamo , ut alii fideles hoc

E

tur ; eodem modo, inquit fan&tus Thomas

odore attracti cum iisdenx in coelum per-

ducerentur.

S, Aug.de Xl

Villan. Deus nofter in Evangelio Theoriam

Limi

j

nos docet perfectionis, quam ut melius aífe-

XIX. Sicut coeli licet taceant, folo faoS.Chryf.

(hr

&

qui, nobisque comparare valeamus, eandem

afpe&u homines ad laudem Dei invitant, hom. 3. in

maxime cum no&tu ftellis illu(tres apparent;

jen,

Jid

quoque nobis demonítrat , prout pracice

aol

exercita efta Santtis ; ut, qui virtutum for-

ita & homines perfé&i & virtutum ftellis con-

N

mam nonintelligit, videndo fciat.quantum in

fpicui, Deum etiam filentes laud

ari faciunt.

XX. Sicut Heliotropium ad moturfrfolis , A!phon-

uä igge-h

£

fe nobis , & in czeteris Chriftianis congrega-

us Arag.

foit

tionibus, vita unius viri fan&i infpecta, aliis

ita populares ad mores Principis effor

mantur,

Rex.

$. Crics

proficiat , experieritia demonftrat.

& vertuntur.

d

Plinius

btf

junior]1.2.

IX. Sicutin corporibus, fic in imperio

XXI. Sicut ex fanitatecapiUs anitas deri- Beyrlink.

d

ep. 62.

graviffimus eft morbus, qui a capite defcen-

vatur.in membra: ex lucefolis toti orbi com- the.2. in

dit , nec aliunde fere tanta pernicies venire

municatur lumen ; ita a Principe bonitas in Fefto Natz

am

fà

membris politicis, quanta ab2egris capitibus,

populum defcendit.

& moderatoribus flagiticfis, folet. Felices er-

g

go respublicee, quarum fana funt capita. At

Glofrint. |

Exemplum malum. |

vsee ilis , quae gubernatores habent fecun-

IPetr. 62 p]e

dum animam infirmos.

XXII. Sicut folis defectus magnam morta- Läng. in.

u

S. Chryf.

X. Sicut vize ingreffus affertlaborem , ma-

lium perniciem trahit ;ita regentis error mag- Polianth.

fi

in Pf. xr.

gis autem , quando fuerit folus viator, & nul-

nam gignit in fübditis perturbationem.

j

lum habet vize comitem, ita etiam hic: non

XXIII. Sicut typo librario uno apud Ty- Granat. in

at

parva enim res eft fratrum focietas & adhor-

pographos vitiato omnes poftea reliqui libri loc. corm,

lo

inde impreffi vitiati prodeunt; ita unius Prin- "

V. 24.

Hebr. 1o. tatio; & ideo dicit etiam Paulus : Confideran-

$.Cy- if

tes vosmetip[or ad grovocationem charitatis €$

cipis /offendiculum ; totius pppuli fit vitium.

fOü( de*s (

bonorum operum.

/

Bibya. ü

S Athan.

$. IX.

q*- [ 20.

XI. Sicut, fi quis oleo aliquem fuis mani-

E

bus uncturus , oleum non habeat, quomodo

eti

impertiverit aliis , quod ipfe non habst ? ad

MOTIV A.

|

S.Prolper Et

eundem modum deiis, qui docent alios , fen-

$

LL indt]g

tiendum.

L ( )uia exenpla conducunt ad glo'rifïcmz- Matth, 5,

yit. COR

jer

ex dum Dewn, voti Chriftus indicavit , v. 16.

tenjl

dum dixit : Sic luceat lux veftra coram homi-

&

Utilitas.

Y

nibus, ut videant opera veftra bona, & glorifi-

fe

Auth;

XIL Sicut medulla, quamdiu in arbore

cent Patrem veftrum, qui in coelis eft. .

operis im-

fuerit fana, femper floret; cum autem co-

I1I. Quia efficaciffimum inflrumentum [unt. ad

perf.ho.1.

mefta fuerit, tota paulatim magnitudo ficca-

lucrandum groximum : nam , ut Seneca recte

tur, fic & quamdiu funt fideles, ttat ifte mun-

dixit, longum iter per praecepta, breve & ef-

ficax per exempla.

dus, & cumSan&ideifto mundo deficieqt ,ca-

furus eft mundus.

lII. Quia conducunt a

d humiltandosr Nno: : fic $. Hierin

S. Cimac.

XIIIL. Sicut pauperes, cum thefauros r

i

S. Antonius a S. Paulorevertens dixit: Heu yitS.

l

gr. 26.

gios afpiciunt , fuam paupertatem magis

me miferum peccatorem , quinon nifi umbra Paul.

fum monachi , & falfo religiofi nomineErem:

agnofcunt , ita etiam Patrum egregias virtu-

tes relegens, amplius fe humiliat.

glorior.

Vidi Eliam , vidi joannem Ba-

Stuplet.to

XIV. Sicut infirmzearbores, quze fe in al-

ptiftam in deferto, cum vidi Paulum in

9.inDom

Paradifo.

20. po

' tum erigere nequeunt, ut vitis,hedera & fimi-

Pent.

les alias arboresapprehendunt, carumque ne-

IV. Quia ad imizationem preclarorum fa&io- Hebr. 134

f

xibus in fublime fe extollunt ; ita homines

rum provocant: hincS. Paulus Hebrzeos hor- V* ?

)l

imperfedi exemplis perfectorum ad per-

tatür: mementote praepofitorum veftrorum,

fe&tionem excitantur.

qui vobis locuti funt verbum Dei , quorum

p

Platusl.r.

XV. Sicut fi plures fimul currant, tum

intuentes exitum converfationis , imitamini

€. 26.

fidem. Etconfirmans id ipfum S. Gregorius

maxime fuam quisque tarditatem deprehen-

dit; ita & religiofus quisque nunquam magis

in illad : Illuminans tu mirabiliter a montibus pf »; v *

|

cognofcet, quam parum profecerit , quam fi

xternis, ait: Ex seternis montibus Deus;s.

ad alios ante fe currentes attendat.

nos illuminat, quia per admirandam vitam

S. Clim.

XVI. Sicut pauperes ,

cum thefauros

Patrum przecedentium radio nos fuze clarita-

ia Ti

gr. 26.

regios afpiciunt , iuam paupertatem amplius

tis illuítrat.

Y

cognofcunt; ita & magnificas Patrum virtu-

$

V. Quia roborant in. adverfit : cum idem , Greg. 1.

tes unusquisque rele

quodammodo .dicant , quod olim conti-27. mor.

lius humiliat.

gens, mentem fuam am-

r

nentia S. Auguflino dixit: potuerunt ifti & €.5-

S. Clim.

XVIL Sicut equus etiam pigerrimus ab

iftze , & tu uon poteris ? Vere enim non

—— — R— —— — —— B0

1. 6.

aliorum celeri curfu ad fequendum excitatur;

difficile zeftimatur ,. quod jam factum con-

ita & homo acediofus ad currendum in via

fpicitur.

r

Domini aliorum exemplo incitatur.

; VI. Quia

Titulus LIV.

Exemplam.

785

o Anonym.

VL Quia confolantur in tribulationibur : cum

$. XL

l)

m

enim folamen fit miferis, focios habere, non

poteft non magnum haurire folatium tribula-

LOC

ASCETICA

ïx.

tus, fi Chrifti, & aliorum San

R

&'orum exempþ

ob oculos portat.

mprimis noffe debet Aíceta, cur Super-iof&: Hugo Car

s. vgïug.de

jmit

. VII. Quia funt occafio , Santios fuame hono-

pracipue bono exemplo. prelucere debeant : ni- din. iu Pf.

hOS'Chry[

t ,ho

Chrift

randi: fumma namque religio eft imitari,

mirum quia ipfi funt czeli refpectu fubditorum, 192*

!

€

t

quod colimus, tefte $. Auguttino. Etjuxta S.

quia ficut motus coeli eft regula omnium imno-

!

ll

]ldephonfum non tantum illis prodeit noftra

tuum inferiorum, ita opera Praelatorum de-

t

laudatio, quantum nobis eorum imitatio.

bent effe regula fubditorum.

.Sed dicitur-

Jerem. 4. Jpexit color, €9 non erat lux in eis.

.S ;Mþþon.

S. Laur.

VIIL Quia Chriflus fuo exemplo commendavit :

ts

ahg,

Juft inFe-

haec enim potiffima Incarnationis Verbi caufa

Unde fit, tefte S. Fulgentio, ut, qui funt in fze- s. Fülg.

ll B

Q

fto Exalt.

culi culmine conftituti, aut fecum plurimos ep. 6.

S, Crucis.

fuit, ait S. Laurentius Juftinianus, quatenus

perdant, aut fecum multos in via falutis ac-

per affumptum hominem documenta falu-

Ib

berrima (quod Magiftri & Doctoris munus

quirant. Quare S. Gregorius ait: Sit ReGtor s Greg.

* U. 0. in

operatione praecipuus, ut vitze viam fubditis p. a. paft.

C

. eft) tribueret Deus, quibus peccator homo

amiffa recuperaret dona, deformatam refor-

vivendo denunciet, & grex, qui paftoris vocem €. 3

maret imaginem, & coeleftem, a qua elon-

moresque fequitur, per exempla melius, quam

per verba gradiatur.

Ex virtuofa quippe vi-

gaverat multum, remearet ad patriam.

ta, acinformationefuperiorumin tantum de-

Gloffinr. IX. Quia conducunt ad comvincendor infideles,

pendetprofecus, & falus inferiorum, ut per

l- Läng. il

Petr. c.2- plerumque enim contingit, ut Pagani, qui vi-

Jeremiam Dominus proteftetur ; Quoniam

lg.Polianth.

tuperabant fidem Chriftianorum, poftea con-

fiulte egeruzt — paflorer , propterea omnis. grex

fiderantes bonam eorum converíationem,

eorum difipatus efl. — -t confirmans id ipfum

'y-Granat. It

Chriftum laudare incipiant. Hinc S. Petrus

S.Hieronymus, inte, inquit, omnium ocu- S.Hiero.

briloc. com,

ait: Utin eo, quod detreGZant de malefattoribus, ex

li diriguntur, domus tua & converfatio quafi adHeliod.

([]* '377'.

bonis operibus vos confiderantes glorificent Deum

in fpecula conftituta, magiítra eft publicze

l

s. Chry- -

in die vifitationis. 1mo, ut S. Chryfoftomus ait,

difciplinze; quidquid feceris, id fibi omnes fa-

o

eo,

convincunt magis opera virtutis, quam mira.

Babyla.

ciendum putant.

cula; cujus mox rationem reddit, dicens:

S. Lauf.

H»ec namque ficte fieri poffunt, vel fi vere,

II. Noffe debet , ad quem finem exempla diri-

|

gantur: id quod S. Laurentius Juftinianus in-

uft. c.13.

etiam àb improbis per gratiam gratis datam.

dicavit, virtutes Sanctorum , in literis anota-

de inftit.

- S.Profper Et confentiens S. Profper: Plus, inquit, fide-

Praelat.,

]. 1. 17.de

les Catholicos bonis exemplis, quam lucu-

tze, funt tanquam luminaria in opaca no&is

n. &Aatm 50

vit. con-

caligine viatoribus expofita, quo fine offenfio-

ït., 516

templ,

lentis verbis folere proficere, eamque effe

1l

fammam perfe&amque do&rinam , quam con-

ne pergere, & ad quem fuze peregrinationis

j

finem, intentionem fuam fi(tere debeant. Hinc

verfatio fpiritualis oftenderit, nunquam inanis

"

Thomas Kemp. Non vales tu, inquit, omnes Thom.

fermo ja&taverit.

al

pofteros ditare, nec cuncta damna przecavere, Kemp.

ftude potius poft te relinquere exemplum vir- C9nc- 18

5: X.

tutis, quam fufficientiam terrenis cenfus.

l-

IIl. Noffe debet virtuzer exemplorum: quam Pacatug

4MEDIA.N

recte indicavit , qui dixit: Exafperat homines in Pane-

K $. Bietin

&l vi$,

imperata correctio , blandiffime docetur ex-

ä'h;.odoüi

LA

mor Dei: fic enim incitabimur, ut per

emplo.

13 Pal

bona exempla nos veros effefilios Dei

ob

oftendere ftudeamus , ficque glorificemus Pa-

IV. Noffe debet, etiam prava exempla in n0- Satvian.1,

Sg-

trem noftrum , qui in coelis eft.

firam . utilitatem efle convertenda : Hinc Maria x deprov.

!

IL. Zdmor communitatis, cui adfcripti fumus:

Moyfis foror fupplicio afficitur, ut Aaron con- S- Cy»r.

fufione mutetur, inquit Salvianus; hzec enim

e fingul.

D-Hebt 13

fic enim non modicos flimulos ad vitam exem-

larem fentiemus, utpote fcientes, toti com-

eft femper incredulitas humanse duritize, ut

r

non folum audiendo, fed etiam videndo non

u

munitati adfcribi, quidquid ab uno membro

patratur.

credat, alios interiiffe, nifi & fe ipfam v

kiderit

Iff

interire.

|hl

IIL. Zimor [zu Zelur proximi : hic enim ve-

ü$

hementer impellet ad bona exempla, velut

V; Noffe debet, quod þrudenteri Caffiodorus Caffiod. 1.

USP 75.v:

primarium converfionis alienze inftrumentum

*

monuit dicens: JVon aliena exempla perquiras : 9- var. ep.

n

J

arripienda.

IMMemor eflo, qua feceris, €9 non indiges admo-9

l

nerí.

n

IV. Zmor ordinatus noftri ipforum: fic enim

H

$. ad Tit. (tudiofe obfervare conabimur, quod S. Paulus

V. 7.

monet: [n omnibus przebe teipfum exemplum

V1. Noffe debet & obfervare do&rinam Caf- Caff. 1, 4.

fiani dicentis: Zxermpla tibi [unt imitationir ac c. 39.

(s 6

bonorum operum, in doctrina, verbum fa-

vite perfe&a in Congregatione commorantis, a

6-1 27 mOfo

crum, irreprehenfibile, utis, qui ex adver-

fo eft, vereatur, nihil habens dicere de no-

gaucis, imo ab wno vel duobur ; nom a plu-

&

ribus expetenda,

Cui confentit S. Bernar- S. Bern,

0n

bis,

dus, dum ait: Elige tu ipfe tibi homi-ad FF. de

J

|

nem confilio meo, cujus vitee exemplar monte

fic cordi tuo infederit,

reverentia in- ""

— R. P. Lolm. Bill, Man, Tom. T.

Ggggg .

h2efe-

J

286

Bilzliothgcæ- AManualis | Concionatorim

n

hzefer't, ut, quoties ejus recordatus fueris, ad

di: Habent enim morescoloresfuos, habent

o

reverentiam cogitati affurgas, & teipfum Or-

& odores ; & odoremin fama, colorem in con-

di

d:nes ac componas ,.ac fi przefens fit, in affe-

fcientia: Colorenr operi dat ejus bonitas, &

&um mutuae charitatis emendet in te omnia

cordis intentio : odorem modeftia & virtutis

emendanca, & tamen nullum patiatur dam-

exemplum.

2. Quam efficax fic hic odor ad

jpile

li

num fecreti fui folitudo tua. Hic praefens ti-

E n I0

bi adfit, quandocunque volueris: occurrat

trahendas animas; id quod authoritate SS.

Petrus

Patrum & exem

plis fupra allvatis probari po-

9

r

fzepe & cum nolueris.

Increpationes ejus

teft.

t

Bicfenf. " defcribe tibi.

Sic Petrus Blefenfis de feipfo

jn inve-

II. Ex occafione thematis: vor eflis lux mun- wstth.ae,

il

€t:va ad-

teftatur: Diu aretroactis temporibus aliquem

verfus

tui Ordinis (Cittercienfis) virum fenper me-

di: poteft oftendi, quomodo quilibet fuperior v. 15.

Yi

obtra&. cum habui, mex converfationis teftem, mei-

refpectu fubditorum fuorum debeat effe lux,

& tria officia feu affe&us lucis producere.

qu

que corporis & animoe Angelum & Cuftodem.

yi

. Unum tamen elegi, & praeelegimihi dilectum

Nempe t. purgare: exiccando lutum & fzeces

peccatorum, ita tamen utipfe, dum purgat,

lu

Dei & bominibus, quem judicio meo longe

non maculetur.

2. llluminare , docendo ea,

ée

differentius multis quzedam praeeminentia

probatiihimae illuftrat religionis &c. Ipfe pro-

qua ad vitam honefte & pie traducendam funt

ài

neceffaria. 3. Calefacere: bonis exemplis ad

$

cul cubio Dei eft, Canonicee inftitutionis fere-

i

nillimus 2emulator, fuze carnis crudeli(fimus

amorem Dei & proximi accendendo; id quod

particularibus cafibus ampl

ius explicandum

p

adverfarius &c. Memoriam ejus pofui tan-

eyrit,.

quam figaaculum fuper cor meum, cujus hu-

m litatem, maturitatem, prudentiam, conítan-

III. Exoccafione thematis ': Pracedam vos in Makth. 5,

f

j

tiam, & ,ut includam multa paucis, incompa-

Galilzam : Poteít 1. oftendi neceífitas boni v.32.

n

rabilem houeftatem, in interioribus meis jugi

exempli in iis, qui praefunt, eumque in finem

affzrri S, Laurentii Juftianiani fententia dicen-

. Laur.

recordatione circumfero, quantumcunque

aftia. de

$. Bett.

permittit converfatio fzecularis, ad éxemplar

tis Debet prius dominari fibi, qui caufze con-

Chrifti

spüd

q

illius, quafi ad figilli fpiritualis imaginem me

fituendus eft.Judex alienz. Ridiculum eft

agones c,

N f

configno.

alpicere foris in cathedra refidentern,

&intus 12. $. 5.

€l

Pien.l 4 i

VIL Noffe debet, quod, fzcet unum v&lut JDu-

in paffionum fcetoribus fepultum. 2.Quomo-

p

do debeat practice praecedere dum in vitiorum

[

cerà €8 Magiflrum Syiritualirvig fequi debeat, non

Cafl.ls. famem omittat a pluribus interdum ex . occafione

fuga; tum in virtutum Chriftiano competen-

r

tium exercitio; hoc enim eft in Galilzeam, id

o

$4 — fru&um [yiritualezm capere; nam , ut bene Caf-

fianus monet vetus eft beati Antonii admira-

eft, transmigrationem, praecedere.

3

bilisque fententia, monachum fpiritualia mel-

IV. Ex occafione thematis : Zmitatorer mei Phil, 3. v.

(

ut

1

la condere cupientem, velutapem prudentiffi-

eflote, ficut ? ego Chrifli : poteftoftendi 1. Quo- 17-

imnam, debere unamquamque virtutem ab his,

modo debeamus depingere & imitari Santtos,

m!

qui eam fam:liarius poffident, deflorare, & in

Ícilicet animam noftram pro tabula ufürpando,

fui pectoris vas recondere.

Cunétas nam-

procoloribus virtutes, pro penicillo a&uale

m

que fi ab uno volumus mutuari, aut difficile,

exercitium , & oculos femper ad Prototypon

convertendo.

L.

autcerte nunquam idonea ad imitandum no-

2. Cur omnem diligentiam in

l

c.25. bis exempla poteruntreperiri.

Hinc & Tho-

tali imitatione adhibere debeamus, nempe

&

LJ

s'

?

.imas Kempenfis monet: Ubique profe&um

quia, at S. ldephonfus dixit, non tantum illis

Wt

tuum capias,ut. fibonavideas, vel audias, ad

prodeft noftra làudatio, quani nobis iftorum

Qu

imitandum accendaris. —Si quid autem re-

imitatio; nam prodeft ad humiliationem, in-

b

prehenfibile confideraveris, cave, ne idem fa-

firüctionem, roborationem, confolationem,

&

cias; autfiali

proemiationem ;

u

ftudeas.

quando fecifti, citius gmendare

oftendi poffunt. .

quae ,gm-n.ia facile ex diétis

u

: 1"VIII.N':'.)H'e debet,-—& inculcäre aliis, inSan&ir

&

al

S. Bafil

queyiam frequenter. admiranda e[fe gpotius, quam

JAES $—X

imitanda, adeoque do&rinze S. Bafilii memi-

apud Bei

erl. to.11

- neritdicentis: In qua requisque noftrum fen-

at

in fet*co

*

- ferit fe deficere, in illo affiduo incumbens, tan-

ALII CONCEPTU&

b

Omrium quam ab officina quadam medicinse appofi-

li

San&.

tum fuxe infirmitati medicamentum invenire

Q

poterit. ,

; Qualiia:.

f

K

I. D ede Chriftus Apoftolis dixit: Zos eflis Manfidite |

1

'g.xu

al terrag : vor eflis lux. tundi; fiquidem 2- n. 8.

h

fal priusquam cibos condiat, fapidosque red-

dat, liquefit & confumitur; iteni candela, ut

CONCEPTUS PRJEDIC A-

Á

ü

BILES.

alios in caligine no&is illuminet, prius colli-

que/cit, & deftruitur; tales itaq; omnes eos eífe

t

voluit Chriftus, qui per Evangelii praedicatio-

Cant. 1.

I Ex.occafione thematis Trahe me pofl te;

nem impios ad falutis viarh reducere debent;

V. 4.

in odorem curremus unguentorum tuorum :

falem fcil. & lumen, ut prius jejuniis, vigiliis,

S. Bern.

poteft oftendi, 1. quam merito exempla pof-

peregrinationibus, & eleemoófynis fefe ema-

ä

l7H

fint odori comparari, juxta illud S. Bernar-

S & fpi-

e

cerent ; omniþugque alüs corporali

ritualis

- Witulis LIP. Exenplun.

787

unt

- ritualis mifericordize operibus vacent, quia

ritu ardentis & Zelofi Elize armabatur. Nam

hoc auditores docilesreddit &faciles, utin-

quifolumardet, &fÍtudetinani probitatis exi-

tls

clinentur, & convertantur.

füimationi, Patrisque fpiritaalis titulum af-

u

]I. Acute obfervavit Epifcopus Abulenfis

fe&at, fola vana Spiritus umbra contentus,

$

'Abulenf. -

nunquam is talis erit, ut doceat cum Spiritü

anc.ro. AlphonfusTofítatus, quod Dominus, poftquam

uh.d. verbis fignificaffet Moyfi, quomodo Sanctua-

& veritate, quam profeffio Evangelica poftu-

lat.

*

Ardeat preedicator, ferveat Confeffa-

rium fabricari, & partes ejus fingulas con-

rius, conflagret Dei amore Magilter fpiritua-

ftruere deberet, non fatis putavit, fermone id

lis, & non ftudeat foli cuticulae fuze. curan-

* Matth,æ,

illi expofuife, fed etiam quoddam velut exem-

V15

dze, & carni commode habendae; fcio enim

,

plar, & prototypon ob oculos pofuit, ut coram

quod tunc ex animo, & .Apoftolico. Zelo tra-

b

videret fimulachrum, cujus fpeciem formam-

65

Gabit fummum falutis animarum negotium.

quein San&uario exprimeret. Quandoinftru-

Atquem carnis cura occupatum, impeditum-

xit Moyfen defabricatione Sanctuarii, non fo-

que habet fieri non poteft, ut is ferio, atque, ut

la,

lum dixit]ei de fingulis rebus, quomodo fieri

deberent, fed etiam oftendit ei unam fimilitu-

dgcet, animae &

Spiritus negotia procuret, :

i

Neceffitas.

d

dinem oninium, ut videret fibi Moyfes totum

d

San&uarium ereGum. Sed notandum, quod

. IV. Exempli neceffitatem recte Verbum ]In-

carnatum oftendit, utpote quod licet a pr.mis

i

Moyfi, cum San&uarii conftruendi negotium

perticere juffus effet, fimul didtum fuit: Jufpice

vitzeannis converfionem animarum, praedica-

€$ fac [ecundum exemplar, quod tibi in monte mon-

tionem Évangelii, novzeque legis gratize pro-

mulgatio;em exordiri potuiffet, nihilominus,

"'! Matt 5.

firatumefl.. Exod. 25, 40. Premithaec Abu-

üiv.g,

lenfis, inquiens: Non dixit, quod attenderet

tefteS. Matthzeo: Zxinde cepit Jefus pradica-

Hj

ad verba,quae ab eo audierat,fed ad exemplar.

re, €9 dicere: Panitentiamagtte ; quonam vero

-9. Lt

tempore illud exinde inchoatum fuiffe exifti-

Jufin de ]

S. Bern.

IHI. Mellifuus Doctor fapienter annotavit,

[]*

Chrilt

matis? Poft triginta annorum fpatium , in

apud

uod crebro tribuatur Joanni Baptiítze glorio-

operibus, exemplisque fanctis, nec non he-

1 agonet e,

Nyff in (3 appellatio Przecurforis verbi zeterni.

Ipfe

II2 $5

Phzn.l4.ijeo Pater illius Zacharias exultans gaudio

roicis virtutibus confumptorum; tunc fiqui-

!

€. I

dem fuum Chriftus os aperuit, ut annuncia-

I

pro tanto beneficio, cum illum forte brachiis

ret. Extunc cspit Jefus praedicare, inquit Aufhor, '

conftri&um geftaret, ajebat: Praibis ante fa-

ciem Domini parare viar ejus, Lucae 1. v. 76. &

Author imperfe&i operis, ex quo tenatatus oner. im«

pert.. in e..

l

eft, famen vicit in deferto, avaritiam fprevit

officium Metatoris hofpitiorum fupremi, apud

in monte, vanam gloriam reperculfit fuper * Matth..

apud Principem zeternitatis adminilítrabis.

Templum, ut nobis oftendat.

jl s.

Cum autem hoc officium in eo pofitum effet,

Quod, qui ven-

tri fuo contradicere poteft, qui fzeculi hujus bo-

x I^

utlucem miniftraret, erudiret, doceret; videa-

na contemnit, qui vanam gloriam non de(ide-

2

mus, inquit Bernardusquemadmodum lucem

rat,ille debet Chrifti vicarius fact

)

haec fax praebebat, ut inde intelligamus, quo-

us, juftitiam

praedicare.

:

modo tantundem facere debeant, qui ex vero

& legitimo zelo illuminare debent. //le erat

- V. Regius Pfaltes ait: D.?-b"it' vori fue vocem Pfalm,

virtutis; atvero quzenam eft haec vox virtutis, V.34.

ducerna ardens,. €$ lucens, inquit de illo Joan. 5.

de qua Propheta hic loquitur? naum forte eft

v. 7 . Chriftusipfe, cui przeibat Joannes viam,

utexciperetur in mundo. . Magnum teftimo-

fonoritasvocis? autvero energia in dicendo?

vel denique linguze ad perfuadendum efficacis

i[:ï

num, fratres mei; magnus enim eft, cui perhi-

betur, inquit Serm. de 5. Joanne.

Ingens

facundia? nequaquam, fed auditeid exponen-

elogium, gloriofa praedicatio, infignitiilima

tem S. Bernardinum, dumai: ; Memento voci S. Bern,

)

tuze dare vocem virtutis.

Quid illud, inquis ? ep.20r.a£

commendatio divini Praecurforis.

Et quan-

alduin.

tus ille, qui tantum meruitencomium ; & quo-

Ut opera tua verbis concinant, imo verba ope-

Abbatem,.

mnodo illum vocat cceleftis Magifter ? Erat [u-

peribus, ut cures videlicet prius facere, quam

docere. Quibus verbis Ábbatem quendam

cerna ardens, €8 lucenz, inquit. Primum arfiffe

memorat, deinde luxiífe.

Non ait, lucens, &

inftruit, cujus munus erat, alios gubernare;

& mox fübdit: pulcherrimus ordo eít, & falu-

ardens,inquit Bernardus, fed quod ante arde-

bat, deinlucebat.

Nam lucere ut ardeas, va-

berrimus, ut onus, quod portandum imponis,

na diligentia eft, verum ardere, ut luceas,Prze-

tu portes prior; & ex te difcas , qualiter

oporteat alios moderari. — Alioquin fubíaa- Prov. 25,.

curiorum Chrifti verumitereft, Exponofen-

nabit te fapiens, utpote pigrum illum, cui fit

fum meum, ait Bernardus : lucere, videtur ole-

rehypocrifin, & vanitatem; nam lucere fo-

labor, manum qurrigerre ados.

m

lum, eft (tudere opinioni, & exiftimationi apud

VI. Propheta Evangelicus eos, qui,;alios in S.'Greg.

homines conciliand2e; verum ardere, eft folidze

timore Dei erudire debent, his verbis adhorta- p. 2. pafí

12' n' 8.

& verze virtutis nota & indicium.

Sed quare

tür: Super montem excelfum a[cende tu, qui e- * 3-

dicitur de Joanne, quod venitin mundum, &

vangelizas. Sion , exalta im fortitudine vocem

natus eft in Spiritu Elize: recedet in Syiritu

tuam. At vero dicere quis poffet, quid opus eft,

€3 virtute Élig. Luc. 1. v. 17. Ideo, quod erat

hocofficium bene adimplere volenti, ut vocem

jucerna ardens & lucens.

Ardebat primum;

fuam exaltet, vel excelfum quendam locum

3moxlucebat; nam qui primum ardet, qui fla-

confcendat? $S. Gregor. refpondet; ideo id

grat, qui vivis diviniamoris flammis incendi-

proecipi, ut, qui coeleíti przedicatione utitur,

tur, illeaptus eft, utluceat, ille virtute & Spi*

ima jam terrenorum deferens, iure

ini-

R. P. Lobn. Bihl.J]Man, Zom. £.

Ggg gg 2

rum cul

ne

188

Bibüothece. Manaalis Concionatöriæ

Ü

raquamvis absque lingua fint, majorem ta»

ne ftare videatur, tantoque facilius fubditos

li

ad majora pertrahit, quanto per vitze meri-

men habent eloquentiam , & efficacitatem

j

perfaadendi , quam fíola verba.

Hanuc ob

tum de fupernis clamac.

6

Lev. I.

VII. Deus olim in Levitico volatilia facri-

cauíam S. Pro/per ait : eos quibus ex otficio

S.Profpet.

í

ficanda retorto ad collum capite offerri jube-

incumbit, alios docere, & populum per viam

]. 1.de vi-

ïï&?a

bat; quidem certum eft, quod increata fapien-

veritatis dirigere, nec poífe, nec debere exhor tz cont,

$o j

tia ad hunc przecipiendum ritum, & caeremo-

tationis munus intermittere, tametfi forte par- c.23.

cior naturafacandiam illi exercititioni parem,

$u .vx

niam, qu:e parvi momenti prima facie effe vi-

detut, fe dimiffura minime fuiffet, nifi peculia-

& verborum affluentiam, quantam res ifta po-

rein eadem ceremonia myfterium lateret,

ftulat, non dederit.

Verba iliius ex l. t.de vit.

/

b

s. Greg. quod idem S. Gregorius fuper Ezechiclem

contempl. c. 23. hzecfunt: Necverofe perim-

ff

hom. 7.in fcribens his verbis declarat: Caput ad pinnu-

peritiam Pontiiex excufabit, quafi propterea

Ezech.

las retorquere przecipitur, ut ea: qu?e dicis,

dicere non vaieat, quod ei fufficiens, & lucu-

jo

facias, & os ad opera conjungas. Ipfe quoque

lentus fermo non fuppetat, quando nulla alia

facerdotis doctrina debet effe, quam vita, fa-

Seneca, moralis Philofophus, hanc nobis veri-

i

tatem detegit, dum ad Lucilium fuum ita fcr-

tisque auditores poffintproficere, ífíia doctori-

bit; Longumiter eft per przecepta , breve &

bus tuis, quod fident fpiritualiter fieri, hoc fibi

(

r

eflicax perexempla; quia homines plus ocu-

iam fimpliciter audiant praedicari, dicente

liscredunt quam auribus; dicere enim facile

À

poítolo: tfi imperitur [ermoue , [:d non fcien-

tia. 2. Corinth. 11, 5.

Notate inhis illaim-

0

eft, operari autein difficile , ac proinde plus

Ü

S.Cyp. deoperibus, quam verbis creditur. 5. Cypria-

primis : Nulla alia facerdotis doctrina debet

elle, quam vita.

Nullius enim tanta eítin ex-

Pl

difcip. & nus majori, quam Seneca, cum authoritate

ono

0i

loquitar, duminquit: Plus profictur, cum in

hortando vis, quam fan& vitae, & operatio-

publ.

rem praefentem venitur. nec de virtute dubita-

num bonaruim, ea propter, & B. Paulus, quod

f

ii

tur, quando, quod przecipitur, etiam exemplis

verbis non vaiebat exemplis faciebat, & cui

firmatur. Etideo Pliniusait: Erat antiqui-

linguze di'ertitudo deerat, iili vitee fan&tze con-

fuetudo fat erat, ut homines ad virtutis ftu-

a

tusinftitutum,uta majoribus natu non 2uribus

Ü

modo, verumetiam oculis difceremus, quae

dium, & Dei amorem excitaret, atqueinflam-

N

/

maret.

facienda funt.

Deut. 15.

Vill. In Deuteronomio, ubi de vi&imis in

p

XI. Cum fpopfze fuæ admirabiles pErfe&io-

u

vrgf'

honorem Dei offerendis agitur, fequens a fu-

nes, & gratiarum varia ornamenta Sponfus

V

premo Legislatore decretum conditum tuit:

delinearet, poítquam oculorum eiegantiam,

]i

Hoc el ; Tudiciusmm Sacerdotum, a populo €$ ab his,

oris venuftatem, genarum decentiflfimam *or-

£t

qui offerunt vittima: : fie bovem, five ovem immola-

verint, dabunt Sacerdoti armum.

At vero quid-

qmam, capillorum pulchritudinem commen-

t

daffet, demum uberum fpeciem tali fimilitudi-

nam in eo latet myfterii, quod facerdoti po-

neexplicat: uo ubzra tua [icut duo hinnuli ca-

t

tius hanc victimae partem , & non aliam aífig-

gree geelli, qui pa[cuntur in liliis. Cavt.4, $.

narit? Cur non potius caput vel pe&tus iis ce-

Conítans interpretum facrorum expofitio ha-

K

dere debuit? omnia in figura contingebant

ilis. Unde-S. Gregorius ait: Divina lege

bet, per ubera Sponfze iatelligi do&ores, &

S. Greg.

praedicatores E:cclefize; ficut enim ab uberi-

L.e6.

armum facerdos dextrum in facrificium acci-

pit, & feparatum, ut non folum fit ejus opera-

bus fuam hauriunt alimoniam infaates, ita pa-

q

bulo doctrinze nutriantur ad zeternam vitam

p

tio utilis,fed etiam fi:gulatis, nec inter malos.

Chrifttianorum animae.

Sedá obfervandum

tantummodo, quze recta funt, faciat, fed bene.

b

hicaliquid cum Hugone Cardiaali, quod apud Hugo

quoque operantes fubditos, ficut honore ordi-

illum fichabet: Cum uberum fit pafcere, & Card.

&

nis fuperat, ita et:am morum virtute tranfcen-

in c. 4,

dat.

aK

non paíci, quare dicitur hic, qui pafcuntur in

Cautu

lilis; & non potius, qui pafcunt, in liliis? fi

Tdem.

- IX.In parabola Regis ad nuptias invitant's

doGtores füunt ubera, ubera vero ad hoc data;

Vi

hom, 38.

notandum, quod in priori invitatione nil de

ut nutrimenta nminiftrent, cur paíciveruntur,

lu

tauris & altilibus dicitur, in fecunda autem

quiex officiopafceredebent? quomodohunc

jam tauri & alatilia mactata effe memorantur;

diffolvemus nodum? Hugoni facilis occurrit

quia omzipotens Deus, cum verba ejus audire

folutio, cujus füutifta: Dicimus, quod veri

nolumus, adjungit exempla, utomne, quod

lt

praedicatores prius palcuntur doétrina fua, &

Ü

impoffibile credimus, tanto nobis ad fperan-

reficiuntur, quam alios reficere incipiant, &

dum fiatfacilius, quanto per

ideo melius dicitur, pafcuntur, quam pafcunt.

[

yhoc tranfiffe

li

jam & alios audimus.

Ín hac fane curandarum animaru*a Philofo-

Y

X. Orator chriftanus

, cum üt. perfe&us

phia nullus seque pa'cere alios poteft, ac iis,

Chrifti imitator, non absque fingulari myfte-

qui feipfum primo pafcit cibo virtutum , & ufa

rio appellatur verbi diviri, & do&rinze coele-

bonorum operum, quorum exercitationi dum

ftisfator; qui, ut fru&uofe dicat, hoc debet a-

(tudet, eadem opera alios ad fimilia etiam ta-

f

gere inter homines, quod rurifatores. Et

cens excitat, & infüigat.

x

S-Bem.in n

quid agunt? manu feminant, non ore, inquit

&Lthn

loaones Cluniacenfis.

Sic Praedicator, qui

XII. Mirum eft, quanto verborum aäbitu

fibi meritum, aliis emolumentum vult parare

Propheta Regius ab omnibus mundi homini-

!

U

concionando, debet illos non verbis tantum,

bus p*tierit aures atten'as ad ea quze ad comi-

'verum & manibus operibusque erudire. Ope-

h

munem omnium inftitutionem di&urus erat, Pf. 48,

eCuin

—

H

Titulus LIV.: Ekemp)um.

189

cum hzec ajebat : Zudite hac omner genter , auri-

cum omni alactritate currenius ; non curram

bus percipite omnes , qui habitatir orbem, quique

ego fola, fifolam metrahi petierim, current &

terrigeng , €9 filii hominum, fimul in unum divet

adolefcentulz: mecum, curremus pariter,

S prüfpeg

€$ pauyer.. Os meum loguetur. [apientiam: € me-

curremus fimul, ego odore unguentorum

I d"v!

ditatio cordis mel grudentiam, inclinabo in para-

te tont

Nyff So 3'-

tuorum, illz? meo excitatze exemplo.

S 2;'

in Dom.

bolam aurem meam , aperiam in p[alterio propo[i-

XIV. Deus olim , duce Gedeone, popu-

ä

Sexag.

tionem meam. Pf. 48. 2.3.4. 5. In his extrema

lo fuo vi&toriam deftinans contra implacabi-

verba ex Hebraeo ficetiam verti poffe, aperiam

les Ifrael taruminimi:os Madianitas , Inilites

in p[alterio problema meum , enigma «eum , ajunt

manibus geftare voluit pocula teftacea , in-

E

Joannes Campenfis, arias Montanus, Gene-

clufis intra ipfa lampadibus aliquot, quarum

brardus,& alii plurimi. Problema vero eft fen-

lumen ruptis vafis inter mutuas collifiones

tentia obfcurior, quae egeat explicatione, vel

compareret: cumque per gyrum calftrorum

ftudio, quali aenigma tegens verborum invo-

in tribus perfonarentlocis, & hydrias coafre-

NISFEREI

€ ]r---v'

ï::

lucris res fpirituales , & fubtiles, quoniam

giffent,tenuerunt finiftris manibu

pades,

"

1inulta habet involuta & obícura. Haec fere

& dextris fonantes tubas, & clamaverunt?

l

Genebrardus.

Quis hic non animadvertit,

Gladius Domini €9 Gedeonir. Ita quoque Dei

quod divinus Propheta ab omnibus, etiam

Filius, cujus typum ille magnus Dux geffit.

rudibus, & admodum imperitis & audiri, &

Filius , inquam Dei, qui non venit pacem mitte-

percipi cupit, & mox zenigmata abftrufa, &

re, fedoladium , gentiles idololatras , nominis-

:|

obícura fe di&urum promittit, quae nec eru-

que Chriftiani inimicos domiturus, quo, pu-

ditiffimi ftatim intelligere queant? Siccine ad

tatis , ufus fuerit remedio ? juffit, ut multi

aufcultanda talia totum terrarum orbem, &

fidelium in fuppliciorum carnificina corpo-

d

omnes gentes, hoc eft, imperitorum ignarif-

rum fuorum rumperent argillam , id eft, in

N

fimos, &indoGi(limos convocat? quo fru&tu

confellione fidei conítantes perfeverarent, &

ilii audient, quifenfum affequi non poffunt ?

praedicationis Evangelicae tubas infonarent,

(e

Orig.hom,

bene habet iftud. Sed non vides, quem-

maxime autem , ut accenfarum lampadum,

9. in Jud.

"

admodum fe propofitionem fuam & orationis

id eft, bonorum exemplorum fplendore, alios

thema propofiturum dicit ? Zyeriam in p[alte-

Alluftrarent; vide, inquit Origenes, quia electi

Quid habet

rio propofitionem meam , inquit.

milites Dei cum lampadibus pugnant ; Sic

pfalterium, ex quo fieri poffit , ut etiam, qui

enim Chriftus eos armaverat dicens ; Sint

tardiffimo & abítrufiffimo funt ingenio , in-

lumbi vefiri preecintii €$. lucernm ardentes in ma-

j

volutiffima , & reconditiffima myfteria intel-

nibus veflris. Et iterum : Sic

)

fulgeat lux: veftra

ligere queant ? S. Auguftinus & Doc&or An-

coram hominibus u£ videant o

H

era vefira bona ;

gelicus, Nicolaus Lyranus,& alii ajunt: Pfal-

talibus ergo lampadibus pugnare decet mili-

]*

terium elt inftrumentum , quod manu pulfa-

dore geftorum.

tes Chrifü, luceoperum refulgentes, & fplen-

.tur. Sunt inftrumentanonnulla, quorum to-

tus ab ore venit fonus, ficutmanum officium

XV. Cathedra Synägogæ Hebræorum,Manü.a

ä

parumhuc faciat. Pfalterium vero fic manus

qua populus in lege Divina erudiebatur , dif- 2

requirit,ut nifi ab illis tangatur, prorfus fit

fuum a. Moyfe nomen fortita : Super Catíe- "

mutum. JDicitnunc Rex fan&us : Audiant

dram Moyfir [ederumt Scribz && Pharifmi ; (ed

.7ne omnes, quantumvis ftupidi fint, & bardi,

cur non potius fedesilla Cathedra appellaba-

quia facile me intelligent, fi in pfalterio pro-

tur Aaronis, qui Summus Sacerdos fuit, &

;&1

— pofitionem meam aperiam, fi ad linguze ver-

ad quem fpecialiter pertinebat populum eru-

Ü

ba opera manuum adhibebo ;/^vel fi mera

dire in rebus religionem & profe&um fpiri-

d ago

:enigmata. & reconditiffima myfteria loquar,

tualem concernentibus ; praeterquam . quod

MUET

ea etiam hebetiffimo nihil obfcura erunt, fi

Moyles frater ejus balbutiens & elinguis erat?

in C 41

modo ipfe fecero, quz facienda przedico;

Relpondeo, hoc quidem verum effe, verunta-

Canhs

nihil enim tam involutum effe poteft , quod

maen, quantumvis Moyfes in loquendo fteri-

,

vita Przedicatoris fancta non a

lis effet; valdetamen in operando fcecundus

luculentiffimum faciat.

per"tifümum ,&

n

erat, magisquefacundus manu, quamlingua,

Id

Utilitas.

utpote qui manu prodigiofam circumferebat

It

XIII Valde confiderabilia funt illa verba

virgam ; tales autem admirabili cum fra&u

jin facris Canticis , quibus fponfa , quae Ec-

"

fuam diffunduntinftru&tionem , & do&rinam,

clefiam prafigurabat , coeleftem amatorem

illi,inquam, quiplus manu, quam lingua lo-

faum affatur dicens : Trahe me poflte, curre-

quuntur. S. Gregorius Nyffenus homini ma-

tmus in odorem unguentorum tuorum. Circa quae

,'t'

nus a Deo datas effe arbitratur ,*ut majori

01

verba obfervandum , quod fponfa primitus in

cum efficacia loqueretur ; dicit namque : de-

numerofiugulari loquatur dicens: Trafe me ;

dithomini manus , ut meliusloqueretur.

poítea vero in plurali, dum ait: Curremusr.

j

XVI. Volens Deus ex filice producere a-Ib.n. 7.

Quonam vero fpectat hzec a fponfa obfervata

quam, Moyfi juffit , ut manu virgam appli-

fermonis differentia? fortene, inquit. S. Ber-

caret: Tolle /irgam. Quorfum vosinterrogo,

au

S. Bern.in nardus , fponfa indiget trahi,& adolefcentulze

requirebatur virga, quandoquidem miracu-

€, 1. Cant. non indigent ? ediffere nobis hujus diftinctio-

lum per linguam patrandum erat ? [ogwimi-

nis rationem: Trafe me, ait ; quare me , & non

ni ad petram corarm eis , €9 illa dabit aquar. Sen-

ii

l

10:? Paulo poft vero examinatis prolixe qui-

fu igitur literali reli&o , ad myfterium me

!

busüa—m rationibus ita concludit:voluntarie & .

confero, & dico , voluiffe per hoc defignare

Ggggg23

Domi-

,

jl

Bübliothecee IMauualis: Concionatorueg

759

Ü

Dominum, quod aquam compunGionis ex

feratur ? imo hinc illud legitimia confecue

f

tione conficitur ? nonne Zacheeus erat pater,

t

induratis impiorum cordibus edu&uri, pri-

mitus prodigiofam operationum exempla-

& caput familize? Erat. Nonne dolore & la*

xium & admirabilium virgam manu accipere

crymis fua damnabat fcelera ? Damnabat.Er-

debeant, & deinde ad petram loqui , id- eft

go certum erat, domefticos illius omnes tan-

l4

1](

6

perfaadere, & habituatos convertere pecca-

tundem facturos, utmerito diceret Chriftus:

tores.

Hodie falus. domui huic fatia efl.. Membra e-

ï?

nim caput fuum fequuntur, & quando pater-

XVII. Regulus illa Capharnaita poft mi-

raculofam per falvatorem filio reftitutam fa-

familias eft vir probus, domefticos illius om-

Granat.

ntatem , non folum ipfe legis Evangelicze

nes numerare in probis potes, ut e contraia

]or.cofl« &

La

jugo, led & totaillius familia fe fubjecit, di-

impiisrecenfere famulos, quorum funt Ícele-

,

]erit. 24

pl

cente S. Joanne: credidit ipfe, €? domus ejus

rati Domini..

1ofa.

Verifimaile autem eft, eum familiam ha-

XXI. Primum legis mandatum , & maxi-

V;ö

builfe admedum numerofam, fiquidem per-

mum omnium , hoc eft: Diliger Dominum De-

i

fonacpulentaerat,inque honoribus conftitu-

um tuum €9c.. Hoc efl maximwin €9 primum man-

gz

ta.

Porro fi tantz:e converfionis rationem

datum ; ajebat. Dominus Matth. 22. 37. 33-

fi

$.Tho-

quaritis, S. Thomamaudite dicentem : Quia

Quis fuit primus promulgator hujus man-

t£

fecandum conditionem Dominorum , five

dati ? DoCtor populi Hebrzei Moyfes, cui hoc

masin

bonam , five malam, fervi difponuntur. No-

praceptum cum reliquis in tabulis defcri-

1b Ler.

joannem.

E

tandum autem Spiritum fanctum, qui fallere

ptum Deus dedit, ut plebi fuze denuntiaret.

&

nequit , notanter dicere : domus ejus tota;

Quamdiu vero Moyfes cum Deo convería-

tus fuit, priusquam Decalogum populo ex-

d

ita ut omnes & finguli ad exemplum Domi-

ei

ni fui fefe converterint ; ideoque S. Hiero-

poneret? facrum oraculum id his verbis de-

clarat: /[cendit Mouyes. in montem , €9 fuit ibi

nymus inquit: vide, quanti referat majorum

(

fides cum bonis conjun&ta moribus ; inferio-

quadraginta diebus , €$ quadraginta noflibus ;

£

yes enim eos facile fequuntur.

Exodi 24. 18. Quid caufe, quod Moyfíes

XVIll.: Sacer textusait: Cum ambulabant

tamdiu hazefitare in monte, & in confortio

pr

F«gelgr.

animalia , ambulabant pariter , €? rotg juxta ea,

Dei vivere , continuosque miícere fermones

Tanbl. -

&& , cum elevarentur animalia de terra , eleva-

cum fuprema Majeftate debuit ? S. PetrusChryfot.

la

Xïli

Chryfologus id exponit dicens: afcendit inferm, 24.

lang.

l

Ga!,frid,;. bantur fimul €9 rotg. Ubi Galfridus per fimi-

Ái

vud Manfi litudines di&orum animalium currum fufti-

montem, &fuitibi quadraginta diebus, & .

fe

diíc.4.n.5. nentium , illos. dicit denotari , qui regimini

quadraginta no&tibus, ut tantum effet Dei

amore fuccenfus , ut ipfe ardenter diligeret,

bii

pr

zefunt , & minifterio deftinati funt Evangeli-

co; per rotas vero

fubditos intelligit : obfer-

& alios, ut deligerent, fic moneret, Diliges

r

tf

vandum vero eft, quod rotze illze volveban-

Jominum Deu

tuum ex toto corde tuo.. Pro-

mulgaturus e

rÍ

at

facer Dux primum manda-

tü

tur, juxta velocitatem & tarditatem motus

T

animalium , quia fecundum quod bona vel

tum, quod jubet amare Deum, tum & coete-

mala funt fuperiorum exempla,; fubditi vel

ra , quze tabulisexpreffa erant.

Etquoniam

K

hoc mandatum , utpote amoris viva flamma,

]i

greffum fi

(tunt, vel coeptum a fe curfum pro-

(

fequuntur.

Nunc autem quod miferandum.

& ardensignis erat, congruum quoque,acne-

eft & dolendum, pluribusin locis cum retro-

ceffarium erat, ut Moyles in medio, mero-

0l

que amoris igne , qui Deus eft, haereret,ut

D

cedentibus animalibus, revertuntur fimul &

rotx , & cum cadentibus cadunt, & cum in-

totus charitate primum inardefceret , tantum-

k

que non deflagraret, dein alios fupremi Do-

h,

curvatis ad terram pariter incurvantur.

S. 'Thom.

X1X. Jacob Patriarcha ut g regis fuifoetus

mini amore inflammoaret : ut effet tantum

W

Villan.

multiplicaret, tollens virgas populeas viri-

Dei amore fuccenfus ut ipfe ardenter dilige-

|t

linas, & ex platanis,& ex pat-

ret, & alios , ut diligerent, fic moneret. Nam

conc.2. ih des, & amygda

Dom. 2.

Q

te decorticavit eas, & ceetera

, qua ibi fu-

ut frigidus & geliduslegislator fubditis mul-

Quadr.

fius narrat hiftoria ; quod dicti Patriarchze

tum ignem;autflammas fubjiciat, id commu-

hi

nis virium creaturarum conditio non fert ,

fatum S. Thomas de Villanova adducit ad

k

demonfítrandum , quantum fideles animati,&

& moraliter fieri nequit. Tametfi enim aliud

tei

numero aucti fint, Martyrum , omniumque

fit lex , aliud legislator , & poflit effe lex bo-

D

na, quamvislegislator fit malus, nihilominus

aliorum San&orum exemplo. . Tunc enim

;- Chryt

in domo Laban, id eft,in Gentilifmo ,

experientia tefte Ícimüs . nunquam continen-

licit o na

tius, religiofius, magisque pie, ac fobrie vi-

l

multiplicatus eft grex Chrifi, & numerus

vere fubditos , quam cum Principes & qui-

Chrifianorum & ele&orum Dei, quando

Qu

unus ad imitationem alterius ad martyrium

cunque alii .fuperiores legis vigorem 1uae

Qu

nl(

properabant, & ex Idololatrize przeruptis,

exemplo vitae fovcnt, acuunt , confirmant.

horridisque defertis, ad cceleftis Paüoris re-

Q

ducebantur ovile.

: S. XIV-.

ld

Nyff. in

- XX. Cardinalis Cajetanus in illa Domini

Nin, j

vita Ab-

verba : Hodie [alus domui huic fa&a efl ; fic

*

NMISCELCANEA

Üf

rah. 1. 6.

ait: fignificatur facta falus non foli Zacchaeo

L

Qualita:.

Ti

c' 9.

fed familize : ejus fimiliter : fed quomodo id

fignificatur , cu

m folus Zachzeus fua peccata

I.A

bbas Poemen dixit, hominem , qui à- Vit, PP. I

fuiffe confeffus,,

folus fuas culpas deploratfe

) 18-

j lios docet, & non fÍacit ea , qu3ea.n.183.

V

locet ,

Titulus LXIV.. Exemplun.

"TOr

docet, fimilem effe fonti alto , qui omnium

*

quadraginta diebus & no&i'bust in monte ha-

res lavat, & omnes fatiat potu, feipfum au«

bitare voluit , ut tantum effet. Dei amore ac-

tem lavare non poteft, fed habetimmunditias

cenfus, ut i

& fordes.

pfe ardenter diligeret, & alios , ut

1bid. 1.g.

diligerent

f

fic, moneret , quemadmodum S.

c.15

il. S. Paphnutius dicere folebat, oratio-

Chryf

ologus notat. -

nes fpirituales, quae non a vita. honefta. co-

VII. Dum de Paftori

mitantur , effe fpicas, quzea vento intereunt,

Bus S. Lucas dicit , Luc, 2. v

quod reverfi glorificari

nt Deum , ficut di- 20.

qua habent quidem

.

figuram 4fpicæ , led ali-

Gum «fl ad. illos :

mento carent.

do hac verba a

qusrit Nyffenus, quomo-

la

Granat. ip

ddere Evangeliíta potuerit,

loc. com.

Ill. Deus olim vetui&: ne accipias a fra-

cum Angeli folum dixerint; Evangelizo vo.

f.

tre tuo ufuras,uec amplius,quam dederis.Su-

is gaudium magnum ,

la

L

avit as. P

er qux verba Flavianus ,

qui funt, ait, qui

quia natus eít vobis

la

v. 46.

hodie Salvator ? & refi

p

bondet cum Hugone

ufuras accipiunt ? nifi qui ad

ea cogunt alios,

Cardinale: referunt lau

des & gloriam Deo,

a

-quae ipfi non. faciunt, quoru

mque exemplum

h

illis non praebuerunt? hi fui

1

t enim, qui alli-

non quod Angeli imp

eraffent laudare, fed

quia ipli laudando offe

rebant formam devo-

Sant onera gravia & importabilia & impo-

tionis

nunt ea fuper humeros hominum, digito au-

-Deo.

Íuze, dum dicunt : »gloxfia in alltiHïmis

tem fuo nolunt movere.

]s

Ibib. Lev.

XIII.. Herodias a matre ca

put S. Joannis

,

IV. Sed & alibi dixit Deus : non feras

petiit,id quod daemon fuggeffi

t. Ut S. Chr

fol. ferm,

19.V.19- agrum diverfo femine.

Quod idem Author

* 127.

fologus notavit dicens :

de matris pe&or

e

adexemplum applicans: Ager, inquit eft Ec-

dat rugitum nova bellua,

contempta corpo-

la

clefia, de qua Paulus ait : Dei agrcultura

ris preed

eftis. Diverfum autem femen feminat in hoc

Íciens in

a, caput ipfius truncatura pervadit,

capiteomnem perniciem autfelicita-

agro, qui dicit , & non facit , quze loquitur,fed

tem rerum publicarum effe pofitam.

S

contraria operatur, verbo triticum fpargens ,

XIV. Nyffenus querit

exemplo autem femen ftipularum in corde

, CUf ad nuptias

0

proximi jaciens.

Rex evaügelicus miferit fe

tvos duntaxat , ad

S

Engelgr.

Operarios vero conducen

dos ipfe iverit? &

Embl.

V. Cancer marinus, cum prolem fuam in

[SChryfoL

18- ]ittore tam diftortos greffus adverteret facere,

refpondet, ad nuptias utp

oterem gratam nul-

lo motivo fortiore opus

fuiffe, fecus vero in

[

pferm,u.

kvang, ideoqueincreparet, &re&aincedere juberet,

invitatione ad labores; hi

nc i

audiit abilla, praecederet modo ille; mox fe

exemplo fuo invitare voluiff:

pfum nginum

e

l

fecuturatm.

Ibid,

VL. Veteris facerdotem depingentes ei-

Utilita:.l

. dem in una manu folem, in altera horologium

tribuebant, innuere volentes , eum non tan-

E:

XV ]oannes II. Rex Lufitanize, cum ami-

-

tum illuminare, fed etiam vitze exemplo di-

cusquidam zegrotaret, & potionem acerbam

-

e

Engelg.«p.,

. col in

rigere alios, vitamque fuam di&is , velutho-

l

rologium foli , conformare debere.

e medico porre&am bibere nollet,

calicem *eito S.

Ibid.

arripuit & praeguftavit,

utfüo exemplo adbi- "^* $r

L

VIi. Carolus quintus dicere folebat, fe, ubi

bendum incitaret,

civitatem ingrederetur,tria PPP. inquirere,

XVI. S. Bernardus füperilla verba:

Trabe S. Bern. f.

obíervare, an bonusinea fit Paftor, Praetor,

me poft te, curremus in ódorem

Uflguentof 21.incant

Praeceptor ; quibus falvis fe non dubitare de

rumtuorum &c. pulchre fic difcur

u

bono ftatureipublicze.

rit : O pul-

E

.

W.

chra , o felix , o beata , ediífere nob

ishujus di-

VIH. Solon populares homines Princi-

ftinCtionis rationem. Trahe

me, ais quareme,

pum umbras vocabat ; ut enim umbra figu-

& non nos?an hocbonumi

nvides no

ras corporis, ita hi Principum mores adum-

bis ? abfit.

Neque enim protinus dixiffes ; adol

efcentulas

brant, & corpore curvo fruftra re&a umbra

tecum effe curfuras , fi fola

poft fponfum ire

exípectatur.

voluiffes. Cur ergo pl

l-

Tbid.

IX. Alius, vulgus fpeculum Principum ap-

uraliter mox fubjun-

&ura curremus ,trahite

fingul

ariter poftulafti?

pellabat; ut enim hoc ridenti arridet, flen-

non curratn ego fola, etfi

tem deflet, geftientis geftus refert , ita vulgus

tierim : current & ado

lolam me trahi pe-

Principum nutus ac mores in fe exprimit.

lefcuntula mecum.

Curremus pariter , curre

mus fimul

; ego odo-

ä

S. Chryf.

X. S. Scriptura patientiam Job defcriptu-

re unguentorum tuorum, ill

2emeo excitatze

incit. lcc, ra praemittit : vir,feu, ut Chaldaei vertunt,

exemplo & hortatu.

l-

homo quidam erat in terra Hus nomine Job,

quod,tefte S. Chryfoftomo, ideo fattum , ne

.XVIL Se&e Seneca :

quis certaminum ac patientize fpe&atz

Siciec. in

Kex velit honefta, nemo non ea-

Trag.

magnitudineincredibili , peregrina eum , &

dem volet.

non humana natura preeditum arbitraretur;

ideo naturam.a proximo ponit afpe&u.

XVIIL Magnorum virorum no

n minusApud.

fïum. 10

XI. Quando inftruxit Deus Moyfen de fa-

memorià , quam

praefentia eftutilis,

fapienter Beyrl. tr.

: bricationefan&uarii, non folum dixit ei, quo-

quidam dicebat.

2. in Feit.

modo fingula facere deberet,fed etiam ei exem

ativ.

XIX. Bonum exem

plum virgis facobi iny

bi

plar obtulitilludque infpicere juffit,bene vide-

canali ovium pofi

tis fimile eft ; quales enim

3

"Exod. 24. licet fciens, exempla magis inftruere, quam

colores ipfum ha

bebit, ta

um

*7. 18'

verba.Sed&ante legis promulgationem fecum

les babebunt & ii,

qui confpicient illud,

'Baln'l ,

[

$. XV.

29*

Bibliothecae Manualis Concionatori

$. XV.

Zu dem men[chlichen Hertzen. kommt. mam

gefclnwinder durch Exempel , als: durch . ['ohire-

^ AXIOMATA.

.deen.

I.

ualis Rex, talis Grex.

VII Optimus orator, qui fa&tis fuadet.

-- IAic der Herr, alfo die Heerd. —

Der gibt den beften Rath.

LÀ

t der Thai.

E(*P] . YO«

H. Qualiseft Re&Gor civitatis,f talis & inþa-

i

Der *was er will, lehrt mi

TM (

y. 2

bitantes in ea.

A

debono

Ii/ie der Oberher

r, alfo der Unterthan.

$. XVI.

l

nob

I/ie der. Richter , alfo der Schlichter.

nol

Prov. 19.

lI Princeps amans mendacia ,

( habet

AUTH o.R'E s.

V. 15.

omnes miniítros impios. -

[]

Mi D

Ein Fürfl, dem wohl ifl m

t Liegeh.

X'I..-v]oannes Bufreus in. Panario V. Exemq

do&rin. bt

plum malum.

Chrif.

J

IWerden die Diener. offt betriegen.

.

$ Bierin

IV. Mobile mutatur femper cum Prin'qipe

li. Gregorti

us Stengeliuä in toto libro in-

"m

vulgus.

fcripto: vis & virtus Exemplorum.

fe

Das Vo

Jk wendet fich nach des Herrn. WAlL, .

liI. Ludovicus Granatenfis in locis com-

10n

munibus fol. 337.

|

Il/ie das Fahnlim am .Dach mach dem

fc I3. C. 4-

$ Greg.

If/ind.

D

]V. Nicolaus Lancizius opu

do. . f

du

V. Per fancta & pia 'exempläv

V. Tofephus Langius in Polyant. V.eodem.

veti

VI. Thomas Stapletonustex. 2. Dom. 15.

por

Deo parantur gratiffima templa.

Durch gut und. hertzlich Exempel

& t. 8. Dom. 2o. poft Pent. Item t. Dom. 6.

13

Baut man G Ott angenthme Temysl..

poft Epiph.

pat

VII.. Laurentius

Beyrlincktext. 3. in Fefto

$gt —

VI. Longum iter per prsecepta , bgeve &

efficax per exempla. -

Epiph. & t. 2. in -Fefto Nativ. Dom.

ER g

LUA

fo

dit

o

CA ]

«fo,

2*

d 49 o h a

Y

D

Z

—

$. Hier.

|

9. 1.u

hab

Celant,

TITULUS LF.

Íed

FAM A

Kifol l |

).ep.23. r

bis tanquam de -mäl,efa&or,ibus, ex bonis

Mjem] r - d

/QUO AD ESSENTIARNM.

operibus vos confiderantes glorificent Deum

ET

fet

(

]

in die vifitationis.

i

Tia]

3 'Dejnitia.

. IlIll. Dominum .Chriftu

m fan&ificate in Ib.c 3-

V. IO.

1

cordibus vefttis, paratifemper ad fatisfattio-

4

ldem ]. 1.

nem omni pofcenti a vobis rationem de ea,

$ 5 12&

ft inveteratä in hominum mentibus de

quae in vobis eft, fpe, fed cum modeftia & ti-

aMl --

R.

Unde aliqui a fando

more , confcientiam habentes bonaniutin eo,

quopiam opinio.

] La

dicam. putant.

Differt autem a rumore,

quod detrahunt vobis , confundantur, qui ca-

BAR cx

quod hic de fa&o adhuc recenti exoriatur?

lumniantur veftram bonam in Chr

»

4

ifto con-

y

verfationem.

j

Qu

non item fama.

IV. Providentes bona non tantum coram Rom. x2.

tur

(

: Divi/io.

Deo, fedetiam coram omnibus hominibus... V.37-

N

IL. Dividitur in Bonam & Malam: illa e&',

Ut,,i.lvi La s.

Tü

"

quz ex laudabilibus fa&is oritur ; haec, quae

ex malis facinoribus generatur ; qualis erat

V. Curam habe de bono nomine, hoc Eccl 4r.

1. Reg. 2. filiorum Heli, de qua ipfe dicebat: nolite filii

enim magis permanebit tibi , quam mille the- V- 15

fauri pretiofi & magni..

V. 25. xlne-ir:non* enim,efc bona'favma', guam aqdio.

VI. Bon:e vitz2e numerus

dierum : bonhfn lb. v. 16.

hirau]

$. 1

autem nomen permanebit in aeternum.

N 18.

VIL Lux oculorum lzetificat . animam: Prov. ts.

i

lt

fama bona impinguat offa.

«

]

v 30.

EX SSCRIPTURA j

t Co

f

-

' VIIL. Melius eft nomen bonum , quarh di- Prov. a2.

LPUN

vitize multae

.

: füper au?umb& argeptum grà- V. I^

Neceyïtq:.

tia bona.

.. IX. Oleum effufum nomen tuum (id

&Fc , Cant. x.

)

I- Timo 3' Il Op

ortet autem. illum & teftimonium

f

V. 70

habere bonum ab iis , qui foris funt,

fama tua,uthabet Chaldaica paraphrafs íic V*2

-s

$, Ahin

J

ut non in opprobrium incidat, & laqueum

loquens: a voce miraculorum taorum & po-

ib vj

diaboli.

-

tentize commoti funt omnes populi, qui au-

l

l0

y. Pett. 2.

ll. Cariffimi,obfecro vos;tanquam adve-

dieruntfamam potentize tuze : & nomen fan-

V. 1'2..

nas & peregrinos, abftinere vos a carnalibus

&um tuum auditum eft in univerfa terra,

p

.defideriis, quae militant adverfus animam,

quod ele&um eft magis , quam oleum, quo

li

lancz

converfationem veftram inter gentes haben-

unguntur capita Regum & Sacerdoþum; )

L]

WC j

2

tes bonam, utin eo, quod detrectant de vo-

ul

$. Il Ex

4

&

"

fïz'tu?us LV Fama-.

2923

!t

5. ! II ID

tus eft. Idem S. Auguüïnu-s 1de Pelagiana

haerefi accufatus fecit.

Imo S. Laureitius

| EX SS. PATRIBUS.

Juftin. dicere aufus et: — QuisSan&orum ad

.

profe&um caeterorum

X

Neþejïtar.

cognofícitur?

-q*fa»unam fuam neglexiffe

$ Augutt. ].

de bono

squis a criminibus flagitiorum vitam

, V. Judith in omnibus erat famofiffima, quo- Jadit. s.

viduit.

fuam cuftodit, fibi benefacit: quisquis

niam timebat Dominum valde, necerat, qui " ^

loqueretur deilla verbum malum.

autem etiam famam, & in aliis eft mifericors ;

nobis enim neceffaria eít vita noftra, aliis íama

;

VI. Eleazar ab Aatiochoad carnes porcinas s. Mach.g

p

noftra.

commedendas inít

t

Ídem de

tis ac fene&utis fuze eminentiam dignam , &

gatus, cogitare ccepit zeta- V. 23- :

doctrin

Il. Sic Do&or bonam eligat vitam,» ut etiam

[l

Chrift

bonam non negligat famam.

ingen:tz nobilitatis cauitiem, atque a puero

S.Hierin lll. Opera falutis finefama boni odoris hdn

optimae converfíationis aCtus,& fecundum fan-

c- 4. Matt. fatis relucent auditoribus; nec fama fine ope-

&v & aDeo conditze legis conftituta, refpon-

re proficit, fine quibus forma veri facerdotis

dit cito dicens, przemítti fe velle in infernum,

non commendatur,

non enim etati noftrae dignum eft fingere.

S. Greg

li

0. 9. füup.

lV. Hi, quorum vita in exemplo poütä eft

Ezech

imitatioais, debent, fi poffunt, detrahentium.

Dd

5.

verba compefcere, ne eorum przedicationem

SIMILITUDINES.

non audeant, qui audire poterant, & itain pra-

v:3 moribus remanentes, bene vivere contem-

b

nant.

S. Aug.in

fertn.

V. Qui confidens conícientize negligit fa-

mam, crudelis eft,

quia aliorum animas occi—

l Si

cut—ïgnis femel accenfus facile feryatur, Plutarch.

dit.

extin&tus haud facile reaccenditur; ira4 !* moral.

$. Hier.

ep. 14. a

VI. Apoftolici przecepti & exempli eft ,l ut

ficiimum.

famam tueri facile eft, extinctam reparare dif.

elant,

" habeamus rationem non tantum co

!

fed etiam famzae.

nfci'entiæ,k

II. Sicut umbra aliquando antecedit, ali- Seneca

Utilita .

quando fequitur corpus, ita quibusdam ftatim spud

Caffiod 1, VH. Hocnatu

contingit fama , quibusdam poft mortem ; 298 V.

8. ep. 23.

rae thefauris reponimus, quod

denique ea, quo lon

gius fequitur, hoc major RD

famze commodis applicamus.

effe folet.

Ideml. x. - VIII. Inclyti animi fignum eft, famzedilige-

ep. 3.

IlI. Sicut eromata tum vehementibus fra. Anoym,

re commodum & lucra caufarum negligere;

grant,cum teruntur,aut franguntur;ita virtutis " fimil.

pbes

nam qui affectat fam?e fuze commodum, pecu-

fama latius fpar

-VII d

nivnegligitargumentum.

& rebus adverfis.

gitur, cum exercetur negotiis

Idem l. r.

l

€p 5.

laudatur.

IX. Ubique cognofcitur, quisquis fama tefte

. IV. Sicut ingentes obelifci magno qtiidem Idem,

labore ftatuuntur, fed femel collocati infinitis

)

Ifidcr,Pe-

X. Bona famanihil eft

przeftantius, ac me-

lufiota..31ius, nec Croefi

durant fzeculis ; itaarduum eft, virtutis aut fa-

thefauros quisquam cum ea

pientize parare fama

n

*s

1, led parata nunquam

ep. 143.

comparaverit.

Tales enim effe cenfemur,

qualis fama cujusque eft, huic aures intendun-

intermoritur.

| Necemta:.

à Rem. .

tur, &oculi. Melius omnibus, quam fingulis,

AA

creditur, finguli enim decipere, & decipi pof-

.. Sicutfcetor extin&ze candelze de fevo offen- Fab. com-

funt, nemo omnes, nem

ditnares; ficfama perdita tetrum gignit odo-

a]

. in Fefto

runt.

k

inem univerfi fefelle-

rem hominibus, bonos offendit,

. Petri

& icandalizat, «;

Pauli

& malosrinx mala firmiores facit.

l4

n. Ix.

C Ecdl 4f

$. VL

Utilitas.

RAT

EXEMPLA.

VI Sicut columbze balfamo delibutz:

Jo.8. v.:4T.

alliciunt, & fecumin columbarium de

alias. Ibid.

] lbu Y 16'

b 18. Ve

Q hrittus ipfe famam füam defendit, cum

ducunt;

dixit: Egodaemonium non habeo.. Et

Ita qui bonze famze odorem habent,

alios ad

! Droy, 15«

23

iterum: Si bene locutus fum, cur me czedis?

virtutem amandam alliciunt,

juxta illud Apo-

Y3

fi male, teftimonium fer de malo.

$, Cor. 2

ftoli: Chrifti bonus odor fum

falvi fiunt.

us Deoin iis, qui

« Drov. 22

v. 14. | M

Il. S. Paulus de feipfo dicit: Deo autem

v

gratias, qui odorem notitize fuze manifeftat

VIL Sicut corte:i, licet vilior fit atbore vel

Ibid,

per nos in omni loco, qui Chrifti bonus odor

nucleo, confervat tamen illas, quo minus cor-

; Cant, i

fumus.

rumpantur;ita bona (ama, licet minus bonum

"d

S. Athan.

fit, quam virtus, virtuofam tam

in vit.

III. S. Antonius pro Arriano proclamatus,

vitam confervat.

en &ho'n eftam

uthancinfamiam a ferepelleret, reli&a eremi

folitudine, Alexandriam usque defcendit, &

VIII. Sicut qui veftem novam gerit, non Ibid,

in quovis loco confidet, fed tali duntaxat,

publice Arrianam hzerefin deteftatus, catho:.

licamque fidem profeffus eft.

qui veftem maculare non credatur; ita qui

Lanciz.

IV.S. Bafilius ambitionis & hzerefis no

"m

bonum nomen ha5et, cavet, ne ejusmodi actio-

opufíc. 9. a Neocaefarienfi

nes commitat, per quas macula fuze famze inu-

€.7.

bus fibiinuftam , per epiftolas

ratur.

& publicam orationem habitam abolere cona-

R. P. Lohn Bibl, Man. Tom. £.

Hhh hh

50 VL MOO

194

Bibliothecee Manualis Concionatorie

L

-

QU

Ita qui virtutis exquifitus imitator effe volue-

$. VI.

MOTIV A.

rit,nec ullius preeterea, nifi laudem Dei quze-

rere, is ab omnibus laudari, & bene femper

audire nullo modo poterit; quippe in virtu-

Ad faniam confervandam.

fs |

tem multa ubique vitii congelafcit infania.

Matth. s. T.

a Deum glorificat: Hinc Chriftus Apo-

]. Alterum eft, utfciat, quando fama fit de-

2

V. 16.

Q

fendenda, nimirum in duobus preecipue cafi-

a

ftelis dixit: Sic luceat lux veftra ( id

eft, vita bona ) coram hominibus, ut videant

bus. r.Quando quis a fuperiorejubetur, rei

vidl

opera veftra bona, & glorificent Patrem ve-

alicujus geftze feriem, prout fe habet, narrare.

[

SicS. Dorotheus docuit his verbis; Si audie-

e

ftrum, quiin coelis eft.

S Aug.f. II. Quia proximum ædijïbat: Hinc S. Augu-

ris dici, te feciffe aliquid, quod non feceris

p

2. de vita ftinus dixit: Duae res funt, conícientia , & fa-

&c. & interrogatus fueris, verumne fit,quod

ei

comm,

feciffe diceris, rem oninzm ordine fuo cum

Cler,

ma: conícientia tibi, fama proximo neceffaria

veritate manifeíta.

2. Siinfamatio rectze ad-

elt.

4

Ainonyn

miniftrationi muneris, aut Ordini, aut Domici-

f

P4

Ill Quianos ip[or a malo retrahit, €4 ad bonum

lio, vel Communitati, aut etiam privato cui-

continuandum €9 agendum excitat: ficut Princi-

piam noceret. SicenimS. Bonaventura mo-$ Bonav..

pes vel Reges memores fuse dignitatis , dedi-

nuit. dicens: Si verze criminationes obje&e,de infor.-

,2

gnantur fcurris fe mifcere,fed potius gravita-

&jnon purgatz, polfent alios fcandalizare,Novit. P.

tem moresque ftatu fuo dignos affumere ni-

tum humiliter indicandàm paucis verbis &^ ^^

tüntur.

modeftis, quod non fistibi confcius eorum, de

quibus accufaris.

IlI. Tertium e

ft, ut fciat, quomodb famatil

$ VIL

fuam defendere debeat, videlicet, ut, cum

M E D I A.

amor noftri inardinatus offufcet rationem,

fuggeratque, damnum ex noitri infamatione

ZAd. candem.

aliis oritarum effe, praemiffa prius eratione, fe

quis in vequilibrio, imo potius ad filentium,

ra hominibus conver[atio : nam, ut recte

quam ad defenfionem conítituat, & tum a

L. 1. de I". Ra

advertit Thomas Kempenfis, quando-

fuperiore vel .confeffario confilium petat, &,

»

imit. €. Que accidit, ut perfona ignota ex bona fama

LJ

lucefcat, cujus tamen praefentia oculos intuen-

cq/ugd hi fuaferint, exequatur.

: LAnft.7.

tium offuícat.

f

pilt

|

1l. Cauta €9 moderata locutio: Hinc Epi&te-

Syts AX

Stob. f..

"MISCELLANE A.

tus rogatus,quo pacto quis bonam famam affe-

SAmbr. brr

quiqueat? refpondit: Si vis beneaudire, di-

Ícito bene loqui ; & cum bene loqui didiceris,

E »d.tj

yeGe facere conator, & hoc modo bonam fa-

Vi

mam affequeris. In eundem fenfum Agefi-

1. (yuantas vires habeat famz defiderium.peyer.

laus refpondit: Siloquatur, quze funt opti

oítendit is, qui Dianze Ephefize tem- linck. in

& faciat quze funt honeftitlima.

;

xpa:

plum incendit, ut nomen ejus in orbe viveret. spophr.

F Grnitin

PI»tarch,

UL Studiun bong vita :.1ta Socra

tes :dbcuit:

ll. Paufanias, cum Hermoclem perconta-ldem"

text. r. in

in Lacon. dum quzefitus quo pa£to quishoneftam famam

tus, quomodo clarus evadere fubito poffet?

Fefto SS. |^39

loc com, :

audiviffet, id obtenturum, fi virum illuftrem

mv

- affequi poffit? Refpondit: Si talis eiïefcudeas,

Pauli,

Petri & —

Q

quaiis haberi velis.

--

occideret, continuo Philippum in'erem:t.

lbid.

ü

IIl. Hieronymus Olgiatus occifo Galeatio

N

Sfortia Mediolanenfium Duce, rogatus, quo-

Q

(

^ $ Vl

modo tantum ícelus perpetrare potuiffet ? fo-

lü

lo defiderio fam , refpondit.

lmo cum jam

ASCETICA.

tormenta adhiberentur, paululumi fe recolli-

t

N us,

B

gens: Age,inquiebat, Hieronyme, ftabit vetus

UI

bé

ia funt przecipue, quze Afceta de hac

memor;a tui facti: mors acerba, fama perpe-

-

S. Chryf.

LT

materia bene obfervare debet. Primum

tua.

N

te

hom. de e(t, ut non perfuadet fibi, poffe facile quem-

virt.

PT

vtilitar.

vit,

piamapudomnes homines bonam famam ob-

tinere; nam utfapienter S. Chryfoftomus ad-

IV. -Plato.rogatus, ecquod futurum effet

; *Ibïd'.'

vertit, fieri non poteft, ut, qui virtutibus dediti

ipfius monumentum ? primum, refpondit, no-

funt, abomnibus audiant femper bene: & il-

lud praterea, ne virtutis curam agentibus

men parandum; ita monumenta futura iunt

-

N

qmul:a.

: ECCMSI.I

'

viris inulti ubique detra&oresinfurgant. Bo-

V. Antifthenes iis, qui folam immortalita- Ibidem.

na enim apud omnes fama fignum certe vel

tem appeterent, viam ad hanc dixit effe bo-

1

maximum eft, haud multam faae virtutis

h

habere rationem. . Quomodo enim a cunctis

num nomen, quam Bias matrem annoruia

N

dixit.

-

1

laudetur, fi quis affectos injuria homines ab

VI.Seneca dixit, honeftum rumorem, al-lbid.

F

m

improbis eripere ftudeat ? Rurfus verofi pec-

a

catores caftigare, juftos laudare velit, ut par

terum elfe patrimonium.

ViL.-Nonimperite cecinit Plautus.

Plan A& 231. * ip

eft, laudabit hos quidem, vituperabit illos ?

Ut* íc.3.

"Etuftzs LVL FiWcitas.

795

Ü&

i«

Ut fama eft homini, exinde folet pebuniam

invenire:

X. NecmaleCicero dixit : negli

gere, quid Cicerol.r.

Der

defe quisque fentiat, non folum

arrogantis, €€ odic.

U.

Ego fi bonam famam mihi fervaffo

dives.

; fatero

fed etiam omnino difífoluti effe,

| Platarch.

VIII. Demetrius Phalereus Athenienfium

$. X

Proefectus , cum in exiliun: fugere compulfus,

afx-

audivitfet,trecentasillas ftatuas,quas ei Athe-

Il

AUTHORES.

Ife.

nienfes ob przeclara facta exftruxerant, ex in-

|l8«

vidia deje&tas, & in matulas per ignominiam

conflatas effe , übridens dixit: ftatuas quidem

l. Nicolaus Lancizius bpufc. 9. C. 7.

ii

evertere invidi potuerunt, virtutes autem &

Il. Matthias Faber. conc. 6. in Fefto SS.

lod

Petri & Pauli.

n

praeclara gefta, quibus przemia imagines jllze

Ill. Laurentius Be

quam abolere

SS. Petri & Pauli.

yrlim':k. text. r.in Feffo

ij

extiterunt nun

Necel[hlitas.

poterunt.

(l*

X. Hanc fati

IV. Jofephus Langius in Polianth. V. eod.

Ül

| /'Ahonym.

sindicavit, quidixit : omnia

V. Petrus Beffeus in Dom.

tecoft.

9. | poít Pen-

$ Bs T

fi perdas, famam fervare memento,

&deinfyr, .

r il D

&100.6- :

EU Og OoBNES 95 oO aDeSoS N Es

de

ZJIIULUS LFLI

Af

NI

Ó

FELdoiraE

lm,

$. L

j

IV. Beatum dixerunt populum , cui hsec Pf. x43.

f

QUO AD ESSENTIAM.

funt: beatus populus , cujus Dominus Deus V- 15

ejus.

m,

Deþniti:),

$. H

ld

I.

EX SS. P A'TRIBNU.S.

- Qualitar.

L

- Arift, l. 7.

ft virtutis operatio, & ufus perfe&us ,

| polit.

fecundum . Ariftotelem. Vel eft id,

l. A mant homines res diverfas, &, quando S. Aug.

:

E

quod vitam fufficientem, optabilem,

quisque,quod amat, habere videtur

ac nullius indigam praeftat, S. Am-

Ligu fup.Pf.aG.

S.Ambr. brofiu

s dixit, beatam vitam confiftere in al-

lix vocatur. Vere autem felix eft , non fi id

de offic,

habet, quod amat ; fed fi amet, quod aman-

titud/ne fapientize , ifuavitate conícientize ,

dum eft.

Multi enim miferi iunt magis

virtutis fublimitate.

habendo, quod amant, quam carendo:

T eyere

amando enim res noxias mileri , habendo

- [inck, i&

Di,viþo.

funt miferiores. Et propitius Deus , cum ma-

. apopli, ^

leamamus,ne

Granat. in

gat, quod amamus; iratus au-

yldem

loc. com.

l. Ludovicus Granatenfis triplicem diftin-

tem datamanti, quod male amat.

Ü

UT T

£. 565.

guit felicitatem , Mundanorum, qui ftudent o-

ll. Hoc fcio,Domine Deus meus, quía ubi-

,Idäm fn

fefto $1

mnibus bonis fzeculi affluere : Phrilofophoruzz,

o & ]

cunque finete malemihi eft przeter te, non ío- 1 it.— :

Pyali

quiin contemptu terrenorum bonorum feli-

lum extra me,fed etiamin meipfo, quia omnis

o li. ]

citatem ponunt.

Unde Seneca dixit, eum,

copia quze Deus non eft, egeftas eft mihi.

qui defiderium fuum claufit, cum ipfo Jove

l]. Vze animze audaci, quze fpera vit,, fia te.Jdem con-

de felicitate contendere. Chriflianorum , qui

receffiffet, fe aliquid melius habituram. Verfa feff. 1. 6.

in perfecta Dei per amorem fruitione felici-

& reverfaintergum,& in latera,& in ventrem,

tatem fuam quserunt , juxta illud Davidis:

Pít143. Beatum dixerunt populum, cui hzec funt ;

ades.

& dura funt omnia, & tufolus requies; & ecce

/

i

*

S

V. I5.

beatus populus, cujus Dominus Deus ejus.

. 1V. AdimaginemDei fa&taanima rationa- S. Bern, f

Sed priores duze funt minus

propriæ felicita-

lisczeteris omnibus occupari poteft; repleri de Dedic,

.tes, utex definitione patet.

omnino non poteft; capacem enim Dei,

quidquid Deo minus eft, non implebit,-

$. H.

t Did '

V. Nulla re fruitar anima cum libertate, S. Aug.de

EX

c€

N

nifi qua fruitur cum fecuritate, nenio aute lib- arbitr.

SCRIPTUR A.

fecurus eft in his» bonis ,

t

amittere.

quae kpoteft invitus

Ecclef.31. [.

eatus dives, qui inventus eftfine ma-

y.8S.

VI. Ideo Deusfelicitatibus terrenis amari-

Idemf. 29

- Ibidem'm' :

cula , & qui poft aurum non abiit, nec

tudines mifcet, utilla quzeratur

fperavitin pecuuia & thefauris; quis eft hic,

jus dulcedo non eft fallax.

,felicitgs , Cu- fup. Matt.

& laudabimus eum ?

VII. Beatum effe tam magnum eft bonum , Idem in

Y. I2.

Pf. 32.

II. Beata gens,cujus eftDominus Deus ejus.

uthoc & boni velint & mali. Nec inirum eft, Pf. 118. 1j

]hid

lII Popule meus , qui te beatum dicunt,

quod boni propterea funt boni ; fed illud eft

Tai. 3. v. ip

fite deci

L

diífipant.

piunt, & viam greffuum tuorum

mirum,quod etiam mali propterea funt mali,

phoAd

ut fint boni.

tIo fc' g'

R. P. Lohn. Bibl,

üan. Tom. I,

Hhhhh a

$. IV.

Bibliothece Manualis Concionatorie

296

(ju05

S. V.

cus vero, fi extra hunc locum violenter moe

Toità

veantüur : ita cor hominis Deo velut centro

EXEMPLA.

fuo quiefcit ; extra illum veroirrequietis mo-

"

Pf.26.v.4. [.

David , in quo poneret felicitatem

tibus agitatur.

S

ï

^ fuam , ipfeindicavit, dum d'xit: Re-

5. VI.

nuit confolarianima mea , memor fui Dei , &

Á

ASCETICA..

f

PL35' 4 aoleCratus fam.. Etiterum: delectare in. Do-

ia de felicitate przecipue bene noffe

Lemls 'c?o

mino , & dabittibi petitiones cordis tui.

I Tl

O.

de fümmo

g

E.cclef, 9.

l Salomon poftquam nihil negaffet oculis,

debet Afceta. Primum eft, ut cert

". bono €. Xe

(

V. t9.

fibi perfuadeat , felicitatem in fummi boni

nec prohibuiffet cor faum, quin omni volu-

ptate frueretur, & oblectaret fe in his, quae

poffeffione confiftere , atque adeo in nulia re

|

przeparaverat, vidit tamen in omnibus vani-

creata felicitatem objectivam hominis con-

ftitui poffe, cum omnis talis res finita fit, ac

tatem, « afflictionem auimi , & nihilperma-

neére fub fole. -

proin capacitatem appetitus humani exple-

Msrulüs

. ]IL.. S. Ambrofius,cum apud divitem quen-

renonqueat. Solusergo Deusfelicitas obje-

&iva dici poteft, ac debet,

L5.c.3. dam hofpitem divertiffet, &;ille fe nihil in

vita adverfi paffum effe ja&aret, & veltigio

Il. Alterum eft, ut pariter fibi perfuadeat,

cum fuis receflit, dixitque fe difcedere, ne

hujus boni poffeffionem non aliter , quam per

unionem moralem. feu amorem, fieri polfe;

cum homine perpetuis profperitatibus ufo

ftatim periret. Vixque recefferat , & ecceto-

per hunc enim amorem conjungit fe homo

cum fummo bono, atque adeo ipfo, quo mo-

tum hoípitium cum omnibus incolis videt

do fieri poteft ord naria via , iruitur.

hiatu terrae abfoxptum.

— ]ll. Tertiumeft, ut fciat;huncamorem du-

$. V.

plicem effe, affe&ivumfcilicet, & effectivum,

Frd 32

per quorum priorem gratulatur homo Deo

v- 23'

SIMILITUDINES

fuum effe, gzaudetque ipíum effe fummum bo-

num , quod ab omnibus jure merito appeta-

- Qualitas.

tur; per pofteriorem vero omnia, quae velin-

tra fe, vel extra fe agit, ad hujus fummi boni

Arifton.

L

í

feu Dei majorem gloriam & beneplacitum

apud Sto

yL Si

ut nihil juvat zegrum le&us, quem pe-

ordinat.

f xor.

des aurei fulciunt; fic

neque ftultumfe-

lic tas externa.

P

$. VIL :

Philo Jud.

VisP.

in lib.

li. Sicut necignis,nec terra,nec aliud quod

MISCELLANE A.

Bakthif

uod de-

ex elementis mundum conítituit , fed om-

Àlyc.31.

ter pejori nia fimul ; ita felicitas quoque nec in corpo-

" Qualitas.

ales interrogatus, quis effet .fe?ixl?ïaae&.l..r. '

infidietur. ris , nec inanimzefolius bonis confifit, fedin

LT*

C. K,

congerie utrorumque.

refpondit; qui corpore fanus & animo

Seneca in

Iil. Sicut Hiítrio non eft felicior, quod in

eruditus feu caítigatus elt ; /cuPiditates cnim

moral.

(cenis adornatus Rex aut Deus videatur ; fic

animl morbi funt.

"

m dicebat ;S*-Ob- £

nec homo fortunze muneribus felix cenferi

Il. Diogenes veram felici:ate

poteft, cum omnia non propria, fed aliena fint.

quze faceret, ut mens & anima in perpetua ?**

tranquilitate hilaritateque collocaretur.

S; Aug.de

IV. Sicut tota vita corporis anima elt ; fic

.

tas? Ii)ïd.

lib.arbit.. beata vita animze Deus eft..

Ill. Socrat»s quzerenti,quid eflet felici

Granat.

V. Sicut Materia prima , quia potentia e

t,

voluptas, refpondit , quam nulla poenitudo

loc. com.

fequitur.

;

f. 858.

femper appetit, quod haberenata eft ; ita cor

uid effet morta- Laert.l. 6

hominis, quia omnium bonorum capax eft,

IV.. Antiffhenesrogatus, q

Thom,

libus beati(imum ? felicem mori, refpondit

.r: !

Xenp/3

/ | femper ad ea, quibus caret. inhiat,femperque

- Stob. f.

65

odio praefentium , & cupiditate futqrorum

V. Jamblichus fclicem effe dicebat, qu

l,

Lj

laborat.

Deo, quat«nus fieri poteft, fimilis fuerit, per-

Ibid.

V1. Sicutunusfol magis, quam omnia

VCCE—

fectus , fimplex , purus, & feparatus ab huma-

na vita.

li luminaria , mundum illuminat ; ita uxius

if* 1 0. |

Dei poffeffio magis fatiat, quam fi omnes

VI. Nil beata víta defiderat, nihil requirit,

är

nullo eget, fed feipia contenta eft.

.c. 8.

res creatas quis poffideret.

Tbid.f. 859

VH. Sicut pueruli.cuma parentibus aliquo

VII. Omnis eft Deorum beata vita, homi-Ibid. c. 3.

mittuntur , fpectaculis rerum occarrentium

num autem, quatenus in' ea elucet quoddam

aCtionis ejus exemplar.

occupati , omittunt id facere, propter quod

miffi funt; ita multi homines rerum huma-

Vlil. Scito, eum non bonum effe, quem Seneca

narum pulchritudine capti, finis , obquem in

vulgus appellat , ad quem - pecunia. magna ep. 43-

hunc mundum miffi funt, oblivifcuntur.

confluxit , fed illum , cum bosum omne in

Anonym.

VIII. Sicutvastriasgulare aglobo penitus

animo eft, ere&um & mirabilia calcantem,

repleri non poteft, ita cor humanum triangu-

qui neminem videt, cum quo fe commuta-

tum velit,qui hominem ea folum parte zefti-

lare per totum globum mundi fatiari non

poteft , fed per folam SS. Trinitatem , ad

mat, qua homo eft, qui natura Magiftra

utitur , ad illius leges componitur, fic

quam capiendam fa&um eft, repleri poteft.

Ibid. f 858

IX. Sicut offa humana, fiinloco fibia Deo

vivit, quomodo illa prefcripfit , cui bona

m vertit.

praefixo manent , dolorem non ipcutiunt; fe-

fua nulla vis excut?t,qui malainbonu

L

IX. Niü

Pervor.,

- Titulas LPL.

197

Cicero 5.

"'Tuícul.

IX. Nifi ftablili & fixo, & permanente bo-

: g.. XIll.

no , beatus effe nemo poteft; nihil enim inve-

teraíce:e, nihilextingui , nihil cadere debet

AUTHORES

eorum, quaein vita beata confittunt , nam qui

timebit, ne quid ex his deperdat , beatus effe

:

L Leonardïus Leffius de fummïo bono.

non poterit.

lL. Ludovicus Granatenfis in locis com-

Plutarch,

X. Solon dicere folebat, neminem ante

lefle,

munibus. fol. 853.

t umpo

in grac.,

mortem beatum dici poffe ; folam enim

III. Jofephus Langius in Polianthza. V.

-lbono 1

eodem & V. Beatitudo..

]

*P9Pht. fhanc oftendere , qualis unusquisque fuerit;

. dum vixit.

IV. Laurentius Beyrlinck. V. eod.

' !

DA : MMMWHW)

DITULUS LEIL.

CTOR ROV OO R

S

ter amplä&i,nec ob contfaria accidentia ab

eo deQe&i.

QUO AD ESSENTIAM.

II

$

'Dej:fni——tio.:/

I

EX S. SCRIPTURA.

uftorum femita quafi lux fplendens p/rb4 Prov. 4,

Eccl. 35. T ^ft ardens & efficax defiderium vobationi

-J

dit, & crefcit usque ad perfectam diem " *

V. 23.

fuze perfe&te fatisfaciendi.

Hüuc enim

refpexit Siracides, dum dixit: in omni-

. L. In omnibus operibus tuis przecellens Éc*l 12-

.2

efto : nec des maculam in gloria tua.

bus operibus tuis praecellens efto: ne dede-

Ill. /Emulamini charifmata mejibra: &ad-F

Cor.12.

ris maculam ( per feco

«

»

3

;

in gloria tua.

rdiam & tePorem)

huc excellentiorem viam vobis demonttro.

IV. Solicitudine non pigri, fpiritu ferven- Rom. 12,

Divifo.

tes, Dominofervientes.

V. I T.

Vïta P.

V. Surge(per poenitentiam ) propera (perCant. a.

II. Duplex eft fervor, juxta Ludovicum

fervorem )amica mea, columba mea , forino-V- 19

Bakhat — de Ponte :

Alv.c. aT

Alter, inquit, eft juvenum. Tyro-

famea, & veni.

'num qui ollarum inftar ad magnum igi;em

Vi. Et animalia ibant, & revertebantur n Ezech. r

aletl

appofitarum vehementer fervent , & quod in-

0

Gl

fimilitudinem fulguris corufcantis ( propter : *

tus habent ftrepitu quodam exterius effun-

promptitudinem & fervorem in mandatis Dei

dunt. Altereftfervos gravis hominum perfe-

perficiendis. )

&iorum,fubftantialis plane & paccatus, inftar

'. Sfob'f"

VII. Etfa&us eft(fervorfeu Zelus ) i,n: cor- Jerem,ao,

ol

alicujus ollae ad moderatum ignem ferventis ,

de meo, ficut ignis exeftuans, claufüsque in *

meliusque coquentis , quod continet

oiübus meis, & defeci, ferre non (uftinens.

vor etiam eft diuturnior.

, qui fer-

1

.S. H

A Gu .

EX SSPATRIBUS

l. L:el'f.ï. 6n

'Thom,

IlL. Sunt iidem fere,qui in olla aquis plena

. Qualita;.

Kemp.!.3.

tc' f

Stobl

e,5.

&fcrventereperiuntur. Primus eft calorir in-

ffe&us tuus nomen imponit operi tuo;S. Ambr,

20Í

tentio, per quem fign

ificatur ardens charitas,

I.A

folum Dei beneplacitum per puriífimam in-

d

quomodo a te proficifcitur , fic sefti-l. r offie,

matur.

Vides, quam moralem judicem

tentionem quzerens..

te habeas, te confulit, quomodo opus tuum

1V. Majoris fpatii occupatio: per quam intel-

- Adft

ligitur applicatio prompta animi ad ardua

fufcipiat, mentem tuam prius interrogat.

"Bl

Il. Non omnesuniformiter gradiuntur ad s.

.

fBem.ïn

quaevis objecta, quae ad majorem Dei glo-

Deum.Quidam paffu, ficutii, qui terrenorum

. -entent.

. Didcà

riam, prox'mique falutem promovendam má-

curis impliciti , vix aliquando refpirant , ut

gis idonea videntur, de qua Thomas Kemp.

dicit: Amor Jefu nobilis ( id eft, fervens) ad

Domini recordentur. Quidam modefto in-

ceffu, ficut hi, qui Domini fervitio mancipati.

1 Seneta

tagna operanda tmpellit, &ad defideranda

Deo quidem ferviunt, & tamen erga feipfos

femper perfectiora excitat. Modum fzepe ne-

?aeP-43'

fcitíed füper omnem modum ferve(cit. Valet

indulgentiores exiftunt. Alii veloci , id eít, ra-

j

pido curfu , ficutii, qui fuper carne fua in-

T

ad omnia, & multa implet, & effe&ui man-

tuentes , & fe, & tranfitoria contemnentes, ce-

cipat, ubi non amans deficit, & jacet..

V. Elevatio aqua in altum contra naturam :

leriter proficifcuntur ad Deum.

: Necej]äta:.

à

per quam fignificatur violentia, quam fibi ipfi

l,

fervens Religiofus infert in difficultatibus,

]II. Magnum quoddam eft,chariffimi, gene- S. Chryf.

inter operandum occurrentibus ; nam ,ut idem

rofus &ingensanimus, & propterea promp-9m-.3r.

a

titudinenobis opus eft, ardore multo. animo "* P?P

"

Author ait,oportet amantem ( ferventer ) o-

Á

mnia dura & amara propter dilectum.liben-

ad mortem expofito, alioqui non licet, nifi

Hhhhh 3

cruci

Bibliothece IMaunalfis Concionaterig

795

ex folo amoris fervore mortuus eft, cumfes

)

cruci confixum , regn

z

um afTequï , ne nosmet

ipfos fallamus.

briculatertiana vix bisaut ter ipfum aggref-

Utilitas.

fa ,naturaliter mortem.ei aff:

€

"t

ARV

rro

non potuerit.

5. Bern.

IV. Quæ amat ardentius , currit velocius

V'ide glura titulo Charitas.

i m. 13.

gl f

zi Canto

& citius pervenit, perveniens non dico repul-

$. VL

Y, lOc

fionem, fed nec cunGationem patitur: fine

SIMILITUDINES. .

mora apetitur ei tanquam dometticee , tan-

quam cariffimee , tanquam fpecialiter dilectze,

| Qualita:.

j

Beyer;

& fiugulariter gratee.

I Si

cut iter agentes locum infidiüs & peri-

Hth- tex.

* Irznat.

. V. Fovetze femper in finu veftri cordis vi-

culis famofum citatis equis preetervo-

r.in feíto

lantjita ferventes,quia viam virtut s arduam, Vifitat,

o epift.ad vidum quendam , fan&umque fervorem ad

Lulitanos anoyijs pro virtuteexantlandoslabores, quia

& abinimicis obfefíam norunt, magno fegvo.—

E

re decurrunt.

rarum aliquod & eximium facinus antecellit

fexcentis vulgaribus minutisque. Ad quem

l. Sicutin equis militaribus ea facilitas , Ibid.

g

enimvirtutis gradum piger non poteft adre-

qua freno parent, potilhimum laudatur ; ita in

pere, éxigua temporis intercapedine diligens

fervis Dei prae reliquis Deo placet velocitas

nirabiliter volat.

1

& promptitudo mandatis illius obfequendi.

fgpf'wg-

S

— Vi. Ubi viderit Deus devotionem animi,

*

ï

ardentiorem infinuabit affe&um, &, quantum

Nece Jgïta f.

[

v 4*?"'.

nosaddiderimusad ftudium, tantum ille ap-

II Sicutfi arcus velbalifta remilfa eft dio- Roderiq,

(

ptram uno paluo altius ad fcopum dirigere - 1.c. 8

]12

ponet ad adjutorium : quantum nos appo-

I'

fuerimusad diligentiam, tantum ille addet ad

oportet;itacum & mens noítra remiffa fit ,*

8

neceffe eft, utaltius conatus noftros intenda-

1

-

gloriam.

iM

Vli. Secundum proportionem ( & fervo-

mus, quo velfic fcopum affeguamu'r.

u

i

!

u ) progreffus animze , domum Dei bonita-

Utilitas.

$Ig.in

tem fuam menti pate'acit.

ep.id u

S.Ambrof . Viil. Non eft fatisre&e facere, nifi etiam

IV. Sicutad accenfam ollam mufcae non VitaPP.

át

3

de

maturare adjicias . quod facis; uberiores fru-

appropiaquant; fi vero tepida fuerit, infident, :8. C 39.

in eam, & faciunt vermes ; ita & monachum

REUV &us hab.et cel/elrata devotio.

i

fuccenfum igne diviniSpiritus dzemones fu-

IV.

;

$.

giunt, tepidum vero illudunt, &i»fequuntur.

V. Sicut is, qui vifibilem curfum magna S. Chryf.

EX LIBELL

O DE IMITATIONE

IRISTI.

contentione peragit , nul

lum occurentium horm. 28.

in Genef.

videt,etiamfi fzepius in illum incidat ; fed ani-

L

rvot- & profe&us nofter quotidie de-

$

bet crefcere; fed nunc pro magno vide-

1no ad curfum intento facile. omnia tranfit,

i 1:.c.n. I Fe

feftinans ad dsftinatum fcopum ; eodem mo-

nere

tur, fi quis primi fervoris partem poffit reti-

j

do qui, ut virtutis curfum currat, feftinat, &

L'.S' t

,

aterra coclum redire concupifcit,omnia, quae

Ibid. $. 6.

l. O fi adverteres, quantam tibi pacem,

& aliis etitiam faceres,teipfum bene haben-

videntur, deorfum derelinquit; donec venia

t

in verticem.

do. puto, quod follicitior effes ad profe&um

V]. Sicutea,quzea magnete tacta funt, non'Beyerl-

fpiritualem.

.

quiefcunt , donec Septentrionali fideri oppo-! *

L.r015.

I Magis

Deus penfat, ex quanto quis

nantur; fic quorum corda Chriftus velut ma-

cit. .

agit , quam opus , quod fa

gnes fpiritualis tetigit, non quiefcunt, donec

L., '.[. C. 180

i

]V. O quantus fervor o

mnium Religiofo-

ipfi per amorem & fervorem adhaereaut.

rum in principio fuze inftitutionis fuit!

'Theodo-

ä-s.

"* MII. Sicut ignis, quo plus accipit nutri-

tet. orat,

L 1.c.19

V. Circa principalia fefta renovanda funt

menti, eo majorem accipit remunerationem,

de charit.

G. 6.

bona exercitia, & San&orum fuffragia ferven-

ea enim accellione materize augetar , non ob-

tius imploranda.

tunditur ; ita Dei dile&tio accenditur civina-

L] 0.25-

V1. Religiofus fervidus omnia bene por-

rum rerum contemplatione, & operationem

;

tat , & capit, quze illi jubentur.

hinc fufcipit majorem & vehementiorem ; &

ä)

i OSUII'

VII. Si dederis te ad fervorem, invenies

quo magis in rebus Domini veriatus quis

$ Cling

magnam pacem, & fenties leviorem laborem

fuerit , eo magis

gl ],

&üonis.

.a*ccendit Hammam dile-

propter Dei gratiam & virtutis amorem. .

&. V.

G. VII.

/

EXEMPL A.

MOTIVA.

David , quanto fervore ciltam.- a

I. (haritatis Dei erga nos magnitudo : de qua . Perr.

3. Paralip. I.

re&e & breviter dixit S. Bernardus:

29. V.2«

* promovere ftüduerit, ipfe teftatus eft,

amat charitas , amatimmenfitas,& nos vicem

dicens:egoautem totis viribus meis preepa-

rependimus cum menfura.

ravi impenfas domus Dei mei.

lL. S. Ignatius Loyola adeo ferventer ora-

I Ejwdem Dei erga. fideles. fervos liberali- S. Ygest.

Mafft.l. 3.

tar :de qua S. P. Ignatius in conftitutionibus i? coniit

Ccap. 12

bat, ut,quoties orare inciperet , mox toto quafi

vultu ignefceret.

Imo ob nimium fzepe fer-

reCte dixit: & univerüm , quo liberaliores

nos erga Deum oftenderimus , eoipfum quo-

borem poft miffam in morbum incideret.

ur.

Vltapcq

s

Vita.

III.B.Stanislaus Koska judicio medicorum

que erga nos liberaliqgem experiem

HI. Zita

e.

hi

1

Titulus LVIl. Fzrvor,

199

lII Pite brevitas : quïs enim pauper, fiuni-

ciplinze, jej uni—av,vigïliæ,hu-'micubation&s)quia

€o diethefaurus ipfi regius aperiretur,cum fa-

in his dicebat occultari fuperbiam periculo-

cultate, quantum vellet, exportandi, non fum-

fam anim?, fed potius facerent res mini-

mum in exportandis & colligendis pecuniis

mas , quae tamen magnze fiaut & fublimes per

Ecclef.9. conatum & fervorem adhiberet ? Merito ergo

ordinationem earum ad altum finem , recta

Y* Io,

Salomon monet : quodcunque poteft facere

intentione , quia talibus valde dele&atur

manus tua, inftanter operare, quia nec opus,

Deus, & funt abíconditse ab adverfario.

Beyer.

nec ratio, nec fapientia , nec fcikentia erunt

li. Tertium eft, ut fciat huuc fervorem

li"Ck. lx,

apud inferos, quo tu properas.

"

per religiofam & prudentem difcretionem

li feftn

: IV.

wcundita;, quam experiuntur ferven-

At

- imoderari , ne per exceffum illius corpori effe-

zer Deo. [ervientes : nam vincentibus ( focor-

&us, animo affe&us, proximo exemplui,

diam & teporem ) datur manna abfconditum

- Deo honor fübtrahatur, ut re&e alicubi S.

coeleftium confolationum , ut omnia etiam

ltid

Bernardus notavit. Quare illud S. Spiritus

difficilia cum magna facilitate & lzetitia exe-

monitum femper ob oculos habendum : mel

quantur.

invenifti? comede , quod fufficit tibi, ne forte

$. VH

fatiatus evomas illud , uti contigitillis, qui,ut

MEDIA — '

Thomas Kempenfis loquitur ,incauti propter

devotionis gratiam feipfos deftruxerunt, quia

L. Mfaditatio motivorum . ad ftrvorem excitan-

plus agere voluerunt, quam potuerünt, non

Roderig

A

— iiun: in hac enim meditatione exar-

penfantes fuze parvitatis menfuram,fed magis

lo 1.

defcet ignis fervoris.

cordis affe&um fequentes , quam rationis ju-

IL . JMortis incertg cogitalio : de qua re&e

'ä.sr. C.21.

dicium.Et quia majora praefampferunt, quam

pius Author dixit: Si frequentius de morte

Deo placzitum fuit, idcirco gratiam ( devo-

tua, quam de longitudine vitze, cogitares,

tionis ) cito perdiderunt.Fatti funt inopes, &

non dubium, quin ferventius te emendares.

vilesreli£ti, qui in coelum pofuerunt nidum

S.Ign. in

VitapP

€p

AL Sacularium terrenas. €$. perituras. divi-

fibi, ut humilitati & depauperati difcant non

t.

ad P

las €$ honores quarentium fervor: de quo S.

--

^

1369

Ignatius Lufitanis fratribus fic fcripfit : noli-

inalis fuis volare,fed fub peunis meis fperare,

E

$. X.

te pati, ut hujus fzeculi homines plus labo-

rum & moleftiarum fufcipiant in conquirendis

ftudiofe voluptatibus ac rebus caducis, quam

MISCELLANEAx

. Chtyf

vosin coeleftibus ac divinis comparandis : pu-

Qualitas.

Qte. 29,

deat,illosmajori opera eniti ad aucupandam

n Gene

. gratiam Principis mortalis , quam vos labore-

Ignatius Loyola devotionem & fer&o- Lanciz.

$,

tis ad amicitiam cum asterno Rege conjun-

endam.

z

rem,qui fine alteratione corporis con-pufc. 6.

cipitur,devotionem Angelicam vocabat, eo* 7: 79

L.3.0.47.

IV. Pramii caleflis magnitudo | confiderata :

quodejusmodi Perfon ficut Angeli fine' cor-

m

utifuafit libellus de imitatione his verbis:

poris'inflammatione Deum laudent,& ament.

age, quod agis : fideliter labora in vinea

Deus Pater autem S. Catharinz»e Senenfi di-

mea, egoeromercestua. Scribe,lege, canta,

xit, hoc effe lextum genus ignitarum lacry-

geme, tace , ora , fuftine viriliter contraria:

marum.

Txe;;etl.

digna elt his omnibus & majoribus preeliis

IL S. Ambrofius re&e proprietatem fer-

vita zeterna.

voris explicavit , dum dixit: nefcit tarda

$. IX.

inolimina Spiritus fancti gratia.

ASCETICA.

1Ii. Non male fervori etia

x

Thedo«

teft illud Horatii:

m applicari po- Hofïï-lbäe'

el, otat,

ia funt praecipue , quze Afceta de hac

Virtus recludens immeritis mori

je chatit

: l. Tr

materia bene obfervare debet. Pri-

Coelum negata tentat iter via,

mur eít, ut bene cognofcat, & zeftimet fer-

Coetusque vulgares, & udam

voris hujus pretium, nempe quod fit pro-

speruit humum fugiente penna.

prium indicium fidelis & Deum - fincere

V. De Fabio cunctatore olim dicebatur , Beyl. in

S. Climac, amantisfervi, utire&e advertit S. Climacus;

quod cunctando reftituit rem ; de cun&ato-fefto Vifit

ribus autem & in fervitio Dei minus ferven-fexXt

grad.i, dum querens, quis eít fidelis & prudens mo-

nachus ? refpondet : qui fervorem fuum fer-

tibus reciusdicitur: quod cun&ande defti-

vat inextinguibilem, & indies usque ad finem

tuant rem,id eft, profe&um in meritis & vir-

vitze fuze ignemigni adjicere, & fervorem fer-

tutibus.

vori, defiderium defiderio , & ftudium ítudio

V. Impiger extremos currit mar

A

gator ad

quat. ia

! fe

nunquaz:u defiit.

Indos.

epiite

1l. Alterum eft, utfciat, in quibus rebus po-

Pauperiem fugiens.

.

tiffimum fuumfervorem oftendere debeat, vi-

quidni poriorijure fimilem alacritatem often-

delicetin actionibus fuis quotidianis recte ob-

datfervus Dei in cceleftibus divitiis compa-

eundis, in vi&oria fui, in rebusadverfis gene-

randis ?

]re

couie

rofefüpportandis, & minimus rebus eligen-

$ XL

. dis & cupide ample&endis , uti fapienter ad-

vertit S. Maria Magdalena de Pazzis, ut quze

AUTHORES.

Vitap.4- fnas Moniales aífiduo hortabatur,ne curarent

.

.

l. Nicolaus Lancizius opufc. 6. c. 7. &

xes magnasfacerein apparentia ( uti funt dif-

opufc. 5. c. 9. n. 152.

II. Lud-

r Ó9

806

Bibliothece Manualis Concionatorug

Thefï

II; Ludovicus Granatenf. in locis cm. f. 348.

VIL Thomas Kem»enfis de imit. Chrifti

9 V l»

- [IL. Laurentius Beyrlinck , in fefto Vifita-

l.1.c.25. & 19.

Ü

tionis B. Virginis. text. 3.

VIII. S. Ignatius Loyola in Epift. ad Lufit.

f

IV. Thomas Stapletonus

in de. Palm.

de perfect. Relig.

IX. Claudius

Aquaviva de renovatione

p

t. 4. & Dom. Pafch.t. 5.

"0

pt

V. Alphonfus Rodriquez. de perf. p. 1. tr.

Spiritus.

fon. 10

I. C. 2.3. & 4. ltem c. 12. & 13.

X. Philippus d'Outreman in Pedag. Chti-

y, 6

t

nth. V. e'&d.

fliano. p. 2. c. 24. $. 8.

?

VI. Jofephus Langius in Polia

-

fed

v28

KEEHIHIRHTHOHIHIHOMIMIH H EHIHIHO IH HOHOHCHIMIHI E bE"

ho ?

728

TITULUS LFAMIL.

g(

H

Ü

PID-Es&

jic 2

w d

$.L

VIHI. Contra Hereticos, aliosque hoftes

D

0UO AD ESSE NTIAM. : fortiter eam propugnare.

Effciiu s.

þ,

jl ga

I

IX. Quatuorab Afcetisnumerantur, me-

y5

ditatio, contemplatio ,contemptus faeculi,pu-

att 16

T^f donum Dei, aci:lilmen , quo i.(lluükatlis

ritascordis; nam qui credit, intelligentiam

D!

homo firmiter affentitur omnibus , quze

v.Jf

Deus revelavit, & nobis per Ecclefiam

creditorum cupit, & hoc defiderium ad . ia-

quifitionem movet , in qua eft meditatio ; in-

credenda propofuit, five fcripta illa fint ,

quifitio pia veritatem invenit, in eaque cum

five non fint. JuxtaD. Paulum eftfperanda-

exultatione quiefcit, & haec eft conterylatio :

ï

rum fubítantia rerum , argumentum non ap-

0, 10

Heþr. II,

Vv

parentium. Super quae verba fic loquitur 5.

veritas inventa docet, quam vilisfit mundus,

y3

S. B;rn.

Birnardus: audis fubftlantiam ? non licet tibi

ex quo generatur contemptur [aculi : hicautem

ad inhzefionem , qua quis Deo inhzerere ftu-

ep. iI9.

ad Inn. -

in fide putare , vel difputare pro libitu, non

hac illacve vagari perinania opinionum, per

det, excitat, &in hac puritas cordis confiftit.

devia errorum. | Subftantize nomine aliquid

X. Alios effe&tus enumerat JoannesBufzeus Bufeusg

in viridario fuo , videlicet 1. jJuflificationem , v. fid. c.«.

A

Ga. $

certum tibi fixumque preefigitur.

Non eiïc

juxta illud Apoftoli: arbitramur , hominem Pom. 3.v.

enim fides zeftimatio ; fed certitudo.

.

jufticari per fidem ; nam,ut S. Clemens Alex. $

. Clem.]

Her.i

Divifio.

recte advertit. przeceditfides, timor zedificat

» 2, Strom.

mor-

& dilectio perficit. 2. irtuiwm €$ bonorum

n6

. . AL Dividitur communiter in vivam

operum exercitium : Uti re&e S. Auguftinus S. Aug.

iuam ; nam fieut vita animalis,ita fidel Wita ex

motu.& operatione cognolcitur. Et hzec vi-

indicavit his verbis: magnum opus , fed ex praf.in

fide: laudo fuperzedificationem operis, fed P^ 3t

08

delicet fides viva eft , quam fponfa in Canticis

video fundamentum fidei ; laudo fru&um-

Y À

voluit poni fuper cor fidelium, ut credant;

boni operis, fed in fide agnofco radicem. 3.

Cant. $

qu a veritate prima revelantur : & ficut

v. 6.

fignaculum fuüper brachium, utid, quod cre-

ReBam . intell'gentiam ; uti S. Cyrillus Hiero- s. Cygiy,

folymitanus indicavit, dum dixit: oculus om- Catech. .

dunt, opere confirment, feu, utloquitur Apo-

nem illuminans conícientiam eít fides. &in-

Abst,2,

Rom. io.

ftolus, corde credant ad juftitiam , ore autem

telligentiam tribuens. Dicit enim Propheta : Ifaiasc. 7.

h4

Ny. IO.

confeffionem faciant ad falutem. . Undein

Apoc. 7.

Nifi crediderits, non intelligetis. 4. Conflan- V- 9.

Apocalypfi fideles appellantur Signati , eo

tiom in adverfis ; juxta illud Apoftoli : certus *om-8.v.

LJ

y. 4

quod fignum verze fidei habeant, dum cru-

fum, quia neque mors, neque Angeli, neque,

cem Chrifti confitentur, atque adeo in fronte

S; Aug. f

illud habere merentur. Hanc divifionem S.

principatus, neque virtutes, neque inftantia,

Bl a,

Y 7

22.

nequefutura , neque fort'tudo, neque altitu-

« Auguftinus exipfo nomine fidei deducit,dum

do, neque profundum neque creatura alia po-

ait:fides appellata eft ab eo, quod fit ; duze

teritnosfeparare a charitate Dei,quae eft in

fyllabze fonant, cum dicitur fides : prima fyl-

laba efta facto, fecunda a Deo. Interroga te

Chrifto Jefu Domino noftro. Unde autem s. Hier in

certus eras, nifi ex fidei firmitate ? inquit S. c. x. ep. ad

Ton l

ergo, utrum credas. Dicis credo: fac, quod

Hieronymus. s. lmmuni:siem a curiofitatis Galatas

*

S.Greg. dicis, & fides eft. Nam, ut S. Gregorius te-

viiio: Nam ut re&te Tertul'ianus ait, nobis Tertull,

lMre. sf

ho. 29. in

"

ftatur, vera fideseft , quze huic, quod verbis

de prae-

Y 16

curiofitate non eft opus poft Chriftum Je-

ript.

Evang. - dicit, moribus non contradicit.

fum , nec inquifitione poft Evangelium. Cum

credimus , nihil defideramus ultra credere :

Qan 3

A&'urf

Y 16

hoc enim prius credimus, non effe, quod

1il. Corde credere.

ultra credere debeamus.

1V. Ore confiteri.

51TL

V. Opere confirmare.

EX SS. PATRIBUS

ualitas.

Ym £

VI. Sanguinem proprium fundere pro

Y4 2

fide.

d

/

:

I. Eft autem fides fperandarum fübftantia Hebr. z.

Mare

VII. Pro viribus fpargere fidem,ac dil

atare'.

rentium, Y* 2«

Y, 23,

rerum,argumentum non appa

II. Gra-

Titulus LVLI. F" des,

8or

1. Theff,

II Gratias agimus Deo fine iatermiífione,

ngnzta:.

?. V- 13- quoniam cum accepiífetis a nobis verbum au-

ditus Dei, accepiftis illud non ut verbum ho-

.. XXI. Beati fumus Ifrael, quia quæ Dw Baruch.4,

minum, fed, ficut vere eft, verbum Dei.

placent, manife(ta funt nobis.

V. 4-

Eph. 4.

'XXII. Non fecit taliter omni natwm, & ju- Pfal. 147.

v

. IHI. Unus Dominus, una fides, unum ba-

" d

dicia fua non mauifeltavit eis.

V. 20

t1fma.

Rom. 10o.

XXIII. Gratias agentes Deo Patri, qui di- r.Coloff,

V. IO.

IV. Corde creditur ad Ju(htlam, ore au—-

gnos nosfecit in partem fortisSan&orum inlu- V. £2

! tem confeffio fit ad falutem.

Eccl.32.

V. Qui credit Deo, attendit mandatis ejus;

mine, qui eripuit nosde pote&ate tenebrarum,

v.. 28.

& trauaftulit in regnum filii dile&tionis fuze.

Jac. 2

& qui confidit illi, non minorabitur.

XXIV. Jam non efüis hofpites & advenze, Eph. s.

V.

. VI. Sed dicet quis: tu fidem habes, & e-

fed eflis cwes San&orum, & dome(hcl Dei.

VY. 1'9.

go opera habeo: oftende mihi fidem tuam fi-

ne operibus, & oftendam tibi ex operzbus fi-

Conjlantm

. dem meam.

Jac. 2.

VII. Quid prodeft, frabres mei, fi fidem quis

XXV State, & nohte iterum jugo ferv1tu- Gal. 5.

V. I4s

tis contineri.

VI.

dicat fe habere, opera autem non habeat ?

XXVI. O m'"enfatl Galatze , quis vos fafci- Gal. 3.

nunquid poterit fides falvare eum. n

navit non obedire veritati, aute quorum ocu- V* £.

zf.'quztas

los Jefus Chriitus profcriptus eft, in vobis cru-

Pfal. 92..

cifixus ?

VIII. Teftimonia tua credlbd;a fa&a funt

nimis.

XXVII. Currebatis bene, qu1s vos lmpedl— Gal 5

Marc.16.

vit veritati non obedire ?

ré

v. 17

IX. Slgna autem eos, qui crediderint, hzec

XXVIII. Optimum eft; gratia ftabilire cor, Prov 13.

fequentur: [n nomine meo dzemonia ejicient,

non efcis, quze non profuerunt ambulantibus V* 9.

linguis loquentur novis, ferpentes tollent, & fi

in eis.

mortiferum quid biberint, noneisnocebit, fu-

XXIX. chut qu1 multum mel comedit, non Prov. 25

per zegros manus imponent,& bene habebunt.

Jo. xo

X. Simihinon vultis credere, operlbus cre-

eft ei bonum, fic qui fcrutator eft majefcatls ii

v. 38

opprimetur a gloria.

dite, ut cognofcatls, & credatis, quia Paterin

XXX. Habens fidem & bonam confcxen— 1. Tim.r,

1ne eft, & ego in Patre.

tiam, quam quidam repellentes circa fldem Iu*

Neceftas

nauü agaverunt.

Büleus

.. KX XI. Fide ftas? noli altam hpere, fed ti- Rom L.

^ fid.c

Gal. $

[.À

XI. In Chrifto JEfu neque circumcifio ali-

me; fi enim Deus naturalibus ramis non pe- * 20«"

, 3.

quid valet, néeque przeputium, fed fides, quae

3

er charitatem operatur.

percit, ne forte nec tibi parcat.

$.Cem]

XXXII. Ne transgrediaris terminos anti- PFOV 22,

2, trom

Hebr.tx

XIL. Sine fide impoffibile eft placere Deo;

quos; quos pofuerunt patres tui.

*.20.

v. 6.

eredere enim oportet accedentem ad Deum ;

XXXIII. State faper vias, & videte , & in- Jef ó.

prefin

$.Ang

quia eft, & quia inquirentibus ie remunera-

terrogate de femitis antiquis , quze fit via bo- "* i

tor fit.

na & ambulate in ea: & invenietis requxem

Mat

Jo. 8

XJI. Qui non credit, jam Judmatuseft quia

animabus veftris.

24

non credit in nomine unlgemu filit Dei. Qu1

XXXIV. Jam non fimus parvuh Hu&uan— Eph. 4.

credit in filium, habet vitam zeternam; qui

tes, & mrcumvemamur omni vento do&n— V. 14.

autem incredulus eft, non videbit vitam, fed

5 rl

ira Dei manet füper eum.

n2,, in nequitia hommum, in aftuua ad Cir-

Citerh $

Abac.

cumventionem erroris.

XIV Qu1 incredulus eft, non erit recta ani-

XXXV. Dottrinis varus &

Tfiasc.7.

V. 4

ma ejus in femetipfo: juftus autem meus ex

lite abdu01.

peregrmrs no—ï Hebf-ïs-

fide vivit.

Rom. $.

Utilztas.

5 H

j

Phil. 3.

XV. Exiftimo omnia detrimentum effe pro-

EX $. PATRIBUS ET DO.

V. 7.

CTORIBUS

pter eminentem fcientiam Jefa Chrifti Domi-

ni mei; propter quem omnia detrimentum fe-

é

ci, & arbitror ut ftercora, ut Chriftum lucrl-

Qualztas

I.

S. Gt'eg

C Hier,it

facmm

unc veraciter fideles fumus, quando

26.

, 161

Rom. 4.

XVI. Credidit Abraham Deo, & reputatum

quod verbis profmttxmus 1 openbus

Galatas

Nw.3

eft illi ad juftitiam.

complemus.

Marc. 16.

Tertall

V. 16.

XVII. Qui crediderit, & baptizatus fuerlt

1I. Fides aliquando recipit, quod ratio non $. Bern.

de rz2.

je pre

falvus erit, qui vero non crediderit, comdem—

praefumit? qualis fit cu1usque fides, tribula-

(f

nabitur.

tio probat.

grad. hu-

Joan. 3.

m:l

Vo

XVIIL Sic Deus dilexit mundum, ut Fi-

III. Dicamus fidem vitem, virtutes palmu- Idem fu-

lium fuum unigenitum daret, ut omnis, qui

tes, botrum opus, devotionem vinum.

per Can-

credit in eum, non pereat, fe habeat vitam

. IV.Divinaoperatio/fi ratione comprehendi- *

. Aug.,

æternam

tur, non eft admirabilis: necfides habetmeri- ;

in ho, 0(.

Joan. 6.

XIX. Amen, amen dico vobis, qui credit

tum, cui humanaratio praebet experimentum. faper E-

Y.4 2.

m me, habet vitam 2eternam.

V. Cito fidesinexercitata languefcit, & cre- vang.

brisotiofa tentatur incommodis. Remiffas ex-

Ambfr,

-Ieb!o ['

Marc. 9.

" XX. Si potes credere, omnia poffibilia funt

uper Pf.

/, ^

Y» 23.

credentl

cubxas callidus 1nfid1ator irrumpit: afuüetum

Beati.

- R. P2Lobz, Bibl. Maz. Tor. £.

lii ii

auten.

802

Bibliothece . Manaalis Concionatbriæ

)

tze dabit. Crediteilli, qui incredulis setetna

M

immacu- autem bello virum hefterna fraus inftruit, &

(

Jati.

gloriofze provehit palma victorize.

fupplicia gehenn?e ardoribus irrogabit. Quse

j 0

tüs

S. Bern.

VL Putasne Filium Dei reputat ]Jefam,

tunc erit fidei gloria, quae poena perfidize, cu

d

.

A

cal(

tic.

faperCan- qu'squis ille homo eft, qui ipfius nec terre-

judicii dies venerit?

tuf

tur comminationibus, necattrahitur promif-

XVI Qui evidenter, quze diu funt expecta-

Idem. ho«

du

fionibus, nec przeceptis obtemperat, nec con-

Io. de

filiis acquiefcit; nonne is, fi fateatur fe noffe

ta, fufcepimus,fiducialiter neceffe eft, quae funt

Pafch.

j

exfpectanda, credamus. Si fortis fuit fides,qu?e

Betn

Denm, factis eum negat? Porro fides fine

;

experimenta przeceffit, fortior debet effe, quze

91,54 qii

opetibus mortua eft. .

jam manifefta fubfequitur,

(

S.Aug.!o

VII. Cum dile&tione

fides Chriftiani, fine

aSCI- eS(

XVIII. Eccé quid ate requirat immenfa illa S. Chryf.

yN

deCivit. dilectione fides da2emonis.

pistas, quod facile polfit implere nuda pauper-

üper

616«

S. Aug.

VILI. Quid eft fides, nifi credere, quod non

fuperJo. vides? ideo bene creditur (SS.Trinitas) quia

tas, defpecta mediocritas, indo(ta fimplicitas ;

Matth-2ï-

fto

non per multas diftraharis ambages, ne duris

gS

cito non capitur:. nam fi cito caperetur, non

d

difficultatibus occupandos involvaris. Quod

ris

effet opus, ut crederetur, quia videretur.

(

$. Cyp.l

IX. Non pertinet ad Chrifti praemia, quire-

a te & pro te repofcitur; intra te eft, id eft,

oris famulatus & cordis affe&us, fecundum

pb .

in tr. de linquitEcclefiamChrifti: alienus eft, profanus

illad: corde creditür ad juítitiam, ore autem

mvj 0 Ch

clef.

* eft, hoftis eft. Habere jam non pote(t Deum

confeffio fit ad falutem.

pattein, qui Ecclefiam non habet matrem.

In anima ergo tua

p5 "

X. Fides eft ficat columna illa, quze prze-

pofuit omnia animze tu:e przefidia Deustuus :

f&

S. Bonav.

ut, unde peccatum egteditur, inde & peccati

Q

diat.Sa- cedebat populum Ifrael in exitu de /Egypto:

*

lut.tit. 5 nam & illa ex parte Ifrael erat lucida, & ex

medicina peteretur.

4

d

c' 3.

parte /Egyptiorum tenebrofa: Sic fides cre-

XVIII. Tenet me in Ecclefia confen

fus po- S.- Aug.

Qi

f

dentibus lucet, & infidelibus eftobícura, quia

!

/

pulorum atque gentium : tenet authoritas mi- l. de util.

cred, c.4.

tü

ipfi funt:rebelles lumini.

raculis inchoata fpenutrita, charitateaucta,

$

i

S.Hïeron.

XI..Fides Dei non eft otiofa, neque folita-

vetuftate firmata.

H

adPau- rja, individua comes ei jungitur bonze opera-

4ii

AID,.

XIX. Quisquis adhuc 'prodigia;luær/it , ut Idem. c.g.

f

tionis inftantia, nam cum per fidem quis co-

credat, magnum eftipfe prodigium, qui mun-

gnita incipit amare, confequenter exercet o-

do credente non credit.

J

fi

[u

perando, quod amat.

XX. Domine, fi error, eft, a te decepti fu- Rich.Vi-

S Tfidor.l.

XII. Proprie nomen

&dot tade ol dicum.

&tor.fíent.

[

$.Orig. fi omnino fiat, id quod dictum eft, aut promif-

mus: nam iíta in nobis tantis fignis & pro-

1.deTrin.

$. 2

fum; Et inde fides vocata eít ab eo, quod fit

digiis confirmata fünt, & talibus, quaenon ni-

C. 2.

di

fi per te fieri poffunt.

i

illud , quod inter utrosque placitum eft, qua(i

Cicero.l. inter Deum & hominem; fed & Cicero ait;

. XXI. Quid noninvenit fides? attingit inac- S.Bern,

poffic. fides, dictorum , conventorumque conftan-

ceffa, comprehenditimmania,apprehenudit no- f:iper

i

viffima : ipfam denique zeternitatem fuo illo "

aüte

. tia, fic di&a , quod fiat.

vaftiffimo finu quodammodo circumdedit.

C

4Egquitas.

It

XXIT. Ille apüd Deum plus habet loci, qui S. Aug.

in lib. de

Cl

plus attulit, non argenti, fed fidei.

ovibus.

$. ÀAug.

. XIII. Deus credi fe voluit, non examinari;

XXIIE Noli intelligere, ut credas, fed 1dem fa-

li

fer. de

periculofa eft difputatio de Trinitate: lutam

"'Trin.

& vas figuli de creatore difputat, quod nec

crede ut intelligas , intellécus merces fi- per Joan.

€

dei eft.

Angeli in coclo fcire poffunt, quid enim a-

gunt ? quiseff iffe Rex gloria? EtapudIfaiam :

XXIV. Totum in fehabet -hoxio, qui fe ha- Ca(ïïod;

ä

Quis eff ifle , qui a/ceudit de Edom ? Vis fcire

bet:ipfe autem fe habet, qui Deum hahet:

fuperillu

naturam Dei: hoc ícito, quod nefcias: fed

Deum vero habet :

Pf quia

Bw

tetur Authorem.

qui eum credit, & confi-

factus

c6 E

fclas hoc ipfum, quod nefcias, plus czeteris

fura uter.

Ícies : gentilis homo videt apidem, & Deum

pl

XXV. Credenti praemium dabitur; fi quod S.Cypr.

putat: Philofophi vident coelum, & Deum

creditur, & geratur.

ï

putant: In eo quod fe fcire dicunt, nefciunt.

In die judicii noun damnor , quia dico: nefcivi

naturam Creatoris mei.

Necefftas.

| Bellov. .

XIV. Quisque credit vicinis fuis &,matri :

Efb .

fpec.mór- Jicet nefciat, quaudo fuitgenitus ab illo patre,

.XXVI. Qui non credit, & tamen quz- S.Climac

tyile,

]. I, dl le

& natusabilla matre: tamen requifitus ftatim

dam fortaífe bona opera facit, fimilis eít illi, iufcala.

14. P.3-

qui aq

uam haurit, & indolium pertufum in- P^r?

incunctanter refpondet, illum effe fuum pa-

fundit.

S.Ben,

trem, & illam fuam matrem, licet nefciat nifi

:[0'1' S-2.

exauditu fuorum, nec alienis crederet de con-

XXVII. In petra Moyfes ponitur, ut Dei S. Aug.

lüprinc,

trario, . Sicperpeccatum Adzein hoc carcere

fpeciem contempletur, quia nifi quis fidei fo- S. de.

nati & nutriti debemus credere matri Eccle-

liditatem tenuerit, divinam prazefentiam non ?^

fiade & vicinis, fan&is Filiis ejus de his, quae

agnofcet.

Avelle radium folis a corpore ;

ertinent ad fidem, licet ea non viderimus.

divifionem lucis unitas non capit: frange

S. Cypr.

XV. Crediteilli, qui omnino nonfallit. Cre-

rámum ab arbore , fractus germinare non

dite illi, qui haec futura omnia praedixit. Cre-

poteít: a fonte przecide rivum , prsecifus

arefcet.

dite ini " gui credeïltibus praemia aeternge vi»

Utilites.

Titulus LV. : Fides.

So4

d

Ut:ilztas.

. XXXIV. Fides virgo eft integerrima, talis- Tertuii;

S.'Thom.

de

illan

XXVH Fides prava defideria fraenat, ef-

quenobis a Chriftotradita, qu a, ut Pcuprare 30

zfcr,

fraenes appetitus cohibet, feroces cordis mo-

conantur hseretici , fic Catholicis eain omni-

in O&

tus "fedat, vitia pellit, virtutes inferit, mollia

no incorruptam cafte tueri, necefle eft..

^

Paích

S 'Hiron.

j ldin

calcat, afpera tolerat, in profperis non erigi-

XXXV. Confer do&rmam fidei dogmatlbus

p fömp;.

tur, idadverfis non dejicitur, nihileft tam ar-

Philofophorum, & libris eorum, & fplendori

Dom. 2,

t de ^

Bsf

duum & tam durum, :quod non aggrediatur

*loquenrise, & compofitioni fermonum; & vi- pot E-

ropter Deum, quia viva fide credit in Deum

debis, quanto minor fit czeteris feminibus fe- piph.

S. Bern

XXIX. O Gratiofa & amabilis fidei virtus!

mentis Evangelii.

Sed illa cum creverint,

t em, 2,

to.1. S.4.

nihil mordax, nihil vividum, nihil vitale de-

a 8. C.I.

quis igitürtenon amabit, quze fundamentum

es omnis grati»e & virtutis? purgas peccata,

monftrant, fedtotum flavidum marcidumque

l uper

vivificas animas, illuminas czecos, diftinguis

& mollitum ebullit in olera in herbas;'quae

M&tth,gs

ele&os, connectis membra capiti noftro Chri-

cito arefcunt & corrunt, hzec autem prædl-

w

ls

- fto, animas fideles.. Deo facis fponfas, prote-

catio, cum in amma credentrs fata. fuerlt crea-

»

-

d

'gis, & defendis, probas juftos, miracula opera-

fc1t ia arborem

;

ris, in omnibus triumphas , atque ceterna. fe-

.XXXVI. Magnarum hic vigor eft mentlum S. Leo ,

licitate perfeverantes in te coronas.

& valde fidelium hoc lumen eft animorum , 1- de A.

Eufeb. E-

a

XXX. Hanc nobis fidem velut lampadem

incun&tanter credere, quæ cotporeo non vi- Dom

ä

9- Chriftus adveniens errantibus exhibuit, viam

dentur lntmtu.

e.. deSym

"monítraturus, per quam poffit. Deus ignotus

Fzrmzt:zs

^XXXVII. Cum ab ortu folis usque. ad oc- La&ant

d

requiri,

quæütus credi, creditus inveniri.

Quemadmodum Ecclefia navi, ita fides an-

cafum lex divina fufcepta fit, & omnis fexus, :5:-

chorze affimilatur, dicente Hugone Victorino:

omnis setas, & gens, & regio unitisac parxbus

- $,

animis Deo fer vmnt, eadem fit ubique patien-

|-Lde wtil

Quicunque ab initio mare præfentis faeculi

| Qd (4,

falubriter transfraetaruat; quicunque ad por-

tia, idem coatemptus mortis, intellizere de-

tum falutis pervenerunt, omnes in navi fidei

buerant aliquid in ea effe rationis, quod non

av1gaverunt & tranfierunt. Anchora navim

fine caufa usque ad mortem defendebatur z

It Idem.eg

aífecurat : ita quoque, tefte D. Chryfoü;omo,

aliquid fundamenti ac foliditatis, quod eam

|

fides.in Deum, quafi fecura quaedam ancho-

religionem non tantum injuriis ac vexationi-

fa; quam eandem do&rinam in Pfalm. 11 5.

bus non folvat, fed augeat femper ac facxat

Rich )

commentano, ubi de fide tractans, idem re-

firmiorem.

etit S. Do&or in hxec verba: E]usmodr res

XXXVIII. Nullocrudelitatis genere de&rm s ï-ec S.

Alot.(ent,

I. ianata-

1.deTrln,

eít fides, eft quzedam facra anchora, quae un-

poteft, facramento crucis fundata religio, noh

li Apoft,

62

dique faftentat mentem, quze ei adhzeret: Et

minuitur perfecutionibus Ecclefia, fed auge-

tur, & femper Dominicus ager fegete ditiori

S Bem.

in Tom. 5. fermone quodam eandem idem Do-

&or- profequitur allufionem verbis fequenti-

vefhtur dum grana, quae üngula cadunt mul—-

fiptt

bus: Queznadmodum navim, ventorum impe-

tiplicata na'cuntur.

Qant,

XXXIX. Talis eft natura fidei, quanto ma- $. thyf'

petu ja&atam, & flu&uum affultu demiffa an-

üper 20,

chora omnino ftabilit, & vel in medio pelago

gis vetatur, tanto magis accenditur. Virtus

atth. :

fadicat; ita etiam mentem noítram extraneis

fidei in periculis fecura eft, in fecuritate peri--

[ $, Auf

clitatur.

Quid enim aliud fic laxat v1gorem

n Ub, de

cogitationibus jactatam adventu fuo fides ex

vibus,

imminenti naufragio liberat, tanquamin tran-

fidei, ficut longa tranquillitas ?

]dem l

quillum portum,. in conícientize certitudi-

XL. Nullae fünt majores divitize, nulli The- S. Aug.

per Joun,

fauri, nulli honores , nulla mundi hujus major

[2 7

nem, deducens. Ín quorum confirmationem

verb. Ar

. przedi&us San&us illum Apoftoli ad Hebrzeos

fübítantia, quam eft fides catholica.

poft. c.

Cafftod.

.textum adducit, dicentis: Quam ficut ancho-

XLL Tertia firmitas fidei ex teftificantium S Bonav.

('upen"ll

ram habemus animae tutam ac firmam.

concordia plena, que eft in tribus, in eloqmo .-9.in He-

XAaInD,

Pf quia

Eftusin

-

XXXI. Nihil efficacius ad fuperandas dia-

Scripturarum, in decretis Conciliorum, in do-

fattus

€

boli, carnis, & munditentationes, quam fi quis

cumentis San&ctorum. De medio petrarum da-

fum Qtefs

phef.

bunt voces, hoc eft, de medio duorum Che-

| S Cypf.

fidem fuam diligenter exerceat, ac frequen-

ter aate mentis oculos ponat bona nobrs in

rubim, de quibus loquebatur Dominus, five

de quorum modio, fcilicet duorum teftamen—

futuro promiffa,

torum.

U

Dignitas.

XLII. Nonne fi fln&uatfides, inanis ePc fpes S. Bern.

Eufeb.E-

noftra? ftulti ergo Martyres noftri , fuftinen- 190 adTn-

XXXII. Fides religionis catholicse eft lu-

ap.

& n

yf-l.€. men anim2e, oltium vitze, fundamentum fa-

tes tam acerba propter incerta, nec dubitan- j P

five

(calà

]utis ?etern2e.

L

tes fub dubio remunerationis preemio, durum 'Torn. x.

parad-

s. Bem.

xilium ; fed ab- Tract. de

XXXIIHI Fides prima « & initialis eft 1nter

per exitum diuturnum inire e

Error.A-

to.1. $.2; omnes virtutes, & quafi capitalis honorifi-

fit, ut putemus in fide vel fpe noftra aliquid

* belatdi.

in princ.

centia fummi Dei.

Ipfa nempe caput huma-

ut is putat, dubia zeftimatione pendulum, & ,.

$Af

non magis totum, quod in ea eft, certa, ac fo- f H4. :

$d.

ns» mentis, 1d eft intelle£tum, ad' orandam

p

d

& venerandam altifimam Dei majeftatem

lida veritate fubnixum, oraculis ,

& miracu-

Jis, divinitus perfuafum, ftabilitum & confe-

primum incurvat, atque inclinat, , quemadmo-

dum Apoftolus ait :

Per fidem in capt1v1ta-

cratum partu Virginis, fanguine Redempto-

tem redigentes omnem intellectum in obfe-

ris, gloria Refurgentis. -

Teftimonia sü*a cre-

dibilia facta funt nimis.

quium fidei.

lii ii 2

XLIII

E

R P. Lobn. Bibl, Man. Tom. £.

804

Bibliothece Manuäfis Concionatorie

S. Bern.!

XLIII. Fides, juxta Apoftolum, eft fubftan-

fum, immanes cruciatus non fuperavit modo,

ep.199. 2d tia rerum fperandarum,

nnoc.

noninanium phanta-

fed rifit etiam, & tanquam inter delicias ex-

T

paulo fu

. fia conje&urarum. Audis,fubftantiam? non

ultavit.

pracit.

lit, licet tibiinfide putare, vel difputare pro libitu,

1lI. Cum Quintilianus Sicilize Przetor S. A- 5. "ebr.

c, &c.

irius.

Low -- — 447 €739 —— —

non hacillacque vagari perinania opinionum,

gathze diceret: Nonne pudet te, nobili genere

per devia errorum : fübítantize nomine, ali-

natam, humilem & fervilem Chriftianorum a-

——

——

quid tibi certum fixumque praefigitur, non eít

gere? refpondit illa : Multo przeftantior eft

enim fides zeftimatio, fed certitudo.

chriftiana humilitas & fervitus Regum opi-

bus & fuperbia.

Vita & |

$. VE

IV.LudovicusRexGallize nullibi jucundius,

quam Paffiaci, agebat, quod ea in urbe baptis- cp;a;n

EX LIBELLO DE IMITATIONE

D — M EM L

CHRISTI.

"

mo ablutus in Chriftianorum Album tranfcri- p. r. c. z.

ptus effet. Atque id crebris fermonibus ufur- S. 1. n.6.

pare folebat, nulla parte regni fui, quam illa

qe— u

Lb4 L eatafimplicitas, quze difficiles quaeftio-

ipfa in urbe, tantum fe honoris & glorize un-

Tjem bf

c. 18-

- numrelinquit vias, & plana ac firma

fme [

pergit femita mandatorum Dei.

quam percepiffe.

2

Ibid. s. 2.

1I. Fides a te exigitur, & fincera vita, non

.Ingo Dux Carantanorum

( qui ad fonies Brunner.

Suavi & Dravihabitant, hodie Carinthii di&i) Avnat.

altitudo intelle&us, neque profunditas myfte-

oicorum

riorum Dei. Sinonintelligis, nec capis, quae

multos ex fuis Satrapis hac ratione fecit Chri-

*

l

infra te funt, quomodo comprehendes, quae

fianos: Anno Salutis feptingentefimo nona- n, 6.

fupra te funt?

gefimo l. conviviumlautumiinftruxit, & vilem

Tbid.

plebeculam fimul cum fatrapis fuis invitavit,

ä

III. Subde te Deo, & humilia fenfüm tuum

fidei, & dabitur tibi fcientize lumen, prout ti-

fed prae foribusrecumbere jüffitfatrapas,pane

bi fuerit utile ac neceffarium.

tantum cibario & caruncula rancida pavit,

Tid.5.3.

vinumque fictilibus propinavit aufterum ; con-

IV. Nolicurare, noli difputare cum cogita-

tra pauperculos fuze menfze adhibitos, vino

tionibus tuis, nec ad immiffas a diabolo du-

bitationes refponde, fed crede verbis Dei, cre-

nobili aureis argenteisque poculis propinato,

deSanétis ejus, & Pro

lauta infuper coena refecit: quod cum nobiles

phetis, & fugiet ate ne-

indigneferrent, acinfui contumeliam fieri fto-

ä

lbidem.

.quam inimicus.

. V. Quidquid intelligere non vales, Deo o-

macharentur, ita refpondit: Pauperculos ideo

mnipotenti fecure committe,

Non follit te

honore hoc affeci, quia facro lavacro abluti

Deus ; fallitur, qui fibiipfi nimium credit. Plus

funt, vos vero reliqui foris, quia fordibus fqua-

valet Deus o

lentes, hircumque impietatis olentes, mihi

perzïri, quam homo intelligere

oteft.

naufeam facitis. Hac ergoratione caftigati no-

Tbidem.

VI. Graditur Deus cum fimplicibus, revelat

biles intra brevetempus,fübArnone]uvavienfi

fe humilibus, dat intelle&um parvulis, aperit

Epifcopo, Qhri&i fidem avide i'ufcegerunt.

fenfum puris mentibus, & abícondit gratiam

Utilitas.

curiofis & fuperbis.

Bellovac.-

Ibid. S. 5.

VII. Omnis ratio, & naturalis inveftigatio,

VI. Tempore fanc&i Sylveftri, quaiido Con-

ftantinus Magnus recenter ad fidem acceffe-

ral. l. 1.

pec. mo-

—— h w .

fidem fequi debet, non przecedere, nec infrin-

gere. Sitaliaeffent opera Dei, ut facile ab hu-

rat, perqueeum aliorum populorum converfio dift, rg.

—

mana ratione capi poffent, non effent mirabi-

fperari poterat, magnus illeSacerdos, ut Bel-

lia, nec ineffabilia, dicenda.

lovcenfis refert, fequens patravit miraculum :

Cum enim Helena factris chriftianze fidei mv-

L.3.c.58.

VIII. Fili,caveas difputare de altis materiis,

fteriis nondum initiata effet, ad illa tamen

^ & deoccultis Dei judiciis. Iftaomnem huma-

nam facultatem excedunt, nec ad inveftigan-

plurimum propenderet, Judzei vero e contra

eandem, ne Ecclefize crederet, pervertere ni-

dum judicium divinum ulla ratio przevalet,

terentur, multi ex paganis fapientiffimi, ex al-

— ———cLnnam X"B —— —— — P

vel difputatio.

LII. cns' '

IX. Curiofitas noftra fzepe nos impeditinle-

tera vero parte cum fan&o Sylveftro multi

&ione fcripturarum , cum volumus intellige-

Epifícopi fimul congregati fuerunt, cumque

duo pagani controverfive Judices conftituti

re & difcutere, ubi fimpliciter effet trans-

fuiffent, fan&tus Pontifex autem eosdem mul-

eundum.

tis confutaffet argumentis, Judaeus quidam

eidem oppofuit, Chriftianos adorare Crucifi-

$. V.

xum, fe vero certum quoddam nomen Dei nof-

fu. .A—— EO L ERE MMpub g. d

EXEMPLA CATHOLICA

fe, cujus virtutem ne ipfa quidem faxa fufti-

—^

EXTERN A.

nere valeant, ac proinde ferociffimum quen-

hi Chy.

dam taurum coram fe produci fecit, ut o-

ftenderet , quod ne hic virtutem hujus nomi-

IT

Dignuitas.

nis fuftinere valeret: cui cum in aures ne-

L.4. hift. T.

uidam Martyr, tefte Eufebio, a Tyranno

fcio quod nomen infufurraffet, taurus ftatim

Eccl.c.r1.

rogatus , quod ipfi nomen effet? qua

mortuus concidit: cunctis vero fa&tum hoc ad-

domo natus effet? liberne an fervus? ad fin-

mirantibus, Sylvefter, nil magnum effe ait,

gulas quseftiones nihil aliud refpondit, quam :

taurum occidere, cum hoc & aranez pof-

Chriftianus fum, ratus hoc uno titulo omnes

fint, imo & modicum venenum animal in-

honoris titulos fatis comprehendi.

/

terimere queat: neque infufurratum hoc no-

Ibidem.

lT. Blandina Virgo, dum clamat, Chriftiana

men Dei nomen efífe dixit, fed daemonis, cum

Deo

A0 qOM 0713 420n1] i 4 ammyo n m pov—

——Í

l

Tiulis LP Fides.

$95

X

Deo proprium fitvivificare , dzemonis vero

Pergit nihilominus vir fan&us cum plebe ,

occidere. Potius igitur Dei virtutem exinde.

quam iíta prava fua doGtrina infecerat, ad con-

Ms d

colligendam effe ait, fi infufurrato eodem

Te 9 us

nomine occifum hunc taurum vitze reftituat.

dicta fepulchra, ibique vetuftiffimum cadaver

d-

aliocutus. O homo! ait: fi veniffet huc me-

Tunc igitur deputati judices Judaeum urfe-

cum hzreticus ille filius perditionis , & attànte

t

runt, uttaurum refufcitaret: quibus ille, fe

)

illo nomen Chrifti Dei mei fuper te invocaf-

id minime facere poffe, ingenue faffus eft.

fem , refarrecturusne eras , coram his, quos ifte

Sylvefter igitur invocato Crucifixi nomine )

per fraudem pene fubverterat? Ad hzec fur-

is Vh

Chriftianis feorfum orantibus, tauro in Cru-

Cifixi nomine

gens mortuus cum interroganti annuiffet, &

Chriffn

praecepit, utfürgeret, qui fta-

fefub antiquiílimis Regibus, ante Chriftum vi-

P LGr,

tim redivivus

furrexit. Quo vifo Judzei prze-

]

La

fentes una cu

m Helena ad fidem converfi

xiffe dixiffet, juffus efta Macario in pace ad or-

dinem fuum redire in fine tem

l

fuut, & baptizati una d

tandus.

porum exuf(:i-

Il

ia hominum.

ge plusquam triau.mil-

Idemhift,- VI

IX. Philippo Francorum Regi perniciem Gerfbn.uþ

Ianc.

l. Cum Wandali univerfam Franciam &

firuxerat Magus quidat cereze imaginis in- infra..

s Bu

Hifp

aniam cum non modico utriusque regni

cantatione, ita nimirum, utimagineigne ab-

Ll)

Atnal

difp

endio pervagarentur, multosque Epifco-

-

*

Oitonm

fumpta, Rex quoque fecreto morbo abfum-

p'zf]'ög

pos catholicos ingentia prodigia patrantes fe-

ptus moreretur. Hanc perniciem a fe non ali-

!a. n' 60

cumin fervitutum abducerent,

Epifcopos qui-

ter, quam fide, depulit: cum enim allatam ad

"

dam Arrianus, Cirola nomin

e, (catholico-

fe imaginem in ignem abjeciffet. Videbimus ,

t

rum Epifcoporum rationibus-

& argumentis,

inquit, fi potentior erit daemon ad me perden-

Ípecialiter vero miraculorum fam

a, quam fibi

pe

per c2eci cujusdem illuminatione

dum, quam Deus meusad me confervandum.

t

rant ,;convictus

m compara-

Ita Gerfon. trac&t. deerroribus circa artem

ma-v

; & confufüs) ut fe quoque

gicam p. 1.

j

Q

miraculorum d

ono pollere oftenderet, ad

X. Zacomus tribunus carebatl.ib&ris, geta-

fr

audes & technas c

Niceph.

onfugit, ut hac ratione

te jam fenefcens. Et quum monachum quen-

l. 11. C. q.

hserefeos fuze affecl

as in fecta confirmaret;

dam magna gloria virum adiffet , cum alia ple-

0-

cuidam enim fuze fe

&» quinquaginta aureos

€o pacto donavit, u

raque ei per colloquium expofuit, tum zerum-

3

tcaecum fe, & ab eo illu-

nam quoque eam & cafum deploravit: fupra

minatum effe, fingeret: cum autemtranfiret

inodum enim apud Saracenos magni pendi-

Cirola cum exercitu Wandalorum & Epifco-

pis captivis Catholicis, exclamavit di&us ho-

turliberorum procreatio, nec apud eos modo,

fed etiam, utarbitror, apud Barbaros-omnes.

mo: Audi me, beati(fime Cirola , refpice cae-

Ilie bono animo eum effe, precatione facta, &

citatem meam, & experiar virtutem tuam, qui

j

reverti domum jullit, fore pollicitus, ut brevi

reddis czecis vifum , furdis auditum , leprofos

pater fieret, fimodo in Chriftum fibi creden-

mundas , mortuos fufcitas: Tunc Cirola eum

dum effe ftatueret. Poftquam autem di&tum id,

trahens ad partem, ait, tangens ejus oculos :

eventus comprobavit , & filius progenitus pro-

. Bellowe,

Secundum fidem noftram, qua re&e credi-

miffionem illam veram effe confirmavit, &

. [pet, o«

mus in Deum, aperiantur oculi tui , & vide-

ipfe Zacomus religione noftra eft initiatus, &

^nl. l1

ant: quo dicto inceperunt oculi miferi hominis

tribum eam omnem,, cui praefuit, ad eandem

inflari, & tantus dolor eum arripuit, ut vix

gratiam adduxit: ab eo tempore tribum iftam

poffet digitis oculos comprimere, quin crepa-

Y

admodum floruiffe, magnaque & numero &

rentur, & prae dolore ejulans omnibus dolum

amplitudine incrementa cepiffe, atque Sara-

!

detexit, & clamabat projiciens aureos: Ecce

cenis & Perfis formidabilem fuiffe, dicunt.

|

aurum tuum , redde mihi vifum meum. Tunc

XI. Conftantinus, q

ui primus publice expugpr,

r

bono ufus confilio, clamans & ejulans , proje-

Imperatoribus Ecclefiam defendit, eo fere Cas(ar.

cit fe ad pedes Epifcoporum catholicorum,

modo Maxentium vicit, quo Moyfes Pharao-1 9. c. 9.

abnegans Arrianas perfidias & profitens fi-

]

nem; Auguftinusait: Conftantium Imperato- S. Aug.

dem catholicam. Tunc beato Eugenio Epifco-

rem non fupplicantem d2etonibus, fed ipfum !. s. de

[L3

pocrucem e

jus oculis imprimente, fanitatem

verum Deum colentem, tantis terrenis imple- *

&

vifum recepit. Videns Hunnericus Rex

fV. el

L]

vit muneribus , quanta optare nullus auderet:

Wandalorum , feCtam fuam confundi ,&fidem

univerfum orbem Romanum Auguftus unus

exaltari , San&os diverfis fuppliciis laceravit,

tenuit, & defendit, in adminiftrandis & ge-

quo facto fol obfcuratus eft, & di&us Hunne-

ricus a diabolis arre

rendis bellis vi&oriofiffimus fuit, in Tyrannis

opprimendis per omnia profperatus eft: gran-

fe laceravit.

ptus, Npropriis dentibus

daevus segritudine & fene&ute defun&us eft:

fad. Chr.

VII. Haeretico cuidam Eunoómiano multa

p. 2. c.22,

Filios imperantes reliquit..

I

adverfus fidem catholicam argute, & ex arte

XII. Theodofius fenior, quia vere pius & Augufin.

diale&tica difputanti, refpondit quondam S.

Catholicus erat, adeo omnia profpere ei cef- Ibid. c. 26,

Macarius, non eft, inquiens, in fermone re-

ferunt , utin praeliis hoftiumtela in authores,

gnum Dei, fed in virtate. Eamus ad fepul-

Deo dirigente, retorquerentur.

chra, & nomen Domini füuper mortuum, qui

XIH. Honorius ob fimilem caufam plura Ibid, c.2.

primus occurret invocemus, ficut Ícriptum

quam centum millia Gothorum uno przelio:

eft, oftendamus ex operibus fidem noftram :

vicit, ne uno

quo audito hzereticus alTenfum fimulans, in

aut extin&o.

quidem gx Romanis vulnerato

craftinum rem differri petiit; fed a S. Macario

XIV. Juftinianus fenior, quamdiu Catholi- Evagr.:

?XPe&am?ä caufze diffidehs non comparuit.

cus fuit, feliciter imperavit, multasque Pro- l-4- e. 16.

lii ii 3

vincias

806

Bibliothece Manualis. Concionatoriz

vincias Romano imperio reftituit : at ubi hze-

decreta in fepulchro relinquentes, manc. a

b

fe

reticus faétus, edictum de fua hzerefi recipien-

duobus Epifcopis fubfcripta repererunt.

Ibid.

. XXlliL.Cum Concilium Chalcedonenfe hze-

da proponere voluit re;)gnþixla morte fubla-

tus eft.

reticum Diofcorum & errores illius damnaret,

H

Baronius

XV. Dani, quià praedicationi Evangelii re-

& illi, qui ei adhzerebant, acquiefcere nollent,

fe

anno.859- fiftebant, tanta caede mattati funt, ut vulgus

Patres reliqui Conciliidecreta ac errores Dio-

fcori fuper fepulchrum S.Euphemise pofue-

gl

omne caderet, deftirpe autem regia nemo re-

runt; quo fa&to, fequi mane, Patrum quidem

f

maneret ptzeter puerum, Hericum nomine,

Ll

qui & ipfe quidem ab initio refiftebat, fed po-

decreta in manibus S. Euphemisz, Diofcori

ftea ab Ansgario confeffore converfus, etiam

vero errores ad.pedes jacentes funt reperti.

Tbid. p. 2.

0i

XXIV. S. Helenus cum hzeretico difputans

080(:'8

fuos publico Edicto ad catholicam fidem Ifeci-««

)

iendam compulit.

E

paé&tum fec

erat, ut fidei proband?e gratia uter-

[t

'Theodo-

XVI.Cum Valens Imperator catholicoDuci

que ignem accenfum ingrederetur; quo

dipfe

t

ret.l.4 contraGothos miffo, & vi&o, fuam ignaviam

quidem illzefus przeftitit, fed haereticus intrare

c. 23.

objeciffet, Dux libererefpondit: Non ego, oIm-

recu'/ans, cum violenter in eum conje&us ef-

Ti

perator , vi&us fum , fedtuipfe victoriam per-

fet, opera S. Heleni implorans ab eo non fine

fc

didifti, qui contra Deum aciem infiruere non

grandi confufione ereptus eft.

definis, & ita ejusauxilium Barbaris concilias.

ta

Eufeb.lsl.

XVII. Theodoricus Rex famulum, qui in

p

C. 1O.,

Firmitas.

fe«

ipfius gratiam fidem catholicam deferuerat,

cum Niceph.

enfe transfodit,dicens, fieri non poffe,ut homi-

XXV. In civitate Negra puer quidam,

l.rz. hitt,

g

ni fidem fervaret. qui Deo fuiffet infidelis.

mater pro Chrifto ad rogum fuiffet damnata ,

Daurol-

Eccl. c 6.

XVIII. Dum Chriftiani, Mgluccenfes afide

Tyranni, qui eum retinere volebat, femur mo-

ü

tiusc.T- eatholica fufcepta fe iterum a Rege fuo ab-

mordit, ficque liberatus ad matrem cucurrit,

-

fu

tit. I O*n'

ftrafti permififfent, tanta eorum agros alioqui

& cum ea crematus eft. .

x

p

Baron.

À

jo ex e-

fertiliffimos fterilitas invafit, ut toto defectio-

^XXVI. D. Antonius morien

s inter alía ho

C

i£. Mo-

&

?

ann.318.

L

[

ü

c.anno nistempore, licet fzepiusrepetita fatione, nul-

dixit: Cuftodienda eft pia fidesin Chriftum,

I0

1565.

lum fru&um proferrent, ficquemulti fame pe-

Patrum religiofa traditio, quam ex Scriptura-

&

rum le&ione, & crebro mez parvitatis didici-

rirent, reliqui pefte aut bello a pauciffimis vi-

Schismaticorum quoque &

&i interirent.

ftüis admonitu.

[j

hzereticorum venena vitate, meumque circa

fe

Neceffitas.

eos odium confe&amini, quia Chrifti funtini-

A&. 16. P X[X.Cu&os

carceris, in quo det

inebantur S;

mihi ne pacificus

$ Apf

Paulus & Silas, videns terrze motum fieri, &

mici. Scitisipfi, quod nullus

mem

quidem fermo cum eis

aliquando fuerit, pro-

Epm. MR'

carceremaperiri,tremefactus procidit ad pedes

pter eorum pravam vo

luntatem, & pertinax

ticn.

eorum dicens: Domini, quid meoportetface-

contra Chriftum bellum.

re, ut falvus fiam? illidixerunt: Crede in Do-

.

ä, üde, Ellf.l. s.,

)l

XXVIL. S.Diaconus degenere, patri

C

minum Jefum Chriftum, & falvus eri"s.

nomine quzefitus in mediis tormentis nihil A

Feritas.

;

aliud refpondit, quam : Chriftianus fum, hoc

It

Petrusde

XX.CumRex quidam BabyloniseChriftianis

mihi nomen, genus, patria, doctrina, aliud

Natalibus;

mperaret, ut fidem,, quam przedicabant, aut

nihil fum.

Baron.^

fi

XXVIII. S.GordiusMartyr fuadentibus qui-

l9.6.19- wontis, quem defignabat, translatione proba-

ann.304.. '

t

rent, aut eandem, ni tanquam impoftores capi-

busdam, ut lingua tantum negaret fidem, re-

te damnari velleat, repudiarent; perplexis ad

fpondit : Negem egoDeummeum, in cujus cul-

tu fumeducatus? nonne coelum, fol, & luna

f

hocimperium Chriftianis, adfuit de coelo An-

gelus, qui pro fuis orantemEpifcopum monuit,

Jumen clauderentfuum ? Credo profecto hu-

ut monoculum quendam Anianum olim S.

mum, quam pedibus ero, mihi ruituram. Lin-

Marci difcipulum deligeret , qui indito prius

gua, quam Dei beneficio retineo, adduci non

jejunio triduano monti mandavit, ut inde fe

poteft, ut Au&orem fuum neget.

.

Of,

moveret, quod tanta celeritate fecit, quanta

XXIX. Benjamin Diaconus a

b I(degerde

'Th'e:.d

Ü

Perfarum Regead Chriftum negandum pelle-

8

f

mavis in mari, quze ventoimpellitur ; quo pro-

digio motus Rex cum omni populo Chriftianis

&us, dixit: Quo tu fupplicio dignum arbitra-

accenfus eft, & templum praecipuum Dei Ma-

reis eum, qui a caftris tuis fugitivus hoftibus

*

| *Lïppelausl

tris honori 2zedificavit.

tuis fejungerct? cumqueilli refponderet: mor-

Do AntO"

XXI.S. Dominico cum Albigenfibus

h'ære-Q

te crudeliffima. Subjecit Diaconus; quam er-

ninus3.p.

ticis difputante, itainter eos convenit, ut ejus

go crudeli morte dignus erit, quiDeum fuum,

fi

ac univerforum Dominum audeat negare, tan-

C. I. S: 4

' partis fides, quae compendio in charta defcri-

pta, &in ignem miffa illzefa fervaretur, habe-

tum ut ne vili creaturze difpliceat?

retur legitima, igitur hzereticorum liber illico

XXX. S. Polycarpus Herodi Proconfuli to- Eut. l. 4.

gum minitanti, ni Chrifto malediceret, refpon-

C. I5.

ab igne confumptus eft; S. Dominici vero

charta nontantum illzefa manfit,fed etiam ter-

dit; O&oginta & fex annis fervivi Chrifto, &

tio igni injecta tertio inde refiliit.

nihil me laefit unquam, quomodo ei male-

D.Anton.

XXII. Cum in Concilio Niczeno

dicam?

duo Epifco-

clI.

P.2.to.12. pj ante finem illius mortui effent, reliquique

. XXXI. Bellovacenfis de illuftri quopiam vi- Bellov. !

^ Patres, ad eorum fepulchra accedentes dice-

ro, qui Marchio de Monteferrato vocabatur, to. 3 il.

refert,quod, cum permultos annos cum ingen-

ift. 14«

rent: DileGi fratres, quia focii noftri fuiftis

in condendis decretis, et'am in confirmandis

ti fumptuum impendio omnes fibi comparaf-

fet fe&tarum fidei catholicze contrarium li-

pZ R. . EE . .di— E -H l

Vfocii eftote: ita perdurantes in oratione, &

bros,

Titulus LP' (if. Fides.

$07

lii

bros, eosque diligenter legiffet, & examinaf- ! fugeret: & lupos rapaces, peilibus ovinis te-

fet, exiftimatum ab ombibusfuerit, fore, ut &os, inimicos intelligeret , eorumque corn-

appropinquante mortis hora tanquamr alienus — mercia vitaret. Nam parvus puer annos natus

u

a fide & Ecclefia catholica moriturus effetyma- -

plusminus feptem , cum die quodam a fcholis

xime, quia domina ipfius proxime ad Albi

gen- rediret, quibus erattraditus literis imbuendus,

feslimites conterminarentur. Hie autem n a- & inpatruum b»ereticum, & ma

gnum diaboli

gone de fide interrogatus, hoc edidit refpon- laqueum, incidiifet, & le&tioni

s fuzxe penfum

fum: verumeft, curiofus füi per quadraginta ei re

ddere cogeretur, chriftianae fidei fymbo-

S Ibïd' p* 2-

annos cum multis fumptibus libros fe&tarum — lum illico recitavit, dicens: Credo iz Deu oa-

v.t' 8' cu 8. 1

omnium colligere &legere , & ftudereineis, rem otinipotentem , creatorem cali € tevra ,

& quia videbam, quod , quanto plusibiafpice-- &reliqua. At patruus, qui ftrenuus perfidix

rem, tanto magisin fide catholicaroborabar, Manichzeorum patronus erat, cum ab ejus fi-

& plus hzerefes abominabar, vidensfallaciam — dei profeffione puerum,

tanquam tudem quen-

traditionis eorum, infignum hujus vilipenfio- dam tyrunculum,

avertereniteretur , ac de-

nis, quam habebam ad alias fe&tas, feci fleri ^ promptis, ex facris literis, ad errorem confir-

fcrinium ligneum, quedfeci poni fb pedibus mandum, argumentis , perfuadere vellet, non

meis, quando fedebam in fede camerze priva- Deum , fed diabolum potius, effe vilibilium

tze, quafi non poffem ipías fe&as magis vili- conditorem, puer nullo modo cedere voluit,

d Niceph,

pendere, nifi pedibusaeis fubeffent, q «1do conítanter ac przecife Deum uaiverforum eífe

Lt hi

fedeo vile naturze officium expleturus. Ivan- conditorem aíferens. Quod ille fatanze vena-

e

:' Ect.c.6,

R

liaautem Domini mei multo honorefervavi. torac minilter, cum accurate mente perpen-

atio igitur, cur vir hic illuftristot (ibi hzere-. deret, omunibus modis patri pueri perfuadere

)

ticorur librosprocuraverat & evolverat,non conatuseft, ut Pettum a fcholis removeret ,

| Paton,

fuit , quiain fidecatholica vacillabat,fedquia — veritus, praefagio minimedubio, id quod res.

Albigenfes dominio fuo vicinos habens, fcire erat,ne puer adultus , fua eruditioneac pieta-

&ann.gls.

volebat eorum, ficat & aliarum fe&arum er- te ingentem perfidize Manichzeorum ftragem

!

rores & deceptiones, utinquavisobvia occa- inferret. Sed pater, divino planenutu, ab ea

fione hzereticam facrilegorum illorum perti- ment^ abhorrens, patrui monita rejecit, fpe-

naciam confutare & convincere polfet: imo ransfilium, poft

gam prima rudimenta devo-

1

omnes illoslibros impios & hzereticos coram — raífet, per hzere

archàm aliquem ad füam fe-

fe adduci, &infua praefentia comburi juffit.

. &am nullo negotio pertrahendum. Is Marty-

S

.Auguft, XXXII. S. Auguftinus, qui usque ad trige-

L

. contra

fimumtertium zetatis fuze annum Manichzeo-

rium fubiit anno Domini 1252. fequenti vero

Epi&o Ma"

annorelatus eftin aumerum San&oram ab [n-

,lï.

nich.

rum fectam pertinaciterfecutusfuerat, cogni- nocentio Papa quarto. Symbolum Apoftolo-

ta per divinam gratiam veritate catholica ca- rum,quod puerin fcholisinvito patruo hzere-

E(l

fl5

y

lamo fuo eandem ad mortem usque defendit; 'tico a Catholicis didicerat, tanti femper fecit,

hancque notabilem proteftationem , quacau- ut, cum illud adverfus haereticos in vita fzepe

fas , quze illumiifEcclefia continebant, decla-.— ufurpaffet, idem etiam inter trucidant'um eum

rat, fequentibus verbis edidit: Tenet confen- hsereticorum gladios recitarit, imo cum jam

fio populorum atquegentium, tenet anthori- loquinonpoffet ,fanguine fuoin ter

X.

Paron,

tas miraculis inchoata, fpe nutrita, charita- rit hoc verbum : Credo.

ra fcripfe-

;m. q0b.

te aucta, vetuftate firmata: Tenetabipfafede

XXXIV. In Edeffa Mefopotamie civitate , Socrat,

|

Petri Apoftoli, cui pafcendas oves fuas poft martyrium eft (an&i Thomze Apoftoli fplen- l 4 hift,

?l

refurre&ionem Dominus commendavit, us- didum & illuftre: in quo frequentes conveni-

cc jc..ig.

l-

que ad przefentem epifcopatum fucceffiofacer- unt propter loci fan&titatem.

Cum hoc va-

dotum: tenetpofiremum ipfum catholicze no-, lens [mperator cernere vellet, cognoviífetque

men , quod non fine caufa inter tam multas univerfam convenientium multitudiaem hze-

hzerefes fic ifta fola Ecclefia obtinuit,ut, cum - refin fuam deteftari, fertur Proefe&tum manu

, Theodot,

omnes h:eretici feCatholicos dicivelint;quse- perculfiffe , quod non curaffet eosiude expelli.

.5* P

renti tamen peregrino alicui, ubi ad catholi- Praefe&usautem, cum contumelia hac scce-

cam conveniat, nullus hzeretcorum velba- pta paratus effet vel invitus Imperatoris irze

filicam fuam, vel domum audeat oftendere.

morem gerere, occulte ( non enim tot viro-

$

[-

Lippelaus XXXIII. S. Petrus Martyr Praedicatorum — rum ceedem perpetrare volebat) fignificat ,

29.

r-

APril- Gecus , [talize fpeculum , & fidei pugil ac pro-

ne quisquam in martyrio deprebenderetur.

pugnator egregius, in Gallia cifalpina, quam . Veram nemo acquiefcebat illius nec confilio;

)

Longobardiam vocant, civitate Veronenfi, a nec minis.

Omnes enim fequenti die ad ora-

parentibus hzerefi depravatistraxit originem: torium confluunt. |Cum autem Profe&tus

) EUI I 4'

nihilominus ita mundum fe ab eorum errori- multorum militum manu ftipatus, utdmpe-

615

busfervavit, ut nequeblandisparentum dolis, ratoris iram exequeretur, ad martyrium il«

nequemulta verborum frequentia, ad hzereti- lud properaret, mulier quaedam paupercula

corum five colloquia, five confortia, vel indu- . filiolum fuum manu trahens ad martyrium

ci potuerit, vel compelli. Quodenim e natura currebat, & Ordinem fatellitum Przefec&i

videmus homini, caeter/sque animantibusat- interrumpebat.

Indignatus autem Przefe-

- Balor

!

to. 1

J

tributum, uthomo ferpentis , agnuslupi con- ctus, mulietculam ad fe duci jubet , illam-

ii Ib

Ípectum horreat,& inditam hofti fzevitiamfen- que alloquitur, dicens: quo tam incondite

tiat, hóc puerum bon:e indolis un&tio coeleftis ' curris infelix mulier? cui illa : quo alii, inquit,

ille vicifm: non audifti, inquit,

edocuit, ut venengtorum ferpentumþogfortia currünt ;

$

Præfe-

808

Bibliothece. Manualis: Concignatoriæ

t

Praefe&um cunctos interempturum-, quos ibi

num & martyrum fidei , fpel, charitatis, tem-

fi

repererit ? Mulier , audivi, ait, & ob eam

pore Adriani Imperatoris: quando ab urbis

li

caufam feftino , ut & ipfaibi inveniar. Audito

Praefe&to rogatze, quae & unde effet, quibus pa*

rentibus , & qua conditione ? libere refpondit

p

hoc, Praefe&us admiratur convenientium de-

mentiam, Imperatoremque accedit, ac in-

fe quidem iis ortam parentibus , qui prima gef-

fb

ftruit , cun&os eife pro fide fua mori patatos:

fiffentreip. munia, fed tanti a feiftud non fieri,

nec cohfonum efferationi , uttantus hominumi

quanti quodchriftiana effet , atque, fe hujus fi-

numerus brevi tempoteoccidatur. Atque ita

dei profitendze caufa Romam fuiffe profectam.

XXXIX. Cum juffu Hunerici Vandalorum Daurolt.

Jl

"Imperatoti, ut iram poneret, perfuafit.

s C. t. tit.

Daxifolt..

XXXV. ÁAnte annos complures n2vim quan-

& Alanorum Regis, liberatüs vir venerabili

/ 21 eX, 19»

Flor. Ex- dam Türcze

deprzedatifünt, in qua permultos

& medicus, in exilium mitti juberetur cum

u-

e

tito 2 [.. ;

emp. €. I* p ufitanos in captiVitatem abduxerunt, cum

xore & liberis, cogitavitimpietas Arianaa pa-

'triginta adolefcentibus Indis: quorum quimi-

rentibus filios parvulos feparare, quo poffet

i

ex. 14.

per pietatis affe&um etiam virtutem genito-

g

nimus erat,novemannos habebat: maximus

b

natu decimum fextam nondüm excefferat:

rum profternere. Difiunguntur igitur tenera

pignora filiorum a patre: qui, cum vellet la-

f

quos importune, ut turcicam legem fufcipe-

crymas emittere, authoritate uxoris iacrepa-

rent, nunc blanditiis, nunc minis , flágellisque

adhibitis follicitarunt. Neque tamen cum ex-

tur, & in ipfo mestuexitus fui illicolácrym»e

iis, crudelitateque fümma , li-

ficci v erunt: Ait enim ei conjux : En propter

quifitis fupplic

.

*

fe

ceti

n eorum vi

bices lardum accenfum gutta-

filios. Liberate, perdituruses animam tuam?

tim inftillaffent ( quod ufitatum eft apud eos

computa eosnon fuiffe natos : nam & ipíos o-

ü

inino vindicaturus eft Chriftus : nonne vides

genus tormenti) quenquam a fide Jefu Chrifti

potuerunt dimvoere. Quare indignati tyran-

eos clamantes , & dicentes : Chriftiani fumus:

[

ni, Vieorum unuin circumciderunt, cui cum

fed haec nrulier quid in confpectu judicum e-

li

fi

. pueruli acclamarent , eum tandem Màchome-

gerit tacendum non eft. Nam cum ipfa & ma-

tanum effe, quod circumcifus effet: iliis ifte

ritus feorfim, carceris tamen cuftodia teneren-

t

tur, ita u: fe penitus non viderent, miandatur

[^

refpondit: cum vi eircumcifus fit, non volun-

tate, Chriftianum fe vere adhuc elfe.

4

mulieri, diciturque illi: Solve jam duritiam

Ex vita

XXXVI, PhilippusIl.Hifpa

niarum

7

Rex re-

tuam ; ecce jam vir tuus paruitimperio Regis,

& nofter factus eft Chriftianus, Aitqueilla: vi-

ejus..

ligionis catholicze fuo tempore ftadiofiffrmns,

multa zetate confe&us, annoó Domini 1600.

deam illum, & faciam ego, quod voluerit Chri-

ftus. Edu&a igitur de carcere invenit virum

cum effet e terris in coelum abiturus, poft fu-

fíceptum un&ionis extremze Sacramentum fi-

fuum ftantem cum ingenti multitudine pro tri-

lo fuo Philippoaftanti has praeceptiones de-

bunali connexum: & verum 2eftimans , quo

ä

fecerant inimici, injecta manu apprehendeus

dit: Deustibimagnam gratiam fecetit , fitead

eum glorize apicém, in quo me vidi , evexerit :

oram veftimentorum ejus gutturi proximam,

' &te,ficut mepro' perarit. Te exanimo obte-

videntibus omnibus fuffocabat eum, dicens:

perdite , & reprobe, gratiae Déi, & mifericor-

1 Toféjns

ftor , ut, cum id affecutus fueris , hujus le&ti, in

uo me vides , & ubi omnis hujus mundi gloria

dize ejus indigne, quare voluifti ad modicum

I.S-G.IH

liftit,memineris. Tibi commendo fedi Apo-

gloriari, & in zeternum perire? quid tibi pro-

I

derit aurum , quid liberabitte de camino ge-

ftolicae obedientiam: Fidel catholicae prote-

&ionem, & religionis chriftianze zelum, rei-

hennz ? dixit & alia multa. Cui maritus re-

fpondit: quid pateris mulier? Quid tibi vide-

publicee pacem , & in fubd'tos juftitiam. Si

Deus hzec confilia mea firmaverit, fuum Re-

tur ? aut quid fortede me audire potuifti? E-

gem non amiferithoc regnum , fed folum cum

goin nomineChriftiCatholicus permaneo, nec

amittere aliquando potero, quodteneo. Tunc

fructu commutaverit.

Niceph.

XXXVIL Theodoíius

Imperator, qui multis

hzeretici mendacii fui confcii & dete&ti, falla-

l. 13. € 1- aboribus & periculis v

on mediocrem effecit

ciam fuam colorare minime potuerunt.

tranquillitatis ftatum , tam in Ecclefia ab hae-

- XL. lbidem in civitate Culufitana quzedam Idem i-

geticorumturbulentis actionibus, quam ab ho-

matrona , auctrix nominis fui viGtoria, dum in bidem.

confpectu vulgi continuatofufpendio cremare-

ftium infidiofis ac perfidis incurfionibus , cupi-

enseam felicitatem ad pofteritatem transmit-

tur, a marito m perdito, filiis praefentibus,

ti, filios fuos Arcadium & Honorium accerfi-

ita rogabatur: quid pateris conjux ? Si me de-

tos, jam moriturus, ardentiore affe&u, & ora-

fpicis, vel horum, quos genuifti, miferere im-

tione maglsferia cohortatur, per falutem ipfo-

pia parvulorum. Quare oblivifceris uteri tui ,

& pro nihilo ducis,quos cum gemitu peperifti ?

. sum & reipublicae obteftans , ut fua veftigiain-

fequentes-hoc fibi unice curae effe vellent, quo

ubi funt foedera conjugalis amoris ? ubi focie-

fidei & pietatis do&rina puta & incorrupta

tatis vincula, quze inter nos dudum honeftatis

jure tabulae confcriptze fecerunt : "Refpice;

confervaretur, & ad pe(teros propagaretur:

in eo conando nullis laboribus ac fumptibus

quaefo, filios acmaritum;, & regize juffionis im-

plere feftina praeceptum , ut &imminentia ad-

parcerent: nam in hocuno & folo omnis feli-

huc tormenta lucreris: (íimul & mihi doneris &

citatis fummam vere effe pofitam : Hacque ra-

tione unicz, nec ulla alia , recte firmari pacem,

liberis noftris. Sed illa nec filiorum fletus,

nec ferpentis audiens blandimenta , affectum

confici bella, erigi trophzea, & parari viétorias.

$,

^g

u

Surus .. XXXVIII. Praeclarum de fidei excellentia te-

multo altius elevaus a terra,mundum cum fuis

|

1 hii

defideriis contemnebat. Quam cum jam con-

Auguft. (timoniuin fuij: S.'Sophi'æ,matris SS. Virgi-

tinua-

kj

e.

itulus LVAH. ' Fides.

869

]s

ls

tinuatione fofpendii vulfis humeris, etiam qui

& quo benigno ac favente utebatur. Ts, utpoe

dà

crüciabant, confpicerent mortuam , depofue-

te vafer fimulationis artifex, Chriftianum ,

runtomni parte exanimem. Quze poftea retu-

t

Arianumque finxit fub imperatore Conftan-

)

lit, quandam fibi virginem aftitiffe, atque teti-

tio, ut teligionis fimilitudine Cefari gra-

giffe membra fingula, & illico fuiffe fanatam.

tiofus ac carus effet; poft cujus obitum ad

"

XLI. Staturus, domus Hunerici procura.

| Iïdem l3.

tor,accufatorequodam Diacono Marinado vo-

Gentium fimulachra, rediit, ut Juliani, quem

chriftianze fidei defertorem fioverat, benevo-

catur, utque Arrianus fiat poftulatur: cum

Jentiam ac favorem hac arte captaret. Julia-

TD Daerol

l

autem confeffionem veritatis pluris faceret,

ISC t tj

no miferabili morte extin&o, vixdum Jovinias

2l exI 10.

quam omnia fua commoda aut damna; uxor

nus catholicus ac religiofus princeps, imperii

addudis comunibus liberis ad genua mariti

infulam acceptarat, cum Chaimzeleon nofter

advolvitur, perque omnia facra rogat, obfe-

et

Imperatoris recens creati religionem ceu no«

crat, & obteftatur, mifereatur fui, & pendentis

vum colorem expreffit, feque ( ut exSocratis

a la&e matris filiolae & reliquorum coujugii pi-

hiftoria liquet) pro foribus Ecclefize ad Chri-

rl

gnorum: neu committat, ut, quos generisno-

flianorum pedes abjecit, meliorum fpe veni:im

bilitas reddiderit claros, fervili conditioni fub-

ab illis impetrarecontendens, vociferatus eft :

jiciantur: non patiatur, utfe vivo, indigrio

mequafi falem infatuarum pedibusconculcare,

& tutpi matrimonio Camelarii fervi copuletur:

J

Deum haud dubie refpe&urum, quod invitus

?

Fidei deferie pona.

& valde gravatim faciat ipfe, quod plerique

(*

feciffent voluntarii: Sed ipte ex Jobo ei refpon-

XLIV.Heraclius, ut ex JoanneZonara, alis« Jo.Zonat,

-

det: tauquam uza ex zuftpientibus mulieribus

que hiftoricis cognofci poteft, dum Cathoiicus 3: Annal,

Joqueris. Formidarem, mulier, fi tantum hu-

effet., przclarifimam vi&oriam de Perfis re- Pi230t

jus vitze dulcedo effet futura amara, inamiffio-

portavit, & crucem Domini recepit, quando

neearumrerum. IÍmo fitu vere diligeres ma-

resRomawne defperatas omnino effe videbantur:

ritum, nunquam tu eum tuis infidiofis blandi-

at cum in hzerefim incidit Monothelit:rum, o«

ür

tiis in fecundze mortis exitium przecipitare

mnia illi infeliciter füccefferunt, & ipfe novo

conareris. Age, diftrahant liberos, auferant

atque inaudito morbi genere extinctus eft..

l$,

uxorem, diripiantfacultates: ego de Domiai

XLV. D. Cyprianus la

pforum miferabilem $. Cype,

l

promiffione planefecurus, hzec verba in mente

ftragem ac triftia deplorat funera : qua etiam

;«'

e

fixa tenebo: S/ guzs zon dimiferit uxorem, ff-

l

[]

narratione de admirandis prodigiis, quae ia

lios, agvos, aut dotmumy ?ueus zon poterit effé

nonnullos, qui przevaricati a pietate fuerant,

x-

difcipulus. Uxor difcedit, Saturus fpoliatus

perfecutionis illius tempore contigerunt, me-

d

omnibus, & plurimis fuppliciis debilitatus,

morandam in heec verba attexit hiitoriam:Si

h

I

mendicus demum relipquitur.

incredulis quibusdam minor fides eft futuro«

l,

rum, vel przefentibus terreántut. Ecce eorum,

Fides fenulata.

qui negaverunt, que fapplicia confpicimus ?

[

quos eorum triftes exitus flemus ; Nec hic

Eufebius — XLII. CumMaxentius Tytannus Gentilium

effe fine poena poffunt, quamvis necdum dies

-9- 16 nefariosritus, & czeremonias coleret, metue-

retque, ne fibi ad imperium tendenti ab inau-

venerit poenze, ple&untur interim quidam,

quo caeteri corrigaotur : exempla fünt o-

mera Chriftianorum multitudine aditus prae-

mnium, tormenta paucorum.

Unus ex his,

cluderetur, fimulandiartem fecutus, principio

qui fponte Capitolium nezaturus afcendit,

benignum, acfaventem fe illis exhibuit: dein-

rgäm

poftquam Chriftum negavit, obmutuit. Poe«

e

de vero cum vires fuas auctas, confirmatasque

na inde coepit, unde coepit & crimen: ut

cerneret, miram adverfus eosdem crudelita»

nec rogare jam poffet, qui verba ad precan-

)C

temexercuit. Poftquam vero fic Rome tyran»

dam mifericordiam non haberet.

nidem exercuiffet, tandem fugiens a Conítan-

XLVI.Regnerus Rex Danizeabrogata Chri- Damtas

tino Imperatore bello vi&us, füoipfius, quod

ftianorum religione, idololatriee in tegno de- us ann.-

m [dem i«

dicitur, laqueo eft captus: ponte enim divina

nuo inftituendze author fuit: quam ejus im- 925

virtute rupto, navibusque, quibus flumen con-

pietatem divina infequutà eft vindicta. Nam

ftratum fuerat, folutis, tranfitus ipfe peffüm iit,

Hel'es, quem regno ille ejecerat, adjun&is fi-

$,

& fcaphse fubito cum hominibus omnibus in

bi Gallorum auxiliis, eum przelio viéctum &

undis fubfedere,ipfeque mifer primus cum pro»

captum carceri, terro, ferpentibusque infefto

pugnatoribus fuisin flumine merfus fuffocatus

inclufit, qui fanie eum perfüfum, venenatis-

eít, ficuti olim cum univerfo exercitu Pharao:

que morfibus confe&um , horrenda morte af-

H

lj,

fecerunt.

x

.

ut fluvius ille, ad eum, qui Miluius dicitur,

pontem,equis & afcenforibus refertus vifus fit.

- XLVII. Adjiciam tem aliam füb Zephylino Eufeb.

is

Tum vero ea, quae olim cantata fuerant, ad

mis -*

geftam ad hunc modum, quze fi in Sodo

f

2)

oculum repraefentata videre licuit. Currus

eveniffet, velillos ad peenitentiam moviffet.

Pharaonis & exercitum ejus projecit in mare :

Erat quidam Natalius, non adeo diu antea;

ele&i afcenfores fatellitesquefübmerfi in mari

fed noftris temporibus confeffor fa&tus. Hic

rubro defcenderuntin profundum, quafi plum-

aliquando fedu&us fuit ab Afclepiodoto, &

j

bum cum aquis vehementibus.

alio quodam Theodoto menfario, qui ambo

Soeratu

XLIII. Eubolius Sophifta Julianum Apofta-

difcipuli fuerant Theodoti Coriarii, qui, quo«

1.3 hift.

H

ccl. S.

tam difcipulum habuit, a quo plurimi fiebat,

niam fententise falfe, imo potius dementioe

l

1x.

R. P. Lobz. Bibl. Man. Tom. F

Kkk kk

aucto£

$10

Bibliothucz, Manualis. Conciotatoria.

du

Deum. Credo firmiter nihil haefitans, quídquid

]oc

z;u&or erat, a Vi&ore tuncRomano Epifcopo

a communione feparatus fuit.. Perfuafus au-

tenet, & .credit romana Mater Ecclefia, atque

(

temfueratab illis Natalius, ut accepto falario,

ita promittosme victurum, moriturumque in

lo

hzerefis hujus vocaretur Epiícopus, ita ut de-

fide fantta. catholica. Domini mei jefu Chrifti,

g

narios centum quinquaginta menftruo tempo-

Dei & hominis.pro nobis mortui, & nunc pro

da

eotempore,-quo moriturus fuüm, fi tum loqui

vne

5

tat

reacciperet. lliis itaque conjunctus, per vifios

nes commonefiebat a Domino. .Mifericors . e-

non potero, confiteor Dominum-meum Jeíum

lo

nim Deus, ac Dominus nofter Jefus Chriftus

Chriftum:ex.toto corde meo; .

L

Z

. : .Ml P. Petrus Faber ita averfabat

Lurhzere

ti

' Vitala..

gun SOf-opJ

nolebat paffionum fuarum Martyrem extra

€. 2I.

L

J jn

Ecclefiam conftitutum perire. Quoniam vero

cos, utimollet eos, etiamfi recta docerent, au-

e

diri, aut.ad.eotum voluntatem aliquid in Ec-

neyligentius vifionibus attendebat, inefcatus

L

videlicet primatus apud eos.honore, & tur-

clefia ad. meliorem formam revocari. : Sicat

C

i quzeftu, quo plurimi pereunt, tandem.ab

enim, ajebat, dzemones vera interdum; fed non

[

ex veritatis Spiritu confitentur, ita haereticos

Aneelis flagellatus eft,ac tota node haud mo-

Ibld: 7'

dice verberatus, ita ut, cummane furrexiflet,

multa interdum bona. preecipere, ea tamen;

M

0

indutus facco, ac cinere infperfo, multo ftudio

quoniam non bono przecipiuotur Spiritu; mi-

Q

ac lacrymisante Zephyrinum Epifcopum pro-

nime grata eífeDeo. Porrodeeorum-conver-

f0

cideret, & pedibus advolveretur non Clerico-

fioneprocuranda, pulchram Lainio petenti E-

piftolam fcripfit, in. qua fummatim haec prae

]il 29

rum modo, fed & plebis, & ipfam Ecclefiam

Vsj

p

ad commiferandum proclivem , lacrymis de-

cepta fuggerebat :: 1. Utii, qui prodeffe veliat

g

fluentibus per mifericordiam Chrifti obtefta-

ejusmodi hsereticis, magna adverfus eos cha-

ritate praeftent; eosque verediligant, pulfisiex

9p

retur, ac multis precibus ufus, oftenfis etiam

plagarum, quas paffus fuerat, vibicibus,«vix

animo cogitationibusillis ; quse quoquomodo.

bid, 3

tandem ad communionem reciperetur. .

illorum apud:nos exiftiinationem imminvant;

Qobr

2.Ut eotum animos fibiadjungant,voluntatess

$0

idem de

XLVIII. Conftantius Chlorus Magni C

on-

tri

vit.Conft. ftantini pater, fingulari prudentia & fortitudi-

que captert, fic ut ii vicifíun iplum amest, &

de eo optime fentiant: id.autem facile confe-

QUs

bhexi ne Princeps, cum C-hriï*ri.anorufmþ.-quorundam'

fl

in Palatio fuo zetatem degentium fidem con-

cuturos, fi eos comitet allóquantur , &in fa-

ftantiamque explorare cuperet, conditioonem

miliari fermone de iis tantum loquantur, de

g

quibus inter utrosque convenit, omni alter-

propofuit, ut, qui vellentin palatio manere, &

. jnter amicos haberi, deos fecum colcrent, fi-

catione fublata , ubi pars videlicet altera .al«

teram videatur abjicere vel deprimere;:3.Ut;.

mulachrisque immolarent ; qui. vero Yecufa-,

rent, abícederent, gratiasque agerent, quodid.

quoniam priusin eis recte agendi pietzs, quam

facere fibi impuneliceret. Ex illis.no

naulii

reéta fides extinguitur, fiat gradus abiis, quae

o gf

j

iis;

pertinent ad recte fentiendum fecundum affe-

yrjon

Principis gratiam venantes, actificiu

*

H

obtuleraat: alii faniori religione tan

tam fu-.

&um, ad ea, quze faciunt ad recte credenáum,

at

perítitionem averfati, cultum pernegarunt z.

ideoque omui infinuatione;utántur, ut eos a-

(

vocent a vitiis, priusquàm verbum ullum de

di

quos in amicorum & confiliariorum numero

onid

habere voluit, fpretis & expulfisignavis &in-.

praviseorum opinionibus faciant.- - 4; Ut. quo-

a 1

t0

fidis immolatoribus; quod diceret, fidos.& ve-

niamin czeteris Lutheranorum erroribusis eft:

Gmm. in

fere communis, ut humanas actiones:& facta

ros amicosfore , qui religionem Ptincipi ptze-

fir f

i

tuliffent: Contra vero nuaquam fidem invio-

fuis meritis.fpolient, contemptisque recteía-

1j

&is, omnia in.fide reponant; ii perpetuo fer-

d

latam Principifervaturos, qui tam prompte &

mones inferantur, quibus.ad recte fa&torum

(01

facrilcïge .Dcum fuum ej;uxar.ldo ! prodldlfient

amorem acíftudium excitentur. 5.Ut, quoniam.

re

i

1

in.eo potiffimum fe fundant;quodEcclefize pree«

Wb Vilesid :

á

b

EXEMP

A

cepta & leges'fupra vires, minimeque ferenda:

Q

LA DOMESTIC

r

videantur, plena fpiritu cohortatione exciteu-:

fe

Hilk. Soc. I,

gnatioin fäïcefo«Mahfef ano, myfteria fis

T

tur, ut infpem redeant, & confidereincipiant,

SC.

p. .L 1.

$

z

deitanquam fübdu&o. velo.oculis quo-

i

fore ut & ipfi.queant non modo quidquid im-*

füper,c

[

D«:37.,

peratur, verum etiam longé majora, Deoad-

1 la,

dämmodo intueretur, revelatafunt.. Imo.tam.

f

clare, ut diceret, fi facra Scriptura, intercide-

juvante, praeftare. « 6. Ut potius colloquiis de'

ret, fetamen &re(te eaintelligere, & aliistra-

inftituenda recte vita, de virtutum pulchritue.

Q

dine, deorationis ftudio, de füpremo vite die,

Lictnt.|

dere, & pro eorum defenfione mortem oppete-

4 yett qu

Ribad.l. revelle. Valde autem cavebat, ne noftris quid

de zeternitate -gehennze, & fimilibus rebus;.

Qp

5.C.19. ifreperet, quod candorem fidei quoquomodo.

quam authoritatum vi, & rationum copia;

]i

eos.a fuis érroribus abducere contentur.:. .

IQ

inquinaret, & peregrinis opinionibus inficeret,

Hï&; Soe,

$ p

^unde metuens noftris. a neceffaria linguze he-

1V. P.]oannes Nuniius Barretus Tituani

.8. n. 935

Jefum praedicans ,. iisque .Deum effe negan-

nf ,

( ^braicz coguitione ftatuit; ut vulgatam editio-

"

Onspjl,

em mordicus tuerentur, quod &.in ,Gonci«ligf.

tibus , inufitato ardore fuccenfus, palam vo«

'Lridentino poftea decretum fuit. ..

E

/

*

ciferari ccepit, pro ea fe veritate

fi

Hift.Soc.

humengs

le mortes-oppetere.

»

J

paratum 'm.ilæ'f*

lj

]. S. Francifcus. Xaverius Catec

mol', CT.

MV

P-1-2-14- hanc. formulam . conteftandze .. fidei | docuit:;

.N;P.JoannesBaptiftaElianus

Hebrzeus a no- Ibid. p.a.

Deus, vereconfiteor, ut bonum Chriftianum.

ftris converfus, inipfo baptifmo cocleftibus re- 11 349 -

tl

L

H

dundans leetitiis, & divina perfufuslucefentie- ..

aculas:

[

U

Spmtum fanctum ,. tre

s P&qugas .& . unum. -

4

A

d

bat. quodammpdo ! omnes vitee fuze m

; elui

Pa

f

IK

d

-

-

C

Uiulzzs LFIIIL Fides. -

811

-elui; Ubi dein . Biblia in manus fümebat,quos

gem quidem tenuit, fed in ea greffum opqeris :

ä

locos nuper reputabat ambiguos, ita manife-

recti non cetendit.

fte fanctam fidem conteftari judicabat, ut nul-

VIL. Sicut navis fibi relicta , velis con- Beyer-

lo modo intelligi fecus poffent ; acerrimis in-

tractis ventorum non recipit impulfum, fed

l

citabatur ftimulis, ut fübito ad Hebrzos re-

lfinck T 1

eíto S,

in mediis fluctibus pendet exitio proxi

m2 5 Purif,

darguendos profiliret. . Multa dein in Socie-

fic & fides operum velis remigioque deftitu

- them, $,

tate pro fide fecit, & paffus eft.

"

xMenolo-

ta, portum zternae

falutis nunquam con-

l- Vibla

VI. P. Joannes Ogilbeus ab hoftibus fidei

tinget.

t

r

gium Soc.

oppreffus tantam animilztitiam , celeritatem

*c' QI.

10. Mar-

VIIL. Sicut terra inculta nibil nifi fpinas Staplet. in.

üi.

ingenii, & efficaciam, tam in verbis, quam

& tribulos profert: aer detentus corrumpi-

Otn,

Sept.

exemplis oftendit, ut palam conttiterit, Dei

tüur: domus non habitate corruunt: - vig non

chem, 2,.

virtutem in ipio habitare, & antiquorum

tritz filvefcunt: infirumenra Mafica, fi non

Chriftianorum conítantiam ac alacritatem

S

pulfantur , deflrauntur: ferrum fine exerci-

h

etiamnum noftro fzzculo reperiri.

tio rubiginem contrahit: aqua ftagnans non-

Tbid. 7.

l*

. VIL P. foan. Baptifta Baeza moriturus

nifi bufones & ferpentes alit: equus genero-

Maji.

hoc unum dolebat, quod pro Chrifto & fide

fus in ftabulo marcefcit: homines nihil agen-

Catholica non moreretur , ideo Chriftianos

do male agere difcunt; ita fides, (i non ope-

Qu

rogabat, utipfüm Tyranno offerrent.

retur, inutilis fiet, & tandem omnin

ftruetur.

:

O dg-

t

Ibid. 39.

VIIL. P. Petrus W'ritii, cum in ipfo Sup-

l«

Maji.

plicii loco vitz condonatio offerretur, (i fi-

IX. Sicut Corpus fine Spirita mortuum J2 2. .

*

X

dem mutaret;refpondit, fe mille prius mortes

eft, ita & Gides fine operibus mortua eft.

oppetiturum, quam fidem negarurum.

X. Sicut vitam Corporis ex motu dignof- Petrus

Q

Blefens c,

»

IX. Dominicus Colinus Hibernus prius

cimus, itaexo

peribus bonis yitam fidei com.

OGobr. (trrenuus militie Dux, poftea Coadjutor in

probamus,. -

2. de char,

j«

XI. Sicut

Societate factus ; cum poít Novitiatum in pa-

Beati "omnia vident in Verbo ; C.Bona in

triam remitteretur, a Piratis hzreticis cap-

fic nos debemus in fide omnia intueri, ita ut principiis

"

rift.£d,

tus, ad' defedtionem à fide ampliffimis prz-

vita noftra nihil aliud fit, quam viva imago

miis ille&us, maluit vitam laqueo finire,

p.1. S. ng

p

fid;i,f J"'eljuïsfque veritatis expreiiïq.

[«

. quam impio poftulato affentiri.-

- d

.

VII.

Necefftas.

li

XII. Sicut fundamentum ratione fug for- s. Bonw.:

H

SIMILITUDINES.

titudinis füftentat fabricam materialem , (icfer, 3. in

Qualitas.

"

::3

in fidei füb(tantia & foliditate collocatur & fu. ^

or. 22.

S. Aug.fa-I.Qicut in radice arboris nulla prorfas appä-

ftentatur xdificium (pirituale.

oft Pent,

la

. perJoan.

ret pulchritudo, & tamenquidquid eftin

XIII. Sicut firadix arborisalicujus emar-

S. Bern,S,

)

arbore pulchritudinis & virtutis, ex illa pro-

cuit, frondes quoque, flores, & f'u&tus per-

24. in

d

cedit; ficquidquid meriti, quidquid beatitu-

diti erunt, patienturque pariter medulla, Cant, "

'dinis anima fufce

P

pturaje&, ex fidei fundamen-

uuncus, & rami: Eodem quoque modo, (i

À

.to procedit.

anima aliqua a virtute charitatis defecerit,

i

Granat, in

II. Sicut

Equus; f diutorpeat in ftabulo,

fides pariter infru&duofa & fterilis erit, nec

filva f,

z

ipífa deambulandi defüetudine inutilis effici-

ullos ex fe bonos fructus producet.

Unde

a

tur, fic fides, qua ad beneoperandum data

285 .

S. Bernardus in ferm. quodam füper Cantica

u

.eft, fi otiofa diu maneat, frequenter interire

ait: Vides, quod non faciat hominem re-

folet, dum homo vitiisaffuetus, facileinhz-

&um fides etiam recta, qu& non operatur ex

refin labitur.

Unde DLominusait: Qui ha-

dile&ione ? fed nec opera, quamvis reda,

E

—bet, dabiturei , &abundabit: ab eoaucem,

rectum cor efhcere futficiunt (ine fide; quis

quinonhabet, & quod videtu

r habextc ; au*

enim re&um dicat hominem non placentem

;

feretur.

2

Deo? /egefide autem impoffrbileeft placere Deo.

)

] S.Chryf.

IIl Sicat femper difcere, fignum eft,

Qui non placet

*

Deo; non poteft illi placere

fuper. C.

nunquam poffe perficere : ita teftimonium

Deus.

12. Matth.

femper quaerere, fignum eft, aliquem nun-

XIV. Sicut fe habet efca ad cor

pus, itag. Chryf. .

;

quam velle credere.

reQa vita adfidem: & ficut carnis n

o(lrz na.

IV. Sicut

*XLa;äan t. l.

Matrimonium dici nequit,

tura fine alimento durare non poteíl, itane- -

4.deveta quando mulier viros multoshabet; (ic & Re-

que fides fine bonisoperibus: f4esezim /fue

Sap.

ligio multorum Deorum (aut do&drinarum)

operibus shortua fides eff.

impudica eft, & incerta, quia fidecaret.

XV. Sicut hortulani omhem operam Staplet.in

s. Aug'

V. Sicut i manusalicujus effet arida, ve-

füamin excolendo arborum radice ponunt, eo Dom. 6.

. |rit, o

contra

rum quidem effet membrum , fed fine fan-

poit

Y

quod beneficium illius in omnes arboris ramos

Epiph.

fl.g.n.93- |

Donaüü- guine, adeoque mortuum: fic & fides cum

rédundet; ita feduli cultofes virctatum ftu-

fit vera, tamen fineoperibus mortua eft.

dium omne in fide excolenda, fovenda, &

]

L.x I9. /

VI. Sicut unicuique bomini volenti per-

augenda ponunt, €o quod ab hac tanquam

. mor. c.21. venire ad deftinatum locum duo fant neceffa-

radice, ipfarum converíatio pendeat.

Jb ph

ria, oculus & pes; ficvolenri introire inreg-

XVL . Sicut Sol nifi luxerit fuper faciem Orig.in

I

num ccelorum, oculus fidei, & pes operis.

terrz , nullus fru&tus crefcit aut mature(cit; Job.

UndeS. Gregoriusait: Populus Gentilis qua-

ita nifi per fidem veritas fulf-rit in animabus

fi oculos non habuit; quia non recepta lege

hominum, hi nulla opera bona producent.

non vidit, quo ire debui(fet: at contra Ju-

" XVII. Sicut inmarinifi anchora figatur,na-S. Chryf

daicus habens oculos , claudusfuit, quiale-

vis ventorum ludibrio expofita hincinde jaca- hom,xzán

tur;

d A. P Loba. Bibl. Man. Torm:. 1.

^

Kkl;kk 2

Bibliotbece Manualis Cancionatah'æ

812

£p. ad He- tur 5 ita nifïinteïlg:&us nofter per fidem firme-

XXIX. Sicut Ferpeus,curh urgetürþerïcu-i S. Ambr.

br2e08,

tur, abopinionum variarum fludtibus femper

lo caput abfcondit, feque in orbem colligens, Orig. c. 4»

abilis.

objecta reliqua corporis parte, illud folum

f;ircumfereturl inft

Utiltas.

D

tuetur, eo quod dicatur cztera membra falvo

idem

XVIII. Sicut inter duos lapides molares

capitis vigorereparare; fic verus Chriflianus

hom.59. teritur triticum , & fit imilago munda; fic fi-

ante omnia Fidem cuftodit, bac enim falva

flor. ?

inMa'^ deles inter argumenta & fidei dógmata fala

facile reliquas virtutes cuftodiet , aut repa-

rabit.

f, u-

. pofiti, conteruntur, & carnalibus defideriis

exuti, fpirituales efficiuntur.

XXX. Sicut is, qui ad citharam vel orga- Beyilinck

iäem

XIX. Sicutii, qui inturri confiftunt, duo

nacanit, varie vocem adin(trumenti fonum iníefto S,

hom. 4€- bonaconfequuntur, fcilicet ut & ipfiirruptio-

fle&it, ut hzcduo fibi mutuo confona modu- Thom,

thom. 7.

nem non facilepatiantur, &hoftes fuos auda-

latione refpondeant ; ita Fides viva hec duo

€ius expugnent; itaqui in fideiturri füunt pofi-

potiffimum efficit, ut duz primarig poten-

ti, nonalios timent, fedtimentur potius.

tiz, intelle&us & voluntas, fibi mutuobene

S. Hilarius

XX. Sicut quzdam medicamenpta omni-

refpondeant , ut per ea quz per Fidem con-

1. 3. de

u 2

Tf ino

busmorbis profunt; ita Fides Catholicacons

cipit intelledus, voluntas moveatur & affi-

1

tra omnes morbos animi medelam affert.

Ciatur.

S, Ambr.

s

XXIL. Sicut granumSinapis, etfiparvum

XXXI. Sicut Samfon , quamdiu capillos

Jud. c. 16.

&infipidum, ubitericcepit, ftatim virtutem

retinuit, omnibus robore prevalebat, ton-

fuamexerit; itaFides, etfimodica, moxta-

fus vero fuccubuit; ita quamdiuquis Fidem

men, ubi,exerceri coeperit, virtutem fuam

vivamretinet, facilebo

"

&es fuperabit; fecus,

oftendit, &hominem totum interno charita-

fi eam aimiferit.

tis divinz calore replet.

5'. VIII.

Granat, in

XXII. Sicut equi ferocitate exultantes,

filia.f., nifiduritia frenorum cohibeantur, equitem in

297-

MOTIVA.

.periculum conjiciunt; ita effrenatz libidines;

nifi fides metu divinz juítitie eas coerceat,

&c omnia pulchre deduci poffunt ex Fidei

H

animam manifcfli exitii periculo exponunt.

cum Sole facta comparatione, uti ple-

$. Bonav.

XXIII. Sicut quiamifit oculum dextrum,

rumque SS. Patres eam comparare fünt foli-

indida. -

tit, Virt,

inutilis eft ád bellum , quia fcutum operit fini-

ti; & merito: nam ficut Deus in mundo

ftrum, & ficnullum habet oculum, quo poffit

magno produxit duo luminaria , Solem, ut

€.2.

ferireautcavere adverfarium ; ficquinon ha-

preeffet diei; Lunam, ut przeffer. no&i;

betfidem, inutiliseft ad pugnam fpiritualem.

itain minoriquoque mundo, ideft, homine,

- Unde Naas (qui idem fignificat, ac ferpens)

duo fpiritualia lumina creavit,; Fidem, qua

Bccef tt

'dixit: In hoc faciam vobifcum foedus , ut

diei , ide(t, flatuigratiz preeffet, &fcien-

V

eruam omnium oculos dextros.

tiam naturalem , que no&: & tenebris igno-

S. Bonav.

.XXIV. Sicut lux prímo creata primum

tantiz congenitis ferviret.

Unde, ficut

tit.C. 3- . opus fuit in majori mundo; ita fides prima

mundus corporeus, quidquid habet bonitatis

dict.l*^ yireuseft in minori mundo, id eft, cordehu-

& decoris , merito Soli materiali. adfcribit,

Tob.s

mano. Fruc&us aurem luciseft inomni boni-

ita homo quoque, quidquid gratiz &glorize

Y D.

tate, &juflitia, & veritate.

habet, jure optimo Fidei Virtati in acceptis.

hciya

S. (!Shryf.w

XXV. Sicutpertres filios Noe hominum

refert, ut ex fequentibusparebit.

ho. 28. in genus mu

ltiplicavit univerfi conditor: ita

i. Itaque, ficut omnia, quz in mundo.

Gen. :

quoque & in fide per undecim piícatores illi-

funt, habent lucem fuam a Sole, ita omnes

teratos &idiotas, quineque os aperire aude-

veritates fupernaturales abhomine cognite a

bant, omnem fibi orbem conciliavit.

Fidei Virtute ortum habent , uti clare indi-

S. Chryf.

XXVI. Sicut plantz rigatz magis cref-

cavit S. Auguítinus dicens: . Noli intelligere. S. Aug. in

ho. 40' de

SS.Juven

cunt; ita & fidesnoftra oppugnata magis flo-

ut credas; fed crede, uc intelligas, intelle- Joan.

'*et; neque horti aquis irrigati ita germinant,

us mercesFidei eft.

& Max.

"Tertull.in

& fcecundi fünt , ut Ecclefiz , f(i Martyrum

II. Sicutomnia, quzin mundo fünt, vi-

epol.c. fanguine irrigentur., Nulliutexiítimo, igno-

taim füam quoad con(ervationem a Sole acci-

ult.

Á

1

'tum eft illad Tertulliani effatum dicentis :

piunt, ita homo quoque tam initium ,. quam

Vj

Plures efficimur, quoties metimur a vobis,

progreffum vitz fuz

fpiritualis Fidei virtuti

j

, femeneft fan

guis Chriftianorum.

adícribit; hinc S. Paulus dixit: In fide vivo Gal. 2. v. :

2

—^ Fiürmitas..

Filii Dei.

Et Chriftus ipfe :

Sic Deus dilexit:

-

o. Jo. 3.

« 10e

Brothïar-

XXVII. Sicut canes predam videntes,

mundum,. utFilium fuum unigenitum daret,

dus, v. Fi- celerrime eam infequuntur, &nec fpinis, nec

utomnis, qui credit in ipfüm, non pereat, fed

des . 4 apidibus impediri fe finunt ab infecutione;

habeat vitam zternam. EtS. Tobias: Vitam Tob. 2.

itailli, qui per Fidem cceleftia bona cognove-

illam exfpectamus ,. quam Deus daturus eft V-18-

runt, toto animi conatu, contemptis omni-

his, qui fidem füam nunquam mutant ab eo. :

bus difficultatibus, iisdem confequendis in-

ÀII. Sicutomnia, quzin mundo funt, ha-

S4be,

hiant.

bent decorem & pulchritudinem a luce per

üsin

: S. Chryf.

XXVIIIL Sicut

làpis ab initio quidem

i,

Solem haufta ;. itaa fidei virtute omnia, quz

fuper c, 3. difficulter polituraut fculpitur, ubi tamen ex

agichomo, decorem & gratiam apud Deum

Matth,

eo flatua exfículpta eft, ftabilis mant, ita

habent, uti teftatur Granatenfis, dum ait: In filva,

gentes a principlo quidem eum difficultate

Pulchritudo & veluti harmonia vitz. Chri. £.387-..

credunt, ubi tamen femel vere in Fide infor-

ftianz ineo fitacft, ut mores & vitacum fide

mati funt, conftantiffimi manent.

confentiant.

Ms i

IV.Si-

ha

! äïtillïlï LVTIL Fides.

$ Á

813

"g.c 4

3. Sicut omnia,que in mundo fünt, mo-

fegete ditiore veftitur, dumgrana, qus ün-

tum faum quodammodo a Sole accipiunt, dum

gula cadunt, multiplicata nafcuntur; unde

ad illius exortum movere fefe incipiunt; ita

idipfüm potiori jure deFidei virtute dicitur.

duo illa przclara divini (eminis germina, in

quantam (íobolem germinarint

Hincilla Apoftoli exhortatio. Hora eft jam

miliia Martyrum proteítantur.

; beatorq"m,

nos de fomno fürgere; nuncenim propioreft

iL Secundum, d/atatiozeiraculofa deez, S. Chryft,

Rom.x5. falusnoftra,quamcredidimus. Nox(incredu-

ut S. Chryfoftomus dixit: Maximum ergu. ho.36: in

Beriine

V-H. , litatis) przceffit, dies autem (Fidei & illuftra-

mentum omnipotentiz Chrifli eft; viginti atth,

tionis divinz) appropinquavit. 'Abjiciamus

dnfefly $

enim annis ,; aut ad fümmumtriginta, adom-

0m,

ergo opera tenebrarum , & induamus arma

nes orasorbis Evangelium tranfcurrit, ^ Unde Did. Stol-

,thom ;j

lucis.

Sicutin die honefte ambulemus.

merito Didacüs Stella , Solius

x

$;

jinquit, Ex ! iäc- 16.

X. Sicutomnia, qux in mundo fünt, calo-

celfi hoc opus effe videtur, ut homines pau-

rem füum accipiunta Sole, ita homo charita-

peres, humiles, abjecti , univerfüm mun-

tis & fervoris caloremFidei virtute accipit;

dum füo fübderent imperio, gentes debella-

. uti teflati fünt Difcipuli in Emauseuntes, &

rent, idola dejicerent, Sacramenta füblima-

Luc.24. dicentes: Nonne cor nofttum ardens erat in

rent, & Chrifti Crucem ia altum extolle-

f N. 320

rent.

nobis, dum loqueretar in via, & aperiret no-

Hocautemnon, quemadmodum Ha-

Tud.c. &

bisScripturas, feu myfteria fidei.

retici noftri temporis, carni ejusque cupidini

.VL. Sicutomnia, quzinmundofünt, in-

indulgendo, Jejuniatollentes, feque mifcen-

columitatem füam & defenfionem a noctur-

tesomni vitiorum & malorum generi: fiqui-

nis periculis & infidiis Soli merito adícri-

dem Evangelium econtra nonnifi crucem,

bunt, eo quod illo advenientelemures & fu-

mortificationem, & s&rumnas füis fequacibus

res ac latrones nocturni aufügiant; ita Fidei

annunciat, omnibusque carni & fen(ualitati

virtuti po'iori jure homo incolumitatem

abblandientibus nuncium remittit ; acproin-

fuam, & liberationem a peccatis, & fpiriti-

de S. Bernardinus aurhoritatem adducit S.

bus tenebrarumtribuit, uti S. Therefiatefta-

Auguftini contra Epiftolam Fundamenri di-

a

taeftdicens: Omnia mundidamna & pecca-

centís: Quis tantam mulritudinem ad pecca-

[-

ta inde oriri, quod homines veritates S.

ta pronam ad le:em contrariam carni & fan-

. Scripturz non fatis penetrant, Hinc tanta

guini fervandam induceret, nifi Deus? Idem

plerumque mutatio in Exercitiis fpiritualibus,

quoque S. Doctor alibi contra Fauftum hzre-

in quibus potiffimus labor eft, di&tas verita-

:[o

ticum ita fcribit : Sed tot tantofque Genti-

tes recte ac firmiter apprehendere , alteque

*

lium populos, pene jam totos a nefaria fu-

menti imprimere,. fequi folet.

perítitione fimulacrorum, ad unius Dei cul.

Ecclef, r 1.

VIL. Sicat omnia, quz in mundo fünt,

tum Chriftiano Imperio fübjugavit, edomito.

Y.7.

füam delectationem Soli debent (nam delecta-

a

orbe terrarum, norí violentiabellici certàmi«

bile eft oculis videreSolem, & dulce lumen,

nis, fed invi&x potentia veritatis.

Petr, Hi-

tefte Salomone) itavera lztitia cordis ex fidei

lll Tertiom, Mar£yrum invida patien-

ad.

virtute oritur; unde hac deftitutus merito

?i2 ; quam Petrus Ribadeneira fic deícribit:

spud

Mani

V. 12.

Tob s. dicit cum Tobia; Quale gaudium mihi erit,

Sepius quidem Martyres affigebantur in cru.

difc, 19.

qui in tenebris (edeo, & lumen cceli non video?

D. 3. & 4.

cem, non tamen femper uno eodemque mo-

Jac. 1.v.2. id ipfum confirmatS. Jacobus, dumait: Omne

do; aliquando enim illos capite fürfüm ere.

gaudiumexiftimate, Fratres mei; cumin va-

&o , ad imitationem Chrifli, crucifigebant,

rias tentationes incideritis , fcientes, quod

frequenter alios; exemplo S. Petri, capite

probatio fidei veftrz patientiam operatur, pa-

deoríum verío in cruce mori finebant: Item

tientia autem opus perfectum habet.-

illos nonnunquam ad humilém quendam fuf-

VIH. Sicutomnia, quzin mundo füntlu-

pendebant truncum, ut eisdem tanto vici-

' $ Ang i

crum & opulentiam füam Soli jure adfcribunt,

niores carnifices eos unguibus dilaniare, vel

]oin,

quia quamdiu islucet, poti(fimum operari &

uftulare facibus ardentibus , vel forcipibus

lucrari folent homines; ita vel maxime divi-

ignitis dilacerare commodius poffent: illos

tias fuas fpirituales virtutum & meritorum

quoque nonnunquam exuno dumtaxat pede,

1. Reg.26. Fidei virtuti debet homo; nam, teíteScrip-

Ífzpe etiam ex ambobus fuüfpendebant; füb«

V. 23.

tura, Domipus retribuetunicuique fecundum

tus illis ex foetente materia füccenfo igne, ut

juftitiam & fidém. — Hinc S. Auguftinus ait;

»

j G'L 2-17'0

illius fümo & ardore füffocati lenta quadam

Ille apudiDeum plus habet loci;

[

qui plus at-

morte contabefcerent : Muitoties illos ex

n5

m

xtulit,r non argcnti, fed fidei.

unicotantum brachio fuü -ï'pendeba,nt,xäel ex di-

gito grofDori, & ad laxandas membrorum

S.

IX.

compages graviffima pedibus pondera alliga-

T05

bant; fxpius etiam ad inflar uvarum iüb

f IS'

MOTIVA . CREDIBILITATIS.

torculari ad mortem usque confringebantur

I. Motivum primum merito cenferi poteft,

eorum oífa : vel manibus, pedibusque ex-

S. Albea-

tusin

- pev/everantia fidei intev tot tamque gva-

ten(is agebantur in rotam, eosque ad rotas

ves pev[ecutiones ; quod S. Albertus Magnus

acutiflimis clavis inftructas alligatos, deor-

Matth.

his verbis proponit: Non przvalebunt , ut

fum agebant in. precipitia, vel circumage-

evertant; venerunt flumina, flaverunt ven-

bant, ut clavi tanto profundius eorum pene-

fnfitty

ti, defcendit pluviain domum illatn, &non

trare carnes poflent.

Ad hxc ordinarium

cecidit, fündata enim erat füpra firmam pe-

Martyrum tormentum equuleus erat,. tale ni«

Éd

S.Leoin tram. " Non minuitur perfecutionibus Eccle:

mirum inftramentam , quod ex ligno inftar

S. de

Apoft.

fia, fed augetur, & femper dominícus ager

equi formatum , in. caápite rotulas habcbat,

Kkkkk 3

qui-

/

i

$814

Biblioibece: Mamualis Coucionatorize

[

quibus in(erti funes Martyrum corporibus

decepti fumus, nam tot & tanrís fignis confir-

i

alligati, eosdem per brachia, retrorfum vin.

mata fünt, quz nonnifi per te poffunc fieri.

&tos fürfum trahebant, ut fingula humerorum

Quod (iilla miraculanon credunt, inquit fan-

f

S. Aug. l.

offa e fuis dimota juncturis dolorofiffime laxa-

&us Auguílinus , unum grande rmiraculum

22. de cif.

l

rentur. Cataffa, tabulatum quoddam in edi-

fufficit, quia jam orbis terrarum fine miraculis

C. s-

f

to loco pofitum erat, unde Martyr cenfpicue

credidic? an enim inane velleve videtur, &

f

ab omnibus videri poterat, in quo fine ulla

nullum vel parvum miraculum divinum effe.

í

compaffione flagellabatur vel nervis boum;

putetis, quod innomine Chrifti unius Cruci-

s

vel nodofis fuftibus , aut virgis fpinofis, qua

fixi univerfüm genus credithumanum ?

p

fcorpiones dicebantur; fzepius etiam illorum

V. Quintum ,. $. Scripture autboritas:

Maolt

i.

corpora virgis quatiebant ferreis vel plumba-

Quid enim hic, inquit S. Hieronymus,

non in- S.'Hier,

díit, )v .

Dn Io'

tis, quibufcum eorum corporatanta cüm tru»

venitur, quod faciat ad utilitatem, aut

ad a:di. Procm, im

Píal.

ii

eulentia dilaniabantur, ut fepe lidores po-

ficationem humani generis, conditionis,(exus;

P(

tius percutiendo fatigarentur, quam verbera

*tatis? Habet enim hicinfans, quod lactet,

excipiendo Martyres : Unde Lactantius Fir-

puer, quod laudet, adolefcens, quod corrigat;

Ll

mianus, Gentilesinvincibilem militum Chri-

juvenis, quod fequatur, fenior,quod precetur.

k

fli in cataflis & equuleis videntes conítan-

Hic diícet fcemina pudicitiam , pupilli inve-

j

tiam, ftupefactos & attonitos fletiffe dicit:

nient pietatem,viduz Judicem; pauperes pro-

l

teQorem, advenz cuftodem.

Hicinvenient

Inter fatigatos carnifices invictam tenere pa-

ii

tientiam , exi(timant id,

uod res eft, nec

Reges, quod audiant, Judices, quod timeant.

D

confenfum tam multorum, nec perfeveran-

Hzctriftem confolatur, lztum temperat, ira-

n

tiam morientium vanam eífe , nec ipfam pa-

tum mitigat, pauperem recreat, divitem,ut fe

tientiam fine Deo cruciatustantospoffe fupe-

agnofícat, increpat, nec peccarorem defpicit,

Belloy,

rarec.

Quibus accedit, quod ungulis & for-

fed remediumei per posnitentiam ingerit. De«

lo

Ti

cipibus hinc inde aculeatis ex chalybe denti-

mum vero, poílquam in adeo inzítimabilis

t

bus armatis, carnes fanctorum Martyrum di-

thefauri laudem varia congeffiffet encomia,

lacerarint & fruftatim difcerpferint , peQiui-

tandem ad propofitum noflrum. fubjungit:

pl

bus quoque utebantur ferreis ad . dilanianda

Pofthzc Deus oftenditut, fides afferitur, per-

eorum membra, corpusquehoc modo cruen-

fidia repudiatur,ju(titia ingreditur,prohibetur

D

tatum & faucium cultris decoriabant, lami-

iniquitas,mifericordialaudatur, crudelitas ab-

nas item ignitas lateribus adhibebant: Calci

dicatur, veritasrequiritur, mendacium dam-

l

nonnunquam vivzg, aut ferventi oleo , vel

natur,dolusaccufatur,przdicatur peenitentias

al

plumbo liquefado immergebant. Quique

pax fequendapromittitur, fpes certa nutritur,

li

hifce tormentis nonnunquam evaferant fupe-

& quod his omnibus eft excellentius, Chrifti *

riores, bobus includebantur zneis , ex fup-

Sacramenta laudantur. Vere S. Scripturathe-

ofito & continuato igne candentibus; vel

faurus quidam,imo erarium eft, in quod infal-

Manfi

lebetibus pice;plumbo, vel alio metallolique-

libilis illa AltiIimi providentia omnesreclufit '

dí.o), &

fa&o plenis, verubus arcte alligata corpora

divinz fapientiz & fcientiz chefauros: 2z4u0

U

|

lento igneaffabant, velin caldariis frigebant;

Junt omnes tbefauri fapientie , ? [Cientie Dei.

galeas ignitas, claviculis acutiffimis intus

In cujus vero manu depofitum & concredi-

i

n

plenas, eorum imponebant vertici , calceis-

tum efthoc zrarium, preterquamin manu &

que ferreis, pun&turis undique plenis, tor-

finu Catholicz, & Apofítolice, & Romanse

l

Ecclefiz , füper Cathedra D. Petri & Succef-

H

uebant pedes ; Candentibusigne fornacibus,

velferarum latibulis includebant; przícinde-

foram füorum ftabilitz & fandate.

VI. Sextum teftimonium & motivum per- Be.lovas,

bantlinguas , dentes evellebant, eraebant

oculos, füudes acutas füb digitorum unguiculis

hibent, zzu/t prius perverfi, €7 fidei pevfecuto:

C. fpec.

mox, dift,

ä

infigebant; excoriabant vivos , & minuriffi-

ves, qui conver(i, facti funt fidei defenfores,

14. P. X3»

mas partes fenfim confcindebant: Eorundem

ut dicit S. Auguftinus in libro de Symbolo:

viventium viícera paulatim a muribus & gli-

& qui alios ad Martyrium trahebant, po-

T

ribus corrodi curabant: Melle delibutos ar-

ftea voluntarii Martyrium füfcipisbant, fan-

dentiffimis exponebant Solisradiis, uta muf-

guinem Chrifti fundere priusfitierunt, poftea

t

cis & apibus lente & crudeliter conficerentur;

credentes illum . biberunt, & füutn pro

fztentibus cadaveribus arGtiffime viventium

Chriíto füderunt: quam eandem obfervatio-

alligabanr corpora; eaque fic etiamnum vi-

nemi diu ante Rupertus Abbas inftituit, in-

ventia fepeliebant: uno verbo : czreumde-

quiens; Ipfi terreni principes jugum Chrifti

ä

derunt eos sauala, quovum mom efh mumerus.

fufceperunt, & ejus, quam prius impugna-

Nunc vero invidam eorüm aufcultate con-

bant, Evangelice fidei vel Chri(tiane Reli-

0!

ftantiam, qua innumerabilium, & crudeliffi-

gionis defenfores effe coeperunt.

Ad quod

morum tormentorum iftorum carnificina fe

ftabiliendum illa fübfervire poterit de Sam-

!demdifc.

fuperiores effe probabant. Latera effodie-

fone hiftoria,

ui in 'Thamnata fe conferens,

IS' D'S'

bant, inquit D. Chryfoftomus, carnem dera-

cum Dalila gentili Philiftza fponfalia contra-

debant , vifcera ipfía & interiora pervadebant,

Gurus, in ore a fe?prius dilaceratileonis fa-

j

attamen cum cunQa perveftigarent , thefau-

vum mellis invenit: Omnia enim in- figura

x

contigiffe , nemo dubitet.

Erat namque ille

rum fideidepradari minime valuerunt.

j

Nazarenz Reli

gionis Cultor, Chrifti, qui ibi

Ricbardus

IV. Quartum , mivaculorum confirmane

gentilitatem defponfavit,. typus :: quem vero

a S. Vi LÀ

;(

. V. 1. de

tium magnitudo €? multitudo, de quibus egre-

mellis favum in leonis faucibus ab eo repere

TQin JC.

a. gic Richardusdixit: Domine; fieft error, ate

tum fuiffe exiftimatis? Defenfio erat,qua per-

fecu-

-ulb LUE Fides 075

85

7554 fecutores comprehendit,qui primitusleonum

bus devoratus ex hac vita infelicilfime ühïära—

ánftar rupiebant, furebantque contra fidem.ca-

vit. Nero; qui fan&tis Petro & Paulo necem

Atg |

tholicam : id quod S. Auguftinus contra Fau-

intulit , fe a perniciofis conjuratoram confili's

^ dr,

U

-ftum Manichzeumferibens , aperte atteftatur

eximere non polffe videns, fibimet ipfi mavus -

his verbis : Quid fibi vult inore leonis occifi

intulit violentas. Domitianus, qui S. Joannem

favusextra&us , nifi quia vidémusleges ipfás

in lebete ferventis olei adurere decreverat, a

regni terrepi; quse ante adverfus Chriftum

füis familiaribus octifus eff; Valerianus im-

frenuerant; nunc dulcedini przedicationis Ev-

SixChryf.'

placabilis Ecclefize hoftis'a Perfis in bello vi-

apud-.:

angelicae münimenta przebere? Unde merito

&us PerfarumRegi equo infidere volenti ; tan-

S. Chryfoftomuüshortaturchriftianos: Zuceat

'quam viliffimum mancipiumi ; teibelli lóco fer-

vller,

Maufi

TO t

difc.. 25,.

; duxiveffra corár bomiuibus y ut videant opeva

vire debuit , poftquam anibo ejus Gctli illi eru-

il

m.1o, Uf

vaóona €r! elorificent Petrem veffvum , qui

ti fuiffent. Aurelianus & Decius a fuis fuere

dnicelis ef:: Cuia enim viderit infidelis; com-

contrucidati. Dioclet

apus, quife' tanqnam

politum, modeftum, ornatum effe, miratur,

Deum adorari volàü

ád'tantam redactus eft

" 4& dicet:. Vere magnus Chriftianorum Deus;-

miferiam , ut regai romani diadema deferefe,

quales-conftituit.homines, quales e qualibus

& rufticanam vitám ágere coà&tus fuerir: Ad

fecit. Angelos ex hominibus ipfos reddit; Si

fimilem quoqueconditionem dej-étus fuirMa-

quiscontumeliam fecerit, non convitiantur:

ximianus , fiquidem Maxentius fitius ejos; ut

Ái.quis percufferit, non zegre. ferunt; fi quis

thronum patris fibivisdicare &^ eónfcerüere

Anjuriam intulerit, pro his, qui fe lzeferint , o-

^

poffet, Roma illum turpiter ejecit, cumque

. rant: inimicum non babent, iram fervare non

ad Conítantinum generum faum contugifiet,

nórunt, mentiri non didicerunt,

L

"

ab eoque benigneacceptus fiüffet,randem per-

non fuflinent, quin imo nec jurare.

pej:erarge

fidize in Conftartinum reus factus, infami &

Bellov. - ViLSeptimum;vzs demongum per frdem jvatda,

ignominiofa miorteabillo occifus fuit.Vaxen-

:$e €,

non;ut Bellovacenfis recte dixit:ipfi daemones

tius pariter filius ejus a Confta

n

s

i teftimonium perhibent pro fide noftra; qui per

de eodem ponte, quo semulüm detürbare de-

"s. hejusarticulosadjurati, defuis habitaculisex-

creverat, ipfemifere in Tiberim preecipitatus

EIMIOM

— pelluntur, fecundum quod dominus przedixe-

«5

interiit, adimpletumque fuitregium illud Da-

vat multipliciter infine; Zzs0mize eo daeno-

vidis vaticinium : Locum aperuit , €* effodib .

wejiczenzt,quare& Tertullianus, qui idolo-

eutim y C 2ncidit u foveam , quam fecit. Ma xie«"

latra prius, quam Chriftianus extitit , ex tri-

minus quoque in bello profligatus, utper!cu-

bus potiffimum motivis fe ad fidem noftram

lum evaderet, inter aquarios fe immifcuit, ^

amplexandam indu&um fuiffe profitetur , fci-

ubi, poftquam inteftina-ejus emarcuiffent, à

licetex Chriftianorum innocentia , ex fcriptu-

vermibus-confumptus interiit, cui hzec pati- ^

yYarumeexcellentia ,

enti in faciem impróperatum Tuit, miferiam -

ex Dgfor um fe udæmfon um

impotentia.

.

hanc apertam effe divinse juftitize in ipfum Ge-

Manfi

ViH. O&avum

eft, vitaperverfa infueliu,

vientis vindi&am , eo quod Dei perfecutus fu-

dif.o3. & vita exemplaris Catbolicorum ; difcurratis;

B.

.

iffet Ecclefiam. Liciatüs, qui in Oriente regna-

obfecro, inquit Manfi, per. omnes tam genti-

bat, in przelio caefus nifere óccubuit; Tulianus

lium, quam haereticorum, & Mahometano-

Apoftata paucis diebus iperium funm finivit; .

rum fectas ,.& invenietis , quod a quotempore

& a fagittigraviter faüciatusfanguineme vul-

ha&enüs durarünt, vix ullum protuletint vi-

nere hauüftumin aera prójecit ; dicens* Viciftiy

rüm exemplarem, vitaque honefta & perfe-

Galilzee. Valens Arianüs a Gothis firátus, in

&ione conipicuum, quales Ecclefia in. oroni

tugurium quoddam fe récepit; in quo ab igne

tlortt,

*etate, incmni climate, in omni ftatu, condi-

confumptus fuit. " Unde'S. Thomas de Villa-

, Ipec.

tione & profeffioneplurimos habuit; porro te-

nova in concione quadám 1n hiecverba pro-

IOX ' diü'

fte Ariftotele aliisque fapientibus, virtus bo-

rupit: Totüsorbisa prinicipiotibi contradixit,

4. pv 139

num illud eft, in quo beatitudo confiftit, hoc-

fed tu potentifme de om

nibus triumphafti:

j

que bonum a nobis in hac vita comparari pot-

hzec eftenim vi&toria

2

eft: quis autemhiftorias plenas effe nefcit fa-

»

des nofüra.

KE

cinorum infignium & heroicorum innumeroe

rum fidelium, qui ingradu fublimi virtutum

äü??fbi?i

egregie profecerunt? idque nonalio auxilio.,

nam, ut S. Bernardüsrette dixit; chriftian

vef. 1. in.

quam divino, quod folum adeo eminentem

fideifolus Deus veritatis, imo Deus veritas te- quinquag.

Íanctitatem producere potuit, cum irrefraga-

ftiseft, quapropter S. Thomas de Villanovafi-

bilis fit veritas, quod omue datuta optimum €?

dem teftimonio divinodebitam accürate pon-

one douuia pevfe&tum de fuvfü

"a Patve lusiiuss.

i

t eff , defcendens

i

derans, ita unumquemque interrogat Chri-

ftianorum: Quid multum facis, o homo,fi Deo

Ídem diíc.

]X.Nonum funtpeza perfecutovibus

fidei i

credis, quamvis arduaà & difficilia dicenti?

38 n3.' Jgto , quas fufe recenfet Manfi in hzec verba:

INonne attendis, quiseft, qui dicit? erube/ca-

Herodes, qui primus Chrifti perfecutor fuit ,

mus merito, fiquidem quotidie perforis au-

fevere vapulavit; nam oculi ejus ex capite

thoritate pollentibus in rebus etiam verifimili-

profilierunt, & occifis prius tribus filiis fuis ,

busfidem praebemus , verbi gratia, dum fecre-

femetipfum tandem defperatus cultre transfi-

taabiis audimus naturalia, aut' operé, arte,

xit. Alter vero Herodes , qui S. Jacobum Ma»

induftria, ftudioque nobis incognito perpetra-

jorem in chriftianze fidei odium occidi , & ob

ta? ohomo, Regi aut Imperatori fite tefti-

eandem caufam S. Petrum in carceres conjici

monio credis, & non credis Deo? Deo, in-

juffit, ab Angelo ple*rcu(ï*u*s, & vivus & vermi-

quam, totius fcripturze facrze authori; fiqui-

deim

$16

Bibliothecee Manuati$ Concionatorie

dem dum Penteteuchon, S. Pauli & S. Petri

illud Chrifti: 'qui vos àudit, me audit: & in Luc. ro.

v.,20e

Epiftolas, S. Matthzei Evangelium, S. Joan-

pauperibus Chriftus pafcatur, & recipiatur

Matth.25.

nis Apocalypfin legimus, non fcriptoribus,

juxtaillud : Quamdiufeciftis uni ex minimis,

Vo 40e

fed horum librorum dictatori, fancto fcilicet

mihi feciftis.

Spiritui credimus, fidemque praeftamus : ita

V.Superbie€7 libidinis deteffatio : haec enim

utmerito omnibus librorum Canonicorum au-

duo vitia funt Scylla & Charybdis, in quas

thoribus dici poffit: /Voz effis vor , qui loqui-

plerique hzeretici & apoftatze umpa&i naufra-

suiui , fed /piritus Patvis veffri , qui loguitur in

gium fecerunt; ut merito dixerit Ecclefiafti-

volis. Ideoque & di&tus S. Przeful fubtiliter

cus : Vinum ( aut potius fuperbi fpiritus, ex Ecel. 19.

Y«2e

obfervat, Prophetas in vaticiniorum exordio

viniimmodica fumptione orti) & mulieres a-

hanc plerumque praemittere proteftationem :

poftatare faciunt fapientes. Adftipulatur Caf-

Super

Hec dicit Dominus: audite verbum Domi-

fiodorus, dumait: Tantum crefcit calor fidei,

Pfo lxat

zi &'c. quafi dicerent, non nobis fidem adhi-

quantum fübtractum fuerit deflamrma corpo-

c——— — —— — aa — MP Mub t g (

beri poftulamus , non noftra funt verba, quze

rali.

$r !

loquimur, fed Dei. Ad quod comprobandum

VI. Fupa curiofitatis & prefumptionis in ve- Prov. 28«

S. Pauli adducit exemplum, qui de Euchari-

Lus fidei fcrutandis ; nam fcrutator majeftatis. V:?7*

l

$ymbo^ &

[

fiize inftitutione, cui ipfe praefens non inter-

opprimetur a gloria: e contrario vero ficut

$ u

fuerat, traCctaturus praemittit: Ego enim acce-

Deus abfcondit hzec. myfteria a fapientibus

Fncht

"

fuze prudent'ze innixis, ita revelatea parvulis,

&j

pia Domino, quod & ttadidiflvoþis.

&intelle&um füum in obfequium fidei capti-

f xíf.-

:

s x

vantibus, juxtaillud Davidis : Declaratio fer-

V. 130e

monum tuorum illuminat, & intelle&tum dat

MEDIA

parvulis. Hinc re&enonnemo cecinit, intali

Matt

hi

Luc. 17.

"j

V. S.

1. Qratio frequem " feria, diclendoxfreq'üen-

cafu, una falus fugere eft, fideique opponere

ter cum Apoftolis: Domine, adauge

fcutum. Uti ex fequenti hiftoria patet, quam

nobis fidem. Cum enim omne date optímum &

Bellarminus refert , fcilicet ducs fuiffe Theo- Bellatm,

Jah. T.

donum perfectum (quale vel maxime eft fides,

logos, inter fuos facile priucipes, horum u- l.2. de

'. 17.

ante mofe

defurfum fit defcendéns a Patre luminum, me-

nus, qui prior e vivis excefferat , alteri fuper-

r .

ä

rito ab illopeti debethoc donum, dicique cum

ftiti apparuit, qtuod imprudens nimis & te-

Pf.12.v.4. S. Propheta: illumina oculos meos, ne un-

merarius cum daemone de fidei dogmatibus

quam obdormiam in morte. Hinc hortatur

difputaffet, a quo variis captiofarum quaeftio-

Pf.53.v.6. idem Propheta: Accedite adeum, & illumi-

num telis appetitus, vi&tus tandem, proftra-

Cariltos

namini, & facies veftrze non confundentur.

tusque effet, & utfidei exfors, ignibus zeternis

In Matte

Il E/efio unius aut pluvium patronorum ,

addictus. Alter alieno malo cautior , diverfam

CL 22 |

dolor. l, 3.

(

€, Ye

quorum fides magisin hac vita illuftris & per-

agendi cum daemone viam iniit, percontanti

fpecta fuit, quales juxta copfilium P. Cafpari

enim , quid de SS. Triadis, quid de incarnati

Taufch effe poffunt, S. Thomas Apoftolus , ex

Verbi myfterio crederet, quo modo in tribus

incredulo fidei magifter effe&tus. S. Barnabas

perfonis eadem numero poffet effe effentia ,

plenus fide & Spiritu fan&to: S. Thecla, de qua

quonam modo in unum jungi poffent ea, inter

canit Ecclefia: ut ejus tantae fidei proficiamus

quze nulla affinitas? refpondit compendiario,

exemplo: S. Gregorius Thaumaturgus : &

Jfecredere , quod credit Ecclefia. Quzerenti , quid

przecipue S. Petrus Apoftolus, ut, ficut Chri-

illud effet , quod crederez Ecclefía ? quod ego , in»

i

Ht w |

ftus pro ipfo, ita ipfe pro nobis roget Patrem

quit. Quid tu porro ? quod Eccleftía. Quid. Ec«

y 6

zeternum , & Chriftum ne deficiat fides noftra :

clefía , quod ego. Imparatus ab hoc difputandi

& S. Joannes Baptifta, utpote qui miffus efta

genere tentator, victus ad orcum rediit , victor

Deo, ut teftimonium perhiberet de Chrifto,

& triumphator abiit ad coelum.

Ped,

diceretque : Ecce Agnus Dei, qui tollit pec-

VII. Fuga beveticorutmi , non tantum quoad

cata mundi.

perfonam propriam, fed etiam libros, concio-

Chri ,

Matth. 2.

III. Zzta £oza €? vivtuofa , proecipue autem

nes, colloquia &c.ita fuafit S. Cyprianus, dum [ip. z. ep;

UE

V. 9

$a

frequentiori mifericordize exercitio infignis.

ait: Nulla cum talibus colloquia mifceantur,. 3.

Sic fan&itres Magi poft dona Chriito allata, &

Simus ab eis tam feparati, quam illi funt ab

fugam Herodis , illuminati funt. Sic Cornelius

Ecclefia profugi. Hoc idem S. Antonius fuis Vita.

&&or.1o. Centurio audivit: Orationes tuze & eleemofy-

praecepit inagone dicens: Zelum meum con-

v. 5.

nze tuze afícenderuntin memoriam in confpe-

trahaereticos, & omnes veritatis hoftestene-

&uDei. Et nuncaccerfi Simonem quendam ,

re ; fcitis , quia nubquam illismolliter & paci-

It eyift

qui cognominatur Petrus, hic dicettibi, quid

ficefumlocutus. Rationem affigoat Florimun-

Cohtra

Baton.

te oporteatfacere. Pulchrum etiam hujus rei

lag -

an. 527.

dus Remondus, quemadmodum, inquiens,

cl4,

Sophro-

exemplum narrat Baronius de puella Ale-

nautzelittus legentes , etiamfi nihil minus co- L. 4.de

mius in

xandrina, quze, quia hominem debitis grava-

gitent, quam in altum enavigare, nifi tamen ori£- hast,

Prato

tum, ideoquelaqueo vitam abrumpere volen-

navemin portu anchora firment, maris tem-

L .

i

fpiro c.2?7.

tem patrimonio fuo oblato liberavit, &ipfa a

peftate, & vi flu&tuum fzepe abripiuntur: fi

vitze periculoliberata, & ad fidem mirabiliter

curiofi , qui baereticorum libros legendos fu-

erducta , ftatim poft bapti(mum mortua eft.

iunt, aut conciones vel colloquia audiunt,

IV. Crebrum exercitium i2 aGibus fidei tam

a

firmiffimam fidei anchoram in romanae

hr

t

ántevnis , quam exterzis ; hinc SS. Patres mo-

portu Ecclefize jecerint, levitatis fuze ventisin

nent , ut affiduo fymbolum Apoftolorum reci-

errorum vel etiam impietatis & Atheifmi ab-

$etur; in faperioribus Deus agnofcatur , juxta

yíffum, cum fempiterno animze exitio propel-

luntur.

;-JJ-

Tituus LU Fides.

8T

] Luc. h

P af

$. Xl

bac pavte gJ divimiml judicium poteviuius acce-

eve

iltth.gs.

ASCETICA.

INome cutm omuifíducia Deo dicere pote-

* Yaf

vimus: Domine, fiervvov efl, a te ipf^ decepti

obiliffima virtute fequenüa beneca-

De hacn

Jumus. Nam iffa tautis fguis C? prodigiis con-

pere,

aliisque inculcare debet Aíceta.

fivmata funt, €P talibus, 2u nou mifí a te

I. Bene apprehendat, quid, & quanti facien-

fievi poffunt, €? certe a fummm fanlitatis vi-

J

da fit fides, nempe quod fit lumen przecipaum

vis fuat nobis tradita, cum [umma atteffatio-

& fapernaturale Spiritus fanGi, in Chriftiani

ne probata , te ipfo cooperamte , &v [evinonem

rl l

hominis intelle&tum infufum, quo fit propen-

. Y 20

confinante fogquentibus /feuis.

- r

fus ad credendum, quidquid Ecclefia credi ju-

Vl. Bene ponderet, memorizxque impri-

bet, etiamfi rationes, quibus veritas credendo-

mat aliqua principia , quzxe in hac materia ad

i, Mu

rum innititur, minime perfpiciat. Hoc porro

evitandum omne periculum obfervanda funt,

lumen tanti eífe faciendum in anima , quanti

qualia a Rofignolio fequentia cenfentur. Pri-

zeftimatur lumen oculorum in corpore, ita ut

du

mum eft Salomonis : 7ltzora te ne quafieris, Eccl. 3.

V. 23.

Super

merito dixerit S. Chryfoftomus: Fides reli-

C fortiora te ue fcrutatus faeris , fed. qua

s v. 27.

ym5o'^ oionis catholicae lumen eft animze, oftium vi-

frecepit tibi Deus , illa cogita fzmper, €? iu

S Greg.

t

hom. 26

tze, fundamentum falut's zeterpoe.

pluribus operibss ejus ue fuevis curzofus.

Se- in Evang,

S. Aug.

II. Bene intelligat proecipua duo officia fi-

cundum : Jdes gom babel suevitum, cui bu S. Bafil.

h

Ench.c.3.

Y

&3

dei fupernaturalis, quorum prius eft, homi-

maua vatio prabet experimenium. — Vertium; i? Po 110-

nem perfe&e fubjicere Deo, ut ipfius inftru-

In quocuzsque bumanavum artium. exercitio W 5 , 3e

2503

&ionem & infpirationem prompto & benevolo

inpo/febile eff, primarum propofitionum iu- Civit, Det

t Y

animo fufcipiat, juxta illud Patris coeleftis

quirercdegws«þmtz'oms. Quartum: z rebus c. 7.

Matth.tz. mandatum: | Hic eft Filius meus dilectus, in

suivis, fümma credendi ratio eff osuipoteutia

v. s.

Creatovzs.

quo mihi bene complacui: ipfum audite. Po-

Aut ut alibi proponit: ZJemus

fterius eft, ut mores & vitam noftram ordinet,

Deum aliquid po[f:

* Bellam,

ne per affectiones inordinatas, aut daemonis

e, Quod uos fateamur inve-

à

.a de

fHigare non poff?.

tentationes abrepti, aDeilege deviemus. Unde

VI. Bene indaget & intelligat officium

r. aüte Mfo

re&teCanifiusinfert, Chriftianum noffe debere,

boni Chridtiani, quod nimirum in genere qui-

62

um quze ad Sapientiam ( uti funttres virtutes

dem tria fict, quze ab eo requiruntur, 77 cor-

$

'heologicze, Fides, Spes, Char'tas) tum quze

de chbaritas, im ove verita:, zn corpore caflitas,

ad Juftitiam chriftianam (uti funt, declinare

In fpecie vero fequentia fuadeastur a Paeda- Peed.r.1.

. . e

amalo, & facere bonum) pertinent.

goga Chriftiano. r.Fuge omne peccatum,

Canifius

IiI. Bene addifcat. & inculcet, ad quze ob-

praefertim autem mortale. 2.Siat in promptu

c. 1. $.22. je&ta extendere fe debeat fides aivina, videli-

remedia efficacia contra peccatum, v.g. me-

cet ad fequeutia. 1. Ad ea, quze Symbolo A-

moria Dei praefentis, Chrifti pat'entis, mor-

ä

poftolico continentur, & clarius in. Niczenio,

tis, judicii, inferni, & coeleftis glorize. 3.]u-

S

& Athanafiano explicantur.

2. Quzecunque

gi virtutam, & bonorum operum exercitio vo-

b

fcriptura feu divina, feu canouica compleci-

cationem tuam certam facito.

Hixc nihil

I

tur. 3. Quze ex przedictis duobus fontibus ne-

age, quin bonam intentiorem praemittas aut

)

ceffario deducuntur. 4.Quse Spiritus fan&us

fignum crucis facias.

In Dei laudes & gra-

per Ecclefiam, five fcripta five viva voce

Vcre—-

tiarum actiones mane, vefperi, & alias fer-

je

denda proponit.

venter infiite. Dei Matris, & Angeli Tutela-

Hebr. I IO

IV. Bene cognofcat obligationem ad cre-

ris, & aliorum Patronorum opem frequenter

v. 6.

deudum, nimirum quod zeceffri ate quidem me-

implora. Crebro te aqua luítrali afperge. E

dii teneatur quivisChriftianus explicite crede-

collo ceream agniDei effigiem fufpende. Quo-

re; quod Deus exiftat, & quod inquirentibus

tid'e, fi potes, 5S. mitbze facrificium audi re-

Pzd

feremuneratorfit; imojuxta quorundam fen-

verenter. Exarmen confcientize ante fo:nnum

Chri

p

tentiam etiam myfterium Trinitatis, Incarna-

accurate facito.

Statutos ab Ecclefia feftos

2. C.23.

21 Lipo !o m

S.2

tionis, & paffionis Chrifti, animzeque immor-

dies dilizenter obfervato. Sacramenta poeni-

talitatem. — /Vece/ffftate precepti vero, limbo-

tenci?e & Euchariftbe frequenter & pie obi-

)

)

lum Apoftolorum, proecepta Dei & Ecclefize,

to. Fidei, fpei, charitatis, aliarumque vir-

orationem Dominicam, & Sacramenta, ac mi-

tutum àctus crebro elicito, ac imprimis hu-

fericordise opera, faitem ea, ad quze fuícipien-

militatiinfitito. Indu'gentias lucrari ftadeto,

da vel exercenda obligatur.

pro ani;inabus purgantibuscrebro oráto. Im-

Inepit. .. V. Beneapprehendatmotiva credibilitatis,

persta Ecclefize jejunia fudiofe obfervato. 1n

ll

contra

ll

. Manich.

qualia a S. Auguftino & aliis enumerantur fe-

orat'onem trequeater incumbito.. Hilari vul-

€. 4

queatia.

Confenfus populorum: miraculo-

tu pauperibus eleemofynam pr3ebeto. .. '

m

rüm frequentia: fucce(fio Pontificum conti-

VI1l.Bene fibi perfuadeatA (ceta, Parum pw; .S.

.ï:::cob.

orig h

nua: Catholicze nomen ju(titfimo titulo potfef-

deffé fideza , Éopervanou conjuagantr ; utire&e

6 h

fum: Martyrum conftantia: Prophetize do-

S. Jacobus indicavit dicens: 4uzd proderi*, fva-

1-

num: fan&imonia & fapientia dottorum, &

zves tiei, fd fidem quis dicat fe baberve, opeve an-

aliorutmn Catholicorum: conformitas cum fcri-

tem non. babeat 9 zunquid potevit fides falvare

l-

tura facra, & in articulis fidei : de quibus

L

eun ? Quod confirmat S. Auguftinus, ingenio- S. Aug.

Lib.r.dé omnibus re&e Ricardus fic difcurrit : . Utz-

fam quandam inftituens obfervationem, dum ''- 29. ia

TTrin.

nam attenderent Sudei, utmam attendeveut

eam, quae inter credere Deo, & credere in

Pagani , cum quanta cou[cteutte Jecuritate pro

Deum, verfíatur,

confiderat differentiam :

dicit

ï:;

kLlfl l1l

2 R. P. Lohn. Eibl.Man. Tom. £.

$18

Bibliothece Manualis: Concioniatorig

J

dicit enim: non continuo qui credit ei, cre-

fit vox [acob, (id eft, Chriftíiana) manus autem

dit in Deum: Nam & daemones credebant ei,

Kfau, id eft, Hsereticis fimilis. Afferantur pro-

& non credebant in eum: de Apoftolis ipfius

indeillorum falfa & politica principia (quze vi-

110* gn

deri poffuntin manuali Becani infine) & folide

poffumus dicere: credimus Paulo, fed nonin

refutentur.

1

pï

Paulum. Quid eft credere in eum? credendo

pfc

amare, credendo diligere,credendoin eum ire.

II Poteft fides compararihorologio. r.Quia

f

ex ejus bona conftitutione, collgitur ftatus bo-

Iftaergo eít fides, quam a nobis exigit Deus, &

nus totius communitatis, uti clim Caxolus

f

pb t

non invenit quod exigat, nifi donaverit, quod

V-S'

inveniat: fi quidem in ejus duntaxat gratiae,

Quintus ftatum civitatis collgere folebat. 2.

h

Quia ficut in horologio omnes partes & rotoa

3

auxiliorumque virtute, & non alio modo, nos

concurrere debent, ita in fide omnes articuli ab

in divino ejus fervitio operari poffumus, & me-

9

reri, dicente Apoftolo : 207 4uod /Puus fufacien-

Ecclefia propofiti credi debent. 3.Quia ficut

de

per horologium indicantur horze,& diriguntur

1e$ cogitare aliquid auobis, quaff ex uobis , fed

hu

fafficientia noflra ex Deoeff. . Et vero ex ipfo

actioneshumane juxta curfumfolus; ita per

fl

etiam fidei nomine colligitur hzc veritas;

fidemChriftiani excitantur ad opera,juxta cur-

h-

nam, utidem San&us acute advertit, fides ap-

fum folis juftitize, id eft, Chrifti voluatatem per-

di

pellata eftab eo, quod fit, duze fylfabae fonant,

ficienda. Excitentur proinde auditores ad ma-

f

cum dicitur fides: prima fyllaba eft a fa&to,

gnam hujus horologiicuram gerendam. Vi-

fit

fecunda a di&o; interrogo igitur te, utrum

deatur Faberin fefto S. Thomze conc. 7 . n. 3.

]V. Poteft oftendi praeftantia fidei, ex com-

li

credas: dicis, credo: fac, quoddicis, & fides

p

eft. Etideo S. Petrus monet, ne verecunde-

paratione cum fcientia, & 1. quidem probari

mur, nec erubefcamusin occurrentibus necef-

quod fides longe fit przeitantior, quam fcientia,

Ti

fitatibus nos profiteri veros Chrifti crucifixi

quia fcilicet magis bonorat Deum eft certior,

fequaces: fi autem, iuquit, ut Chriftianus,

utilior, fecurior, nobilior. 2. Deduciindepo-

Ü

non erubefcat, glo

teft, cum eos, qui infuíam a Deofcientiam ac.

"

rificet aut-em Deum in iito

ceperunt, tam felices, atquead gratias Deo re-

y

nomine.

l

ferendas obligatos judicemus, quantas gratias

hr

IX. Deinceps firmiter credat, cuz fides, ju-

Deo proinfuía fide, utpote longe nobiliori de-

xta S. Bonaventuram , /7t altzfffgum donum,

beamus, cumque gratize nullze fint Deo acce-

j

&? omnuium bonorum a. Deo principiwmn ; osine

ptiores, quam fi donisab eo datis benead illius

auteim donum bonum C? pevfettumr, juxta S. Ja-

honorem & gloriam utamur, quantopere ftu-

cobum, defurfum fit, alludoratione potiffrmum,

dere debeamus..ut fidei actus frequenter exer-

5

€? vite immaculate fludio obtinendum cff? , uti

ceamus, & per hoc debitum fuprems»e veritati

S.Chryf. fapienter S.Chryfoftomus advertit dicens: Fi-

obíequium exhibeamus. Videatur Faber in

S.21.de. desopus habet auxiliofpiritus, ac perfeveran-

Au&ario thein. 4. pro fefto 5. Thomoe.-

VerD.

" tixe, utinconcuffa permaneat, auxilium autem

]cbra es Cant. 4.

ä

poft.

V. Ex occafione thematis: Totapu

hoc vitze puritate, moribus privatis retioeri

amnica mea, C€» suacula mom ejf 22 te.

Oftendi

apud nos folet. Quare fi cupimus fiáem radi-

poteft Ecclefiae noftrae pulchritudo, per enu-

!

catam habere, vivendi ratione pura nobis opus

merationem partium, a S. Thoima & aliis ad

eít, quze fpiritum retineat, a quo totam fidei

pulchritudinem requifitarum. Et r. quidem

t

' vim dependere conftat: impoffibile enim eft,

quomodo in ea reperitur 4mtegvitas omniums

Ü

impoffibile profe&o, fi vitam impuram ha-

metpbvovum, id eft, articulorum & do&rinarum

ü

. beas, in fide non vacillare.

a Deo & Chrifto manifeftatarum. . 4moaeni-

i

tas$ colorum, id eft, bonorum operum & exem-

$. XIL

plorum, quze ad fidem certificandam neceffa-

US PR/EDIC A-

ria effe docet. . 3. Proyortzo partzum, id eft,

convenientia omnium dottrinarum, quas cre-

chcEpT

ILES.

di jubet, cum ultimo fine, fcilicet cognitione

& amore perfe&o Dei. Excitandi auditores,

: De]itbjh:ntiri "t^ natura fiáei.

ad gratulationem ob talem matrem , qux ob

dicam paulchritudinem aeterno & fupremo

LE

x occafione thematis: Prudentes vivgi-

Kegi defponfata, hzereditatem regni coeleftis

nes aptate vefiras latmipades.. Poteft qui-

procurare & poffit, & velit. Videatur Faber

fefto Purificationis conc. 6

/in'

vis Chriftianus prudentibus hifce virginibus

compatari, & in prima parte concionis often-

VlI.Comparari poteft fides noftra teftamento

di, quod fides fit lux illa, quam in fua lam-

a Chriíto relicto, in quo nos haeredes regni coe-

pade habere debet, utpote fine qua impoffibile

leftis facit. Pro figillis feptem afferri poffünt

eft, Deo placere, & ad cceleftes nuptias in-

argumenta credibilitatis, maxime vero feptem

troire. In fecunda parte oftendatur, fidem non

praedicata & praerogativae fpeciales noftrze fi-

fufficere, nifi oleum bonorum operum, pr2eci-

dei, videlicet, quod fit una, fancta, catholica, a-

pue mifericordize accedat. Poffunt propterea

poftolica,miraculofa,antiquiíffima,invi&iffima.

Hoeretici virginibus fatuis comparari, & Ca-

Pro fübícriptione poteft Martyrum innumero-

tholici ad conftantiamincitari. VideFabrum

rum, & ipfius Chrifti pretiofifTimus fanguis co-

. x. in fefto Thom»e conc. 1. num. 3.

piofe profufus applicari.

Excitandi AA. ad

II. Poteft fi&a Politicorum fides proponi &

gratias protali beneficio agendas & teftamen-

tum hoc illibatum fervandum. Videatur Faber

reprehendij, &püendit, quomodo vox quidem

Dom : 6.

dem "lmuum ÜRías codÁam abhand C ERAL Pab EEE A "ammA. u Jüm --- du — UM ( 2 N"

Jitulus LVL Fies.

819

"

Videatur Faber Dom. 6. poft Pafcha conc. 6. &

hümores, caput vero contra malignas qualita-

Matth, 2.

in fefto SS. Philippi & Jacobi conc. s.

tes defendit & purgat, ita fides intelle&um &

?

V. IQ»

. VHI. Occafione thematis: Pdenutes Jlellam

cor hominisa peccatis & erroribus praefervet,

gavift funt gaudio taguo valde: Poteft com-

autliberet. Uti fufius oftendit Faber Dom. 6.

patari fides cum ftella, qude magos duxit ad

poft Epiph. conc. 6. & Stapletonus them. 2. in

"

rgefepium, & 1. quidem dici, quod, ficut ifta

*eadem .Domin. . Ubi pulchre hzec omnia ex

ella fuit uzica , ita etiam wnica fit fides juxta

S

textu S. Auguftini probat.

Eph.4 teftimonium S. Pauli: Unus Dominus, una

9 .

X. Poteít comparari fides turri Davidicae,

Cant. 4.

fides, ünum baptifma, 2. Quod, ficut ifta ftella

ex qua mille clypei pendent, & omnis arma-

V. d.

fuit valde c/ara & fu/gens, ducens ad praefepe,

tura fortium, & oftendi quomodo f'des. deten-

It

adJefum, Mariam, & S. Jofephum & excitans

dat contra omnis generis tentationes, & dia-

mogos adeos adorandos & colendos, ita & fi-

boli infidias. Et 1. quidem contra tentationes

des noftra fit oblumen coelefte, & fanctitatem

I

circaarticulos fidei, quod oftendi poteftexem-

fuam, clariffima & fulgentitfima, impellens o-

plo illius hominis, qui a diabolo circa fidem

iunes ad fummam fanétitatem procurandam,

tentatus in agone nihil aliud refpondit, quam

[«

debitamque Deo. & Sanü&is cultum exhiben-

credereíe, quod fanéta creditizcclefia, & hanc

dum. 3.Quod, ficut ftella illa tam quoad fub-

credere, quod ipfe credit. 2. Contra tentatio-

flantiam, quam quoad circumftantiam appa-

nes carnis, demonftrando, quanta tormenta

]s

ritionis & dire&tionis, erat plane mzraculofa,

parata fint iis, qui ejusmodi vitiis fe comma-

ita & fides noftra fit innumeris miraculis com-

culant. Sic confeffarius foeminam delicatam

Ifai. r4,

"

- probata.' 4. Quod, ficut ftella illa erat Ze ce/e

convertit, jubens fzepius meminiffe fententize

V. EI.

)

z[[2; ita & fides noftra, & praedicatores il-

illius : Subter te fternetur t nea , & operi-

lius, vere de coelo faltem mediate per legiti-

mentum tuum erunt vermes. 3. Contra ten-

mam ele&ionem & fucceffionem fint milífi,

tationem concupifcentive oculorum feu divi-

y*

Unde AA. excitandi ad gratias Deo agendas

tiarum, revocando in memoriam illam Chri-

pro tanto favore ac beneficio, & ut ítellam

fti adhortat'onem: Nolite thefaurizare the-

S

haüc intrepide fequantur, fugiant vero Hero-

faurosinterra &c. Item: Facilius eftcamelum Matth. 6-

dem & affeclas illius, id eft, haereticos, ne ftel-

intrare per foramen acus, quam divitem in- wf g.

"

lahsec ipfis cum magna eorum triítitia fub-

troire in regnum coelorum. — 4. Contra tenta- y. 24.

S

trahatur.

Serviet ad hanc materiam concio

tionem füperbie, partim exemplum Chrifüi

8. Fabri iu Fer. 2. Pent. ltem conc. 7. Dom.

humilitantis fe usque ad mortem crucis , id-

20. poft Pent.

&

eoque nomen fuper omne nomen accipientis,

— . VIIL. Poteft excellentia &

efficac'a fidei nb-

Apeftolorum nimis honorificatorum, &.alio-

fitze oftendi ex occafione thematis : /Vi/2 4gza

rum Sanctorum: partim fententiamab eodem

€P prodigía videvitis, tton creditis: & compa-

Chrifto prolatam: Qui fe humiliat, exaltabi-

;;. Cnt.4,

rari fides cum magnete, demonftrando, quo-

tur: & qui fe exaltat, humiliabitur:. nobis

jl

modo ferrum, id eft, gentiles obftinatos, &

pro fcuto offerendo. .. Excitandi proinde au-

potentiffimos quosque Principes ad fe attra-

ditores, ut ;

intentationibus ad hanc turrim

xerit, indeque auditores excitari, ut & ipfi

confugiant. ..

3

trahi fe facile permittant ab ea, maxime cum

X]. Ex occafione

feilïeï:rïitiäia aSPaulopro- Eph. 6.

non nifi ad fummam gratiam acquirendam in

latee : Galeam falutis affumite, £? glodium Spi- V* 17

tetris, & ad maximam gloriam comparandam

vitus, quod eff verbum Dei: oftendi poteft. quo-

iïf

in ccelis, trahat. Quem in finem copiofiffimam

modo militia fit vita hominis fuper terram, at-

materiam fuggerit Faberin conc. 6. pro Dom.

que adeois femper gladium in manibus habere

20. Pent.

ie

"h

debeat. Optimum autem effe verbum Dei, in

Symbolo Apoftolorum contentum, uti S. Pe-

E3

.De utilitate Jidei. |

trusMartyr ufurpavit. 1.Itaque fi quis tentatur

I X. Poteft utilitas fidei demonftrari ex com-

pufillanimitate ob inopiam, dicat: Credo.in Luc. 1x.

paratione fidei cum grano (inapis, & 1. Qui-

Deum,Patrem omnipotentem &c. & occinat ** !3*

dem oftendi, quod, ficut granum finapis mini-

fibiillud Chrifti: Si vos, cum fitis mali, noftis

"

mum eft ex feminibus, ita & fides chriitiana

bona dare filiis veftris, quanto magis Pater ve-

minima appareat.ex doctrinis, utpote rationi

fter de coelo dabit fpiritum bonum (& panem '

abfurda, contraria cupiditatibus, ideoque a

ä

quotidianum) petentibus fe. —Nonue dedit

þiupimisxnegle&;g.'ög contempta. 2.Quod, fic-

manna, coturnices , aquam ex filice ltraelitis ?

ut finapis granum excrefcit in arborem ma-

2. Si quis tentatur defperatione, dicat: Credo

*

gnam, in qua volucres coeli habitant, ita fides

in]Jefum Chriftum &c...Quis Dominusfervum

À

; gmiris modis per orbem üt,pitopagata, ita ut

fuum magno pretio emptum perire tam facile

*

fapientiffimi viri, & fummi Principes, imoto-

finit? annon dixitille Deus. Nolo mortem im-

zech.33..

—— CO * hd

W. dT

- ti populi, ad eam contugerint. 3. Quod, ficut

pii, fed magis ut convertatura via fua,& vivat?

Matth

A.

granum finapis caliginem oculorum detergit,

an non ipfe ut homo dixit: Venite ad meo- v. 28.

fic fides tenebras intellectus depellat. 4. Quod,

mnes, qui laboratis , & onerati eftis & ego re-

ficutgranum finapis vim iznitam habet, & cor-

ficiam vos? dicatergo cum S.Bernardo: Quid

f

-

pus calore accendit, fi quidem comminutum

eft Jefus, nifi Salvator? ergo, 6 ]e!

u, propter

aut contritum fuerit, ita & fides mentem-ho-

nomen fanttum tuum. efto mihi Jefus, & fal-

minis amore divino áccendat, fi ejus myfteria

va me. .3. Siquis tentatur aliqua necelfitate

bene perpeudantur. 5.Quod, ficut granum fi-

auxilii, vel doni impetrandi, di

cat; Credo in S. de A-

D:

napis ftomachum & pulmones contra vitiofos

eum, qui natus eft ex Maria virgine. Memi- dU du-

nerit ^

L111123

.

K, P. Loln, Bibl. Man. T on, L.

$20

Bibliothezee .Manualis -Concionatoriee

tut

^ De tiodo éxercendi €? confervandi fidem.

weritérgó; quod S. Berüxrd. dixit: modicum

Fiu:

illud quod offerre. defideras, gratiofiffimis

.. XIII. Oftendi poteft, quomodo fit crederi-

]n

Marive manibus offerre memento, fi non vis

)o

dum, idicique pro'exordio, Deum juxta ali-

fuftinere repulfam; illa enim audit à Filio:

quot SS.Patres magis diligere adverbia, quam

Ü

Peteinater mea, neque enimfas eft,utavertam

verbà; magis enim cürare, an Zene aliquid

Q

faciem tuam. 4.Si quis impatientia tentatur;

hi

fiat, quam an bonum fiat; idque vel maxime

dicat: credo quod Chriftus pro me paffus fit

in fide locum habere. Itaque x.credendum:

lu

fub Pontio Pilato &c. Si ergo caputtaliatulit,

Simpliciter. Captivando intelle&um in obfe-

«

'curnon & membrum? fi Dominus, cur non &

Lf

quium fidei. 2. Prudenter, difcernendo cre-

fervus? fi Magifter, cur non & difcipulus?

denda a non credendis. .3. Pzrmiter : ideft,

nolo vivere fine vulnere, quando video Chri-

fine trepidatione aut hzefitatione, imo animo

fr

ftum vulneratum.

Nec leve hinc folatium

etiam ad inortem pro fide füubeundam para-

qu

capiet, nam, tefte S, Greg. nihil adeo grave

to. 4.Tempeffive, non cito nimis nec nimis

f dit

eft, quod non zequaminiter toleretur, fi Chri-

tarde. 5. Explicite, faltem ubi Ecclefia &

aMAU qü

fti Paffio ad memoriam revocetur.: 5.Si quis

Deus praecipit. 6. ere & cosplete, confit-

di

tentatur ob contemptum, dicat: credo, quia

mando opere, quod ore afferitur. Excitetur

(f

"afcendit in coelos; cum prius fe humiliaverit

auditor.ad has conditiones implendas, ut,

£

usque ad mortem crucis. Quife huniiliat,

ficut ipfe per eas fe exhibuit liberalem erga

exaltabitur. Itaque & ego elegi abjectus effe

Deum, ita ipfum quoque viciffim liberalem

f

in domo Dei mei. Luda

& vilior fiam plus,

experiatur. Videatur Faber Do

?

Ü

quam factusfum &c. . 6.Si quis ad peccatüm

fcha conc. 4.

[

m. i. poRre-

allicitur, dicat: credo, quia venturus eft ju-

pi

-"XIV. Oftendi

poteft, quibus mediis fides

&

dicare vivos & mortuos.

Fugiunt füres, übi

noftra fit propsgata , & exinde deduci, quo-

I

preefens eft Judex; Hincfapiens: In omni-

bus operibus tuis memorare noviffinia , &in-

inodo quivis Chriftianus étiam in fe fidem au-

o

.

le

gere poffit, & debeat, nimirum. t. Agri bo-nif-

ternum non peccabis. 7.Si quis defolatus eft,

tate & pinguédine. 2. Seminis efficacia. 3.

Af

dicat: Credo in Spiritum fan&um: memine-

Iimbrium irrigatione, id eft, miraculorum au-

xit, quia Paracletus, id eft, Confolator dici-

tt

xilio & gratize divinze. —4. Solis calore, id

tur, dicat proinde: Confolator optime, dulcis

eít, Dei cooperatione.

s. Contrariis ventis

hofpes animze; dulce refrigerium. 8.5i quis

tentatur per diffidentiam falutis obtinendze,

& teropeftatibus , qui quáfi per antiperifta-

!

fin calorem internum amoris & fervoris pel-

qi

dicat: credo in fan&tam Ecclefiam catholi-

lebant. VideFabr. conc. 4. in Dom. 6. polï A

L

càm: memineritque hanc effe Arcam Noeti-

piphaniam, .

?

ü

i

cam, per quam ab interitu liberantur, quot-

^XV. Poff

int proponi & refutari excufgï—

"quot in ea usque ad mortem per fidem for-

tiones, propter quas aliqui horrent füfcipe-

smatam perfeveraverint. 9.Si quistentatur ob

re, aut faltem publice profiteri noftram fi-

|t

gravitatem laborum: dicat, credo carnis re-

dem. Quarum 1. eít ja&türa honoris per vil-

h

fürredionem: quod enim eft corrüptibile car-

lam indicata. 2.Difpendium bonorum tem-

nis noltrae, induet olim immortalitatem, nune

poralium per juga boum indicatum. Odium

fatigatur, fordidatür, gravatur, fed paulo poft

d

)ropinquorum, quod incurrerent, per uxo-

fuümma agilitate, claritate, quiete donabitur.

rem fignificatum : quae proinde omnia fo!ide

p

Si quis tentatur alia adverfitate quacunque,

refutare oportet, ut facit Faber conc. 5. in

d

. dicat: credo in vitam aeternam : non füntcon-

ü

Dom. 2. poft Pent. n. 2.

lþid dl

fe

dignze, paffiones hujus. temporis ad fitaram

$53

gloriam, quae revelabitur in nobis. Momen-

[

taneum, quod cruciat; seternum, quod dele-

s X

&at.

Verbo: verificabitur illud D. Petri :

.ALII CONCEPTUS.

3.Pet. c.1, Credentes exultabitis lzetita inenarrabili &

?

Q

V. 6.

g

I | uiex &ülïtlïtia contempferünt r&&am ha- S. Cyrill.

Q

falutem animarum.

orificata, reportántes finem fidei veüræ,

^v bere fidem, quamvis honefia vita feor-

ep- ln *

»ynod.

joan.20. XII. Oftendi poteft; qu

;fnodo juxta di&um

nent, comparantur quodam modo viris inge-

ü

v' 290

Chrifti: Beati, qui non viderunt, €9 credide-

hua quidem faciei forma, oculi vero erranti-

n

bus ac diftortis. Quibus proinde competit,

yunt : illi, qui veratn fidém corde, ore, & o-

8

ere profitentur, fint vere beati. 1. In accez

quod per Jeremi:se vocem ad Jérufalem Judzeo-

t

ptatione fidei: quia eft liberatio a ciecitate

rum matrem di&um eft: ' Ec

.:

Y

tuz evetli, negue'cov tuum bonum.'

ce gon fuat oc?&lz

fpirituali, cujus damna oftendenda, 'quod fci-

la Manfi

f

licet przecipitet in fcrobem peccati & inferni,

?" [I.Miles quidam belli aleam tentaturus, pr

privet gaudio temporali & zeterno &c. Item

mo Minervaeoraculum, ut de exitu futuro cer- dife« 4

tificaretur, confulendum duxit, refponfumque " ?

oftendatur magnitüdo hujus beneficii ex páu--

citate, qui eam arripiunt. 2.Inufu & exerci-

tulit: Hilari animo eas, victoriam confeque-

tio fidei, quia fcilicet fides eft fcütüm contra

ris: Hacqueanimatus promiffione,in campum

proceffit, armatus corporetotoa capiteusque

'tentationes , myrothecium contra deliquia

animi, & perfpicillum feu tubus opticus ad

íad pedes, fcutum finiftra, enfemque por-

'coeleftia gaudia confideranda. 3.In praemia-

tans dextra: in adverfam igitur partem huic

'occurrens inimicus ,

unum ili, alterum-

tione, quze maxima eft propter difficultatem,

inimo

diuturnitatem, humilitatem. -

Ve i;npegiti&um, neque fe vel in m

tutari

$

B9 C f* — €0».c c» — ££3 E7 L ( £

: Etulus LFIL Fides, .

8ar

"

tutari.conatus eft, qui lrzefus fuerat: quin po-

do. Audiamus hac dereloquentem'S. ÁAmbro-

l«

tius vitee füse periculo ingemifcens, elevatis

fium , qui ait: Si Petrus petra eft, fuperquam

in coelum oculis ait : Ubi eft deorum fides?

sedificatur Ecclefia , re&e prius pedes fanat,ut

d

nonne mihi vi&toriam Minerva promifit? mox-

ficut in Ecclefía fidei fundamentum coutinet,

-

que vocem inaudiit, fibi replicantem: Tu quo-

ita & inhomine membrorum fundamenta con-

que cum Manerva manum adhibe, Dii enim

l;

firmet. Re&e, inquam, primo in Chriftianis

facientes adjuvant. Ita pariter indubitatum

pedes curat, utjam non imbecillis poffit fupra

"u

hoc Chriftiano quidem favet oráculum : qui

petram Ecc

s

crediderit, & baptizatus fuerit, falvus erit:

dere.

lefive , fed. robuftus & fortis ince—

t

j

)

. Veruntamen quamdiu in campo prafentis vi-

V. S. Ambro

fi

ius de clavibus Pätri h-efci'o S. Ambr.

tze militamus,nequaquam otiofas manus no-

quid pulchri ad propofitum noftrum fcribit

.

. e]e-

ftras e cingulo fufpenfas habere debemus,

dicitenim : Clavem Petri fidem effe dixerim

? jun. Elia,

.

$

uia Deus facientes adjuvat.

*

per quam ccelos aperuit, ifta autemipfa clavis,

- Tbid. difc.

IlI. Matth. cap. 21. Chriftusar

borki. »fiycus, in

quam fidem dicimus, videamus quemadmo-

G. v. 12. qua praeter frondes aliud non repererat, male-

dum conftet , & folida fit: arbitror illam duo-

[

*

dixiffe , eaque fubito arefacta fuitfe legitur: vi-

decim artificum operatione conflatam , duo-

, : dens fici arborem unam fecus viam, venitad

decim enim A poftolorum fymbolo fides fanéta

eam, & nihil invenit inea, nifi folia tantum,

concepta eft, qui velut periti artificesin unum

ä

& aitilli: JVuzquam ex tefru&us nafcatur iu

convenientes , clavem (uo confilio conflave-

Jempiternum , €? avefatta eff continuo ficuluea.

runt. Reveraenim fidsi fymbolum ex femet-

Circa quam hiftoriam merito quzerendum ve-

ipfo eft veluti clavis quaedam, qua coelum a-

3

- nit, cur Chriftus hanc arborem tanto cum ri-

peritur: quisaütem elt , qui clavem ad aperi-

. gore, tantaque cum Apoitolorum admiratio-

endum id, quod claufum etít, ineptam e(e ne-

ne punierit? Apud fan&um Marcum infuper

fciat, nifi manibus tractetur, & ferze claufae

. legitar, quod , cum iidem Apoftoli una cum

applicetur ? Eoden) modo ad aperiendam ae-.

magiftro fuo mane tranfirent, viderunt ficum

ternze falutis viam nibil -

;l;-

aridam factam aradicibus, & recordatus Pe-

bonis operibus aífocietur.

prodeít fides , mü

d

trus dixitei: Kai , ecceficus , cui maledixifH ,

H

VI. Obfervandum eft, quod divinus amator Manf

. eruit ; atvero quidnam incarnata fapientia ad

fpontze fuze effigiem delineare volens , ita eam difc. 7.

hzc verba refpondit? Sacer textus inquit:

defcribat: Dentes tui ficut. gveges toufarum ,n- 11« .^

AKefponudeus. Jefus azt. idis: Habete fidem Dei,

que ajcenderunt de lavacro , otmmes gemellis fa- «

quafi dicere vellet: Hi qui fidem Dei, id eft,

tibus, C? flevilis noueff inter eas. Septuaginta

vivam & veram non habent, merito praepara-

legunt? que otunes gesminantes , €? infecunda

Ye fe debent, ut velutligna aridain igne infer-

zon ef4ei$. Notandum vero eft, quod fponfus

nali perpetuoardeant : Cui celebrisilla Vene-

dicat: que af/cenduntde lavacro, quibus verbis

rab. Bed2e Gloffa optime confonat , dicentis:

ad baptifmum manifefte alludit, five ad illos

Arefecit Dominus arborem maledictam, ut

qui recenter facti funt Chriftiani ; nam , ut fan-

homines haec videntes five audientes multo

&us Bernardus ait: Lavacrum baptifmus eft,

[* LR g ld ha us

magis intell;gerent, fefe divino condemnan-

de quo aícendit,; qui ad celfitudinem vitze per-

dos eíle judicio, fiabsque operum fru&tu, de

fectioris intendit: defcendit autem , qui fe vi-

plaufü tantum fibi.religiofi fermonis, veluti

tze mancipat inhoneftae: omnes gemellis fce-

de fono & tegumento blandirentur viridan-

tibus, quia & verbo pariunt, & exemplo ; &

tium foliorum.

fterilis non

krPetrum miracula o-

dus.

eftin eis , quia nullus eft infoecun-

IV. Poftquam Deus S.

$ 03

perandi dono coridecoraffet, .quodnam:. pri-

- VIIFortisilla mulier, cujus apud.Sapien- Idem difc.

mum.fuiffe exiftimatis opus, in quo eximiam

tem fit mentio, Ecclefiam, quze unice dile&a 9 "- 1e

" hanc exferuit poteftatem ? Non forte in eo,

Chzrifti fponfa: eft, praefigurabat: De hac au-

quod amiffam muto reftituerit vocem & lo-

tem a Sapiente dicitur: Ormzes domeffici ejus

& Oytl,

quelam ? aut quod czecum vifu'donarit? vel

veftiti [unt duplicibus. Quem textum Rabanus

eps in ]

infavorem noftrum his verbis declarat: Indu-

mortuum revocarit ad vitam? . Minime gen-

: Synod.

tium; fed primum , quod operatus fuit, mira-

ti funt vefte duplici, una operis, alia mentis ,

culum;, fuit fanatio claudi, idque non finein-

fidei habentes factorumque velamina, & Sa-

cramentis videlicet fui red

genti myfterio , fiquidem omnia in figura con-

:

pi. p

tingebant. Per hoc namque infinuare nobis

& informati exemplis.

:

&

voluit, qued, dum Jefa Chrifti nomen & con-

. VIII. Evangelii fequaces:a

iduäïndiü a]u- Idem difc.

fequenter fidem noltram. profitemur, curan-

-daeis Nazarenifuere appellati , quod nomen a ?* 9 Z

Mif

dum quoque nobis, utgreffus probe & expe-

-Chrifto in Nazareth concepto-fuam trahebat

. diïcu 4.

dite dirigantur, ideft, ut fidei, quam profeffi

-originem , de quo fcribitur: /V«zeraus vocabz-

n.$

fumus, operibus correfpondeamus:: Appre-

tur , quod idem eft ac floridus , ad denotan-

henfa manu ejus, dixit, furge, & ambula : It

dum, quod, ficut flores fuam fpirant boni o-

namque, quiantea claudicaverat, id eft,.qui

doris fragrantiam ,. ita quoque fequaces

veri Dei notitiam non habuerat (dequibus di-

.Chrifti! exemplares. effe,; bonique nominis

citur : usque quo claudtcatis ia duas partes? poft-

-odorem.& fragrantiam edere debert; ut veri

quam a Deo ejusque miniftris erectus eft , id

'Chrittiani-effe agnofcantur. Unde Apoftolus

elt, poítquam ad orthodoxse pervenit fidei

dicebat : Odorem notitie fue manifeflat per

mottiam, eandem quoque operibus compro-

405 1n otii loco, qui Chriffi bonus odov furus

bare debet, ambobus videlicet pedibus recte

t 615 , qu: /alvi fiuut. Ecclefia quoque domus

ambulando, id eft, ;zedegdo., & bene operan-

.Ja c-qb appellatur: Und

e Archangelus de Chri-

13

fto

Eöliothecæ) Manualiïs Concionatoria

322

fto ait : Regnabit n domo ïacob, ac proinde

junxit Rex, dicens: 5i7/a t/? , inquit; desuanum

hzereditario titulo illam poffidet exemplari-

tuam , qui dedit ei smanum fuam , at ille ]evavit

nf

Chnü- P fit

tatem, de qua Ifaac feniculus ait* Ecce odor

euth ad féin cuvrum : Nofter quoque Salvator,

filii meificnt odor agvi plemi , cui leuedixit

qui inimicum infernalem debellaturus vene-

ao gl

Jeus.

"

rat, quoniamjipfo przefente princeps mundi

sl

usad Romanos ita fbribit.: Dico

hujus ejicietur foras , a nobis pariter, an fequa-

Qu

S. Anfel.

XI. Apoftol

in c. 12. fer gratiam, que data eff mibi , omnibus , qui

ces ejus elfe , .legemque ipfius profiteri veli-

m

Bom,

fünt inter vos , 0 plus [apere , quam oportet

mus , intelligeredefiderat: Cuifi nos áffirma-

rel

tive refponderimus , noftram illico poftulat

B«

fapeves fed [apere ad fobrietatem. Quae verbaS.

Anfelmus ad intentum noftrum fequenti illu-

manum , ideft, dignisnos operibus fidei cor-

"

ftrat difcurfu , dicens: JDico vobis , id eft prae»

refpondere jubet: Da manut zuam : tuncque

f

certo fperare poterimus, nos in currum ejus,

cipio, ne infcrutabilia ejus arcana difcutere

praefumatis : Dico enim per gratiam, qu2e da-

ta eft mihi, id eft, per Apoftolatum gratis

Ft coedlum confícendamus, elevandos.

Nece (f tas.

mihi datum ,omnibus, qui funt inter vos, non

Marf

plus fapere, id eft , non plusinveftigarede my-

- XII. Naas Ammonita bellum indixit iis, qui

Ibidf R. 9«

difC: 18'

fer

fteriis, quam oportet fapere. Non tamen pro-

Jabes Galaad inhabitabant, qui fein anguftiis

DA

f

j

pterea omnis inhibita eft hujusmodi inquifi-

conftitutos videntes, pacis traCtatu diffenfio-

nem terminandam cenfuerunt dicentes : 77a-

ii

tio; fedlimitata duntaxat, & in finem conve-

xd

nientem , licitumque indulta: id quod idem

Beto 2os fzdevatos , €? feroiemus tibi : quibus

del

S. Anfelmus his verbis docet : Non plus fape-

fuperbus ille, iz boc feriam vobiscutn fadus s

Pe

re , id eft, non plusinquirere de occultis Dei ;

refpondit , w£ eruam . otmnium veffrum oculos

qu

quam oportet :id eft; quam ad fidem & religio-

dextvos. Circaquam hiftoriam vos ego inter-

Ij

fos mores pertinet, fed faperead fobrietatem,

rogo,annon, amiffo oculofolo dextro, prifti-

qU

ut mens eorum non inebrietur , ut fenfum per-

nas vires, eundem virorum numerum, prio-

N

dat nimietate fapientize , dum in his, quze fu-

res provifiones fibi refervaffent, & munitio-

£is.

nes? Ita equidem: aft oculi dextri carentia

pra vires human:e rationis funt, fe immerfe-

eos ad conflié&tum conftituebat inidoneos ; eo

ne

rit, fed moderato intelligentiae poculo fobria

d

- fit.

namque deftituti,in obfcuro, & veluti caeci

$. Greg.

X. Eandem doc&rinam Salomon confir-

in tenebris, przeliari debuiffent, fiquidem o-

pl

hi

€. 29-

- 14. mor. mans , mellis nimium füumpti adducit fimilitu-

culum finiftrum fcrutum cooperiebat. . Quae

UB

dinem, inquiens: Sicut, qui mel multum co-

omnia infigura contingebant illis : ideoque

medit, non eft ei bonum: fic qui fcrutator eft

S.Bonaventura fidem oculo dexttro aíffimilans,

fii

di&tam hiftoriam moraliter ita ad propofitum

bl

majeftatis &c. quze verba a S. Gregorioita ad

noftrum invenio explicata intentum : Dulce-

noftrum adducit, dicens: Scutum operit fi-

f

- domellis fi plus quam neceffe eftfumitur ; un-

niftrum oculum , & fic, qui non habet fidem,

p

de dele&atur os , inde vita comedentis neca-

inutilis eft ad pugnam fpiritualem.. Naas ex-

fi

hi

- £ur; dulcis etiam eftinquifitio Majeftatis Dei,

ponitur ferpens, fignatque ferpentem' anti-

fed qui plus illam fcrutari appetit, quam hu-

quum, id eft , diabotum, quinititur eruere ocu-

i

jum dextrum, id eft, fidem, ut ad bellum

:

hi

snana cognitio permittit , ipfa hunc ejus glo-

p

lt

xia opprimit, quia, velut immoderate mel

;'ituale hominem red,dat"in*tit'ilem.

fumptum , perfcrutantis fenfum , dum non ca-

Ti

Zu itas.

P

«

pitur, rumpit. Debitam itaque hocin exerci-

tio & contemplatione a nobis obfervandam

XIIL« Ariftoteles lib. r. Rhetoricse a.liquämlbïä. dif&;

dà

- menfuram a S.Bafilio difcamus dicente : Quse

verum dicere., . tribus potiffimum rationibus16. n.9. ..

d

concernunt, diligenter difcat , & fapiat , nihil

icredi poffe , dicit: nimirum fi talis fapiens j vir-

j

$

*

amplius per curiofitatem inveftigans , quafi

tuofus, & amicus fuerit:fi enim fapiens fuüerit,

diceret: Intantum fecreta fidei noftrae myfte-

deillo confidenter fupponimus, quod non et-

ria inveftigare licitum effe, in quantum ex iis

ret per ignorantiam: fi vero fuerit virtuofus,

Kru&um in ordine ad bonos mores haurire

illum mendacium penitus abominari zeftima«

. poffüumus, non'ut noftrum fatiemus intelle-

1nus : fidenique amicus fuerit, de illo audactet

&tum. Atquehancob caufam , homines minus

confidimus , quod. nos folita confidentia non

fcientifici & ftudiofi, fed proe reliquis devoti'&

fit defraudaturus. Jam vero legat:s obfecro o-

fpirituales, ad divinorum myfteriorum intel-

annes illos , qui de fidei noftrae dogmatibus ha-

^ digentiam vel iaxime funt:difpofiti, fiqui-

é&tenus libros confcripferunt, certique eftote,

v.p

(en, oj l

dem cognovit bos poffefforem/ füuum; fimpli-

:quod. in illis füummam vitze fanctitatem , fa-

ces mnagis, quam ingenia alta & perfpica-

pientiam admirabilem, fyncerumque verae

:cia ;; fuum vale

'amicitize amorem deprehendetis : quos proin-

f

cium.

K

nt & folent fubmittere ;Jqdi-

p

de nos decepiffe, ne fufpicari quidem poffu-

Manfi

- XI. Jehu ad regnum Ifrael affumptus, im-

3mus. Quis enim de S. Gregorio, D. Chryfo-

difc. 4.

piamque Achabi ftirpem extirpare volens , Jo-

ftomo, S. Greg. Nazianzeno, S. Thoma de A-

B. 9

l

nadab belli ducem ingenti comitatuftipatum,

quino, Doctore Angelico, id fufpicari aude-

Mi

raraque experientia preeditum virum , ob-

bit? Etficde aliis difcurrerelicebit, quorum

Jtior t

[ |

vium habuit: quia vero, quam is factionem

multi przeter affidua literarum ftudia infuper

QY

E

Com dn

fuftineret, ignorabat, interrogavit eum , & di-

dono prophetiz , revelationibusque & ap-

&i m

xit: JVuzquzd eff cor tuusa veclum , ficut. cor

paritionibus coeleftibus, a Deo fuere illu-

sueut cum corde tito? qui cumaffirmaret, fe-

fürati,

Si

que partium Jeþ.g fectatorem effe dixiffet , füb-

Utili-

I

'Htulu; LV]II.' Edp's. :

8323

ÜUtilita:.

u

Necefftas.

[ ,

Pedag.

XIV. Chriftus Petro divinitatem ejus pro-

»

IlI. Meliora fünt ubera tua vino, dicit fpon- Cant. z.

d

2 €.22.

enti : Beatus er, inquit, 3zmon Bariona, quia

fus ad fpoafam, quia fides, quze perlac uberum V- 1

cavo €? fasguis nom vevelavit tibi, fed Pater

fignificatur (eo quod, ficutlac oculis claufis fü-

wieus qui zn celis efl.

1ta enim beatus qui-

j

gitur, aut certonon videtur, ita & ipfa fineul-

cunque Chriftianus, fi modo fidelis, fi Si-

teriori examine affentiatur articulis fidel)prae-

at

mon, id:eft, obediens, atque incaptivitatem

ftantior, gratiorque eft Deo, quam fcientia per

redigens intellectum in obfequium Chrifti: fi

ji

Bariona, filius columbze, Ecclefize, beatus

vinum, quod videtur, dum bibitur, fignificata.

ie

IV. Pharao clamanti populo dixit: Ite ad Gen. 4r.

ergo quicunque eít, ejusmodi, ficut Zeatz o-

Jofeph, & quidquid dixerit vobis, facite. Non V: 55

T

mnes, 4ui zom viderurt, C? crediderunt.

ergo fatis eft ad verum Jofeph Chriftum per fi-

demre,nifi etiam id,quod illle przeceperit,exe- Hebr, &

e

Firmitas.

cutioui mandetur; neque enim folum creden- V. 9

tibus, fed etiam obedientibus fibi, caufa falutis

['n' li LY

Maníi

I

XV. Aptiþüïm& propofito noftro fnfervit ob-

seternze factus eít, tefte Apoftolo.

diíc. 18.. fervatio qu»edam, quam in annalibus Eccle-

n, 2.

fiaíticis facit Emiaentiffimus Cardinalis Baro-

V. Olim przecepit Deus, primogenitum ovis Deut. rs.

"

cum vellere offerri intonfo, ut fignificaret, non V- 9

$

nius, quod fcilicetincarnata fapientiaPetro di-

fufficere fidem, quae inter virtut-s eft primo-

xerit: 7 vocaberis C epb.s, ubi in lingua qui-

r

dem Syriaca eít Cephas, fed in latino legitur

genita, fed etiam opera fidei inhzerenta eífe

jungenda.

[

Petrus: Et licet neutra ex hisce di&ctionibus,

qualis fit pstra, füfficienter exprimat , non ta-

i

men quamlibet petram illum effe dix:t, fed

Profeyz'o fidei.

-quae fit omnium duriífima , nempe cautem:

Nimirum hicApoftolorumPrinceps inftar cau-

VI. Germani eos;" qu'i a caftris difcedeban't,

ld

tis, omnibus fe ex urgentibus procellis oppo-

fufpendio olim damnabant. Xerxes in crucem

adigebat. Athenienfes abfciffo pollice. faciem

nere debebat, quae in progreffu fzeculorum Ec-

d

clefize naviculum adoriturze erant, ac proinde

candenti ferro cifpangebant. AScipiose A-

pro corpore emblematis affumptus fuit fcopu-

fricano beft:ze: a L'udovico Imperatore oculo-

]us feu cautes marina, quze procellofas maris

rum effoflio: ab Henrico VII. Imperat. mem-

undas robore fuo frangit, cum tamen ip(a mi-

brorum per equos di(tra&io decernebatur;

nime fraca ftabiliter perfeveret, cum hac em-

quid Chriftus faciet a fua fide, velut vexillo

:;

difícedentibus ?

blemati fübjun&ta fententia: J'rasgéi?, nmon

l«

jfrangitur. Unde D. Chryfoftemus ait : Supra

VII. Phytagoræis'fatis erat mägifti*i fui au-

l,

petram ftatutus eft fidelis, propterea & unda-

rum i&tibus inexpugnabilis eft. Idip'um die-

thoritas, ita ut pro foitiffimo affenfus fui mo-

tivo non horrerent illa fola verba: Jpfe drxit:

bus noftris faepius accidiffe novimus, & ad

allegare. Cur authoritas fupremze, & infal-

finem usque mundi infallibiliter eveniet. Ad

libilis veritatis tantum

l

hunc fcopulum, ad hanc fidei catholic?e ro-

*

roboris apud Chri&ia-

nos non habcat.

man2e petram, omnes perfecutionum a Paga-

nis, Machometan:s, H»ereticis, Sch:fmat cis,

VIIL. Martyrum, qui fanguinis. eH'ufione fi-

Ia qua-

aliisque ejusdem farinze faecibus motarumun-

dem profeili funt, tanta ett multitudo, ut S. d4m epift,

m d |

dze allidentes confratce femper tuerunt, &

Hieronymus dicát, non elf? diem per annum

diilipatae : nam ut in lib. 2. Esdrae dicitur:

Cexceptis Caleadis Januarii, in quibus genti-

usl60 l'o' '1 ,

Super omnia vinctt veri*as : Et S. Joannis ait:

J

les religione aliqua du&i, fanguinem non ef-

l,

Hec eft vidloria, que viucit tiuudum, fides

fundebant) in quo non poffet numerus quin-

[

uo/im.

que millium (alia plura numerant) & ultra ad-

InChrifto

5

fcribi Martyrum. Scribaniüs non horruit di-

patiente

d«

$. XIV.

cere in novo teftamento plures fuiffe occifos

21

zi

Martyres, quam pecora in antiquo. Una Ro- Bozius de

MISCELLANEA.

ma fpectavit plura, quam trecenta millia Mar- fignis Ec-

!

clet. 1.7.

Qualitas,

tyrum, quorum centum oCoginta millium fa-

Sig. 19.c.

cras exuvias fervat Callifti Coemeterium. Ex

5.0.3.4.

Gen. 24.

]. Qervus Abtahæ inaures ad omandäm Re-

fummis Pontificibus viginti feptem continuata

Z

V. 47

"

beccae, fponfze Domini fui, faciem fu-

ferie numerantur, qài pro fide mortem oppe-

fpendit, & armillas pofuit in manibus ejus : ut

tierunt. Sub Sapore Rege uno tempore fe-

t2

decim millia, fub Diocletiano viginti miilia in Peedag.

un

per hoc fignificaretur,non folam fidem,quse per

ri lpo

i

inaures fignificatur,fufficere ad animze pulchri-

templo, tanquam ara una occifa funt. . /Egy-

2.C. 23.

tudinem, fed etiam armillas, id eft, opera ve-

ptus fub Maximioiano centum quadraginta

.'

a

»

]ut manuum ornamenta, neceffaria effe.

octo millia dedit. Sed & noftro hoc fzeculoin.

l

Pliriius

. ]I.Plinius fenior dum incendium montisVe-

Japonia ab anno 1612. usque ad 1637. plures

junior in

faviiin Campania indagare voluit, erumpente

o&ingentis occifi funt.

m

epift. ad

interim flamma &igneui quafi fluvium evo-

1X. Tertullianus de Hzereticorum miracu-

Lib, de

er

Cornel.

praefcript.

"Tacit.

mente, ab sodem oppreffus & (uffocatus eft,

lis fic fcribit: Agnofco maximam virtutem:

Her,

p

Hereticorum: quia Apoftolos perverfum in

lj

Sic fcrucator Majeltatis opprimetur à gloria.

modum

J

724

Bibliothece. Mamualis Concionatorie

jj

modum zemulantur, illi enim de mortuis vivos

quo voluntatis nofirze navicula ad portum

j

"Mi^

charitatis appellit.

fati |

fufcitabant, ifti de vivis mortuos faciunt. Sic

n

XV

Annal.

Baronius fcribit Epifcopum quendam Arria-

XV.

"TE

to. 7.

num 40. aureos cuidam dediífe, ut fe caecum

AXIOMA T A.

ann 585. &ngeret, opemque ab eo expofceret, fed dum

I. ( Xermani olim celebre hoc proverbium

hoc facit, revera exczecatum effe. Similequid

habebant.

De gloria S. Gregorius Turonenfis de Cirola Epilcopo

.

Gd verlobren , viel verlobren,

conf.c.12,

Arriano narrat, qui

tamen ob id Catholicus

& 19.

fa&us , cum ad Catholicorum opem confugif-

Ebr verlohrez, suebr vevlobven ,

Glaub vevlobren , alls verlobren.

fet , &udiviffetque: Si credis , omnia funt poffi-

]l Alii dicebant:

bilia credenti , fa&a füper oculos czeci cruce ,

j

dicensque: In nomine Patris, & Filii, & Spi-

Wana miv bettem eimen. Glauben,

g

ii

ritus fan&i veri Dei, quem trinum in uno ze-

G Ott uud gmeiuen Nutz vor 7dugett ,

Guten Fried uud gmeines Gvichbt.

u

l

qualitate confitentur Catholici , aperi oculos:

At

curavit eundem, vifumque reftituit.

Ein Elen , Mafs nud vedlichs Gwicht ,

L de coüï*

Cafp.

X. M. Joannes Avila dicebat, plerosque

Ein Müntz,uud umverfel/cbtes Gelt,

'Tauft

[U

a

h. homines altero duorum carcerum dignos effe,

gig

in Matre

$o fünd es wohl in gausev Welt. —

il

dolorof,

fcilicet inquifitionis , fi non crederent, aut

$. XVI.

Di

1l.2.c.:

ftultorum, fi crederent ,

1

& non juxta ea

AUTHORES.

- ffiá

chfi

^" fuz credunt, vivant.

]. Pzedagogus chriftianus Philippi D'Outre-

Utilitas.

man p.2. c. 23.

que

Cap. 24.

XI. Ecclefiafticus fapientiam cceleftem fic

II. Petrus C

anifius in opere catechetico

/

Y. 22.

loquentem introducit: Ego quafi terebinthus

majori cap. 1.

*

extendiramos meos, &rami mei honoris &

. llI. Ludovicus

Granatefifis in fuo Catechis-

Og T

mo fymbolum fidei lib. 2. toto.

CODtfà w 3

,

grative. Quzeverba non male

a Stapletono fi-

toncübin

Dom.6. dei virtuti accommodantur.

Utenim tere-

]V. P. Bernardinus Rofignolius de difcipli-

]

qui

poftEpiph binthus , quze in Syria & Palzeftina crelcit,

na chriftianze perfeG. 1.3. c. 4.

igy

V. Ludovicus de Ponte to. I.

dä perfe&.

pu

tem.2. (xcelfa admodum arbor eít, pyramidis in

tract: 1« €. 7. 8.9.

modum faftigio definens , frondofa valde &

j

Bieron,-

perpetuo viridis, itautpari latitudine & am-

VI..Cafparus Taufch in Matre dolorofa.

d

incip. $- ipa

pitu frondesexcrefcant, nec quicquam inze-

lib. r. cap. 1.

Thren

V. loannes

Buisdicssdatililiti. V. Fides.

lidot

lg

quale cernatut; itafidesfolum , quae furfum

VIiL. Nicolaus Caufinus in aula fan&ta 1. 3.

Bd l.2.

funt, fapit & quzerit, &frondes, ideft, o-

C

enilt.236

pera gratize divinze multum meritoria , inul-

j Profp ut

|

tumque etiam hominibus accepta producit,

A. ]ieremias' Drexelliusin rofis. feleGis.

depe- 1

i . II 804--

2

hi. c.12

fub quibus animse fan&ze fuaviter requie-

/

X. Petrus Sanchezi

hregnb Dei. p.4. c.3.

Bof

fcunt.

ipudLan- C0

Apud

. XII: S. Auguftinus dic

it, fi:dem effe md;'cem

XI. Petrus Pennequin in Ifagog. lib. z. c. 1.

tiz.opul in

Icinf

Penneq.

omnis bonze actionis : Oculum, quo fan&tze a-

462 fok

1. 1.c.2.

lagog.

. &iones in Deum dirigantur: »Gubemaculum,

XII. Jofeph. Manfi Bib. mor. tr. 29.

ææsæ&wæ

TITULUS LIX.

Tnrde*.

L

]n 'efto

Lpipl

r

l

IL. Nonlaudes virum in fpecie fua, näquäEccl. I

fpernas hominemin vifu fuo.

Y.2e

a

QUOAD 'ESSENTIAM.

tta

Ill. Quorum fi fpecie dele&tati, Deos pu-Sap. s.

Vil /|

Defiuitio.

taverunt , fciant, quanto his dominator eo- . Y* 3-

liti

Cic. 4.

T^ft re&a membrorum proportio, decenti

rum fpeciofior eft, fpeciei enim generator

de

Tufc.

haec omnia-conftituit.

fi

colore fuperfufa. Vel ut Cicero vult, eft

(

apta figura membrorum cum doloris

el

quadamfuavitate. Undetria juxta aliquos re-

Utilitas.

quirunturad formam. 1.Integritas membro-

!U. Speciö.tua & pulchritudine tua in

fen-Pfal. 44«

(tet. n

rum. 2. Eorundem inter fe conveniens pro-

V. $.

de, profpere procede, & regna.

e

portio. 3. Colorum, rubicundi przecipue &

Damnum.

albi, grata & amcena permixtio.

i

L.

;

V. Non concupifcat pulchritudinem ejus Prov. 6.

V

A CA

Cmulieris ) cortuum, ne capiaris nutibusil- V.25«

"P o

EX S. SCRIBTURA.

lius.

1

Qualitas.

VI. Necircumfpicias fpeciem alienam pro- Eccl, 9.

[

Prov. ax.

llax gratia , & vana eft pulchritudo ; Mu-

pter fpeciem mulieris multi perierunt, &ex v.8.

h

3o.

i.Fa

hoc concupifcentia quafi ignis exardefcit.

b

lier timens Deum ipía laudabitgr.

VII. Spe-

pi

N

| Titulus LX. . Fortitudo,

823

Bdiuzo VII. Speciem mulieris aliense multi admi-

V. Judith tantum a Deo ï'plehfdorem obti- fudith ro,

rati, reprobi facti funt.

nuit, ut incom

Dan. r5.

VIII. Species decepit te, & concu

lis appareret.

parabili dec-ore ommnium oþuf V. 4

B

pifcentia

yf 3e . fübvertit cor tuum.

VI. Eftherera

tformb[ä valde, & incr-edïibï--r Efther, 2,

li pulchritudine omnium oculis-gratiofa & a- V: I5

mabilis videbatur. Ktadamaviteam Affuerus

$. III.

:

plus, quam omnes mulieres.

EX SS. PATRIBUS.

VII. Joanna Lufitanize Princeps'. filia Al- Engelgr.

phonfi Regis tam formofa erat,

ut miraculum in FetoS.,

Qualitas.

Doroth. -

pulchritudinis paffim vocaretur, multique

$. 2.

S Aug. , Du

lchritudo corporis, bonum Dei donum

Principes fuos picteres mitterent,| qui eam

l rs. de

depiugerent, qui tamen ipfi licet artis fuze pe-

.eft: fed propter id etiam largitur ma-

Dei.

lis, ne malum bonum videatur bonis.

ritiffimi fatebantur, nulla artis induftria Joan-

$. Ambr.

II. Cur tu vultus pulchritudinem magis in

nsae venuftatem poffe adzequari.

Feruntque

l. 1. de

Ludovicum XI. Gallize Regem, ubi effigiem

Virgn

conjuge, quam morum requiras? placéat vox

honeftate magis, quam pulchritudine ; illa

ejus vidit, in genua provolutum, Deo grates

eligatur, quae Saram referat.

egiffe,/quod tam formofam in terris divinze

. Ibid.

pulchritudinis imaginem licuiffet intueri.

|II. Non poffumus reprehendere divini Ar-

tificis opus, fed quem dele&at corporis pul-

chritudo, multo magis delectet illa venuttas ,

Porme defedatio & contemptus.

VIii. Lucia virgo S.Dominici alumna, Idem in

quae ad imaginer;& Dei intus eft,

i

feíte

i

cum a viro nobili ob oculos fe tantopere a-

Joft

e

Dam 2utn.

mari audiviffet, ambos eruit, & Amafio mit-

j

3. 1

p

tens efficit. ut oculos fuos vanitati clauferit,

S.Chryf.

IV. Audivi multos dicentes, quod multi

:

, COntra

& veritati aperuerit.

1

concubin.

etiam apud lapides & ftatuas (formofas) ali-

IX. S.Brigitta inter Scot

icæ puellas pul-

Tbid..

quid pallifint. Quod fi tantum valuit dura ef-

cherrima, cum a mille Procis ad nuptias ex-

figies, quantam operabitur infaniam in effigie

3

pulchra tenerum corpus ?

peti fe adverteret, Deum rogavit, ut aliquo

corporis vitio formam foedaret, effecitque; ut

S Hieron,

V. Semel fpeciesform»e cor

di per öculos col-

mox unum oculum perdiderit fcedo ulcere

in cap. 3- ligata, vix magni luctaminis manu folvitur.

percuffum.

"Thren.

VI. Pulchritudo etiam robuftos homines

S.1fidor.

X. Angela de Trinitate Carmelitana, cum

Pel.1.2.

plerumque fubigit.

ob formam a variis expeteretur, faciem aqua

a.

epift.236.

VIl. Afpe&us formoforum adeo eft potens,

imbutam foli ex

S.Profp. ut ferrum, virtutemque molliat. -

contraheret.

pofuit, ut a fole nigredinem

1.2.depro-

VIII. Plerumque in adolefcentium corpo-

miff. c. 12.

XL Francifca Guldel Santtimonialis, cum

Ibid. -

S. Bail.

ribus nefcio, quo modo zetati illi naturalis

efuppelle&ili facra Phrygioni concinnandum

apud Lan- coloris decor quidam efflorefcit, in quem qui

quidpiam tradens advertiífet, eum ad niveas

ciz.opufc. infp

exerint, ii libidinum plerumque fümulis

manus fuas intentum obftupefcere, non de-

?.6.2- f(olent permoveri.

fütit prius manus piceo liquore p

erfundetf-e .

quam pici reddidiffet fimillimas.

lbid. -

$. IV.

.. XII. S. Liberata feu Wilgefortis Regis Lu-

fitanize filia, cum matremortua., patrem fen-

EXEMPL A.

fitin fuam formam ardere, barbam a Deopre-

hriftus tanta pulchritudine preeditus

cibus impetravit, dirisque ideo tormentis ex-

Engelgr. I.

U

in Fefto

fuiffe dicitur, ut, qui eum in terris com-

carnifïcaþg & in crucem affixa eft.

Epiph.

morantem vel unico imomento intuebatur,

S UV

Fecl. ff

V» 2'

amore ejus totus incenfus, omnibus fpretis

a

traheretur.

EXE"MPLA PROF AN A.

NE

S.Dionyf.

l. B.Virginis ta

nta eratin vultu majäüas &

J V';'

Vita,

decor, ut S. Dionyfius Areopagita confeffus

Qualitas.

Hierodo«

fit, fe eam pro Dea habiturum fuiffe, nifi per

I F'tli Xerxes infuo exercitu habuerit quin-

tus apud.

catholicam fidem, unicum dunta;;at Deum

. quagies bis centum octoginta tria mil-

Beyr-.

effe, didiciffet.

lia hominum , ex omnibus tamen ille ftaturze linck. V.

IlI. Rebecca tam excellenti erat fpecie

Gen. 24.

proceritate, & formze venuftate praeftantif- Forma,

fimus fuit.

P. M

v. 67..

praedita, utIfaac [ponfusillius dolorem, quem

"j

ex morte matris maximum fane acceperat, per

IJ. Auguftas Caefar per omnes zetatis gra-

ibid.

dus tam amabili vultus venuftate praeditus

illius defponfationem temperaret.

Q-Regi 14.

IV.De Abfalone teftatur facra Pagina : Por-

erat, ut quidam e primoribus Gallize, qui eum

Proy. ó

V. 25

to ficut Abfalone vir non erat pulchrior in o-

in tranfitu. alpium per fimulationem collo-

n5

mni Ifrael, & decorus nimis: a veftigio pedis

quii przecipitare volebat, folo ejus afpe&u a

facinore fe abfterritum fateretur.

usque ad verticem non erat in eo ulla macu-

atl f

la. Et quando tondebat capillum, pondera-

IIL. Maximus. junior tam amcena fuit fa-

bid,

Vo 8'

cie, ut caput ejus etiam poft mortem pul-

bat capillos capitis fui ducentis ficlis pondere

cherrimum videretur.

.

P

ublico.

IV. Sifi-

R. P. Lohn. Bibl. Man. Tom. 1.

m»mv m m

Bibliothecg Manualis. Concionatorie

826

-—

L,ggm

Tbid.

IV. Sifigambis uxor Darii, nulli zetatis fuse

Nec male odorati fit triftis anhelitus oris "

j Po

(

foeminze pulchritudine ceffit,tefteCurtio,quam

Nec laedat nares, virque, paterque gregis.

at

eo ett

tamen Alexander victo Dario non folum non

Caetera lafcivae faciant, concede, puellae,

[l

hor

violavit, fed &, nequis alius illi illuderet, fum-

Et fi quis male virquzerat habere virum.

dit

mam curam adhibuit.

Ii. Alterum eít , ut animze pulchritudinem

j

Tbid.

V.Suavilda Regina Danize tantee fuit pul-

praecipue curet, utpotequze fuavior longe, cer-

Ti

chritudinis, ut, cum vincta loris expofita ef-

tiorque fit, quam corporis, & quam nec dies

fet equinis calcibus conculcanda, ipfamet ju-

longa:deterere, nec morbus extinguere, nec

püS

hl

menta horrorem conceperint, atque ab ea cal-

mors ipfa auferre queat. Hinc Diogenes for-

MM

canda aþfcinuerint.

mofum adolefcentem formize gratia amari con-

p

cun

fpicatus, dixit: Quin operam das, adolefcens,

$. VI

ut corporis amatores ad animam trausferas.

i(3

parde ]

SIMILITUDINES

Sed & Socrates difcipulis fuis fuafit, ut fpecu-

vll Pþï' ii

lum infpicerent, & fi quidem pulchri fibi vide-

|Qualitas;.

rentur, caverent, ne dignitatem corporisma- Apulejus

Senec.in I. Si

cut formofa pi&ura eft, cujus nulla pars

lis moribus defcedarent: fin autem fe deformes lib. 1. de

apia,

D

Prov.

errat; fic & formofus homo eft, in quo

afpicerent, turpitudinem fuam virtutis laude

Domin. 2

D

nulla macula vel defe&us reperitur.

tegere ftuderent.

Erip!

IL Sicut fimum nemo conícius amat, etfi

Anonyrm.

III. Tertium eft. ut a formofarum facierum

$2

(u

candidiífima nive coopertus fit; ita nec cor-

afpectu przecipue abftinendum credat, uti jam

pus formofum magni faciendum, cum nihil

olim Chriftus S. Birgittze indicavit, dum di- B.Birgitt,

£e

juen

aliud fit, quam fimi fpectaculum candida cute

xit, datum effehomini vifum tanquam boaüm l-6. revel,

Satyr 6 s

coopertum.

fpeculatorem, qui difcernat inter hoftes ve- ^

nientes, & amicos. Tunc autem veniuntho- Ib. l. 2.

Tt

D(lmn u 7H.

f

facies.

ftes, quando oculi defiderant videre puichras c- 23-

Co

S.Chey.. III. Sicut ignis, ubi foenum corripuit, nihil

Sed & B.Virgo.eandem docuit, inter .

homil.3. moratur, fedfimul, ut attigit materiam , ac-

res deteftandas effe, fi quis concupiícat vide-

devetb. cendit flammam ; fic ignis concupifcentise fi-

re pulchras facies.

Certe S. Thomas Aqui- Sur. 7.

Boet.14.

laiz.

ynía, 6e

mul atque per oculorum intuitum elegantem

nas oculos ab afpectu formoforum vultaum Matt.

eon(olat,

attigerit formam, protinus exurit animum.

tam folliciteavertebat, quam alii a fcorpioni-

I(7

Anonym.

]V. Sicut Tyranni iofidias & potentiam o-

bus & viperis fugere folent. Et S. Macarius Lanciz.

bis

mnes oderunt, & ftudiofe declinant; ita &

opulc. 2,

de

volebat Monachos'de celia fugere, fi in ea

T

pulchritudinem, quam Socrates modici tem-

c.2. 293-.

poris Tyrannidem appellaba

«

pueros fogmqfos viderent.

fr

t, merito odiü"e &

$. VIII.

& Bern,

decl'mare oportet.

NU

fo

j

S WE

ASCETIC A.

Qualita s.

iF

Y

I. Re&e de Forma cecinit Ovidius:

ia funt przecipue, quae Afcetam dehac

Forma bonum fragile eft, quantumque acce- Ovid. . z,

i

| I. Tr

materia noffe oportet. Primum eft, ut

dit ad annos,

e art. a-

tü

nonmagnifaciat corporalem pulchritudinem;

mandi.

lu

Fit minor, & fpatio carpitur ipfa fuo.

iuxta monitum illud Virgilii.

II. Et fimiliter Seneca :

Senec. in

Virgil. in

O formofe puer, nimium ne crede colori,.

E

Anceps forma bonüm mortalibus,

Hippol.

Bucel.

Alba liguftra cadunt, vaccinia nigralegun-

Exigui donum breve temporis,

Luirt].

tur. Sed & illud Ovidii obíervet:

&p,

Ut velox celeri pede laberis.

Ovid. in

Sint procul a nobis juvenes, ut foemina

Ut fulgor teneris qui radiat genis,

f

epift.

compti

Momento rapitur, nullaque non dies

Phadra.

Finecolimodico forma virilis amat.

Formofi fpolium corporis abftulit. .

;

]dem n

I

Qualis autem fit ille finis, pulchre alibi often-

[

Res eftForma fugax.

dit his verfibus:

IH

CunGis ex qualitatibus, quze morta

11 Petrarch.

C

Forma Viros negle&ta decet : Minoida The-

Idem. lo IO

feus

cum corpore fugiunt, nulla velocior, quam for- dial. e.x1.

de arte

ma, quae mox, utamoenum flofculum oftende-

samandi.

: Abftulit a nulla tempora comptus acu

.o

rit, ipfos interoculos mirantium atquelaudan-

. Hyppolitum Phoedra, nec erat bene com-

tium evanefcit, brevis hunc pruina percufferit,

ptus amavit.

leves hunc aura decufferit, fubito vel inimicae

Cura Deze Silvis aptus Adonis erat.

manus ungue decerpitur, vel praeterenntis

morbi calce deprimitur.

Munditize placeant, fufcentur corpora

campo.

?

IV. Domitianus aimico fcribens : Scias, in-

Ibidetm.

Sit bene conveniens, & fine labe toga.

quit, nec gratius quidquam decore, nec bre-

Linguaque nec rigeat, careant rubigine

vius, quamvis etiamfi durabile, perpetuum-

dentes,

que naturze donum effet, non intelligo, quod

Nec vagus in laxa pes tibi pelle natet.

tantopere expetendum habeat ifte non folidus,

Nec male deformet rigidos tonfura capillos,

nec in ipfo homine, nifi fuperficie teaus ful-

Llh R;.

Sit coma, fit docta barba refecta manu.

q

gens decor, multaque foeda contegens, &

Etnihil emineant, fi fint finefordibus ungues,

horrenda lzviffimzeque cutis obtentu fenfi-

Inque cave nullus ftet tibi nare pilus.

bus blandiens & illudens.

- V. Pla-

Tiulus LX. Fortitudo.

8

-

7

Vsngius

in Po-

V. Plato formam natutze-

privilegium vo-

fcenti formafo literas comme

ant,

cavit, eo quod paucis obtingat.

ti dixit:

ndatitias peten-

y

L]

Ibid.

eodem, —Vl. Carneades interrogatus, quid forma

Vade & faciem tuam oítende, & literis com-

hominis effet? regnum, fine fatellitio, refpon-

mendatitiis non indigebis.

t

dit, quia formofi impetránt, quid volunt, nul-

la vi adhibita.

Damnmum.

^

Tbid.

n

VILIfocrates eos, qui pulchrum habent cor-

XVII. Non male cecinit Ovidius :

Ovid. z. .

pus, animam autem foedam, dicebat, optimam

Faftus ineft pulchris , fequiturque fuperbia Faft-

[l«

habere navim, gubernatorem autem malum.

ormar.

Senec.ep.

$

125.

VIIIL. Quid excolis formam, inquit Seneca,

XVIII. Habes (performam) velum oculis, Petrarch,

cum omnia feceris, a multis animalibus deco-

t

i

laqueum pedibus, .alis vifcum, haud facile fei Pisl- 2-

re vinceris.

vera difcernere, feu virtutem fequi poteris ,

Laért. de

IX. Diogenes, cum vidiffet quendam deco-

vit. Phi-

feu in altum evolare anima; multos ad hoze-

- Antles

Yofoph.

ra facie & moribus inhoneftum, ait: O quam

fta pergentes forma detinuit, detorfitque con-

$ 10.1,(e

bona domus, & malus hofpes.

trariam in partem. Habes hoftem tuum do-

Stob.f.635.

X. Ariftoteles quaefitus, cur, quze pulchra

mi ( quodque pejus eft) dele&abilem ac blan-

ngelgr.

funt, amarentur? cazeci hancinterro

Domin. 2

' dixit, effe.

gatiqnem,

dum. Habes raptorem quietis & temporis, per-

Epiph.

petuumque tortorem: habes materiam labo-

$- 2.

XI. Cicero dixit cum forma idem fieri, quod

ris, uberrimam difcriminum caufam, fomenta

cum floribus, qui tamdiu grati, quam diu re-

hä

- BBirpit

centes funt.

amor!s aditum.

libidinum, nec minorem quaerendiodii, quam

*

Juven.

W revelt

atyr. 6.

XII. Hinc non male Juvenalis :

XIX. Theophraftus dicebaf, pulchritudi- Ls&rt.

Si verum excutias, facies, non uxor amatur.

nem nihil aliud effe, quam tacitam deceptio-

- ]b1a

Tres fugze fübeant, & fe cutis arida laxet ,

nem, aut filentem fr

5 ^ 2j

audem, quod absque ver-

Fiant obfcuri dentes, oculique minores,

bis perfuadeat.

L

Collige farcinulas, dices Libertus, & exi:

XX. Quantum periculum fubfit formae, non

am gravis es nobis.

male explicavit Juvenalis, dum dixit:

uven. '

l- r

Boet. 1.5.

XIII. Si, utait Ariftoteles, homineslynceis

- Filius autem

Sat, 10,:

" Mart

prof.9. de

€onfolat.

oculis uterentur, & obflantia vi(u penetra-

Corporisegregiimiferos trepidosque parentes-

rent, nonne introfpectis viíceribus illud Alci-

Semper habet, rara eftadeo concor

s Lanciz

biadis pulcherrimum corpus turpiffimum vi-

dia formæ,

| Gþuic 23

debitur? igitur te pulchrum videri, non tua

Atgge pudicitiæ.k

6420

natura, fed oculorum fpe&antium reddit in-

$.

IX.

firmitas.

S. Betn.

XIV. S. Bernardinus fcribit, puellam de-

AXIOMA T A.

f. ,36.

formem, nanam, gibbofam fuiffe, quze cothur-

L Gratior eft pulchro veniens in corpore

nis, aliisque ornamentis ita perfonam immu-

virtus.

Virgilius..

tarat, ut in conjugem a viro nobili fit allecta,

Verum dum fub vefperam fe exuit, maritus

II.Pulchrorum etiamAutumnus pulcher eft.

. M. Simia eft fimia, etfi aurea portet in-

Langiusirm

olvanth..

Ovid.L4,

eam breviorem intuitus, & ingeniculare ra-

1gnia.£

de art, d*

tus, cum affurgere juffiffet, nanam, gibbofam,

5. XI

mandi,

lufcam, edentulam reperit.

AUTHORES.

fenec i

Hippol

Utilitas.

I. Nicolaus Lancizius opufc. 2. c. 2. n. 279.

,Laärtx.l. y2 |

XV. Zeno dicebat, vocem effe. formze flo-

II. Henricus En

€ap. I

rem; nam loquentis orationem commendat

gelgrave Dom. 2. poft E-

piphan. $. 3.

forma, rurfus oratio compofita gratiam ad-

III. Laurentius Beyrlinck. V. in eodem in

dit form2e.

theatro vitze humanzae.

Tdem.1.5.

XVI. Ariftoteles dicebat, pulchritudinem

cap. I.

IV. JofephusLangius in Polyanth.V. eod.

quavis Epiftola ad commendationem effe effi-

. V. Francifcus Petrarcha Dialog.2. de re-

| Petrarch.

caciorem. Hinc & Regina quæpiam adole-

mediis fortunze.

^ dial, 9."0

3HISZMIMIHNDEDHOERHIMEH TOR R t d n

äääää& HHIMIHINOHOU ERE

TITULUS LX.

FORTIT UD O.

$ I

definit, eft confiderata peficulorüm Tufceptio,

[pidetn.

& laborum perpeífio. Ariftoteles dixit, eífe

QUOAD ESSENTIAM.

3. Eth.c.6.

Definitio.

mediocritatem circa metum & audaciam;

In Epift.

nam qui vere fortis eít, nec temere audet, nec

ad Hier.

I

inconfulte timet, tefte S. Auguft.; hinc alibi

in Orig.

»' Lib- 8;'

6rtitudo- 'efï: virt

us animi , qua labores

viam regiam vocat, aqua declinat ad dextram, fuper

qq.

^ mortisque pericula & alize occurrentes

qui temerarius eft & pertinax: ad finiftram, lf2iam.

difficultates conftanter fufcipiuntur, & . qui formidolofus eft ac timidus. Hinc etiam

perferuntur..

Vel, & breviter S. A

'

fortitudo plerumque viris magis , quam

R. P. Lohn. Bibl, Man. Tom. I.

qgu&.

Mmm mm 23

mulie-

1

Bibliothecee Mansalis Concionatorie

828

; ,'« uem j

,

mulieribus eonvenire cenfetur, quia, nt bene

IIl. Exfpe&a Dominum, viriliter age, & Pfal, 26.

v. 140

E^

Cafüiodorus advertit, vir vocatur a viribus,

conlortetur cor tuum, & fuftine Dominum.

ui nefcit in adverfis tolerando deficere, aut

IV. Filimi, confortare i

ü gratia, quae eftin :.;';.'i;i.m. 2.

itt

Super

ín profperisaliqua elatione fe ja&are, fed ani-

Chrifto Jefu.

" Epi&- hi

Pfal. x.

mo ftabili defixus, & coeleftium rerum con-

V. Dominus

Jafti pl

abr g

urima fortitudo, & in gfm:'- ISA-

fuci

templatione fimatus, manet femper impa-

fru&ibus impii conturbatio.

viQus.

Utilitas.

5 Bet

D d.

VI. Cum fortis armatus cuítodit atrium Luc. 1x-

in ( 5' vl

J

v. 21.

a

IT. Fortitudo Juftorum velut in partes po-

fuum, in pace funt omnia, quze poffidet.

(f

tentiales (quidquid neget Theophilus Renau-

VII. Vos ergo confortamini, & non diffol-2. Par- 15

vantur manus veftrze , erit enim merces ope-"* ^

$, Greg

dus, contendens, fortitudinem eíf? atomam

ri veftro.

p

.

ing H

fpeciem, non divifibilem in alias fpecies) ju-

dum oD «

xta S.Thomam & alios communiter fubdivi-

.VIII. Omnia poffum in eo, qui me con-P

V

(

(

fortat.

f

ditur in Magzanzmitatem, qua magna opera

IX. Fugit impius nemine perfequente ; ju- Prov. *8.

& eximio honore diguiffima, propter tinem

ll

virtutis aggredimur, ipfum vero honorem no-

ftus autem quafileo confidens a

*

bsque'l terro-Y: *

re erit.

bis denegatum non ambimus, & oblatum

$ t

contemnimus : Securitatem, qua pacate &

Media.

$ debon. f

tranquille magna opera virtutis aggredimur,

padie

& timorem anxietatemque errandi, praepo-

X. Oculi mei femper ad Dominum, quoniam Pfal. 24.

'V- 15.

i

ipfe evellet de laqueo pedes meos.

ftere agendi, & finemnon affequendi contem-

XI. Viriliter agite , & confortetur cor ve- Pfal. 3o.

]

. mimus: Mageaificentiam, qua ob Dei honorem

ftrum omnes, qui fperatis in Domino.

v. 25'

in magnis & utiliffimis operibus magnos fum-

ï

XII. In timore Domini, fidu

5

cia fortitu- Eïovï 14.

ptus facimus, & ingentem vim pecunize pro-

dinis. -

$. Profp.

fundimus : Aatzentiam, qua mala hujus fze-

XIIT. Qui autem fperant in Domino, muta-1f. 4o.

1b.2. d a

culi aequo animo fuftinemus, de qua plura in-

vite col* (

bunt fortitudinem ; affüment pennas ut a-V- 3*

tnpue -

fra fuo loco dicentur: Lozgazimitatem, qua

quile: current, & non laborabunt: ambu-

* 200

perlongum tempus moleftias corporis & a-

labunt, & non deficient.

nimi arditates fuftinemus, & malorum reme-

XlV.In filentio & fpeeritfortitudo veftra. X 20

V. 15.

dium, ac felicitatis adventum, diu dilata, 2e-

XV.Vigilate, ftate in fide, viriliter agite,con-

I.Cor. 16.

quo animo ac firma in Deum fiducia a Deo

fortamini: omnia veftrain charitate fiant.

V- 13'

LiblSu 016' ]

fperamus: erfPveraztiam , qua moleftiam

XVI. Si Deus pronobis, quiscontranos? ^ Rom. g.

v.2t.

.ex fei laboriofze diuturnitate provenientem

füperamus, de qua itidem plura fuo loco:

S n

Conflantiam, qua impedimenta virtutis vel

ex ipfa humani cordis mobilitate, velex cau-

EX SS. PATRIBUS.

fis .extrinfecis provenientia vincimus.

Qu alitas.

!

2 5

l. ETzceftvera fortitudo, quze naturse ufum, S.Aug. de

fexusinfirmitatem, mentis devotionem " !*-

TII. AGus przecipui hujus virtutis juxta Ja-

transgreditur.

639

Lib.-g.

cobum Alvarez funt fequentes : 1. Pericula

II. Non mediocris animi eft fortitudo, quae S. Ambr.

. r. de

mortis & ipfam mortem intrepide fuftinere;

fola defendit ornamenta virtutum omnium, &

offic.

gsnaxime in caufa fidei, quo in cafu hic actus

juftitiam cuftodit: quae inexpiabili przelio ad-

1hartyrium vocatur.

4. Quselibet alia peri-

verfus omnia vitia decertat, invicta ad labores,

cula propter defenfionem virtutis fortiter to-

fortis ad pericula, rigidioradverfus voluptates,

lerare. 3. Mentem in adverfis & profperis ita

ut avaritiam fugiat, tanquam labem quandam,

Yoborare, ut neque in illis vincatür, neque

quze virtutes effeminat.

in his extollatur, & a virtutis femita abdu-

IIT. Stultus ut luna mutatur: Sapiens enim $. Ambr.

in epift.a

catur. 4. Tentationes dzemonis intrepide fu-

non metu frangitur, non poteftate mutatur,

bl $a.

ftinere, & fortiter rejicere. 5. Ardua quzeque

non attollitur profperis, non triftibus mergi-

Simpl.

'cum magna in Deum fiducia aggredi.

6.

tur. Ubienim fapientia, ubi virtus eft, ibi

Mentis tranquillitatem in adverfis cafibus re-

conftantia, ibi fortitudo.

tinere. 7. Pericula vires noftras excedentia,

1V. Jufti & fortis viri eft, nec adverfis fran- S. Hier.

fine anxietate vi;are.

8. Seipfum generofe

vincere.

gi, nec profperis fublevari, fed in utroque effefupetJoel.

Ub3.e,

moderatum. .

4()' 51 41

. V. Tanto unusquisque ad fortitudi

'n;:;m pro- S. Greg.

&6

$

Il

feciffe verius demonftratur, quanto aliena ma-* 3 or.

EX S. SCRIPTURA.

la robuftiustolerat; nàm minus in fe conva-

luit, quem iniquitas aliena fternit.

Qualitas.

V1. Bonus circuitus eft, fi juftitia quaärit',s. Bern.

Ub 1

Exgd.

15. ]. Fortitudo mea, & laus mea, Domi—

prudentia invenit, fortitudo vendicet, tempe-inlib. de

$4.

nus.

rantia poffidet, ut fit juftitia in affe&tu, pruden- "9^ id.- :

Pfal. 59.

II. Fortitudinem meam ad te. cuftodiam,

tiainintelle&u, fortitudo in effe&u, temperan-

V. IQ.

tia in ufu.

quia Deus Sufceptor meus es.

VII. | Non

[]

Titulus LX.

Fortitudo.

1j

829.

il at

Idem ia

V[4

VII. Non eft vir fortis, cuinon crefcit ani-

Disgnitas.

Epift.

musin ipía rerum difficultate.

V1

Neceffttas.

VI. Qui femetip'um fubje&um tenet , ut

Tbid.

S. Hier.

fenfualiter rationi, & ratioin cunctis obediat

r l

VIII. Quis San&orum fine certamine coro-

mihi,hic vere vi&or eft fui, & Dominus mundi.

"6

a

in Epi. patus eft? Solus in deliciisSalomon fuit, &

u

ftach.

ideo forfitan corruit.

Utilitas,

EXEMPLA' CATHOLICA.

l. MyYfes auda&er & conftanter ftetit co- Exod. 5

llac u

S. Bern.

IX. Qui me defiderat, fe defpiciat: & qui

ram Pharaone arguens eam ,

V. 21

ig C. 5.

vult facere voluntatem meam, difcatfrangere

quia di-

E

mittebat populum Domini.

Ms

fuam: quod autem pugnantem fatigat, vin-

II. David fortiffime Philiftzeum vicit. Item 1. Reg.17.

»7

centem coronat.

unico cum milite tentorium Sa

S. Greg. — X. Fortes fa&i funt San&i: Carnem do-

tulitque haftam & fcutum illiu

:

ulis introivit , * ^€8-26.

in qua-

SF-L

Pl

dam nom

mant, virtutibus corufcant ; fpiritam robo-

IHi. fudithfortitudine plus quam virili Ho- Judith,

Y H

" rant, terrena defpiciunt, coeleftia appetunt,

loferni ca

occidi poffunt, fle&ti autem nequeunt, nec fu-

beravit.

put abícidit, populumque fuum li- c. .IO- I2,

Prov.i,

ftinere falía per infirmitatem metuunt , nec

.V I

IV. Eleazarus dixit toitoribus fuis , fortiter ». Macch,

l;efi uaquam a veritate conticefcunt.

vita excedendo, fene&ute quidem dignus ap- v.6.

Dignitas.

parebo , adolefcentibüs autem forte exem-

$. Cypr.

XI. Voluptatem viciffe, voluptas eft maxi-

plum relinquam, fi prompto animo, ac forti-

PA

lib.debon. ma : nec ulla major eft vi&oria, quam quze a

ter profan&i

Va

pudic.

cupiditatibus refertur. Qui enim hoftem vicit,

fungar.

flimislegibus honefta morte per-

fortior fuit, fed altero: qui vero cupiditatem

. V. Simile fortitudinis exe

m

-Phi, s.

:

iplum mater 2. Matth,

Y. 25

repreffit, fortior fuit feipfo. Magna fane vi-

Machabzeorum cum feptem filii

S edidit.

V'.. 7.

Droy. 4

&oria, &nu

3

llo non fanguine ac fudoribus

VI. S.Stephanus plenus gratia & fortitudi-

DAL

emenda.

:

ne, faciebat prodi

A€L.6. v.g,

S. Profp.

gia & figna magna in populo.

If d

XII. Ille magnus , ille fublimis , ille potens,

VIL. S. Chry

foftomus .dicebat : Quidquid In ferm,

v.3i

lib.3.de atque dignus fortitudinis appellatione cen-

vitee con-

terroris habet mundus; contemno: quidquid

fendus eft, qui nihil fibi vitii rebellare , aut do-

templat.

minari permiferit.

delectabile habet, rideo : divitias non cupio,

C€, 20,

TEUM

paupertstem non horreo, mortem non timeo.

K. 20

Hinctanta in eo

A

y, 15

EX ;.-IBELL

O DE IMITATIONE.

perfecutiones.

conítantia adverfus Eudoxiæ

ICC 16

ualitas.

VIII. S. Blandina vir

Y

£o tam debilis erat D. Anton,

Rom, 9.

Lib.3. c.6. I.Q E

i, non es adhuc fortis & prudens ama-

corpore , ut vix pedibusc

onfiftere poffet; quo- 1. p. tit. g,

tor. Quare Domine ? quia propter modi-

ties tamen dicebat: Ego

chri(tiana fum: adeo ^.6.

Y.3

cam contrarietatem deficis a caept/s, & nimis

avide confolationem quzeris. Fortis amator

confortabatur, ut a mane usque ad vefperam

fortiter dimicaret, ipfique tyranni & carnifi-

ftat intentationibus, nec callidis credit per-

ces (quorum non pauci fe convertebant) vi-

fuafionibus inimici. Sicut ei in profperis pla-

ceo , ita nec in adverfis difpliceo.

&os fe fateri cogerentur, dum poft tormenta

femper robuftiorem fieri adverterunt.

SAug de

Neceffttas.

. IX. Daniel mart

yt Africanus ad Tyrannum Drex. in

Ti

Lib.3

II Fili, nunquam fecurus esin hac vita, fed

productus dicebat: Ure, tunde, lania , idola Rofis p. r.

€.35

quoad vixeris, arma femper fpiritualia tibi

tua non adorabimus:

quo magis nos affligis, & !3- $. r

!S.Ambru

funt neceffaria. Inter hoftes verfaris , & a dex-

hoc digniores vita alterna efficis. Tua (z»vi-

|rdá

tris, & a finiftris impugnaris. Si ergonon u-

tia , noftra eft

"offlc.

teris undique fcuto patientize, non eris diu

admittimur.

gloria. Eje&i a terra , in coelum

fine vulnere; oportet te ergo viriliter omnia.

X. Marcus & Marcellianus fratres a Duce

pertranfire, & potenti manu uti adverfus ob-

Fabiano grandibus clavis ad ftipitem affixi, &

Ibid. S.2,

jecta : nam vincenti datur manna, & torpenti

ajudice, ut refipifcerent, admoniti, conftanter

relinquitur multa miferia.

Urzilitas.

refponderunt. Hoc

qualecunque fupplicium

$, Anbt

nobis eft lautiffim

um convivium, jucundius

Tbid. S.3.

III. Exfpe&a Dominum, viriliter age, &

XSimpl-

confortare, noli difcedere, nolidiffidere, fed

nunquam epulati fumus. In gratiam Jefu Chri-

fli etiam graviora pati minime horremus.

corpus & animam expone conftanter pro glo-

Nunc in amore Jefu Chrifti fixi effe cupimus.

ria Dei; ego reddam pleniffime : ego tecum

Utinam ad fupremum usque halitum hzec

eroin omni tribulatione.

/

$, Het

IV. Confortare, & eftorobuftus, tamin a-

perferamus ! diem unum noctemque in his

Lib. 3. c.

tormentis perdurarunt, & veluti non in cru-

49. $.4-

gendo, quam patiendo naturae contraria. Sed

ce, fed in horto effent, hilares cantarunt.

6.

penfa horum fructum laborum, celerem fi-

Demum jaculis confixi ad colu

$, Grep

m evolarunt.

j ,f

nem, atque pramium nimis magnum : &

VI. De S. Vincentio M. fi

c loquitur ían- Serm, 1.

non habebis inde gravamen, fed forti(fimum

!

&us Auguftinus: Tormenta de

fecerant, & ad- de fan&.

patientize folamen.

huc membra dürabant. Judex ferox, tortor

V. Fili,nonte frangantlabores , quos affum-

6 Detts

Lib. 3-

cruentus. —Martyr invictus.

Tanta graífa-

ylib, d

9. 47*

pfifti propter me, nec tribulationes te dejici-

batur crudelitas in Martyris

corpore, &

0f

ant usquequaque: Sed mea promiffio in omni

tantatranquillitas proferebatur in voce: tan-

eventu te roboret, & confoletur. Exfpe&ta

ta poenarum afperitas fzeviebat in membris,

paulifper, & videbis celerem finem malo-

& tanta fecuritas fonabat in verbis, ut miro

ruim.

modo putaremus ,

Vincentio patiente,

Vmm mm 3

alium

N

Bz'blibtizecæ AManualis Concionatorue

839

- alium non loquentem torqueri. E vere, fra-

omnino aditus periculum , fi nihil aliud , pet-

- tres, ita erat; prorfus ita erat. Caro ergo pa-

petuze fervitutis. Veruntamen hzec me cogi-

tatio confolatur, fatius effe Dei caufa fervitu-

yoris J

tiebatur, & Spiritus loquebatur: & loquente

j; Poly

Spiritu non folum convincebatur impietas, fed

tem fervire, quam crucis fuga perfrui liberta-

etiam confortabatur infirmitas. Nam rabidi

te. Cum fociis in India przeeffet, nihil magis Lyraus

-

«

2.

u

hoftis, atque in Chriftum fzevientis infaniam

& frequentius inculcare folebat, quam vi&to-^

oph. c. r..

interritus adiit, modeftus fuftinuit, fecurus ir-

riam fui ; rationem vero tam frequentis repe-

rifit; fctens paratus effe, ut refifteret , nefciens

titionis rogatus refpondit: ita edoCtus fum ab

Tur

)

elatus effe, quo vinceret.

o

optimo P. Ignatio. Hinc P. Gafpari Barzaeoin

Fabr. Fer.

XII. Carolus V. ftansin aci

e inti'ä'vallum :

hugc modum praecepit. Quos ad focietatem

Tat

^. Font.

aggregaveris , inimpotentibus animi motibus

conc, 4

cum moneretur , ut fea crebra hoftium jacula-

fii

D.5

tione eriperet, refpondit: Canes, qui latrant,

cupiditatibusque edomandis magis exerceas,

non funtextimefcendi. Neque eft, quod timea-

cenfeo, quamin corporis afllictationibus , no-

[

visque ejusgeneris inventis.

g

Ibidem.

tis cum przefidio Dei fatis vallati fimus.

Vitac, 1.

tor

. XIHII. Ludovicus Bavarus ab Alberto Mar-

I1l. P. Leonardus Leffius rerum magnarum

chione Brandeburgico captus, & multa cum

aviditatem in feusque adeo deleverat , ut di-

[

ceret, univerfum e corde fuo ablatum effe

Gelius

minis poftulatus, heroice refpondit: Quze po-

teris ex me liberoimpetrare, eodem modo ex

mundi defiderium. Scientiarum vero ; quo ju-

].2.109 gi

capto petito. Si amplius quid voles, corpus

venis exarfit, fic extinxitdefiderium, ut fafti-

A

ttic

av

9.1[-

£

meum in tua poteltate eft , animum vero mi-

diofe omnem eam fcientiam naufearet, quae

hi, non tibi obnoxium

invenies.

neque de Deo, neque de Chrifto effet, & eo

ji

e

VI.

quidem cruci affixo. Negabat amplius fibi in-

a

EXEMPLA DOMESTICA.

efle rerum curiofarum appetentiam , quarum

pl

Vitals. I. S.I

gnatius tam excelfo acforti erat ani-

videndarum ne quidem, cumRomzeautalibi in

do

co 9.

mo, ut morbo fzepeoppreffus, fi quis

ipfarum loco effct , laborem fubierit. Gloriae

modus exifteret, adquem virtate illius effet

appetitum prorfus ex animo ejecerat; por-

fü

ac prudentia opus, ftatim quodammodo con-

tentum putabat, fi quem audiebat propriis

d

valefceret, & animo corpus regente, fanus

laudibus dele&tari. Mentis illam animofita-

Diexe

WMwis

Bartol.

fortisque videretur. Cum fatellites ad do-

tem , quam comimotabilis in iram fzepe excita-

[

l.4. Vi um expoliandam miffi effent, nuatio tali ni-

bat, ita compreffit, ut columbina eum mode-

ps6ng

C0

. 36.

hil motus dixit: SileCtos auferant, terra nobis

ftia finefellediceres. Affe&iones malastribus

M

n

cubile erit; pauperes enim fumus, & vitam

potiffimum de caufisin nobis relictas dicebat

Và

pauperibus dignam agemus. De nulla re fze-

effe ; 1. ut proprize miferize, inopizeque con-

ü

fcii, depofito faftu ipfi nos abjiciamus; 2. ut

Ribad.15 pius, quam de fui victoria loquebatur : duo

€, 1O,

li $.

lizec verba : Zzzce teipfua : illi perpetuo nata-,

effet infignium victoriarum locuples materia ;

' bantin labiis,hzec inter Sodalesilli colloquen-

3. utauxiliares e coelo opes & copias gerendo

dimateriam, coram auditoribus dicendi co-

bello depofcamus, adeoque utili quadem ne-

D

piam, in domefticis exhortationibus amplif-

ceffitate Deo frequenter fupplices , magno bo-

i

fimum difputandi argumentum f[uppedita-

no noflro, accedere compellamur.

Ó

d

bant , profectum fuorum fpiritualem non ex

IV. P. Jofephus Anchieta usque adeo cupi- Vita l.3.

Proeyp

, facilitate naturze , aut vultu , fed ex contentio-

ditates omnes comprefferat, ut, ubicunque" !99-

apud

Hift. Soc. ne & fui vi&ctoria metiebatur. Hincillis affi-

effet autageret , femper eiidem vultus, eadem

Tetl.1

62f

n' l 72.

duo enitendum dicebat, ut fe ipfi vincerent,

animi 2equitas , eadem lenitas orationis eífet,

261

timoresque ab fefe omnes dejicerent, qui Dei

qu2e figna effe folent animi beni conftituti , &

]i

fiduciam minuerent , impedirentque , quo mi-

in feipfum domioatum tenentis.

!

"

g

nus fpem omnem in uno Deoreponerent, ac

V. JoannisBarchmaniaxioma erat:Tantum Vita f.252

locarent; cujus affequendze fpei gratia, vias

proficies , quantum tibi vim intuleris. Adver-

omnes iadagandas , ipfum tamen fiducize fun-

fus tria autem przecipue vitia religiofo dimi-

[

L

damentum , fiquidem Dei munus eft, collo-

candum dicebat , nimirum contra acediam,fu-

l

candum utique in eo effe, cujus ad arbitrium

perbiam , gulam : acediam fervore , fuperbiam

humilitate, gulam temperantia , fuperari.

|

. ea plerumque fiducia iis , qui fe vicerint, im-

ertitur.

VI. Joannes Paulus Navarola ex jugi divinze Annal.

Vital6.

ILS. Francifcus Xaverius nixus Deo , nihil

przefentize memoria eo devenerat, ut nemo in ^?m-

c. 9.

eo unquam animi commoti fignum advertetet. "??

arduum, nihil nimis amplum ducens,immenía

uadam magnitudine animi, maxima quaeque

VII. P. Francifcus Villanova ita curiofita- Hift. Soc.

molibatur. Ubicunque vero divinus honore

tem domuerat, ut diceret, fi nuntiaretur fibi , P2-?-18r.

ageretur, nulli cedebat difficultati pericu'ove.

Angelum e coelolapfum, in via ante zedes col-

Hinc in Japoniam fecurus periculorum , quae

legii concionari , fe minime ad audiendum ac-

amici denunciabant, ibat, dicebat, fe nihil

ceffurum , nififtudio duci fe pio fentiret.

:ï;:

metuere proeter Deum , eo quod res cveteree,

VIIL. P. Andreas Oviedo tantze erat ma- Hif. Soc.

quantumvis noxize , non nifi , quatenus ille fi-

gnamitatis inrebus adverfis , ut fateretur , fel. 8. n. 74.

nit, nocere hominibus queant. Nusquam ta-

mag's inillis vanam gloriam , quam pufillani-

mitatem timere.

men magis fortitudinem fuam oftendit , quam

in Sinenfi expeditione, de qua ipfe fcripfit:

IX. P. Gonfalvus Silveria tam imperterriti Vita.

1 lu -

Omnino deliberatum eft mihi, in Sinas, Deo

& excelfi erat animi, ut P. Antonius Quadrius

H Pgly— :

favente, invitis ejus hoftibus penetrare. Nam

diceret, fijam Antichriftitempera effent , ne-

1

fi Deus pro nobis, quis contranos ? Magnum

ininem fe fcire aptiorem , qui illi opponeretur,

|

quam Gonfalvum.

$. VII.

lituus LX. Foriitudo.

831

r dbit lN s

w ov

I. Sicut peritus & magnanimus gube;rna- Seneca.'

EXEMPLA PROFANA.

tor navis etiam fciffo velo non defperat, &

EHUS ROE

- Langius

E

l. Apud Spartanos olim tres erant chori

poft naufragium reliquias navis aptat ad cur-

Lyrgg

rs

in Poly

anth, v.

fum ; itain corpere parum felici ac defic

jente, ;

À

juxta triplex aetatum difcrimen : qui-

tamen fortis animus fibi fimilis eft.

Doph, c r

d

eod,

bus in feftis fimul conftitutis fenum chorus

incipiebat canere.

IlI. Sicuttimidus cavis vehementius latrat Curtius

quam mordst : & altiffima flumina minimo fo- - 5:

Nos quondam eramus inclyti' bello viri.

no labi videmus ; itafortjtudo nontam in ver-

Tum juvenum chorus fubjiciebat:

Nos ii fumus, fac, fi velis, periculum.

bis, quam factis confiftit.

ä

IV. Sicut palmze ramus impofito onere non piinias

Tandem pueroram chorus pariter canebat:

deprimitur, fed renititur, & ultro adverfusl.1

7

r

Nos fortitudine plurimum praeftabimus.

6- C. 4—3'

Hinc & orationes Spartanorum verfabantur

farcinze pondus erigit fefe ; ita viri fortis ani-

mus , quo plus negotiis & difficultatibus pre-

tantum vel in laudibus eorum, qui fortiter fe

mitur, quoque magis fzevit fortuna , tanto eft

Vi ]

gefferant; vel vituperatione eorum, qui me-

erectior.

tum oftenderant ; vel in pollicitatione , per glo-

. rize ftudium , animos ad virtutem accendente.

V. Sicut in arboribus robuftiores funt par- Erafmus

Gellius

tes Aquilonioppofitze, quam quzead Auftrum in fimili-

Igino

- II. Lucius Licinius Dentatus centum & vi-

Attic.

' ginti preeliis in hoftem pugnavit, cicatricem

& Zephyrum fpe&ant; ita fortiores & firmio- 5us-.

res fumus in his, in

€, XI.

averfamnullam, quinque & quadraginta ad-

exercuit fortuna.

quibus nos: durisþ'caflbus

verfas accepit , coronis aureis octo , oblidiona-

li una, muralibus tribus, civicis quatuorde-

Utilitas.

cim, torquibustribus, & octoginta, armillis

VI. Sicut civitas firmo vallo & muro tripli-

plus centum fexaginta, haftis duo deviginti

cicircumdata ridet potius, quam timet ho-

donatus eft , uti & phaleris vicies quinquie::,;

ftium infultus; ita vir fortis triplex zes circa

pe&us habens, id eft, in Dei quoad Perfonas

triumphos vero novem cum I[mperatoribus

"

fuis eft meritus; hincob totgenerofa fa&ta , A-

trini potentia & prote&ione confifus, nemi-

m

chillis Romani encomium accepit.

nem timet, fed audacter dicit cum S. Paulo : Rom. 8. ^

Drexel.

IIL. Cynzegrius Athenienfis cum in Mara-

Si Deus pro nobis, quis contranos? Si confi- ,

v.

Rofis

fa. ag. i

p. . €.13.

thonia palantes Perfas, Medosque ad navem

ftant adverfum me caftra, non timebit cor

v' 3.

$.7

compuliffet, navem hoftibus onnftam dextra

meui, quoniam tu mecum es.

manutenuit; hac hoftili ferro amputata , lze-

S.

Ix.

vam navigioinjecit,idqueremoratus eft.Quam

MOTIV A.

cum pariter amififfet, ore navem corripuit.

Ibid. $. 5.

IV. Anaxarchus Abderites Philofophus in

I Dei Leneplacitum : Si enim pater filium,

& dux militem illum , qui generoía au-

mortario a Nicrocreunte contundi juffus , di-

detfacinora, fiogulari amore profequitur , mi-

xit: Tunde Ánaxarchi follem, Anaxarchum

reque fibi in eo complacet, & gloriatur: an

nontundis, Cumque tyrannus etiam linguae

non potius Deus de homine fortiter agente &

abíciffionem minaretur,ni taceret,ipfe fibi eam

patiente dicat, quod olim de Chrifto dixerat:

Vitsl

dentibus abícidit, &intyrannum evomuit,

Procop.

V. Achilinus Belifarii miles, folus ad Por-

Hic eft Filius meus dile&us, in quo mihibene

35

apu

cumplacui ?

"Tert. l. r.

tam Pintianam Gothorum repreffit impetum.

lL. Exemplutm Cbriffi : quis enim ex militi-

c;58. f.

VIL. Porfenna RexEtrufcorum dumTarqui-

264.

bus horreat fequi, fiipfum ducem przeeuntem,

Ibid.

nios in urbem reftituere tentans, Janiculum

& graviffimis periculis fe objicientem videat?

cepiffet, Horatius Cocles pro ponte füblicio

ftetit , fuftinuitque hoftilem impetum , donec

annon quisque fibiilla pii Aícetze verba appli-

Visfagt

ponsatergo frangeretur, quocumin Tyberim

cet, & ufurpet: Eja fratres, pergamus fimul:

Y

s

Jefus erit nobiscum; erit Adjutor nofte

! , QuiLib.3. de.

decidit.

)

eft dux nofter & przeceffor. En, Rex no

Livius

VII. Mutius Scaevola Nobilis Romanus,

[ter 1a-imit, c.56.

]. x.

accepta poteflate a fenatu, folusin caftraPor-

grediturantenos , qui pugnabit prono

bis. Se-

quamur viriliter ; nemo metuat terrores: fimus

fennze- Regis romanos obfidentis intravit, eo

parati.mori fortiter in bello, nec inferamus

animo, ut Regem occideret ; fed cumi eum non

Annil,

cognofcens, fatellitem purpura indutum oc-

crimen glorize noftrae , utfugiamus acruce.

ton.

- HL. Premi magnitudo: fi enim militi exi-

107

cidiffet, ideoque comprehenfus, & conjura-

tos indicare juffus effet, utoftenderet fe nullo

guae fpes praedae animos tantos addit ; quid

Tift. $ot.

merces regni colorum in animo generofi

?,Z.U-ISI'

fupplicio vinci poffe, paenamque de dextra fua,

chriftiani non efficiat? an non iterum fibi illa

quodin czede aberraffet, exigeret, ipfam igni

impofitam in confpectu Regis aduffit; quam

Thomzse Kemp. verba di&a putabit : Age,

fortitudinem Rex admiratus, liberum dimifit.

quod agis geme; tace, ora, fuftine viril

iter L. 5. c.47.

contraria : digna eft his omnibus,

& majori-

XIII.

bus praemiis vita zeterna.

Jit, $o5

i 8-"' 74'

SIMILITUDINES. -

IV. Glorie & fame folide cupido : ad quae e-

Cap. 2.,

X

ualztas.

nim audenda etiam falfze glorize cupido fibi

V.17.

fubje&tos non adegit, & tantum glorize apud

Langius ].

cut magnus ignis multis lignis potius

fiths

in Poly-

Si

Deum, cocelitesque & omnes homines juftos in

anth.

crefcit, quam diminuitur ; ita viri fortis

pectore Chriftianinnon efficiat?an nefcit , quod

animus per adverfitates magis roboratur,

Deus in Apocalypfi promifit, Vincenti dabo

quam dejicitur.

pannaabfcouditum, & nomen novum , quod

nemo

832

Bibliothec Mauualis Concionatorie

C;pui

r.Mach. nemo fcit, nifi qui accipit? an non ergo divi-

le&io, & tam þarum fuperabilis, quam mors,

g

cui omnes fuccumbunt. Id quod fufius plus Lib.^. c.$.

fott

€. 5. V.58- niore fpirituimpulfus dicet cum Jofepho & A-

zaria: Faciamus & ipfi nobis nomen, & ea-

Aíceta his verbis confirmat: Magna res eft a-

fn!

mus pugnare adverfus gentes , quaein circui-

mor ,magnum omnino bonum , quod folum le-

joti

ve facit omne onerofum , & fert ?equaliter o-

áo

tu noftro funt, id eft, cupiditates & affetio-

nes noftras?

mneinzequale. Nam onus fine onereportat , &

pei

V. Exempla Sanflorum : Potuerunt enimifti

omne amarum dulce ac fapidum facit. Amor

b

efu nobilis, ad magna operandaimpellit, &

&ilte , & Chriftianus non poffit? annon dicet

qn

cum Francifco Perez Godcio Soc. Jefu reli-

ad defiderandafemper perfectiora excitat. A-

"

giofo: Non degeneremus ab excelfis cogita-

mor onus non fentit, labores nonreputat: plus

cot

affe&at, quam valet: de impoffibilitate non

ütp

tionibus ( & fa&tis) filiorum Dei!

.

^ VI. Pacis interum jucuz

ditas: (i'evim pro

caufatur, quia cuncta fibi poffe & licere axbi-

ff

pace politica tanta agunt & patiuntur mili-

tratur. Valetigitur ad omnia , multa ,implet,

opif

& effe&tui mancipat , ubi non amans deficit ,

tes, aliique; quid pro pace, quze exuperat o-

i

deri

mnem fenfum , obtinenda difficile videri pote-

& jacet.

pül'

rit chriftiano militi ?

XI.

£

Gen, 14.

VAL Zelus autmarum:

Si enim Abraham,

ASCETLCA.

olte

ja funt, quze circa hancvirtutem fcire prae-

Ye14e.

ubi fratrem fuum Loth cum familia ab hofti-

Tr

guü

busabductum audivit, mox numeravit verna-

cipue & docere debet Afceta.

N

Primumeft, ut beneintelligat naturam for-

culos fuos, hoftemque perfecutus. Fratrem

titudiais, quam quidem S. Thomas breviter

L

liberavit; quid Chriftianuspro fratribus & fo-

i

roribus a dzemone captis , & inzeternam fer-

ficindicavit: Fortztudo principalzter eff circa

fii

vitutem abducendis , non audebit?

timores difficilium verum, qua vetvabere poffant

voluatatem a fequela vatzonis. Oportet autem

tiai

VIII. Diaboliconfufto & debellatio : ad quem.

j

finem fortitudo aptiffimum fane eft inftrumen-

br'jusmodi verum. diffcilium impulfum o fo-

tum ; namde hoc hofte vere dicitur: Eft leo,

luzai firiiter tolevare , fed ctiam moderate aga-

Zpï

vit

Epift.114. fi cedas: fiftas, ut mufcarecedit. Hinc Sene-

gredi. Unde fortitudinis duo funt praecipua Tn rofis

p

ca: Fottitudo eft humanze infirmitatis muni-

oíficia, quae P. Hieremias Drexelius duo bra- fel. p. t

€. 13

H

cliia vocat, quorum alterum offeum eft, & ag-

mentum inexpugnabile, quod, qui circumde-

I

dit fibi, fecurus in hac vitze obfidione perdurat.

gre[fto vocatur : alterum ferreum , & zo/eraa-.

£ia appellatur. Et hoc eft, caeteris paribus,lon-

" M

ge praeftantius priore ,id quod S. Thomas pro- 2. 2. q

M ED I A.

battriplici argumento. 1. Quia toleramus va- 123- Y- 6-

De cafto

dens defiderium : nam,, ut bene advertit

lentiorem nobis : invadimus , quem faltem pu-

connub.

I. -Ar

S. Laurentius Juftinianus, magna vin-

tamus fore debiliorem. 2. Quia ferendo in-

cap. 3.

cumbentia mala jam fentimus , invadendo ad-

Bidp.9]

cendi pars eft , vincendi defiderium , hoc nam-

Yi

que vires auget, cor attolit , debilitat adver-

huc futura praevidemus. - 3. Quia in puné&to

ü

farium, laborem temperat, exhilarat men-

temporis invadimus, non nifi aliquot

empo-

ris interyallo fuftinemus.

:

pr

tem , difponit a

?

d gratiam, &», Deo amabilem

L]

.

lt

Yeddit.

Secundum efít, ut bene i

ntel,ligät gradus

Lib. 3. de

lT. Fervens oratio: nam, uti S. Profper re&e

per quos ad fortitudinis perfe&tionem perveni-

fü

tur. Quorum primus eft occurrentes adverfi-

iï:

templ.

vit. con- dixit, hzec animi fortitudo ab illo eft nobis , cui

l:

C. 20.

cumPropheta cantamus:Fortitudo & laus mea

tates forti & iufracto animo fufcipere , maxi-

Dominus, & factus eft mihi in falutem.

me fi eximprovifo accidant: nam, utait Ari- L, 3. Eth,

Homo 66

ftoteles, in repentinis periculis maxime appa-€- 8-

1IT. Zz£aboza : necenim aliter vincemus,in-

inGen — quit S. Chryfoftomus, quam fi per vitam opti-

ret fortitudinis habitus, eo quod omnia fubita

mam fupernum nobis auxilium conciliemus.

majora videantur, utpote ad quae praeviden-

f

Lib. 2.

da & confideranda fpatium non datur. Alter

1V. Grandis effimatio de boneflate fortitu-

Tufcul ^ dipipropria ; nam,tefte Cicerone adferendum

eft , occafiones agendi & patiendi fortia , ve-

qq.

dolorem placide & fedate, plurimum proficit,

hementer defiderare, & ftudiofe quzerere ; uti

ï

fanctus Francifcus & S. Antonius martyrium

toto pectore , ut dicitur, cogitare, quam id ho-

neftum fit : Sumus enim natura ftudiofiffimi

quaefiverunt , & S. Andreas Apoftolus confpe-

appetentiffimique honeflatis ; cujus fi quafi

&a cruce exclamavit : /V. Zoza crux , 7am diu

defiderata , €? coucupifceutz animo praparata :

ä

lumenaliquod afpexerimus, nihil eft, quod, ut

eo potiamur , non parati fimus & ferre & per-

exultans €3 gaudens venio ad te. lale quippe

eti.

defiderium arguit radicatum valde habitum ;

Epift. 89.

aut certe zeftimationem talis virtutis. Tertius

V. Praparatio azitii ad quasvis adverfitates,

tandem gradus eft, cum magna alacritate &

nam ut przevifatela minus feriunt, ita przevi-

fae quoque adverfitates minus affligunt : id

gaudio, five quzefitas, five ultro occurrentes

ejusmodi occafiones excipere, & ampleüi.

quod Seneca quoque fapienter docuit his ver-

Quomodo Chriftus de fe dixit: Daptz/muo ba- Luc. 12,

bit: Fortitudo contemtrix timendorum eft.

Cogitanda ergofunt omnia, & avimus ad ea,

beo £ap

tiz av , C? quomodo coar&lov , usque duim V. ä?-

.

pevficiatur. Hinc & Apoftoli confpe&o hoc

quae poffunt evenire, formandus : exilia, tor-

magiftri fui exemplo, ibant gaudentes, quo-

-V. 4[.

menta , morbos, bella , naufragia , meditate.

Énchir.

VI. Corre&lio opinionis , qua adverfitates ut

niam digni habitifunt pro nomine Jefu contu-

€, IO.

meliam pati.

sale apprebenduntur ; nam , ut bene Kpittetus

advertit, homines non perturbantur rebus,

Tertium caput eft , ut folida fciatmedia,qui-

ï

.

fediis , quas de rebus habent, opinionibus.-

bus difficultatem in exercitio hujus virtutis

minuerequeat, quorum quidem tria funt prae-

"C:.nt.. g.

V. Z"tmor Dei : nam fortis eft ut mors di—

cipua,

/

.

"

$33

Tituus LX. : Fortitzzp?a.

cipüa. z. Utbrevem fibicertaminis hujus ter-

dictas þroptietates fïbi in memoriam rovbcent,

äLib.j

J c.j,

minum circumícribat, ne, fi diuturnum nimis

ac dicto modo exprimere conentur. . Videatut

.^..^ forefibi perfuadeat, ipfahac diuturnitate con-

Faber in Domin. Palm. conc. 5.

:

um ho-

a

ftantia frangatur,animusquea tali exercitio ve-

. I4. Poffunt auditores ad duellum c

lutimpoffibili abfterreatur. Itaqueinejusmo-

fte graviffimo & infenfiffimo fuícipieodum ex-

di occafione certandi conftitutus, illud quod

citari, & 1.quidem ottendi, quis fithoftis ille,

Deus olim Philadelphize Epifcopo dici juffit,fi-

nempe diabolus: quam fortis, utpote qui a

bi quoque diétum putet: I£cce venio cito.tene,

tot przeftantifimis Athletis vi&toriam repor-

;Lc

quod habes, ut nemoaccipiat coronam tuam.

tarit: quam infenfus nobis, utpote qui & ha&e-

2. Ut filios (zeculi & tenebrarum menti objiciat,

nustot malerum author extiterit, & deieceps

confideretque, quanta plurimi ex neceliitate,

etiamfemper exitium corporis & an4noe fit pa-

utpauperes, &infirmi, accaptivi: alii fpe vi-

raturus. 2. Oftendi poterit, quo gladio uten-

liffimi & incetti lucri, ut mercatores, snilites,

dum fit, nempe Verbo Dei, quoipfe Chriftus u-

opifices : alii vaniffimze gloriae & favoris defi-

fuseft,quando tertia vicecum diabolo congref-

derio, ut Aulici: alii denique carnalis & im-

fus eft. Unde vere de hoc dici poteft, quod t.Reg.2x.

V

1o

puri amoris oeftro concitati, ut Amalii & Pro-

clim David de gladio.Goliathi dixerat, quod

*

Cj, agant & patiantur. Itaque has tarmas fibi

non fit(imilis ei. Probetur hoc S. Pauli tefti-

Hebr.4.

oltendi a Deo putet, fimulqueillaolim S. Au-

moniodicentis: Vivus enim fermo Dei, & ef-

guítino di&a verba repeti: Potuerunt ifti &

ficax omni gladio ancipiti, & pertingens usque

addivifionem animze ac fpiritus, id quod va-

ifte, & tu non poteris? an neceflitas, & fpes

vana plus poterit, quam gratia , fpes, & cha-

riis exemplis probari poteft. . 3. Oftendi pote-

ritas divina2. 3.Ut Jefum, exemplo S.Stepha-

rit, quomodo reipía pugnare hoc gladio, &

;;

ni & S.Antonii, vel ipfum Deum &totam cü-

partim ferire hoftem, partim declinare debea-

riamcceleftem, fein pugnaintuentem, &tum

mus. Nimirum Chrifti exemplo ia omnibus

promiffione praemii infiniti, tum fuo exemplo

tentationibus opponendo Verbum Dei, v.g.

animantem, fibi imaginetur. Sienimin hac

quando inani folicitudine de rebus neceffari:s

r tofi

vita confpe&tus Ducis, velaitantium, tantos a-

eppugnamur, dicendo: Qucerite primum re-

fel. 1.

4

mimos addit certantibus vel duellantibus, quid

gnum Dei &c.

Si ad fpem in hominibus po-

6B

nendam incitamur: Mihi adhaerere Deo bo-

non efficiet tantorum fpectatorum praefentia

num eít &c. Si ad pufillanimitatem : Omnia Matth.6.

gnimo concepta ?

p

3.^

X. XIII.

offam in eo, qui me confortat. Si ad fuper- ä(ä,;' 3

biam, veltriftitiam ex contemptu: Elegiab-,' j

n6

je&us effe &c.. Si ad timorem difplicendi ho- Philipp.4.

. CONCEPTUS PR/EDICABILES. -

minibus: Sihominibus placerem, Chrifti fer- v. 13.

De uature fortitudyais.

vus non effem &c. & fic de reliquis. . 4. Q- Pfal. 83.

Pfalm.91.

x occafione thematis: j'uffus u£ palhmna

fteadi poterit, quomnodo .pro fecund»an't-ibusf(;a;at :

V. 13.

LE

florebit : comparari poteft homo juítus

feu teftibus eligi poffint SS. Aogeli cufto-

v IO.

cum palma, applicando illi qualitates & pro-

des & Patroni noftri, quamque illi parati fint

prietates palmae, Quodfcilicet 1.Sicatpalma

hoc officium praeftare.

Excitentur pro'nde

auditores, ut, cum hoc duelium non tan-

inferne anguftum & fcabrum füpitem habet,

fuperne vero fuam pulchritudinem explicat;

tum licitum fit, fed plane neceffarium, & in-

ita juftus, licet interdum apud hominesfit vi-

evitabile; non tantum zequif'imum, fed etiam

lis conditionis &seftimationis, apud Deum ta-

honeftiffimum ob tot tantosque fpectatores:

L' 3' Ethl

men & San&Gos in magno fit pretio.2.Sicut pal-

& przeterea in noftra poteftate fit vincere, ma-

ma folia habet figuram gladii referentia ; ita o-

gno animo illud aggrediantur, ficque pugnent,

V

2

mnia jufti propofita, ad bellum & vim fibi infe-

ut dicereolim cum S. Paulo poüiut: Bonum

V.

Tima.

: rendam fintdire&ta ; quia fcit, militiam effe vi-

certamen certavi &c.

tam homiuis fuperterram, &regnum coelorum

III[. Poterit ex eccafione

Jontentib a S. ;Job Job. 7.

"5

vim pati. 3. Sicut palma nunquam, etiam in

prolatze. /di/itia eff vita bomzauis [uper terram:

' hyeme amittit folia & pulchritudinem; ita

oftendi, quam periculofa & difficilis fitifta mi-

iuftus etiam inter advería femper propofitum

litia, ob tria capita : r.Propter hoftium po-

tentiam tot exercitatam conflictibus. 2.Pro-

& juftitiam fuam retineat. 4. Sicut palma nul-

lo onere deptimitur, fed potius pet modurn

pter no(tram infirmitatem. .. 3. Propter diutur-

- fornicis furfum fe eripit; ita juftus nullis ce-

nitatem temporis; nec enim nifi cum morte

finictur.

dat difficultatibus, fed quo magis premitur,

Excitentur proinde auditores, ut,

tanto vehementius fe opponat preíloni. 5

uo3iam: hic de felicitate agitur, fequantur

confilium S.Pauli: . Certa bonum certamen r,Tim.5.

- Sicat paima odit fimum & terrze pinguedi-

nem, amat vero terram falebrofam ; ita juftus

fidei: apprehende vitam zeternam, inqua vo- v. 12.

odio habeat delicias & voluptates carnis, a-

catus es : & confeffus bonam confelffionem co- Pph. 6.

IO.

ram multis teflibus. Aut, quod Ephefiis fua-

met autetn afperitatem poenitentiae & morti-

ficationis. 6.Sicut fructus &folia palmse funt

fit: Decsetero, fratres, confortaminiin Domi-

j 1.

tequalis ponderis; ita propofita & verba juíti

no, & in potentia virtutis ejus.

Induite vos

, DO,

armaturam &c. Videaturl'aber cenc. 3. & 10.

,&

ot, b

cum operibus confentiant. Excitentur ergo

, 41'

auditores, ut, quandoquidem palma fic ap-

in Domin.r. Quadr. Item conc. 1. in Domin.3.

: pellatur propter fimilitudinem manus, & pro-

Quadrag. ubiarma diaboli explicat.

lV. Poteft dicere concionator, fe effe confti-

pterea ejus fr u&us Da&yli vocantur , ipfiean-

tifto ad milites confcribendos, at-

demin manus fumant, & ex ejus afpectu prae-

tutum aCh

iNnn nn

que

A. F. La/.aæ. Bil]. Mau. dom. F.

Bibliothece Manualis. Concionatorie

834

at

jian

ue adeo propofiturum rationes, cur fub

votens fithic exercitus, cum vere quisquisin

Chrifti vexillo libenter militare debeant , ni-

militia Chriftiana vincitur,ab uno horum fe vi-

u

&um fateri cogatur. UndaS. Jacobus ait: unde Jac.4.v.r.

fie

mirum 1. propter Ducis authoritatem, peri-

"

tiam, felicitatem, quae Ciceroin oratione pro

bella & litesin vobis? nonnehinc? ex concu-

j

Lege Manilia in Pompejo tantopere commen-

pifcentiis, quee militant 1n membris veftris ?

G!

net

davit, quze oratio hic videri poteft. 2. Pro-

Doceatur fubinde, quomodo huic gemino ex-

pter vi&torize certitudinem cum nemo vinci

ercitui duplex alius exercitus opponi debeat,

(

quorum primus vocatur: 725/7;ut, & proteffe-

"

poffit, nifi ultro velit. 3. Propter pacis & pre-

dae obtinendze amplitudinem, & jucundita-

rahabet has voces: Quis ut Dens? Deus meus,

tem. 4. Commilitonum focietatem ac co-

& omnia. AlterSuZize appellatur, & pro tcffe-

VI lo' fae

Ya habethas voces: Quis ut Cbriffus? fic con-

l

piam, omnium fcilicet San&orum in coelis,

& juftorum in terris. s. Propter articulorum

temptus, gravatus, cruciatus, derelictus, de-

fà

obíervandorum paucitatem & facilitatem;

folatus? Nos quidem juftehzec patimur: ipfe

bi

f

nam jugum ipfius fuave eft, & onus leve. Ex-

autem quid fecit? Excitentur proinde audito-

cof

citentur proinde auditores, ut fe refolvant,

Yes ad hunc gemioum exercitum conícriben-

C

dum, & gemina teffera paulo fufius explicetur.

$

juramentum iterum per recitationem Sym-

— boli praeftent, & authoramentum liberale co-

[X.Ex occafiouethematis: Me/zor eff patzens Prov.z6.-

Judtia i

piofze gratize acceptent.

[

viro forti,E7 qui dominatur animo fuo expugtia- V« 3-

V. Poteftiterum dicere conci

-Onfatdr, fe mo-

zoveuvbium : oftendi poteft, quod vi&oria fui fit.

Yy, 4 prG

Do

reim Ducum fecuturum, & quoniam audito-

omoium vi&toriarum -praeftantiffima. 1. Quia

fe

ribus pugna fpiritoalis fufcipienda elt, illis

variffina: mulu eoimalios vicerunt, pauci fe-

ib

prius animos perbrevem ad hortationem ad-

ipfos; fiergo quo rarius eft aliquid, tanto ca-

vid

. diturum, ideoque motiva, cur fortiter pugnare

rius venditur, & zeftimatur; quanti vi&toria

füt

haec ?eftimanda eft, utquae adeorara eft, utex

debeant, allaturum, quze quidem fumi poffunt

M5 .

ex Fabri conc. r. in Dom. z. Quadr. ubi haec

1nille hominibus vix unum reperirefit, qui eam

v l g

feptem enumerat, & probat: 1. Dei praefentia

obtineat. 2.Quia dzffzczl/itta: nam qui exter-

li

&inípe&tio. 2. Ejusdem adjutorium. 3. Jura-

nosaggreditur hoffes, ab ipfo eorum odio juva-

i

mentum in bapti/mo przeftitum. 4. Dzemonis

tur, & incitatur ad fortiter pugnandum; qui

M

faftus & odium. 5.Diaboliimbecillitas. 6. Co-

autem feipfum vincit, nullum ejusmodi auxi-

rona propofita. 7. Exemplum Chrifti, quorum

lium, fed potius grande ab amore proprio im-

fü

fere quodlibet prointegra concione fufficeret.

pedimentum, obje&um habet. 3. Quia Jozgf-

Jfina : utpote toto vitze tempore durans ; fi er-

far

1.]oan. 2.

VI.Oftendi poteft, quomodo mundus contra

d

YV. 16.

nostriplicem exercitum educat, juxta illud S.

go magni fit,nec immerito, qui hoftisimpetum

lu

Joannis: Omne, quod in mundo eft, concupi-

per aliquot menfes in civitate aliqua defenden-

da fuftinuit; fi fatis praedicari non poteft, qui

D

Ícentia carnis eft, & concupifcentia oculorum,

i

&fuperbia vita. Explicetur proinde fufius,

quotidie fere hoftem azgreditur, & victor re-

! Mathr,

quam exercitatus, potens, & ferus hic fit ex-

greditur; quaati coram Deo zeftimabitur, qui

tam multis annis ho'tem potentillimum, 1e-

ercitus. 2. Oftendatur, quomodo triplicem ei

V. lz. ru

exercitum opponere debeamus, fcilicet coz-

ipfum, fuftinuit, quotidie non unam de fe vi-

Qu

tinentie, paupevtatis Ípiritualis , deponendo

étoriam reportavit?

L

hi

S

l

inordinatum affeCtum erga divitias, & bumzli-

X. Poffunt explicari proprietate

, veli. potius

tatis. Quem in finem fervire poteft fententia

officia militis chriftiani, quorum primum eft

Tu

juramentum prafftave ; quod fit per firmum pros

Yà

. S.Pauli: Reliquum eft, ut &, quihabent uxo-

res, tanquam non habentes fint &c.

pofitum certandi fub vexillo Chrifti. 2. 4fr£z-

li

1.Cor. P.

. VII. IdemScopus aliter obtineri potelt, o-

eulos auilitaves fervave: puta praecepta Dei, &

Qu

v. 29.

p

ftendendo r. quomodo contra nos femper in

Ecclefize, & Superiorum. 3.E/fé coutentum fi-

armis ftet triplex exercitus, nempe mundus;

pendiofuojilludque S.Pauli implere: FHabentes z. Tim. 6.

caro, & diabolus, quos fi confideremus, me-

alimenta, & quibus tegamur, his contentiífi- V- 8

Vi

rito exclamare poterimus cum puero. Elifzei :

mus. 4. Paratuim effé ad osimem mutum Ducis ;

H

4.Reg. s. Heu Domine, quid faciemus ? Verum dici

cum obedientia militum fit potiffimum fereiu-

le

V. I6.

ftrumentum ad vi&toriara obtinendam. . 5. Si

El

nobis a Chrifto id, quod Elifzeus puero refpon-

dit: Noli timere, plures enim nobíscum funt ,

occafio exigat, fortiter eggredi hottem, & ei-

V

quam cum illis.

Oftendatur itaque 2. Quo-

dem flrenue reffere, 6. Stationen fuamu ztm-

d

modo triplicem exercitum viciffim conducere

snoto pedeteuere : neque enim in militechriftia-

d

debeamus, nempe $$5. Patrouos Celites, qui

noinitia quzeruntur, fed finis.

praeitant numero, robore & peritia. D. 2vgi-

De prendo fovtitudinis.

1

L

w

ionisi

*

zem, qua3e eít terribilis ut caftrorum acies or-

XI.Poteftex occafione quzeft

llius,qua 1-Reg.rz.

dinata: De«m, de quo S.Paulus dixit:. Si

David quaerebat: Quid dabitur viro,gui pevcufz V: ?9

Jevit Fbilifibeum? aut potius vicerit feipfum 2

Deus pro nobis, quis contra nos? Si confi-

ftaut adverfum me caftra &c.

Excitentur

probari, quod eadem praemia fint jlli promiffa a

pro'nde auditores ad officium debiti cultus &

Deo, quaeSaul vincenti Goliathum promifit,

;|

obfequii diligenter quotidie perfolvendum,

Nimiram 1. ditabit eum Rex divitis magniss

fiduciamque fingnlarem in ipío ponendam.

nam nihil 2eque auget meritum, atque tales

Serm. 12.

VIII. Poteft etiam ex occafionefententize a

actus a vi&orià fui provenientes. Hinc fpon-

deSanéts S. Auguft. prolatae: Duplicem aciem produ-

fus laudans fponfam, quod effet pulchra ut

citmmundus contra militem Chrifti ; Blanditur,

luna , ele&a ut fol, & perfecta,

ox caufam

—— cO s5 £t n s [p[rj e

ut decipiat: terret, ut fraugat : QPcendi, quam

addit hujus perfectionis acquifitae: terribilis

—

.ut

.^

—

ïïtuim LX. Fortitudo.

i

935

l

utcalttotum acies ordinata. Hinc vere]de ta-

pita poffideat, qui feipfum vincere, & tam ab-

MMV.

lianima dici poteft illud Proverbiorum : Mul-

Tüinere, quam fuftinere, di

dicit; dicaturque,

tze filize congregaverunt divitias, tu fupergref-

hunc folum effe, qui ver

:

e di

Y

faesuniverfas. 2. Fz/zam fuam dabit ei uxovem:

gnus fit, mulze Re-

gize ( i. e. corpoti fuo) in

id eft, ad fummos honores evehet , ut ícil. fit

Rex proclamari.

lidere, & tanquam

(

Gener Regis; quia qui feipfum fujectum te-

De tnuediis.

net, ut fenfualitas rationi, & ratio obediat

XV.Ex occaíi

Chrifto, hic vere vi&or eft fui, & Dom;inus

onethematis: Seuto Lozm vo» Pf.3.9.13.

;-

luntatis tue coro

"affixos: dici poteft, volunta-

"undi: huic occinetur illud Judithzeo olim

tem divinam effe fcutum fimile fcuto

Myrtili

;ïr udi

9

th.ts.cantatum: Tu gloria Jerufalem, tu lzetitia If-

-

o

militis, cujus praefidio in terra periculu

m prae-

E-

rael ; tu honorificentia populi noftri. 3. Faczet

lii, in mari vero, dum illo inverfo qu

Aj

afi nave

omum . l'atris ejus absque tributo ; nempe hu-

ufus eft, periculum nauf

manae miferize & triftitixe: quia vincenti da-

diftichoen iftud:

ragii evafit. . Unde

bitur manna abfconditum, i. e., vera letitia

:

Eífugi geminum clypeo difcrimen in uno ,

cordis. Certepoftquam Judith Holofernem vi-

Dum premererque falo, dum premerer-

cit, erat populus jucundus fecundum faciem

que folo,

itoygt

San&torum, & per tresmenfes gaudium hujus

i v' 3[4

Oftendatur ergo , quomodo voluntas divina fit

Judith.x6. vi&orize celebratum eft cum Judith. Excitandi

Y. 24.

eptimum fcutum iu profperis rebus: deinde

proinde auditores, ut cum Davide in nomine

quam non minores vires etiam in adverlisha-

Domini aggrediantur hunchoftem, & feliciter

fternant.fic enim audient occini: PercuffitSaul

beat, de quo paífim videri poffunt Afcetoe.

XVI. Oftendi poterit , quomodo triplici zere

mille,&David decem millia; VideDrex. in Da-

feu lorica pe&us contra omnes hoftium inful-

vide c. 19. $. r. pulchra ad hunc finem monita

fuggerentem.

tus munire po(fint, illa fcil., qua Deus S, Ca-

Apoc. 3.

tharinam Senenfem armavit, dum eidem pe-

ä

V*- IZ.

XILEX occafionefententize aS. Joan. citatae:

tenti modum cognofcere, quo femper quiete

Qui vicerit , faciam illum columnam in templo

vivere poffet, fuafit, ut fequentia tria bene ob-

JDeitiiei: oftendi poteft,quantiDeus faciat illos,

l

ervaret: 1. Certo fibi perfuaderet, Deum effe

qui feipfos vincere ftudent. Quod fcil. illos fa-

Jumme potentem, atque adeo nihil fine ejus vo«

ciat columuas Ecclefize triumphantis & mili-

luntate ac permiffioneeidem evenire

poffe, ju-

tantis, id quod exemplis SS. Apoftolorum,

xtaillud

FundatorumOrdinum religioforum,& aliorum

Amos: Si erit malum in civitate,

q no d Amos gt

nonfecerit Dominus? Certe,

vel ipfo Chrifto Y: &

i,UC. 2Is

fan&itateilluftrium, confirmari poteft. Otten-

tefte, capillus decapitenon pe

ribit. 2. Pariter

datur item, quod tales faciat per modum co-

fibi perfuaderet, ipfu

V. 18«

lumnz rotundos, id eít, perfectos, altos per do-

m /umme fapientem ette,

quifciat & poffit omne malum in bonum con-

num contemplationis, profundos per virtutem

vertere, uti exemplo Chrifti, Jofephi /E

àyptia-

humilitatis, latos per charitatem proximi.

ci, Davidis, & aliorum infinitorum,

XIII. Oftendatur, quomodo regnum coelo-

abunde pa«

V.

LÀ

tet. 3. Perfuaderetetiam fibi , ipfa

mJ/uumue bo-

rum vim patiatut , & violenti rapiantillud, at-

&ur eífe, qui plus illam diligat, qu

am ipfa fe di-

queadeo expugnareillud oporteat, t. Cunzcu-

ligere queat,atqu

eadeo non paffurus fit,ut ma-

Jos agendo, per profundam humilitatem. 2. $ca-

um afepermií

um ia damnum cedat, nifi ipfa

Jasapplicaudo, per obfervationem praecepto-

fpontefua illud

eo detorquere velit. Videatur

rumDecalogi & Ecclefize : 3. G/obis orationum

huncinfinem c.25.1.3. inlibello deImit.

variarum, praecipue Rofarii. 4./gnemizjicien-

do, implendo mandatum Dei: Dilizes Domi-

XVIL Oftendipoteft, in quo militis Chriftia-

ui armatura confiftat, dicique, eam faiffe jam

numDeum tuum extoto cordetuo & extota a-

pridema S.Pauloaffignatam. dum Ephefios fic

nima tüa, & proximum tuum ficut teipfum.

allocutus eít: Induite vos armaturam Dei, ut

.Ti & ]

5. "dpplicazdo portis mortarium ( den Merel)

h

Ü

poffitis tare adverfus infidias diaboli. Stateer-

vizolentie fibiipfi ilIate ; id quod oftendi poteft,

go 1. Succincli lumbos in veritate, 2. Et induti

affereado varias occafiónes, in quibus quisque

feipfum vincere poteft. — Excitentur tandem

loricam juftitie. 3.Etcalcezti pedes in praepa-

auditores ad civitatem hanc coeleftem totis

rationem Evangelii pacis. . 4. In omnibus fu-

mentes/cutumfidei. 5.Etea/eam falutis, (i.e.,

viribus expugaandam, &, fi tempus patiatur,

fpei ac fiducize in divino auxilio) & g/adium

demonítretur breviter praeftantia & opulentia

dictze civitatis.

Spiritus, quod eft verbumDei. Excitentur pro-

inde auditoresad dictam armaturam affi umene

X

XIV. Oftendi poterit, quam verum fit, quod

dam, eaque paulofufius per parte

s explicetur,

Seneca aliique multi fapientes dixerunt: quod

XVIIl. Poteft explicari,

quis commeatus

fcilicet imperare fibi maximum fit imperium.

Jog*34 |

;Regj?v

militi chriftiano fit neceffarius, nimirum il-

Eum in finem affumatur pro medio termino

le cibus, quo Chriftus ufus eft, dum dixit:

aliud quodpiam celebre effatum, quo dixit:

Cibus meus eft, ut faciam volunta

Rex eft, qui metuit nihil: Rexeft, quique cu-

tem ejus,

qui mifit me, ut perficia

in opus ejus. Often-

pitnihil: Hocregnum fibi quisque dat. Often-

datur ergo r.quam Zozur fit commeatus ifte,

datur ergo ab initio, quam nullus ex terrenis

utpote quem San&iin cceelis omnibus aliis de-

- Regibus hzec duo capita, inter medias etiam

liciis praeferunt. 2. Quam paratus, cum vo-

opes & delicias, poffideat, ita ut Salomon ipfe,

luntas Dei fem

per adimpleri poffit. 3. Quam

quo nullusfelicior unquam extitit, fateri coa-

Jolzdus,

cum nihil 2eque confortet ad omnia

&usfit, fe in omnibus , quze poffederat, nil nifi

vanitatem & aflli&tionem reperiffe. . Deinde

onera, & adverfitates fortiter perferendas,

quam voluntas Dei.

Excitentur proinde

pariter oftendatur, quam perfe&te hzec duo ca«-

auditores, ut hunc commeatum in

pecto-

R. P. Lohn, Bibl, Man. T'om. I,

Nnn nun 2

T1s

836

Bäälinthez;æk Manualis Concionatorim

gii

ris fui facculorecondant. & fuotempore f& per

Qui fe volet effe potentem,

Boethius

5 )

1

| .QVIII-.

Animos dometilleferoces,

de coníio

eundem reficere non omittant.

Nec vi&ta libidine colla

Philof. l.

XIX. PoteftMircthecion offerri auditoribus,

a. mie-

uo fein cafu debilitatis aut pufillanimitatis

Foedis fubmittat habenis.

tfo- s.

Etenim licet Indica longe

voborent, in quo loco capfulze mufco plene fit

exemplum Chrifti. In prima capfula primum

Tellus tua juratremiícat,

motivum, fcilicet Dezpra/eztia, qua S. Anto-

Et ferviat ultima Thule;

Tamen atras pellere curas,

nius ad pagnam animatus eft. In z. Dei ad;uto-

jbt99

yium; quo S.David &S.Paulus ufi funt: fiDeus

Miferasque fugare querelas,

Y 24'

Non pofie, potentia non elt.

pro nobis; quis contra nos? [n3. Juvameuti

in Baptifmo przeftiti recordatio: quo S. Chry-

. IX. Re&e olim veteres fortitudinem per

(oftomus fuos Chriftianos inunxit, dicens : Ex-

rupem in mari confiftentem depinxerunt, ad-

juncto Epiphonemate: Eadem fempef; aut:

ere vires, fortiter dimica, atrociter in przelio

concerta. Confidera pactum, conditionem at-

Nec flumine nec flamine l?edor.

tende,militiam nofce. Patctum quod fpopondi-

De utilitate.-

fti: conditionem, quaacceffifti: militiam, cui

'nomen dedifti. In 4. Ponderatio imbecillitatis

X. Nullum malum elt, quod ferre fortis non Drex. i&

Boftilis: quaiteram S.Antonius ufus eft, hinc

queat: Hinc Democritus , quidnam fortitud

O Rofc p- I.

C 1 3- Süa'

(-

dixit adfuos: Daemon ficut paffer irretitus te-

pendia minuit.

efficeret, interrogatus, optime refpondit: Dif-

netur & conftringitur a Chrifto. 'Chriftiani er-

XI. Dextera eft Deus, telumque miffile im-

'lbïd.

goChrifto nixi,dz2emonem timeant,fed rideant.

perterritis.

a.Tim.4. Ín 5. Preraii [pes &? maguitudo ; quo S. Paulus

Tbid.Vita

v. 7-

ufüs eft: Bonum certamen certavi &c. de re-

- XIL.Honefta mors forti vita altera eft.

XIII. Qaidam ex prifcis Patribus ad aeftum PP*

v. 2

Hebr. 12-]iquo depofita eft mihi corona juftitie. Imo

folis declinandum fecedens, cum in vicinam

ipfe Chriftus, dum propofito fibi gaudio fufti-

-nuit crucem. VideFabr. in conc. 1. pro Do-

fpecum feceffiffet, ibique leonem reperiff«t,

fugienti dixit: Quidrugis, mi paterfamilias,

*Amin. I. Quadr.f..

. XHI.

fat ambobus hic fpatii eft. . Quod fi tibi di-

fpliceam, exi, & abi, quo vis, ego te melior

- MISCE

LLANEAo

fum ; Imago Dei füm ; tu bellua es.

JDe matura fovtitudinis.

XIV. Habet hoc in fe geaerofus animus , Seneca

Platarch. T.

eomenes, cum Sophiftam quondam de

quod concitatur ad honefta. Neminem excel- P 39-

c

naturafortitudinis differentem audiret,

liiagenii virum humilia delectant & fordida.

iü Lacon. ,

&, quià non adeo attentus erat, ab aliquo re-

"Magnarum rerum fpecies ad fe vocat, & ex-

rehenderetur, refpondit, ineptum effe quen-

tollit.

Quemadmodum flamma furgit in re-

&um,, jacere ac deprimi non poteft magis,

'dam de fortitadine magnificis uti verbis, qui

ipfe nihil fortiter unquam gefferit.

quam quiefcere; ita nofler animus in motu eft,

Plut. in

IL Cum Antonius cum Caefare claffe confli-

'eo mobilior & attuofior, quo vehementior fue-

vita Àn-

rit. Sed felix, qui ad meliora hunc impetum

ton.

gere pararet, quidam Tribunus militum illi

$. Thor

pretereunti corpus multis cicatricibus infigni-

dedit. Ponet fe extra jus ditionemque fortu-

4 lent,

tum oftendens dixit: OImperator, cur his vul-

n2 : fecunda temperabit, adverfa comminuet,

d. g,

6341

neribus, aut huic gladio parum fidis, inque li-

aliis admiranda defpiciet. Magni animi eft

gnis fragilibus fpem refponis? Phoenices &

magna cohtemnere, acmediocria malle, quam

nimia.

g

JEgyptii claffe pugnent, nobis Romanis ter-

ram da, in qua coufüevimus, vel hoftem vin-

XV.Quando Moyfes marinos flu&us virga

cere, vel mortem oppetere.

-percuffit, Deus interea hoftes reliquos fubmer-

fit, & Ifraelitas fervavit; fic, fi homo facit,quod

Fiorileg.

IlI. Cum Epaminondas contra Lacedaemo-

P. 3.

mes pugnare cogitaret, & milites, quia cafu

infeeft, & lluctusinquietos fuarum paffionum

fella, cui Dux infederat, fracta erat, malum

coercet; Deus non omittet ipium contra re-

liquos hoftes defendere.

omem caperent, dixit: Bonum potius hoc

omem effe, quo Dii innuerent, non feden-

dum fed ftandum effe forti & generofo

- De dignitate.

-.;Quci

"XVL Tunc Dei fervus maxime vincit, cum L. r. de

& militi.

Dbid.

. 1V. Alexander Magnus, audiens, Darium

vi&us eft; atque adeo ut recie vincat, ante Civit.Dei

Lj

LJ

-cum ingenti nümero militum appropinquare,

vinci oportet.

refpondit, coquura & lanionem fibi ab ovibus

.. XVII. Nobile vincendi ftudium, patientia:

non timere, cum unus

vincit,

N

Jlup.us poffit totam gre-

Qui patitur:. fi vis vincere, difce pati.

'gem fugare.

Sen. ep.

"* V. Turpee

ft cedere :oneri, lu&ari cum offi-

XVIHIIL. S. Joannes ait, byífinum efle jufti- Gran. in

y

c2. ad Lu- cio,

quod femel recepifti. Non eft virfortis &

ficationesSan&torum : quia, ficutbyffus fragi- fylva fol.

9.

p

cil.

ftrenuus, qui laborem fugit.

]is quidem & vilis herba eft, artetamen & mul- *?

Idem ep.

VI. Primum argumentum compofitze men-

tolabore contu/a atque concocta in pretiofam

Pfaï g(

2.;

tis puto, poffe confiftere, & fecum morari.

byífum evad:it; ita quantumcunque vilis &

LR

carnalis fit homo, per frequentem tamen fui

ldem.

VII. Non quia difficilia funt, multa non

Pml "T

audemus : fed quia difficilia videntur, non au-

contufionem & victoriam fpiritualis & coram

Deo pretiofus evadet.

dgmus.

AIX.

Pfov !

t

Y l5

a

Tiulus LXIL.. Gaudium,

337

BOethïus

deconfol

EI:

500,

AIX. Quaxh fint diaboli viri fortes invifi ,

Nec vanos hortet ftrepitus.

hilof |

"

quam vero carni molles & voluptarii, Pha-

3. te.

rao,quiejus typus eft, indicavit, dum maícu-

XXI. Cum Samuel ,'Saulem in Regem in-

o, ,

ungere volens, convivio eum excepit, circa

lcs filiorum Itraelinterfici, foeminas autem re-

finem menfze armum, quem de induftria pro

fervari juffi ; ficenim, quemadmodum Orige-

ipfofervari praeceperat, appofuit, ut eo fa&to

nes ait, etiam diabolus virilem hominis par-

tem, id eft rationem, cu

fignificaret, Regem przecipue in fortitudineLib 6.

pit extiriguere, car-

eminere debere, & cordis magnitudine; unde antiquit,.

nem vero & opera illius vivere.

Jofephus armum partem five portionem re- ^ *

| job. & 39.

XX. Effigies hominis generofi eft equus a

V. 24.

]obo deícrip&us: terram ungula fodit, exul-

galem vocat.

q

$. X

tat audacter,in occurfum pergitarmatis , con-

AXIOMA T A.

!

temait pavorem, nec ceditgladio, fuper ipfum

. fonabit pharetra , vibrabit hafta & clypeus.

s Ta

ntum proficies, quantum tibi vim in-

Thomas

Fervens & fremens forbet terram, nec repu-

i

tuletis.

Kemp ]. LO

. de Imit.

tat tubae fonare clangorem. Ubi audierit buc-

II. Imperarefibi maximum imperium.

'cinam, dicit, vah! procul odoratur bellum,

II Rex eft, qui metuit nihil: Rex eft, qui-* ?3

Q Drec f

exhortationem ducum, & ululatum exerci-

que cupit nihil: hoc regnu:n fib

1

Senec, in

p Mp |

— tus. Et, ut Poeta canit:

i qpisque dat.

^1954

PO XW

"

Si qua fonum procul arma dederunt,

AUTHORE S.

l i,

" . Stare loco nefcit, micat auribus , & tremit

I. Ludovicus de Ponte. to.2. tr. 4. c. a.

artus,

II. Jeremias Drexelius in Rofis. p. 1. c. 13. .

Ti Vila

. Colle&umque premens volvit fub naribus

I!l, Bernardus Rofignolius|. 4. c. 29.

ignem..

,

m PP-

Primus & ire viam,

1V.Nicolaus Lancizius opufc. 4. c.28.

& fluvios tentare mi-

V.Petrus Sanchez in regno Dei. p. 6. c. 9.

,

naces

VI. Joannes Bufzeusin Viridario. V. eod.

T

A?det , &ignotofefe committere ;Pontov.

Vli. Jacobus Alyarez, to. 2.]. 3. p. 2. $. x.

l

EE

O

um ,

OO i X v X

f.xvp-——-.

li

AE C n

TITULUS LXI

, Senet

.99

GAUDIUM.

$.

I.

tabit anima mea in Deo meo.;

Qui induit m:eþfal. Ót.

QUOAD ESS

veftimento falutis, & indo

:

ENTIAM,

mento juftitize Cir- V. Io.

cumdedit me, quafi fponfum decoratum CO-. -

Dejïgitia.

YOona ,

1

fuis.

& qugfi fpxonfam ornatam mqni/libus

g;

S. Thom.

ft affeGio animi , alicujus przefenti boni

V. Gaudete, & exultate, quoniam mer-

Matthe 5'

4. fent..

opinione concepta.

Vel, utS. Thomas

ces veftra copiofa eft in coelis.

V. I2,

f

dift. 94.

l. Cognovi,

quod non effet mbliü*s, nifi Ecclef. .

jl

9.3. 3. I,

vult, eft paffio concupifcibilis, proveni-

Letari, & facere

bene in vita fua.

V.12.

r UE

ensex perfe&ionisappetitze conjun&ione, fe-

cundum interiorem apprehenfionem fenfus

VII. Vade ergo, & comede in lzetitia pa-TIbid. c,

9

. vel intellectus.

Volunt aut

nem tuum & bibe cum gaudio vinum tuum, v. 7.

a

aliqui gau-

quia placent Deo opera tua.

dium per hoc a lzetitia diftingui, quod lzetitia

VIIT. Non eft oble&amentum

fit hilaritas extrinfecus apparens ; gaudium

OKH

fdpe'r Cordis Eccl. 49.

d

gaudium.

V. i9.

d fit hilaritas intra animum conclgfa.

IX. Servite Doiino in lztit

la

Divifo

ja: introite in Pf.9o,v.2.

confpectu ejusin exultatione.

II. Dividitur z. in Zozum & malum ; quo-

Utzlitas,

- rum illud dehonefto & licito ; hoc de inhane-

;

X. Cor gaudens exhilarat faciem : in Io- Prov.

I5.-

19

fto &illicito obje&o, concipitur.

tore animi dejic;itur Spiritus.

V. 13.

ivit.DEi [

IlI. Dividitur 2. in gaudium fpirituale &

/

6 2b

- fenfibile; ex quibus prius de rebus fpirituali-

$

III.

bus & codleftibus oritur: pofterius vero ex ob-

EX S. PATRIBUS.

je&tis fenfu perceptibilibus hauritur.

— Qualitas.

II.

L E gaüdium, quod non datur im

.

nn n

eis, qui te gratis colunt.

.l

lva fOIr !

EX S. SCRIPTURA.-

l 9. COR*&'—»

fetf.

^

Qualitas.

"

li. Illud eft verum ac fummum gaudium,

L

quod non de creatura fed de creatore, conci- $. Bern.

Pfal: ar.

V. ld.

pr

setamini in Domino; & exultate jufti,

pitur ; quod, cum acceperis , nemo tollet 3 inferm.

& gloriamini omnes recti corde.

II. Gaudete in Domino fem

te, cui aliunde comparata omnis jucunditas

Ifþil.4.v.'4.

*

per, iterum di-

moeror eft , omnis fuavitas dolor eft, omne

co, gaudete.

dulce amarum eft, omne pulchrum foedum eft,

Ill. Secura meus quafi

juge convivium.

omne

y. 15*

ftum eft,

poftrémo , quod dele&a'reïpoteit, mole-

*

IV. Gaudens gaudgbo in Domino; & exul-

Nnn nn 3

A.

——

^

Bibliotkecze Manualis Concionatorig

$

Ó

$

L]

fil.

be

j

Riem in

III. Dedifti lzeti'iam in corde meo. Non

III. Habe bonain confcientiam & habebis L.2.c. 6;

o

cit. verf. (impL:citer dixit: dedifti gaudium: fed in cor-

. femper lzetitiam.

per

a U4u

1V. Noli lzetari , nifi cum benefeceris.

]bid.

la

de meo, id eft, non in externis rebus lzetitia

ifta exiftit,qualis eft iftarum rerum faecularium

V. Juftorum lztitia de Deo, & in Deo eft, Ibid. $.2

"

acfluxarum ; nam hzec lzetitia noncordis, fed

& gaudium eorum de veritate.

T

jf

folorum oculorum eft.

VI. Excedunt fpirituales con

folatïdnes 0- L. 2. c.1o.

t

S. Aug.

mnes mundi delicias & carnis voluptates ;

.. x'

IV. Bonum tuum quzre, o anima , eft enim

nam omnes delicize mundanse aut vanze funt,

p

in P.102- bonum aliud alteri, & omnes creaturae ha-

pat

bentbonum quoddam fuum. Qusere tuum bo-

aut turpes; fpirituales vero delicize folze ju-

re

num. Quidergo de-

cundze, & honeftze, ex virtutibus progenitze

&t

num , hoceft, füummum bo

bonum eft? funt &

Ld

eft , cui füummum bonum;

& a Deo puris mentibus infufze.

fan&i L. 3. €. 1e.

J

infer'ora bona, quze aliis & aliis bona funt;

VII. Invenient fuaviffimam Spiritus

Lj

e

petori quid bonum eft, nifiimplere ventrem ,

confolationem , qui pro arpore tuo omnem

bat

carnalem abjecerint confolationem.

carere indigentia , dormire, geftire, vivere, fa-

VIII. Vanum eft, & breve, omnehumanum L.2. c.16.

fj

numeffe,generare? talemtu bonum quzeris ,

u

cohzeres Chrifti? quid gaudes , quia focius es

folatium: beatum & verumfolatium, quod in- 9* **

Qb

tus a veritate percipitur.

e

pecoris? erige fpem tuam ad Deum, bonum

]X. Si reGe fapis, & in veritate afpicis, nun- L.3.c.39»

&. Bern.

bonorum omnium.

e

t

V. Nullum majus fignum inhabitantis Spi-

quam debes propter adverfa tam dejecte con-

Thii.1

ap. Fabr.

conc.2. in

ritus eft, quam lzetitia fpiritualis. .

triftari , fed magis gaudere & gratias agere ;

f

L

fat

Pent.

Fer. 5.

VI. Nihil ita propri

e quendam in terris re-

imo hoc unum reputare gaudium, quod afflif

Idem f.1x

rzefentat coeleftis habitationis ftatum, ficut

gens te doloribus non parcam tibi.

tot

in Cant.

alacritas benedicentium Deum.

X. Utinam fictecum effet, &ad

hoc perve- L. a €.32»

2.

Re

S. Bafil.

VIL. Cujusmodi eft gaudium, quodeft in

niffes , ut tuiipfius amator non effes , fed ad nu-

t

tum meum pareftares, & ejus , quem tibi pree-

interrog. Domino? & quid eft, quod facientes gaudere

vt

193. i» debemus? in his, quae fecundum mand«tum

pofui , Patris, tunc mihi valde placeres , & to-

Sulpit in

leg- b/eV- D omini fiuntgaudere, eftin Domino gaudere.

ta vita tua in gaudio & pace tranfiret,

viti

tii

S. Aug.f.-

XI. Ecce Deus meus & omnia, quid volo L. s. e.34.

80. de SS.

VIII. Scimus, fratres, quod omnis homo

amplius, & quid felicius defiderare poffura ? 3« t-

1

gaudere defiderat, fed non omnesibi quzeruat

ü

audium, ibi oportet inquiri.

TTe fiquidem przefente jucunda funt omnia, te

*Idemv.

IX. Qui vult gaudere

de fe, triftis eft : qui

autem abfente faftidiunt cunéta. Tu facis cor

tranquillum, & pacem magnam, leetitiam-

, autem de Deo gaudere vult, femper g

a"de-

bit , quia Deus fempiternus eft.-

que feftivam.

;

XII. O quando veniet hzec beata & defide- Ibid. $. 5.

Lym ],

Ut ilitas.

rabilis hora , uttua me faties praefentia , & fis.

apoplit,

Hug.

X

.Secura mens quafijuge convivium : jug

€,

mihi omnia in omnibus!

$.1p.

Card. in

«

e. 5

id eft, continuum & feftivum convivium, quia

$. V.

&

Prov.

mens, qua fine cura eft, femper eftin gaudio,

EXEM PLA.

&eterni convivii jarn przefentit odorem.

Qu

Pavlus de fe ipfo faffus eft: Reþletuslä. Cor. 7.

Tà!

Neceffitas.

LG

of

$. Greg.

XI. Effe fine delectatione anima nunquam

* fur confolatione , fuperabundo gaudio MELL

;

li,

» 0. IDOT,

in omni tribulatione noftra.

»"

€. .

poteft; nam aut infimis dele&atur, aut fgx'n-

Il. S. Romualdus, licet exaperanti cordis Engelgr.

Ini$.

Gaudium mdlum.

gaudio vim lacrymarum fuudens , vultu ta- fer. 3.

acchan,

men adeo lzeto femper erat , ut iutuentes ex-

*

LJ

q

S.Auguf. XI[ Profpera hujus mundiafperitatem ha-

hilararet.

o

in Pf. 36. bent veram , jucunditatem falfam ; certum do-

1lL S. Hieronymusin folitudine tantis gau-

S. Hier.

fj

Jorem , incertam voluptatem: durum labo-

.

. eD. 9. ad

R

diis affluebat, ut ipfe fcriberet Euftochio

t2

rem, timidam quietem : rem plenam miferize,

Ipfe mihi teftis eft Dominus, poft multas la.

Eu&'och.-

fpem beatitudinis inanem.

chrymas, poft cóelo inhsrentes oculos,

S. .Hïer.

XIII. Licetin modum ftagni fufum aequor,

nonnunquam mihi videbar inter effe agmini-

ba

€

d

n

ad Helio

a, arrideat, intus inclufum eft periculum , intus

bus Angelorum.

eft hoftis : tranquillitas ifta , tempeftas elt.

IV. S. Scholaftica tantis afflaebat gaudiis , Engelgr.

S. Greg.

XIV. Jure reítat, ut, quot prius in mundo

ut diceret, fi dulcedo, quam Deus abfcondit' *

Vit.] 4

in moral. ;* - olumes habuimusgaudia , tot deipfo poft-

6 1 t

l

fervis fuis , cognita effet, mundus non caperet

modum cogamur fentire tormenta.

eos , qui Deo fervire vellent.

lt

Ídem.

XV. Dignum eft, ut in fefemper homo moe-

V. B. Maria Magdalena de Urtinis Novitiis

Tbid.

rorem inveniat, qui derelicto creatore gau-

praefe&a , fi fuas fubditas ridere cerneret, dice-

Vih lt

dium in fe quzerebat.

re folebat: Ridete, filize mece, ridete, quia ju-

IV.

fta gaudendi caufa eft, quod mundi fluctibus

p

$

ereptze in hoc portu fecuri(fimo vivatis.

EX LIBELLO DE IMITATIONE '

VI. S. Antonius femper erat lzetus , ita ut a S, Atham,

b

RISTI.

reliquis monachis ex vultus hilaritate cogno- in vita.

udebis femper vefpere, fi diem infu-

fceretur.

Hl& SOC

1 c.25 l. Ga

mas fruétuofe.

VII. Apollonius ad faos

verba faciens di- Lyræus,

p'zoly

R

Iä

AXf

L.2 c.4.

IL. Si et gaudium in mundo, hoc utique

"

cebat: Triftentürgentiles, Judei, & alii infi- in apopht.

/

W

$- 2-

deles; jufti vero, qui fpe viva cceleftia bona "* 8340«

Lj

Ppïüdet puri cordis þo'mo.

,exfpe&tant, laetentur, & ecxultent.

VIH.

«

N

ditulus LXIL

Gaudium.

839

khzqg

Ibid,

T

-: VIII. Abbas Apollo; qui ad quingentos ha-

VIL Joannes Berkman äam femper oris Vita. p.

li,

bebat diícipulos, fic eos inftituebat, ut fem-

hilaritatem. alacritatemque praefeferebat, ut 9?: 993-

per effent alacres & lzeti, ita ut nullam fimi-

;

li G.

lem latitiam in terris videre effet.

s

eum aliqui S. Hilarium, alii S. Lzetum facete

appellarent. Dicebat, nefcire fe, quid fit me-;

IX. S. Pachomius in corpore fuppliciis &

lancholia, aut melancholicum effe, ]n facto .

le Lu'2. C,Ie.

l

in ediis exhaufto miram prze fe ferebat hilari-

quotidie orabat pro letitia

,

Tbid.

tranda.

Spiritus impe- .

X. S.Bernardus tanta femper lzetitia afllue-

bat, ut ea non modicum ei fcrupulum injice-

ret; nam jucundius fibi vivere videbatur in

$. VIL

SIMILITUDINES.

eremo, quam in fzeculo vixiífet.

N

H L-. M

Tbid.

- XI. S. Francifcus Seraphicus fuze Familize

uD wiall'€ ta s.

Religiofis affiduo hanc lxtitiam commenda-

l. Gicat accidenseft, quod adeft & abeft prae- Hu. Card,

lLa of

bat, utpote per quam ipfe femultum adverfus

^ terífub

je&i corruptionem ; ita praefens in c.12.

] l,o

fpiritum acedige juvari adverterat. Hinc fi

unum fubtriftem confpexit, vehementer eum

tribulatio & seruma adeft & abeft przeter ju- * !?V-

fti contriftationem & conturbationem.

1^

objurgavit, dicens: Oportet eos, qui mnndo,

ILSicut iguis & aqua fimul effe non poffunt;

S. Bern,

'3. 628

carni , dzemoni, non vero Deo , ferviunt, effe

fic fpirituales & carnales delicize in eo

epit.

triftes, non autem Fratrem minorem.

non compatiuntur.

dem fe :

Abid.r. XIL. Godofridus Peroneníis S. Bernardi di-

HI. Sicut coelum altius eft nubibus ac plu- S. Chryf.

. fcipulus, cum ad initium fux converfionis

viis; cum nubibus obducitur, pati putatur,

nom,. E 6-

tanto moerore obrueretur, ut diceret, fe per

r

. inep. ad

totam amplius vitam lzetum non futurum, S.

fed non patitur; fic & nos, etiamfi putamu

Hebr,

Lg ;.;z.

pati, nihil patimur, id eft, quafi nubibus ob-

Bernardo pro ipfo orante, usque adeo ere&us

duci putamur, fed non triftamur.

eft, ut diceret, fead mortem usque hilarem

vitam tracturum.

IV.Sicutnon propterea malas fegetes nega- S. Ambr.

. de

axulpit. in

mus, quia intermixt

tam fterilem avenam ha- of

XIII. De S. Martino fcribit Severus Sulpi-

bet; fic nec beatze meffem confcientize nega

!cO' c' 5.

JATE(

vità. ^ tius, eum nunquam moeftum vifum. fuiffe,

re convenit, licet acerbus dolor interpellet, -

d

fed femper pacatum, quietum, «& compofi-

cum loli amarit

-

tum.

ducatur.

ud*o frumenti fuavitate ob-

V. Sicatfonti non deefthumor femper ex eo Plutarch;

5 e VIO

fcatens; fic probo viro femper adeft gaudiumi, 1 moral.

EXEMPLA DOMESTICA. !

;et;iamü rgs' externae mutentur.

j Ibidi so 5-

L&ræus I,

SL.Igti*atïus & ipfe femper lzetus ärä*t, &

Utrilitas.

apopht.

fuos ad fimilem lzetitiam excitabat, di-

a o'.gno

cere folitus, non minus miraculum cenfendum

VI. Sicut primus orbis coeleftis fecund'-um Ludovic,

movet, & fecundus tertium, atque alios ;

ranat,

effe; moeftum deprehendere virum religiofam,

ita hoc in loco vis intellizendi movet volun-

loc. com,

. quialiud nil quzerat, nifi Deum, quam mi-

44

tatem, voluntas appetitum, appetitus vero

3 Cor.t

randum, deprehendere lzetum aliquem, qui

carnem propter mag

nam inter fe virium ha-

Yb

omnia alia queerit praeter Deum.

rum conjunctionem.

Ibid,

^ Il CumFrancifcus Cofterus adhuc Tiro ad

VII. Sicut mel non modoin fe dulce eft, fed Rodriq.

rifum mire proclivis effet, S. Ignatius eidem

Pngelt,

rebus etiam infipidis dulcedinem fuam imper- P-?: tr. 6.

fet. 3

dixit : Francifce, audio tefemperridere. Cum-

tit: ficinternum (confcientize praefertim) gau- ^ ^

Bacchatt,

' que illedeje&is ocuiis acrem reprehenfionern

dium noninodo fibi fuave & dalce e

M

exípectaret, fubjecit S. Pater: & ego dico tibi,

ftfed etiam

amara quaeque poffelfori .dul-corat.;

$, Hiet,

fili mi, utrideas, &gaudeas in Domino, quia

o 0.

Religiofus nullas habet caufas moeftitize, rnul-

| Gaudium mä/z;m.

Eu&OChv'

tas vero loetitioe. -

III. Bellarminus Cardinalis de feipfb fate-.

VI. Sicut damnatis ad mortem ne&gäibu?s, Engeïäf-

er

»

nec potus, necfomnus, autaliud quidpiam de-

batur: Cum effem Religiofus, nefciebam, quid

ledabile internum gaudium creare poteft,

Bacchan.

in vita effettriftitia

quia mortis imminentis terror ob oculos fem-

quid fit lzetitia.

; factus Cgrdinalis nefcio,

Pngelp?

Vita.1.2.

per veratur; ita multo minus fincerum gau-

;

IV.P.Petrus Fabertutius exiftimabatad 12e-

dium illorum ineffe poteft mentibus, qui fen-

* 1v titiamnimiam,quam triftitiam defle&tere,quod

tentiam mortis internze ob. peccata

in hac fexcenti lateant errores, & multum a-

commiffa, in animo circumferunt.

gravia

mororis; in illa tutiora fint omnía.

fhii

IX. Sicut ftultus foret, quiimmenfum eme-

Tbid.

Vita..e3.. V. P. Balthafar Alvarez contemplabatur

tiretur Oceanum, ut inveniret; quod domi ha-

Subditorum vultus, & fi quemtriftem aut ca-

pite demiffo incedere advertebat, corripiebat

bet; infipiens eft, qui gaudium extra fe quae-

rit, quod intra fe habere poteft. -

dicens,in domoDei neminem triftem effe de-

X. Sicut fidicines in luCtuofa domo canere F ab. conc,

bere, ideoque exceffum in lzetitia potius, quam

?

. 7. inDom.

, Alhah

triftitia, tolerandum.

z

jn,c,ipifent-es increpantur, & faceffere jubentur

3. poft Pa«

j Vi

ita quiin hoc mundo inepte vult zaudere, me-

Ícha.

Hif.Soc. — VI. P. Antonius Madridius vix primo lace-

rito a fapientibus & virtuofis hominibus car-

p.2.l.7. ram tunicam induit, cum illico tanto gaudio

pitur, & contemnitur.

"us

imbutus eft, ut affirmare

h

t, in tota vita nihil

XI. Sicut pifci, dum extra aquam; & bra- lbid. n. 4.

]i

chio, dum extralocum füum luxatum eft, bene

.liþi jucundius accidüfe.

effe

Bhübfiotheese Manualis Contionatorie

840

((hrf

]u

effe non poteft; ita nec fpiritui noftro, dum ex-

poffibile eft, ut prfentibus quis & futuris

o

(htj

fruatur bonis: ut & hic ventrem, & ibi men-

m

tra patriam eft.

p

gan

Ibid.'n.s.

XL. Sicut, fi quis menfze regize cum Damo-

tem repleat: ut de deliciis tranfeat ad deli-

cleaffidens, nudum gladium e feta equina pen-

cias, & in utroque fzeculo primus fit.

Ín

S.Bel'. f-6.

jotit

de Afcenf.

|

dentem, capitique imminentem videret,omnis

quem fenfam etiam S. Bernardus : Errat, ait,

otn,

guunt

ei epularum dulcedo in fel verteretur , ita mul-

omnino, fi quis cceleftem illam dulcedinem

to magis impiis gladius divinze juftitize capiti

huic cineri, divinum illud balfamum huic ve-

neno, charifmata illa Spiritus fan&ti mifceri

eorum imminens omne gaudium in moerorem

r

convertet

poffe hujusmodi illecebris,arbitretur. Quo-

modo enim ignis & aqua fimul effe non pof-

. VHII.

|

MOTIVA.

funt; fic fpirituales & carnales delicize in eo-

hic. hjl

dem fe non compatiuntur.

Jjos 2b

R«

Lyrzus [.

ia gaudium non parum ad gloriam Dei

III. Tertium eft, ut, quo facilius e!

ectionemS. Greg.

ho

fic,

biles de-hom. 3o.

tibus

apopht.6.

1D, X.

promovendam couducit : licut ad glo-

inter fpiritaales & carnales feu fenfi

in Evang.

Ni

. riam & Majeftatem Principis pertinet , ut fa-

licias facere poffit, difcrimen earum bene ap-

prehendere ftudeat, quod quidem more fuo

mulos habeat cum magna alacritate eidem

Qu

Anony-

fervientes.

egregie S. Gregorius fequentibus verbis de-

f£us.

lL. Quza etzam ad proximum

; lucrandum zon

fcribit: Hoc diitat inter delicias cordis & cor-

poris, quod corporales delicize, cum non has

parum juvat : ficut venatores, ut facilius ad-

Tlk

qnittantur a feris, viridium veftium amoenum

bentur,graveiníedefiderium accendunt; cum

ferisque gratum colorem alfumunt.

vero avide eduntur, comedentem protinus in

Rodriq.

fui faftidium per fui fatietatem vertunt. At

lll. Quza operationes noffvas perficit , Deo-

Qu

C€,

P'. 2- trl 5

2

que gvatiores facit: hilarem enim datorem

contra fpirituales deliciae, cumnon habentut ,

dilig:t Deus.

in faftidio funt ; cum vero habentur, in defide-

Tbid..

rio, tantoque a comedente amplius efuriun-

feneca

j

1V. Quia ad pevfevevantiam pluvituum con-

l13 Hoc

ducit : ut enim nullum violentum perpetuum

tur, quanto & ab efuriente ampliuscomedun-

eft; ita iis, quze cum gaudio fufcipiuntur, li-

tur. Ín illis appetitus placet, experientia dif-

guui

guui

benter etiam inlifïi;ur*.

plicet; in iftis appetitus viliseft. & éxperien-

volo

tià magis placet. In illis appetitus faturita-

$ IX

tem, faturitas faftidium generat; in iftis au-

E

M E D I A.

impl

LI ;

tem appetitus faturitatem, faturitas appeti-

z

ta bona : Íic enim jam olim S. Bernat-

tum parit; augent enim fpirituales deliciae

ves |

iccl. I QI- V

Ve

12.

:

dus fuafit, dicens: Vis nunquam effe

defiderium in mente, dum fatiant, quia quan-

f£, !

triftis? bene vive; nam Timor Domini dele-

to magis eorum fapor percipitur, eo amplius

fàgh [l

&abit cor, & dabit lvetitiam & gaudium, &

cognoícitur, quod avidius ametur, & idcir-

Mur. g

co non habitze amari noa poffunt, quia ea-

f

- longitudinem dierum.

-MRttb. II.

l. Humilitas: fic eni

m Chriftus promifit

ram faporignoratur. 1ta ille. Quibus addi

Bowlr [

Y. 29.

dicens: Difcite a me, quia mitis fum, & hu-

poteít, quodad verum gaudium requiratur, ut

sil,

Viv

milis corde, & invenietis requiem animabus

femper haberi queat, hominemque plene fa-

quo

-veftris. Idem etiamFranciícoCoftero S.1gna-

tiet, & invito feu contra voluntatem auferri

tius fuafit, dum indubitate hilarem futurum

non polfit; hzeautem conditiones, ut confide-

*

r

fi

dixit, fi humilis & obediens fuerit.

ranti facile patebit, in folis fpiritualibus deli-

; I.TheH'.

Ill Zerrenuorum contemptus: hinc S. Pau-

ciis, utpote ex Deo imimenfo, fumme bono;

5. v.16. lus ad gaudium excitans,

14 Domino gaudere

& omnipotente, reperiantur.

IV. Quartum eft, ut genero

fG'dütititfe vas S. Aag.

|

jufBt ;; . Gaudete in

. Domino femper, iterum

dico, gaudete.

folvat ad del

icias fpirituales, fpretis terrenis ! 9. cont

[

Ennod.

- 1V.Lacryma : qui

a, quilugent, conxfolabun-

guítandas; nam guftato fpiritu defipit omnis d t

t

càro. ld, quod S. Auguftinus expertum fe

[

epilt. 15.

tur, juxta Chrifti promiffum. Hinc & Enuno-

L

dius dixit: Apud Deum hilaritas lacrymisob-

fatetur, exclamans : O quam fuave mihi fu-

bito factum eft, carere fuavitatibus nugarum!

tinetur, & moeror tranüt inletitiam. .

X

& quas amittere metus fuerat, jam dimittere

gaudium erat. Ejiciebas enim eas a me veratu

ASCET

;I'C A.

& fumma fuavitas, ejiciebas eas, & intrabas

I.

uatuor funt, quae Afceta praecipue de

pro eis omni voluptate dulcior, fed non car-

^*X. hac materia advertere debet, aliisque

ni& (anguini ; omni luce clarior, fed homini

| SThn,

inulcare.Primum eft ut bene apprehendatfun-

fecreto ieteriori: omni honore fuhlimior, fed

^0

4

damentum, fuper quod gaudium noftrum, ut

nonfublimibusinfe. Ünde re&e hortatur S.

ita dicam , inzedificari & inniti debet, quod

Gregorius Nazian. Adfi

t modo voluntas, ani-S. Greg.'?

Te(

mique propofitum, propinqua eft confolatio i

n Naz. oraft.

Caefarius

quidem fundamentuin Ceefarius breviter his

ad cives

admon. z. Verbis indicavit: Verum gaudiuia non poffi-

ore tuo & corde tuo: Memor fui Dei, & de-

fuos.

detur, nifi pax & juftitia teneatur; prima e-

le&atus fum. Quid memoria paratius ? me-

mor ergo efto tu quoque Dei, & delectabe-

nim eft & quafi radix juftitia, fecunda páx,

tentia gaudium: de juttitia nafcitur p

1

ax, ,dþ

ris. Ofacilem & parabilem medicinam! O

ace gaudium generatur.

celerem curandi rationem !

O egregiam

lm

Vel

$. Hier.

II. Alterum eft, ut bene confideret, firmiffi-

beneficii magnitudinem! non modo ani-

ep. ad Ju-

meque credat, quod S. Hieronymus pronun-

mi deje&ionem, moeftitiamque fedat Dei

fe

lian, 34.

receordatio , fed & delettationem affert.

ciavit fequentibus verbis: Difficile, imo im-

Imo

*ï

Titulus LXII Graiia.

84t

turjs

ln

l

.Chryt.

Imo & adverfa omnia dulcia facit, tefte S.

Intus habes, animus fi te non deficit ze-

om, I8.

Chryfoftomo; ficut enim in mare decidens

uus.

dej.

QOP-

immenfum brevis (cintilla facile deletur ; fic

S. Laur,

luB t

- V.S. Laurentius Juftinianus ait, confulto a

Juttintan,

» Rif deAf Átenf.

quantacunque Deum timenti allidantur, ve-

Deo fa&tum effe, ut Religionis jucundit

atem ap. Plat,

tem Don,

lutin vaftum delitize pelagus incidentia extin-

abfíconderet; quoniam íi hanc homines co- l3. c.1.

guuntur, atque perduntur.

CR

gnofcerent , futurum eífet, ut mundus plane

-

fcer

totus exhauriretur.

Ug

$. XL

MISCELLANEA

Gaudium 1nalutn.

pof

dum Horaf l.

160

2ualitas.

VI. Hoc bteviter expreífit Horatius,

od. £,

cecinit ad Damoclem alludens;

! aCQ B ll- I

e&e modum comparandi verum gau-

Diftri&us enfis cui fuper impia

nem$, Greg

Tius an-

Cervice pendet, non Siculze dapes

dehon, eo. Xhol. fac.

dium aHignathacobus Billius fequen-

aP il Tug,

tibus di(tichis :

Dulcem elaborabunt faporem.

[üo

Nilfibi concifcat, qui lzeta vivere mente,

Non avium Cytharzeque cantus

Atque metu vacuos geftit habere dies.

Somnum reducent.

de

VII. Voluptas & dolor apud Jovem convi-

Plato in

COf

Qui probus-eft, nullo qui pallet crimine,

haedro,

(j«

cuique

tiis fe laceffabant, quos cum ipfe conciliare -

um

Intima commiífum non ferit offa fcelus.

nequiret, utrosque tandem catena adaman-

tina adeo colligavit, ut alter ab altero difce- -

5 l

.llle nec horrendi pav1dus tremet ore Ty-

dere nequiret.

Àt

ranni,

tüf,

Millenecarrmatasin fua fata manus.

Quietiam terrze fi fra&us concidat orbls,

$. x

ide-

Obruetimpavidum vafta ruina caput.*

lll

Seneca

AUTHORE S.

Ils

epxü

1. Saplenter Seneca fuo Lucilio fuadens.

(

$: Hoc ante omnia fac, mi Lucili, inquit, difce

.l Henricus Engelgrave in coelo empyree

gaudere.

Ad fumma pervenit, qui fcit, quo

fer 3. Bachan.

It

gaudeat. Nolo tibi unquam deeffe lzetitiam ;

(lr

volo illam tibi domi naíci :

nafcitur, fi modo

À1I. Matthias Faber conc.x4 & 6. in Dom.

dl*

3. poft Pafcha.

eld

intra teipfum fit.

Caeterse hælarxtates non

IHI.. Nicolaus Lyraeusin apopht S. Ignatu

implent pe&us, fed frontem remittunt, le-

apopht. 6.

7

ves funt, nifi forte tu judicas illum gaude—

1V. Ludovmus Granatenfis loc. commun-

Mi

us

re, qui ridet.

f. 489.

S. Aug.in

Ill. Dulciores funt lacryme poemtentmm,

V Alphonfus Roderiquez p. 3. tr. 6. c. 2.

(

Pf2l.127- quam gaudia theatrorum, ait recte S. Augu-

e

ftinus.

ddi

Horat.l.r.

VI Jofephus Langius in Polyant. V. eo«

IV. Navibus atque quadrigis petimus bene

em.

j üt

epift,

vivere, 1nquls, cum tamen, tefte. Horatio,

"VIL. Laurentius Beyrtlinck in Theatro vi-

fi

.quod peus hic fit ;

tze humanæ V. eodem

ii

je

A lt äüüää&ääääääü*ä*äää& ä&ä*ä&äää&äää&ä&äääæä

ll

10

TITUL US LXII.

fe $ À

|,j. o

GRATLIA.

J$,

ni$

|je

SI

lummatlo, feu alla quæcunque acio, qua

QUOAD ESSENTIAM.

Deus hominem ad propriam falutem confe-

fü

quendaim admonet,

& quantum efít de fe,

m!

promovet. Ethzeciterum fubdividiturin gra-

TC

.De]ïnztzo.

.Lü

tiam prevenieuteti , qua Deus hofninem im-

I.

ellit ad operandum ; ; &fi ubfequentem , qua

35

juvat,

& cooperatur in a&ionibus; hominis

j

S.Thom.

perfïmendls

If

ft quahtas quædam fupernaturahs qua

1.2.q.110.

zi

anima ad confequendam beatitudi-

lII. Dividitur 2. in gratiam gratum f(:rze:z—

d

ä. 2.

nem fupernaturalem promovetur, uti

Zem, & gratiam gratis datam, quae primario

re&e S.Thomas eandem genence fumptam

in utilitatem aliorum ordmatur, cujus no-

$ Greg.

vem fpecies a S. Thoma referuntur; alise e-

Ka otil

definmt

ID g drel

nim ad perfe&ionem cognitionis fpectant, ut

eí

)os

Dz'vz/'o.

Fides, Sapientia, Sermo, Scientize: alize ad

£

do&Grinze confirmationem, ut gratia fanitatis,

e

II. Dividitur 2. in Haitualem , €&? ua-

operatio virtutum, Prophetia, difcretio fpi-

rtuum:

leti ; Prior eft habitus fupernaturahs reddens

alie ad pronunciandi facultatem,

n

verum amicum, & Filium adoptivum Dei,

ut genera linguarum , & fermonum inter-

l/

realiterque juftificans.

Pofterior eft pia 11-

pretatio.:

d

R. P. Lo&n. Bibl, Man. Tam. ?A

Ooo o0

IV.Di-

b

al

"

$42

Bibliothece IManuabis: Concionatorie

IV. Dividitur 3. ingratiam /ufcieutem,cum

VIIHI. Sufficit tibi gratia meaà, nam Viftus 2.Cor. 12,

in iufirmitate perficitur.

V. 9.

T

qua quis poteft operari, fed nunquam opera-

H

feit !

ütf

bitur; & effcacem , cum qua operatio infalli-

. IX. Gratia antem Dei

fum id, quod fum, r. Cor.z.

4'/

lf

biliter conneGitur.

& gratia ejus in me vacua non fuit; fed ab- V. 19

d

undantius illis omnibus laboravi: non ego

fjj

con

Effetlus. gvatia.

autem, fed gratia Dei mecum.

X. Gratia enim falvati eftis per fidem, & E:h.2.

y

fiüs

Luc. 7.

V. Primus eft peccati remi/ffo: juxta illud

hoc non ex vobis: Dei enim donum eft, non V: 8.

n

V. 47 Servatoris: Remittuutur ei peccata multa,

ex operibus, ut ne quis glorietur.

p

uoniam dilexit multum.

"

Xl. Adjuvantes autem exhortanrur ,

ne in ï Clor. 6.

« :

1.]oan. 3.

VI. Secundus eft, /aceve zIllum adoptiv

um£-89*

vacuum gratiam Dei recipiatis.

V» TY.

ciz0p9enr

p ]ar 26

amicum Dei: Ut S. Joannes teftatus eft, di-

XII. Noli negligere gratiam, quae in

te eft, rTxm 4

cens: Videte, qualem charitatem dedit nobis

u data eft tibi per Prophetiam; cum im-Y* ^*

Pater, utFilii Dei nominemur, & fimus.

t 4' B 99' noï

Rom. g.

pofitione manuum Presbyterii. :

: BRT

V. IT7.

VII. Tertiüus eft, triZuere ;us ad vitam eter-

gi Concil bus

zam : juxta teftimonium S. Pauli dicentis:

ho

Ipfe enim Spiritus teftimonium reddit Spiritui

$, Anbr.

noftro, quod fumus Filii Dei. Si autem filii, &

^ BIX

haeredes, hoeredes quidem Dei, cqhæredes

| EX sg-; -"þfATRI'BUs.'-

| ;:.Luc. DO

autem Chri(ti.

2- CO['. 4-

: Gmtm babitualis.

Q

. VlIL Quartus eft, operamoffra veddeve mevi-

T $ Ber..

V. 17

foria vite etevue : utiterum teftatus eft S.

degut. u

Paulus, diceas: Idem enim, quodin praefen-

i stognualitas.

tib, arbil,

ti eft momentaneum & leve tribulationis no-

. Aug. in

T.

la gx:atia dlfcermt iffedämþtb's*a perditis,

ftrze, fupra modum in füblimitate zeternum

» D

quos in unum cóacervat maffa perditio-

nc l?.

"

glorize pondus operatur in nobis. Sed & Chri-

nis, ab origine dücta creationis. -

?

&

1

Matth.ro.ítus idem confirmans. Quicunque, inquit, po-

de

SIeof.

v. 42.

II. Chrifti gratia, fine qua nec

infantes, nec Idem-

na

&

3 depiqu

tum dederit uni ex minimis iftis, calicem a-

getate grandes,, falvi fieri poffunt, aon meri-

$. Thom,

quae frigidoe, tantum in nomine d

»

gtat.

opulc, 1.

I

erdet mercedem fuam.

iiþ?puli, non

24

tlis redditur, fed gratis datur, propter quod

F

[E 17.

Jiïi?m con-

N

u

S. Greg.

TX.Quintus effe&us eft; pulchrztu

gratiapc')fnina;un '

L35.m0r. ferre animo: nam ut S.Gregorius ait, Electo-

Utilitas.

co 2;0

rum anim» omue humanum genus, quod in

N

terraà fecundum hominem converfaturs fuaze

TII. Quantum quis crefcit in gratiam,'tan-,

S. Bern.

pulchritudinis decore tranfcendunt. .

tum in fiduciam dilatatur.

s32h-

Joan. 1.

X. Sextus eft vztam antme conferve: juxta

Cáaut. .«

v. IO.

]V.Poftquam undegenitalis auxilio, fupe-

$. Cypr.

illud Chrifti: Ego veni, ut vitam habeant, &

rioris aevi labedetería,in expiatum pectus ac

l.2. ep.2.

Luc.15- &dundantius habeant. Hinc & de filio pro-

purum, defuper fe lumen infundit: poftquam

lrorl

V. 32.

digo dicitur: Mortuus erat, & revixit.

cclitus haufto Spiritu in novum me homi-

3

nem Nativitas fecunda reparavit, mirum in

tü

It

modum protinus confirmare fe dubia, patere

lt63

$

claufa, lucere tenebrofa, dari, quod prius dif-

$u n

ficile videbatur, geri poíle, quod inipoffibile

)

t

.EX S. SCRIPTURA;

putabatur, ut effet.

15.610

Gmtiq babitualis.

fe

Dignuitas.

13033

eProv.t2. [.

V. 2.

ui bonus eft ),

.hauxl'iet gratï:&n ;a Do-

$i

f

K**x mi Oa

3

Rom. 5.

1I. Ubi autem abunda

vit"'pecCät'llm', fuper-

V. Majus eft opus juftificatio impii, quae ter- S. Thom,

bi

y. 20.

minatur ad bonum zeternum divinze partici- ?--113-

j

abundavit & gratia, ut ficut regnavit pecca-

pationis, quam creatio coeli & terrze, quzeter- * ^

tum in mortem , ita & gratia regnet per ju-

fü

ftitiam in vitam seternam per Jefum Ch

minatur ad bonum naturae mutabilis.

l3c5

E

i

VI. Bonum gratize unius majus eft, quam — Ibid.

$1

Rom. 6

ftum Dominum noftrum. .

bonum naturze totius univerfi.

g

I1I. Stipendia peccati mors, gratia a

utei;n

Y

Y. 13

VH. Dei gratia non folum omnia fidera & S. Aug.

noftro.

Dei vita zterna in Chrifto Jefa. Domino

?

"

omnes coelos, verum etiam omnes Angelos, ä- ad Boe.

H $4

fupergreditur.

4

»

Ve

Eph.4

IV. Unicui

que noftrum data eft. gratiä fe-

QW

cundum meníuram donationis Chrifti.

VIII. Donum gra

tize juftificantis impium, S.Thom,

&

eft majus, quam donum glorize beatificantisl- fapra

y.Petr.5

V. Deus fuperbis refiftit, humilibus au-

MA

tem dat gratiam.

3

/

juftum: quia plus excedit donum gratize di- ^*

f

Apoc. 21.

VL E

gnitatem impii, qui dignus erat poena, quam

l

NV.

go fltienti' da

bo de fonte äquæ-'vitæ

donum glorize dignitatem jufü, qui ex hoc

U

gratis.

t

ipfo, quod juftificatus, eft dignus gloria.

IX. Quidquid aliud petitur, nihil petitur : S. Aug.

Gratia a&uälg's.'

non quia nulla omnino res eft, fed quia tantzein Joan.

u

| lbidn 8.4. a

jJoan. 3.

VII. Non poteft honio accipere a fe ciüid-

rei comparatione, quidquid aliud conc

1

ipifci- " ss

:

v. 7.

quam, nifi fuerit ei datum de coelo.-

tur, nihil eft,

K

Qratia |

Titulm LXIL Greatia,

fu52 Cor j

843

*

Gratie atualis veceffrtas.

nihil poffum facere; omnia autem

poffum in

Jl Corls'

Beda in

X.-Paüper & Creditor obviaverünt fibi,

te, confortante me gratia tua.

dl-v. j

gloff.

eo

utriusque illuminator eft Dominus. " Pauper

IX. O vere cceleftis gratia, finequa nulla ' Ibid,

eft humilis auditor: Creditor Praedicator, qui

funt propria merita , nuila quoque naturz do-

&Es,

fibi obviant, cum in unam pietatis gratiam

nareputanda. Nihil artes, nihil divitias , ni-

l0 Y. $

conveniunt. Utriusque illuminator eft Domi-

hil pulchritudo vel fortitudo: nihil vel inge-

nus, quia nec iíte praedicat. nec ille credit fi-

nium vel eloquentia valent apud te, Domine,

fine gratia ? nam dona naturz bonis & malis

3 in 1 Cor, |3

ne Dei munere. Unde dicit: Sine me nihil

V1

poteftis facere.

communia funt, Ele&orum autem proprium

S Hieron.

XI. Nihil boni operis agere poteft (homo)

donum eft gratia five dile&io, qua infigniti

ertl L Timo 4.'

ap. Lan-

absque eo, qui ita conceffit liberum arbi-

digni habentur vita seterna.

im» Y M- j

Ciz.opufc.

4. D. 99.

trium, .ut fuam per fingula opera gratiam

X. Tantum eminet heec gratia, ut nec do- — Ibid.

non negaret.

num Prophetize, nec fignorum operatio, nec

quantalibet alia fpeculatio zeftimetur fine ea:

Innocep, XII. Quotidiana przeftat ille praefidia, qui-

ad Concil.bus nifi freti confifique nitamur, nequaquam

fed nec fides, neque fpes, neque alize virtutes

*

humanos vincere poteritnus errores.

fibi acceptze funt fine charitate & gratia.

S. Ambr.

XIII. Übique Domini virtus ftudiis coope-

XI. O beatiffima gratia, quae pauperem fpi- Ibid. $.5

Q12.Luc

humanis, ut nemo poflit zedificare fine

ritu, virtatibus divitem facis, & divitem mul-

' Domino; nemo cuftodirefine Domino; nemo

tis bonis hornilem corde reddis.

— XlI. Obfecro, Domine

S. Bern. l.

quidquam incipere fine Domino.

tiam in oculis tnis ; fu

; ut inveniam gra- bid,-

XIV. Conatus noftri & caffi funt, fi non ad-

flicit enim mihi gra-

degrat.&

juventur: & nulli, fi non excitentur.

tia tua, czeteris non obtentis, quae deíide- -

tis, Atg

lib.

b

rat natura.

l

BIN

10

Ufilitat

XILI. Ipfa fortitudo mea, ipfaconfilium con- — Ibid,

fert & auxilium. ^ Cun&is hoftibus potentior

ec dem Ó

S.Le&f. | XV.

eft; & fapientior univerfis fapientibus.

16.de paff. auxilio.

]u&eï inftat ;;raäcepto', qul pr?eburrit

" tatur.l

. oum.

XIV. Magiftra eft veritas , doGrix difcipli- Ibid,

" d gat,

opufc. 61.

XVI. Vafa namque, quze creatrix gratia

nze, lumen cordis, folamen preffurze, fugatrix

ié

e. I...

creavit, ut fint, ad

triftiti»e, ablatrix timoris, nutrix devotio-

cua fint.

jutrix gratia replet, ne va-

nis, productrixlacrymaram. Quid fum fine ea,

nifi aridum lignum, & ftir

ps inutilis ad eji- . :

S

IV.

ciendqm.

»-

-5 D

UE

JEX LIBELLO DE IMITATION

Cant,

.

m n

CHRISTI.

4015 64

EXEM P L A.

i

l. r cr Sx fcires tOtamBibliam memoriter, & o-

Il

3.

mmium Philofophorum dicta, quid to-

ln

l. S.Abbas Pachomius ea no&e; qu2e illi ä*:Vita PP

i(-

tum prodeffet, finecharitate Dei & gratia?

fufcepto Baptifmo primo fuit, mellitum - 1- c. s.

l. 1. c.25.

II. Sidederis te ad fervorem, inveniesma-

rorem fibi de coelo defcendere, & in dextram

j

S- 1r1.

gnam pacem, & fentieslevioremlaborem, pro-

manum decidere, atque hanc vocem audire

Ue

pter Deigratiam, & virtutis amorem.

vifus eft: Aperi mentis tuze oculos, Pacho-

23. .TO.

III. Habebuntgratiam magnam, qui fponte

mi, &agnofce in rore ifto acceptze, a Deo gra-

1

$.5

fe fubjecerint tuze fanctiffime fervituti.

tize argumentum & pignus.

3- €. 53

$

IV. Fili pretiofa eft gratia mea, non patitur.

II. S. Maria Oegniacen(is; cum infans qui- Vitalar. »

I fe mifceri extraneis rebus, . nec confolationi-

dam exorcifmisad baptismum pararetur, vi-* 4

er.s , Thom

busterris. Abjicere ergo oportet omnia im-

dit ddemonem ab eodem fugientem; ac dein-

u N

pedimenta gra

ci-;:

9'

t;iæ,' fi optas ejus in:fuüoneml

N

i

de, cum primum facris undis tinétus effet, Spi-

T

fufcipere.

ritum fan&um vifibili fpecie in ejus animam,

;. 3. €. 54

V.Fili, diligenter advert

e motrus naturze &

cum innumera beatarum mentium corona in-

i

gratize, quia valde contrarie & fubtiliter mo-

"

"

" Ihid,

gredientem.

ventur, & vix, nifi a fpirituali & intime illu-

JILI. Chriftus, cum ali

qu.ando S. Catharinæ Platus1.y.

K5 nf

minato homine dignofcuntur.

Senenfi animam Palmarinze (pro qua lucran- de fat.

P

IKI*bid. Sd 8.

VI. Hec gratia, fupernaturale lumen, &:

g.

5 tif.c

da plarimum ipfa laboraverat) jam beatae o- ^^

quoddam Dei fpeciale donum eft, & proprie

ftendiffet,hzec verba adjecit: Quis nonomnem: " ?

$ Thom,

electorum fignaculum, & pignus falutis 2e-

meritolaborem perferat, ut poffit lucrari tan-

NT

uprl

ternzs, quase hominem de terrenis ad coele-

at

tze pulchritudinis creaturam ?

j

füa amanda fuftollit, &.de carnali

1V.S. Catharina Senenfis confpe&ta quon- Surius in

lem efficit:

f piritua-

dam anima a peccatis pura, & gratia divina Yif?, 30-

ff

C. $5.

VII. Opus eft gratia tua, & magna gratia,

p

X

Z

exornata, tantam ei pulchritudinem. ineffe

E

ut vincatur natura, ad malum fem

per prona

dicebat, ut nullus, qui eam videret, non li-

ab adolefcentia fua.

bentiffime pro ea in tali ftatu confervanda

n

Tbid, S.4.

VIII. O quam maxime mihi neceffarie eü;

jjonn

vitam daret. Hincipfa eorum, qui lucrandis

»

It 102

gratia tua, ad inchoandum bonum , ad profi-

animabus fe impendebant, transeuntium ve-

ciendum, & .ad perficiendum ; nam fine ea

. ftigia deofculari folebat.

Ooo oo 3

,

. K. P. Lohn. Biblf Man. Tom. I.

"e O

844

Bibfiothecee Maæ&malis Concionatorie

ür

$. VI.

mutantur; ita homines gravi corde , & pec«

at

VES.

catorum pondere preífi, per gratiam erigun-

feti

SIMILITUDIN

tur, & in alios quodammodo homines mu-

£a

tantur.

»

&ur

Qualitar.

XI. Sicut omnis Natio, quze fu

b cæïo eft, Engelgr.

om.2.

illuftratur afole; ita Deus usquequaque gra- p,(ch.

Anonytan. . Si

cut effentia proprietatum ; ita gratïa ha-

? bituum fupernaturalium , id eft, virtu-

tix fuze radios diffundit, & per eam corda $. 1.

tum infufarum radix eft.

illaminat.

j

Fabef

Lampart.

hris arboribus,

X1L Sicut pater amat filium, quia ejus caro

de prae-

lL. Sicut hortus regius, pulc

conc.3.im |

& fru&ibus optimis plenus, tum fapore & o-

& fanguis eft, ejusque nomen formam, & mo- Dom.

/

d& Í

ftant.gra-

tiae,

dore fuo, tum jucunditate & pulchritudine fua

res repraefentat, ita Deus amat hominem ju- Peat,

vj

ftum, uti filium, quia ejus gratiaminfehabet, :

c.j .34.

mirificam cun&tis fenfibus dele&tationem &

$. Dert,

tecreationem affert; itagratiatum fua excel-

ejgsque moribus fe accommodat.

fem. 77. ht

lentia ac pulchritudine, tum praeftantiffimis,

&i

L 4

&

fl

quas

generat, virtutum arboribus, & fru&ti-

ngnzta $.

bus, fummam Deo & Sanctis a

fpicientibus

Lampatt.

ter

XIII. Sicut fi quem Rex aliquis ita dilige-

de grat.

far

complacentiam & dele&ationem parit.

re poffet, ut non regia folum ornamenta o

7 €. I7*

tü

Ne:cejïta:v.

ferret, fed mores etiam & fenfa regii pectoris

g

transfunderet; infuper fuo illum fpiritu af-

tin

flans, datet ei non alia, quam fuamet Regis

de nat.

S.Augl . HI Sicut oculus corporis, etiam pleniffi-

me fanus, nifi condore lucis adjutus, non po-

anima vivere, talis merito feliciffimus, o-

idin 5b

DEU teft cernere; fic homo etiam perfectiffime ju-

mnique honore digniffimus affirmaretur; ita

int. C

cum per gratiam in Deo vivamus, movea-

ftificatus, nifi luce divinze gratize juvetur, non

Y

oteít re&e vivere.

mur, & fimus, merito fumrma nobis digqi;as

P

(

Lud.

]V. Sicut parvulus, cui amplum a paren-

acceffiffe credenda eft.

loftas

Gran.loc..

XIV. Sicat primus homo conditus eft a

d S. Hier. j

écomimm.

tibus, patrimonium reli&um eft , tutore eget,

ap.Lam-

6400 4

f. 742.

non propter indigentiam opum, fed propter

imaginem & fimilitudinem Dei; ita in fecun-

att. c.29.

bonum ufum earundem, fic homo juftus eget

da regeneratione, quicunque Spiritum fau-

de grat.

affiftentia Spiritus fan&i non propter indi-

&um tuerit confecutus , obfignatur ab eo, &

hi

.gentiam gratize, fed ut ea bene uti queat.

figuram conditoris accipit.

p

WMarchant

* ^ X. Sicut Apodes aves, ubi femel terram

XV. Sicut femen eft aliqui

d fru&us, quod Idem. c.

c

D $

Hort

E

fine pedibus funt ( unde

in fua virtutetotum fru&tum & arborem con-

«s

e

le&.

' attigerint, quia quafi

)u

à

Apodes v

*

ocantur ) .n

on.poffunt fe amplius

tinet; ita gratia aliquid Dei eít, ac fuo. modo

elevare, ni

fivento flante, easqueelevante; ita

o in peccatum cecidit, feipfum

^continet omnia, quae in Deo funt.

X

oftquam hom

^

erigere non po

t

eft, nifi Spiritun fancti flamine,

$. VIL.

$ Cf

gratiaque adjutus,

j ad

MOTIYV A.

Tim.hom.

:

]. 610

t

Utilitas.

A'd gmtïam ä*]li?ll(l?lä/l?ü Q« confer-

$

$. Chryf.

. VI.Sicut turpitudo nuditatis Veftimento t&-

van äm.

(

Matth.27.

itur;ita naturalia mala carnis noftrae prae-

Chryf in

ceptis & gratia divina teguntur.

L. AJeceffitas ; nam ficut navis fra&o guber-

Matth.21.

Pfal 102.

VII. Sicut fol tenebras fugat

; ita gratiä

naculo illac ducitur, ubi tempeftas vo- ho. 37.

L ica.

y, 12.

Hinc S. David

luerit; fic & homo, divinze gratize auxilio per-

$, ult, |

"peccatum ex anima pellit.

M

dicit: Quantum diftat Ortus ab Occidente,

dito per peccatum, agit, quod non vult, feu

Idemin c. -

longe fecit a nobis iniquitates noftras. -

quo diabolus ipfum rapit.

Et iterum ficut

19.Matth.

terra non germinat, nili pluvias fufceperit,

de praeit.

Lampatt. — V'i]T. Sicut agricoloe furculos, quos trans-

plantare vol

unt, colligatos in aqua aut rore

nec pluvia fructificat fine terra; ita nec gra-

gïat. C.I Ii

confervant ;

fic Deus cuftodit animas Jufto-

tia fme voluntatealiquid operatur, nec volun-

SAugH

tas fine grat/a aliquid poteít, ut re&e S.Chry-

| debpt, -

rum, quos in coelo vult arbqri vitae zeternze

4

ferere.

P

foftomus difcurrit.

pval, T

S. Chryf. in

IX. Sicut fi quis fen

ixcul-utn quendam foeda

II. Uzilites: Si enim divitize temporales

Anonyg.

hom.'l. iü

tantopere amantur ob ut'litatem, quam ha-

ep. ad

fcabie opertum, pefte quoque ac morbo incu-.

Epho !

rabili laborantem, in fummainopia curandum

bent, ad vitam temporalem commode & ju-

affumens, ex templo fanum, & in flore oetatis

cunde tranfigendam ; quanto magis gratia

amanda & augenda eft; per quam velut fpi-

conftituat, ita ut ore fplendorem, oculis jubar

$ Thon,

quoddam e

jaculetur, & ormnes anteat formse

ritualem pecuniam, gloria & vita zeterna o-

$21

purpurea ínfuper chlamyde, dia-

mni felicitate abundans compareatur.

A

l5 ag

proeftantia,

II Dzgz:tas:: Nam major eft dignitas per &a

e

ug.l.

i2

' demate, & o

mni regio cultu exornet; fic ani-

Virg.

mam. Dei gratia e peccatis eductam, elgganï

gratiam obtenta, quam ipfa diguitas Matris

tem, & mire amabilem efficit.

Dei; nihil enim, tefte S. Auguítino, materna

Lud. de

; N

Ponte in

. X. Sicut per trochleam ingentia pondera,

propinquitas Marie profuiffet, nifi felicius

eador,

Cant.

faxa, trunci, magna vafa &c. fubito in aera

Chriftum corde, quam carne geftaffet.

Á

nyt:

.3' cn 8-

CCi-

attolluntur, & velutin fublimiorem naturam ^ .IV. ;7uczmdg'tas: Sienimtam jucundus a

dit

- fütulus LXIE. Gratia.

m

h.

845

J«

dit labor agricolis, femen materiale in ter-

rigamus, & Aminimam ejus pärtem, toto

li.

Yam jacientibus; quantam lotitiam afferet

univerfi

imperio majorem effe creda-

Imnus.

femen gratize , quod in gloriam, & quidem

eft, Enge!gr, i —

tantam crefcet, in a

nimam hominis conje-

/

IIL. Tertium eü;, ut fe legitime difþ-onere S. Thom,

Y-

0m

&um ?

fciatad gratiam: qua dere fic loquitnr S. Tho- opufc. ór.

t

Paf

|

KL

[

$ VIIL

mas: Bonum eft diffufivum fui ; fed (icut ^ !7

M E D I A.

fol lucet femper, non femperilluminat: ignis

»am Faher

calet femper, fed non femper calefacit, nifi

l0«

ConC,

H

n

Don,

]

"d eundem fiuem. -

difpofitum ; fic Deus effluit, fed non influit,

LJUs Pat,

3. Petr. 5.

nifi recipienti & diípofito ( quze difpofitio eft

et,

[

V.5

L Hu

Uülitas: nam , ut Deus fup'ïerbisfe-

converfio animze ad Deum per potentias.)

fiftit, ità humilibus dat gratiam.

Verum Deus fine menfura effluit, fed cam

?

[

S. Bern.

II Zzmor [aucus : ita S. Bernardus fua-

l

ferm. 77-

menfura recipitur. Hinc & S. Auguftinus di- S. Aug.

fit, dicens: In veritate didici, nihil eque

xit: Defiderando , o ho

in

efficax effe ad gratiam promerendam , reti-

ut implearis.

:

Ino, capax em,cer.is ; gr..4.

L

nendam, & recuperandam, quam fi omni

s. inpi,

tempore coram Deo inveniaris, non altum

IV. Quartum eft, ut cooperari gratize fe- Gerfon,

of-

( gni, |

duloftudeat; nam, utadvertit Gerfon, ple-tr.depac-

tIS

C [7

fapere, fed timere; ficut fcriptum eft: Bea-

. ad-

tushomo, qui femper eít pavidus. Time er-

rumque fit jufto Dei judicio, ut, qui gra- 4;

cend.

al

go, cumarriferitgratia; time, cumabierit:

tiam vel neglexerit, vel repulerit, abutens ad

Chri-

is

P

time, cum denuo revertetur, & hoc eft fem-

donis Dei, & talentis fummi Patrisfamilias ftu

m,

0

in primo zetatis vigore , dum fas erat: poft-

per pavidum effe.

modum ad eam veniend

Ita

idhi f. 54.

IH AMundities cordis: nam gratia , tefte

*

i nequaquam fecur-

z

in Cant.

S. Bernardo, balfamum puriffimum eft, &

fus habeatur.

Ia

ideo purum, folidum , & profundum vas re-

N

S U

quirit.

Y

319 H

Blofius

IV. Penitentia : nam, ut S. Gertrudis di-

,MISCE

LLA NEA;.'

n ibl

c. 4. moes

purt.cag

N

nil. fpirit.

vinitus edo&a eft, omnes cogitationes, qui-

Qualitas.

i qe ony,

bus homo cum moerore fuum retra&tat defe-

&um, poft digne peractam poenitentiam , ni-

I : gratia r

ecte dicitur illud Jobi: Ne-Job. es.

fcit homo pretium ejus: non ada- V-!3-

hilaliud funt, quam quzedam difpofitio &

quabitur ei aurum vel vitrum,

Excelfa & '^

" Ijem, c.

przeparatio ad gratiam recipiendam. Imo ut

R

Tbid.

S. Mechtildis vidit, & quoties anima in pau-

eminentia non memorabuntur comparatione

eius.

o

pertate Spiritus ad Deum fufpirat, vel inge-

l1l. Omnia reliqua vix uno alterove verbo Pfal. x48;

[

l

mifcit, defiderans ejus gratiam, ftatimomnes

SanGigratiamilli animze impetrantac veniam

fteterunt Deo(dixit; enim, & fa&a fi unt)fo- V.3-

|

obtinent.

la gratia ftetitingenti labore, graviflimis do-

loribus & contemptibus , faoguineo fudore,

jn2 ad

&. Chryf.

V. Cooperatio: ficut enim ignis indiget li-

diris plagis & vulneribus, morte ignominio-

'Tim.hom

gnis;ita & gratia alacritate noítra, & coopera-

'tioneopus habet, ut fervere perpetuo poffit.

fiffima San&i San&orum.

!

]. 3. c. IO.

$. 5-

VL Gratztudo: fic enimpius Afceta fuafit,

Utingys

.'

Gicens: Quigratiam retinere defiderat ; fi gra-

tus progratiadata, patiens pro fublata. Oret,

.III. Cum Elifabetha Anglize Regina Can- Engelgr.

Cvf n

E

;

:

' ut redeat: cautusfit & humilis , ne amittat.

cellarii fui zedes fübintrans, ejus anguftias fa- Dom. 4.

T* Marots

.g

5

tis mirari non poffet, Cancellarius fic eam Q"adr.

L. 1. c.25.

VIL.. Gezerofa fuz vicoria: nam tantum

falutavit: /Edes hze, o Regina, nonfuntni-" ^ -

T

(* ho, 97

a

$. ult.

proficies (in gratia & gloria) quantum tibi

e

]

vim intuleris.

P

misanguftse, fed tua Majeítas me fecit nimis

zi

Tüemit C

magnum pro his zedibus.

Cui Regina : Si

te rnagnum fecerim , amplificabo zedes, ut

it [g.Malth.

b

$ X

ASCETICA.

illa tali viro, quem extuli, congru» fint.

al

p

Quidni multo magis Deus, qui nosper gra-

s' Aug' l' Ic n

uatuor funt, quae Afceta de gratia fpe-

tiam amicos fuos fecit, domum a

de bapt.

-cialiternoffe, & obfervare debet. Pri-

gimæ fuis

parvul.

muneribus amplificabit.

murn eft, ut Deo circa diftributionem gratize

IV. Varroputavitutile effe civitatibus, ut Lampart.

í Ánoyt.

plene acquiefcat , recolensillud S. Auguftini:

fe viri fortes credant ex Diis genitos, uteo Conf. r5.

Dei gratia cur ad iftum veniat , ad illum non

modo animus velut divinze ftirpis fiduciam 9* &t

veniat, occulta caufa eífe poteft, injufta effe

X

gerens, res magnas aggrediatur, & fortiter

1

ä

non poteft.

perficiat.

S Thom. . II. A'terum eft, ut eandem gratiam digne

q.2. I. seftimare difcat, quod facile affequetur , fi fir-

113 a.9.

: 5. XI.

ad 2.

miter fibi doctrinam S. Thome perfuadeat

$A l

afferentis, bonum gratize unius majus effe bo-

CONCEPTUS PRZEDICABILES.

no totius naturzeuniverfi. Quod quia difficul-

$

l. Ex occafione thematis : 75 ezis Spi- Rom. s.

Nierenb. teraliqui capiunt,ideo monet Nierembergius,

de ador.

ritus teffimonium veddit . Spivitui uo- V. 61.

ut quemadmodum oculum videntem parvas

firo, quod [umus filii Dei: vpoffunt ex-

L3.€.8 fiellasratio corrigit , & docet fingulas majores

plicari dignitas & fru&us gratiz, per filii

Ann*

effe toto terree globo ; fic opinionem , qua

fimilitudinem. Et r. oftendi, cujus filium

gratiam utrem exigqam apprehendimus, cor-

grada efficiat, nimirum Dei Regis Regum,

&

QOoo oo 3

Bibliothese BManualts | Concienatorie

846

j

& Domini Domicantium

2. Quo fru&tu &

dobonumuzi/e obveniat; quoniam omne au-Tb. v.9.

effe&u faciat filium; ut fcilicetíi haeres Dei ,

rumin comparatione 1püus arena eft exigua,

& cohaeres Chrifti

Ubi hzreditatis hujus

& tanquam lutum zeítimabitur argentuim in

. Cor, », Przeftantia & magnitudo explicari potelt

confpe&u illius ; cum per illam. folam velut

V. 9

quod fcilicet nec oculus viderit, nec auris

condignum pletlum felicitas & bona seterna

audiverit , nec in cor hominis afcenderit

comparari ac emi queant. 2. Quomodobonum

qua preparavit Deus diligentibus fe. 3

boneflum obveniat: cum faciat filium & ami-

Quantoperedeceat, ut vitam tanto titulo di-

cum Dei,imo quodammodo unum Deo, affe-

gnam vivamus

& illis cujuspiam religiofi

ratque fecum virtutes, quze funt Mater glorize,

tefte S. Bernardo. Ut adeo vere exclamaverit

verbisnos mutuo adhortemur: Non degene-

remus abexcelfis cogitationibus filiorum Deti.

S. David : Nimis honorificati funt amici tui Pfal. 138.

IT. Ex occafione thematis : /z/raitus ej? tbe-

Deus. . 3. Quomodo etiam bonum 4e/etf.ibi]e V. M7-

j3p. 7

V» ld.

Jinvus bonimibus , quo. qui ufu funt , participes

obveniat : Vere enim dicerejuftus poteft cum

frzclz f uit amicttie Dei: potelt explicari gratiae

salomone: Etlzetatus fum io omnibus , quo-

proettantia per amicitiae Lomparatlonem Et

niam antecedebat me ifta fapiéntia ( & gratia )

1. oftendi, cujus faciat amicum, quam fubli-

&ignorabam,quoniam horum omnium Ma-

mis, quam potezs , quam amabilis , quam fi-

ter eft. Quze enim major jucunditas & dele-

S. Greg.

delis fit. Ut vere exclamare pgfhmus cum S.

&atio obtingere homini poteit, quam fi fini

in G. I)b

Gregorio: O mifa divinze bonitatis dignatio:

fuo, fummo bono conjungi, & in eo velut

|

1D.

Bu

Servi digni non fumus nominari, & amici vo-

entro quiefcere poffit?

:ülm. CO

1

camur. 2. Quo fructu amicum efficiat, utfcili-

2)0

Al

V. Ex occafione thematxs Qmni cuffodia Prov. 4.

cet omnia communia faciat, & illud homoj jü-

Y.23.

a

ftus audire mereatur: Omnia mea tuafunt, &

ferva cor tuum , quoniam ex ipfa vita procedit:

£0l

Ecd, 6, tuamea.Sicqueimpleatur illud Siracidis: Qui

poteftgratia vitze comparari, & r. narrarifa-

bula de Promstheo, ftatuam luteami fingente,

]h.a i

V.« A4

invenit amicum fidelem, invenit thefaurusa

ivent, . V1j

amico enim fideli nulla eft comparatio, & non

& de coelo partlculam divinze aure , qua fta-

tuam animavit, afferente. Oüendaturfubmde,

tef

eft comparatio auri & argenti contra bonita-

lür

em illius. 3. Quam zequum fit, & agglutinetur

idrectius dehomine dici , qui velut ftatua im-

mobilis foret, nifi pergratiam velut vitam a-

anima noftra per amorem tali amico, & dili-

gamus eum ficut animam noftram, maxime

nimaretur. 2. Oftendatur, quam vere gratia

cum ipfe non tantum vili tunica fe expohave-

fac1atv1vae id eft, abmtmmecomoven item

nutriri feu crefcere in virtutibus ac meritis :

tit, fedexinaniverit femetipfum, formam ferv1

D£

pro nobis accipiens.

fentire, ideft, cceleftia videre; audire infpira-

ret

HI. Ex occafione thematis: U? jbc:e:ns 7220-

tiones De1 odorari exempla Chrifti & San-

3. Joan. 1.

&orum; gu&arequamfuaws fitDomiaus; &

he

v2

füva fit cuim Patve , €7 cum Pilio ejus Jefu Chri-

/fo ; poteft ejusdem gratize diguitas & fructus

tangere mandata Dei &c. denique etiam ra-

)u

tiocinari, ideít, meditari vitam & do&trinam

perfocietatis comparationent explicari, & .

H

oftendi, quinam veri fint focii; quemin finem

Chrifi, & appetere finem fuum ultimum, ad

quem Chriftus viam fuis virtutibus oftendit

t

Dioryf. ferviet defcrlptlo a Dionyfio Carthufiano in

3. Oftendatur, qua: aequum proinde fit, ut

lr

Carthaf.. hzec verba data: Socii appellantur, qui liben-

De Gt»-

in cit. loc. ter (ant fimul, & familiariter colloquuntur, fe-

vitam iftam, quam nemo invitis nobis auferre

Q

poteft, omni cuítodia, id eít, conatu con-

dibis vir- n

pmatloms quoque impatienter atque ad fpe-

fervemus, fumentes cibum animse, & de-

tutum c,

f

cialem unionem afpirant: qui & fecreta fua

QT. 7.

clinantes pericula latronum vitam iftam eri-

fibi invicem pandunt: fidelitatem fimul con-

à!

fervant: de mutua jucundantur praefentia: in

pere fatagentium

acibus fuis communicant, quoniam eadem

Ü

$. X

libeater efficiunt.

Imo fibi invicem coope-

rantur, & mutuo opem impendunt , & unus

AUTHORE S.

&

profperitatem cupltalterlus 2. Oftendatur ,

I. Henricus Lamparter de pxæ&antla gra«

quam perfeCte hzec omnia Deus erga juftos

tioe Dei.

JIl. Ludovicus Granatenfis in. locis com-

impleat. 3. Pariter demonftretur, quumodo

nos vici(üm hsec obfervare debeamus ,«

munibus, fol. 738.

quantum ex tali focietate fru&tum & folatium

Iil. ]acobus Marchantxus in horto pafto-

Deut 8' L

fimus reportaturi, ut merito citatus auctor

rum tr. 5.

Y 3Q

exclamet: O quanta eft illa rationalis crestu-

IV. Matthias Faber. in fe&o PentecoPc

yaenobilitas, habere cum divina natura cog-

conc.

3. & 4.

Cl

fortium, atque cum propriocreatore focieta-

N Hermcus Engelgrave in p.2. Lucis

v' 170 l

tem fortm' imo & illud Efau fuo modo au-

Evang. conc. 18.

Gen. 33. dire : Gradiamur fimul, eroque focius itine-

* VI. Philppus I»y Outreman, in Paedago-

V. I2.

tis tui.

go chriftiano p. 2. c. r.

IV. Ex occafione thematis: ezeruzt au-

Colof 1

Sap. 7

VII. Thomas Kempenfisl. 3. deImitatione

Ya

V. XI.

temmihi omnàa bonapariter cum 2/la, €9 iunu-

Chrifti c. 54. & 55.

auevabilis boneffas pev enauus ilH/zus : poffunt in-

VIII. ]ofephus Langlus 1n Polyanthza V.

l Tlm 1

nurmeri fructus gratiae explicari. Et i. quomo-

eodem.

v' 2-

TITULUS

*

Titulus LXII]. Gratitudo.

$47

W-p

lgda

B

älwtaæ

Vessss ) asss [ m r EE a

hn l

. j d

V't

eu

TITULUS LXIIL. «

Le,na

j

üm

m

GR AW IIUDSO.

alfe

$

n

V. Quid retribuam Domino pro omnibus ;Pfal, rr5.

JIe

Vel

QUOAD

'ES

SENTIAM.

quze retribuit mihi? vota mea Domino re

d- V. 2.

lt

dam coram omni populo ejus.

it

M

peijï*niti*o'.

VI. Nihil foliciti fitis, fed in omni oratio-Philip, 4,

!. Z[e V.ly. 4

ne & obfecratione cum gratiarum actione pe- v.6.

Cum

|

I.

titiones veftrze innotefcant apud Deum.

quo

VIL Benedic anima mea Domino, & noliPf 10-.

ft virtus, qua Mp ab zib '.acgcepta!

)

oblivifci omnes retributiones ejus. : Benedic Y* * & 2.

a

cognofcimus , laudamus, &

:

pro viribus

anima mea Domino, & omnia,quze intra me

P

le

" xecompenfare conamur.

funt, nomini fancto.ejus.

funi

]

*

VIH. In omnibus gratias agite : Hsec eftz.Theff.3.

elut

|

Divifio.

enim voluntas Deiin Chrifto Jefuin omnibus V:!7-

| Parad,

II Dividiturab aliquibusgratitudoineam,

vobis.

anim, [

qu: erga Deutn oftenditur, & definitur a B.

-[X. Gratiam fïdeju(Torïs ne oblivifcaris : Ecel. 29,

25.

V. 29.

dla Dv 1

- Alberto magno extollentia donorum Dei in

dedit enim pro te animgxfn fuam.

di: Vg

h

anima, cum annihilatione füi, & debita

ii

d*

cordis reverentia. . Etineam, quze erga bo-

$

Ii1.

lg,

;

Lib.2.de 7222es preeftatur; & hzec definitura Cicerone

l-

invent. virtus, in qua amicitiarum & officiorum al-

US ET D

yde,

ä

EX s. -"P-ATRIB

terius memoria, & alter

:

ius *rämünerandg Vo-

ln

E

luntas COntiæetur.

A

Qü&litas.

ita

| Alfïus.zl"

I.

uid eft tota die laudare? in profperis , S Aug.

I

]

/

*.. quia confelaris: in adverfis, quia füper

^j

i

(IÍ. A&us potiores gratitudinis fuht 2. Be-

corriperis. Ante, quam effem, quia fecift; Pfal.

d*

neficium non negare , fed in recenti memoria

me: cum effem , quia falutem dedifti : cum

(v

retinere,. & magnifacere. "2; Beneficium &

peccaffem, quiaignoviíti : cum converfus ef-

benefactorém; ubi'occafio datur, laudare &

fem, quia adjuvifti : cum perfeveraffem,

[*

"

publicare; ^ 3." Benefa&orem venerari & a-

quia coronafti.

"m

mare. - 4. Beneficium pro viribus mutua be-

. ]l. Danti rependi quidquam rratius ab ac-

Idem,

ad

. neficentia recompenfare. .. Beneficium e-

cipiente non poteft, quam fÍi gratum habue-

li

b

tiam intuitu benefactoris honorandi & extol-

rit, quod accepit ; nam fpiritui gratize con-

1

""* - Tendi ac tecreandi bene impendere. -

ut

i

|

tumeliam facit, qui beneficium da

Ptis grata

It

e Gra- ^ 1V. Hos breviter indicavit S. Bonaventu-

mente non fufcipit.

V

n-

I

dibus vit-r3, dum dixit:

Gratitudinis altus gradus

III. Omnis profe&tns ad divinita

tutum c.

tis 'mune- Cafliod,

l

| 20. T. yem

.eft, digne ponderare naturzlia donéc.corpo-

ra eft referendus, quia nihilconftat fore bo-fub P(al,

[|

ris; altior, digne ponderare naturalia dona

num, nifiqu

animz; altiffimus digne ponderare gratuita

tum.

"

od ab ipfo cognofcitur efie ::olla-

E

. dona animse, fcilice

$

t dþna Spix:itqs fanäh &

]V. Gratitudinem ex nobis quzrit DeusOleafter

virtutes..

noftrer, ut quamprimum coeperis beneficiuminh c. 23.

L

-

L

P p

obtinere, incipias ei gratias agere, & fimili- "*2d*-

terinfine, cum beneficium fuerit confumma-

a(

EX M«

SCRIPTURA.

tum.

Putant bomines, fe fitis Deo gratos

effe, fipoftacceptum beneficium gratias ege-

u-

| ,Qualz'tas 89' ZEquitas.

rint, fed non fic docentur a Deo fuo hic, imo

—

m comederis & faturatus fueris , bene-

gratitudinem oftendere , cum primum coepe-

TT

Dth. $, L Cu

rint fpicze ad maturitatem pertingere, & cum

ä V. IO.

dicas Domino Deo tuo, pro terra o-

rï'

- ptima, quam dedit tibi.

omnes fru&us domi incluferint.

Ii. Omne quodcunque

facitis in verbo aut

Coloff. 3.

Nf('?ä?ïä&

5

v. 17.

in opere, omniain nomine

Domini noftri Je-

e———À— —

fu Chrifti, gratias agentes

M4 Trvibus rebus mundus confiftit: fuper Novarin.

ipfum.

$

-Deo & Patri per»

be- apud

1

neficiorum.

lege, cultu facro, & fuper retributionc

"

Manf tr,

|. Coloff. 3.

]. PaxC

hrifti exultetin cord(ixbus vefïfis "

30. d (c. x,

V. 15.

in qua & vocati eftis in uno corpore j & grati

. VI. Nul!um officium referenda gratia ma-

p. 2.

eftote.

gisnecefíarium, quia majora meretur füfcipe-s. pau; -

y.Tim.2.-

IV. Obfecro igitur primum omnium fieri

re, qui collata bona de corde non probatur Jutt.!. de

V. 2»

poftulationes,

delere. Difce ergo, o homo, ingratia referenda ligno vit,

obfecrationes , orationes ,

gratiarum aciones pro omnibus homini-

non effetardus, difce ad finguia gratias agere ; *5*

bus.;

diligenter confidera, quae tibi preeftantur a

&

D nmi—

348

Bibliothece Manualis: Concionatorie

Domino, ut nulla ipfius dona debita ; gratia-

prius beneficium agnovit, affecuta eft & aliud.

rum actionefruftrentur. Nam jugiter fibi fub-

Talis enim eft Dominus nofter, quando in«

$ C

venire facit, cui impenfum beneficium ante

primis gratitudinem declaramus, & benefa-

ii Di

pE

g

oculos femper affiftit.

&orem agnofcimus, 4largius fua dona nobis

$

erogat.

ZEuitas.

XIV. Optima beneficiorum cuftos eft ip'a

S, Chryf.

s- Anto-

VIL. Quaelibet creatura trina voce quem-

memoria beneficiorum, & perpetua confeí-

hom. 25.

X

fuper

nin.p.2. libet alloquitur, videlicet: accipe , redde,

um,

fio gratiarum.

Maith.

Theol

fuge.

Accipe beneficium ex me ad ufum

XV. Admoneo vos, ut Dominum fempers. cj,yr,

g, tuum ; accipe, inquit coelum, a me illumi-

benedicatis. Si venerint mala, benedicite, & in tract.

in G. gmw

tit.3.c

fed V

$.6

nationem, & motum ; accipe, inquit ignis,

diffolventur mala. Si profpera venerint, bene- de fymb,

fui :

amecalorem; accipeab aere refpirationem ;

dicite, & perfeverabunt bona & profpera.

accipe, ait terra a me animalia , vi&ualia,

XVI. Meliora meretur fuüfcipere, qui colla- Cafliod,

jfel

metalla , fuftentationem.

Secunda vox eft,

ta bona de cordenon probatur amittere.

füper Pf.

que f

quoniatm

bono!

redde, fcilicet obfequium tuo benefa&ori, &

XVIL. Invitatad magna, qui gratanter fu-

L

miferic.j

major

3neo creatori ; qui ideo me creavit, ut tibi

Ícipit modica ; & fpem de futuris recipit, qui Caffiod.

transacta beneficia recognoícit; nec defpera- Ép. 4.

fervirem, ego autem grata femper tibi obfe-

quor, dum tibi fervio; tu ergo multo magis

tione frangitur, qui magnorum munerum

, illi obfequium przeftes, in honorem fuum me

confolatione roboratur.

1

utendo , & fibi de meo obfequio tibi impenfo

. XVIII. Gratitudo eft maxi

niä u,fïlitas ho- 3. Chryf.

Z

gratias agendo, ne ingrata inveniaris. Ter-

minis, qua cognoícimus benefa&torem , a quo ,a ;

ül.

tia voxeft: fuge, fcilicet fupplicium tibi pa-

propter hoc ipfun: cumulatius bona recipia- Antioch. |

; 1

ratum propter ingratitudinem, nam i ingra-

Inus.

"

ta eris, non me bene utendo, & gratias a-

XIX. Deus exigitanobis gratitudinem, nonS. Chryf. | L5o2.[

om. 3. ii |

(

gendo, omnes erimus contrate ad judican-

quod noftra celebratione opus habeat, fedut.

epift. ad

dum tuam in£gratitudinem.

.quidquid eft lucri, iterum ad nos redeat, &

Coloff.

teriü

S. Chryf.

dignos nos faciamus majoribus fubfidiis.

fide

om. 206.

VIII. Propterea & reverenda ac falutaria

in Matth.

illa myfteria, quase in omni certe Ecclefiae

. XX. Nihilaequefacit in virtute crefcere, at-S. Chryf.

pu

congregatione celebramus, Euchariítia (id

que cum Deo aífidue verfari, & colloqui,!n Plalm. |

Cür

.eft, gratiarum actio) nuncupantur;ífunt e-

.quam ei perpetuo gratias agere & pfallere.

"

l

|

S. Chryf | ii

-nim beneficiorum recordatio plurimorum , ca-

.XXI. Nihil tam gratum Deo , ut anima gra-

om. 52.

putque ipfum divinze erga nos charitatis o-

ta, & gratiasagens; nam cum innumeris be-

in Gen.

? ï s ? qUO(

neficiis quotidie omnes nos profequatur, ni-

tht

ftendunt , nosque faciunt debitas Deo gra-

hilaliud a nobis exigit, quam habere gratiam.

tias femper exfolvere. ^

X

d

S. Aug.

IX. Omnia peccata fic habenda

funt tau-

XXII. Ad principium , unde proveniuntbe- S. Thom.'

6

|

ad SS,

quam dimittantur, a quibus Deus cuftodit,

neficia, revertuntur per gratiarum a&tiones ,lect. 5. in

*

lo,

Virg,

ne committantur. Noli modicum diligere,

ut iterum fluant p

il

nem.

er beneficiorum ;exh'ibitiofc- m

&

L2.6 1o

quafi a quo modicum dimiffum eft, fed potius

multum dilige, a quo tibi multum tributum

. XXIII. Teftari gratitudine

m eft öpus acce;Lippom;'

T

tun

eít. Si enim diligit , cui donatum eft, ut red-

ptifimum Deo, &iunvitat Deum ad majoremarud.

eni

liberalitatem ; quare qui ex fide obtulerant

Man

deret; quanto magis debet diligere, cui dona-

difc. 8.

R

tum eft, ut haberet:

primogenita , confecuti funt parvo fumptu

n. 5

bet

S, Berr,

X. Sicopia aquarum fecretis fubterraneis-

magna Dei beneficia.

z

in Cant,

XXIV. Confitenti humiliter , &

devote ra-S. Bern.

f,33.

que recurfibus inceffanter adequora repetunt,

lies -

ut lude:rurfüs ad vifus, ufusque noftros jugi

tias referenti, non immerito ampliora benefi-fer. 4. fu- .

Y

& infatigabili fluant obfequio: cur non etiam

cia promittuotur. Nam qui fidelis inveniturin

per Pf.

f

fpirituales rivi, ut arva mentium rigare non

modico , jure conftituetur fuper multa , ficute

qua habi-

tat.

l469

definant , proprio fonti fine fraude & intermif-

contrario accipiendis indignus eft, qui fuerit -

al

fione reddantur ? ad locum, unde exeunt,

de acceptis ingratus.

d

revertantur flumina, gr

XXV.Menía ab oratione fum

;ens initium , S. Chryf.

fluant.

atiarum, ut iterqm

& in orationem definens, nunquam deficiet,hom. 72. -

ad pop.

S, Ambr. — Xl. Quis non erubefcat, gratiam bene de

fed indelargius omnia nobis adtert bona.

l. 6. hex. femerenti nonreferre, cum videat etiam be-

. XXVL. Origo fontium & fluminum mare, Hugo

L

€. 4.

virtutum & fcientiarum Dominus Jefus. Ex Viét.apud | .

cho.

'

ftias refugere nomen ingrati?

S. Ambr,

XIL. Die mihi, num fi aliquid de tuo cui-

ifto fonte manant, ut ad locumunde exeunt , Manfi tr.

|

i,

f. 42.

cunque largiris, exfpectas, ut tibi gratias agat,

flumina gratiarum revertantur, ut iterum flu- 3?'

d.

difc'7.

ut benedicat domum, de qua ei humanitas fit

ant. Remittatur itaque ad fuum principium

p

u

tributa ? Qui fi forte gratias non agit, quem-

ccelefte profluvium, fpiritusles rivi proprio

admodum a te denotatur ingratus: ita ergo

fonti fine fraude & fine intermiífione reddan-

. & a nobis exfpeéctat, qui nos pafcit Deus, ut

tur, ut arva mentium rigare non definant.

d

pro praeftitis abeo efcis illi gratias referamus,

Qualiter inquit: Audi Apoftolum ; in omnibus

gratias agentes, ut, quidquid fapientize, quid-

& faturi dqnis ipfius, laudes ei digamus.

quid virtutis habet & grative, totum Dei vir-

mg,

Utilitas.

tuti, & Dei adícribas Sapientiee.

i

S. Chryf.

XIII. Quia pro nato filio grata fuit ( Eva-

inc.ver- dum dixit: Poffedi liominem per Deum ) &

ET

l

Digni-

Titulus L XIII

Gratitudo.

d

$49

0 qn«

Dignitas

E V.

»defa

llübis

S. Chryf.

XXVII. Nullum gratiarum a&ioni par bo-

EXEMPLA CATHOLICA EX-

ibid. Difc, num ,

quemadmodum blasphemia pejus

TERNA.:

9: D. 5.

nihil

lFac'lztas.

Qualitas.

iÉ

&

Uïllcl 0m 25

üper

I.

Maith,

Tdem

hrifus, quando volebat opus grande Mare g.v.

hom. ro,

XXVIH Gratias Deo agamus', qui tanta

facere, prius coelum füfpexit, & gra-

6. Jo 6.v.

P SChr

in Gen.

apud nos beneficia collocavit.

Neque enim

tias egit, chtpatet in multiplicatione panum !*

&C.1I.

&m tra&

grave aliquid & onerofum a nobis requirit,

4

l- de f fimb,

fed folum, ut teftemur & fatemur beneficia

fufcitationeLazari, & Kuchariftiae inftitutione.

l,

lI. B.Virgo, ne unquam Deum benedicere

Bonav.

fua : & pro his gratiasreferamus: Non quod

la« * Ciloj,

ipfe hi

egeat, qui fufficientiffimus eít, nulla-

ceffaret, ut D.Bonaventura loquitur, femper Cp.iar

fuper Pf

que re indiget : fed utnos difcamus Authorem

inore lnbult verba: Deo gratias. Neque al: ud c.'33.

r [;. Ttm

fere refpondere folita eft.

Driferie

bonorum nobis conciliare ; nam fic ipfum ad

IHI. Omnes Angeli ftabant olim, ut vidit S.

po& »

»Qu lCa

flod,

majorem noflrl fohcltudmem provocabimus.

» iT

J« üp b

]oannes, in circuitu throni, & ceciderunt i in "

TU

facies fuas, & adoraverunt Deur dicentes :

SIV

Amen! Benedictio & claritas,| & fapientia, &

gratiarum aCtio, honor & virtus, & fortitudo

i 1o-5 nf

. EX LIBELLO DE IMITATIONE

qo

0m, p

CHR[STI

Deo noftro in fzecula f2eculorum. Amen.

a popal,

IV. SS. Apoftoli cum gaudio reverfi fun

tInc?.

Marc.

lpla Ammch |

dicentes :

Domine, et!a/m dzemonia fübji-

,ng lita s.

.DonS Cj

ciuntur nobis in nomine tuo, quibus verbis

dut, h0m8 [

L.. c. 22-1 (Omnia, que in anima habemus & cor-

beneficium fibi collatum extollunt, ac proin-

epdt al

pore, & quzecunque exterius vel in-

de gratias agunt, tefte S. erronymo & Theo-

t

Coloff

terius, naturaliter vel fupernaturaliter, pof-

phylac&o.

fldemus tua funt beneficia, & te beneficum,

V. Primi Chn[ham, imo & -Religiofi,

tefte S. Aug.

e,atS Cf

pium ac bonum commendant

a quo bona

S. Augu(tino, in communi congreifu fe per

in Pf.132.

)(]lll in Palm.

cuncta accepimus.

Omma ex te, & ideo in

voces: JDeo gratias:

falutabant; hinc a cir-

omnibus es laudandus.

"O

cumcellionibus per fcomma Deo gratias funt -

lun. s.

L.2. c.10.

ll. Da Deo, quod Dei eft, & tibi adfcribe,

vocati.

t Gen

3.

quod tuum efl hoc eft, Deo gratias pro gra-

VI. Pulchemmum exemplum gratitudinis Daniel.s.-

aT.

tia tribue, tibi autem foli culpam, & diguam

reliquerunt tres pueri Babylonis in fornace

cenam pro culpa deberi fentias.

exiltentes, dum omnes creaturas ad De1 lau-

De-5,Thom,

L.5. c.9.

III. Ego totum dedi, ego totam habere vo-

dem invitarunt.

IES let, 5

2

ti0-

C.IZ

lo, & cum magna diftri&tione gratlarum a-

VIL. Judas Machabzeus & populus ]erofo— 2.Mach.r.

Vs IL.

Ion,

'&iones requiro.

lymitanus fcripferuut Ariftobulo: Demagnis

L.2.c. 1o.:

IV.Sidignitas dator151nfp1c1tur nullum da-

periculis a Deo liberati, maämhce gratias a-

G8 Lipott;

35.

tum parvum, aut nimis vile videbitur. Non

gimus ipfi.

'enan

VIII. Tobias fenior inter do&rina, filio da- Tob. .

Man

enim parvum eft, quoda fümmo Deo donatur.

AU

diit. $

Etiamfi poenas & verbera det, gratum effe de-

tas, primo loco hanc ponebat: Honorem ha-

Pmn.

bet, quia femper pro falute noftra facit, quid-

bebis matri tuze omnibus diebus vitze ejus:

qu1d nobis advenire permittit.

memor enim effe dehes, quae & quanta peri-

€, I2, VZ

Ti-$, Batt,

L.5.c.9.

: V. Sic finzula confidera, ficut ex fummo

cula paffa fit propter te iu utero füo.

uniof &

e

ieä fef [ fu

"

bono manantia, & ideo ad me tanquam ad

vero dicebatpatri: Quam mércedem dabimus

rin

pet i

qu lhabis

fuam originem cunéta funt reducenda.

ei? aut quid dignum poterit effe beneficiis ejus?

lLt

L.3. c.9.

VE Nihil ergo tibidebono adfcribere debes,

Peto te, pater mi, ut roges eum, fiforte dignà-

rit

ahcm homini virtutem attmbuaq fed totum

bitur medietatem de omnibus, quæ allata funt,

da Deo, fine quo nihil habet liomo,

affumere.

$t

. IX. Jofeph Patriarchain gratl animi fignum C Gen. 41.

I

L.I

dd ]

"n

Utzl:tas

vocavit filium fuum primogenitum Manaffe,

al pop»

dicens: Oblivifci me fecit Deus omnium la-

L.2:c. 10.

borum meorum,: & domus Patris mei. No-

'e, Hllgo

VII Efto gratus pro mm1mo, & er1s di-

Ex Vitapt

(5

nus majora accipere.

men q

L

que fecundi appellavit Ephraim, di-

li

Mapll tf

Ibid

VII£. Qui gratiam Dei defiderat fit gratus

cens:

?

refícere me fecit Deus ia terra pau-

30 dlfc 70

[3n

pro gratia data & patiens pro ablata. Oret,

pertatis mese.

Exod 2.

"

ut redeat

cautus fit & humilis, ne a-

X. Moyfes quoque ob eandem Caufam vo- *

110

mittat. -

cavit unum fïhum Gerfom , hoc eft , peregri- "

L.3. c.23.

num illic, dicens: Advena ful in terra aliena.

;2

IX. Ille major & melior eft, qui fibi minus

i

adfcribit, & in regratiando humllor eft, at-

Alterüm Eliezer, hoc eft, Dei adjutorium ,

5

que devotior.

dicens: Deus Patris mei adJutor meus, eri-

L.2. c.

X. Ideo non poffünt in IIObIS dona gratize

puit me de manu Pharaonis.

XC

LJ

Beirlink

[

fluere, quia ingrati fümus Au&tori, nectotum

XI.Hemorhoifa, tactu fimbrize fanata,prze- .

in fefto S,

refundimus fontali origini. Sempe1 enim de-

foribus domus fuze ftatuam zeneam hujus mi-

Matthaei

betur gratia digne gratias referenti, & aufere-

raculi indicem collocavit, cujus gratitudinem them, 2.

tur ab elato, quod dari folet humili

Chriftus probavit alio miraculo, dum ad pedes

R. P. Lo/m. Bibl. Man. Tom. I.

Ppp pp

lma-

850

Bibliothece Manuafis Concionatorie

pre

imaginis herbamignotam produxit, quse, ubi

nulla ineptze magnificentice oftentatione opes

hat

veftimenti Chrilli per ftatuam repraefentati

publicas prodigens, fed tenui(limi villici com-

flla

if

fimbriam contigi

modis abunde profpiciens, quem non equidem

medebatur.

ffet , omni morborum g'eneri

^

üt

"

donatum auro, fed agnitum fuiffe. fatis mirari

m

Bonav.

XIL S. Francifcus fuos inftruens dicebat:

non poffum ; nam in-ea no&urna fuga vix fe-

1

1

*

'ita

Quando Dei fervus orans vifitatur divinitus,

met viderat, verum ut obliviofiffimi morta-

Lj

:

&

9 . diceredebet: lftam confelationem mihi pecca-

lium fint ingrati, ita grati homines memoria

f

tori & indigno de cclo mififti, Domine, & ego

maxime valent.

^

illam tuze committo cuftodize, quiathefauri tui

XX.DeS. Therefia

fic Ícribit Joannes Rlio: Ibid. n. g

Ü

,

Cen

me fentio elfe latronem.

Erat cuidam virginum familize a Confeffioni-

de"

Baron.

XIIL. S.Thelicafortiffimus M

artyr, dum—un——

busSacerdos bonus ille quidem, verum mori-

nit

aun. 261. gulis laceratur, nihil aliud inter tormenta in-

bus przefra&tus , ingenioque aufterus , adeo ut

Jfani

t

ann. 305.

n.39. € geminavit, nifi Deo gratas. Idem S. Cypria-

virginibus effet peracerbus & gravis.

.,Rem,

o dlic

f

n.

nus dixit, poft fatalem fententiam recitatam,

quod.ita domefticae quieti intererat, ad

T

here-

j

ET

9

fiam detulit familize Praefes; alium fibi adhi-

(»

fimulque fpiculatori a fuis Diaconis viginti

cur

quinque aureos numerari juffit.

bendum videri, ac morofiífimi hominis con-

XIV. S. Clara viginti annis morbo intabe-

fuetudinem vitandam.

Sed vetuit Therefia,

da!

€0i

fcens, affidue Deo gratias retulit.

gravi oratione admonens, vorandas effe quas-

tfe

Drex. in

XV. Boleslaus Rex piiffimus Polonise, ut

libet acerbitates , atque diffimulandam durio-

prodro- gratum fe Deo exhiberet, pro beneficiis acce-

ris ingenii conditionem; quod is olim Virgi-

1no C. 2.

cal

).17. Ca-

ptis, non modo villas, oppida, & praedia pro

nes de fraude admonuiffet, quam in zedium

thech.hift.

Ecclefize ornamentis & cultu Dei affignavit ;

venditione improbi homines adornabant;

bo

Nolle itaque fe bene merentem de familia

ha

exl 2.

c.7.l.31. fed etiam decimas eisdem accuratiffime fuo

]e

tempore offerri curavit.

univerfa hominem ea miífione contriftare.

Aeneas

XVI. Alphonfus Aragonum Rex de tribus

Kidem Therefim, quum in vía seftuanti ob-

H

^

fet

Sylvius inceffanter Deo gratias agebat, fcilicet quod

de di

vius viator frigidam dediffet, ingentem fane

Alph.

I5 hominem, quod Chr

i

retulit mercedem ; Nam per aliquot annos

fecerit..

iftianum , quod Regem

pro ejus falute fupplicaturam fe Deo in fe rece-

D

Beyr-

XVII. Berta Henrici IV. Imp. uxor. cum à

pit praeftititque cum fide; hoc uno Therefize -

g

lick. i^ rnftica foemina tenuiffimum filum in gratitu-

eito 9.

fa&to vel in hac vita Chrifti Domini oraculum

[

Mat:hiaze.,

dinis fipgnum accepiffet, tantum ei agrorum

laudatum eft, quo frigidze calici mercedem

q

lé

thém. 3. affignari voluit, quantum filum donatum per

minime defuturam pronunciavit.

À

m

longitudinem dimenfuüm menfurabat.

XXL.Subtilis admodum Eleonorze exAu- Ibid.

2

"u

Dauroult,. . XVIII. Balduinus Hierofolymorum Rex,

ftriadum gente, Mantuanorum Duciffe, in

n. 6:" |

àu

c.6 tit.31. cum Admiratum Turcorum in Arabia przelio

hac gratiarum philofophia ratiofuit. Ibi be-

V0

exempl4 faperaffet, captam illius conjugem cum aliis

neficium fe accipere agnoícebat, ubi morta-

ul

multis (quam vicino partu graviter haben-

lium plurimi debitam agnofcunt fervitutem;

[

- tem vir in itinere reliquerat) in optimo le&Go

Quis enim pauperes artitices, aratores, piíca-

[

tentoriis circumclufit, fervis quoque atque

tores, czeterosque hujusmodi, fuos inter nu-

l

alia omni re neceffaria adjutam, infuper pro

merat beneficos ? faciebat hoc tamen Eleo-

tü

ftragula vefte, cujus eo in. loco copia nulla

nora, eorum fudoribus fibilautitias parari di-

ME

erat, chlamyde fua cooperuit, atque admi-

&ans, & otium, qtio Principes perfrueren-

9

rato eam illaefo pudore reftituit.

Contigit

tur, illoram laboribus defendi. Quamobrem

poftea Balduino, ut a Turcis acie victus in

pro illorum manibus pias preces fundere fo-

Vincent,

urbem Rhamam immunitam fe reciperet.

licite inftiterat, ne plane viveret ingrata. O

Beleac. ,

Ad eum ergo idem Admiratus no&e profe-

Kæag'e

animum vere magnum! eft in illis obfequiis

kexeod,

&us, plus accepti beneficii, quam ob reli-

addi&a libertas, quze ut nullo unquam bene

pe E- t

gionis diverfitatem odii, aut etiam praedze;

emitur argento, ita grati animi libera eft fi-

Xempl,

tit Gre- 5*

quam fperare poffet, memot, periculi immi-

gnificatione redimenda.

2

2

fargee d

nentis magnitudinem aperuit.

Poftridie e-

XXIL.De Stanis]laoHo

fio, & Seraphino Oli- Ibid. n9. :

X ].

l

nim mane Turcas impetum facere in urbem

verio, Cardinalibus, fic fcribit idem Author:

It

conftituife, Sifefequeretur, incolumem fe

Non decet bene merentium vita gratumani-

l

fervaturum eum. promifit

, & promiílis re

inum eircumfícribere: geftit enima, atque extra

f

ipfa fatisfecit.

B

»n

breviszeviemicatanguftias, quodin Hofio ob-

L]

]

* jo.Rho,l.

XIX. Videamus grati

tudinis palmáre mo-

fervatum non fine admiratione fuit. Utenim

4.c.8. 1.5 numentum a Pio V. Pont'fice vere Maximo

in colendis füperftitibus, a quibus beneficia fe

q1

in homine'ruftico reli&um, a quo cum Ber-

P

recepiffe noverat, nemini fuerat fecundus;

L

gamo noctu Mediolanum profugeret, ( quod

ita illorum filiis, cognatis, affinibus, amicis

inquirendo in fufpe&e fidei Epifcopum, in

demum juvandis, fovendisque cum paucis

fuum exitium pluresirritaffet) in domum re-

numerandus eft. Reputabat vir íapientiffimus,

C

ceptus, atdue pro ruftica tenuitate laute ha-

feillis plurimum debere, in quos, qu»e fibi de-

t

bitus fuerat. Hunc enim in frequentiffima in-

lata fuerant, conferri potuiffent beneficia. Se-

fpectantium , ac faufta precantium turba,

raphinus non minori virtute Jacobi Razalii, a

t

quum a Laterano, qua.die Pontificatus pof-

quo beneficium fe adolefcentem accepilfe,

feífionem adiit, fublimis referretur, agnovit,

nunquam fuerat oblitus, nepotes aliquot &

atque ad fe deinde juffit vocari, cognitoque

vivens omni coluit officio; & quafi fatis fibi

duas illi filias effe, ut honeftius nec pro for-

eo non feciffet, ut etiam poft fata viveret gra-

tuna elocaret, bina aureorüm millia; ut ve-

tus, bonorum omnium fcripfit hzeredes.

ä

ro ipfe fibi profpiceret, quingentos dedit;

XXIII. Ibidem de Alphonfo Valentino Ord. Ibid, n.e.

Praed.

Titulus LXIL — Gratia.

85 [

Qes

üm.

Preed. fic fcribit: Gratus animus femper ha-

nis, & benedico Dominum, certa, quoniam

lm

- bet, quasreferatgratias, & fi przefidia alia de-

Ia

qui haec contulit, & majora valetdare. Etiíta

fint, votainpromptu habet & preces,. Et fane

quidem dehis, quze extrinfecus funt, & noftra

tfe-

utiliora hzec fzepe benefactoribus eíffe, Al-

Itta.

nonfunt, ex quibusnec multa poffidentibus lu-

phoníi exemplo fcimus,qui praeter 2edes hone-

crum aliquod pervenit, ne dicam , quia & fze-

0ria

füfacerdotis, a quoinillisipfis hofpitio faerat

pius damnum fuftinent, neque minora acci-

exceptus, tranfibat nunquam ( faciebatautem

pientibus accidit detrimentum, eandem utris-

Tepilfime) quinillins manibus facro carmine,

lhO: Ibld, m

que viam pergentibus, & ad eundem perve-

On«

quod Refponforium vocant Rituales libri, pa-

nientibus finem. Eorum vero, quz magis

LOf«

cem precaretur. Ab hacillerationenonante

funt neceffaria, & perfe&iffima, multa & ma--

0 üt

deftitit quam homini bene effe divinitus admo-

xima accepi Dei dona, quze innumerabilia &

Gm,

Manfi «,, Pitus. fua openon amplius intellexit indigere.

inseftimabilia funt. Nam fecundum imaginem

d.

. 0. diíc.

XXIV. Porro quantum. vel unicum Deo

Deifa&ta fum, &ipfiusnotitiam habere merui,

gratias, cafualiter prolatum , apud Deum va-

fïhi-

| 15.n. 7.

& ratione prze omnibus animalibus fum prze-

Ofl-

leat ad evadendum- etiam, quod' uspiam in-

dita, & abipfo Deoinvitata fum ad vitam per

currere poffemus, maximum periculum, i. e.

fü

[

vifcera mifericordize ejus, cujus & myltterio-

las«

"^" damnationem seternam, ex fequenti hiftoria

rum particeps effe merui , cui & paradili janua

i.

' colligere- licet.

Tl«

In quodam Prioratu Belgii

parata eft, facile, fi voluero, introitam mihi

Ig-

tres morabantur monachi concubi»arii & cra-

praebitura. Pro tantis igitur & talibus donis;

"

pulones, qui certatim.carnis voluptatibus va-

lum

quae indifferenter divites percipiunt, & pau-

t

- cabant. Vefpertino tempore; poftquam fe.ci-

peres, ut cignum eft, gratias agere pen'tus

*5* bo-& potuiingurgitafferit, unus illorum. dice-

B

illa

e

CX

eft impoffibile. Si aütern & modicam lauda-

418

bat, Deo'gratias, cui alter refpondit; ego non

tionem largitori bonorum non obtulero, qua-

0l-

Deo; fed diabolo gratias ago, quibus dittis

lem excufationem habeo: Juvenis itaque exi-

Ane

finguli cum fuis concubinis adlectam concef-

mium illius ftupens intelle&um, ejus patrem

0s

4099* ferant: Accidit autem;ut, dum vixle&umin-

accerfivit, cui dixit: Da mihi uxorem filiam

grelfi effent; dzemon illis in habitu venatoris

tuam, adamavi enim illam propter intelle-

9(29-

11

"apparens dixerit: Übiaam eft ille, qui mihi

&um, & pietatem. Tunc fenex ait: Non li-

gratias.egit? Ecceprzeftofum. Habebatvero

cet tibi zccipere pauperis filiam, cum paren-

lum

L

Ípiritus ille duos alios doemones habitu co-

7

tum divitum fis filius. Rurfus autem juvenis

" quorum inadutos, quibus , ut impium illum e

ait: Etiam hanc accipiam, fitamen mihi non

*

leCtoextraherent, & adignem torrerent, prae-

negaveris eam. Nobilium quippe & divitam

m

cepit, ficuti & fa&tum eft: Alii veroterrefacti

mihi filia fuit defponfata, fed hanc refpuens

n

Dd«

audierunt dzemones eisdem dicentes: Digni

fagam arripui, filiam quoque tuam propter

M

vos etiam pari fupplicio, :nec deeft voluntas

pié:atem, quam habet in Deum, & przecla-

Ü

mihi: Vetor a majori, invitus abeo!, reüipiíci-

rum illius intelle&um adamans, copulari mihi

xm'

te, aut manent terribiliora. Porro quzenam

prae omuibus cogitavi. Senexautem dixit ad

(2*

caufa fuerit, cur daemon coercitus fit, ne de

eum: Non poffum tibi filiam meam dare, ut

]u«

illis pariter fameret fupplicium, tametíi Au-

ducas in domum patris tui, & ab ulnis meis

thornon referat, vel declaret, verumtamen ex

BQ'

fepares eam, unica enim mihi eft; fed ego, in-

(l

narrativa hiftoria fatisdeducitur,reliquos duos

quit juvenis, apud vos manebo, & veftram fu-

"l

exceoiolum capite liberatos fuiffe, quia fcilicet

-

Ífcipiam converfationem. — Deinde & fplendi-

m

dixerant, Deo gratias.

i

j

dum deponens veftimentum, fenis habitum

1

(0-

Vincent

XXV. Quidnam fuit filius ditiffimor

Belvac. 1

um«pa-

poftulans induit. : Tunc ille fenex in multis

XS.C.I

' fentum, cui pater fuus defponfavit filiam cu-

.

tentans eum, & varieipfius examinaus cogi-

I

& ex eod. 1

usdam Nobiliífimi, & prae oinnibus locuple-

tationes, poftquam cognovit juramenti illius

nne

Spec. E- tiffimi Regis nimis pulcherrimam. Movit er-

ftabilitatem, & quia non amore infip'entiz

3 xempl.

l

m tit. Gra-

go fermonem cum puero denuptiis.. & quomo-

detentus petiit ejus filiam, fed pietatis amore

| tiasagere .

do facere meditabatur, annunciavit, quod

elegit pauperrime vivere, hanc preeponens

bid, 84

j. Ib

OX xX

$

ille quafi rem malam ac nefariam refpuens,

fuze glorize & nobilitati, tenens eum manu

J

N

reli&to patre in fugam elaptus eft. Ambu-

introduxit in fuum cubiculum, & oftendit ei

ll*

lans autem declinavit ia domum cujusdam

divitias multas ibi repofitas, & immenfum

i

fenis pauperis : propter veltum diei femet-

pondus pecuniarum, quantuim non viderat

)

ipfum repaufaturus. . Tunc filia fenis virgo,

aliquando iuvenis ille, & ait ad eum: Fili,

l(

quae erat ei unigenita, fedens antejanuam o-

haec omnia tibido, eo quod elegifti meze fie-

Ón

ääï

perabatur manibus, ore autem fuo Deum

ri haeres fubftantie, quam tenens hzeredita-

laudabat, aflidue gratias agens ei de imo cor-

tem ille omues fup

1;;

er gmfïus ei"trglgrägfos ter-

15

dis. Hujus autem laudes juvenis aufcultans,

ro, « divites.

D

ait: Quod eft iftud , oxnulier, ftudium tuum,

XXVLPrzclarum adha

"

c gratitudinis exem- Jo. Rho.1,

J$,

cujus autem rei gratia, cum ita fis'pauper &

plum de Temazaca nobili Japone his verbis C &- 7. "

tenuis, quafi pro quibusdam magnis: donis

narrat Joannes Rho: Vereor, ne nimia divino-

p

(

gratias referendo fic laudas Do:minum? Quae

rum munerum abundantia, quze gratias maxi-

refpofidens ait: Nefcis, quia ficutexigua me-

mas jure füo repocit; vitio noftro nos reddat

4

€

ll,

dicina de magnis laboribus fzepius liberat ho-

ingratos. Quotus enim quisque noftrum, quod

minem, ita & in parvis Dei donis gratiarum

di(pulfis errorum tenebris , tanta ubertateno-

aCctio magnorum auctrix bonorum efficitur.

ftris fe regionibus veritatis lumen infuderit,

J

Ego quidem filia fum'fenis pauperis; gra-

gratias Deo habet? At Temazaca recentis fi-

a-

tias tamen refero Deo pro modicis iítis do-

dei homo, fed indolis ac generis clari, cum

R. P. Lobg. Bibj. Masu. Tom. £.

Ppppp2

.d' [bidl M'

a prae-

d'

Bibliotheee Manualis Concionátorice :

852

fete

.a proetereuntibus falutare Jefunomen invoca-

phiz fchedam ineunte fere menfe offerebat

jnícU

riaudiffet,equo defiliens,Deo quam potuit eni-

in cubiculo, orationibus & poenitentiis refer-

[ j

xiffime gratias retulit, quod, quibus in terris

tam pro ipfo perfolvendis.

quaïl

paulo ante prophana Idolorum nomina aerem

é

VII.

il

nf

quadam infidelitatis contagione afflabant; jam

: EXEMPL

A PROÓFANA.

freri

nunc filii fui fanGiffima floreret invocatio.

yof

eo aífidue gratiasagebat, quod ho- Fabet in

VI.

[. PIatoD

Dom. 13.

jv

EXEMPLA DOMESTICA.

mo, quod mas , quod Girzecus quod A-

poft Pent,

tif,

thenienfis,

quod tempore Socratis ,a quo in-

i

conc, 3.

Vi

gnatius P. Petro Coderio (cujus opefe-

ftitui poffet, natus effet.

n -

II. Romani, quia anferes Capitolium fua vi- Plin. lo« 1 ii

re füftentabantur Patres ( grati animi

e -*

caufa honores Fundatorum omnes decrevit ,

gilantia fervarunt, publico decreto decreve-^

tott

annuam videlicet candelam, miffarumque

runt, ut femper aliqnoteorumin Junonis tem-

certum numerum), utque confeffu ac loci digni-

ploalerentur; & ut quotannis anfer unus in

]2

ni

tate Profeffis o

ibus anteiret; mortuo vero

Íplendida leCtica & vefte ftragula fedens per

fpan

confueta füffragia fierent, & etiam fepulchro

urbem circumferretur cum folemni pompa. .

ceum honorifica infcriptione lapis imponere-

II M. Antonius tantum honorem Magi-Fb. l. e.

Àut

ftris fuis exhibuit, ut eos prze czeteris ad ofcu-

co. 3.

p

tur. Idem quoad vixit, Barnabitas Mediola-

feb

nenfes amore, confiliis, officiis profequebatur,

la admitteret, & eorum imagines aureas in

riei

eo quod P. Emanuelem Mionam zegrum in fuo

Larario haberet, fepulchra vero illorum ho-

1

monafterio fümma charitate curaffent.

Licet

ftiis & floribus ornaret.

s

Dui

tan

autem in referendis gratiis plura praeftaret,

IV.Antalcidas rogatus, quid a

gehdum fitad Idem.co.

Hi

quam acciperet, tamen in rependenda gratia

hominum favorem acquirendum ? refpondit :3: -9

. nunquam fibi fatisfeciffe videbatur.

Sigratus fueris: figrata loquaris: fi grata ipfi

de)

II. P. Petrus Faber Deo gratias agebat pro

praeftiteris.

eh

t0:

. V. Alexan

tür

communibus etiam beneficiis, ac fi fibi uni

der Magnuä Bucephalo equo fuo Idem n.s. |

collata effent, maxime ob amorem, quo Deus

feni ftabilem annonam decrevit, ob obfe

i

quium

Dun

beneficia communia elargiens unuumquemque

in juventutis flore przeftitum.

N

b

jn particulari ac nominatim refpicit. In quo-

VI. Cum veteranus quidam milesin jus ci- Langius

&d.

vis Dei beneficio tria ponderabat, quis, quid,

taretur, adiit in publico Caefarem Auguftum, i* Grati-

quo ftudiolargiretur: inde cenfebat fieri non

rogans, ut fibi adeffe vellet. Cum vero Caefar '*?*

ex füo comitatu aliquem daret, qui caufam il-

[

poífe, quin omnia magnifierent. Ajebat, prae-

C0

cipue Deo effe agendas gratias ob beneficia,

lius ageret, refpondit miles: Atnonego, Cze-

nobis nec petentibus, nec fentientibus colla-

far, periclitante te inA &io bello vicarium quae-

feà

ta, v.g. natumeffe Chriftianum. Ex perpetua

fivi, fed pro te ipfe pugnavi: fimulque cica-

Hi

beneficiorum Dei recordatione replebatur os

trices detexit; quo audito erubuit Caefar, at-

p

ejus perpetua laude Dei, & animus fe totum

que in advocationem ipfe defcendit, veritus,

Ü

viciftim Deo offerendi. Gratias agebat Deo

ne alioqui non modo fuperbus, fed etiam in-

I

pro publicis calamitatibus, v.g. pefte, bello

gratus videretur.

UI

&c. cum eaDeus difciplinze gratize immittat :

VIL. De gratitudine mortui erga fuum be-

i(3

nefactorem fic fcribit Alciatus :

dolens, homines hoc beneficium non agno-

tui

fcere. Ferventer orabat pro iis , qui fibi fecif-

Cum curvos pi(cator aquis educeret Whambs-

be

fent bene, ut qui Baptifmum, Chrifma, S.Or-

Q

dines, S. Euchariftiam illi contuliffent, ut &

Naufragio frattum fuftulit ere caput.

Maxing imnox hominis flens infortunia,

&l

pro Confeffariis & Magiftris fuis.

Gratias

parvo

etiam agebat Deo nomine fociorum ac fra-

trum, tanquam membrum pro membro , in

Qua füper hinc jfuerant condidit oífa

folo. .

quos fimilia beneficia collata effent. Imogra-

Pondera fed fodiens ingentia reperit auri.

tias Deo agebat pro beneficiis in ipfos etiam

Jufto homini nunquam gratia facta perit.

] Nf

Angelos & San&os collatis. Quidquid tandem

l.o, if

: VIII, Rex Sinarum cum exa&is Tartaris Jo.-Rho.

cuipiam beneeveniret, illius loco agebat Deo

w&þf!

gratias, ut cum fzecundos agros tranfiret, pe»

regnum ftabili pace componeret, ut fortiffi- €« 8« n- I«

K

tens fimul veniam pro illis, qui gratias non a-

morum Ducüm,

quorum przclara opera

(

gebant. Quia vero omnia divinze gratize tri-

Tartaros vicerat,

perenni profequeretur

Vl

buebat, nihil fuze induftrize , fed perpetuolau-

beneficio, & poft commune fa&um gra-

u

dabat Deum, hinctantis gratiis e coelo animus

tus viveret in omnium recordatione poftero-

ejus replebatur, & quidquid incepit, feliciter

rum, aliquid excogitavit atque invenit, quod

ei evenit in falutem proximi.

j

redivivae femper gratiae perpetuum duraret

$

li

Peruan.

Syllabus

III. P. Jacobus Martinez fingulis . diebu

argumentum.

Ferreas confici lamiunas pro

f

Provin.

modo quinque, modo feptem millia actuum

numero Ducum juffit, fingulorumque pugnis

fi

amoris in Deum, & gratiarum actionis, eli-

atque viétoris czelari, unicuique deinde fuam

S Tton,

Annua

tradidit, communi omnibus lege, ut poft

& Villa

2604.

Iïzll.t P. Michael de Rayno beneficia divina

ipforum exceffum apud familiarum Princi-

Nov, in

in fe collata fcheda defcripta de collo ge-

pes fervatze laminse certis ab unoquoque

Mi O

ftabat.

"

vicibus in judicium proferri poffent, toties

n f

Vita p.

t

124.

V.]oannes Berckmann pro fuis Profoffori-

reos capitis periculo judicioque ereptu-

bus bis perdiem orabat. Profeffori Philofo-

re, dummodo, ne fraus fzepius judicibus

ü

*

fieret,

N

. Fitulus LXIII. Gratitudo.

*hat

853

ul

fieret, quoties falutaresfuiffent, certis notis

trepidat reverenter ; &, quia eloquio nefícit ,

infculperentur. Itaque poít aliquotjam fzecu«

mugitu bos divinam perfonat laudem.

Pro-

la vivunt non minus Ducum przeclara gefta,

fternitur brutum fa&ori fuo, quid facturus eft

quam fapientiffimi Regis grati animi przecla-

rationalis homo? Deus pro homine homo fa-

ra monumenta ; ambiguo apud omnem po-

&us eít ; brutum profternitur, jumentum ado-

lo Tiberg

fteritatem judicio, quzenam gloriofior me-

rat, & non beneficia fua recognofcens ftabit

d- Don n

moriafit, Regisne, ac Ducum? fed vera eefti-

homo? Sed & S. Bonaventura fuper verba:

g nf

mantibus ferrum illud cuivis auro antefera-

Et canis fecutus eft eum difcurrens: Si fic :

O c-Q,

tur,in quo gratiffimi Regis beneficio illuftria

inquit, canis dominum fuum amat pro pane

l Vi' Pünl LI&

vivunt ac florent gefta majorum.

modico, & fic equus pro modico hordeo; fi fic

IX. Supremum inter armorum furorem ef-

afinus pro pabulo & foeno ; quantum ille a no-

Ye. ^ I

bbid. d.15.

al

Ír2enisque crudelitatis fzevam licentiam, ut

bis amandus exiftit, qui carnem fuam dedit

n

torrido in agro viridis aliquando cefpes , ita

nobis in cibum, fanguinem in potum, vitam

inagnum virtutis exemplum emicuit. In ex-

in meritüm , & fe totum in praemium ? Nam

Det

a.

pugnatione arcis Crunzonize , quam de Hi-

leo, dum a ferpente cinétus, & ab eo fortiter

fpano in minori Britannia Gallus vi ceperat.

aftri&us effet, dum fuiffet a quodam milite

?gi j Fab' ,' 6

Aumontius exercitus Mareícallus , trucidari

liberatus, fic illitoto corde adhzefit, utab eo

cu.cü. $

3

reefidiarios, ac nemini parci mandaverat;

nifi morte feparari nequierit. Cur ergo non

ebantitaque czedes, & victis non inulte mo-

facit homo rationalis, quod animal brutum

lo-

rientibus , omnia late fanguine redundabant.

facit? & Deo fuo negabit, quod homini mor-

tad demuy,

Dum maxime-ita czedibus incalefceret, nec

tali;leo impendit? Certe nullum, tefte Seue- Sen. l. x.

tam pugna, fed ftrages effet, Anglus gregarius

ca , tam immanfüetum animal eft , quod non de ben. .

l$09

Hifpanum , quife in latebras penetraverat, in-

cura mitiget, & in amorem fui vertat. Leo- 3-

if

deptus , jugulaturus protrahebat, quum fubi-

num ora a magiftris impune tractantur, ele-

to agnitum bono animo effe jufIit, non peri-

phantorum feritatem usque in fervile obfe-

l

fuo mna,

turum.

Aderant jam manipulares, Hifpa-

quiumi demeretur cibus.

Uf

Hl. Stenchorus apud Pierium Va

lerianumk

numque ad caedem depofcebant; abfterrere

cel. 3.

Pier.f.50&

Anglus, & fi vis fieret, ferro fe repulfurum.

refert, quod, dum rultici in agro quodam fi-

iCf« Langir

Exortaiunderixa, & clamoreinvicem fublato ,

mul laboribus infifterent, unus illorum , qui

Im, ti. Crije

ad Aumontium res tota defertur, qui accitum

pro haurienda ex vicino fonte aqua abierat,

lr ld

Anglum fuo cum Hifpano interrogat.

Quid

aquilam quandam ab ingenti ferpente quo-

l.

ita juffa Ducis intempeftiva illa humanitate

dam circumplexam conípexerit, mortem ei

comminante;ac proinde correptafalce, eun-

contempferit, faceffat illico imperata , ni pa-

lE

reat! Enim vero Anglus moriturum fe cum

demin minutas partes confcindens , aquilam

"

Hifpano, fi vitamilli confervare non poffet , fe

liberavit, hauftamque aquam laboris confor-

at

tibus attulit, qui cum ex ea bibiffent, in eo-

profiteri; agnoviffe fehominem., a quo in Bel-

j

gio pari humanitate olim fuiffet confervatus ;

dem moinento, quo & ipfe os hydrize ad ex-

l]j

nolle feingratum vivere, fiilli moriendum fit,

tinguendam fitim applicare voluit, aquila per-

nici volatu ad eum properans , hydriam de

commori certum fibi effe, quando fimul vive-

X

re non poffet. Aumontius fupra gregarii for-

ianibus dejecit, omnemque aquam ex uni-

tunam & virtutem admiratus, utrumque li-

vería hydria effudit; moxque rufticus hoc fe

9

berum abire permifit, & mutuo frui benefi-

refrigerio privatum confpiciens, aquilze, tan-

cio, fa&um laudans, ut raris grati animi ex-

quam iogratee , vehementer indignatus fuit ;

emplis olim inferendum.

at vero, poftquam e fociis aliquis poft hau-

i,

ftam oreaquam interram mortuus corrueret,

$ VIIL.

alios vero atrocibus doloribus cruciari con-

EXEMPL

A BRUTORUM.

pexiffet , aqnamillam veneni toxico infe&am

fuiffe arguens, aquilze erga fe gratitudinem

Ruffingus l.

$.

Mäcarius fpeluncam habuit, cellule

agnovit. Eheu quot hiscetemporibus funt ho-

,

l. 2. hift.

fuze vicinam', & quadam die catulos

mines , qui mundi torrentem fequentes dum

Eccl.c.4. fuos czecos ad eum bellua producit, & ante

bibunt quafi aquam iniquitatem, in ipfa ap-

ij M

ü- c' 8l n' n

pedes ejus poait. Atille, cumintellexiffet, pre

petituum fuorum obfecundatione mortiferum

czecitate catulorum beftiam fupplicare , roga-

animae & corporis contrahunt venenum,

4

vit Dominum, ut eis redderet vifum. Quo re-

quando igitur noftris fe Deus opponit confi-

r

J.'

cepto, matrem fequentes redeunt ad fpelun-

liis , ne ad honores praetenfos pertingamus,

cam. Et paulo poft ipfa cum catulis fuis re-

ne defideratis carnis voluptatibus perfrui pof-

j«

grediens, pelles ovium plurimas, velut mu-

fimus, vel concupitas hzereditates, vel divi-

d

t

nus pro fufcepta gratia , ad fenem defert , mor-

tias affequi valeamus , fümmum nobis przftat

fu oris enecatas, iisque antefores ejus depo-

beneficium, utpote medicus pro aeterna falu-

fitis abícedit..

te noftra omnino folicitus.

i

l$

s. ThOmo

l. S. Thomas de Villanova plura Xejus-

IV. Androdum Dacum leo, cui fpinam e Dux pec-

de Villas modi exempla affert fic loquens: Mira res, &

pedeextraxerat, nonfolum inantro aliquam- &terum

nov. in

diu nutrivit, fed etiam adferas damnatum, ab

mo P-l.

Nativit.

cui fimilis a fzeculo non eft audita. Agno-

g. 3.

GDnc. I .

fcunt füpernaturali inftinttu , creatorem irra-

aliis feris defendit. Alius leo equitem , qui

tionales beftize , genua fle&unt bruta , & infue-

eum a dracone, cui jam prope occubuerat ,

:

defenderat, femper etiam in mare fecutus eft ,

tis naturee motibus reverentiam exhibent

donec fatigatus, &aquis fuffocatus eft.

conditori; rudit alioquin afïna., coram illo

Ppp pp 3

Y.Scy*

:'0

854

szlzothecæ thualzs Concionaltorue

Tbid

creaturis ad amorem Dei afcendendum con-

V. Scytharum Regulus cum ab hofte occi-

fus fpoliaretur, equusipfius morfu , .calcibus-

ceffis abutatur , & ad aliarum rerum 1lhc,1tum

que eum interemit. Alius Domino interfecto

amorem dlngat

yo ]

vitaminedia finivit. Aliuslacrymas pr2e defi-

IV. Sicut is, qui in domum, veniam , aut

Ibid

t

derio fudit.

hortum pro fao ufu ab aliquo Domino edifi-

dit, ^

libid

VI. Canis quidam. Romze Domino fuo oc-

n6

p

catam, introduceret alium, illiusque poffef-

v0

cifo, & ad gradus gemonios abjectonon mo-

fionem offerret, gravem Domino injuriam

fiot

do moe&os edidit ululatus, fed etiam cibum

intuliffe cenferetur ita,cum Deus hominem,

fibiobjectum ad os defun&l attulit; & poftea

jeti

& omnes illius potentlas non. nifi ad fuam

b(fu

in Tiberem projectum corpus ahquamdru ne

gloriam condiderit, non poterunt haec abs-

mergeretur , fuftentare conatus eft. Alius ve-

qi

ro occiforem Domini fui ex turba dentibus

que gravi injuria illius ad ahos parüculareæ

fat

fines adhiberi.

o

apprehendens prodidit..

JElianus

VII. Delphinus ab anicula quadam in ur-

V. Sicut, dum prlaludltur 3ac1tunus alter Manfi te,

il

l.

2*

vero refert illam , tam diuque ludus produm- 5 dïfc-*i-

d

bis Jherofolenze portu educatus, adultior fa-

tur, quamdiu inter utriusque manus ja&a: &^

10!

&us, femper de praedafua partem nutritis fuis

commun;cav*t

reciprocata pila non excidit: atqueita qui þl-

8

Ludovic.

lam non rejicit, perdit: eodem modo omnis

Gran

VIll. Accipiter brumae tempore pa(Terem

l 1. Ca-

comprehenfum unguibus, ut ejus calore fo«

ingratus fuum non recompenfans beneficium,

ftat

veatur, per noctem fibi applicat ; & ob hoc

fpe deftituitur novorum recipiendorum; fe-

bul

tech.c.17.

cus vero, qui gratus exiftit : Qui gratus fu-

f

beneficium mane prorfus innoxium .dimit-

turus eft, verba funt Senecæ üaUm dum ac-

Ti

tit.

Ut

Stapl

IX. Pelicanus femella fuper pullos fuos a

cipit, de reddendo cogitat.

pe

Dom. 13.

poft Pen-

ferpente percuffos fanguinem ex proprio pe-

VL Sicut Chlrursïus dum t:bl contra vo- . Bbid. dlfcbï

pr

tec: &

&ore vulnerato emitt't , itaque debilitatur , ut

luntatem, & totaliter invito, . .cücurbitulam !7: P* 7-

ex

them. $

a pullis ali a 1quamd1u debeat.

Refumptrs

U

igneam capiti applicat, vel membrum prze-

autem viribusillos. qui diligentiusillam alue-

icindit, autfecat, tametflmdedulorem autdr—

1t0

ruat tenerrime diligit, & fovet, reliquos velut

fplicentiam concipias , immeafum tamea tibi

Ibid. &

dggeueres &ingratosnido deturbat

confert beneficium, pro quo poftea. recupera-

Thid.1,9

JElian,

X. In civitate Patrae cum puer. quendam

ta favitate fummas illi gratias agis. Itaquo-

If

/dracouem parvum a fe emptum educaffet ,

que Deus animarum noftrarum medicus , qui

f»

l13

cuinque eo velut intelligente locutus effet , ac

dixit; Non eft opus valentibus medicus, fed

[

lufiffet, deniqueis grandiorfactus a civibusin

male habentibus , adverütates velut afH:&as

a?

filvam dlmliTus eft, ubi tamen dictum adole-

&. dolentiffimas medlcmas in zeternam .no-

*p»

centem, quod in latrones incidiffet, claman-

ftram ordinat falutem , atque adeo merito

tà

tem , ita defendit ,. ut aliquos latronum in fu-

fumm:e ei gratize debentur.

gam egerit, aliquos omnino occiderit

Beyrl

Utilitas,

a

in fefto

XI. Ciconia quzedam, cui Hzeraclidis vidua

Gl

S. Mat-

crus obligarat, ftatuto anni die revería ad ae-

. VIl. Sicut lupini & fabze non exugunt 2- Beyrl

|4s

des illius , magni pretii gemmam e gutture

grum, fed ftercorant; ita homo gratus melio-

m fefto

thiz th. 3.

Mat-

t

projec:t; ac crus tractandum objecit.

rem reddit fortunam ejus, a.quo benefici

um tn a.

YV0

Tbid. 1.

XII. Porum Regem in terram delapfum e-

accepit, quae tamen mox iterum in ipfum re- them, 5,

U

lephas telis circumftantium eripuit, & in dor-

dundat, dum gratitudini ifti nova beneficia

fum repofuit, donec tandem examinis cum

rependuntur

]hid

Domino fuo concidit.

VIIL Sicut omnia flumma ad locum unde Eccl. r.

[

$

IX.

exeunt, revertuntur , utiterum fluant;ita quis- V- 7-

quis diligenter ad Deum per gxatltudmem re-

SIMILITUDINES.

fert beneficia, meretur noya accipere.

3

Qualitas. && äqmtas

IX. Sicut exiguum pharmacum e magulss Dama.

t

Bromiard. T

cut terra & Hores quo plures a fole ca-

plerumque morbis hominem eripuit; itagra- fcen. in

d

Lit.G.c.4

Sl

tizeetiam ob minima beneficia perfolutae bo- Vit Bar- ,

al

Y

lores & radios accipiust, tanto plures

na mgentra conciliant. Unde S. Bernardus

L

li

reflexiones, vapores & odores verfus folem

emittunt; ita gratus homo, quo plura acci-

ait; Felix, quiad fingula dona . gratize reditad

le

eum, in quo eft plenitudo omnium gratiarum,

Diol

l

pit beneficia,tanto majoriin Deum aut alium

"i

benefa&torem amore fuccenditur.

cui dum nos pro acceptis non iugratos exhi-

3bl ,

A

Ibid

II. Sicut magnum fcelus effet, fi quis am-

bemus, locum in nobis facimus gratiz, ut

majora accipere mereamur.

pliffimis a Rege quoepiam donis exornatus,

his ipfis abuteretur ad exercitum , quo Re-

- X. Sicut /Egyptii olim, fi fideliter quintam

u- que

gem debellaret, conícribendum ; ita non mi-

partem defruc&tibus Pharaoni obtulerunt , re-

-

lem..

— À

—

nus grave fcelus cenferi debet, fi quis donis

liquias quatuor partes fibilucrati funt; ita qui

a Deo concefífis ad illius oftenïam utatur.

Deo de operibus, velut optimis animze fru-

Tbid

III. Sicut mulier, quze monilia & torques

de— 5

Gibus, quintam partem, fcilicet laudis, glorize

a marito acceptos adultero donaret , merito

& gratiarum ationis, fideliter perfolvit, o-

gravnfüml fceleris &fupplxcn rea Judlcaretur

mnem reliquum eorundem operum fru&um

anima non minoris culpae damnarr debet fi

übx retinere poteft.

*

SX

£m, 4 0 Ro QK——— 0. PT

Jitulus LXII. *',Gmxtia.

855

0il«

Q

$.

X.

V. Exemplum bvutovum. Si enim bos co-S. Cheyt, -

UO TIV A.

gnovit poffefforem fuum, & afinus proefepel.6. he

Manfi

Domini fui ;fi ob cibum modicum tam fideliter *?''* €:3-

T

di

3 N

I. Exefzþlpmz ev voluztas Déi : Quiut quo-

canis Domino adhzeret ; quis non eruübefcat,

tr. 30.

vis tempore , quovis die & anno rece-

diic, 2,

gratiam bene de fe merentibus non referre,

ffl'ef.

n. 6.

pta beneficia grata mente in memoriam re-

quando videt ipfas etiam beltias refugere no-

lat

m

vocentur, ut principio cujuslibet menfíis,

men ingrati?

hoc fibi menfium pendi voluittributum. So-

V. Multitudo beneficiorum , quam fafius Nazianz.

um

1.

lemnitas Pafchalis quovis anno celebrari de-

explicans S. Gregor. Nazianz. Unde tibi haec 97at. 16.

bebat in memoriam magmni illius beneficii,

omnia , inquit, & a quo ? Autparva hzec ocu-

[es

quo compedibus fervitutis Pharaonic:e libe-

lisquefubje&ta dicam, cujus munere ac bene-

rati in terram promiífionis tot miraculofis

ficio coeli pulchritudinem cernis, folis cur-

llet nf

modis perdu&i fuerant. Feftum tabernaculo-

fum, lunze orbem, fiderum multitudinem,

1c]-35.dicg

rum eidem populo in memoriam revocabat

eamque, quze inhis omnibus velutiin Lyra e-

T al

quadraginta annos, quibus in deferto com-

lucet, concinnitatem , atqueordinem , (emper

moratus, & coleftia alimonia, quae quotidie

eodem modo fe habentem, partium anni vi-

1nis

de colo defluebat, omnesque in fe contine-

ciffitudines, temporum mutationes ,annorum

bat faporum fuavitates , paftus fuerat. Fe-

xmi,

converliones , diei no&tisquezequas portiones,

-

ftum Pentecoftes habebatur in memoriam ta-

terrae produGtiones, aeris fufionem, maris

bularum Legis a Deotraditarum. In Levitico

;.

:

fluxi fimul ac ftabilis immenfam latitudinem,

d

ritusleguntur quorundam facrificiorum , quae

fluminum profünditatem , ventorum proflu-

Deusingratiarum aCtionem praefcripferat. In

via? Quod ipfum etiam confirmans S. Ber- S. Bern.

Deuteronomio ob eundem finem inftituta fuit

nard. Quanta, inquit, largitus eft ad fuftenta- f. 14. fup.

yo. Bl

primitiarum oblatio, & fimilia fexcenta alia

hg 47

tionem , quanta ad eruditionem , quanta ad 2"' abit.

exempla adduci poffent; ex quibus omnibus

confolationem , quanta ex hoc jam ad corre-

Is

Dei colligitur folicitudo, quae populo fibi ele-

Li-

&ionem , quanta etiam ad delettationem ? Ne-Lib. 4. de.

£togratitudinis v

:

que enim, ut bene Seneca pronunciavit, ne-Benef.c.s,

tbi

bat. .

irtutem inculcare contendef

S

d

ceífitatibus noftris tantum provifum eft, usque

—l Exemplum Sanforum : Cam-:en

im ,opusl

in delicias amamur. Si ergo pauci interdum

"

"fbid.. n.9.

iftud, fcilicet gratiarum a&tio fit exercitium

nummi aut floreni donati tantopere excitant

(u

fupernze patrize, fecundumillud Ifa. 51. G'aa-

alios ad amorem benefa&oris, gratumque ei

d

b

M

dsum & letitia invenietur im ea , gvatiarum

animum demonftrandum, quid tanta & t

4

addlio, £? vox laudis : Quanto quis copiofius &

multa beneficia non efficient? -

gm

"h.

Md

lt

perfe&ius fe exercet in gratiarum acione,

VII. Magzitudo Leneficiorum, quid enim

tanto magis appropinquat ftatui Beatorum:

majus Deo, & Deifilio: atqui utrumque dat ,

quod ut penetremus folidius , oculos noftros

fe quidem in gloria, filium vero pro redem-

ad vilionemfublevemusillamS.]oannis;quan-

ptione, & in SS. Euchariftia; ad quze duo be-

doinfuperna JerufalemSpiritus confpexit An-

neficia quia oinnia fere alia ordinantur, merito

L te Doyrl

gelicos, circum majeftatem fupremam Dei,

ab aliis quoque infinitam quandam magnitu-.

jp. I2 o

.. 9 Mil*

actibus obfequiofis intentos, hasque inaudiit

dinem participant. Quze ipfa oblizatio ut me-

N

?P thia,

voces: Denediédio & clovitas €9) fapientia, &2

lius cognofcatur, proderit intelligere, quod

)

(6- them $,

gratiarum a& o , bouo

€? virtus , €7 fovtitudo

S. Auguftinus dixit: Refpice univeríam mun-S. Aug.

[]

(ld

4Deo tofi vo 12 facula faculovum ; "duen.

dumiítum, & confidera, fi in eo aliquid fit ,

- Jbid.

Ill Exeseplum Ecclefie militautis, in qua

quod tibi non ferviat. Omnis creatura ad hunc

e Eed. .

horze canonicze á tot tam regularis, quam f»e-

finem curfum fuum dirigit, ut obfequiis tuis

"Y

j-"^ j

calaris Cleri miniftris quotidie recitantur, in

famuletur , ut utilitati deferviat, (uisque oble-

Ü

quibus continuo Deo laudes, benedictiones,

&amentis pariter & neceflitatibus , f»candum

[e

gratiarumque a£tiones offeruntur & reddun-

afflaentiam , & deficientiam occurrat. Hoc

tur, & unius cujusque pfalmi terminus hoc

coelum , hsecterra, hic aer, haec maria , cum

jsS D

clauditur verficulo :- G/oria patrz &zc. item

eis quzeia ipfis funt univer(is , explere non cef-

g [cen. I

*

verbum, 2eo gvaties, frequenter tarain divi-

fat. Hic circuitus temporum annuis innova-

vit Ba

|

u7

":

ni officii, quam miffze progreffu replicare fo-

tionibus, redivivis partubus antiqua inno-

5

lemus.

5

vans, dilapía infermans , confumpta inflau-

"

- Daurolt..

1V. Exemplum bavbavorum, quo fe exci-

rans, paftu perpetuo fubminiftrat. Quisergo, :

"

c. 7. cit.

tavit S. Saba multorum monafteriorum cele-

]l*

31. D. 8.

putas , hzec , inftituit ? quis illud naturze prae-

berrimus Pater. Quibusdam Agarenis per

cipit, ut unofenfu tibi ferviat? benefïciumac-

i

cellam ejus transeuntibus & efurientibus ap-

cipis, & authorem ejus non cognofcis ; do-

pofuerat radices tautum quasdam melagrio-

numin manuifetto eft, largitoroecultus, &ipfa

ruüum, & arundinum cortices: neque enim a-

ratio tua te dub'tare nonfinit, hoc tuum non

m

-

ec

lio cibo ipfe utebatur. Iedierunt illi poften,

debitum effe, fed beneficium alienum.

affereates ei cafeos, & da&ylos. Quo vifo,

li

VHL Utiiztas zllius , eui Peneficium confer- Pf.g.

VO s.

u-

heimihi, iaquit, Barbari ifti parvi noftri be-

£uv: Quid enim efthomo, quod memor es e-

neficii mernores, referregratiam munifice ftu-

jus ? Filius hominis, quoniam vifitas eum : tot

0-

duerunt: Nos autemi, qui quotidie fruimur

fcilicet beneficiis praeveniendo?

bonis creatoris, nullam ei viciffim ftudemus

IX. Utz/ztas donovum Dei : dat enim fingula B. Alber-

referre gratiam per mandatorum obfervatio-

ad ipfum cognofcendum, amandum, fruen-tus l. c.

dum, & ad nos beatificandum.

;

nem. Quze de czetero, excufatio, quae venia

dabitur ?

um

X. Uti-

856

B'il'yliothem Manuahis Concionatorie

S. Anton.

!

fdem

X. Utilitas gvatitudinis: nam quanto ma-

S. Antonius dumait: In anima pofuit imagi-

p; 4. fum.

s p

df

nem Trinitatis , & diftin&ius, quam in Ange-

tit. 19.

inicd *

jor eft in anima erga Deum grati animi affe-

Qio, tanto redditur idonea magis, & capax

lis, in quantum ficut Deusefttotus in toto or- c.x2.5.11.

Ls j

ad uberiorem Dei gratiam recipiendam,

be, &totusin qualibet parte, itain orbe fuo,

:

id eft, corpore, animatota eft in toto, & tota

f

tanto amplius liberaliffimus Deus quafi cogi-

mé

tur ad largiendum.

in qualibetparte corporis. Participationem

cum omnibas creat.s; fcilicet conimune cum

y

LT 2. C.IO.

XL. Dignitas bentfatlovis Dei /de qua fic lo-

B.

quitut Tho. Kemp. Si dignitas datoris infpi-

elementis, vegetare cum plantis, fentire cum

fil

Lib. 3«C

'citur, nüllum datum parvum aut nimis vile

brutis, intellizere cum Angelis. Reprzefenta-

&

22. . Teo

tionem univerfitatis. [bi enim funt quatuor

videbitur ; non enim parum eft, quod a fummo

&

Deo datur. Et iterumalibi : Minor ego fum o-

humores cum corpore, conformes quatuor e-

n

mnibus bonis mihi przeftitis ; & cumtuam no-

Jementis: Quinque fenfus exteriores, vifus,

&t

auditus, guftus, odoratus & ta&tus; & qua-

bilitatem attendo , d

^

eüqit prae magnitudine

fun

fpiritus meus.

tuorinteriores , fcilicetfenfus communis , 2e-

2

Sertm. de

ftimativa, phantafia, & memoria: quafi no-

XII. Cozflant

ia C5 lor;gam'mz'ms Denefacto-

am

grat. red-

vis: ut qui toties a nobis offenfus & irritatus

vem coeli: Nam decimum empyreum in quo

bjb

dendis.j

benefacere non ceffat; unde merito S. Chry-

Deus refidet per glorize manifeltationem , eft

ii

pars intellectiva, fcilicet intelle&us & voiun-

foftomus quzerens dicit: Cum coeli ipfi Dei glo-

V

riam przedicent; ipfe vero, ob cujus gra-

tas. Beneficia vero corpori collata his verbis

S. .I;'aur.

at

tiam funt illi effedi, itate geris, uttui fictor

exprimit S. Laurentius Juftin. Te Deus de hu-

Juft.ferm.

mano & viliffimo femine matris tuze formavit

de Chrifti -

Tif

& creator Deus propter te m

i

E

audiat.

alf *plergmque

inutero, corporis organum diftinxit per par- corpore.

lj

tes , divifit artus, fenfus difpofuit, fingulis-

fui

$ ^ XE

que propria indixit minifteria, ut non effet

q

Íchisma inter eos, (ed compago indilffolubilis;

Yá

MOTIVA OB SPECIALIA

: .

amoris vinculum; unitatis exemplum, dile-

BENEFICIA.

i

Gionis forma, decus fapientize , & corporis Ec-

M AUN&

s. Greg. ] (b beneficium creationis : de duo fic difcur—

clefize fimilitudo vel optima. Denique aliam

Nazianz.

adhuc beneficii circumftantiam notat idem

Orat. 2.

rit S. Greg. Nazianz. Hocigitur cum

Idem de.

artifex verbum oftendere voluiffet , animal

San&us , dumait: Quamvis delinquas gravi-

Obed.c.5.

€0

ter,quamquam in multis offendas frequenter,

unüm ex utroque, hoc eft, exinvifibili ac

»

vifibili natura hominem fabricatur, atque e

tametfi te voluntarie ab illo avertas, numquid

materia quidem ante producta fumpto corpo-

fuarum ftillicidiagratiarum cohibet , ne pluant

T

fuper te ? Nunquid folis, lunse , ftellarumque

re, a fe autem infito fpiraculo (quod qui-

&

dem intelle&tualem animam Deique imagi-

fplendorem abfcondit, ut non faper te luce-

ant? Porro terra germinat fru&um fuum, ar-

b füp, tit.

nem fcriptura vocat ) velut alterum quendam

bores diveríarum fpecierum poma producunt,

mundum, in parvo magnum, in terra collo-

!

cat. Angelum alium mixtum adoratorem, vi-

& (pro dolor ) intelligere diffimulas , a quo ifta

Hj

percipias ? Tibi cun&ta famulantur elementa,

fibilis naturze fpectatorem , intellectualis my-

ftam, eorum; quze in terra funt, Regem ; fu-

nubes de coelo imbrem opportunum f[par-

peris autem fubditum, terrenum & coeleftem,

gunt; dies diei, & nox no&i fuccedit , ut tibi

lj

& cunGis viventibus praeftent gaudium, tri-

caducüm & immortalem, vifibilem & intelli-

N

gibilem, medium inter magnitudinem & hu-

buant alimentum, levent fafüidium, & fine

IU

fenfu, & absque guftu torpefcis & jaces? Ut

I medt D

1

militatem , eundem fpiritum & carnem : fpiri-

merito citatus fanctus Antonius dixerit: In-

$. Anfpn.

[j la,

tum pergratiam, carnem ob elationem. Quod

I.

QV

eRupert, etiam Rupertus Abbas confirmans, magnum

vitant te omnes creaturee ad regratiandum **

1.2. de

Deo,quia omnes, exceptis Angelis funt infe-

lane confilium , inquit , inillo fapientize con-

Trin. €.1- filio, in illo talium perfonarum, Patris &Fi-

riores nobis , & , cum Deus potuerit nos face-

lii , & Spiritus fanGi non tam fenatu , quam fo-

re viliffimas creaturas , nobiliffimas fecit.

I

liloquio venerando denobis habitum eft; ut

.1. Ob beueficium. confervationis , quod fic S. Aug.

unaquzeque perfona fuam operis parterm fufci-

declaratS. Auguftinus: Omnibus boris & mo-

fOlil. 0.18.

H

peret , ut fcilicet tunc quidem pater conderet,

mentis, fruor bonis mifericordive tuzge ; quo-

poftea in plenitudine temporis filius perditum

f

redimeret, Spiritus fanctus remillionem pec-

niam femper perirem, nifi quia femper regis

me ; femper morerer , nifi quia emper me vi-

$. Den,

catorum perficeret. Quanta vero in fpecie per

vificas, & omni momento me tibi obligas,

fitn, a

hoc beneficium bona obtigerint, explicat im-

dum omni momento mihi tua beneficia prae-

$t fïïam.

to. 7. in

S. Bonav. primis D. Bonaventura dicens: De dono na-

ftas. Idemque confirmans S. Antonius, con- S. Anton,

4 Rf

fafcicul.

turze eft, quod creavit te in tempore, & quod

fidera inquit, quod tot funtDei beneficia erga l. c. $- 1.

ab aeterno te difpofuit creandum , non creavit.

c. 6.

te, quot vitze momenta, per continuum enim

te pecus, fed hominem. Dedit animam im-

Dei influxum homo confiftit, & vivit. Unde

À

mortalem, cui deditrationem , ingenium , in-

merito concludit S. Ambrofius: Vide ergo, S. Ambr.-

duftriam, qua omnia materialia poteft intelli-

de obitu

quanta quotidie Deus moliatur , quanta diftri-

gere. Deditmentem velintelle&um, qua im-

buat, quantis terram fructibusimpleat , quam

'Theodof.

materiales Spiritus, Deum & Angelum intel-

opportunis , & in omnes oras ferentibus ven-

- ligeret. Propter te omnia in terra creavit; o-

tis maria promoveat, quantis|imbribus folum

mnia elementa ad tuam vitam , omnia ani-

molliat ?

ä

mantia ad tuum nutrimentum. Deinde etiam

Til Ob

)

lus LXIL. - Cratitudo.

$57

agz $ Aqtom

llQ

S, Baxar..- H .Ob benelicium redemptionis; de quo praee

nis , fed virtutem dedit Dþïninus Rex vlrtu-

DW A ) C "M 2 1

t

dusde di- clare fic loquitur S. Bernardus : Si totum .

tum, ut füb me effet appetitus tmeus, & ei,

f

quam fentiebam , concupifcentiz;e, minime

Q0ta

Hip. Dev.. debeo pro me fa&to, quid addam jam pro me

refe&o, & refecto hoc modo ; nec enim tam

confentirem. Sed a quibusdam tam longe

)e

M!

facile refectus, quam factus; nam qui me fe-

me fecit miferatio tua , ut penitus abomina-

um

h

mel, & tantum dicendo fecit, in reficiendo .

rer ea, & ne ulla quidem eorum me tentatio

'Cüm

profecto & dixit muita, & geffit mira, & per-

moleftaret.

dl

1

tulit dura; nec tantum dura, fed indigna. In

$ XHl.

itüor

primo opere me mihi dedit. In fecundo fe,

& ubi fe dedit, me mihi reddidit. Datus

OT &«

'lfus

ergo & redditus, me pro me debeo, & bis.

£

quenter ponderare beneficia , täm g'enera- Izi*guadp,

debeo, quid Deo retribuam pro fe? Nam -

I E

QUae

/

lia, quam particularia, cum circum- epitt,

.

etiamfi milles me rependere poffem, quid

flantiis priori-$. explicatis; nam , ut bene

fum ego ad Deum ?. . Id ipfum alibi praecla-

[ 00

Calffiodorus ait, qui, quanta fibi gratia col-

(d0

ze confirmat dicens : Super omnia te mihi

latafit, nefcit, q

X

3

amabilem reddis, o bone Jefu, calix, quem

matas'lazjgito;'i gratias Qe—

T.

beat, non intellieit, -

hu

bibifti, opus noftree redemptionis; hoc enim

IL Obligationem fuam

ad gratias agendas beneln illud

omnino amorem noftrum fibi vendicat, hoc,

perpendere : S. Auguftinus monuit his verbis; Lue. 12«

N

inquam, devotionem noftram blandius alli-

V. 28.

!hu. S' L&ur.

Oportet ergo, Domine, tanto magis tibi gra-

omni aue-

U. ferm l

cit, juftius exigit, ar&tius ftringit, & vehe- .

tiofum & devotum , atque ad ferviendum

ivit i

eChrittl

mentius afficit. Unde merito l. c. concludit:

tem, cui

promptiorem exiftere, quanto me de tantis

multum .

lI* cotyore, |

Etü caetera taceam , hoc folo non immerito

beneficiis obligatiorem.confpicio in redden-

datum eff,

dig-

fibi vendicat vitam noftram, quia pro ea.po-

da ratione, ne dilata vindi&a tanto acrius

eliet

Y*

fuit fuam.

Nemo igitur fibl vivat, fed ei,

adveniendo malamea puniat, quanto diutius

lls

qui pro fe mortuus eft; cui enim juftius vi-

lile-

&

toleravit, quod puniri potuit.

»

am, quam ei, qui, fi /non(morefetuf, ego

H Exenpla «reaturarum wvatienalium

frbguen-

|Ec-

pnon viverem ?

E

ter fibi ob oculos ponere, & videre, quanto impetu

jm

ÀAV. Ob beneficium v

ocatiaiaif'ad fidem ; qü'od

8 Avgutt.

ad gratias benefactori fuo referendas impel-

jem

fequentibus verbis proponit S. Auguftinus :

luntur, ut vel inde difcamus, quanto inten-

TRCILM 2

Magnnm, inquit, zeftimo beneficium, quod

fiori affe&u & vehementiori ftudio homo ra-

" Übeies.

eo tempore, & inter tales me nalíci voluit ,

tione preeditus pro incomparabiliter pluri-

id

. Deus, per quos ad fidem fuam & facramen-

bus & majoribus

,

fbeneficþiis gratias agere

Qt

ta pervenirem, |Video innumerabilibus ho-

debeat,

M

minibus hoc negatum, quod mihi gratulor

IV. Certa fibi pro gratitudinis officio braftando

effe conceffüm, cum quibus tanta nobis eft

C&*

tempora dateriinari , ut vel fic facilius impella-

at

&, Anton. una conditio.

Unde merito infert S. Anto- .

b fup» tit- nius: Invitat ad gratiarum a&ionem qualitas.

mur ad officium noftrum hog- in genere acu-

A

1

intt,

ratius praeftandum.

ifla

, femporis; dicitur enim tempus novi tefta--

V, Beneficia variera & notabil

iora calamo in Zz'..:

menti tempus gratize, quia faperabundavit

I[2,

bello annotare ; (ic enim faciunt fideles fervi ,

aL

multiplex gratia humano generi collata poft

qui non expenfüm duntàxat, fed acceptum

- Chrifti adventum, & ideo multiplicatis bene--

]bl

^ ficiis multiplicandze fünt gratiarum actiones.

etiam accurate in chartas referunt; quod hic

il«

tanto accuratius faciendum eft, quanto ma-

V. Ob bencficium juflificattenis ; de qua fic S.

gis heec annotatio conducit ad memoriam be-

[

Il

$ Augoft. Auguftinus loquitur: Bona funt hzc tua,

neficiorum , quae, juxta S. Chryfoftomum , tn Matth,

€. 123.

in medit. Domine , mihi

a te mii'ericogditer indulta,

eft optima cuftos beneficiorum ; & , ut/alibi &o. 0.

Is

S i Ànton,

, quod me in periculis fzepe conftitutum cle-

l, Ü S, L

&

loquitur, füfficiens eft, quae ad virtutum la- Hom. 22«

U

-

J

ienter eripuifli, nec unquam in peccatis

bores nos adhortetur, & preeparet, utprae- !*

[8

aneis dereliquifti 5 oblitum tui de te admo-

auifi, averfum a te revocalti, venientem

fentia omnia defpiciamus, & ut ei, qui tan-

U

ta in nos beneficia contulit, adhaereamus ,

ad te benigne füfcepiiti ,. poenitenti indulfifti.

amorem in illum fingulis diebus

Non enim ea fola, quze commifi, peccata,

| augeri ,d?»*

clarantes.

HI Pl

't $ Ant.

fed etiam, quze te protegente non commifi,

$ XUL -

,.l LE

. totum a te dimiffum deputandum eft ; Nam

us

ARUCTETICIA

l0

ficut in multa peccatacedidi, fic & in multo

Jura, nifi me confervaffes, cecidiffem. |Sed

rimis noffe: debet,Aíceta, fro quibus

j5

I ïnp

(l«

ferm.. 9.

$. Dern. (& S. Bernardus, Et miferatio fuit, inquit,

beneficiis agendze fint gratize ; nam, ut

IS,

quod vifitavit cor meum, immitavit, ut ama-

bene Cicero notavit , acceptorum, benefi-Lib. &

de fragm.

ra fierent, quze mihi male dulcia prius erant,

ciorum dele&us habendi, & imprimis quo offic.

T

7. mifer,

n

: $ Antoh,

quae Izetabar, cum male facerem. Huc etiam

quisque ftudio vel benevolentia fecerit, pon-

L l .c h

pertinet praefervatio a peccatis, quze tefte S.

derandum eft; multi enim multa faciunt

71

Bernardo, tribus motis contingit, occafio-

temeritate quadam ; fine judicio , vel io-

nis fubtrattione , refifrendi data virtute ,. aíf-

do in omnes, vel repentino quodam im-

i , Anfbf.

fettionis fanitate; multum enim in peccata

petu animi, quafi vento incitati: quae bene-

",

j

gecidiflem, fi data effet occafio , fed Dei mi-

ficia aeque magna habenda non funt, ac ea,

"

feratione non me talis opportunitas appre-

;; The

quae cum judicio, confiderate conftanterque

. hendit. . In multa quoque paulo minus ceci-

delata funt. Agendae autem funt gratize Deo

'1-

dillem, graviter impulfus violentia,tentatio-

pro triplicibus bonis, . x. Pro

genefa!ibz:s, qua*

EDUIPUS

Ra Pc [äbnq Bi[üc Mü"a ]bm- L

l

8:8

Bibliotbecce M;tnualik Concionamrice

Pfalmi: Laus ejus in Ecclefía San&orüm ; ita

qm

lia funt creatib, cbnfewäfio,' redemptio, ^5.

rit

Pro fpecialibus , qualia funt vocatio ad fidem',

fcribit: Vides , quomodo ante verba requi-

[2

rit gratiarum actionem, quse fit per vitam &

ad religionem, ad gratiam & gloriam. 5.Pro

ii

fi«gularibus , quae- cuivis peculiariter ex acci

bona opera? Non fufficit enim verbis folum

e

denti conferuntur.

gratias agere, nifi etiam fa&orum virtus con-

40

S.Bernard, 1I. Noffe debet , enam prvo minimis beneficüs

currat: nam laus ejus in Ecclefia Sanctorum.

(X

ferm. 11. fuminas Deo gratias effe agendas , qua de re lo-

Et in Pf. 49. ait : Ita vivas, ut Dominus Deus

$!

s

ia Cant,. quens S. Bernardus, diíce, inquit, in referendo

tuus glorifieetur; juxta illa Chrifti verba :

Tdit "i

gratiam non effe tardus, aut fegnis; difce, ad

Sic lueeat lux "vefira coram bominibus , ut 'videant

6

fingula dona gratias agere $ diligenter coafi-

opera vveflra bona ,. & glorificent Patrem vefirum.

Y

4

l

i

dera, quae tibi apponuntur, ut nulla videlicet

Sit vita tua ejusmodi, ut tuus laudetur & ce-

!,enl

Dei dona, nullagratiarum actione fruftrentur,

lebretur Dominus, & perfe&um obtulifti fa-

.

gef,0.6: ä;u

non grandia, non mediocria, non pufilla ; deni-

crificium. Idem quoque in Pfalm. 112. ita

bgp !

que nitamur colligere fragmenta, ne pereart,

fcribit : Oportet vitam prius re&te inftitden-

ie.nec minima oblivifci beneficia. Ad affidui-

tem hymnos Dei canere, non eft enim pul-

chra laus in ore peccatoris; fecundo non

$. Bafilius tatem quoque S. Bafilius hortatus eft dicens:

H

J

hom. $. in fjgg comedetis , five bibitis five

quid facitis, omnia

verbis folum , fed etiam factis laudare opor-

Martyrt,

in Dei gleriam facite, Accumbens menfze ora;

tet, & hanc laudem Deus maxime requirit.

ba

Julii.

10

efitans panem , largitori gratiam rependito;

Idem quoque S. Doctor Pfalmiftam pfaimum

fuffulciens, firmansque infirmas corporis vi-

illum ab his verbis-ordiri obfervat : Laudate

f

D

res vino, ejus fac memineris, qui hoc te dono

Dominutm de celis ,' laudate iilum in excelfis , lau-

*

impertivit ad inferendam cordi tuo lIzetitiam,

daie eum omnes 2dnpel

2

ejus ,. laudate eum ommes

& ad multiplicium infirmitatum non medio-

virzutes ejus , cujus hanc affignat rationem :

crefolamen. Etin epiftola ad Thefialonicen-

Ideo dum preecipit laudes offerre, incipit a

fes, inquit : fine intermiffione erate, in emnibus g*a-

*

fuperioribus poteftatibus, fic dicens: Lau-

tias agite

?

quem textum Theophylattus ita ex-

date Dominum de celis , laudate eum in . exceifis ;

äle: li

pornit. Quiaaffüevit cum Deo veríari, eique

oportet enim ita Angelum fieri, & ita lau-

m ,zl

eratias àgere in omnibus rebus. Quomodo

dare. Ne ergo hanc laudem, rem effe levem

exiftimemus, fed ante os noftrum, vita no-

f

autem femper gratias ages? fi agnoveris hanc

effe voluntatem Dei, ut fis gratus erga ipfum,

firaipfum fonet, atque ante linguam conver-

pu

ut,qui femper tibi benefaciat. S. Ambrofius, ut

fatio clamet, ita enim v

x

Pl

el | tacenteg *Deum

nosád hanc continuam & nunquam intermif-

Jaudare poffümus.

fam gratiarum actionem exftimulet, fequenti

- ]V. Noffe debet

, ütilem äg*:k)liduh: ;äbdum;s. Eonav-

it

D

nos evidenti ratione convincit; neque enim

Dzi. beneficia meditandi , juem quidem indicatin faície.

nos unquamrefpirare poffumus,quin ad quaim-

S. Bonaventura, dum ait : Scias, quod tri-*. &

H

libet refpirationem beneficiis Dei fruamur, &

plici confideratione potes tuas meditationes

hanc beueficentiam affiduam & quotidianun

variare & dilatare, ut nunc tua quidem me-

inceflanter continuat & confervat; Unde ait:

ditatio verfetur circa ipfum benefacorem ,

Quando non hàbes, quod Deo debeas ? aut

nunc cir

C

Ü

citer elargitur.

ia ipfa beneficia , quze tibi mul?:ipli-

tE

quando fine Deiinunere es? quid enim habes,

aut es, quod non accepifti? ergo quia femper

V. Noife debet gradus gratitudimis , quos

accipis, & quod habes, a Domino eft, de

1

É

Ito« ^

quidem diftin&te & appofite affignavit S. Tho- 3« 2. q.

f

rem te femper effe cognofce. Quod ipfum eti:m

mas, dum dixit, primum effe, ut bomo ve- !

96. 8. 5

ib. 9. de

Y

$ Gregor. confirmans S. Gregorius NyHenus, fi, quod,

cobno/cat acceptum beneficium ;; de quo gradu be-

f

Nyff. orat.

tenef,

1. in Orat.

praefens eft, inquit, confideraveris, per ipfum

ne Seneca fic loquitur : vis reddere beneficium ?

à

vivis; fi futurum, ille tibi earum rerum, quze

benigne accipe : retulifii gratiam.

Secundum ,

D

[j

funtin exfpectatione, fpes eft; fi preeteritum;

ut iaudet, ég gratias agat : nam cul gratia re-

non effes, nifi prius ab illo fa&us effes ; id ipfum

ferri non poteft, quanta debetur, habenda

quod natus es, beneficio afficeris, dum per il-

tuuen eft, quantam maximam animi noftri

lum & vivis, & moveris, ut inquit Apoítolus,

capere poffünt, ut Cicero monet, id quodPhilip. 2,

ertium, ut re-

Jxxæ-

rerumfuturarum fpes ex eodem beneficio pen-

faltem laudando praeftatur.

det, tu verofolius preefentis compos es. Itaque

tribuat pro loco €9' iempore, lecundum fuam fa-

ä

fi vel per omne vitze tempus gratias agere Deo

cultatem , id quod fit per reverentiam , ho-

nonintermiferis, vix praefentis gratiam exple-

norem, obfequium, confilium, opem & fub-

bis, cum interim nullamrationem excogitare

fidia, fi indigeat.

.

poffis, qua futuri vel praeterititemporis debita

- VI. Nofle debet circumflantias

, qua in grati-

compenfentur. Fruttum autem hujus perpe-

tudinis exercitio [pecialiter obférvande funt , illud-

ä

8. Chryf. tuze gratitudinis indicavit S. Chryfoftomus,

que Deum non parum gratum eficiunt, quse qui-

Is ;

inPL5. dum dixit: Perpetuo Deo gratias agere de-

dem ad tres preecipue revocantur.

L 4ddt

UE

bemus. Hiec funt graviffima, quae in diabo-

Jfinceritas ;; de qua quidem fic loquitur 5. Ber-

lum torquentur, tela, hic eft ictus in daemo-

nardus : JNon ommis gratiarum a&io accepta e[l

nem certiffimus , tunc funt coronze 1'pl'enïdi-

à

Deo , nifi que de cordis pudica &g mera fünplicitate $, 3. in

(;

diffimae.

,

procedit, — Pudica. fane dixerim propter eos. — QuiCant;

Manfi tr.

1HI. Noffe debet, a bec, ut tributum laddum,

(2 de malis a&bibus füis gloriantes ,' Deo. graiias

N

8o. dife. £ gratiartum ati:o Deo grata fit, [pecialiter vequiri,

agere Jolent , quafi Deus more ipforum letetur , cum

Mera

B. 19^ urlmpue (g voci cor purum 69 mundum conjunga-

tnale fecerint. & exultent in vebus pe[Janis.

iw. Unde D. Chryfoftomus fupeg Jlla verba

wero;': Jimplicitate | adjunxi , propter. bypocritas

N

h

Tütulus XALX IIl. Gratitudo.

859

h

Xqul.

qüi Deum quidem de bohis.-/ïtis , fed verbotenus glo-

tam memoriam aliaque grati animi officia re-

n&

" vificantes ,. corde vetinent , quod ore prebueránt. . 2.

fundere debeant; nec tamen propterea Deus

»hml

Eft liberalitas : quze in affe&us intentione po-

aliquam ab illis intrinfecam perfettionem no-

Non-

tifimum confifit; magis fi quidem Dcus

vam accipiat. 3. Quod ficut flumina intrant

in mare, ut iterum auctiora fluant; ita quo-

m

penfat, ex quanto quis agit, quam quantum

s

facit. Id quod etiam Seneca advertit, dum

que homines Deo dona füa grato animo ad-

ia

dixit : Nec in vilimis, licet optime fit, aure-

Ícribentes novis beneficiis ab eo ex merito

& ne

que prafulgeant , deorum efl bonps , [&d in pia ac

cumulentur. Oftendatur proinde, quormodo

Vum.

fe inftar fluminum in máre Deitatis exone-

"'Thom.

1$. Tefte retta veluntate venerantium. taque boni etiam far-

rare debeant, fcilicet curfu vehemente, cele-

ee

re ac victili veligiofi funt : mali non ejfugiumt impie-

fa-

Kemp.

taiem ,. quamvis aras fanguine miulto- cruentarint.

ri, indefinente, proprietatibus hifce ad gra-

) 1. de

tiarum actionem accommodatis.

.

It

benef, c.6.

3. Eft celeritas : nam ut olim non male Aufo-

ac 16

I

nius cecinit:

.JII. Super illa verba: Kedde rationem villica- L

In eyigr.

; ingrata: eft: gra-

tienis tue : dici poteft fidelium fervorum mo- V* **

J-

Gratia, quze tarda eft

l0

tia namque

rem effe, ut diligenter in certo libro acceptum

| Cum fieri pro

perat, gratia grata magis.

& expenfam annotent, uttanto facilius ratio-

B

rt.

Hinc in veteri lege holocauftum, quod offerez

nem füo tempore .redde;e polfint, atque adeo

batur progratiarum a&ione, & caro victimae

hoc cuivis Chriftiano tanto impenfius facien-

h

i

non erat in craftinum fervanda. |Certe. Noé

dum , quanto feverior ab illo quondam ratio

tnox, ut ex arca egreffus eft, exí(iruxit altare,

exigetur. Oftendatur ergo 1. quid in ac«cepia

fcribere debeat, fcilicét beneficia generalia,

13

Deoque facrificium obtulit,

fpecialia, fingularia, de quibus füpra $. XII.

1

COR XIVE

n.r.di&um. 2. Oftendatur, quid in experfo

T

fcribi debeat, ícilicet, an haec omnia juxta

llj

— CONCEPTUS PRJEDICABILES.

Domini fui voluntatem, & pro utilitate illius,

f

. De qüalitate.

id eft, majore gloria & honore fint expenfa,

ld

; A .i;.

occafione illius thematis : Omne'datum

quae omnia per partes fufius explicari & de-

Jl

L Er

duci poffunt, fimulque inferri, quam pauc.

0

V.» l:.

optimum , é$ omne donvin perjettum defur-

füm efl, defcendens a. Patre luminum : Comparari

veri & fideles fervi reperiantur, cum omnes

T

fere, quae fua fünt, queerant, & non quse

poffünt beneficia Dei cum radiisfolis. Et 1.

quidem dici, quod ficut radii a fole paulatim

Dei & Chrifti. . Poteft etiam dici in libri ex-

per hemifphaerium fparguntur, ficque lux ab

teriore pagina & anterjore fcripta effe haec

$, Boww

imperfecta claritate in perfe&tam crefcit, ita

verba : zíccipe beneficium ; vedde feroütüam.

ia

i fa.

Deus quoque prius imperfectiora naturae do-

pofteriore vero foriptum effe : Exjpetia pre-

4 &

mium: bme fupplicium.

E

na largiatur,-& tum demum, íi bene quis

atitudinis fufius gx'—

v

p

illis utatar perfectiora gratiae & glorize dona

V. Poffunt gradus gr

e-

offerat. 2. Quod ficut radii folis humoeres de

plicari & eorum cequitas oftendi. Et 1. qui-

cui

5

t beneficia

ly

terra elevant, iterumque diffolvunt, ut ter-

dem cur maximi seftimari debe

lg

ram irrigent, ita etiam beneficia Dei nos a

Dei, fcilicet propter altitudinem danis : pro-

terrenis affectionibus elevent per dilectionem

funditatem, id eft, utilitatem acciptentis : lati-

$

Dei , iterumque per charitatem proximi de-

tudinem leu multitudinem & magnitudinem

Ícendere faciant.

dati: & longitudinem duratienis, cum ab aeter-

H $ 2 QQ

3. Quod (icut radii folis

NT T

varios/in corporibus effe&tus producunt, &

no fuerit in nos beneficus per affettum, & in

,Lbo d

seternum liberalis fit futurus, & fuerit per ef-

fi quidem folidum corpus inveniant & poli-

tum, & recta linea in id defcendant, copiofe

fe&tum. 2. Cur laudari & praedicari debeant,

'ej

refle&untur, fecus vero fi vel oblique dunta-

fcilicet ad majus Dei beneplacitum caufan-

)

dum: ad affectum noftrum demonftrandum :

]

xat incidant, vel tralucidum corpus repe-

à

yiant, itabeneficia Dei in aliquibus vehemen-

ad proximum in Dei amorem inflammandum

3. Cur rependcre debeamus,

i

tem calorem divinze dilectionis. producant ,

& rapiendum.

án aliis, qui velut adr ea facile tranfire finunt,

fcilicet propter meritum Dei, & noftrum,

!

?Phihp. ^

cum hoc fit aptiffimum inftrumentum ad li-

oparum operentur, in allis denique omnino

"u

foetidas exhalationes ingrati animi, aliorum-

beralitatem Dei excitandam & confervan-

]

Excitentur proinde

dam. Doceantur proinde. auditores, quo-

que vitiorum caufent.

*

auditores , ut ita difponant corda fua pro ra-

modo hos gradus affequi & exercere valeant,

diis his excipiendis, ut meliores potius, quam

uem in finem fervire poteft tota prima con-

cio Fabri in Dom. 13, poft Pent..

deteriores effe&tus experiri mereantur. Vide

emati

Bromiardum v. Gratitudo c. 4. n. 4.

V. Poteft ex occafione th

is : vedde, quod Matth. 26.

Ececl, 1.

][. Ex occafione thematis : Omnia flumina

debes : dici, plerosque homines videri fimi- v. 26«

,

»

4ntrant in mare , é$ mare non redundat : pulchre

les alicui civi obzerato, qui, quocunque fere

oftendi poteft, 1. quod ficut omnia flumina

fe convertàt, aut eat, creditoregà quempiam

E

exeunt a mari, ita omnia beneficia a 1Jeo

habet obvium, atque adeo meritbfolicitos effe

j

velut immenfo mari omnium perfectionum

debere, ut behne hos creditores co

1ofcant,eis-

41

.ln'

ue mature fatisfaciant. Oftendduv proinde,

IN

oriantur. 2. Quod ficut flumina naturali fuo

impetu ad mare currunt, eique aquas ab ipfo

quinam illi fint (nempe Deus, Ch

us, B. Vir-

go, S. Angelus cuítos, füperio

; parentes,

acceptas quodammodo reftituunt, nectamen

iare propterea fedundat ;. ita homines quo-

praeceptores, amici, inimici) & quid cui-

ta a Deo beneficia eidem per gr

que pro collatis beneficiis rependendum fit:

que accep

RU

— R. £. Lohn. Hlibl. Man. 1om. 1.

pro

Qqq qu a

1

8c$

-Bz'bliotbecæ Manudlik (.'onciormtori:zx

wï &

:

ro quo fcopö iterum f;ïærvire poteft. tota

XV.

[jgo!

giie

concio fecunda Fabri in eandem Domin. 13

j

ALII CONCEPTUS.

10

poít Pen;e;o?c.

"Equitas.

i

tf

JDe motivis.

i

hominem creaverat

Deus , quandovuaaü t£,

rentt

l. V»ix/

VI. Poteft oftendi sequitas, utïlitas, digni-

,eum

in paradifo collocavit: fed quo se. dife:

ib

utatis fine2 ut operaretur & cuftodiret il- 1« m $

nl

tas (feu honeftas ) & facilitas gratitudinis,

prout profufe id facit Faber conc. 3. in Dom.

um. Sed qus illi cultura neceffaria erat*

veth

Labor & defatigatio naturae corruptze eft poe-

oml

3. poft Pentec.

nalitas , ita quidem eft, nihilominus a Ru-

M ] ] '

Yue. 6,.

"VII. Ex occafione thematis : Qua menfara.

erto Abbate , verba illa ad propofitum no-

dem n2 (ia

y. 38-

menfi fueritis , eadem resnetientur vobis : oftendi

ftrum explicante, refponfüm accipiemus :

miM

P

poteft: z. Qua menfüra Deus nobis fua be-

Hoc eft, inquit, intelligere debemus , ut

hi

b

ne

ficia conferat, fcilicet infinita charitate, &

creatori fuo in laude, & gratiarum actione

tem

fidelem. animum gereret. Eundemque ob

itberalitate ,' uti probari, poteft per enarratio-

(

nem & inductionem beneficiorum, przecipue

finem illi amceniffimum plantavit deliciarun

Tin

creationis, redemptidhis, juftificationis, in-

paradifum, fcilicet, ut ad majorem eum ad-

(iG

fitutionis SS. Sacramenti, vocationis ad

ftringeret gratitudinem. Imperavit in terra

]nái

fidem , preedeftinationis: & illud S. Her-

paradifum fieri, inquit fan&us Chryfoftomus,

[2L ]

vel certe poft omnia

ut produétus homo in ea verfaretur. Extra

nardi ad fingula repeti,

&i

cum affe&u inculcari : Amat charitis, amat

paradifum formavit illum , fed mox introdu-

Dà

immenfitas, & nos vicem rependimus cum

xit, ut re ipfa fenfu beneficium frueretur,

e

menfura? '2. Ergo oftendatur, quomodo

& ut ex afpectu & converfatione multam per-

(10Ui

eadem menfura remetiri gratitudinem debea-

ciperet voluptatem, provocareturque ad gra-

mus, fi fcilicetnos ipíos & omnia, quae ba-

titudinem , intelligens, quantis fit affectus

Qu

Pt

bemus, Dei fervitio & amori conlecremus,

beneficiis , cum nullum adh

uc bonl fpgci-

ho

& quolibet dictorum beneficiorum eo fine

men praebuiffet.

b caufam Deum in cor'þbris

QX

ufurpemus , quem Deus in illius collatione

Il. Aft quam o

: À

no

quaefivit.

noftri fabriea lutum , ex quo membra nofira . v. $

coagulavit, tractare voluiffe putatis

? Memen-

fí,

" NTI. Ex occafione

hiftorize jof&phf ; Egy—

fad

to, quod ficut lutum feceris me. Nunquid

Luiei-

ptii Proregis , oltendi p

ulchre poteft fructus

alia mundior, pretiofior, pulchriorque materia

& utilitas gratitudinis..

Et 1. quidem infü-

illi deficiebat artifici, qui unico verbo am-

eus Die

nu

fiüt,

d

tui poteft comparatio inter Chriftum & ]Jo-

pliffimas extenderat coeli

fphzras? Verbo

fephum, tum propter 1omen ( quod idem

Domini coeli firmati funt.

Quin potius ina-

Teir

fignificat, ac augmentum ) tum propter offi-

U

teria nobilis corpori competere videbaturt,

cium Salvatoris; tum propter invidiam &

utpote quod animze, ad imaginem & fimili-

| $ Mpf

rir

venditionem fratrüm. 2. Oftendi poteft, quam

tudinem ipfiusmet Creatoris formatze , habi-

liberaliter nobis tempore neceffitatis fuccur-

Nihilominus dicen-

$1]

lei

taculum effe debebat.

rerit, preecipue r

umentum elecorum , íci-

dum eít: Omnia in fapientia fecifti. Ut igi-

lls

licet Corpus & Sanguinem fuum , offerendo.

tur ad nofirum deveniamus intentum , terrá

de

&. Quam fideliter pretium , id eft, debitum

quae gratitudinis eft fymbolum, ideo a Deo

fen

honorem, amoreim & gratitudinem el per-

hi

folvere debeamus.

4. Quomodo pretium,

adhibita fuit ad formationem hominis, ut

liic ei gratus exifteret ; 1pfa namque expe-

Dà

id eft, fru&um gratitudinis noftrae in faccis,

rientia tefte, quo magis terram induftrize

Vi

id eft, cordibus noftris reperiamus.

Exci-

in

agricultoris manus coluerint, fubegerintque,

tentur proinde auditores ad officium grati-

tanto uberiorem profert fementem ; quodque

tudinis liberaliter praeftandum , ut viciffim

fuper eam projicitur femen , non perditur ,

1

Deum erga fe liberalem experiri mereantur.

fed colligitur centuplicatum. Quapropter S.

H

Ambrofius ita difcurfum füum ad quendam

fa

Gen. 47.

IX. Pari modo oftendi poteft uitilitas *gr'a;

v, 24j

titudinis ex alio fatto ejusdem [ofephi, dum

dirigit ingratum dicens : Herba generi re-

Q

fpondet füo , tu non refpondes tuo generi?

f

jEgyptiis Pharaonis fubditis femen dedit ea

'ritici granum fpartum terrze , generis fui

fü

conditione, ut quintam partem Regi datent,

reliquas in fementem, & in cibum familize

gratiam reddit, tu degeneras ? Qui idem

[

Sanctus in alio quodam loco fcripfit: Imitan-

te

ac liberis fervarent. Oftendatur ergo 1. quae-

da nobis eft natura terrarum, quae fufceptum

nam fit illa quinta pars , nempe gratitudo

Iu

Deo debita, & quomodo Deo perfolvi de-

femen multiplicatiori folet numero reddere,

N

$ n

Q i

beat.

2. Pariter oftendatur , quaenam fint

quam acceperit.

quatuor religuae partes , quaze de femine &

]II. S. Auguftinus animam humanam a fu- s, Auguf.

mnllsp n T

o r

prenio datore hoc fine ad i1

naginem & fimi- V. de fpl-

u

melle operuth noítrorum nobis relinquuntur,

dicit, ut factorem u &

b lu

fcilicet fruqus meriti, fatislattionis, umpetra-

litudinem fuam creatam effe

apimia.

Ql

tionis & g

dii fpiritualis & benefaé&tis oriri

fuum pro imagine cognoftcat, ut pro fimilitu-

H

dine diligat. Unde, ubi Vulgata noftra legit:

foliti. . Exditentur proinde auditores ad con-

ditionem

c, utpote zequiffimam , hilari

Fatius eft bomo in aniinam viventem : in Hebr:eo

legitur: in animam loquentem ; Optaret namque

animo acceptandam, &, quanta ex quatuor

3

his fructibus lucra 1þiritualïa reportare pof-

Creator, ut anima fübito poft tam fubliime E:ffe

f&nt, demonftretur.

receptum linguam fuam in gratias r,eferenïd

B:S

le

j

) T itulus LXIHI. G;atituda.

Rói

adhiberet: At vero, quiaanima hoc multistitu- licet fufpendatur in inferno. Unde Ezechias:

lis debitum folvere neglexit, Deus illam in hoc

Tu autem eruifti animam meam, ut non peri-

miferiarum barathrum cadere permifit, in

ret, projecifti poft tergum tuum omnia peccata

quod fimul univerfam humanam progeniem

mea. Merito ergo idem S. Auguftinus pergit: $. Auguft,

D dj

| egit praecipitem. Unde S. Anton.ait : Primi pa-

Cui gratias referre debeo, quod non fecundum in medit,

rentes, quia repleti omnibus bonis naturalibus

iniquitates meas retribuifti mihi, quod meter-* !*

'.lun.:.

ra non abforbuit, non me ccelum fuülminavit,

& fpiritualibus, omnium virtutum, & tempo-

ralibus, ingrati fuerunt Deo, adhzerentes ad-

non mefulgur combuffit, non flumina fübmer-

verfario ejus, & mandatum transgredientes,

ferunt, nec alia poena, vel morte, prout dignus

Is

l

omnibus virtutibus exfpoliati funt.

eram, me afllixifti? cum enim peccando a te

Msanüibi- IV.Prima, quamSpiritusfan&us per Moyfis

recederem; non folum Dominum ipfum ex-

t

dem n. 2. calamumin fcriptura facra de fuprema Altiffi-

acerbavi, fed totam ejus familiam juftiffime

mi Majeftate notitiam fecit, fequens fuiffe per-

irritavi.

b

hibetur. In principio creavit Deus coelum &

: VI. Oro, ne defides fimus, inquit S.

Chry-$. Chryf.—

terram ; pro quorum verborum intelligentia

foftomus, fed unusquisque pro virili fupputet hom. 16,

apud fe fingulis horis non folum communia ^ Ven

differentiam, quae inter haec duo nomina (Do-

minus & Deus) verfatur, a Philone Hebrzeo

beneficia, fed & privata in fe collata; non ea

difcamus oportet,inquiente,Dominus & Deus

tantum, quae omnes fatentur, & quze omnibus

7

indicant potentias; Dominus eam, qua impe-

manifefta, fed & propria & plerosque latentia;

rat, Deus eam, quá eft beneficus. Quam ob retm

fic enim ad continuam gratiarum a&ionem

1-

Domino referendam incitabitur. Hoc maxi-

& facer Moyfes in toto mundi opificio nomen

Dei atfümit; Ubi & idem Auctor, quantum

mum facrificium, haec perfecta oblatio eft.

a

Deinomen beneficentize fit expreffivum,latius

VII. Magnumeeftetiam & hoc nomine,quod $. Auguft;

docet, id quod etiam ipfi gentiles agnoverunt,

multa mihi, antequam petere poflem, vel vel-1. c.

S

lem, aut noffem, dona contulifti. Non folum

. qui Jovi, omnis profanze Deitatis origini ; hoc

attribuerunt nomen: Jupiter a juvando. Jam

ante, fed & poftquam fenui, & potuitepetere,

. hze voces, Deus seternus, idem valent, ac fi di-

te quzerere, te defiderare, tibi inhzerere, gra-

S

cat: Non, qui aliquando largitur, aliquando

tuita bonitate tua, non petenti, non quxerenti,

4lb q. fj

- non, fed femper & continuo, qui fineintermif-

non defideranti, imoetiam parvi

l-

pendenti', vel

fione bene facit, qui nullam occafionem

t

bene—

etiam contemnenti, largitus es.

faciendi finit xrzeterfluere.

VIII. Si quis oculorum lumen, fi quis ufüm , pern,

Ludovi--

V. Deus B. Mechtildi quondam dixit: Bo-

aurium, fi quis narium, fi quis manuum, fiquisin Pt. qui

eus Ble^. pum efthomini, ut fzeperecogitet, quam bene

pedemi tibi praepeditum

3

iquo modo reparaffe habitat.

U$,

de ipfo cogitaverim, quamque amanter illum

videretur ; fi quis fopitam quavis occafione ex- fet- 1

u

refpexerim, etiam cum in peccatis jaceret, &

citaffet in terationem,quis non alius tibi vehe-

!

quam benigne mala ejus in bonum converte-

mentiffime füccenferet, fi quando forte te be-

| $. Ancufi.

rim. Quod beneficium S. Auguftinus ponde-

neficii hüjus immemorem, aut benefactori de-

in folih/ ransexclamat: Quoties me jam abforbuerat il-

prendiffet ingratum ? Enim vero Dominus

Z 1ga

le draco? & tu Domine ab ore ejus extraxifti

Deus tuus ipfa etiam tibi inftrumentalargitus,

me. Quotiesenim peccavi, & ipfe paratus fuit

exnihilo fecit hzec omnia, nec modo fecit, fed

deglutire me? Sed tu Domine Deus meus de-

& compegit etiam, & formavit, acfüo quoque

lï:

fendifti me. Defcendiusquead portam infer-

illuftravit officio. Quomiodo non is omni jure

H

ni, &, ne illuc intrarem, tu metenuifti. Scie-

fibigratias exigitampliores?

]

jn

bas tu quidem Domine, quia, fitunc mors

IX. Magnum fuit & hoc,

inquit, quod eo- s, Auggumk

iné occupaffet, infernus animam meam fuü-

rundem fenfuum meorum oblectamenta, fine med. c.

-J

fcepiffet, & perpetuo damnatus fuiffem ; fed

gula fenfibus fingulis convenientia creavit 2t-

E

tua mifericordia & tua gratia praevenit me, eri-

Deus; multa pulchre lucentia, canore mul-

piens me de morte corporis, & de morte ani-

centia,. fuave olentia, dulce fapientia, tactu

»

m Etiterum Kgote irritavi, ego malum co-

placentia; etenim providentia Creatoris tam

ram to feci, furorem tuum provocavi,iram pro-

diverfas qualitates rebus indidit , uti omnes

fenfus hominis fua oblectamenta inveniant;,

merui, peccavi, & paff

us es, deliqui, & adhuc

füftines. Si poeniteo, parcis ; firevertor, me fu-

2

aliud enim percipit vifus, aliud auditus, aliud

Jl

fcipis; fi differo, praeftolariss revocas erran-

olfactus, aliud tactus. Vifüm pafcit pulchritudo

ü

tem,vincis repugnantem, ampleéteris redeun-

colorum, füuavitas cantilenae demulcet au4di-

tem, docesignorantem, mulces moerentem, a

tum, fragrantia odoris olfactum, dulcedo fa-

ruina fufcitas, poft lapfum reparas, petenti lar-

porisguftum. Tot oble&amenta oculorum in

giris, quzerenti inveniris, pulfanti aperis. Id ip-

diveríitate colorum monftramus, tot oble&a-

menta aurium in diverfitate lonorum audi-

S. Anfo- fum vero confirmans 5S. Antoninus inquit :

nious p. 4.

Taatorifericordia eft gratior,quanto poena eft

mus, quibus homines ad invicem fuas volun-

tit.

ml

.|

&fp

fà d.

proxiinior,ad quam paratur,fi enim fufpenden-

tates communicant, praeterita narrant, pree-

r &

áus jamlaqueum haberetin collomajus bene-

fentiaindicant, futuraannunciant, occulta re»

yjinia

ficium putaret, fi tuncliberaretur. Unde debet

velant, adeo ut fi careat his vita humana;

M

| be«

cogitare,fi quando fuitin periculo mortis, dum

ftiis comparabilis videatur.

in ftatu erat damnationis: & quo iviffet, fi in

X. Quoties tentatio füperatur, aut vitium S. Dernat-

illo ftatu deceífiffet, & quid promeruit apud

fübjugatur, imminehs periculum declinatur, dus term.

Deum, ut Deus illi pepercerit? fünibus pecca-

autlaqueus infidiantis deprehenditur, aut an- t« in Cant.

ä

sorum fqprum conítringitur impius,quibus fcj-

noía & inveterata quxecunque animae paífio

$

Q4q4 33 3

per-

r]

"-

$65

Dillotbere Manualis Concionatofia

te faiiätur , zut multum diuque cupita, tiam & benevolentiam fibi compareret, ex-

perfec

ndoDei ercuiffe legitur, przeterquam folum actum

& feepius petita virtus tandem aliqua

munere obtinetur, quid, nifi toties

(juxta gratitudinis fuze erga Deum, quia obtulit de

&vox.primogenitis gregis fui, & de adipibus eo-

Prophetam ) perfonat gratiarum a£tio,

Gunent l :

laudis, & ad fingula quxeque beneficia ,. be-

rum, & refpexit Dominus ad Abel , & ad

12

nedicitur Deus in donis fuüis? alioqui ingra-

munera ejus. Unde D. Chryfoftomus in ejus

E

C0

cum difcuffio. venerit ,

ul

Jaüdem dicit: Sciebat & clare fciebat, quod

j

tus reputabitur ,

gTä

^

non poterit dicere Deo :

Cantabiles mihi congruum elfet ex fuis poffeffionibus aliquid

10

erant juftificationes tuze in loco peregrina-

.DDeo offerre ,. non quod adeo Dominus indi-

geat, fed ut fuam gratitudinem declaret, qui

tigzis meose.

tali beneficio fruitur.

&, Avgu-

XI. Sic cert& mihi videtur , cum Ejus mi-

$u b 5

i bed

Rinc C. lo'

ferationes circa me attendo , quod, fi fas eft

XVHI. No&, priusquam arcam ingredere-

74

dicere, nihil aliud agit Deus, nifi ut meae

tur, a Deo juffus eft, omnia animalia bina

Joem d

faluti proVideat, & ita totum ad cuftodiam

& bina, id eft, mafculum & fceminam in-

ld

meam occupatum video, quafi omnium obli-

troducere, quando vero de animalibus mun-

' git.

tus fit, & mihi foli vacare velit; femper prae-

bet

fentem mihi fe adhibet Deus, femper para-

dis agebatur, inquit facer textus, Deum di-

Is

xiffe : Ex omnibus anünantibus mundis tolle feptena

lc

tum effert, quocunque me verto, me non

& feptena ,, ma[culum €9 feminam , de animanti-

deferit, ubicunque fuero, non cedit ; quid-

bus vero immundis duo &$ duo, — Quze verba ma-

quid egero, pariter affiftit, & tandem cun-

gnam in fe continent obfcuritatem , fi enim

Ar*i&f)tc

étis actionibus meis perpetuus infpe&or , &

Deus fena & fena ex animalibus mundis in

lib, 5.

quantum ad bonitatem fuam pertinet,

duplet,

ii

arcam introduci imperaflet, facilis fuiflet hu-

d. &

qui

individuus cooperator adeft.

jus dati praecepti intelligentia, juftum enim

in Dem.

t

erat, ut hzec animalia in majori numero ef-

ten

S. Bons-

XII. Confidera, quam folicïta-ïïtx tanta

3. poft

vert, to.

majeftas circa te in tribuendo beneficia.

fent, ut tanto facilius multiplicarentur : hoe

Dpipli

(

7. in fafc.

Modo, quo tibi magis expedit, ab seterno

enim fine majorem effe volebat numerum

effe

& 6,

animalium mundorum, quam immundorum :

difpofuit eatibi dare, ab seterno, & femper

Bu

actualiffime cogitavit, & talia tibi beneficia

At vero feptimum , quod conforte carebat,

dsr ]

praeordinavit. 1ta folieitius erga te , ficut

cui fini ferviri poterat ? — Dubium hoc folvit

Gritido f

D. Hieronymus, dum ait : Ingrediuntur fe-

circa integrum orbem vel univer(itatem crea-

6419 vïta

tutarum ; Ita enim hic magnus Rex, tibi &

ptena, qua munda funt, ut haberet No8

tit

circa te intendit, ac fi vacaret fingulis. :

poft diluvium, quod de impari numero fta-

te,

Idem,

XIII. Et hoc affectum tuum non modicum

tim De(x(poü"et offerre. Idem Noé vix arcam

ben

egreffus fuerat, cum ecce confeftim fumma

ad gratitudinem & amorem accenderet, fi

cum induftria hinc inde lapides conquirebat,

fingula beneficia divina toti humano generi

quo autem fine idipfum fecifle exiftimas ?

Stte

collata, ita tibi attraheres, & ita te ex eis

num forte ad domos fabricandas lapides

D mlc

ad gratitudinem intelligeres obnoxium, ac fi

hosce congregare contendit ? mirime. Sed

ett:

tibi foli fuiffent collata, v. g. ac fi pro te folo -

mox ut Moylfes dixit : EgrefJa Junt'de arcas

mal

crucifixus, fa&tus homo &c. propter te folum -

creaffet coelum & terram.

V.

immediate fubjungit: JKEdifiavit INoe altare

fere

Domino , €9' tollens de cuntis pecóribus &9' volucri-

um

bus , obtulit bolecaufla fuper altare , odoraiusque.

COl

Qualitas.

eff Dowmus odcrein [uavitatis.

Sed quis eft hic

g Y

D. Chiyf. XIV. Hoc eft maxime grati animi, hoc:

odor fuavitatis inter innumerabilium cada-

Cn. Plns.

fapientize ftudiofi , in rebus etiam afperis &

verum totius generis humani extincti, tot-

L

n

mal,

e in pib 90

Qu

adverfis gratias agere , non folum pro bene-

que mortuorum animalium foetores? Nun-

tes

ficiis, fed etiam pro fuppliciis; haec enim

quid terra tot aquis ftagnantibus mundata

majorem mercedem confiliat: Nam in bonis

pettiferos exhalabat vapores ? Nunquid aér

ii

ob luxuriam & carnalitatem non fufticienter

pat

quidem gratias agens reddidifti debitum ; in

dit:

malis autem, Deum conftituifti debitorem.

expiatus, totaliter adhucinfectuserat? Unde

igitur nafcitur hic odor fuavitatis? Verum

Qti

Vi&. An-,'

XV. Hymno di&o exierunt in montem

Qui

tiüfh. in ;

Oliveti, de quo facrificio Vi&tor Antioch. ait:

quidem hoc eft, attamen hac a Noé Deo

. Maicum,

reddita gratiarum actio adeo naribus Dei ac-

DHS

Ante paffionem laudes gratesque Deo depro-

cepta fuit, ut Moyfes dicat: Odoeratusque ef

peri

mit, per hoc oftendens, fe ultro libenter-

Vürt

que pati ; tum nos quoque exemplo admo-

Dominus &jc.. Ubi D. Chryfoftomus ait: Di-

camms, quam grati animi fuerit No8 , &

Dus

nehs, ut adverfa, fi quae nonnunquam fefe

unde fibi multo uberiorem Dei erga fe bene-

offerant, grato patientique apimo perfera

inus.

D

A

volentiam.elicuerit. Ponderansque verba il-

la: Odoratusque eft Dominus &c. inquit: Vide,

Nüpit

l

Procop.in. — XVI. . Tam peritus & ofirze falutis artifex

quoimodo animus offerentis fumum & uido-

m

lt )Qm

Qi

c,9. ll Deus, ut vel plagas incutiens medatur, utrin-

rem, & omnen , quz inde nafcitur, infua-

!i. roü Am

que ad pietatem nos provocans.

vitatem, multaíragrantia implevit: Etenim

LS

ltw

Utilitas.

gratus No& animus per coeleftem fuam fra-

l]

n

grantiam omnem penitus foetorem e cada-

af

Manft rt,

XVII. Abel per totum vitze füze decurfum

go. diíc,

veribus obom dillipavit.

Ini

nullam aliun acüonem, qua divinam gra-

&

,fno ?'

$. XVI

e9

:

-XTitultlS"q LXhI. | 'Crätitudd.

863

j

$. XVI.

dimififti nos. Ui)i notandum, quod in ea('ïem-

]e

feneftra, per quam dimiffi fuerant, juffetint

MISCELLANEA

funiculum a

(s

eíffent.

ppendi ^ ut beneficlj mermores

*

-

"]

JEquitas.

üs

Seneca

X. Deus juffit virgam Aarorís & duas ta-

]0 Pw'

unquam,tibi referre gratiam potero, ta-

bulas Moyfis in arca reponi, ut per illorum

; Ib!dem.—

]

l. ». de

men illud certe non definam , ubique

ii

| bencf,

confiteri , me referre non poffe.. Nam qui

afp

e&um, acceptorum beneügiomm memoe

ria refricaretur.

dif

grate beneficium acci

pit, primam ejus pen-

ni

-)fmnem folvit.

X]. Eva, quia pro nato

;'ïlio grata fuit, & s, Chryf;

e

Nece[fitas.

prius beneficium agnovit, affecuta eft & aliud. ia Genef,

Talis enim eft Dominus nofter, quando in- :

Sen. L 5. — II Nihil tam neceffarium, aut cum majori

i

de benef.. cura difcendum, quam beneficium dare, aut

primis gratitudinem declaramus, & bene-

r

factorem agnofcimus, larg

gratias agere.

erogat.

;us fua dona niobis

Il

»ldem in

III. Nullum officium magis, quam referen-

. XII. M. Joannes Ávila dicere folebat, pkluks Drex. Ín

].

s

: epift.

da gratia neceffarium ; nam fi Hefiodus ju-

valere in; doloribus & serumnis unum: Deo gra- prodrom;

bet reddere majore menfura, quam accepe-

14

|

ris utenda ,

:

:

tias, quam fex millia in profperitate,.

& 2. s. *7.

ll

quid debemus f,äcere prov/ocatil

- XIII. JEfopus narrat, mures

ld

.Beneficio ?

ul, cum eyi«

quondam in ffopus, .

Oualita:.

leonem dormientem infiliiffe, q

Arifftot,

gilans unum apprehendiffet, rogavit ille, ut

. IV. Quod citius confenefcit, gratia eft,

parceret, fieri enim poffe, ut fua ipfi opera

QU

, lib. p..

V. Przecepit Dominus per Ezechielem, ut,

Staplet. .

& auxilium opportunurh foret. . Quod cum

ixïx

them. g.

qui templum ingrediebatur, per aliam por-

feciffet leo, contigit, ut in laqueos incideret,

ej

in Dein,

tam egrederetur, ne propitiatorio terga ver-

& rugitu fuo opem peteret; quo clamore ex-

06

3.pofu teret, cum a templo exiret ; ut hinc doceren-

citus dimiffus prius mufculus accurrit , &

[/

Epipli,

1m

tur homines, accepto a Deo beneficio , non

corofo laqueo leonem.liberavit. Mérito ergo

m.

effe illi per oblivionem terga vertenda.

omnibus benefacere ftudeamus, quia ignora-

Bromiar-

"VI. Veteres gratitudinem fic pingebant.

mus, an non & nos alterius opem neceffa-

it,

dUs v,

vt

In capite fcriptas habebat voces: seftas &

xiam habituri, adeoque grati animi viciffitu-

l-

€ratitudo hyems : prope & procul: in fimbriis vero

dinem fimus defideraturi.

6 419 yita & mors, utindicarent, quod vera gra-

E

l-

titudo nec in profperitate, nec in adverfita-

LO CXVII.

te, nec proefentem , nec ab

AXIOMAT A.

Tn.

fenten deferat

nà

bælþfaäore

[]

atia gratiam parit.

il

Honeftas. .

[. Gr

- flotileg,

;?

CM Credamus itaque nihil effe grato ani-

Sey dankbar w die alten Gaben ,

| Seneca

Jlenn du begebrfl neue zu . baben.

leg

,ep. 85

mo honefüus: omnes hoc urbes, omnes

Il. Invitat ad ma

e

etiam ex barbaris regionibus gentes concla-

gna, qui grgt,anter fufci— Caffiod,

mabunt; in omni judiciorum diverfitate, re-

pit modica.

/

III. Optima beneficio

(

. ferendam benemerentibus gratiam , omnes

& confeffio.

E

rum cuftos mermoria, s. Chryf.

'

uno ore alfirmabunt :

he. 25

confentit.

in his difcors Aturb'a

IV. Qui grate beneficium acc'ipït, primam

fup.

e

u

Matth.

1l

Grat. pte

VIIL. Hzec eft una virtus non folüm maxi-

ejus penfionem folvit.

$en. l. z.

ld

Cn. Plan- $33, fed etiam mater virtutum reliquarum.

V. "Gratum hominem femper beneficjum de benef.

€e.

Idem l. s.

Vr

Quid eft pietas, nifi voluntas grata in paren-

delectat, ingratum femel.

de benef, *

m-

tes ? Quifunt boni cives, qui bello, qui do-

VI. Nemoreferre gratiam fcit, nifi fapiens.

a

mi, qui de patria bene merentes? nifi qui

Idem ep. 1, "

VII.. Pcenitet accepti beneficii, quem non-1. 11.

i

patrie beneficia meminerunt ? quse jucun-

dum redditi.non piget.

]dem liba

e

ditas vitze fublatis amicitiis ? quae vero ami-

6. de be-

lo

citize inter ingratos efle poffunt? Qui Santi,

«VHI. Animus, no

nef,

ingratum.

n res, facit gratum aut

Idem. 1líb,

m

qui religionem colentes , nifi qui meritam

Jeo

Diis gratiam juftis honoribus memori mente

]X. Si defint vires, tamen eft laudanda 3- «on-

'

i

perfolvunt?. Eft igitur gratitudo Jaudatiffima

voluntas.

j ff6vV

Hac ego contentos auguroreffe Deos, ^ Ovidius.

d

virtutum omnium , res Deo atque homini-

l

JZP'enn man fibon daukt im [erk nicbt viel,

bus grata a?que jucunda, gratique npmmig.

Afl docb zu lobn der gute JF'ill.

Uüilitas.

Il*

"X. Non eft dignus dandis,

i

Staþïe-t.

IX. Cum exploratores terrze Chanaan in

tus datis.

qui.non eít graf

- them. r.

Kein neue

Guttbat geniefien [oll ,I

]6

jin Dom,

civitate Jericho a Raab meretrice abfconfi

Der nicht ums alte danket «vobl.

l-

- dimitterentur , illaque hujus beneficii vicif-

»

ag. poft

fitudinem ab illis repofceret , dixerunt illi :

Pent,

$. XVII.

Innoxii erimus a juramento hoc , quo adju-

AUTHORES

(

raíti nos, fi ingredientibus nobis terram ,

"

fignum norr fuerit funiculus ifte coccineus,

1. facobus Alvayez de adept. virtutum l. 3.

:

& non ligaveris eum in feneftra, per quam part. 2. $. 7.

ÀI. Lu—?x

l

* 9

$54

Bibliotbetd.Manualis leoncionatoriæ"

V. Petrus Sanchez in regno Dei p. 6. e. 5.

ldem lo j

»

II. Ludovicus Granatenfis in Duce pecca-

pl

[

torum]. 1.'€ 2. & feqq.

VI. Viridarium Bufzei. v. Gratitudo,

Qio!

]st

III. Bernardinus Ro

VII. Thomas de Kehqpis l. 2. de Ímit. €.

ügnolius lib. 4. C. 25.

Io. & l. 3. c. 22.

]

de difciplina.

4

VIII. Jofephus Manfitr. 3o. dift. Bibl. moral.

IV Lucas Pinellus

i; 3 de perfe&. . 4^

s Hireh N

jnpi t Jegü

***ä*&*&*ä**&*ä**ä**ä***ä*****ää******&&***ää****

Fal mist

&il

-TITULUS LXIV.

quan

Y

g. Idor.

h645 gttif

viet

CU.U LoÓNS

l

& G.

$L

JII. Operamini, non cibum, qui perit, fed jo. 6 v

.f

g0. gppf

qui permanet in vitam eeternam.

f

|QUOAD ESSENTIAN.

Damnum.

ca

Definitic.

IV. Anima faturata calcabit favum (ora-Prov. 27.

( D

$ Chrif,

[

font, 1 diüe

i

I.

tionis & Euchariftiae ) & anima efuriens prov. 2

l

dulci amarum fumet. -

t

giblilpgo

ft inordinatus appetitus alimenti ; id

aler

eft, fi aliter cibus aut potus ufur-

N. Vse vobis,,q qui faturati eftis,, quia efi- Luc. 6,

[ra0

E

rietis.

V. A5

petur ,.

quam ipfa. naturse fu&ental-

Íne

tio requirit.,

VI. Adhuc carnes erant in dentibus €eo-Num. iL

rüm , nec defecerat hujuscemodi cibas, &v. 33* -

Divifio.

Yl. Dividitur in eam, quze in cibo, & eam,

ecce furor Domini concitatus in populum ,

$ hd.

|

percuffit eum plaga magna ninis.

fer. de d« Doro

qua in potu fumendo excedit ; & hzec qui-

dicat, r (cad

dem fi usque ad rationis privationem pertin»

VIL Panís ejus in utero vertetur in felJeb. ag.

V, 1de

-

fu.

gat, ebrietatis nomen fortita eft; fecus ve-

alpidum intrinfecus.

ftate erit : Prov. al'l".

$ Gra,

VIII Qui diligit epulas, in ege

gpuian 77

o "adr gulam plleru/mque revocatur.

qui amat vinum & pinguia, non dabitun.

v. 1f

11 d V

4dctus,

Eccl. 10.

t i, p

IX. Vae tibi terra, cujus Rex puer eft, &

v. 16.

Diti

r.ne?. 14. li. Primüs eft , ante tanpus comedere aut

cujus Principes mane comedunt.

V. 4l

bibere ; ut Jonathas, Saulis filius, ignarus

- X. In multis efcis crit infirmitas, aviditas Eccl. 37

tet i

v. 83

(5

praecepti a patre editi, melante tempus gu-

appropinquabit usque ad choleram.

$loO Y

ftavit, ideóque audivit a patre: Morte mo-

XIL. Multi ambulant , quos faepe dicebam Phil, 3. v

gieris, Jonatha.

m erad.

qu

vobis (nunc autem & flens dico ) inimicos r9.

$

Ij

FExod, 6 IV. Nimis lautos & delicatos cilos gut potum

crucis Chrifti, quorüim finis interitus : quo-

[eu

V. 3.

appetere : quo modo populus Ifraéliticus

man-

rum deus venter eft. .

?

na faftidiens , & ad ollas /Egyptiacas aípi-

5: (;Wg,ï*,' )

XIL. Juxta p

afcua fua adimpleti fant, -

&

-A'J.länx K

$ o

ü

rans peccayit.

faturati fun

t: elevaverunt cor fuum,

1349 D

WRaeh.i16, V. Nimium comedere , aut. bibere : quemad-

'&Oblïtiv» é.

fü).9,

libi

funt mei. '

í

modum Sodomitze, de quibus Ezechiel di-

lís fuis , macule VCOH— Judss x3.

V./ 4'.

xit: Ecce hzec fuit iniquitas Sodomae foro-

. XIII. Hi funt in epu

pon

vivantes fine tempore , femetipfos pafcentes,

y4

Q

ris tuze , fuperbia, faturitas panis, abun-

?

nubes fine aqua ,

quze a ventis circumferun-

ací

dantia.

ales, infru&nofze , bis

VI. Nimis ardenter alimentum appetere : at Efau

tur, arbores autumn

& N

mortuaz, eradicatze , flu&tus feri iaris, de-

lt

V. 84

pro pulmento primogenita vendens, parvique

fpumantes fü

as confufiones, fidera errantia,

8 WlOfl ïlj

j-

pendens, quod eam vendidiflet.

tf

quibus pfoce

la tenebrarum feryaþg eft in

— "WVl Studiofe mimis praparatum alimentum ex-

seternum.

that

eere : ut filii Heli, qui non contenti parte

$. III.

$ Anty

facerdoti offerri folita, et

i

!HUSP D

iam adipem l?ea of-

JEX SS. PATRIBUS ET DOCTORIB

US.-

' uu

ferri folitum rapiebant. -

t!t 6 c.l [

anlitas.

F IE

?eu

alze Dominze fervitur gulae , quae fem- 5. Ambr,

Ít

per expetit, nunquam ex

pletur. Quid ín ferm.

Tiui

EX S. SCRIPTURA. :

enim infatiabilius ventre *

hodie

fufcipit, de jjün.

BEHOVQC

3f

Füuga.

cras exigit, cuim impletus fuerit, difputatur

M-dm naL

de continentia, cum dige

1

l)2

R om. !371. Non

in comeffationibus: & ebrietatibus

tibus dicitur.

Q"erit , vale virtu-

1

Ys 19*

&c. fed induimini Dominum Jefum

D

Chríftum, & carnis curam ne feceritisiin de-

II Non cibus, fed appetitus in vitio eft ;$. &regee

lii

unde & lautiores cibos plerumque fine culpa

::'. :*u Me :

lur

fideriis.

tal.

Ecel. 37*

iL Noli avidus effe in omni epulatione,

fumimus, & abje&iores non fine reatu con-

blu

Dip

v. 32

& non te effundas fuper omuem eiaunï

fc;ienþiæ deguftamus.

b

| Hl Pesg

e9

x

L

Tuulus LXIV. A(?ula. |

865

b

Kdem. 1. III.K Pene femper epulas comitatur volu- .

XV. Quantum fit deteftabile vitium gulæ', $. Ambro,

iner,

ptas, nam dum corpus in refeCtionis dele-

oftendit Ambrofius; fexto die beftiz creatae fius apud

Gione refolvitur, cor ad inane

fünt, & cum beftiis orta eft poteftas edendi, 9- Anron.

laxatur.

gau.d'ium re.

& ufüs efcarum ; ubi cibus coepit, ibi finis" *

vak

factus eft mundi, ibi coepit füa incrementa

Fuga.

$. Hieren.

ne(cire, ubi coeperunt divina erga eum opera

M

IV. Sit vilis & vefpertinus, cibusolera &

feriari, quo judicio declaratum eft, quod per

in epi. ad

cibos mundus haberet imminui

Faculam.

legamina, interdutnque pifciculos pro fum-

» per quos de-

mis deliciis ducat.

Qui Chriftum defiderat,

fiit augeri.

:

& illo pane vefcitur, non qurit magnopere;

- XVI. Ad quid ars coquorum nobis pro- Manf diíe;

quam pretiofis de cibis ftercus efficiat.

deít, imo vero ad quid non obeft, cum tam !9. ..

6. Tfidorz.

V. Nemo poteft virtutum perfe&tionem

coropri, quam animo non mediocriter offi-

Ifl..c. 42« agtingerc ; hifi prius

ciat? Matrem enim omnium zgrotationum,

viem.

3

ventris þedox»nueric inglue

deliciarum ufüm, ma

guna pOmpa conüipa;um

S.Grez.l.

VI. Nullus palmam fpiritualis certaminis

in medium adducit.

$,

g0. mor. apprehendit, qui non in femetipfo prius per

XVII. Rogas ad jucunditatem ? cogis ad s. Ambr,

afllictam veneris concu

mortem : invitas ad prandium ? efferre visl deElia

centiva devicerit.

piícentiam car'nis/ in-

Tà- Prov,

L

S.Chrif.

ad fepulchrum ? cibos promittis? tormentaC !4

VII. Ventrem accepi(íti, ut nutriás, non ut

irrogas ; vina pretendis? venena fuffundis.

plGV- h

hom. 134

di(tendas ; ut illi domineris, non ut dominum

edPhilipp.

XVIIL. Legitur, quod Nabuzaradan Prin-Petr, Ble.

j

habeas; ut tibi iuferviat ad czteras partes

ceps militiz , feu juxca feptuaginta Interpre- fen. inc.1.

Ti- L. 6

alendas, non ur tu illi infervias; non ut fines

tes, Princeps coquorum, de(truxit muros Je- Jo5.

Va

tranfilias.

Non tot malorum caufa eft mare

rufalem, quia plerumque evenit,ut vitium gue

&^ Num, 11

fines fupergreffum, quot venter. corpori.

lz merita eorum deítruat, qui viam relieio-

G

ib

SEEN

nis elegerunt, Illud prz cxteris mihi doloris

m,

Damnum.

$. B;mï

materiam importat, quod hodie viri religio-

VUI. Si

gulam in hoc vitio continhcrü,—

fi, & S. Ordinis Profeffores, de ferculorum

-

fer. de ab-l'aradifum habitab

is, in minus,, hoc tibi pet-

numetofitate contendunt.

fel M. at

dicat, rC-

füin.

Íuade, paubulum te mortis futurum.

XIX. Qui corporis fui carnes delicate nu- S.Ephr. tr.

a

iX. Primosenitorum gloriam Efau amifit,

de tim.

12 al

S. Creg,

trit, concupifcentias malas pafcit.

Dei.

apudManfi

inquit S. Gregorius, quia magno zftu defide-

XX. Semper faturitadi, juxta eft lafcivia,

a

tu.31. dife,rlj vilem cibum, fcilicet lenticulam, concu-

S. Hier. in .

Vicina (ünt igitur venter & genitalia, pro

3

ferm.

&i v

$.n 10. pivit ; quam dum vendendis etiam primoge-

membrorum ordine ordo vitiorum.

v XG-

nitis prztulit, quo.in illam appetitu anhela-

XXL Dominante gule vitio, omne, quod5- Greg. l.

V d. 2

ret indicavit; ne

que enim*cibgs, Íed appeti-

homines fortiter egerunt, perdunt; &dum?39"Por.

tus, in vitio eft.-

h

*

Yi 23*

venter non reftringitur, fimul omnes virtu-

I

Amptil g Y

SJo.Cl. — X. Sihancvitiorum reginam deviceris, ubi-

tes obruuntur.

i

msc graé- que locorum, tranquilla animi pace perfrue-

— XXII. Gula Paradifam claufit, pri

mogen ï. Innocen'o-.

[COS 1f

9:7-?9*. yis; ab eadem vickus, ad mortem us

vquexfem-

ta vendidit, (üfpeadit piftorem, decollavirdevil.con.

ïUO'

er de falute periclitabere.

Baptiftam, Nabuzaradan Princeps coquorum * 9*

$. Greg. p.

Xl. Edacitas usque ad luxuriam pertrahit,

templum incendit, & Jerufalem totam ever.

tfa y

3. curg

quia dum fatietate venter extenditur, aculei

tit, Balthafar inter epulas marum fcribentis

qatt. sd.

Jitis 6

qTon. 20,

libidinisexcitantur; Unde & hofticallido,qui

vidit, & eadem no&te interfetus efta Chal-

e

primi hominis fenfum in concupifcentiam

dzis.

XXII,

on- f

pomiaperuit, fed in peccati laqueo ftrinxit;

Cave, ne"texgdverfarïus Gmili at-æs. Wafil. f dé

divina vocedicitur: Pe&tore & ventre repes;

que primum. parentem peccato circumveg- abdic, rer,

Ltesv

"Ut

acfi aperte diceretur: cogitatione & ingluvie

níat, & quamprimum de paradifo deliciarum

—

fuper humana corda dominaberis.

expellat. Nam quicallida efce objeCtioneita

lis

(

S.Nilude XIl. Qui ventrem impleas pudicitiz cul-

malitiofe illum vita fpoliavit, & item Jefus

-

& vitio. tum profiterur, huic fimilis eft, qui fe ignis

eodem niodo fupplantaturum fperaverat,

i,

a

*

(o

[

impetum ítuppa compreffurum , aut flam-

nihil eft, quod is vereatur, etenim prefentif-

mam oleo extiacturum pollicetur.

fimum hoc eífe venenum intelligit.

lurh S. Ambr;

Sa AntO'

XIII. Septem dona Spiritus SanCti ex gula

XXIV. Plurimos gula fua occidit, nul

niusp.». ruunt, quod figuratum fuit Job. 1. quando

frugalitas : Innumeris vina nocuerunt , nulJ; ( deCain &

"

tit. 6. , 1. (emptem filiis convivantibus in domo primo-

parfimonia. . Plerique interepulas fudereani-* "*

geniti, domus percuffaa vento ruens oppref-

mas, & menías proprio replev

erunt fan-

;

fit omnes; figurant enim fecundum Grego-

guine.

-j A

rium feptem dona Spiritus fandi filii Job.

OXX

V. Sicut «orhnes carnales cupiditaäess-ïüdor.de-

: l

Jl

i ferit

Bellovac.

XIV. Gula reddit hominem Deo abomi-

dt iejlmo

per ab(tinentiam refecantur, ita omnes anj. fum.bon.I,

2. C.42.

2

j

n

1.3.fp€ nabilem & exofum , quia creaturam. viliffi

mz virtutes edacitatis vitio deftruuntur.

í

tül

P./g. Itf

Odit

inam deificat, preferens eam Deo.

.XXVI. De ventris ingluvie inepta letitia, Greg.1.

*

Te

ytir

'i.

Deum; quia templum fuum convertit in fa-

fcurrilitas, immunditia, multiloquium, he-

3

mem diaboli, & in latrinam, feu vas fterco-

betudo fenfus circa intelligentiam propagan- "

P

g

rum, & fentinam omnium vitiorum, & ha-

tur.

d neceffitatem in eydehxdo ex. S. Chryf.

yp "

bitaculum demonum ; imaginem Dei de-

XXVIIL Qu

co*

D

nig

cedit, id non alimentum, fed peftis eít, facie. hom. 21.

rat, & deturpat, Dei quoque Majeüatexy

i C 2 309

blafphemat, -

tas moxborum omnium origo.

A. P. Loin.. Dil, Man. Tom. £.

$.1V.

i

Rrrrr

As

866

Bibliothecæ! --Manyuulis Concionatorice

P

$. 1V.

bili , indifcreto, incivili, qui nullis acquiefcic

en

rationibus, aut precibus, vexabatur. "Timo-

en

EXEMPLA CATHOLICA |

rem quoque exercebat, eo quod aflutus fere

ol

EXTERNA.

pens continuos in fumendo cibo nobis la-

pof

queos oftendat, ut in culpam aliquam przci-

f

Qualitas & Fuga.

pitet. Adgratitudinis pariter actus converte-

p[ä

$. Doroth, I.

batur, dum providam Dei manum eum pa-

ni

e

Dorotheus, cum Dofitheum viri pri-

Ícentem confideraret, Patri, quem in caclis

in vivm.

marii filium in(ticuendum füfcepiífet,

invocamus, gratias agens.

Cum itaque pro-

p

y5

initium ab expugnatione gulz fecit.

toparentes noftri in ftatu innocenriz, juftitia

a

Vita PP.,

.AL. Senex quidem, cum Philofophis difpu-

induti originali , in hoc corruerinr gulz vi-

apud

l

]i

tans , dicebat : Multis debitoribus parens

tium, quando magis nobis timeamus oportets

Mareh.

meus me fecit obnoxium, caterisque fol-

praíertim quia, ut S. Auguf(tinus fcribit, cum

qü(

tub. Sac.

$05

tr, $. 1e&t.

vens, & ab eorum moleítiis liberatus, foli uni

falus fit caufa edendi & bibendi, adjungit fe

2j

L

quotidie folvendo fatisfacere non poffum ;

tanquam pediffequa periculofa jucunditas ; &

Li?

Yil

quzrentibus autem illis folutionem refpon-

plerumque przire conatur, ut ejus caufa fiat,

dit: Multis fui couftrictus vitiis, quibus tan-

quod falutis caufa me facere vcl dico, vel vo«

D5

j

quam moleftiffimis creditoribus omnem| ab-

lo ; necidem modus utriusque eft, nam quod

: T

jiciens fübftantiam fatisfeci, atque ab eis fo-

faluti fatis eft, deleGtationi parum eft.

qb

&

lutus füi, Gattrimargie vero ftimulis carere

VII. S. Romualdus fi quando eum ex ali- S. Petr,

nequeo; & liceteamex parte redegerim, vix

quo efculentiori cibo gulz vitium titillarec, Damianus

Sp&bïl

vim impul(ionis evado.

C 52.

mox accurate illum przeparari przcipiens,

a,x.em?»-gc

III. Seraphion Sindonita Athenis triduani

ori, & naribus accommodans. & folum ca-

C

lbiq.

jejunii fame preffas juxta locum Concilii cla-

ptans cdorem dicebat : O gula, gula, quam

dbi.ex.vgn-

mavit: Viri Athenienfes, mihi füccurite,

dulcis, quam fuavis, modo mihi faperet ifte

ó

:

nam trium foeneratorum manum incurri ,

cibus, fed vz tibi, ex eo nunquam guftabis,

(

& duorum debitum folvi, tertio fatisfacere

$ Patris

& (ic inta&um ad -ccllïarium r'cuilittebat.'

non poffum.

Quzrentibus quid hoc effet ?

Dinsgasl

refpondit: TTres foeneratores fünt cupiditas

Damnnum.

P Eratt, [

pecuniz , carnalitas luxuriz , aviditas gulac.

P

L

Quorum primis duobus fatisfeci, fed tertius

- VIII. S. Rembertus cum effet in öbfequio Dollandus

b

adhuc urget ob famem, quam patior.

decefforis faüi Dómini Anfcharii , apperuit ei to- 1. Ebr.

Presbyter Arnulphus, jam diu defunctus, & 4fol5614 —

d

C&rnel. de

IV. B. Jacoponus, ut gulam domaret, ab-

percunctanti de ejus caufaáin hac fzculi vita,

L:p. in €. (ynthio quafi fale utebatur, donet eo perve-

dolenter refpondit: Cum in hac carne effem,

äl 90

ü

11. Nuf pit, ut faporem cibi in unum DEO referret,

negligenter de animz mez agebam falute,

P

Quondam ab appetitu bubule carnis vexa-

interdi&ta in efca & potu frequenter ufürpans,

b e16.

tus, eam quidem emit, fed tamdiu in cubicu-

. lofervavit, donetcompautrefceret, & tum de-

indignus fui hactenus ad przfentiam Dei ve-

nire; qui, ut patet, non aliam ob caufam ,

mum peflime olentem nafo applicabare

Caffian. in

quamvis in gratia deceffiffet, fe a prafentia

V. Serapion, cum diu a gula füperatus, &,

Dei ad cempusremotum fuiffeatteftatur, nifi

coll.c, 11, quz occulte comederet, furatus, tandern ten-

quia gulz frequenter vacarat ; ideoque mox

ä

e

tationem & fragilitatem fuam feniori dete-

fubjunxit füpplicans: Si tua fraternitas pane,

xiffet, panemque forto füblatum de finu ex-

fale & aqua contenta, a ceteríis victualibus

traxiffet; lamma fülphurea graviffime fcetens

abftinentiam quadraginta diebus pro me fa-

/

de eodem finu exivit,ut intelligeret,nunc tan-

cere vellet, credo per Dei mifericordiam, ab

&nn Nar, ;

dem tentationem illam penitus fuiffe expu-

hujus repulfionis mez fententia fine poena

503610

gnatam.

g.

liberari.

N

$. Antoni-

A

Vl. Abbas quidem Laureacenfis, Maubru-

IX. Thomas Cantipratanus loquens de Thomse

nus p. 2.

nus nomine , priusquam meníe accuimbe-

Przlatis, qui lautius, vivunt, quam par fit, hoc Cantipr..

fumm.rit.

9. apüm

£.c, 1 $.2.

ret, familiaria (ibi habebat quxdam perfe&tio-

affert exemplum, quod (ao tempore in Fran-

€.12. $. 3*

)

nis exercitia, quibus fe armabat, ne vincere-

cia contigit.Erant, inquit,duo fenes monachi,

l

]

tur agula; nimirum excitabat in fe quosdam

ab ipfis puerilibus annis pares in fcelere, di(-

doloris, verecundiz, timoris, & gratitudinis

foluti valde, in tnonaftica obfervantia enutri-

ti. Hifibi plures exjuvenibus, in immunditia

affe&tus; doloris quidem, quia revocabatin

memoriam ja&turam immortalitatis,, quam

aífidui, quotidie copulabant, f&orfü vacabant

primi parentes noflri ob guftatum pomum

epulis, rifibus & cantibus exultabant, inno-

^ - — —— — u — UER auuneh undi a m * C

vetitum paífi in hanc neceffitatem fíeu po-

centibusque ac fimplicibus detrahebant. Cum

tius vilitatem lapfi fuerant, ut ad manducan-

de eorum infolentiis Conventus quotidie non

, dum adítringerentur, quo eodem motivo S.

mediocriter turbaretur,nec,effet,qui corrige-

I(idorus ducebatur, quando ad refe&tionem

ret delinquentes, vidit Dominus, & ad ira-

cundiam concitatus eft. Vix enim finit turba-

accedebat: Erubeíco. irrationabilem cibum

Cæh!i'ls

fümens, qui rationabilis a DEO fa&us in Pa.

tionem piorum clauftralium inultam.

Acci-

:4'C':?o

radiío deberem cibo faturari divino. Deinde

dit igitur quodam vefpere, ut fecundum con-

verecundig excitabat actus, eo quod ab exae

fuetudinem fuüam efculento oread voraginem

€tore adeo vili & abje&o, a corpore fcilicet

inhiarent. Vix ori cibis appofitis quartum aut

quintü manus obtulerat, cum ecce unus prz-

humano ftercoris faceo, importuno » infatia«

di&to-

*

867

*ïþfcit

Ü

Tlmg,

üï&ärüm fenum fübita ingluvie üfä*ägul/atus

dic ergo tnibi.

uod gro þ;c?atïs tuif

|

j fer.

everfis ftatim oculis expiravit. Tetrriti igitur

polfis cuflodire ? ; Kefpondic ille: .Eff pomus in

$ h.

omnes, qui confederant, fürrexerunt : nec diu

po[Je[fone wea talis cujus fruttus peffimus , & amas

'ci.

poft füperítes vetulus, focii animadverfione

vus e[? adeo , ut nunquam ullum comedere . go[fan.

non fra&us, licet ad momentum horruiffet,

Si cidstur «vobis bonumn ,. penitentia mea fit , ut. quo

! pa..

ficut porcus octifo a carnifice porco, refum-

ad usque vivams de ejusdem pomis non guflem,

Elis

pta audacia refedit ad menfam, Et cum enor-

Sciens facerdos maxime poft prohibitionem

D.

mi crapula fic eft.repletus, ut amens penitus

excitante carne, atque diabolo confürgere

llitia

portaretur ad le&tum , & quafi. brutum ani-

tentationem , refpondic: Pro omnibus peccatis

tuis tibi injungo , ut nunguam da fru&tu ejusdem ar-

? .

mal expiraverit. Horrore ergo omnes ex«-

Er

emplorum talium perturbati,. vitam fuam &

boris fcienter comedas, — Abiit miles poenitentiam

rtct;

injunctam pro nihilo reputans.

Sic fita erat

um

mores in melius mutaverunt,.communem-

?

que vitam, & cibum ftridiflime fervaverunt.

ipfa arbor, ut quoties edibus fuis egredere-

it fe

tur, vel eas ingrederetur, eam reípicere

&

Wen. 3.

X. ViditEva, quod lignum effet bonum ad

vefcendum, & tulit de fru&u ejus, deditque

poffet.

Refpiciendo femper , prohibitionis

fiat,

ä

recordabatur, & recordando mox graviffi-

[v

vico fuo, & comedentes ambo, totum huma-

me tentabatur.

Die quadam ante arborem

]u

ä

num.genus fecum in perniciem traxerunt.

di&tam tranfiens, & poma in ea con(iderans

XI. In diebus Noe edebant usque in diem;

ist;e»; i.

E

ab eo, qui primum hominem per lignum pro-

L ali' s: Petf,

qua intravit Noeinaream, & venit diluvium,

hibitum tentavit, & proftravit, tam valde

& abftulit omnes.

iret Pinim Id

tentatus eft ; ut arborem adierit; & ad pomum

Spec, Ex.

XIL.. Gulofa foemina

la&ucum'dc&ärp&hsj,

m E

91« 0X48- cui dzemon infederat, nee fignum crucis fa-

decerpendum- nunc tnanum. extendendo,

| (2

nunc extenfam retrahendo totum pene diem

datm

ciens ab eodem obíeffa eft.

contrariis nifibus exegerit. - Tandem adju-

ifle

dbiex 45. XIll. Gulofus monaohus occulte come-

vante gratia-Divina triumphans in tantum

Es ao H

dens & publica abilinentia fan&itatis famam

lii

"quzrens, draconi devorandus traditur.

concupifcentiz re(litit, ut corde coanguítato

füb arbore jacens fpiritum exhalarit. —

1*8. Petrus

XIV. Gulofüs fra:er, quia frixuras in va-

XIX. Beatus Henricus Sufo ftatuit nuri:- farty.p.g«

4

Dan.ep.1. fculo deferebat ad triclinium, & de iis ibi co-

adFra. qnederat, in turpiffimum pollationis vitium

quam bibere, etfi (iti interdiu fiepe cruciare-

tur, maxime circanoctem ; hinc ei, velut fe-

praxige

XoJandte x

mox incidit, ut dici de eo jure potuerit; poít

*e[t0. 1. Ebe,

" buccellam introivit in eum fatanas.

brieitantibus folet, oris labra fcindebantur, ac

intume(cebant, ut etiam linguz cutem dete-

gf d

Spec, Ex:

XV. Alius quidam frater, cum in patriam

N

V. Gula,. domum veniens pifcibus oblatis non conten-

reret nimia ficcitas oris : Adibat naonnunquam

limpidiffimum monafterii fontem: Unde in

2

apx 90

.tus, fedgallinam occidens, & affari jubens,ubi

lt

äï

rimum bolum accepit, ab eo fuffocatus eft.

fubje&um labram zneum frigida promica-

bat, unde fitis auctior ei plus cormenti alfe:

I(l$y

PbLex.16. XVl. Quidam miles poft mortem puero

[4

:3vit remee

Y

E

rebat, quanto pr&fentius ei nc

N

fuo:apparens, cumhic prz timore aperire ei-

dium: femel camen pre nimia fitis vebemene

my

dem januam nollet, bufones ac ferpentes ja-

Iia

tia queftus eft amauter Deo : O infinita boni-

nuz appendi, filioque fuo nuntiari juflit,

tas! quam amor tuus potens, C? fuavitec crudelis

jf

hunc efíe fnura & otioforum in inferno ci-

0X

eft ; quandoquidem mübi totus Lacus Zdcronianus, to-

bum & delicias.

tus Rbenus , totum boc fontis falientis illicium pro-

I

Alias etiam Chriíto amans

u$

Fruftus domita gula.

bibitui e[t aà iilo.

ter queftus eft fitis vehementiam, quam ejus

"

XVII. Adolefcenti cüipiam Mexicano quia

ann. Mar,

amore toleraret, fed fuücceffu (àne felici:

2b

focmina impura feelus perfüuadere non poterat,

quippe cum jam diu dullo potu ufus fsmelin

d

n 361.

faccaro tefnperatum venenum oflicii obten-

zu mifit. Indülcemillam efcamjamjam invo-

menía viribus pre fiti deficeret, impetrata de

menía communi difcedendi venia, in facel-

de Themt

Jaturus juvenis memiait, fe ea die mortifica.

tioni ftudere in Deipare honorem, adeoque

lum fe contuli t; ubi eneGtus prope fitis imma-

g Gntige

nitate , ubertim lacrimans Chriftum eft allo-

TL E

jejunare coníuefle.

Poftero die dum illam

:j ]

cutus ; O S'tfü amantiffme , bauftum aque wibi

j

promi jubet , compertus eft illius impudice

negabis, qui tui amore füi exerucior , quam ta-

f-

machinationis dolus, bellariis iis, (eu faccaro

vermibus foedum in modum fcaturiente, de-

:en wüferrimo cuique nemo megat P patieris ditu-

]*

tius me a torqueri? Dumque ita tormentum

lA

prehenfumque; quod fi berimiffam dulce ve-

nenum ( uti vehementerin id fümendum ra-

füum explicat, videbatur fe quadam voce

i

animari, certumque reddi, proxime confolas-

piebatur) fümpf(iffet,veneno fuiffe extinguen-

)s

tione divina recreandum : NoCte fequenu B.

:dum. Quareconfeffarium adiit, peccata ex-

Virgo cum Jefir parvulo ei apparet, quafi de-

piavit, facro fan&o Epulo accubuit, & Deo;

cemannorüm, cum patera aqux plena: inde

?s

ejusque Matri fug fofpitatrici pro vita ferva-

jubet eum bibere,

inde cur liberaliter bi-

ta gratías egir.

|g

Cafarius

idam multa fcelera commi-

biflet , recreatu

E hmire omncyx: ütim egcin-

i

L

XViI. Miles qu

xit,

5 L.'qü Cl 7?0

ferat, tandem 'duäu,spoenitentia,'*. venit ad fa-

ls

cerdotem de commiflis facta confeffione pce-

T

XX, S. L«an;bert. Eþifccpus Valencenenfis Ihidem.

ll

nitentiam füfcepit, fed fufceptam fervarenon

Venecris quodá die fancto poft multos labores

]

meditationes ac.preces fatigatus , & fiti cru-

po:tit, Cunique hoc faipius aditaffet, die

quadam dixit ilii facerdos: JNibil i proficimus;

ciatus , noluit tamen ante juítum collationis

R. P; Loba. Bill. Man. Tom. 4.

Rrrrra

no ur.-x

$6$

Jbliotbece . Manuahs | Concionatoria.

"

sit

noCturnsg tempus quidquamïguüare ; tempo«

IV. Diogenes divitem quendam ,. qui füaLaert. i. &

re vero collattionis, ad fallendos accumben-

abliguriverat, olivis vefcentem in diverforio

pof

videns : fi fic prandiffes, inquit, non ita cac-

tes, ut folebat in argentea patera juílit fibia

narCS. j

X

g Niprit X

fervo, qui jam erat ad hoc inftitutus, puram

OULU u

aquam afíferri, füper quam efformata cruce

V. Vitellius ab amicis fibi fic parari con-Suetonius,

rid

cumbiberet, vinum reperit: jubet fervum, (i

s d

vivia jufferat, utnullum infra decies mille au-

deliquiffet, errorem emendare. Format cru-

reorum conftaret ; & tamen adhuc profufio-

ynot 5 pdt

cem fecundo, & denuo vinum gufítat. Tertio

ra erant, qua proprio fumptu apparabat, ita

«t fiu

demum ipfe in rem venturus, aliis fpe&anti-

ut in una, ccena duo-pifcium millia, avium

gi

bus aquam infundit, & fadacruce, iterum

vero feptem millia apponebantur,

füb

vinum bibit, & quod adítantes omnes gu.

pot

ftarunt. -

VI. Alpinus Imperator tantsx voracitatis Platina.

erat, utinuna coena decem pepones oftienfes, inPentiagy

pfæ

Centum poma perfica, quingentas ficus paffa-

bus

$ V.

& Mnot .

kias, & quadraginta oftrea comederet,

. VII. NVenceslaus Rex Bohemig , cum Fab.in

w6 g

EXEMPLA DOMESTICA.-

sii

prandium non, prout jufferat, preparatüm Dom. 6;

Puga.

offendiffet, juffit coquum ca

f

ru affixum ad ignem torreri.

ponis inftar ye. Poft P*üfr-f

ceí

^

Maffin

Ignatius nulli uhquam ferculo arrifit:

& Cf

'

vital.g,

E

nullum edulii vel condimenti genus

VIII. Henrieus Rex Angliz VII, Apïtïumlbi. ex, 165

(. hom ao

& 112

quendam hominem' obíeurum ad magnam

cuiquam indixit, nihil inter edendum queftus,

34.1&1*(. u

lieet & cibus, & potus fzpe male paratus

dignitatem evexit, eo quod caponem, quem .

äm [u

eflet.

cibum ille pro deliciis habebat, o

Annua

ptima fua

e

1I. P. Thomias Sanchez, ubi fenfit in ali-

cura preparatum illi appofuiffet.

üt

Soe, 7620. quem cibum vcehementius fe inclinari, mox

Coll.Grat. enm depofuit. Nullum acetum, falem, oleum

qu«

/$ VIL

ng

L

autaliud ejusmodi condimentum adhibebat,

$a

L

ut gulam expugnaret, -

/

VS,IMIL,I*T—UDIN.ES.

«

Vita itl-

-AI. P. Sebaftianus

Barradius viliffima tan-

anlita: a

[

ner, prstf, t & palatoingratiffima fumebat, Szpe ad

Qu

ulam mortificandam cibos calidiffimos , fae«

cut Aquila, licet excelfiffime v::,lari;s » t&-

€affiaui:

K

-

men ad ima vallium fübmitti, ac morti-

€co 1- 5.' c.

pe frigidiffimos accipiebat, ut omnis fapor

$Bo

abderetur.

l.

cinis cadaveribus implicari ventrjs neceffita- *

h Diesl,

Vitae. 4

1V. P. Balthafar Alvarez, fi melius quid ei

'te compellitur ; ita fan&ti quoque Viri non-

m

ll.

nunquam propter victus neceflitatem gaftrie

tü

apponebatur, mox alteri dabat. Cum aliquan-

g

do unieum ovum haberet in hofpitio, etiam

margiz vitio impetuntur.

lint,

illud ftudioin terram cadere permifit, utfein

li. Sicut febris ex nimio ardore, & inflam- Manfi difgy

illo exiguo cibo viaceret.

matione procedit, ita quoque vidum gulg?9* ? $j

n

Vits.

li

V. joannes Berchmann

dicere folebat, tri-

non in manducando conífiftit, fed in appetitu

bus cum vitiis maxime pugnandum effe re-

immoderato eibi , qu

j

p

exiguz fit fubftanua.

antumvis ille ,vilis—;&

ligiofo nempe cum acedia , füperbia , gula;

Acediam fervore, fuperbiam. fübmiflione,

gulam temperantia füperari.

Hinc ipfe ut

Damnun.

ulam vinceret, nihil unquam prarer vulga-

!

It

7

hu

Y

em cibum & potum admifitt; non prius

JII. Sicut co'turt'äices in vindemiis, quan- S. Bonav;

menfz récordabatur, quam fignum audiret:

do fünt bene pingues de facili capiu

ntur ab te. 6. in

accipitre 5 fic homines dediti gulz, facile

t, tit. f,

paulatim fibi —aliquid detrahebat.

vincuntür ad tentatjonem.

i

Bia

LÀ

!cdl 3[. ,l

)

S. VI.

IV. Sicut porci impiguantur in pafc

uïs ne"OVe in

i

- glandium, quas avide fumunt, nec eum; qui

fpeg: 13.pe

.lo'.

Vi

BXEMPLA PROFANA.:

excutit, & dat eis, refpiciunt, & dum atten-

L lcefd th

duat glandibus comedendis, latio percutit

Zonsrás

€os fecuri, & fübito occidit incautos.

'Talis

S'h& 9. ]

L 'Ze

no Imperator Oriehtis cum ob intem-

te, 3. An*

perantiam gulz Ariadnz uxori & aliis

.quoque faginatus porcus ille dives erat, qui

IK

yeal.

valde moleftus fuiffet, illius imperio femel in:

dicebat: Anima mea , habes multa bona re-

fo

pofita in annos plurimos ; comede , bibe,

l

ebriatus in monumentum Imperatorum eone

je&us eft, lapide maximo pro operculo im-

epulare.

At vero damones, tanquam ]a-

pofito; fadtusque fobrius inter lamentationes

niones,eundem jam incrafíatum& impinguae

tum, ex improvifío mactarunt: Stulke, hac

T Ms

& ejulatus, mifera & horrenda morte eft ex-

Wach

f

tinctus.

noGe repetent a te animam tuam, id eít,

$ lm a

Btobæui.

IL. Sauromatz triduo fe ad faturitatem in-

dzmones, inquit Lyranus.

d

f. 42

V, Sicut Eíau pro cibo

lenticule vendidit

S. If»b!'lü'ipi

gurgitant, uxoribus ceu Dominis per om-

M

nia parent.

primogenita füa; ficgulofi pro gula vendunt ""

p

Langiusin ]II. Aureliano Imperatori in deliciis fuit przmia xterna, nam dicitur Thren, r. dede-

&f

Pelysntl: pbago quidam ,

qui uno die ad menfam runt quzque pretio(à pro cibo.

mnes virtutes S-mm-f*ev..-.

h,

Imperatoris aprum integrum, centum pánes, -

'V]. Sicut per abftinentiam o

£4. de

Om.cr

$

fpirituales radicantur, atque «difi

cantur in

mod. viVa

vervecem & po,x:ccllum cemedis,

anima j

Qmp Ü

—

ïitulw LXIFV. Gule. -

969

TM

M

fl

animas ifa &pcr-üyz-vitatem.ciboium omnia & corporis nof&i menfüra, fi p!uge-s*ïaceeperi:

o

vitia nütriuntur, & confortantur in cor-

cibos; quam ferat natura, impletur, & in-

ore.

£

je&orum gravitatem, non amat, & in

8. Nilus de

VII. 'Si

C

: PCI'*

$, vit. aff.

zut nubes folis r-adios obf&urat ; fic

ditionis. pelagus demergitur.

eraífus vapore e cibis emergens,mentis obícu-

'UTSuetonius.

ricatem affert.

Philol. de

$. VIII.

VIIL Sicut prefepe omnium " jumentce

ii

hhonoer. Sa

i

h

«erdot.

rüm, equorum, aliorumque fimilium anima-

MOTIVA,

Iium in fe recludit pabulum, ita & corpus ine

gluviei deditum, quoscunque fuícipit, & re-

P

J Ex Qualitate,

»

t hus

fundit eibos, ad brutales explendos appetitus.

Porro venter nihil aliud eft, inquit ille, quam

L (^Yuia vitium hoc,þmnmuml]ïmwn , atques. Auguft.

55 n

PU

prefepe brutz eoncupifcen

H

tiz, qui poratioqi-

. "- adeo fericulofifmum eft;. cum enim ci-L43c«conf,

bus rigatur & ingluvie.

:

bo quotidie refici opus habeamus, declina-€ 3!«

« Antoni-

re illius occafiones, ficut in aliis vitiis, non

0 n

mus ]. c.

.IX. Sicut beftie comedunt, cum trahit

petitus eas ad cibum fine difcretione, vel

poffumus, unde S. Auguítinus ait: In his

n o (,

sl

qua confideratione: ita & gulofus non re-

tentationibus pofitus certo quotidie adverfus

t R g

fpicit nec ad diem, nec ad modum

,necad ne-

concupifcentiam manducandi, & bibendi ;

ceffitatem, fed ad appetitum.

non enim eít, quod femel praecidere, & ulte-

mlb 8 16,

& Chryf,

t0.1. hom.

X. Sicut animalia bruta uberiori pabulo

rius non attingere dcccrnragm, ficut de con-

m

di(tenfa magis refra&taria, atque indomita fi-

cubitu potui.

s

T

534» adv.

duda2os.

unt, X neque jugum, nec frznum, nec aurigze

. II. Quia turpif/mum eft : quid enim fce. Canif to.

J

.1inanum ferunt; lta populus Judaicus ex

dius, inquit Canifius, quam hominem a bel. 4- $- 7« de

luis naturali quadam frugalitate contenris fu. V« capke

ebrietate, & nimia corporis obeíitate ad ex-

tremam przcipitatus malitiam laícivie, ne-

perari, dum ventris, crapulz & vinolentiz

*

que Chrifti jugum acceptavit, neque doctri-

quafi mancipium agit, dum bona diffipar, va-

nz aratrum duxit.

L

letudiném ledit, morbos accerót, ac vitam

Seneea

.XI. Sicut mufto dolia ipfa rumpuntur, &

denique ipfam abrumpit fibi? Hoc fane mo- Marchant.

epift. 93- omne, quod in ipis jacet, in (ummam par-

tivo ftudiofus quidam, tefte Marchantio, ftul]. i^ tuba

tem vis caloris ejeCtat; (ic vino exxítuante,

titiam füam agnovit, cum enim Poriliis do-39e1e8-6-

'8. QOM.

quidquid in imo jacet abditum effertur, &

mum proficifcens , in hofpitio ab hofpite ad

ï tl, 56

prodit in medium.

varios hauftus in fanitatem hofpite, filiz,

Y

&, Bonav.

XII. Sicut piícis per guttur capitur cum

Ancillarum provocatus effet;ideoque fequen-

Ín Dizt,1.

3. tit. g.

hamo, & avis per collum cum laqueo tene-

ti die capitis graviflimos dolores fenfiffet, ac-

le

tur; fic gulofüs

cidit, utin itinere ad fluvium petveoiret, ibis

2

ulz vitio.

per guttur & collum capitur

que jumentum fuum ad bibendum invitaret,

, Hinüdi[ü

ideme,

XIHI. Sicut fquinantia eft morbus gutt&-—

quod cum illud modice feciffet, & poftea ftu-

ris, & cito füffocat hominem, (ic gula gut-

diofo fruftra per amorem hofpitz, filiarum,

æ"G-RIS)

turis vitium faciliter (trangulat hominem per

ancillarum hortante ut amplius biberet. prz«

peccatum.

ftare nollet, quin etiam recalcitrando abnue-

XIV. $

icut rofz uno die Hofent, & eodem

ret, morus ille hoc jumenti exemplo dixit :

die pariter languent, at fpinz, quz manum

Vere tu longe me prudentius es; fienim ego

erfodiunt, toto anno in fepibus permanent;

me heri perinde, ac u modo, corttinuifTem,

ita quoque vini fapor, & epularum fuavitas,

hodie tam gravi capitis dolo

una tantum hora, vel duabus ad füummum

ariditate non laborarem.

re; faugiumquc

^

, $. Dontu

?

td, 61 in

placet, at vero damna, quz corpori adíci-

11I. Quia nocentifmum eft « 1. Co

pori , u fi Seneca ig

fcunt, integris nos afiis fufpirare faciunt. z4ma-

bene Seneca explicavit, dum dixit: Inde pal- erift.

eDi:t.ti:.l,

—

e

Eecl. 31.. vitudo anime, inquit Ecclefiafticus, vinum tul-

lor vultus & nervorum tremor, & miferabi«

; Delltt D

39.

ium $otaium ; ebrietotis animoftas , imprudentis of-

lior, & execrabilior, quam ex fame, macies,

l

ifpte.l

u

fenfto , minorans virtutem , && facies oulnera,

Quid capitis vertiginem dicam? quid oculo«

: s.dl&o l

Marchitub — X V. Sicut terra, quando nimia aquz ab-

rum auriumque tormenta ? Multos morbos

multa fercula fecerunt.

Neceffe eft enim, ut

Saceré. ti-andantia expreffa füerit, innatum fuum ca-

5. lesl, 9. lorem perdit, ac vires, nec eít ad generatio-

interfe tam diverfa difcrepent, & haufta male

nem idonea ; fic corporis vis mollefcit, dif-

digerantur, ex difcordi vero cibo naícitur

ï

— folvitur, diflluit potu continuo ingurgitato,

morbus. 3. Znitue : nam, ut füpra dictum, ex

uno gule vitio innumera vitiorum agmina

Obnoxius.

inutilisque homo redditur , & morbis variis

ad confli&tum animz producuntur.

S.Hier;in XVlI. Sicut fumus fugat apes ; fic indige-

IV. Quia indigni[/imum eft homine rationis

reg. Mo-

mnach.

fta ructatio avertit Spiritus fan&i, charis-

capace:; id quod S. Chryfoftomus (apienter

S Clim. de

tData.

I

advertit, dum ejusmodi homings porcis com-

paravit, qui natura fua immundi, atque ad

difcret, gr.

XVIL Sicut ftercoris copia multitudinem

n

a6.

gignit vermium ; ita multitudo ciborum, la-

terram & coenofas voragines ore demerfi,

píum, & malorum cogitationum atque fom-

nihil aliud, quam ad fatietatem ventris pabu-

;l. [

niorum opetatur multitudinem.

la femper requirunt, nullamque ex fe; dum

S"q c hfy]o

XVIIL Sicut navis oneraria, qug& fupra

vivunt, utilitatem przítant.

V. Quia idolelatricum eft: (icut enim diis

hom. comfüuam magnitudinem vehenda capit, oneris

tra luxum

sm.fev;

magaitudine gravata fübmergitur - ita anima

folent templa conftrui, altaria erigi,miniftri ad

&'crap.

fete

Rrxjrr 3

nold. VW'H

$76

iBibhoibere Montialis Concianatoriæ. :

pct

XI.: Quia triortem accelerat , tefte Pfalmifta 3 P£.a7^

u

Terviendum ordinari immolati pecudes, thura

concremari s ita ab iis, quorum Deus venter

Adbuc efce erunt in ore ipforum , &? ira Dei afcen-

s

dit fuper eos. . Hinc ipfe Servator tam folicité

PLI"-

S :

eit, coqüina pro templo fervitmenfa pro alta-

ri, coci pro miniftris, coGta carnes pro immo-

monuit: ftendite vobis, ne forte graventur cor-

rer

da eftra in crapula & ebrietate , & fuperveniat in

di

latis pecudibus, ordo faporum pro incenfo.

Spiritus & flatus temulentiz pro Spiritn fan-

0s vepentina

E

dies iifa , -tqnngxm : laqueus enim fuper-

q

ventet.

3

J

€&o : Hinc etiam Philiftei Dagonem; id eft,

Deum ventris colentes in occgltis partibus

XU. Quia a

d gubernandum inutilein facit ; ti Eccl. c- !Q;

(

Ecclefiaftes indicat dicens : & tibi terras cti- V« 1»

X

puniti funtjita ut inteftina profingrint, ac pro-

1

tninerent.

jus Principes mane comedunt ; bedta terra , cujus

" Viltium-s;fh

Principes vefcuntur in tempore fuo. — Hinc Julius.

Ron. 13.

VI. Quia inquietum & turbulentu

Y 4 $«

hinc Apoftolus monet : Nolite curam carnis

Ce(àr, qui primus Romanum obtinuit, &

uet. c;

fundavit Imperium, eura, vigilantia & fobrie:

H

Lj

3 L]

facere in defideriis.

Certe per gulz victo-

!

$. Wsfiliusriam, anim& pacem obtineri recte S. Bafilius

tate negotia, publica tractabat, de quo proin-

g vit-...Qüf".

in cenft.

de Cato dicic: Unum ex omnibus Cefarem

s» Aüg L [l |

pronuntiavit dicens ; Ventris moderatio,

t cont,

Monatt, c.

ad evertendam rempublicam fobrium accef-

$:

animl perturbationum compre(fio cft; per-

s . (]

turbationum autem eompreflio, animi pax eft

fiffe; Ipfe enim füper reipublicz ruinas ere-

d

xit imperium. ^Auguítus quogue fucceflot

atque tranquillitas ;.animi autem tranquillitas

a

nihil aliud, quam foscondiffimus virtutum

ipfius, qui in monarchia fua, univerfali gavi-

I

fons eft.

Y

fus eft pace & tranquillitate, toram diem a

"

WH. Quia feandalofum eft vitium

,maxime

mane üsque ad vefperam fine cibo tranfigebat,

utgratam omnibus daret audientiam. -

j

H

L]

Mieob, 9

Cafiaeus in períonis ecclefiafticis & religiofis ; nam

Siracides in- Ecä.lgy.v;

15 614

€. 33 d* interioris hominis caftitas, tefte Cafliano, hu-

XHL Quia fanitatem tol

£. nti

ü

; nun-

dicavit, "dicens : INuli avidus effe $n omni epula- g

inft, Mo3 j ,5 virturis confummatione difcernitur

d

quam enim robu(tioribus zmulis collu&tari

tióne, & mom te cfundas füper ominem efcam : in

vitit enin. efcis erit ifyirmitas , & av

[

poffe confidas eum, quem in leviori conflictu

;

z'flims appra-

pinquabit usque ad coleram.

-

.

$6

conípexeris ab inferioribus , parvisque fu-

&e S, Am. SAinhr.e

D

perari.

"XIV.. Quia infotiaVilis eft , wti ve

a Elio

l

brofius advertit, dicens: Male fervitur gulz, 9-

n

Ex Damno.

jeune

Í

que femper expetit, nunguam expletur.

Jo. Clima-

job.e4o. "VIIL Quim diaholi potiffmum , inftrumentum

Quid enim infatiabilius ventre? hodie fufci-

IÉ

.t'l D»m

cuga grad.

DO

efl , cd bomines impugnandos ; Hinc S. Job de-

pit, & crasexigit, Nec hocSgnorandum; ma-

14« B. 175

monem nobis fub titulo Behemoth deícribit,

Qu

:

;

lum gulz fpiritum fübinde flomzcho infidere,

di

fimulque, in quo omnem fuam pofitam ha-

ut fadari homo non poffit, eriam totum /Egy-

beat fortitudinem, his verbisinfipuat: Fbr-

[(4

ptum dovoret, & totam Nilum exhauriat.

tittido ejus. in lunbis ejus , €9' virtus dlltus in Utiie

Hinc $. Bonaventurz, comparatur, ait, gulo-

bilico ventris ejus : Uibi per lumbos concupi-

$. Bonav.

fus facco pertufo, vel perforazo in fundo, qui;

irDiet tit.

/

fcentia carnalisintelligitur, per quam dzemon

quantumcunque ex una parte àccipit, tanturm

2. . b

d

multas vincit, fibique fubjicit animas; per

'ex altera parte perdit, talis faccus eft gulo-

$ hn. C

umbilicum vero, qui ventris centrum eft, gu-

fus homo, qui ex una parte habet coquinam

hjübilo, q

ja & voracitas intelligitur, in qua velutin for-

ad implendum ventrem, & ex altcra partela-

l

tifima quadam ad omnem animam perden-

trinam ad evaeuandum; ac proinde idem San-

[ CL g, da

dam machina dàmon omnem foarn repofi

&us, eorum deplorans miferiam, tescum il-

Mi ol

tam habetfortitudinem. Bellovacen(is vitium

lum Aggsi cap. r. adducit: qui mércedés corte

fü

gulz, ait, eft frenum & capiftrum diaboli, &

gregavit, mifit eas in facculum pertufian.

í

f&

- ponit ad os, & collum gulofi, ut circumducat

l6 s,xgim f

[

XV. Quia laboriofum eft vitium, uti ide

H

£^ $n eum, quocungue vult.. Hinc merito dixit S.

Bonaventnra teftatur, dicens,ex gula proce

^ wg T

p«

fer. 24. déBernardus: NNemo poteft a femetipfo tenta-

ínordinata deleQatio, & hos fru&us. fecum

med- VV. iones demonum rep

ellere, nifi refrænavgrit

habet ; folicitudinem in quarendo; ftudiofita-

in fe appetitum gul&.

(

tem in przparando, multiplicitatem in divet-

8. Wafil.

/ IX.

uia gula ineptum facit od. dona. [piritua-

fi&cando, voracitatem in fumendo.

Putihs

fi-

hom. .deJi; capigida ; quis enim unquam, ait S. Ba

XVI. Quia egeftatei adducit, ccfte Salomon

e3 Prov. &t.

Til e. h

Pjunio. — diuns in fplendidis epulis; perpetuisque deli-

v:17.

K

Oui diligit epulas , in egeflate eri z qui amat, vinum

et in

!i

ciis particeps fa&us eft unius doni fpiritua-

& pinguia, non ditabitur. . Hinc Cajetanus re&te "

ht

lis? nec mirum, quia ubi curiofa diverfitas ci-

t :XSU

infert: Si non moveris amore virtutis, fal-

iü

borum pacit| ventrem , cceleftis panis jeju-

tem moveat te amor boni utilis, moveat te

nam deferit mentem, ut recte S.Bernardus ad-

fü

xertit,

-evitatio paupertatis, Incurrunt enim ejus-

D

modi homines paupertaterm , tum propter

$.Bern. in. X, Quia incuralilis eft

bie qmorbus þ, feüe S.

«

ep.adFulgjBafilio dicente: Multos fepe adverti, qui

majores fumptus, tum propter otium anne-

bu

S, Bafil. d

xum; oportet enim edaces; & bibaces mul-

*cum alteríus cujusvis generis vitiis labora-

Abdicat,

tum dormire , & propterea dicit Salomon

rent, ad fanitatem tamen redierint poftea; qui

('lm l 1

æex.um.v

autem hoc morbo tenerentur, neminem ex

Prov. 35. Et ve[lieiur panis dormitatio.

*

llü, L.

20C

XVII. Quia gravem. amaritudinem : conciliat

1

1»&«'. Meto

omnibus vidi unquam, qui convaluerit. Quod

In

etiam S, Bernardus confirmans, qui gulofus;

Narm ut Petrus Bleffenfis ait, convertetur dul. fevf. in

cedo in amaritudinem, in afperitaté füavitas, Pt &-

W

8. Bán. injnquit, effe&us eft,vix alitersquam morte moe

res mputabit.

delectatio in dolorein, eritq;;inftar inferni aut

l

Pïænæx

o Tüus LXIV. Gula.» :

TM

^^

poeaz infernalis initium, dolorum

percipere fibimet prorfus induigcat. . Certe Lancia-

"ite

tio, & defiderium moriendi. -

" conrinuag-

$. Aug. in

S. Philippus Nerius dicere folebat, neminemopuf. a,

r

XVIIL Quia grandem quoque miferiatm adducit :

Lin

Pt 141.

fore virum [piritualem , qui extra tempus* 47-

S. Augultino tefte : Non hoc eis opto, üt ter-

aliquid comederit.

Mf

rena neceffaria defint eis, quibus indigent,

NI.. zfnte wenfam . definire, quid & quantum $- 1gnat.

dum morraliter vivunt, fed ut hoc plangant,

Jumendum fit, & hunc terminum nulla avidita

Reg de

.quod amiffa focietate ccclefti , terrenis non

" vi&. tem,

/

t Ed n

RUE T PU eobtesetluir E

te vel inftigatione inimici excedere.

'c'g.VIm.

ad fruendum ftabilibus bonis , fed ad fuften-

u

tandum neceffariis indigere meruerunt;

"NVIL. Infernalis cibi meminiff ita S. Clima- s. Cllim.k

cus fuafit dicens : Menfe delibatio lamentan- grad. 7.-

lus

——

?gnofcant, & lugeant iftam miferiam.

dz fortis vermium illorum te admoneat, mi-

r

5. IXO

nusque delicias requires. Sed & in ipfo aquz

'rie' sue! c«

jiy

Ó

i?l; g

potu flammz illius fitim ne oblivifcaris, at«

MEDIA.

que ita vim omnino naturz facies.

:

O

cef.

N

"

S-;Aug R raiioi uti .S.fAugu&inus füo exerhplo

- VIIL. Paffonis Chrifti memoria ; uti ipfeChri 'Thron, 3.

IC. cont,

docuit, dum dixit: His tentationibus

ftus per Jeremiam monuit, dicens : Recorda-

o

€3*^ . (gule) quotidie conor refiftere, & invoco

ve paupertatis mec , ab/yntbii 9 fellis. « Cuod Idiota in

lot

ipfum etiam Idiota fuafit, dicens: Quoties 4. Regulee

ii

dexteram tuam ad falutem meam, & ad tere-

fero zítus meos, quia confilium mihi de hac

refiftendo alicui tentationi, alicui ex fenfibus Chriftiani

mà

.re nondum ftat... Multa nobis orantibus tri-

tuis vim facis, cogita cuinam parti Crucis "**

Dil,

buis. Audivirogantem, utaccipiat: Aufera

Chrifti conformis reddaris, ut quando gulz

EE

fvï acrob.

refitens, guftum affli

"

me, inquit, concupifcentias ventris. Uinde ap-

gis, recordare illum

i Ea d

!

l. 3. c. 11 paret , Sancte Deus meus , te dare, cum fit,

felle potatum & aceto.

*mlq; D

quod imperas fieri. Hinc Hefiodi monitum

b

IX. Lettio feu auditio S. Scripture ; Spirtua- S. Anto-

eít : Ne comede ex illa

lis enim cibus inducit oblivionem &

Con.hin. p. 2.

"

patella eft.

; qu& non bcncc.i.iþäta

. fumm. tit,

temptum cibi corporalis.

S.G:eg.

IL.. Spiritualium verum fiudium : nar-nþ guítato

10

$. C, T. 5

im. Aj

|

X. Elongatio ab bis, que dant occaftonem exce-

!

. Spiritu defipit omnis caro; hinc S. Grego-

dendi in cibo && potu, ut (unt delectabilitas, va- Ibid,

u]æ) P & lo

F

rius ait: Gula per abftinentiam frangitur;

Ls

&j

lä

rietas, nimietas ciborum, propter quod di-

].cizz 13

fed ab(linentiam ciborum corporalium habe-

citar; AMelius eft ive at domum lu&ius, quani ad

"

aj

re non poteft, qui mentem fpiritualibus cibis

p d

dotnuin convioii, Eccle(iaftici 7. quia in convi-

m'l&-i:l'lv

non repict; potenter enim corpus extenuat,

vio füunt occafiones gulz.

n

qui amore celeflium cor inflammac, quia,

-XI. Cogitare , quam vana C? Lbrevis f , & S. Bonay.

W

dum Ípiritualia dili

git; defideria carnis valen-

quando transatta fuerit , fic efl quaft nunquam fue-

of

riat.

ter premit.

ulo-

i

;]

rit.

Pecunia accumulata in agris coemptis, "

|

II Exemplo Chrifli mentem ad. caleftia trans-

& in cen(ibus comparatis, vel in fcrinio fal. " 37..

, d. ]

"rieui 13

ferre, cum gulze , tentàátione impetimur, &

ternremanet ; dignitate, quam confeCtati fui«

QUm

Ya

dicere: Nonin folo panevivithomo &c. vel:

mus, fruimur per imperium, fuperioritatem,

ulo»

S, Bern.

Cibus meus eít facere voluntatem Patris mei,

authoritatem, & famulitium, comitatum; in-

14m

injubilo. qui in coelis eft. — Vel : Tua Jefa dileGtio,

juria vindicata nos ab hujus vel illius inimici

2 [

grata mentis refeCtio, replens (ine faftidio,

timore liberat ; & fic confequenter per alias

iap-

Caf.1. s. dans famem defiderio. Hoc medium tam ne-

fimiles paffiones, male licet a nobis ufürpa-

jl

Iuft. c. 14. cefTarium vifum eft Caífiano, ut dicere au-

tas, diícurrere licet: at vero gula in foctida

(

füs t: Nequaquam poterimus efcarum prz-

quadam cloaca terminatur, ejusque guftus &

fentium fperaere voluptates, nifi mens con-

gaudium in breviffimo tempore traníit, quo-

15

1

templationi diving defixa, amore virtutum

ad usque videlicet cibus intra trium vel plu-

lt

(yeeidate

"nb

potius & pulchritudine coeleftium dele&tetur.

rium digitorum angufliam deglutiatur. Opti-

me id ipfum conlideravit B. Peuus Damia- S Petr.Da-

IV. Sape perpendere , quam beflialis &$. noxia

!

ü

corpori anitez , atque àdeo etiam indigna bemine fí

nus, cum inquit: Suavem vero cibum cur de- mian.1. 6,

V

beamus expetere, qui quantislibet apparetur €P! 26.

voluptas iiwmnoderata , que ex guftu percipitur, ac

Petearcha proin dicere cum Seneca ? Ad majora füm

impendiis, & antequam in os intret, nobis

.pmv Mu

non fapit, & poftquam flumine glatiente trae

"

Dial.e.$« genitus, quam ut mancipium fim mei corpo»

ul

I

Tis.

Certe Petrarcha judicavit, hoc vitium

Jicitur, venter, cui illapfüs eft, non difcernit.

g t

Totius autem noftrz voluptatis iter, cui tan-

chV.

h

nullo melius modo, quam generofa quadam

indignatione , & reiipíius exiftimatione con-

ta ambitione fervimus , breviífima palmi

füumtina concluditur.

t U

fundi, vel fenfim , ut Ciceroni placuit; vel

eneca in

»t(1$»

repente, ut Ariíloteli vifum eft, . Multum

XIIL. Confiderare , quam paucd exigat natura ,5

confert cogitatio exitus ; quod cum omni-

onífo]. ad

Nam, ut fapienter Seneca advertit, corporis

Helviatu,

pter

bus vitiis (itcommune, ta

men huic proprium

exigua defideria funt, frigus fübmovere vult

nit«

& luxuriz.

indumentis, alimentis famem, ac fitim extin-

n. 153.

msll

('lfT. L 50

V. Extra tempus nibil comedere, aut bibere : ita

guere, quidquid extra concupifcitur ;. vitiis,

(0n

ais

Caffianus fua(it his

non ufibus laboratur.

; inn.j Q, 20.

erbis : Monachus hanc

inprimis cautionem fibi indicat, ut non potus

XIIL Confiderare incommoda ex gula prové-S.lüd. Pe,

m

feö'( IH

quidquam, non efus ulla oblectatione devi-

nimtia, uti Ifidorus Pelufiota fuafic, dicens ; luf.1 2.

dul

G&us , ante Stationem legitimam ,, commu-

Confiderationis ope , atque auxilio , ipfius *Pil4o.

((23y

nemque refectionis horam , extra meníam

ventris tyrannidem amputeimuss

jaut

$x

u

l

m o

872

. Jiübliotbecae Mamgalis Concionatorie

"

munus commode obeuadum. P. Nicolaus Opufc. a,

»

$. X.

L»acizius fcribit a fuo magiftro Novitiorum n. 6e.

9

hancregulam temperantiz & fobrietatis prg«

ASCETICA,

u

(criptam fuiffe, ut tantum quis comedat vel

bibat, ut abfoluto prandio vel ccena ad: ora-

TT d

nprimis no[J2 debet Aj&eæa nece[fitatem aïxþugnan-

Manli 6 ge :

;

de gul&; neque enim ad conflictum

tionem fe dispofitum fentiat. Hinc & Tertul- venull in

fu

liaius de moribus veterum chriftianorum apol.cl39.

S. Gregor. fpiritualis agonis affurgicur, ce(te S. Gregorio,

fb

ho. 36.

fi non prius inter nosmetipíos hoftis pofitus

fcribens ait : Bibitur, quantum pudicis eft uti-

H

fior.

]e:ita faturantur,ut qui meminerint etiam per:

gule videlicet apppetitus, edomatur.

no&tem fibi Deum adorandum effíe.

Er hoc parlad. in

pEI

II NNo[Je debet modum diglnafcendi;qudn'do appä--

eft, quod etiam Angelus S. Pachornio in di- Laufiac.

$' G[egOTl

titus gule inordinatus eff , nam , tefte S. Gre-:

&atis regulis precepit: Concede unicuique; hift.c, 38

ii prndif

gorio, fic voluptas fub neceffitate fe palliat,

utcomedat & bibat pro viribus,neque,jejuna-

j

S. Greg. 1.

ut vix cam perfe&tus quisque difcernat. Sze

qll(

re prohibe,neque comedere ; & mecito, natm, apud Lam-

C€. 28.

80. O* pe autem in edendi via furtive adjun&ta vo-

tefte Clemente Alexandrino, periculoía füunt ciz. 1. e, n.

do,

luptas fuübfequitur ; nonnunquam vero im-

t

extrema,media autem bona fünt, medium au- 21«

pudenter libera etiam preire conatur. Facile

tem eft, quidquid non eget neceffariis rebus.3.

qu

vero eft deprehendere, cum voluptas ejus ne-

Ut frequentes degula victorias reportare quis

prä

.* ceffitatem prevenit, fed valde difficile eft di-

ftadeat. Hinc Apollonius laudatus ab Epicte-

te

fcernere, cum in ipfo efü neceffario fe occulta

.to faafit: Si voles te tibi ip(i exercere; fitibun- Ibideu:;

fe

fübjungit. Nam quia pre euntem naturg ap-

dus magno zfítu, accipe volas plenas aqua fri-

d

petitum fequitur quali a tergo veniens, tar-

gida, eamque rurfüm expue, at id te facere

S,Bern.fü'-

dius videtur. Ut ergo hanc fraudem cognofce-

némini dixeris. Quod idem c;iam ia cibo

$ deief

re & fugere queat, Dei imprimis gratia imp

Qe

factitandum.

/

" d

"

te dom. G

. randa, fübinde bona intcntïo przinittenda, &

IV. Noffe debet , cur religicfis €9' devotis $. Climac.

Ti

fub ipía fumptione cibi aut potus quandoque

nimirum gr. 26. n.

perfonis pracipue vitande f& gula ;

g

iteranda: ac tandem frenigutturis, ut S. Au-

37*

Jb

guítinus monet , temperata relaxatione &

quia, teíte S. Climaco, ut apud eos, qui

m

S.Bernard.

jn fxculo fünt, avaritia eft radix omniu

fer. 24. de

3.(-10 r mx- dï

conítrictione temparandi funt, ne appetitus

malorum, ita in religione gula: quod confir

-

Ts

(

przevalere valeat.

mfe viv.

;

mansS. Bernardus: Non poteft,inqui

t quis-

LP

$. Greg.

T. ANoffe debet folidum smuodum vincendi. boc vvi-

p

quam perfe&ionem virtutum accipere, nifi

! 30. mor.tiym , qui in fequentibus rribus doctrinis

prius intra fe domuerit ventris gulam, neque

da

€. 14

confiflit. 1. Ut artem continentiz fic teneat,

oteft .a femetipío tentauones demonum

h

quatenus non carnem, fed vitia carnis occi-

expellere,

d

dat. Adjutoremquippe habemus internz in-

nifi refrznaverit in fe appctitum

D

gulz.

tentionis hunchominem , quem exterius ge-

V.. Noffe debet, 4

uando grave peccatum. e[fe s. Aþtoiu;,

D

ftamus, & ipfi infunt motuslafciviz, & ipfi ef-

h

- po[ft : id quod S. Antonius fequentibus ver-.

fe&tus fuppetunt operationis bonz. Szpe ve-

bis oftendit: Ciborum fumptio fecuudum fe

1«

ro dum ia illo hoftem infequimur, etiam cis

$6u

non potefteífe peccatum, nifi quatenus repue

Cat,

vem, quem diligimus, trucidamus, & ízpe,

gnat re&titudini voluntatis, quod autemree

dum quafi concivi parcimus, ad prelium ho-

lic

$. Hier.ep. flem nutrimius.

Hinc S. Hieronymus dixit :

pugnet, contingit dupliciter, uno modo pro-

pter repugnantiam ad proprium finem cibo-

fo

e 20. adFür- Parcus cibus, & venter femper efuriens tri-

W

rum, ficuc cum aliquis propter delectatio-

duanis jejuniis prefertur & multo melius eft,

nem, quz, eft incibis graviter üocentibus,

&

z

quotidie parum, quam raro fumere. Sed &ip-

P

contrariantibus faluti corporis ; vel fecun-

1. 4. Infins f& Chrittus S. Gertrudi dixit: Mihi quidem ad

dum fpeciem, ut infirmis fructus, herbz, &

W

€, 3.

hoc oblatum erat vinum myrrhatum curm fel-

hujusmodi graviter nocent; vel fecundum

le, mixtum, quo citius moreret, fed defide-

uantitatern, ut cum nimis comedit de ali-

rium multa patiendi pro homine retraxit mes

quo, ita quod graviter gravat ftomachum, vel

ne biberem. Tu verodiverfo in eodem amo-

caput, vel hujusmodi,

re füme omnia neceffaria & commoda, ut

V1. Noffe debet,

non taim tnateriam, vtl quali- S.Ambrof.

perea diutius in fervitio meo viva conferve-

ap. Manfi

l j

l

ris. 2. lIt norit, generalem hunc continentiz

tatem, quam appetitum in gula confiderari ; uti re&te

difc.n6, fl»

VJQS.

Caff. coll.

S.Ambrofius indicavit, dicens:Cujus mortife-

modum effe, ut fecundum capacitatem viriti,

rüm virus tum utcunque vacuatur, cum non ^*

$, €s 23*

vel corporis, vel etatis tantum (ibimet cibi

qualitas fed libido in efcis przcavetur; Prima

E

unusquisque concedat, quantum defiderium

LUA

faturitatis expofcit. llt autem hzc men(üra

enim mulier non exquifitarum dapum, fed

.fola pomi dele&tatione mortem mundo indu-

v;". bu

$. Doroth. cognoftatur, füadet S. Dorotheus, ut quisque

1.9.

experientia magiftra difcat, & obfervet, quan-

xit, & antiquus hoftis Regem noftrum non de

carne, fed de pane, tentavit. Et id ipfam con- S.Bernard,

d

ta cibi copia foleat ftomachum g'avare, ac

firmans S. Bernardus : Repleti ventrem faba, in flor. e.

deinde paulatim de copia illa detrabat, donec

inquit mentem füperbia, cibis damnamus fa- 99«

«

nullam amplius in digeftione difficultatem

PI'OV, y

fentiat. Contra notet quoque, quanta cibi te-

ginatos; quafi non melius fit, exiguo fanguine

M

ad ufum vefci, quam ventofo legumine usque

N

nuitas & parffíimonia imbecilliorem redda, ut

ad ructum exfaturari? precipue cum Efau

ófficio, quod fuftinet, egre fatisfacere poffit,

non de carne, fed de lente fit reprehenfus, &

quo animadverfo paulatim eo usque commea-

non de carne damnatus; & Jo-

nathas

b

um augeat , donet integras vires fentiat ad

de lig?o Adam,;

s m

Tuuu: LXIV. Gula.

àn

Wt

nathas de

m L 60,

gufta mellis, non carnis; morti ad-

aternam beatitudinis, de qua Chriftu

8 potïfg

*

judicatus.

A

tum in citato themate locutus eít,

- Vli. Noffe debet, que menfura in cibis fer-

l

II. Ex occa(ione thematis: Z4dbuc efie eYant P. 77.

t

*anda fit, ne quis in gule vitium incida ; illa

in ere ipforum : & ira Dei afcendit fuper o$ ; v.31.

$. Antoni- nempe , quam S. Antoninus indicavit, di-

poteft explicari multiplex ira, quam Domi-

nus apud "cens:.

r

Tantum poteft, & debet quis comede«

I n i

nus erga gulofos oítendit tum in veteri tefta-

M;nf: ]

'& re , & bibere, quantum credit fe indigere ad

mento erga lfraelitas ab igne devoratos (un-

1:: RUT

-

fuftentationem & executionem eoruin , quar

i*

de locus fepulchra concupifcentie vocatus,

fibi incumbunt agenda, ita ut non usque ad

eft) Philiftnzos & filios Job ruina domus Op- fad, 16.-

(Cp

D

ilidiy

naufeam fümat, fed cum aliquali adhuc ap-

preffos: Balthafarem Regem Babyloniorum job. z.

i

l* Liufjs,

petitu finem faciat.

(qui in pariete manum vidit hec verba fcri- Dan. &.

le, ]"ü.c' 38'

$. Gregor,

Vill. Noffe debet, quot modis gule vitium

bentem: Mane, Thekel, Pbares) quse omnia

r

ibid, n.11.cotmmnittatur ; quinque videlicet a S. Gregorio

poffunt pulchre & ingeniofe in fenfü morali

n atdLim.

indicatis, dum dixit: Sciendum, quia quin-

explicari; Videatur Fa

^

ber conc. t. in Dþm.

LTAR

que nos modis gulz vitium tentat, aliquan-

6. poft Pent.

-t

do,indigentiz tempora prevenit; aliquando

III. Ex occafione thematis : Noli avidus effe in Ecel. 3y«

l;l

tempus non prevenit, fed cibos lautiores

omni epulatione : pote(t explicari varius exceftus v. 23.

li

quzrit; aliquando quzlibet (ümenda fint,

lt

per gulam committi folitus, eumque in finem.-

preparari accuratius expetit; aliquando au-

illud S. Gregorii afferri teftimonium: Quin.s, Gregor.,

tem & qualitati ciborum & tempori congruit,

que nos modis gulx vitium tentat.

I, Ali-1.20. moz,

T [l

t

fed ipfa quantitate fümendi menfuram mo-

quando namque indigentiz tempora prave-c. a6.

j("

deratz refectionis excedit.

nit. 2. Aliquande cibos lautiores quzrit.

o

SBem.fe,. 1X. Noffe debet boc vitium e[fe difficulter cu-

3. Aliquando preparari accuratius przcipit,

$9. dein-raübile; uti S. Bernardus indicavit, dicens:

4. Aliquando in ipfa quantitate fümendi meü-

ter, dom. Gula femper eít in pugna & in culpa, (ive

füuram moderatz refeGtionis excedit. $. Non-

I $, Climse,

m en 26 0

manduces, five bibas, adeít illa tecum pu-

nunquam ipío zftu defiderii immen(i deterius

ui3^

.gnatura , fi bene non pugnas; certe vinceris

peccat. Qui omnia füfius explicata, paffim.

Sleutd.

ab illa, quz cum multis pugnat, & a pau-

apud Authores, precipue Fabrum conc. 3.

1

. f ag d

«Jo.Cli-cis expugnatur. Quod etiam $. Jo. Clima-

in Dom. 6. poft Pentec. videri poffunt.

P

"med vir,

macus

cus confirmans, de gula, inquit, dicturi, fi

[5

. IV. Ex occafione thematis : Qui diligit efti- Prov. as«

jl

gtaq. ,4.

unquam alias, nunc maxime contra nos ipíos

las, in egetate erit: poteft explicari varia €ge- V. 17,

philofophari ftatuimus; Miraculi enim loco

ftas, quam incurrunt gulofi; nimirum 1. ege-

?

duco, íi quis ante mortem & fepulchrum ab

hac domina fe in libertatem vindicavit, Vi«

ftas Opum: quam indicavit Diogenes homini

m

opulento ad pauperiem redaéto, & olivis ve-

di facerdotes fenes a daemonibus delufos, qui

fcenti, dum etdem dixit: Si fic prandiffes, non

juniores fibi non fübjectos in compotationi-

ita coenares. 2. Egeftas Spiritus: quia non per-

[ s n

bus per fpeciem fauftz deprecationis feu be-

manebit in homine Spiritus Dei, quoniaim

2

nedidtionis, per p

«orrum

unt.,

pcula & alia leyunt5 feu

caro eft. 3. Egeftas Pirtutum 6 meritorum:

Gen;öy »

fe

quia qui amat vinum & pinguia, non ditabi-

lls

X. Noffe debet, eux viri [pirituales convivia

tur, id eft , proficiet in virtutibus & meritis.

Cant.

emni modo declinaye debeant, ob rationem videe

Pc-

4. Egeftas fame bone: quia te(te S, Chryfofto- Prov. 1. c.

a

licet a S. Gregorio indicatam, dum dixit:

o nihil ignominiofius eft hoc vitio; & prz-

(s

folerter intuendum eít, quia celebrari con-

terea de ventris ingluvie inepta lztitia, [cur-

Q«

vivia fine culpa vix poflunt, pene femper

rilitas immunditia, multiloquium, hebetudo,

epulas comitatur voluptas, nam cum corpus

in refe&tionis dele&atione refolvitur, cor ad

fenfus juxta S, Gregorium propagantur,quz

omnia famam non leviter obfcurant. j.Ege-

Ítas con/alationum celeftium: nam quod has non Thom,

inane .glaudium re;axatur.

Iff

liabemus, aut rarius fentimus , nos in culpa Kemp.

;1.3.)

J

$. XI.

fümus, inquit Thomas Kemp. quia compun-€-2^

&ionem cordis non Qugzrimus , nec vanas &

i

CQNCEP

TUS PRADICA-

BILES.

externás confolationes omnino abjicimus,

$Anbrf

6. Egeftatem Gloria eterna : quati cum epu-

J

Lu C. 6'-

x occafione thematis: W vobis , qui fü-

j!

Man

^E

lone amittunt, qui in hac vit

*

a degentes dur

Is 460 l

y.- 295.

tuvati eflis, quia efurietis: poffunt effe-

cunt in bonis dies fhios,

í Ü

n

&us gulz per fimilitudinem Famis explicari.

on

V. Ex Occafione thernatis: Ponit Nabusárea. Reg.29.

13

Et dici 1. quod gula accerfat famem corpora-

dan Princeps Regis in Serufalem , & fuccendit. do« v« 8

Prov.a3. lem, quia juxta Salomonem vacantes poti-

mum Domini: poteft dici, quod fepruagintà

ed

V. aT.

bus, & dantes fymbola confümentur. 5. Fa-

interpretes iftum Nabuzardan Principem co»

mem »oralem, (cilicet avaritiam & cupidinem

quorum dicant, unde S. Gregorius & alii pers Gregoss

divitiarum , quibus parare poffint delicias

eum gulam intelligunt, ajuntque: Muros Je-1.3o. mos,

)no S'Bemlfd'

.a gula fua expetitas.

3. Famem jpiriiualem

rufalem coquorum Princeps deftruit,quia vit: e» 26

? j e

coeleftium confolationum: quia, ut füpra ex

tutes animz , dum non re(tringitur ventet,

"LUE

Prov.a7. $, Bernardo dictum, ubi curiofa diver(itas

w

V. 7»

perdit. Oftendatur ergo 1.Quomodo hié Prir-

n

ciborum paícit ventrem, cceleftis panis jejue

ceps feu gula 1. Succendat igne libidinis córs

Ü

nam deferit mentem.

4. Famem fpanis éuchae

pus; femper enim faturati jancta eft laícivia

n

riflici allegoricam : quia anima faturata calca-

tefte S. Hieronvmo. . à. Jpne cencupi/centie :

bit favum, juxta Salomonem. — $. Famem

ham ut $. Ephreri aít; qui corporis füi carnes

— R. P. Lobn. Bibl. Man. Tom. 1.

$S $$

50

delicate

"

N- «

074

Jlibliotbece Manualis Concionarorie

il

Prov. 23. iï*delï'cate nutrit: concupiícentias malas pafcit. perfedtos. |.2. Fingantur templa bina Dagoni

Abf

v. 29.

2. Jgne furoris: nam cui rixge, cui foveg, cui. & Bacho edificata; hi enim guloforum funt

del

fine caufa vulnera? inquit Salomon; nonne dii. 3.Fingantur quatuor propugnacula quo-

yé

his, qui commorantur in vino, & íftudent ca- rum unum [Ifraelitzs carnes appetentes, alce-

Lt

licibus epotandis ? 4. Jgne infernali: uti dives. rum hlii Job, tertium Philiftzi rnina domus

e

epulo expertus eft.

oppreffi, quartum dives epulo cum fuis filiis

Jo

VI. Ex occafione thematis:. Jn multis efris. & amicis defendant. 4.Fingatur in circuitu

Eccl. 37.

qu

VY. 33«

erit infirmitas : oftendatur qualium morborum foffam profundam habere non aqua, fed vi-

nií

caufa fit vitium gule. , 1. In Corpore, nempe no impletam, in qua fubmergantur multi,

$

podagrz , chiragrz , cholice , calculi, hy« qui ab Inquilinis & Duce hujus arcis füperan

- dropis, febris, &c.

2. In zfnima: nempe tur.

j. Fingatur oppugnari a Chrifto per

i

fapzrbie , dum alios paffim prz fe contem- quadraginta dies ieju*nantc,i& aliis ipfum in

&

nunt: ZZvaritie, dum plures femper appe- abítinentia fequentibus, quorum tefíera mi-

int

tunt divitias, ut plaribus deliciis frui queant: litaris fit: JNe quid nimis: arma & gladius ver-

li

Ire, dum per vinum & epulas accendun- bum Dei , maxime illud: Non in folo pane

[

tur, & quosvis adoriuntur. Jnvoidie, dum vivit homo, fed in omni verbo, quod exit de

f"

alis, qui ejusmodi deliciis fruuntur , qui- ore Dei ; nam guftato fpiritu defipit omnis

bl

bus ipfi carere coguntur, invident talem for- caro.

Modus expugnandi congtreíffus cum

tem: Luxurie, Quia vicina funt venter & hofte concurrente: (neque enim occafionem

$Cj |

fb

iet

genitalia, & pro membrorum ordine ordo hujus vitii atque adeo prelium cum illo de-

e

vitiorum, tefte S.Hieronymo: cedie, quia clinare poffumus) premium manna abfcon-

p

plenus venter uti non ítudet libenter, ita ditum: (juxta illud Apoc. Vincenti dabo Apoc. a.

«

nec libenter orat.

Uit adeo re&te dixerit manna abíconditum) & fatietas sterna: jux- v. 17.

(à

S. Gregorius: Ex uno gule vitio innumera ta illud Pfalmifte : Satiabor, cum apparuc- Píal, 16,

vitiorum a

v. 179

Us

-

gmina ad ani;mæ cqui&um pro-

rit gloria tua. Et: lnebriabuntur uberta-

Písl. 35.

ho

duci.

te domus

VIL Ex occafione thematis: JNoli e[e in tabis eos.

tu2, & torrente volupcapjs po-

v2

N

Prov. 23.

fig

V. 20.

conviis Potatorum : oftendi poteft, quod gue

lofis idem eveniat, quod Regi Balthafari con-

$. XIl.

X

f

tigit, qui vidit in pariete manum fcribentem:

ALII CONCEPTUS

Dan. $.

Mane,; Thecel, Phares.

Oftendatur ergo t;

y. 25.

Quam vere dicatur de gulofis Mane, id eft,

riptura dixit: Cüm audi[fent vocem Domi- Manü ditv*c.'

D

Ls

.

numeravit Deus regnum tuum , & complee«

ni Dei deambulandi in paradifo ad auram poft x, n. 4.

q

vitillud: vere enim talibus vita plerumque erídien ; lgitur ferpens in meridie paulo ane

p

abbreviatur per multos annos. . 2. Thecel, id te Dei adventum primos parentes noítros in

eít, appeníus es in ftatera, & inventus es mi- peccatum cadere fecit, hoc enim tempore

p

nus habens; quia vere tales habent minus ut plurimum lautiora inftruuntur convivia,

u

pecuniz, minus gratie , minus virtutis, mi- menfzque copiofiores & fuperflue apparan-

Author

nus bonorum operum, &c. 3. Pbares, id eft, tur: & ideo gloffa daemonium rneridianum

inyerf,

e

ln

di

divifüm eft regnum tuum, datum eít Medis ita exponit, id eft; a fpiritibus de ga(trimar-

& Per(íis: Quia ejusmodi gulofi relinquere gia tentantibus.

P

" « debent pofleíliones fuas aliis, qui in bona eo-

II. Plutarchus tr

adit '/apüd IEgyþtiös V'Hï-. le'r'gh.'

I0

rum füccedunt, & forte nunquam aut raro guiffe morem, ut (i cadaver tumulétur, ven- de efu car.

d

e

- de iis recogitant.

irem priusquam illud. fepulture . traderent, nium.

fb

ft

Prov.25; . VlIl. Ex occafione thematis: Prov.23. exícigderent, eumque profane projicerent ;

oftendi poteft, quomodo convivia Chriftia- cujus fadti hanc affignat rationerm, inquiens:

Qr

.norum Conítituta effe debeant , Nempe 1. /gyptii ventrem defun&orum exemptum &

W

4

Quod a Dei laude inchoanda. | 2. Culter in excifutn, quaíi caput fcelerum omnium ab

".. .guture ftatuendus ad moderationem fervane homine admifforum, ejiciunt, ingluviem care

[

X

Exod.19, dum. . 3. Cum timore coram Deo comeden-^nificinam execrantes.

"

al

[]

Tob. p

um, ut Moyfes & Aaron, Tobias & amici:

IlI. IÍnter

la contra €

brios Tpi*v()latä verba Jo&l,x.v.7.

i

fecerunt. 4. Moderate gaudendum. j.Sin- Joel Propheta etiam hec pronunciavit: Éxe

Diloyye,

ceritas & concordia fervanda. 6. Honefte & pergifcimini ebrii, fle & ululate, ubi Ly flete qui-

fpecv T. d[

amice colloquendum. 7. Ambitio de prima- libet facile intellexerit; (ecus vero Ly ululate,

hi ]

$ b

tu loci tollenda. .8.Gratie agendz, quz om- fiquidem hoc beftiarum, & non hominum eft

P9Mil, b

nia fufius apud Fabrum conc.6. in Dom. 16. proprium 5. & nihilominus aecommodatiffi-

&

Pentec. explicata videri poffünt.

me di&um nemo dubitet ; fiquidem per vo-

p

Ofea 13.

IX. Ex occafione thematis: Sfuxta pafcua racitatem homines animalia, fere & lupi ef-

V, 6.

Jia. adi

1

cor fuui, &j obliti funt mei: poffunt omnia ad . appellari folet.

pleti funt, C faturati funt : elevaverunt ficiantur: Unde & communiter vorax IUpus

hoc vitium pertinentia per fequentem defícri-

IV. S. Gregor. i

lla Jobi explanans verba : $. Greg.

! cmy(u

ptionem explicari: 1. Fingatur arx rotunda Clatmorem exattoris non audit,quis hic exactor fit, Job. c.39.

fef Mu dm'

in medio fertilis campi exftru&ta, & ex una interrogat, refpondetque, eum noflrum effe V* 7

Ll

M

parte hortis & agris, ex altera vineis cin&ta: ventrem, qui quotidie neceffarii a nobis exi-

ut oftendatur, gulam & cibos & potum ut git cibi tributum. Nonnulli per exactorem

plurimum inordinate appeti, & boc vitio intelligi ventrem volunt, ipfe namque a nobis

)

ad inten«

omnes homines undiquc oppugnari , etiam. quoddam f:gigic debitum : Ixf(oxque

^ tum

'-T-

875

Ql

| Iïtulw LXIV . Gula,

lt

tüm noftrum fan&tus hic fübjungit, dicens:

ue inter fe majorï ftudio contendunt , qui

N«

Abftinentes igitur viri, dum violenta gula

€ ipfum magis infamet, quis majorem fuüb-

ll[eh

de(ideria reprimunt , qua(i clamantis exa&to-

fannandi occafionem prebeat, quis nervos

Qs

ris verba contemnunt.

Sed cum contineinti

amplius infringat, quis vires amplius debi-

viro contra ianumera vitia multa virtatum

ls

litét, quis communem Dominum gravius ir»

lt

certamina fuüppetant, cur füb exactoris cla-

rites, ac videre eít ftudium certamen dia-

Jmote contempto de folo hic ventre dicitur,

bolicutn.

Vl

Itj

,quod ejus impetum impul(umque reftringat,

VIIL Evolvatis univerfum S. Matthei tex- wasj dife, -

d

nii quod nullus palmam fpiritualis certami-

tum , invenietis , quod in variis occafionibus s. n, 4

pet

nis apprehendit, qui non in femetipfo prius

Chriftus de inferno loquens , non femel, íed

n

per afflitam ventris concupiícentiarmn carnis

oGies illius tormenta ad hoc duo, ícil:cet

intentiva devicerit? Neque enim ad confli-

ad flecaüm & ftridorem dentium reftrinxerit:

[l«

et.

&um fpiritualis agoris affurgitur, fi non prius

Scitisne hujus rei caufam? Nimirum duo

intra nosmetipíos hoftis poíitus, gulz vide-

peccata inter reliqua in mundo triumphant,

A

de

licet appetitus, edomatur, In caffum con-

quibus dictus accenditur focus, fcilicet ilia,

tra exteriores inimicos in campo bellum ge-

quz füám originem ab oculis minus bene cu«

Il

titur, fi intra ipía urbis mcenia civis in(idians

ftoditis trahunt; ideoque letus & inconfola-

üm

habetur.

C

bilis plan&tus illis correfpondebit; aliud ge«

$.Chryfol, V. Ingeniofam D. Chryfologus circa luci-

nus ad gulam fpe&tat, que ad dentes rela-

de.

E

0

fer. g*

. ferum a

utiffimum ferpentem inítituit pon-

tionem habet, ideoque ibi erit ftridor den-

derationems hic enirm fpiritus malignus ex-

tium, quia per qua quis peccat, per hzc tor«

ab0Apoc. t

ploraturus, utrum Chriítus Dei Filius effet,

ux' V. i?.

quetur. Ecce concéptum hunc vobis claris

eum aggredi atque centare prefumpfit. Cir-

Hugonis Cardinalis expreffum verbis, dicen-

dQs Pmo 16.

ca quod factum taliter difcurrit prenomina-

tis: Flebunt oculi, quia in vanis fuerunt va-

*[a. V 17.

; Mil.sr,

tus Do&tor: Quid eft quod jejunante Chri-

gis ftridebunt dentes, quia edaces fuerunt.,

»

o 9:

fto deitatis (igna tota in fola panis promi(lio-

Per hzc duo notantur duo genera culparum,

ne perquirit: & quem Dei Filium continua

pro quibus puniuntur; fcilicet concupilíceae

fignificatione jejunii pr&fentit , effe Dei Fi-

tia oculorum, id eft, avaritia ; quz per He-

lium de provifione panis, de cura ventris de-

tum; & gulofitas, quz per ftridorem den-

fiderat approbare? Si Filius Dei es , dic ut lapi-

tium, defignatur.

Merito itaque D. Anto-

des ifii panes fiant..— Quare non dixit, fi Filius

nius vitium hoc gulz fequentibus deteftatur

WJMMH dlfc.

Dei es, dic, ut homines aut Angeli, aut ali-

verbis: Quam fpem habere poffunt de Deo

AT YT

Y

quid aliud fiant: fed: dic, ut lapides ifti pa-

& beatitudine, quorüm Deus venter eft, ut

b

nes fiant? quia fcilicet mediante gula, etiam

dicit Apoftolus, & gloria in confufione iplo»

n

P

- per folum panem Chrifítum a fe, quantumvis

rum, qui terrena fapiunt,

I

ipfiusmet Dei Filius eflec, feducendum fpe-

fabat. Panem.malus ingerit, ut virtutem

,

l

[l«

'Author

mutet, inquit Author operis imperfe&ti. Cum

MISCELLANEA

"

imperf.

enim eum , propter continuum quadraginta

Qualitas.

Á

i[s

Hom.$, dierum jejunium , Filium Dei fufpicaretur,

animo deípondit ; inquit hic Authot: aft ve-

&e quidam dixit; Venter quidem po- Fsb. eone,

, ubi fe famelicum exhibuit; quando poftea

,I.,'Re

1« hh.

fcit, & appeHat, fed tamen moleítus - inDom,

D» de lt car.

efuriit, tunc tandem a fe pervertendum fore

creditor non eft, fi illi das,

3

eravit, probe fciens , homines, etiam per-

quod potes,

quod debes, non . Rn

e

ü,nium.

?ä

h

&iffimos, gule implicari laqueis ; tunc

. li. $. Bernardus de gulz deditis dixit, eosIbid. cona;

omnia ejus propofita facile fe annibilatarum

aliud non facere,

. confidit.

Diabolus videns per quadraginta

ecerere.

quam ingerere; dirigere, & 1. a. $.

/

jb

dies jejunantem, inquit di&ctus Author, de-

lll. Dionyfius Tyrannus , cum in Phiditlis Cicero a, N

fperaverat; poftquam fenfit efurientem, ite-

Lacedemoniorum (publicis & frugalibus con« Tufcul,

lu

rurn coepit fperare, & fic acceffit ad eum efüu-

viviis) coenaffet , negavit íe julculo nigzo,

rientem. -

quod coena capüt erat, delectari 5 tum is$;

u od

Bellovac.

VI. Bellovacen(is Brachmanes ad Alexan-

qui coenam coxerat, Minime, inquit, hoc mie-

n

l

ípec,mo- drüm Magnum ita fcripfiffe vefert : Menfas

rum eít, nam condimenta defuerunt, nimi-

ral. l3. noflras deliciis non implemus, & ideo no-

rum labor in venatu füdor, curíus, fames,

, !,

p.8:dift.1. bis nec nocent , non infirmitatem generant ;

fitis &c. his enim condimentis Lacedemonio-

apud nos enim illicita eft ventris extenf(io,

j»

proinde fümus fine aliqua egritudine, & diu

rum epulz condiunfur..

ja

od

L|

Damnum;

vivimus , &, quamdiu vivimus, (ani (umus,

fl

medicinas nullas facimus, quia naturam no»

1V. Quidquid avium volitat, quidquid &enec; 1e.

$

N

ftram nullis füperfluitatibus gravamus.

pifcium natat, qüidquid ferarum diícurrit, Rhet.

5. chl'yf-

VIL S. Chryfoftomus abufum in gula coms

noflris fepelitur ventribus3 qué&re nuno;

H $ Gl'eg'

fet. 34. demitti, fequentibus verbis pathetice defcri-

:, JOb' 6'39'

cur fübito moriamur? quia mortibus vivi-

pefür, -

bit : Illlud multo intolerabilius eft; quod mor-

mus.

'€Vv 7'

bus tot malis redundans, totque fecum inve-

V; Abbas Moy(es dixit: Per

has'quätuor Via PP.,

hens calamitates , ne crimen quidem cenfe«

res paffio gignitur, per abundantiain efce &*. 8. e3.

tur, fed in divitum rnenfis hujus turpitudi- potus, per fatietatem fomni, per otium, &

mis gratia pugna oritur atque certamen

atum veftium,

0,8!39 per orn

: JRp P ox Lo!m. MMS .Bi])lo Tmo [

$58582

VI. Tam

ïs-;

/

s..-.....-l

876

Jübliotbece.: Manualis Concsonatorte

Ein: fatter .Baucb bafst. Honig. aucb

rl

Senec. ep.

VI. Tam infalubre, quam turpe eft, plus

83*

fibi ingerere, quam capiat, & Pcomachn fui

Ein leerer .Leib ifst. all. Speis. gleicb

p

non nofífe menfuram.

X. V« tibi terra, cujus Principes mané come- Eccl. ro.

Fauftus.

VII. Re&e cecinit nonnemo:

dunt. Qui mane comedit; vefperi dolcc. v. 16.

Sint ignota licet magni patrimonia Croefi,.

Frübee[Jen Imngt dbendreu.

mobus h

Immenfie abfumunt alta barathra gulæ-

wuc

j in

$. XV.

hort

hi. du'

qid b

SXIV

AUTHORES.

AXIOMATA.

I. ]oannes Bufzus in Panar. V. eodem.

pl'l

Schola Sa-I.

lI. Jacobus Alvarez to. 2. l. 1. part. c. 3. & 4.

lern,

Ex magna cceno Stomacho fit maxima

cena.

III. Jacobus Canifius to. 4. de vit. capit.

tra

Ut fis nocte levis, fit tibi coena brevis.

$.

li. Pone gulz metas, ut fit tibi longior ztas.

IV. Bernardinus Rofi gnohus lib.2. de dlfmpl

- Effe cupis fanus? fit tibi parca manus.

Relig. c. 10. & 11.

Tympius III Plenus venter non ftudet libenter.

V. Ludovicus Granatenfis in Duce pecaato-

qu

ii queft,

AAuf. faifle und. feucbte Haut. kann man fbiver-

rum l. 2. c. g.

n

licb . fchreiben.

Vl. Hieremias Drexelius in Nxcctal I..Cap.

Jïl

Sympof, IV. Qui multum vult comederc, comedac

item pafífim in Aloe.

V. cibus,

VII. Jacobus Marchantius in Horto Paü Tu-

t0!

arum.. Jer «venig i[fet, der iffet lang.

Florileg, V, JMan foll die Füfse micbt lang unter den Tifcb

bz. Sacerd. tr. .

[ M

balten, das if man foll zvenig e[Jen.

VIII. Joannes Ca(iianus l.5. de inflituti- ICe

VI. Wäma e[fen und. reden. bat. niemand. gereuet.

nuncnat.

Ibid,

V1lI. Muita tibi mulcos coacervant fercula

IX, Philippus D,Outreman in Pædagogo

morbos :

Chriftiano. p. 1. c.7. $ 6..

Ferre folent paucas f'ercula pauca cruccs.

X. Nicolaus Lancizius. Opufc. 2. c: 2.

F'iel Speis , viel. Krankbeit.

XI. Matthias Faber conc. 1. & 2. in Dom. 6.

oft Pent.

Ibidem,

VIIL. 24us einen kleinen Brunnen trinkt. man jz'cb

sTmot.l

h

aucb fatt,. Natura paucis contenta eft.. &i

XII. Thomas Stapletonus text. 3. in Dom.

Prov. 27. IX. Anima faturata calcabit favum: & anima

Sexa g.

EM

V. 7.

efuriens amarum pro dulci fümet.

Xlll Jofcphus Manf iin Bxbl. morah tra&, ;l.

n

lt

d.

dh

oA acAotAoc o us

wmæægægæggw

awæwææææææmwæææä

p

fi

d

&

TITULUS LXV

Pl

Won, 16

D

H

HfERESIS

Q

d

? Tin,

$. I[.

Dz'vz/' 10.

U 9-

"QUIOAD ESSENTIAM.

II. Dividitur in formalem, que eft culpae

Q

bilis hzretice doctrinz ;; & materialem, qua

Mj

]OEm-q.

d

Definitio.

mculpab:hter hzrefi adheretur.

I.

'ä-'llm j

A&u.

!

M

t

iTim

Suar.,

ft voluntarius & pertinax error in ma«

IIT. Primus eft dc aliquo fidei artlculo du-

Sancli. &

teria catholicz fidei contraria a Chri-

bitare; cum tamen quivis ex illis omnem

Y

alil

F.

ftiano commiffus.

Per haüc quippe

dubitationis exclufionem mereatur.

definitionem facile Judaifmus, Paga-

IV. Secundus, hereticorum libros curio-

nifmus, & Machometifious rejiciuntur. Di»

fe evolvere, feque adeo in periculum erran-

&a eít a grzco verbo a/gecic, quod eletio-

nem fignificat, eo quod quisque voluntarie

di cum illis precipitare,

ejusmodi falfam doctrinam contra dictamen

. V, "Tertius, hzreticorum colloquia, con-

ciones & difputationes animo difcendi ipfo-

rectz rationis, ftimulum confícientie & Ec-

Apoc. 17. clefize dogmatá eligat, & affumat. Defcribi-

rum errores, eisque adharendi , frequen-

—— . — 229 - C (CbD Cyc9 Q Eb

V. 15.

tur apte in Apocalypfi fequentibus verbis:

tare.

r

IV. Quartus, errori hzretico pertmacx-

Meretrix. fedens füper aquas, ornatu regio,

ter affentiri.

plena nominibus blafphemig, fuüper be(tiam

coccineam ,

habens poculum aureum in

VII. Quintus cundem etiam aliis perfua*

manu, fed plenum veneno, abominatione,

dere velle.

immunditia, invitans potentes & populos

VliI. Sextus, catholica dogmata velut er«

ad bxbcndum.

ronea impugnare.

s Misdin ass — Mixtan.. dub RD

1X.Sa-

V

K....,

— Tituus. LX I/ Herefis.

677

IX. Septimus, pro defenfione füz hz-

-^ VIll. Ex nobis prodierunt ; fed nón erànt . Joa; z.

refis varias adveríitates pat

L

R,

&

L etremgue

&x nobis, nam (i fuiffent ex nobis; perman- v. 17.

6

ipfam oppetere.

fiffent atique- nobiscum ;. fed: ut- manifefte

Gradus.

fin-t ,quomam & no-x;): lïifu-na e:,yc, nobls.

1 awg:bbus

X. Per quos juxta Jacobum Marehántiüni

Figa,

March. in-

hzretici in abyffum & p

erditionen:ïqcï'þe*n/:

: IX .' —:ü—æ'reticum

hominem poft uünam & Ad Tit,

hórt. Pat,. dunt, ifti enumerantur:

$:

tract. 1.

XI. Curiofitas legendi libros

| hkz;äfäticos.. ;

fecundam correptionem devita, fciens , quia v. 10.

fubverfus eft, qui ejusmodi eft, & dclinquit,

XIIL. Preíumptio judicandi de omnibus.

XiIlI. Pertinacia rebel

cum fit proprio judicio condeimnatus.

e

lis m fu&ichdo pro&

ES

X. Attendiie a faltis Prophetis, qui ve-

Matth. 2.

pit,

priam opinionem.

niunt ad vos in veftimentis oviutn,

XIV. Contemptus omniu

f

incrinfe: v, 1

N

m p qmel

4

o

t

cus autem funt lupi rapaces.

L

.

"

;

pl

tradicunt.

b5

i

XV. Cecitas c

um fuperbiä' eorijun&a. hi

quis venit ad. vos, & hanc doGri: ,. Joan, v,

nam non affert, nolite recipere in domum;j 1o. r1.

Ls

XVI. Dei derelictio & quati abnegatio

:

ïpeï

nec ave ei dixeritis ; qui enim dixit illi a

uendam atheifímum.

ued

m

k

t

ato

communicat operibus ejus malipnis.

ap.

. XVII. Abyffus peccati, dum d

!3

sper

*

XII. Chariffimi nolite omni

f

in peccatum ruir hzreticus. .

piritui €re- 1 foan, )

XVIIL Defperatio jun

dere, (ed. probate Spiritus, (i e

x Deo fint, v. 1,

Tu

.c'laïcum co

nfcæntræ

;

quoniam multi-P

tortura.

mnundum.

t

fe"df"Pfophcïfïäi?m'ï* in

- XIX. Mors miferabilis.

I6

XX JEterna. damnatio.

&

.c;efv'(:gn?es," v:dete malos ope

-Phnipþ.,x.

B E

XIV. Si fu

.r'i'e):cerit m medio tul , kPro,phe

- Deut, 13.

n

E

—50 ; IIO :

$ YV. 24

1

ta, & dixerit tibi : Eamus & fequamur deo

alienos, quos ignoras , & ferviarnus e

.

x

at

6

L:

andies ls Mopnee

Qüalitgs..

n^

| Damnum

m

a.-Ti'mot

c aütem fäitö,iq-udd in'novi"ffï-yufqakiis die;-

d

g. V. 1.

läl. Ho

"XV. $8

s

"

il :gah- à T:m 2

bus inftabunt tempora periculofa, &

rmo eorum ut cääöä? (fe

l;x'

feq.

erunt homines feipfos amantes , cupidi, ela-

grana ferpit.

V. 17«

XVI. Impoffibile eft, eos, qui femel illu

Hebr. 6,

ti , (üperbi, blafphemi, parentibus non obe-

dientes , ingrati, (celeíti, (ine affe&tione, (ine

minati fünt, guítaverunt etiam donum cce- v. 4.

lefte, & participes fa&i funt Spiritus fan&i,

ïï

pàce, criminatores , incontinéntes , imtites,

fine benignitate , proditores, protervi , timi-

guftaverunt nihilominus bonum Dei v-rbum,

vircutesque fzculi vencuri ,. & prolap(íi (ünt,

di, & voluptatum amatores magis, quam

ruríus renovari ad. poenitentizr, ruríum cru-

:)S

Dei, haben:es fpeciem

pietatis ?irþptem

cifigentes fibimeti

autem ejus abnegantes.

i

habentes.

plis Filium Deiy & .o(fcntui

.

Rom. 16.

1l. Hujuscemodi Chri

(to-Doimingnofiro

V. I«

non ferviunt , fed füo ventri, & per dul-

ui m viä Cam abierunt. Judà v.i1.

Primus autem hzreticus Cain. erat , uc qui

ces lermones & benedictiones

"

da innocentium.

fcducqpt*corg

?

providentiam Dei negavit juxta Chaldazam Marchant.

translationem apud Marchantium..

tr 1. hort.

2.Tim, 3.

Ill. Ex his funt, qui penetrant domos;

Paftle& 73

V. 9.

& captivas ducunt mulierculas oneratas pece

"

catis, quz ducuntur variis defideriis.

1.]oa4. V. Ipfi de mundo fünt; ideo de mune

i

V. $.

EX .SS.

PATRIBUS.

do loquuntur, & mundus eos audit..

2. Tim. 3.

v.7.

V. Semper difcentes , & nuoquam ad

- Qualitas. :

Ícientiam veritatis pervenientes,

I oTimo 6-

VI. Si quis aliter docet, & non acquiefcit

I. Pe

r verba legis legem impugnant, & fi-

li,

h-

4

dem fine fide proclamant.

CH NUA C AWETUOS TO

fanis fermonibus Domini noftri JEfa. Chri-

*

en

fti, & ei, que fecundum pieratem eft, do-

II. Perfecutor Paganus aperte fevit UC S,Ambrof,

leo, hereticus infidiatur ut draco. llle cogitin com

&rinz , fuperbus e(t, nihil (ciens, fed lan-

Q*

Va hr

guens circa quzítiones & pugnas verborum;,

negare Chriftum, ifte docer, Ille ingerit vio- ment, ad

ex quibus oriuntur invidim , contentiones;

lentias, ifte infidias. Adverfus illum opus eft Tit. 3.

n

$ Augu&-

blafphemiz , fufpiciones , male confliCtatio-

patientia, adverfos hünc opus eft vigilantia.

narrat in

nes hominum mente corruptorum, & qui

Ili. Olim przdi&um eft, & nunc tempus

J

Pí.39.

f0«

veritate privadi fünt, exiftimantium quz-

adimpletionis advenit: Ecce in pace amaritue

i

ftum effe pierarem

do mea amariffima. Amara prius in nece Mar»

f

$. Cor. 11.

VII. Ejusmodi Pfeudo-Apoftoli fant Ope-

tyrum. amatior poft in conflictu hereticorüm, S. Bern. 5,

rarii fübdoli, traostfigurantes fe in- Apofto-

amariffima nunc in. moribus domefticorum 33.inCant,

(

los Chrifti ;

& non eft mirum, ipíe enim

inteftina & infanabilis eft plaga Ecclefiz , &

fathanas transfigurat fe in Angelum lucis;

ideo in pace amaritudo ejus amariífima.

.

non eft ergo magnum, fi miniftri ejus trans-

]V. Qui funt lupi rapaces, nifi heretici feri Vincentius

figarentur velut miniflrri juftitiz , quorum

& rabidi, qui caulas Ecclefiz femper infeftant, Litin. in

O. act,

T

finis erit fecundum opera ipforum.

& gregem Chrifti, quaqua poffunt, dilacerant? *

^ $ssss 3

V- Q.Uis-

o

d

878

Bibliatbece ' Manualis: Concionatorie

T )

$.Hieromn V. Quisquis es affertor novorum dogrha-

$. IV.

Vc'lü" l, l CBS

ad Pa-

tum, queío te, ut parcas Romanis auribus,

mach.

EXEMPLA CATHOLICA.

j u

parcas fidei , quz Apoftolico ore laudata eft;

d. 69* cen

Cur poft annos quadringentos docere nos

,Fuga.

niteris, quod antea nefcivimus? Cur profers

;

yu

Virgo aliquando cum S. Joan. Bapti-Sophren,

tia|

in medium, quod Petrus & Paulus ed

^

erc pO-

!B

Yi

luerunt?

:

* fta, & S. Joanne Evang. Abbati Cy.in prato

VI. Verfatur in veftra

riaco apparens noluit, licet multum ab eoSPirit c«

ii

&.Bern. ep.

terra füb veüir;iegp

d

A4Qe

tis ovium lupus rapax.. Sed ad Domini de-

rogata , cellam illius intrare, eo quod duos?^*

Neftorii libros licet ignorans in cubiculo ha«

E

"

ob

)

figaationem a frudtibus ejus cognofcamus

beret.

eum.

Bafilicz fine plebibus, plebes fine fa-

jn Dor pat

cerdote, facerdotes fine reverentia funt, &

II. Apoftoli, & horum difcipuli, tefte B. Ire-s.Irenzus

$m

nzo, tantum habuerunt timorem, ut nequel. 3. €. 3

nf

fine Chrifto deinde Chriftiani : Ecclefix fy-

nagogz reputantur, SanGQuarium Dei fan-

verbotenus communicarent alicui ceorum; qui

j

rl

adulteraverunt veritatem.

&l

&um eífe negatur, Sacramenta non facra

|

cenfentur, dies fefti feflivis fruftrantur fo-

lll, $.. Joannes Apoftolus volens lavari;ibiden.-

eu

cum in balneo Cerinthum vidiffet, non lotus

lolemniis, moriuntur homines in peccatis

exivit, timens, ne balneum concideret.

$p )

fuis, rapiuntur animz paffim ad tribunal ter-

japrato fac

IV. S. Polycarpus Marcioni aliquando oc- Ibidem.

ä

&pirit

u

rificum, heu nec posnientia reconciliatz, nec

currens dicend fibi: cognofce nos ; refpon-

(2

S. communione munitz,

;'

(

$. Auguft,

Vil. Heretici inftar perdicum congre-

dit, cognoíco te primogenitum fathanz,

«

' V. S. Antonius Manichzos aliosque ha-g. Athan.

eu

L3.contragant, qua non pepererunt.

Chriftianos,

Pautum enim, quos maxime Chriíli nomine fedu-

reticos adeo averfabatur, ut omnibus dice. ia Vit.

jp

Cs

ret, ne juxta quidem eos effe accedendum.

Di

cunt , jam per ipfius Chrifti Evangelium na-

tos inveniunt, & faciunt illos divitias füas

Unde & moriturus füis dicebat ; heretico-

o

rum & fchifmaticorum venena vitate meum-

üc

non fane cum judicio, fed cum temeritate

inconfiderata.

.

que circa eos odium feGtamini. Scitis ipfi,

Daurolt,

L

8. Augu&.

V1l Ut fallacius i

'n.cautïs. ovibus obr&-

quod nullus mihi nec pacificus quidem Ier-

*

in Cutec. tjer

mo cum eis unquam fuerit.

*

1.3. contra pant, lupinam deponunt fpeciem, & fefe di-

»

Y

faufum ving legis fententiis velut quibusdam velle-

VI. S. Hilarius de Auxentio fcripfit: MihiS.Hilar,

citign. "

G.lämr

non erit aliud

ribus obvolvunt, ut, cum quisque lanarum

nus eft.

" q'mm diabolug , qui.Airria-c

,

or;:ra.

u

p

mollitiem przfenferit, nequaquam aculeos

füe

Vil. S. Hieronymus de feipfo. fatebatur,S. Hier. l,

bis

dentium pertimefícat.

& omni contra

quod nunquam hzreticis pepercerit,

l'elag.

[(2

Fuga.

i

egerit ftudio, ut hoftes Ecclefiz füi quoque

Q

hoftes fierent.

S- Agunt

pa

iX. Contradicunt linguz multe; diver-

. VIII. Abbas Agathon, cum omnia de feEvegrius

u

ia Ph 30« fze herefes, divería fchifmata, perfonant lin-

alia vitia fpargi 2quo animo pateretur, utiin vit. PP.

guz multz, cóntradicunt veraci do&trinz.

u

autem audivit, quod etiam hzreticus vo-^ 9* 3 39

el

'Tu curre ad tabernaculum Dei, Ecclefiam

caretur, graviter indignabatur, caufamque

catholicam tene, a regula veritatis noli di-

[ü

rogatus refpondit: Crimina alia infirmita-

;i

Toid, &

fcedere, protegeris in tabernagulo a contra»

tis funt, & hominem adhuc Deo per fi-

di&ione linguarum. .

dem unitum relinquunt; hzrefis vero cft

191 li 70 Rc

Sn Cypro ll

X. Nulla cum t

libus commercia , nulla

füs

pertinacim & nota malitiz , quz omni mo-

N

*1.ep.3: 2 colloquia, nulla convivia mifceantur, fimus-

do fios a Deo divellit, tollens fidem, Deo

Q

:E

foi

^^f que ab eis tam feparati, quam illi funt ab Ec-

nos primo quafi vinculo unientem & ligane

et

cleííia profugi.

tem.

s.ucifer

Xl. Quomodo potueramus nos, cum

IX. Abbas Cofmas, cum juxta fepulchrum Sophron.

q

tanus a

Ep.Calari- (imus fervi Dei, vos vero fervi diaboli, in

Epifícopi hzretici fepultus fuiffet, pluribusin prato

unum convenire? . Quaudo f(ic inter nos,

noctibus clamare auditus eft: Noli me tan-5Pir.c.4e.

Conftant.

Iï:

Imp.

& vos feparatum effe voluit Deus? . Quo-

gere hzretice, noli mibi appro

pinquare iqi-

modo inter lumen & tenebras, inter vitam

mice Ecclefiz fan&e Dei.

& mortem, inter dulce & amarum ?

Quo-

X. Francifcus I. Galliarum Rex dicere fo-Florim.

| Vim 1'5' L |

CI lo.

!

modo inter fanctos Angelos Dei, qui fünt

lebat ad fuos: Si ergo membrum aligaod Remond.

femper clementiam ejus magnificantes , &

meum hzrefi infe&tum fcirem, non illud tan- * l 2«

nit

:

inter illos apoftatas , quos in vternum te-

tum vobis abícindendum darem, fed (i quem ^ 3*

cum vifurus eis tor

ex liberis etiam meis eadem nota correptum

hi

queri, nifi temet eripucf-

W

ris ab ;is?

-

adverterem , eum ipíe manu mea coníecra»

re non dubitarem,

hi

Damnum.

T

$.Leoep. XII. Quamvis fint in hereticorum fcripiïs

Qualitas..

E

fin

93« €. 15. quzdam , quz videantur eruditionis & pie-

XI. Primus hereticus juxta Marchantium Marchant,

Vs |

tatis fpeciem habere, nun

Cain fuit, unde Apoftolus Judas dicit:

Vg tr. 1. hort,

& ]

cua fünt venenis.

qua? tamén va-

" 29.

ti

ilis, qui in via Cain abierunt, illi aute

mPaü. le&.

XIIL. Mifcent re&ta perverfis, ut often-

juxta S. Thomam in viam Cain abierunt, qui

7v pIOFO l.

di

ladio

d

l, s, mor dendo bona auditores ad fe pertrahant ,

perverfe doctring fratresvfuvos inter»

€

X

exhibendo mala latenti pefte corrumpant.

b

"

lo

. Tituus XV.. Harefis.

879

À

Ral Cha- — XIT. In urbe Metis cum nobilis Catholi-

— Ó

vaff. lq 4e ; CQ

ticos multa interdum bona precipere, fed

de notis

s advertiffet, fe judices hzreticos nulla

€a, quoniam fimili veritatis tuendz fpiritu

fol, c. 2»

ratione ad fententiam pro fe ferendam addu-

non precipiuntur, minirne grata effe Deo.

cere poffe, finxit fe ipforum fidem ample-

ipti'FOPhan.

xurum, Quo pado cum paulo poft fenten-

$ VI.

Jel. bt

tia pro ipfo lata effet: Jam habeo, dixit, quod

eo9plin, e

volo: abitein malam crucem veftra abortiva

SIMILITUDINES

lo f

religione. Nonne füperioribus mec

;

nfibus ea«

— Qualitas.

&

) ha-

dem caufz mez zquitas fuit?

cüt folles interdum neceffarii funt? utMarchaat;

XCofterus

XIII. Bernardus Ochinus, eum. Épifco-

T.

ignis fopitus füfcitetur ; ità, tefte Apo-tr. r.ledt.7.

I ererens

in Dom.

patu florentino & Cardinalatu fruflratus,

Sex.

ftolo, oportet herefes effe, uc & probati ma. propof. s.

iquelr 3. c' 3.

Genevam ad Calviniftas tranfiffet , & poftea

nifefti fant, & non probatorum fervor & in. ? Cor.ru;

)QUi

*

in morte a Catholicis ad reditum incitaretur,

credulitas excitetür.

V. 19.

reípondit : Quid me vultis facere? lixorem

II. Sícuc is merito ftultus crederetur, qui D.Ireneus

VaL

& liberos abjieere. non poffum.

H cauíz

ex aurea Regis imagine liquefacta canis2dverfus

erunt mez damnationis.

FJCUS

L]

imaginem formaret, Regisque diceret for. Ht

Sophron,

XIV.. Cum B. Cyriacus Neltori

annm-mo-

mam repraíentare, eo quod antiquum au-

; VC i,

in prato

nachum Deo cormimendaret, circa nonam fe-

Spirit,

rum eflet ; ita hzretici quoque inepte agé«

"

C. 26.

quentis diei vidit.frater, qui erat in (pelun-

re cenlendi fünty dum fuas doctrinas Scrí«

?

ca, quendam afpeQu terribilem aftare & die

pturz conformes dicunt, eo quod ad easdemi

cere: Veni, & vide veritatem. " Tum in lo-

hæ'si Athm.

tuendas fententiis e S. Scriptura petitis abue

iee.ln Vi

cum tenebrofüm ducere, ubi inter feetidos

tantüur.

lum,

ignes Neftorium, Eutychetum, Apollinarem,

- ]lI. Sicut lupi famelici, una ovicula com-Ibidem,

*

ico-

Diofcorum, Severum, Origenem & alios cum

prehenía, eam ita lacerant, ut nullum ejus

Afrt.

oftendiffet, dixitilli En locus ifte pro hzre-

metnbrum intactum relinquant$ fic hzreti-

ticis paratus efít.

:

ipi

ci hodie omnia dogmata Ecclefiz corivellere

den

Daurolt,

XV. In civitate Lombardie cum hzre-

& labefa&tare conantur.

in Catech. ticus

quidam ignotus in hofpitali graviter

IV. Sicut per creaturas vilibiles, per quas$. Bafil. de

hift, c. 3.

^

MihtS lasl

tito 1 80"-'60

egrotans ad viaticum fümendum admone-

homines Deum agnofcere debebant, diabo- vera virg,

"rja, Conttà

retur, & graves in SS. Sacramentum blas-

us gentiles ighorare fecit Deum; ita, unde

h.

phemias effutiret , catus domeíticus man-

oportebat Chriftum agnofcere, fcilicet ex

$ as

füetiflimus in eum irruit , gutturque ac la-

Scripturis facris, Chrifti ignorationem intro-

bia illius unguibus laceravit ; quod cüm al-

à

m'uomra

ducere conatus eft, hareticas intelligentias

MM

tera vice faceret, tandemque, ne omnino

callide ingerendo.

eum perimeret, abíltraQus effet, hxretico

V. Sicut piratz in occultis fcopulis maris Origenes

paulo poft inter blafphemias defun&to & exe

e feEvgiu

lumen accendunt, ut navigantes ad naufra- inc.14 ep.

tra civitatem fepulto , emiffus & cavea cu-

gia perditionis fub fpe falutis obtinendz per- àd Aom.

currit ad fepulchrum , & tamdiu . conatüs

ducant; ita hzretici lumen fal(x doéctrinz

T lj

$46

eft illum effodere ,

"

"quoad -lylabori immor-

oftendunt , ut falutis füz cupidos füb hac lu-

que

tuus eft.

minis fpecie ad fid

lLde

Tbid. tit.

XVI. W/enceslaus duodecimus Bohemizx

c;ik & faludis naufragium

f

19. n« 7»

pertrahant.

É

x

Rex, quia falía politici ftatus ratione delue

VI. Sicut aucupes

f

rondem tortuam vi. Staplet, 1,

dt

füs, hzreticis liberam agendi poteftatem

Ícoillam, & aves mortuas velüt vivas in ra- füpra cit,

ia

Deo

concefferat , graviílimis fubditorum . diflen-

mis collocatas circumferunt; ut aves advo«

fionibus vexatus , & cum arma. corripuil-

lantes irretitas capiant ; ita hzretici literam

720*

fet, a fuis tur

piter de.fertus v«itam & te.-

S. Scriptarz , qu& occidit, falfo feníü velut

gnum amifit.

vifco illinunt & proponunt, ut fimplices ho-

"uf Sopbron,

ibUSi" prato

mines ad Verqu Dei avide advolaates petie

!

&e

Szïh'uct&æ'

$. V.

mauüt.

|

(an

L

. VII. Sicut improbi pueri

Pzdagogutmn éx- Cle/inent-

if

Eif:EMPLA .DOMESTICA.

cludunt; ita heretici arcent Prophetas a fua Alex. 1. 7

Vita lo 5 $

I.S

Ignatius valde cavebat, ne fuis ahqmd

Ecclefia, ne ab iisdem de falüs-do&rinis ar. 9trom.

o Florifi

* fübreperet, quod candorem fidei quo-

guantur,

"I

x

VIII.

.IG- ]'7*

quo modo inquinaret, & peregrinis opinio-

Sicut fimia omnia hominis habetä.Chryf.

an

nibus!inficeret, unde metuens, ne id per

mérpbra, nec tamen bormo eít ; ita hzrefis, ho 19 ep.

rcmCo S'

neceffariam hebraice lingug cognitionem

licez omnia Ecclefie myfteria miretur, non'"Petfe.

m

eveniret , ftatuit, ut noftri vulgatam editio-

tamen

propterea ea vera Eccle(iz funt mye -

r

nem mordicus tuerentur, quod & in Concilio

fteria.

]

Tridentino poftea decretuim füir, Eundem in

IX. Sicut tela aranet mufcas quidem & $, Hier. in

finem fíaluberrimas quoque regulas confícri-

àalia parva animalia capere poteft, a fortio- epift- ad-

píit, ut cum Ecclefia fentiamus, obfervandas.

ribus autem rumpitur; ita heretici fimpli- YP*

J wfhhanb

Vita 1. 2,

II. S. Petrus Faber ita averfabatur hiare-

ces quidem doctrinis füis decipere, nón àue

[f 1 bl,m

C. 204

ticos, ut nollet eos etiam re&te docentes au-

tem robulflioribus in fide nocere poffuat.

Vg

Pifï' I'ä

diri, aut ad eorum voluntatem aliquid in Ec-

- K. Sicut caupones,ut aufterum vinum mitiedem in -

clefia ad meliorem formam revocari ; ficut

gent, guftuiquegratius efficiant,aqua corrur- c.1, ifaiá:

li

enim, ajebat, damones verá interdum, fed

(

punt; ita heretici aufteritatem S. Scriptürie

non ex veritatis fpiritu, confitentur, ita hare-

ajori dele«

fuo fenfu corr/umpuüt, üt cum tn

— €ationé

,

E

886

dilbliotbeca Manualis. Concionatoriae

&atione quidem, fed non

XXII. Sicut corpora gravia ia centro Mareh, tt.

auditoribus hauriatut.

perinde Fru&u ab

non gravidant; ita cum herefis ad profun- 1. le&. 6

S, Ambr. 1.

XI. Sicut hydra, licet fzpius recifa, fem-

dum pertinaciz venerit, gravare conícien- PIOP*2»

tiam ceffat.

1.defide. per repullulavit, audtiorque evafit: ita hz

T

reíes, quo vehementius exícindere eas catho-

XXIIIL. Sicut peftis , ubi femel intrave- Id. prop.3.

d

lici Do&ores ftuduerunt; tanto majus incre-

rit , ferpendo femper creícit, & difficulter

6 8'

qu

mentum fümpferunt.

expellitur; ita hzrefes, ubi invaluerint, fem-

at

fira

$, Augut, XII. Sicut inter plagas zgytiacas etiam

per ulterius ferpunt, nec nifi per füummam

de decem ranz in paludibus habitantes & in domos

violentiam , aut auxilium fpeciali Dei extir-

Pl(

;

.£'i$.6 9?* prorepentes fuerunt ; ita Deus Chriftianos

pantür,

. per hzereticos velut ranas loquaces, ftrepi-

XXIV. Sicut camelus non folet bibere, Ibidem.

W; j

rüü- V' qm

tum vocum, fed non veritatem do&Grinz ha-

nifi turbet aquam; ita nec hzrefi

Gedv

te

bentes, t&diumque auribus, non cibos men-

nifi turbet rempublicam.

s ingrcdi?

9

tibus afferentes aflligit. -

XXV. Sicut navitz, fi navim dirigant fe- rid, prop.

ii

Aupertus

XIII. Sicut Moab & filii Ammon de con-

cundum ftellas erraticas, in certum aberran- r.

2

l. . in $o fapguinitate Abrahse defcenderunt, & tamen

di a vera via periculum fe conjiciunt ; ita

n2

phoniàm« genus Abrahz femper oderunt; ita hzreti-

qui hzreticas fequuntur do&trinas, non pof-

Il

ci in Chriftaum quidem [e eredere dicunt, &

funt n'pn cqmripüs errare.

]

.Xamen Chriftianorum catholicam fi

,Tim,

vertere conantur.

dem fube

Y, 16n

[/ dU

$. XIII;'

Pr

Engubinus XIV. Sicut Dathan & Abiron füb fpecie

p

Deuter.

inc. 11 pletatis Moyfi principatum adimere .cona-

vi

bantur; ita hzretici füb prztex:u religio-

I.

uia herefis graviffimutn eft þit'z'üm : Nam

m

nis reformandz legitimam Pontificum fuc-

. ipfam deftruit fidem, quz eft primum

iC

inter dopa Dei, & fundamentum coeterorum ;

ceffionem & pqteüatem'everterc moliuqtur.

li

unde hoc unice loborat diabolus, ut funda-

4

Damnum.

mentum hoc deítruat, eumque in finem fo-

Jrneusin XV. Sicut Evam decepit ferpens promit-

cios fuos illis Píalmiftz verbis excitat : Exina- Pfal, 136.

q1

prol.l.4. tendo, quod non habebat; fic hzretici pre-

nite usque ad fundamentum in ea.

Nv 70

wä Alh,

tendentes majorem aghitionem in mortem

II. Quia peftiferum eft vitium , & beredita- Marchant;

demergunt fibi credentes.

riun; ficut lepra eft peftis, unde ficut pefítetr.1.1e8.6.

.fo h

"

lib

$. Epiph.

XVI. Sicut Dipías venenatus ferpens

correpti ab aliis feparantur, & lepro(i extra ProP» à-

heref. 34.aquam, quam in rivulis haurit, veneno in-

vrbes habitare coguntur; ita idem de hzre«

fü

contra

ticis (entiendum eftt.

»

ficit, ut beftias pariter ea bibentes intolera-

Y

Manicdh^ piii fiti accendat, & tandem omnino peri-

IHI. Quia pe;mizwy]ïmn eft vifium: utpo;- Ibidem,

P

mat, ita hzretici, dum S. Scripturas velut

te quod eft femipnsrium omnis difcordiz &

fontes veritatis, veneno fuz falíe doCtrinz

rebellionis, dum religionem velut fundamen-

S, pl

corrumpunt, maximam quidem verbi divini

tum ftabilitatis tollit; & fübditorum cum ca-.

lieuii (

orexin excitant, fed per eandem certum ani-

pite confenfum & unionem convellit.

er cs,

pv

t interitum creant,

[

.«

b

IV. Quia miferrimum & trififfanum eft. vi- Tob. s.

s: Chfyfo

XViL Sicut membrunm a corpöre pra-

tium ; eo quod czcitas anims fit, atque adeo v. 12.

i

n

* hom.46. cifum vivere non potell, nec ramus ab ar-

heretncus lumine verz fidei deftitutus me-

ep. im*

bore fepatatus virefceres fic omnes hzre-

rito cum S,Tobia exclamet: Quale gaudium

p

perf.

tici ab Ecclefia fejundii, nec viram gra-

mihi.erit, qui in tenebris fede

caeli non video?

"

-(,)v, *&L lumen

tiz, nec viriditatem verg virtutis habere

poffunt. .

j

"£

V. Quia ftuliffmum eft vitium, que enim

Tdem ho.

XV UI. Sicut is, qu

i näufragium facïit, nuü-

major ftultitia excógitari poterit, quam fü-

v in c. r, dus & omnibus rebus deflitutus evadit ; ita

premz veracitati aflenfüm negare, & doGri-

Timoth. qui fide exciderit, nihil jam habet, ubi figa-

nam ab homine fallaci

i

» [celefto, & ig.qoran;e

l'

tur, aut ubi feipfum recipiat.

traditam ampleci?

Hem 1 3, XIX. Sicut fcintilla res parva eft, & ta-

VI. Quia periculofiffmum e(t vitium , quo-Hebr, 11.

[

inc.5, men, ubi fomitem comprehenderit, urbes

niam fine fide impoffibile eft placere Deo ;v 6-

Gal.

& regiones integras confumit ; ita hzreti-

atque adeo certo exitii eterpi difcrimini fe

ca dodtrina, licet in fpeciem exigua, inte-

ü

committit, qui harefin aliquam voluntarie

l

gras provincias pervadit & accendit.

ample&itur.

—ho.c difficillimum | curatü Hebr. 6.

Staplet.th. — X X. Sicut fpina, ex quacunque partem il-

VII.. Quia vitium

DTf s,

2, inDom, lam a(pexeris, aculeos habet, & pingit; ita

eft : nam, ut S. Paulus ait, impoffibile e(t v. 5.

Lï' IB.

7. voft harefes ex omni parte fodicant & ledunt,

eos , .qui femel illuminati fünt, guftaverunt

r'ent,

ä

nec nifi venenata füb iis animalia latent,

etiam donum coclefte, participes fac&ti Spi-

ritus fan&ti & prolapíi funt, turfam revocari

d

$. Gregor.

XXI. Sicut lethale poculum mellis dulce-

Nazinz, dine temperatum fuavitare fallente perime-

ad poenitentiam.

Hinc idem Apoftolus de

Ldefide. re folec; fic & harefis per blandimenta au-

talibus dicit, quod cauteriatam habeant .con« 1. Tim 4,

Mpl :

«mp : ngo ï

. rium audientium fenfus quadam labe conta-

fcientiam , quae perinde ut caro cauter

*

ith 2«

minans, contagione adhgrentes inficit.

inufta fenfam amifit.

*

$. VIIL

$

*

lïïgdusillïlï Flergss. —

881

fhtro Mu

5.4 N

callida inquietudine exagitantur, ut adver(us

At li,

ts nop.s,

€os defendi poflint, & confiderantur diligen-

MEDIA.

tius, & intelliguntur clarius, & predicantur

inftantius.

dQ

3. Ut probati manifefti fiant, r-Cor. 11.

N.proplzl

S. Augüft.

iperbiam velut vadicem Herefis tollere: nam,

quemadmodum $. Paulus loquitur,

V. 19.

tee

1 de Paft,

P Cm.

€,$8.

tefle S. Auguítino, diverfis locis funt

]L Alterum cft, ut veram regulam teneat ,*'Vin.':ent-

quidem diveríz hzrefes, fed una mater fu-

imam

éx qua hzrefes cognofcere & rclütare poffic ; Lyrín. in

perbia omnes genuit, ficut una tfater no-

talis autem eft, refte Vincentio Lyrinenfi, (j 9àm €-3»

t

ftra catholica Ecclefíia omnes Chritti

deles toto orbe diffufos.

ianos fi-

univerfitatem,ancquitatem,& confenfionem.

Si hanc unam fidem veram effe fateamur,

MIM

Ruteus in

M. *'Cæremoniasmcatbol,z'ca: magni facere : 'Quia

quam tota per orbem terrarum confitetur

h

pan, V.

Ecclefía. Antiquitatem vero, fi ab his nulla-

eod,

quod f2! praí(tat carnibus, vagina gladio, cor-

tcx arbori, & folia fru&tibus, hoc ceremonise

tenus recedamus feníibus, quos fan&tos ma-

t (e. "

religioni catholice 3 non énim folum fünt

jores ac Patres noflros celebrafíe manifeftum

ll top,

"f

Symbola militaria, quibus caftra San&orum

eft. Confenfionem denique, iin ipía vetufta-

- ltà

te omnium, vel pene omnium facerdotum

ab agminibus dzmoniorum, & religio ve-

pf

ra a falía difcernitür, fed etiam fovent nu-

pariter & magillrorum , definitiones fenten-

tiasque fectemur.

:

triunt, augent illam, atque confirmant.

1. Tim.5.

Hi. Tertium eft,

üt folidum modum te-

IIT...Colloquia &? commercia Tleveticorum falicite

neat, fecure & efficaciter concertandi, ubi

V; 16,

devuitave : Sic enim S. Paulus monuit dicens :

opus eft, cum Hzreticis , quem quidem

Profana & inaniloquia devita: multum enim

bene Tertullianus affiguaffe videtur, dum di-

"

^

proficiunt ad impietatem, & fermo ut can-

um

xis: Non ad Scripturas provocandum eft, nec Tertutlia-

cer ferpit. Super quz verba Vincentius Ly-

Tum

rinen(is, devita, ait, qua(i viperam, quafi

in his conftituendum cercamen, in quibus aucnus 1. de

nulla, aut ineerta victoria eft; nam etíi non " r2íc.

um;

Ícorpionem , quali bafilifcum, ne te nonfoe

ita evaderetcollatio Scriptararum, ut utram. * !?»

Ya«

lum tactu, ted etiam vifu affe&uque percu-

que parterm parem fifteret, ordo reruim defi-

1

tiant. Quideft profanaj Qu nihil habent,

derabat illud prius proponi, quod nunc fo-

inge d. 18f

facri, nihil religiofi, ab Ecclefiz penetralibus,

lum difputandum eft, quibus compqtat fides .

.

Y 70

quz e&'templum Dei, penitus extranea.

t

;

[

a, cujus fint Scriptur25 aquo,& per quos,

d Marns

laiasAbb, IV. .4 le&hone lüibrorum Hereticorum abfline-

&

quando, & quibus fit tradita difciplinaqua

eflett rlb

.l'. 46

ye£: Sic Abbas líaias fuafit füis monachis: Si

fiunt Chriftiani. Ubi enim apparuerit eífe ve-

T2 P0D

librum inveneris, qui dicatur eífe Heretico-

ritatem diícipling & fidei chriftianz , illic

A

tum,; cave illum legas, ne veneno mortifero

erit veritas Scripturarum, & expofitionum,

€or tuum impleat, fed in ea doctrina, quam

& traditionum omnium chriftianarum.

in Ecclefia fan&a didicifti, ita

p;&rüïte, gp ei

IV. Quartum eft, ut etiam modum effica-

^

:pälbidem

nihil addas, nihil detrahas.

cem convertendiHaredicos norit, quiquidem

j

S,Angnü. V. Prequenter a Deo lumen fetere , & oratione

in tribus precipue induítrii copfillir; — 1. Ut

(

ad petendum D E O lumen eos infliget ;

l.deutib fpcontra berefes arinare : 1a S. Auguítinus pro-

ered. $.. pria experientia doctus füafit dicens : Refta-

ficut enim coecitas corporalis non nifi extra- «

ordinaria Dei virtute tollitur, ita & mentalis

Vi' Tübn 50

bat autem aliud nihil in tantis periculis, quam

leo v t

ut divinam providentiam lacrymofis & mife-

hxc occcecatio non nifi per fpecialem Dei

rabilibus vocibus, ut opem mihi ferret, de-

favorem gratiamque curatur. 2. UItad bono-

fii»

um

rum frequens exercitium eosdem animet ;

4

precarer 5 atque id fedulo'fäþicbam..

i

nam, ut bene S. Chryfoftomus advertit, ficut $. Chryf.

(j

l

cutn au-*9- 19-

50 IX.

fole manente non przvalet nox ;

tem accefferit ad occafum, tunc occupat mune

oper, impe * x

m

ASCEPTICA.

dum. Sicquamdiu lumen [uftitiz in homine

[ü«

fuerit, tenebre erroris eum non apprehen-

it

& (yuatuor fere fant, qux Aíceta de hoc

dunt; fecus vero fiillud ablatum fuerit, quia

J

^"* vitio precipue noffe deber. Primum

non error generat peccata, fed peccata erro-

E AOET.

eft, ut cauía, ob quas Deus hzrefes permit-

rem. 3. Ut falfitatem & malam cohzrentiam

-T 13

;:

tit, bene cognofcát, ne nimium ob earum ex«

do&rinarum hareticarum oftendere conetur,

|

ortum perturbetur ; ez autem funt tres po-

& (icut Samíon vulpes caudis alligatas & ac-

j

tiffimum. 1. Ín poenam & punitionem peccae

cenías in hoftium :

3ysexb

&

Tem immifit ; ita & ipfe

rie

torum noftrorum , ficut maledicta eft terra

Aíceta adver(antes (ibi Hzreticorum doéctri-

propter peccatum Adz;, ut fpinas & tribulos

nas in cauda, id e(t, cohzrentia coliiget, feu

pl p M

igar d

2,Theff. 2 cerminaret. líndeApoftolus ait: Charitaté ve-

falfas oftendat, ac in iplos Adverfarios retor-

$. 18.

ritatis non receperunt, ut falvi fierent, ideo

quet.

VE

. fnitet illis Deus operationem erroris, ut cre-

i

dant mendacio.

2. Ad excitationem torpo-

S x

J

It

ris in (acrz Scripturz ftudio, & veritatis illu-

: & Auguft.

ftrationem: nam, ut re&te S. Auguítinus ad-

CONCEPTUS PR/EDICABILES.

nll

Tihh

kfup. Gem; vertit,ab Adveríario mota quzítio difcendi

Y

exiftit occafíio ; multa quippe ad fidem ca-

x Occafione tbematis :

Hi fümt tu-Jadev.

)

tholicam

ertinentia, dum Hxareticoru

"

LE

Les fie aqua, que fi ventis circumferun- «N

R. P. Lobn, Jibl. Man. dom, J. —

Cttt

Ur,

]

pvl

Biblio?äecæ Manuulis. Concionatorice

$52

gum

tur, €&c. explicati poffunt proprietates Hazre-

&um imitatus eos communi & concordi odio

fino

ticorum,videlicet. 1. Quod fint Nubes fine aqua,

inEcclefiatm colligatos & accenfos in ejusdem

opp

id eft, DoGtores fine vera fapientia, quz proin-

Ecclefiz meffem imittit, ac ele&um triticum

chin

dea vento circumferuntur, fcu ad függeftio-

pro viribus deítruit; quo tamen igne ipfimet

v]dc

nem fpirituum immundorum in diverlos er-

fibi quoque graviter nocent, exitumque fem-

con

rores rapiuntur.

2. Zhrbores autumnales &j in-

piternum creant, -

Vide S. Ambyoü l. 2. in

fructuofe , bis mortue , eradicate : . Quia ficut

Luc. c. 6.

]v

IV. E£ occafione thematis : Sicut . Lilium Cant. 2.

i

arbores quzedam in Autumno fructas imma-

j

turos, fpeciem, fed non fübftantiani pomi ha-

inier [pinasy fic amica mea inter filias : poteft Ec- v« 2.

j

quæ

bentes producunt, mortemque corporis &

clefia lilio ob candorem itiocentiz, fragrantiam

obf

animz,gratiz & gloriz, temporalem & zter-

boni exempli, & puritaten doctring, compara.

Jj

nam incurrunt, ideoque etiam ex horto Ec-

r Heretici vero fpinis, propter fferilzatem,

clefiz funt eradicati, quia nec meritorum, nec

ut pote qui bonorurn operum neceffitatem nee

ii

&l

fuffragiorum participes. Fluttus feri maris di-

gantes, ca omnia peccatum efie afferunt: proe

yil

pter effettus malos , quos fpinis fimiles produ-

Jpumantes confufiones fuas : Quia ficut flu&tus

, If

maris funt inguieti, tumidi, amati, cenebrofi,

cunt; nam pungunt maledictis, vulnerant

thel

Ecclefizque ítabilitatem impugnantes ; &

do&rinis, pretereuntes fpoliant bonis fpiri-

(cili

quia ficnt mare primó motu fluctuat, poftea

tualibus & remporalibus, & ficut fpine non

ululat, & finaliter Ípumat : ita ipfi primo flu-

facile excutiuntur ab iis, quos implicarunt:

fibit

[

m

Guent in fide, poítea fremunt per blasphe-

propter Jatentes bofpites, quia fic fub fpinis fe

detinent venenati ferpentes, ita füb Hareti«

idel

mias, & tandem per furorem fpumant con-

Mabiy. !

tra Ecclefiam.

4. Sidera errantia : Quia licet

cis ferpens infernalis, qui primos parentes de-

j

lucem aliquam veritatis oftendant, catamen

cepit: & denique propter famiitudinem exitusy

(f

Dils

nulli ftabili fundamento inititur. Qug omnia

quia ficut fping, igne concremantur, ita Hz-

brevius complexus eft D. Thomas, dum dixit:

retici flammis fempiternis deflinantur. Vide

?2

n

j

Comparantur nubibus propter fidei inftabili-

Fabrum conc. 9. in Dom, 7. poft Pentec.

-

)uft

tatem,arboribus propteroperum fterilitatem,

V.

E

ix occafione thematis : Zdtfendite a fal- Matth. ?.

&

€3

[2]

£

n

jiun

BuGibus propter eorum turbationem, fideri-

fis Prophetis , qui

iunt ad vos in ve[iimentis V. 18*

bus errantibus propter doGtrinz falfitatem.

ovoium , inirinficus. autem fünt lupi vapaces : pot-

BUA

ba

Matth 2 3,

]. Ex occafione thematis : Serpentes, geni-

fünt Haretici lupis comparari ob fequentés

$. 33-

snina viperarum , quomodo fugietis a ventura ira ?

caufas: 1. Quíia ficut lupi inidiantur oyibus :

Wa i. d

V. 6I

J

poffunt ferpentibus comparari Hzretici. 1.

Chrifti, & fremuntcirca caulas noCturno ma- —

Quia ficut ferpentes funt prudentes in malo,

gis tempore, quam diurno. . 2. Quia ficut lus ^.

let

eau

& ftuli in bono. ?. Quía ficutferpentes varii

pi, licet verfentur circa caulas, ftabula tamen,

junt in corpore, ita ipfi varii in erroribus. 3.

i.e. Ecclefiam, in qua oves clauduntur, in-

fen

fita

Quia ficut ferpentes repunt füper ventrem ;

trare non audent, 3. Quia ficut lupi explo-

ita ipfi omnia propter ventrem faciunt, &

rant Pafloris abfentiam, & ideo Paítores Ec-

lu

propter vanam gloriam pe&toris fui, 4. Quia

clefiarum velnecare, velin exilium egere con-

ficut ferpentes terram manducant ; ita illi non

tendunt, eo quod illis prefentibus oves Chri-

ts

nifi homines terreftres & carnales capiunt

fti incurfare non po,int.

4. Quis ficut lupi

C0l

perfidia fua. - $. Quia ficüt ferpentes, ut na-

mentis intentione duri ac rigidi nequaquam

lu$

Vb

Ícantur, rumpunt vifcera matris ; ita illi rum-

folent a fao errore deficCtere. g. Quiaficutlu-

p

peutes fidem matris Ecclefig ad Principatum

pi, fi quem verfuüta mentis füz circumfcri-

Lt

procefferunt. 6. Quia ficut ferpens Evam,

prione prevenerint, obmutefcere faciunt: fi

hz

& per hanc Adamurn fciendi & regendi inor-

autem commenta impietatis eorüm agno»

fu;

dinata cupidine decepit, totique generi hu-

vcris, jaturam pig vocis timere non poteris.

(s

tnano graviter nocuit; ita illi fimili medio

6. Quia ficut lupi animam petunt, guttur in-

d

incautos & fimplices homines, opumque &

vadunt, vitalibus vulpus affigunt. 7. Quia

honorum cupidos, decipiunt, gravequetoti

ficut lupi veftitum ovis habent, fadta przdo-

fi

Ecclefig damnum inferunt,

nis : foris oves intus lupi. $. Quia ficut lupi

li

ferpens propter hanc deceptionem a Deo ma:

ululant, & fermone facrilego beftiale murmur

u

ledictus eít, perpetuaque interipfum & mulie-

interftrepunt. Qu omnia ex S. Ambrofio

)

rem deceptam inimicitia conftituta efL, ita fi-

]. 7. in c. 10. Luc. defümpta vide fufius ex-

[2

milis peena & maledictio Hzreticos manet.

plicata apud Fabrum conc. 9. in Dom. 7.

ec

VideS. Chryfoft. hom. 45. operis imperfeGi.

poft Pentec.

Cant. 9.

[

lll. Ex occafione thematis : Capite nobis

VI. Ex occafione thematis : Z frutlibus eo- Matth. z.

l

V. 1$o

vulpes parvoulas , que demoliuntur vineas : come-

vum cognofcetis eas : poffunt explicari peffimi V« 16.

lt u

patari poffunt Haretici vulpibus, r. Proptet

fru&tusHerefum.Scilicet. 1. Cecitas &g errores ;

Yl

fraudulentiam, qua (icut vulpes Gallinis, ita ipfi

Utpote de quibus merito Chriftus dixit: Coeci

pl

animabus, infidiantur. 3. Propter feritatem :

fünt & duces coecorum. 2* Jmpietas per religio-

d

Quia ficut vulpes non manfuefcit facilé; ita

nis vérz exterminationem, S. Scripturg de-

P

nec Haretici ad manfüetudinem chriftianam

pravationemi, Sacrorum profanationem, Tra-

affumendam facile adducuntur.

3. Propter

ditionum Apoftolicarum expulfionem, SS.Pa«

inutilitatei : Quia ficut vulpes ad nihil utilis eft,

trum contemptum, odium Papz, rebellionem

ita nec Hxretici. . 4. Propter demnum Ecclefige

Subditorum excitatam, perfecutioné Ecclefiz

f

illatum, quam velut vineam florefcentern de«

& Catholicorum demonítratam. 3. Morum core

um opée*

inoliuntur. ^ Imo & diabolus Samíonis fa«

ruptela per libertatem carnis, bonor

i

Jitulus LX V. Hards.

88 E

Q

yum excïrpatïor;;m, veteris confidentiz &

XII.- Ex occafione thematis : Confundamus Gen. 11.

"üm

finceritatis exilium , odium Ecclefiafticorum;

linguam eorum , ut non audiat unusquisque vocem - 7-

Tnet

oppreffionem Catholicorum , infidias & ma-

proximi fui: poffunt hzretici edificatoribus

em.

chínationes contra Principes introdudta. Qua

turris Babel comparari. 1. Propter vanitatem

. in

videri poffunt fufius deducta apud Fabrum

intentienis , qua talío putaverunt, fore , ut

conc. $. in Dom. 7. poft Pentec..

fuum zdificium ad coelos usque pertingat.

VII. Ex occafione thematis :

ui non inirat

liC ,JO-lo.V. l.

2. Propter vanitatem laboris : quia ab opere fuo

fer oftium in ovile ovium , fed afcendit aliunde , ille

defi(tere fant coa&ti. Propter vanitatem exitus :

llc.v.n,

lm

fur eft & latro: poffunt explicari foramina, pet

Quia per divifionem linguatum audire fe-

Pen

quaz hzretici intrare folent, ut pro viribus

ipfos mutuo noluerunt. Qug omnia facile

ob(truantur.

Primum itaque foramen fuic

ex hucusque dictis amplificari poffunt.

ln

1ne

Diffoluta oita Clericorum. Secundum Ruditas (5

XIHlI. Ex occafione thematis: (s* porte infe-

inícitia Paflorum. 'Tertium Prelatorum ofcitantia

ri non pravalebunt adver[us eam: poffunt propo-

pro-

Q

é& fomnolentia. Quartum- Moerum corruptio: de

ni & refutari objectionis potiores hzretico-

quibus vide fufius differentem Fabrum conc.

rum contra noítram fidem , nempe 1. Quod

ant

j. in Fer. 3. Pent. Alio modo poteít idem

Chriíto fit injuriofa. 2. Idololatrica. 3. Prae

Yti-

thema tractari explicando origines hzrefum,

datrix Calicis (ein Kelcb- Diebifcber.)) 4. Vero

Don

Int;

ícilicet curiofitas examinandi articulos fidei,

Dei Verbo carens (Scbriftios ).

$. Rígorofa

libido contradicendi , arrogantia, avaritia,

nimis; qux omnia vide fufius refüutata tum

5 fe

(n

ambitio, luxuria, de quibus fufe difcurrit

apud Fabrum conc. 7. in Dom. 17. poft Pent.

idem Fab. conc. 8. in Dom. i. Quadrag. -

tum apud Chrift. Plaumerum & alios.

de.

VIII. Ex occafione thematis : Sénite utraque

Miatth, 15.

Tiufy

creftere usque ad me[Jem : poffuat haretici ziza-

5-' XI. ,

H

ide

niis comparari, & afferri rationes,cur permit-

tantur hzrefes, nempe. 1. Ad probationem

VMISCELLANEA.W

E

juftorum. 2. Ad Ecclefiz purgationem. 3. Ad

Qualitas.

f Mathj

Scripturz facra illuftrationem. 4. Ad Fide-

Auguftinus recte hereticos cimicibus S. Auguft.

aii v lp

LS.

lium correctionem & augientum. j. Ad poe-

comparat , qui, dum vivunt,

- l. 4. in Ju-

pf

nam paccatorum. Qauas rationes fufius pro-

dent, mortui autem foctent.

Am or

; lian« c. 9.

DC

bat Faber conc: y. Dom. j. poft Epiph.

bus

ll. Breviter, fed bene hzrefin defcripfit Ap.March

Matth 16.

. ]X. Ex occafione thematis : Cauete a fermento

Poeta, qui cecinit :

tr.1, lect.6

Ind:

V. 60

Pbharifeorum: poffunt hzrefes fermento ob ce-

hs

Quaque ruit; furibunda ruit, totumq

,

ue per PmP-Bf

- Jerem 'earam propagationem comparari , &

orbem

1

cauíe hujus tam feftinate propagationis af-

N

Fulminat, & czcis czxca triumphat equis.

ferri; nempe. 1. Doctrinz füavitas & plau(ibi-

III. Contingit hzretieis idem fere, quod Ezech, 47.

plo-

litas. 2. Vita Chriftianorum diffoluta. 5.1nna-

K.

E

Ezechieli , qui vidit aquas egredientes, qua

ta hzreíütn foecunditas. 4.Inquietudo & ze-

ipfi ab initio usque ad talos, dein usque ad

JQte

lus hzrefiarcharum.. ;. Eorundem fraudulen-

tia.

6. Violentia illorum ; uti futfius Faber

genua, & poítea usque ad renes pertinges

hl'l-

bant, ultimo autem facke fant torrens. Sic

lipi

conc. f. in Dom. 6. poft Epiph. oftendit.

It

z

Luc, 15.

X. Ex occaíione thematis : 44ccendit lucer-

enim dum judicio proprio confifi, penetrare

volunt divina mylteria, quo amplius progree

du«

V.0«

nam, éj everrit domum, €9 querit diligenter, donec

(l«

inveniat eam ; poffunt afferri varia motiva, qua

diuntur, eo majori periculo fiunt obnoxii, &

denique omnino fübmerguntur.

*

:

hsmreticos perfuadere deberent ad hzreíin

IV. S. Ambrofius ait . no

Quam

hæreziCo-.S.Ambr,

-

fuam relinquendam ; quorum primum eft

n

rum effe í

Commonitio Dei per varia omnia fücure in Ec-

&untur diaboli, & lucem Salvatoris horre-

ymbolum, quia tenebras ample. fer. 4

$u

:ïis.

cle(ia perturbationis. Secàndum Ordines /a-

Cre«

fcunt, ac grandibus difputationum oculis c

nuia

cri a fandamentis erecti & harefiarchis oppo-

nunt vana, noa reípiciunt fempiterna. Et

fici. Tertium Cemnfure graviflimorum & dodtif-

0«

fimorum virorum in hzreticos late.. Quar-

praterea, ut avis mali augurii eft noCtua, ita

lupi

illi quoque omnia infaufta fibi & aliis annun-

mür

tum Confufio & divifio bereticorum. . Quintum

tiantes, eternum quondam in tepebris ulu-

ofio

-

turpiffima 'vita &? mors ingnobilis berefiarcbarum,

labunt, ut merito illis applicari

e

ex quibus velut fru&ibus eorum qualitas co-

Ovidii:

poffit illud

, 7'

.'gnofcitur. Sextum 'itlorie a Catholieis con-

cris venturi nuntia lu-

tra hzereticos obtentz. Qus omnia fufe ex-

Foedaque fit volu

Cus,

plicat Faber conc. 8. in Dom. 3. poft Pent.

( yat.h

Ignavus bubo, dirum mertalibus omen.

Luc. 1 1.

XI. Ex occa(ione thematds: OQuwis ex vobis

—N. Fruétus hzrefis Lutheranz non male Fab. conc.

BmiV! 19

v. 110

Patrem petit panem ;.— munquid lapidem dabit illi?

"t ,

expreflit vernaculus /ille Poeta

, qui cecinic; 8 in Dom,

poteft explicari falfitas & pernicies hzreticz

7. poft

a

do&trinz. 1. Quia pro pane dat lapidem , id eft,

JDas Land bringt Frucbt, und. be[Jert. ficb.

Pent.

(id

Das Iort ifü x»obl geratben.

pro vero Corpore Chriíti naturalem panem.

Das unter kebrt man über ficb.

de«

2. Quia pro pijce dat ferpentem, id eft, pro ve-

"

m Freytag ifit man . Braten.

ra remiíIione peccatorum offerunt fiduciam

pu

noxiam & mortüiferam.

3. Quia fro ovo dat

VI. Tympius ait, Lutheranos vere in aliquo Tympius

ym

feníu dici pofle Reformatores Ecclef. ob duas m menfa

z vem,

fcorpionem , id eft, pro vero Dei verbo multi-

l.

süæ

pliciter corruptum ; ut pluribus demonftrat

cauías : 1.Quia,cum ipfiin Ecclefia noflra fue- Theo

V.

u

Faber conc. 7. in Fer. Rogat.

rint palez, fuo egreffu purius triticum effece-

Ttttta

Hæx. J

"

R. P. Lobn. Bibl. Man. dom. 4.

runt,

ï*cus.

Z

u

L

084

JDiüblioibecee Manudlis Concionatoria.

runt. 2. Quia þer fuam defectionem dede-

$. XII.

runt occafionem , ut Catbolici in bonis mo-

ribus reformarentur, dum per varia decre-

AXIOMAT A.

ta Conciliorum mali abuíus ac fcandala füb-

lata, & aliz laudabiles confüetudines intro-

I. Rc

Qe hzreticus quadrat, quod nonne-

.du&z í(unt.

Á

InO cecinit ?

Pelle füb agnina latitat mens fz

jfan

Daron.in

Vil. Juítus Baronius futhero hoc elo-

ina.

Jib. de

gium dedit : Lutherus heri mopnachus, ho«

IT. 'Fidite, ne fidei ca

uífa fit abs

przífcript. die fponfus, cras maritus, perendie pater.

que fidc ;

1. Cotr. 3

VIll.-De Chrifti Evangelio S. Paulus di-

ILI. Lüftern , lügen ,. laugnen,

qv., 6.

xit: Ego plantavi, Apollo rigavit, Deus au-

Il der Keiz;er letsiter 7dtbem.

tem incrementum dedit.

Lutherus de fuo

IV. 2f Scbmüben, Lügen und Betrügerey

G'earündet if? all. Ketzerey.

dicere poteft: Ego plantavi, Melancton ri-

V. Zíirge Ketmer, tolle Schwüzer.

gavit, diabolus autem incrementurn dedit.

VI. Falfcbe Bibel, grofie Uebel.

Beffzus

IX. Hzretici Gabaonitis fimiles funt, quia

Dom. & afinos fuos, id eft, miniftros pane fuo one-

VII. Geld wverlobrn, viel verlobrn,

MEbr. verlobrn, mebr verlobrn ;

pof 'ent rant , & veftes vetuílas S. Scripturz prafe-

Glaub verlobrn, alls veriobrn.

runt, quaíi qüi longe a primitiva Ecclefia ve-

nirent.

VHI. Falfcher Giaub, falfcher Raub.

Hinc multi hoc dolo Chriftiani ca-

Falfcbe Lebr, falfcbe Ebr.

pti, quia fufceperunt de cibariis eorum, &

Falfchbe Schrift , büfes Gift.

os Domini non interrogaverunt.

Apoc.13.

X. S. joannes olim vidit beftiam afcen-

IX. JDie Ketzer. feyn [pitzfindige Lucbfen,

dentem de terra, habentem cornua duo fi-

und arze Fucbfen. |

]

milia agnis, & loquebatur ficut draco : qux

beítia re&e bzreticos fignificat 3 nam & hi

$. x'ui.«

cornua agaoina fcripturz gerunt, ac virtu-

tis fpeciem , fed voce fua animas enecant

AUTHORES.

|

ac devorant.

M

l. Jacobus Marchantius in Horto Pafto-

j

judie.14. XI. Samíon reperit leone

m a fe oöciqfam,

rum tr, . LeC. 6. & .

rA

: in cujus ore mel, cztera leo erat; ita hare-

li. Joannes Bufzeus in Panario, Verb. eod.

tici loquuntur pacem cum p

roximo fuo; maf

, Illl. Petrus

L

Canifius -tom. I. C. I. de do&ri-

la autem in cordibus eorum.

d

na Chriftiana

e

2,Reg29. XII. Similes quoque hzretici

funt Joabd,

.IV. Philippus D'Outreman

qui dixit ad Ama(íam : Salve mi frater; &

Chriftiano p. 2. c. 2. S. 4.

T

' ?

ln : Pædagbgo

tenuit manu dextra mentum Amafz , quafi

eodem.

V. Joannes Dadzus in locis comm». verb.

j;

ofículans eum: & interea percuffit eum in la-

tere, & effudit vifcera ejus; nam & ipfi fic

Vl. Matthias Faber in opere tri artito,

füb faccharatis verbis gladios ingerunt.

to. 2. & 3. conc. 8. & 9. in Dom. poft Pentec.

Apoc. 9.

XIII. Alias in Apocalypfi vidit S. Joannes

Item conc. j. in Dom. j. & 6. poft Epiph.

animal cum facie humana, fed cum caudis

Item conc. 8. in Dom. 2. & 3. poft Pentec.

fcorpionum : quod recte hzreticos denotat ;

Item conc.

. irn fer. Rogat. & Dom*..s. poft

;

nam & hi, ut Theophyla&us ait, blandilo-

Pentec.

loquentiam pretexunt, & vitam (imulant

VII. Thomas Stapletonus in Promptua-

h

r d

(an&tam, fed intrinfecus latet aculeus.

rio text. $. in Dom. 6. poít Pa(cha.

Item

LI

Beffeus in XIV. Tria genera maleficorum a legibus

text. I, & 3. in Dom.

m

^ Dom.5. ad flammas damnantur

, incendiarii, facri-

in tom. 24. poft Pent.

7. poft Pent. & text. 4.

poft Pent.,

. VIII. Petrus Beffzus in Dom.-

legi, monetam adulterantes, atqui hzretici

j po&l'Epiph».

v"p?rtl 3-

incendunt domum Dei & triticum S. Scrie

part. 4. & Dom. 8. poft Pent. part. 3.

pture , facra facrilege profanant, ac S. Scri-

. IX. Georgius Sche

5

i

rer. in Dom. poft l?gntf

pturam ad(ulterang.

& al,iþi p? m.

Cf

r

TITU—I

(*

U

od

883

PX CY VY UY

j

ARARARAS

POX

24

)oe

pv w 4

795 ententenleotestentenle

Ts

ïg

TULUS

XVI

lüs

]

"

H IEXTO»bBa

5

Vid

e

A

7

pþendicem füb Calcem ATitülorium Tomi tertji.

QOOOOO0O0O0O0QQ9

OO0O00909090

p

2*

e

-*

9

-

Ed

*

z

s

99999090900009006009

ITTIULU

k

S LXVIL

as M O.

/

.PROOEMIU M

ner alias querelas, quas . xPropl;em Da'void propojuit , merito mon po/prema Céfi-

Jeri debet , quod, cum bomo in bonore e[fct, id efl, ob altiffimum finem creatus, non

;

antellexerit ,' nec cognofcere (Iuduerit ,' multo minus ponderarit ;

ex bac enim igno-

rantia , quam malus & perniclofus effectus. fuerit, fetutus, idem P

opbeta tnox Jequen-

tibus erbis indicavit, dum dixit : Comparatus

.eft jumentis infipientibus, & fimi-

lis factus eft illis. — E7f vero banc fuam a[fertionem de ignorantia

[lo«

dignitatis animee,

velut pracipua bominis. parte, intellexerit , negari tamen non poteft ,

eam etiam ad igno-

:0d,

rantiam pre[Tantie corporis extendi po[Je & debere; — fà

* ;

cut enim, ff' quis Principis

qri

filius pretififfmum [plendidifftnumque pro- babit

aü

Hone adficium à Patre praparatum «vi-

deret, merito faworem bunc gratiffimo animo agnofceret , & in amorem Patris ebe-

e

go

mentius exardefceret ; ita fi bomo wvere confli

turionem [ui corporis , atque . admirandam

n

fiugulorum membrorum inter. fe /ymmetriam, officiaque

rite cognoceret , dubitari «ix: po[-

Jet , quin ex boc ipfo edificio, . babitaculo

que dignitatem anitme clarius cognofceret, atque

1t0,

ad eandem: e[Timandam , & moribus congruis confervandam non parum excaitaretur. Cer-

C

te tam admirandam corporis busnani fIru&turam e[fc

:

€, vel ipfr etiam Pbilofophi altius eam

pl

teC

rinantes agnoverunt , ut. Plato dixerit, corpus

bumanum. e[je omnium rerum men(uram,

C ideam omnis artificii ; Vitruvius autem a[fe

ruerit , omnem arcbite&tandi vationem ex

;oft'

bominis. [ymmetria. defumptam e[fe ;

Villapandus. quoque tot in. Exech. l. a. p S. d. ,

Uv

Porticum Salomonis ad ejus imitationem fuiffe extru&iam..

"

.. Quare

em

cum de anime natura, pra[Tantiaque p

a[fim , fuféque tam Tibeologi quam Pbil

ofophi dif-

l

,-/e*

rant , *oix ullus fere autem ex in[lituto corporis confHitutionem , pra[lantiamqu

1

e cum aliis

x

proprietatibus rarione corp

oris illi comvententibus declarare comperius [it, ifum eff operee

pl

pretium futirum., fi boc in titulo mon tantum fingulee corporis: bumani partes &

proprie-

hts

Tates breviter indicentur, fed curiofis etiam,

nec inutilibus problematis illuffrentur

LÀ

uod

ER EEREER EEE

Jamen antequam faciam ,. ejusdem co

pro-legamenuï loco monf?randa eff.

rporis *prqlmr;io, C& dwerfitas a coiparg ämtorz(m

T. Qciendum itaque (1.) in corpore non de-

equalis toti fongitudihï. Medius digïtäs

. fe&uofo talem effe proportionem obfer-

equat frontis longitudinem. — Pes triplo lon-

vatam: Si homo expan(íis manibus & pedi-

gior eít, quam medius digitus. Brachium

bus füpinus jaceat, & centrum circini collo-

cetur in umbilico, poterit ad extenías manus

totum triplo longius, quam manus, & zquale

interftiio humerorum. | Pedis denique lon-

& pedes perfectus circulus defcribi. Statura

gitudo peGtoris latitudini xqualis eft.

eft quatuor cubitorum, vel quod idem, fex

li. Sciendüm (2.) corpus hominum a

pedum vel viginti quatuor palmorum, vel 72.

corpore brutorum-in fequentibus differre.

pollicum. Si manus conjungantur in medio

1. Solus homo habet. corpus rotundum;

pectore, ita ut extremitas unius medii digiti,

cerebrum ampliffimum & humidiffimum,

tum altitüdo a cubito ad cubitum eft dimi-

faciemque expanfam, inter quas hominum

dia totius humanz longitudinis. Longitudo

facies nulla alteri ex equo fimilis.cft, quod

capitis a mento ad verticem eft o&tava pars

in brutis non' contingit.

2. In folo prope

totius longitudinis.

Humerorum diftantia

homine fünt variegati oculi ;

in cateris

pars tertia. . Extenfis brachiis longitudo eft

animalibus tota fpecies unius coloris ocu-

P

Ttttt 3

los

M.

l4

Jlibliotbecan. durotiüialis - Cuntullatorie

856

manus &c. aliz homogenez, ut caro, ner-

los habet; equos i excipias. . 3.In folo homi-

ne oculi proportionaliter quam minime di-

vus, vena &c. alie demum fünt humores, ex

ftant ab invicem , & habent duas palpebras;

quibus homogenez partes aluntur,. ut fan-

p!l'ü

nire

füperiorem & inferiorem, quod nulli bruto

guis, pituita. De quibus poftea brevirer ali-

*

q

P

(.e

przterquam ftruthio camelo contingit. Pra-

uid dicemus; fufius enim eas explicare ad

$

r ïr

terea iidem oculi in folo homine funt in ea-

medicos fpectat.

dem reGa linea cum aüribus, quas ipfe folus

IV. Sciendum (4.) quod totum corpus

efíc

immobiles habet. 4 Nulli alteri animali na-

generatim in quatuor partes dividatur, in ca-

loro

füs eminet; folus homo canefcit & calvefcit;

put, thoracem, ventrem & artus, quibus

qit

folus homo ex terreftribus animalibus eft bi-

brachia & crura, manus & pedes cohtinen-

nat

tur: quz omnia ut clarius iatelligautur, fübe

pes; folus fine dentibus nafcitur.

cs

1ÍI. Sciendum (3.) triplices effe corporis

jun&is, ubi licebit, curiofis

PL*

gis illuftrabuntur.

problcmavtis ma-

tül,

partes. — Aliz fünc th;:mjgeneæ, ut caput;

gt

m

PARS L

bes,

Y65.

fnat

— . DE PART

IBUS CORPORIS. .

tint

mo

*

tiot

HUMANI

u

MEMBRHM I.

Probl. 3. Cur caput non eft carnofüm, ficut

ado

alia membra? Relp. Rationem effe, quod, fi

- De Capite. -

din

multum carnis haberet, nimium gravaretur,

sput I. dividitur in duas pai*tcsi, in fa-

& memorari commode non poffet.

1ph

ciem Ícilicet & calvariam.

Faciei

|

((ot

Probi. 3. Cur omnes fenfus fuünt in capite;

partes fünt frons, tempora, genz, la-

Refp. Cum Alb. M. id ideo fieri , quia ibi eft

bra, mentum, oculi, aures, nares; lingua, cal-

cerebrum, a quo omnes fenfüs dependent,

ts

varia feu cranium cum füis tegumenuis tres

propter fpiritus animales, qui in cerebro po-

partes continet, media vocatur vertrex, ante-

tiffimum przparantur. Deinde quia a capi-

tat

rior finciput, pofterior occiput. 2. Dividitur

te omnia reliqua membra diriguntur , atque

ü,

caput in minores partes, Ícilicet in cuticulam

adeo anima ibi potiffima intclligcndj*&uc(j-

qu

faciem, membranam cornofam, pericranium;

tiendi inftrumenta habere debet.

im

perioftium, duas meninges, capillum, cere-

— Proll. . Cur caput frequentius , quam ce-

Qu

brum. Cranium eft os rotundum, concavum,

tera membra, patitur dolores ? Reíp. Ratio-

e

porofüm, ut vaporibus pateat exitus, ordina-

nem effe, quod caput, cum in füummo (itum fit

$

rie faturis quibusdam compa&tum, ut in cal-

loco, ad illud vapores ex ftomacho afcenden-

p

variis mortuorum cernere eft. Tegumentum

tes maxime deíferantur , & ipfüm cerebrum

J

extremum cranii eft cuticula, füb qua latet

perturbent, unde dolorem oriri neceffe eft.

cutis tenuior, & per totum corpus diffuía.

Y

Probl. 6. Cur mulieres fzpius fentiunt do-

lt

Sub cute eft alia membrana carnofa mollior

lores capitis, quam viri? Reíp. ld ex men-

g

& tenuior , fingulas partes quafi fafcia invol-

ftruis mulierum contingere , ex quibus fu-

|

&

vens. Sub hac adhuc eft alia membrana du-

mus admodum immundus & venenatus orie

f

rior, qui pericranium , id eft, circa carnem,

tur, atque in caput afcendens tantum dolo-

vocatür. Sub pericranio eft alia tenuior mem-

rem ciet.

Q

branula, quz perioftium dicitur, id eft, circa

Probl. 7. Cur caput fuürfum erigïrïïüs;*qdän-

os. Sub'offe denique latent aliz duz mem-

do imaginari aliquid volumus; e contra ve-

branz, quibus cerebrum involvitur ; ne duri

ro, quando aliquid: meminiffe volumus, ad

offis contactu affligatur, quz duz membranz

terram 'illud inclinamus ? Refp. Rationem

vocantur meninges, ab aliis matres; & qui-

—

prioris fadi effe, quod imaginatio (it in ante-

— À

dem ea, quz offi proxima eít, ob duritiem

riori parte capitis five cerebri, unde caput

dura mater, quz cerebro pr

pxima/ eíl, pia ma:

erigitur furfum, ut cellulz imaginationis ape.

ter vocatur.

riantur, & ut fpiritus animalis concurrendo

". E - M a

í

Problemata.

H

facere poflit imaginationem. Ratio vero po-

fterioris facti eft, quod memoria in pofteriori

Proil, 1. Cur caput hominis non eft dire-

IV

&e rocundum, fed oblongam? Refp. Id pro-

fit cellula, unde verfüs terram deprimitur

caput, ut illa cellula aperiatur, & fpiritus

pterea fieri, ut in ipfo tres cellule aptius pof-

fint diftingui, fcilicet phantafia in fronte, ra-

animales perficientes memoriam intregt.-

tionalis in media, & memoria in pofteriori

í

MEMBRUM H.

cellula.

De. Capillis.

dl " d a . a - R

Probl. 2. Quare ca

put hominis eít tam du.

rum? Refp. Id fieri, quia continet humidif-

IL. Nafcuntur capilli ex terreo halitu ex-

fiinam , maximeque utilem ac neceffariam

crementofo & craffo, fuliginofo & adufio,

partem animalis, fcilicet cerebrum & fpiritus

harente in cute, qui poftmodum vifcofo ad-

miícetur humido; & a calore interiore hormi-

^

vitales ac animales, quos proinde per cra-

nium tanquam clypsum defendi oportet.

nis ad exteriora per poros expellitur.

Probl,

/

t*

$87

Tiüulus LXFII. JHomno.

It

t

magis prolongantur, quam aliorum anima.

PROBLEMATA.

lium ;. hgc enim humores habent facile exice

Al

cabiles.

"

*

'ali.

Probl. 1. Unde tanta provenit varietaä Cà-

pilloram? Refp. eam ex duplici capite prove-

- Probl.. $. Cur. mulieres longiores hab

ent

al

nire. 1. ex varietate excrementi, ex quo fiunt

crines, quam viri? Refp. rationem effe, quod

fi enim recrementum deufto vi caloris vapo-

mulieres fint humidioris naturz, quam viri,

Iu

[ 3.

re in exactam fuliginem permutetur, niger

unde plus materiz fuppetunt capillis, Deine

efficitur capillus ; fi minus torretur, flavus co-

de in viris pars materic excremeniitiz in bar-

ibus

lororietur; eft enim , quod tunc in capillos

bam tranfit, in mulieribus vero tota in capila

*

TM

abit. flavz bilis füperfluum; ex pituita albus

los convertitur.

füb.

nafcitur capillus, rufus denique; ficut eft me-

Probl. 6. Cur aliqui homines babentduros,

Inà»

dius inter album flavumque colorem, fic ex

alii molles capillos ? Refp. id provenire tum

pituitofz bibliofeque fzecis permixtione ori-

ex alimenti, ex quo materia capillorum ex-

tur. 2. Oritur hgc varietas ex regionum &

cernitur, conftitutione ; tum vero etiam ex

gtatum diverfitate; nam qui calidam & fic-

pororum in cute repertorum amplitudine, -

cam incolunt regionem, ut ZEthiopes & Ara-

vel anguftiis; fi enim ampliores fint, plus -

bes, ficcos & crifpos habent capillos, ac bre-

materiz excernituür, atque adeo pili robuítio-

ves; qui humidam inhabitant, ut Illyrii, Sar-

res & duriores efficiuntur, uti patet in mulie-

matz, Germani, graciles, re&os & rufos ob-

ribus, quz, quia poros propter frigiratem

tinent; qui medio inter.hos tradu degunt

magis conftrictos habent, mollioribus ple-

modice nigros & craffosfortiuntur, — Parira-

rumque capillis przditz fuünt, quam viri. E

tione docent medici, fi cerebrum probe tem-

contrario vero cliolerici homines, & ex bru-

IQüt

peratum fit, €z(ium gigni capillum, qni poft

tis aper & urías duriffimos habent capillos,

df

adolefcentem ztatem rubefcat, & ad nigre-

quia magis abundant calore, a quo proin port-

lüt,

dinem declinst; tandem vero, ubi cerebrum

magis dilatantur,

ipfum calidius fuer

: Probl.. 7. Cur mu

lieres in relki'quiszcïorporis :

lte,

*

l

ït, in nigrum omnino m

partibus minus p:edite func pilis, quam viri?

iel

id fieri, quia mulieribus tota humiditas

&t

. Probl, 3. Cur a

liqui Crifþös, alii r&&os ha-

erfluitas, qüz eft materia pilorum cor-

hent capillos? Refp. Aviftot. 5. de gener. anim.

m

n

poris, cum menftruo fanguine expellitur, que

€. 3. id fieri, quia exhalatio prz calore & ficci-

cum in viris maneat, in pillos tranfit.

j

tate fumo(a eft ; ctuncenim duplici fertur mo-

Probl. $. Cur homines pilofi ad luxuriam

Süe

tu, fiquidem quod ineft terreni, dcorfum,

4

quod calidi, furfum commeat ; cumque prc

funt proclives? Refp. rationcm effe, quod hoc

ipfo, quod multum excrementi emittant, col«

.

imbecillitate reduci facile non queat, intor-

quetur ; & (ic crifpitudo capilli efficitur. Ga-

ligi poffit, & multum feminis in eorüm core

30*

ore latere, unde di&a proclivitas naícitur.

Mit

lenus l. 2. de temper. paulo aliter caufam affi-

Probl. 9. Cur in cicatricibus bominum pilus

gnat his verbis: Crifpiredduntur capilli, vel

(

non crefcit ? Refp. rationem effe, quod cica-

üm

propter ficcitatem temperamenti , quz illos

intorquet ( qua ratione /Ethiopes criípi funt)

trix, cum fit fpiffior ipfa cute, meatus occlue

"

dat excfemento, quo minus exire poffit.

vel propter imbecillitatem exhalationis, qua

lüs

re&am viam (ibi moliri non poteft ; vel deni-

. JDe Canitie.

vle

que ob duriorem cutis naturam, quz ipfam

P;*obl,' 10. Unde oriatur canities capillo-

fü

exhalationem, et(i valida fit, prohibet recta

ram ? Reíp. eam oriri cex excremento pue

Ils

hs

ferri, cogitque, ucad latus fe inHeQac, & obli-

treícense ; cum enim calor ob fuam imbe-

lo«

quum tranfitum paret.

i

cillitatem excrementum ad tutem perlatum

valeat, fit inde,

. Probl.. $. Cur caputanimalium pilofam

et?

perfe&e decoquere no

i[]»

ut colle&um putrefcat.Albet vero tunc capile

ps

Refp. id fieri, tum u capilli ornamentum fint

ab externo calo-

Vf'

eapitis ; tum quia cerebrum per generationem

lus, quia humiditas poffeffa.

al

re ob innati defe&tum vertitur in flatum ; Is

pilorum evacuaturacraífis vaporibus; nam

fatus vero inter terreum contentus candido

juxta modicos quatuor modis purgatur cere-

u

imbuitur colore, ut fit in carie parierum, cui

brum, (cilicet ab aquaticis humoribus fuper-

üt

fluis per oculos, a melancholia per aures, a

canities refpondet, qua proin redte definitur,

o

albedo crinium, ex putrefactione humorum

cholera per nafüm, a phlegmate per pilos.

0

circa radices pilorum, ex defe&tu caloris na-

(»

i'

Proll. 4. Cur homines habentlongiores cri-

turalis caufata.

nes in capite, quam cgteraanimalia? Refp.id

r

Probl. 11. Cur quan

ddque ob nimias curas

LÀ

Ut

duplici ex caufa fieri.

1. Quia homo inter

aut trimorem homo canefcit

?

nam fic teüa-'v

|

omnia alia animalia habet humidiffimum ce-

"

tur partim vulgaris ille verfus :

rebrum, unde plus fuppetit materiz, quzx in

Cura facit canos, quamvis bomo mon b

d

capillos excrefcat. 2. Quia, cum homo in pro-

annos..

portione rhajus & humidum magis habeat ce-

E

rebrum, quam an!

malia, humida autem cito

partim fcaliger ex. 1 12.ubi ait, Cum Fr.Gon»

zaga

Mantuz Princeps affinem fuum fufpe-

effervefcant, & refrigerentur,majori etiam ad

(

illud muniendum fubfidio indigebit, quod

&um conjurationis in. tur

fi ad quzftionems

aut füpplicium |fervari juffiffet , 'affinem

0

pe

r capillos preeftatur. Addunt alii tertiam ra-

)

tionem,quo

d fcilicet humores in homine fint

hunc unica no&te incanuiffe, quod proin pro-

vcniæ

,

digium Q,exit Principis animum, atque

pipgues non cito exiccabiles ; unde ipíi illius

'

gnoc-

?*

)

L

L

d

998

düibliotbece Manuialis Coucithatorie

eu)

ïgratïæquc locum fecit. Refp. fimilem cani-

Refp. quia is locus calidus eft, arteriis enitm

"m

tíem ortarn videri ex retractione caloris,quam

fcatet & venis, & preterea etiam rarus admo-

P1

metus vehementia induxit, ficut & in fenibus

dum, atque ideo pituitatis excrementa perpe-

cir

canities oritur ex defecCtu, ut dictum.

tuo excerneps, unde defe&u humiditatis in

r

Probl. 12., Curinteromnesaniünantes folus

canos converti pili non poffint.

u

Probl. 18. Cur capilli detedti tardius cane-

[

homo caneícic? Refp. id fieriduplici ex caufa;

1. Quod folus homo & longam vitam vivat,

fcant,quam operti? Refp. id fieri;,quia canities

mur

[a$

& deciduos capillos non habeat ; animalia ve-

a putredine eít, flatus autem putredinem pro-

vero catera aut pilos quotafiis magna ex par-

hibet, & operimentum flatum arcet.

C(TC 1

te amittant, ut equi & boves; aut brevis fint

Probl. 19. Cur sgri aliqui cani fa&i, ubiree

chol

vite, utoves. 2. quia homo inter omnia ani-

valuetunt canitiem exuunt? Refp. hoc fieri,

l

€05

mathia habet calidiflimum cor, unde natura

quia in morbo defc&tu caloris excrementum

vl

fagax ad temperandum calorem cotdis frigi-

computruit (unde canities capillorum nafci-

diffimum & humidiffimüm cerebrum provi-

tur)quod cum calore per fanitatem recupera-

P

dit, ad cujus humiditatem digerendam, cum

to perfe&e decoquatur, hocipfo canitiei fub»

stb

homo ín juventute füfficientem calorem ha-

lata materia, ipfa etiam canities aufertur,

bus.

beat, hinc illo tempore canus non efücitür,

uod in fegetibus quóque evenit, quz in lo-

9

ts

fed tempore fenectutis tantum, quando ca-

cis humidioribus, ac prope Jacunas, fub ma-

df

]

lor naturalis deficit. ^ Quz caufa cum in reli-

gnis & continuis pluviis pallefcunt, ubi vere

T0 0

quis animalibus non re

calor exiecavit humidum illud fuperftuens;

i

illa non caneícant.

periatur, hiz;cþ'fit , ut

[

iriditatem refüumunt.

It

tum propriam v

j

Probl. 13. Cur fenes c

anefcunt maxime,

JDe Calvitie.-

f;

cum tamen fint ficciffimi, atque adeo humo-

Probl. 2e. Cur homines calvéfcunt? Refp.

Ml

re ad canitiem requifitocareant? Relp. licet

id provenire ex inopia calidi humoris, hoc

fi

1

C i

fenes humidoinnàto deftituantur, non tamen

enim deficiente marcefcunt omnpino capillo-

perinde humido af(cititio & peregrino carere;

rum radices, & diffoluta compaCtione, quam

pi!O'

tzíta-

ä

Íex

unde per hoc materiam canitiei caufandz

humor & calor cobgruenter mifta

3

aptam füppeditant.

bant,fenfim deluunt. Atque hecipfa etiam

fpt

büs

Probl. 14. Cur foem

ing & fpädones citius

ratio eft, cur folia in arboribus, & pennz in

caneícunt. Refp. foeminas citius canefcere,

avibus, fuo tempore defiuant..

bu

quia natura fünt frigidz, & minus exercentur,

Proll.21.Cur homines magis quam animalia

ad tum precipue, cum earum menfes quieve-

alia calvefcunt? Refp, caufam effe,quia homo;

C

P

rint; fpadones vero cito canos effci, quia ex-

ut füpra dictum, prz omnibus anitnantibus

crementum, ex quo femen gigni debuit, per

n

ampliffimum & humidiffimum cerebrum ha-

univerfüm corpus una cum fapguine ditfun-

bev; undehoc frigore fuo calidum humorem,

Qu

quo crines cum capite uniuntur, citius pellit.

|

eon

dunt, quod cum pituitatis naturam habeat,

les

hinc capilli eorum cítius albefcunt.

- Probl. 23. Cur Enuchi & mulieres non cal-

vefcunt? Refp. Enuchos noncalvefcere, quia

l

i

Proll. 15 Curequi & lupi ex animantibus

maxime griffefcunt? Pro Reíp. nota, griflitiem

calvitiei cauía eft ficcitas, qualis non eft in

he

differrea canitie; hec enim ex defectu caloris

i

Eunuchis, eo quod careant teíliculis, per quos

naturalis oritur,& in folo capite reperitur : illa

folet calor in membra diftribui, aique adeo

a

vero oritur ex voracitate & comeltione, &per

fï

pori aperiri, ut pili defluant, Muliercs ve-

ar

totum corpus difpergitur. Hoc not. Refp.lu-

ro non.calvefcunt, quia frigide & humidg

m

naturz fünt, unde humiditas nutrimentum

;um griffeícere, quia eft animal mulrum vo-

qi

rax quod multum comedit, & gulofe fine

pilis fübminiftrat, & frigus poros conftringit,

p

maíticatione, & quandoque tam multum, ut

cavetq

e ne pili defiuere poffint.

per triduum ei fufficiat cibus. Unde fit, ut

Prob

l

j

23. Cur cceci non calvefcere foleant?

It

x

talis.cibus varios vapores craffos in corpore

Refp. Ariftoteles, rationemefle, quod oculus

IX

lupi, & per confequens etiam griffitiem, cau-

habeat multum hurmiditatis ; uüde in czecis

Vi

fet. Equos vero griffeícere propterea aliqui

talis humiditas, qua tan(ire debet per fub-

Cà

volunt, quod eorum corpora plurimum fint

ftantiam oculorum , tranfit in pilorum nuttie

infole, atque adeo ex tali calore materia pi-

mentum, unde ex abundantia hümoris nun-

fe

lerum per accidens quandoque putrefcat, un-

quam radices pilorüm in coecis inarefcunt.

li$

de griffities oritur.

Conimbr. tamen aliam

Probl. 24.Cur pueri tenelli in &tatis ingreffu

t

hujus rei rationem dant, feilicet quod equus

calvi funt & glabri?Refp.id fieri,quod fint prz-

i

05, quo cerebrum continetur , pro magnitu-

calidi&humidi,atque adeo nullus ejus meatus

dine tenuis obtineat, quam c&tera anirmalia,

in cute eft nec fuliginofum excrementum.

P

quo fit, ut humor facile effluat, & per etatem

Probl. 25. Curinptiori potius capitis parte

calor deficiat.

calvefcimus , quam pofteriori ? Refp. id du-

f

Probl. 16. Cur rufi crines citius canefcunt,

plicem ob caulam fieri.

I. eft, quod in cam

te

quam albi? Refp. Ariftoteles, rationem efle,

partem cerebrum promineat,quod frigore fuo

h

quod rubedo fitinfirmitas pilorum ; namge-

humorem conjungenté pilos cum.capite pal-

nerantur ex materia infirma & debili, fcilicet

1

lit. 2. eft. quod prior pars mollior laxiorque, &

-ex rnateria menítruáli, unde citius canefcunt,

rarior fit ( uti ex futuris, quz in calvariis con-

-

quam crines nigri.

fpiciuntur, videre licet) unde, quidquid fu-

l

Probl. 17. Cur quocunque loco pilos habe-

perflui, aut fumofi flatus circa cerebrum fue-

C

inus, eani gignuntur, preterquam in axillis ?

rit, evanefcit per plures meatus; occiput ve

enpe

4 U

Wv

-ïimzmïLXI/JL E.

909

Wi

eum confpiffatius fit, firmius retinet alimen-

MEMBRUM Ill,

lm.

Bïpe.

tum, ne defluat.

IDe Cerebro.

Probl. 26. Cur qui crifpo fünt capillo; citius

Ü Ín

III. Cerebrum eft fübftantia alba &

| mollis,

calvefcunt?. Refp. Id ob (iccitatem nimiam

provenire; hzc enim cum excrementa pitui-

humida & frigida. Alba quidem tum ratio-

Rane

ne materiz quz eft puriffima feminis portios

lities

tz confümat, hoc ipfo calvitiem caufat.

Proll.27. Cut calvi fünt fallaces, juxta com-

tum ratione finis, ut fpiritus animales fint

pto.

munem illum verficulum : Si non vis falli, fu«

limpidiffimi, & non fuliginofi, ut funt melane

cholicorum. Mollis vero eft, tam ne nimium

'gias confortia calvi? | Refp. Rationem forte

bi It

pondere & duritie gravet 5 tum uct facilius

effe, quod calvities fit (ignum complexionis

ferj,

cholerice , quz eft calida & ficca; choleri-

fpecies recipiat.. Frigida denique eft, ut fpi-

Itüm

ritus vitales & animales calidi afcendentes

cos autem fallaces effe arguit plebejus ille

frigore cerebri attemperentur.

aíci.

verficulus, quo dicitur.

Ia

IV.Dividitur cerebrum in duas partes, an-

Hür[ütus fallax y irafcens , prodigus , audax.

teriorem fcil. & pofteriorem, cerebellum. fie

fb

Probi. 28. Cur plante recipiunt frondes, &

"Uf

di&um,ob exilitatem,; quia decuplo eft minus

avibus pennz crefcunt, & non etiam homini-

cerebro; anterior pars aliis membranis divis

1lo.

bus capilli? Refp. Rationem effe, quod plan-

Itàe

ditur in duas partes, dextram & (iniftram, fed

tis & animali illa mutatio accidat ratione vi-

hzec divifio non tranfit per totam crebri pro-

Vete

ciffitudinis temporis, quod redit; homini ve-

funditatem , fed ad duorum tantum digito-

ltnS,

ro ob etatem, quz non redit, nec recüpera'-

re poteft calorem.

rum fpatium. In reliqua patte'profundiore

D

continuum eft, multoque frigidius, & candi-

e .-Bm*bd-.

dis, durius & folidius, & ideo corpus calloe

vep.

Proll. 39. Cut barba viris data eft a natura?

hoc

füm vocatur. Incallofa hac fubftantia ceree

Refp. Theodoretus , propterea prius lanugi»

illg-

ne lorere malas, & poftea modico volamine

bri quatuor reperiuntur finus, qui ita inter fe

funt diftincti,ut ab uno in alterum

'Dateat Via.

üam

pilorum tegi, aut augmento hoc, ztatis &

Ex his quatuor finubus duo fünt fuperiores;

'

e[hse

Íexus difcrimen docezt natura, & ipfa vultus

qui mox refciffo verrice corporis callofi occur-

tam

figura homini perfuadeat, ut reli&tis puerili-

runt Horum officium eít, fpiritus animales

ET

bus ludis ad res ferias accingatur.

attemperare, qui fpirítus animales poftea per

Probl. 30. Cur aliqui multum, alii parum

nervos tanquam canales ii reliqua membra

lia

"barbz habent? Refp. Id e tribus potiffimum

diftribauntur. Porro cerebrum movetur mo-

0

- caufis oriri, nim. 1. Ex defe&u excrementi.

tu naturali, compreílione fcilicec & dilatae

Uf

2. Ex duritie cutis, quam exhalatio penetrare

tione, ficut cor. Deinde movetur etiam per

i

nequit. 3. Denique ex laxitate pororum, pet

fternutationem ; nam cum noxium aliquid ex

m

quos exhaiatio confeftim evolat, nec in pilos

fais finubus expellere cupit, cum contrahit &

At

conden(atur. Quam totam diverfitatem Ga-

anguíftar füos finus, &

fi

al

lenus explic.2. de ufü partium, eleganti fimi-

M I^

(ic r;qgibs fpiritus exe

pellic.

quia

litudine confirmat, dum ait, quemadmodum

n

herbz ac plantz, quze ex terra humida &

PROBLEMATA.

Juos

pingui proveniunt, alte crefcunt3 qux vero

Probl 1. Quare cercbrum eft album? Refp,

(eo

ex dura aridaque, parve & exigug lünt : ita

Duplicem hujus albedinis caufam effe, fcil.

Yo

capillos, qui ex humidi ac mollis tempera«

1. frigus, quod eft mater albedinis, tefte Ari-

menti emergünt partibus late luxuriantur;

ftotele: Deinde ut poffet in fe recipere fimie

idz

litudinem omnium colorum, n

m

qui vero ex partibus naturz durz , ficceque

;

5

am color.alxbus',

parvos atque exiles evadere.

eft omnium fimpliciffimus.

glt

fit tam humiäu—m'?

Proll. 31..Cur mulieres non barbefcunt in

Probl. 3. Cur cerebrum

feneGtute? Refp. Cauíam effe, quod in eis

Relp. Id propterea fieri, ut eo facilius iripref-

It

1lus

non fit fufficiens caliditas, ut etiam aliquibus

fionem recipiat, quod enim humidum eít, fa-

viris effceminatis contingit,

cile admodum imprefïïonesï'varäa'swrcaipitï uti

Yi

I

| qui ob eg'ndem

ül«

cau(íam imberbes (ant.

in cera patec, qux facile in fe figuram figilli

. Probl.32. Cur aliquz vetu

lae barbefcuäf in

récipit.

!tti-

Probl.

ütle

- fene&tute? Refp. ld fieri propterea, quod in

3. Cur tantum frigus in cerebro re«

jis ceffaverint menftrua, per quz materia ex-

periatur? Refp. Etiam hujus frigoris dupli-

t

cem effe cau(am, fcilicet ut fua frigiditate

[f

crementitia prius ejiciebatur; unde deinde

in pilos oris tranfit.

clarificet intelle&utm, eumque fubtilem red-

'æ-

ili barbz craífiores fünt

- Probl. 33. Cur p

dat, deinde ut ejus ü*igidicacc calor cordis

tüs

aliis? Refp, d fieri propterea, quod nutri-

temperetur.

l,

Cur ,cerelbro léío nullum curas

mentum, ex quo materia pilorum in barba

Probl. 4.

ite

fecernitur, plerumque fit craffius, nam ma«

tionis medium füpereft. Refp. Rationem effe,

0«

teria capillorum capitis ex nutrimento cere-

quod cerebrum, & cor fint duo membra vi-

1n

[

bri, quod utique fubtilus eft, provenit.. .

talia & principalia in animalibus, a quibus &

[u0

ä

Probl. 34. Cur quanto plus pili barbz abra-

in quibus fpiritus & vitales & ànimales ex-

1l

duntur,tanto plus crefcunt? Refp. Juxta regu-

coquuntur, unde mirum non eft, (i his tam

I

jam medicorum, quanto plus de aliquo liquo-

graviter lzfis, ut officio füo fungi non poffint,

J

re humor feparatur, tanto plus ad talem lo-

etiam reliquz animalis partes , utpote necef-

[u^

fario alimento deftirute , languefcere incie

cum contrahí,unde etiam in dicto cafü magis

It

confluunt humorés,& ex iis crines generantur.

piant, ac tandem omnino extinguatur.

iüluuuu

e

[ra

R. P. Lobn, Bibl, Man. Tows 4.

"

$96

Jibliotbece: Manualis - Concionatoriee

MÉMBRUM IV.

1. univer(im dati fünt ad cibum co'mmoliena

hus

De Ore.

dum: 2. Quibusdam defenfionis gratia, ut

üi

lupis, apris &c.

3. Tandem aliis ad vocem

la;ic

V. Oris nomine intelligitur pars illa, in

formandam, uti hominibus.

a

qua dentes , lingua & labra continentur.

- Probl. 2. Cur quzdam animalia nafcuntur

cdl

PROBLEMATA.

cum dentibus, ut hoedi & agnelli; alia vero

Proll. 1, Cur os datum fit homini, ceteris.

fine dentibus, ut homo? Refp. Naturam non

q

deficere in neceffariis, neque abundare in fü-

f

que animalibus? Refp. Id datum ei effe pro-:

pter triplicem utilitatem, quarum r. elt,

perfluis ; ergo cum illa animalia ftatim poft

tea

nativitatem fuam dentibus indigeant , natu-

n

quod os fit oftium ftomachi. 2. Ut cibus in

ore mafticàtus ad primam digeftionem pre-

ra eosdem mox ab initio providit; homines

n

paretur. 3. Utin concavo oris aer infpiratus

vero quia mammillis matrüm: nutriuntur fat

—

a

pro cordis refrigerio fübtilior reddatur.

longo tempore, aliaque media habent, qui-

las

Proll.2. Cur homo habet aures duas, ocu-

bus etiam fine minifterio dentium alantur,

m

ideo natura illis ab initio ftatim dentes non

los duos, & unum os duntaxat? Refp. ali-

1

me

qui, naturz Authorem id ideo ordinaífe, ut

concefht.

Probl. 3. Cur viri habent plures dentes,

qua

doceret, quod providi effe debeamus in vie

cRCRAeMETM OU p EE A.

r

dendo, (nam vifus multarum rerum differen-

quam mulieres ? Refp. Id contingere pro-

pter caloris & fanguinis multitudinem ; hzec

tias oftendit),& in audiendo (nam tefte Ari-

tn

ftotele fenfüs auditus eft fenfüs difciplinz)

enim cum in viris copiofius longe reperian.

ln

tur, quam in mulieribus , merito in illis plu-

tardi vero & cauti loquendo. Alia forte ratio

ant

etiam hzc effe poffet, quod ad finem a na-

res etiam dentes inveniuntur.

pul

tura intentum unum os füffecerit, non item

Proll. 4. Cur dentes anteriores citius cre-

qw

unus oculüs aut auris; hi enim cum ex facili

fcunt? Refp. Rationem effe, quod iis citius

do

indigeamus , quam poftlerioribus.

Priores

ERIIUNUNT r i. CT MR . C NSEENIATGS

pereant, aut deftruantur, natura re&te duo

li

ejusmodi inftrumenta nobis providit,ut quod-

enim ad fcindendum; pofteriores ad mafti-

libet eorum minus fatigetur, fi alterius cone

candum fíunt neceffarii. Magis autem nece(-

p

Iu

fortio juvetur in fuis operationibus, & ut; fi

faria funt inftrumenta fcindendi, quam mafti-

T

unum pereat, non hoc ipío totus homo ob-

candi; hec enim mafticatio

3

nem.

—

I:upponit íciffio-

u

furdefcat aut exccecetur.

Proll. 3. Cur os habet labia ip

fum civr,cum'-

Probl. s.. Cur d

entes anterióres in juveni-

bus cadunt, & recrefícunt, non autem mola-

füa

flantia? Refp. Duplicem horum labiorum

ci

finem effe, fcil. 1. Ut labia tegant, & dentes

res? Refp. Hoc contingere propter mate-

rix & figurz defectum, eo quod déntes an-

Tn0

muniant; non enim effet pulchrum dentes

]

apparere: 2. Ne dentes, qui funt frigide, na-

teriores acuti, pofteriores vero lati fint5 ci-

tius autem amittitur, quod acutum eft, ac

(

turz, ab exterioribus agentibus ledantur.

)

Probl. 4. Cur labia füunt mobilia? Refp. Id

minus infixum carni, quam quod latius eft)

firmioresque in carne radices egit.

)C

fa&tum effe propter formationem vocis, fine

Probl. 6. Cur inter omnia offa dentes cre-

àl

his enim vox formari non poteft, uti expe-

rientia docet.

j

fcunt usque ad vitz finem? Refp. Rarionem

:

il

effe ,

a

MEMBRIUM V.

quod alioqui mafticando &

molefïdq

confümerentur tandem.

De Dentibus.

Probl..7. Cur inter omnia offa

foli dentes,'

fü

VI. In ore primo occurrunt dentes , quo-

ubi excideriut, recrefcunt?. Refp. Rationem

«

effe, quod omnia alia offa generentur ex hu-

Qu

rum materia eft humor excrementitius ali-

menti terreflrris, ex quo etiam cornua bel-

mido radicali , atque adeo in utero matris

t

oriantur; dentes vero generentur ex humi-

luarum, & roftra avium, fiunt ; unde aves

nullos habent dentes, cornuta vero animalia

do nutrimentali, quod de die in diem reno-

h

vatur ; & augetur, unde & ipfos dentes cre-

dentibus füperioris maxille carent propter

materiam in cornua abfümptam ; hinc diffi-

fícere contingit, nifi defe&us aliarum difpofi-

tionum hoc incrementum prohibeat.

ü

cilius mafticant, fed ad hunc defe&tum füp-

plendum duos ftomachos habent, in quorum

Probl. 8. Cur foli dentes inter omnia offa

animalium fentiunt fenfü tactus? Refp. Ari-

üt

primum dimittunt alimenta parum maftica-

ta, poítea vero inde revocant, ruminant, &

ftoteles cum Galeno, id contingere, ut pof-

i

in alterum ftomachum demittunt.

Porro in

fint inter calidum & frigidum diícernere , &

N

fingulis maxillis fedecim fünt dentes, ex qui-

nociva ip(is dignofcere, quibus inftruments

non indigent offa alia.

,

Q

bus priores quatuor appellantur incifores;

Probl. 9. Cur in extrema ztate

deci'dunt-

utrinque fünt duo acuti, qui canini vocan-

li

tur3 & poft hos decem molares fequuntur.

dentes? Refp. Id vel evenire humoris defe-

C

G&u, ficut in arboribus contingit; velob ni-

Poítremi duo gemini vocantur, & dentes fa-

H

pientiz , qui tarde crefcunt , nempe poft vi-

mium hurmorem excrementitium , ejus zta-

W

etimum annum, vel ferius etiam , cum fci-

tis proprium, qui calorem fuffocat; vel non-

icet homo fapere incipit.

nunquarm exceffu frigoris contrahentis ner-

vum, qui eos implantavit; vel denique ob

PROBLEMATA.

peregrinum humorem & calorem male in-

Probl. 1. Cur natura animalibus dentes de-

ter fe commiftos, compaQtionemque folven-

dit? .Re[p. Varias ob caufas datos effe; nam

tes, unde pugrefccre eos contingit.

Prübl;

me? 4 CCb P 0

«.

$-

Titulus '..LXVII. Jhon. ;

&9r

ïen.-

Probl, 10. Curin fen&&ute rariores, & mi-

AC

-

ia iirdiganc 'denf"um qffe 0s capitis, quo cee

nus conjuncti fiunt dentes ?. Reíp. Id fieri,

rebrum involutum eft, atque adeo fpiratio-

quia cum a radice exiliores fint, ad faftigium

nibus minus effe oportunum. . UInde fit, ut

lt

latiores, continuaque attritione abfumantur,

celeriter computrefeat , utpote quod natura

exiccata etiam exefaque ad imum carne, ne-

füa humidum (it; conítat autem , humida;

W0

hon

ceffe e(t plus a fe invicem diftent.

quia non moventur & exhalant, cito com«

D [i.

Probl. 1. Curdentes frigoris vim amplius,

putrefcere, Atque liec etiam ratío eft, quod

quam caro, featiunt ; cum tamen ipía catne

bt

vir diatius vivat, quam foemina quia vir fü«

At«

firmiores folidioresque (int? Refp. Id propte-

turas habet, per quas cerebrum humores no-

tea fieri, quod dentes tenuibus meatibus &

xios,expirare poflit. 3. Quia tales deptes cí«

Íneg

F f

nervulis invixi fint giogivz, unde exiguus ho-

um male commolunt , unde cibus diffieilius

rum nervulorum calor facilea fri

"

concoquitur, atque adeo malignos humores

Qui.

citur, ac dolorem caufat.

gore vin-þ

velut materiam mortis o

tüt,

Probl. 12. Cur dentes canini inter priores &

ditat.

pportunamxfuppc.l

£

Qoq

maxillares fiti (unt? Refp. Caufam effe, quod

MEMBRUM VI.

mediam inter utrosque naturam fortiantur;

Ies,

quatenus fcilicet acuti funt, ut

De lingua.

Dto«

priores, & lati,

ut maxillares.

* VII. Slecu,ndo, i

n ore occurrit lingua,que eft:

liac

Probl. 13. Cur horao dentes caninos duos

fübftantia carnea, mollis, fungofa. multis mu«:

Fiat

tantum habet, cum tamen alia animalia, ut

fculis ad motum inftru&ta,femper humectatur

pli«

lupi, canes, leones &c. multo plures habe-

faliva phlegmatica ex glandulis feu tonfillis,

ant? Refp. Rationem effe, quod natura his

imo palato affixis, promanante, ut faporem,

Q

animalibus dentes tales ad pugnam & vidum

qui requirit humiditatem, melius percipere

Itiüs

quzrendum dederit, qui, cum durus quan-

poffi. Officium linguz triplex eft. Primum

Orés

doque (it, nec alia inftrumenta hxc anima-

guítare cibos, . Secundum cibos colligere; &

alli.

lia habeant, merito illis tales dentes natura

trajicere. Tertium voces formare.Ad radicem

cef.

providere debebat, homini vero, quem natura

linguz in collo duo meatusincipiunt; pofte-

li

maníuetum effe voluit animal, quippe aliis

rior mollis & carneus, multisque fibris ad tra»

(fio«

modis fibi cibum preparare & dividere po-

hendum infltru&us eft, per quem cibus & po-

terat, duo fuüfficiebant.

tus ad (tomachum defertur, unde gula feu ce«

Cllle

Probl. .14. Cur dentes ZEthiopum. candidi

fophagus appellatur.Alter eft durus & cartila-

la«

fünt? Refp. Rationem effe, quod abundent

gineus, vocaturque artería afpera, per quem

([es

calore mandibularum, proinde excoctum hu-

aer refpiratus in pulmones deícendit & aícen-

ll«

morem eis detrahit, facitque, ut tali detractio-

ditpro voce formanda. Surhaejus pars & line

Qs

ne eximius ille candor exiftat, perinde ficut

gua proxima diciturlarynx, & habet opercu«

T

cera foli expofita albefcit. Quod autem non

lum, quod poteít caludi, ne cibus, dum co«

el

perinde etiam carnem corum albam faciat,

medimus, in arteriam afperam defcendat. A«

ratio eft, quod ibi calor ifte minus intenfus fit,

peritur autem, cum oquimur, &refpiramus,

(

atque adeo humorem non abfümat, unde ex

Hoc operculum Epiglotis vocatur, cujus offi«

]em

illus permixtione cum ca

:

cium eft vocem moderari, articulatio tamen

exoritur.

rne Vnigredor carnis

f

üdo

foni re&ius a lingua fieri dicitur, quz vafio.

— Probl. 15. Cur dentes e

qui in j'uäen»t'ur..e

funt crocei, in fene&utealbi? Refíp. Caufam

impulfa ad palatum& ad dentes voces format,

I(27

xm

effe, quod equus humore aqueo abundet,

PROBLEMATA,

qui cum in juventute digeratur, & conver-

hm

- Proll. 1. Cur lingua eft poris plena? Refp.

LTIS

tatur in groffitiem, croceus inde calor exori-

Rationem effe, quod lingua (it medium gu«

|

tur, fed in fene&tute ob diminutum equi ca-

ftus feu fübjectum, & per os in poros linguz

IDjs

0«

lorem deponitur, & albedinem inducit.

fapor pervenitad fenfüm guftus. Deinde íali«

Probl. 6. Cur avicilz dentes non habent?

va fpumalis dirigitur ad os per linguam apul-.

o

^

yli«

Refp. Caufam effe, quod materia dentium

mone, madefaciendo cibum, eumque ad pri«

tranfeat in roftrum.

W

mam concoctionem przparandos undeopor-

Probl. 17. Cur nullum cornigerum ani

mal

off

tet linguam poris plenam eífe, ut faliva per.

utrinque dentatum eft, fed omnia faltem prio-

eam exeat,

I]e

tibus fuperioris mandibule dentibus carent?

Probl, 2. Cur aliqui fant blaei, & balbus

"

Refp. Quod, cum eadem materia fit cornuum

tientes ? Relp. Hoc pluribus ex caufis provee.

& dentium , materia füperiorum dentiumin

nire; nam aliquando contingit per cerebri

lus

cornu convertatur ; unde quia talia anima-

& linguz humectarionem, ut in pueris, qui

lia non poffunt bene mafticare, natura dupli-

difficulter eloquuntur, maxime certas quas»

unt

cem illis ftomachum dedit, in quorum alte-

fte

dam literas; aliquando propter nervorum ad

ro cibum, in priori: ftomacho conco&tum,

linguam euntium corruptionem

» quz quane

nj

iterü ruminando reciprocant recoquuntque.

doque ex nimia pituita oritur.

/[d*

Probl. 18. Cur ii, qui rariores & minores

Probl. 3. Cur folus homo ex omnibus ani-

n*

ïi

babent dentes,plerumque brevioris vitz fuünt?

mantibus libgua hzfitat? Refp. Rationem effe,

n

Reíp. Id triplici ex capite provenire profle; 1.

quod folus homo fermonis,feu articulatz lo-

uia talis raritas indicat generationis primor«

cutionis fit capax ; unde cum hzfitantia ni-

I

d

ia fuiffe debilia; nam fi in virtute formativa

nil aliud fit, quam minus prompta atque di-.

2

conftitiffet, & materia fuiffet obediens, talis

ftin&ta locutio, neceffe eft

:

» folum þominem

raritas minime appareret in dentibu&, — 3.

hzefitantis; capacem effe.

-

UN-

R. P. Lobn. BiM. Man. Tomn, 1.

( uuuuu2

Probi.

ER

T d

$92

Aibliothecee : Mantualis | Concionatorie

nl

Prof;l. 4« Cur homines lingua hæ«ükantes

reddi ; Aliquix in qtzxaïli,tat'es occultas caufam

j

nequeunt fübmiffe loqui ? Reíp. Ariftoteles,

refundunt. Alii id ideo fieri volunt, quod

qü

rationem effe, quod vox motus quidam fit,

lingua canis poris plena fit, & fic in fe attra-

eli

& conatus; unde hoc ipío, quod hafitantes

hat vifcofitates vulneris, tollatque. Alii de-

d

difficulter loquantur, majorem conatum ad-

mum putant, canem in lingua habere humo-

hibent, atque adeo altius fonant.

res quosdam falubres, quos lingendo in vul-

d

Probl. . Cur lingua hzfitantes fünt me-

nus transfert, fanatque. O

d

ppofitum vero in.

lancholici? Refp. Ariftot. rationem effe, quod

equo reperiri ajunt.

i(4

hzfitantes conentur dicere cum impetu &

Probl. 13. Cur nullius animalis lingua pin-

«

celeritate ea, quz viíü aut fenfibus percepe-

guis eft? Refp. Quia omne pingue deníum eft.

fe

runt in internis potentiis, aclingua exprime-

Linguam autem raram effe oportet, ut varia

"

rc, antequam conceptus recte fint formati, &

genera faporum commode

pgrcipcre & di-

p01

ad expreffionem diílpofiti; unde cum nimis

Ícernere poffit.

di

propere fequi imaginationem, melancholici

Probl. 14. Cur

faliva in lingua animalis al-

fit fignum , etiam hafitant

ia ejusdem 'mcl,anf

baeít? Refp. Id per continuum linguz mo-

f

choliz erit indicium.

tum fieri,ab hoc enim generatur calor, qui de-

^

fat

Probl. 6. Cur animo zfluantes hezfitare

albatfalivam, quemadmodum in

A

puma aquás

al

lingua incipiunt. .Refp. Rationem effe, quod

rum etiam videre eít, -

eítuatio fit paffio internarum partium apo-

Probl, 15. Curfalivainfipida eft ? Refp. Ita

t

Y

plexiz fimilis. Unde perinde, ut in hac, lin-

fapienter a natura provifüm effe, ut lingua fa-

p€

ux ufus difficilior redditur. Accedit, etiam,

pores varios ciborum & potus difcernere pof-

uod zftuatio animi fit timor quidam, timor

OC

fit, quod non poffet facere, fi faliva determi-

g

autem refrigerat cor

pus, unde ex Frigor; con-

natum haberet faporem, tum enim lingua

ftri&tio linguz oritur.

ipfüm femper faporem falivz haberet.

i

lo CT -

Q

Probl. 7. Cur infantes loqui non poffunt;

Proll. 16. Curaliqui homines magis abun-

E

cum tamen lioguam & omnia reliqua fermo-

dant faliva quam alii? Refp. Id ex predomi-

nis inflrumenta habeant? Refp. Duplicem effe

f

nante phlegmatica complexione provenire;

di

rationem.

1. eft, quia locutio eft mentis ine

quemadmodum defe&us (alive fignum ca-

terpres, ergo cum infantes necdum quidquam

loris eft predominantis, qui humidum falivz

fr

apprehendere, aut indicare nerint, mirum

mox confümit. lUnde' defectus falive eft fi-

Í

non eft, fic necloqui quicquam poffint. 2. Ra-

gnum febris calide imminentis, quemadmo-

tio eft,quod voces ordinarie non nifi exercita-

dum abundantia falivz eft fi

j

num f

€

:

;bris frigi-

Üi

tione & auditu fenfus addifcantu

,

dz appropinquantis, juxta medicos.

mis diebus perfici non poteft. -

r; quod p;i-

— Probi. 17. Cur faliva hominis jejun

ieft fuB-'-*'

hk

f

Probl. $. Cur aliqui quandoque omnino

tilior & candidior, quam faturi ? Refp. Ratio-

obmutefcant , uti oratoribus nonnunquam

nem effe, quod prior faliva purior fit, atquea

eveniffe conftat? Refp. Hunc effectum exni-

q

vifcofitate ciborum, quz falivam hominis fa-

mia paffione aut tjmor ortum effe, qui ficut

turi craffam eflicit, magis liberata fit.

poteft linguam hzfitantem facere, ut füpra

Probl. 18. Curaviculz falivam non habent,

Probl. 6. oftendi, ita fi nimius fit, ejus ufum

ut medici docent? Refp. Ariftoteles, cum iisdé

ominino ad tempus tollere poteft. Quando-

medieis, quod faliva radicaliter ex fpumis

b

quetamen in àliis hominibus fanguinis fubita

ipfius pulmonis, ubi fedes eft phlegmatis, pro-

effufio, quz craffum fecum humorum vehit,

veniat; cum autem aviculz pulmonem valde

d

penituslinguz ufum aufert, quod etiam, fit, fi

habent

ficcum habeant, confequenter fputum non

Pl

quandoque fpiritus animalis in media cella

, atque adeo nec falivam inde oriri fo-

cerebri infe&tus ad linguam non mittatur.

itam.

»

*

|

.Probl. 9. Cur lingua febricitantium omnia

à

Probl. 19. Cur fübtilis faliva eft Ggnum fto-

amara judicat? Refp. Rationem effe, quod fto-

machi purgati, & cibum appetentis ? Refp.

machus ipforum cho

lerico humore, qui ma-

Ideo id fieri, qüia arguit conco&tionem effe.

À

xime amarus eft (utpatet ex felle ) repletus

1

peractam, & ipíam vifcofitatem ex c

lpis re-

fit, unde fümus amarus linguam inficit, facitq;

ut lingua ipfos etiam cibos amaros judicet.

lictam paulatlïm abfüumptam effe.

Probl. 16. Cur, quando acida nominari au-

PPOBLEMATA.

t

dimus, lingua aquefcit? Refp. Rationem effe,

- JDe gu[lo && fapore,

quod virtus imapginativa fit fuperior virtute

euftativa, unde cum imaginemur aliquem

VIII. Cum inter alia lineuz officia non mi-

faporem, hoc ipfo etiam concipimus illum

nimum fit cibos & alia guftare, ob quam cau-.

mediante virtute guftativa; cum autem ni-

fam organum guítus vocatur, merito etiam

hil guftu percipiatur, nifi mediante faliva;

hoc loco Problemata de guftu & fapore, qui

hinc fit ut lingua in tali cafu aquefcat.

eft qualitas in humido aqueo facta a (icco ter«

Probl. 11. Cur linguz ferpentum & canum

reftri & calore coquente, proponuntur.

rabidorum venenatz füunt? Refp. Id propter

Probl, 1. Cur diverfi adeo guftus reperiun-

malitiam & fumofitatem humoris venenati in'

tur in hominibus, ita ut uni v. g. cibus ex fa-

eis przdominantis contingere.

rina, alii pifces , certio carnes fapiant? Refp..

ïä

Probl. 12. Cur lingua canis eft falutaris vul-

Geminam hujus experientiz caufam videri af-

neribus, e contrario vero lingua equi pefti-

fignandam. 1. Efttemperamentum diverfüm,

lens? Refp. Varias hujus rei rationes a Variis.

pitui-.

qui enim vT g. pituitofi funt etiam cibos

tofos.

Titulus L XVIL Homos —

893

lfam

ld

tofos, puta pifces & fimiles magis amant. 2.

Refp. Quia per frequentiorem & copiofam ta;

UW

Eft,confuetudo & educatio; Conítat enim eos;,

lium ciborum fumptionem tollitur zítima-

idea

qui a puero crafílioribus cibis innutriti fünt;

tio, quz de eorum bonitate ac dulcedine

o«

etiam in majori zt

i

prius concepta fuerat ; unde.fuüblata cauía

dele&tari.

ate eciagunum giþis ! talibus

À

etiam effectum , nempe appetitum, tolli ne-

vül.

Probl. 3. Cur ebri

n

i äon habent dif&retio»n;:m

ceffe eit, at

ciborum, ficut fobrii? Refp. Quia caro linguse

que adwi[»"ïietaæmï & -faüicvlium

fobogiri. :

pin.

eft valde fpongiofa, multumque de humidita-

eft

te capit, maxime inebriis, quorum lingua ex

MEMBRüM Vl

compotauone frequenti malignis humoribus

At

. De oculis,

t di.

repletur; linde organum gultus ingraffatur,

|

& confequenter propter indifpofitionem fa«-

| IX. Conftat oculus tunicis &:5 humoribus.

In enumerandis tunicis mire variant AA. quo-

sl

por ciborum

potusque tam com;anlc -qon

difícernitur.

rum aliqui unam in duas fübdividentes quo-

Ts

Proll. 3. Cur impregnatz mulieres res in-

rum aliqui unam in duas fübdividentes plue

|de.

fuaves maxime appetunt? Refp. Quia quales

res affignanctalii pauciores.Prima, quz ad noe

füunt humores in (tomacho talium mulierum,;

ftrum propofitum facere poteft, eít /cerotis,

quaï

feu cornea, h. e. illa anterior oculi pars ab al-

]ta

talium rerum nutrimenta appetunts Vitioía

quippe qualitas cum menftruo fanguine ad os

bedine circumícripta. Proxima huic eft uvea;

TR

ventriculi irrepit, cognatzque qualitatis ap-

fic di&ta, quod uvz acinum detra&to flylo re-

l

pf

petentiam excicat.Itaque (i atra bili infeftatur

prefentet; eftque anteriori parte perforata;

tl«

os ventriculi, carbones, coctos lateres & id

cujus colores tranfparentper corneam. 'Ter-

m

1

genus cupit; fiacida pituita imbuitur, fapores

tia ( omiffis fübdivifionibus ) eftretina, habens

appetit acidos.

Hinc pueri ex przdicto fan-

retis fimilitudinem propter fila a nervo opti-

bun

co dedu&a. Mollis eft & alba; nec ambit to-

guine coaliti etíam quandoque talia appetunt.

(Qni«

Probl. 4. Cur panis, cafeus & pleraque re-

tum oculum; fed vitreum humorem ample-

lifoy

frigerata deterioris faporis funt, quando frigi-

&ens verfus cryftallinum ex utroque latere

| C0

da fant, quam quando calida. Refp. Quia re-

re&a fefc protendit; deinde totum humorem

liva

igeratus füccus concreícit, &ieonfiftit, cepe-

cryftallinum ambit, qui circulus Tunica arae

[f

:

nea vocatur, quia fimilis aranearum tele. Hu-

&us autem dilabisur ; Suavitas autem in

ImQ«

fücco maxime percipitur.:

mores tres in oculo exiftunt: Anterior aqueus ;

Probl. y. Cur dulcia minus fentiuntur cali-

medius cryfiallinus ;; ultimus vitreus. dicitur.

j

da, quam frigida? Refp. Quia calor, qui ve-

Humoris cryftallini figura eft quafi ovata, hxc

]s

hementius fenfbile eít, euftandi a&ctum offu-

enim omnino neceffaria erat ad fpecierum

refractionem.Porro vifio probabiliter fit in re-

v

Ícat, & quia füccus dulcis calidus eít, ficque

068

perturbatur aliquaatulum dulcedinis fenfio,

tina. Procedit enim hzc tunica ex meditullio

sf

cum adjuncto calore fovetur.

neryi optici, & ex medulla cerebri pleniffi-

Probl, $. Cur ficus, cum molles dulces-

ma cavernulis ad fpiritus vitales devehendos,

que fiunt, fapore füo dentes offendunt? Refp.

& continendos; (icque pre aliis oeuli parti-

&tl

Quiagingivis füo lentore adhzrefcunt, denti-

busa

isdé

pta eft ad 1llum vital'er-n.«a&üm ,rccïpi-c.:;nx-

;

Imi

busque in(inuate putredinem facile caufant

Qum.

1|

IQ

calore infito, & praterea granorum duritie

PROBLEMATA. |

jde

dentes fatigant.

Prebl. 7. Curpotius fapit magis poft efum

Cum plurima occurrant problemata de hoc

non

acerborum ciborum ? Relp. Quia contraria

membro, ideo majoris claritatis gratia juxta

il

numerum eorum;, quz ad vifionem re

l

juxta fe pofita magis fe produnt; Et quem-

quirun—;

admoedum po& laborem quies gratior eft, ita

tur, füb diverfis titulis proponentur.

|fto-

De ipfis oculis.

& potus dulcior poft acerbum bolum.

eln.

Probl. 8. Cur inter fapores omnes dulcis

P;*obl. I. Cur

oculi.omnium ultimi in fcetu

effe

ac pinguis guítui noftro (cum non declinata a

:

I

perficiuntur? Refp.Quia oculorum organum

naturali habitu ) maximam adferunt volupta-

initio prehumidum, frigidumque exiítit, nec

tem? Refp. Quiaiflia moderatiffima calidita-

nifi longo tempore concoquitur, coagmenta-

te ortum habent, interque alios media quo-

tur, ac fubfidit. Atque hunc naturg pro-

dafnodo remperie exiftunt, ideoque corporis

ceffüm videtur docuiffe ipfe naturze Author

naturz familiariffimi (ünt, c;eteri vero fapores

Deus, ut qui coeli lumina longe poft effor-

non nifi depravato guftui cari effe folent.

maverit, eademque fit ante ipfius mündi oc-

ftle

Probl. 9. Cur guftandi facultas quandoque

cafüm extin&urus, ut volunt Conimbr. tr.

d

leditur, tangendi feufü in lingua haud eque

probl. ad 5. Senfus, S. 1. n. 1.

jam

lzfo, cum tamen iisdem nervis uterque fenfus

Probl, 2.Cur oculi fünt gemini in animalib??

qu

utatur? Refp. Quiaadguítum exa&iori apus

Refp.Conimb.l.c. duplicem effe caufam; 1.eft,

tere

eft judicio.Unde fitjut aqualicunque vel mini-

ut uno amiffo, alter füperfitincolumis, &non

ma caufa offendatur ; tangendi vero fenfus,ut

tam facile animal inftrumentotam neceffario

Ug

qui craffiffim? eft, non f(emper a quocung; pati

ex integro privetur.2 eft, quam Galenus|. 10.

fte

natus eft;yhincfitut gufto lzefo cactus fervetur.

de ufü part. affert, ut, quia ea tantum vident;

d.

Probl. 10. Cur cibi maxime fapidi acgrati,

quz ipfis per lineam re&am opponuntur, fa-

fi (xpius fümantur, & cum magna fatietate,fa-

cili circumaétu videre poffint omnia.

u

iod

'riaf"

l

]s

üidium tandem pariant,& infipidi videantur E

autem de Cyclopibus unum tantum oc

u ll!ll

t

H

Uuuuu 3

IR

)[biv

894

Biblictbece Manualis. Concionatorie

o

in fronte habentibus, aut /Ethiopibus ternos

ciant, Alii tandem limis oculis fingula afpi»

aut quaternos oculos in pe&tore geftantibus

ciunt, quia vel (itus globorum oculi diffimie

qü(

£0

nonnulli fcribunt , merito fabolofum ajunt

lis eft, vel certe punctum, in quod radii con-

bus

Conimbr.l

fluunt, non eft idem..

.C. n. 9. & S. Auguft. l. 16. de C.ivi;.

,

C0

Dei c. 8.

Probl. 9. Cur pueri in javentute tam ia«

Probi, 3. Cur tanta diver

fitas rouloru'u—x in

gnos oculos habens , graciles vero in reliqua

f

animalibus reperitur;nam in quibusdam dete-

vtate? R. Id propter maximam cerebri humie

if

&i funt, ut incancris; inaliis nunc clau(i, nunc

ditatem;,cujus indicium ex eorum fomnolen-

fir

aperti utin hominibus ; in quibusdam duri, ut

tía habemus, accidere; quz humiditas cum in

tf

in locuftis; in aliis molles, ut in plerisque; in

prima ztate in ipfos etiam oculos copiofius

derievetur,& poft ea paulatim deficiat;/hinc ab

f

quibusdam volubiles, ut in plurimis; in aliis

intra orbes ifhoti, ut in pifcibus ? Refp. Varie-

initio magni & turgentes apparent, & cum

pOl

ipfa humiditate fücceffive decre(cunt.

cit

tarem hanc procuratam effe ab ipfo Authore

h

naturz ad mundi pulchritudinem , uti Co-

Prebl. 10. Cur omnium puerorum oculi ab

nirabr. ]. c. n. 6. referupt;in qua pulchritudine

infantia czfiufculi fant,&poft aliquod demum

]eo

nihil fine cura & providentia actum eft ; Nam

tempus colorem ftabilem & ultimatum forti-

piícibus v.gArhoti oculi daptur, quia nonerat

untur? R.Ariftot.l. r.deHift. aním.c.10.dicens:

k

K

neceffe oculos moveri in eo elemento; ubi of-

eos ab initio czfíios oculos propterea habere;

fenfionibus minus erant obnoxii.Secus fen-

quod color oculorum habeat fe, ficut fuminti

fic

0

tiendum de homine, cujus oculi, quia variis

color, qui fi multus Git; opacatur & nigrefcit,

ex caufis offendi poterant, merito mobiles &

quia tranfpici nequit; fi paucus, czfius appa-

claufibiles efficiendi erant, ut fic commodius

ret ; fi mediocris, medium quoque colorem

€os defendere a rebus noxiis poffet.

exhibet; cum ergo infantium oculi ob parvi-

Mil

liti fünt?

Probl. 4. Cur oculi tam clati & po

tatem parum contineant humoris ( vitrei &

ga

Refp. Quiates vifibiles reverberantur melius

chryftallini, intellige, nam extrinfeco humore

fe

pre ceteris eetatibus abundant, ur füpra di-

rE

*

" fuperremteríam & politam; Deinde quia ocu-

. lus eft maxime humidus inter omnes partes

Gum)merito czfius eis color elucet;qui tamen

li

corporis, & aquaticz nature, ergo, ficutaqua

humore creícente paulatim mutatur. Cur aus

Vi

claraadmodü eft, & quafi polita, ita & oculus.;

tem inaliis animalibus non contingat, ratio-

de

Probl. $. Cur album oculi in fanguine prz-

nem effe ait Ariftot. quod eorum oculi in füo.

D

ditis pingue adeo & craffum eft; Relp. Ariftot,

genere unicolores (int,v.g. boum atri, ovium

et

inl.de fenfu & fenfbili. c. r.id propterea fa-

aquini, aliorum rufi, aut caprini, aut flavidi,

p

&um effe, ut fervari inconcretile poffit;: quz

aut cxfíii, unde non diffident a feipfis, fed

n2

ip(a etiam eauía eft, ut oculus ex omnibus

quem colorem in ortu acceperunt femper re«

te

membris minime frigeat, uc alibi diximus :

nent fecus in hominibus accedit, horum enim

&

nam lentor. ille prohibet acceffum frigoris,

oculi uti verficulores fünt, ita decurfu[zta

D

i

v

H o

exanguia vero animalia duriorem habent in

quoque colorem mutant.

ü

6culis pellem, qua fe ab injuriis tueantur,

Probl. 11. Cur oculi dicuntu

ranimi indices,

fi

Probl. €. Uinde tanta mobilitas oculorum

itaut in eisanimusinhabitare dicatur? R. Quia

g

provenit, cum tamen eorum temperamentum

illi pre omnibus membris immutantur juxta

li

agueum & irigidum fit, ut Ariftoteles docet,

internoslanimi affectus, ut patet inbiracundia,

[

& merito cum coaleícant ex membranis ad-

& aliis ejusmodi paffionibus; & quia illi funt

ipe; humoribus, qux omnia frigida fant. Refp.

fere primarium organum;quo anima utitur ad

p

üt

Eam mobilitarem a copia fpirituum a cerebro

eas res,quas fibi convenientes aut neceflarias

adoculos defluentium, cum multitudine mu-

judicaverit, indagandas & comparandas.

D

fculorum, qui eis ad m

"

otum deferviunt, pro-

Hinc etiam apud medicos primum ferelocum

ln

venire.

habentoculi ad morbos indagandos, eo quod

W

Probl. 7. Cüar oc

ulus finifter non eft pErinQ

Ícilicer. cum fint prztumidi & mundi, facile

de infirmior dextro, quemadmodum dexter

recipiant impre(liohem, eamque exhibeant,

X

es aut manus fortior eft finiftro?Refp.Catera

. Probl. 12. Cur felium & plurium aliorum a-

k

membra dextra fere fortiora effe, tum quod

nimantium oculi in tenebris maxime fulgent

& radiant? R. Quia animalia talialucem inna-

d

fnajor in iis calor reperiatur: tum quod iis-

&

dem ab initio nativitatis magis utamur quam

tam obtinent, ideo datam a natura, ut illius

aliis, quarum ratio neutra in oculis habetur;

auxilio prazedam no&urno tempore cernere

Q

C

ut confideranti patebit.

poffent 5 cum autem lux hzc exigua admo-

Probl. 8. Cur utrumque oculum fimul ad

dum fit hipe ad diurno lumine tota ob(cura-

K

dextram & (iniftram partem convertere pof-

tur & abícunditur ; no&tu veró, cum lumen

* fümus, non autem feorfum unum ad dextram,

majus abfit, aerem proximum &circumfufum

H

h

alterum ad (iniftram;Refp. quia uterque habet

leviter fubluítrant, non quidem tam copiofe,

&qualem difpofitionem. — Unde (i unus dex-

ut alia etiam poffint videre, fed ut fe a tene-

trofum movetur, & alter eodem moveatur

bris vindicent,

Y

Quz ipía etiam ratio eít,

neceffe eft. Atque hinc videlicet fit, ut (i oculi

quod corpora aliqua interdiu colorata, noctu

f

«

«qualiter difpofiti non fint, diverfitas afpectu-

vero lucida appareant, quia (cil. eorum lux

um oriatur.Hinc torvum atq; feverum habent

non fufficiens eft ad prodendos noc&tu colo-

M

fi

a(peCtum , qui oculos profunde jacentes ha-

res, interdiu autem riec feipfam p

rodit, utp*,q-ä

bent Aliis vero, ut ftrabonibus, res geminata

te vehementiori lumine illuftrata.

videtur, eo quod oculus illis non in medio fit,

Probl. 13. Curfolus fere homo limis oculis

tà

fed ita , ut radii vifuales diverfos angulos fa-

effe deprehenditur? Refp. Quia homo pro füà

Q

r-

moie

M.

Titulus LXP 11.- Homo.

89$

hie

Is

mole propinquos valde ocülos habet, magis-

Proll. 19. Cat, qui diu in tenebris verfati

"n

que patet variis incommodis , unde citius in

funt, (i repente maximo fplendori occurrant,

€o limitas apparet, quam in aliis animanti-

Obccecantur? Refp. Varias hujus experientiz

[[ia

bus; in his enim etiam rep

eri

Y

rationesreddi, 1. Quod juxta unanimem cons

Conimbr. l.c. n.20. teftantur.

ri limitat?cm

Qu

fenfüm fapientum natura fübitas mutationes

llni.

Probl. 14. Cur fümus, acetum, cepa, & fi-

E

patiatur. 3. Quod vifibilis fpiritus in talibus

fnilia oculos maxime infeftant ? Refp. Quia

valde modicus eít, unde gaudens fuo fimili,

min

infirmiffimi funt, uti patet ex organi con-

(ius

dum limini fe conjungere parat,, diffolvitur.

ftru&tione & ftudio naturz in hac parte pro-

3. Quia ejusmodi homines propter luminis

C2b

tegenda, & quia przterea laxiores fünt, &

defiderium,quo diu caruerunt,confpectum re-

m

meatibus referti. Unde quod in cateris cor-

rum vifibilium & luminis diu profequuntur;

poris partibus propter earum denfitatem de-

unde fit, u

t

t virtus proftrata ampliqs debilite-

iab

cidit, hoc in oculis ob eorum tenuitatem &

tur.

'

üm

laxitatem ingreditur.

.

Proll. 2c. Cur uno oculo melius cernimus

li«

Probl. 15. Cur aliqua animalia, ut canes,

quam duobus? Refíp. Rationem effe, quia,

ZINM

leones, vulpes, lupi &c. foetus ccecos edunt?

quando duobus oculis cernimus, duos motus

tte

Refp. Atiítot. l. ». de gen. enim. c. 4. id pro-

elicimus, atque adeo vis & fpiritus vitales in

il

pterea fieri,quod in iis paulatim orgánum per-

utrumque oculum diípeníata & divifa debi-

C

ficiatur, reddaturque idoneum ad videndum,

lior efts fi vero uno tantum videmus, tum

eo quod non fint adhuc perfectz maturitatis,

unicus tantum motus eft , unde tota virtus

J

( m

& in iis non operetur fluxus nutrimenti.

in oculum iftum derivata majoreim in vifione

"

.. Probl.16. Proteftne oculus femel amiffus na-

elicienda conatum adhibere poteft. Forte

i&

turaliter reftitui? Refp. Conimb. quidem ne-

etiam caufa hzc reddi poteft, quia fic vifus

gativam partem tenere, eo quod cxcitas cen-

I0re

minus di(trahitur, quam ob cauíam fagittarii

dj

Íeatur communiter inter eas privationes effe,

plerumque oculum claudunt finitrum.

a quibus ad habitum regreffus non detur ; af-

nen

Probl. 21. Cur homines irati oculos acqui-

PO

firmativam tamen partem fatis probabilem

runt rubros, pudefa&ti vero homines acqui-

videri, tum ob authoritatem Ariítot. qui l. 6.

LQe

runt aures rubras? Refp. Prioris partis ratio-

| (00

de Hift. anim. c.5. teftatur, pullorum hirundi-

nem effe, quia cum irati vindictam fpirent

nis adhuc recentium oculos , fi quis ftimulo

lum

communiter, ideo in iilam maxime partem ca»

€os vexarit,refanefcere,& cernendi vim poftea

lor prorumpit,que magis fen(bilis eft, & motu

jid),

plane recipere, quod idem etiam Plinius 1. 1 t.

facilior, quzque magis violata eft per ipfam

f:d

[7]

nat. Hi(l. c. 37. de ferpentibus & hirundinibns

caufam irz, atque hac pars funt oculi. Ratio

teftztur,etiamfi omnino finteruti, Pari modo

eft2. partis,quia pudor maxime folet in oculis

[

x

etiam de Tulio, quierat nothus Herculis primi

effe (nam quos pudet,refpicere verentur alios,

Ducis Ferrarienfis, Authores teftantur, quod,

tanquam teftes füi pudoris : hinc etiam ab aliis

cum ejus frater Hyppolitus Cardinalis Eften-

refpici nollent, atqug ideo pueri & puellz

d)

fis oculos illi in venatione erui curaffet, (eo

và

manibus vultum tegunt in pudore) cu:n ergo

quod juvenculam amaret, & ab ea viciífim

pudor fit timoris quoddam genus, ideo, ficut

IX(3

fumme ob oculorum venuftatem amaretur)

díay

omnis timor frigus inducit, atque adeo etiam

julius oculos ad nafüm pendulos manu pro-

hic calorem fugat, qui cum in anterioribus

ünt

pria tam dextere in locum füum repofuerit,

p

partibus locum habere non poffit in capite,

ut in altero vifum receperit. Et fane quidni

ad poíteriores confugit, inter quas cutn aures

fs

Angelus aliquis eos ficut corpora ex aere for-

maxime fenf(ibiles fint, & promineant, hinc

iaso

mare poffit? Quod autem de fa&to non fiat,

fit, ut in auribus maxime calor & fanguis

ytmi

in voluntatem Dei; nolentis cum iis ad talem

tanquam vehiculum caloris cernatur.

)d

reparationem concurrere , refündendum eft.

Probl. 32. Cur exercitatio corporis ocu«-

cile

Probi. 17. Cur, ubi exiguum animal in ocü-

lorum acumini nocet? Refp. Rationem effe;

it,

los involat, ftatim altero claufo oculo extru-

quod exercitatio fanguinem efficiat ficciorem,

D

ditur? Refp. Quia videndi fpiritus per oc-

uti reliquum corpus, ficcitas autem cum to-

iU

clufum oculum exire non poteft, fed colle-

tam cutim induret, maxime eam, qua pupilla

nà

G&us in fefe, magnaque in apertum oculum

tegitur,utpote tenuiorem czteris ; atque hzc

jios

copia contendens , implet ipfum , & tumefa-

ratio eít, cur fenes obtufius vident, quia vide-

&t

cit, & quafi extrinfecus promit, atque ità

licet eorum oculi tunica dura, fimulque rugo-

Qe

pellitur, excruditurque infedtum.

fa, teguntur, atque adeo potentiaà vifiva co-

[

Probl. 18. Cur, qui malum aliquod ope-

peritur, & in profundo delitefcens minusa

&

ptà

Ya

rantur, oculis & vultu illud d

ichultet diffi-

eft ad vifionem inteníam eliciendam.

gm

lant, juxta illad Poetz:

Probl. 43. Cur oculus viridia objecta afpi-

; CE1

LJ

17

" Heu quam difficile eít

men non prodicre

ciens recreatur & melior evadit. non i:em, fi

vultu. Refp.Id tum propterea fieri, quod, ut

ne

alia objecta intueatur? Refpirationem effe,

th

füpra dixi, oculi fint nuncius cordis, ficut

quia color albus & niger,utpote extremi colo-

animz& fpeculum,,in quo omnia refulgent, &

&

res,vehemens nimis objectum fünt pro oculis,

lr

emicant: tum vero eciam ideo, quod oculi

dum alter quidem, fcilicet niger, nimis fatigat

fint corporis particula infirmiffima, & laxior,

oculum alter vero albus,propter humiditatem

h

meatibusque referta. Unde fit, ut omnis al-

nimis diftrahit, medius ergo. qualis eft viridis

"

ratio, quz ex corde initium füm

p

pferit, ad

color, convenientiffimus eft oculis, perinde

ls

eculos illico proficifcatur.

E N

ut exercitatio mediocris maxime falutaris eft

n

corpgs

wlf

896

Iïz'(zliotbecæ Manualis Concionatorie —

0i

tenuis effe d&bef, ut incidenteä rerum imagíe

corpori , non autem ea, qua s;'chemens.ni;

fpi

sium aut remiffa eft.

nes facile recipiat, & ha commode translu-

cere poffint. Atque hzc ipía etiam caufa eft;

D

. Proll. 24. Cur ex omnibus membris folus

«il

ao

oculus non frigeat,cum tamen omnium mem-

-cur nimia exercitatio corporis. oculorum no«

brorum in&ürmiffimus fit? Refp. Hoc fieri,

ceat acumini, quia fcilicet fanguinem reddit

"m

[

quia oculus pre alteris partibus opt

imus eft,

ficciorem; ficcitas autem corpus induxat.

jmi

Proli. 6. Cur, volentes aliquid longe remos

necquicquam carnis in fe continet. Id quod

PU

autem tale eít, fecurum a frigore manet. Un-

tum videre, manum füpra oculum tenemus?

gues minus

Refp. Quia fic motus radiorum non interpel-

n

de experientia docet, hominces pin

ten

vexaria frigore , quam macros ; forte etiam

latur, fed eminus dire&i fenforium integri

"fübeunt.

l ceeecd

—

d

hxc reddi ratio poteít , quia oculi per conti-

Piel

nuam operationem pleni femper fint fpiriti-

Proll.7.Cur qui in profunda fovea aut puteo

ftant, ftellas de die confpicere poffint? Refp.

i

As

bus, qui cum funt calidiffimi, frigus ab ocu-

RR

IN PNS

—

lo longiffime arcent.

Quia illuc lux folis non pervenit tam copiofa,

quz extra foveam abfümebat ftellarum lucem,

Probl.25. Cur moriens oculos furfum vertit,

dormiens autem deorfum? Refp.Rationem

impediebatque, quo minus videri poffit.

es ad cor,

Proll. $. Quare homines lufci , & unoculi

primz partis effe;quia fpiritus animal

tanquam ad propriam fedem in illo periculo

funt bona fagitarii? Refp. Quia omnis virtus

SENSORERTINCENN

unita fortior eft difperfa. Unde fi quis uno

confugiunt,eo autem reperto minus firmo, ef.

fugium quzrentes fupra petunt, €o quod

oculo objectum intueatur, vifus roboratur,

hRo EEE

ut melius cernere obje&tum poffit, quam ob

Es

ignez fint naturz, cum ergo oculi talibus fpi-

S E

ritibus pleni fint (ob neceífitatem ad opera-

caufam etiam fagittarii boni, aut qui per tu-

ti

.bum obje&a remota confpiciunt , alterum

tiones) ideo ibi maxime convolvuntur tales

oculum claudunt.

fpiritus,&ad fuperna convelluntur. Ratiofe-

er

Proli. 9. Cur, cum lufci & fenes parum vi-

cunda partis eít, quia in fomno fpiritus omnes

qui

ad cor properant, unde ex defe&tu fpirituum

deant, illi objedtum vifibile propius admo-

[5

vent, hi removent aliquantulum? Refp. Cum

J

oculi aperti manere non poffunt, fed fponte

concidunt. Forte ratio utriusque partis etiam

Galeno, quia fenes utpote modico interno lu-

bil

mine przditi plus opus habent externo lumi-

hzc effe poteft, quod in agone oculi commu-

|ur

niter operti teneantur a moribundis , unde

ne; hinc removent obje&tum, ut magis illa-

iM

oft mortem ex defe&tu potentiz locomotivz

minetur. Luíci vero quia albis przditi funt

p

claudi non poffint; in fomno vero clauduntur,

oculi, interno lumine abundant, hinc ne ex-

da

terni luminis copia vifüi officiatobjectum vi-

quia tunc operatio ipforum ceffat, & ut ab

pln

omni, quod ipfis nocere poteft protegantur.

fibile nonnihil a lumine avocant. Arifítoles

Q

-

aliam adhuc hujus experientie rationem a(-

Qu

De a&u Jifinis.

fignat, fcilicet (enes, quia videre non poffunt

QU

^ Probl. 1. Cur; qui oculos glaucos habent,

ob imbecillitatem , ubi radii minus coeunt,

&

de die male vident, noctu vero bene? Refp.

rem videndam illuc abducunt, ubi radii mae

xime congregantur, quod fit in remotiori fpa-

Quia claucedo per fe lucida eft, & quia fpi-

tio. Lufci vero cum ifthic difcernere non va-

ritus vifibiles de die debilitantur, de nocte

4|

vero confortantur.

leant cava ab eminentibus, hinc rem viden-

"

Probl. 3. Cur aliqui habentes claros oculos

dam oculo propinquius admovent

nihil vident? Refp. Id proter applicationem

Probl. 10. Cur nonnulli in tenebris exper-

de

& deftru&tionem nervorum opticorum eve-

recti a (omno non aliter, quam in media luce

«

nire, nam his deftru&tis virtus vifiva ad ocu-

intuentur, quod Tiberio accidiffe Suetonius

Hs

lum a cerebro deferri non poteft..

Tranquillus in ejus vita c. 48. & Plinius l. 11.

W

.. Proll. 3. Cur qui oculos emiffitios & pro-

c.37. memorat? Refp. Cum Conimbr. n. 3 1.

ä

1

minentes habent, obtufe vident; qui cavos

Id forte contingere, quia fpiritus animales e

p!

us

cerebro ad oculos defluentes lucidi fünt; fie-

& profundos, acute? Refp. Quia priorib

fpecies ab obje&tis emiffz, minus uniuntur, &

ri poteft, ut in quibusdam hominibus ex oc-

t

culta proprietate tantum lucis obtineant, ut

;

ipfi etiam fpiritus magis efluunt ; pofterio-

confeftim ex oculis emiffi totum cubiculum

hi

ribus vero fpeciales magis coeunt, & fpiritus

[U:

illuftrare valeant, acervata nimirum eorum

conglobati & co&i diutius fervantur, vifio-

üt

nemque intenfius admini(trant, Quod fimili-

copia, dum oculi clau(i füere, eademque, cum

H

ter evenit iis, qui, ut aciem intendant , ocu-

primum aperiuntur, erumpente.

«

los aliquantulum clauduat.

Probl. v1. Cur obtufe videntes parvas, mi-

W

Proll. s. Cur homines altos oculos, & non

nutasque literas fcribere confueverunt? Refp.

i

rofündos habentes , male & indeterminate

. Quia proxime pofita materia eft, cum ergo

fr

tales oculis proxime admotis fcribere foleant,

vident? Refp. Quia radii, qui tranfeunt ad

u

vifutn, difperguntur ad latus, & non directe

merito minutiores eriam litere majores ipfis

E

videntur. Alia cauía eft, quia etiam contrae

procedunt ad rem vifam, atque adeo vifum

p

non modice debilitant.

&is palpebris fcribunt; fic enim afpe&tus in

Probi.y. Cur fenes tam obtufe vident ? Refp.

univerfum depromptu sacutius videt, & quod

P

g

Td fieri, tum obinopiam fpirituum, quia calore

angulus illis parvus admodum a radiis confi-

E

ciatur.

0

perztatem deficiente in dies minuuntur ; tum

d

quia iri eis oculorum cutis & membranula con»

Probl. 12. Cur, fi quis noCturno fempet pro-

videt,

u

Frahïcur , qu& tamen ad intuendum lzvis & nus amþulet,oculogque aperia,t',;ongius

quam

*

B

Titulas ,L'XVI-I-. Fa

897

lt«

quam fi ere&tus maneat? Refp. Quia per-

Proll, 3. Cur in fpeculis rätu-ndxis', hon

Ü

Ípicuum terminatum , etífi minus luminis

lO

autem in planis, res, minores apparent; quam

capiat, dintius tamen illud retinet, ficque

fint? Relp. Quia a majori füperficie fit re-

(it

vifüi magis ad videndum conducit. - Dein-

exio in planis, fiquidem radii a. convexis

de quia lumen, quod ex ftellis in aere

reflexi magis disgregantur, quam a planis

e

diffüfum. eft, refledtitur a terra reflexione

ob declinationem circuli, a quo reflexio

i?

imbecilli , & fic, diftantiam aeris terram

eft. Ut igitur radii ad vifüm concurrant,

[

ambientis illuftrat.

'andem 'etiam caufa

oportet a breviori fuperficie fieri reflexio-

gti

in vapores conjici poteít, qui aerem ob-

nem, & ex confequenti rem minorem ap-

tenebrantes , non prope terram , fed in

parere, faltem ut plurimum,;

W0

aere remotiori verfantur , quod fit , ut in

| '-nam qqgn-

aere plus vifam i

doque aliter eveni;.

:fp.

fà,

Tram.

mPed.ia'n't,. qv.lam p,lc'r-*;er-

Prob. 4. Cur ea , qux p&r reüvex'ionehi

T

?

fpecierum in fpeculis videmus , multo de-

"ül

bilius apparent, quam qus dire&to intuitu

Ug

cernimus ? Refp. Quia fpecies rcflexz de-

! De objeäiþ' remofo vifionis , u z'j)/z'-s.

biliores fant , & tenuiter movent, atque

i

rebus "ifis. -

AQuec

Wt,

]

adeo minus exacte reprzefentantur.

M n i a a a a

caufa etiam , 'ut quis facile

0b

füz forme in

"

Proli, 1. Car obje&tum quandoque mui-

fpecqlo oblivifca;ur.

C

tiplex apparet? Refp. Variis id ex ratio-

nibus contingere.

1, Propter fitum ocu-

'P'robl. $. Cur navigantibus terrä .« reä

Vl

lerum ;

fic apparet lucerna duplex, cum

alic, que quiefcunt , moveri videntur?

10*

quis alterum

,oculum attollit,

-depreffo al-

Refp. Quia.vifionis fenforium , mota na-

um

tero; aut cuin

ex copiofo vino laxatus nere

vi, necelfe eft per accidens moveri... Quo

l.

vus opticus non fuftinet pupillarum zqua-

bilitatem.

fit, ut fenfibilium fimilitudines recipiantur

nl«

2. Ob fitum. vifillis, ut, cum

CUurmn motu.

E

lu

pr& motus celeritate videtur objectum oc-

ünt

«upare fimul fpatium aliquod multo ma-

jüus, quam revera occupet, qui eft mo-

Probl. 6. Cur trïangula procul ccrnenth

9*

u

dus quidam obiecti continuo tra&u multi-

bus rotunda videntur? Refp. Quia, cum

plicati.

Sic baculus cito circumactus vi-

afpeCtus procul angulos videre nequeat, &

"]

f

detur cireulus propter radios vifuales, ut,

fatis difcernere, hoc ipfo, ob celerem «eo-

cum ob rcfradionem imagium, quz fit in

rum motum rotundos putat; Quemadmo-e

W

It

quibusdam perfpiciliis habentibus varias

dum & remi ob fimilem eaufam fra&i in

eminentias, apparent res multiplicatz in

aquis apparent,

[fde

variis fitibus pro numero imaginum , quz

pe

Và

per. refra&ionem multipl?canggr.

"

Proll. 3. Cur dbie&um fifnþlex non vi-

Dg objeto vifionie pïoxinio , f :

"u

detur duplum , cum. geminam fpeciem ad

colore.

X

oculos mittat ?

Pro refp. nota r. Vi(io-

Is

nem fieri per pyramidem , cujus bafis eft

lL

in re vifa, angulus in, centro oculi. Not.

Probl. 1. Cur oleum & cera calor&, folis

candefunt , caro vero nigrefcit ?

Refpa

P

2. intra illas lineas, quz efficiunt vifualem

J

$t

pyramidem , effe aliam ab oculo ad obje-

Quia nigredo naícitur ex humoris terreni

1.

mixtione , unde quia humorem hunc ex

I^g

&um vifibile re&ta tendentem , quz dici-

Qe

tur axis vifionis. His not. Refp. cum Co-

oleo & cera fol extrahit, alba fieri neceffe

eft: In carne vero cum humorem non ex«

üt

nimbr. l. c. n. 33. licet imagines vifuales

trahat, hinc calo

um

per duplicem pyramidem terminentur ad

t

re .fuo' cam adq:it. » & ni«

*

jl

utrumque oculum objectum tamen gemi-

gram e&ïcit.

j

num non apparere, eo quod recte linezx

oculorum tendant ad obje&um íecundum

'Probl. 2. Cur fpirätio commoda colorem

idem puncum, a quo in utrumque ocu-

file

preílat amoeniorem ?

Refp. Qnuia pallor

x(þ.

lum fpecies dividi incipiunt, ita ut, licet

putredo quedam corporis eft; cum itaque

fint duó oculorum axes, uterque termine.

o

humor füummura obtinens corpus calidus

If

tur ad idem punQum rei vifibilis: Cum

eft, pallere incipit, nifi

autem axes disjunguntur, vel oculi com-

per aerem difH;-*-

püs

tur, & rcfrigeretur,

Tae

preíflione aliamve ob caufam fiunt axes

non uniformes , uti accidit, cum quis di-

It

)d

gito unius oculi pupillam elevat, tum enim

Probl. 3.. Cur, qui mediocriter fudarune

obje&um duplex apparet, quod contin-

ab exercidio, cealore amoeno apparent $

jf

git, quotiescunque perverfus oculorum fi-

Athlethz vero pallidii efficiuntur? — Refp.

ius eit,

Quia labor mediocris colorem leviter pro-

tü

vocat, & ad fumma invitat; mimius vero

d

curma

am

E Pf/ Lobn. Bibl. Man. flbm j^

Xx;xx

398

Jblotbeee Manuolis Concionatoriee

»

cum fudore & fpiritus extrudit ,. eo quod

fanguine erubefcunt, & recedente expalles

D

corpus inter laborandum rareícat atque la-

Ícunt.

Rubrum vero colorem repraíentare

Q

YO

Xetur; cum igitur calor per fumma corpo-

non poffunt, quia polypus nullo, chamz-

ris refidet, color inde permde oritur; ac pu.

leon vero tam exiguo fanguine przditus eft,

M

il

defadtis aut calefadis ; ubi vero inde eva-

ut tralucere non poffit.

bu

nuit, pallor continuo füccedit.

L

gli

MEMBRUM, VIII

p

Proli. 4. Cur qui ambulant fub fole, mi«-

taf

jis

nus denigrantur, quam qui fedent? | Refp.

De aurzbus.

[

Quia ii, qui;in motu fünt, aerem agitant,

Habet auris duas partes, unam exterio-

It

itaque ab illo quafi ventilantur, & a nimio

rem cartllagmeam, alteram interiorem, nem-

bu

eítu proteguntur ; cum vero fedent , vim

ld

pe flexum tortuofüm ad interiora capitis in«

folis acriorem experiuntur, eo quod tum aer

ftar labyrinthi feu cochlez.

In medio au-

ii

immotus fit.

&

ab

ris foramen exiflit, cui ex parte interiori

4

membrana obtenditut, diciturque tympanum

p

Probl. . Cur. fol hominem , non autem

auditus, & paulatim definit in nervos ad ce-

s

vas fiGile , nigrum efficit? Refp. Quia fo-

brum usque protenfos: fulcitur hxc mem-

fh

lis calor lenis & mollis eftj & prz fua te-

brana tribus officulis.

Intra cavitatem hu«

z

nultïte cutem ipfam leviter per fümmum

jus continetur aer congenitus & immobi-

e

Porro auditio

adurit. Unde quia carnem non attmglt, do»

lis, qui eft humor fübtilis.

lorem infligere non poteft ;

quia vero urit,

fit & recipitur ih membrana aeri fübtenía,

bi

nigrorem cuti aduítz effert, quod cum non

ficut de Retina refpe&tu homoris cryfiallini

poiI' t facere in vafe vidtili, utpote duro ni-

philofophati fumüs; habet enim hec inftru-

?

menta fenfatronum

aer vero innatus nec

f

mis, hinc neque denigrare poteft

animatus effe vrdetur, hec fuichentem COll»

Iu

.

ori

fi üenuam habet.

-

Proli.6. Cur hommes, cum fenefcunt, ni-

eu

D

griores efficiuntur ? Relp. Quia res omnes,

eum putrefcunt , nigriores efficiuntur , ob

d

PROBLEMATA.

X

temperamenti corruptionem ; Idem ergo fit

& fene&tuti, utpote quz eft putredo quz-

. Etiam de his plura occurrunt problema-

dam. Deinde cum fanguis ficceícens nigrior

tà; quarc Iub dxverüs Txtuhs proponentur.

g

reddi foleat, merito a fanguine fuo nigriore

lg

(

fenes etiam nlgrefcere mcxpmnt.

De dbfó organo auditus , /e'm (llie.

p

p

«

vibus.

Proll.7. Cur pl&ores ; & fimiles opifices,

Q

qui hordeum tra&ant, palhdl& debiles; qui

Probl I. Unde fit, ut aviculz & pifces au«

[

s

vero triticum, corpore & colore bono fünt

B

res nullas habeant, cum tamen geminus fi-

V

prediti. Refp. Quia facilius triticum conco-

nis, ob quem aures datz fuünt animantibus

r

qui poteft, quam Ihbrdeum, & ideo etiam de-

(fcilicet üt per eas fonus perciperetur, &

ü

(

libamenta inde manantia faciliora effe, ne-

caput a cholerica füperfluitate purgaretur,

l

eeffe eft,

ficut per nares a phleghmatica fuperfluitate

D.

purgatur) eque in illis, ac in aliis animane

la

Probl.8. Cur polypus & chamzleon ad

tibus , repcriatur ?

Refp. Id ideo fa&um,

E

Ti

variorum corporum atta&um colores mu-

quia natura dat unicuique, quod ipíi con-

tant? Refp. Fr. Aquilonius l. 1. opt. propof.

gruum eít; fed fi dediffet avibus & piíci-

Ü

bus aures, ille quidem in volatu, hi au-

(

41. hanc colorum mutationem pluribus hu-

moribus diverfi coloris, chamzleonti a na-

tem lD natatione 5 lmpedlrentur, Cr20 IG«

d

tura inditis, adícribi, qui humores pro va-

&ius illas negavit, & (olum parvas forulas

& poros, per quos audiunt, communicae

Q

ria imaginatione (üb extimam cutim (qua

W

vit, ut Ariftoteles teítatur.

pelucida eft inftar laming carnez, & tenuif-

j

fima) advocantur, perque eam tralucent, eo

J

&l

fere modo , quo homines affluente ad genas

Ó

Probi.

:

€0 Titulus LXVI. Hmiaq '

$99

3"6:

de

— Proli. . Cur vefpertiliones aures habent,

vero major eft animi remiífio ; fecuritas$que

cum tamen inter aves computentur? Refp.

caftigationis.

"m

Quia habent naturam avicularum quidem in

. Probl. 9. Cur , qui a nativitate fürdi funt;

dl,

volatu, fed tamen etiam ad naturam quadru-

iidem etiam muti plerumque vivunt? Refp,

pedum accedunt, cum perinde ut alii mures

Id propterea fieri, quia qu& nunquam audie-

pilofi (int, unde natura fagax perinde ut muri-

runt, hec effari nequeunt.

Medici vero díis

E

bus aliis auriculas eis difpofuit.

cunt; unum par nervorum effe, cujus altera

Probj, 3. Qu cauía eít, quo

d hbmiddrh

pars ad linguam , altera ad aures porrigatur,

aliqui tam longas aures habeant, nam, ut

unde communem utrique affe&tionem acci«

Plinius l. 4. c. 13. refert,populi Fanefii aüres

dere neceffe eíft.

tam grandes habent;ut corpora fua ceteroqui

Probl. 10. Cur; quiex morbo fürdefcunt,

iisdem teganr, & flrativice, cum dormiunt,

muti non fiunt ut docent medici? Refp. Quia

IF«

utantur? Refp. Id tum ia fingularem natu-

in talicafu altera duntaxat pars, quz Ícilicet

em.

re providentiam & fapientiam , quz in re-

audidendiofficio eft delegata, vires fuas amif.

$ in-

bus creatís varietatem amat, refuadi debe-

fit; quam ob caufam medici etíam, mutos non

res tum in humoris melancholici, alterius-

fieri furdos, affirmant, quia mutitas folius

dllu

que materiz , ex

qua aures confici J folent ,

nervi linguz accommodati lefio eft.

tori

abundantiam.

&

Probl. 11. Cur folus homo aures immobi«

at

Probl. 4. Cur ex fenfibus auditus maxime

les habet ? Refp. Quia homo habet mufculum

poft naturz ortum ledicur; conítat enim ex«-

quendam circa mandibulam, qui prohibet

1 (Q&

perientia, pueros alapa inflidta fepe furda-

motum in auribus , quo extenío aures etiam

IC[lle

ftros fieri ? Refp. Cur Ariftrot. S. 11. probl.

ipfi homines movere poffunt, uti etiam in

lt«

1. caufam effe, quod objectum & potentia

quibusdam hominibus videre eít; quo mu«

eandem fere conditionem fubeunt; Quare

Ículo quia animalia carent , hoc ipío aures

hm

ditio

€um fonus evanidus fit, ipía quoque audien-

movere poffunt, Conimbr. tamen rectius

di facultas organum facile diffolubile nacta

fere dicunt, hominet aures immobiles habe«

ttfay

eft, nimirum fübftantiam ita tenuem, diffipa-

te, quia carent mufculo, quo mediante bruta

Ylini

bilemque, ut vere aere infitus apelletur.

aures füas movere poffunr.

E

fu.

Probi. y. Cur furdi ab ortu vocem per na-

res reddere folent? Refp. Id fieri, quia qui

JDe objetlo primo auditus, x/[eu' jöno

iC

fürdus eft, etiam mutus eft a natura, aut pa-

Probl. 1. Cur foni? alii graves;alii acuti fünt

d

rum abeft a muto.,

Hinc quia compreílo e

Refp. cum Ariflot. id varia exratione contin«

ore, ad nares fpiritum impellit. Deinde vero

gere. 1. Quia aer agitatus exiguus eft, acque

etiam violentius fpirant naribus, quo fit, ut

adeo celerius movetur, unde foni acumen

nares làxiores fiant, exitumque proclivem

pvovenit. B. Quia visillum impellens debilis

dent voci.

eft, exiguamque proinde aeris partem ciet,ut

Probl. 6. Cur aures rubicundz fiun

t, quan-

accidit egrotis, (enibus, aute longinquo cla-

do erubefcimus? Refp. Quiaad eas maxime

mantibus.

3. Quia inftrumenta fonantia pa-

v[f1de

partes natave velamen in pudore accurrit,

rum aeris compledtuntur, ut pueris aliisque

gl,

quz maxime nudz far, quales fünt auricu-

novellis animantibus ufu venit, foeminis, fpae

lg extrem, utpote exangues; ut autem ac«-

donibus, flentibus ac iis, qui fimulatam emit-

currati faci' e fanguis proptera fit, quod per

tunt voculam, ac denique metuentibus; In

udorem calor excitetur, facile

que refblvgt,

his quippe omnibus firictiora fonandi organa

ac liquefaciat fanguinem.

inveniuntur, ficuti in (iftulis &

Proi.7. Cur orinantium aures facilius ,

lioribus.

f

cholrdlis glïacli.-.

quam aliorum, rümpuntur? Refp. Quia a re-

Probl. 3. Cur (onus ad qusedam corpora al-

at

tento fpiritu nimium inflantur. Unde aqua

lifus geminatur, ad alia vere non geminatur,

J

f

irrumpens, utpote duriuícula, tympanum

fed obtunditur potius? Reíp. Rationem effe,

ibus

rumpit, organumque deftcuit; hinc urinan-

quia quedam corpora dura, levia ac bene

tes prías oleum inítliliant auribus, ut aqua

compacta aerem ad fe appulfüm minime di-

.,&

(übiatrans oleo adhzreat, aut certe itinere

fpertiunt, fed integrum reddunt, unde fit Ec-

j

1lly

Jubrico per ocleum reddiro, ipfa per fe facilius

cho; alia vero hiatibus plena, mollia, afpera,

cgrediaïur.

Oleum vero & aer non facile

humida & inzqualis, allifum aerem frangunt

(ae

ledunt aures, quia funt ambo corpora aerea,

potius , ac difpefcunt, quam fartum tedtum-

nane

que reddunt. Hinc domus recenter illitz for-

ac moderate:frigida , atque adeo ejusdem

lii

naturge cum auribus.

nices, dolia,lagenz ; fluminum quiefcentium

Proil. 8. Caraudiendom

agis, quam iegen-

ripej ob aquarum lzvorem, earumque zs

Of

do,recreamür ; ita enim fieri, experientia do-

maxime refonant, minus vero orcheftra fpar«

JiCIs

cet, qua babemus, éasdem res multo majori

fo junco, aula tapetibus veítita, nemora, arte-

r d

cum voluptate a nobis in theatris vel cathe-

ria vocalis humore , auc etiam nimio calore

fen

dris audiri, quam ex librislegi? Refp. varias

exafperata, qualem habent , qui febri eftua-

ul

ab cauíàs id contingere. 1. Quia vox eft ora-

runt.

Sicut ergo lux fpeciesque vilibilis ad

tor vivius, le&tio vero mutus. 2. Quia narra-

corpus terfum impadia, fi angulum faciat re«

od

tio eft ob focietatem, naturz valde amicam,

flexa, ficut fecerat directa, (imilis fere utrobi-

jucundior, quam íolitaria lectio. 3. Qnia in

que eft, ita & aer refonus fimilis priori effici«

auditione ob pudorem & reverentiam nare

tur, fi corpora pulfet, in quibus non frangae

rantis magis applicamus auditum, in lectione

ro fere impetu regrediatur. -

tur, fedinteg

R. P. Lobn. i. Manu, Timn. 1.

K XXXXX2

.Pro,lrl;

T

M À À M ÁÀ—Á—À""— À À MM ÁÁ À $À €€

——

900

. Jbliotbeee Manualis: Concionaterice

:

fot

Proll; 3. Cut. quiintra domum funt magis -

De Oljeéto fecundo Aulitus , fén Voct,-

&

audiunt fonum extrinfecus excitatum , qui

Probl. 1, Cur homini ferius vox perfici..

ql

vero foris fünt, minus percipiunt fonum in-

tür, quam czteris animantibus? Refp. Quía

há

tra domum 5 Refp. Quia in priori cafu aer

cztera animalia aut nüllas,-aut paucas literas

&

domum ingrédiens cogitur, unde melius au-

diftiaguuntin voce; Homo vero vel maxime ;

ü

diri poteft, in pofteriori vero eafa egrediens

unde ficut omne fere difficile longiori eget

t

in laxiora fpatia evanefcit, & diíTipatur.

tempore, ita & vox hominis.

Probl. 4.Cur fonus de noCte auditur facilius,

Probl. 2. Cur voces elonginquo accutiores

li

quam de die ? Refp. Varias a variis vationes

füunt, quame propinquo? Kefp. Curm Ariftot.

hujus experientiz dari; optime Ariftot. ait,

& hocavelocitate motüs, quo vox ad aures

qU

ni

caü(am effe, quod interdiu animz applicatio .

fertur, provenire; licet enim tela, fi projician-

&

ad videnda & intelligenda, quz cupimus, mi-

tur, tanto tardius moveantbür, quantolongius

ei

nuat attentionem audiendi, noCtu verolibera

diftanta principio,hoc tamem in voce dici non

ab intuendi concuríü fonos melius percipiat.

poteft, quia aer qualitate aeris afíeCtus vici-

po

(

N

Ob quam caufam etiam dolores noctu gra-

num aeremalterat, & hic iterum proximum

e

viores fentiuntur, quod eo tempore animaa

afficit, donet continuatione quadam ad au-

e

fenfibus aliis minime occu

pg'ta ad tAa&us" mue

rem perventum fuerit ; quemadmodum ex

nia fefe applicet.

5

circulis, qui enafcuntur ex lapillis aquz ine

n

Lt

Probl. s. Cur , qu

i in füperiori cübibülb :

je&is; quilibet obfervare poteft, perinde enim

loquuntur, facilius audiuntur,in inferiori,

etiam hic alter alterum excitat.

Vf

qvam in füperiori intelligantur ii qui inferius

Probl. 3. Cur vigilantibus vox a(perior eft,

loauuntur, cum tamé vox,ficuti & aer, afcen-

quam dormientibus ; Pro Refp. nota, lenein

!t

H

dere nata fit? Refp. Quia ab eo; qui loquitur,

vocem vocari, quzleniter & equaliter ad au-

fonus non fine quodam humore emittitur,

ditum fertur, ipfique jucundiffima e(t 5 Afpe-

n

[t

unde poftea inferius defcendit.

Preterea.

ram vero vocari, quz difformiter ad fenfum

vero tunc fonus clarius auditur, cum collo-

auditus fertur,ipfumque molef(tia afficit &con-

H

fi

catio inter ipfüm & potentiam accommoda-

triftatur. Hoc not.Reíp.caufam efle,quod vigi-

tior eft, cum videlicit non füb pedibus prius

lantibus ob cruditatem ventriculi totum core

K

u

fonat, quam ad aures perveniat? fed cum e

pus, maxime vero (üpeciores partes humecta.

loco editiori fit, tunc ezdem aures, quie na-

t& fint, humore vero redundantibus faucibus

tura elate fünt, predictum a

]

erem xaq*c(:com moe

vox afperior efficiatur,necetle eft, quia afperie

datius aucupantur.

tas ex inzequalitate caufatur, uti patetin tuba

t

Probl. 6, Cur, qui

fimul clamant, *facilxius

interius afpera, aut lima ferrum cotradente,

25

audiuntur, quam quilibeteorum folus? Refp.

Atque hzc cauía eciam eft, cur mox a cibo vo-

d

uia viribus univerfis agere quidpiam non

cem afperiorem experiamur;quia fcilicet inci-

f

tam difficile eft, quam fingulis ( omnia enim -

borum confumptione partes vociinfervientes

u

compofita plus valent, quam fingula) ergo

ob vicinitatem percuflz incalefcunt,calefacta

cum unitis agitur oribus vox conítans, una-

autem humorentrattrahunt, quo imbutz par-

H

que redditur, fimulque aerem propellit, ut

tes illae Larygnis, & guttur, ceterzque gula

t

prodire multiplex valeat.

partes, exafperantur, aut faltem nimis hume-

D

Probl, 7. Cur, cuminfpiramus, vocem fot--

Gati raucedin£ aut vocis gravitaté productit.

fe

mare non poffumus, licet poffimus, cum lex-

Probl. 4. Cur pueri &alia recens nata ani-

d

fpiramus? Refp. Quia aer infpirátus frigidus

malia vocem acutiorem habent,quam quz ad-

tt

eít, & interiorem aerem tantifper cogit, cum

ultiora? Refp. Quia talia animalia calidiora

M

oportuiffet eum expandi, ut fonus fieret ; e

fünt adultioribus, fnosque meatus aridiores

pl

contrario vero expiratus aer calore rarefactus

habent; cum autem calor fit caufa velocioris

d^.

fonare jam poteft.

motus, maxime fi minus aeris moveri debeat,

«

Probl. $. Cur minus audimus, cum ofcitae

ut hic contingit, merito uti motus velocior,

rus ? Refp. Quiaofcitando torpentem flatum.

ita vox quoque acutior deprehendirur.

e faucium finibus excutimus, qui etiam aures

Probl. g. Cur, cum in aliis animalibus no-

velli foetus vocem acutiorem habeant, id non

P'

fübit oppletque, ac ftrepitum ciet, ficque exe

u

trinfecus intrantem fonum offüfcat ; quz ipfa

perinde in vitulis etiam evenit? Refp. Quia vi-

etíam caufa eft, ut fi duo fimul loquantur,

tuli (idem & de vaccis) partem. qua movent

"n

minus fe audiant occurfü repulfüque mutuo

aerem, nempe cor & fpiritalia membra, non

accedentis foni.

u

Addunt Conimbr. ofcitan-

habent validam in movendo , & preterea

C

'do mandibulas diftrahi, atque adeo ipfa etiam

afperam arteriam & laryngem.per quas fpiri-

aurium foramina com

b

primi ; chuef minus

tus primum fertur, ampliorem habent, atque

V

patere aeri admittendo.

adeo multüaeris movere coguntur, unde moe

i

Probl. 9. Cur lingno procul percuffo ictum

tus tardior & con(equenter vox craflior eft. :

continuo videmus, fonum vero ferius exau-

Probl.:6. Cur fceminz,eunuchi, (enes, puee

dimus, licet tam fonus, qïxam ictus, fimul

rl &c. vocem adeo teneram & acutam ha*

fiant? Refp. Quia objectum per fpecies vi-

bent? Refp. Ariftoteles, quia, ficut in ma-

di

detur, quz cum in inítanti producantur, me-

thematicis illa dicuntur facilius moveri, quz

rito eodem momento, quo fit i&tus, etiam

unam dimen(ionem tantum, v. g. longitu-

Ü

l

oculis aparet ;. Sonus autem, cum non per

dinem, babent, ita & aer modicus, quia

fpeciem, fed per feipfam propagetur, meri-

unam tantum dimenfionem, fcilicet longitu-

q

to tardius ad aures venit, cum uno morento

dinem, habet notabilem, velocius movetur,

per totum fpatium propagari non poflit.

quam copiofus, qui & latitudinem & pro-

h

fundi-

T. ftulus- LX V. Homno.

go1

ld.

funditatem habet; cum ergo foeminze, eunu-

&ura b,culos oble&ant, autin cibis ii fapores,

u

H

Chi & fenes fpiritum reddant imbecillum, (eo

qui certo quódam moódo attemperantur. Ad-

tl

quod propter calorem cordis exiguum non

dit tamen Ariftot. modos etiam adjeGitios

ls

habeant neceffarium copiofüm aerem ) con-

canticorum, hoc eft, qui non fünt ab arte, de-

2

fequenter etiam minorem quantitatem aeris

le&are etiam, fi eis aflue(camus, nimirum quiá

expirando expellent, quz proin velocius mo-

confuetudo materig vim obtiner.

ta vocem acutam etficiet.:

*

Qtes

Probl, 2. Cur füavius audimus cantilenam

0t,

Probl. . Cur voces noftrz hyeme g

äaäioi

tibia mixtam quam lyra ? Refp. id duplicem

l.lm

res fünt? Refp. Ariftot. id contingere, tum

ob rationem contingere, 1.eíl, quia; cum

ln

uia cra(fior eft hoc tempore aer, tam Ínte-

tam humana vox, quam tibiz fonus, inferius

rior, quam exterior, crafliore vero exiftente

Pits

fpiritu perficiantur uterque fonus diftinctius

hon

aere ipfe etiam motus, & confequentér vox

percipitur, & ambornelius mifcentur..2. cít,

etiam gravior efficitar; tum quia hyemis tem-

licj.

quod tibia fonitu coguationeque füa errores

ii

pore fomnolenti magis fümus, quam in zíta-

multos cantilenz occultat. Sonus vero lyrz,

te, atque adeo graviores quoque toto corpore

Al«

cum tenuis (it, & voci commifceri minus ido-

! 6X

evadimus, eo quod tempore intermedio inter

neus ipfe per fefc patens füumque genus fine

expergefactionem brevi exiftente habitus, qui

cerum cuítodiens, omnes cantilenz errores

: i[]-

m

in fomno fa&us eft, poft dormition

4

em per-

pofita qua(i regula patefacit. Cum vero mul-

manecat.

ta perperam in cantando agantur, quod pro-

d,

,- Proll.8. Cur vifus non penetrat. folida,

miícuum ex erratis, recte

que actis provenit,

voX autem penetrat ? Refp. Duplicem hujus

deterius eífe neceffe eft.

M

rei rationem dari ; 1. eft Ariftot, qui ait, hoc

i de

Probl. 3. Cur, qui voce gravi feu Baffum,

ideo fieri, quod vifio non nifi fecundum.li-

ut vocant, canunc, deprehendi facilius pof-

fye.

neam rectam fiat. unde (i in uno loco impedi-

n

funt, fi diflonant, quam qui acuta canunt vo-

tur, üti fit in folidis objeGtis, non poteft ulte-

ce? Refp. Quia gravis fonus plus temporis in-

C0t*

rius progredi; fonus autem univeríam medii

vigi

Tumit, unde plenius ab auribus percipi valet,

fubítantiam permeat. Unde per quoscunque

acutus autem velox e

&

COla

poros, modo non nimis anguíti (int, permea-

atitat;

ft, facileque elabitur ac

D

re poteft. 2. eft, quia vifus obje&um proprium

- Prob. 4. Cur, fi multicanunt, facilius fer-

1büs

eft color aut lux in corpore terminato, unde

x

vare poffunt numeros harmoniacos; quam fi

. fi hoc obje&tum invenit, in pariete v. g. ulte-

pauci? Refp. Quia füum ducem, id eft prz-

tui

rius non tendit ; fónus vero aut vox cum fit,

ceptorem, multo fecurius fequuntur, tartius-

116

agitatur aer, & refrangiturad parietes. — Un-

que incipiunt, in

axccelerarqïdo auterm procli-

rü

de inveniens poros apertos in partem ulte-

Vius erratur,

:

iv

riorem propulfatur, magisque femper fe ex-

Prob. y. Cur tibiam canentem íuavius

us

tendit, & propagatur.

audimus, quam hominem, & tamen hunc li-

C

Probl. 9. Cur melius fonus & vox fub ter-

bentius audimus canentem, qua

fi in tibize

pit»

r2, quam füb aqua, auditur, cum tamen aqua

morem fonet ; Refp. Quia quod naturz eft,

iule

tenuiorexi(ítat? Refp. Quia homoris meatus

gratius evenit, quam quod fimulationis, hinc

Iff f«

parvi, denfi & eontinuati admodum (ünt ac

fuavius auditur tibia ipfa, quam homo tie

(cit,

fecundum rectitudinem correfpondentes; un-

biam fimulans : hominem vero fuavius au-

atl«

de non impediunt afpectum;quia per eos re&o

dimus, quia homo fu

x

pra tibiz fonum addit

Pide

tramite radii ingredi poffunt vocem tamen

articulationem. -

jiora

non admittunt, quia hzc meatus valde am-

Probl. 6. Car fuavius audimüs cantile-

Qtés

plos requirit , quales noa. funt aqux mea-

nam, fi novimus, quam (i ignóremus ? Refp.

tus, utpote qui m

foris

j

ninores funt quibusgunggg

quia fic ad metam pervenitur; curn vero igno-

)dl

aeris parribus.

ramus, quafi in medio perfiftimus. Deinde

Probl. 10. Cur fenes tremulam vocem

cion

audire diícere eft, di(cere vero jucunditatem

haben:? Refp. Quia vocem continere non

parit. Hinc folitarias cantilenas faavius audi-

poffunt, cum enim eius, qui vocem ita emit-

j 00

re folemus, fi ad tibiam aut lyram cantantur,

[pont

tit, calor pulfus ab affe&ibus intro fe colligat

quoniam evidentius affequimur, quod canta-

maxima ex parte, reliquum, quod exiguum

ja Vi

tut ad plures verolyras

cantilena offu catur,

vent

extat, Vocem continere non poteft. unde qua-

totaque pene deletur.

titur, atque intremit, quz caufa eft, inquiunt

Proll. 7. Cur in tragcedia immutatio, và-

non

erea

Conimbr. S. 3. probl. 13. ut Profeffores li-

rietasque in cantando, ufürpatur? Refp. Quia

beralium artium, qui fe trepidare folitos no-

tragcedia triítes affetus requirit3 hos autem

jti

que

verunt, principio agant voce remiffa, dum

parit inzqualitas mufice, quz jam timium

refideant, & (tabilientur,

attollendo caufantur , maxime fi accommo-

Titilg

fl

£

De objecto tertio auditus ,. feu cantu.

datio ad magnitudinem calamitatis aut mae-

roris fiat. E contrario veroin comadiis equa-

"v

Probl. 1. Cur infantes, cum modulos au-

yhe

litas magisobfervatur,quia quod zquale con-

diunt, primum vagitu abítinent, poft omnino

tinensque eft, minus flebile autibus accidit.

ma

obdormiícunt? Reíp. Conimbr. n. 23. ex Ari-

q

Proli. $. Cur bruta cantu & non perinde

ftot. propterea vocum concentum aures re-

etiam vifu dele&tatur ; fic enim Plinius do-

itg-

creare, quod certis legibus a natura rei petitis

0i

cet, cantu delphinas! dele&ari, elephantes

componatur, quod etiam ufu veniat aliis fene

tympanorum fono mulceri, Strabo tradit, fi-

gltü'

:ttm

fggm objeQis, hinc non niïï ii colores in pi«

[tulis Cervos Pluta

rehus? Refp. quia muficá

Axxxx3

GXe

Pro

j

902

L'z'bliovtbem Manualis Conlcionazori:c

M

ex natura fua aptä eft ad txdia & lahgudres,

Probl. 6. Cur acrius olent aromata cinere.

Ui

malosque humores diffipandos ; ergo cum

füffita, quam igne? Refp. Quia dc*ilis calor,.-

bruta etiam fint ejusmodi affe£tuum capacia,

qualis es in cineribus, longiori tempore aro«

merito illis natura delectationem ex talibus

mata in fui fubftantiam commutat, ignis au«-

objectis, relaxationemque conceffit ; fecus fe

tem celerius odores concoquit & abfümit ?

t

res in vifu habet, hinc enim cum ad delecta-

Praterea vero in igne odor cum füumo permi-

2n

tionem caufandam requirat, ut proportio in-

fceretur; ab eoque abíorbetur; in cinere vero

H

*er partes vifas cognofcatur, hoc ipío anima-

purior & fincerior fine hu

]ol

ipsmodi fümo ad

iibus, quz ejusmodi cognitionem non parti-

fenfüm pervenit.

Probl, 7. Cur fl

ores; qui funt odoris alioqui

hi

cipant, cqnv'enire non poterant. -

imbecillioris, procul olent; iris vero & nar-

f

dus,aliaque odoramenta merito vehementio-

j

IME.MBRIIM IX.

ra, apropinquo tantum? Refp. Quia fiores ia

m

fümmo cauíam odoris habent, maxime firari

De nafo.

v

p(

^

& non craffi (int? radices vero & omnia folida

qL

XI. Nafüs olfa&us propugnaculum ptz-

in profundo; hinc illi halitum longe proji-

ü

ter meatusad cerebrum etiam foramina habet

ciunt, hec vero viarum patefa&tione indi-

]i

ad utrumque oculum pertinentia. Hinc acria

ent, quz per calorem vel attritionem &c.

acienda eft.

nimis n2ío admota oculos affligunt ; alis car-

q

tilagino(is utrinque mufculi parvuli inferuns

- Probl, $. Cur thus & myrrha nonnifi ighc

tur.

Cartila

D

cremata odorem emittunt? Reíp. Quia den- . :

üicitut.

go, quz nares fejqngit,- fgptum

fioris naturg fünt, quam ut per modicum ca-

l

lorem vel attritionem pori eorum aperiri pof-

J

: Dä —aftu olfattus €7* odore, .

fint ad odorem emittendum, igne ergo opus -

Probl, 1. Cur homo ex omnibus animan-

eft, fed modico, ne alioqui omnino in fub.-

ä:

tibus maxime habetem olfactum habet? Refp.

ftantiam ignis mox.ab initio convertantur.

Quia cerebrum maxime humidum & frigi-

Probl, 9. Cur Arabia, Syria & fimilia loca

C

dum habet, quibus

ualitatibus cum orga-

ïï;ï

1

magis odorifera, funt, quam alia? Refp. Quia

1

num olfa&us non per

ciatur, fed potius de-

fimilia loca, quz adorientem folem fpectant,

ftraatur, hine mirum non eft, fi organo male

fünt magis ficca & arenofo, unde facilius in

difpofito etiam minus fentire homo dicatnr.

illis reperitur temperamentum illad, quod.

. DProbl. 3. Cur vultures optimum habent

ad odorem gignendum requiritur.

olfa&um, ita ut nonnulli fcribant, eos cada-

:ï

verum odorem ad 5oo. milliaria fecutos effe

Proll. 10 Cur fuavius olent rofee, quarum

umbilicus afper eft, quam alii fores, quorum

poft prelium de gratia fa£tum? Refp. fi vera

€ft relatio, caufam ficcitati cerebri adícriben-

umbilicus tenuis eft? Refp. Quia, cum rofa

dam effe, unde aer deferens odorem, non itme

inter eas plantas fit, quze natura fpinofz funt,

peditus ab humiditate, organum fuum fubi-

quanto magis ad naruram propriam accedet,

id eft, quanto magisípinofa erit & afpera,tac-

to tangere poteft.

Probl. 3. Cor or

dores fuffimentorum &

to przftabit omuibus qualitatibus in füo ge«

florum minus fünt fragrantes cum e proximo

nere, & copnfequecter ctiam ipío odore. Cur

autem afperitas cum odore conjuncta fit; ra-

u

fentiuntur? Refp. Áriftot. id proptérea eveni-

D

re, quia ex re, unde elevantur odores, fepa-

tio videtur effe, quod afperitas fit foboles (ic-

2j

citatis, ficciora autem, ubi calor eít cum le«

rantur etiam multz partes terre(tres, & aquo-

fz impurz,qusg, (i prope fuerimus, fimul cum

vi humiditate permixtus, odoratiora fint.

odore ad inftrumentum. olfadtus perducdtz

Probl. 11. Curpardalis fola ex beftiis bene

finceritatem illius inquinant & fuavitatem

olere dicitur,uti Zlianus de ea tetatür, dum

corrumpunts Ad longinquiora autem prde

aity eam, cum victu eget, fefc in loca srbori-

bus confita,aut foliis occultata, conferre, quse

greffz, cum ob gravitatem fuam, tum calore

remiífo ante corru

s

dum hinnuli, dorcades, & alia animalia odo-

forium perveniant.

"

unt, quam oqlores ad fen-

ris fuavitate attra&ta aecedunr, iilam ad prge. —

e

Probi. 4. Cur omni

amagis olent mota,quam

dam erumpere, eaque comprehendere? Refp.

L

quieta? Refp. Quia dum odorata rmroventur,

Aliqui, id ex fpeciali animalis hu

jus tempera-

& in partes dividuntur, fumidz illz exhala-

mento provenire ; (i enim plantz calide &

tiones odoratx , tum quia in füperficie funt;

ficez ob tale temperamentüm bene odora-

tum quia in internis & penitioribus partibus

te funt, cur non idem etiam de animalibus

refident, commotze, undequaque dilperíz

dici queat? Re&te tamen notant aliqui, non

majus aeris fpatium replent;quo fit,ut facilius

folam pardalim, fed zibettum, molchum, &

ad fenfüm olfactus ferri poffit odor, & vehe-

mures quosdam ob (íimmilem caufam bene

olere.

Animalia vero.cetera odorem talem

mentius in illud agere; Ad hoc vero non le-

viter motus conducit , qua calefactione atte-

non participant, quia humor in iis prevalet,

,

nuat, & craíliores partes in balitus digerit.

& quia, cum voluptuofa appetitione ducau-

.. Probl. s. Cur hyemis tempore difficilius ol-

tur, plus excrementi, aggregant, unde cruda

facimus odores? Refp. Quia tumaer ob frigus

relicta excrementa, neque a calore evicta foe«

immobillior eft , unde odor a corpore odo-

tere incipiunt, uti & fla

tus in.dc elevati ma-

rato difficilius

le olere.

.

e

fcparatus'," Aa,tqug caput aijccn-.

fant? -

Prakl., 12. Cur odoráta omnia calidä

g.it.

Refp..

as

i

963

s

v itulusLXWIf, ä;mag

TA

Refp. Q;lïa odorabilium vaporofa eft fübftan-

PROBLEMATA:-

Ü

dlla

tià; YVaporum autem copia a calore prOVeqit.

Probl. 1. Cur de Cullum a natüra pros«

De fotore.

vifüm eft animalibus ?

Refp. cum Arifto-

1ir.?

lh]«

Probl. 1. Cur animalia poft mortem' gra-

tele, id provifum effe, ut (it füftentacu-

etO

Viter fcetent, non item plantz? . Refp. Quia

lum capitis, unde medium eft inter caput

Ad

animalia mortuo humor computref(cit, fosto-

&& eorpüs, ut per ipfüm & cervices ac

remque fuübinde contrabit , cum naturali ca-

heVOS , tanquam per vias medias, motus

lore humorem concoquente deftituatur, quod

& fenfus.corporis peragantur , fimulque

Qui

in plantis evenire non poteít, utpote quz

Cor;, utpote maxime calidum , a cerebro

Ii?r.

tU

humore haudquaquam redundant. |Unde

longius elongetur, ne ipfe calore fuo no-

fit, ut, quz viventes non olerent, humore

cecat.

l

n

atj

aliquo iguneas illas partes quafi obruente, de-

Probl. 5. Cur aliqua animalia carent cole

mortuz arque arefactz , humore illo abfum-

0, üt pifces, ferpentes , reptilia animalia ?.

hn

"

pto, ignez ille ac halituofze exhalationes,

Repf. Aliqui, rationem effe, quod talia ani-

qu& odorem deferre folent, facilus vires fuas

malia corde careanr, unde tali diftantia opus

di.

hon habent. Alii tamen putanr, illa babere

X

exerant, atque odorem bonum excitent, nul-

is excrementis humidis impeditz.

quidem collum, fed non diftin&dum a corde

& capite.

Probl. 3. Cur jejunorum ore magis foetent,

ne

quam faturorum? Refp. Quia vente inani, mi-

Probl. 3. Cur quedam animalia habent tam

"

longa colla, ut grues, ciconix , olores &c.?

nusque agitato , internus ille calor quafi qui-

(s

eÍcens minusque agitatus aerem & vapores

Refp. Rationem effe, quod talia animalia re-

of.

in ventre contentos , quin & caliditates illas

quirant fua nutrimenta in profundo aqua-

Ju$

relictas excalefacit nimium, & ad putrefcen-

rum, ad quem finem l: ^ea colla illis neceffa-

dum occafionem prebet (que enim quie-

ria erant: vel certe ea quzrünt in terris, ad-

;

fcunt, putredinem cito concipere folere, alie

quam extendere caput commode non pof-

bi docet Ariftot.) at, ubi comederimus, odor

fent, nifi oblonga haberent colla, ut patec in

j

camelo, & ftruthione, & ideo elephanto na-

1là

ciborum& motus iniis partibus fadtus gravem

illam olentiam offuícat (calor enim ciborum

tura loco colli probofcidem providit. Alía

1t

Vero animalia, ut accipiter, colla breviora

j

. €alorem przcedentem illum exuperat, ita ut

nihil efficere poffit, & praterea cibi ingefti

habent, quia funt rapacia atque adeo ad huac

od

finem longo collo non indigent, fed brevi

vapores illos reprimunt foetidos, quo minus

ä

furfum ferri poffunt, aut vaporibus ciborum

potius, utpote quod plerumque fortius eft;

admixti minus male olentes efficiantur.

uti in eléphanto & bove patet.

. . Probl. 3. Cur axilla in humano corpore

Probl. 4. Cur collum offeum eft? Refp.

lvi

maxime foctet? Reíp. Caufam fcetoris hujus;

Ariftoteles id ideo fieri , ut fortius caput fu-

Yj

. quem hircifmum latini vocant, duplicem effe:

[tentare poffit «. & addunt alii aliam caufam,

P[,

1. eft, quod ale ex omnibus fere partibus

quod fcilicet in collo fpinam dor(i cum cere-

I[j

hominis maxime fint concluf , ut adeo va-

bro conjungi oporteat, uc inde medullam,

"

pores libere perflare nequeant. 2. eft, quod

quz eft ejusdem í(ubítantiz cu

*

m cerebro; :e-

J

cipere poffit..

2

partes ille prorfüs immobiles fint, immobili-

"

tatem autem multum putredinem fovere &

Probl. $, Cur

homo decollatus .Gatïth if

^à

:

mobilis eft, non item pullus aut anfer decol-

-

w

augcre, experientia conftat.

a

Probl. 4. Cur pedes, licet nec con

clufi n&e

Matus? Refp. Id propcerea fieri quod palli,

immobiles fint, tamen graviter adeo foetent

anferes & (imilia animalia nervos admodum

t

nonnullis? Refp, Quia motu incaleícunt qui-

anguftos habeaat ftrictosque, in quibus pro-

dem, (ed veftiti; Humor autem aut füdor, ad

inde fpiritus motivus diutius moratur poft

u

decapitationem 5 homines vero & fimilia anie

1

eas partes defluens, cum exhalare nequeat,

incaléícit tamen, pütredinem cohcipit, atque

^malia, nervos longos & amplos admodum

[4

)s

- foetorem progignits hinc raro qui nudis pe-

habent, unde fpiritus animalis cito recedit,

dibus ambulant, hoc fymptomate detinen«

& per coníequens non poffunt corpus

| diu

4

»

tur, & qui ficeis funt pedibus, nec fudore in

movere.

b

lis partibus abundant, hoc non laborant.

-——

L

MEMBRUM XI.

Probl, $, Cur gibbofi plerumque gravem

odorem emittunt? Refp. Quia in his pulmo-

Je tboracé,

nes tam liberum & expeditum motum non

^ XIIL. Thorax dicitur illa pars , qua ire

. habent, quo aerem infpiratione attrahant,

'ter jugulum & ventrem iaterjedta eft. In

ac füliginem expiratione expellant; ünde

thorace continetur potiffimum cor & pul-

non mirum eft, fi humores, utpote immoti

mo; a ventre difcernitur thorax membrae

aut fuffoeati,, putredinem & exinde fostoe

— €0 eve DI w " .*

na aliqua tenui interpofita, quz diaphragma,

rem contrahant,

vel fegtum transverfüm dicitur, & in or-

,

NX

bem coftis alligatur. Ab hoc diaphragma-

MEMBRUM X.

te pfzter alios effe&tus etiam rifum pro-

,

De. collo."

"

venire volunt, eo quod. diaphragmatis ner»

XII. Coll

um vocatur ea pars corporis

vi tenuiffimi , & in homine maxime fenía«

qua inter caput & thoracem fita eft, cujus.

rii, fub axillis protenfi attactum non ferant,

gantut,

ig&m/g pars jugulum appellatur,

Ideo fi diaphtagma vel nervi illias tan

oritur

-

L

994

inbliozbecæ Manualis Co:icio:?atoriæ

fj

oritur titillatio, & homo ad rifüm incitatur.

Pælobl. 3. Cur animantia nön babentia pul«

u

Unde Benedictus Veronenfíis refert, quosdam

monem carent vefica? Refp. Talia animalia

v

non recipere aquam potabilem, ut potum

du

gladiatores , quibus diaphragma erar transfi-

xum, cum rifu effe mortuos. Supra hoc dia-

füuum & cibum faciant fervere, fed propter

]6'5

temperamentum cibi, ergo earent vefica, &

phragma ergo thorax confiftit undique val-

pat]

latus coítis ex fpina doríi prodeuntibus, &

urina, ut patet in aviculis, quarurm aliqua

prorfas non bibunt, ut falco, nifus, accipiter.

medio pe&oris offe, quod íternon vocant,

commiltlis.

Sunt autem coftarum viginti

Probl. 4. Cur expiratio, quz fit collaben-

Ré

tibus pulmonibus , virtuti anim& moventis

quatuor, ut ait Leílius de pror. n. 25. ex

qw

quibus quatuordecim a fpina dorfi ad os pe-

attribuitur, cum tamen pulmo naturali gra-

vitate ad eundem flatum regrediatur & con-

Coris pertingunt, ad cordis & pulmonum

if !

cuftodiam, decem vero non abíolvunt to-

cidat, ficque talem expirationem caufet?

f

tum circulum, ne ventriculum premaut. Ve-

Refp. rationem effe quod ipfa quoque expi-

brü

ftitus eft thorax interior membrana levi, qug

ratio arbitratu noftro, nunc majori, nunc mi«

fetf

fuccingens. grzce sAcevez, dicitur, ne pulmo-

nori conatu fiat, uti patet tum experieotia in

ln

nes füi dilatatione ad oflea latera thoracis!lz-

clamandübus, tum ex ipfis mufculis, quos

ing

dantur. Hoc membrana licet tenaciter tho-

tefte Galeno, natura refpirationi obeundz

raci adhzreat. fit tamen aliquando, ut inter

providit, cum tamen motus, qui fit naturali

f

J

eam & coítas humor naícatur, ex quo mor-

gravitatcy—,amuïculos non c'urret.*

&f

pac

bus Pleurizig nafþimr.

jen

JMEMBRUM XIII.

MEMBRUM XI. -

;g

. De corde.

bre

JDe pulmone.

XV. Cor in medio pulmonum, & in medio.

Quii

: - XIV. In hoc

offeo thoracis domici

Wlio duo

üilïx

pedtore ad quintam coftam pendet. Caro cor-

pulmones pendent ab arteria afpera ad fpi-

Interius eíft membrana, quz

dis eft pyramidalis. Caro cordis firrna ac fo-

T

fam

nam alligati.

lida , ut fpiritus vitales tenuiffimi per fungo-

interfepiens dicitur, & mediaftinum, qua in-

ftori

fam materiam non exhalent. Majoris cutelg

volvuntur, ne aer hauftus per poros exípiret,

gratia, & ne pulmonum appulíü ledatur,

Qu

tanquam ut folle perforato.-

C0

membrana fortiffima involvitur, pericardion

Ufüs pulmonum triplex e

ft; Primus Wräci-

diGta, id eft, circa cor; qua tamen cor im-

p

pere in fe aerem per aíperam arteríam atirae

fali

mediate non tangit, fed amplior e(t, ut cor

&um, quo velut folles dilatantur. Secun-

dilatari & conflringi poffit.. Hapet cor duas

al i

dus eft, formationem vocís juvare. 'Tertius

fris

cavitates pariete carneo divifas, quas finus.

cor refrigerare per aerem attradtum. . Cate-

feu ventriculos cordis vocant; in dextrum

Qu

rum refrigeratio cordis & refpiratio contin-

LU

ex hepate per venam cavam fpiritus hutri-

»

git hoc modo: Sanguis arterialis ex corde in

mentalis influit, ut virtute cordis fübtilius

[

ulmones per arterias delatus, calore fuo

elaboretur, & in fpiritus vitales excoquatur,

t

j

umores fpongiofos, multis foraminibus ac

non tamen abíolvitur cjus elaboratio in hoc

lr

fiftulis pervios, ac raros magis rare facit, ma-

finu, fed per occultos meatus ac venas me-

P

gisque attollic; hi tum attolluntur, aerem ad

dix carnis in finifirom transmittitur, in quo

íe tanquam folles attrahunt, qui deinde fub-

G

fanguis omnino in fpiritus vitales converti-

&i

ftantia pulmonem ad naturalem (itum fefe

tur, atque ex iilo fpiritus vitales, & cum eo

It

reducere conante (ficut carnem depreffam,

calor vitalis per arterias in totum corpus di-

£21

remota manu in priftinum fitu redire vide-

mus) concidunt, & tanquam folles contracti

flribuitur. Ex utroque latere cordis promi-

(üs

nent duz appendices carnez ejusdem fub-

acrem excludunt, dopec iterum a ítuxu ca

ftantiz cutn corde magis tamen nigr&, & vo-

hl

dfj

lidorum fpirituum attollantur, ficque perpe-

cantur auricule cordis. Utraque cava eít, &

ïf

ht

4

tua viciffitadine aerem trahunt, & reddunt.

ad hunc prgcipue ufüm facta, ut vafa cordis,

r

H[S

Atque hinc colligitur, íola animalia , quz

id eft, venas, arterias, & nervos ad cor perti-

ut

pulmones habent, refpirare ; quibus quia

nentia fuüftentent, ne agitatione cordis rum-

hii

pilces carent, non refpirant.

pantur.

Denique in corde duplex reperitur

h

pla

motus; unus vocatur diaftole feu motus di-

fü

PROBLEMATA.

latationis, alter fyftole, íeu motus compre(lio-

bus

Probl. 1. Cur pulmo fit rarus, & fpongio-

nis, ad quem motum arteric quoque movene

« (

tur. Quando cor dilatatur, tupc mucro cot-

füs? Refp. Id propterea fieri, ut aer melius

fple

offit recipi pro cordis refrigerio, & expul-

dis attrahitur ad ba(in, latera vero diftendun-

ho

;

tar,in.quo motu cor fanguinem fufcipit e ve-

one füperfluarum fumofitatum 5 eft enim

pulmo, ut alibi didum, flabellum feu venti-

na cava, & perarteriam fimul etiam accipit

aerem a pulmonibus infpiratum ad calo-

T0

labrum cordis, ergo debet effe fpongiofus, ut

Quo

aerem attrahere, iterumque expellere poflit.

ris temperiem, & fpirituum recreationem.

[d;

Probl. 2 Cur fola animalia cor habentia ha-

Quando vero cor comprimitür, latera cone

lner

bent pulmonem3 Refp. Rationem effe, quod

trahuntur, & effündit fpiritus vitales per ar-

pra

pulmo fit propter cor a natura provifus, ícili-

teriam magpam, & aerem jam calefadtum, &

TO

cet ut refrigeret cor ; ergo ceffante fine,ceffat

bumidos halitus per arteriam venalem expel-

etiat medium; natura enim , uti non deficit lit.. Potentia tractiva cordis, ctiam operatuts

T

in ncceffariis, ita nec in fuperfluis abundat. —tribus diverfis modis. Prima fuga vacui, ut

1011638

i

— Til LXVIL Hom.

9o$

. *

lld

folies atrem. Secundo calore, ut ligni flam-

neretur, qui eft fubti]ilor. a&re, quique propter

n

Tu8 oleum. Tertio fimilitudine fubftantize,

majorem rarefaétionem locum ampliorem

m

ut magnes ferrum trahit.

Pro alendo corde

quzerat, replendo concavum ipfius cordis, ex

q

venacavaemittit duas venas, & arteria magna

duas arterias

quo fequitur dilatatio cordis; quia vero par-

, quze, quia cor cingunt, corona-

tes cordis terrefires funt , ideo naturali fua

Id

les dicuntur. Nervus 4enique perinde, ac he-

gravitate ad antiquum fuüm ftatum redire

"

pati, renibus, lieni, nullus cordi datur.

conantur, & fic contractio cordis oritur.

In.

PROBLEMAT A.

Probl. 10. Si cor vitze fons eft , quomodo

lls

Probl 1. Cur cor eft principium vitze ?

infecta & teftudines avulfo corde vivere pof-

de

Refp. Quia in eo generatur fpiritus vitalis ,

fünt, ut de iis Ariftoteles teftatur? Refp.

z

qui eft fedes vitzc.

Iftiusmodi animalia , ficuti imperfecta fünt ,

:[)

£rob. 3. Cur non etiam fpiritus animales

ita non uni tantum loco habere addictum vi-

»

in corde excoquuntur? — Refp. Hos fpiritus

tae principium, adeoque dempto corde adhuc

minus caloris habere debere , unde ad cere-

in eis relinqui, quod vitalibus actio

Á

brum deferuntur, ut ibi ejus frigiditate calo-

eundis praefit

gibus ob-

N

b

I0g

rem mitigent, & animales evadant; ficut fa-

Probl, 11. Cur ea, quibus pilofüm five hirfü-

g

bri ferrarii, dum ferrum aptant, igni primum

tum cor natifra dedit, infignem audaciam prae

L

fe tulere; fic enim de Leonide fcribit Plutar-

il

imponunt, dein aqua temperant.

Probl. 3. Cur caro cordis eft compa&a &

chus, quod facto in heftes impetu multis telis

fpiffa? Refp. Quia in re denfa & bene com-

confoflus ad Xerxem perwenerit, eique coro-

acta calor intenfior

nam abftulerit, quo mortuo Xerxes, cum ei cor

ervatur.

"

r?cjpitur, & diutius con-

diffecuiffet, pilofum invenit? Refp. Flujusmo-

Proll. 4, Cur cor in animali omnium mem-

di hbomines naturze effe przecalidze, & füligi-

brorum calidiffimum eft? Refp. Quia ibi eft

llo

f

nofarecrementa e corde emittere,quze in pilos

0

culina, in qua

P

piritus vitales & fan guis 4cali—-

concrefcunt. Calorem autem multum ad ro-

diffimus excoquitur. .

bur conducere,vel ex ipfo etiam hominepatet,

"

Probl, $.. Cur cor habet triangularem figu-

n

cujus dextrumatus, quia ad operationes per-

11

ram? Refp. Duplicem hujus rei rationem a

ficiendas magis negeffarium eft, calidius eft

nonnullis dari. Prima Phyfica, quod fcil. fic

finiftro, utper calorem magis roboretur, quem-

d

officium cordis requirebat, uti & difpofitio

QR

admodum docet Ariftoteles,

corporis, & conformatio cordis cum reliquis

Proll. 12. Cur animalia parvi cordis funt au-

[I]s

partibus. Addunt Conimbr, angularem figu-

daciora, utleo; timidiora vero, quae magnum

or

ram, quze in mucrone cordis cernitur, facere

"

habent cor,ut lepus ? Refp. Rationem effe,quia

ad conco&tionem, quia calor cufpidis angu-

inparvo corde calor eft bene conjun&tus & ve-

H

füis preffus majorem habet acrimoniam Se-

hemens, atque adeo minus evanefcit, quam in

cunda moralis eft, fcilicct ut intelligeret ho-

magno. Unde quo plus caloris habet anital,

Ü

ele

—

1no, cor ipfius a toto mundo impleri & fatia-

tanto audacius eft, tefte Ariftot

M e

lu$

ti non poffe, fed a folo Deo , cum mundus

Probl. 13. Cur animalia magui cordis funt

m

fit figurae rotundze , atque adeo vas triangu-

macilenta? Refp. Quia calor naturalis egre-

0C

lare replere non poffit.

diens de corde confumit humiditatem aquo-

D*

Probl. 6. Cur cor eít in medio animalis?

fam, quae deberet converti in pinguedinem.

A0

Refp. Ideo, ut omnibus membris fanguinem

Probl. 14. Cur aliqua animalia non habent

H

& fpiritus vitales tanto commodius difpenfa-

cor? Refp. Quiahoc non neceffarium illis erat,

re poffit; quemadmodum etiam fol propter-

cum habeant aliquod, .quod vicem cordis füb-

R

]i

ea in medio reliquorum Planetarum colloca-

eat, ut patet in

P

Xfcibus & anguillis, quae fpi-'-.

]i«

tus dicitur, ut lumen illis facilius aptiusque

nas dorfi habent pro corde. .

b

difpenfare poffit.

Probl. 7 Cur in folo homine cor in finiftro

MEMBRUM XIV.

e

Qs

&

latere collocatur ? Refp. Varias hujus rei ratio-

QUAT pe&ofe.

nesreddi. Aliqui enim dicunt, id ideo fattum,

iig,

2

. XVI. Pe&us vocatur anterior pars thora-

i

ut corhepati, quod eft a dextra parte, nonni-

cis, in quo mammillze fedem habent.

Ifj»

hil cederet, ne calore hepatis & cordis homo

lus nimio incalefceret. Alii, ut partem fini-

PROBLEMATA.

at

ram, quie tefte Ariftot. ex omnibus animali-

. Proll. 1. Cur homo inter omnia animalia

(j»

d

bus in homine frigidior eft, calore fuo foveat

pec&us in fua proportione latiffimum habet ?

ac defendat. Alii, ut calor cordis frigiditatem

Iefp. Aliqui, fpiritus in homine debilioreslon-

lnl

j*

fplenis temperet ; nam fplen eft fedes melan-

ge & fubtiliores effequam in aliis animalibus ;

ln

cholize, qui etiam in finiftro latere collocatur.

hinc regionem etiam & locum ampliorem, in

Probl. 8. Cur inter omnia membra cor pri-

quo contineri poffint, requirunt.

É

]

[

mogeneratur; nam juxta Ariftotelem cor eft ,

Vä.ïh ha*-

plt

Probl. ?. Cur pe&us figuram conca

quod primo vivit, & poftremo moritur? Refp.

bet? Refp. Ariftoteles, id propterea a natura

lo

ld propterea fieri, quod fine corde nullum

ordinatumeffe, ut membranobiliffima, qualia

Jf

membrum vivere poffit, utpote quod eít

funt cor & pulmo , a laefione cuftodirentur,

rincipium & origo vitzee, & omnium mem-

quod timendum foret, fi

pectus p(erinäe., ut alia

if

rorum.

!

)

membra, promineret.

X

Probi. 9. Cur cor continuo m

Probl. 3. Cur avicularu

:cl'

oæ?etur? Refp.'

in pe&or-a rotunda &

Ariftoteles, rationem effe, quod ibi

acuta funt? R.Id ad fubfidium motus & volatus

"

fpiritps ge-

[YyY VY

fattum

üt

: R) Pl Labn- liibl lWan. f bmol I-

p

Biblotbeta Manualis Conciohatoriæ

906

fi

factum effe ; fïguräm':enim foiündam'ad mo- runt thori lacertorum, feu mufculi ad mós

tum aptiorem effe, fupra di&um eft.

tum brachiorum neceffarii.

Ipfüm autem

n

Frobl. 4. Cur illa, quae diligimus, ad pectus -

brachium ex duobus offibus conftat , quo-

«

trahimus? Refp. Id fieri ad amorem fignifi-

rum alterum vocatur cubitus füperior , alte-

candum; cum enim pe&us vicinum cordi

rum inferior, quod os majus eít, quia alte-

rum quafi portare dicitur. Concatenantur

fit, ad illud rem amatam applicamus ; ut hoc

geftu fignificemus, rem talem

per amorem in

brachia füperiori armo nervis fortiffimis ,

corde noítro fedem fixiffe.

quibus mediantibus fenfum & motum volun-

bi

Probl..5. .Cur mulieres funt brevioris pe-

tarium recipit. Quam ob caufam etiam jun-

&uras tres habent circa manu

PI'

C

&oris, quam viri? Refp. Rationem elfe, quod

2

- cübitum &

in viris plus fit caliditatis, quae proinde fur-

armum,

j

fum movetur, & fuperiores virorum partes

PROBLEMATA.

Q

craffas facit. (unde magnum pectus fignum

P*obl. I Cur homini humerf & brachia

0

animofitatis eft). In mulieribus vero, cum fri-

hi

gus dominetur, hoc autem potius deorfum

funt data? Refp. Ut poffint onera commo-

fic

1uoveatur, ideo minus lato ple

dius portare, feque a noxiis rebus tanto for-

mi

t

rumque pe&q-—

tius defendere, unde hzec utraque pars prae

re funt mulieres, quam v!iri'. ;

í

tü

aliis eft variis inftrumentis ad motum & ro-

MEMBRUM XV.

bur conducentibus inftr

:

u&a,' gualia funt oífa,

d

mufculi, nervi &c.

Jit

De derfo,

Probl. 3: Cur brachia hominis rotunda

p

XXVII. Dorfüm pe&ori oppofitum VoCa- -

funt ?

Refp. Hanc rotunditatem propter

majorem velocitatem motus & operationis

P

tur pofterior pars thoracis, de quo fequentia

datam effe homini, nam tefte Ariftotele, &

moveri problemata queunt.

u

experientia, rotunda figura pree caeteris apta

:

u

PROBLEMATA.

eft ad motum caufandum.

Proll. 3. Cur brachia funt tam craffa, car-

iU

Probl. 1. Cur animalia habent dorfa? Refp.

f

Ariftoteles, tres ob caufas lizec eis a natura

nea, concava, & medulla plena? Refp. Craffa

data. r. Ut dorfum effet via nervorum a fpi-

effe, ut majus robur continere poffint, & tam

a

p

facile non rumpantur , carnéa vero, ne mu-

na dorfi extenforum per totum corpus.

Ículi ab extrinfecis agentibus laedantur; con-

Ut effet cuftodia membrorum mollium in cor-

pore exiftentium, puta ftomachi, hepatis,

cava autem , ne nimíia foliditate gravia nimis

e

pulmonis &c., 3. Ut effet fundamentum .

efficerentur. Medulla denique abundant, ut

offa ficca & dura medullarum pinguedine ir-

fü

omnium offium, nam advertimus , omnes

[

coftas in fpina dorfi infixas effe.

*

rigarentur, & ut fpiritus a nervis & venis

Probl. 2. Cur iromo inter omni

a :mimaliä

confluentes medullari temperie fervarentur,

t

I

q

& nutrirentur.

habet latiffimum dorfum? Refp. Ut fit pro-

Probl. 4. Cur animalia bruta nou habent

portio inter dorfum & pe&us, quod, latiffi-

mum in homine effe, fupra vidimus.

brachia? Refp. Quia hoc ipfo. quod prono

Probl, 3. Cur noxium eft homini in dorfo

vultu incedant, brachia minus illis convenie-

bant, unde natura alia inftrumenta illis pro

ä

jacere? Refp. Id propterea fieri, quod hu-

mores varii jaceant fupra cor, illudque gravi-

defenfione providit v. g. lupo dentes, vaccis

tate füa impediant, quo minus convenienter

cornua, equis pedes po&eri()xjes , volatilibus

i

Unde medici

roftra & alas &c.

motus fuos peragere poffit.

*

Probl. 5. Cur dole

ntes, & in agone labo-

aj

unt, talem fitum ad maniam , epilepfiam,

1

aliosque morbos difponere.

rantes brachia denudant? Relp. Hippocra-

Cur ii, qui in dorfo jacent, fomnia

tes in talibus mortem propinquam effe, atque

- Prebl. 4.

adeo dolorem ibi maximum reperiri, quem

horribilia experiuntur ? Refp. Id fieri;- vel

quod tunc nervus phantafize, quze eft in an-

proinde zeger per brachiorum denudationem

teriori parte cerebri, apertus fit, ficque phan-

revelare cupiat.

Probi. 6.

Cur zegris poti(fimum brachia &

tafia corrumpatur ; vel quod humores tunc

vultus gracilia redduntur? Refp. Hoc ipfo,

perturbentur, atque ad fedem phantafize mo-

veantur, impfamque etiam phantafiam per-

quod membra fibi compatiantur, uno dolen-

te omnes ad illud humores concurrunt, unde

tur lent.

necelle eít,

MEMBRUM XVI.

oriri.

gracilitatem in di&is membris-

MEMBRUM XVII.

De buimeris & bracbiis.

XVIII. Humeri di&i quafi armi ad diftin-

De manibus.

Giodem à mutis pecudibus, quae armos ha- -

XS( Manus quoad exteriorem fui partema

PU U 2—.8-—8— ——

bere dicuntur; ex variis offibus compofiti

novem oflibus conftat medulla carentibus, di-

funt, quorum przecipua duo fpatulze dicun-

verlis & folidis, quze ei neceffaria fuerant, ut

tur, quze per ligamenta cartilaginofa conca*

mobilis effet, hinc aliagibbofa, aliarecta, alia

tenantur inter fe, unde haec vincula

vfpatuïla-

'concava funt, ut quafi unum os facere poflent.

rum capita vocantur. '

.

Vola manus dicitur pars interior, ubi maxime

XIX. Brachia a fortitudine fic di&ä, nam

viget ta&us, habet duas partes. Prior eft pe-

Qagis groece fortem fignificat, In ms occur-

&en,quod eomponitur ex quatuor offibus, ut fi

forte

poT pR E ab o

N

*

*

Titulw -LX*PII. Homo.

h

9

o?

J

forte uhum Idatur; alterum hoh patiatur.

fieri ob majus robur pollicis , à quo etiam :

u

Altera pars eft concavitas quatuor offium,

pollex, fcilicet a pollendo, di&tus eft.

in qua quatuo

*í

|

r/'digitri funt inferti & ig eis

.. Probi. 3. Cut digiti dextere manus fünt

€oncatenati,

habiliores, quam finiftrz, uti medici nonnulli

|

Yvolunt ?

IS

Refp. fd a ealore praedominante

.

PROBLEMAT&

provenire; huj

us enim effectus

majorem fübtilitatem caufare.

proprius -f:('(,.

T Probl. I. GCur fol.ds homo & ümiu&.manus

Probl. 3. Cur digiti ante fumptum cibum

&

babent? Refp. Rationem effe, quod homo

funt crafliores , quam poft ? Refp. Id dupli-

prz omnibus animantibus poffit varias ope-

ci ex caufa fieri.

rationes exercere, atque adeo prz illis apto

I. Quia homo jejunus re«

pletus eft malis humoribus, & fümofitatibus

inftrumento indigeat ad illas perficiendas,

lia

quale funt manus, qux Ariftoteli organum

diveríis, quz omnia membra, & confequen-

organorum vocantur.

Simius vero manus

ter etiam digitos ingraffant; unde cum illi

0»

hutnores per cibum expellantur, neceffe eft

fr-

habet; quia fimilis eft homini , atque adeo

ficut in aliis pluribus etiam operátionibus ho-

digitos magis graciles effici. 2. Quia poft ci-

ao

minem imitatur

bum calor a membris exterioribus relegatur

n

» ita & fïmjl; ei inftrumen-

ad interiora propter digeftionern cibi ; unde

tum fortitus eft.

li,

ex defe&tu caloris magis condenfantur digiti;

. Probl. 2. Cur. aliqui funt ambi dcxfri, id

qui tamen ipfi poftea calore poft digeftionem

4l

eft; utraque manu zquali dexteritate ac faci-

cibi redeunte rarefiunt, ficut etiam fieri vi«

tida

litate utuntur? Refp. Id ob bonitatem com-

r

dernus, fi manus calori for

)nis

plexionis , & multitudinem caloris cordis

pofitas habemus.

qacis vel folis exe

provenire, uti & propter füfflationem ejus

&

calidam, qui facit finiftram perinde habilem

pta

ut dextram, unde mulieres, tefte flippocra-

MEMBRUM XIX,

te, non fünt ambidextrz, quia fana, etiam

- De unguibus,

W

calidiffima, frigidior tamen eft

virq frigidiffi-

SXXIT: lingues füunt tendonum exeremen.

ff

mo juxta Galenum.

Rn

ta (unde etiam pofít mortem crefcunt) ad

n

Pribl. 3. Cur aliqui homines fünt magis

ornandos & muniendos digitos data ; quia

habiles ad opus faciendum finiftra, quam

cum nervi fenforii in extremitate, digito-

Af

dextra manu? Refp. Aliqui, quod in illis cor

T$

rum fint vivaciffimi (unde ibi maxitme vi-

non influere faciat dextero lateri calorem,

get fenfus tactus) neceffarium erat, ut un-

; ll

fed plus finiftro, unde etiam in finiftra manu

I

guibus velut folidiori materia tegerentur $

fübtilitatem & gracilitatem operatur. Alii

aliis vero animalibus dati fünt, tum ne pe«

Ils

tamen non male in ipfam continuationem

dum poítremz partes perpetuo greffu dere«

v

exercitii finiftra

rerentur, tum ut inftrumenta effent ad ap-

fam refündunt.

manu ab infantia facti cau-

a

prehendendam predam , quam pro cibo

bent

Probl. 4. Cur interior manus, feu vola, eft

0n0

quzrere debent, unde ille volucres, qua

magis mollis & carnofa, quam exterior?

in aquis degunt , falte

[t-

Relp. Id neceffarium fuiffe ad fen(ationes ta-

m magna ex 'paljte?

Gus peragendas, q

qnguibqs carent.

m

ug illa' poti(ïimum parte

w

,.CCIS

manus efficiuntur.

PROBLEMATA.

[

bus

[

Probl, 1. Cur materia illa, ex qua üngues

generantur, non potius i carnem convere«

i

M EMBR L[ M XVIII.

(f2

De digitis.

titur, ut reliquz digitorum vel pedum par-

tes ? Refp. Rationem effe, quod materia illa

que

fit inepta ad carnem generandam ; eft enim

jem

XXI Digitï componuntur ex tribus offi-

bus, quz (ibi invicem concatenantur; &

materia fumofa, qua refoluta ingreditur ex«

icm

priores quidem quatuor cum pe&ine colli-

tremitates digitorum , ibique ab aere extee

gantur, pollex autem cum brachii interiori

riori exiccata in ungues convertitur.

i

concatenatione jungitur. Noduli inferiores

Probl. 2. Cur quandoque maculz albz ge-

h,

nerantur in unguibus? Refp. Id ex phlegs

let

majores fünt, quam fuperiores , quia in me-

dio pondus magis portatur, atque adeo ro-

mate , quod quandoque permiftum eft tali

nle

fümofe materizg, provenire; ab illo enim

Lbris

bur majus exiftit.. Sunt autem in longicudi-

ne diftincti, graciles, inter fe divifi, ut tanto

phlegmate maculz tales infperguntur.

flexiles magis fint, aptique ad varia objecta

Probl. 3. Cur fenum urigues nigreítcunt, &

P '*l

palleícunt? Refp. Id ob defectum caloris

apprebendenda. Conítat autem manus quin-

que digitis,

cordis contingere; hoc enim deficiente ca-

aurieulari.

pollice, indice, medio, annulgi,

lor in interioribus membris, ubi magis necef:

'cerg

farius eft, congregatus exteriora deítituit, at

dr

que adeo pulchritudinem quoque füatm une

a

PROBLEMATA.

guibus adimit, quod idem etiam fieri advere

äjia

Probl. 1. Cur quilibet digitus habet tres

timus , cum manus nimio frigore funt occue

2

fer

unQuras, & fíolus pollex duas tantum ?

atc.

3

Refp. Etiam pollicem habere tres artículos,

(

P

Probl.4. Cut ex anguiutn difpofitione homi.

eu

fed tertium brachio conjun&um effe, atque

nes judicantur bonz vel male complexionis ?

]

j

4deo non apparere. Oportebat autem fic

R, Rationem effe,quod ungues de bonitate vel

"t

R. P. Loin. Bili. Man. Tóm. 1.

Xyyyya^

inálicia

i

9e£f

Aibhetbece Mcmuqlis Concfonaforia

tur vena cava, feu magna, quz füperna &

malitia cordis, atque adeo etiam complexio-

nis tefientur; fi enim fint rubei, teftantur

inferne in jecore erumpens per totum corpus

choleram bene temperatam; fi vero funt ali-

Ípargitur, & in plurimos ramos divifa eft.

Singuli vero rami divifi funt in alios mino-

uo modo ad nigredinem inclinati, teftantur

anguineam nat

*

uram ; fi vero fint crocei co-

res, & hi iterum in alios, donec tandem in

.

, melancholiam indicant.

minutiffimas & invifibiles venas , quz capile

loris vel nigri

lares vocantur, definant: Unde tefte Leff. de

Probi. $. Cut

(i extremas partes excreícene

prov. num. 96. aliquot venarum chiliades in

"eme— —X —

tes ab unguibus abícindimus, dolorem non

homine exiftunt.

Ífentimus; fecus vero, fi vel minum de iis

P

artibus, quz carni adhzrent, abfcindamus?

De liene.

N

Rationem effe, quod füperfluitates illz

Refp.

- XXVI. Lien feu fplen fitus eft in finiftra

nervorum extremitatem e

xcedant, unde tam

arum fentitur illarum feparatio, quam pa-

parte ex oppofito hepatis & ventriculi, figu-

ram habet oblongam ad linguz fimilitudi-

rum fentitur pilorum füpervacuorum abfcif-

nem, eft füb(tantiz fpongiofz, coloris pluri-

fio; interiores vero partes, quia nervis im-

J

mum nigricantis, pellicula tenui obte&tus,

mediate fünt conjun&z , hinc earum fepa-

muültis venis perforatus, ad recipiendam cra(-

f

xatio non poteít non cum maximo dolqre

fam &.terreftrem partem fanguinis, Varia

l

fentiri.

habet officia, fed duo potifhmum , quorum

primum eít, ut craffum & feculentum füc-

- MEMBRUM XX.

A

cum ex hepate eru&tantem per venam por-

3

JDe ventre.

tam fuícipiat, & tandem egerat.

Secune

XXIII. Venter eft pars illa; quz a thorace

dum, ut aliquam hujus fücci partem ad fun-

dum-& os ftomachi mittat, partim ut a Jeco-

usque ad femora demittitur ; eft fine offe in

re talis facci os ftomachi conftringatur, &

ql

anteriore parte ; totus carneus & membra-

Curfíoribus

neus, ut inteftina, & ventriculus cibo diften-

appetentiam Ciborum excitet.

Varie autem in ventre

fplen eft magno impedimento, forte quia

tus laxari poffit.

humor melancholicus illa curfione agitatus

fi

pgrtesf'dantur , nunc

breviter exg)icandæ.

pungic, & fabulam elt

Í

De abdomines.

fplenem fine pcriculq

?l

vitz c*:—ximi«-x poffe..

XXIV. Abdomen feu fümen vocatur an-

PROBLEMATA.

terior extrema pars ventris , €o quod abdat

multa. Conítat ex cute communi, adipe in-

Probl. x. Cur fplen nigrum adeo colorem

P

tta cutem, membrana carnofa, & octo mu-

preferc? Refp. Id fieri, tum quia ex terreftri

f

fculis. .Sub hoc abdomine eft membrana te-

valde materia caufatur; tum quia eft rece«

nuiffima, Peritonzum di&a, quz omnia in-

ptaculum melancholici bumoris, qui perin-

ü

teítina involvit3 Unde fi rumpatur, hernia

de ut cholericus nigrum coloram fortitur..

five ruptura oritur, per quam inteftina füb-

Probl.4. Cur fplen in finiftra potius parte,

fident, effunduntur, & alias mi(erias caufant.

quam dextra pofitus eft? . Refp. Id fadtum;

[

Sub Peritonzo adhuc eft alia membrána te-

tum ut finiftram partem, quz frigidior eft,

k

nuis & pinguis , quz inferiorem partem fto-

uam dextra, calore füo foveat, tum ut ipíum

]i

machi, & inteftina immediate tangit. Voca-

etiam calorem ftomachi confervec. Unde illi

In

tur hzc membrana rete, co quod propter

immediate adjunctus eft.

venas hinc inde difperfas figuram retis ha-

Probl. 3. Cur fpleni rifüs velut affeCtus at-

Ü

beat. Vocatur etiam omenturm , & data eft,

tribuitur, juxta notum illud diftichon:

tum ut magis intéítina tueretur, tum ut ca-

H

Cor fapit , &9 pulmo loquitu

"

ry vl commopgt"

lore fuo , quem ab arteriis habec, conco-

iram,

- Splen videre facit ,

cogit amare jecur.

&ionem magis juvaret.

.

Reíp. Rationem effe, quod fplen auferat cau-

D. jecore. -

fam triftitiz , (cilicet melancholiam , cam-

Y

XXV. Proximum, quod fub diaphragmate

que confümat ; unde poftea naturaliter op-

adhuc inter coftas occurrit, eft jecur (eu he-

pofitum triftitiz , fcilicet gaudium & ri(us

In

fequicur.

1

!t

par, officina fanguinis, quod eft corpus care

neum, fpongiofum, multis venis excavatum

Probl. 4. .

Cu"i"' homo habens»maghum fpie.g

p

przcalidum, füperius gibbofüm, infra conca-

nem macilentior fit aliis, non habentibus

a

Refp. Rationem

vum, ample&ens fua cavitate ftomachum.

fplenem adeo magnum ?

W

Officium jecoris eft alimentum a venis mefe-

effe, quod fplen illam materiam , quz in

hi

xaicis ventriculoque fufcipere, & illud in fan.

pinguedinem converti poterat , ad fe attra-

H

£

*

uinem convertere,

quem toti poftea corpo-

hac; unde homines parvi fplenis plerumque

p

Yi

diftribuit. Quem in finem duas habet aper-

pingues efficiuntur.

&

turas,& venas; &in cavitate quidem externa

Vi

eft vena plurium concurfu adunata, quz ve-

MEMBRUM XXI.

e

fa portz vocatur; per hanc fuccum a ve-

' De folliculo felis.

l

nis meferaicis e chilo ftomachi attractum,

& inftar la&is albicantem admittit, & in fuis

XXVII.Sub dextra concavitate jecoris proe

Exco&us hac

pe venam ports adnafcitur folliculis fellis ro-

fiftulis in fanguinem mutat.

ilis fee

d

;atione fanguis efluit in venam, qua& vocae

tp;ndqs & oblongus ; in .qqu flava b

cernie

[

.

L]

üuus LXFIL Hüms -

909

&

n$

cernitur, Cónftat hic folliculus duplici tuni-

d

-MEMBRUM '-Xxm:

€a, una a Paritonzo accepta; altera fibi pro-

Q«

gria, quz triplices habet fibras, rectas , oblí-

De ftomacbo.

ln

quas, & transverías. . Re&is bilem attrahit,

XXIX. Pro meliori intelligentia natïuf:lt

Pll-

obliquis retinet , transver(is expellit deor-

omachi notandum eft, ab ore ad feceffum

de

fum in inteftina. Porro bilis effuía in inteíti«

usque continuam viam in tres partes divie

3

na tria habet officia. 1. ut juvet digeftionem

fam. Prima eft a radice linguz usque ad

fuo calore. 2. ut fua acrimonia quafi ftimue

ventriculum, cujus officium eft cibum fü-

lo irritet inteftina, ut feces expellant. 3. ut

mere. Secunda eft ipfe ventriculus, cujus

humores

officium eft, cibum continere. Tertia eft re-

ln

flergat.

pituitofos vifceribps-gdhærcntcs ab-

-

liquus totus tra&tus inteftinorum, cujus offi-

.

cum eft cibum confectum trajicere.

Licet

Idjs

PROBLEMATA.

N

J['[a

vero ftomachus proprie fignificet illam par-

/— Proll. 1. Cur equus, mulus, a(inus & cor-

tem, ubi eft ingreffüs in ventriculum; jam ta»

N

h.

vus vel non habent, cüm tamen finis propter

men paffim ipíe ventriculus (lomachus ap-

Qquem animalibus fel datum eft, fcilicet ut

pellatur. Sub hepatis ergo concavo pofitus

iTia

eft ftomachus facco tibiz utricularis fimillis

üm

Íuo acumine juvet vifcera ad expul(ionem

üC.

luperfluitatum , & ftomachum ad digeftio-

mus, refidetque in medio latitudinis anima-

nem ciborüm eque in illis locum habeat?

lis a finiftra parte ad dexteram. Subítantia eft

Qf

UE

Refp. Talia animalia non quidem habere fel

carnea , triplici fibrarum genere inflructa ad

in facculo, fed tamen habere ipfüm per par-

trahendum cibum ; ad retinendum, quam-

UE

diu, opus eít ; & tandem expellendum. Ven.

Q«

vas venas in toto corpore difperfum.

Proil. 2. Cur folliculus fellis hepati potius,

triculus duo habet oftia, unum amplumi in

I

quam alteri parti corporis füperimpofitus eft?

finitra parte finiftri lateris, quo cibus ex gu«

bus

Kefp. Rationem effe, quod in hepate po:iffi-

la ingreditur, ideogue vocatur os ventriculi,

m

mum fanguis primum excoquatur; neergo

circa quod multz fibrz orbiculares exiftunt,

ILUS

quz cibo fumpto fe contrahunt, ne retrogre-

nimium accenderetur per choleram, merito

lo

fuperimponendus €i erat féllis foliculus, ut

diatur, Alterum oftium eft anguftius in in-

per ipfum nimia colera extrahatur, & in in-

feriori parte dextri lateris deoríum vergens;

tefítina & flomachum transmittatur.

quocibus in inteftina egreditur, ideoque voe

Probl.3. Cur fel adeo amarum eft? Refp.

catur pilorus feu janitor, quia conftringit fej

hanc amaritiem ex nimia caloris intenfione

& claudit, donec cibus in chilutà converfus

I:M

T

provenire; cálore enim abundare, quz ama-

füerit$ eo autem confecto,

[

ra funt, vel ex ipfo abfynthio colligitur, quod

latat, ut chilus exire poffit.

aperit fe, &d:-

ts

vino miftum bibimus ad ítom

W

"

ciendum,

achum cale.fg-

^ PROBLEMATA.

"

Probl. 3.

It

Cur carneSï illorum anidialium,

Práll. x.. Cur ftomachus 'ro'tundus eft?

quz predita fünc féllis folliculog dulciores

1m,

funt, quam animalium carentium tali faccu-

Refp. Id propterea faCtum effe, quod alio»

n

qui, fi haberet angulos, tunc in illis cibus

lo? Refp. Quia in illis per colle&ionem fel

ün

lis ad unum locum dulcedo aliatum partitim

potius mancret, & fic homo nunquam fe«

ii

bribus careret, eo quod multz partes in-

impermixta, relinquitur. In aliis vero ani-

concoCtz manerent; jam vero propter ro«

malibus fel toto corpore per venas parvulas

L

difperfum cum fit,hoc ipfo etiam carnes ama-

tunditatem nulla concoctionem illius

:

Fubcc:-

ritie füa non nihil inficit.

fugere poteft.

Probl. 3. Cur caro flomachi tam nervofa

& fen(ibilis eft ? Refp. Ita officium ftoma-

chi exegiffes cum enim modo repleri de-

MEMBRUM XXIL.

*

AU

..De reanibus.

beat, modo conftringi , merito natura fagax

nervos ad hunc finem illi neceffarios provi«

II«

XXVIII. Renes duo fünt ad extremitatem

dere debuerar.

v

i(üs

"

infimam jecoris, prope vertebras dorfi, & fi-

. Probi. 3. Unde flomachus tantum virium

nem diaphragmatis, forma fünt oblonga, &

furiit, ut poffit tam multos & varios cibos

prope rocunda, fubftantia fatis denfa, & quafi

concoquere? Refp. A colore pouíffimum;

je

aduíta, intus cava ad recipiendum ex cava

quem tum a eorde, tum ab hepate immediate

us

em

vena humorem ferofürn & aqueum fuo mu«

ipfi fuperpofito accipit; (i enim idem calor

nere jam perfünctum, quod munus eft, fan-

aurum a cupro, argentum a ftanno, fcoriam

n

£uinem per anguítos hepatis meatüs in am-

a ferro in fornace feparare poteft, quidni

Tà*

pliorem viam venz cavz deducere. E vena

etiam in ftomacho parum ab impuro, humi«

qUG

cava ex hepate deícendente prodeunt dus

dum a ficco, utile ab inutili feparare poffit ?

vene in utrumque renis eaülem, quz vens

Probi.4. Cur ftomachus pingües carnes tam

emulgentes vocantur, eo quod aqueum hu-

difficulter & tarde digerit? Relp Id contingeré

morem ex fanguine & vena cava emulgeant;

propterea,quod tales carnes natent in ftomas

& in renes deferant.

EX renibus duo alii

chó, quando optima digeftio fit in profundo

ä

meatus; ureteres five urinatorii diQti, defcen-

ftomachi, quo carnes pingues non poffünt ve«

fo

dunt, per quos ferofus ille humor im veficarmi

[

nire; Unde qui eas comedunt, multum fom-

nolcatos fe fieri experiuntur,eo quod dige

ftio

:

d'cfluit ; &inde emittitur.

Xyyyy23

ia

Q

E

919

Bibliteee. Manualis Cancinatirie

pellunt, ac hominum inteftina? Refp. Ratios

nt

in ftomacho retardata diutius fumos in cere-

L

brum emittcat.

nem effe, quod ficciori , minimeque füpere

Probl. ;.. Cur ftomachu

's a fommo mul-

vacuo nutrimento utantur, magisque exer-

Ü

tum roboratur ? Refp. Rationem effe; quod

ceantur, quam homo,.unde melius conco-

tempore fomni calor ad interiora fe confe-

quitur, atque adeo minus mále olet; Homo

fie

[X

rat, atque adeo virtutem digeflivam non

vero vario vefcitur, eoque humido valde nu-

modice adjuvet ; tempore vigiliz vero ma-

trimento, & id füpra (atietatem, & intempe-

net circa loea fenfuum, & in toto corpoe

ftive, cum minime indiget, unde non fatis :

concoqui, aut perflari ob multitudinem füam

vaime

re difperfus, unde minuit virtutem digefti-

poteft talis materia, atque adeo tam male

Probl. 6.

xCui: üomächus humanus maxi-

olens efficitur.

s, & alia quedam

m«

me in füperiori parte tam ftrictus eft, in ine

Probl. 4. Cur Dorcade

ferlori vero latus? Refp. Rationem effe, quod

animalia materiam tam füaviter olentem fe-

]i

cum homo fit czteris animalibus magis eres

cernunt per inteftina? Refp. Rationem effe,

(

&us, cibus ejus femper ad inferiora defcen-

quod talia animalia plerumque forte fimili

CU

dat, & ideo utilis imo neceffaria fuit inferior

materia bene olente pafcantur: Unde cum

L

latitudo , ut & ciborum m

)

Y

per humorem non immutetur nimium talis

fo

ultitudp tanto fa-

materia , odorem fuum etíam tunc; cum fe«

D

fili—fxs rgCipi poflic,

cernitur, aliqua ex parte retinet.

li

(

-MEMBRUM: XXIV. -

P

: bg; inte/Linis.

MEMBRUM XXV.f

XXX. A janitore ventriculi procedit itf?

De mf;;kntþerfia.'

teftinum re ipía unum, in varias tamen [pi-

XXXI. Diximimus füpra, venam portæ in'f ;

xas convolutum, & fíepties totius humani

plurimas invifibiles venulas terminari, qua- -

corporis longitudinem equans; Nomine quo-

rum orificia ad inteftina. extenduntur. Per.

que & officio in fex inteftina divifüm, quo»

has venulas tenuior & melior chili faccus &

fübftantia exugitur, & ad hepar per venam

rum tria fünt tenuia, tria craffa. Officium

f

tenuium eft chilum füfceptum magis conco-

portz defertur.

Ne vero he venule tam

t

parvz facile rumperentur , de fuítentaculo

quere , antequam ad hepar transmittatur.

Crafforum officium eft, eam chili partem,

illis provifum eft, feu de|membrana quadam;

I(A

cui innecterentur, & in circuitum omnia in-

quz non eft apta, ut transmittatur in bepar;

rejicere & efferre. Ex tenuibus primum,

teftina alligarencur. Hec memibrana dicitur

quod ventriculo proximum eít, & catero-

mefenterium, eo quod in medio inteftino-

ä

rum initium, vocatur duodenum, eo quod

rum fita fit, a qua ipfa etiam venule mefe-

4

duodecim circiter digitos longum (it, & re-

;'aicæ denominantur.

"

K

&a defcendit fine fpira.

Secundum vocatur

jejunum,; quia vere femper inane reperitur.

A

'Tertium communi nomine tenue, feu ilium;

MEMBRUM XXVL -

vocatur, & multis gvris involvitur. Ex crat-

.JDe femaribus.

ï

fis primum vocatur czcum, eo quod non ha-

XXXIL Femora fünt illa pars corporis,

beat duo foramina oppofita. In hoc fzces pri-

quz ab inguinibus usque ad genua fe exten-

:

moó fpeciem ac naturam accipiunt ; nam ha-

dit. Moventur in coxis, quz concáva ver-

&enus chili nomine appellabantur.

Secun-

tebra dicuntur. Sunt ex magnis offibus com-

dum vocatur carnofüm, vel cholon, quod

pofita, tota ex fuperiori parte concava, tum

ä

pariatur acres dolores fi intrinfece afficiatur.

ut firmior effet inceffus, tum ut crura facilius

Y

'Tertium dicitur re&tum, eo quod fine fpiris

fübintrarenr ; funt füpra craffiora, ut tan-

,

fab veíica verfus tergum defcendens recta

E

quatn media inter extrema debitam haberent

fe exoneret.

groportionem cum utrisque.

PROBLEMATA.

MEMBRUM XXVII.

.. Probl. 1. Cur inteftina funt ita involüta, '&

BBe genubus.

inter fe connexa ? Refp. Id propterea a na-

tura ordinatum effe, ut, dum majoribus mi-

XXXII. De his fic loquitur Ifidorus: -Ge-

nora, & debiliora fortioribus innituntur,

nua funt conjundtiones femorum & cru-

aCtiones naturales aptius perficerentur, id

rium.' Et fünt dicta, eo quod in utero ge-

t

eft, ut & neceffaria commodius retinerentur,

nis funt. compofita ; cohzrent enim fibi, &

& fuperflua expellerentur.

i

N

cognata funt oculis, lachrymarum indici«

;

. Probl. ». Cur omnia anima

lia ampli & re-

bus, & materim ; nam a genis genua di-

&i inteftini fünt gulofa valde? Refp. Quia

tuntur.

Cum enim quis gignitur, ita fore

propter diminutionem ufüs cibi, & indige-

matur, ut genua fürfum (int, quorum e€one

ftionem ejiciunt cibi füperfluitatem indige-

jundione oculi formantur. conditi & re-

conditi efficiuntur , fecundum verfum Phi-

ftam valde: Unde quia cito exit cibus, hinc

etiam appetunt multum.

-

lofophi : Genua comprimit arta gena : Inde

Probl. 3. Cur inteftina brutorum non perin-

eft, quod, cum homines ad genua fe profter»

de male olentem materiam fecernunt & ex-

nunt, facilius lacrymentur; voluit enim na«

Mi um ab AdsacÁ/EMÉS — X

tura

W

Tiüuus LXV II Homo. -

gllx

Qu

d.

tura ex utere materso memorare, ubi in te-

Proll. 3. Cur, ut vult Ariftoteles, pes dex-

W

nebris confidebant, antequam ad lucem ve-

.

ter in omni animali eft velocioris motus?

MI

t

rem. Jta Ifidorus. Sunt autem gerua offa

Q

Refp. Quia ibi plus caloris reperitur, quem

QQ

quaedam concava, rotunda & cartilaginofa,

multum conducere ad vi

"

& nervofa valde, tum ut facilius genuflexio

experientia docet.

gorem, quotidigpa

ieri poffit , tam ut fpiritus animales ad infe-

N

X

Kiores partes facilius transmittantur. -

Is

Probl. 4. Cur folus homo habet in fua pro-

m

portione pedes maxime carneos & craffos?

. MEMBRUM XXVIII.

Refp. Quia homo ere&tu$ incedit ; Unde, quia

ile

De. cruvibus.

in fua proportione pedes illius majus portare

A

pondus debebant, quam ullum animal, me-

(e.

XXXIV. C

rura fic di&a a currendo , quia

rito etiam majora ipfi offa a natura concedi

his currimus & greffum facimus, funt partes

debebant, quze proin?ne tam facile laederen-

fe,

iif

intermedize inter femora & pedes. Suntla-

tur, copioía carne veftienda erant.

üm

certis & nervis inferioribus concatenata, per

quos influentia greffibilis in artus, & re&ivse

Probl. s. Cur, ut Ariftoteles docet, omne

1lis

virtutis ad pedes derivatur. Sunt ex offibus

animal habens multas fiffuras in pedibus, ut

fC-

leo, canis, vulpes, lupus &c. ccecos parit ca-

fortiffimis compofita , quae tanquam colum-

nse corporis ad deferendam ipfius molem

tulos? Refp. Horum fimilium effe&uum vix

funt ordinata. Sunt medullis plena, ut vir-

poffe alias caufas a Philofopho affignari, nifi

C:.endo, hanc effe natur

,

tus vitalis & animalis per nervos & arterias

lium.^

am hoxuxn-axlima-

ad tibias diffufa cuítodirentur, & offium fic-

éitas medullae humectatione irrigaretur.

. Probl. 6. Cur animalia pares pedes a na-

3

tura acceperunt? Refp. Quia fieri non poteft,

Ua

MEMBRUM XXIX.

ut aliquid moveatur, nifi aliqua fui parte con-

Pet

De peciil)üs.

fiftat, Cintellige, fi non proliliat;) cum ergo

&

ingreffüs ex motu & ftatu perficiatur, necef-

am

XXXV. Pes eft extrema pars hominis fü-

farium erat, parés pedes animalibus conce-

ATT

ftentans pondus totius corporis. Componi-

di , utmodo ftare

1lo

tur, ut medici volunt, ex offibus quadraginta

s modþ moi'exl'i com'mpdg

poffint.

i

quatuor, quorum duo fünt calcaneorum, duo

In

manicularum, rafite pedum decem digito-

- MEMBRUM XXX.

r

rum triginta. Eft fubtus carnofus, ut offa

arteriarum duritie defendentur ; planus, ut

De carne.

d

fuperpofita facilius portaret ; concavus, ut, fi

acuto fuperponeretur, ad locum concavum

— XXXVI. Caro, qua offea compages tota

refugium haberet; diverfis ligaminibus &

circumduta veftitur, eft pars mollis, humi-

da, rubicunda, ex fanguine progenita, ad par-

nervis offa pedum colligantur, tum ut majus

robur haberent ad corpus portandum , tum

tes, quibus apponitur, firmandas, fovendas,

ut motum baberet leviorem. — Ultima illius

tutandasque, & earum actionem. juvandam.

pars planta vocatur, fic dicta a planitie, quam

Triplex autem eft genus carnis : ac primo qui-

dem eft caro mufculorum : fecundo eft caro

ll'iS,

exigebat, ut fortius terrae imponeretur; quae

et

lanta duriori cute vefiitur, quain caeterze

vifcerum, earum fcilicet partium , quze fünt,

[2c

partes, ne fpinis, & aliis agentibus duris Ize-

interiores, puta cordis, pulmonum , lienis,

jecoris : tertio denique eft caro glandularum.

J

deretur. —Pofterior pars pedis calcaneus vo-

Glandula autem eíft fübftantià rara , &

üm

catur, a calcando diétus, quia per eum terrae

[jus

veftigia imprimuntur; eft rotundus, ne facile

Ípongiofa ad füperfluos humores ebibendos,

An

laedatur; oblongus, ut firmius imprimatur;

vel ad alias partes irrigandas , vel ad molli-

ter firmanda vafa , quze ifli innituntur ; ita

&.

«t

folidus, ne facile premeretur ; mollibus liga-

minibus cum cavilla colligatus, ut furfum &

fub auribus funt parotides, quze vox etiam

morbum ejus partis fignificat : In oculorum

&eoríum ;facilius mqveatgr.

angulis majoribus funt caruncule lacry-

-PROBLEMATA.

males : In faucibus tonfillee , quse fauces ip-

fas, tum os & linguam faliva rigant: fub alis,

Proll. 1. Cur bruta multa quatuor habent

um füb inguinibus bubones : in ventre pan-

JU.

pedes? Refp. Quia ad terram totum eorum

Tü»

corpus naturali füo pondere inclinatur, & ad

C ?ates.

terram brutali fuo appetitu moventur, ergo

.

PROBLEMATA.

,«

ut facilius moveri poffent,

à

a

| n*ece!ï'e erat, Fot

iï;lgimentis ea juvari. -

Proll. 1. Cur bafo hominis habet ex omni-

ici

bus animantibus formam . nobiliffimam ?

di«

Probl. 2. Cur pueri fuper mbl iucutvat

fot«

incedunt? Refp. Quia non poffunt elevare

Refp. Id propter animam rationalem factum

on

effe , quze cum fit przeftantior omnibus aliis

corpora fua,, eo quod fuüperior pars corporis

formis, merito etiam domicilium elegantius.

m

fit major longe & ponderofior inferiori ; quod

hi

tamen, dum juvenefcunt paulatim diminui-

illi praeparari oportebat ; Maxime cum ipfum

nde

etiam verbum divinum inhabitaturum eid em

tur, e contrario vero crefcit inferior, atque

fuerat.

lt

«

adeo :infans tandem ere&us incedere poteft.

£rill *

n

612

Bibliotbecee Manuälis Concionatorice

Probl. 2. Cur caro humana ex omnibus

res clathros receptas ab impetu violentize

carnibus dulciffima eft ,. ita ut aliqui latrones

concuffionis & mutuse compreffionis defen-

huic carni comedendze affüeti confeffi fint,

dunt. Etin hunc finem fuperiores coftze ab-

nihii adeo difficile fibi videri, quam humana

foluto ambitu conne&untur utrinque cum

carne diutius abftinere? Refp. hanc dulcedi-

Ícuto cordis, quod os quoddam oblongum eft

«

nem probabiliter ex humiditatis & moderati

per medium thoracis defcendens, & inftar

caloris permixtione provenire , uti etiam ex

fcuti aut loricae cordi praetenfum. JInferiores

d

fio

ipfa ciborum materia,

quos homo rplerum—

autem coftae non totum corpus ambiunt, ne

D

.que dulciores fümit.

1

J

fcilicet ventriculus füumpto cibo intumefcens

Proli. 3. Cur feriná caro fanior eft, quam

intra coftarum anguftias coar&taretur , fed

tür

L

animalium domefticorum ? Refp. Eo quod

pro concoctionis ufu & neceffitate fe dilatare

illa animalia multum exerceantur, & in aére

aut contrahere poffit.

fpt

- Áficciore vivant, unde caro eorum durior eft,

ho

rif

& nullius aut raree pinguedinis particeps ,

MEMBRumxmm

atque adeo alimentum , quod inde provenit,

N

41

minus habet excrem

De cute &? cuticula,

(£

tatum.

1

enti .& no;iarmn qual*i—'

- XXXVIIL.

dic

Duplici cute veftitur horno. In-

Probl. 4. Cur caput ex omnibus membris

terior vocatur cutis, exterior cuticula. .Eft

iní

minimum carnis habet ? Refp. Eo quod ibi

f

autem cutis interior ubique porofa, ut vapor

6t

operationes fenfuum & intelle&tus perficiun-

& füdor facile exhalent. Ita etiam perfpicua

tur, quibus non modicum impedimentutra

eft, ut quidam Rex Perfarum ex ea feneftel-

&

affert carnis copia, uti quotidiana experien-

las fecerit. Ariftoteles vult effe ingeniofos;

tia in hominibus pinguibus declarat, qui ple-

qui mollem habent cutem , propterea quod

i

runque etiam pingui funt ingenio.

illa fit apta ad transvaporandum, per quam

üt

Ài

transvaporationem organa interiora in debito

.MEMBRUM XXXL

temperamento maneant, per quod animus in

[t:

functionibus fuis non parum juvatur.

Cuti-

«

^

De . offibus.

cula. eft pellicula tenuior extra cutem orta ex

i

XXXVII. Nat

uralis. corporis fülcra funt

excremento cutis. Ejus ufus eft tegere cu-

offa, quze funt partes animalis omnium du-

tem, ne attingendo quidvis ledatur. Eft

riffimz:e a natura conceffze , ut fulcri inftar

autem cuticula hzec alicubi denfior, alibi te-

univerfi corporis molem fuftentent , iisque

nuior, fi valde craffa & dura eft , ut in iis

czeterze partes veluti palis infixsze füftinean-

partibus, quae femper ufui funt obnoxize, cal-

[

tur. Scribit Galenus, effe in corpore huma-

lus vocatur. His duabus cutibus in brutis

no offa fupra ducenta; & fingula offa habere

per totum corpus fübjicitur alia membrana

fcopos fupra quadraginta. Eorum qusedam

craffiffima, quae panniculus carrofus dicitur;

k

in homine vero nonni

u

funt excavata vel fpongiofa, ut medullam,

3

vel medullarem füccum .ad fui nutritionem

peritur.

i in capite & COI;IO re-

contineant. ln iis pars protuberaus cernitur

PROBLEMATA

(quam protuberentiam apophyfin appellant)

ut per illam in alterius offis cavitatem immit-

- Probl. . Cur cutis eft mollior in hmiüni-

tantur.

Habent etiam nonnulla offa faas

bus, quam aliis animalibus? — Refp. Ratio-

appendices, five additamenta inítar operculi,

nem effe, ut operationes actus tanto com-

ne medulla intus conclufa effluat ; haec epi-

modius perficere poffit ; unde etiam in volis

e

phyfis dicitur. Conjun&tiones offium pro va-

manuum fübtilior eft, quia per illam partem

rietate conjunéctionum varia fortiuntur no-

potiflumum res tangimus, tangendoque fe-

-

:mina a medicis.

Quaedam enim inítar cla-

cernimus.

vorum fünt infixa, ut dentes, maxillae, quae-

Probl. 3. Cur.cu

tis tota pOrofä eft, fed prae»

as delh ^^ Genibe . AÉ

. 4

dam ferratim commiffa & veluti confuta, ut

cipue capitis ? Refp. Id propter neceffariam

videre eft in offibus cranii; alia pixidatim

fumofe fuperfluitatis expirationem contin-

-immilfa, & validis ligamentis revincta, ficut

gere; per calorem enim pori aperiuntur, &

M

os femoris in coxee acetabulo; alia in mo-

ea, quae inter carnem & cutem funt fuper-

dum cardinis fe mutuo fubintrant ; alia alio

flua, per vapores & fudores expurgantur.

3nodo, prout ratio firmitatis & motus mem-

Probl, s. Cur cutis faciei eft aliis fübtilior

bri poftulat.. Supremum os,. quod tecti vi-

& tenerior ? Refp. Duplicem ob rationem id

cem obit, eft calvaria, conftans pluribus par-

ordinatum elfe, fcilicet ob decorem ( fi enim

ä

tibus per varias futuras commiffis , nt vapo-

craffa nimis foret, rubori fanguinis pervia

res ex ftomacho itentidem afcendentes expi-

non effet ) & ob fenfuum perfe&ionem; hi

rare poffent , ne cerebrum perpetuo obnubi-

enim, fi Ipiffa nimis foret, minus commode

larent. Cum calvaria per verticem conne-

perfici poffent , cum tamen i

n facie 1naxime

étitur fpina dorfi, quse ex triginta quatuor

vigeant fenfus.

T

officulis feu vertebris conftat , quae inftar

Proll. 4. Cur in fe

T

je&ute cutis conträhi—

trunci ab una femorum junctura usque ad

tur, & indurefcit? Refp. Id propter defe&um

* caput affurgit, & ex hac veluti rami utrin-

caloris & confümptionem humoris naturalis

que prodeuntes cofte duodecim finuato flexu

contingere.

Hsec enim duo accidentia ma»

peécus muniunt, & nobiliffimas partes, cor

Xime raram extenfamque faciebant cu

um,

presfertim ac pulmones , velut intra firmio-

fuamque ei fpecj.em gonfe:vabant.

i

MEM,

913

Tiv Lx 7 Hie.

h.

nem, qua cerebrum contin'vetur, non egre-

MEMBRUM XXXIII.

ditur , ideo ab antiquis inter nervos non

d-

üm

4

eft recenfitum. . Inter nervos prgcipui funt

-

— De omis.

Optici feu Viforii, deinde Guflatorii , udito-

r

lr

rü, Reverfivi &9c. quz melius in tabulis Ana«

XXXIX. Venz nihilaliud fünt, quam

tomicis confpiciuntur, quam calamo defícri-

IN

vehiculum fanguinis, qui quía duple

X eft, buntur,

NS

craíTior & fübtilior, hinc alize venz ad crafe

(s

fiorem devehendum Ordinantur , "ut vee.

MEMBRUM | s:va.

d

nacava, & vena porta, quam prior per to«

4

tum corpus inítar irrigantis rivi miro ordine

De mqfchiis. :

varietateque diffufa, plures habet ramos

fpecialibus aominibus donatos,ut e(t Acv'y(9»,

XLI. Mufculus eft maffa quedam carnea

hoc eft, /ine comite, Zxillaris feu Bafülica, Hume- pluribus ligamentis fibrisque diftincta, &

raria feu Cebbalica; utraqueJugularisinterior & affüfo fpiritu ac fanguine ita animata , ut

exterior, Coronalis, Emulgentes, Seminales 69 llia» (e ipfam movere, contrahere fimul aut ex-

[n-

c& &9c. Pofterior feu vena porta per fuas ra- tendere poffit , & hoe motu per cendines, in

dices (venz meferaicz vocantur) mefenterio quas plerique mufculorum ceu in oblongam

Jor

infertas trahit chylum ex ventriculo & inte- candam definunt, certorum membrorum

üa

ftinis ad jecur. in hac continentur Cy//ic& articulis infertas, etiam illa attollere, fle-

d.

Gemelle, Splenica, Gaflrica snajor & minor, dex!ra. &tere , aut alio modo movere. Adverte ta-

(s

C finiflra, utraque Epiplois, Corenaria, mmeferaic€ men, non omnes muflculos tendinem habe«

&c. Ramufculi hepati inferti per ofcula miro re, ut mufculi linguz , labiorum &c. fed

]

]

naturz artificio jJunguntur ramis venz cav€, eos folum , qui ad inovenda offa in eorum

ifo

ut exhibet Cafpar Bauhinus in füo theatro. car tilaginem inferuntur. Dicuntur mufculi,

ln

Anat, itaque de origite venz cavg & por- quia videntur figuram turis excoriati re-

!U.

tz maxima lis eft inter Peripateticos medi- ferre.

Magnus horum muículorum in

1

cosque: quorum illi cor, ifti hepar, confti- corpore humano eít numerus , ut totum

lj

tuunt, quamvis Vefaliusaliique periti Anato- fere ex illiis compactum videri poffit.

P.

mici ftent cum Ariftotele.

i

Leffius de provid. Num l. z. ait, füpra

P

fexcentos numerari, quorum finguli ad de-

cem. minimum fines & utilitates hominis

lg

Aliz fubtilior&m fanguinem vehentes ar-

ferviant; potiffimum tamen officium eft, ut

terix magnz , arteriofz, venofe vocantur ;

membra moveant, & refpirationi inlere

& hz quidem certo ex corde oriuntur ; de ve-

Ad motum brachiorum natura de«

E]

viant.

na cava & porta idem quidem fentiunt Phi-

dit mufculos omnino undecim , five i vis

lofophi , non item medici ;

[v

te oriri contendunt.

qui illas ex hepa-f» duodecim; qui omnes ad tot diverfos moe

tus neceffarii (unt, ut late profequitur Cal.

in fine l. 13. de ufü p. & init. j. de anat. Mu-

Ículi vero infpirationi infervientes fünt qua-

MEMBRUM XXXIV.

draginta quinque , quorum viginti duo in«

l:

De nervis.

tercoftales (quía fpatia media inter coftas oc-

cupant) thoracem exadte laxant, & con-

l

h

QXL.F Nervi funt inftrumentum porofü

m, flringunt, fic ut eorum anteriores exípiratio«

quo velut canali fpiritus animales ad motum

ni, viginti duo alii vel primis vel ultimis cc«

ftis , vel dorfalibus coftarum radicibus anne-

0s

ienfumque neceífarii a cerebro , ejusqüe

medulla fpinalia per corpus difpeníantur.

xi, vel e collo defcendentes, vel abdomini

Subítantia eorum ^'omnino fimilis fübítan-

conjun&i, intenfz & magus refpirationi di»

ünus & ultimus &

tiz cerebri, aliud non effe putatur, qua

m Verfimode conducunt.

^

*.o

cerebrum induratum.

omnium utiliffimus eft, qui tenui refpiratio-

]-

Veftiuntur duplici

..

membrana, exteriore quidem craffiore, &

ni, qua homo femper utitur, folus infervit,

a erafía menynge procedente, interiore ve-

iaphragma eft mufculus rotundus magnus;

f«

qui fpiritus inftrumenta quibus fübjicitur, fe-

ro tenuioré, & cum tenui menynge

con-

nexa.

Hinc przcifo aliquo nervo i

llud cludit ab inftrumentis alimenti, quibus fue

r

perior eít.. Tunicz ipfi duzc fünt, inferior

membrum , quod nervus ingrediebatur;

omni deinceps motu fenfuque deftituitur.

quidem peritonzi fümmitas , füperior vero

vafis tunice cofítas fuccingentis.

Patribus

]tem illa folum membra ftupore ( hoc eft,

u

diminutione feníus motusque privatione ) f

perioribus & anterioribus ad pectus, pofte-

!

r

ioribus ad fpinam pertingit, & ad lumbum

& convulfione (hoc eft motu in voluntario)

adhzreícit. Ejusufus duplex, etenim & exe

tentantur ,.quz nervosS habent, ut Ariílote-

les tradit,

creationi & refpirationi ?nfervit.

MEMBRUM XXXVI,

Säptem precipua paria nervorum nufne-

rantur ex cerebro prognata; nam oQavum

JDe bumoribus,

(]

ar (olfa&ui deferviens & proceffüus mam-

XLII.Omiffis humoribus excremcnticïis.Qda-

millares dictum ) quia calvarie amplitudi-

tuof

ZZL244

| R P. Lobn. Bibl. Man. Tom. £.

914

Biblzotheqæ Mantualis - Concionatorie

tuor funt principales füpra recenfiti, "Vafa

Probi. 6,-/ Cur|fanc qi'see, naribus fluere cef-

fat, (i ftrophiolum frigida aqua madidum iis

feu receptacula fingulis fingula deftinavit na-

tura fanguis in corde & venis; flava bilis in

applicetur ? Refp. Quia cau(ía hujus fluxus

vef(ica jecori annexa; atra eainliene; pituita

ex abundantia caloris provenit; qui cum

ï

toto quidem.corpore diffufa eft, fed in cere-

per frigus aqua: pellatur, hinc fublata cau-

bro & ventriculo copiofior refidet. Generan-

f ipfe étia

rhþ,Hiti:;";nïs fanguinis Velur. Qlfc&uä

tur in jecore ex chylo per venas Meferaicas

tollitüt.

ad truncum v

Proll, 7. Cur aliqui quandoque fanguinem

Sper portau mdeque ad hepar

attracto. -

füdare comperti fünt ? Relp. Caufam forte

Officia humorum var

xiä,ftinc. 1. Flava bi-

effe, quod natura hoc ipfo, quod malum (ibi

lis, utpote mordax, & levis, ftimulat & impel-

imminens taütopere horruerit, atque adeo

L . U 1 . — D u

lit exerementa, ficque virtutem expul(ivam

totis viribus a fe propellere laborarit, fan«

juvat. 2.Sanguinem juvat ad penctrandos

guinem magna viad exteriora propulerit, ubi

anguftiores meatus , impeditque fuo calore

vel humori latenti fe mifcuit, eumque pur-

p

coagulationem przmaturam fauguinis. 3.

puravit, vel fi nimia fuit vis naturz,

i

ipfþ;neg

"Tribuit fzcibus colorem , 'unde fi feces fint

egreffus eft per poros cutis.

;

j

4

Probl, 8. qui nimi

O0

rufz, colligunt medici, nimium bilis effc in

fanguine abund

ant in-

€orpore ;.f1 alb , defectum bilis in corpo-

epti efficiuntur ad fuas operationes efficien-

re advertunt. 4. Bilis atra juvat virtutem re«

das, cum tamen fanguis promoveat virtutem?

tentivam, quia ficcitate & frigore conftringit,

Refp. Quia fanguis nimius niinio calore re«

$. Pungit fua acrimonia ventriculum, & cau-

AE

plet.corpus. nde hoc ipfo impedit opera-

fat appetitum cibi, 6. Ex liene ad orificium

tiones vitales, quas ad füi productionem fpi-

Jefophagi regreditur, ut illud claudat, to-

ri

t

mus.

cu animali temperato indigere, füpra dixi-

tumque ventriculum contrabat, ad cibum ar*

Gius compledendum. . 7. Coagulat fanguie

— 1

à

—

CUP

em nutritioni deftinatum, ut partibus foli-

De latte. —

j

ioribus tenacius adhzreat.

8. Sanguinis

CXLII. Cum lac nihil.aliudvfit quam fäh.'

officium eft,/cedere in alimentum, & fpiritus;

uüt fupra dictum. — 9. Pituita f&pe prebet

euis.non bene concoctus, merito de illo etiam

CX* nj t

—

materiam, ut inde conficiatur fanguis, fubit-

problemata hoc locp" proponuntur,

que in defectum fanguinis vices alimenti ?

2

PROBLEMATA.

vel quod convertatur in fübftantiam aliti, vel

uod a calore vitali abfumatur, ne cogatur

— Probl. 1. Cur vacce plus la&is süncinbub

£. - l ((5

—

-

alias partes animatas ab(ümere.

in uberibus, quam alia animalia? Refp. Quia

ia m ]

vacce funt animalia multum voracía ,. unde

LT

eti

a

í

. .PROBLEMATA.

im plus in illis de fangaine non bene con-

co&o & dealbato generatur.

1

E

[— n

De fanguine, *

; Vafiäs

a!

Probl. 3. Cur lac album eft? Refp

. Prob. 1. Cur fanguis rubicundum habet

caufas afferri a variis; nam aliqui concoétío-

t

colorem? Refp. Quia affimilatur metbro,

nis infufficientiz illam albedinem adícribunt ;

in quo generatur, Ícilicet hepati, quod eft

fimilem enim ob cau(íam etiam caro alba effe

rube coloris.

dicitur. Alii in mammillas caufas referunt ;

Prob. 1. Cur fanguis dulcis eft ? Refp.

nam quilibet- humor in colere affirnilatur

Quiabene digeftus eft & concoctus, & parum

|-

membro, in quo generatur, quantum potelft,

habet de terreítri materia admixtum , hzec

uti de fanguine fupra diximus ; Cur ergo

enim potius cau

docet.

lfa falfedinis eft, ut Ariüöt.

mammille albz fint, etiam ipfüm lac ibi pe-

neratum iis afimilatur. Alii denique in Íri-

.. Probl. $. Cur, fi homo no&tu püngatur, fan-

gus caufam conjiciant, quod multutn condu-

b

74

2uis minus copiofüs exeat, quam fi vigilans

cere ad albedinem etiatn alibi otendimus.

2

Izdatur? Refp. Quia cum homo dormit, fan-

Probl. 3. Cur lac tantas' vires ad refrige-

£uis ad interiora confluit, ut ad vitales ope-

randum habet? Refp. Quia hoc ipfo, quod

xationes peragendas adjuvet, & calorem ad

necdum bene conco&tum fit, multum terre-

K

conco&ionem fup

j

peditet, unde minus tepe-

ftris materie adhuc continet , atque adeo

K

ritur in exterioribus membris.

etiam frigus mu

N

X TDLSPSSRSC CU

tt

Probi. 4. Cur foli homini fanguis e naribus

annexum eft.

Itum , - quod tcrreüri materiz

in

fluit ? Refp. Quia folus homo rectus eft ; hinc

Probl. 4. Cur lac conveniens adeo nutris

enim fanguis, qui fpirituofus admodum eft,

mentum eft infantibus, adultis autem potius

facilius ob vim igneam caput petit, & ibi exi-

nocivum ? Refp. Quia infantibus eft natu«

li

tum quzrit, reliqua veroanimalia, cum pro-

ralis cibos, & confüetus, ut qui etiam in ute-

Q

n3 fint, & fanguine craffiore conftent, talis

ro eo nutriebantur,adultis vero propter frigus

tü

fanguis potius deorfum fluit.

& fumofitátes, quas

generat, atqué ad caput

d

Prob. s. Cur pueri frequentius manent

emittit, nocet.

il

fanguine per nares, quam viri & mulieres?

Proll. y. Cur lac tempore partus vacca.

Refp. Pueri innato calore & humiditate ab-

u

rum melius eft ? Refp. Quia tunc lac eft mul.

undant.

Non viri; mulieres vero licet &

tum fpongiofüm, atque adeo fumofitates ex«

h

ipfe humidz íint, humiditas tamen itta

pellendo fe i

U

per menftrua excrementa evacuatur.

bus,

pfüm purgat a noxiis quali-tati-

)

læ(

Piob!.

r d

| Tius LXVIL — Fidos.

91

e[.

li

| Prbbl. 6. Cur lac molierum fufcarum me-

temperamento fuünt magis aliena$ hinc alii

As

lius eft, quam aliarun? — Refp. Quia fufcz

inhorreícunt, cum veftis rumpitur; alii cum

du

mulieres fünt calidiores aliis, hinc per ca-

ferra acuitur; alii cum pumex fecatur; alii

E

i

lorem nutrimentum melius digeritur, atque

cum cibos faftiditos vident.

hi

adeo lac-melius efficitur.

Proll.7. Cur aviculz lac & mammillas non

De primalgfeäu dattus feu oluptate,

Vn

habent? Refp. Quia mammillz impedirent

Proll. 3. Cur voluptas immodica plus no«

[te

volatum earum. Deinde quia lac tantum ad

cere dicitar, quam dolor? Refp. Quia ma«

foetum nutriendum provifum eft a natura;

Lbl

gis debilitat vires, & extinguit calorem na-

lo

aviculaz autem (uti & pifces ) non geftant in

turalem , uti patet vel maxime in gulofis &

änc

utero foctum viventem, fíed ova tantum pa-

libidinofis hominibus, quos experientia

ICOH-

ubi

ftat efle breviffimz vita.

r;unt, eaque extra Qorpus fuumïcxclqdunt.

x

üte

Probl. 3. Cur vehementior voluptas infani«

0et

'MEMBRuquxxvm

re facit eos, qui ipfa fruuntur? Refp. Quia

De tatiu.

cerebrum humanum nimis exiccat, fpiritum

animalem nimis pertürbat, variis intentio»

lü

E

XLIV. Cu.m fenfus tactus per totum cor-

nibus phanta(iam vulnerat

«

; immeníos doler-

pus vagetur, recte de illo problemata pro-

res in appetitu excitat.

I

N

IQ«

ponux?mr ultimo loco.

Proll. 3. Eftne prudentis voluptatem feme

-

per fugere? Refp. Negative, fi honefta fit ;

Id*

" PROBLEMATA.

quia hzc, ut fupra vidimus, eft comes jue

[pl-

cunda actionum, easque non modice perft-

"

De attu tangendi.

cit; fecus vero, fi fceda (it5 hanc enim pru-

Probl.1. Cur a ta&u maxime & guftu ho-

dens, vel maxime fugit , quia impedit confi-

lium, labefactat in

mines continentes vocantur, non item a cz-

genium; genera; morbum;

teris fenfibus ? Refp. Arift. S. 28. probl:2. id

& parit infaniam.

&

x

af«

propter voluptates fieri, quz pariter homi-

Probl. 4,. Cur, vo

luptates corporis magis

nibus ac cgteris animantibus communes per

expetuntur , quam animi, cum tamen hz il-

i

hofce fenfüs admini(tranrur.

Quia igitur

lis longiflime excellant? Refp. Ob tres ratio-

communes eas cum befítiis habemus, fperni-

nes id contingere, 1. Quia dolorem, quem

mus, & folas omnium aut maxime vitio

fugit natnra, ut medicinz tollunt & dimi-

probroque damus. ltaque hominem iis ad-

nuunt. 3. Quia fcintillulis iftius affectus ma-

u

di&tum vituperamus , & incontinentem ap-

gis, quam aliis, accenditur natura, fünt enim

J

pellamus, quia a deterrimo voluptatum ge-

fenfibiles , atque adeo , magis notz ipfi natue

ls

nere vincitur. QGtera enim animalia cetee

rz, quatm voluptates animi, utpote fpirituae

u

ris obje&is vel nihil omnino, vel per acci-

les & infenf(ibiles.

3. Quia voluptates core

dens tantum, dele&tantur; quod enim videt

poris (piritum & vitam confervant.

ritó

aut olfacit, tantifper gaudet, quoad gulftus

Probl. $. Cur difficillimam eft, in volupta-

tio»

tadtusque officio füngatur; cum genus hoc

tibus modum tenere? Reíp. Quia voluptas

concupifcentiz ex

ab utero fufcepta & nobiscum enutrita natu-

nj

vitas deíinit.

plevit, i?lorum quoque fua-

efle

ram veluti captivam tenet.

9

n

Probl. 3. Cur, fi axille aut pedum XVeüi-

P

robl. 6. Cur, ut Ari(toteles ai

t,i res hullä

(UL

gia tangantur, titillatio oritur? Refp. Quia

nos femper eadem delectat, feu, quod idem

€arum partum tactus infolentior eft, & te-

eft, curnullus homo una & fimplici voluptate

8&,

nuioris etiam cutis, ande & in labris maxi-

190

capitur? Refp. Tum quia homo eft mutabi-

me titillamur..

lis, unde facile patitur fatietatem, & naue

n

Probl. 3. Cur, fi a nobis in

iprædi&is : pafti-

Itj

feam concipit voluptatis frequentius gufta-

bus tangamur, non perinde titillatio exurgit,

tx ; tum quia non eít natura íua fimplex; fed

ac fi ab alio clanculum tangamur ?

Refp.

»

i

habet in'fe aliquid admixtum && difpar, fic»

Y

Quia, quod nativum eft infitumque, minus

que diffimile, ut inquit idem Ariftoteles, fo»

pe

percipimus (fic enim lingua infitum dulco-

10d

lus ergo Deus fimpliciffima voluptate frui-

Y

rem minus fentit, quam acredinem vel ama-

tur; quia ille folus habet fimplicem & immue-

Te«

rorem) quod autem a nobis vel ab alio aper-

tabilem effentiam. . Unde, ficut coelum ab

deo

te fit, quafi infitum nobis eft; quod autem

eodem punc&o idem volvitur, ita Deus in

ii

infidiofe fit, terribilius occurrit, ficque metus

circumferentia füg naturg, id eft, in feipfo,

,

& horror ex frigore excitatur,

delectatur.

Probl. 4. Cur corpora noflra per eftatem

i rbfi[*cefe difficilius

"

Prebl. 7. Cur voluptat

i

frigidiora fant attactu, quam hyeme? Reíp.

dicitur, quam irz? Refp. Varias ob caufías.

ItUs

Quia in zftate a fudore corpora refrigeran-

1. Quia voluptas innata eft, & enutrita no-

J

tur, per hyemem vero vis frigoris arcet fu-

biscum, non ira. .. 2. Quia ira brevi tempore

gu$

dorem , & corpus perinde ac terra evapo-

durat, voluptas perpetuo.

3. Quia ira eft

puc

rat, unde calidius eft corpus attadtu, quam

$

molefta ipfo exercitio, voluptas vero dulcis

in xítate.

& amcoena.

4. Quia ira eft folum ebullitio

|

(2

Proll.. ...Cur non omnes iisdem rebus in

fanguinis circa eor, voluptas vero per totum

jl

horreícere nos fentiimus ?. Refp. Quia, ficut

corpus diffufa. y. Quia ira eminet, & omni-

o

non iisdem rebus delectamur, ita nec iisdem

bus aperta eft,

voluptas vero fraudulenta &

ledimur, fed illis tantum, quz a cujusque

infidiofa.

,a nl.

De

oURP. Lobn. Bibl. Man. Tom. J.

77272

"

t

916

Nübliotbece AManualis Concionatorice

De fecundo. effettu. ta&ius feu"dolöïi:.

aliz dentibus, aliz denique unguibus repu-

gnant, fefeque defendunt.

Atqui ad dolo-

.Probl. 1. Cur dolores no&tu intenfiores ple-

res omnes, vel plures certe leniendos calor

rumque fuünt, quam interdiu ?. Refp. Quia

adjuvat (calefacit doloris incitamenta & ex-

anima fecum odiofa non jam aut vifüi, aut

coquendo confümit,) ergo cum per füum re-

auditui, aut aliis hujusmodi fenfibus inten-

dit, nec quicquam agit, neque ad externas

etiam dolores leniuntur.

tentum calor augeatür, merito per illum

aCtiones provocatur, quo efficitur, ut mul-

to plus corporearum perturbationum tane

— Probl. s. 'Cur virgz fubtiles ac tenues ma-

gendi feníu fuícipiat.

jorem inferunt corpori dolorem, fi quis ver-

beretur, quam baculus? Refp. Quia ille

— Probl. 3. Cur. dolores inorbdrum" maxie

fünt tenuiores & penerrabiliores, hic autem

m amicorum congteílibus & narratiuncue

lis leniuntur? Refp. Quia per ejusmodi col-

craffior, minusque penetrabilis,

I

loquia animus avocatur, & ad externa obje-

Probl. 6. Cur pueri, qui ezduntur, minus

r

&a intenditur, unde minus apprehendit, &

fentiunt dolorem , fi vehementer clament,

M

I

confequenter etiam fentit corporeas pertu

vel compreffo ore fpiritum omni, qua pof-

bationes.

»

rl

fent, potentia contineant? Refp.Quia utro-

que modo cutis corporis quafi inflatur, & di-

f

Probl. 3. Cur aliorum eadem patiäntiu;n

exemplum, & focietas non modicum dolo-

ftenditur, atque adeo divi(ioni partium , in

qua dolor verberum confiftit, minus dat lo-

ris levamen effe experimur, ita ut merito

cum, cumeinftrumentum, quo czduntur, mi-

$. Gregor. in Epift. dixerit.. Nibil adeo gra-

nus penetrare poffit cutem.

ve€ eít, quod non zquanimiter toleretur, fi

E

Chrifti paffio ad memoriam reducatur? Refp.

- Probl; . Cur dolentes frequenter adeo fu-

SEL EEE UE LA

!

Quia talia exempla vel oftendunt noflrum

fpirare folent ?

Refp. Quia dolentium ani-

m

s

z

dolorem effe multo minorem, quam in rigo-

A

màá ad ipfam doloris caufam convería eft,

te juftitig peccata

noftra punientis deberet

unde negligit, & quodammodo oblivifcitur

0

effe (ficut latro in

cruce agnovit, dum di-

motivam virtutem pectoris muículis przbe-

MUA AAIPMCTEM

xit: Nos quidem

jufte hzc patimur, ille

re. Quamobrem cor neque peGoris dilata-

autem quid fecit ?

Unde dolorem tantum

tione aerem recipiens: neque contra&tione

leviorem apprehendentes, levius etiam fe-

excernens nofítra excrementa, dum füffocas

timus, Vel eadem exempla nos admonent

m can

tionem metuit, animam cogit, & admonet,

conditionis & fragilitatis noftre , unde fit,

ut quam plurimum motum muículis prz-

ut levius feramus, quod neceflario quati no-

beat, majoremque infpirationem & exfpira-

bis ob naturz noftrz imperfeQtionem acci-

tion;m»echiat.

dere advertimus, dicamusque cum illo: Ho-

- o aM o Q O --

mo fam, humaní nihil a me alienum puto;

- Probl. $. Cur dolores díuturnitate tetupoe

ris leviores fiunt? Refp. Fum quia dolorum

vel quia denique aliorum in doloribus exant-

landis fortitudine perfpeGta ad imitationem

materia imminuitur ; tum quia confuetudo

accendimur, unde fit, ut hoc ipfo, quod pu-

patiendi babituni gignir, quo leníus dolores

N U ia DA ia

fillanimitatem exuamus , quz nobis dolores

ferantur; Tum quia denique de remedio de-

fperatur, atque adeo levius ferrur , quod

graviores, quam a parte rei erant, depingee

bat, levius feramus, maxime fi ad przmium

quis eiïfqgere fe non poffe videt.

honoris & laudis ex fortitudine

"

repo;*tandæ

Probl. 9. Cur Magnates frequþntïüs, quam

mentem convggtamus.

alii doloribus podagra vexantur? Refp. um

ä;

;;

quia diver(is cibis ad fatietatem usque cre-

1

Proli. 4. Cut qui dolent, clamare f(ï)vlelnkt.;

ui vero metuunt, filere, cum tamen & me-

bro ventrem inferciunt , moramque (at lon-

z

gam inter comeítionem unius & alterius ci-

tus & dolor fit egritudo quzdam? Refp.

Ariftoteles. Quod dolentes fpiritum fuum

bi interponunt; hinc enim fitj.ut cibo novo

retinent, Unde is univerfüs erampens cla-

adveniente prior media parte jam deco&tus

s

more emittitur; metuentibus vero corpus

fit, atque adeo mala & deformis conco&io

oriatur, quz malos & crudos humores ge-

tefrigeratur, calorque ima petit, qui fpiri-

tum rmovet, uride his venter potius obcre»«

nerat, atque in articulos pedum transmit-

tit; Tum propter vini puri exuberantiam

pat, illis vero vocalia inftrumenta. | Caufa

vero, cur homines dolentes füum fpiritum

& ob otium immoderatum, exetcitiumque

incongruis temporibus fa&tum ; tum propter

retineant, eft quod omnes inditis a natura

prafidiis aliquo detrimento affecti, (ine ulla

aliaram carnalium delectationum ufum im-

modicum, qui virtutem di

cogitatione uti folemus, ut videre eft in ipis

geftiþvam non mo-.

dice proücrni;.

et;am anim-a'ntibus ; quarum aliz cornibus;

: ieoo A R li o o —— RC EEE Ras*v "i . Goa G a

edii

|

PARS

Ü

Jüulus LXVI. Hsb

917

N

lj

lo

PAASROS Jb -

l&

- DE ACCI

ENTI

US HUMANI

m

COR

d

E

ld«

.50 Ic

& totum corpus.30. ulnas. Bocatius fcri-

:*

- .De accidentibus. bominis.

bit, fe vidiffe dentem. 3. librarum. S. Augu-

llle

:

ftinus putat gigantes ex

.incubo diémone tre-

t

foblema 1. Cur inter homines pygmzi re-

quenter nafíci.

- periantur? Pro refponfiene nota, Pyg-

Proll, 4. Un

de venit diverfitas tant—a ho«

mzos varios repertos effe. Plinius docet

minum, nam aliqui reperiuntur fine capite,

Qu$

in montibus Indiz habitare Pygmsaos, quo-

quibus partes vultus in pe&tore fünt. Alii

t

rum mulieres pariunt 5. anno fenefcunt $vo.

duo capita, & pectora folum manusque; alii

"

Infeftantur maxime a gruibus, in quas tur-

etiam quatuor pedibus; oculis, & natura vi-

[Qs

matim prodeunt, infidentes arietum, capra-

rili duplici. Romz vifus eft bimembris puer,

rumque doríis. i udovicus Septalius teftatur,

fdj-

cuiex (ummo pe&tore protuberabat integrum

, in

fe vidiffe PumilionemDoéctorum infignibus or»

corpus (przter caput) quod etiam excre-

l-

natum, & publice Ticini medicinam profiten-

menta ex utraque parte emittebat ; membra

(Ijs

tem,cui in cathedra fcamnum duorum cubi-

autem convertebat verfus puerum alterum

torum füpponi debuit, ut videretur. Majolus

in modum amplectentis.

Sigebertus tefta-

coll. 2. fol. $7. fcribit in /Egypto repertum

tur, natum efle puerum füb Theodofio, ab

i«

fuiffe Pygmaum perdice non majorem, mira

umbilico perfe&um; fed fürfum ica divifum;

1ni«

tamen prudentia preditum. | Hoc not. refp.

ut duo homines viderentur, unusque ederet,

efl

duplici ratione id contingere. 1. ob loci, in

altero non edente &c. rixarentur quoque mue

Itür

quo generantur anguítiam. 2.0b alimenti ine

tuo; altero mortuo, alter vix diebus quatuor

be-

opiam, uti patet ia canibus meliteníbus, qui

füpervixit. Refp Hoc provenire ex diveri-

At

ob priorem caufam nani facti fünc, membra

tate feminur , & copia, ut & ex formatrice

Qne

ordinarie proportionata, & craffa habent;quia

feminis , climatum, & influentiarum varieta-

JCda

naturà,quz non poteft extendere in longum,

te. Quandoque etiam ex cooperatione & in-

Qet,

extendit in latum. . Superiores vero partes

duílriis hominum , fic in provincia Caraqui

yüï

plerumque majores habent, quia de illis, ut-

homides carent occipiti & fyncipiti, laciffi»

t

pote inagis neceflariis partibus natura magis

maque funt facie, quia edito partu ftatim ca«

eft folicita, ideoque primo elaborat, poítea

put anteé & retro tabulis includunt, ut hac

vero deficiente loco vel alimento non pote

rátione totum cà

neceffe fit.

-

put complanari, dilatarique

;

p

reliquas elaborare cum pari proportione.:

üm

Probl. 2.. Car homo minus, quam ceteri

Proll. y.. [Ind.e fiat; quod quandoque tmue

hdo

animantes, (it fimilis parentibus? quia czte-

lieces in viros convertantur? nam hoc factum

Jres

tà animantia foli generationi intendunt, ho-

efe, variis exemplis probat Majolus coll. 3.

| de

ino vero plantafia fua diftractus fzpe ad alia

fol. 121. maxime vero Ludovici Guarnz Sa-

eít, phantafiam autem multum poffe condu-

lernitani, qui e quinque fceminis filiabus duas

guod

cere ad hunc finem, patet tum ex ovibus Ja-

habuit Francifcam & Carolam, quas cum poft

cobi Patriarchz,tum ex hifloria matiti defot-

1j. annum nuptui tradidiffer $ atnbabus ge-

jm

mis pulchrum puerulum in tabula depingen-

nitalia erupere membra , mutatoque habitü

'üm

tis, & uxori ante congreffum objicientis.

publice pro maribus babiti fünc, Franci(cus

C«

[ )

Probl, 3. Cur viri majores ordinarie funt;

& Carolus nuncüpati, idque fieri poffe etiam

lore

quam foeming? Refp. Hoc fieri, tum quia

S. Augulft. teftatur l. 3. c. 31. de Civit. Dei.

x

; (

calidioris naturz funt, calor autem multum

Sic Eubuli quoque puellz viro defponfatx

0V0

conducit ad augmentum hominis, tum quia

primo ufü effractis membranis virilia meme

Qu

mares longo temporis fpatio perficiuntur, foe-

bra prodierunt, qu& domum repetens, do-

f v

Qio

mine brevi, unde plus ,materiz. affumunt.

tempue recuperans, judicio publico inter vi«

ige-

Hinc in Borealibus regionibus homines funt

tos pro viro habita eft? Refp. Albertus mae

1najores;, quia frigus magis auget calorem, &

gnus, tales homines non proprie mutare fee

Fif'

ym

confequenter etiam magís augentut. SicSu-

xum , fed tantum virilia membra , quz priu$

rius anno 1j 11. oblatum Maximiliano Imp.

latebant, prodiifle, quod ihitio non fieri po-

lqüd

ptcr

,

Gigantem ait, qui vitulum inteerum crudum

terat, ob naturz imbecilliratem. Hinc nun-

um

comederit, nec tamen fatiatus (it.. Melchior

quam legitür e mafeulo femina. faQa , quia

x

mo

Nugmez teftatur in urbem Paquin portarum

er nullam vim fieri poteft , ut tmembra virie

*

cuftodes effe gigantes 15. pedum.' Additque

j

a introrfüs convertantur.

Proli. 6. Unde tanta facterum diffimilitudo

Sinarum Regem joO. hujusmodi gigantes pro

cuftodia füi corporis alere. S. Agutt, l. 15. c.

náfcantur in hominibus, per quam in aliis anie

9. de civitate Dei, fcribit, fe Utice vidiffe

malibus fieri foleat? Refp. 1. Id fieri, ob come

dentem molarem, e quo centum noftri fieri

mercium liumanum , alicquin enim, fi multi

potuiffent. Vives addit,(é vidiffe dentem pu-

valde fimiles effent, fepe inniocens pro nocen-

gno majorem ; unde (i reliquum caput pro-

te haberetur, & plecteretur$ fepe ab eo, qui

portioriatum fuit, debuit exceffiffe 12, ulnas,

nihil deberet, debitum exigeretur; fipe fub-

^52242231

diti

N

— EEE NIIISVMESNSSSEESINIISUHUNENHEIEEMEINUHIIESENIUHINEINEIHIIUNEHEINTSUTHENHETITETUSUMU TT UNSEEBEEEEE ERE EEE EEE

Diblietbeca fï«!kmmlis Concionatorite

938

N

f

vari ab ipfa conftitutione & firmitate corpos

diti alium pro domino agnoferent , uti con-

L

'tigit; cum illo Rege, cujus fuperbiam caíti-

ris; unde videmus cos, qui craffo fünt corpo-

re, ordinarie etiam fortiores effe.

Illud ta-

gaturus Deus, Augelum juffit períonam Re-

nm

gi (imillimam affumere, unde fattum, ut Rex

men hic notandum , quando Samfíon Dalilz

nt

dixit, füum robur ablatis capillis receffurum;

ipfe fuerit a fuisiexclufus, Angelus vero re-

[o

ceptus. Sic etiam Leodice uxor Antiochi de-

fortitudinem hanc non in ipfis capillis, tan-

fe

fun&i mariti mortem fübftituto homine ple-

quam fübje&to aut caufa, latuiffe, fed eos tane

beo (Arteon nomine) qui facie fimillimus

tum fuiffe conditionem, fine qua Deus nole-

[à

crat Regi, tamdiu texit, donec Succeffor re-

bat grafiam hanc gratis datam relinquere

gno arbirratu ejus fübftitueretur. — Refp. 2.

Samíoni, ut hac ratione obedientiam Samfo-

9tf

e

id feri ad omnipotentiam Dei rnanife(tan-

nis probaret. Unde ajunt Authores, fi $

n

dam ; nam uti damon aliquando reípondit,

fon non per negligentiam hos crines emfiffet,

tobur tale ab eo auferendum non fuiffe.

in nulla re magis omnipotentia Dei relucet,

4

Probl. $. Unde veniat canta celeritas quo-

0

quam in tot facierum tanta diverfitate. Ne

tamen hoc ipfuüm infirmitati Dei abícribere-

rundam hominum, narii Hanno fcribit, Lixi-

;

p

tas, Affricze populos, curíu cum quovis equo

p

tur, permi(it quandoque aliquos fimillimos

certarc.

Recentiores fcribunt, Indos adeo

ii

naíci. Sic enim Vives narrat, Mechliniz Se-

curíu valere, ut cervum integro die infequan-

"

natorem gemellos habuiffe tam fimiles, ut

etiam ipfe pater & mater deciperentur. Al-

tur, donec laffitudine feffum conficiant. Scri-

l

fontini in Aquilone populi ipfas etiam feras

ü

bertus Mag. narrat, fe vidiffz gemellos, qui-

jä

bus non modo (imillimz facies, fed etiam ea-

curfü antevertunt, Hiberpnicus quidem nobi-

lis, nomine Haraldus, depofito pignore cum

dem vox, loquela, affe&tiones animi, fuerint,

Nunquam foli volebant efl2, &gre ferebant

quovis equite curfu certabat. Solinus de La-

feparari, uterque in &grirudinem iacidebat,

da quodam fcribit, eum ita fupra cavum put-

& ab ea refürgebat, quod in zqualitatem

verem cucurriffe,ut in arenis nulla indicia re-

inaximam temperamenti referri poteft. Ebo-

liqüerit veftigiorum. Idem fcribit, Philippi-

;äï

renfis fcribit, Medardum Epifcopum Novio-

dem biduo 1240. ftadia ab Athenis Lacedz-

I—-D--58—M-— — u

dunenfem , & Gildarum Rhothomageniem

monem decurriffe Philonides Alexand. Mag.

u

curfor uno die 1200. ftadia decurrit. Inltalia

Epifcopum fratres gemellos uno partu,unaque

die natos, una die Epifcopatum adeptos, una

puer o&o annos natus quinque & 4o. millia

defun&tos, una Sanctis adfcriptos fuiffe. 1n

paffuum a meridie ad veíperum tranfivit. In

|

quos Simon Majolus hos veríus compofuit.

novo orbe in Mexico funt tabellarii, quiquae

ttiduo ledcas 70. abfolvunt. Unde fücceden-

Una dies pbperït , AMMüras dedit altera , mortem

tibus auntiis, ut fit in pofta, unico die litere

"Aliera, ég. in Santlos le&tus uterque fuit.

per 70. leucas deferti poffunt ? Refp. Hoc pro-

. Felices fratres , quorum communis erigo,

venire tum ex ipía corporis infita a natura

Vita, coronay obitus, gloria, fef?a , dies.

agilitate, uti in populis fupra nominatis pro-

Probl. 7. Unde veniat , ut aliqui tanta for-

babile eft, fieri, quandoque vero tantam cele-

- -4——s Co) CT LT v2 tll .. x C

nam Olaus (cribit,

ritatem exercitio acquiri 5 nam frequenti mo-

titudine fint praditi ;

in Suetia & Gothia viros compertos, qui

tu diffipantur in pedibus inertes humores,

equum aut bovem humeris ferant, fpecia-

qui hominem impediunt in motu. Et hoc

tim vero narrat, Starcatorem perpetuo auri

modo hiftriones agilitatem fuam comparant,

libras 120. collo circumtuliffe; nam narrat

quos inter memorabilis eft, de quo Luit-

'Tritanum cancellaus manibus hoftes viciffe,

prándus fcribit, anno 950. fe vidifie eum li-

fed & filium ejus hoftem inermi dextera fu-

gnum viginti pedibus longum , duobus cubi-

"

tis laturm, pyramidali forma, &in fummo cu-

peraffe,. & captum uno digito in caflra Im-

peratoris portaffe. Rodamas Mantuanus un-

bitali in fronte portaffe, tum pueros nudos

j

przter femora aícendiffe, & nulla ex parte in-

gulam equi ferream & fuünem, quantum ho-

minis eft brachium, craffum fregit, ac fi mi-

flexiffe, imo in vertice etiamnum immoto li-

nimum filum effet.

Paulus Boemus molam

gno lufiffe, tum altero defcendente, in lufu

UM

fapc frumentariam (ine adminiculo , imo

eádem ratione perrexiffe, hiftrione interea

immoto, & fixis pedibus. otiofis manibus affi-

etiam vas vino plenum vix currui tolerabi-

le, folus fuftalit; armatum quoque homi-

ftente. Denique quandoque etiam timor ce-

leritatem caufat juxta illud: Timor addit

nem dentibus fufceptum inter militares cho-

tos non inermis fuftulit.. Ubertus de Cruce

alas; quatenus fcilicet facit, ut anima vehe-

Mediolanenfis civis equum citi(Iime curren-

meater apprehendens periculum imminens,

tem certa linea conílivtuta immobilem deti-

vires magis applicet ad illud. propulfandum.

nebat, ne tranfiliret. Humeris quoque fuis

Proll, 0. Undé tanta. fzcunditas nonnul-

jumentum frumento onuítum elevabat, fe

lis proveniat ; nam Artaxerxes 1ij. filios

habebat.

rebatque. Deinde fe in unum pedem confti-

Orgentorix Helvetiorum longe

tuiffet, altero de terra füblato, tanta firmitu-

nobiliffimus & ditiffimus familiam habuit

dine perfiftebat, ut nemo, quantumvis robue

1o0000. Rex Gibolo (infula eft inter Mo-

lucas) 600. ex íe genuit, omnes fibi vi-

ftus, illum e loco tantillum dímovere potuif-

fec? Refp. Hanc fortitudinem effe gratiam

venti obíequi folitos. Refp. Hoc proveniffe

tum ex ipía pellicum copia, tum ex confti-

gratis datam a Deo, & probabiliter confifte-

re in aliqua qualitate diftincta ab anima poffe,

tutione corporis, tüm sx ipía conjugiorum

erdinariam tamen fortitudinem mulFum ju-

muldplicatione ;* i enim Damafo Pontifice

omse

L

— Titulus LXVIEL-FHoni. —

919

i

Rome homo repertus eft qui fuerat 40. uxoe

onuftorum, & 4000 có. haftarum, quarüm cu-

n

U.

rum defunctarum vir, & duxit, uxorem 22.

Ípides auro prominebant, fueruntque in prz«

viris füperftitem- "Camque omnhibus exfpe-

[l

daetiam ícalie aurez& argentez.Idem narrat.

lm,

Cantibus , quis prius moreretur, uxor prius

defüncto Vitellio Romz 500900. hominum

mortua fuifle, populus maritum alügubri fu-

dU«

caa, & füb Probo Imperatore 300000. . Ger-

ao

nerc abfiinere ju(lit; quin potius, ut lauto co-

manorum uno przlio perempta. Item fuüb Au«

ronatus,

reliano Imperatore joooco Barbarorum cxía?

Je.

palmamque ia manu--ïfgräpg funus

i*

fequeretur, przcipit.

Refp. hoc prevenire tum ex multitudine uxo-

Probl. 1o. Unde mulierum aliqu

arum tan-

lü)-

rum,tum ex conjugiorum copia, cum nuilus

um

ta foecunditas ? Nam Afiftoteles tradit, in

facile czlibem vitam ducat, tum ex ipía etiam

4Egypto mulierem àno partu quinque liberos

alimentorum (igplicitate, non enim ita di-

TC t,

enixam efle. Sub Agamundo Huntinorum Rege

ver(is vivunt cibis, uti noftri Chtiftiani in his

meretrix quzdam 7. pueros uno partu in Ger-

partibus, unde conítat, etiam mendicos fim-

ü)

mania enixa eft, quos in lacum projecit, uno

plici cibo viventes commiuniter magis abun«

Xl»

eXxcepto, quem Agamundus in venatjoné de-

dare liberis, tum quia ob duriorem educatio-

juQ

prehendit in aquis palpitantem,qui ipfius im-

nem etiam robuftiotes, magisq; ad gencrandü

(

perio extra&us & educatus, poíteain imperio

apti; unde etiam ruflici, & artifices .facilius

lll«

lücceifit,.|. Avicenna tradit, unam mulierem

procreant liberos, quam Principes & Nobiles,

Ils

7o abortus articulatos ejeciffe.MargaritaHol-

ta$

Probl. 12. Qu cauía (it, ut Gentiles & alii

landiz Comes 360. filios vivos uno partu edi-

mali homines communiter magis abundent

i

dit, qui omnes baptizati fünt, uti teftantur Ba-

divitiis, quam Chriftiani, & homines boni ? .

ütm

ptifta Fulgofus, Camillus Gilinus, & Eborene

Nam in Ditione Sultani Babylonici rufticus

[2

fis, Genebrardus, Annales Hollandiz. In Hol-

ul

erat, qui fuo fümptu & hordeo pavit 1c000.

landia fepulchrum viütur , .in quo fcribitur,

arietum preeter cos, qui in pafcuis degebant.

h

Margaritam hanc 364. peperiffe & poft baptií-

Item 10000. equorum domeíticis przíepiis

p

inum cum ip(is mortuam effe. Albertus Ma-

alebat. Hodie quoque reperti in orbe novo,

lz.

gnus narrat, fibi compertum, in Germania

qui 8000. bonum alunt. Amazones ad Dianz

1]

a,

mulierém uno partu 15'o. enixam, ea magni-

Ephefiz templum ( quod inter miracula orbis

jlia

tudine articulis omnibus abfolutos, qualis eft

numeratur) nihil aliud contulere, quam quod

l

lld

digitus auricularis. Idem atfirmat, in Ger-

ab uno Hiflrione rapuerunt. C. Czcilius nu»

l1

tnania mulierem annis fingulis quintos enixain

merata pecunia pofledit ad undecim millio-

üd»

foctus, atque adeo 6c. perperiffe 10. annis. R.

nes,agrorum vero pretium ad quinque millio-

"d

hoc quando

ue próvenire ex punitione Dei,

nés aícendit. Craffus proventu annuo poffe-

à

LA

uti in predi

a Margarita Ícribunt, eveniffe ;

ditex agris prater fupelleGtilis copiam. y. mil-

hzc enim cum pauperem mulierem cum duo-

liones, librarum vero myriades decem, non

(à

bus liberis mendicantem duriufcule haberec

computatis operarum & fervorum lücris. Cie

NU

ob libetorum copiam, hxc imprecata dicitur

vium Rom. quandog; comperta fünt 6ocooo.

i

Margaritz, ut i

pía tot pariat liberos, quot

Quorum taántz erant opes, utdives noncen«

dies annos habet,

;

[ig«

feretür, qui annuo reditu füis fümptibus le-

Lö)

Quandoque provenit ex femin

um diverfi-

gionem alere non poffet, Fuiffeque hujus-

tatc, uti poflibile eft in meretricibus contin-

l0C

modi (inde conftat) quod Lueullus Romanus

h

gere, quando pluribus fe miícent. Quandoque

civis ad 250o0. hominum -honoraficene

provenit ex feminis copia, quod a viro aut

tiffime hofpitio excipere poterat, & tamen

lt

li

muliere tam copiofe emittitur, ut ad. plures

20000. civium Rom« erant, qui cum Lucul-

foetus fufficiat , quod maxime contingit in

bl

lo de divitiis certare poterant. Irnter quos ta-

H

macris hominibus, nam in pinguibus excre-

men non numerabantur duo Plinii, ex quibus

mentum, ex quo femen fieri deberet, in füb-

fenior Ele&orum Commentarios 4000co.

lo

If

flantiam ipfius hominis converüitur , unde

nummum veudere potuífet,'& tàmen refpuit.

mulieres pingues frequenter fünt fteriles.

. Junior vero Plinius Quinuliani filie nu«

il

Probl. 11. Unde fiat, utgentiles magis fem-

benti non rogatus contulit fooco, nume

LO d

j

per abundent homingm multitudine, quam

mum , idque munufículum vocat.

Erant illi

(à

Chriftiani? nam in folo Regno Mexicanoba-

villz tam ornate S exculte, ut Regiam ma-

[

prizata leguntur decies quater centena millia.

C

jeftatem adequarint, quarum unam vendere

In una vero Mexicana civitate mille plerum-

potuit o00006, & additamentum tantum

Qit

que homines uno die immolabantur dzmo.

unius ville vendidit 8ocoo. aureorum.

I

Ut

nibus. ln codem Mexico fcribitur eíle 30.

merito Conftantius Imperatur dixerit, f&

$)

Dynaftas, quorum quilibet füb fe habet

1

tot Reges videre Romz, quot cives? Refp.

100000. hominum , & 3000. Toparcharum,

Dominum Deum Éthnicis tales divitias cone

j

qui & alios füb fe haberent clientes fiducia-

cedete, ut remuneretür aliqua ipforum bene-

(5

rios, ac beneficiarios Vafallos. In fola Infüla

factain hac vita, cum in altera mercedem ha-

ge

Fani D. Dominici quindecies centena millia

bituri non fint. Refp. 2. Illos tantas divitias

:.Iif

hominum fuiffe dicuntur; & quandoque in

acquirere,quia media licita & illicita adhibue-

00

una proceffione centum millia hominum fe

runt, quam ob caufam etiam hzretici noftro

(

Chriftiano modo virgis cxcidiffe S. Antonius

tempore divitiis magis abundant, quam Chri-

fe

narrat. Sulranum Babylonium, Gregorio 9.

ftiani. Refp. 3. Divitias has tantum creviffe,

li

Pontifice adverfüs Tartaros irrumpentem per

propter prediorum, & fundorum & peco-

I

fummam focordiam cefum effe, ibique in Prz-«

rum copiam , & propter Regionum, in qui«

*

da reperta 4000 Curruum lorici & armis

"

bus aurum & argentum creícit, füb

actarum

*

foecune

920

Jiibliotbece . Manualis * Conciotagorie

x

LU

feecunditatem ;

quibus mediis communiter :

, Sc Hj

Chriítiani carni.

(ie

. , De proprittatibus bominis.

40

Probl. v3. Unde veniat, ut aliqui tam ex«

cellenti memoria polleant. Nam mithridates

r proprietates hic intcllli'go, qua maiori

ul

Rex Ponti 35. gentium Rex linguis Jura di-

Pe

ex parte foli homini conveniunt, licet in»

xit, & fingulos fine interprete allocutus eft.

terdum etiam uni vel alteri enti competant ;

f

Cyrus Rex Perfarum in numerofiffimo exer-

quales przcipue fuüntlachryms, rifus; fomnia

0

citu omnium militum nominatenuit. Cyneas

fternutatio, ofcitatio, ebrietas, fingultus, fym-

e

Theffalus Legatus miffusa Pyrrho ad pacem

pathia, antipathia, zetas &c. de quibus proin«

m

2 Romanis petendam , totam urbanam ple-

bem Senatui circumfüfam nominatim faluta-

dein hoc. S. curiofz fimul & utiles quaítio-

vit. Muretus (cribit, fe hominem noviffe, qui

nes proponcntur.

?

fu

33. vocabulorum millia ordine recto & inver-

d

ío rectteret. —Joannes DoGtus , & Servulus

De iäcrymis fài

jigtu;

,

mendicus totam fcripturam memoria tenue-

Proll. 1. Cur lacrymz ex oculis potius

Hl

re. »implicius Virgilium & Tullium quoque

quam aliis membris erumpant? Refp. Quia

ui

Otdine tenebac, Puerquidam omnem fcriptu-

'erator

lacryme nihil aliud funt, quam humor excre-

FT

tam Rhytmice tenebat. AdrianusI

mentitius fero fimilis in cerebro venisque

eodem tempore ícribebat, audiebat, dictabat,

confabulabatur. Carmides in Grgecia, quz

oculorum, & przcipue in venis angulorum

;ä:

[(

ocüli contentus, unde poftea forti compref-

t

quis exegiffet volumina inBibliothecis, legen-

fione ex oculis

tismodo reprefentabat. Julius Czfar quatere

potius, quam aliis ...Vpa-rtibu's ,

effluit.

nas fimul dictabat epiftolas. Refp. hoc pro-

venire quandoque ob phantáfie vehemen-

Proll. 2. Cur ii qui infortunio aliquo, aut

*;;

—— -

tiam ; quandoque ob fenfuum colle&ionem,

alio malo gravi, vexantur, lacrgtnas potiffi-

ut in cecis: quandoque ex difpofitione valde

mum emi:tunt ? Refp. Quia cor ob confen-

bona cerebri, unde quandoque ex i&u aucta

fum & fympathiam cum cerebro mittit vapo«

eít memoria, uti contigit Clementi 17. Pon-

res copiofos ad cerebrum , quibus irritatum

tifici, quia per vulnus fanguis corruptus pro-

cerebrum, & repletum dilatat venulas illas la-

fluxit, & locum fenfüum purgavit;

uando-

crymis plenas, atque adeo ipfas lacrymas

que ex miraculi contigit, uti puero

uprav di-f-

erumpere facit. Quz caufa eft, u quandoque

€o credibile eft fa&um fuiffe.

etiam in gaudio lacryms emittantur, quia fci«

licet & tum cor, nonquidem vapores, fed fpie

[- 42. U.. Ma—--

Proll. 14. Undä veniat, ut noftris tempo-

ritus vitales, ad cerebrummittit, qui (imilem

ribus homines tam modico tempore vivant,

cum primis temporibus vixerint ad 6oo. $0.

apprehenfionem caufant. -

:

Probl, 3. Cur. quandeque prz nim

ïö 7ri('ur

& 900. annos? Refp. hoc variis ex caufis fieri;

4. quia primis fzculis conflitutio humani cot-

bominis lachrymas fündere loleant ? Refp.

Quia nimio rifu nimis concutitur diaphrag.-

voris melior erat. 2. quia cibus erat natura-

lis, & fimplex, & major continentia. 3. quia

ma, cerebrumque nimium incalefcit, ac proin

alimenta erant meliora : nam poft diluvium

venulas illas calore

emittit facit.

fuo l»ax,alc-, lacrymasque

fï

peraquas falfas terra facta eft fterilior. 4. quia

cognitio Adamica perfectior erat, quia inelius

Probl. 4. Cur allium, 'cæpe, dn-äpi; &,-fimi;

noverat víires herbarum, frudtuum, & aliarum

lia corpora lacrymas avocant? Refp. Quia

. yerum ad confervationem vitx cenducen-

acrioribus humoribus ad cerebrum emiílis

tium.;.neceffe erat illud genus diutius vivere,

illud pungunt & vellicant, ut in fe conira-

ut magis multiplicaretur genus hümanum. 6.

&um exprimat illud excrementum humoris,

x

debebant magis rimari & cognofcere res na«

quod in fe continet.

ï

turales, fcientias invenire, ad quod neceffaria

- €

Probl. . Cur ebrii ac labtymaddum t;un

erat experientia; nam ut reCte Ariftotales do-«

proni fant? Refp. Quia dum bibunt, aer inf; pi-

cuit, cempus eftinventor & promotor artium

& Ícientiarum. Nibilominus tamen & noftris

ratus non exit per vocalem arteriam, & fic

cum impetu'ad oculos dirigitur per poros

temporibus non defünt fenes; nam Tabraba-

exeundo , & fic humores oculorum expellit,

nz 1;0. annis vivere dicuntur ; Cyrnii 140.

qui lacrymas fecum vehunt.

Alii volunt,

afiis ; Epiorum gens 200. In India Brachman-

quod vinum nimios vapores in cerebrum

nusrepertus 300.annorum; SeresOrientis.In-

emittat, illudque füpra dicto modo ad lacry-

colas ultra 300. annos vivere, narrat Lucia-

nus S.Servatius Epifcopus fa&tus cít 297. an-

mas emittendas compellat.

norum, feditque annos 76. vixit annis 373. S.

Probl. 6. Cur pueri & mulieres ad lacrymas

E

Auguft. lib. 1;. de Civit. Dei ait, fuiffe in

proniores funt, quam juvenes & viri? Refp.

Hifpania vicum roo. domorum, cujus omnes

Tum quia humoribus magis abundant, tü quia

.incolze eranta fene quodam, qui adhuc vivee

m

,

gis timidz funt, malumq; etiam minimum

bat, progeniti, ita ut propinquitatis nomen

tanquam gravifIimum (ibi imaginantur, facile:

jam decílet, a quo minimus natu vocaretur.

que ex eo triftantur:unde ex tali triftitia lacry-

Atque in his non ulla videtur ratio tantz etae

mz, eo modo, quo füpra diximus, oriuntur.

tis effe, nifi conftitutioo

:

Secus feres in juvenibus, viris aut quandoque

ptima .cor?oris & tcr-—

cum

Iz, aetisquc falubritas—.

c;iam pucris generofis habet; hi enim

ROn

9

Ed

"

i

Vuulus LXV.II.*' Homo

«on quodvis »mälum.ti:heant , aut ex eo tri-

Huunt; frigidas facit , ;öoïle&o intus calore;

flentur, hinc tam difficulter ad la

gaudium easdem calidas efficit, calore ad cu-

moventur.

3

crymas

tem diffufos unde calidze genze frigidas fen-

ïqri

lije

Probl.7. Cur pueri

, aut quandoqüe etiam

tiuntlacrymas, frigidae calidas, quia unum-

ulii homines, lacrymas in poteftate habere

quodque a fao contrario dignofcitur, & la-

l;

dicuntur? Refp. Quia ex una parte tales hu-

crymae comparatione unius fubje&ti calidas

hia

moribus abundant; ex altera vero parte per

funt, comparatione alterius frigidse. .

m

,inn

confuetudinem lacrymandi facilem adeo &

expeditam viam lacrymis fecerunt, ut fine

De rifü.

j

iW

magnó con

:

. Probl. 1. Cur foli homines, & non

a

lia ani-

fint.

atu & e:;preüione eas: elicere pof-

malia, ridere poffunt? Pro refp. nota, ad ri-

Probl. 9.

| Quze caufa eft illarum lacryma-

füm quinque actiones requiri. 1. Eft appre«

rum, quas fanctitate illuftres perfonze , quse

henfio & judicium de bono aliquo percepta..

donum lacrymarum fortitze funt, quandoque

2. Eft lzetitia feu effufio animi ex confecu-

28

profundunt? Refp. Eas probabiliter prove-

tione talis boni natà. 3. Eft alteratio cordis

jl

nire ex eo capite, quod taleshomines perfecte

& effufio fpirituum, & fanguinis ;; cam enim

[e

admodum res cceleftes, vel myfteria fidei ap-

animus infigni aliqua leetitia affe&tus eft, etiam.

rehendant, atque a tali apprehenfione ad

principem noftri corporis partem , cor, fcili-

l

|

m

triftitiam falutarem vel amorem moveantur,

cet in participationem.trahit, atque adeo ex-

d

quibus affe&ibus cor & cerebrum incalefcen-

agitat ,. ut magna inde in fpiritu fluxili , &

tia lacrymas tandem exprimunt.

fanguine , qui in corde eft, mutatio fiat ; ef-

$,

fertur enim mox, & morze impatiens tenui-

Probl, 9. Cur lacrymis uberioribus effufis

Ut

11

dolor cordis mitefcit? Refp. Quia acribus fal-

tate fua fefe promit, & in füblime attollitur,

fisque humoribus & fumis abfuümptis cor quafi

idque affatim. 4. Eft thoracis & mufculorum

T

laxatur, & cerebrum a fui vexatione liberatur.

concuffio, quze ad fanguinis & fpirituum con-

[«

)

Probl. 10. Curin vehementiffimis doloribus

cit^tiorem motum oritur.

5. Eftoris didu-

& animi confternationibus quandoque aiiqui

&io , accedente vocalium partium fono quo-

iU

3l

per nullum conatum adhibitum lacrymas

dam, qui tum efficitur, cum fpiritus citato

l

effundere poffunt? Refp. Id fieri, quia taliter

motu in eas partes raptus, atque inibi refra-

aj

affecti attonitis funt fimiles, cum cor fatifcat,

&us, fiftitur, atque earum partium admini-

W

& cerebrum obftupefcat, ut ita caloris defe-

culo diverberatur; allifio enim efflati fpiritus

(le

tu humores coatti denfatique fiftantur, mea-

in laryngem & cieteras vocales partes voci9

)

materia eft? His not. refp. folum hominem

tusque comprimantur ; vel certe propterea

?

evenire, quod humores penitus per triítitiam

rifu proprie capacem eife,

q

quia in illo folo

nimiam fint exhaufti, ut adeo materia

pro la-

proprie reperiuntur judicium & lstitia de

fa

crymis amplius non fuppetat. -

percepto bono , quas actiones rifum antece-

dere debere diximus. JAtque hinc naturoe

M

- Probl. y1. Cur lacrymantes acute vocem

n

edunt? Relp. Triplicem hujus rei caufam a

providentia admiranda colligi poteft, ut quae

ld

nonnullis afferri. 1. Kft, quod plorantes & tri«

nobis certos, quosdam motus in corpore in-

fies modicum fpiritum moverint, unde fit, ut

diderit , qui, quid intro geramus , vel con-

j

fpiritus ifte velocius extraferatur, aut pro-

cepti gaudii, vel moeroris, abunde explicent,

pellatur, & inde vox acuta fiat, 2. Eft, quia

inter quos motus etiam rifus merito compu-

ll

plorantibus prze frigiditate vocalia inftrumen-

tatur.

[

ta coarctantur, ac tenfiora efficiuntur, & prae-

- Probi. $. Cut

quandoque in rifum tam vio-

Bs

terea ipfi etiam plorantes fpiritum cohibent;

lenter efferimur, ut etiam.violenter cohibe-

"d

ne totus fimul egrediatur, unde iterum vox

re illum non poffimus ? .. Refp. Quia fpiritus

[3;

acuta efficitur. 3. Caufa eft, quia plorantes

ille, qui emittitur in rifu, propter fübftan»

tize fuze elaboratam tenuitatem , & fui calo-

fpiritum frigidum emittunt; fuffocatur enini

"W

eorum calor circa thoracem conjunétus , &

ris vehementiain, in momento totum corpus

le

uafiextinguitur, & fpiritus refrigeratur. Un-

pervadit,. magnoque impetu erumpit ;. unde;

d

e, quia qui fpiritum frigidum emittunt, pa-

ficut non eft in noftra poteftate elatum foras

iv

fpiritum ac fuo. impetu actum coercere, ita

J

rum, fed velocius, illum expellunt, etiam hinc

nec rifum co

?

vocem accutam effici neceffe eft.

mprime;rgr in noftra femper pote-

Probi. 12. Curlachrymze amarse adeo & ca-

ftate eft.

s

Ü

lidze funt? Refp. Quia in venulis, quze fpiri-

: .Pïüblc '3.

Jur l quando effufe ridemus ; fü-

cies & totum propecorpusimmutatur? Refp:

tu calidiffimo plense funt, detinentur ; unde

per talem fpiritum partim calefiunt, partim

Quia fpiritus in partes corporis effufus illas

exiccantur , &t confequenter am

aritiem ta-

calore fuo replet, atque adeo tum ruborem;

j

em caufant.

tum alia accidentia, ibidem producit;

7

Probl. 4. Cur ridentes frequenter laterum;

Proli. 13. Cur, qui multüm plorant, p du

urinze emittunt? Refq. Ariftoteles, quia hu-

dorfi & thoracis dolorem fentiunt ? Refp. Quia

tnidum radicale, lacrymze & urinze funtunius

partes eae fpiritu turgentes diftenduntur,atque

&

eJ

vim paífze extra naturam fuam deduci repen*

jusdem naturze ; ergo ubi fletus 'mul»t'iplif-j

tinailla ac modica mutatione videntur.

"d

catur, ibi urina diminuitur.

Probl. 14,. Cür lacrymoe; qüas.dolor fün-

Probl. 5. Cur, quilatiori fant pectore & fans,

dit, calidze, quas leetitiae frigidae fentiuntur?

guineze naturze, ad rifum pree aliis proni depre-

henduntur? Refp.Quia,fi latum pettus eft,mul*

Refp. Quia dolor genas , quibus : lacrymae

ï.

;

R P, Lobn, Bibl. Man, Zom. 4,

&aa aaa

Bibliotbecee Mahualis '*' Contibnamiæ'

922

tus fimul fpiritus farfum elferri poteft. - Qui

non nifi tarde iterum fpiritus extramitti pof-

vero fanguine abundant, facile rident , quia

fit. 3. Eft, quod gaudentes & ridentes fpi-

Íanguis benignus, copiofüs, lucidus, clarus,

ritum calidum emittant, unde multum aerem

& tenuis multitudinem & claritatem fpiri-

movent, qui cum tarde. moveat

y

ur , graviof

V

tuum animam exhilarantium gignit, cujus

rem vocem facit.

Y

defe&cu aegros, affli&tos, aut melancholicos,

: Proll. 1c. Cur homo tattus füb axillis ci-

b

phlegmaticosve raro, & vix unquam in ri-

tiusridet, quam tactus in alio membro? Refp.

íum efferri experimur.

quia ibi eft concurfus plurimum nervorum,

Probl. 6. Cur pueri & juvenes tam facile

in rifum effunduntur; fecus autem viri pru-

.& propterea ibi medium tattus, feu caro, eft

multo fübtilior, unde & major fubtiliorque

dentes, graves, aut virtutis ac Philofophisze

fenfatio efficitur, quando ergo tangitur mo-

|

ftudio dediti, hinc Chriftum nunquam rififfe

deratehzec caro ((fi enim nimis vehemens et-

degimus ? " Refp. Quia priores ob rationis &

virtutis imperfectionem, minimametiam rem

fet ta&us, non oreretur fimilis) diffufio fpi-

g

rituum ex multis nervis collectis oritur, &

ut valde bonam ac jucundam apprehendunt;

tandem venit fpiritus ad ipfam etiam faciem,

atque adeo ex tali apprehenfione facile in lze-

& fic eft caufa rifus. Recte tamen notant ali-

j

£itiam rifumque effunduntur ; non autem viri

: qui, hunc rifum non effe verum & naturalem

graves, docti & fan&i, qui res , ut in fe funt,

rifum, fed improprium tantum , .eo quod ex

zeftimantes, non facile aliquid ex rebus his

delectatione non femper orjatur.

temporalibus & ladicris leetitia fingulari di-

gnum judicant, atque adeo facile a rifa ab-

- Probl. 11, Qui fieri potuit, ut homo prae

rifu moreretur, ficut Valerius Max. Philze-

ftinent. .Quam diverfitatem inter pueros &

moni Poetze contigiífe fcribit, qui alinum ficus

icj

viros nonnemo eleganti fimilitadine ex fiftu-

lis organi petita declaravit ;; ut enim mino-

meníe paratas commedentem videns, adeo

res fiftulae minimo etiam flatu in eas immiffo

ridere coepit, ut repente exfpiraverit ? Relp.

|

id contigiffe, quia vehementi adeo rifü & ef-

fibilare incipiunt, srandiores autem non nifi

eopiofo aere immiffo fonum edunt ; ita pueri

fufione nimia fpiritus impedita eft attractio

minimo obje&to propofito ridere & cachinna-

aeris ad refpirandum neceffarii , atque adeo

(

ri incipiunt; viri autem non nifi obje&o no-

tabilem

.

totus homo fuffocatus eft.

j

:

De fomniis.

zrifum concitari fe finunt. :

jucunditatem habente. pxqp?fitb ad

Prell. 7. .Cur ad ridicula, ut mimorum

- Proll. 1. Cur aliqui tota vita nunquam,

1

alii vero perpetuo fomniant ? Pro refp. no-

gefticulationes, fcitos, puerorum actus, & hu-

ta, fomnium hoc modo definiri : Eft appari-

. jusmodi innumera, impenfe ridemus ? .Refp.

ä

Quia fcita illa, & ad numeros fatta gefticula-

tio exhibita per internum fenfum in iis, qui

tio, vel concinna &.apta in. fcena a&io ita

fomno confopiti funt. Fit autem fomnium

hoc per fpecierum ab initio fopitarum , poft-

concinnitate & aptitudine naturze valde ami-

.ea vero paulatim fefe exerentium, apparen-

ï

ca nos afficit, ut congruere eos. motus actio-

f;

ni ipfi atque perfonae arbitremur , unde lzeta-

tiam, quod Conimbricenfes ex Ariftotele ele-

bilis rei-opinio in nobis confürgit, a qua gau-

ganti fimilitudine demonftrant,, dum ajunt:

dium, & tande

Sicut ranunculae ex fubere fattze , & fale re-

Es

m riqu percepti gaudii tefþis

fertze, fi in fundo ponantur, ab initio vix,

s

erumpit.

Probl. $.

Cur ad res inepte fa&as, aut a&io-

"aut non nifí obfcure, videbuntur, fale autem

nes ftultorum, ridereemaxime folemus ? Refp.

liquefcente paulatim fefe exerunt ; ita & fpe-

cies ab initio per vapores in caput aícenden-

Quia, cum homoratione przeditus fit, haecque

tes obruuntur, iis autem paulatim evanefcen-

fit valde magnum bonum illius, tanto magis

aliquo dicto aut fa£to ille delectabitur , quan-

tibus, apparere in phantafia incipiunt , per-

ä

to clarius ex illo cognofcit , fe bonum illud

que eos operatur phantafia , quam operatio-

4

nem, quia tempore fomni fit, fomnium ap-

-

A. iánaltogradu poffidere; quod cum fiat ex le-

hs

h3

pidis actionibus,' mirum.non eft, fi multum

pellamus. — Alii tamen dicunt , fomnium

quoque iisdem -deleCtetur. Praeterea vero

fieri, quia fpiritus animales fecum vehunt

varias fpecies, quarum quia alize funt, vi-

etiam, cum talia fa&a dictaque rationi valde

vaciores, ideo per has potentiam, aut ea-

- difconvenientia apprehendamus, hoc ipfo ad

ea exufflanda incitamur, quod a plerisque per

rum ufum excitari. Hoc not. refp. cum Ari-

J

rifium fierifolet ; unde fimplices homines, qui

ftotele, aliquos nunquam fomniare , quia

tam agiles habent fpiritus, tantamque expi-

abfurditatem talium fa&torum minus appre-

rationum vim in caput ejaculantur, ut non

a st ia i RD LE N EEE BN AIETEUTE EM

bendunt, minus etiam ridere folent.

- Probl. 9. Cur ridentes gravem plerumque

dent locum oftendendis per quietem imagi-

vocem edunt? 'Refp. Hoc triplicem ob cau-

nibus; unde idem Ariftoteles ait, ex talibus

hominibus quosdam, poftquam fomniare coe-

fam contingere. 1. Eft, quia qui gaudent

perunt, vel fubita segritudine , vel morte

gidendo, multum fpirituni moyent (fünt enim

validae eorum vires) qui cum difperdatur per

ipfa oppreffos fuiffe , unde etiam Plinius ait,

totum organum extendendo fe & relaxando,

omnium contra confüetudinem mortiferum

effe fignum.

non poteft non nifi tarde moveri. . 2. Eft,

quia ridentibus & gaudentibus prze calidita-

- Probi, 3. Quid eft , "qudd pefïimuni e&,

te vocalia inflrumenta relaxantur & pate-

quando optimum ; & optimum quando pefit»

fjunt , vires vero refolvuntur , ur;de; fit, ut

mum? Kefp. Somnia, jux-tq. iud :

a.

D»,

U 4 Titulus LXVII. 15707716-.x

N*

925

j

ïrem

" Si mala funt, bóna jimg mála funt bena þmkz'a;

pe&oris mufculos occupante. — Quia autem

CL YAA

hzec affe&tio ex inco&tione ftomachi ,. & hu-

Wi«

Gaudeo, fi mala funt ; /| fi. bona /'unt, dleo.

morum colluvie oritur, ideo folet

à

:

atio eft, quia, qui malut habet fomnium,

fzepe morborüm anteambulo cfíe,

gi*ävit:im

J

V. £. qui fomniat fe occifüm effe, übi evigila-

i*

Probl. 6. Àn polffint naturaliter per fomnia

e

h

verit, gaudet, vanum effe fomnium ;. qui vero

futuri eventus, vel praefentes dignofci, nàm

onum

abuit fomnium, v. g. Regem fe fa-

m

fieri.hoc poffe, varise hiftorize teftantur.. Sic

et

&um fomniat, dolet de falfitate fomnii.

Alexander ab Alexandris teftatur, Marium;

Que

Probl. 3. Cur plerimque fomniamus de il-

clientem. füum in le&ulo incepiffe fubitos

l-

lis rebus', quas per diem vidimus, audivi-

gemitus & clamores edere, caufamque lu&us

rel-

muS, tractavimus, uti canit Poeta:

quaefitum refpondiffe, fe matris fünus efferri

Ja fómnis eodem , plevosque idemus obire ,

vidille in fomnio, re poftea comperta ,/no-

fni-

&

Caufidicos caufas agere , & componere leges ,

tátum eft, eadem hora matrem illius mor-

Cum. Duce belligeros pugnare, ac prelia obire.

tuam. Sic Valerius Maximus foribit de duos

U

ali-

ANautas contrattuin cum ventis degere bezlum.

bus Arcadibus iter facientibus , quorum .al«

Et quo quisque fere ftudio defun&us adberet ,

ter cum Megarze in hofpitio ,. alter in tabers

lem

6X

«dut quibus in rebus iultum fümus ante morati -

na divertiffet , ille vidit in fomnio comitem

"du in qua vatione fuit contenta magis mens:

füum orantem, ut fibi caupchis infidiis cir-

Refþ. Hoc contingere, cuia licet multze fpe-

cumvento fübveniret ; fed cum ille profiliens;

n

Cles in potentia reperiantur , non tamen

mox lectum repetiiffet, iterum alter fauciatus

l

(

ómnes teque potentiani laceffunt, fed ordi-

]

apparuit, & vindi&tam faltem petiit , corpus

I(*us

n

jarie ea, quse recentior eft, haec enim ob af-

enim fuum a caupone trucidatum maximo

fiduum ufüm valde aflettuofa eft, & ad exci-

plauftro ferri ad. portam ftercore coopertum :

elp

tandam potentiam efficacior.. Hinc Ariftote-

Surrexit ergo ille, & plauítrum apprehen-

l«

es t. Eth. c.13. sit, bonorüm hominum

dens, hofpitem ad. judicem detulit. Sic de

(

ieliora effe fomnia, quam aliorum ; quia

Galeno teftantur Authores, quod cum zegroto

de0

confilia, quae agitant, folicite ad virtutum

nulla media adhibere potuerit, per fomnum

officia exercenda in fomno recurrunt.

fit monitus, utevena, quee inter atiricularem,

Probl, 4. Àn ex fomnio polfint naturales af-

& aunularem digitos eft, fanguinem educeret,

fettiones homines colligi? Refp. Affirmative,

quod cum ille feciffet, seger convaluit. Sic tan-

WP

nam ii, quos melancholia infeftat, funera,

dem etiam S. Auguft. narrat, füamimaginem,

l

caliginem, tenebras fomniant: qui flavabili

dum Mediolani verfaretur, Eulogio Rhetori

redundant, rixas, jurgia, inimicitias ; in qui-

difcipulo fuo Carthegine verfanti, obverfatam;

bus fanguis redundat, ignes uftiones; in qui-

locum obfcurum explicaffe, quem intelligere

bus pituita, aquas, portus, natationes, plu-

is non poterat. Sic Ferdinandus lF. dicitur,

Jl*

viam, & id genus: fimiliter quibus vefica

in domnis vidiffe tres clericos ad audientiam

q

plena humore eft, fomniant de lacubus, flu-

accedentes, gladios promere, & ipfum inva-

le-

viis: Quibus dominantur finceri, purique

4dere ; fequeuti dieadfuntfamuli, tres clericos

nt:

fucci, putant fe ambulare per hortos, vel vo-

adeffe, & audientiam petere, quos cum ille

lutariinfloribus: Quorum corpus humore pu-

feduci & examinari juffiffet, deprehenfüm eft,

I

T

trido repletum eft, putant fe in cloacisi, luto

eos cum intentione Caefarem occidendi ad«

volutar.| Quorum temperamentum humidi-

veniffe. Sic Chryfippius fomniavit, ex fafcia

E

-

tate abundat, onera fibi ferre videntur. Quo-

lecti fui pendere ovum, quzefitus conjectator,

rumtemperamentum leve eft, volare videntur.

refpondit, thefaurum ibilatere. Fodit ergo

d

Plw

Contingit autem hoc tetum propter confen-

Chryfippus, & auri aliquantum argento in«

lonem & dependentiam, quam anima ha-

volutum invenit; cuim vero de argento folo

er-

10*

bet cum talibus temperamentis ; inde enim

conjectatori praemium mififfet, juffit ille re«

fit ;! ut,tale temperamentum perceptum

fpondere : nihil de vitello? Refp. Hzec plera-

]

^.

I

Íenfu externo, mittat fpecies ad internum

que non aliter contigiffe , nifi vel ex revela-

w

fenfüm vel phantafiam , eosque determinet

tione Dei volentistaliamanifeftare ; vel certe

i

ad omnia cum tali temperamento affinitatem

permittentis per Augelos fuos five bonos, fi«

u

habentia effingenda..

ve malos aperiri, aliter enim ex fomniis nihil

/^

Proll. s. Cur aliqui in fomno putant fe pre-

circa fütura, abfentia, aut arcana cognofci

[*

imi a daemone vel fagis , & quafi intercludi?

poteft, cum fomnia talia nullam cur talibus

"

affectibus connexionem habeant.

Refp. Hoc fieri, quia poft affluentem fatieta-

Jl*

tem, multus fanguis & fpiritus, ob defettum

Probl.7. An poffit ex variis experientiis &

Jn

coctionis parum defsecatus , proindeque ob-

circuniftantiis fomnii cognofci aliquid. & col-

.

Ícurus & tetricus in cerebrum evadit, ipfum-

ligi de futuris ? Refp. Ita quidem aliquos

ue degravat, atque incubitu fuo teirificam

putare, qui docent fomniorum veritatem ex

j

lam imaginem movet ; quia vero, ut infra

variis rebus colligi poffe. ' 1. Ex confuetudi-

te

ne; hincíi monachus fomniet, fibi radi cae

L4

üdicetur, in fomno, quze parva funt, magta

"

apparent, ideo videtur in tali cafü homo

put, profperum erit fomnium; quia confen-

iü

magna mole premi, aut fuffocari per lufio-

taneum eft monacho , fecus fi conjugatus id

nem phantafize, a quo labore, ut fe expediat,

fomniet. 2. Ex vocabuli fignificatione, hinc

1

conatum facit, & nonnunquam gemit, fufpi-

fi quis audit Serapidis nomen, . malum

iat, nec excitare fe poteft, multo halitu fpi-

fomnium eft, quia Serapidis idem, quod Pluto

P

rituum vias obfidente imo & pravo humore

& orcus, 3. Ex Hieroglyphico, hinc fi quis

T A. 7 Lüþn- -BZblo Manc Tbm- L

7

ana aan 2

omnieg

9

^

Ls

4

Publiobete Manualis. Concionatorue

mniet, fe catena templo effe allegatum ,

feftim fornia apparent; fub ]uc&m autem

fiet facerdos , & illi templo femper ferviet *

clariora fomnia habemus? Refp. Rationem

10

prioris partis effe, quia vehemens vaporum

4, Ex ratione phyfica, vel aftronomica; hinc

10

fi aliquis fomniet, & fe Jumen a luna petere,

dgitatio non finit exhibere imagines, fed ut

10

in aqua mofa evanefcunt; rationem vero'

*

fecus fét, quia luna proprio caret Jumine.

aimminuta jam fomni

.»ftjm

Sed hsc fabulofa vana effe , patet ex eo,

fecundee partis effe, qui

pic

decurfü vaporum copia ,

fataque remiffior

quod hzec omnia etiam contrarias interpreta-

Tüs

tiones patiantur , uti expertus eft ille curfor

fpirituum agitatio non ita tutfbat fenfuum

;i;

Hl

ad Olympia proficifcens , qui cum in fomno

jnternorum functiones.

*

Probl, v1. Curtemulenti

s vel nülln, velcorn-

iï.A'i

j

vifus effot cutru quadrigee vehi, quzefitus

-

brr

conj

ector dixit vitturum, id enim celeritatem

fufa fomnia apparent? Refp. Hoc fieri, quia

ob turbulentum motum vaporum à vino a-

pX

& vim equorum fignificare : quaefitus alius

funt imagi-

Qu

iox refpondit, vincendum , eo

quod ante

fcendentium perplexae admodum

i

nes, nec, utoportet, elucent. Sicut cum rota

ipfum quatüor equi cucurriffent. Alius vidit

celeritez circumagitur, nullus radius apparet.

(0

aquilam , cui quaefitus conjector refpendit,

ipfum vi&urum , quia aquila nihil volat ve-

Probl. 12.. Cur melancholici plura habent

vera fomnia, quam alii? Refp. Quia 1i, quiatra

H

hementius ; fed mox refpondit alius, vincen-

f

dum, quia, dum aquila feras fectatur, fem-

bili abundant, uti fuopte ingenio magis cogt-

|

tabundi fünt, quam alii, ita frequentiora 1o-

al

per poftrema eft.. Hinc factum, ut non pauci

dmodum is, qui to-

2

la

a talibus fomniis decepti fuerint.

Sic Pom-

mnia habent ; unde quema

to die jacul

atur, tangit metam deftinatam fa-

|

j

pejus fomnians, in theatro plaufum dari a

1

b

populo, vi&toriam innui putabat, cujus tamen

cilius, quam is, qui femel tantum iterumque

contrarium accidit. Sic Darius fomnians ex-

jaculatur; ita illi fomniando frequenticis

|

l

3

!

1

ercitum Macedonicum ardentem per Afiam

aliquando vera apprehendunt, .

C

incedere, & Alexandrum M. vefte Perficá

Probl.13. Cur Deusnonnunquam

infomniis

;

exerci-

potius, quam vigi

lia, occultarum rerum vati-

:

indutum templum ingredi, putabat

D

?2Re

-

d

tui per ignem excidium fignificari, & Ale-

cinia infpirat

fp. Hoc fieri, tum quia tune

eft aptior ani

mus ad divinarum rerum cogni-

|

x

xandrum in fuam poteftatem venturum ; fed

tionem hauri

endam, tum quia ipfum nottis

flammize arguebant celeritatem. viétoriee &

veftitus indicabat, quod Alexander regno

filentium majoremr

conciliat erga res divinas

reverentiam ; tum quia

Deus fplendore fuo

otiturus effet. Sic Amicar fomnians, fe po-

firidie in urbe Syracufis a fe obfeffa coenatu-

oculos hominum nimis perftringeret , atque

adeo merito noétis caliginem eligit.

2ete-

rum , quo putavit victoriam fignificari, orto

fomnia mittit, fem-

in caftris tumultu ab oppidanis oppreffus eft,

rum quando Deus talia

L

*

.

per etiam certitudinem.

s

in

ngenerat homini, ut

[

& in urbem duc&us.

e

Íciat, talia fomnia a DEO effe.

Pro,g Cur, quei

n fomno percipimus,

.

tio Salomonis ,

à

multo majora & vehementiora indicantur,

Proil. 14. Quomodo peti

qua fapientiam a Deo petivit, Deo tantopere

quam fün

t? Nam pituitee defluxus ad lin-

z.

guam , quia aliquantulum dulcis eft , dor-

placere p

otuit, cum tamen libera non fuerit ,

V)-—

LE

utpóte ab homine deftituto r

atione facta?

mientibus mel videtur; & fulminafle tonuif-

ETS

.feque putant, cum foni exigui au

res eorum

Refp.Aliqui,petitionem illam fuiffegratamDeo

ä

non propter fe, fed propter aliam petitionem fi-

pulfant :

& per ignes incedere, fi tantum

(

exiguus calor partem corp

oris occupat? Refp.

milem in vigilia fattam, ex quaifta ortum ha-

buit, ficut fomnia impudica difplicent Deo, f

E E iaf

Hoc fieri, quia cum obtufus eft fenfus inter-

vigilans caufam quis dedit. S.Thomas ait,fom-

nus hominis, & nequit differentias fenfibi-

lium rerum exacte dignofcere , confert fe ad

nium illud non fuiffe naturale, fed vaticinii ,

atquein hoc liberum arbitrii ufüm haberi. Ri-

jd, quod in quovis genere notiffimum git.

chardus habuiffe folutum liberum arbitrium

4

qualia funt in iis, quze füb fenfum cadunt,

m E

N

ex fpeciali gratia & dono fupernaturali ; alii ali-

AE U SGGR DP dR AS s

'acriora & majora objecta.

Probl, 9. Cur in fomniis tam multa nova,

ter explicant, fed primse du refponfiones

& antehac nunquam percepta

fere cceteris probabiliores videntur.

portentofa,

L

Proll. 15. Cur homines plus multo fomni-

obfervantur

? Refp. Hoc fieri ; quia tunc

itus inordinate & tumultuofe

ant,quam bruta? Refp.Quia homo ex parte

vapores & fpir

& fimulachra commi-

tenuiores halitus in cerebrum mittit, & actt-

in cerebro vagantur ,

Ícent, obturbant, hebetant.

Deinde quia

tiores, atque ad operandum promptiores ha-

bet internos fenfus; unde mirum non eft, fi

anima tum otiofa eft, fit, ut aliena multa

o RRE CR CA EEE feDiuieca d bt ii iA ia

minime inter fe congruentia conjungantur;

facilius quoque varia phantafmata in illo ,

unde talia fimulachra, tefte Ariftotele, fimi-

quam brutis, oriantur.

L

Probl. 36. Cur Phlegmati

ci fæpä fomniant

1

lia fant nubibus, hinc inde volitantibus, &

varias figuras induentibus ; aut literis &

fe fübmergi ? Refp. Quia quando materia

phlegmatica fluit ad füprema . apparet iis ,

imagunculis, quze diverle inter

fe permiftae

varia verba & imagines efliciunt.

Atque

quod fint in aqua, & fubmergantur , quando,

vero ad inferiora fluit, evadere fibi videntur.

hec caufa eft, cur nihil tam monftrofum &

Alia etiam cauía eft nimia repletio ; cum

praepofterum excogitari quae

at, quod fomnia-

enim hamo nimio cibo repletus eft, tum fu-

re non poffimus, etiamfi nullze/imagines de

mi furfum afcendunt, & multiplicantur, unde

fomno veniant in fenfum internum.

fubmergi aut ftrangulari fibi

videntur.

4Prablf.10. Cur fomno ineunte nonm con-

^ De Ster-

x

:

JTitulus LXVII. vaa.

928

"

De flernutaiions.

m

nutatiodem tolli fïngtüwm, ,quia,' cum ad

Proll. . Cur folus homo inter omnia anï-"

fternutamentum ciendum vis expulüva ad

üt

i

mantia maxime fternutat? — Pro refponfione

vehementiores motus fe comparet, atque in

ID

nota, fternutationem nibi] aliud effe, quam

€o conatu abdominis xufculi intenti appref-

motum cerebri, quo per nares fpiritu confe-

Of

ique ventrem una comprimant, plerumque

flim acto nititur fibi molefta expellere. Du-

t, ut üna quoque expellant ea, quse in

plex autem plerumque materia vel caufa hu-

ventre & gula vel pulmone fingultus caufa

Jus fternutationis affignatur: fcilicet vel excre-

)l'

extiterant. Conimbr. tamen 1. fupra c. cla-

Q

mentum mordax olfattus inftrumenta ob-

rius rationem dant ex ipfo calore petitam.

ruens, vel flatuofus aliquis fpiritus in cere-

Cum enim finguitus, tefte Ariftot. 1. 24. pro-

D

ro contentus. .Hoc notato refp. duplicem

blem. 13. a frigore proveniant (hic enim,

problematis hujus ratiornem effe. Prima eft,

qui timent & algent, maxime fingultiunt )

)d

per ftrenutationem autem color major intro-

et

quod homo breviffimas nares habeat , ita ut

humor concalefa&us in fpiritum mutari

ducatur, merito ab hoc fingultus tolli dici-

1m-

confeftim poffit, cum caeteris animalibus

tur, ficut per eandem caufam Arift. 1. c. fin-

[à

pro longitudine vize refrivefcat , priusquam

gultum a fpiritu retento tolli afferit.

l

mutetur; Hinc etiam feles ob nafum angu-

Probl. 2, Cur, qui piper comedefmit, fin-

-

füiorem inter quadrupes maxime fternutare

[

advertimus.

gultiunt ? Refp. Quia qui alvum fenfibilem

ld

2. eft, quia homo cibo & potu

& calidam habent, illi mox piperis acrimo-

largius utitur, magisque varie, & fzepenu-

nia morficantur , atque ftomachum excitant

Qg

mero ultra fatietatem repletur; hinc cum ci-

I$

ad id, quo dolent, excernendum, unde fin-

bos 1fatis concoquere nequeat, multum fpiri-

gultus efficitur, qui vero frigidiorem habent

tus ob humoris copiam movet , fpiritus vero

ftomachum, ficuti minus fentiunt

IIS

pra fui tenuitate efferens fe ad cerebrum

calorem "

ita minus fingultiunt pipere comeft

[

cogit id crebro ad fe expellendum excitari.

ln

Addunt Conimbr. S. 4. Probl. 2. aliam cau-

Probl. 3. Cur magïïo pane devorato, re-

ll

i

fam, , quod fcilicet homo pro rata portione &

tentio fpiritus fingultum caufat? Refp. Quia

i

majus cerebrum habet, ubi materia fternu-

panis talis ftomachum premens , atque in

48

tandi cogitur, & laxiores nares ad externum

anguftum adurgens, id agit, ut & cibus ,

J0

i

aerem attrahendum ; unde fenes zegrius fter-

qui in eo conftipatus eft, exprimatur in ven-

nutant, quia narium funt compreffiorum.

trem, atque ita exoneratus fingultum fiftat,

Probl.2. Cur inter dormiendum homo fter-

Probl. 4. Cur pane aut pipere comefto fin-

nutare non folet ? — Refp. Quia fternutatio

gultientes ceffant fingultire ,

fi quid triftis

non potelt fieri, nifi a calore, qui eam partem

audierint? Refp.

Quia in id animam ii

comunoveat, qua eífici folet; dormientibus

ïtep-

dunt, quod triftitiam affert, quo efficitu

5

autem calor intus circumobfiftit.

movendo pectori minus fit intenta,

I gt.

z

- Probl. 3. Cur,.fi oculos perfricamus, non

5

facile fternutamus? . Refp. Quia tum major

2

calor ex coníricatione ortus corripit mino-

þe ofcitatione,

:

rem, qui ftrenutandi caufam dabat; aut cer-

Proll. 1. Cur qui ofcitantem vident, &

[

te, quia humor, qui ftrenutamento egredi

ipfi frequenter ofcitant? ^ Refp. Duplicem

debuerat, cum lacryma egreditur.

hujus experientize rationem a nonnullis af-

f

Probl. 4. Cur folem afpicientibus fternuta-

ferri: 1. Eft Ariftotelis, quod fcilicet

aliquem

tio facile contingit ? Refp. Quia admiffa ocu-

videntes hac actione excernere,

quafi com-.

T

lis luce laceffiti humores & fpiritus facilius

moniti, ad idem moventur,

maxime fi ma-

incalefcunt, atque adeo citius expelluntur.

teria bene fuerit difpofita, & adeo tenuis, ut

hac motione propelli poffit. 2. Eft Alexan-

— Probi. g. Cur poft fternutationem membra

^.

inhorrefcere folent? — Refp, Quia, cum per

dri probl. 35. ubi fic loquitur : Quoniam na-

m

P

5

tura animantium con

.

m

fentiens inter fe, mu-

LY

fternutationem venae ab aere calido, quem

tuoque affici aptiffima eft, maxime brutorum.

continebant, evacuentur, alius extraneus,

isque frigidior, fuccedit, qui proin membra

Hinc ubi e grege afinorum mejere unus in-

inhorreícere facit. -

Cipit, mox caeteri omnes ide

m faciunt, qui«

bus vefica plena urina eft.

Proli. 6.. Cur fternutatio cum ffrepitü fo-.

Probl. 3. Cur non femper ofcitante uno

nituque peragitur ? Hefp. Quia per naris

f

meatus arétiores fpiritus magna cum vi ex-

alter etiam ofcitat ? Refp. Id vel contingere

ratione materize deficientis, fi fcilicet humo-

truditur, quemadmodum etiam fit, ut idem

Ífpiritus ad inferiora devolutus in inteftinis

res expellendidefint; velratione agentis, fi

(

Ícilicet illud ofcitante quopiam animum alio

murmur excitet.

VX

ayertit, atque adeo me

d

De fingultu.

non admittit.

mgria.m ofcitationis

Prob, 1. Cur fingultus a füperveniente

Proll. 3. Cur fomno. appetente maxime

fternutatione tollitur ? Pro refp. nota fingul-

ofcitamus? Refp. Quia tum corpus vapori-

tum nihil aliud effe, quam commotionem

bus repletum eft, uüde natura, dum cona-

aeris egredi conantis a pulmone, unde di-

tur eos ex

pellere, maxillam movet & agi-

ftentionem caufat in eo, ficut ructus egreffus

tat, hiatumque oris inducit.

e yentriculo aer eft : Hoc not. refp. per fter-

L

Aa aa aa 2

JDe-

926

,Ifiizlivtb'egæ AManualis Concionatoriee

ho

5 dDe. fympatbia.

libet continere virtualiter qualitatem e primis

$o

quatuor membro fuo efformando magis ido-

t

Anfequam de hac , & oppofita antipathia

problemata queedam proponantur; notan-

neam. His notatis refpondetnr , etfi phan-

tafia dire&e agere non poffit in foetum , illi

gt

dum eft, fympathiam nihil aliud. effe juxta

tamen fe potentiam generativam czeco quafi

Scotum , quam effentialem habitudinem rei

Re

unius ad alteram, vel plurium ad invicem ; ita

naturee impetu quoad poteft, conformare,

atque ad hoc proeftandum non tantum difpo-

f

ut ad unius actionem, vel paffionem , vel pree-

g

fentiam etiam altera aliquid agat, vel patiatur ;

fitiones, fed etiam materiam ex parte fubmi-

YX

niftrare, fcilicet fpiritus & humores in, Cor*

|

five dein in fe mutuo agant, five non agant.

pore matris, qui ob eandem fympathiam per

tur

Vel brevius forte dici poffet, naturalis dua-

Ü

rum rerum circa aliquod obje&um coufenfio.

potentiam attractivam & propulfivam huc il

luc difcurrentes, variorum accidentium funt

peü

Unde antipathia erit naturalis quaedam aver-

gjg;

fio ab alia quapiam re, uti aliqui quandoque

caufa; neque tamen propterea imaginatio

naturaliter feles aut mu

illa efficientis caufze, fed conditionis tantum

jet

l

res ave;*ïäri vidgxüun

officium exercet.

3

te

Hoc notato fit

E

Probl. s. Cur fames, fitis, coecitas, & ipfï

Proll. 1. Fierine poteft, ut per fympathiam

t05

quis abfenti amico 1n carcere v. g. conftituto

morbi non itidem per phantafiam depelli pof-

etui

fünt? Refp. Rationem effe, quod ad famem

loquatur? Ratio dubitandi eft , quia id fieri

ani

polle videtur duarum pyxidum nauticarum

& fitim- pellendam requiratur alimentum',

u u eMASCIIUNUMEUN UP NNTNS

opera , qux alphabetho circumfcriptze fint ;

quod.per folam phantafiam exhiberi non poe

qu

teft. .. Ad ccecitatem vero tollendam requiri-

le

tum enim moto uno magnete, vel ferro ma-

gnete ilito , etiam alterum ferrum quamvis

tur reparatio organi, quod fi induxerit, per

folam virtutem formatricem, atque adeo per

dilfitum fimili modo moveri videtur debere

ob fympathiam, & fic quafi literze amico

imaginationem etiam tolli non poteft. .Alii

Lu

conipiciendze offerri ? Refp. Forerus ex com-

denique morbi alia habent impedimenta,

lh

ob quxe minus prompte phantafize obfequuu-

udiecu h edo o E UM R

pluribus obfervationibus fe didiciffe, hoc non

tur.

^

3

-

H

fieri, unde patet , certam quandam diftan-

tiam ad fimiles effe&us requiri.

N

L

f?

Proli.

| 6. An etiam fympathise adfcriben-

Proll. 2. Poteftne fieri , ut ex foklafy?mpa-.

dee fintirepentinee mortes ex imaginatione

&

thia, parente v. g. in Suevia mortuo filius in

nimia ortze; v. g. quando ille, qui poftquam

Ttalia exiftens triftitiam & alterationem inor-

lacum Acronianum glacie conftri&tum ignae

rus tranfiit, eo deinde cognito repente mor-

fr

dinatam in corpore fentiat, quafi cladis nun-

tiam ? Refp. Fieri hocnon pofle, cum parentis

tuus concidiffe dicitur , quod idem etiam

nc

corpus nullam actionem phyficam ad tantam

contigiffe fertur alteri, panno in frigida ma-

t

diftantiam in filium pofflit; neque in eodem

defacto fecundum collum non graviter per-

lt

fuppofito exiftant, quod requiritur ad fym-

cuffo? Refp. Etiam hos effe&tus in fympa-

|

[

thiam referendos effe, quatenus fcilicet po*

|

pathiam, quze fine actione pesagitur. Unde fi

cï

quandoque familize certa 1ndicia habere di-

tentia locomotiva fpiritus vitales & fangui-

cuntur de obitu fuorum, dicendum eft, ea ope

nem ob connexionem , quam cum phantafia

le

Angeli five boni , five mali contigiffe.

habet, ad fimilem imaginationem pofitàam

(

Probl. 3. Àn in fympathiam referendum

magna cum celeritate & copia ab exteriori-

bus membris ad interiora revocavit, & fic

i

rà

eft, quod aliquoties mortuo Domino fübito

| 7

etiam canes , vel alia animalia ab illis enu-

A-calore'm nativum füffocavit.

A ET A

t

trita vel amata mortua fint? Refp. Negative

Probl, ". Cur Gallis Indicis confpe&o ru-

TET

114

ob easdem caufas; unde fi contiperunt, vel

bro colore fpongiofus ille facculus e collo pen-

Ut

cafu contigife dicenda fünt, . vel dzemonis

—

z

dulus mox inflatur.

Refp. Id fieri , quia

4

ope, quem credibi

le eft talia crebro praeftare,

propter imaginationis a&um ad talis objecü

EOX ER RRR

-

N-

ut homines ad füp

afpettum fanguis mox ad illJas partes ob fym-

j

erftitiofas 'obfervatiqnes,

& augurandi artes inducat.

pathiam accurrit, -perque' cutem transparet,

- Probl. 4. Qui fiezi poteft ,

ut per folam

ï«

;

1

L.2 L

imaginationem mulieres "maxime gravidae

De antipatbia.

tam mirabiles effe&tus producant ; cum ta-

Probl. 1. Unde fit, ut aliqui cum felibus

f

men nec ipfa phantafia, nec attusilhus, aut

antipathiam habeant, non alij, etiamfi neu-

fpecies (quze fere

in a&tu imaginationis in-

ter videat, & uterque :eque propinquus fit

terveniunt) ejusmodi ellectus pr

oducere fo-

feli ? Refp. Id fieri, quia forte altero ma-

-—t

leant?2. Pro refponfione nota 1. Duplicem in

gis eft difpofitus ille, ad alterationem ex qua*

matre potentiam effe, unam, qua lemen ef-

litatibus a fele emiffis fentiendam; vol certe

ficiat; alteram, qus&e ipfi femini inexifüit ,

acceperunt ipfi qualitates quasdam occultas

& formatrix dicitur.. Nota 2. Sympathiam

^

ntercedere partibus matris

a parentibus vel aftris, per quas utpote ini-

etiam peculiarem i

Itum

micas feligibus determinentur ad. fugam il«

cum partibus pr

olis, ita ut fi mater vu

lartun.

,

vel pede

m tang

at, vel fricet durante actu

.

onis , fimilis effe&us etiam in par-

Proll. 3. Curq

liidä coeþas autcafeü guftan«

imaginati

tibus ejusdem prolis refpondeat.

Nota. 3

tes totis praecordiis moventur ? Refp. [d con»

tingere probabiliter propter occultas qualita-

Virtutem formatricem in femine exiftentem

in ex-

&es, quas per tr'a,ni-þi;'atienem ac tenuiu

dülee — x «GÀJadb . 45 R 2$

gï"iveriäm effe in partibus diverfis, & quam-

hala-

us LXVIL Hom.

"Is

922

| 1dg

halationum diffufionem in hominem

r

ejus- orgeanum memo:

U

ha

1nodi transmittunt, & per easdem tal

enim utroque pollebunt.

tize ad ficcitatem vefgaþ, l.tum

l ljh

terationes producunt.

P

äs*al—

Proll. 6. Cur non omnia, quze externis fen-

Quaf

Proll. 3. Cur leo vifo duntaxat gallo, igne,

fibus percipimus, manent in memoria? Refp.

lüre,

aut rotà contremifcit , & in fugam vertitur?2

Id triplici ex defe&u contingere. 1. Quia

tf

Q

Refp. id ab inftin&u a natura indito proveni-

bmi

fzepe talium rerum fpecies ob ineptitudinem

re, quo fit, ut concepta ejusmodi re ab ima-

organi imprimi eidem non fatis poteft. a.

L COf

ginatione mox appetitus potentize locomoti-

Quia nimis remiffe apprehendimus. : 3. Quia

1 per

vde fügam talis rei , utpote quae apprehendi-

i jl

ipfa fpecies decurfü temp

oris qeyanefcit , aut

turutinimica, imperet. Quod fortaffe ideo fe-

per alias obliteratur.

funt

citnatura, ne taliaanimalia, fi nullum ea com-

n

l)

peícendi remedium effet, nimis nocerent.

; Proll. 7. Cur eorum , quae in fomniis ap«

ii

lu

prehendimus, autquze aliisrebus intenti per-

Proll. 4. Cur

uibusdam ferpentes tangere

Cepimus, facile oblivifcimur? Refp. Caufam

lethale eíit, Mar

f

:

Is populis,

& aliis illos con-

trectaffe, & venena exuiffe, ludus ? . Refp.

a Galeno l. ?. de motu mufcul. fequentibus

pf

verbis affignari: Vis memorandi, inquit, fi in-

por-

Ejusmodi homines arcana quadam vi muni-

fignes impreffiones rerum imaginatione con-

nem

tos effe contra venenum , qualem quidam

ceperit, confervat eas perpetuo; atque id

etiam habere volunt ipfos ferpentes , aliaque

im,

animalia venenata, ne venenum illis noceat ;

quidem eft memoria tenere. Sin obfcuras, &

|po

veluti fuperficiarias, non confervat, & hoc eft

iuri

qua quia alii carent

oblivifci; ob idque multi in. vehementibus

, fhix;p,tæïgerþ feæentes

u

lethalf; eft illis.

4

animi affectibus nullius eorum, quze egerint,

) pef

. De memoria, -

in pofterum meminerint. Quid igitur mirum

yii

Prob. y. Cur integrae quzedam nationes

eft, in fomnis obfcure agente anima obfcuras

nta,

etiam imaginationes fieri, ideoque nec ftabi-

memoria parum valent, ut Thraces? Refp.

Uj

Id a cceli natura & fiderum influxu prove-

les, cum id etiam in vigiliis contingat?.-

nire, quze qualitates memorize adverfas im-

Probl. 8. Cur bruta quaedam , ut canes &

primunt. Unde & Thebanos ingenio pingui,

tben'

equi, melius recordantur itinerum, diverti-

J0ne

Athenienfes perfpicaci & acuto fuiffe, refert

culorum , & aliorum locorum , quxe feme]

Cicero in lib. de Div, quia. Thebis craffus

adierint, quam homines? Refp. Quia bruta,

Val

aer; Athenis rarus & fübtilis contigit.

dum iter peragunt, aliis rebus fenfüs internos

Vgna

Jf

Proi.2. Cur juvenes melioris. füunt me-

non diftrahunt, fed toti in iis rebus, quas in-

soriz, quam pueri & fenes? Refp. Quia fe-

tuentur, perciplendis occupantur, unde ef-

Am

ficaciores & vivaciores fpecies memorise im-

Wi

nes nirmia ficcitate, pueri vero nimia humidi-

Is

tate abundant ; juvenes vero utramque qua-

primunt, easque tenacius confervant. Quae

litatem valde temperatam habent; unde te-

caufa eft, ut etia

m

.

Dj

aacius confervant

l

f

p

reruin facilius meminerint.

n agreftes homine$ t;glium

h

pecies, quam pueri, .&'fa'-

gt

cilius imprimunt, quam fenes.

Probl, 9. Cur,. qui noGes infomnes duxe-

t

ld

. Probl. 3. Cur melancholici prze czeteris va-

runt, difficilius rerum perceptarum memine-

rint? Refp. Quia ejusmodi homines humore

i

A

lent memuria? Refp. Id duplici ex capite

]0!

la

contingere; primum eft, quod organa ficcio-

adhuc abundant; qui per fomnum abfümi

ya habent, unde firmius retinent fpecies ;

debuiffet , a quo proin humore non modice

li

alterum eft, quod plerumque diutius cogi-

impreffio & ufus fpecierum retardatur.

tent de rebus, ferius ac lentius eas appre-

- Proll. 10. Cur earum rerum, quas vehe-

n

hendant, atque adeo altius infigant.

menti amore profequimur; difficulter oblivi-

X

Probl. 4. Cur fenes defectu memoriam da-

ÍIcimur? Refp. Quiahocipfo,quod de iis affidue

dR

quia

bilem habent, cum tamen humido prze aliis

cogitemus & loquamür, fpecies vivaciores

)ettl

abundent? Refp. Quia organum memorize

memoriae imprimuntur, & tenacius hzerent.

y'ml

nativi maxime humidi commixtionem cupit,

Probl. 11.. Cur ebrii, irati & timore exter-

m i

el,

quo tamen fenes prze aliis carent, licet ad-

riti difficulter recordantur eorum, quze ipfis,.

ventitiis & noxiis humoribus fcateant.

dum ita affecti erant, acciderunt? Refp. Quia

Probl. . Car, qui bonum ingenium funt

vehemens motus vaporum, & fpirituum agi-

pus

fortiti, non femper etiam memoria pollent?

tatio, quse hos affe&tus fequitur, imaginum

eu*

Refp. Quia ingenii praeftantia in celeritate

imprelfionem . fequitur.

"more exterritis

t

mentis, & facilitate ad ratiocinandum , in-

vero memoria deficit, quia fpiritibus ad cor

lia

veftigandum & inveniendum confiftit , quae

confugientibus partes cerebri, in quibus me-

]llä'

celeritas pendet ex acumine & promptitu-

morize efficacia eft, infrigidantur & conden-

orte

dine internorum fenfüum, qui, dum intel-

fantur ,. ut adeo fpecies rerum difficulter ap-

[|i$

fe&us ratiocinatur, etiam circa fingularia

pareant, imo quandoque, fi minus timor fit,

ifi

pariter difcurrit; cum ergo 'durities cerebri

omnino aboleantur.

ib

*celeritatem potentiae cogitatricis remoretur,

Probl. 12. Cur in

uibusdam þhantafïa f&r—

fpecies vero tenacius retineat, hinc fit, ut,

vatur, meroria illzefa, & contra, cum tamen.

qui ejusmodi difpofitiones fünt na&i ; me-

uná eademq; fit potentia? Refp. Quia mutatio

and

To»oria, nen ingenio, & viciffim , polleant,

temperamenti , quze fufficiens eft ad turbandü

o

fi contraria fit difpofitio. Secus vero contin-

imaginandi officium non continuo fufficit ad

p

git ü orgatiéni cogitativee-ad humiditatem;

tunétioné memorie impediendam, & contra,

2«

cum

n

928

;—Bibiiotbem Moenuahs Concionntorie

fe

«um enimad officia memorize requiratur una

enim in termino funt) & voii fui compotes

bi

fa&ti per appetitum conquiefcunt; fobrii vero

Q

»ars humidior, quae prompte recipiat , altera

fi cior, quae diu retineat, facile apparet, poffe

quia vehementer appetunt potum, hinc fit,

h»c temperamentum manere, licetforte tem-

ut animus hoc motu defiderii agitatus per-

Ql

turbetur, ut, quae bona malave funt, minus

peramentum pro phantaüa turbatum fit.

—

difcernere poffint.

m

'De ebrietaie. -

b

. Probi. G. Cur, qui laborant, facilius inebrian-

Probl. 1. Cur vinum & cerevifia , & non

tur, quam qui fe modice exercent? Refp. Quia

p(

'$nexercitati humoribus & excrementis fuünt

ni

erinde etiam aqua , inebriat? — Pro refp.

referti, a quibus urina cito expellitur, quod

nota, ebrietatem nihil aliud effe, quam pri-

Pï

vationem ufus rationis, aut phantafize per-

facit, ut poffint bibere, & poftea leviter fe

j

"turbationem ex potu fumpto exortam. |Hoc

habere. Qui vero multum fe exercent, plerum-

que ficcifunt: unde vini humor fe corporibus

pl

notato refp. aquam. non inebriare , quia eft

0

fimplex elementum, & caret ejusmodi ter-

infinuare poteft, motuque fuo urinze egreffum

reftribus exhalationibus, q

impedit, facitque, ut hzec diutius remanens

ä;äg

(

bus ebrietas caufatur.

uibus aibendenti—

in corpore gravitatem faciat.

ï

Ó

Probl. s. Cur vinum deliros facit & fürene-

t

Probl. 2. Cur cibus non

perinde ac potus

ebrietatem creat, cum tàmen zeque fumos ac

tes? Refp. Sicut ignis alia exiccat, alia hu-

2

vapores in caput transinittat? Refp. Id con-

me&at, & ficut balneum corpora conftriéta &

dura mobilia reddit, humida autem diffolvitz

tingere duplici ex caufa. 1. Quia cibi ple-

ita vinum quoque varios in variis fübjectis

. rumque non funt tam fpirituofi, ut vinum &

cerevifia, fed potius propter majorem con-

effe&us producit, & ubi hominem frigidum

(ä

'co&tionem liberati multüm a vaporibus : unde

invenit , & a fobrietate taciturnum paulo li-

[

beraliori |potu refovet, atque ad verba exci-

mon emittunt tàm copiofos vapores ad caput,

tat; cum liberaliori potu loquentem & confi-

as

qui [füfficiant ad ebrietatem inducendam.

j

inc neque unum vinum tam cito inebriat,

dentem facit; pofthzec proceffü potandi am-

[

'àc alterum, . quia fcilicet unum fpiritibus ma-

pliore audacem efficit ; deinde plenius ampli-

ficato potu in contumelias & petulantiam vere

|t

gis abundat, quam alterum. — 2. Quia cibus

tit; mox ad infaniam propemodum accendit ;

non tam facile in nimia quantitate fümitur,

quia fatietatem mox parit, nec locum ullum

& tandem nimio ex potu refolvit, ftultumx-

ami relinquit;:yinum vero & cerevifia, quo

que & attonitum facit.

L]

Probl. $. Cur ex vin

o ebrii plerumque an-

plus potantur, tanto magis quandoque fitim

pe-

aut certe dele&tationem bibendi & pruritum

trorfum proruunt, & facie mentoque 1n

V.

ifia

t

accendunt. "Unde facile ultra neceffitatem

&usinclinato dormiunt; quivero ex cere

l

ebrietatem contrahunt, retrorfum cadunt, &

bibitur, atque adeo materia ebrietatis , id

capite in cervices devoluto ,

oreque hianti,

;

eft, vapores copiofi & craffi accerfitur. . .

Probl. 3. Cur bruta non perinde ac homi-

dormiunt? Refp. Rationem effe, quia fumi

pes inebriantur ? Refp. Tum quia fimplici

vaporesque ex vino fynciput partesque antee

tantum potu, aqua fcilicet, fitim fuam le-

riores corporis occupant; eX cerevifia vero

i

E

occiput

ofteriores

ue partes obfident; quo

vant; tum quia eo ipfo non ultra fatietatem

fit, ut ifti

obliviofi fint ac fomnolenti , mini-

i

frutintur; conftat tamen etiam bruta per vi-

num aut potum medicatum quandoque in-

meque loquaces ac clamoft.

Probi..9. Cur, qui pufi

llo *corpdre funt ,

ebriari, & vertiginem , qualem in ebriis ex-

minus inebriantur, quam qui magno & obe-

ä

perimur, caufari in illis.

Proll. 4. Cur ebrii funt valde füfpiciofi, ut

fo? Refp. Quia calorem nativum majorem

patet ex eo, quod facile fe contemni putent,

habent plerumque, qui omnia facile abfumit

?

& conficit, perinde ut ignitum ferrum ; tum

citoque excandefcant? Relp. Id evenire ob

uia cerebro valido przediti funt, quod non

f;

hantafmata varia, quze ex calefa&is fpiriti-

;

a

--X-

us & adauctabile nafcuntur ; & prseterea

cile fumos concipit, hinc etiam non folent

etiam ex exigua cognitione, quam de fe ha-

veliccam fpe exonerare. Hinc mulieres

etiam.difficile inebriantur; quia, quod in

. bent, bti ex cognitione, quam habent de in-

viris efficit calor , hoc in illis preeftat corpo-

eptiis fuis ibi exercitis; hiné enim fit, ut fa-

cile fe contemni etiam ab aliis putent.

ris laxitas & raritas ac mollities, Unde, te«

- Probl. s. Cur temulenti citius & facilius

fte Levino Lemnio , fi affüetze fint, ad pro-

digium usque bibaces funt. Seniculi vero

falfas & vitiofas aquás difcernunt; quam fo-

bri? Refp. Id duplicem ob rationenr fieri;

minime copiam vini ferunt, quia calore con-

1. Eft, quia fimile a fimili non patitur, con-

coquente deftituuntur ; modicum tamen vi-

trarium autem a contrario vel maxime; cum

num ipfis multum prodeft, quia eo velut

la&te nutriuntur ac confervantur, unde ]Jae

ergo temulenti borios in fe fapores vini ha-

fenum vocatur vinum.

beant, hinc fit,'ut pravos humores 1nagis

*

fentiant; febrii vero, quia conco&to cibo fu-

—— Probl. 10. Cur in prandjo citius inebriatu£

homo, quam in coena ? Refp. Hoc fieri, quiain,

perfluitates fuperant, acres & falfos in fe hu-

mores habent; Unde alios humores pravos

prandio propter diutinam inediam ftomachus

velut fimiles minus difcernunt. 2. Eft, quia,

noxis humoribus , quos ex vicinis partibus

uz. molefta funt, & fenfui ingrata , magis

allicit, oppletus cibum refpuit, citoque fatia-

funt manifefta, & fenfitiva facultate melius

tur, unde poftea minus attrahit vinum, cone

caput

eifcernwutur ab àis ,. qui noa delideraut ( Iu

coquitque , 'ut adee vapores copiofus

reple-

Juuus LX vHomö.,

029

Qtes

L]SO]

Yrepleant. Secus fit in ccena, ibi enim ob ci« dulcia vina funt lenta &,.irïfcof'a; unde mea«

f

bum in prandio fumptum aptior eft ftoma-

tus obftruunt, & calorem àc vapores, quo

chus ad concoquendum. Hinc füuadent me-

minus caput petant, impediunt, atque adeo

K

lg

dici, ut mane non facile quis bibat, ante-

minus inebriant; nam ebrietas ex vaporibus

quam quid comederit-

in caput afcendentibus oritur. 9. quia vina

dnn

Proll. 1 1. Cur, qui leviter potu incaleícunt;

dulcia fatietatem facile inducunt; unde ne-

.h

magis debachantur,quam valde ebrii? Refp.

mo.facile tantum bibit, quantum ad ebrieta-

Quia

fünt

hoc ideo fieri, quia valde ebrii nihil judicare

tem fufficit, Naim fiti (edata appetitus ceffat,

poffunt, atque adeo inordíinata phantalmata

u

3. quia dulcia odore carent, fecus autem au-

r f

non habent , parum autem ebrius judicat, &

flera ; unde propter odorem gravant caputy

propter vinum male judicat, & in judicando

& inebrianr.

mm.

inordinatus elt.

Quemadmodum Satyrus

Probl, 17. Cut minus inebriantur, qui f&

hus

Tum

Clazemonius ad convitia pronus , cum pro-

cundos calices exhauriunt, quam qui tan-

priam cauíam defendenti aures amici cera

tum pitiffando vinum ejusdem quantitatis bi-

ICDs

obftruxiffent , ne ad convitia provolveretur,

bunt? Refp. Hoc fieri, quia affatim ipgruens

ceffante autem contradictione referaffent, au-

vinum quafi in ipfo hauftu vápores reprimit

ICIN

lt«

ditis adhuc paucis capitibus non potuit fe

dum vero parva quantitas hauritur , non

cohibere, fed maledicta effutiit, quia ex prg-

apta eft vapores reprimere, fed potius vapo-

a

affumptis male judicare poterat.

res, dum deorfüm commoro vino fertur, ma-

N

Probl. 13. Cur magis (entiunt crapulam,

gis excitat, & ad caput commovet, 2. quiá

e(fis

qui dilutum bibunt, quam qui meracum?

qui pitiffando bibit, facit, ut ipfi vapores ex

dum

Refp. Hoc fieri, tum quia ob fübtülitatem

tranfitu per gulam ad caput mittantur. Cu-

]

diiutum permeat plura & anguítiora loca;

jus rei quotidiana experientia in agris habe-

2 (

tum quia minus de meraco bibitur, & (ic mi-

nf

tur, qui magis inebriantur & evaporant , (i

nus inebriat; tum quia propter calorem fíe

tarda pluvia de coelo irrigentur, quam (i im«

EUl

bre aut.torrente copiofo inundentur.

ipfum & reliqua facilius concoquit, fecus ve-

Dl

ro lymphatur.

Probl. 18. Cur aliqui tantum bibere poí-

yef

Probl. 3. Cur

terhulenti £refnunt; vide-

funt, alii minus; Nam Ciceronis filius uno

Vlit

tur enim potius contrarium fieri debere,

hauftu duodecim fextarias exhauriebat ; alius

:um-

cum vinum non frigus, fed calorem, caufet?

ex valle Telina brentam totam, id eft 96. po-

Refp. Duplicem ob rationem id fieri, 1. quia

culorum menfíüram, uno tractu ebibebat ;

Ian,

per vini calorem calor interior & naturalis ni-

Novellius Tricongius tres congios poterat

mium intenditur, & per coníequens fuffoca-

exhaurire? Refp. Hoc provenire inde , quod

I!D!'

if

tur, & de(truitur, ex parte faltem, unde calore

natura in talibus non procedat per viarg

imminuto frigus oritur. 2, quia calor vini hoc

concoctionis & digeílionis ad alias partes nu»

WW

ipfo, quod calorem intendat, facit, ut citius

triendas , fed tanta mole & pondere gravaca

m

humidum radicale abfumatur ; unde hoc ipío

ftatim transmittat vini pondus ad latas vene

Wa

ex defectu pabuli calor internus minuitur, &

tris vias & urinz. 'Hinc tales aíffiduo emit»

confequenter etiam potentialocomotiva, quze

tere urinam cupiunt.

Certe de Bonofo Ime

ye

quo

in fua faculzate, qua movet membra, depen-

peratore fcribitur, quod tantum biberit, quan-

det a calore, non eít fufficiens ad membra

tum nemo alius, fed etiam tantum minxerit

um-

pro libitu movenda; dum ergo ipfa cum na-

quantum ante biberat,

wurali gravitate membrorum certat, ob varios

Probl. 19. Curebrii ad lacrymandum funt

]nf ,

qe

motus tremor membrorum naícitur..

faciles? Pro refp. nota, lacrymas nihil aliud

Probl. t4. Cur temulentis omnia circum-

rem

effe, quam humorem excrementitium fero

ferri videntur? Refp. Hoc provenire ex eo,

fimilem ia cerebro venisque oculorum , &

ii

quod vapores viüi ad caput ferantur, & in

precipue in venis angulorum oculi, conten-

^^.

finum cerebri impingentes, nec ultra valen-

tum, qui poftea forti earum compreffione aut

nof

leni

tes meare , in circulum agantur, & proinde

dilatacione. foras erumpit; que compreffio

--—

fenfüum communem lzdant, cujus munus eft

variis ex caufis fieri potefít; quandoque enim.

R16

j

actiones fenfüum dijudicare. Cum erge quid-

oritur ex interna; fcilicet ab anima, quz dum

quid recipitur per modum,recipientis recipia-

eft in mcerore vel gaudio magno conftituta,

d

te

tur, neceffe eft, ut quemadmodum humores

etiam ipfüm cor, ob confenfum & fympa-

in cerebro in gyrum volvuntur, ita & fpecies

thiam cum cerebro, mittit vel vapores in tri-

pm—

obje&ti ia illo humore recepti circumagi vi-

ftitia, vel fpiritus vitales copiofos in gaudio;.

-

a

deantur.

quibus irritatum cerebrum & repletum dila-

one

Prob] 15. Cur temulentis quandoque mul-

tat venulas illas lacrymis plenas, atque adeo

v

ta videntur unum? Relfp. Rationem effe hu-

ipfas lacrymas erumpere facit. Sirnilis cau-

eut

jus experientiz , tum quia ebriis vifus fpiri-

fa etiam in rifu lacrymas .ciet; nam & ibi

[

tus commoventur, unde nunquam quiefcit

concuffo nimium diaphragmate incaleícic ce-

in re confpecta, atque adeo putat, fe aliam

rebrum, & (ic iterum venas dilatat. Quan-

t

videre, cum eandem videat ; tum quia va-

doque cxternz caufe lacrymas cient, ut

la ln

pores in cerebro trumultuantes faciunt,ut res,

alium, czpe, finapi & (imilia, quia actioribus

lus

quz putabatur effe in hoc loco, mox in alio

humoribus cerebrum pupgunt & vellicant,

us

videatur.

ut in fe contra&tum exprimat illud excremene

a

Probl, 16. Cur dulcia vina minus, quam

tum humoris, quod in fe continet.. Hoc not.

o

auflera, inebriant? Refp. ld fieri 1. quia

Refp. in ebriis naíci illas lacr

ymas ex nie

R. P, Lobn. Bibh Mam. Tüw. .

Bbbbbb

imnio

pL*i

lv

930

* Bibliathecæ Manualis anïonatoriæ

I

mio hutmore, qui va—pores nimius in caput

mane fümptum, fic enim facile vomitus cie-

emittens facit,ut cerebrum per venulas ocu-

tur, & ventriculus a bile & pituita ceterisque

lorum lachrymas emittat.

humoribus noxiis , quibus gravatus fuüit , ex-

Probl. 30, Cut temulentorum

lingua ob-

oneratur, adeoque crapula cum omni ejus

errat? Refp. Quatuor ex caufis id provenire.

noxa difeutitur. Preterea ille, qui non affue-

1. eft confenfus lingus cum reliquo corpore;

vit potationi, fi mane iterum bibat, affuecet,

eadem ergo caufa, quz reliquum corpus titu-

& fic minorem lzfionem fentiet ; nam ab

g

bare facit, etiam linguam inftabilem efficiet;

affueto minor fit lzfio , tefte Hippoctate.

fcilicet animz ad potentias fuas ufürpandas

'Tandem ebrietas fzepe mane fitim caufat,qua

applicatios per vaporum enim abundantiam

valde noxia eft,& fignum vitiati ftomachi;hzc

'non modice impeditur ab operationibus fuis;

odicum vinum curatur.

autem fitis per m

E

ïf

uti in dormientibus patet.

2. Quia linguz

De fomno. -

caro, cum fpongiofa fit, tanto vini humore

Probl. 1. Cur fomnus matutinus jucundior

A

. madefaGa, elevatur & intumefcit, atque ideo

eft? Refp. Hoc fieri, quia folis remeantis pro-

eberaffitiem non poteft fatis voces articulate

pinquitas e noftris corporibus halitus fopo-

exprimere.

3. Quia, ficut intra aquam con-

riferos denuo excitat, uti & vaporcs cx aliis

flituti ob nimium humorem loqui articulate

corporibus 5 cujus indicium eft, quod paulo

non poffamus, ut audiamur, ex defectu medii

ante, quam dilucefcat, aer obfcurior ac tene-

[* QOU . UA M U W - 3

ad loquelam requifiti, fcilicet aeris fuüfficien-

bricofior fit; quam effet, cum fol longius ab-

tis, ita & in ebrietate, cüm lingua & mufculi

erat,occupante videlieet & obícurante acrem

infervientes humiditate multa (int referti, &

vaporum copia, quam advenientis folis calor

totum os atque adjacentes partes füperfluo

excivit. Forte etiam caufa eft, quia in e(iste

humore madefcant, difficilius voces forman-

tempus matutinum ob teporem gratius eft,

tur diftin&e. 4.Quia anima in corpore confti-

& defatigationem , que in xftu tolerando

tuta in operationibus eodem modo afficitur,

fentitur; In hyeme vero ob delectationem,

.quo corpus ;:cum ergo multo ingeílo vino

quz ex lecto calido percipituar, & ob rímo-

tum per fe, tum per vapores hinc inde eleva-

rem frigoris fuftinendi extra lectum. Aliam

tos univerfz actiones impediantur ac labefa-

rationem dedit ftadiofus ille, qui accufatus,

" &entur, rationabile eft, etiam virtutem in lin-

quod fero nimis fürgeret, refpondit quoridie

?

gua refidentem deb

ili;ori, & inrrfua a&iopc

mane duas mulieres , folicitudinem & pigri-

aberrare.

tiam,; ad (e venire, & alteram quidem per-

Probl.ar. Cur braffica & oleum crapulam

fuadere, ut fürgat, alteram, ut manea: in le-

& ebrietatem folvunt & impediunt? Refp.

&o; interea vero dum has difce

ptan;äs au-

-1.cum crapula ex firmatis in ventre humori-

dit, tempus elabi.

t

bus crudis vapores ad caput & cerebrum

Probl.3. Cur (u

pra dextrum latus fuavius

"transmittentibus producatur, tum ex vaporie

dormimus? Refp. Hoc variis ex caufis pro-

'bus calidis eo deductis oriatur, merito 1llud

venire. 1. Quia fic pars dextra, quz magis

medicamentum crapulam tollere,aut ebrieta-

fatigata eft, magis etiam quiefcit. 2. Quia

. tem cavere,quod illos humores & flatus difcu-

fic faciior eft defcenfus cibi ad inum vene

triculi ; nam ventriculi os ad (iniftram ver-

tit, & humores craffos ad inteftina deducit;

vitiofos vero ad urinam infinuat, fimulque fu-

git; & confequenter hac rarione ex jecore

periora refrigerat vaporibus. Tale autem me

(uppofito, venisque meferaicis, tanquam ex

dicamentum eít braffica ; nam propter füb-

foco fübditi ignis, fervebit magis concoctio,

'dulcem füccum fubducit alvum;fproprer par-

ficque multiplices vapores fuperiora peten-

tes vero aqueas ferofos humores vino admix-

tes ad foóomnum conciliandum emittet. 3.Quia

tos deducit in urinam, per aliquas vero eraf-

fic cor minus premitur anguftiis, minusque

e"w fiores partes in ventriculo remanentes cere-

impediuntur actiones pulmonu

tio thoracis.

m,«& djlata-

-

brum infrigidat, atque adeo caufam doloris,

--

L)

fcilicet, nimium calorem, tollit.. Unde ZEgy-

- Preli. 3. Cur glires maxime pinguefcunt,

ptii olim ante cibum femper brafficam fume-

dum hyeme dormiunt? Refp. Quia, dum

bant. Sed quid mirum, fi in corpore braffica

latebras hybernas quaerunt, ealor in eis ob-

& vinum inimica fint, cüm etiam in terra ini-

torpeícit, qui, cum lente admodam carpat

mica fint, & vitis fru&ctum non ferat, fi braífica

humidum radicale, convertit interea pitui-

juxta illam fitconfita. Refp. 2. oleum ebrieta-

tam in eorum fubftantiam, & fic ea palti di-

n

tem impedire, quia per vifcofitatem humores

latantur. Quod vero etiam homines mul-

vini ad renes & veficam deducit, atque adco

tum dormientes pingueícant vel creícant,

caput minus vifcofis exhalationibus offendi-

ratio forte eít, quia per fomnium magis pro-

tur.

Deinde oleum in ftomacho ob acream

movetur concoctio, & confequenter etciam

levitatem füpernatat, unde via vaporibus in

nutritio & augmentatio corporis.

cerebrum tendentibus obftruitur.

is mediis

- Probl. 4. Cur mufica fomnum' conci-

Schola Salernit. aliud adjicit per hos verfüss

liat? Refp. Hoc fieri, quia anima ad can-

. Si noCturna tibi noceat potatio vini,

tum intenta, reliquorum fenfüum quafi ob-

" EHoc tu mane bibas iterum, €9' fiet medicina.

lita, fpiritus ad eorum officinas immitte-

Warfi du ganz trunken necbten fpat ?

re definit, eosque ad auditus organum

Jrink früb berxoieder, if? mein Ratb.

avocat, qui fpiritus humidum, fi quod in«

veniunt, in halitum folvunt. unde fit, ut

Ratio eft, quia ebrietas nonnumquam naue

tum reliqui fenfus utpote fpiritibus deftituti,

(cam parit, unde prodeft vinum modicum

tum

ä*iiuzm | LXVIL. Hoio,

531

[

tüm ipfe auditus, ob vaporem excitatum fa«

potentia locomotiva a fuis functionibus im.«

lSun

cile oporentur.

Atque hinc forte fponía in

pediantur, fed illi quidem fopiantur, non au-

j 0r.

Canticis dixit: Anima mea liquefacta eft, ut

tem organum potentiz locomotivg. ^ Acce«

&

dilectus.meus locutus eft.

dit vero etiam imaginatio, quz& in dormien-

(lue.

Probl. y. Cur triftitia fomnum adimit? Refp.

tibus plerumque fortior ac vehementior eft,

Cet,

utpote cui tunc ratio non obfiftit,

Potiifi-

1 3b

hoc fieri, quia tri(titia in homine prefertim

Cogitabundo, propter occupationem phanta-

ma vero cauía talis circumitionis eft nativa

Tite,

fiz, impedit concoé&tionem, vaporem diffipat,

. fenfüum vivacitas, unde tales homines ple-

&

x

rumque In

ujeti funt & a

Xug

& humidum con(umit, quod idem etiam me-

q

giles, & mülvt—;i'-s fe

la

ditatio & leCtio, ac qugvis alia actio vehe-

negotiis immiícentes.

x

1

Proll. 10. Cur galli ftato no

&

lis tem .ore*

mensíacit. Undealiqui etiam dolores capi-

tis ex vaporum abundaatia ortos per ftadium

expergefiant, uti & homines aliqui?

efp.

r

nonnunquam depellunt.

Alios putare, quod id fiat propterea, quod

p

gallus quiete fatiatus fit & recreatus, depul-

Proll. 6. Cur fomnus triftitiam fugat? Refp.

fo de pectore & in omne corpus deftributo

.hoc ipfüm propterea facere, quia rerum tri-

: aliig

ftium cogitationem amovet, & melancholici

cibo. Aliiputant, hoc fieri, quod gallus, ut-

ul

pote avis folaris planete fuo orienti gratule-

humoris malitiam emendat, & fpiritus turbi-

h

dos atque obícuros

tur. Conimbr. probabilius dicunt, hoc ex

Y

» qui fünt moeroris caufa,

nativo temperamento galli provenire, quod

abfumit.

m

przcalidum eft, ac facile cibos digerit, unde

calor

Probl.7.. Cur alios, fi legere coeperint fom-

Ordinarie circa mediam noclem íeníüs fol-

nus occupat, etiam nolentes ; alios vigilare

t

vuntur, eodemque tempore eidem a proprio

volentes liber fufceptus reddere pervigiles

phantafiz inftin&tu cantus & alarum plaufus

Y^

poteít? Reíp. Hoc fieri, quia, quando aníma

1ndo

impératur. Quod vero gallo a natura con-

difficultate aut tedio rei vi&ta fefe non ferio

venit, hoc aliis ex confüetudine & certo vi-

Itf

applicat, tum vaporum copia in cerebrum

ifu»

vendi modo-competere potefl, vel etiam ex

liam

evedta , ob defectum contrarii aggravat ca«

caliditate ftomachi cito concoquentis auc fti-

put, meatus accludit, & fic foporem indu-

TU

Ccits At, fi anima ferio alicui rei fe applicat,

giditate ejusdem, ex qua fit, ut parum dige-

i[idic

rat, atque adeo exiguos bumores

tum fpiritus vitales, qui ad talem operatio-

fomno minime (ufficiedtes emittat.

pro longql

lgt

'"em neceffarii fant, refitunt vaporibus, eos-

d

— Proh. 11. Ana vigilia vel fomno homi-

. que diffolvurit, & confequenter (omnum im-

nes vitam aufpicentur? Refp. cum fomnus

nle

ediunt, Atquehínc patet, ratio, cur etiam

E

É

dicatur talis foporatio fenfüuum , a qua ali-

landus aquarum decurfüs fomnum conci-

quis expergifci poteft, ideo proprie a (omno

-liet, quia videlicet ille animam a feria cogi-

'us

vitam non inchoari; quia;vero etiam íeníi-

.tatione avocat, atque adeo facit, ut vapores

bus non utitur infans, ideo neque proprie vis

n

contrarium non habentes przvaleant. Patet

item, cur clamor moleftus canis vel alterius

gilare dici poteft. Dicendum ergo; quod vita

gl

inchoetür a torpore, per quem ab utero ma«

Qu

- animalis a fomno impediat , quia videlicet

ternoad vi

vt

anima tali clamore irritata vehementes actus

giliam, quam in nativitate inchoat,

tranfit,

*

z

-odii, vindictz, indignationis &c. elicit, unde

Probl. 12. Quo

modo vaporES in -cerebru—n'x,

X

a fpiritibus in cerebrum afcendentibus vapo-

afcendentes frigidari poffant , cum tamen

na

rum vis & effeQibus impeditur.. .

cerebrum ex natura calidum fit? Pro Refp.

"

Probl. $. Cur aliqui in fomno difputeht,

^nota, fomnum duplici ex caufa oriri Arifto-

[ofle

carmina faciant? Refp. Hoc fieri; quod tunc

teles Conimr. & alios exiftimare. 1. Evapo«

uia

non adimatur intellectui fimpliciter facultas

ràtio & obftructio meatuum , per quos fpiri«

I(f'UC

operandi, fcd tantum operandi libere ( ad li-

tus animales excurrunt, nam cum quis f&

8[?*

" bertatem enim fpedlat perfeta folutio fen-

quieti dat , refrigeratur nonnihil cerebrum * * ,

füum, quz non habetur, fi meatus obftru-

( otium enim frigus comitatur) & confequen-

L od

,

—

ünt

&i funt ) ii ergo, quorum meatus minus ob.

ter Vapores in cerebrum afcendentes adden-

j0m

firu&ti funt, de calibus obje&is, qux per diem

fantur & concrefcunt, eo modo, quo hali«

volvunt & vehementer amant, diíputare &

tus coit- & in aquas vertitur, tum adden«

ob

loqui iacipiunt , non tamen femper valde

fata exhalatio deorfum tendit juxta naturam

rqu

Ut

exac&te, quia ob fomni impedimentum phan-

fuam, & obturar meatus, per quos fpiritus

|di

taíía perfecte uti non poffunt, a qua tamen

animales-d externorum fenfüum organa ef-

- intelle&o vel maxime dependet. Talesantem

fundendi erant. 2. caufà eft revocatio fpirituti

yule

inü

homines plerumque íanguine & fpiritibus

animalium in cerebrum; nam f(icut cor in ti-

abundant, ob quorum proinde abundantiam

morerevocat fuos fpiritus vitales, qnos di(lri-

o«

jam

& circumcur(ationem tales 0peraci*0ncg eli-

buerat ( unde pallor & tremorin membris ex«

ciunt.

ternis oritur) ita & ipfum cerebrum naturali

d«

Prob.9. Cur aliqui node obambulant;

inftin&u ad conciliandum fomnum fpiritus

nam Galenus narrat;fc integrum fere ftadium

animales revocat introrfüm, velapud fe reti«

j

net.

Hoc notato Refp. Conimbr. licet cere«

(b«

peregiffe ? Refp. Hoc fieri, quod via, per quam

cerebri facultas ad motum pedtoris & ar-

brum calidum fit, tamen multo eft frigidius,

[ C

'tuum influit; laxior eft, quam ea, per quam

uam cor & cetera membra, & pr&terea etid,

uffl

in fenfüuum externorum officinas illabitur; utdi&tum, ipfo otio, cui fe homo táli tempore-

n

unde fit, ut non zqualiter fenfüs exterigres & | tradit, magi

.

apos

üt

s frigefcit; unde H,t" ut ficut v

Bbbbbba

res

Jïï;

um

"

932

IBibliotbecee Manuulis Concionazoriæ

res calore folis e loc.;ïs humidis evocati, ubi ad

ita per venas anguftas quales hi habent, egre

humor e cerebro defcendens effluit, atque

J

mediam aeris regionem veniunt, ab illius frie

goreinfrigidantur & condenfantur, & fic pon-

adeo, dum diu in illis infiftit, Ífóomnum caufàt.

|

dere füo decidunt; ita enim hocipfüm vapoe

Probl. 18. Cur fomnus (udorem movet ?

ri ventriculi, licet calidus fit, contingit, (iad

Refp. Hoc fieri , quia in fomno ficut alimen-

ipfum cerebrum frigidufculum perveniat.

tum melius concoquitur , ita copiolior quo-

Probl, 13. Cur externz facultates laffantur,

que halitus a vifceribus ad cutem educitur.

& fomno indigent , non autem facultas nu-

lInde, cum talis vapor in fornno in obftacula

triendis nam hzc (emper operatur, & nun-

le&i inpingat, neque per motum diffipetur,

Á

quam in otio eft? Refp. Hocfieri, quia exrere

in fudorem concrefcit. Cur autem aliqui Ia*

ne facultates munus füum obeunt auxilio

tim abinitio (udent, putant Conimbr. cauíam

fpirituum animalium, qui cum (int pretenuis

effe, quod calor intus revocetur, atque adeo

& evanide fübftantie, facile confumuntur;

facultas retentiva humorem, quem intus con-

dum potentiz laborant. Unde neceffe eft, ex

tinebat, dimittat. Ego tamenrectius putarem

dete&tu fpirituum potentias defatigari, & fom-

dici, caufam hujus experientiz effe, quod per

no indigere. Potentia autem nutritiva vel

calorem pori hominis laxentur, atque adeo

ombino non indiget fpiritibus animalibus,

humoribus intus latentibus via aperiatur ad

vel, fiindiget fpiritibus naturalibus. hos ipfos

exitum, quam ipfam etiam ob caufarrin ma-

ä

femper producit de novo, vel confervat. un-

gno zítu, vel poft vcehementem motum, (uda-

de fit, utnunquam ex defectu fpirituum fati-

t

re multum (olemus. . Quod autem aliqui df*

etur, & fomno indigeat.

E

ficulter fudent, ratio eít, quia duram cuteim

Probl. 14. Cur primus

(omnus ar&tior effe

|

habent, atque adeo pori difficilius laxantur.

»*

folet? Refp. Quia initio major humoris co-

Probl, 19. Curlaífitudo, tenebrz, filentium

piain fupremas partes evadit, quz, ut paula-

& fimilia ífomnum conciliant, cum tamen nul-

tim abfümitur, ita ífomnum gignit vehemen-

tiorem.

Hinc & infantuli primo ztaiis in-

lam exhalationem alimenti, quam pro cauía

fomni atfignavimus , continean:? Rcfp. Hoe

;?

greífu alto fopore opprimuntur , donec zta-

tis progreffu humorum copia deficiat.

fieri, quia omnia, qux animam colligunt, &

a fenfuum diftractione abducunt, magnopere

À

Probi. 15. Cur aliqui cito a fomno exper-

fomnum juvant; nam applicatio fenfuum

efiunt, alii etiam clamoribus & tunfionibus

remifía, & ad pauca fe porrigens,, ut minori

excitari vix poffunt? Pro Refp. Nota, animal

conatu fpiritus evocat, ita facilius patitur eos

dupliciter ceffare a fomno 1. fponte fua, fi

intus revocari detinerive, & via

4

Íciiicet abfoluta conco&tio eft, vi naturalis

ritus foras trajiciunt, occludi.

$, quibus fpn

*j

z

z

caloris, qui ad id fe collegerat; tunc enira

Probl. 2o. Curlactucz, amygdala, papaver,

calor & fpiritus robuftiores effedi ad extee

riora organa diffunduntur.2. Aliena vi & in-

lac, vinum &c. fomnifera dicuntur ? Refp.

Ideo fic vocari, quia plurimum vaporem

terpellatione. — Hoc not. Refp. Quod aliqui

citius expergefiant clamore, inde provenire;

furfum efferunt, & humido fuavique halicu

cerebrum irrigant.

quod anima appulfü foni & auditoriz ima-

Probl, 21. Cur no

inis ftimulata ad audiendum actum concur-

&urnum te;npüs ap.t»:ifïi-

mum íomno etle dicitur ? Refp. Hocfieri, tum

rit íonumque dignoícit, 1. quidem obícure;

p—

& quafi per umbram, mox alacrius & diftin-

quia ipfüm nodlis filentium quietem advo-

cat ; tum quia circumfufi aeris frigiditate in-

&ius, fubindeque per vim expulfivam fa-

ciens majorem conatum immittat fpirituum

natus calor facilius fefe colligit, & ad interio-

ra revocat, cum fomnus, teíte Ariftot, fit an-

copiam, quorum irruptione fenfüs commu-

Unde etiam

nis aditus, vizque ad feníoria pariter refe-

tiperiftafis naturg conveniens

Poetz finxerunt Kegíam fomni prope Cim-

rantur. Ratio vero, cur aliqui difficilius evi-

e "

gilent, eft, quia pauciores vel hebctiores fpi-

merios populos, apud quos:perpetua nox

reperitur, effe edificatam.

ritus in organis fenfüuum retipent, aut ob-

*

Probl. 33. Cur, quando ingens folatiam

flru&iores habent tneatus.

Probl. 16. Cur plerumque ii, qui multo ac

menti obortum eít, dormire minus commode

vario cibo fe ingurgitarunt, difficulter dor-

poffumus? Refp. Quia per folatium calor na-

turalis diffunditur, & non permittit fümum

miunt? Refp. Hoc fieri, quia, ut ignis con-

eítu lignorum, ita nativus calor nimio cibo

afícendere ad cerebrum,. & fic homo non

fuüffocatur & obruitur, ac tarde concoquit ;

dormit, (ed dilatatur per tocum corpus.

tarda autem concoctio fero & fegniter vapo-

Probl. 23. Cur poft labores facile fuaviter-

rem exhalat; idque potiffimum accidit, cum

que obdormifcimus ? Refp. Quia in labore

diver(i generiis eduliis plenus eft venter ; tum

calor difpergitur per continuum motum ad

enim, cum alia tardius, alia citius in chylum

membra exteriora, qui e converío poft la-

vertantur, coalefcit ftomachus, & ab officio

borem ad interiora colligizur circa loca dige-

ftionis virtuti deputata, & facit digeftionem,

fuo impeditur. Preterea vero etiam frequens

erüctario huc illuc corpus veríatnec halitum,

a qua caufantur vapores, qui procedunt a

re&ta via in fublime rapi finit.

corde ad cerebrum, & obfílruunt' meatus,

Probl. 17. Cur ii, quibus veng non appa-

per quos calor naturalis ad membra exterio-

rent, fomniculofi funt? Refp. Hoc fieri, quia

ra deberet diffundi, & (ic frigefactis & cra(fis

ficut per fiitulas graciles aqua guttatim ac

redditis iftis membris exerioribus ex frigidi-

tate cerebri caufatur fomnus.

lente d;curric, per amplg celeriter elabitur

Frij

J'itulus LXVII. H;ma.

933

ägrc

&Ne

'Prabl. 24. Cur multum dormientes fünt

ac plamæ Fub&än«tïam convertit, Unde &

lt

male difpofiti, & male colorati? Refp. Quia

planta utitur radice loco oris (quo nutrimen-

in fomno multz colliguntur humiditates,

[:0

tum accipiat) medulla pro ftomacho, corde

lh.

qu& in vigilia expelluntur, quia non poffunt

& hepate( in quibus nutrimentum digerit, &

in corpore confumi, & fic petunt cito ejici,

m

digeftum partibus fingulis per venulas fübti-

tür,

ünde ad (uperficiem corporis,

& przcipue ad

les transmittit ) ftipitem pro corpore medul-

faciem,

fe conferunt & fic malam diípofitio-

NH

lam continente, corticem pro cute (tipitem

tür,

nem & calorem caufant, ut patet maxime in

protegente, folia vero ad fru&tuum defenfios

ü

phlegmaticis ,

nem, & nodos loco nervorum membra collie«

hïk

fomnti.

| qui pre cætcrig longioris funt

llài]

gentium accipit, fru&tam vero in ufüm viven«

tium, & ornatum univerfi, & pro fpeciei

de0

Probl.25. Cur nullus dormientium fentit,

n

moventur autem non pauci, cum tamen mo-

confetvatione, gignit. Ec in hec univería eie-

mentorum qualitates proportionaliter diítrie

lem

tus requirat majorem copiam fpirituum,

K

quam fenfüs? Refp. Duas hujus reijrationes a

buit. Terreum namque in ftipitis & dararum

partium fübítantiam tran(it, humidum aquo«

de

nonnullis afferri. 1. eft, quod, cüm motus

fum in folia & corticem , aereum fübtile in

tl

non nifi fiat per infomnia, vis motiva a viima-

florem, viícofum ia fructum affamit; in eo

um

ginativa aut alia facultate, quz fomnia ciet,

l(fa-

commota agat, unde cum talis facultas torum

autem, quod fementis vicem agit, igneu:a de-

calorem & (piritus ad fe pro motu eliciendo

litefcit. A terra itaque;utait Ariftoteles, pian-

d

n

trahat, fenfus tali calore deftituti operarinon

ta habet fixionem, ab aqua coadunationem,

i

poffunt. a. eft, quod fpiritus animales ad mo-

ab igne confolidationem , & partium termie

MM

t

nationem, ex aere & igneraritatem; dilatatio»

tum neceflarii per amplam doríi inanitatem

lm

ad pe&us & reliquos artus mittantur ; ad fen-

nem, extenfionem; fructuum maturationem

l.

uum vero organa per nervos ferantur. . Un-

perinde ac in ficilibus ignis partes aqueas/

: x

u

de facile fieri

poteft, ut moveri animal, non

confumit, & terreas conjungit. Materia ergo

]

ha

autem fentire poffit,

plantarum fünt vapores terrei & aquei coa-

fiita facultatis imagina-

T:

tivx imperium exiga

te

gulati , forma vero ea, quz ad operatio

n

Xe

certas determinat. FHoc notato Refp. T

d

Probl. 26. Cur homines a fomno

N

potiffi-

um

mum pandiculentur & diftendun

tur?Refp. Ut

ram dici matrem plantarum, quia matris in

0r1

morem femen füfcipit, & alimentumi fuppe-

vaporantia excrementa

» quz tum ob ingefti

€0$

cibi concoctionem

» quz in fomno maxime

ditans maturat in fructum; Solem vero pa-

fit,

trem dici, quia non fufcipit femen, fed pràe

h

tum ob quietem ipfam , exorta fünt, ex-

ducendo difp

pellant; natura enim comparatum

ofitiones in femine, perind: ut

eft, ut per

pater a&tive folum concurrit.

![,

infenfibilia officula excrementitii il

li

vapores

P

in cute diftenía a nobis excernantur.

Probl, 3. Cur plantz non æqde in aqua,

n

Probl. 27. Cur infantes per motum cuna-

aere acigne , quamin terra, pullulant, cum

li

non minus in illis fingulis, quam in terra fünt

rum facilius in fomnum. delabunt

ut? Refp.

Quia humores per motum diffui

cerebrum

permixtz elementorum qualitates ? Ref;

(fj

Quia in omnibus plantis abundat terreus hu-

üm

movent & fopiunt, quod non fit

in adultis, ut-

mor, unde in aere & aqua plerumque fuffi-

V0

pote g-ui'funt üccioris cerebri.

eiens nutrimentum ( paucis eXceptis) non

inveniunt, in igne vero propter nimium cae

:Fn-

$.IL-

;ï

i«

lorem mox 'emarccfccreng

i

De triplici anima.

Probl. 3. Cur plantarum qüædarh calädä,

m

quedam humidz, dicuntur, cum tamen

|ith

( ' dm etiam hujus triplicis animz »cognitio

abundent terreo humore, qui ficcus & frigi-

0X

non modice ad eorum

»quae hactenus di-

dus eft? Refp. Quia, licet omnes plantz (int

Qa fünt,

meliorem intelligentiam conducat,

terrez potius fecundum partes integrales, &

H

placet d

e

*

a principio materisli, fecundum tamen par-

jde

! his etiam pauca quedam prcble-

mata afferre.

tes virtuales & gradus qualitatum (epe etiam

]s

aliorum elementorum naturam

/ff

tes participant.

.

au:t." qualita-

DE ÁNIMA VEGETATIVA,.

QR

De planiis in genere.

"Probl. 4. Cur quedam plahtæ funt ferti-

les per multa tempora, ut ficus; quedam

)r'

autem uno anno requiefcunt, altero fructifi-

P,r?bl. I . Curlterra ab Ariftotele plänta-

re

cant, ut olive? Reíp. Quia priores habent

rum tpater, fol vero pater earum, appella-

tur? Pro Refp. Nota modum quo plantz ge-

abundantiam caloris & humoris unctuofi ;

d*

nerantur. Primoitaque virtus & influxus coe-

pofteriores vero uno ango tantum fructuum

^g

emittunt, ut integer annus fequens illis ne-

leftis füperficiem terrz penetrans partes fub-

)

tiliores quibus vis feminalis oculta ineft, in

ceffarius fit ad humoris reftaurationem.

fumum refolvit, rurfusque condenfat, & in

Proll, . Cur quxdam plante fünt magis

M

radicis fpeciem transfigurat, hxc terrz infi-

fertiles in juventute; aliz contra? Refp. Quia

Xa virtute caloris connaturalis & coeleftis hu-

priores in juventute plus abundant calore &

;

morem terrz circumjacentis alterat, & qux

humore; pofletiores vero in juventute tan«

l,

tum habeut humoris, uta calore naturali di«

naturz füg !c'onvenicns eft actrahit, & ia,f?am

»

Bbbbbb 3j

geri

l,

934

Aübliotbese JManualis ! Concionatori

f

geri fatis nón poffit, qui tamä,qüï'a in fenectue

aromatice , ut Balfamum; alie tantum fee

te paulatim minuitur;hinc obediens fit ealori,

j

cundum corticem, ut cinnamomurm ; aliz

i

K

& propter meliorem digeftionem facit ferrilé

fecundum florem, ut nux.

plantam, ut in piris & amygdalis cernere eft,

- Probl, 15. Cur mafculz plante plerumque

ü

. robl. 6. Cur plantz quzdam in [principio

füntafperiores, duriores, ramofiores,& rigidi-

faciunt frué&tus amaros, quzdam vero dulces ?

ores, quam fcemininz ? Refp. Quiaille plus

Q

Ü

ARefp. Rationem prioris experientiz effe, quia

abundent calore & ficcitate, quani (temininz ,

Di

prima digeftio arida eft & pontica propter hus

unde partes illarum magis conftringuntur ad

?

j

Amoris attracti craffitiem , & propter caloris

invicem,& faciunt arborem fpiffiorem ; inten-

digerentis paucitatem & debilitatem; hinc

fio autem caloris multiplicantis humorem, &

j

talium plantarum fru&tus ob humorem cru-

extendentis in plures partes facit ramofiorem;

g'x

dum & indigeftum amarus efficitur, Ratio ve-

unde & mafcula planta eitius pullulat, fortio»

n

ro pofterioris experientis eft, quiatales plan-

remque emittit odorem, quam foemina.

f

t& habent fru&tus magnz raritatis etiam tem-

. Probl, 13. Cur quaxundam plantarum fru-

ü

pore digeftionis; G&.cum (int meatus magni

Gus citius matureícunt, ut mora, cerafa & fi-

Ü

& ampli;fequitur calor digerere füfficiens hu-

milia; alii vero tardius? Refp. priores citius

Amorem naturalem ad frudium maturandum,

maturefcere propter fufficientiam caloris po-

und: talis fructus ab initio dulcis erit.

tentis humidum concoquere; & propter obe-

Probl. 7. Cur quzdam plante producunt

dientiam humoris non refiftents actioni ca-

fru&tum ante folia, quzdam poft, quzdam fi-

loris. Pofteriores vero tardius maturari, quia

E,:(-s

mul cum foliis? Refp. Rationem primz partis

crafliori conftant humore, quem calor natu-

us

- effe, quia tales|plantz habent multum humo-

ralis tam cito digerere non poteft.

rem unctuofum materialem adfructum, qui

Probl, 14. Cur maícularum plantarum fru-

prohibet humorem aquofüm, ne afcendat in

&us fünt ficciores, breviores & maturiores,

folia, aut prorumpat ante fructum in planta.

quam fcemininarum ? Refp, Quia foliditas &

ä

Ratio fecundz partis eft, quia ejusmodi plan-

conítri&tio venarum arboris mafculz prohi-

tz humore aqueo potius, quam uncuofo,

bechumorem multum emitti ad unum locum

abundant, undeisa calore folis citius attrahi-

arboris five plantz , ut

*s

s

convertatur in (ubf-

$

&ur ad locum produ&ionis foliorum, quam

ftantiam fructus,

ä

humor unduofuüs ad productionem fru&u-

Probl. 15. Cur fructus dulces

citius.fatiänt,

um. Rario tertiz partis eft, quia tales planta

quam acres? Refp. Quiaacres habent parum

" habent humorem zqualiter attemperatum,

alimenti, multum excrementi ; unde mínus

unde etiam zqualiter a calore folis in

E

i

folia &

fatiare poffunt, quam dulces fru&tus; hienim

f

£ructus attrahitur.

hoc ipfo, quod magis conco&i fint, plus etiam

. Prell. g. Cur omnis planta, maxime arbor

t

materiz ad nutriendum apte continent.

j

.. fümmam rotunditatem, & quafi coelumnalem.

Probl. 16. Cur fru&us acres a paleis & ftta-

figuram, affectat? Refp. [d contingere propter

mine ad maturitatem perducuntur; mites au«

uniformem extenfionem humoris a

partes

tem & concocti a putredine confervantur 2

laterales, & propter uniformem actionem ca-

Refp. Quia ftramen & paleg calidz fünt, &

loris digerentis humoré in tota fui fabftantia.

magnam vim attrahendi habent; unde per

Probl. 9. Cur plantz habentes craífum cor-

calorem concoquunt humores, & per vim at-

ticem plerumque altiores füunt aliis , ut in

trahendi faniem omnem füffocant, & a pu-

5

piro & palma cernere eft? Refp. Quia craffities

tredine confervant.

corticis humorem recipiens non finit humo-

Probl. 17. Cur multi

ex f.'rluþ&ibus, Y. g.

rem defluere, & den(itas evaporare calorem

ficus dentes offendunt, cum tamen infigni

ï

naturalem ; unde neceffe e

A

jn altum aícendere.

2

ft, þalcm plantam

mollitie & dulcedine conftent? Refp. Quia

gingive fea lenitate adharent, feque prz-

.

Probl. 10. Cur plante

edam flores pro-

molles inter dentes infinnant, & putredinem

D

ducunt, aliznon? Refp.

Q

uia priores habent

per fuam calorem cito conficiunt.

Ariftote-

l(;

humorem fübtilem & purum in medulla, non

les putat etiam propter granorum duritiem

tamen per omnia terminatum, ncc digeftum

dentes celerius defatigari, cum manducan-

fecundum ultimam fru&tus complexionem,

tur ejusmodi fructus.

* difpofitum tamen ad fructus produCtionem.

Pofteriores vero non producunt propter ni-

De anima jänjïtiva.k

miam humoris vifcofitatem , propter quam

— JProb. 1. Cur marina animalia plerum.

humor non poteft fübtilis effici, nec dilatari

que majora funt & pinguiora terreflribus ?

in floridam fübtilitatem , ut in ficu patet.

Refp. Duplici ex caufa id fieri. r. quia fi-

Quandoque vero flores non producunt pro-

milia animalia tuta fünt ac prote&ta ab omni-

5

pter humoris liquiditatem, quia fcilicét non

bus caufis externis , que alimentum ter-

í

poteft in lloris fubftantiam coa

reftrium animalium abfíorbent, eo quod

in floribus, & (imilibus.

gulari, ut patgt

*

aquarum humiditas ac frigiditas refiftat; un-

Probl. 31. Cur quedam plante fünt aro-

de zítus, tempeftates, ventos, algores non

maticz, quedam non? Refp. Quia caufa aro-

ita perfentiant, maxime cum àd

rofunda

maticitatis, fcilicet ficcum terreum fübtile

maris pro libitu fe fübmergere poffint, ibi-

commixtum fübtili aqueo, magis, in una repe-

que locum fatis calidum & quietum inve-

ritur, quam in alia: quz ipfa etiam ratio eft,

nire. . quia humiditas eorum materiam fa-

cug quadam fecu.ndu"m omnes füi par:,;—þs fint.

cit facile extenfibilem ctiam a dsbili calore,

i

' Gcn.s»

[

935

Tituus LXF1I. /Hbm"/o';

li»

ficut in excifis animalibus videmus; quin

De anima fatz'bnali.

imo aqua ipía marina habet hanc faculta-

Qe

Probl. 1. Cur folus homo nudusw;& inefmïs

tem , teíte Ariítotele.

:

Idj

Probl. 3. Cur animalia quanto robuft

ïora,

nafcitur? Refp. Quia cetera animalia, cum

lus

ratione careant , neque fe ipía fatis defendee

tanto etiam duriora funt quoad offa, tum

w

quoad carnem ; fic enim ex avibus falcones

re, neque a parentibus ratione deftituris fa»

&

tis defendi poffunt; homo vero in infantia a

UI

& aquilas, ex quadrupedibus leones, tauros,;

apros, ex hominibus qui fpiffo funt corpo-

matribus & nutricibus fatis cuftodiri poteft,

1

ubi vero ratione uti coeperit, manus & prue«

re, conftat robufliores effe? — Refp. Id to-

üy

tum a fanguine provenire; cum enim fan-

dentiam pro optimis inftrumentis habet, qui-

U

bus abunde fe contegere poteft.

2uis fit proximum alimentum animalium;

. Probl. 2. Cur folus homo ex omnibus anie

necelfe eft, ut, qualis eft fanguis, talis etiam

.

malibus erectus incedit? Refp. Duplicem

1

fubftantia evadat ; quorum,igitur fanguis

'calidus eft & fibrofus, eorum fübftantia

hujus reirationem afferri a nonnullis. 1.Phy-

rius

fica eft, quod fcilicet proportione fui corporis

durior ac folidior eft, & ipfum animal ani-

p

mofuüm magis (terrena enim omnia dura fünt

ampliorem calidi naturalis copiam in corde

»be.

& compacta) & (ic de reliquis loquendo.

habet, caliditatis autem proprium eft eleva-

0

- Probl. 3. Cur ex brutis, quecunque do-

re hominem ; unde cxtera animalia, cum

"m

. meftica fünt, ea etiam fera reperimus ; non

proprer ponderis magnitudinem magis gra-

ll«

vata, tum ob caloris inopiam & impuritatem,

autem omnia, qu fera funt, etiam dome-

ftica deprehendimus 5 etenim homines ali-

prona incedunt. 2. Eft moralis,

quam Ovi-

[

dius indicavit, dug cecinit:

cubi filveftres, equos, canes &c. deprehen-

It

dimus, non autem leopardos vel viperas ci-

Os bomini füblime dedit, celumque tueri

&

cures ? « Refp. Ariftoteles, id evenire , quod

gujfit , & erettos ad [idera tollere oultus,,

facillimum fit, quantamcunque bonum ac

Cum enim hominis officium potiffimum fit

m

.)bi'

perfe&tum in principio füi ortus immutari in

fapere & intelligere, merito ei corpus non

E

pravum ac imperfedum, materia difpofita

nimis ponderofum conveniebat; hoc enim

quamlibet conditionem fufciperes cum igi-

tardiorem facit mentem & íenfüm c

N

b

o mm u«

Ant

tur manfüetudo quidpiam perfeé&tum fit; fe-

nem, ut alibi diximus.

m

ritas vero quid pravüm , rationi confonum

Proll. 3. Cur homo malus omnium ani-

us

e(t, omnia animalia in principio füi ortus fa-

malium peffimus eft? Refp. Quis fzviffima

cilius filvefiria fieri, quam domeftica & man-

m

eft injuftitia armis munita, ut vult Arifto-

u

,fueta. Sic enim & in arte, quz naturam imie«

teles ; quemadmodum enim inter cibos,

- tatur in plerisque, id ipfüm fieri advertimus,

quanto quis eft perfeGtior, tanto, ubi putre-

d

ubi femper ab imperfectioribus ad perfectio-

:

fcat & corrumpatur, detariorem fubit con-

ra fit progreffus.

A

ditionzm 3 ita quanto animal dignirate &

I

domeftica animalia citius

moribus eft przítantius, ranto. ab ea fi dee

fiant filveftria, quam e contra ?

Ref a Ani—.

flexerit, deterius fit ac moribus ferius.

j

pe

malia dotneftica facilius fieri filveftria, quia

Probl, 4. Cur homo maxime aliud intelli»

filveftre eft quoddam pravum 3 pravum au-

git, aliud facit? Refp. Ariftoteles. id fie-

4

n

. tem habet rationem infiniti, & quod eft ta-

ri, tum quia contrariorum cadem fÍcientia

le, plüribus poteít fieri 5 bonum autem &

eft; tum quia mentis officium plura contin-

14

perfectum confiftit in indivifibili ; cum igi-

it, appetitus vero in unum duntaxat pro»

tur bonum habeat rationem finiti, ut docet

3

:

uit; cum ergo beftiz appetitü maxime du-

gni

Ariftoteles 2. Eth. pravum infiniti, neceffa-

ud

cantur, homo veto mente & ratione magná

rio difficilias eft bonüm hoc, cum uno mo-

ex parte vivat 5 hinc mirum non eft, (i ho-

2

do fiat, abfolvi, Clarius alii idem fic pro-

mo prz ceteris animalibus aliud cognofcat,

bant: Bonum eft tanquam fcopus, in quem

aliud faciat. -

u

natura intendit; fcopus autem unus eft, de-

Probl, y. Cur homo, qui a Deo ratione

em

viandi autem a fcopo multz & infinite viz.;

reditus eff, animalium omnium injuftiífi-

il

Probl, $. Cur ex animalibus alia intra,

mus eft? Refp. Quia ingenio & cogitatio-

alia extra cutem pinguefcunt, alia utro-

ne plurimum valet, ünde maxime rimatur

que modo? Refp. Quia aliquibus.caro den-

ea, & appetit,

quz, nifi cum injuria, affe

fa eft, unde humor pertenuis & oleagino-

ui nemo poteft.

ffl»

fuüs, cum fuüpernas & extimas partes pete.

Prübl. 6. Cur homo pre czteris animane

H

£e foleat, ubi ad illas pervenerit, cogitur,

tibus füperbit ? Refp. Tum quia varia &

í

& impinguedinem abit, quod fit plerum-

multijuza cognitione preditus eít ;

(iqui«

n

que in cornigeris animalibus, quz fevum

dem , ut Ariítoteles ait, omnia ei fen(ibi-

d.

habere experimur. At vero utrinque den-

lia funt per fenfum, & intelligibilia per in«

od

tata & cornuum expertía vice fevi adipem

telle£tum , ut adeo nihil ejus cognitionem

i

habent, quaz non cogitur, nec (iccitate ali-

fubterfugiat; tum quia ex €o, quod czte-

on

qua frangitur, quoniam ejus fuübftantia mi-

ris animantibus imperet, omnia hec cadu-

i(!ä

nus terrena eíft, fed mollis, rarague caro, &

ca ad fuum arbitrium redacta videt ; tum

"

cutis carni maxime connexa; homo vero &

quia denique videtur effeenexus quidam Dei

e-

ovis, quia folidam quidem nec tamen omni-

& mundi; eft enim mediz nature, quz in»

»

no raram habent carnem , utroque modo

tentio dter

:

As

nitatis & temporis conítituta effe

9

pingucícunt.

credicur.

"

Probl,

Düblietbeee Menualis Conciomamria

936

. w—

raverint, fed per hereditatem a parentibus

Probl. ». Cur omnium animantium homo

prudentiffimus eft? . Refp. Id varias ob cau-

acceperint. Qus autem proprio labore par-

ta funt, carius fervantur, cum fint opera ac-

fas fieri. 1. quia , ut Ariítoteles vult, eft ca-

pite minimo ad fui corporis proportionem.

quirentis ; quilibet autem naturaliter opus

2. quia natura perfeGiflima eft, & ob eam

fuum magis diligat, ut patet in parentibus

rem virtatum habitus in eo confpectiores

refpectu filiorum, artificibus refpe&tu operis

artificati.

continehtur. 3. quia folius hominis fanguis

tenuiffimus eft ac mundiffimus ;

fanguis

Proll. 2.. Cur juventus plerumque eft ani«

quippe natura caufa eít, cur per multa ani-

mofía, & magnz fpei? Refp. Id ex tribus

malibus veniant tum per mores, tüm per

caufis provenire.

I. Quia nondum experti

a-— — cX A o . MUA

fen(um. 4

uia ex füi conftitutione perfe-

funt difcrimina ardua, & ex confequenti non

&iffimum obtinet fenfum tactus, quod experi-

füccubuerunt, unde períuadent (ibi, fe difcri-

61

mento comprobatur in ipfis hominibus ; unde

mina occurrentia facile poffe fuperare. 3.

Quia forent fubtili ac fpirituofo fanguine,

propter molliffimum temperamentüm care

nis maxime idoneus eít ad prudentiz fun-

quo totum corpus invaleícit, atque ad ma-

-gna ac ardua aggredienda totus homo exci-

Qiones, eo quod in molli carne primus ma-

ternusque Ípiritus animg facilius fünditur,

tatur. . 3. Quia fperant, fe dià victuros, un-

l;

de excitantur ad magna opera füfcipiendas

& celerius expeditiusque difcürrit , uti e

contrario craíflities obdurat meatus;

:

quibus nomen vitamque fuam claram & glo-

:

. ne fpi-

riofam effhiciant.

ritus difcurrant.

e

Probl. 3. Cur )

uventus eft ad commifera-

5. IV.

tionem valde prona? Reíp. Ariítoreles 2.

Rhet. quia bonos ac probos omnes arbitratur

DE ETATIBUS HOMINIS

(füa enim innoncentia alios menfurant) adeo-

que indigna ipfos pati facile credunr.

De infantia & pueritia,

.. Probl. 4. Cur juventus plerumque eft vee

robl. 1, Cur infantibus naturales aCtiones

recunda admodum? — Refp. Id duplicem ob

tam valide fant, ut colligitur ex eo,

rationem contingere.

1. Quia verecundia

quod tam affluenter nutriantur & erefcant ;

eít timor inhonorationis, ut docenr Ethici ;

animales vero tam infirmz, ut patet ex €o,

juventus autem, cum affedtet excellere, &

quod tam egre fentiant, & nec moveri, nec

honorari magis, quam ulla alia ztas, hoc

&are firmiter valeant ? Refp. Rationem effe

ipfo etiam oppofitum hujus honoris, fcilicet

inhonorationem timet.. 2. Quia juventus,

quod fundtiones naturales calore nativo ad-

miniftrentur, quo prima &tas abundat, ope-

ut Arift. 3. Rhet. docet, nihil novit effe ho«

rationes vero animales cum egeant fpiritibus

neftum, nifi quod ei declaratur effe. honc-

fenfitivis, qui in cerebro perficiuntur, merito

.flum; cum ergo a parentibus femper exci-

tecur ad honeíta, caftigeturque, íi oppofi-

difficulter ab infantibus peraguntur, ut qui

cerebrum admodum imbecille & ad id mu-

tum fecerit, ideo, quamprimum rationis

ufum obtinuerit , defiderat laudari de bo-

neris ineptum habent. Praeterea vero etiam

nimia humiditas, qua fenfuum officinz pri-

nis, timetque increpari & pude fieri proptet

mo ztatis ingreffa fcatént, non minimum

male gefta, ex quo proin timore verecundia

fen(itivas facultates cb:undit, nec eas fuis

naícitur.

muneribus perfe&te fungi finit.

Probl. y. Cur

juventus paffionibus & con-

Prob. 3. Cur pueti maturius fapientes,

cupifcentiis prz aliis &tatibus eft obnoxia?

aut vitales non fünt, aut (ficut experientia

Refp. Duplicem hujus experientiz rationem

teflatur minus prudentes evadunt.

Unde

effe. 1. elt caloris abundantia, a quo cor &

.Catonem Cenforium velut ex oraculo pro-

corpus incalefcit, atque adeo concupifcentise

variz infurgunt. 2.eít, quod omnis homo in

didiffe, fenilem juventam prematurz mortis

indicium effe, teftatur Plinius l.7. c. 1. Cui

operibus füis vel fequitur dictamen rationis,

vel impetum paffionis, ut Ethici docent ;

& proverbium fat tritum adítipulatur dicens:

Odi pueros precoci fapientia ?. Refp. Ejus-

cum ergo ratio in.juvenibus necdum fatis

-

modi pueros intempeftivam cerebri (iccita-

perfe&ta fit, hinc fiz; ut impetum paífionum

tem indicare, quz ficcitas cum fucceffu tem-

fequantur, nifi ftudiofa eruditio & caftigauio

accurata velut frznum ipf(is applicetur.

poris excreverit, aut organum ita diffolvit, ut

mortem afferat; aut ita vitiat, ut ad'perfol-

Pr«bl. 6. Cur juventus tam eft inconítans,

venda internorum fenfuum munia, e qui-

& variabilis? Refp. Quia ficut in juvenibus

bus intelli

humores & fpiritus fünt in continuo motu, fic

gentig vis dependet, inu;ilg & in-

eptum fit.

appetitus & voluntas quoque perpetuo mo«

ventur ; unde fitutcito centrahant amicitias,

, De juventute..

&iterum diffolvancs cito iraícantur, & cito

Probl. 1. Cur juventus plerumque eft val-

iterum placentur, Quod etiam confirmat elee

deliberalis? Refp. Duplicem hujus rei cau-

gand fimilitudine Ariftot. in 2.Rhet. dum ait :

fam effe. 1. eft, quod nondum multas exper-

Juvenes mutabiles funt in cupiditatibus, ci-

ti fint indigentias, ut qui parum adhuc vixe-

toque faftidientes, voluntates acutas haben-

tes, velut «grotantium fitis aut fames.

rint, & folicicudine ac labore parentum ad

hanc usque ztatem fint perducti. 2. e(t, quod

Probi.7. Cur juventus eft ad convitia Xinju-

bona ab ipfis poffeffa non proprio fudore pa-

rias prona? Refp. Quia eft animofa, & magnz

ipei,

!

ïituias LXVII Homo.

937

T

fpei, & cüpit fuprà omnes excellere ; hine

Et Horatius ad Pifonem:

At

As

conatur impedientes a conífecutione talis fi-

Multa ferunt, annii venientes comnoda fecum

nis repellere, & (i aliter non poffir, ad inja-

AMMulta vecedenies -adimunt.

1

pus

büs

rias & convitia (e convertit. Quamvis hoc

Probi.y. Quod füummum eft fene&tuti

S cöma,

non faciat ex malignitate, fed irz ebullitio-

modum? Refp. $; Hieron. l.c. in Comm. in

"

ls

ne, cujus figoum eft,

quod ftatim pceniten-

Amos, quia nos ab impudenriffimis Dominis

tia (aCti ducatur.

l[lfa

liberat, voluptatibus gulz imponit modum;

hüs

Probl. 8. Cur juventus eft valde credüla.?

libidinis frangit impetas,auget fapientiam,dat

Refp. Quia non diu adhuc vixerunt, neque

maturiora confilia.

Brevius Plutarchus in

»

u

Qon

frequenter decepti fünt, unde facile fidem

morat. Ut gaudent, inquit, qui a furofis Do»

aliis adhibent, quemadmodum ob contrarias

CLle

minis aufugerunt, fic gaudere debent fenes,

cauías fenectus valde incredula dicitur.

qui etatis beneficio libidine non infeftantur.

n

Probl. 9. Cur juventus tantopere prona eít

Proll. 6. Quod maximum fenecturis eft fo-

ad mentiendum? Refp. Ariftot. 3. Rhet. quia

latium & fomentum? . Refp. Id eleganter a

l

d*

juvenes Ícire fe omnia putant, & ut hanc opi-

nonnemine his verfibus effe indicatum:

Cl«

nionem etiam aliis de fe ingenerent, omnia

Dulce merum , Verbum. Domini , mens conftia

uj«

promiícue affirmant; hinc fit, ut multa di-

Urelii, .

3

t

cant fe aliter habere, quam a parte rei fint.

Quid , tribes bis,. fenibus dulcius effe poteft ?

lo

Alia etiam cauía eít; quia appetunt excellere,

Probl. 7. Cur fenes bis paeros vocare cone

& timent pudefieri, aut caftigare ob errata ;

füevimus? Reíp. Quia in illis redit albedo &&

I

hinc quia utrumque finem hoc medio confe-

raritas capillicii, & balbuties, velut altera ine

du

qui pofle fe vident, neque mendacii turpitu-

fantia; preterea vero etiam gipgiva exarmae

Ut

diaem fatis agnoícu

ht, facile in tale mendg—

ta dentibus, aut certe paucis tisque vacillanti-

«

cium labuntur.

bus inftru&ta; tandem vero & vires fenum de-

Probi. 10. Cur juventus omnía nimis agit ;

cre(cunt, ut cibos infantiz fimiles appetant.

-

nam,ut Ari(t. 3. Rhet. ait, nimis amant, nimis

Probi. 8. Cür plerique fene&tutis metas in«

ob

oderunt, ézteraque aguht fimiliter ? Relp.

grelfi delirare incipiunt, cum tamen ficcitas,

d

Qnuia, ut idem Ariíloteles l.c. ait; juvenes funt

qua abundat hzc ztas, prudentiz propria fit?

d

ad irafcendum apti, & irz acutg, fünt etiam

Refp. Etfi ficcitate abundet, abundare tamen

ambitiofi, & paffionibus valde obnoxii; hinc,

etiam frigore, per quod proin fenfüs & vigor

0C

uia tam ira, quam concupifcentia , .ni(i ra-

ingenii obtunditur, & ad omnía naturz mu-«

t

tione frenentur (quod in Juventute rarum eft)

nia ineptus efficitur.

ad operandum per exceffum impellunt, con-

Probl. 9. Cur fenes timidi & iücurvi

JefH—

j

n

tingit, ut juventus in operationibus fuis ple-

ciuntur? Refp. Etiam horum effe&tuum cau«

m tenere neíciat.

rumque mediu

fam effe caloris inopiam; hic enim cum anie

J*

De fenediute.

mofitatem pariat, & hominis corpus in re«

H'

. Probl. 1; Quodpam temperamentum ad fe.

&am ftaturam excitet, ac membra fuftineat,

t

ne&tutem ferius ducit? Refp. Conimbr. 1. de

confequens eft, ut fene

:

fenect. c. 3. n. 6. fanguinem lferius ducere, eo

& curventur.

$ cunf)ca pertimefcant,

0

(

quod abundet calido & bumido3 multus ve-

Probll. 10. Quoniam.oþtimi fene&tutis fci-

ro calor eopiofe reponat, atque humidum

lia

piones fünt ? Refp. Recordationem vitz ho-

affluens egre diffipetur; non fenefcimus au-

nefte anteacte, & fpem vite melioris. Hinc

n

tem, ni(íi arreícente humido , & calido fri-

eleganter Seneca Epift. 61. Ante feneCtatem,

)

geícente.

inquit, curavi, ut bene vivere

Probi. 2. Cur , qui eminentiora loca libero

te, ut bene moriar.

4

mj in fenectu-

:

11

coclo incolunt, tardius fenefcant; qui autem

Probl.11. Cur (ene&us cun&tis fperata, paüä

cava & paluftria,citius? Refp.cum Ariftotele,

11

cis grata eft, ut Stobzus ferm. 66. docet, &

In

quia fene&tus putredo quzdam eít ; cum ergo

ipfa experientia teftatur? Refp. Quia homi-

in locis altioribus aer afllante undique vento

5

nes neício qu bona per eam fe obtenturos

agitetur, aliusque fuccedat, in cavis autem

putant, quz tamen poltea, ubi fenüerint, mia

H

talis agitatio locum non habeat, mirum effe

(s

nime inveniunt, fed omnia potius contraria.

non debet, quod in altioribus potius, quam

Hinc Theodedtes re&te dicebat, féne&utem

inferioribus locis homines fenefcant.

0

& nuptias res Gimiles admodum effe, co quod

Probl.3.Cur animalia pinguia cito fenefcunt?

ad has quoque magno defiderio feramur, fed

Refp. Quia parum fanguinis habent,cum ma-

5

ubi guftavimus, mox faftidiamus.

4

i

2

gna hujus copia fit ad pinguedinem abfuüm-

Probl. 33. Curfenes plerumque valde füfp

h

"

pta; qug autem parum [fapguinis habent,

ciofi funt? Refp. Arift. 3. Rhet. c. 13. his ver-

hzc ad interitum fünt magis opportuna; in-

bis ; Sufpicio(i fenes,quoniam increduli ; incree

je

teritus enim quzdam fanguinis inopia eft. .

duli vero quoniam experti,id eft,quia longoree

5

robl. 4. Quibus rebus fene&us preprope-

rum ufu didicerunt, quantum perverfitaris &

(j

fraudis in hominum dickis lateat & factis. Une

ra conciliatur? Reíp. Curis & laboribus; ita

ei

enim teítantur noti illi verfus:

de quz vident,in finiftram partem non raro ac-

U

| Cura facit canos , quámxvis bomo mon babet

cipiunt,ideoque, ut ibidem Ariftot. ait; neque

l*

annos,

k

amant,neque oderunt nimium, fed,fecundum

nu

Rebus in adver/is

venit accelerata [é

neätüs; n

Biantis przceptum, amant ut ofuüri , & ode-

Coníentit Homerus dicens?

runtutamaturi. Hinc etiam cautela in afferene

u-

Curisque malisque. fenefcunt.

do nafcitur, itaut nihil prope,nifi cum tempe-

R. P. Lobn. Bibl. AMMan. dom. I.

Cecccece

ramento

!

938

]J'iþliotbe;æ Manualis Concionatorice

,xam'entö afferant, dicantque, fortaflis fe res

experientiam cegnita & poffeffa tanquam

l

ita habet. Quz caufa eífl, ut Ariftoteles fe«

parva faftidire incipiunt, fed iis tantum (ítu-

petn

nibus non aliter in rebus agendis affentien-

dent, quz ad vitam prorogandam & foven-

dum;quam pronuntiatis demonfítratione con-

dam conducere videntur

jp

, unde ?:, ut patnm

Tierts

elu(is, afferat. 6. Eth. c. 11.

verecundari timeant.

l

Probl. 13. Cur fehes patci adeo & tena-

Probl. 15. Cur fenes fünt ad compaffionem

f

ces funt? , Refp. ld duplicem poriffimum

proni? Refp. Id non ex humanitate, ut in ju-

ob cauíam fieri,. 1. Eít quia compertum ha-

venibus, fed infirmitate provenire ; cum enim

bent, quam fit diflicilis rerum acquifitio,

norint vim fententiz illius: Quod tibi vis

quam facilis jaCtura.

2. Quia vivere ad.

fieri, & tu facias alteri: hinc aliorum facile

huc diutius fperant & optant, hinc quia vi-

miferentur, ut ipfi quoque fimilem mifericor-

dent, Íe ob virium defectum nova lucra fa-

diam ab aliis experiantur.

part N

cere non poffe, ea, qu& pro feneQtute fibi

Proll. 16. Cur fenes adeo tremunt? Refp.

vt i [

pararunt, confervare nivuntur. HincSene-

quia naturalium virtutum nervi, ac particu-

quodferm

ca reC&e dixit: Cum Ííeneícénte homine

larum muículi, cam fufficientem motivam

cetera vitia fenefcunt, fola avaritia juve-

"

virtutem minime capiant, haudquaquam pa-

j

nefcit.

(

riter ad tolerandum corporis onus adnitune

Probl. 4. Cur fen

äs maiim& inverecundi

tur. Fit autem tremor, quoniam corporis

$ 6rg it

funt? Refp. Ariftot. 2. Rhet. id ideo con-

pondus particulam deorfum trahit, animalis

fegiro, (

tingere, quia utile magis, quam honeftum,

autem virtus furfums hoc cum per füecet-

fionem dat, & continenter tremorem fere

curant; cum enim calor in ipfis deficiat, pa-

rum ad alta excitantur, utpote quz jam per

contiàuum oriri neceffe eft.

æwæwgwwmwwwwwwwwwææwmwwwæw?wæwwawwwæ

TITULUS. XLVIIL

Ls 40.'«

M

HONOR.

L.2610

| $E

IV. Quicuaque honorificaverit me, glo- ;.Reg. a

)5

tificabo eum :

qui autem con'temnunþt me, v. 30.

].2 66

QUOAD ESS'ENTILAM;'

erunt ignobiles.

S-Qn

t

Definitio.

Damnumn.

l

1

I.

: V. Elevafti me, & qua(i füper ventum, (id Tob. 3e.

Jof. Lang. .

St reverentia exterior, quz alicui

eft, loco honoris editiffimo

inPolyant.

ob excellentiam defertur.

Hinc S.

me valide!

) ponenss gli[xüiv. 2.

V, eod,

Thor. definivit , teftificationem ex-

. VI. Et tu Capharnaum usque ad coelum Luc. ro.

S. Thome

cellentiz alterius,

Diftingüitur aue

exaltata, usque ad infernum dermergeris.

V. 15^

a.a.qOIGSQ

tem a Pama, quod hezc interna opinione

Tbid. 14.

,a'. I, ad 2,

confiftat : a Laude, quod hec fit teftificatio

VII Qu fe exaltat,-humiliszïi;ur-.

V- l IO

1

JWL 6I l

excellentis alterius vetbis manifeftata: ho-

$ Hl

nor autem aliis fignis exterioribus eandem

excelentiam teftetut,

EX SS$ PATRIBLS.

]ofent,

Diwi/ïo.

Qualitas,

lA. antíq;

'I 5.

l

II. Divfditur in divinum & humanum;

onot verus, virtus animi eft: hic ho- S.Chäfz

[

LEH

ille eft, qui Deo ob fingularem excellen-

.nor nec a Czfaribus praftatur, necde repar.

Sr.to, $, |

tiam foli defertur, & a Grzcis Latria vo-

adulatione conquiritur, nec pecunia przepa- lapfi.

it vit

E

catur ; hic eft,

qui hominibus vel 'evtiam

ratur, nihil fucati in fe habet, nihil fimulati,

Angelis defertur.

nihil occulti: hujus honoris fücceflor eít

!

^

nullus accufator , nullus ingratus.

;

QJL'

M. Incer res exteriores hominis fimplici- S/Thonr.a.

ter & abíolute maximum eft honor, oba. q. x29.

in vit

Stt, to, $,

Exs;mmnPTURA.

quem affequendum homines , & vituperium? t

vitandum, alia omnia poftponunt.

J

Qualitas.

L]

It. C

oegit & perverfitas mundi

& ope'ra-'si. Chryt.

Eccl. 37.

piens in populo hzreditabit hono-

tio inimici, honores ut videantur effe, & re- fiper c.2«

ä

y. 29.

I. Sa

Mstth.

Nityh

ld.

rem , & nomeri 'illius erit vivens in

vera non fint, przterquam minifteria

640

gternurm.

IV. Keddendus e(t honor ei, aui hónore di- s. 16aor,

Eccl. 10

lI. Magnus, & Judex, & potens eft in,,hbno-

gnus eft,& ita quidem,ur nec adulationem ad- l'elfiot. I.

v. 27.

re;5 & non eft major illo, qui tiinet Deum.

hibeamus, neque illius benevolentiam capte- 4* €P- 1'

à

Ib; v, 23.

II Semen hominum bhonorabitur ltoc;

mus(metuendum eft enim,ne quis per hzc in

LR

*

quod timet Deum: femen autem hoc exhoe

vilitatem & contemptum incidat, & affentio-

i in |

Yis D.

norabitur, quod praterit mandata Domini.

nem quandam fcurrilem exercens,femetipíum

fl

PFOG

— Titulus LX - Ebner.

939

robro afficiat) fed cum decore conveniente

tuliffent, regni quidem tïtulum rógatus non

id, quod deeet, unicuï;(uc tribuendum elt.

abnuit; coronam vero capiti imponi noluit,

S. Dern,

V.

ui de amore non venit honor,

dicens: Indignum eít, aureo illic diademate

PDOD

inCant, honor, íed adulatio eft. -

(

hominem uti, ubi Rex Regum Chriftus pro

Idem,

.VI. Virtus mater gloriz (&

hohoris) - fo-

hominum falute fpineum por:avit.

4i'i-.,- iVïuni-'ferus

. la enim eft, cui gloria jure debetur, & fecu-

VII. Carolus Magnus, cum Saxones al

re impenditar. Qu autem eft fine virtute

que finitimi populi ad pedes ejus procide-l 9. Cos-

loria,

profecto indebite venit, propere affe-

i

rent, feque obfequio ejus devoverent, illis 08« C-19»

g

&

atur, periculofe captatur.

in brachia acceptis dixit: Nolo

yos mihi

Pj

fervire, fed Dcoj

Dar;:nunä.

" Damnum.

PersRa. O VIL Divitas & honores folicitudo infe-

VIII. Eulogius Lapicida, cum invento the-Engelgr.

vent. in parabiliter comitatur, pompa mundi , & fa-

fauro viam fibi ad fummos honores ftravifTet, Dom. a.

quod ferm. vor populi fumus eft, & aura fübito evane-

fcens, quz, fi plerumque placeant, poeni-

adeo mutatus eít, ut nec Deum nec homines Pafeh $ r^

amplius curaret; quousque in andiquam vie

tudinem inducunt ;. & (i delectant ad modi-

cum, productiore fpatio difplicebunt.

litatem dejetus refipuit, honorumque vani- .

tatem & inconftantinam agnovit.

S. Greg. in

VIlI. Dejecifti eos, dum allevarentur:

Regiftro, cum allevatur, dejicitur

. Fide plura fupra tit. Ambitio.

: quïi honoribus pro-

ficit, & tn'pribus,(.:aditl,

$. VI.

l

$. IV.

EXEMPLA DOMESTICA. -

]

i

EX LIBELLO DE IMITATIONE-

Francifcus Bdrgia, abdicato Ducatu, Vital. 1. 2,

i

CHRISTI.

135

* fapius oblatum Cardinalatus honoreme 3.

recufavit, dicens: Deum precatus füm, ut

L.3.€ 40.

1.0

mnis. gloria humana , omnis hbnor

mihi vita prius abire liceat ; quam titulis ice-

temporalis, omnis altitado mundae

rum honoribusque invitum onerari.

S; 6.

na,

ternz gloriz comparaáta, vanitä; gft &

ll. Cardinalis Lugo a purpura fic abhor- Arriaz.1.o.

ftultitia.

V

ruit, ut ad primum illius nuntium in deli.'

O.1.in ep.

edicf

L3.c,10. 1l. Magnus honor , magna gloria, tibi fer-

quium inciderit, dumque iterum fibi refti.

"1u;,

$.5.

vire, & omnia propter te contemnere.

tutus eft, in has voces eruperit: Miferimini

AA

L. a. €. G.

lil. Brevis gloria, quz ab hominibus da-

mei, miferemini mei, q

4u'ia- manus. Domini

X

SIQ- ;

tur, & accipitur.. Mundi gloriam femper co-

tetigit me.

mitatur triftitia. Bonorum gloria ín conícien-

li, Jacobus Laynes Epifcopatum Majori- Hift. Soc.

tiis eorum, & non in ore hominum.

cenfíem, Archiepiícopatum Pifanum ac Flos P. 2- ! 8.

m E

rentinum , Cardinalatum, & Pontificatum, !* 216.

TA

$. V.

pro quo duod

x

ecim jam vota habebac, récue

favit. -

v

tUüc m

IV. Epifco

EXEMPLA CATHOLICA.

patum quoque Viennenfem Pe- Ibid L.3.

v.15

trus Canifius, Teregeftinum Claudius Jalus;n. 47.

Honor. fpretus.

& alium Nicolaus Bobadilla recufavit.

Toid. 1j

y, 1h

Jow.6, l. Ch

riflus, cum poft miraculum infïgn&

; Vide plurq þpm tit. Ambitio.

patratum populus eum Regem facere

5. VII.

n

vellet, fugit, & honori fe fübduxit.

Jofeph. -

Il. Moyfes adhuc puer, cum in finu Pha-

EXEMPLA PROFANA.

l.2. antid.raonis a filia collocato Rex diadema capiti

& 5.

illius impofuiffet, indignabundus in terram

I.Th

v

emiftocles, cum quendam anxie Ma- 4Eliansl.g,

abjecit, & pedibus conculcavit.

giftratum folicitantem intelligeret,

g hs

Sur. to. 6.

C ds rptb

IiI. S. Malachias; ad onus Archiepifcopale

dixiffe fertur: Si mihi duas oftenderitis vias,

lpl

in vit.

vocatus, omnibus modis recufavit. Anathe»

quarum una ad fepulchrum, altera ad tribu-

j

ma vero , nifi pareat, minitantibus, tandem

nal duceret, multo libentius priorem ingre-

acceptavit dicens: Ad mortem me ducitis,

derer.

fed obedio fpe mattyrii.

. IJ. Seleucus dicere

«f'olebat,( paucis notum Erafmus,

. S .Thom: h

Sur. tO. 5.

IV. S. Francifcus rogatus a Domino Ho-

effe regnum ac Magifltratum, ac neminem,

in vits

ftienGi, utrum fuos fratres ad Ecclefiafticas

qui illud noverit, inventum iri, qui diadema

j qn

)

n

dignitates promoveri vellet, refpondit: Mi-

regium humi projectum telleret.

nores ideo vocati funt fratres mei, ne

lHI. Antigonus in Regern adícitus, prius: Beyrlinck.

ma-

s nf

jores fieri prfumant.

quam diadema capiti imponeret , o nobi- t0-3. in fe-

.

Nieph.tg. V. S. Antonius frequenti

bus litcrïs a Con-

lem magis, ajebat, quam felicem pannum 1fto $. Jaco-

F;pcl' as

e 40-

ftantino Imperátore vocatus, venire recufa-

quem fi quis penitus cogno(ícat, quam mul- "

Md

vit, dixitque: Si quidem ad Imperatorem

tis folicitudinibus, periculis, & miferiis fit

,5 lota

venero, Antonius ero: fin minus, Eremita

refertus , nec humi quidem jacentem tolle-

,dinz l

Antonius.

re vellet.

A

Platina in

VL. Godeífridus Bullionius, cum ob devi-

IV. Alexander Severus Imperator creatus, !

ofephus

1

cum vix afios fedecim natus effet, ob virtutes,

ang,. in

vita Pa- Cam Solgmam chriftiani Principes eum Re-

l'olyanth,

fchalisllL; eem proclamaflent, aureamque coronam ob-

eximias, titulis magnificis a Senatu decoratus,

V. e0d,

R. P. Lobn. Bil. Man. 1. £.

Cccccec a

nunes

949

!jiþliathecag Manieolis F*anciondzoriæ

II. Alterum eft,ut vanitatem honoris mun-

nuünquam in a'nïmü'm induxit, ut fe Magnum

& Patrie Patrem nominari pateretur; opore

dani cognofcat ; utpote qui ex alieno arbi-

tere enim, ajebat , ut res geíte maturiorque

trio dependet, & plerumque etiam indignif-

fimis confertur.

etas'ea nomina pararent.

Unde merito eundem fa-

Jof. Lang.

V. Maximus Senior Cx

far nuanua'fn äd

pientiffimi quique íancGiffimique. viri funt

averíati.

^

V.eod. ^ ofcula, pedum quempiam admifit, dicens:

Dii prohibeant,ut quisquam ingenuorum pe»

Ill 'Tertium eft, ut (olum honorem, quiP

aäormit;

dibus meis clfcqla figat.

ex virtute oritur, utpote folidum & verum, de geftis

fecterur. Unde jam olim Romani duo tem- Alph. l. z.

pla virtuti & honori fic edificarunt, ut nulli

$. VIII.

ingreffus in honoris templum pateret, qui

SIMILITUDINES.

non.per virtutis templum prius tranfiiffet,

Qualim:.

"r de ht

W b d

mi]u c' L

cut flores coronarii fine odore, (ic fe

R

$

Thidem, [. Sl

- habent honores quafiti ex ftemmate,

MISCELLANE A.

3249

ambitione, opumque multitudine..

,980 it

Senec. 1. 2.

II. Sicut umbra aliquando antecedit, ali-

J

anlz'tas.

^ Ifliæ-

epift. 16 quando fequitur, vel a tergo eft ; ita honor

icero illum proprie honorem sflimari Cicero ia

aliquando ante nos eft, & vifendum fe prz-

c

dicebat, quem quis neque majorum Philipp.

4, ü& &

Roggn-ll-

bet, aliquando in adverío eft, m

£

ajdrqqe,/ quo

commendatione , neque per alterius com-

ferior.

menda'iionem affecutus fit.

fcipl.cd

La

: -Utilz'tz/:s'.

II. ?Non male cecinit Ovidius:

Ovid. 1. t,

opfe d

ln pretio pretium nunc eít dat cenfus ho- Faftor,

c. l'

E,.,[m;l' 5. II. Sicut tinctores eum potiffimutn colo«

rem paano inducunt , quo homines maxime

nores;

apopht.

(Cen(üs amicitia

$, pauper ubique jabef,

deledtari vident; ita juventus ad ea potiffi-

mum ra

IH. Et alius, honorum defiderium expli- Perüius

Gtad, $.

pitur, quibus populus honOresL deæ

1

cat'urus ?

Sàát. Iv

: fert.

- « « An erit, qui velle re

í

Cufet.

Damnum.

*

Cs populi meruiffe ?

IV. Sicut Coloflfi feu ftatuz m

als bébun

Plutärch;'

IV.-Urbanus VII. quoties amiculum e füb- Engelgr.

/

in mor.

&pius evertuntur; ita nimius honor per in»

2

tili tela induebat, alto pectore ingeminans Dom Pal-

vidiam multos avertit.

j

dicebat: Quis crederet, füb tam levi findone uar. f 1.

&

V. Sicut deciduz ftello fuübito exti

ngüün-

Idgm'.:

tur; ita quirepente ad fümmos honores eve-

tantum ponder;s delitefcere?

i

huntur , cito przcipitari folent.

-. Utilitas..

hst eetQb st VI. Sicut coquinz nidor nequaquam ho«

V. Ariftoteles dicebat : Quia in ciVïcateAri&. l3.

apopht, minem nutrit, fed olfactum tantum provo-

non maximus virtuti honos tribuitur, in eade republ.

165.

cat; ita nec honores quemquam beant; fed

infamem duntaxat pruritum excitant.

optimus civitatis ftatus ftabilis & firmus effec- 9.

"

nullatenus poteft.

Id.apopht.

VIl. Sicut is, qui capite dolet, coronariis

VI.Sed & Valerius Ma

ximuäï&irtutis uber- Valer.Max.

ertis gravatur magis, quam recreatur; eo-

de- inftit,

timum ,glimcntum hogor:m.,cf le dixit.

que magis, quo majorem illa odorem fpi-

antiq. '1. 2.

rant; ita neque honores vitz commoditati

Damnum. .

quidquam conducunt, fed inügniter officiunt.

VII. Veteres rcgnum nunc fplendidämneymmk,

fervitutem, nunc auratos compedes, nunc rext. 3. in

$

falíam felicitatem 5 inter Chriftianos vero íta- £«fto

A S.CPRTIGCEA

tum miferrimum, falutis naufragium, eura- 5. Jacobi.

rum ac difcriminis abyffum, libertatis vincu-

ia fünt przcipue, quz de honore Afces

$ Bomyy,

T Tr

lum vocabant.

l

o 8: lc f

ta fpecialiter advertere deber. Pri«

. mum eft ut fciat, unde vere quisque seftiman-

& profa

$. Xl

& 3

dus, honorque illi tribuendus fit.

Id quod

AUTHORES

Seneca in Seneca fequentibus verbis docet: Nemo eo-

epift.

rum, quos divitie , honoresque in altiori fa-

L. Henricus Engelgrave p.2. Lucis Evang. -

ftigio ponunt, magnus eft. Quare ergo ma«

in Dom. 16. poft Pent. S. 11.

gnus videtur? cum bafi fua illum metiris.

Il. Laurentius Beyrlinck text. 3. in fefto

Minutus puimilio, licet in monte conftiterit;

$. Jacobi.

Coloffus magnitudinem fervabit, etiamfi in

eod.

Et in theatro vitz humanz ,V' -

puteo conftiterit.

Hoc laboramus errore,

III. Ludovicus Granatenfis in locis com-

quod neminem zftimamus ex equo, Cum

munibus fol. $84.

vero velis eftimationem hominis inire, & fcíi^

IV. .Nicolaus Lancizius opufc. 8. lib. 2.

re , qualis fit, nudum ínfpice, ponat patti»

precipue c. j. n. j r.

monium, honores, & alia fortunz mendacia,

V. ]efephus Langius in Polyanth. V.

D. Cl

corpus fuum exuat, & animum intuere, qua«

&od.

X

fCü.hom

15, jn

lis fit, qua"ntusque, alieno, an füo magnus.

Mu

TITU-

N

e

u

d

94t

e

$909

-

AX

-

OA OD CO OO OO O€

u z

e2

N P

N

A

NSOEC

XX

&5 e2€

e

" n

"

09000600000695

TITUL

LXIX.

[TTMS -

iþ&normir.

yt gïüig

luntate. Quia enim funt humiläs plurimi, non

: lph' ly I.

|

QUÓAD ESSENTIAM, -

füa fponte ducti, fed neceffitate rerum co-

l

a&i, relinquens hujusmodi (neque enim hoc

"Deyïnitiq.

inter laudanda numerandum eft) eos , qui fe

l.

humiliant & comprimunt voluntate, eos pri-

Tr, de hu-

arie a variis definitur: S, Laurentius

mos beatos appellat.

P

mil. c. 1.

Juftinianus ait, effe virtutem, qua

IIL. $. Thomas Vi

llanovanus iri quddam $. Thom;

53.

fermone de:S. Martino humilitatis definitio- Villanov.

-.homo veriffima fíui eognitione fibi

2.2:(1.!5!.

. ipfi vilefcit; ]uxta S. Thomam eft

nem inquirens inquit: Quid eft humilitas? conc.t. de

Q.og; in laudabilis fui ad ima dejectio. Secundum $.

moxque per authoritatem S. Bernardi refpon- $. Mart.

€. 2. Ifaiz, Bafilium eít depofitio vani fenfus, qui ab ela-

det: Humilitas eft virtus, qua quisque vera

(itero a

tione vanz de íe exiftimationis proficifcitur.

füi cognitione fibi vile(cit, id eft, contem-

xPhiLipp. :

Rofign. 1. juxta S. Auguftinum eít ex intuitu propriz

prus & vilipendium fuum noícens ex vera

4. de

* conditionis & fui conditoris voluntaria men-

fcipl.c.29.

& clara cognitione füi. Qui ergo in fua re-

tis inclinatio in fuo imo, ordinabili ad füum

putatione parvus eft, & inutilis, & in corde

Ovd,| r

Lanciz. -

opufc. 3.

conditorem. B. Marixe Magdalenz de Pazzis

fuo nullius reputat fe effe valoris, hic vere

? m()r.

€, 1.

judicio humilitas nihil aliud eft, quam conti-

humilis eft.

H

IV. Attendendum

nua cognitio fui non effe, & continuum gau-

autem diligenter, ut nEIn qua-

.. dium in omnibus illis rebus , quz poffunt in-

fiCtam pro vera quis humilitate» eligat, nam, dam e

Derüng

Malti humi-

S"l l'

Grad, ;. ducere ad fuüi contemptum. DeniqueS. Cli-

ut bene S. Hieronymus dixit.

macus narrat , cum religiofiffimus hominum

litatis umbram, veritatem pauci, (equuntur.

Senatus olim conveniffet, & in eo, quid (it

Perfacile eft, aliquem habere veftem contem-

humilitas, quzfitum fuiffet, primum dixiffe,

ptam; falutare fubmiffius , manus & genua

bud

quod fit re&te fa&orum intentifIima oblivio;

deoículari, inclinato in terram capite oculis«

Dom A

Secundum, quod fit animi contriti fenfus ;

que dejectis, humilitatem atque manfuetudi-

t f ls

"Tertium, quod fit magnum opus & diviaum,

nem polliceri, lenta voce tenuique fermones

via autem ad illam (it, ut aliquis feipíim om

infringere, fulpirare crebrius & ad omne ver-

nibus (;bjectum ponat. Hoc autem fit effe

bum peccatorem ac miferum (e clamare ; fed

fübjectum omnibus, ut non attendat aliena

(i. vel levi fermone offenfus füerit, continuo

videbis attollere füpercilium , levare cervie

A Arti L.5

. peccata, fed füa femper aípiciat, & pro iis

d epubl

Deum fine intermiffione deprecetur.

Aliis

cem, & delicatum illum oris fonum infano

clamore repente mutare.

Hinc Eeclefiaftie Manfi

-

:c-9.

denique alia dicentibus, unum fic refpondiffe :

Humtilitas eíft gratia fine nomine. Ibi nominis

cus nonnullorum declarat artificium , qui fe 32- difc.

Vales.May,

aliquid acquirit, ubi nofcitur.

Preceptor e

humiles effe fingunt, cum tamen interius vel I f ?»

de- inllit

coslo, humilitatis magiíter, difeite, inquit,

imnaxime exiftimari & honorari affectant: Eft

qui nequiter humiliat fe, inquit, & interiora

antiq l.

non ab homine, non ab Angelo, fed a me;

non aurum aut gemnas creare, non mundüm

ejus plena funtdolo, & eft; qui fe nimium füb-

mittit a vera humilitate, & eft, qui inclinat

fabricare, vel in mundo mirabilia facere, non

Darineks

mortuos fufcitare, fed quia mitis füm, & hu-

faciem fuam, &fingit, Quorum proinde hu-

t8t.5.in

miliationem cavendam efle monet DoGtor Ane

milis corde, & invenietis requiem animabus

ao

veftris. Bellorum ac litigiorum nullus eft fi-

gelicus dicens: Quandoque fit folum fecun-

» JüCObil

dum figna exteriora, fecundum fi&tionem,

nis, qui a fola humilitate pecendus eft.

]

8. Bonav.

IlI. Juxta S. Bonaventuram humilitas eft

unde hzc eít falía humilitas, de qua S..Au-

te.8.l.2. ex intuitu propriz conditionis vel fragilita-

guítinus dicit in quadam epiftola, quod eft

de profe. tis, volozraria mentis inclinatio, Qua pro-

magna füperbia, quia videtur tendere ad

€tu 29.

excellentiam gloriz. Quem locum Ecclefia-

!

prer obíervandum , quod, quando incarnata

Sapientia humilibus exáltationem promit-

ftici S. Laurentius Juftinianus ádducens in- $. Laut,

quit: Quidam honores fugiunt, ut honori- Juft. de

tit, his verbis loquatur: Qui fe humilia-

verit exaltabitur; non dicit, qui humiliatur,

bus fraantur, fingunt fübeffe, ut poffint prz !i£-

Á

effe. S Gregorius Magnus vite fpiritualis,

[*

.Vita

fed qui humiliaverit fe, id eft, qui fponte,

& ex propria voluntate fibi ipfi vileícit.

eximiusque omnium virtutum, precipue ve-

ro contemptus Ífüi ipfius cultor, alia indicat

Significat profecto, inquit S. Bernardus , non

omnem exaltandam effe humilitatem, fed

falfae humilitatis artificia; dicit enim: Sunt

nonnulli, qui de femetip(is humilia fentiunt,

eam tantum, quae de voluntate venit, non

ex triftitia, vel ex neceflitate.

Prima inter

qui in honoribus pofiti, nil fe effe, nifi pul-

verém favillamque , produnt, íed tamen

O€to beatizudines hec eft: Beati pauperes fpiri-

D. Cliry- tu5 at vero D. Chryfoltomus interrogat : quj-

coram hominibus deípecti apparere refu-

giunt, & contra hoc, quod interius cogitant;

foft.hom, nam funt hi pauperes fpiritu ? & refpondet:

'5. in

Humiles fcilicet mente, atque contriti fpiri-

quafi rigida exterius venuftate palliantur. Et

Matth,

[ünt nonnulli, qui viles videri ab homini-

tu 5 fpiritum enim pofuit hic pro animg & VO«

Cécece 3

bus

fh'bliotbem Manualis Concionatorie

$45

femetipfum veraciter contemnit 5

humïiior l,. 2, de erüs

bus appetunt, atque omne quod funt dejectos.

. dit, hom.

fe exhibendo contemnunt, fed tamen apud

autem, qui fe contemni ab aliis non refugit

?

inter.c.32.

humillimus vero, qui contemptum fuum non

ä

fe introrfus, quafi ex ipfo merito oftenfz vi-

litatis intumeícunt, & tanto magis in corde

folum contemnit, íed admodum concupifcit.

fion

X. S. Anfelmus in libro de fimilitudini- Ap. Manfi

elati funt, quanto amplius in fpecie elatio-

nem premunt.

bus feptem ponit humilitatis gradus. Primus difc.1.n.5.

S, Clixaa-

V. S. Climacus fupra jam citatus , prolixe

eft, fe contemptibilem & peccatorem effe co-

eus gr, $5. de hac virtute diícurrens, dum füam quoque

gnofcere. Secundus, ita effe&tualiter crede-

Jlen i

T. 13.

hujus virtutis definitionem affignare conten-

re. Tertius, aliis confiteri. Quartus; hoc vel-

piord

le credi, Quintus, velle ita dici. Sextus, exul«

dit, hanc pariter circumítantiam exprimit di-

cens: Humilitas eft altiffima & fub;iliiïima

tare & latare, vilem & peccatorem dici. Se-

ptirnus, quod amét & gaudeat, fe velut con-

vilitatis proprie cognitio.

Supf[ P [l

In pane-

VI. Atque ex hactenus

di&is þätef 1.quo-

temptibilem conculcari. Ad hzc etiam addi

d

gyr. Tro- modo hec virtus etiam fummis viris, imo &

poteít, quod , ut homo efficacius fiat hujus-

jani.

ipfi Deo, conveniat; nam, ut bene olim di- -

modi, fe verbis & faGtis & geftibus cordiali-

xit Plinius, cui nihil ad augendum faítigium

ter vilipendi defiderer.

XI. S. Bonaventura

fupereft, hoc uno modo crefcere.poteft, fi

& S. Ignatius tres affi- Bonav tr,

2.2.q.151.fe ipfe fubmittat. Patet 2. cur humilitas ad

gnat fequentes dicens : Primus eft fübeffe ma- 6- inDizt.

24 in . temperantiam pertinere dicatur, quia fcili-

jori, nec preferre fe equali; Secundus füb. filut tit.7.

Corpa

cet, ut bene diícurrit S. Thomas, reprimit

effe pari, nec fe przferre minori, nec velle? '*

motum fpei, qui eft motus fpiritus in magna

przferri ; Tertius fübeffe minori. Quam ean-

S. de tripl, tendentis,

Unde S. Bernardus: Totius, in-

dem inftru&ionem diu anteSeraphicum Mel-

fubje&.

lifluus tradidit in hzc verba: Humilitatis vire

quit, humilitatis füumma in eo videtur con-

fiftere , i voluntas noftra divinz fübjedta fit

tus habet hzc tria, füperiori fübdi , zquali

non przferri, minori plus fubdi, quam prze-

voluntati, propter quam etiam humiliando:

ferri. [dem S. Bonaventura alibi afligaat gea-

aliis fe fubj iciat.

dus: Gradus humilitatis funt quatuor, in.

&eo, 16,

Divifíe. '

ib Cant. !

quit ille; Primus eft, fpernere mundum; fe-

|

'VII. Dividitur humilitas 1. in humilitatem

cundus , fperaere.nullum; tertius, fpernere

|

cognitionis & affetus. Quam diviionem fan-

feipíum; quartus, contemnere femper, veïl

seïmo460

&us Bernardus fequentibus verbis indicavit:

non curare fui contemptum.

A& 8

decem humilita—

v'4ll

Eft humilitas,quam veritas nobis parit, & non

XIl. Praterea Caffianus

habetcolorem. Et eft humilitas, quam chari-

tis gradus affignat. Exomnibus tamen potio-

I

tas format & inlammat; hzc quidem in affe-

res effs videntur duodecim fequentes a$. Be-

&u, illa in cogitatione con(iftit. In eo, qui

nedi&to & S. Thoma affignati, Nimirum

C Es

UO

graviter peccavit, etíi amanda, non tamen ad- .

(1) Primus gradus feu a&us eft, Jeipfum

miranda humilitas. Sed fi quis innocentiam

defpicere : juxta quem gradum, ut füpra di-

retinet, & nihilominus humilitatem jungit,

&um eft, S. Bernardus humilitatem definivit,

nonne is tibi videtur geminum poffidere de-

dixitque , effe virtutem, qua homo veriffima

corem? Rara avis in terris, fanctitatem non

füi agnitione fibi vilefcit. -t autem hunc

perdere, aut humilitatem fanctimonia non

gradum quis obtineat, oprimum fenex qui-

excludi, & ideo beata, quia utramque reti-

dam interrogatus medium dixit effe, fi fua

XS'. 4» de

nuit. Et alibi: Confidera in his verbis (difcite

duntaxat, & non alterius, mala quis confide-

ady.

a me, quia mitis fum, & humilis corde) quo-

ret. Item (i tria i(la femper in mente habeat,

niam humilitas duplex eft, altera cogitatio-

utS. Bernardus fuafit; Quid fuifti; quia fper-

nis, altera affectionis, quz hic dicitur cordis.

ma foeridum : quid es; quia vas ftercorum:

Priore cognofcimus, quod nihil (imus, & hanc

uid eris ; quia efca vermium.

difcimus a nobis ipfis, & ab infirmitate pro-

2) Secundus eft , fibi ipfi diffidere :

juxfa Ofeg 19.

LX a ais m d il NG "iib VE . am

illud Ofez : Perditiotua ex telfrael, tantum V- 9*

pria: pofteriore calcamus gloriam mundi, &

hanc ab illo difcimus , qui exinanivit femet-

modo in me auxilium tuum. Et illud Chrifti:

Ego füm vitis, vos palmites; qui manetin me, Joan. 15.

ipfuüm formam fervi accipiens: qui etiam

quazfitus in regnum, fugit; quzfitus ad tan-

& ego in eo, hic fert fru&tum multum, quia: 5

fine me nihil poteftis facere. Hinc Salomon :5ap- 8.

ta probra, & ignominiofum crucis füppli-

l w

cium, fponte obtulit femetipfum.

& ut fcivi quoniam non aliter poffem effe - !?

u

2,$4161, VIII. Dividitur 3. in. humilitatem . quoad

continens, nifi Deus det, & hoc ipíum erat

S LM.

g

hi

tfti,

n. 3.

Deum , 6 quoad bomines ; quam divifionem

fapientiz, fcire, cujus effet hoc donum, adii

S. Thomas indicavit, dum dixit: Cum in ho-.

Dominum, & deprecatus fum illum.

mine duo poffint confiderari, id, quod eft Dei,

.(3) Tertius eít, /é omnivm minimum repu-

(

-

ï

id eft, dona Dei; & id, quod eft hominis, hoc

tare; juxta illud Thomz Kempení(is : Non. 2.c

3

Dyà

4

eft, defectus, quilibet homo fecundum id,

reputes, te aliquid profeciffe (in humilita-

quod fuum eft, debet fe cuilibet proximo fub-

te) nifi omnibus inferiorem te efle fentias.-

ïn pf h

jicere: quantum ad id, quod Dei eft, in ipfo.

Hoc ipfüm faafit Servator illis verbis: Cum Luc. 14

Denit,

vocatus fueris ad nuptias, recumbe in no-V- 16.

4Ktus feu gradus.

viffimo loco ; ut, quemadmodum $. Ber-

i

Ri;härdusv

IX. Richardus de S. Vi&ore tres adducit

nardus difcurrit, folus omnium noviífimus5: 37. fu-

L"ïmor

fedeas, teque nemini non dico: pro:ponas; Pet Cante

014.

de S, Vi&.eosque valde confiderabiles humilitatis gra-

| Quia non

dus, inquiens : Humilis gift, qui Íe ipfum apud

fed nec comparare prafumas.

&

Tiiulus leX. BÉümilia

945

-It 2. de eru!

i it' Gm.

eft periculum, quantummnilue te humilies,

non negemus. Ipfe certe de fe dixit: Abomni-

quantumcunque minorem reputes, quam fis:

bus corrigi,abomnibus emendari paratus füm,

dl

eítautem grande malum;horrendumque peri-

& folum mihi amicum zftimo , per cujus lin- In reg,

culum;(i vel uni in tua te cogitatione przferas.

:AP-Mami

guam ante diftricti judicis apparitionem mez

Hom. 7.

. (4) Quartus eft, Se divinis donis indignum re-

maculas mentis tergo. Sed & latro quidam, Lanciz,.

)

5 fc.[.n.s.

putare:ita S.Gregorius fuadet dicens : Cum die

cum graviffima vitg fuz peccata Abbati inopufc. g.

vinis muneribus actus proprios meditare: nec

confeflione explicaffet, juflus ea coram 230.C 8.

dignum te judicabis eo,quod frueris,fi intelli-

monachis repetere, promptiffime id fecit..

ldem in ges,quod mereris. Et iterum : Sancti viri, quo

.8) Oclsvus eft, Deo fe fubjicere, juxta S. Pe- a, Perr, a.

moral.

altius apud Deum virtutum dignitate profi-

tri monitutn: Humiliamini ergo füb potenti v. 6.

ciunt, €o fubrilius indignos fe e

[tt

à

deprehen-

manu Dei. Et hic fere primarius eft humilitae-

dunt: quia dum proximi luci fiu

; qu

idquid

tis aCtus,tefte S.Ambr. dum ait: [n eo proprie: Lib. 16,

Super Pf, eos in feipfis latebat, inveniunt.

d

uanti au-

tatem ipfius definimus, quod per omnia Deo; ep. 84.

N 84.

tem faciendus fitifte gradus, preclare indicat

fübditur. Et clariusS. Bernardus: Totins hu- In. ferm.

S. Augull. his verbis: Felix.eft, cui oftendit

militatis fümma in eo videtur confiftere, vo.4€ fubje&,

Deus mifericordiam fuam. Oftendendo enim

luntas noftra divinz, ut dignum eft, fubjecta

i

Bonoy,

illi mifericordiam fuam, perfuadet illi, quia,

fit voluntati, ficut ait Propheta: Nonne Deo

G in ia

quidquid boni habetipfe homo;non habet,nifi -

fübje&ta erit anima mea? Scioquidem creatue

,f:lut.tit,y.

ab illo; quia omne bonum noftrum ipfe eft. Et

ram omnem, velit, nolit, füubjectam effe Crea-

:C- l

cum hoc viderit homo,videcquiatotum;quod

tori. Sed acreatura rationali fübje&io quris

infe laudatur, de inifericordia Dei eft, non de

tur, ut voluntarie fàcrificet Domino, & confi-

meritis fuis. Et videndoifla non füperbit; non

teatur Nomini ejus; non quia terribile & fan-

fuperbiendo non extollitur; non fe extollendo

&um, non quia potens;fed quia bonum eít, At- In fib,

non cadit ; non cadendo flat ; ftando,inhzren-

que hoc fcilicet modoS. Ignatius humilitatem Exerc.a,

do manet; manendo

perfrui;ur & læta;ur in

confideravit, quando tres eidem gradus affi-

: Domino Deo fuo.

gnavit. Quorum primus eft,& quidem ad falue

Serm. 16,

Jolle laudari & bbnbrari :nam

€ $) Quintus eft; N

tem neceífarius,ut quis fe penitus fübdat divi»

in Can.. verushumilis,cefteS.Bernardo,vilis vult repue

nz legi obfervandz, utque ne mundi quidem

tari non humilis przdicari: gaudet contemptu

totius oblato dominio, aut vite;difcrimine ob

fui,hoc folo füperbus,quod laudes contemnat.

je&to,transgrediacur ex deliberato mandatum

A&. 5,

(5) Sextius eft, Cupere ab alíis contemyi: ad

nullum divinum aut humanum, quod quidem

V.4l-

exemplum Apoftolorum, qui ibant gauden-

peccati mortalis vinculo nos obliget. Secuns

tes a confpectu Concilii, quoniam digni habi-

dus majoris eft perfectionis, ut fixo animo ad

.ti funt pro nomine Jefü contumeliam pati.

divitias paupertatem,; honoórem, ignominiam,

Cap,4. Ex. Quemadmodum enim (inquit S. Ignatius

brevitatem vitz ac longitudinem «que fit pro»

$44

Loyola) mundani homines, qui ea, qug mun-

peníus, ubi &qualis eft divinz laudis & falutis

di funr,(equuntur, diligunt & quzrunt magna

propriz occafio, ut quis nulle vel hutnand

cum diligentia, honorem, famam, magni no-

quantzcunque felicitatis, vel propriz mortis

niinis exiftimationem in terra, (icut mundus

conditione propo(ita adducatur unguam , ut

eosedocet; (ic qui procedunt in Spiritu & fe-

culpam, licet veniaiem rantum, decernat ad«

rio Chrifftum Dominum noftrum fequuntur,

mitcere. Tertius eft abfolutiffimus, ut priores

amant & ardentér exoptant ea, quz iis omnie.

duos jam adeptus , etiam(i nullo fuperaddito

no contraria funt, indui nimirum eadem ve-

laus Dei par foret, ad majorem tamen imita-

fie ac infignibus Domini fui, pro ipfius amo-

tionem Chrifii eligat potius cum ec paupere

ryeac reverentia,adco ut fi fine offenfione ulla

fpreto & illufo pauperiem, contemptum , &

,

divingz Maje(tatis, & absque proximi peccato

infipientiz titulum amplecti, quam opes, ho«

foret, vellent contumelias, falfa teftimonia &

nores, & fapientiz aftimationem. ,

[0[82 I)

injurias pati, ac ftulti haberi & eftimari (nulla

(9) Monus eft, Proximo fe fabjicere: juxtà s. PeBies,

tamen ad id per eos data occafione) eo quod

illud S. Petri: SubjeGi eftote omni humanz v g.

ub

exoptent a(limilari ac imitari aliquo modo Do-

creaturg propter Deum.

Neque enim, ut

(At Isl

.minum noftcum Jefum Chiiftum, ejusque ve-

bene advertit S. Ambrofius, cft humilitas

? Epo 84. :

U

ftibus & inlignibus indui, Quanti autem fa-

quod facere debes neceffitate, vera aute

t . 10.,

d

ciendus fit hic gradusjindicavit Bernardus Ju-

$p &

eft , quando cedimus iis, qui nobis videntur

rA

]Ja víta

Íftinianus dicens: Non eft tantz virtutis,hono-

effe minores, & eos veneramur, qui nobis

$. Laur.

r6S COntcimnere,quam contemptrum appetere.

magis videntur effe indigai, quam nos.

Tuftin..

lus enim eíl, ut inale affici negligas,quam ut

(10) Decimus eft, Humila ofnia Oppeté- Segm, a,

bene afüici non cupias. Ceterum illud füm-

rye: nam ut fapienter S. Dorotheus dixit,

mz perfectionis eft, ut maie affici defideres,

anima difponitur ab his, quw parantur ia

Do&. 2.

La

(7) Septimus eft, Defetus proprios libenter de-

corpore, fequiturque habitum corporis. Ali-

tegere : nam; tcíte S. Dorotheo, humilitatis fi-

ter enim v. g. difponitur anima in(identis

In Pf ,. lia eft fui ipfius accuíatio. Et, juxta S. Gregoe

in afino, aliter (edentis in throno, aliter optie

ponit,

rium,hzec ífunt verz humilitatis teftimonia,

WLuc.W

mis veítimentis induti, aliter pannofi. . Ver-

V, Ig,

iniquitatem fuam agnofcere, & cognitam vo-

bo: humiliato corpore, humiliatur & anima.

ce confeílionis aperire, & enunciaram poeni-

Ut autern ejusmodi officia plus zftimentur; Conftit,

L.22.mot. centiz fatisfactione delere, Hinc alibi fümmo-

& alacrius affumantur, intelligendum eft, mon.c.s4.

;S. 37, fU'

C. 14.

yt Qu

pere curandum efle ait, ut mala, quz fecimus;

inquit S. Bafilius, debere pietatis cultorem

& fponte faceamur, & hec aliis arguentibus

viliora etiam officia magno cum ftudio ma-

A

gnaque

944

|

äï!ibliotbgcæ Manualis |Concionatorie

gnaque cum. alacritate fufcipere ; fcientem

1I. Quia femel coepi, loquar ad Dominutm G&'n. 1g.

nihil minutum effe, quod Dei cauía fiat; fed

'V' 27

meum; cum fim pulvis & cinis,

grande & fpirituale, & ejusmodi,quod coelum

1V. Qui poft me venturus eft, fortior me Matth, $,

nobis & premia coeleftia conciliet. Hinc ipfe

eft , cujus non fum dignus calceamenta por- v. 1.

Lanciz.

etiam Chriítus S. Bripgitte dixit: Veftes tuz

tare.

ä

opufc. g.

debent effe humilitas exterior & interior, &

V. Nos ftulti propter Chriftum , vos au- 1. Cor. &

cl 2: n. 20

«*

necextollas te, qua(i aliis fan&tiorem interius;

tem prudentes in Chrifto: nos infirmi

; VOs V. I'O'.«I.

nec erübeícas coram hominibus exterius ex-

fortes ; vos nobiles, nos autem ignobiles, us-

Bor 19

y 1

i

hibere humilem. Quanti autem faciendus fit

que in hanc horam cfürimus & (itimus & nu-

hic gradus, pulchre S. Gregorius docuít his

di fumus, & colaphis ceedimur, & inftabiles

pv5

verbis: Ecce quem Dominus fingulariter cun.

fumus. Tanquam purgamenta hujus mundi

Gis prztulit, fefe füb Domino, & exxquan-

faCti fumus, om

y, 23

huc.

/niunï peripfema usque ad-

fed 1

do minimis, & abjecta exhibendo contemnit.

INon poteítas regni ad memoriam reducitur,

VI. Ibant gaudentes a confpectu Conci- A&, s,

yh

|

4

non fübjectorum oculis faltando vilefcere me-

lii, quoníam digni habiti fünt, pro nominev. 41.

tuit, non fe honore prelatum czteris ante

ejus arcam, qui honorem dederat, recogno-

]cfg cgntumeliam pati.

M

fcit.. Coram Deo egit vilia, vel extrema, ut

* INeceffitas.

.illa ex humilitate folidaret, quz coram ho»

Mzttc U'

f, 19'

:

minibus egerat. Quid de ejus fatis ab aliis

| VII Amen dico vobis, nifi converfi fueri- Matth, 18*

fentiatur, ignoro, ego plus David faltantem

tis, & efficiamini ficut parvuli, non intrabitis v. 3.

Íftupeo, quam pugnantem : pugnando quip-

in regnum coelorum. Quicunque ergo fe hu-

pe hoftes fubdidit, faltando autem coram

miliaverit , ficut parvulus ifte, hic major eft

in regno coclorum.

.Domino femetipfum vicit.

r

Luc, 17.

(11) Undecimus eft, /ed ad emnia inutilem

VIII. Omnes autem invicem

humilitatem x Petr. .

infinuate, quia Deus fu

reputare , juxta illud. Chrifti: Cum. feceritis

perbis refiftit, humi- V.

omnia, quz prgcepta (unt vobis, dicite, fer-

libus autem dat gratiam.

IX. Humilia valde fpirirum tuum , quo- Eccl.

,,7.

SI Gl'/ eg:

vi inutiles fumus, quod debuimus facere, fee

cimus, Qui quidem gradus adeo excellens

niam vindicta carnis impii ignis & vïrmis. V. 19.

eít, ut Alphonfus Rodriquez poft S. Bonaven-

[

UR

turam ipfüm ultimo loco collocet, cenfeat-

[

Utilitas.

Y6, f fü

que; de illo dici poffe, quod S. Laurentius Ju-

.X. Humilium & manfüetorum tibi fem- Jud.g.

pat Cant,

ftinianus de humilitate in genere pronuncia-

As 1 O.

verat, fcilicet, neminem, quid fit humilitas;

per placuit deprecatio.

XI. Ubi eft humilitas, ibi & fapientia, Prov. rr«

probe nofle, nifi cui divinitus datum fit effe

humilem.

b

XII. Oratio humiliantis fe penetrabit nu- V ?

bes, &, donec propinquet, non confolabitur, Pccl- 35

$ Ambra

S. 26. in

(12) Duodecimus eft, Silentium in confufio«

& non difcedet, donec altiffimus afpiciat.

6

Cant.

nibus && accufationibus, vel increpationibus feroare 5

pi 32

. XIII. Quanto magnus es, humilia te inEccl 3.-

$.Grec.it

quid enim dolorofius apud mundanos (aje-

omnibus, & invenies gratiam coram Deo, v. 2o.

bat Virgo beatiffima,S. Brigitte ) quam inju-

mof,

riam fuam di(Ilimulare, & omnibus fe credere

quoniam ma

gna potentia Dei folius, & ab

Ibidem,

humilibus honoratur.

1,2.0.38. & tenere indigniorem & humiliorem? Et, ut

€» 25

len,

S. Bernardus teftatur, füppreffus dolor altius

M

introrfuüs radicavit, eo acerbior factus, quo

,D'ignitasf.

non eft exire permiffus. Cujus rationem dans

XIV. Quis ficut . Dominus Deus nofter, Pfal 115.

S.Thomas ait: Omne nocivum int

erius claue

qui in altis habitat, & humilia

ldemlio,

fum magis affligit, quia magis multiplicatur

i

lo & in terra,

/[

refpicit in coe- v. $-

1

intentio animz circa ipfum; fed quando ad

XV,. Excelfus Dominus, & humilia refpi- Pfal. 137.

exteriora quodammodo disgregatur, & fic do-

W.2

Lanciz.

Cit, & alta a longe cognofcit.

lor minuitur interior. Nimirum dolor fpe-

XVI. Humiliamini füb potenti manu Dei, 1. Perr. 5.

5, Gremr

€p. 8: c-7. ciem ignis gerit, quia, dum plus tegitur, plus

V. 6.

ut vos exaltet in tempore vifitationis.

27.4 Moral

.

igaefeit. Aut (quemadmodum S.Nilus difcur.

XVlL Omnis, qui fe exaltat, humiliabi- Luc 13.

rit) nubibus eft fimilis, que, dum denfz fünt

tur: & qui fe humiliat, exaltabitür.

V. i.

& obícurz , aquis turgents at poftquam . eas

XVi]. Cum vocatus fueris ad nuptias,Luc. 14.

vade, recumbe in noviffimo loco, ut, cumv. 10

$ Thon,

cgogerar*gnr, clarefcunt, & fplendidz fiu/n*t.

Villanoy,

venerit , qui te invitavit, dicat Gbi: Amice,

* $. -dh

afcende füperius ; tunc erit tibi gloria co-

ConC, l.dc

$.Mar,

ram fimul difcumbentibus.

EX S. SCRIPTURA.

— XIX. Humiliamini in confpectu Dei , & Jac. 4.

Á

' v& lo'

Z

-

exaliabis vos.

. Qualiias,

XX Sacrificium Deo fpiritus contribula- Pfal. 5o.

PRI!- 9T» I'

autem füm vermis, & non homo op-

tus: cor con

Setteni.

z

tritum/& humiliatum Deus non V: !9-

v.7.

Es

robrium hominum. & objectio plebis.

defpicies.

lir, (t, h

2. Reg.6.

puv Cagt

Y.22,

Ii. Ludam, & vilior fiam plus, quam fa-

XXI. Hoc fentite in vobis,quod & in Chrifto Phil. a,

6' V.9.

&us fum, & ero humilis in oculis meis, &

Jefu, qui, cum in forma Dei effet,non rapinam v. 5.

cum ancillis,

de quibus locuta es, gl'ox."iofior

arbitratus eft effe fe zqualem Deo, fed iemet-

apparebo.

s, in

iptum exinanivic formam fervi accipien

H mni-

Titul;/s; LXIX. |Humilitas.

945

fimilitudinem bominum fa&us, & habitu in-

rora confürgens dicitur,ut videlicet virtutum

Gen.18

" 37

ventus efthomo. Humiliavitfemetipfum, fa-

ftru&ura furgens ab humilitate

€tus obediens usque ad mortem , mortem

proprio fundamento erigatür.

, tanquam

Mu 3

v'nu

autem crucis: propter quod & exaltavit il-

XI. Humilitas eft oculus animze. per quams. Albert,

lum Deus, & dedit illi nomen, quod eft

homo conditionem íuam ac ítatum íuumM fer. in

l Cor,

fuper omue nomen, ut in nomine Jeíu o-

veriflime recognofcit ; unde dicit Bernardus : 4. Ad.

mne genu fle&atur, cceleftium, terreftrium,

Humilitas eft vircus,. qua homo veriilima fui

v' lo"

& infermorum.

cognitione fibi ipi vileícit.

Prov. 19-

XXIL. Antequam conteratur, exaltatur

Nece[fitas.

v: !9:.

cor hominis, &

miliatur.

3

ante;qualni glotificetur, hu-

XIIL Nihil eft in omnibus noftris bonfs-s, cg,yrg,

operibus. quod hac.non egeat; nihil eft quodter. 17. de

Prov.o9, — XXIII. Superb

um fequitur humilitas, &

fine hac ftare poflit.

humilem fpiritu fufcipiet gloria.

Prof. E..

XIIL. Debet, qui fabricat, fingulos lapides V2"&-

ECCL l I.

XXiV. Sapientia humiliati exaltabit ca-

ATa

unacum cemento ponere atque conne&e- S Dorcth,

4l

v.1. ^ put illius, & medio magnatum confedere

re; nam filapides projécerit fuper lapides ferm. 14

eum faciet.

absque czmento, procul dubio excutiuntur,

nec confiftere penitus poteritzdificium , fed

S'ucunditas.

omne ruet; porro czmentum cordis humie

Matt. t 1.

XXV. Difcite a me, quia mitis fum & hu-

litas eft, eft enim a terra cementum, quz pe-

Matth n

*. 19.

milis corde, & inv

n

enietis requiem animabus

dibus omnium fubjicitur.

h

veltris.

XIV. Arctaeíft Janua. regniccelorum, nec 3- Bernatd,

recipit nifi parvos; dicit& docet hocipfe hu- c, ,», ae

d n

militàátis Magiftler, qui advocans parvulum paff.

EX S.PATRIBUS ET

*

ftatuit in medio difcipulorum, & dixit: Nijfi

[ Pem 5'

converfi fueritis, &? efficiamini , ficut

DOCTORIBUS./

parwkzs g',/ie, :

Y

74

non intrabitis in regnum colorum.

E

Y

Á

1

| Quälitas.

XV. Ideo Chriftus precipue nobis com- s.

'Th-om:-"

Ec

S. Grieg.

L !d

eo Deus abícondit gratiam, ut unam

mendavit humilitatem, quia per hoc maxime ». ». Q.

N

gratiam cer

:

removetur impedimentum humanz falutis, 16r. art.

tam habcamus : fcili;ec hu-

militatzm.

"

quz confiftit in hoc, quod homo ad cceleftia 5 8 4

S. 'Bern.

i. Verus hu

milis non vult humilis pradie

& fpiritualia tendat; a quibus impeditur. dum

36. . fü- cari,

fed vilis reputari: nec reputat folum,

in terrenis magnificari ftuder, & ideo Domi-

Jl

per Cant.

quam vilis fit in przíenti, fed quam vilis et-

nus, ut impedimentum falutis auferret, exte-

j lÁ

iam effe poffit, imo quam vilis effet ac fieret,

riorem cellitadinem contemnendam mon-

0V. IT

nifi Deus violenter ipfum a peccato retraxif-

ftravit per humilitatis exempla, & fic humi-

1

icd.gs.

fet, & ni(i ei tentationes fübrraheret, -

litas eft quafi quedam difpofitio ad liberum.

Yb

S. Ambr. in

HHI. luftus accufatus tacet, lx

L

acceffam horninis in fpirituali & divina bona.

P. 37*

(fus/ remit.

tit, diffimulat laceffitus.

XVI. Quideft, quod inceífanter orantes & ; pera,

il $

'$. Greg. in

1V. Eledi ne invite curvent

u

fupplicantes non poflumus ad eam, quam de- lo 4 iup.

^20;

1Tnor,

rin r*rïorte,

fponte curvantur in humilitate.

fideramus, grati& abundantiam pervenire? Pf:im Qui

[bidenm.

V. In cun&is fe defpicit, qui in füis ocu-

Putatis, quia avarus factus Deus, aut inops,

habitats "

is effe humilem profitetur.

aut impotens, aut inexorabilis? ab(it hoc, ab-

. ldeme

VI. Magnus unusquisque effe ftudeat, fed

fit; fedipfe cognovit figmentum noftrum: ne

tamen aliquo modo effe fe nefciat : ne, dum fi-

forte, utante dixit, elationis vitium incurra-

P

bi magnitudinem arfoganter tribuit, amittat.

mus; ficucenim iíte corporeus fol. licec bo-

ORUA

ldeml!a 9.

VIl- Oportet bona opera fciendo nefcire,

nus fit & valde neceffarius, tamen fervore

h 5'

€. 17,

quia & reda hzceflimare oportet, & mini-

ejus, fitemperatus non fuerit, infirmo capi-

x

ma: recta,

.üt cu&odiaqus; minima, ne in-

ti, & fplendor infirmis oculis nocet; nec eft

Pm« l 37l

femur.

1

.folis culpa, fed infirmitatis; fic etiam Sol ju-

h]

ärtüxfum in nobis eft 'huä

ftitix eft.

$. Gregor.

VilL. Quiaorigo v

p.Det. 5

XVII. Non eft mirum, fiinopes fimus vir-s B;,,,.'vf; :

u

27, Moral. militas, illa veraciter pullulat, quz in radice

propria, id eft in charitate, perdurat, a qua

tutum, cum matrem & cuíftodem virtutum,L a. de *

ac m

nimirum fi ab(cinditur, areícit, quia vivifican-

fcilicec humilitatem; tam alienam a nobisProf. relig.

a

C. 35

tis fein intimis humorem charitatis perdit.

fentiamus; quid enim caufz eft, quod ille,

luc' 14'

S Thom.

IX.- Hile humilis cenfendus eft, quiproni-

Qui dives eft in mifericordia, Pater cceleftis,

, 10

Villanov. hilo íereputat, & abaliis reputari vult ,. qui

quietiam pro dileCtione, qua dilexit nos, pro-

conc. 1. de

propriz conícientiz teftimonio . contgntus ,

prio Filio non pepercit, fed pro nobis omni-

$ Ms jonotantis populi favores non folum non

bus tradidit illum; quid, inquam, caufi eft,

querit; fed pro nihilo defpicit, qui laude fal

quod nos tam inopes gratiarum & virtututn

IEC- 4' ,.

íz nonlenitur, fed pungitur; qui ita gaudet

reliquit, quaíi non fit ei cura de nobis? Ni«

110

- defpe&u, (icut fuperbus in honore.

mirum aut de(idia noftra in cauíà eft. quod

al $0

S.Ternord.

X. Aurora,

uz fugat tenebras, lucem

non initanter quzrimus eum, ut debemus;

1

fer. 61. in

nunciat, merito humilitatem defignat, quia

aut füperbia, quia, etfi quzrimusinítanter,

paiv,Cant.

6- v- )'

ficucilladiem & noGtem, itaifta dividitjuftum

videttamen Deus, nos pronos effe, ut inde

hd. 9

& peccatorem ; ab humilitate juftus quisque

extollamur, & fieret nobis ipfa donorum

h 5'

incipit, & indeproficit: Unde etiam ipfa au-

ejus füblimatio altioris occafio ruinz.

R, P, Lobn. Dib. Man.. Tom. 4,

Ddd ddd

XVIIL Fun-

V

Bibhotbece Mannahs. Concionatorie

946

',.Cyp,,de XVIIL Fundamentum fan&itatis, vit S.

XXXIII. Omnis labor monachi (ine hu-lin vitisPP,

f ?

s Vid.

Nat, Chri- Cyprianus ait, femper fuit humilitas, nec in

militate vanuseft. Humilitas enim e(t prz-

d

fti,

coelo ftare potuit füperba füplimitas; hanc

curfor charitatis, (icuc Joannes erat precuríor

primam gratiam ingrediens in mu

Jefü, omnes trahens ad eum; ita humlli-

M()n an. :

'

ndum nOs

t P

fter parvulus attulit.

tas attrahit ad charitatem, id eít, ad ipfum

S. Bglonav.

.

XIX. Humilitas €

ít omnis hoüræ virtus

Deum, quia Deus charitas eft.

Orat. 2. de t1

s & operationis fortificativa, & omnis fpi-

XXXIV. Nihil humilibus arduum reperi- s, p.rn. «

Confef. ritualis roboris augmentativa, quia ponit

tur, quibus & gratia fert auxilium , & obe- deconverf.

omnes vires noflras ac operationes füpet

dientiz devotio lenit imperium.

ad Cler.

folidum fundamentum.

XXXV. Cumtebumiliari videris, habeto . 3o-

$.Chyf. XX. Humilitate fübtra&ta, etiam fiad ipfüm

id fignum in bonum omnino gratix pr

hom t5.

inusque ccelum converf(arionis füblimitate pere

pinquantis.

Nam ficut ante ruinam exalta-

rad./aö.

Qflntth.

venias, (imul omnia fubtrahuntur, atque in fi»

tur cor, itaante exaltationem humiliatur.

nem peffimum relabuntur; nam five eratio-

XXXVI. Animi in virtute

S. Bafil. f.

progreffus, in

aícer d. abe

nem; five jejunium, (ive mifericordiam, five

humilitate progreffus eft.

dic. rer,

pudicitiam, five aliud quid bonorum absque

XXXVII. Cum humilitatis virtus animam

S, Laurent.

humilitatecongreges, ftatim cuncta defluunt.

repleverit; dejecerit,liquefecerit, tunc inci-

uft.1l de

S. Bern. E-

XXI. Si amittitur bumilitas, virtutum

pit dilatari dilectione, irradiari veritate , re- catto con-

$. Thort,

pift. 41. aggregatio non nifiruina eft. —

pleri lumine, elevati fpiritu.

nub.

Vill.1 C

Aug.inEp, XXlI.Nonaliam tibiad capeffendam & obti-

XXXVIII. Se animo (cire fübmittere, eft S.Bafil. L.c.

nendam veritatis viam invenias, quam quz

fcire Chriftum imitari.

ad PiCICO

monítrata eft abillo, quigreffuum noítrorum

XXXIX. Tota vi&oria Salvatoris, qua &s. Leof. 7.

S'BDHWI

jnDigta

tanquam Deus vidit infirmitatem. Ea autem

diabolum fuperavit & mundum, humilitatede Epiph.

prima efthumilitas, & quoties interrogares,

eft concepta, humilitate eft confecta.

titl 71 c* l

fecunda humilitas, tertià humilitas dicetur.

XL. Sacra elLbiga, charitas atque hurmili-

Climac.

»rad, 25.

S. Greg. l

XXIII. Perit; omne, quod agitur, finon

tas, quippeilla exaltat, hzc exaltatos, ne un-

S. mor.

in humilitate folidatur.

(i]uam decidant, continet.

$ Doror

XXIV. Nifi humilitas omnia, quecun-

S. Bern f.

fa. 2. de

$. Augo

XLI. Humilitas magna virtus, qux mere-

eotd kun

que benefacimus , & przcefferit, & comite- : tur, quodnon docetur.

R

tur, & fuübfecutafuerit, jam nobisdealiquo ^ XLil.Humilicarecurfus i

lle cdnfummetur, Hildeber-

facto bono gaudentibus totum extorquet de ;quo velut deluteis domibus ad coeleftes afcen- tus spid

f dif:o

manu füperbis.

H

:

diturmanfiones. Si nefcis, quis ifte curfus fic, "?^

S- Greg.

XXV. Cum augentut

dona, etiam ratio-

Auguftinum lege his ad Macedonium (criben: *

8.

hom. 9. innes crefcuntdonorum: tanto ergo humilior,

tem verbis: Virtus in hac vita nihil aliud eft,

$ Ten,

Evange

atque ad ferviendum Deo promptior quisque

quam diligere, quod diligendum eft; id dili-

l5 de

eoríd,

debet effe ex munere, quanto fe obligatio-

eré prudentia eft ; nullisinde averti moleftiis

rem effe confpicit in reddenda ratione.

;

o

rtitudo eft ; nullis illecebris,temperantia eft; -

$, Augufte

XXV L: Excelía e(t patria, humilis eft via.

nulla fuperbia, juftitia eft ; humilitas hoc inlo-

fuperjoan Ergo qui quzrit patriam, quid recufat viam ?

co nomine intelligitur ju(titie, tanquam c&te-

$. hat

S.Leoig ^ XXVIl. Fruftra appellamur Chriftiani, fi

rarum confummatio & claufiuncula virtutum.

spadMa

ferm. de imitatores non fuerimus Chriíti, qui ideo

XLIII. Hzc virtus plurimarum virtutumS. Thom.

NNativ.

&t 13,

viam fe eífe dixit, ut converfatio magiltri

mater eft & origo3 ex hoc enim fonte innu- Villanov.

hÓ

fieret forma difcipuli; & illam humilitatem

merz alie virtutes fcaturiunt.

Inde obe. Conc. 1. de

artin.

/

eligat fervus, quam fecutus eft D

;

ominus ejus,

dientia,timor,reverentia,patientia, modeftia;

qui fuit Chriftus.

manfüetudo, amicitia, pax.. Qui enim humi-

e

lis, libenter omnibus obtemperat, omnes re-

: Utz'liias.-

5 Botiy

veretur, omnes timetoffendere, injurias vero

lc'

A d , $. Apbr.

XX VIII. Boha humilitas, que nihil appe-

aut per manfuetudinem non fentit, aut per

1. 7. fuper. tendo, totum, quod contemnit, adipifcitur.

patientiam fuftinet; quietus fibi, pacificus

Luc.

XXIX,. Nihil conferendum humilitatis

omnibus, omnibus mitis, nullum defpicit,

S. Cliryf.

virtuti ; ipfaenim mater eft, & radix, & altrix,

nullum lzdit, omnibus fübditur.

: fio. 50. in

& fulcimentum, & vinculum bonorum.

XLIV. Metetur humilitas, ut alie virtutesS.Bernsrd.

" &Ga.

$. Bafil. c.

XXX. Humilitas eft tutiffimus vircutum

dentur, quoniam humilibus Deus dat gra- *Pift. 4 r.

17. conft, omnium thefaurus,

tiam; fervat acceptas, quia non requie(cit

Monaft.

N

XXXI. Nihilhumilitate potentius. Fortior

fpiritus, nifi faper humilem ; fervatas con-

S.Chryf. eft petra, folidior adamante, & in majore fe-

fummat, quia virtus infirmitate, hoc eft in

ho. 20. ih curitate nos collocat,

quam queant vel turres,

humilibus , perficitur.

AGs,

*

VAmb

velurbes, vel muri, omnibusque diaboli ma-

XLV. Fratres optimi, noftis, quia pluvia, fi5.Cafertus

iM

chinamentis füblimior facta, contingere vo-

montem nimis erectum invenerit, cito in val. Arecapud

lentibus infüperabilesfacit. Nihil magisodit

lem decurrit; & ideo qui fe ad accipiendam Manfi difc.

damon, quam humilem & Dei amantem.

benedictionem humiliter inclinantes qua(i val-5: ?*4*

$. Auge

XXXII. Altus eft Deus, humilias te, & de-

les faciunt, ipfi pluviam divinz benedictionis

fcenditad te: erigis te, & fugit a te. Quare?

accipiunt, & impletur in iis,quod (criptum eft:

quoniam excelfus e(t, & hurilia de proximo

Omnís vallis implebitur , & omnis mons ,. €9 collis

refpicit, utattollat, ut bonisrepleat: alta, id

bumiliabitur : quid eft , omnis vallis implebi-

eft faperba, de longe cognofcit,. ut deprimat,

tur, nifi omnis, qui fe humiliat, exaltabitur?

A

XL VI- VO "

T. ituluvsx LXIX. Hühilitas;'

942

"ii

Hurode. — XLVI. Vovifti Deo vïrgiäitatem tuam, &

litas adfert difpendii ; ille, qui fe exinanivit,

S. Vict,

poft votum perdidifti? Virginitas autem fe-

plenus eíft; ille, qui non rapinam arbitratus

to. 2. Inft. mel amiffa, re

arari autrecuperari nunquam

eft effe fe zqualem Deo, formam fervi acci-

ä

Monaft,

poteft. Quidergoreddes Deo pro eo, quod

piens,. in gloria eft Dei Patris.

fer. 55.

vovifti, & irrecuperabiliter perdidifti? Audi,

LIV. Cum Domino opum contemptuss Hilarius

redde poenitentiam tuam,redde contritionem

opulentia eft: cum Domino terreni honorisin Pf, 118.

'S'Bem. f.

de Clv

redde humilitatem, pro virginitate carnis,

defpectus coclorum regnum eft, cum Domi- V. 197*

VCl

redde humilitatem cordis; humilitatem per

no humilitas cordis generofz & regiz nativi-

fe debueras, etiamfi virginitatem habueras,

Y 10,

tatis ornatus eft. — Heca fediíci voluit, quod

,

Ml

& tamen fi virginitatem reddere non potes,

virtutum omnium maximum eft.

Bl «(

.. reddepro illahumilitatem, & fatisfaciettam

LV. O fan&ahumilitas, fola in tuis vilisS.Laurs

uft, de

profe, quampro illa. Vide, quanta virtus eft

oculis, tuo te condemnas judicios quantum]

humilitatis. Socia humilitatis virginitas, & fo-

Deo amabilis? quam dignitate wfublimis:aäf'"'cmi*"

u

i

L]

/

d ia

cia eft virginitatis humilitas, non tàmen po-

quam dives meritis? quis ce digne laudare

idfc. lN

teít, (iabeft humilitas, fatisfacere virginitas;

valeat? 'Tu omnium te noviífimam credens,

$ Laugt,

czteris honorabiliter antecedis: dum deícen-

poteft autem, etíi abeft virginitas; (atisfacere,

dul d

fi habeatur vera humilitas.

dis,a(cendis ; dum gloriam fugis,acquiris,dum

Cillo qu.

S. Thom,

XLVIL. Non folum omnem gratiam & vir-

latere cupis, efficeris manifeíta, (ine tui detri-

nuh,

À

Vill.],c. tutem cu(todithumilitas, fed etiamfupplet;

mento proficis , fine elatione przes.

Q.Bafll. Ic.

quidquid enim tibi obedientiz, caftitatis, pa-

LVI. Sciendum magnopere eít, quod tan

; KR Berm

tientiz. fan&titatis deeft : humilitate füppletur

tum unaquzque anima fit pretiofior antes. 5. de

S lfs

$. Bönav.

XLVIII. Humilitas eftbrevis fchola devo-

oculos Dei, quantum pro amore veritatis Annugce

n

de Bpiph

/

inDizta tionis, & brevis via falvationis; brevis (cala. fi

deípeGtior fuerit ante oculos fuoss; hinc

Cimt,

tit. 7. c. 1. visalcendere; brevis fchola, fi vis addiícere,

1,Reguan 1;. ad Saul dicitur: lVonne cum

brevis via, fi visincedere. Eft humilitas brevis

Grid.as.

paroulus e[fes in oculis tuis, caput te conflitui in

fchola, eftenim compendium totius juttitiz.

tribubus I/ra£l: ac i aperte diceret: Magnus

8. Doroth.

XLiX. Si propter imbecillitatem laborare

mihi fuifti, quia defpectus tibi; Sed nune

&b f

SS-LCZM.

fer.o. de non poffumus, humiliare faltem nos ipíos ftu.

quia magnus tibi es factus, es defpectus mi-

cord, hum. deamus ; Confido ením in Domini mifericor-

hi. Tanto ergo fit quisque vilior Deo;

Hildeber.

tüs opod

dia, quod fi modicam hanc & brevem ample-

quanto pretiofior fibi, tanto pretiofior

.xati füerimus hümilitatem,inveniemur & nos

Deo, quanto propter eum fit vilior.

Manü([if&

dnter San&torum illorum chotros; qui innume-

S,'Thomy

;3.n.8.

— LVil. Verein hoc fui & mundi contemptu,

Villan.

ris laboribus fe affligentes Domino fervierunt.

omnis fere philofc

[9)

hia chriftiana confiftic, fi-

s. Berh.

L. Bonus fundus humilitas, qua veritas in-

quidem quialuci

fp

er in coelo füperbise cathe-

'onc, t. de

l 2. de

quiritur, claritas acquiritur, irradiationes fa-

dram locaverat, & per (üperbiam multos An-

S.M;rtimxg

eonfid.

pientie percipiuntur,

gelos indedejecerat. FiliusDeiinterra con«

trariam humilitati [cholam pofüuit, ut per eam

4

JDignitas.

hominesin coelum reduceret. Unde in plateis

$. Angela

LT. Verequieftin humilitate 'Fundätus, ha-

Jerufalem clamore valido difcipulis clamans

apudManfi

bet converfationem angelicam, puriífimam,

ajebat: Difcite a me, quia mitis fum, & bumie

»'S Thon.

benignillimam & pacificam. Et quia hec

lis corde; Non vos doceo potentiz mex mi-

Villanov.

diíc. 13.

n. 6.

pretio(à virtus humilitatis benignum animum

racula, non czcos illuminare, leprofos mun«

epnc, 1. d

facit, ideo homo humilis omnibus appretiae

dare, mortuos fufeitare, fed mánfuetudinem,

Mattis

. bilis efficitur, & omnibus amorofus, & prz-

humilitatemque, hzc omnis mea doctrina.

cipue electis Dei.

LVIII. O humilitas angufta tibi, amplaDi- Gue*ir

.

$. Bonavi

LII. Ethumilitas luminofa, inftar fideris,

vinitati; pauper & infüfficiens tibi, füfficiens Abbas fer.

l6

radioía, nam ficut fidus vel (tella modica eftin

ei, quem non capit orbis, copiofe ac delicio- 3. de Af-,

J

apparentia, cum.tamen fidus in veritate, ut

fereficiens illum,qui & Angelos pafcit. Superfum

4

)

tradunt Mathematici, fit majus tota terra, fit

quem, inquit, requiefcam , nifi füper bumi-

humilis cum (fit parvus, in veritate eft apud

lem? In omnibus requiem quzfivi, fed apud

!

Deum maximus, & ex fua tamen & hominum

humilem ancillam inveni.

Non eft inventa

oDaratdo

reputatione, vulteffe qua(i nullus; Eft inftar

fimilis illi in gratia humilitatis, ideoin pleni-

lunz, nam ficut luna eft luminare, quod mi-

3R

qiit4t

tudine humilitatis, requievitetiam corporas

]

nuitur ex confummactione, ut dicitur Eccl. 43.

liter omnis plenitudo divinitatis.

Sic humilis fe minorare nititur, cum a Deo

LIX. Lapis pretiofus in annulo aureo de- s Nilus ;

per gratiam confümmatur.

.

corus eft; & in virtutem corona i

SAmbrof. . LIIL. Si putas, quod Ch

T1

fto pfofuit humie

militas excellit.

pfgrta hu- rat, 16.

& efirttt

in Pf 118.litasfua, cuiergo non proderit? fi illum ex-

altavit, quem non augebit? factus eft mini-

LX. Omnes dele&at celfitudo, fed humi- & Au; «

Are apb'd

fter omnium Dominus ; & Author omnium

litas graduseft. Quid tendis pedem ultra te? vert.Dom,

Manife

cadere vis, non aícend

vapulavit;pedes lavit, crucifixus eft, mortuus

s

eré, à gradu'incipe, &

d

eít, fed in his omnibus detrimentum nullum

afcendifti.

video divinitatis ejus, profe&tum operatio-

LXI. Quisquis cuüpit Divinitatis tenere fa- $.Ambtof,

nis agnofco.

Qui nihilhabebat, quod ad po-

ftigia, humilitatis imafectetur. — Quicunque!n term

teftatem füam adderet, habuit, quod ad cul-

fratrem vult prevenire re

gnando , prius il-

tum faàz Majeftatis adjungeret Nihil humi-

veniat obfequendo.

lu.m pre

Ddd ddd 3

LXII.Non

R. P, Lobn. .Bibl. Man. Tom. L.

94^

Jibliotbecee Manualis Conczjonatbrz'æ

&. Bern. f. FLXi—I. Non magnuim e(t eífe humilem in

LXXV. Si forte füblimitatis effet via þro-s Dernard.

fuper Mig.abjectiones magna prorfius & rara virtus hü-

pofita, inquit S. Bernardus; & illic iter, quofer. a. in c.

militas honorata.

oftenderetur falutareDei;quanta facerent ho- Jejun.

Idemin E. LXIII. Nulla fplendïdor gemma in omni

p i ob

mines, ut exultarentur? quam crudeliter in-

T

pift. 41. precipue ornatu Summi Pontificis, quam

vicem fe fternerent, invicem conculcarent,

humilitas: heec nempe fi amittatur, illa vir-

quam impudenter raperent, manibusque &

qu' e' 2'

tutum aggregatio non nifi ruina eft.

pedibus conarentur altum, ut imponerent íe-

T

$,Ambrof. LXIV. Si gloriandum eft Chriftiano, de

fe hominesfupercapita aliena, |Et certe qui

!

humilitate gloriandum eft, de.qua crefcitur

contendit fupergredi proximos, multas inve-

apud Deum.

niet difficultates, multos habebit zmulos,

S. Aug l,

LXV. Menfüra humilitatis. cuique ex

multas patietur contradi&tiones, afcendentes

ä

deVirg- menf(üra ipfius magnitudinis data eft.

equidem exadverfo. Nihil vero facilius eft

€; 41*

L. 2' C' 8'.

S. Dern.

LXVI. Perfecti & fpirituales, cum ad fir-

volenti, quam humiliare fe ipfam, | Hoc ver-

$

vit. fol.

démamentum & robur virtutis fuz per virtu-

bum eft, dile&iffimi, quod omnino nos red-

L, 3. 6 70

tem obedientie & fübjectionis perveniunt,

dit inexcufabiles, ut ne tenue quidem nobis

coll. 20,

T

remunt fe femper, ac dejiciunt in id, quod

velamen pretendere liceat.

infipientium eft, & inde infra fe defcendunt,

. unde afcendunt füpra fe, & humiliando fe

Equita;'.

magis proficiunt, propter frequentes & füb-

LXXVI. Mem

or efto, ne extollaris: Me-

limes exceffus contemplationis.

mor autem eris, fi te ipfum refpexeris. Quo-

S. Aueuft.

LXVII. O fand&a humilitas, quam diffimi-

modo extolli poteft, qui tot. profundiffima

L.5610

f.12 ad ]is es fuperbix! Ipfa füperbia, fratres mei,

$Iat.

defpicientiz caufas in fe reperit? dignus es

,

|

luciferum de cceloejecit, fed humilitas Dei

mifericordia, non laude aut extollentia,

Filium incarnavit: ipía füuperbia Adam de

Quid enim, inquit, tam dignum mifericordia,

paradifo expulit, fed humilitas latronem in

quam is, qui mifer eft, & qui fe talem agno-

aradifum introduxit: fuperbia Gigantum

Ícit, & profitetur; & quid tam indignum

[

nguas divifit, humilitas gentes congregavit

L564s

mifericordia, quam fuperbus mifer?

d

e

erías: füperbia Nabuchadonoforem in

bf

1

am transformavit,fed humilitasJofephum

; 5. VI.

"TT

Principemlfrael conftituit: faperbiaPharaoné

5l 60

fübmertit, fed humilitas Moyfen exaltavit.

EX..LIBE

LLO DE IMITATIONE

S,naül.O- LXVIII. Quanto faftum comprimis tanto

- CHRISTI.

Z

zat. 2g.

gratiam attrahis; modus enim amplifican-

:

. Qualitas.

dz gratiz, e(t vis humilitatis.

LXIX. Valderarumeít, & valde pauco-

L. IO CI 7:

JI. Bc

ne femper agere, & tnodicum de fe; D.

€

$

rum; magna agere, nec fe magnum reputare:

tenere, humilis animz indicium eft. ' «

.

multis przeminere & neminem defpicere.

II. Humilis accepta confufione fatis bene

Unde vaía mifericordiz cum incipiunt de

L.5.6; 3

eft in pace, quia ftat in Deo, &non inmun-

1

$. 2.

fuüis meritis intumefcere, pia difpenfatione

O.

cadere permittuntur,ut difcant humiliter fa-

IiI. Non reputeste aliquid profeciffe, nifi Ibia,

ere,. & deíua infirmitate vera fentire.

Tüdor. in

omnibus inferiorem gfïe te fentias. .

LXX- Efto parvusin oculis tuis, ut fis ma-

$ynon.

gnuüs in oculis Dei.

Tanto enim eris apud

Neceffitas.

E

Deum pretiofior, quanto füeris in oculis

IV. Quid prodeft tibi, alta diputare deL.r.ex

tuis defpectior.

-

eS.Aug.t. LXXl. Humi

litas. claritatis c&' meritum,

Trinitate, fi careas humilitate, unde difpli- $. a.

K

104 in Jo.claritas humilitatis eft preinium.

ceatur Trinitati.

V. Non (it tibi cura de magni nominis L.

)* Rupertus

in

c

LXXII. Vulnerafti cor meum, forer mea,

3: 624

Matth, u.'

vulnerafti cor meum in uno oculorum tuorti,

umbra, non de multorum ífamiliaritate ,

nec g. 2e

VI 29!

Cant. 4.

&inuno crine colli tui. Quid gracilius, quid

de privata hominum dilectione.. Ifta enim

v, 9.

generant diftra&tiones, & magnas in corde

flexibilius crine unico ? quid fubtilius & con-

Mirig,

tractius humilitate; capillum unicum vix ocu-

obfcuritates. Efto providus, & vigilain ora-

.

p'z' trl 31

li deprehendunt; humilitos eo deprimit ho-

tionibus 3 & humilia te in omnibus.

^

miuem, ut vix fefcf inter homines numcrgt.

- 4Equitas.

| Sucunditas.

VI. Sto attonitus, & confidero, quia cceli L. 3 C 14

non fünt mundi in confpectu tuo, Si in An- $. 1.

S.henin LXXIIL Bona humilitas, quz & in prz-

Lib. s

Epift,

fenti a mordacibus curis mentem facit quie-

gelisreperifti pravitatem; quid fietde me?

VIL. O quam humiliter & abje&te mihi derpiq,

d

rev' C 234

tam, & a minacibus pcenis in fugugo fecuram

meipfo fentiendum eft, quam nihili penden-

reddit conFCientiam.

dum, fi quid boni videat habere! O quarh

profunde fübmittere me debeo füb abyffali-

Facilitas.

bus judiciis tuis, Domine, ubi nihil aliud me

S. Clima- LXXIV. Beataiterumque beata humilitas,

effe invenio, quam nihil & nihil !

Gus gr. 36 quod tam juvenibus, quam fenibus fecüra, tus

taque, & guæ in cujusque fgculcgte Qta fit.

lftilitas;

IWuwuus LXIX. Humilitas.

949

Betmrd,

& omnïbus fe credere & tenere indi

fr&.in Q

gniorem ?

Ejlm,.

: .Uzilitasx'.'k

talis erat, o Filia, hamilitas mea.

IV. Angelusad Agar ancillam dixit: Re«Gen. 16.

Lacs . VIIL. Melioreft humilis rufticus, qul Deo

vertere ad Dominam

$.1

:

tuam, öfhumiliarg Vfub';v. 9.

ervit, quam fuperbus Philofophus, qui fe ne-

manu ipfius.

eCto curíüum coeli con(iderat,

V. Maffeus S. Francifci Socius, cum Fra- Chron.

L.2. & . . IX. Humilem Deus protegit & liberat:

$. 2.

trescoram eocollationem de hurnilitatis vir- Franc.p.a.

humilem diligit & confolatur: humili homi-

tuteinftituiffent, dixiffentque, extitiffe quenel. 1. c. a.

ni fe inclinat: humili largitur gratiam ma-

dam Dei amicum omnibus virtutibus abune

gnam, & poft ejus depreíTionem levat ad glo-

dantem, &tamen peccatorum fe maximum

riam. Humili fua (ecretarevelat, ad fe dulei-

zítimantem, & crevifTe hac ratione in fupere

ter trahit & invitat.

[

naturalibus donis,adeo captus eftamore hujus

L.o,c.g. -X Efto humilis & pacificus,

eíus.

& eïrixt tecu-.th

virtutis, ut fe voto obfirinxerit, quod nun«

$.2

quam velit quiefcere, donecillam humilitaté

lo5 46

XI. Si fcires (emper humilis & modicus in

in animo fuo fentiretadefTe ; Hinc perpetuo ià

$.4.

,te permanere, nec non fpiritum tuum bene

cella manebat, gemens &inferno fe dignum

moderari & tegere, nonincideres tam cito in

exiftimans,uttantam acquireret humilitatem.

ïïericu*lum & offenfam.

Dumergo perdies multos ita manfiffe, fame

& (iti fe enecans, accidit eum filvam ingredi,

Digniias.

& poft multos clamores hzc füfpiria edere :

Domine, Domine , veram mihi humilitatem

L.».e16, XII. Pone te femperad inHmüm,f& dabi-

impertire, Tum Dominus ccelitus eum (ic

$. 4

tur tibi füummum3; nam füummum non ftat (i-

compeliavit. Frater Maffee, Frater Maffee.

neinfimo. SummiSanci apud Deum mini-

Iillerefpondit: Domine mi. EtDominus ad

. mi fünt apud fe, & quanto gloriofiores, tan-

eum : Quid vis dare,quid vis dare ad hanc gra-

to in fe humiliores.

tiam poffidendam? Et Frater Maffeus re-

L5.c.45. XIII. Tanto quis altius ad Deum afcen-

$. 1.

fpondit: Oculos capitis mei. EtDominus ad

dit, quanto profundius in fe de(cendit, &

eum: Atego volo, ut oculos &gratiam ha-

plus fibi ipfi vilefcit.

beas: quoaudito Maffeus tanta fe humilitate

XIV., Vere magnus eft, qui in fe parvus

L. 1. c, 3.

&jubilo perfufuüm fenfit, ut pre cundis ho«

$. 6.

minibus fe minimum reputaret.

eft, & pro nihil *omne culmgn honoris duciþ.

Humilitas fapfum defpiciens.

.. gueundiias.

VI. Chriftus: per Pfaliniftam dixit: EgoPGar.v.y,

L. z. c;. 7. XV. Jugis pax cum humili; in corde aü-

autem fum vermis, & non homo, opprobrium

4 C

hominum, & abjectio plebis.

?

Cg.

tem füperbi zelus &indignatio frequéns.

XVl. Quod fi ad plenum tui ipfius con-

VII. B. Virgo, licet jam in Dei Matrem Lue t.

4 al c,

electa, defeipía dicebat: Ecceancilla Domi- "* 3?*

L

^

temptum perveneris, fcito, quod tunc abun-

ni, fiat mihifecundum verbum tuum.

dantia pacis perfrueris, fecundum poffibili-

tatem tui incolatus.

VIII. S. Joannes Baptifta, quo inter natos Luc.' 3.

Dbi

mulierum non fürrexit major, dixit: Veniet V. 16.

fortior me, cujus non fum digaus folvere

gv;æ

corrigiam calceamentorum ejus.

PLA CATHOLICA

IX. S. Petrusdixit ad Chriftum : Exi a me,Luc. z.v.g.

EXEM

EXTERNA.

quia homo peccator fum, Domine.

WAIII'OI

-

I

X. S. Paulus de fe dixit: Ego fum mini- 1,Cor. 1 .

Hgamilitas comme(zdata.

mus Apoftolorum, qui non fum dignus vo- ** 9

cari Apoftolus, quoniam perfecutus fum Ec-

Ts

: Matth. u.I' C

hriftus ad Apoftolos fuos dixit: Difcite

Y

.

4

V. 29.

a me; quia mitis fum, & humilis corde,

clefiam Dei. Idem de fe & aliis Apoftolis di-

I

& invenietis requiem animabus veftlris.

cebat: Tanquam purgamenta hujüs mundi

facti fümus , omnium peripfema.

Ih. e, 4,

. Rodriq.

II. B. Virgo caidam monacho apparens

XlI. Abraham ad Dominum dix

R i

( pe2. t 3. preecepit,ut, (idemonem vincere vellet, ute-

it: Loquar .

^

retur humilitate in victu, cibos viliffimos eli-

ad Dominum meum, cum fim pulvis & cinis. y, 47,

s ( &X

XII. David ante arcam (altans, ideoque a. Reg. 6.

gendo: in veftitu, veftes quxrendo obfole-

tiflimas: ia muneribus, ambiendo infima &

Michol uxore fua defpectus, dixit: Ludam, v. 22.

felicem fe judicando, íi quid ei obtingeret,

& vilior fiam plus, quam factus fum

»

»aquo czteri abhorrerent..

bumilis in oculis meis.

$ .&»ero

0Slcll4

D

Lib. 2.

III. Eadem S. Brigittam excitans ad imita-

XIII. S. Francifcus fe peccatorum máxi- S. Il'onav,

rev. c. 25 tionem humilitatis fuz dicebat: Filia, fuge

mum dixit: ob quam caufam Frater qui-in vita

E

e

b o

ad mantellum humilitatis mez 5 & cogita te

dam vidit eidem coronam in ccelis maxi

"

peccatricem fuperalios; quia etfi videris ali-

Tmam przparatam.

uos malos, neícis , quid eis cras futurum eft.

XIV. De S. Laurenti

o B. Virgo dixit S.Lib. 2«

Nefcis etiam , qua intentione, & qua fcientia

Birgittz : Ecce, filia mea, Laurentium, quirev. € 26.

hoc faciunt, utrum infirmitate, an induftria.

tantum Filium meum dilexit, qui talia pro

Ideo nullis te preferas, nullosque in corde

honore ejus paffus eft, indignum fe dixit ob.

tinere coelum.

5

tuo debes judicare.

Quid dolorofius apud

at:Vito po n-

mundanos; quam injuriam fuam diffimulare ,

XV. S. Clara fepe fuis Monialibus diceb

Ddd ddd 3

9.. e 7.

N

1

JTibliotbecee 'Manualis 'Canciönatoriæ

950

OSorores; fi me cognofceretis, potius me

etiam confecratio plurium, quam 460000.

fj* "

d

abominaremini; non enim fum talis, ut puta-

hominum concuríu celebrata dicitur.

Ipfe

tis ; fed fzmina confufione plena, & omnium

tamen vix menfe quinto exacto, nequicquam

fi li

peffima. Etconfeffariis fuis füuadebat, ut eam

Carolo Rege, & populo Neapolitano depre-

haberent pro viliffima totius mundicreatura;

cantibus, eo honore fe iterum abdi

quod cum non poffet illis perfüadere, íed ab

ftinzque quieti fe dedit. -

c,gvit, pri-

lis pro fancta predicaretur, adeo hac re affli-

XXI. S. Petrus Damiani diu Cardinalis & poiq. g, 5

LJ

gebatur, ut fzpe confeffarios eam ob cau-

Epifcopi Hoftienfis munere fun&us, ad pri-

Íam mutaverit, optando invenire aliquem; a

ftina (e monachorum ftudia recepit

uo pro fzce terrz haberetur. .

egregio facti (ai rationem reddidit.

, &fcriptoþ

Ibld' I |

Vita p. 4.

XVI. B. Maria Magdalena de Pazzis, etfi

XXII. S. Bernardus a tribus opulentis civi- Sur. in vit.

€. 133«

nunquam peccatum mortale commiferit, nec

tatibus in Archiepifcopum ele&tus nunquaim ao. Aug.

aliagravia venialia, tamen communicatura ti-

adduci potuit, ut éam dignitatem admitteret.

mebat, neeam terra abforberet, Exiftimabat

XXIII. S. Dominicus quatuor Epifcopa- Tympius l.

enim fe demonibus (imilem;indignam virgini-

tibus recufatis, mori fe malle ajebat, quam c. figno.11.

tatis aureola, & quz Deo pure ferviret ; indi-

ejusmodi onere gravari.

$, Bieron

gnam omni gratia & dono ccelefti. Omnes

AXXIV. Alexander Philofophus ut hono-

ln vitis

Sorores putabat perfectas, fe folam imperfe-

res fugeret, carbonarium tamdiu egit, donec

Qam, omnes laudabat, terramque; quam cal-

divino inftindu Comanz civitatis Epiíco-

cabant, ofculabatur. Novitias etiam fibi fub-

r

pus electus cft.

ditas venerabatur, ut obítupefcerent, ita fe

XXV.S.Gregorius Magnus in Pontific

em SQ Gl' L]

-

honorari a magiítra fa. Minimum defectum

electus nec precibus, nec incredibili omni

um Thaumat,.

tanquam ingratitudinem maximam detefte-

Ordinum coníenfü moveri potuit, ad acce- Tymp.1. c.

batur.

]udicabat fe caufam effe omnium de-

ptandam dignitatem, cumque exitum omnemn. 23«

A& 5

V. 4b

fe&uum, qui in mopaf(terio corhittebantur, &

obfeptum videret ; in dolio exportari fe fecit

omnium totius mundi peccatorum, ideoque

in vicinum montem, &in antro latuit.

Sed

Vi p 1

Deum rogabat. ut illis parcendo; contra fe

columnz ignez indicio proditus, & in la-

G1j

poenas juititiz fuüs exerceret, mirabaturque;

tebra deprehenfüs, dignitatem acceptare co-

quod eam Deus;, Angeli & Sancti tolerarent,

actus eft.

quod terranon dehifceret, & vivam abforbe-

XXVI. S. Auguftinus de feipfo fic fcribit: p« &iv.

ret; timebatque, ne monaílerio tanquam in-

Usque adeo timebam Epifcopatum, ut, quo- ferm.5.49.

digna ejiceretur, ideoque vix oculos elevare

niam coeperat alicujus momenti effe fama

audebat, quando cumaliisloquebatur.

Ad

mea, in quo loco fciebam effe Epifcopum,

Penpenuit

jn lfagogt

chorum (ieundum fuerat, cum tremore ibat,

ne illo accederem, caverem. Ethocagebam,

CMRNI

metuens, ne ejuspeccato aliorum preces Deo

quantum poteram, ut in-loco humi

T

V

;

li fa!lya-

minus acceptasredderent, & pro magno mi-

rer, ne in alto periclitarer. -

5

raculo habebat, quod a Deo admitteretur ad

laudesei perfolvendas. — Morti autem proxi-

" Humilitas vilia officia eligens.

ma dicebat, fe tolli a Deo, ne ejus caufa, fi

XXVIL S. Thomás Cantuarenfium. Epi- gur. to. 6,

viveret, gravialiquo fupplicio mundum; uti

Ícopus quotidie tredecim pauperes convo-

ipía merebatur, afficeret. ,

Temrin

cabat, eisque genu flectens pedes lavabat, di-

| "rit.

XVIL. S. Philippus Nerius magno affectu

Ícumbentibus miniflrabat, abeuntes cum de»

hn ïpet.

fe maximum totius mundi pcccatorem dice-

nis dimittebat.

g üügh

l04 2 1,

bat, ideoque quotidie coram Deo protefteba-

. XXVIII. Gallicanus Conftantini Augulti Terent. in

tur: Domine, caveame hodie, nam te pro-

Gener, prius RomaniDux exercitus, omni- paflione

dam. & omniafcelera patrabo, ni me cuftodi-

bus amore Chrifti contemptis, in monafterio Joan- &

li &«

as.Alias dicebat: Vulnus laterisChrifti eft ma-

fervi otficio functuseft, pau

perum pedes lzg us

gnum, fed ni(ï me Dgus teneret, majus infli-

)

vabat; pavimenta verrebat.

X

erem.

In epift.

XVIIT. S. Ignatius Martyr ad Romanos

losGrammaticam docuit, fed etiam

. XXIX. S. Hieronymus non modo pueru- In epift, ad

.

jam fenex Letam

À

,.

(cripfit: Me pudet de illorum numero dici ;

ad Lactam fcripfit: Ipfefi Paulam miferis. ma-

non enim dignus fum, cum noviíTimus eo-

giftrum me,& nutricium fpondeo geftabo hu-

rum fim, & abortivum quidpiam. Et ad Ephe-

meris;balbutientia fenex verba formabo,mul-

p

fios: Romam vinctus abducor noviífimus Fi-

to gloriofior mundi Philofopho, qui non Re-

delium eorum , qui ibi fint, qui ad bonorem

gem Macedonum Babylonio periturum vene-

Dei hasgeftare catenas dignus habitus fim.

no, fed ancillam & fp

oníam Chrifti erudiam;,

FHumilitas bonovesg. fugiens.

regnis coeleftibus inferendam.

XXX. Joannes Geríon monachus Ordi- Tymp. &:

XIX S.Ephtem Syrus Bailium invifens,

Tytflpius-

nis Cocleftinorum, & poftea magnus Parifien- gno 107

in fpec.

ab eoque divina revelatione cognitus, & fa-

fis Academiz Cancellarius, nondubitavit, fen. 12. '

epift. figno cerdos ordinatus nunquam adduci potuit, ut

ad puerilem Cathechefeos inftitutionem de-

107. n $.facrificaret.

l

mittere, omnibusque eam ob fin

gularem uti-

k. t dbidem.

XX Cocleftinus V. Pontifex poft

'Oidiücih

litatem commendare.

a fe inftitutum tam fan&te vixerat, utpoft to-

SDEC. EX.

tius biennii diffen(ionem, inillum unum &ab-

Humilitas laüdes fugiens.

"p difi

cum Tympius in

à Q 57.

fentem Cardinz'tlium vota confpirlarcnc,' cujus

XXX. Qtto Bambergenfis Epifcopus

apu

Tituus LX1X.

Humilitas.

5$1

fpee. mag, apud fuos in magua xítimatione fe effe, & a

XLI. W/alerici humilis monachi oleratb. dift, q;

fip. 102, toto Clero ac populo cum hymnis & canticis

vermes lzdere non potuerunt, cum tamen ex. a6.

V. I,

folemniter in urbem receptum effe videret,

alia omnia circumquaque vaftarentur.

delerta Dioece(i (aain Pomeraniam ad annun-

XLII. Humilis monachusa puella obfeffa tb. ditt. s;

ciandum illi genti Évangelium fugit, ubi li-

colaphumaccipiens, cum alteram maxillam ex- 16o.

cet deterrime habebatur, & luto fordidaba-

ibid. n'S'

ercutiendam offerret, demonem fugavit.

tur, tamen a predicatione non ceffavit, fed

XLIII. Cum damon aliquando a fene ex Ib.ex, 166v

humilitatis & patieniiz exemplo predura

corpore obfeffo exirejuffus diceret, fe paritu-

:

eCtora tandem emolliens ad fidem traduxit.

rum, fi prius fenex, quihoedi, & quiagnief-

Ut jn Yi

Ibid. n.' 5

XXXIlI. $. Dominicus, eum Tolofíz mul-

fent,manifeítarec: & fenex refponderet : Hce-

tum adeptus effet ob conciones, Carcaffonam,

di tales fünt, qualis ego : agnos vero Deus fcitz

10 Aug.

ubi potius eum irridebant & períequebantur

audiens dzmon clamavit voce magna: Ecce

auditores, fe contulit, rogatusque cur id fa-

propter humilitatem tuam exeo.

Tïf;lpiusl.

XLIV. Humilis Frater a decept

jione dia- Ib.wex]o.

li,

ceret? refpondit: Quia Tolofz multi me ho-

norant, Carcaffonz vero multi contradicunt.

boli, in fpecie Gabrielis apparentis, liberatur,

S, Hieron.

XXXIIL. S. Hilarion magis expavefcebat

quia dixit: Vide, ne ad alium miffus fis.-

in vita.

fla&us humanarum laudum, quam ingruen-

XLV. De Achabo Deus dixit ad Eliam : 3. Reg. 315

tes gurgites vaftiflimi pelagi kexlundaxntis.

Nonne vidi(ti Achab humiliatam coram me ? v. 9.

quia igitur humiliatus eft mei caufa, non in-

ducam malum in diebus ejus.

1 Greg.

Hmilitas c1772£emwzi appetens, 9*

XLVI. De Manaffe fic loquitur

PS'. Climae Grad. 25.

Thitmit,

. gaudens.

cus: [nvenio Manaffem illum inter homines

Tmple,

H. 23.

XXXIV. Apoltoli ibant gaudentes a coh-

czteris amplius & perniciofiuspeccaffe, tem»

A& s.

plumque Dei ac . religionem omnem profa-

V. 4'.

fpe&u concilii, quoniam digni habiti fünt

pro nomine Jefü contumeliam pati. -

no cultu idolorum coinquinaífe: pro quo (i

Vita p. 1.

XXXV. S.Clara, fiaudiebat, a multis fe

mundus totus jejunaffet, ;nullam (celeribus

ejus poenitentiam dignam inferre potuiffer s

Cu 27-

infamari, lzto vultu gratias Deo agens dice.

valuit tamen humilitas

bat: LaudeturDeus; vere confiteor , male

*itulfan'abilia ejus vulne«

De diy,

merito de me loqui eos; cum non reperia-

ra Ct;ra?c.

tur perfona, fupra quam poffint cadere omnia

Ed

ferm 4j

vituperia mundi, quam fupra me.

Humilitas bohorata.

Pennequin.

XXXVL. Conftantius Presbyter in con-

XLVII. Sauli di&um efta Samuele: None s. Reg, rs,

in If3goge. temptorís amplexus involavit,eumque aman-

né cum parvulus effes in oculiscuis, caputinv. 17.

diff, 1. S. 1. terexofculatus dixit, neminem hactenus ve-

tribubus Ifrael factus es?

1

f

XLVIII. Cum quidam diu in extremis]la- Difeip. £.

riora*d'e.afc locutum.x (vid. ;5. 6.n. I2.)

-

(

boraret, tandem reverfus ad fe incepit flere, & 32« lit. a.

on 'erubefce

hs gentris ob.-

caufam rogatus dixit: Vidi, quod Deus fpe-

Humilz'tas n

cialiter diligeret humiles, & magnam haberet

fu. t 6

i fcuritatem. :

complacentiam in illis : ideo prz gaudio flevi,

V"U

'T ympivs

XX

4 v

II. Benedi&us I. infimo genere

quia & mea opera utpote cum humilitate fa-

in fpec,

natas, cum Proceres matrem preciofis vefti-

&a, gratanter acceptaverit, & ideo juífus iüum

vobis dicere, quod, qui vult falvus fieri, debet

nàg ügnobus ornatam ad ipfam duxiffent, noluit eam

104* * l^ o6ofcere & recipere, donec viles veltes in-

fe humiliare, & Chriftum imitari dicentem:

Terent. in

dueret.

"

Difcite a me, quia mitis füm & humilis corde.

paficne

J XXXVIIL Sixtus V. obícuris natalibus

an WL

!jozn. &

Ibid. n.3

XLIX, Pynufius /Egypti monachus & an- cam

.ortus, per jocum dicebat, fe exilluftriffima

tiftes bis ad honores declinandos ad aliud mo- 4. c.

3

39.

i d

| Pauli

na(terium confugiens, ibique non fine gravi- 3.

domo originem ducere; eam enim, in qua ipfe

bus dicteriis trieanio inter humilia munera

4

matus fit, permille rimas & fciffuras folis lumi-

i.

]repit &t

ne admiílo totam uno momento illuftrari.

exacto, bis cum magno gaudio & admiratio-

U:

ne monachorum inventus eft.

]

;;;ldl n. 40

XXXIX. Wiligundus Archiepifcopus

L. Vir

o

Moguntinus, quamvis effet primus Elector,

quzdam ftultitiam fimulans cum vir, p

tamen, quia fuit plauftrarii filius, ob fum-

diu dome

j

5

icis in monafterio ludibrio fuiffet, 1.5.lib. 2«

N

tandem per Epifcopum manifeítata, & aliis in n. 19.

mam Principis digaitatem minime elatus ,

lauftrariam rotam in omnibus conclavibus

virtutum exemplar propofita eft.

|

& meníis pingi fecit, addito fymbolo: Cogi.

ta W/illigunde, quisnam fueris, & quis modo

Humilitas : jucunda,

»

fis.. Quzcaufafuit, ut poftea HenricusClau-

p

LL B. Magdalena de Paz vídit quondam

dus Imperator permiferit, hanc rotam in-

Lancig,

g

B. Virginem tenentem vas pretiofum, liquo-

opufc. g«

n I

fignibus Archiepifcopalibus inferi.

recoeleftium donorum plenum, & dicentem:

C. 2. , $o

llle liquor purus, attractivus, dulcis & deli-

Humilitas fruttuofa, -

catus datur illis, qui relinquunt fapientiam, &

XL. S. Antonius, cum aliquando videns

rudentiam humanam : illum trahunt illi, qui

Spec, Ex-

emp dift. Oomn

es laqueos inimici füper terram explica-

fmagno Zelo appetunt juítitiam & puritatem

2. & 57. toS diceret: Quis evadet? vocem ad fe di-

cordis P] & illi L]

qui facti fant ftulci proptet

Chriftum.

n

centem audivit; Humilis,

LII. Chf'is

952

JDibliotbecee Manualis,;Concz'onätoriæ

Ibid. n.6. LII. Chri&us B. Birgittz revelavit, inter

IV. $. Dominicus,

8ntequam in urbem md.n; 154

&l.4.rev«quatuor cauías, ob quas Lazarum a morte

aliquam ingrederetur,

genu flexo Deum ro-

€. 7.

fufcitarit, tertiam fuiffe, quia Mariz Magda-

gabat, neurbem illam caftigaret ideo, quod

lenz humilitas tantum meruit in lotione pe-

ipfe mortalium fceleftiffimus in eam pedem

^. .dum Chrifli ,. ut fic in con

fpe&u'multorgm

inferret. SanCti vero Vincentii ejus fequacis

letaretur vel honoraretur.

quanta demiffio, qui fe foetidum & omnibus

exofum cadaver haberi volebat, quem omnes

fj 5

'- , 5. VI» *

fugerent & abominarentur, & tamen quantis

ignibus corde ejus & oreprorumpentibus ur-

bes & provincias iaflammavít, peccatorum-

Á Qualitas.

qqc alc.ifïïmam- glva.ciem paffim diffolvit? — -

$

V. S. Therefia Vir

$. Bonav'-' I

s.

þBonavent,ura in ftimulo ämoris ita lo»

go adeo fe cæ-leüibu;xbid, n 19.

&pud Peri-

cutus eft: Ut Deum placare poífim ,

donis indignam exiftimabat, utDeo díceret,

nequin. .

ne tam cito peccatorum faorum oblivifcere-

Differt. 1.

fcio quid faciam: afficiam me undique poena-

litatibus & anguftiis, & me tanquam lutum

tur; ne gratiarum füarum pretiofum balfa-

n,

L]

mum in vas tam fcedum & rimarum plenum

foetidiffimum conculcabo, abominabor me

ficutftercus, & erointolerabilis mihi ipfi, in

effunderet; ne gemmas tam pretiofas mani-

bus tam infirmis & parum tutis committeret ;

tnea confufione & dejeCtione & conculcatio-

hinc dari occafionem minuendz earum zf(ti-

ne,fivea me, five ab aliisillata, letabor, &t ex-

mationis apud homines, qai earum pretium

ultabo, cum apparuerit ignominia mea.

Et

quia non füfficio me deteltari, contra me uni-

ignorant, easque intuentur tam vilibus per-

fonis, qualis ipía erat, confignatas & concre-

veríüm ccetum creaturarum congregabo, & a

ditas; nullam ineffe fibi virtutem, nifi quam

qualibet confundi & puniri defiderabo, quia

Deus intempore largiretur; aliquando feab

Jida!

earum contempfi Creatorem: Hic erit mihi

thefaurus defiderabilis, füper mepoeuas & op-

omni rerum fügiebtium cupiditate abfolutam

propriaaggregare, & eos intimo corde dilige-

& expeditam fibi videri, conformarique ex-

re, qui me adjuverint in hoc facto: omnem

perientias aliquando veto téneri fe iis reculis

confolationem & honorem vite przfentis

implicatam, quas paulo ante habebat def píca-

habebo. Credofirmiter, quod, fi fic fecero,

tui, adeo ut f& ipfam non agnofceret; nunc

tanta animii fortitudine preditam , & ad

aperietur füper me miferum &

ving pietatis thefaurus.

,

indignurg di-

omnia, quz Dei fpe&abant obfequium ,. age

gredienda magnanimam, ut nunquam. ob

p.n;,eq,p, Ii. S. Paulinus, dum Amandi Epifcopxi' pre-

quoscunque eosque potentiffimos oppofi-

5.lfag. c. cibus fe commendat, fimul rogat, ne inter o

raridum nomen fuum pronunciet, ob füorum

tos pedem referret; altero vero die ,. inquit,

180 . ?o

tam me imbecillem fentiebam, ut ne formía

peccatorum multitudinem & magnitudinem

c& quidem conculcandge vires habere .me

indignum fe effe, cujus nomen auribus Dei in-

crederem, fi illa coeptis meisobftitiffet. Non-

onet, & pronunciantis labia tam fordidi no-

nunquam nullis coatumsliis vel minimum

minis appellatione coinquinentur: Indigni,

commovebatur, imo voluptatem ex illis ca-

inquit ; fümus, quorum nomina Domini auri-

iebat: verum, inquit, interdum contingit ,

bus ingerantur, ne forte labia tuaimmunda fi-

ut vel verbulum me affligat , vellemque e vi-

ant, cum nos nominaveris, & necefle fitos tu-

tadecedere, quia omnium metedet, . Hec

um igneo carbone perítringi. Nullius de fe ex-

& plura, utin prologo vite füz infiauat, pu-

iftimationem cum laude conjun&Ctam , audire

blico dare voluiffet enucleatius, fi Majorum

m

vellegere folitus eft, quin auctorem ipfum ut

permififfet authoritas; fibi enim perfüafüm

deceptum, verbis caftiget. Contra S. Seve-

effe, neminem unquam tot a Deo cumula-

Dilo.

)

rum , qui oris ejus effigiem poftularat, ferio

tum beneficiis ita in priftinos defe&tus rela-

^

ftomachatur, rogatque, an fana mente deje-

píam effe, & divinis gratiis tantum obicem

&us fit, qui id petere in animum induxerit.

pofuiffe, ficut ipfa haCtenus fecerat. Nimirum

Denique ut humilitatis exercendz materiam

nanciíceretur, fe charitate ftimulante in man-

hos inanimo illius fenfus , hzc judicia parie-

bat profundiffima humilitas, qua nec mini-

ER

cipium pro filio viduz vendi voluit; in quo

mam fui laudationem ferre poterat, & ab

nefcias, an plus fe demiferit, quam Dei & pro-

omni vanz gloriz titillatione erat alieniffi-

ximi amorem ardentiffimum fit teftatus.

ma, qua exultabat gaudio, cum impeteretur

Ibid. n.13.

HUI. S. Francifcus fui eftimatione non tan-

opprobriis, & bonum femper pro injuría re-

tum ad inferos & nihilum defcendir, fed indi-

pendebat, ut abiret in proverbibm, qui a The-

gnumte, de. quo cogitet Deus ; reputat, &

refia amari vellet, & beneficiis afficijillam ver-

mortalium nequiífimum fe dicit, accum fra-

bis & fatis trataret, quam p-:ofl"cc,; peffime. :

tre Leone de fui profundiffima abjectione di-

VL S. Maria Magdalena de . Pazzis Ibid.c. 19.

fputans ,. fempiternis fe damnatorum füppli-

cum

ud aliquam e fuis Novitiis in ma.- $

ciis addicit, qui calculo divino ad Seraphino-

Ó

[

-

gna €

t opinione fan&titatis, ut eam illi a-

sl Chml

rumardentiffimam charitatem evehitur, &

dimeret ,

fuos

defectus

& tentationes

amoris divini lammis exardefcens, Chriftum

gud, T

multis cum lacrymis & fingultibus apud

li "

ad fui fimilitudinem in ejus corpore per. fti-

eam depofuit, quafi feemiharum Oomni-

gmatg imprimendam adducit.

um effet vere nocentiffima, addens pro epi-

.. logo:

4 ,Ti?uläs XLIX Humiltas.

955

»id.n.] 5.

logo: Hae tibi dixit, filia, ut noris, qualem

veftro me magnüm & exïïhïum' exiftimabo :

magiftram na&a (is, & ni(i meDeus clauftro

fi verolaudare petrexeritis, ex veftra lauda-

religionis inclufiffet, vitam meam aut in per-

tione meas ip(ius forde

petui carceris tenebris, aut carnificis manu fi-

le conjectabor.

N

s& impuritatem,fapi-

niiffem: Oraergo pro me, ut Dei beneficio

XI. Damafcenus vir dives &

nobilis , acïn vita To,

falutem gternam aliquando confequar.

Magiftratibus etiam geftis clarus, ad monafti- Damafceni,

: ; | Ibidu n.ï '8*

VIL. R. P. Condren Oratorii fefu fecun-

cam diíciplinam fe receperat , in.quam cum.

dus Generalis, qui fe.non tantum (üb Judz, .

feni cuidam traditus effet, vifum eft huic

aut Antichri(ti

edibus fubfternebat, (ed d- primum; . ac. precipuum in eo humilitatis.

Inone etiam in

*

eriorem ducebat, dumapri- . füundamentum .. ita. jacere, ut. eum infimis-

mario regni Galliz Miniftro. reprehenditur,. quibusque perfungi juberet, ollas tergere,

lay,

& in Ordinem etiam füum falías delationes, : vertere fordes, fcaphia purgare, omnia deni«

utjuftas & veras verbisexaggerantem audit, . queobirc minifteria, infuper etiam, quaf(i nul« -

pacato filentio omnia excepit, dicens, zque

lam rem recte ageret, crebra eum reprehen-

communes toti Ordini, ac uni (ibi factas con-

fione atqueobjurgatione tentare, in qua eum

temptiones & humiliationes, wquo animo.

ratione menfes aliquot exercuit, tanto ejus -

fufcipiendas: cum vero ab impudica . foemi -

profe&tu, quantum deinde totius vite fanéli- .«

na quafi de parum cafto, cum illa commercio.

tas declaravit. Sed tamen tantum abeft, uc il-

accufaretur,resquejam manaffet ad plures,&.

lg infimz,: ac fordide etiam, fi perfpectene

amici contra calumniatricem judicio agere |

tur, functionesaliquam Damafceno inter fuos -

vellent, vetuit, dicens, virtutem humilitatis,

notam pepererint, ut potius id- ipfum magis

quam adeo deperibat, forte fe hac taciturni-

À

eum illuftrarit, admirantibus omnibus,. & in -

tate confecuturum.,

coelum ferentibus,talem in tanto viro & mun-.

his, a quibus in«.

Jbidom 10,. VlII. S. Bernardus monac

di & füiipfius defpicientiam. Ac ipfe quoque.

jufte accufatus , & verbis etiam calumniofis

fenex, qui ifta imperando feveriorem perío-

violatus fuerat, itarefpondet: Adhaerebo vo« naminduerat;ubi maturum effe vidit,hilariter

bis, et(i noliis? adharebo, et(i molim ipíe :

eum jucundeque complexus, & tantum ei

Invitis przftabo, iogratis adjiciam ,. honora-

profectum gratulatus, cum multis laudibus a

bo & contemnentes me. Quibus verbis facta.

fua difciplina tanquam rude donatum dimifit. .

conferí(ere.

Unus aliquis alterius Ordinis

XIL. Juxta Anconitanam civitatem Eccle-

S,Greg.l ts

monachus ad illum venit, rogans, ut in Coe-

fia B. MartyrisStephani fitaeft, in

nobium Clarevallenfe admitteretur: ; negat

qua vir ve-

Dialog.e.&, ;

netabilis Conflantinus nomine Manfionarii

vir fanctus, au&torque eft illi, ut in fuo Or-

fun&us officio deferviebat , eujus fanctitatis

dine perfeveret: ille ftomachari, & cum bile opinio fefe ad notitiam hominum longe late-

C

o

AO

cur ergo verbis & fcriptis omnes ad

que extenderat, quiaidem vir funditus terre-

?

e

r

E

eQrionem virtutum accenderet, fi volen-

nadefpiciens, toto annifu mentis ad fola coelee .

ii confilium fequi manum prebere .nollet ;

ftia lagrabat, Quadam vero die, dum in eadé.

Íc ejus hac de re (cripta laceraturum in ejus

Ecclefia deeffet oleum, & predictus Dei fa-

conípeQtu, (iin promptu effent. Refpondit:

mulus, unde lampades accenderet, oranino

pacate SanGus, fe perfectionem fualifle, non.

non haberet, omnes lampades Eccle(iz imple-..

locimutationem. Hicira commotior alapam

vitaqua, atque ex more in medio . papyrum.

viro fan&o luculentam impingit:. qui prz-.

pofuit, quas illato igne faccendir, (icque aqua

fentes aderant, iavolare in collum impuden-

exarfitin lampadibus, ac (ioleumfuitfer, — Ec

tis volebant, fed vetuit Bernardus, & pacate

quia valde fan&titatis ejus opinio excreverar,

juffit homithem e ccenobio: deduci.

multi huncex diver(is Provinciis anxie videra

- fbid, nr, II

IX. ÁAlardus Corbeieníis Abbas, in Aula

fiticbant, Quadam vero die ex longinquo lo-

Imperatoris

Ludovici . filii

Carlomanni

coquidam rufticus venit ad. videndum eum.

ómnium virtutum gloria floruit, quem cum

Eadem veró hora cafu contigerat, ut fanctus,

invidia calumniis dehoneftatum, in exilium

vir Conftantius ftans in ligneis gradibus refi«

ejeciffet, continuo ad humilitatis afylum.

ciendis lampadibus deferviret.

Erat 2utem

confugit, & peccatis füis, non aliorum emu-

pufillus valde, -& exili forma atque defpecta,,

C e

lationi, neque nimiz Imperatoris credulitati

N

Cumque is, qui venerat ad videndum eum,

hoctotum imputari voluit ; fuos monens, ne

quisnam effet, inquireret, atque obnixe peres

alium, quam Deum hoc exilio peccata fua

ret,ut fibi debuiffet oftendi, hi, qui illam no.--

unientem, intuerentur, Ita (cilicet loqui &

verant,monflraverunt, quiseffet. Sed, ficut

fentire folent viri [anQi, ac in opprobriorum

ftultz mentis homines meritum ex qualitate

aquis, quas fuispeccatis velut balneum elu-

corporis metiuntur, eum parvulum atque de«

endis preparavit juítitia divina, non fine

fpectum videns, ipfutrí nec omnino non effe

voluptate volutantur, ut alacriores & pürio-

ccepit credere. . In mente enim ruftica inter

L)ldc 6 l,'

res levioresque ad divini amoris confcenden-

hoc, quod audierat & viderat, quafi facta füe-

) s'

dum apicem inde emergant.

á

rat quedam rixa, & zftimabat tam brevem

: S. Clir;:ac.

X. Quendam ex providenti

flimis » fratri-

per vifionem effe non poffe; quem tam ingen-

grid. 2$ bus maligni fpiritus, oculis ejus fpe&abili

tem audieratper opinionem. Cui ipfüm effe

n* 7'

forma obíervantes, beatum — predieabant;

dum a pluribus fuiffet aftru&um, defpexit &

quibus ille fapientiffimus, Si me inquit, in

derifit dicens: . Ego vere grandem hominem

anima mea laudare defineritis , ex difceífu

cxïedidi PT

fte autem de homine nihil habet.

Eee eee

R. P. Lohn. 'lïibl.'ng;z*. Tàmn. 4.

$54

' Bibliotbece qu:mh's Concionatorie

Conftantinus 'audi'siit,- lam-

relinqueret, qui omnia fecit. Cümque ire

Quod ut vir Dei

pades, quas reficiebat, protinus lztatus relin-

vellet Rothomagum , vefpere in filva ultra

quens, concitus defcendit, atque in ejusdé ru-

fluvium Tillam in latrones incidit, qui cun-

&a, quz habebat, tollentes, ligatis a tergo

ftici amplexum ruit, eumque ex amore nimio

conítringere coepit brachiis & ofculari, ma-

manibus, & caputio cappz ante oculos ejus

uod de fe talia indie

admoro, adduxerunt eum in devia, & integ

gnasque gratias agere ,

eaífet, dicens: Ettu fo

us es, qui habuiftt

condenía faltus fruteta dimiferunt. ^ Talibus

oculos apertosin me. Ex qua repenfandum

anguítiis comprehenfus, nefcius quid ageret,

infortunium füum lamentabacur.

'Tandem

eít, cujus apud fe humilitatis fuit, qui defpi-

cientem fe ru(ticum ampliusamavit. Qualis

no&urno filentio infe reverfus, &ad Deum

converfus ait: Domine Deus, tantum tem-

enim quisque apud felateat, contumelia illa-

taprobat. Nam ficut füperbi honoribus , ita

pusindifcendo expendi , & corpus animume

$ Ephren

plerumg; humiles in füa defpe&tione glorian-

que in ftudiis litterarum attrivi, & adhuoc;

parat )

. quomodo debeam oráre & laudare te,' non

tur. Cumque fe in alienis oculis viles afpi-

ciunt, idci

gaudent,quia hocjudicium con-

didici : liberame de hac tribulatione, & ego

firmariinte

fic vitam corrigere & inítituere curabo, ut ti-

di

igunt, ( vid. fupra $. V.n. 36.).

jn vit. PP.

XIIL Preteriens aliquando Abbas Maca-

bifervire valeam &íciam. .Surgente aurorá

lib de hu-rius a paludead cellam luam, revertens por-

audivit viatoris iter carpentes, & coepit ab eis

yil. n. 19. tabat palma*s./

Et ecce occurrit ei diabolus

vociferando auxilium petere; qui acceden-

ve: VitLin via cum falce melfiora.

Voluit autem

tes & eum folventes reduxerunt ad viam. Ro-

.

P. 1. 5.

| gavitautem, ut vilius aut pauperibus cceno-

libe!l. 15.

percutere falce illa, fed non potuit. — Et di-

L

e

it €l

: Multas violentias patior a te; Macari,

bium , quod in regione nofcerent, fibi dee

n, 73.]

quia non poffum prvalere adverfüm te. Ec-

monfítrarent. Nolebat enim adire locum;

ce enim quicquid facis, & ego facio. — Jeju-

ubi litterati effent, qui eum honori & revee

nas tu, ego penitus non manduco: vigilas

renti& haberent. lgitur de confilio eorum

Bectumadiit, ubi venerabilis Abbas Herlui-

tu, ego penitus non dormio: caftus es tu, &

ego nullius. foeming unquam contübernio

nus ejusdem ccenobii fündator, ac nuper €

famufüs: diviriistu renunciafti, & mihi nul-

grandevo . milite in Clericum promotus

le omnino divitiz fünt, neque eas habere

cum cum gaudio fufcepit,

Qui monachus

concupifco: Uinum eftautem, in quo me fu-

effectus, in difcendis officiis caram maxie

eras. Etdicitci Abbas Macarius: Quid eft

mam impendebat, üt fciretlaudes Deo per-

illud? Refpondens diabolus dixit:. Humili-

folvere, ficut voverat. Sic per tres annos

tas tua, perquam non valeo adveríüm te.

vixit folatarius, gaudens, quod nefciebatur,

Vinc. Bell-^ XIV. Senexquidam erat folitarius vacans

fere ab hominibus ignotus, omni vilitate &

vacansl. in eremo; & dicebat in femetipío, quia perfe-

extremitate in ccenobio contentus. Et, ut

25.Ípec. Ctus effetin virtutibus. Hic oravit Dominum;

fertur, lectionem in Ecclefia nolebat legere;

&. 39*

dicens: Oftendeperfe&ionimez, quod de-

nifi prius Cantor eum audiffet.

Quadam éte

eít mihi, ut faciam ; volensautemDeus humi-

.iam die, dum ad menfam legeret, quiddam

liare cogitationes ejus, dixit: Vade ad illum

inter legendum dixit, ficut dicete debuit,

Archimandritam, &quidquid dixerit, facito.

quod Prz(identi non placuit, & aliter dice-

Revelavit Deus Archimandritz illi, antequa

re juffit, velut fi dixit docere media producta,

ille ad illum veniret, dicens: Ecce folitarius

jufficille eam breviari, non enim Priorille lite

ille venitad te. Dic ergo ei;ut tollat flagellum,

teratuserat: fed vir (apiens (ciens magisobe-

Doneyi

& vadat, & pafcat tibiporcos. Veniens ergo

- dientiam Chrifto deberi, quam Dofato, dimi-

fenex pulfavitoftium, ingreffus ad Archiman-

fit, quod bene pronunciavetat, & dixit, quod.

P5 Hg

dritam illum, falutaverunt fe, & cum fede-

&15.1.;

.non reCte videbatur dicere. Cumautem rü-

rent, dixit ei folitariusille, qui venerat; Dic

mor & fama viri longe lateque percrebuiffet,

mihi, quid faciam, ut fim falvus. — Et ille di-

Clerici accurrunt, illo de licentia Abbatis

xit: Facies, quodcunque dixero tibi? Re-

füi fcholam tenente. Lajci quoque potentes

fpondit: Etiam:; Etdixit ei: Ecce, tolle fla-

/

& nobiles. tnulta pro e

WL

clefiz contulerunt. -

jus amore eidem £c.

-

/H

gellum, & vade & pafceporcoshos. Hi au-

tem, qui eum noverant, & audierant de eo,

XVL S. Thomas Áquinas, cum femel insurius ia

cum vidiffent, quia porcos pafceret, dicebant:

Conventu Bononiz eflet, & more folito per vita S.

Vidiftis illum magnum folitarium , de quo

Clauftrum contemplaturus incederet, frater Thome

audiebamus? Ecce ftupuit cor ejus, &a dz-

quidam alteriusConventus, quieum Do&toré ^quin.

monio vexatur, & pafícit porcos. Videns au-

effe nonnoverat, venit ad eum petita licentia

tem Dominus Jefus humilitatem ejus, quia

a Priore, quod cum fratre, qui primo fibi oc-

ita patienter füftinebat opprobria hominum,

Curreret, in civitaté ad füa negotiaire liceret:

przcepit ei iterumredire ad locum füum.

Et dixit ei: Bone Frater,Prior mandat,ut veni-

Vit. h, l

Vine. Dei, XV. Landfrancus Papia civitate Italize

as mecum. Qui ftatim inclinans caput fecutus

de humü'

ll 33.

vac. fpec, Oriundus, omni (cientía faeculari perfe&te im«

efteum. Poft quem cum non poffet hic feftie

mor.1. 25.butus, Alpestransgreffus, ia Northmanniam

nanter incedete, fiepe argutus afocio, fe hu«

D. 39

venit, &in Ambriacenfi civitate aliquamdiu

tiliter excufavit.

Cives vero, qui noverant

docuit. Deinde mortalium auram captare

eum, mirati, quod tantus Do&tor poft fratrem

vanitatem effe con(iderans, confilium falu«

modicz conditionis incederet, qui dignus e-

sis arripuit, &ftatuit, ut propter eum omnia

rat, ut prziret. Cogitantes ergo,hoc e

xerroré

. Alique

Tüuus LXIX. Humilitas.

055

-liquo contigiffe, indicaverunt fratri , quis

miffus eft ad eum Angelus Domini j dicens:

ille effet, quem poft fe duceret. Qui conver-

-

Septuaginta hebdomades, quas jejunafíti,

fus & ftupidus factus petivic veniam, ut ejus

non.te fecerunt proximum.Deo. . Nunc er-

norantiz indulgeret. Et conver(íis predi-

go quia humiliatus es, ut ad fratrem tuum

is civibus ad magiftrum cum reverentia, &

pergeres, miffus fum indicare tibi fetmo-

interrogantibus de tantz humilitatis exem-

nem. Et aperiens ei de re eadem, quam quze

plo, benigne refpondit: In obedientia omnis

rebat, indicavit ei, & mox diíceflit Angelus

ab eo.

rcligio perficitur, qua homo homini propter

Deum fe fubjicit, ficut fe Deus thinibus

. XX. Duo monachi, qui erant carnales fra; Vita Pae

propter hominem inclinat.

tres, habirabant fimul, & volebat diabolustrum l, de

feparare eos, nec poterat, femel ergo unus, humil.n.a.

Uiilitas.

à

qui erat junior etate, incendit lucernam , &

S.Ephrem, XVII. $, Ephre

m fequendam cognoviffe

pofuit eam füper candelabrum.. Fecit autem

param3. refert, qui vitam quandam ducebat quietam,

opera fua demon, & cvertit candelabrum.

religiofam, füummaque cum obedientia or-

Proqua re cecidit eum major frater cum ira,

dinatam ; accidit vero, quod in eodem lo-

ille vero posnitentiam egit, dicens*ei: Habe

.

cO, ubi demorabatur, alius quidam a dz-

patientiam in me frater, &

Ite

ftito

Á accen-

monio vexatus fimul habitaret; ambo autem

dam eam.

Et ecce virtus Domini venit, &

fub eadem alterius monachi difciplina contti-

torquebat demonem illum usque mane. Dze-

tuti erant. WVidens autem ille vir Dei aíHli-

mon autem nunciavit principi fuo, quod fa»

Qionem alterius dzmoniaci, eidem , ut fibi

&um fuerat. Ecaudivit facerdos Paganorum

ferviret, inque füi cuftodiam advigilaret pre-

id, quod retulerat demon, & egreflus fa-

cepit, cui alter prompre obediens, cum pri-

&us eft monachus, & ab initio converfio-

mitus in cellam ingrederetur, impofitum fibi

nis füzg tenuit bumilitatem, dicens: Humi-

executurus minifterium, energumenus (e ex

litas folvit omnem virtutem. inimici, ficüt

tunc a folitis vexationibus dxmoniacis nota-

eos ego audivi loquentes, dicendo: Quia

biliter fublevatum efle confeffus eft, cumque

quando perturbamus monachos, converti-

fimul colloquerentur, alter a dzmone agita-

tur unus ex eis, & agens peenitentiam, d

;

?æ

tus clamare coepit: Tu iterum huc male pet

ftruit omnem virtutem noü—ram.

malam venis viam ;5 mali fünt tui occurilus,

mala fi dixeris, mala etiam audies.

Pri-

£

Dignitas,

XXL De S. Pa

u

lo fcribit S. Hieronymus: .f?f.'HiemnN.

mumque tu me ejeciíti, atque ligaíti per hu-

iilitatem tuatm.

Rurfümgue ad eum dz-

Quanto plus fe dejiciebat, tanto magis ainEpitapht,

mon: ne extrollaris, bone vir, ne quzío ex-

Chrifto fublevabatur, latebat, & non làte- S. Paulz,

tollaris, vifitandus enim mihi & tu eris , nifi

bat; fugiendo gloriam, gloriam merebatur,

humilitate tua protegaris, nam €a & nunc

quz virtutem quafi umbra fequitur , & appe-

ego crucior, impugnorque; qua recen(ica

titores fuüi deferens, appetit contemptores.

XXIL. S. Carolus Borromzus omne. us- Manüdifcg

hiftoria S. Ephrem fequens format argumen-

tum: Quod f igitur ipfi quoque dainones,

que ad finem vite in humilitatis virtute cole 11.n. 8

quantumvis inviti , confcentur fe nihil cum

locavit ftudium. . Hzc ordinaria ejus & quo-

humilitate pofle, fed eam timere, atque hor-

tidiana erat epigraphe :, Humilitas ; (imiliter

rere, quare nos tantam ill

circumcirca imaginem ejus fequentia legun-

arvi facimus ?

ius dignitatgm adeo

E u

tur incifa verba: Sela gaudet. bumilitate. Deus.

Pennequin

XVIIL, S. Gertrudis aliquando memoria

Fuit autem hzc virtus tanto.in eo rarior,

p. ?. ifag. benefactorum tanto pudore fuffudit, ut fibi

quanto magis per extraordinariam femitam

€.18. . 2. exofa fe confpe&u divino indigniffimam ju-

illi inftitit comparandz ; fiquidem non ficut

dicaret, optaretque aliquod nanciíci latibu-

major reliquorum San&orum pars , aut inter

lum , quo turpitdinem fuam abfconderet , &

quatuor coenobiorum muros recluíus , aut

quod divinis non poterat, humanis faltem

fepultus in eremis, fed.in mediis magnificen-

oculis & naribus tantum foetorem fubduce-

tiis, & obfequus mundi univerG, cui admi-

ret

Quid ageret hic Chriftus ?. continuo

rationi, ftupori & venerationi erat: Non eft

r e

tanta benevolentia ad eam fe demi(it, ut

magnum, humile effe in abje&tione, inquit

i

prz adrmiratione tota cocleftis curia a tanta

S. Bernardus magna & rara virtus humilitas

$

demiflione illum dehorrari velle videretur:

honorata. Familie fus:e armisque renuncians

hiom

quibus Chriftus dixit : Sinite; — continere

gentilitiis domus Borromzz, titulum fibi af-

,qu'm.

enim me non poffum, quin me cotum ei im-

lumpfit S. Praxedis , comamque fibi radi fe-

pertiar, quz tanta fui dejedtione cor meum

cit inftar mancipii, fübque habitu cardinae

ad fe pellexit.

litio indumenta adeo ferebat lacera, ut cum

Vit. pp. l-

XIX. Narraverunt

de quodam fene , qui

unum eorum cuidam . pauperi in eleemoly-

de hamil. perfeveraverat jejunans feptuaginta hebdo-

nam elargiri vellet, hic ipfum accipere de-

Is 33*

madas, femel in hebdomade dereficiens. Hic

traCtarit. in vifitationibus ambulabat pedes;

autem poftulabat a Deo in quodam fermone

propriosque. fervos multoties ab impedi-

Scripturarum Sanctarum, & non revelavit ei

mentis liberabat, propriis ea imponens hu-

Deus.. Dixit ergo in femetipfo: Ecce tantum

meris, cum viliffima plebe familiaritatem

laborem fümpfi, & nihil profeci, Vado ergo

inibat ; &, ut plurima paucis concludam;

ad fratrem meum, & requiro ab eo. Qui cum

dixiffe fuffecerit , quod diabolus die quae

egreílus claufiffer oftium füum ,

um chlamyde extenía per terram, ut

ut abiret, 1da*m, d

Eeeeecea

Cardi-

R. P. Lobn. Bibl. Man. Tom. 13

Jibliothece €Manualis. Concionatoriee

556

Á

Cardinalium mos eft, Eeclefiam intraret, pet. in folitudine converfatus, nec dum verbi tui

obfeffz cujusdam os (quam eo temporis mo-

affumpfi menfuüram.

mento deferere cogebatur) exclamarit : O

XXV. Auguflinus de Tteraüo, cum effet spec.

utinam. vel. tantillum füperbiz füper hanc

nobili genzre ortus, & utriusque Juris famo- Exempl.

caudam reponere poffem! — Veruntamen ad

fus Profeffor, & nihilominus in curia Domini verb. Hu»

quam fublimicatem tanta ejus faerit exaltata

& omnibus cha- "l« ex-

Manfridi Regis valde potens,

empl 25«

humilitas coram univerío mundo , quis eít;

rus, Deo difponente incidit in egritudinem

qui nefciat ? corpus fuum in loco Ecclefise;

validam.

Cumque timeret fe moriturum,

qui calcaretur pre reliquis tumulari voluit,

petivit a Deo fpatium posnitentiz , promit-

ut aliorum, utomnium Eccle(iam intrantium

tens fe religionem ingreffurum, & ftatim eft

conculcaretur pedibus, eorumque fe recom-

liberatus.

Reftitutus ergo priftinz fanitati,

mendaret precibus; Deusque diípofuit, non

divina vocatione Ordinem fratrum Eremita-

folum ut non conculcaretur,(ed & auro, gem-

rum S. Auguflini in Infula Siciliz ingreffus,

misque includeretur, omnesque fideles tem-

voluit vir Dei in ipfo fuz converfionis pri-

poribus futuris ejus certatim implorarent pa-

mordio humilitatis jacere fandamentum:

trocini

u

exiftimantes fe beatos, fi illo loco

Unde fan&e religionis habitum affuümens,

4

-65 infig

poffent, ubi ipfe omnium pedibus

occultavit füzg fcientie claritatem , generis

-calcari de(iderabat. "Tandem intra quatuor

nobilitatem, & prioris ftatus fübmilitatem. ne

annorum ípatium poft mortem ejus, cum

quis ex aliquo predictorum eum confiderans

nondum Canonizatus effet , ad fepulchrum

veneraretur , & ne ex hoc in cor ejus aliqua

ejus delata fant o&to millia vota argentea; &

füperbia irrepere poffet. Factus eít ergo in-

füupra quatuor decem millia tabularum, alice-

ter fratres ftultus, ut a Deo inftrueretur. Fa

que oblationes, zquantes triginta oCto millia

&us eft pauper, ut divitiis cceleftibus dita-

fcutorum; Ex humilitatis inftinéctu cognomen

retur. Fa&us eft vilis in mundo, ut apud

fibi füftulit nobiliffimz familie Borrome ;

Deum exaltaretur. Confervabatur enim in-

Deusque difpofuit, ut in Canonizationis ejus

ter fratres cunctis vilior & defpectior, fciens

medalliis, qualium centum & quinquaginta

fe tanto majoris meriti effe apud Deum,quan-

E

milliones exceffiffe feruntur, per mundum

tó pro amore ejus magis defpedtus effet in

univerfum auguftiffime depredicaretur.

mundo & inter homines. Ja&tantize autem

Martyrol.

XXIII. De S. Gallicaio fic loquitur Marty-

verbum prioris ftatüs nunquam ex ore ejus

25.JUt rologium: Alexandriz S. Gallicani Martyris

audiebatur.

Humiliora fervitia domus, &

viri confularis, qui triumphalibus Infulis fub.

quzcunque viliora, incognitus maneas, de-

" limatus, & Conttantino Augufto charus a SS.

votione, humilitate, & diligentia nimia adime

Joanne.& Paulo ad fidem Chrifti converfus

plevit. In ipfa vero füa humilitate gaudens,

:eft , qua füfcepta cum S. Hilario ad Oftia Ti-

plorabat, quod tanturn diftulerat fuam con-

berina fecedens, hofpitalitati & infirmorum

1:

verfionem ad Deum. Liquefiebat anima ejus

fervitio totum fe dedit, cujus rei fama in to«

amore fuperng patric , pro cujus amore

to orbe divulgata , multi undique illuc ve-

omnia prefentía pro nihilo reputabat, - Si

nientes, videbant virum ex Patritio & Con«

quod verbum aliquando caufa fraterng cor-

fule lavantem pauperum pedes, ponentem

reptionis laberetur ex ejus ore, quod aliquan-

meníam , aquam manibus affundentem , lan«

do ex Zelo boni, & deteftatione mali. frater-

. guentibus follicite miniftrantem & cetera pie-

na charitate folitus erat facere,ftatim fe ipfum

tatis opera exhibentem. Ecce vobis auguftif-

condemnans, ad pedes fratris proftratus ve-

fimam, non a palmis & triumphis, fed ab hu-

niam poftulabat. Poftquam aatem vir Dei

militatis exercitiis derivatam famam.

in Infula Sicilig aliquanto tempore fuiffet

Vit. PP,

. XXIV. S. Antonius cum in cella propria

cum fratribus magna humilitate convería-

* . lib. de hu-oraret, venitad eum vox dicens: Antoni, nec

tus, contigit, quosdam fratres de fenis ex

mjjS.121:dum ad menfüram coriarii iftius, qui in Ale-

obedientia Ordinis ad Conventum ejusdem

xandria eft, pervenifti. Quo audito, fenex

Infule venire, a quibus cüm interrogaffet vir

confürgens mane; arrepto baculo feftinus ve-

Dei de locis Senen(is Provincig, & didiciffet,

nitAlexandriam, cumque ad defignatum ho-

u um

quod ibidem effent loca eremitica ab homie

minem perveniffet, & ingreffus fuiffet, ille vi-

num habitatione femota, & ad vacandum

Ío tanto viro obftupuit. Cui fenex dixit: Re-

Deo plurimum apta, obtenta licentia a Supe-

fer mihi opera tua, quia propterea de deferto

riore füo ad Senenfem Provinciam venit, paue

veni. Quireípondit: Neício, me aliquando

cis & vilibus pannis indutus, & fratribus

boni aliquid perpetra(fe, unde & ex cubili pro»

Provinciz illius penitus ignotus.

Pofitus

prio mane confurgens,antequam in opere re-

eft ergo in quodam eremitorio S. Barbarz,

L

fideam, dico, quod omnis hzc civitas a mino-

quod non longe diítabat a caftro fanctz Flo-

?

re usque ad majorem ingrediatur in regnum

re, ubi foli Deo vacabat, tantaque dulcedi-

Dei, propter juítitias fuas, ego autem folus

ne devotionis cor ejus affluebat, ut plerum-

propter peccata mea poenam ingrediar fem-

que videretur Beatorum agminibus inter-

piternam ; quod verbum antequam quiefcam

effe, & beate quietis premium preguftare.

fero; ex cordis meo recenfeo véritate.

Hoc

Quia vero non cognofcebatur, qualis &

audiens B. Antonius, dixit ei: In veritate, fili,

quantus effet, imponebantur ei humilia offi-

ficut bonus artifex fedens in domo tua, cum

cia domus, quz ipfe cum humilitate & ala-

requie regaum Dei adeptus es: ego autem

critate libens adimplebat, faciebat, quzftas,

domus

velut fine difcretione omne tempus Vmeum

purgabat d(?:num, paropfides, & alia

utene

Tilus LXIX. Humiliz*m-.

95?

ütenfilia abluebat, Fratres autem confiderane

50 VII.

Spe

tes fanctam ejus converíationem,ac verborum

EXEMPLA DOMESTICA..

zedificationem (quz nonnunquam quafi cum

EXemp],

LVetb. B

quadam fimplicitate ex ore ejus prodibant)

I-.SI

gnatius ajebat, omnes domefticos fibi |

libenter eum audiebant. Erat autem ibi tunc

ad virtutem exemplo atque incitamen-

las

; Prior, frater quidam de fenis ; vocatus fratet

to effe, neque quemquam przter fe unum fi

bi Ribib..s,

" bonus,vit fatis venerabilis & prudens,qui cone

difplicere. Item illud fibi a Deo petendum vit. & 3.

fiderans ejus bonitatem & con(ilia faluberri-

'effe , ut cadaver füum poít mortem volucris

i

ma, eum multum diligebat, dele&tabaturque

bus & feris laniandum objiciatur.

Nam ut

ipfe fterquilium & deteftabilis omnino fit, non -

de ejus humilitate, morum gravitate; & elo-

quiorum fuorum fuavitate. Cum'ergo idem

aliud ab ipfo expeti poffe, Alias dicebat, per- Ib. 15.c.1;

faadere fe fibi non poffe, hzc duo (imul con-

Frater bonus a Conventu S. Barbarz ad lo-

cum S.Antonii perobedientiam Ordinis trans-

juncta in ullo homínum, utin Deum zque ef-

fet inzratus,& tot tamque magna quotidie ab

ferretur , ipfum Fratremm Auguítinum fecum

adducit, quem & fequenti anno fa&tus Prior

eo beneficia aeciperet. P. Jacobum Eguiam, Gloria S,

eo quod ipfam füpra cxteros Sanctos extulif- lgn c14

Rofiz fecum retinuit. In quo loco fervus Dei

omnibus ignotus, divina difpofitione fadtus

fet, per tres dies quotidie teríe flagellis cede-

re juffit & cum neque fic eum laudare cef-

eft cognitus hacoccafione: Cum enim fratres

Conventus Rofiz quandam haberent in curia

faret, ei confiteri amplius noluit. Noftros alio

miffurus hortabatur, ut humilitate & conteme

quzftionem , in qua jam fratres fuccumbe-

rent, & de hoc nimium triftarentur, cum ex

Ml

ptu füi ad ardua viam munirent. In formula In Buli,

inftituti dixit: Revera hoc inftitutüm hurni-

hoc quandam poffeflionem perderent, de qua

:

Pauii. x ii

Conventus multum füftentabatur,voluitDeus

les & prudentes requirit.

lucernam (que diu füb modio erat) fuper can-

. Il S. Francifcus Xaverius fe nequi

fïïïnlim

omnium mortalium judicabat. Proficifcens

delabrum religionis ponere, ut luceret omnie

bus, qui in ea erant. Videns ergo vir fanctus

in Europam; fociorum equos curabat. Go Vita 1.6,

fratrum animos turbatos, & cognofcens, fra-

Epifcopi genibus advolvebatut ipfe Legatus « 8«

tribus magnam injuriam fieri: P'rocuratorem

Apoftolicüs. Sui conremptor unicus non mí-

nus laudem & honorem, quam alii vitüpera- Lib.r.ep.t,

adiit, petens fibi licentiam occulte dari ne-

ceffaria ad f(cribendurm. Procurator vero de»

tiocem & dedecus, horrebat. — À fociis petit

ut ipfam doceant modum Ethnicos covertene

ridebat eum , ignorans , quod fciret fcribere,

vel legere. Ipfo tamen perfeverante in petene

di. Ibidem fe vocat pulverem , cinérem , o- Ep. &

mnium perditiffimum; ait etiam fibi revela-

do,' porrexit ei calamum, chartam, & atra-

mentum, qui fecedens ad partem,fcripfit ver-

tum a Deo, fociorum precibus & meritis per-

uam ícriptue

motum dare ei tabtam gratiam. — Ne ob mi- Vitla.o.7.

; ba pauca, licet fententia multa,

ram reddidit Procuratori adverfario exhiben-

racula patrata magnifieret, partim ex iis lo-

dam, quod & fa&tum eft.. Cum autem adver-

cis profugit. partim ipforum egrorum, pué&e

[

farius, fcilicet Dominus Jacobus de Pagliarefis

rorumque quos mittebat, fidei ea adícribe-

hanc (cripturam legeret , verborum paucita-

bat. Negabat, quemquam germanum focie- L. 3, ep. 5

tem,& fententiz virtutem pregnantem confi-

tatis alumnum effe, ac Deo fideliter óperam

*

derans;ait: Diabolus,velAngelus.vel Dominus

navare poffe, ni(i contemptorem füi, & de fe«.

ipfo füisque rebus abjecte demiffeque fentien.

|

Matthzus deIterano,cum quo ego fui (tudens

Bononiz, qui mortuus eft in conflictu Domini

tet. Ad Goanos fcribens ajebat: Oro vos at« Aitl.6.et

que etiam obteftor, ut in objectis atque hu-

"Manfridi Regis, hanc fcripturam condidit.

Ipfe quippeante ingreffum Ordinis Matthaus

milibus officiis d&emonem egregie füperare

nitamiai. Et iterum: diligenter colite humi«

vocabatur, fed in ingreffu accepit nomen Au«

uft. & audiens a Procuratore, quod quidam

litatem. atque inomnibus rebus; a quibus nas

frater rufticus & ignarus eam fcripic:, Non,

tura abhorret, vos ipíi vincite.

«

ä;

inquit, eft ita. Et ftatim acceffit ad locum fra-

[II, S. Francifeus Borgias fe peccatorem

trum in fenis, interrogavit,quis effet hojusmoe

ia literis fubícribebat.

Sub ficulari adhuc

Hift. foc.

ptlg.h.

ls

di frater, & cujus patriz, & qualiter accefferit

habitu jam íocietati per folemnia vota ad-

n. 89.

huc. Et refponfionibus cognitis, fuüis condi-

(ícriptus, inter ftudia theologica thefes con-

's

tionibus fufpicatus eft, effeillum,quierat. Et

fufionis compofuit. Ex nihilo fa&tus fum, ad

ftatim Rofiam pergens , & inveniens, quem

nihilum reda&tus fum. Quid fim, ignoro. Si

4

mortuum zftimabat, admirans ejus hurnilita-

aliquid fcio, hoc tantum (cio , infernum do-

tem,ruitin amplexus ejus & ofcula,lachrymas

mum meam effe, Problema: Ex ime ipfo fa-

cio nibil. Defendentur die craftina a pran-

continere non valens. Cutnque rogaret eum

vir Dei,ne eum prodendo pacem fuam pertur-

dio. 1549. Se Juda pejorem effe putabat, & Vit. L. 4.

ll

infra Judam locum (bi effe convenientem, 1 4«

baret,ille nullatenusacquiefcens,ad fratres ait:

Fratres habetis thefaurum occultum. Hic eft

Duas minimum horas quotidie impendebat

I-

enim melior homo mundi, teneatis ergo eum;

füi cognitioni, quzque legeret, audiret,

ut decet; fed & quxítio veflra terminata eft

videret, eo omnia referebat, ut erudirent,

1]

demiffionemque ac pudorem incuterent.

pro vobis.Coeperunt ergo eum fratres honora-

re,& fibi reverentiam exhibere. Sed virDei ve-

]ter agens duos prodromos , cognitionem

l,

rahumilitate fundatus, & homines, & omnem

füi & inferni contemplationem, pramittens,

ln

reverentiam refpuens priora opera fervilia

per eos omnia diverforía fibi belliffime ap-

j

non dimittens, omnino ficut prius manebat.

parari dicebat. E flrato furgens, humo ter

$

Oicues

jceeee 3

l

658

Bibliotbece Manualis anc.ionataricä

bfculum fixit, ut ex pulvere fe conftare, & in

X. P Franciícus Suarez,cumad fammum li- |

pulverem rediturum fe meminiffet. Purpu-

terarum famzque vefligium perveniffer, can-

ram à Íe multis precibus & gemitibus amoli-

:

dide fatebatur,nulla animi elatione (e moveri, "

tus eft.

N

quod fciret, plurimos effe ruíticos, qui doCtios

(y), M

Vito 13 S/.

IV. B. Aloyfiusn

ihi'l u-nquäm dixit aut egit,

res evaf(iffent, fi iisdem a Deo auxiliis fuiffent

€ 14

quod ad laudem fuam cederet, . Vel ad fulpi-

adjati. Indignum fe ajebat, qui infimi coqui

1 o

cionem Íüz laudis erubeícebat, immenfuüm

munus obiret. Magifter & oraculum cum ef-

quantum viliffima queque illum delec&tabant.

fet, fepe tamen fuos difcipulos confülebat,

VitiG 4

'Tanta fe humilitate tractabat, ac fi ex men-

fuos libros eis cenfendos offerebat, & i quod

dicatis fordibus füblatus , majorum gratia in

in illis cenfüra dignum judicarent, pari facili-

6l

focietatem receptus foret. Dolebat, fe vehe-

tate mutabat, Graviffimas períecutiones.quo-

mentius a Superioribus, quam alios amari.

ties apud Pontificem,ut novitatisamans,& te-

. Optabat infimz claffis grammatice pueris ru-

merarius accufabatur, tam patienter ferebat,

-dimenta tradere. In nulla virtute plus ftudii,

ut nünquam vel unicum amarulentum ver-

quam in humilitate ponebat. Hinc ifta ejus

bum, aut vindi&am redolens emitterer.

ad SS. Angelos oratio: Oro vos Angeli beati,

Xl P. Antonius Suquet ReQor cum effet, Vita m,f.

ut auxilio veftro quafi manu dignemini me

detrita ac fordida lacerna quandoque indutus

per regiam humilitatis viam deducere, quam

in triclinio mendicabat.

Frequens menfz

'vos primum inf(tituiftis, ut poft hanc vitam

miniftrabat, lances tergebat, ollas purgabat

una vobiscum zterni Patris faciem comtem-

& cum effet provincialis, neminem ferebac

plari merear, &reponi in locum alicujus ftel.

fecum nudo capite agere.

Á

1z, olim per fuperbiam de coclolapf, Amen.

XII. Paícalius Broetus dicebat,

*re viginti Hift. Soc.

Vitv 'l; 9.

V. Petrus Faber ob humilitatem fuam füm-

annis humilitatem a Deo petiifíe, & tamenp. a. 1 6

€, 12,

mis , mediis , infimis amabilis admirabilisque

parum adhuc habere, fzpeque damonem (bin« 94* .

fiebat. Rogabat Deum, ne ob fuas imperfe-

ante faciem flercora proJicere. Unde dxr:on

&iones Dei gloria, ve! proximi falus impedi-

eum propter hanc humilitatem adeo fugit,

retur. Optabat fibi & fociis, ut in Societate

ur5 cum Laureti a nullo ejici poffet, Paícha-

Chrifti (copz effe, & appellari vellent. Cum

fio templum ingreffo clamaret: h

gnc timeo;

pueris & bominibus tenuibus libentiffime age-

& mox autugerit.

bat, quia intellexit, Deo gratiffimos effe labo-

- Xill. Lutedam tendens, cum in agro tri- Idems

Vit tj

res pro his (ufceptos. Cuidam viro; qui feSo-

ginta homines eum pannofum confpicati lu

cietati adjunxerat, hec monita dabat: Sta in

dibrio haberent, convitiis onerarent, & fimu-

ultimo loco, quamdiu poteris. Sectare viliffi-

atorem deceptoremque magnis vocibus ap-

ma & abjeGiffima officia, ex hisenim gradum

pellarent, quafi ad jucundam fymphoniam

optimumin Chrifto crucifixo tibi acqui(iveris.

baculo innixus tàrodiu conftitit, quousque illi

lo Vi

VI. P. Jacobus Eguia vir fanctus, & toagni

finem facerent.

Ec dum demum placidilfi-

€. 23.

a S. Ignatio, cujus erat confeffarius. habitus,

mo vultu qua(i grates acturus dixit : Deus

dicere folebat frequenter: Qui exiftimat ali-

vobis benigne faciat, o Filii, ac benédicat!

Qua illi

quid valere, valet parum:

ui vero fe putat

fimulque crucem manu formabat.

V,

valere multum, is v&let nihil.

manfuetudine emolliti, ad pedes f& ejus pro»

.XI. P. Francifcus Villanova 31. annorum

Hift. Soc.

ftraverunt, venismque petiverunt. .

p. 1.1. 16, in Lufitaniam miflus eft literas a grammati-

XIV. P. Hieronymus Carvallius Conime- Víta m. f.

n. 56, .

ca orfürus,in quibus camen ultra diale&ticam

bricz folebat fub gradibus jacere, ubi Tyro-

progredi noluit. ReQtor Compluti fere fem-

nes ültro citroque commeabant , beatum fe

dicens, ibi fe efle, ubi ipfo procumbente ter-

^

per in culina agebat. iNolebat fieri. (acerdos,

nifi bis ex obedientia juffus effet. Inter Pro-

reftres Angeli tranfirent, quorum & deciden-

e

tem pulverem beneficii !oco ftudiofe capta-

feffos ut adícriberetur, nunquam perfuaderi

potuit.. Dialectice operam navans, nefcio

bat.

XV. P. Joannes Nunnius dicebat,' íe malle rig. Soe.

qua voce condifcipulum offendit , qui conti-

nuo Villanovz colaphum inflixit, fed ipfe

totam vitam in catena tranfigere, quam Pa- p. 1.1. 14.

. A

triarcham ZEthiopiz fieri, quem tamen poft- n. 15.

mox ad genua provolutus veniam petiit.

VIII. P. Andreas Oviedo cum ei Epiícopa-

ea ex obedientia füfcipere coactus eft.

XVI.P. Francifcus Perez tantz erat humili- Annue

tus Hierofolymitanus nunciatus effet, ita con-

fternatus eft, ut ftatim S. Ignatio fcripferit, fe

tatis, ut Ipfe S. Franciícus Xaverius diceret,íe Ind.orient,

nulli rei itainvidere,ut Perezii humilitari. Qui 1583:

ii omnibus quidem obediturum , hac una in

re non poffe, fe proin Pontifici fcri

poftea cum tanta ían&titatis opinione mortuus

pturum,

eít, ut Ethnici etiam dicerent, fe, fi Ethnicus

Vg AI.W

cujus tamen juffu (aüfcepit munus.

V"c cl 30(

IX. P. Thomas Sanchez ut Novitium pri-

effet mortuus, eum pro Deo culturos, & tem-

lum illi edificaturos fuifle.

mi anni fe per totam vitam geflit: & ita ha«

beri ab omnibus voluit.

Plenus aliquando

XVil. P. Chriftophorus Goníalvus cum in Vita P.

curfü magnam fibi laudem & opinionem, Alv. c49,

fpiritu petiit a P. Provinciali, ad Novitiatum

per aliquot menfes remitti, eo quod minime

comparaflet, effecit, ut alii putarent, parum

religiofus effet, fed fzcularis, & maxime ani-

ipfüm fcire. Propter quam humilitatem ad .

mo diflipatus. Ita per aliquot menfes ut No-

fui. vi&toriam & excelfíum orationis donum

vitius in. Novitiatu vixit ;

cvectus elt. (vid. n. 24.)

quin imo poft

quodvis poftea triennium eodem modo ad

. XVIII. P. Petrus Burgundus annorum fe- Ann.Rhen;

vith.Bd.

thftris

NNovitios rediit.

ptuaginta duorum, ordinarius Lector menfz coliTren.

erat, !598-

lV. C 46.

'itulus I.XIX. ïïumilitä:.

939

erat, eoco quotidie ia lignis comparandis ;

bus ftadio datis effecit, ut Xþauiari'm-omn'cm

fcutellis lavandis; licet viginti gradus aícen-

de illo opinionem alii deponerent eruditio-

dendi effent, inferviit, donec paucis ante

.

nis. Sedab illo cempore ad excelfüm oratio-

m

ortem menf(ibus omittere juffus fuit.

nis donum &con

Coll. Me-

XIX. P. Joannes de la Placa ex animo fe

nit (v. n. I^

junctionis cum Deo perves

s

xic. 1602.0mnium minimum reputabat, & tam ma-

XXV.P.Antonius Bellos fplendide in fecu- Ann. To-

gnum peccatorem, ut quotidie trigefies ver-

lo uxoratus, &Societatem deiningreifüs cum 'et- coll,

fum: Converte nos Deus &c. diceret.

hilbilit,

pueris in fcholis Grammaticam repetere,

XX. P.Balthafar Alvarez, et(i in collegio,

quam privàtim maluit, imo cum iis

162/( *

^. Is

quod regebat, viri graves valdeque religiofi

etiam difputare non horruit.

dem.

eum pro rudi, illufo ac decepto haberent,

XXVI. F.Hieronymus de Zagäfoïa Gram-Annue

ideoque Ícripta fua omnia Vifitatori tradere

maticam 36.annisHilpali. P. Nicolaus deRuff.Prov.Toll,

juberetur, imo multa etiam falía ei objice-

27. docuit Cordubz. P. Michael de Rayno Coll.Mant,

rentur, omnia tamen diffimulabat, & cum

20. P. Joannes Alphonfus 25. Madriti. P. lde- 1614- Ma-

Vi ml

magna humilitate füpportabat, dicens, non

phonfüsMunnoz 26. omnium voce fan&tus, p, drit 1586

effe perfe&tam humilitatem absque humiliae

Orpefan.

Robertus Gaiffotus Sexagenarius jam fenex

1ái12.Ann,

tione, neque patientiam absque vehementi-

fummo ftudio contendit, üt rudimenta do.

"'Tolof.voll,

bus congreffibus, & precipuam virtutis pate

cere poffet , &obtinuit. P.Melchior Vitri-

Maurit.

tem in eo confiftere, ut quis talibus occafio-

1610.Mofi,

Iinontanus 26. annis rudimenta docuit.

nibus & opportunitatibus uti non negligat,

XXVII. P. Joannes Baptifta Martinez e-Coll. 1614.

Ht c,

&ipfüm profectum maxime in eo coníiftere,

meritüs Jam fenex foci

x

QOH. Cara-

ut quis noverit fé bene humiliare, tolerare,

ad wgros ibat.

i loco. eum Pac.ribus

vac, Prov,

p.al6.

. Tolét,

105

taceré, exponendo etiam periculo honorem

XXVIIL. P. Laurentius Brixianus annorü

& exiftimationem propriam propter Dei a-

76. ultimis quindecim annis folus triclinium Aunua

morem.

Id quod fuo exemplo confirmavit,

curavit, & femper füper menfam legit.-

X

!408;

dum in publica Congregatione ob grave ali-

^

U IX. P. Bernardus Colnagus, publicu

$ Lanciz.

quod delicum falío ipfi imputatum repre-

Neapoli Theologiz Profeffor, poftquam cum Opufe tsf

henfüs tacuit, & propterea co

j

piofos a Deo

facultate Superiorum veítlem centonibus 3«ii- 19

ldeg

favores accipere meritus eft.

confutam, aquanatura illius valde abhorre-

Vitac:ig. XXIL. P.Bernardinus Realinusita fui ipíius

at, per primarias urbis plateas portavit,ideo-

inomnibus contemptum quzrebat,ut fzpe in.

Qque ab aliquibus in infaniam cecidiffe judi-

digna feagere fit vifus, quo magis fuas in illis

catus eft, a Deocopiofifmis donis remune-

hominibus faftidium ac naufeam declararet:

ratus & honoratus elt,

*

Verba (ua fedulo pen(itabat, ne quid ünquam

XXX. P. Antoniüs Mad

ridius : Pablicussit, saa,-

proferret, quod in laudem fuam cederec.Dum

Philofophie in Academia S

almaticenfi Pro. p. à. 1. 7

novus Re&or advenit, ut otnnem ei de f& z«

feffor inSocietatem admiffus, ftatim juffus eít,t 74«

ftimationem adimeret, totius fere vitz, aut

a Collegii Re&ore cribro aquam e publico

certe potiora peccata éidem explicabat,

fonte pétere, ut, quo plura afferebàt doCtringe

vita.

— XXII. P. Martinus Delrio

oftadeptam in

jure Do&oratus lauream, po

j

& authoritatis orhamenta, eo firmiora pone-

fcriptos legum

ret huinilitatis & obedientiz fundamenta ; &

commentarios, poft fapremum Brabantiz Se-

illé alacriter & obedienter progreffüs , €a no«

Vi m f

natum , 'Philippo Hifpaniz Rege jubente ge-

ftum, poft jus Palatinis militibusque diu dictü,

to$ admirátione perculit, ut quidam prope

fan&um, alii plene ftultum, exiftimarent, Ni-

oft Cancellarii, regiique fiíci Prefe&turam,

hilàavebat ardentius, quam fümme ab omníi-

Societatem ingreffus abfoluto Novitiatu tri-

bus defpici, peffimeque tra&tari. Quod cum

gefimum fecandum agens annum,cumjuvenie

minime fuccederet, abjicere ipfe (efe, ubique

bus Diale&tice coepit infüdare, nec prius de-

pro nihilo ducere, nullamque pretermittere

m

fiftere, quam trienialem curfurn abfolviffet.

Ff $06

occafionem , qua fui amorem, qtafí capitae

Deinde facerdos factus Tornaci fzpe in la-

lem hoftem, vexare ac füffigere cruci poffet $

,pA [.11 14'

cera & detrita vefte ceconomum comitaba-

hinc doGtrinam tegere, imperitiam atque (üb-

P m AE

,HJS-

tur, &, quz ille emerat, ftupente civitate per

rufticam affe&tare locutionem, libeater cum

mediam urbem ad Collegium deferebat. Imo

infirmó quoqueagere, atttito atque vili ve-

Anne

etiam ad meníam legebat; & voces accen-

ftita plurimum dele&ari folebat.

nl oriétt

tusque ad correctoris arbitrium publice re-

1502*

betere & emendare folebat.

XXXI. P. Joannes Berchmannus dicereVit. p 4

folebat: Si non füm humilis, füm inutilis P&* 243*

ViaP.Al- XXIII. P. Franciféus Cordubenfis, Filius

Societàti, Hinc ftatuit

toto anno incümbere

var. C 30: D ucis Cardonz & Segovis, Rector item Sal-

humilitati, ut ordinate

proceret ia fanGticatis

tnaticen(is Academiz;Societatem ingreffus iri

domo dificanda , incipiendo à füundamento,

Philofophiz curfa omnia fua tegebat. Et cum

& quianihil arduum hümilibus

; iil afperum

Vit ]

acris effecingenii àc judicii; fepe ftudio inepta

s

AlV. C'W

aliqua dicebat, ut ítultus haberetur. Hiné

condifcipulum, qui vere credebat, illum ta-

$. Viit.

lem effe, & propterea irridebat, & vexabat,

L

SIMILITUD-INES-.

'E

prz reliquis amavit, eique fe affociavit;

!

VitaP.Bal. XXIV. Chriftophorus Gonfalvus;. quia

Qualitafa

Ann,Rhm?

thafaris — magua laude ftudebat; ideoq; vana gloria ten-

LGi

cütgemmoa pretioía affixà in diademate jae. AÍ

xv'.

: CUH:TM-

ter- de lium.

ab

Alv.c. 46.tabatut, ineptis quzítionibus & fefponfioni-

Regis, ni(ï«afoa teneretur, ftatim in

i'amli' 46 &. 6'

L

e6o

Billioibeto Mantalis Cancionaton'&

j

ram corruerets ita & humilem animum fola

fideratione aH"umptax,- mentis fusx cofitatio-

erat- 1»

je t*

vis obedientiz & voluntas Dei in loco fupe-

nes librait, ut, quantum vana laus elevare

rioretenet; alioqui mox iterumin terram, &

potuit, tantum alia deprimat.:

foidem.

nihileitstis füuz abyffum relapfurum.

XIV. Sicut e vafisliquorem aliquem reci- plutarch,

SJcrh.

IL. Sicutfiperofficinam tranfiens, cujus fu-

ientibus aer inanis expellitur; fic quiinPhi- inlib, de

837. in

perliminare nimis baffum fit,quantumcunque

ofophiz (vel potius humilitatis) ftudio ve- préf. mo:

Cant,

te inclinaveris, non nocet; nocet autem vel

risimplentur bonis, faftüm exuunt, mitiorem- F?

maxime, fi.vel transverfo digito te altius,

que de fe concipiunt opinionem.

e

quamoftii fpatium aperdiffet, erexeris; fic in

XV. Sicut Íol, cum alti(fi

ine 1

n ZodiaCO'Rotersd. ;

eefrius

tum tardiffimi motus e(t; ita de infti.

n *

anima non eft timenda quanralibet humilia-

prove&us eft,

tio, horrenda autem nimiumque pavenda vcl

quo fortuna te fübvexerit altius, hoc oportet

—Prin-cip.

minima temere prafümpta erectio.

animo leniori mitiorique efle.

Ill. Sicut vinum non ni(i dilutum aqua bi-

- XVLSicut Rex aliquis fapiens

& potens fi. Pennequin,

C AR

PA0C4. bunt,qui tem

perantie magis funt amantes;

liam primogenitam, quam unice diligit, dump- 2. !fag.

folemni pompa in urbem aliquam ingreffum * !8. « 5

$6t

delum. pe forte,fipurum biberint, caputpetat & ra«

£ionem offüfcet; ita viri fanCti & humiles do-

adornat, non imponit equo ferocienti , fed

!, n, ftiot.

na Deinnon fola attendunt, ne caput nimia fui

manfüeto & tractabili; ita Deus gratiá primo-

6jb

. ftimatione perturbetur, fed etiam dona illa

genitam in virtutibus, dum in animam ingre-

. aliena effe; & cum u

di & pro dignitate coli ac haberi vult, iilam

furis olim exigenda me-

minerunt.

4

humilitati, velut manfüeti jumenti dorfo, infi-

Viu? 4

- IV. . Sicutarb

L6)

/res&fpidæ, q::l'o hïagis fru-

dere vult, ac perpetuo fibi comicem retinere.

Tiel, 1.

| S Doroth.

ina radiis I&etn dif

&ibus onuftz fünt, tanto profundius fe incli-

XVH. Sicut, (i phiala chryftall

*

LT

Amil.

Solis illuminata pulchritudinem, quam ab il- fert. . n.2.

nant; ita viri fanCti, quo pluribus virtutibus

ornati fünt, tanro profundius fe humiliant.

lorum radiorum colluftracone recipit, fibi

Rodriq. . — V.Sicutad folis adventamomnes ftella ab-

füzque induftriz tribueret,graviter infolefcee

ag.ur. 94-

fconduntur ;. ita ad humilitatis ingreffuto in z«

ret, & quod fuum non eft, ftulte fibi arroga-

Nodrig

nimam omnesreliquz virtutes occultantur.

fet; multum accrefíceret ejus impudenria, i

non tantum lucem, íed etiam fubílantiam

TT

$. Maerri.. .V, Sicut fi Rex apud aliquem fuum thee

" 2:

ushunu15- (aurum cuítodiendum deponit, is illum non

füuam a fole accepiffet: Idem nobis accide-

ut füaumrepurat, fed ubiquefarerur inopiam

ret, (i dealiquo gloriaremur, qui omnia a Deo

$ Chrrí

accepimus, & ex nobis fümus mera privatio

inMeti

fuam, necaudet difpergere quidquam ex alie-

omnis boni.

Es

pothefauro; ficejusdem debent effe fenten-

k h

- XVIlL. Sicut ftella quanto altius in ccelo summa

tie, qui gratiam Dei fuünt adepti, nempe

ut humiliter de fe fentiant,

& m-mdicivta-

fitaatur,tanto minoris apparet quantitatis: ita predie. a-

t

quanto quis major eft in gratiis apud Deum,

pud Manfi

tem füam confiteantur..

.

tanto minoris debet a

ifc. 19.

$. Laur,

VIL Sicottorrens in

hyeme. aqms abüri:

pparere 'ïani;atis, &d

L]

»

juftin.

dat, in z(late deficit; ita hamilitas profperi-

apud

majo*ri-svhumilitätis.

tate minuitur, adverfitate augetur.

& pb d

Rodr. p.2.

VIlI. Sicutaurum adulterinum ignis abfu-

Neceffitas..

u-' 3: c-ll*l

vit.fpir

$. Gregor.

mit, bonum autem purius efficit; ita humiles

XIX. Sicutis, qui magnas & magnificas - swdryh&.

LT 6*.

2t. mor. 9

lioram landibus humiliores , fuperbi elatio-

des eft edificaturus, ceonveuiens jacit funda- i grm.

c. 9.

resefficiuntur, & omnino evanefcunt.

mentum, ut eam, quz poftea imponetur, póÍ- Paulus vo:

pl. in

IX. Sicut ftella in fe magna modica eft in

fitferre molem ; ita nimirum etiam Chriftus, ca

«

tus» -

E

1 Gm'. 40 a

ppareníia; ita humilis, licetcoram Deoma-

cum ingens illud edificium Philofophiz in

b

oft, Pent.

illorum animabus erigeret, tanquam funda-

Iuf Nin

*

£hemr &.

gnus, minimu$ tamen in fais oculis apparet.

in lib, de

Ibidem,

X Sicut vafa vacua magisrefonant, guam

mentum, & bafin firinam & immobilem, co«

tdorat,

hortationem humilitatis ponit prius, cum

plens ; itaquibus parum virtutis incíftmultum

fe jaCtitant & gloriantar; fecus vero, qui hu-

2

probe noverit, poftquam hzc in audicorum

mentibus radices egerit, reliqua. Gmnia'v.irtu-

militate aliisque virtutibus pleni funt.

W. ao

-v Toidem.

;

XL Sicut pueri homine confpedto nihil ,

tumgenera zdificari tuto pofle.

þ' llll L

nifi hominem, cognofcunt, non aurem vee

XX. Sicut de terreno fonte & corporali .CaGrzss

ge. Arelat

605:9],

flemaut dignitatem refpiciunt; ita veri humi-

fluvio non poteft aliquis bibere, nifi fe vol

ritinclinare: ita & de vivo fonte, Chrifto, &

",S,'hot-n. $4-

. les res ipfas, ut a Deo fünt. confiderant, non

vero, ut mundi vanitas eas depingit.

Spiritus fluvio nemo aquam vivam baurire

Jdem in « — XiI[ Sicutavicula recenter exovo füoex-

poterit, nifi fe hamiliter inclinare voluerit,

n |

Dom. 1i5.

clufa, implumis adhuc & victum quszrere ne-

propter illud quod [criptum eft :: Deus füper-

pott Penc

ícia, hoc unum remedium habet, ut affiduo

bis re(iftit, humilibus autem dat grauiam.

"

U Humüu

thw- 26

clamoreamatre foveripetat; ita anima, per

XXL Sicut vinum citus virtutem per. S. Donav.

dit, íi claufüm in vaíe non fteterit, fe

d fer. de tt10.

/ peccatum originale omni virtute fpoliata, af-

" 26.

fiduis precibus & humilitate opus habet, ut

evaporare poterit.

Similiter aromata, fi Confeff.

a Deo foveatur & alatur.

teneantur aperta, perdunt virtutem & ef-

$. Ambr.

X1IL Sicut apes, quendo aeris motus fufpe-

ficaciam; fimiliter ignis cito extinguitur,

) *. de

&os habent, lapillis füblatis per irania fe li-

nifi cineribus cooperiatur.

Ita homo cito

Ctts ,

Nunilit.

Virgin..

brant, ne leve alarum remigium przcipitent

omnia bona perdit, nifi ea fub humilitatis

flabra ventorum; itahumiles, quia vanz glo»

cinere cooperiat; fic enim per humanamlau.

Glg

dem evanefcere poffent. 1d quod 1(aias Ab-

rix vento fibitiment, (uarunF: cu!pargm COn-

bas

6

Aïifulus LX IX. Humil;'ta:a'

o6t

Itiiss Abb. bas ita elocutus : Sicut vinum, ni(i in locis füb- XXXIV. Sicut fervus vilitatis fus coníciustb. f,.'öxg

orat. 12.

tertaüeis aut vafis fidrilibus confervetur, eva-

:

de vinc.

nullum Domini fui imperium recufare audet ;

neícit & acefcit; ita omnes hominum labo-

ita nec, qui vere hurnilis

litrek

res vani funt, nifi in humilitate conferventur.

violare przfümet.

| e(tl, Dei mandata

n]ib, de

Tbidem.

XXII. Sicut dolium, nifi pice undique

XXXV. Sicut prima cura ejus, qui cretam

Ibidem,

TC mo,

illitum fuerit, vinum non poteft continere ;

vel ferrum in varias figuras transformare dee

W.

ita nifi cor humilitate & ca(titate muniatur,

fiderat, in eoponitur, utmateriam emolliat;

& nullas habeat vitiorum rima

ita quicunque mores füos ad Evangelicz le-

Qterd

teft effe domicilium.

E

$, Dei non po-

i 1

gis formam transformare cupit, animum vir-

* infür,

Csfarius

XXIII. Sicut de fonte terreno & fluvio non

tute humilitaris mollire debet.

'rin;ip,

bom. 3o.

poteft aliquis bibere, nifi voluerit fe inclina-

XXXVI. Sicut valles aquofze

funt fru&uo-s,taplec..m

-

re; ita&de vivo fonte Chrifto, & S.Spiritus

fi, umbrofe, & calidze propter folis ardo- Dom. 4.

hts

fluvio, nemo aquarm vivam haurire poteritni-

rem magis conclufum & aquarum defluxum, Poit. Pent,

13 !fag.

fi fe humiliter inclinare voluerit, juxta illud,

propterque vicinos montes; ita anima hu- "!* $«

| !8"!5.

quod fcriptum eft:' Deus füperbis ref(iftit.

miles proprer cbaritatis decurfüm ejusdem-

$. Óreg,

XXIV.Sicut arbuftalevi vento concutiun-

que conclufz ardorem & vicina San&torum

J. $. mor,

tur & evelluntur, ni(i firmam in folo radicem

e. 35

exempla, qua intuentur, fünt perpetuo bo-

;

fixerint ; ita, qui in humilitate bene radicatus

norum operum ac virtutum feraces.

non fuerit, quovis detractionis aut contradi-

. XXXVIL. Sicut materia prima omniumtdem in

Gionis vento facile curbatur & deftruitur.

formarum capax eft: quoautemquaque ma-Dom. ro.

teria plures jam habet formas, tanto pauciorti Poft. Pent,

VinpPi;4, XXV.Sicut piftor, nifi velaret oculos ju-

den dif

libell, tg. mentiad molam circumeuntis,hoc ad frumen-

e(tcapax; fic anima humilis nihil fibi atcri- them. 8.

BLL

-. 80.

tum fe' converteret, laboresque abfümeret;

buens omnium cceleftium gratiarü capax efít,

ita, nifi homo fibiipfi perhumilitatem oculos

& ficut tabularaía omnes a Deo figuras capit.

velet, ne videat bona fua, p

OXXXVIIi. Sicut homo liberalis maxime

Ibident;

er vanam glOriam

ac complacen:iam deftruet illa.

dele&tatur eorum confortio, quibus fe libera-

Rodriq.

XXVI. Sicutflositaaradice dependet, ut

lem przftare poteft, & (icut fontes & flumi-

p.2. tr. 3.fi illa cruncetur, hic exiccetur; ita virtus,

na non per acclivia decurrunt, nec montes

€. 3.

quzcunque demum illa fit, fi in humiilitatis

petunt, fed per declivia & valles labuntur;

d

radice non perfeverat, ftarim exarefcit.

fic omne datum optimum, & omne donum

S'.'Chryf;

XXVILI. Sicut veítem pretiofam cum in pu-

perfe&um defurfüm defcendens a Patre lumi-

$n Matth,

num in humiles, nonelatos animos cadit.

blico ponimus, plurimos ad infidias provo-

—om. ED

camus; fi vero domi recondamus, in tuto

XXXIX. Sicut naturg indagatores fon- Beytlinek,

(hnr]

in fel. $, —

edit,. 0

cunda fervabimus; (ic,. fiopes virtütum pa-

cem effe ajunt, in quem acceníz faces immer-

acob,.

aj as

lam quafi venales affidue portemus in mente,

f extinguuntur, extin&& accenduntur;

inimicum irritamus ad fürrums (i vero nemo

ita Deus arrogantes, (piritu faperbie accen-

them, Fa

lt 19,

l, an

alius id fciverit, nifi quem nulla occulta la-

fos, inanes & egenos efficit,

umiles vero

tent, tutiífimo in loco confiftent.

!

tanquam incognitos & omniurm egentes fuis

$.Eph. de XXVIIL, Sicut corpus five calori, five

donis gratiisque locupletat.

*

vit.fpir. frigori, obnoxium fit, veftimento indiget;

XL. Sicut remora, !

icet parvus

fic þifci;

Ibideme

$ Cb

.ï' 6*- :

ita & »nima perpetuo humilitatis in

dumento

culus, maxime tamen navis curfum in medio

n fürt,

Oceano fiftit fic oratio humilis anims &

wilüs f0*

habituque indiget.

AUA *

Ua

Deumiratum placat, & demonis tentantis

Vires, ne ulterius progrediantur, cohibet.

N

Eut Nie, XXIX.Sicutquo plus demis de quantïtatä

XLI. Sicutnaturanon patitur vacuum,quin S. Laurent

inlib, dc continua, v.g. ligno , tanto magis quantitas

illad repleat, fic nec gratia humilem, quin fe Juft. de It«

ilii infündat, Humiliare O homo Dei, eva-8no vit.

adora. — difcretafeu numero augetur; ita quo minus

fibi per humilitatem homo attribuit

cuacor tumore elationis, quia tanto perfun-

[ 3 I .. 3

magis gloria divina crefcit,

J tgnto

deris abundantiori gratie fuavitate, quanto

müo fac-

XXX. Sicutfra&tus aut detritus num

Wmu's

mundior füeris a fcece przefümptionis.

p t.l. i.

difficulter accipitur, (ifolitarius (it fecus ve-

XLH.Sicut, (i quisin pureo profündo circa Manfi dg, 777—

'abcn

6,n. 91.

ielat

ro fiin magnaquantitate immixtus offeratur ;

meridiem verfaretur, facilius inibi ftellas con« 5. n. &

ita fiquis, licet vilis, focioram bonoram nu-

templari, autad minus magis limpide coclum

o $4

mero magno jungatur,

:

minime difplicebit

intueri porerit, quam quicunque alius füpra

Deo, aut rejicietur ab eo,

altum exi(tens monrem; cujüs hec vrado eft,

Granat, f.

XXXI. Sicut ignis diu confervatur n ci«

uia cCum nulla !ux aculos circumdet, qua

613.

nere; ita charitas in humilitate, que, ut a-

mediante virt? vifiva difpergatur, confequens

v. Humil. ]iarum virtutum, ita charitatis cuftodia eft.

eft, uteadem potentía mgis confortetur, ad

3 fonty

$. Clims XXXII. Sicutomnium ferarum venenata-

refpiciendum procul diffi:a, econtra vero a-

( dé qo

&t 26.

(aíd

rum fenfibilium interemptor eft cervus; ita

lias, qui virrutem vifivam disgregatam habet;

intelle&tualium ferarum interfe&trix eft humi-

nihil tale videre poffit, ita quoque in prx(en«

litas.

ti dicere poffumus, quod, quanto quis f& pro»

€iran. v.

XXXIII. Sicut fülmen dàra & ob(iftentía

fundius per virtuté humilitatis demittit, tanto

humilit.

fibi diruit, " blanda vero & fponte cadentia

magis difpofit? fit, uz bona coeleftia videat,ma»

non lzdit; fic Deus füperbis re(iftit hümi-

joremq; Dei & (ui ip(ius notitiam acquirat; ta»

libus autem dat gratiam,

lis enim in proprio nihilo concentratus eít,

«

Tbtn.f;.- 2

Ff

f

nequa

R. P. Lobn. Bibi. Man.

Jiblionbeee Manualis ,Concianaioriæ

- 962

neque a bonis terrenis divertitur. Unde S.

.,:?Eäuita:.

'Thomas de Villanova ait: Hec (fola .virtus

LIII. Sicut, fi medicus plures alicui &de- z5

omnium donorum & gratiarum capacem

licatiores cibos offerat, eger ex hoc potiusopurc. $

animam facit. Unde, Jacobo tefte, humili-

bumiliandi fe, atque deteriorem aliis zftie fol, 539.

"

mandi, occafionem accipit: ita, fi Deus plu-

bus nobis Deus dat gratiam.

L]

fpAbb 4

8. BDonav,

XLIH. Sicut muüfcus in loci

s fcetentibus

rescuipiam confolationes aüt alia dona offe-

Bilad,

rat, non füperbie, fed demifflionis caufam

inDiet. recuperat odorem; fic humilitas fragrantior

habct»

x

e4j

tit- 7- - I efficitur, cum quis confiderat propriam vili-

y

tatem.

LIV. Sicut, qui ab aliis adjutus & in ma- Idem1 c.

;.tärram

nibus aliorum geftatus non ruit, non pro-fol 589.

S.Laurent, XLIV. Sicut,quithefauros effodit

Juft.l.c. rejicic, foveam in altum facit; (ic qui the-

pterea praferre fe aliis poteft, qui fine admi-

Lib. 6

niculo titubant interdum; &, ficuti filius

]nfiit c..

fauros fapientiz reperire deüdcrat, in fe fo-

veam agat. "

rodigus alteri feniori fe non antepofitum ju-

Dïgn'tas"-.

dicavit propter vitulurm fui gratia mattatum ;

ita necJuítus rarius cadens, aut aliasgratias

Vit, p

&. Bliruno

XLV, Sicuthabet multitudo vitiorum re-

619

in Pf 118*gem feu reginám fuperbiam, fic virtutibus re-

extraordinarias accipiens, propterea fe aliis,

fpius cadentibus, aut pauciores gratias ac-

gina eft humilitas ; quia dicitur hxc caput five

$ 6tq.

primatus virtutum ceterarum; eo quod ini-

cipientibus, anteponere debet.

v

L]

7, M0

tium,eft & prima, quz ex omnibus virtutibus,

LV. Sicut nonexigua e

f

deformitas, fi inIbid & In

t 627

habetur, & quohiam ipfa a fidelibus habita,

pretiofa tela aurea fila aliquot rudia inferan- vit. P. Bal-

cuftos eft omnium virtutum 5 cum fine ipfa

tur; itanon exiguus defedtus eíty (i mixturathaf. Alv

omnes virtutes debiles fint & inutiles; ficut a

propriarum eogitationum, verborum & ope-* 39 $ t»

capite, quod principale eft in toto corpore,

rum, qu£ nos affuimus , ea

"

85 quas Deus in- -

5 Bernat

omnia cztera membra reguntur, quo ablato

fpirat, deformemus.

2

LVL Sicut,

fi

fi

fru&ibus arboris vix

fermoó i

totum corpus inutile eft &, quafi truncus;

1 €X |

Cist.

exanime. :

unus alterve bonus reperiatur, non propter-

&tap). in

flam-

ea atborem bonam dicimuss ita nec, fi integ

$ Dorst

XLVI. Sicut ignis, ut in füblimem

Í1

Dom. 10- mam exurgat, prius deprimi multum per fla-

fruGus vitz noftrz interdum bonum aliquod

poft. Pent.

bellum debet; ita humiliari nos prius opore

opus inveniatur, ullam

C2

them. g«

erbieadi caufam habet.

proptcreaxquis fu-

tet füb manu potentis Dei, ut nos exaltet in, p

*

tempore vifitationis.

LVII. Sicut, fimuli pretiofas res & odori- Id&m Le

Tdem in

hra, 'quæ ,null;i dicitur,

ha. $0.

XLVIIL Sicut cyp

feras portánt, non propterea muli effe defi- tol. 593. ;

ib

Dom. ro, in fe quidem nihil valet, verum poftpofita

nunt ; itanec, fi quis Perfonam Chrifti fufti-

poft Pent, innumeris :equivalet numeris, atque-ingen-

neat per Superioratum, aut alia dona accepee

them. U tem valorem addits ita humilitas, licet in fe

[

rit, propterea

pérfe&ior cefnfcri debet quam -

»

' vilis videatur, j

uncta tamen virtutibus aliis;

1

H

i

K

m animo fit.

L

ingens prétium iisdem addit.

]uf de

Ber&oldus. XLIIX. Sicut fpecies arom

aticz, cum in

5. ïx.

Qrat,

infumma pulverem rediguntur, vehementer redoient$

LÀ

MOTLY A.

xvirt.

ita hominis bona, cum per humilitatem quafi

comminuta fuerint, Deo gratiora redduntut,

vifti voluntes verbis & exemplis wonftratà, s, perus

XLIX. Sicut magiítro fingulare folatium

T

uti S. Petrus Damianus commenda- Dam.). z.

$ Hier.in

eft, (idi(cipulos fuosin eaarte, quam profite-

vit, his verbis: O gloriofa humilitas, perep. 14. &

tur, bene proficere advertat; ita non poteft

, quam homo vere dilcipulus efficitur Salva. ferm. deS,

J

non Chrifto fammopere placere, finosin fcho»

toris! Quiidemin fermone quodam de S, Mi. Michacle,

laarte humilitatis, quam fpecialiter is profef-

chaele fignificantius loquens dicit: Hazc fo-

fus eft, infignem facere progreffum advertát.

la virtus virtutum nutrix, quam folam in Vire

$ Lanr,

m

L. Sicut, fi Princeps aliquis diceret, fe dein-

gineratre refpexit Altiffimus, cujus, quame

s (tabulariós prz omnibus aliis famulis di-

diu converfatus eft in terris Filius Dei,& Exes

li c. a

le

um & remuneraturum,omnes ftabularii of-

liga, vit,

cuütor extitit& Magifter. Hincbeata Angela Bollandus

ficium ambirent, & gauderent, quod neque

. de Fulgineo fic loquentem introducit: Die4. Joam,

Cancellarii, neque aliud altius munus ipfis

fcitea me, non ab Angelis, non ab Apoftolís,

€. 18.

obtigiffet; ita, cum Chriftus verbo & facto

fed a me, cujus hutmilitas tanto-major, quanto

promulgarit, fe eos, qui vilia munerá ex hu-

Majeftas mea füblimior. Difcite a me, non di«

militate obeunt, prz aliis amaturum & pre-

xit jejunare, quamvis ad exemplur noftrum

miaturum, merito quisque haiec munera ftudi-

quadraginta diebus & noGtibus jejunaverit $

S Éotrey

ofe ambire, & cum gaudio fufcipere deberet.

nec dixit, difcite mundum fpernere, nec ià

de form.

1tà, vir

$. Bonev,

LI. Sicut mufcum; quo occultius eft, tanto

paupertáte vivere, quamvis ipfe in maxima

p. t. deinf. fragrantiorem de fe odorem emittit ; ita vir-

paupertàte vixerit; nec dixit, difcite a me,

D

Novit.

tus, quo magis per liumilitatem abfíconditur;

quomodo ccelum feci; nec dixit, difciteame

P» 1 €,25: tanto amplius ab aliiszeftimatur & laudatur.

miracula facere: fed hoc folum,quia mitis füm,

LII. Sicut arbor odorifera, licet fructus fo-

&humilis corde; quaf(i dicat, fi non fa&to &

1

liis tegat; facere tamen non poteít, quin odor

opere vobis humilitatis exempla ronftraves

3

diffandatur;. íta, licec humilitatis virtute ve-

rim, nolite crederemihi. Et fimiliter S. Berm; $. Be

mä&

lut foliis quis opera fua bona occultáre velit;

Non. ad .doctrinam Patriarcharum , non ad epifb 44«

efficere kamen vix poterit, quin qdomgfaeg

"Prophetarum libros ego vos mitto, fed me vos

id eft.:bonitate, fe prodant.

bis exempluin, tàe forrbam humilitatis éxhi-

€05

. Aitulus LXIX Humilitas.

963

beo. Inviderunt mihi altitudinem, quam ha.

lh.

cebat audivit. lt merito S, Chryfoft. humi-

Ui

l

, beo apud Patrem , Angelus, & foemina , ille

litatem murum inex

potentiz, illa fcientiz 5 Vos autem emula-

concufíam appellarit.

pugnabilem & turrim in-k

'1'589.

iini charifmata meliora, difcentes a me,

IV. Dignitas: quia ni

hil gratï«aä 'Ded.,c&,'rurc-. E

quia mitis fum & humilis corde.

& hominem Deo gratiorem facit, quam hu-

ÍnAbb ap.

II. Necefftas : tum quia tefte Joanne Abbate,

militas; cum enim natura, tefte Cicerone,

Palad, , humilitaseft fundamentum primum omnium

C. 45.

nihil przftantius habeat, quam laudem, quam

Virtütum, in qua omne zdificium fpirituale

dignitatem , quam decus; &, ut S. Betnard.

htl t

exítructum crefcit iatemplum fan&tum in Do-

Z

*

teítatur, rationalis creatura adeo affeGtet elo-

fino; tumquia fine humilitate nullus penitus

riam, ut aut vix, aut nunquam, compefci pof-

vitii poterit triumphus acquiri, & tefte Caf-

fit ab hoc defiderio ; merito rem Déo acce-

Lib. 6, de(iano,

id quod S. Antonio clarius oftendit Deus,

ptiffimam facere cenfebitur , fi per confufioe

Inftit. c, s.

dum mundum laqueis irretitum monftravit,

nis aCtus fc fama & gloria privat, & hoc mo-

& ad quzílionem: quis evadet? refpondit:

do genus quoddam martyrii fübit. Id quod

Vit, p. 4. Humilis,nempe humilitas eft fimilis acuto gla-

S. Maria Magdalena de Pazzis hoc modo de-

C' 19-

dio, qui defendit & vincit omnes inimicos, &

clarabat: Vita nofire carnis eft voluptas &

a qua diaboius fugit;ut S.Maria Magdalenade

fenfualitas :

mors carnis eít adimere illi

S. Greg. Pazzis dicere folebat. Quod confirmans S.

omnem dele&tationem, & guftum, & domare

x |

1.27. Mo- Greg. dicebat: lti origo virtutis bumilitas

*il- P;BAL

illam jejuniis, vigiliis & aliis afperitatibus.

hf Alv,

rl. €.27. eft: ita illa in nobis virtus veraciter pullulat,

Vita judicii & voluntatis proprig eft difpo-

, 39-8- l ;

quz in radice propria,id eft in humilitate,pere

nere de fe & de rebus fuis proprio arbitratu t

durat, a qua nimirum, fi abícinditur, arefcit,

mors ejus eft, fübm:ttere hzc judicio & vo-

quia vivificantem fe in intimis humorem cha-

luntati alienz per obedientiam. 1ta infertur

S Bernard,ritatis perdit. Hinc & S. Bernard. dixit: Nifi

mots appetitui propriz reputationis & fupere

ferm.36 infuper ftabile humilitatis fundamentum, fpiri-

biz , faciendo perpetuo actus humilitatis ve»

Cant.

tuale edificium ftare minime poteft.

r& & contemptus fui & occultando nos, ne

S. Doroth.

W. Urilitas: Quia ex radix & caufa omnium

cognoícamur. Et fimilem mortem fibi infer-

f. 1.

bonorum, & in qua eft po(ita omnis Iztítia, &

re debet, quisquis Deo fervire cupit.

;

Cap. 2»

omnis gloria, G omnis requics; hinc Chriftus

n- Matth, I t

V. Jucunzitas: quam (adis ipfe Chriftus 1

iple in regula S. Brigitte proprio ore dictata

dicavit, dum dixit: Difcite a me, quia mitisv. 28.

Idem ln CC

dixit: Principium hujus religionis& falutis eft

fum, & humilis corde, & invenietis requiem

tl 8j

ho. 30. itvera humilitas: EcS. Chryfoft. nihil huic vir-

animabus veítris. Tollite jugum meum iuper.

Cid. )

tuti conferri poffe, ait 5 ipía enim mater, ac

$

vos; jugum enim meum fuave eít, & onus

;

radix, & altrix, & fulcimentüm eít, ac vincu-

meuin leve.

lum bonorum.

Speciatim autem dupiex eft

VI. ZEquitas: quid enim zquius, quam ut$; s. in

hgc utilitas: Primo ad orationis faciliorem exau-

w

L

Vilem (e reputet, & ab aliis reputari vilis ve-Ded, Ecel.

S,Lasum — ditionem

5

natn, ut S. Laur. luft. dixit: Nulla

lit, qui ex fe nihil, undequaque vilis & hiumi-

Juit. de

Orat,

poteft effe repulfa in oratione; quando hzc

liatus eft? quam vilitatem pulchre S. Bernard;

deprazcantis fuerit focia, & orationis previa,

fzquencibus verbis indicavit: Quid modone-

eo

( 0 r

Liceika

que mens in oratione erit alacrior, &

ceífe eft üngulas animz miferias numetare;

in contemplatione fublimior, quo in fe exti-

quam fit oncrata peccatis, obfufa tenebris, ir-

Si Pefm

Din o

terit abjectior & humilior. Rationem & ulte-

retita illecebris, pruriens concupifcentiis,ob-

$ Hier.in riorem aflignans S. Hier

Quoniam, inquit;

noxia paflionibus, illufionibus impleta, prona

gl

Pf.114.

rel'm. de s.

nos parvi fumus & humiles, & non poffumus

femper ad malum, in vitium ómne proclivis,

Midadis

nos extendere & exaltare,propterea Dominus

poftremo totius confüfionis & ignominiz im-

J

inclinavit aurem füam, & dignatus eft exau-

plera? nimirum fi ipfie quoque juftitiz nos

]

" dire nos. Unde hzc virtus precipue necef-

Ítr& omnes, ad veritatis lumen infpe&te, ve«

e

)

$.Laur faria eft quiefcentibus, tefte codemS. Laur. &

luíft c. 9.

/

lut pannus menftruate inveniantur, injuíti«

Deo per orationis exercitium vacare volenti-

tig deinceps quales reputabuntur?. fi lumen,

Hgü. Vito

;Dolländui

!

bus; quià nunquam poterit quis Deo veraciter

quod.in nobis eft, tenebra

b

funt, ipfz tenee

inhzrere, fi non fuerit hac virtute munitus.

bre quantz erunt?

—

, ]030-

6 18'

Humilitas enim & charitas fünt duz alz,qua.

VL JFacilitas : nam,

ut $. Bernardus ä'it;'mc. cit.

rum remieio usque ad interiora ingreditur vee

facile eft caique noftrum ; fi fua melius uni-

!

]

laminis, ubi verum in finu refidens paterno,

vería & (ine diffimulatione inveftiget, & ju-

eterna virtute generatur, Secundo Uiilis eff

dicet fine acceptatione perfonz, atteítari pe£

S.Ephrem. od fentaiiones damonis vincendas, u S. Ephrem in-

de form.

omnia Apoftolice veritati & libere proclama-

dicavit, dicens : Humilitatem diligito, & nun«

re: Qui fe putat aliquid effe ; cum nihil fit, Gal.6.vis.

re&, vir.

quam diaboli laqueis capieriss velociífimis

ipfe fe feducit, Hinc ipfe Chriftus, poftquam *

. enim humilitatis alis lemper fublevatus, fublie

ád humilitatem diícendam jugumque tollen-.

mior eris, quam ut inimici retibus capi pol-

dum invitavit, caufam addidic: Jugsum enim Matth, 11

—

fis.. Qnuod S. Leo exemplo Salvatoris confir-

meum fuave eft, & onus meum leve.

.vvo 296

mat, dicens: Tota victoria Salvatoris, qua &

diabolum füperavit , & mundum , humilitate

MOTIVA SPECIALIA PRO SINGULIS

eít concepta , humilitate eft confecta.

Hinc

cdunt

S. Anton. mundum laqueis undique circum-

GRADIBUS HUMILITATIS.

ieplb Dd

datum videns, quzerensque: Quis evadet?

'I. Et

fi in primo $. Gradus noftrz humilis

vocem de coclo delapíam, quz, humilis, die

tatis breviter fi

nt indicati: quia tamen

M

A.. P. L()bzï. Jibl, Man. Tàm. .

Ffffff aþ :

JDiblioibece Manualis Concionatorie

164

3i ipfi gradus a S. Benedi&cto magna ex par-

rantiam! erras? en impotentiam! affligeris?

te affignati, a quopiam religiofo Afceta ef-

libera te ipfam, &i potes.

ficacifimis motivis, & utiliffimis prexibus

VII. Vide fragilitatem tuam, fi pec&andi

ad ufüm & commodum omnium humilita.

occafio eft, quam tepide refiftis! peccares

tem fedulo difcere & pradticare volentium

fingulis momentis, nifi Dei manus prafervae

illuftrati funt; non ingratum Aícetis fore

ret, quam pronus ad omnia vitia? quam

putavi, fi illa i

parum properas ad folidas virtates? vere ex

€o inferantur.

pfa motiya & praxis huic lo-

te nihil, nifi miferia & calamitas, & perdi-

tio, & quafi merum ulcus, ex quo nil nifi

fanies ernanat.

GRADUSIäJMua

Vlil. Vide, quam nobile fis compofi

Defpicere feipfim.

tum ; quoad corpus, terrz gleba es, ome

nium mifíeriis velut gleba expofitus; de-

MOTIY A.

nique putredo & fterquilinium: quoad ani-

mam, ipía ignorantia , in peccatis natus

tuere teipfüm , tanquam leprofäm a

L Ia

vertice capitis usque ad calcem pe-

totus, ad peccata propendens, fxpe dz-

monis mancipium factus, mille hoftibus

dis, horrendis ulceribus plenum, & turpif-

fimum foetorem usquequaque emittentem,

circumdatus , quotidianis peccatis turpi-

ter dehoneftatus, & fic minus nihilo es, me-

& quid aliud eft a capite usque ad calcemi?

Non. eft fanitas in carne tua, omnia ple-

lias enim eft non effe; quam in peccatis

B

na peccatis, miferiis, fceleribus. Heu quan-

eff;.

tum hzc ícelera tua c

r

oram divina Maicügte

»

PRAXIS.

- foetent !

re miferabilis 65,

x

.L Hujus gradus continuus poteft effe

.][. En quam mifer, & ve

communicafti jam N. ubi fructus? ^Tories

ufus, illum tamen füfe exercebis, cum ali-

quid vacui temporis na&us, paulo fufius

reliqua Sacramenta accipis, ubi fructus ?

Quotidie meditaris, examinas te, vota re-

effe, poffe, & operari tuum , fecundum

tres differentias temporis confiderare potes.

novas, loqueris fpiritulia, audis fpiritualia.

Denique quid multa, pro te ipfe Filius Dei

Defpectio autem hzc effe debet non folum

in cogitatione, fed etiam in verbis & ope-

fanguinem profudit, & tamen cum his omni-

bus tam imperfe&tus, vam frigidus es Dei

re.

ltem de te ita loquaris, & ita te tra-

&es, ficut eos folemus tractare, quos con-

amator, quam turpis ergo eris, (i te tam ef-

ficacia bainea fanare rion poffint.

":

/

temnimus.

J

II. Initio orationis m

lII. Vide ergo, quantus fis , compara

atutinæ'cohfcr&ns te

cum Deo ante facrum opus ipfüm, illum, cui

omnia tua, fapientiam , vites, fan&titatem

cum. omnibus bominibus, qui vixerunt,

offertur, & Ecclefiam confiderans, cujus no-

mine offertur.

Ante horas canonicas, &

& pulvis es; compara hominum omnium,

ui vivunt, fanditatem , & cum illis ele-

alias quascunque preces; in examine maxie-

me poft tertium pun&um.

os eos, qui in coclis funt, & nihil erunt.

Compara jam omnium Angelorum & homi-

IlI. Ante íftudia attendens tuam ignoran-

num perfcQionem, cum unica Dei perfe&tio-

tiam, & quod mend

icare fcicqtiam a libris

ne,

minus nihilo erunt.

Compara jam

debeas.

te unum homuncionem cum immenfa ilia

1V. In menfa cónfiderans, quam vilis fis,

Majeftate , potentia, fapientia Dei &c.

qui (ine iflis vitam tranfigere nón potes, ac

IV. Ex omni creatura defpicere te potes,

proinde ab ipfis dependes, vitam ab ipíis

emendicans.

Hic etiam occafio eft con-

afpice , quidquid vis, & videbis omnia ad fi-

nem, ad quem creata funt a Deo, toto im-

temnendi te realiter, ut fcilicet nihil exquifi-

etu tendere , eumqüe acquirere, te vero

ti, nihil ad voluptatem, fed folum ex quibus

folum, qui folus novifti, quantus fit ille, qui

tuz indigentiz poffis occurrere , 'expetas.'

Deus tuus eft, ab illo malitiofe te avertere.

'V. Quamcunque creaturam afpicias; lice-

En quomod

!

bit in ea aliquam perfectionem cernere, qua

o infra omnes creaturas abjicere

te debes.

tu ex toto, vel ex parte cares, & aliquid ab

V. Quidquid afpicis

i, quidquid tangis,

ea difícere, ex

quo ad tui defpe&iopem' pro-

/

quidquid guítas, ingratitudinis erga Deum te

gredi poffis.

accufat, ambulas in libertate Dei, quidquid

VI. Vefperi decumbens, & mane fargens,

infra te, juxta te, fupra te eft, hoc vere eft

quod tantum temporis fine fenfu & operatio»

palpsre beneficia Dei, & tamen erga profu.

ne quotidie confümere debeas, [n recreatio-

fam liberalitatem, heu! quam parcus; quam

ne, vel alias, ubi plures conveniunt, ftudeas

tenax es.

En omnia materiam defpicientiz

per comparationem tui cum aliis occafionem

tibi dant.

in defpicientia tui proficiendi arripere.

Sin-

VI. Ex omni a&ione defpicere te potes,

gula tua opera tanquam informes urfz par-

comedis? en miferum! vivere non potes,

tus intuere.

Commoditatibus in le&o, ha-

nifi comedas.

Dormis? quam hoc beftiale!

bitatione, veftitu, &c. renuncia, cogitans

es ibi, quafi homo non efles. ZEgrotas? en

rem plane indignam, ut tam vilis & abomi-

debilitatem ! aliquid non intelligis? en igno«

nanda creatura bene habcat.

GRA-

Titulus LXIX Humilitas,

96$

;GR'-ADHS SECUNDUS.

mo converferis , eumque in bono zdificare

ftudens, induflriz & gratiz converfandi in-

; Dzjjïdere fibi ipf.

nitaris, fed potius totam ípem tuam pone

l. Ein quid in tuis viribus fidere poffis, con-

in Domino , qui eft Dominus cordium.

junge omnes animi & corporis vires,

llI. Idem adverte in admirando pocniten-

& ex te folo, fine Deo nec digitam moyere,

tiz Sacramento, dum poenitentibus reme-

nec greífum facere poteris, fi in minimis

dia preícribis , aut falutaria alia monita

omnino nihil potes ,

communicas. '"Hanc diffidentiam in ipfis

tibi idere audebis?

quid obff'ecro in xmagnis

verbis exprimere ftade, nunquam abfíolute

dicendo: faciam hoc velillud ; fed (emper

II. Tantum nunc potes tuis üiribus, quane

tum potuifti, cum nondum fuifti, quidquid

addendo, cum divina gratia, & perfe&ior

modus loquendi effet ille S. Pauli: Non ego,

jam ultra potes ex te, nec hilum eít, omnia

a Deo, fine quo organum mutum es, bacu-

fed gratia Dei mecum, id eft, gratia Dei

utens me, tanquam inítrumento.

lus, qui fe movere non poteft.

.IV. Nunquam aggredere aliquod opus,

III. Ecce Angeli tam puri, tam ab omni

carnis incitamento, & mundi liberi, quam

maxime, fi habeat aliquid arduitatis, nifi

przfumere poífis, id Deum velle, ita fuüpee

graviter tamen lapü fint. Adam in inno-

centia produéctus , malum nullum viderat,

rioribus, & ipía inftituti ratione exigenti-

bus; nifi enim Deus id.a te fieri velit, gra-

nullum audierat, & quaim mifere fe perdi-

dit, tu in carne & peccatis natus es, mille

tiam non fübminiftrabit, ac proinde tu tibi

reli&ctus nihil effetctum dabis.

E contra ta-

hoftibus cin&tus, mille infidiis appetitus, quid

ages? illorum tam robuftz vires uno appe-

men, fi advertas Deum aliquid velle a te,

quantumvis arduum & excelfüm fit, fiden-

titu fractz funt, tug jam ita debilitate quid

poterunt ?

ter aggredere, Deus enim, qui Prophecam

per os a(ing docüit, totumque urbem füe

IV. Examina ergo te, quidnaní in te

er nihilum ftatuit,. frequenter folet ime

fit, cui fidere poffis? ingeniumne ? ah!

peritiflimis inftrumenta ad magpna perficien-

uam obícurum , quam cuimn omni labore

da uti, ut eo ma

jor ipfi exinde refultet

debile? Voluntas ? decies mala vis, quam

glOria. N

femel bonum.

Intelledus ? ipfa czcitas,

V. Occafiones peccandi Xniaximoypverei* fu-

ipía ignorantia eft? corpus? ipía debili-

tas eít.

gias, & maxime afpectum, & colloqüia foe-

Modus tuus agendi? íape cum

.

minarum, per quas Cedri Libani com

putas te aliis illo modo

*«

truerunt.

"

LUR

oftendis.

placere ,. mire illo;

N Ex'p*erientiäm confule, íi triftis es,

V. Eadem de caufa cor tuumlvab afpectu

erga elegantulos juvenculos abítrahas. Hic

fi tentatus es, agendum, (i quid potes,

fac te lxetum , libera te.

enim etiam afpeitus, praeterquam quod ma-

Deinde quam

gnam inordinationem caufet, difponit quo»

multa bona proponis, & quid przftas? Ho-

que ad priorem, & reddit multa focietatis

die ardes de(iderio virtutum , cras omnis

miniftéria minus pura, minusque. grata.

defiderii oblitus es, fi quid potes, cur non

peragis, quando boni quid cospifti? QCen-

ViI. In omnibus tuis propofitis maxime

tum bona defideria habuiíti ; & non unum

adverte, ut, fi ea vis efle proficua, & for»

tiri effe&um, illa in divino auxilio fündes.

perfeciüi,

VI. Omne robur tuum à Deo eft, actio-

Aliorum judicium fzpe exquire, & feque-

*s

re. Non fidas memoriz tug, verba cano-

nem nec unicam (íine Deo elicere potes.

nis, confecrationis nun

quam rgcrþoriter pro-

Omnia bona a folo Deo vcelut mari proce-

nunciabis.

dunt. Exte vero nil, nifi nihil & pecca-

tum.

Perditio tua ex te lfrael, a me tan-

GRADUS TERTIUS..

tummodo auxilium tu'um. Ofez 13.

PRAXIS.

Reputare |fe divinis donis indignum.

I. Cog

ita te effe vas fpurciffimum, immune

vpe revolve illud S. Pauli , hoh fumus

" diffimum & plenum adhuc . foctenti-

I. S

füfficientes cogitare aliquid ex nobis,

bus fordibus, &c. contra donum Dei etiam

minimum effe, puriffimum, plenum fplen-

& illud S. Joannis: ;|Nemo poteft dicere,

Dominus Jefus, nifi ia Spiritu S. Non vos

dore & pulchritudine; quid jam mirum, fi

Deus in cam tur

eftis, qui loquimini, féd Spiritus Patris ve-

infundere nolit.

pe vasq tam nobiles gemmas

firi.

ltem : Sine me nihil poteftis facere.

IL. Ante quodcunque opus, maxime fi

II. Recordare, quoties, cum tibi Domi-

nus dona íua ultro offerret, tu tamen illum

paulo gravius fit, coram Deo propriam in-

firmitatem, & impotentiam fatere, ejusque

cum donis fuis, ah quam türpiter! abegeris

& neglexeris; aut fi accepifti, heu quoties

auxilium enixe implora. ld potiíffimum fiet

in operibus manifete fupernaturalibus, ut

contra ipíam Dominum tuum illis abufus

fueris, dignumne te

ante orationem vocalem & mentalem, exa-

jam putes vel kuna grae

tic guttula.

mina, miffam, &c. QCave, ne 'cum proxi.

m. lta;

Ffffffþ;

Jübliotbece Manualis Concionatorie

966 -

III. Itane divinis donis dignus ? quid er-

QQARTUSGRADU&W

o Deo dignum , dignum remun

eratione

Se omnium iinimum eftimare.

egifli? fi per totam vitam in ferventiffimo

amore & perieverantia Deo ferviiffes , nihil

L. £ ^erto.fcias, fi aliis Deus hzc feciffet,

Nunc;

dignum in confpeQtu ejus egiffes.

7 quz tibi fecit, (i tantis donis & illu«

cum per totam vitam fcelera fceleribus cu-

minationibus preveniffec, jam in culmine

mularis, beneficio adhuc & dono dignum te

perfc&ionis ftarent, & tu adhuc ad radicem

sftimes? quantus quantus es Dei debitor,

jaces.

Vere ergo omnium minimus es, qui

& cum tot milliones debeas, nec obolum ad-

omnium minime Dei donis uteris.

huc folvifti, & tamen do

A

Il. Hoc fcio, fi Deus me in illa ícelera per«

no adhuc dignum

te credis ?

mitteret ruere , ad quz natura propenfus

IV. Quid miraris,

Xfc non his talentis a

fum, aut nifi dazmonis aut carnis tentationes

Deo dotari, quibus alii? uti non potes, ficut

ajme averteret, jam in infimum peccatorum

alii; videt Deus, fi tibi hoc vel illud daret,

barathrum ruerem,; & omnes peccatores pec-

illa non in gloriam, fed pcenam tuam, celfu-

cando füperarems nam ecce illa omnia pec-

cata, quz omnes & finguli homines fecerunt

ra, quia videt te illis abufurum; cur ergo

furioío gladium det? .

a condito orbe, ego, nifi me Deus cuítodires,

folus facere- potuiffzm.

An non érgo me

NV. Vide, utrum dignus fis divinis donis,

quia ea tam indigne traQas; dat tibi Deus

(

omnium minimum vere zítimabo ?

Iil. Sane nulli me przponere poffem 5 for-

in meditatione aliquem ferventem conce-

ptum, tu mox ex capite tuo duodecim alios

te enim ille ipfe, quem ego minorem me

zítimo, in confpe&tu Dei multis partibus fan-

aftruis, qui illum omnino obfufcent, & uni

verbo, quod tibi inter loquendum infpirat,

Gior eft; ego enim externa afpicio, cor au«

tem Deus intuetur.

viginti quatuor inania addis, ficque femper

nobiliffimam Dei telam cr

IV. Vere multis imperfeCtionibus abun-

"His tqis filis tur«

do, quas tantum ego fcio, & quot fünt, quas

piter obícuras.

neício? & tamen his quam iulti carent, &

vix nomen fciunt, aut fi forte quasdam ha-

PRAXI&A

bent, Deo tamen non iíta difplicent, atque

mez, utpote qui ob tanta beneficia fidclius

I" Ma

ne fürgens cogita te ïndignüm eo

ei deberem & ferventius, quam alii, fervire.

die, quem accipis ;

ante quamvis

V. In quolibet ferme videbis aliquas vire

orationem indignum, qui eum Deo agas.

-

N

tutes, quas fcis te non habere; merito ergo

J

Il. Ante Sacrum & Horas Canonicas in

.te minorem.amniþus- exiftimabis.

dighum, qui annumereris inter minimos Dei

!

miniftcos, is tamen te in precipuis & tamiliae

PRAXIS.

riffimis habeat,

In menía indigaoum pane,

quem comedis. Veiperi indignum quiete,

I. La

tifffme patet hic actus. — Quamcun-

qui non laborafti.

que aCtionem, five fpiritualem , five

]li. In ariditate indignum confolatione,

materialem, perficias, cogita, te ex omni-

cum peccata tua mereantur omnia pocna-

bus, qui illam tecum , vel alio tempore;

rum genera, & in hac, & in altera vita.

agunt, agere imperfeQiffime.

li, Quotiescanque apud viros doCtos, fpi-

IV. Cum vides alios przclaris calentis do-

fatos, gratias age Deo, quod ea tibi non de-

rituales, &c. reperiris, cogita, tuam virtutem

v À

& do&trinam illorum dotibüs minime com-

derit, utpote qui illis male fuiffes ufürus, ac

roinde damnationem tibi ex iisdem cumu-

parari poffe.

h

lll. Cuma

lios ix; fpiritu vel literis inürufs,

aturus.

& hic cogíta, te illis minorem, vel quia illa

V. Cum tibi quacunque ratione male eft,

alia habent, quz multis partibus compen-

cogita, te indignum effe meliori ftatu, & pe-

/

fant, vel füperant ea, in quibus a te füperans

jora promericum.

f

tur, quia illo parvo; quod habent, bene utun-

Vl. Donis, qui a Deo accep

ifti, d'ixligen-

tur,tu male; vel demum conf(idera te fecune

ter & folerter utere, cogitans, una cum ipfis

dum id, quod habes a te; alios fecundum id,

uod habent a Deo.

tibi impofitum onus de iis 'üri&am reddendi

rationem.

.IV.-Nunquam in ulla rete

-alteri fpifituali—

VII. Cum vides aliis a Suferioribus mul-

ter, & abfolute przferas;fed fi aliter non potes;

ta concedi, te autem negligi, gaude, quia

accurre ad occulta, quz fxpe funt in homine,

tra&ctaris tanquam hujusmodi rebus indi-

& quia te&ta fünt, non apparent, vel Deo ita

$£ous, ut revCra €55

fi autem & tibi fimie

difponente,vel ipfo homine humilitatis gratia

lia concedantur , vis confundere ob Supe-

occultante. Singularitates non folum non

riorum vel aliorum bonitatem, eo quod in-

quar

e, fed nec a Superioribus oblatas accipe.

V

C

dignitatem tuam agnofCentes tamen eam

um nullo unquam de przcedentia, fub

attendere nolint; vel dole, quod indigni-

quolibet prztextu, contendas, cogitans , tibi

ut rninimo minima & infima convenire.

tas tua íis nota non fit, quam forte per

hypocrifin tegis, & talibus rebus vel non

Vi. Cum diverfitas eft fententiarum in

utere, vel i aliter non potes , faltem ute« agilibus , vel aliis ; inter te alium quem-

re parciílime.

Cmme

'piam, Inemento, ut tanquam minimus f

per

»-2' it;zlus LXIX Hdmilztä::.

-

pet cedas; Nonïelis; faperiores alia ratione-

ftultum aliqdem quid dicentem autàagentem -

tecum agére, quam folent cum tninimo co-

«

rideas? fihominem paralyticüm ad domefti-

*

u-djgwre aut novitio.

ca officia non adhibeas? En revera fterqui«

linium es, quid miraris, fi alii nares cohibes

ant; imo pedibus te conculcent? imo & fiG

n D[IS QUINT u $.

Nolle boizorari.

himis pretiofüs haberis: dum homines fuper

fterquilinium hoc ambulare dignantur. Pe-

bu

id, :bfecro, fentiret mendiöabülhm

ftem, tabem, vitia contagioía habes, quid

Q

,aliqv d plenum fordibus & fqualore,

mirum, fite alii fupiant? ftultus es, & nihil

fi illi toti! uifero pr&tereuntes caput aperi-

ratione & fine fantto uteris, quid mirum ;

rent,hon - atiorem locum darent, &c. nonne

fi aliorum jocus fias? Paralyticus es, & vere

autriderife, aut illos oculis captos effe, crea

adnihil utilis, quid mirum, fi ad nullum of-

deret? Ita plene, fi tu honoraris; aut enim

ficium adhibearis?

D

non vident turpitudinem tuam , alias longe

IH. Cumab aliis contemn

eris, cogita illos

aliter tecum a&uri effent, aut, (i vident, fe-

tantum partém aliquam ineptiarum tuarumr

rio tenon honorare poffunt,

P.

& impérfe&tionum videres quid primum agee

II, Ecce famma illa Maje

ftas , infinita illa

rent, fi totam illam vitiorum tuorum faniem

pulchritudoinfinito honore digna, vix tamen

viderent, parum plàne adhuc agunt.

amillefimo homine honoratur, vix ejus re-

. IV. Ecce vocantem me, & monentem me

in fecülo Deum, ad quantum Deuim quam

cordaturcentefimus, Et tü, monítrum hor-

rendum, bellüa turpiffima, honorari ab aliis,

turpiter contempíi? & proh dolor, quoties

in aliorum memoria velle effe audebis? Sicci:

adhuc fümmum illum Deum, ad oftium anis

mz rmez ftantem indigne abigo? Et hzc &

ne digniorem te zítimas Deo?

.

P

^IH. Quomodo non totus expalles; cum

me vérme, non hornine, quotidie patiturfüme.

honoráris? vide enim, dum te homines

ma illa Majeftas, & ego homuncio, (i ab ho«

mine coüternnor; adhuc wgrefero? miror,

honorant, tanquam San&ulum, tu interim in

m

confpedtu Dei tanquam cadaver pütridum

i

quod me conte

fcetes,

uomodo gaudere potes ?

1mne non commeritum fuiffe ?

jptu dignum vidgam,? puto

IV

c

i

illud

V. Cupiam ergo contemni faltem,; ut ali«

ontemplare, eheu

: terhüm 1

Verbum, infinitam illam Sapientiam; ipfam

quo modo temperem indignos illos contem-

Majeftatem, velut ftultum & mente captum,

ptus & injurias, quibus füummum illum Dos

veíte albaindui, & per ludibrium circa Prine

minum & Redemptorem meüm tam indigne

cipum domos deduci, ut illorum Joeus & ri-

affeci. Cupiamomnibus poftponi, ut come

fus fieret. Denique afpice eundem humili

penfem illam injuriam, qua Deo Greáturas,

Ícabello infidentem, omnpium peripfema fie-

peccatüm futnmz bonitatis prepofui.

ti, omnium fputa & fanies divino illo vultu

VI. Deum illoipío tempore, duim tà con«

excipere. Sic mundi conditor, & ipf* orbis

temnéris, ab infinids hominum snillibus ne«

»

redemptor, tanquam terra indignus & (olis

ligis fperni & contemni, confidera: fi ergo

[]

afpe&u habitus eft, &tu adhuc ho

^

b

eus inenarrabili laude d

1

nus hca fübdie

;ï"xüxla;*i, tu

tis fuis, ab illis, quibus cce

l

u

impromittit, &

füfpici adþuö velis? :

fanguinem faum dedit, patienter fért, imo ils

lo ipfo momento illos alit;: & amultis peti-

culis defendit; quid ergo, Deus bone; &gre

; ï—.þ Aliorum diéta acuta vel facetà non re-

feram ; fi turpe monftru

m nonhihil ab Ijomi-*

ne contemnar?

s

[

fer tanquam tua, fed gloriam authori tribue.

VII. Conteinni

, Vilefteri, tantà digr*iïtxaïs eít;

Noli habere guíftum , cum àlii in re aliqua

tanquam exemplum te imitantur,

1

ità ut. fi contemneris, pre humilitate erube«

*

fcere debeas, quod Deus ad tantum dignitas

.. . Cum a&u ab aliis honoraris, hon

3

tibi,

tis faftigium evehere te dignatusfits nam via

fed Deo, honorem talem exhiberi crede, i-

deoque dic cum Davide: Non nobis, Domi-

de quid dignius, quid.magis majeftate ples

num; quam ipfi Chrito orbis Redemptori

fimilem fieri? Simiülis màagis fieri non po«

he; -nOn-'nobis?' fed ?pgiq.i tüó; dg glm?iajmT

tes, quam Cum fis o

B

"GRADUS SEXTUS — .

PlC $i

ppggbriüm & abjectio

Cupere ab: alüs. coniémnt.-

lis velle debeo ab aliis haberi, quás

LT*

lis fam, Sumautem mifer & tniferabi-

— Gaude, eum*tua cöhiïriia ', fa&a, di&a care

lis peccator, ignoránis, tutpis, & ineptus

ad omnia, Deo ipíi rebellis. Hiüc quid

puntur vel contemnuntur, Gaude; cum à

mirum ; finemo tecüm ageré vellet, i te

[uperioribus, &qualibus, aüt etiam inferioris

À

p

preentes omn

nes invdi

gn

atentur ? monftrum

busnullus tibiexhibetur amor aut' favor , a«

vident. -

nimaque ttia apparet infipida, . Noli ftudere,

II. Qui

S t"ibïæ-gfe ferret , " fterquiliaium

ut ignorantiam tuam.in re aliqua obtegas

aut diffimules, fed eam

3

ttahfiéns, nares cohibeas? fi hominem pefte

de contemnaris: -

potms prode, ut ine

aut ,1;pïgg«-in£'e&um euiam .a longo ifügüiï?i fi

GïA;

968

Mibliotbecas Manualis. Concionatorie

VIII. En Ruitïtiam inauditam, adeft Chri-

-GRADUSSEPTfMu&

ftus, regnum zternum pro bono opere dare

vult; adefthomo, &laudem promittit ftatim

Nolle laudari.

eritaram, mox tu laudem momentaneam

ult me laudant ob mala odera, & abo-

afpicis, & pro sterno illo przemio permutas.

I.'A

minatio eft, aut obbona: At fiex bo-

Si adeo gloriam affe&tas, cur non eternam

no illo opere demere vellem , quod bonum

potius, quam brevitet duraturam ?

non eft; vix aliquid boni remaneret. Tam ope-

IX. En Deus, qui coelum & terram crea-

vit, tapta opera, tancam machinam;qui omnia

ra mea bona plena fünt tepiditate negligen-

tiisque,amore proprio,füperbia,vere tanquam

agit infinita perfeCtione, tamen vix ob hzc

pannus menftruatz , in quo vix aliquid foli-

ab ullo homine vere laudatur, & tu, fi exigu-

dum elucet; & hzclaudem mereantur? time-

um aliquod opufculum facis plenum fordi-

re potius debes de tali opere, quam gloriari.

bus & tepiditate; laudari cupies ?

ll. Vere, dum laudes ab hominibus ob o-

PRAXIS.

peramea affecto, fur fam fpiritualis & (acrile-

gus, quid enim? cujus auxilio,cujus ope, cujus;

viribus hoc perfeci? Nonne folius Dei gra-

I.

&iones tuas virtuofas, maxime fi paus

1

À

"^ Jatim extraordinarim effent, & quid-

tia? foli ergoilli laus, illi bonor, convenit;

furergo füum & facrilegus , dum laudem uni

uid aliud zítimationem tibi parare poffet ;

Deo debitam mihi füror; o fcelus.

d

udiofíe abícondas.

é

II. Time, cum laudaris, ne tibi ea a De

IiI. Et fit ita, feceris femel adtum bonum ,.

- ergone laude dignus? (i quispiam mille milli-

loco premii tuorum

'bonorum qperum fub-

ones alteri deberet, & prz paupertate folven-

mittantur.

| vanz fint

do non effet, femel vero obolum folveret, an.

III. Frequenter cogita, quam

- füperbiret ille, quod Domino füo tam belle-

humanz laudes, non folum, quia funt bonum

fatisfecerit? En quantum debes Domino Deo

extrinfecum in honorante exiftens , anguítz

tuo? Ecce fia mundi creatione ad hanchoram

& ratione temporis, & ratione perfonarum,

vixiffes, & omnes capilli capitis tui,omnia offa.

fed etiaim homines illud laudant & zítimant,

tua, quidquid in te eft, Deum ardentiffimo a-

quod illis placet, quandoque magni faciunt,

more dilexiffent, & tu totus amor fieres, non«

quod plerumque inepriffime. Fuge quidquid

dum tamen pro unica gratiz guttula Deo fa-

in minifteriis fpeciofum eft.

tisfeciffes,dum frigidum aliquem actum elicu-

IV. Cogita, quanto magis laudem a Deo

4 ifti, & putas, te ab omnibus laudari debere;

quzrere debeas, ut qui folus intentionem, a

quafi nefcio quid boni in Deum contuliffes.

qua omnis bonitas actionum dependet, co-

gnofcit, & cujus judicium pluris faciendum

IV. .Quidlaudari volo, quod, cum peccare

potuiffem, non peccarim, &c. Nonne ftultum

eft, quam judicium omnium hominum & An-

effet, (i quis in foro proclamaret, fe rem heroi-

gelorum. Unde dicendum cum Propheta:

Saname, Domine, & fanabor, quoniam laus

cam feciífe, quod domefticos füos non occi-

diffet? ita eft, teneris hoc facere,quid ergo ma:

meatu es. Aut cum Philofopho quodame

gni momenti, fi facias? aut fibonum opus fe-

Hzcego non multis, fed tibi; fat enim mae

cifti, decies & multo fzpius Deum offendifti.

gnum alter alteri theatrum fumus.

V. Merito nihil facere debes hominum lau-

des,fallunt, & falluntur,(cis & expertus es, fze-

XGRADUSOCTAVU&*

. peteinillare,ob quam telaudabant, omnium

Defettus proþrios libenter detegere.

minime,potuiffe, aut egiffe, aut eriam illam

zem non intendiffe, & quam inconftans laus ?

n ftultitiam & deteftandam fuperbiam?

LE

coram Deo, coram divinis oculis pet-

VI. Aut; qui té laudant,& füfpiciunt,homi-

L

nes funt vulgaris vite, aut fan&tz. | Si vulga-

care non erubefco, coram hominibus fateri

ris, impoffibile eft, ut tua opera illis tantopere

erubefco. SiDeus videt, noncuro; fi homi-

(:1:! &T -"w'?—(

u

$$-

nes audiant, confundor. Nonnehocefítplu-

placeant, quibus ipfa perfetio, nempe Deus;

ton placet, Si Chriftus cum omni füa fan&ti-

ris hominem, quam Deum, facere?

1

e

tate fatuus & demoniacus audiit, tu apud il-

II. En fidefectumin corpore habes,curri

s&

patefacis omnia, ut faneris ; i vulnus in anima

los fan&tus eris? fi fanQz, aut fpecie tua ex-

terna falluntur, aut, quia humiles fünt, etiam

habes

$ ab(dpndis; Nonne hoc eft velle pe-

bularios fe meliores credunt.

rire?

gati

III. Eo & libentius defectus meos patefa-

|I. Heu quam Chrifto diffimilis fis, cum

laudaris? toto corpore exhorrefcere deberes,

ciam, ut alii ex vitiis meis & tot imperfectio-

tum ali-

nibus eo magis Deum laudent, quod m

k

& pro magna pcena a Dso ob pecca

Revera hec via

c. fGG—

uod admiffüm reputare.

lcratum tamdium pa;i;;ur.

Chriftinon eft laudari, fed via Chrifti eft fper-

ni, vilefieri, contemni : Quis ergo tibi animus

PRAXIS

erit, i laudaris, dum vides, te a Chrifti tui v

ja,

quafiindignum illius confortio , excrudi. O

H I In þbnfcfïïone peccata tua fincere, .prb-

ut fünt; fine palliatione explica.

| quamgtavis poena eft amatori Chrifti a Chri-

a

fto füo tam diffimilem fieri! Expallefcere de-

. V. Superiori tuo confcientiam totam dee

herym, non erübefcere, cum laudor. —

tege, etiam (ine Iigil-lo confe.(lioniä.

ac

1

^

| ïitulm LXIX; Humilitas.

959.

1iT. Gä&dc defeQtus guos publice promul-

V. Dolere, quod tam multi pecceatores

.

gari, &

poenitentiam tibi propter Li-llos iü-

t

tantz maj

eftati fe fub

jungi.

Jicere, eamque ut pgr

effet, Vegerari nolint.

I1V. Eos, qui defectus tuos aliis detegunt,

pro benefa&toribus agnofce , velut illos, qui

^GRADUS DECIMUS.

de macula in vultu monent

, ama propterea

illos, & gratias age.

Subjicere fé omnibus.

[. Ec

ce Deus non folum Matri füz, &S. Jo-

. GRADUS NONUS,

fepho obediens fuit, & fe fübjecit, led

Deo fé fþtbjice;e.

ipfis peccatoribus, ipfis carnificibus, imo ipfi

demoni, dum ab ipío in montem excelfüum

rpendam ineffabile Dei beneficium, qui

I Pe

& pinnam templi ductus eft. Et tu adhuc

cum videt, me mihi ipfi Dominum &

putas inconveniens effe, te homuncionem

re&orem effe non poffe, fed velut infantem

hominibus fübjicere.

Item Deus tanquam

cultro in perniciem meam uti, ipfe meus Do-

fabditus tributum dat, tanquam impoteas a

minus & reGtor effe vult, & ad fuam volun-

facie Herodis fugit.

tatem me totum dirigere; quam gaudens

II. Contemplare in omnibus hominibus

me jarn illi fübjiciam ? & m

€ totum AVeluc

Deum exiftere , illos cotos occupare, quan-

infans nutrici tradam ?

ta ergo fuperbia fit, non fe fübjicere illis,

Il. Quid eft Deas? Potentia, Majeftas,

quibus ipfe Deus fe fub

jicit . & in quibus

Sapientia, ]uftitia, Bonitas ipfa; Quid füm

habitat.

x

ego? Impotentia, vilitas, ignorantia, pec-

IlI. Perpende, omnes horhines ineffabili-

catum, malitia ipías fi jam dignum eft; ut

homo impotens homini potenti , vilis ma-

ter a Dco diligi, przíertim Religiofos effe

megnos in confpedtu Dei, effe aulicos, effe

gnifico, &c. fe fübjiciat, quomado ego pa-

confiliatios, filios Dei, & ego foctidiflimus

tendiz infinitz terrz gleba me fubjicere de-

bebo? in minimum

;

tantis me non fubjiciam ? qui olim fulge-

7

terra foramen me ab-

bunt, &c.

dere dcberem.

IV. Perpende attente, omr'ies fratres tuos

.. III. Cogitabo,. Deum, quidquid meczm

effe magnos benefa&tores ; & Deum propter

fecerit, errare non pofle, omnia providere,

illorum preces & merita inhibere juftitiae

omnia ad majorem fuam gloriam dirigere,

gladium, quo te alías jufte percuterer ; illos

&; quia infinite bonus, omnia ad noftram uti-

litatem derivare; faciat ergo mecum, quid-

effe, propter quorum preces & merita mul-

ta tibi dona dat, a multis periculis te liberats

quid velit, exaltet & deprimat me, fanet &

qui itaque animus tib

affligat me, faciat ex hoc luto divinus figu-

S

i effe debet, cum talem

s

Davidem afpicis ?

L

lus, quidquid velit.

IV. En omnes reliqug creaturg fubiicihnt

V. Certo ícias, te jufto Dei judicio infere

num meritum effe fceleribus tuis, ubi integ

fe Deo ad nutum ejus, & tamen non novee

infernales illos focios, demones, & damna-

runt; quam magnus ille (it, cui fe fubji-

tos wternum arfiffes.

ciunt; ego novi, ego experior, & folus di-

Jai vide, ponit te

Va.

Deus (qui inter demones eternum ponene

co, non ferviam.

1

ei f'um, mcuä

dus effes) inter nobiliffimos amicos fuos,

V. Quantus,quantus fum, D

inter ele&tos fuos. — Nonne jam omnium pe-

non füm, omnia in me illius funt, ille fecit

dibus te fubjicias, nonne te velut lurconem

me, & non ego me, imo cum perdiderim

aliquem e patibulo libe

M

ratum inter hos au-

me, ille redemit me ; de me ergo difponere

nil poffüm, quia meus non fum ; ergo Pa-

licos r»cpqtabis? |

tris füum; fervus füm; ergo Domini füm ;

PRAXIS.

T

redemptus füm; ergo Redemptoris fum;

creatura fum , ergo Creatoris furn.

- L. Nunquam alteri tuum judicium prä:*-

b J

,VI. Erubeíce ex animo, quod ipfe Deus

ferre przfüme, fed alienum fequere, ni(i

fe tibi fübjiciat , & vel ad unicum nutum

manifefte fit erroneum.

d

tuum fe tibi infundat, ad te,

.]l. Etiam a verbalibus contradictionibus

niat, & jam tu?

quoties v'is,þ vee

fingulari ftudio abftine.

Il], Voluntatem quoque in rebus licitis

PRAXIS

cum aliorum voluntate conforma.

IV. Honorifice femper de aliis tanquam

I. In omnibus occafionibus ftudiofe volun-

füperioribus loquere.

tatem Dei bonam, beneplacentem,;

A

| & pere

- N. Exterioribus etiam fignis & actionibus

fedam inquirere.

tuam fubje&;onefn demonítra.

-

iL, Eidem fuarn voluntatem

&quanimitate conformare,

: magnä cunm

GRADUS UNDECIMIUS.

III. Gaudere, quod fümma ejus VOluntä

in te femper adimpleatur.

:

: Humilia oficia appttere.

IV. Optare & procurare, ut alii étiam fe

c certo fcito, nullum in toto tefráe

I Ho

eidem perfeGiiffime conforment.

rum orbe officium tam vile effe,

quo

— £. P. Loin. Bibl. Man. Tom. l. —

Gggggz

diiblietbece ; Manualis. Concionatorie

970

$. XI.

quod non pro te fit nimís fplendidum; cum

enim ex te ad ad omnia ineptus fis, & indi-

"IMEDIA

gnus, ut quisquam tui recordetur , obftupe-

Ícere debes, cutn vel ad minimum ofhticium

I. Eæ

emplum Chrifii fzpius & bene po,ndera-s.ftuguft.f.

tum: quod medium adeo azftimavit ef- r. in Dom,

adhiberis, tanquam ad rem pro te nimis ma-

enuaimn.

ficax S. Auguft. ut dixerit, fi hoc fuperbiam Quadr.

[nt

.

* J

-2'

Il. Contemplare fümmam illam majefta

non curet, neícire fe, quid eam curare queat.

G 5'

tem, coram qua coelum & terra tremunt,

L. Humiliatio: de qua preclare S. Berrlard. s. pern.

fic loquitur: Humiliatio eft via ad humilita- Epift 82

ante piícarorum pedes genua fle&tere , for-

des abluere, extergere, ofculari &c. & tu

tem , ficut patientia ad pacem, ficut lectio

erubefces adhuc eo te demittere, quo fe Dei-

ad fcientiam. $i virtutem appetis humilita-

Heor. 12

tas ipía demifit.

tis, viam non refugias humiliationis; nam fi

Va

ilI. Perpende, revera nihil vile effe, quod

non poteris humiliari, non poteris ad humi-

ipfe Deus facit, aut quod quis propter Deum

litarem provehi, Hujus autem efficaciz tres

& Chr

facit, quód jam tam vile officium , quod non

afferuntur caufze ab A(lcetis.

I

uia, ut S.S, Auguft,

TADT

füo exemplo Chriftus prius fanctificavit! imo

Auguft. reéte advertit, cum ad frauis pedes:r. 58. in

Prorid,

inclinatur corpus, etiam in corde ipío vel ex- Joan.

de facto, quidquid tu facis, cooperatur Deus

tccum.

Si ergo Deus non dedignatur ad

citatur, vel, fi jam inerat, confirmacur ipfius

humilitatis affedus. Quia, cum objectumRn odriq.

quantumvis vile officium tecum coopzerari,

tu operari erubefces?

D

przícns magis moveat lenfums,actus excerior p.2 tz. 2«

da hümilium offi-

magis movet voluntatem, quam lola virtutise 23«

IV. Confíidera commo

ciorum; nam Dceo magis placent, Chrifto

animo concepta defideria. 3. Quia acceden-

te actu exteriori , etiam a&tus interior tit in-

affimilant, proximum zdificant, domefticos

füblevant , te ipfum humiliant, &b invidia

tenfior fortiorque.

Hinc S. Ignat. magno-Pp. 5. Con-

libegant, meritis augeri faciunt, &

pere, inquit, confert, devote quoad fieri po-

ftit c. I.

7

qtlicþem

animi conciliant,

terit, ea munera obire, in quibus magis exere $.1 3

b

cetur hurnilitas & charitas.

ftiafit fenex Vita/PP.

PRAXIS.

IlI. Cognitio fJui: hoC medium

ille, qui rogatus, quomodo humilitatis perfe-1.3. n.171

I. Opta tibi a Superioribus talia im;po/hï,

&io obtineri poflit? reípondit: 5i fua tan-

-*it Chrifto fimilior ftas.

tuminodo, & non alterius , mala confideret.

$Dern.t

s tthi.

II. Offer te ad illa, r

5

ogaque, ut injun-

Hinc &$. Bafilius: Tria (unt, inquit.quz radi s, p.fl, in

cetverf,

antur.

cata nutriunt humilitatem, fcilicec affiduitas Hexam.

petc.atto

IIL. Uiltro, fi occafio detur, ea elig'e-..

fabje&tionis , confideratio propriz fragilita-

46

.. 1V. Cum magna alacritate eadem perfice.

tüis, & ponderatio rei melioris. -

1V. Éxamen pariiculare ordinata €9' accura- Rodr.p.a.

te per gradus facere: ita ut 1. Caveamus , netr.3. c.ag.

GRADUS DUODECIMUS.

quid ad laudem noítram pertinens loqua-

Se omnino inutilem reputare.

mmur.

2. Ne faciles laudatoribus aures prz-

$, Leur,

gita, te fervum effe, qui femper ægrb-

beamus, 3. Nequid unquam àd huümanum

Is

tat, femper lecto decumbat, & ex fo-

oculum faciamus.

4. Ne errata noftra ex-

t p

$. Ne cognis

vit,

lius Domini fui fumptibus füftentetur , pote-

cufationum velis obtegamus.

tiones vang & fuperbz admittantur.

6. Ut

ritne talis fervus utilis dici? Ecce fervusDei

es, fed qualis? femper egrotat anima tua,

omnes nobis füperiores arbitremur, & po-

tiores partes aliis deferamus, | 7. lIt avidis

fempetr in leCto imperfe&tionum decumbis,

femper pharmacis gratig diving fuftentari

manibus quasvis humiliratis occafiones am-

debes.

ple&amur.

8. Ut numerus adtuum tam in-

Nonne ergo omnino inutilis es fer-

vüàs Domino tuo?

ternorum, quam externorum augeatur, fic-

.que verus habitus in fupra dictis gradibus

ll. Perpende , omnes homines quomodo

obtineatur.

d

carere te poffint, ut taceam de Deo.

Ecce

V. Oratio & med

itatio crebra: nam , ut be-Vit. C. 18,

$. Dono

Societas fine te &que floreret, imo melius.

'Totus orbis fine te zeque ftaret, quilibet fine

ne B. Angela de Fulginio dixit, Humilitas,n.217.

l& pe

quam nos habere & difcere voluit Deus ho-

CTAT

te viverct, ad quid ergo neceffarius es? ad

quid utilis? officia, quz perficis , alius mil-

mo, eft lumen quoddam mirificum & cla-

rum, quo intellectus animz aperitar ad co-

lies melius perficerec..

gnofcendam fuam utilitatem & nihileitatem,

& Dei bonitatis immenfitatem: ergo hoc lu-

PRAXTIS

men peti debet a Patre lumioum.-

1

- N Charitatis divine: fludium : nam ut S. Ma- S. Maear,

E 1.» Nui!um officium magis arduum autfho-

j

norificum defideria vel ambi. -

carius re&te difcurrit, animz, qu& vere Deumhom. 10,

ll. Tuam ineptitudinem ultro

& Chriftum colít, etiam(i infinita juftiz? opera

;

Supgribri-

bus aliisque manifefta.

ediderit, itafe habet;2c fi nihil egiflet propter

IHI. Gaude, fi alii ti

inexplebile. defiderium, quod habet erg» Do-

bi gd hqnorificä offi-

cia przferantur.

minum: Et clarius S. There(ia:Quando eftSpi- Vit c. 5;

1V. 5Si quid boni

.per tc' op&rari dignabi-

ritus Dei, inquit, opus non efl, ut quis invefti-

ln q.

tur Deus, eum infirma mundi

x

gerresad inveniendam humilitatem & confu-

lt

;legifïc , ite-

s diverfo

"Il

rum profitere.

fionem fui ipfius, üäqidem Dominu

/1 mocfo

i

Z*L'tulus IONADS fiumiiz'tasg

PL

modo dat eam ab illo, quo nos eam poffe-

m pulverem debet cenfere. Primo propter

inus acquirere confideratiunculis noftris,quz

vilitatem; (icut enin cinis eft vilis, quane

gt

nihil fünt, fi conferantur cum humilitate &

tumcunque fuerit de pretiofa materia, (ic ani-

luce,; quam docet Dominus, quz generat con-

[ui" Dom.

ma valde vilis eft ex culpa, quamvis fit valde

oadr,

füfionem quandam, a qua anima quadammo-

nobilis ex natura. Secundo propter re(iften-

do deficit & annihilatur.

di difficultatem, quia ficut cinis ftatim difper-

Intr. p,5.

VTL Confideratio multitudinis beneficiorum a Deo

gitur, & non poteft refiftere modico flatui ;

2

[* 5'

acceptorum : nam , ut S. Francifcus Salefius di-

hic homo non poteft refiflere modicz tenta-

xit, nulla res nos poteít tantum humiliare

tioni, imo frequenter cadit ad fibilum modici

ante mifericordiam Dei

; quancum mq'ltitudo

verbi. Tertio propter refurgendi impoffibili-

beneficiorum ejus.

tatem, nam ficut cinis non poteft redire ad

Hebr, 15,

V.2,

V. Ponderatio premii bumilibus gromi[fi : Sic

ftatum fuz materiz ;. (ic homo peccator non

enim ipfi Chriftus propofito (ibi gaudio;ifufti-

pote(t redire ad ftatum gratig , ni(i fola Dei

nuit crucem, confufione contempta, quod

virtute. Et paulo ante incap. 4. Nonne fe per

» Atm

S. Chryf. ipfumS. Chryf. fequenti difcurfu confirmat:

bumilitatem defpiciet homo, (i folerter con-

" $u

t555,1.3,

0Jt,

Provid,

J* ic oro, (i quis te ad regnum terreftre & im-

fpiciat in (e negligentiam proficiendi, difficule

perium vocaret, atque, ante ingreffum ejus

tatem ftandi,facilitatem cadendi, laborem re-

civitatis, in qua coronandus effes, in ftabulum

furgendi & debilitatem vitia vincendi ? Unde

odrig,

divertere effet necefle, ubi luti plurimum ac

M

merito S. Bernardus dixit: Ad fe humi!ian-s,nemma.

:l 23'

fimi, viatorumque tumultus ac latronum,

dum nihil vivacius invenire poteít anima ap. Manü

perturbatio, fümma preffura & anguftiz, num

quam fi fe ipfam inveritate inveniat, tantum4fe 2 1.

ad illa triítia cogitatione converteris? annon

non diflimulet, nec fit in fpiritu ejus dolos.": 4-

illa omnia, quati nihil effent, gaudio & fpe

XI. Con[iderare creaturas, ati iterüm S. Bo S. Donav,

Pl 3- COH-

regni.contemneres ? Perquam igitur ineptum

ventura fuafit, dicens : Debet confiderare di-c. z.

li. 6p

H

& indignum eít, terrenis mortalibusque re-

ligenter creaturas corporales, & ex illis humi-

bus potiturum, nihil his, quz interim incide-

litatem haurire; íi enim confideret cerram,

rint contriftaris zterni autem regni fpe ela-

videt fapplicium peccatorum ; fi confideret

Vio p

tum atque erectum, & ad coelos accerfitum,

quadrupedia, videt ea fortioras (i volatilia,

L MT

per fingula, que accideriat in diverforio, tri-

videt ea leviora & agiliora ; (i terra nafícen-

flitia, decidere atque perturbari.

tia, videt meliora, ficut fru&us fünr, & pul-

S.Bern.to. IX. Confiderare vilitatem &5 fragilitatem fuam,

chriora, ficut flores; fi con(ideret pooprium

S bf it

3. ferm. deuti S, Bernardus füafit, dicens: Tria fünt, quz

eritts

fübjectum, videt quod in principio cít femen

conviÍ. radicatam nutriunt humilitatem , aífiduitas

immundum , in medio f2ccus ftercorum, &

pece. at« (hbieCtiopis,

confiderati opropriz frasilitatis,

in fine cibus vermium, ut dicit $. Beraard.

2- c.,3'.

& cormparatio melioris.

Si primum lucifer

Meditationum cap.3. Vide unde veneris, &

ROdf.p,'lo

habuiffet, non de ecclo ruiffet ; (i Adam fe-

erübefíces ubi es, & ingemifce; quo vadis,

Ua3- 6-28'

candum habuiffet, non de paradifo eje&tus

& contremiíce. Quod ip(um etiam confir-

effet; (i Antichriflus certium haberet, non fe

mans S. Laur. Juft. Confiderare non negligas, $. Laur.

Deo preferret.. Clarius vero hanc vilitatem

inquit, quod (ingula quzque nafcentia pro- Juft. de

S. Laur.

explicans $. Laur. Juft. Recogita, ait; a ho-

pria quzdam habent munimenta, quibus na. li£- vit.

€. 4. Lign.

mo; ut humilieris, originem tuam; intellige,

turam fuam ab incommodis defendunt, Cor- * 4*

vit.

unde venis, & erubelce; adverte, ex quo

tex,ambit arborem 5 penna regit volucrem,

conciperis, & humiliare; Nam ín putredine

pilcem fquama operit; lana ovem induit;

conciperis , in fordibus generaris , in latebris

pellis jumenta & veras ve(tit; concha teftu-

confoveris, & in doloribus parturiris. For-

dinem excipit ; folus homo inertmis naícitur

matus nempe, o homo, de pulvere, de luto;

& nudus, ut eo ad humilitatem fiat pronior,

de cinere, quodque vilius eft, de fpurcilfimo

quo czteris rebus in ipfo fuo nativitatis pri-

& foetidiffimo fanguine, in pruritu carnis, in

mordio confpicitur abjectior.

Y

fervore libidinis, in fcetore luxuriz, & quod

Xll. Confiderare Deum a quo omnia babentur, S. Bonav,

deterius eft, in labe peccati, in obligatione

nam ut S. Bonaventura recte iterum dixit:l.c.

S Bonav.

Vltn C 18' -

deli&di. QQur autem tam vile homini Corpus

Duo fünt, que admonent nos, ut humiles

m

l. 2. perf Deus aílignarit, rationem affignat S. Bona-

fimus, videlicet quod fumus, & quod non (ü-

tel. €. 33* ventura dicens : Cum Deus omnia poffit, ut

mus; quod fümus; non habemus a nobis;

quid non fecit nos &quales Angcelis in gloria,

ne ex meritis noftris, & ideo non oportet nos

nifi ut ipía depreffio noftra bumiliet nos, ne

inde extolli, quia alienz poteftatis eft, & bo-

clevemur, (icut (edu&ti, & fedu&tores Angeli ?

nitatis, quidquid boni fumus & habemus.

& corruamus, & pereamus ? inde eft, quod

XIH. . Confiderare alienas virtutes , uti S. Tho- S. Thom.

cum Deus in baptifmo toilat pénitus peccati

mas Villan. fuafit dicens: Si te fapientia ele. Villan.

C. dd S.

3

reatum originalis, pcenam tamen corruptio-

vat, confer te cum Dottoribus; fi patientia, 9?

nis non tollit in hac vita, ut femper maneat

confer te cum Martyribus, fi caftitas.cum Vire

tino.

hofr, 10

nobis memoriale humiliationis, quo' cauti

ginibus, qui tibi magnus videbaris, illis com-

fimus, ne fuperbiamus, ficut , primi paren-

pofitus exiguus apparebis. Cui confonat illud

tes hoítri & ex quorum füperbia, & trans-

a Laur. Juft. traditum monitum, dum inquit:

Vi 6

-"ldem de

reffione, omnes corruimus in culpam.

Refípectus meliorum, acquifitio eft humilita-

X. Confiderare ipftus etiam anime vilem flatum,

tis. Quo medio Abbas I(id. ufüs eft, cogita«

Dizt.tit.7-Quem S. Bonaventura fequentibus verbis in-

[ ^5 (

tionibus, quod magnus effet, függerentibus

dicavit: Propter tria homo fe ex parte ani«-

dicere folitus: Nunquid talis, qualis Ab-

bas

Ggg2g8g2

R. P. Lobn. I?z'bl. IMan, Tóm. 4.

-

972

Dibliotbece; Magualis Concionatorie

bas Anfaniüs, vel alii Patres, qui Déo pla--

L Primum ergo quod attinet, femper cbs.Thob.a

Cuerunt ?

oculos habeatS.T'homs definitignem;qua di- 2. q. 151.

S. Petrus

XIV. Confiderare. defettus

: fuos , qiemadmo-

xit, humilitatem effe laudabilem fui ad ima dsje-

Dam. l 2.

dum B. Petrus Damianus Abbatem Defide-

Gionem ; hec enim definitio, ut mox infra dice-

epift, z 1,

rium ad Cardinalitiam dignitatem evectum

tur,prz reliquis accommodata eft ad naturam

monuit, dicens: Agere noli frater, quod

humilitatis explicandam ; ex qua colligicur. (i

pleríque faciunt, tantummodo, fiquid eft in

proprie officium illius explicare velimus, du-

te virtutis, attendere, & vitia quafi poft ter-

plex id effe,fcilicet, ut quis non fe extollat,aut

lmitare na-

gum po(ita negligas judicare.

extolli eupiat ultra meritum, & ut fe depri-

turalis n pavone diverfitatis exemplum, qui

mat & deprimi cupiat infra meritum. Ad hec

nimirum pullinos & velut ignobiles pedes

enim duo officia omnes gradus, quos aliiopee

pre oculis femper habet, infignem vero

rofe excogitarunt, revocari poffünt. Et ad

caudz pulchritudinem poft fe fpecabilem

priorem quideu pertinet, ut nihil fibi aut me-

|,10. 8j

prebet, videt in pedibus-rufticum aliquid,

ritis fuis adícribat, atque adeo neque laudari,

i

quod defpiciat, igaorat in cauda, quod eum

neque honorari, aut preferri aliis (faltem mas

.

inirabilem reddat.

In promptu eft, unde fe

)

oribus vel equalibus) affectet, fed potius fe

debeat in humilitate deprimere ; poft ter-

indignum Dei donis & ad omnia inutilem re-

gum gerit, unde valeat quafi prz ceteris

putet. Ad pofleriorem fpeCtat, ut omnibus

avibus fuperbire: quod exemplum humili-

etiam minoribus fe po(tponat, atque adeo vi-

tatem amantibus applicans fubjungic: Te

liffimo modo (id eft,cogitatione,verbo & opes

quoque quodammodo , quod in te virtutis

re) tra&tet feipfum, & ab aliis etiam tractari

eít, lateat ; fi quid vero vitiofüum & corre-

optet, qu&rats gaudeat, in quo triplici gradu fum-

&ionis eft dignum, ab afpectus, cui judicio

ma hurmilitatis perfectio confiftit. Viliter au-

non recedat,

á

tem feu contemptibiliter cogitatione traCtatur, (i

S; Dern.

. XV. INon comparave fe cum inperfetliss quod

vel ipfe, vel alií, vilem de ipfo zftimationem

ferm. 37.

in Cant.

medium $. Bernardus fuggetfit dicens: Noli

habeant,ac temeraria judicia fal(asque fufpi-

te, homo , comparare majoribus , noli mino-

ciones de ipfo concipiant. Perbo contemptibi-

licer traGtatur, fi vituperetur, réprehendatur,

ribus, noli aliquibus, noli uni; quid ícis

enim , o homo , fi unus ille, quem forte

convitiis aut contumeliis appetatur, vitiaque

omnium viliffimum atque miferrimum repu-

ipfius occulta manifeftentur. Oper? denique

tas, cujus vitam fceleratiffimam ac fingula-

contemptibiliter traGatur, fi in viliffimis offi-

riter fcediffimam horres, & propterea illam

ciis & functionibus occupetur, inferiori loco

putas fpernendum, non modo prz te, qui

in congreffu. collocetur , viliffimisque cibis

forte jam fobrie & jufte & pie vivere te con-

aut veítibus paícatur aut veftiatur. .

"

fidis, fed etiam pre ceteris omnibus fcelera-

IL. Secundum caput, nempe propr

ietates,S. Berm. f. :

tis, tanquam omnium fceleratiffimum ; quid

quod attinet, (equentes communiter affignan- 34-intCant.

fcisj; inquam , fi melior & te, & illis, mu-

tur. Prima eft, ut (it voluntaria feu f/»ontanza:

Edl 3

tatione dexterg Excel(i in fe quidem futu-

nam, uti recte S. Bernardus advertit, fola gra»

Y4l,

rus fit, in Deo vero jam fit?

tiam, quam prafert, meretur lefa & abfoluta bumi-

j

Pennequie &X VI. Quarere, qui veprebendat; Sicut Ab-

litas. Quz enim coacta & extorta fuerit pro-

Differt. 1. bas Moyíes cuipiam interroganti , qua via

pter triititiam, gratiam/non habet. Et alibi:

$. 1.

brevi ad perfc&tionis culmen evaderec ?. fci-

ii cum vancore. bumiliantur , alii patiecter , alii

& libenter; primi vei funt , fequentes innoxii , ulti-

fcitanti fuafit, nimirum ut fenem aliquem fe-

verum aufterumque quzreret , atque in ejus

mijufi. Secunda proprietas eft , ut fit /ince-

LT

fe traderet diíciplinam, a quo quotidie du-

ra: Ef enim , inquit S. Ambrofius, qui nequi- S.Amtirof,

R

m

riter tractaretur, & fub quo reprchenfiones

ter f& bumiliat , €9^ interiora ejus plena fünt doli : 2« €E^ 4-

& . increpationes continuas biberes, ut mel

6 efl, qui nimium f fübimittit ab bumilitate mul-

& lac. Cujus fententiz fübfcripferat ille al-

ta. . INom efl ergo bumilitas, mifi fime fuco, fine

ter, qui inter injurias & contemptus exulta-

fraude. — fpfa efl vera, que babet piam mentis [in-

Gravius ex-

bat, dicens: Hi funt, qui nobis proficiendi

ceritatem , magna ef1 «irtus. ejus.

materiam füppeditant ; ilii enim, qui nos

plicans hanc proprietatem S. Bernardus : Z4p- $ Berin. f.

laudant, nobis non parum impedimenti &

petere , inquit , .de bumilitate laudem ,. bumilitatis ! 6 inCiant,

non e[l voirtus , fed faboerfio: - quid enim perverftus,

damni adferunt.

quid indignius, ut inde oideri *oelis meliory unde vi-

S.Ambr.i

$. XII.

deris deterior ? Scite quidam hanc humilita-

Quodam

fm,

ASCETICA.

tem bamatom vocat, quia, dum per humilia

dicta laudis minoris jacturam facere videtur,

Nj

I.

uatuor fünt przcipue, 'quæ de humil'«

aliam majorem pifcari conatur, fcilicet ut

tate bene difcere debet Afceta, alio:«

humilis przdicetar. Ex quo S. Bernadus re-

que etiam docere. 1. U: naturam illius ber

&e colligit ; gloriofam rem effe humilita-

cognofcat. 2. Proprietatés. 3. Effectus & uti-

tem, utpote qua ipía quoque füperbia pal-

litates, quas parit. 4. Ut fciat dubiis quibus-

liare fe appetit, ne vilefcat. Tertia proprie-

Gl'cg,gs.

dam occurrere, queg circa fundamenta & pra.

tas eft, ut fit circum/pstta ; id eft, ut fciatur, quo

c':l&g'

xin humilitatis occurrere, & nonnunquam

in loco & officio, quo fine ac moderaminePhilip. a.

ab inexercitatis hac in arte difcipulis moveri

quis hnmiliare fe debeat, ut cum Apoftolo di. v 12

folent.

Qu proinde.omnia nunc breviter

cere queat : Sico bumiliari, fcio & abundare, So- Greg. i

e, dum P2f p« 9

in þoc paragrapho explicanda funt.

lerter enim int;tgndum q/t, inquit S Greg.n

dninge

*

-

2'5!143&3 LXUIX. Humilias, :

973

vThom (H

"

mes

2

'q'ïöl.

&imoderatius: cuffoditur. virtus. bumilitati:,

bumilitatis þedibä-s ambulaffe. Eluilitas fane eft tan-

tur jura regiminis : && dum Prelatus quisque plus

quam terra, inquit Bafilius, ex qua crefcit & nutri- s. Bafil. f,

fe» quam decet , dejicit ,. fubditorusn vitam ub die. tur arbor cbaritatis ,

producens. flores virtutum Cs de abdic,

fcipline. difiringere vinculo non po[ft..

Jineant er- — frütus gratie in anima.

Quod denique 5. etiam terum.

go Re&tores exterius, quod pro aliorum utilitate fa»« - ad perfectionem & a

lutem alienam maxime

- feipiunt ; - farcent interius , quod. de. [ua eflimatio- conducat humilitas, v

el ex ipfo Chrifti exeme

ne, pertümefiunt. . Sed. tamen. quibusdam fignis de- lo fatis colligitur,

ut qui & ipfe humilitate

center evtnpentibus, eos apud fe e[fe bumiles,

eiam potiffimum velut inftrumento ad generis hu-

Jubje&ti - deprebendant ,. quatenus . in. autboritate eo- mani (alutem procurandam ufus eít,& ad eun-

YUm , (j , quod fermidant, videant; 69 de bu- dem finem etiam viliffima quzque inftrumen-

müliale, quod. imitentur, agnofoant. Quarta eft,

ta, qualia erant rudes pifcatores, elegit. Et

ut conZans fit, fibique femper fünilis: quam quid mirum ?. fi enim etiam Domini

hujus

S Ambrof. proprietaters. S. Ambrofius requifivit, dum mundi fideliffimos

quosque fervos pro arduis

Lio.ep. dixit: JZec virtus vera. bumiüitas e(1, que inter . fais negotiis eli

S

À

gunt, quidni idem Deus pro

48.

quoslibet meritorum gradus nunquam fui potefl.effe falute hominu

m

velut negotio omnium ne-

diffimilis. .. INam & in-officiorum vicifftudine, &

gotiorum maximo faciat? Quis autem fideliorlaie 4g.

in manfuetudinis lenitate , & in wvoluniarie pau-

eft fervus, quam humilis, nt qui fciens dictum v. 11.

pertatis elettione invenitur mulla diflantia, & alter. fibi effe a Deo: Gloriam meam alteri non da-

altero in. propofiti fui deo

:

bo; ftudiofe eam contingere veretur,& in hoc

nor eff.

i

otione gqc majof, aut i«

exemplumi fidelis fervi Jofephi, uxorem Do-

IIf 'Tertium caput fcilicet effectus, quod

mini füi, quam folam Domino fuo refervatam Gen. 39.

attinet, etfi illi innumeri fint, paffim aSS.Pa- effe noverat, contre&tare nolentis imitatur.

tribus & Magiftris fpiritualibus commemora- Hinc merito S. Ignatius faos Operarios in vi-

ti atque deprzdicati, Afcetz tamen merito neam Domini mittens hortari folebat, ut hu-

prz omnibus effe debet, quod humilitas fit militate & contemptu fui viam fibi ad ardua

efficaciffimum medium ad triplicem finem, munirent? Quz omnia ha&tenus enumerata

quém perfectus Religiofus, & is maxime, qui motiva brevi fententia com

plexa eft B. Angela Vit,'c, 19.

etiam alieng falutis curam fuícepit, propo(i- deFulginio, dum dixit:

Quanta anitma magis af-

tum habet, fcilicet gloriam divinam , perfe- flictay & depauperata,

& bumiliata ef£ interius, tan-

Cionem propriam & alienam affequendam. 0 magis aptatur,

& purificatur, ut allevetur magis,

Nam 1. quidem , quod ad gloriam divinam quia nulla anima

potefl aliter ac plus elevari, nifi

augendam plurimum conducat, ex iis,

quz quantum bumiliatur ,. &9 profundius in bumilitate

fupra $. 8. n. 3. di&ta funt, faris patet,

ubi complanatur & vadicatur. Ita

que femper in men-

oltenfum eff, per humilitatem id, quod homo te habeat Afceta veriffi

Sew f

mam fimul & uriliffi-

preftanciffimum & chariffimum habet,

Deo mam pii Scriptoris fententiam ;

Merita nonL.. e. »,

n

offerri, ideo

que martyrio non immerito come /unt ex boc aflimanda , fi quis plures *o

ifiones aut re

parari. lt adeo recte dixerit Ecclefiafticus:

.de jmit.

Ecll. 3.

velaviones babeat, *vel peritus. fit in. fcripuris, aut in

?/ïlu

Quanto magnus ess binnilia te in omnibus, & coram

altiori ponatur gradus füd fi vera fuerit bumilitate

JDeo invenies gratiam, quoniam magna potentia Dei

ac cbaritate vepletusz fü. Dei bonorem pure 69 inte-

folius, & ab bumilibus bonoratur, utpote qui hoc

gre femper quevat ; — f féipfiun. mibil veputet , & in

fo, dum fe nihil effe, fcire, & poffe, verbo &

É

veritate defpiciat, &g ab aliis etiam d

d

efpici & bumie

&o proteftantur, chariffimam fupremz Dei

liari magis gaudeat, quam bonorari.

Excellentie confeflionem faciunt, ob quam

IV. Quartum denique caput, fcilicet du-

Pfþ so.

caufam merito S. David facrificium Deo gra-,

bia varia, quod attinet

2

SAmth -

V. L.

tiffimum effe dixit cor contritum & humilia-

,ea per ch,ucn,tves qua-

fliones expedientur. ltaque -

l« 9. ep. 4-

tum. Quod vero 2. etiam ad perfe&tionem

Q. 1. Qua ratione quis brevi co?nþendz'ox COf

propriam aflequendam eflicaciffimum fit in-

ple&i, facileque memorie mandare. o[fit totam de

ftrumentum humilitas, vel ex ipía perfectio-

bumilitate dottrinam? — Refp. Si memorabilem

nis natura colligitur; cum enim hzc in con-

S. Pauli fententiam animo firmiter impreffe-

&

x

*

p

"

jun&ione perfecta cum Deo per charitatem

rit, qua ad Philippenfes

E

cribens dixit. ZZocPhilipp.a

*

e

3500f

facienda coníiftat, facile patet, non poffe me-

Jentite in vobis, quod & in Chriflo J*füs qui cumV« 5

if inCianh

lius & citius ad hunc finem perveniri, quam

in forma Dei ejfet, non rapinam arbitratus efl effe

per humilitatem; uti breviter & fapienter ine

Je equalem Deoy fed. fametipfum exinanivit formam

S.Ambr.xin

dicavit S. Ambrofius dum dixit: Quisquis cupit

Jérvi accipiens , in finilitudinem bominum. fattus,

quodam — JDivinitatis tenere faftigium, busmilitatis ima- feGtetur.

€9 babitu imventus ut bomo.

FHumiliavit. fomet..

fetm-

Hinc Deus S. Birgittz revelavit, humilitatem

ipfum , fatbus obediens usque ad mortem.

Hac

Rev. €.39»

efle ícalam, per quam ad cor Dei afcenditur;

enim fententia breviter & nervofe compre-

id quod frater Urigman ex Dominicana farmi-

henditur, quidquid ad humilitatis notitiam

lia expertus eít, ut qui, cum nullum fibi con-

& praxin requiri poffe videtur.

Et I 4 qUi-

gruum locum reperire poffet, nifi in profundo

LÀ

.

dem per illa verba ; formam feroi accipiens

inferno, füb ipfomet lucifero, hanc a coelo vo»

proponitur idea , quam in humilitatis ftu-

Creg.aS.

cem accepit: Cito huc afcende ad thronum

dio fequi quisque debeat, ut ícilicet tan-

0'2'&3.

altiffimum cor Dei. Ut adeo merito dixerit S.

quam /meum Íeu mancipium fe traCtec, &

Climacus: Quoties aliquetn vel videris, *vel audie»

ab aliis tractari velit; 'atque adeo ficut

llf

ris intra paucos annos alti[J/anam tranquillitatem (que

fervus totus eft juris alieni, nihilque pro-

U

obtenta perfectione obtinetur ) acquifivi[]e , moli banc

prium poffidet, aut fibi adíeribit; viliffi-

; (jej !

paü, Ib p

ma quzque domus officia füfcipere debet:

exz]ämare aliams quam banc beatam celeremque viam

vilif-

061

Ggggggæ

45

Jqblietbece Manualis Goncionatoriee

974

viliffimo etiam cibo, häbïtaticnc, veftibus &c.

Q. 4. Zn& äuomodo f compatiantur e[fe hu-

contentns effe cogitur: nullo honore aut ho-

milem, €? bena apud bowines opinione firere vel-

norifica compellatione afficitur: ad omnia

le? Refp. SS. Patres, fi didtam opinionem non-

inutilis reputatur, nihilque fibi lucrari poteft:

nifi propter majorem Dei gloriam proximi-

ita hec omnia fao modo verus humilis prz-

que falutem magis procurandam appetamus ;

ftare,& in hoc Chriftum imitari ftudeat. 2.Per

nam, ut przclarc S.Gregor. dixit ; nonnunquam s. Gregor.

ila verba: boc fentite &9c. proponitur effica-

etiam fantti Viri de fua opinione gaudent ,

fed cum apud. Ro-

nec driq- p. 2e

ciffimum motivum ad humilitatis exercitium,

per banc ad meliora perficere audiertes penant ;

tf. $. C. 29,

ícilicet Chrifti exemplum.

3. Per illa ver-

jam opinione fua, fed de proximorum gaudent utilitae

ba : in fimilitudinem bominum fatus: indicatut

tey quia aliud efd faveres quarere, & aliud de profe-

potiffimum medium ad humilitatem acqui-

Gibus exultare.. Sic S. Paulus Corintbiis ingen-

rendam, contemptusque cum gaudio tole-

tes gratias a Deo fibi conceffus enumeravit.

randos; nam í(i non fentit fua vulnera miles,

Sic 5. Francifcus Xaverius citra omnem no- o. Cor. 3«

f t0

- quando Ducis vulnera intuerentur; quomo-

xam & notam infigni pompa cum Bungi Rege Vit, l. 4.

y, 1.

do contemptum füi egre feret, qui Chrifti

primum congreffus eft.. Memorabile quoque*- 'o

$. Leo fer. oppropria animo volvit? hine recte S. Leo:

eft, quod de alteroS. Francifco,

Seraphico fci- Chron. S.

FI.' an c-P- Ye

J"ïl

Vi

de cefürre. Chrifti bumilitas nulli afpernanda divitum, nulli eru-

licet, circa hanc.materiam fcribitur. Ingre-

» 1« C« 73-

étione,

befcenda mobilium ; nec enim in tantum provebi po-

dien$ aliquando vicum ob magnam omnium,

tefl. qualiber felicitas bumana faftigium , ut. eftimet

qua de ipfo erat, San&timonis opinionem;exie

fibi pudendum , quod. Deus in forma fervi non eft

/

mio honore & pompa excipitur. Pars incola-

arbitratus indignum.

rum San&i habitum, pars manus. pars pedes

Q.2. Quomodo quis cum veritate fe omnium in-

ofculari, ipfo penitus nihil reludante. Omni-

famnum ,. & maximum peccatorem. reputare po[t ?

no ergo fuo Comiti Vir fanctus tali honore

Refp. Varie hoc explicari ab Afcetis, nempe

nonnihil titillari vifus; quam etiam fufpicio-

ut vel quis cogitet, poffe effe aliquid occul-

nem tandem aperuit, cui Franciícus, noveris,

tum , quo alius nes fuperet (quemadmodum

inqüit, frater, hos longe minus, quam dece-

S,Aug. . S. Auguílinus tradit) vel ut propter dona,

ret,facere. Cumque alter hoc refpon!o finiftre

41. de

quz alius aCtu poffidet, & ipíi defunt, alium

accepto, magis offenderetur, ruríus dixitSan-

verb.

anteponat (quo modoS. Greg. hanc difficul-

&us: Omnem honorem , quem i&ti exhibent

Apott.,

tatem explicat) vel ut perfüadeat (ibi, quem-

mihi, non mihi adícribo, fed ia Deum refun-

S. Gregor

' visfceleratum hominem multo majorem gra-

do. Ac mequidem fic interim permanente in

ho. 16, in

Ezech.

'titudinem Deo exhibiturum, fideliusque ter-

vilitate mea illi impeafe ditefcunt,dum Deum

viturum fuiffe, (i tanta eum mifericordia fuit*

in fua creatura cognofícunt, & venerantur.

Vir.1.6.to. fet profecutus, (quem modum S. Franciícus,

- Q. s. Quomodo magnanimitatis ad ardua &j mae

2.1.4. P:3: infinuavit, & P. Jacobus Alvarez convenien-

gna opera facienda inclinandi locus fit, fi quis per

c. 5.

tiorem ceteris putat) vel ut fua peccata con-

bumilitatem ad vomnia. inutilem. fe fateri. debeat ?

S. Thomas ferat cum Dei donis,quz fünt in altero,(uti S.

Refp. S. Thomas, usque adeo hzc duo fibi

q.161.3.3- Thomas & S. Anfelmus fecerunt) ut cogitet,

non repugnare, ut porius cum veritate dici

8. Anfelm. ;]ia effe judicia Dei & hominum;ideoque illud

queat, neminem alium quam humilem , ma-

l. de m« pauli dicar, nihil mihi confcius füm, (ed non

gna opera tentaturum & facturum , ut qui, 2.Cor. 15.

(.T. 109»

in hoc juftificatus füm; quia neícit homo, an

quanto plus diffidit (ibi, ranto magis Deo fidit, V. 1e»

.Gän' ig.

Y.10,

$. 37. in

amore,án odio dignus fit(& hic modus S.Ber-

tantum per nos operari folito,quantum noítra

Cant.

nardo aptior eft vifus) vel ut proptet Scripcu-

ia eum fiducia fe extenderit. HincS. Apofto-

IS,AnFEäm

It Q6

rx facre authoritatem , fervum (e inutilem,

lus abundantius illis omnibus laboraffe fe di-

Eny, $

atque aliis longe minorem judicet, non mul-

cit, fed mox addit: non ego, fed gratia Dei

1

vt

(

Xid,Lic

E

/ tum difpucans, quomodo cum veritate id di-

mecum. Sed & lfaias, ut $. Bafilius fagaciter

Eïnyiï;.

cere poffit, quo todo Lancizius hanc quz-

advertit, non dixit ad Deum : cce ego ibo; fed

: Opuïc. 8

C. 4»

/

ftionem folvi poffe exiftimavit.

Ecce ego , mitte me. . Quafi dicat , novi quidem If. 6. v, g.

Q.3.

uemodo prattice lecus ultimus juxta Cbri-

me imparem effe huic legationi, fed tu fupple-

M uN

V.5

- fli monitum am

biri po[fit, & debeat?. Refp. Si vi-

re potes indignitaterp. Hinc Jeremias audivit Jer. 1. v.7i

)

a Deo: Noli dicere; puer fum , quoniam ad

i 1

- Jiffima que&que in omnibus rebus naturalibus,

UET

& in quotidianum ufüm venientibus quara-

omnia, ad quz mittam te, ibis, & univerfa,

mus & eligamus ; aut certe ubi a&tu habere

quzcunque mandavero tibi, loqueris. Ne

non poffumus , corde (incere appetamus &

timeas a facie eorum, quia ego tecum fum.

Q. 6. Quomodo debeat & poffit quis omaem fuccefa

Hom.43. Qu&ramuss; nam, ut fapienter Author opetis

inMatth. imperfedti dixit : Mon tantum curat Deus,

fum operum Deo ad[cribere , cum tamen in ipfius po«

i5

ubi corpus hominis jaceat, fed in qua parte

tefate fit boc vel illud opus laudabile perficere ? Ketp.

mens conícientix fit collocata.

Ergo quod

Ad hoc Deum ipfum per Ofeam jam olün re- Ofee 13.

jubet nobis in ultimo loco recumbere, non

fpondiffe, dum dixit: Perditio tua Ifracl, in V: 9

folum fic jubet, ut corpore in noviffimo ja-

me tantummodo auxilium tuum. Sicut ergo

Faber co. ceamus (hoc enim, ut bene concionator non-

palmes propria virtute quidem uvas & vinum

9. inDom. nemo advertic, interdum , cum fcilicet quis

produeit , quia tamen hanc ipfam virtutem a

16. poft Jongo intervallo alios antecedit, fine inde-

vite accepit, non ipfi, fed viti fru&us abícribi-

*

Pent. q.7. centia & affe&tatx modeftiz fufpicione fieri

tur5 ita pariter cum non fimus fufficientes co-

*

a

non poteít) fed etiam animo, ut nos noviffi-

gitare aliquid ex nobis, fed fuffi

cientia no

ftra2.

Cof. $

mos judicemus; nam fine cau(à loco (e hu-

ex Deo fit, qui operatur in nobis & velle, &v5

perficere pro bona voluntate, merito illi quo-

miliat , quj alteri fe præfert.

que

R

Jüwus LXIX. . Humiltas, -

H

3

*

$

N

gue' orüinis laus & gloría ex noftris

exoriens attribuitur.

*

Vope—ribu;s

dus gradus eft fe verbo defpicere,qui ub fe ha.

bet alios tres gradus, nempe humilía officia

Q. 7. Cur bumiles pre ceteris denorum celeftium

& opera exercere, viliffima qugque in cibo,

6apaces exiflant? Relp. Stapletonus, id ob tres

habitatione, veftibus eligere, honores fugere

cauías fieri. 1 Quia,cum nihil habere & poffe

! GTEggr.

& contemptüs potius àámare. Videri

poce&

i hs.

fe putenr, ad Deum fiducialiter confugiunt, &

ROdrïq- 'p- 21.- tru ;i Cl f. If. & rc r

Nq. p' 2.

ardenter auxilium petunt, & ideo etiam juxta

HL. Poteft probari, quod humilitas fit quafi

'nSnc. 29.

promiflumServatorisaccipiunt. 2.Quía,cum

fol parvi mundi, i.e. hominis. 1.Quia uti fol,in

íe tam longe effe a perf»Ctione eftiment,valde

fe maximus,nobis tamen parvus videtur;ita &

efuriunt & fitiuntjuftitiam,atque adeo fatura-

humilitas,licet parva fit in oculis plerorumque

ri merentur,. 3. Quia, cum fe totos evacuent,

hominum;in veritate tamen & coram Deo ma-

i

a Deo, qui perinde ut natura vacuum non pa-

Quia, ficut fole oriente difparent

Cnr !

ticurimpleri merentur;juxta illad Scripturz:

ril, l h

l'Í. 20.

omnes ftellz; ita,cum humilitas animam occu.

Q

Dilataos tum, & egoimplebo illud. Quas tres

paveritomnes relique virtutes apparere & ae-

y. I?.

cauías Chriftus indicaffe videtur, dum dixit:

lton, $

ftimari definunt. 3.Quia,ficut a fole conferva-

mnc.p,l,

Porite, & accipietis: querite, & invenietis:

tur mundus major, ita ab humilitate mundus

Josn. 16

pulfate, & aperietur vobis. Quz omnia hu-

6]

Ws

parvus. 4.Quia, ficut a folisinfuxu dependet

milis preftat; nam petit fe incurvando: qug-

fertilitas agrorü & bortorum;ita ab humilitate

rit, quia vacuum fe videt: pul(at defideran-

anima omnem vigorem in producendis actibus

do, quod deefle fibi advertic.

füpernaturalibus accipit. Excitentur proinde

$ XIHt.

auditores, ut imitentur Heliotropium, feque

CONCEPTUS PRZEZDICABILES..

[

pertotum diem vitz ad fauftiffimum hoc fidus

. De Natura- bumülitatis.

convertant.

De motiois bumilitas. -

I. ()

ftendi poteft exemplo Publicani, quo-

IV. Poteff;oftendi neceffitas humilitatis ex

modo gerere fe debeat humilitatis ama-

eo,quod fit fundamenumo mnium aliarum virtu-

tor ftudiofüs. Nimirum r: a longe ffare, hoc eít,

tum, & totius zdificii fpiritualis, uti breviter

indignum fe Deiconfpeé&tu & alloquio reputa-

S.Augult. indicavit: Cogitas magne conftrue-

re. 2. Retro Pbarifeum [lare,id e(t, omnibus ho-

re fabricam cel(itudinis.de fundamento prius

minibus fe affzétu faltem, fi effe&u fieri non

cogita humilitatis; id quod inductione potio-

poteft, poftponere. |.3. Oculos ad terram dejicere,

rum virtutum facile confirmari poteft, uti Ro-

per humilem dc fe fenfüm,imo & contemprüm

drig. l.c. facit, in altera parteoftendatur, quo-

LÀ 2 trl 3.

füi & innumeras imperfe&iones & peccata.

modo hoc fundamentum poni debear, fcilicete

4. Confüeri

020&30*

/fuas miferias, id eft, libenter pati; ut

prius fodiendo & ejiciendo terram,i.e.omnem

defettas (ui, & alie vilitatis materie ab alíis

fui ipfius ztimationem, & honoris laudisque

cognofcantur, quin ultro eas detegere. y. Per-

defiderinm; dein pone»do primum lapidem,

cutere pettus fium, i. e. eciam exteriora Gigna hu-

id eit, humilem Chriftum, eique alios lapides

militatis, qualia vel maxime in vilibus officiis

feu a&tus humilitatis jungendo vel offzrendo.

elucent, ftudiofe ample&ti & exhibere. Vide

V. Oftendi poteft, totum mundum effe la-

Fabr. conc. 7. in Domin. 10. poft Pent.

queis concupiícentiz triplicis, fcilicer divitia-

.COI. Isl

H.Comparari poteft humilitas fcalze Tacobi,

rum,carnis & honorum involutum,id quod fa-

mu

Gän) 38.

& i. quidem oftendi, quomodo hze fcala ffet

Y,.19.

fius probari poteft. per induclionem (ingula-

fuper terram,idque probari pore(t ex ipfo nomi-

$.Anfelm, ne humiltatis; nam, ut S.Anfelmus ait, humi-

rum partium; ita ut merito dixerit S. Paulinus:$ Paulinus.

Totamundi hujus figura Zabulicis eft

d

pratene Epift. a.

in C. .

lisidem eít,ac humialitus; S.Ifidorus idem ac

taretibus. 2. Quomiodo per humilitatem (u-

Epp. 8,

humi acclivis. Hinc & detinitur laudabilis (ui

Imd. 19 , 0.

pradicti laquei evitentur, uti partim S. Anto«

Ethym.

ad ima dejectio.. 2. Quod cacumen illius colos at-

nio ccelitus revelatum eft,dum mundum reti-

:

tingat: ia enim Chriftus indicavit, dum dixit:

busirretitum videns,&,quis evafurus fic,qug-

TA

Nifi converfi fueritis & cfficiamini fient parvu.

rens,audivit : FHumilis; partim etiam S.Ephrem

V. 3.

Metth. 18.li, non intrabitis regnum ccelorum. 3. Quod

fuait: Humilitatem ample&tere,& diaboli re-

,Cl' r l v'7.

Pf, 112.

Deus innitatur fcale buic , juxta illud Davidis:

tibus nunquam capieris, quia leviffimis humi-

AT

Quis ficut Dominus Deus nofter qui in altis

litatis alis füblatus, velocior ac fublimior

À

xcxi—,

habitat, & humilia refpicit in coelo & in terra?

ftet, quam ut ab €o capi poffit.

4. Quod /fngeli afcendant & defcendant per illam :

De medüs bumilitatis.

Angeli quidem cocleftes de(cendunt ad humi-

VI.Offerri poteft Speculum cognitionis fai tibfius,

les, utpote quorum focietate fpecialiter dele-

fimulg; oftendi, hoc fpeculum effe aptiffimum

Gantur,tum quiaillos fibi fimillimos in humi-

ad noítras miferias demonítrandas, humilem-

litate vident, tum quia, (ingulariter dilectos

que adeo fenfüm animis ingenerandum.Quem

Jeg Tj

Deoefie advertunt : terreftres veroAngeliji.e.

in finem fervire poteft fententia S.Bern. dicen- S. Bern. in

f 9,

homines humiles,qui in humilitate, per quam

tis:1fta tria femperin mente habeas;quid fuifti? ferm. ho-

Angeli veri luciferum

fi

trarunt, füamque

quid es? quid eris? quid fuifti;quia fperma foc. neft. vit,

gloriam füntpromeriti,a

di

[5

ilantur,afcendant

tidum : quid es quia vas ftercorum: quid eris,

er illam ad gloriam. j.Quod etiam in hac fca-

quia efca vermium: dicatur proin,has rniferias

j

a

(int varii gradus latiores & minus lati, ficut

effe velut plumbum fpeculi:ipfam vero cogni-

in ícalis folent effe. Et primus quidem ex latio-

tionem harum miferiarum effe quafi vitrum,&

Ob

ribus fit, feipfum defpicere cogitatione feu corde,

plurimum promovere humilitatem,juxta illud

! 5'

qui habet füb fe tres alios,fcilicet indignum fe

S.Greg. Cuftos humilitatis eft recordatio pro- s. Gregor,

divinis donis reputare: inutilem ad omnia du-

priz fosditatis. Quem in finem fervire pof- apud Ro.

cere : minimum omnium fe zftimare: Secun-

A

funt; que Rodriq. p.2. tr.3. c.6. & feqq. tradit, drlq. 1.c.

VII. Po-

Jublotbeee Manualis Concionatorie

976

XII. Potefthomo humilitatis ftudiofus com-

tate: unde non debeo indignari, cüm aliqusne

ä

parari cum parvulo Davide,& 1. oftendi,quam

do defpicior;fed mirari,& reputare beneficium

&, Reg.17, merito fuperbus animus propter difhidentiam

Dei, quod non omnibus fim odiofus. Addit

$G*

v» 49;

in propriis viribus Goliatho comparetur. 2.

deinde,cum tibi detrahi intelligisnon moveae

lu !' Dla!'(

Quomodo David, i. e. humilis, in nomine Do-

ris; quia fi verum eft, quod dicitur,non eft in»

6 »

mini, id eft auxilio divino, confifus, accipiat

conveniens,hoc loqui homincs,quod tu facere

quinque lapides limpidiffimos (nempe cogni-

auíus es: fi autem verum non eít, non nocet

tionem quinque capitum numero precedente

tibi eorum locutio. Ut fi albus effes, & aliquis

indicatorum) eosque per fundam humiliatio-

diceret, te nigrum eífe , quid obeffet cribi?

!dem ]o M.

III. S.'Thomasille oculatus virtutum arbiter Pennequ,

mor.e3]»

nis capiti Goliathi allidat. . 3. Quomodo per

hanc victoriam & ipfe obtineat fponfam KRe-

dicere folitus eft, hominem, qui concemptuml. c n. 4.

2is, id eft charitatem cum aliis virtutibus, di-

ferre non poffit,etiam(i miracula faciat,non ef-

vitias multas meritorum cocleftium , audiat-

fe pro fan&o aut magne virtutis viro haben-

dum.Habebatur vir folitarius inter eremicolas

que accinentes fibi filias Jerufalem, id eft,ani«

mas fanctas & humiles perfonas: Percuffit

non vulgariter fan&tus ; Epifcopusloci, ut vir-

Saul mille, & David decem millia.

tutem ejus exploraret. mifit aliquern ad id pru-

VIII.Oftendat,nihil effe efficacius ad humi-

dentia, & rerum cceleftium cognitione probe

litatem acquirendam;,quam feriam & frequen-

inftru&um; hit tumultuarie & miliizri quo-

tem confiderationem criplicis fui nihil, quoad

dammodo aufü folitari cellam ingreffus, jubet

e[Je, [cire & pe[]e. Quis enim de nihilo magnam

ocreas fibi extrahat: qui delpici & probro affici

zítimationem concipit, aut laudac illud , aut

fe arbitratus,fevero vultu interrogavic,an nof-

dolet, (i gladio percutiatur vel contemnatur?

fet; quis effet? O non esSanctus, ut aliqui pu-

2. Quomodo tamen ex hoc nihilo iterum to-

tant;ait tum jlle explorator,quandoq nidemobe

tum Microcoímum creare queat;primo die lu-

latam humiliandi te occafionem nastus eam

cem illuftrationis divinz;excitantis ad fui cone

reípuifti. Quo diéko in ejus amplexus advola-

temptum; alterofirmamentum feu ccclum,id

vit, eumque amanter eít'exofculatus, dicens,

eft,humilitatem tanquam fedemDei;tertio die

nemiaem haétenus veriora de íe elocutum.

congregationem aquarum i. e. gratiatum coc-

IV. S.Greg, verba illa Ezechielis exponens: S.Gregor.

leftium) &germina variarum virtutum ac bo-

nimalia ibant , $ vevertebantur , in familitudinein hom. 5, in

norum operum: quarto luminare majus co-

fulguris corrufiantiss caufam affignat , cur haec Ezech.

gnitionis diving, & luminare minus cognitio-

animalia illuminatiffimos Dei fervos repre-

nis fuiipfius ; quinto animas fenfitivas, id eft,

fentantia, hoc modo Prophetz in vi(ione deli-

potentias fenfitivas reformando ; hominique

neata füerint)dicens: Vadunt & revertuntur in

fuperiori fübJiciendo : fexto denique ipfum

fimilitudinem fülguris corruícantis; quia poft-

hominem in gratia ojiginali conftitatum , &

quam mira fan&ti inter homines faciunt, poít-

&e dominantem.

uam corda audientium fparfo lumine incea-

fuis appetitibus perfe

.

XIV.

dunt; ad quandi Authori (ui gloria redeunt,ut

ALII CONCEPTUS.

illilaudé reddant, per qué fe poffe taliafciunt.

:

.

alitas.

V Obfervandum e(t,quod incarnata Sapi

ene M'annxdifc;

Pennequ.

I.A

Nub cum feptem fociis iter inftituens

tiaS. Petr. Regni Pontificii poffeffione & inve- ar.

L

» Go

. cum no&u ad fanum idolorum veniffent

ftitura decorare volens,eundem non femel,íed

$. Donmy,

ibiquieverunt;ipfe vero ftatuam lápideam mae

tricies Simeonem Joannis appellarit dicendo :

nu & voce flagellans & abilla poftmodum ve-

Simon Sfoannis diligis me? Nam;ut 'Toletus obfer«

itDiegt

i.2 61

niam injuriz petens;interrogatus a fociis,quid

vat,in his omnibus interrogationibus femper

fibi vellent ifta? refpondit, ftatug (imiles etfe

Dominus nomine proprio ufus fuit, & parentis

oportere ad opprobria contemptusque tole-

etiam nornine.Simon,inquit Joannis,necPetrum

randos,(i (imul habitare & pacifice & tructuofe

appellat, quod nomen dignitatis & officii erat;

virtutibus comparandis ftudere proponerent.

volenseum in hoc admonere,ut quamvis fit in

Fuit hic communis illorum fenfus, & apud

tantam dignitatem provectus, ut füper omnes

omnes magni nominis fanctimonizque viros

fit fideles, & totius Ecclefiz caput, pra oculis

pro virtutum omnium fundamento eft habi-

habeat, fe pifcatorem tuiffe, & hominem com-

tum, ut fi abeffet cetera parum firma exifti-

munem;oe fe extollat,ne fuis id meritis adfcri»

marent. Hinc, cum aliquis ex fratribus magno

beret,quo enim in altiorem effertur & erigicur

illi Abbati Sifoi diceret: Cum examino me

gradum, oblivifci non debet fe hominem effe;

ipfum, video Dei prefentiam memoriz mez

& aliquando ex humili & ignota familia.

adherentem: Non eít, inquit, magnum hoc;

VI. Rex quidam Norwegie, Daniz, & An- Spec. Eze

ut mens tua cum Deo fit ; magnum eft autem,

gliz; nomine Cnoth,cum floreret maximo vi- empl. v.

fi te ipfüm infra omnem creaturam videas,

gore imperii fui, fedile fuum in litore maris Bumil. ex

9. Bonav.

ILS.Bonavehtura praxin fingularem,dum ab

aícendentis ftatim poni juffit,& alloquens ta- ??

de inftit,

iNovit,

hominibus defpectui habemur,docuit,dicens :

re,ait: Impero tibi ne aícendas zerram meam;

quibus places, attribue eorum bencvolentiz,

nec veftres,nec membra dominatoris tui made-

$, 1Q.

ron tuz probitati: quibusautem difplices, at-

facere przfumas. Nihilominus mare aícen-

ttibue tuo merito, & cogita: Si in taniillo illis

dit,& terram ac pedes ejus madefecit, Quo fa-

€to ille refiliens ait: Scianromnes habitatores

difplices, (icut exterius tuam vilitatem poffant

IN "

cognofcere ; quid facerent fi radicitus perípi-

orbis,vanam & frivolam effe Regis potentiam,

t r

& tl,

cerent omnia vitia tua, & peccata,& inhonefta

nec Regis quempiam nomine dignum , pr&e

tua; mirum fi te non ejicerent,aut lapidarent.

ter eum, cujus nutui coclum & terra & mare

fuo co«

Pro me loquor: Nunquam enim a fidelibus ita

obediunt, Ec nunquam poftea capiti

defpectus fam; ficut fum defpicabilis in verie

ronam

Á

— Titulus LX]X. JHumilitas. -

977

rónam aþiream imþofuit, fed füper imaginem

füum pertrahere potuit, ut ipfum Bamanæ na-

Salvatoris in cruce eam

turz noftrz adítringeret.

Unde S. Aut. aitz

pofuit, in laudem

Regis seterni.

Dum effet Rex in accubitu füo, id eft; in requie

$. Gter.

VH. Sicut füperbi honoribus, ita plerum-

fua quafi dormire videretur, & non curare de

l. 1. Dia-.guc humiles fui defpectione gaudent, quia ju-

e

falute humana; Nardus mea, herba parva eft,

dicium , quod de fe int

"

& fignificat humilem virginem, qux maxime

*

us habgnt , ab a!iis

dedic odorem fuz humilitatis, quando fe to-

lentiunt approbari

i

Utilitas.

tam Deo fübjiciens, ait: Ecce Ancilla Domini;

qui odor usque ad coelum afcendit, & in cce-

mmqu,

HiemL,37, VIIT. S. Greg. exempluüm adducit Davidis,

mor. c.o7,innumeris locupletati meritis apad Deum,

lo acenmbentem quafi evi

M l 4.

fommeque gloriofi propter innumerabiles hee

tero fuo requiefcere.

gilare fc(:it,/ & in u-

roicarum virtutum actus ; ideoque nobis eun:

XI. Traditio fzcu

larium litterarum T(:&', Eufeb,

dem contemplandum objicit dicens:Intuerili-

habuiffe quendam in exercitio, ufüque certa-

Eniff apud

Manfidife,

bet, quanta virtutum munera David percepe-

minis, hoc genus virtutis acroboris, ut, quo-

IO n. 3.

rat, atquein his omnibus quam forti fe humi-

ties in luCtamine füccumbens, virium füuarum

litate (ervabat. Quem enim non extolleret ora

amicam, & nutricem terram, impulfaü adver«

leonum frangere, urforum brachia diffipare,

farii contigiffer, toties de folo fürgens, magis

E

defpectis prioribus fratribus eligi, reprobato

in adverfarium przvaleret, fic-dejectio pro-

Rege ad Regni gubernacula ungi, timendum

flrati, occa(io fiebat triumphis dabat enim

cun&is uno lapide Goliam fternere, a Rege

quodammodo infirmitas fortitudinem, lapíus

propofita excin&tis Allophylis numerofa pre-

palmam, ruina;victoriam. Puto. hec illi ccele-

putia reportare, promiffum tandem regnum

fti athletz, qui contra Jac. legitur fuiffe lu-

percipere ; cundtumquelfraeliticum populum

Gatus, juftius aptari poffe.

fine ulla contradi&tione poffidere. Quemge-

XII. Inter o&to beatitudines primus locusS Laur;

neroforum celebriorumque Davidis conatu-

humilibus affignatur,dumq; ceteris praemium Juf-. de ho«

um numerum, poftquam di&tus texuiffes. Ec-

fpondetur in tempore futuro, folis humilibus ?** €- 8:

cle(iz Do&or, mox ad faltus ponderandos de-

premium affertur przfens, dicente Chrifto:

G

fcendit, quos coramarca in folenni proceffio-

Beati mites, quoniam i1pfi po[fidebunt terram 3. beati,

.5 ia

ne coram univerío populo inftituit, propter

qui lugent, quoniam ipfi confolabuntur, beati mundi

h,

quos & a Regina Michol uxore fua delufus

corde, quoniam ipfi Deum «videbunt , beati mifericor«

fuit; Et tamena cum arcam Dei in Jerufalem

des, quoniam snifevicordiam confequentur.. Humili-

revocat, qualioblitus przlatum fe omnibus,

bus vero dicitur in tempore prafenti, ipforum

admixtus populis ante Arcam faltat; & quia

efl regnumcolorum. | lbi proinde B. Laur. Jutt.

coram Arca faltare, ut creditur,vulgi mos fue-

fequentem format diícurfum, dicens: Non

ait, quoniam intrabunt in regnum coelorum;

rat,Rex fein divino obfequio perfaltum rotat.

'Tandemque per hunc vilipendi, füique con-

fed fignanter dixit, queniam ipforum eft regnum

celorum, ut Ícias, quam grati fint humiles Deo,

temptus actum, optimo fine exercicum, om-

nium operationum fuarum ftabiliffe meritum

& quam facile hzreditatem adipifcantur z«

t di,

concluditdicens: Coram Deo egit vilia, vel

ternam, ad quam priusquam migrent de core

exirema, ut illa ex humilicate folidaret, qu

pore, ipfam poffidere dicuntur.

.'n. 70

coram hominibus gefferat fortis.

XIII. In Exodo legitur, quod

Deus Moy[ï ^ Manfi difc.-

S.DPonav.

iX. Salvatornotfter apud S. Joannem occa-

greges Jethro foceri fui, (acerdotis in Madian, 5* n*9.

inDizt

fione folemnis cujusdam fefti alta voce clama-

paícenti apparuerit in medio rubi ardentis, &

tit. 7, C- l re cocpic: Siquis fitity veniat ad me, ($ bibat ; quae

tamenincombufti manentis, quemrubum vi-

verba Dion. Carth. ad noftrum propofitum,

dens, Zdfbfcondit Moyfés faciem fuam; non enítm au-

huncin modum exponit, ut fenfustit: Veni-

debat afpicere contra Deum.

Quam vero exifti-

at, noncorporis greffu duntaxat, fed & men-

matis fuiffe caufam,quodMoyfes fuos adDeum

tis humili przparatione, quisquis hauriendz

oculos erigere aufus non fuerit? Interpres qui-

aquz cauía ad fontem contendit, vas quoque

dam modernus ait: Cum abícondiffet Moyfes

fecum adferat, inquo illam excipiat, & quan-

faciem füam ex humilitate, tunc Dominus re»

-

to capacius vas illud fuerit, tanto quoque ma-

velavit faciem fuam, pariter & fecreta epera

jor in illo haurietur aquz abundantia,humiles

fua, quz facturus erat5 Tunc quoqueingene-

autem prze c&teris hanc prarogativam ha-

ralem populi fui Ducem illum elegit, perpe-

bent, quod cum fe ab omni virtute & merito

tuamque affiftentiam fuam ei promifit, & in

vacuos effe exiltiment,vafa ipforum majora &

divinoram fecretorum füorum penetralia in«

capaciora ad recipiendam aquam hanc myfti-

troduxit.

$. Greg. in quadam Homilia fuper

3

pl. Yi

camexiítant; Nam,ut S. Bonav.ait: Humi-

Ezechielem texrum illum Pfalmifte ( Zffcenfto-

litas cum recipit Dei beneficia.gratias agendo

nes fuas difpofuit im «alle lachrymarum) exponens,

nil db

fe dilatat, & (ic recipiendo parat femper lo-

inquit: Convallis proprie humilis locus eft, &

cum, ut Deus amplius infüundat; Unde ipía

€

ccator quisque, dum fe in lachrymis bumi-

f

ter aflligit in corde, per aícenfum virtutis

vas admirabile dicitur, quia, dum impletur;

de impletione capacior eflicitur..

proficit, quirurfusait: emittetfontes in convalli-

$.Antoni- X. In officio divino frequenter hec verba

bus, quia omnipotens Deus dona fpiritualis

Y

musp.4. canit Eccleia: JDum e[fot Rex in accubitu. fuo

ratiz humilibus preftat.

tit. 15.

nardus mea dedit odorem faavitatis Hac autem

- XIV. InSacris Canticis Amator cceleftis in1bid, n 18j

C€ 1.

herba Nardus diQa, humilis, &odorifera, hu-

hortum deícendiffe dicitur, ut videret poma

millimam Virginem denotabat, quz per pro-

convallium : Defcendi in bortum mucum , ut. vi-

fandam humilitaté faam Verbum increatum;

derem poma convallium. Sed cur potius poma

ex finu eterni Patris füi in Virginalem uterum

non potius poma collium, vel

val jum; &

hh hhh

Ro P- L()Im. Iä!)lc Maïï- 7()?38- l;

monniqm

Biblotbece Mantuahs Concionatorie

978

montium videre voluit? nimirum per hoc fi-

cor Dei pervenerit, illudque füaviter appres

gnificare intendit animarum electarum dile-

henderit, quo, utajebat David, bumilía re[picit

&tus Sponfus , quod gratias fuas liberalius in

in celo €9 in terra.

O fides chriftiana, ait

humiles, per valles denotatos, quam in alios

D. Ambrofius; qu& in humi

j

lita;e' totum im-

difpenfet. LInde S. Gregor. ait: Quid eft, quod

petrare confüuevifti ?

non poma montis, fed poma convallis ut vi-

XVII. Difputant Do&ores, quis Centurio- Ibi

a— $, 14

deat, defcendit, nifiquod illis refpe&um fuz

nem tantis beneficiis, quibus eum dignatus eft !* 33*

miferationis tribuit, quosin humilitate per-

Chriftus, reddiderit dignum? Quis eum ad

fifterecognofcit? dequo per Pfalmiftam dici-

illapreparavit? IpfimetSeniores Chrifto lo-

tur: Quoniam exceljus Dominus , 65 busilia ve-.

Quentes, proteftantur: Dignus eft, ut hoc ei

"

A

przftes.

Ipfe exclamat: Non fum dignus:

fpicit, & alta a longe cognofcit.

SD Antonn

XV.S

. Anto

nius de Padua prefenti pro-

llli econtra: Dignus eft. Quid hocrei? Ec-

de l'adua pofito noftro egregie commodat hiftoriam Jo-

cereligiofüsCenturio ad accipiendam falutem

ée Apoft. fephi, przccipientis fratribus fuis, ut Benjamin

fitdignior (ait D. Ambr.) dum fe proficetur in-

ferm. 4

ad fe adducerent: Jratrem vefirum minimum

dignum: Et dum zdes fuas injuriofas putats

ad me adducite, ut po[[/m *veflros probare [er-

magis eas honorificas facit & gratas. Quia di-

mones ;; Quz verba przdi&tus San&us in fen-

cebat, non fum dignus (ait D. Chryf.) proe

fu fpirituali in hunc modum exponit: Per

pterea dignus fa&tus eft, & admiradioni füpet

fratrem minimum intelligitur humilitas, fine

omnes Judzos habitas. Dicendoíc indignum

uainfruétuofe egreditur przdicator,nec ejus

(teíte S. Aug ) preftitit dignum, nonin cujus

parietes, fed in cujus cor Chriftus intrarec. Et

a Deo probantur fermones: & e contrario,qui

$ DontY

Benjamin fecum habet, multum fructum ad-

ratioex fententia borum Patrum ca cít, quia

d Confe

fert; unde addu&to eo dixit Jofeph difpenfa-

nihil eft, quod hominem adeo reddat aptum

fore fer.

tori: Jmple faccos eorum frumento , quantwm. poJ-

divinis beneficiis, dienumque, ut ipfe Deus fe

jfünt. capere, & in.ore facci fratris ninimi. ponatur

&dibus ejus infinuct; quam fi ex profunda hu-

militate omnibus his íe indignum reputet &

feyphus argenteus, quia quanto quis humilior eft,

"tanto ei Deus confert gratiam, ampliorem.

agaofcat. Quocirca, ut Deus cor tuum fubeat,

3o. Dapt.

XVI. Attende, quid confilii nobis detccele-

& (ua in te effundat dona, neceffe e(t, ut prius

dela Nuza ftis Magifter nofter: Eítote, inquit, pruden-

te ipfum exinanias a te ipfo, & quidquid es ,

50.2.1,34* tes, (icut [erpentes. Quod exponit D.Thornas,

evacues. Hoc operatur humilitas, per quam

te nihilboni habere, quod tuum fit, agnofcis,

& (imul probat, humilitatem effe prudentiffi-

mam; exquoid accipere poffumus, voluiffe

indignumque effe etiam ipfía aqua, quam bibis,

Chriftum nobis przícribere mirabilem quan-

. & ipfo aere, quo refpiras; quanto magis in«

dam methodum, cumDeo per orationem con-

dignum Deo, ejus

que bcneficiis, gratiis, ac

$

veríandi. Qui viribus eft inferior, vincere for-

donis. cceleftibus?

XVIH. Obferva ftudiofe (ait S.Chryfoft.)

tiorem nequaquam poteft, fi rei exitus a viri-

.lbidem-

bus dependeat, fed prudentia & arte fibi con.

hos folos a Deo dignos effe pronunciatos, qui

fuleredebet. Expugnare Deum & pro votis

feipfos agnoverunt indignos.

S. Paulus cla-

omnia ab eo obtinere fi cupis, non viribus cum

mat: 4Von fum dignus vocari Zfpoftolus, E cone

€o, neque virtute meritorum contende, fed

tra Chriftus : //as eleCtionis efl mibi iflei S. Paulus

dicens: Non fum dignus vocari Apoftolus,

arte potius & ferpentis calliditate utere. Ser-

ens aftutiffimus, ut in altum fe erigere, & in

propter hoc omnium primus fadtus eft. Eodem

2era profilire valeat, cum neque brachia, ne-

modo videbis, ait D. Chryf. quomodo fe Ba-

que pedes, ficut vulpes,aut canis,cattusve.ne-

ptiftaretrahat, dicens: lVon ftun dignus folvera

que alasavium inftar habeat, prohis omnibus

corrigiam calceameriti ejus.

Sed ob hoc ipfüum

Chriftus eum dignum pronuntiat, non folum;

pe&tore utitur, illudque terre applicans mnox

corpore reliquo incumbit, & quo magis fe ad

qui manibus fais pedes ejus tangat, fed etiam

terram deprimit, tanto fecuriori in altam fal-

eas füper verticem ejus extendat, quique (uti

tu affurgit. Vis, ut oratio tuaeas vires babeat,

charus & fidusamicus) ad latus ejus refideat,

utusque ad fupremum coelorum penetret?de-

. Unde & amicum fponfi eum appellat. Joannes

dicens, non fum dignus folvere corrigiam cala

prime pe&us cogitationis tuz ad terram, a-

nofce miferias tuas, & confitere imbecillita-

ceamenti ejus, ideo amicus fuit fpon(i: & ma-

tem tuam, quodque ex te nihil aliud fis, quam

num,quam effe calceamentis dixit indignamy

vilis terrz maffa, tam ccelo indigna, ficutlutü,

hanc fuper caput fuum Chriftusattraxit. Ex-

utinter ftellas collocetur.

Quanto fincerius

clamat D. Petrus, & proteftatur, indignum fe

effe, qui adfit, ubi Chriftus e(t prafens, quem

hoc egeris, & quo humiliuste deprefferis, eo

majori fortitudine tua affucget oratio. Sic ma-

idcirco rogat, ut alio fe recipiat: Exi a me

Domine: quia homo peccator fum, & Chri-

gnus ille credentium Pater Abraham, quanto

vehementius inftare, & fortius urgere volebat

ftus ob hoc eum fibi tàám proximum facit, ut

id, quod per orationé impetrare defiderabar,

eum conftituat füuum Vicarium, & Eccle(iz

füz: fundamentum, ita ut inter Chriftum, &

tanto conftringebat fe amplius, foloq; arctius

apprimebat dicens : Loguar ad Dominum meum,

Petrum nemo fit medius.

Ibidenuy

cum fim pulois & cinis.

Et certum eít non po-

XIX. Mirum in hanc rem quadrat difcurfüs

tuiffe mentiri eum, qui dixit: Oratio bumiliare

. quem format D. Hieron. fuper ea, qug D.

tis & mubes penetrabit, &5 donec propinquet, non

Paulus fcribit Philippeafibus : Dicit enimillis,

fe conariinfiftere veítigiis Chrifti, ejusg; paí-

confalabitur, && mon difcedet, donec Alti[fmus ad-

iciat. Quam fublimem edit (altum oratio hu-

fionem,poenas,& crucem imitari, & in bis (ait)

militatiinnixa? Nulla tam altum volat aquila,

nondum ad finem perveni, quocirca non. me veputa

nulla ita nubes ardea penetrat, ficut humilis

perfe&um., — Non. quod. jam acceperim , aut. perfe-

&us fim, féquor.autem , Ji quomado. comprebendam.

oratio, que non conquiefcit; donec ad ipfüm

t

A'Titulus LXIX. Humiäz'mr,

979

Sic ambulo , ut cui adbuc smultum fuper eft itineris,

nam cum ipfe a nobis diftet in infinitum (cuta

multa wibi defünt: ad perfecttionem.

Et illico ad-

infinitum pertranfiri non poflit, ut dicit Philo-

jungit: Quicunque ergo perfettiffimus , boc. [entia-

fophus) ideo fic ei non approximamus. iNos

inus. Hoceít, nosqui jam culmen perfeCtionis

ergo per nos non poffumus ad eum accedere,

attigimus, id ipfum exiftimare debemus de

fed ipfius eft ad nos inclinare, & nos ad fe le-

[bidi 5*. t 4.

nobis. Occurritr hic D, Híer. & ait: O Sancte

vare , cum fit potentiz infinitae.

Cum ergo

l 35.

Apoftole, num forfitan oblitus es ejus, quod

humilitss nos Deo perfecte fubjiciat, Deum

paulo ante dixifti: non quod jam perfedus

ad nos inclinat, cujus gratia nos exaltat.

fim? Si hoc ica fit, quomodo te continuo ita

XXI.Olim inter eruditos hoc motum eftdu: wanf dife,

inter perfectos annumeras , & ais : Quicunque

bium, quidnam illud effet, quod uno eodem- 18.n.s.

ergo perfetti fumus, boc fentiamus. Coeleftis pla-

que tempore fimul & maximum & minimum

ne hzc eft Philofophia, ait D. Hieronymus,

appellari poffet? fueruntque;qui folem effe di-

quinimo ex hoc ipfío perfe&tus eft, quod fe

cerent, qui oculis no(tris parvus quidem efle

inter imperfectos annumerat: nec eft quid-

videtur, cum tamen terra centies & (exagies

quam. quod hominem perficiat, quam ex fub-

major effe probetur. Alii ftellam effe dixe-

miíla humilitate fe imperfeQum agnoícere;

runt, quz nobis velut quzdam ignis fcintilla

nullaresadeo cofüammatum reddit hominem,

apparet,cum tamen una illarum centies major

& tam cito ad virtutis promovet apicem , fi-

fit mundo terreftri. Alii pupillam oculi effe af-

cut de fe opinari, € credere, quod ne primum

ferebant, qu& ad contemplandum ampliffi-

quidem pedcm fix

erit.in via perfectionis.

mam cceli empyrei partem extenditur , cum

Dignitas.

tamen inftar atomi minuti(íTimz fit. Nec defuee

$, Ponav.

XX. S. Bonav. quz(tionem valde con(fidera-

re,quiillud intelledtum humanum effe affirma-

de Confef- bilem, valdeque ad refolvendum,ut ipfe dicit,

rent, qui non folum ac capiendum coclum,

fore fer.3- difficilem proponit; quzritenim, quznam fit

terram, & totum univerfum dilatatur, verum

ratio, quod cum Deus fit Alciffimus (tu folus

etiam extra illud per imaginationem plures

"litiffmus) omnique natura creata füuperior,nos

mundos capit. Subjunxerunt alii non minus

nihilominus ad eum approximare non poffu-

ingeniofe,illud effe animam,quz,cum invifibi-

mus afcendendo, fed porius defcendendo?

lis fit,& purus fpiritus, in fe tamen tres potene

hoc enim, utS. Aug. ait, contrarium effe vi-

tias reftringit, & includit,& in quavis corporis

detur; ad ea enim, quz in alto fünt , aícen-

animati minima parte & tora in toto,& tota in

dendo, non vero deícendendo pervenitur;

qualibet parte. At vero aptius ad propoíitum

unde S. Augult. lib. 14. de Civit. Dei cap. 13.

noftrum affirmare libere poffumus,id quod fi-

inquit: Cum tamen coclum fitu fit altum, non

mul maximum & minimum eft, effe humilita-

proximior eft ei, qui in alciffimum montem

tem, & nihilum B.Virgiais, quz dicic: Re/pexit

afcendit, quam ille.qui in profundiffimam val-

bumilitatem ancille fuce, certe enim ex boc beatam me

lem deícendit; quis unquam arborem altam,

dicent omnes generationes ; fecit potentiam in bracbio

Vnden

quis in domum elevatam, quis in turrim altif-

Jào; fecit in me magna, qui potens ef] ; Neino enim

fimam deícendit, fe inclinando, & non po-

imaginari fibi pote(t humilitatem magis infir-

tius elevando? Nam ad hoc fiunt. fcalz in

mam; nec dignitatem magis füblimem.

.

turribus, ut per gradus ad füummum venia-

XXII. De curru Salomonis fic ajebat Spon- Did. Nyff.

mus; videtur igi:ur, quod magis debemus

fa Cant. 3. 9. 10. Sefticam fecit fibi Rex Saloemon Dom 16.

proximare Deo nos elevando, quam dejicien-

de lignis Libani, reclinatorium aureum, afcenfüm pur. poft Pent.

« lo

do: Incontrarium vero adducit authoritatem

pureum. . Dubitari hoc loco poteit, cur Salo-

Píalmiftz in P. 65. clare dicentis: Zdccedet bo-

mon ex purpura potius, quam re alia qua«

«no ad cor altum, 69 exaltabitur Deus. Mira res,

piam, fieri voluerit aícenfum.

AÍícenfus

quia quanto plus te elevas, tanto plus a Deo

eft, qui pedibus premitur, calcatur, teritür

diftas.

Sed attende, quod in rebus creatis,

omnium, Purpura Majeítatis Regie Symbo-

quz fitum habent in loco, & inter fe diftant,

lum eft, facris pariter & profanis authoribus.

fieut ab eis loco diftamus, fic & loco earum, fi

Quomodo ergo Salomon fübftratam pedibus

volumus, proximamus, & per locales gradus

voluit, quam Reges veftiunt, & (ummo capi-

ad eas accedimus : Nulla enim res creata in-

ti imponunt? Refpondet egregie Gilbertus

ferior infra coeli circumferentiam adzquate

Abbas: Quia humilitas füfcepta pro Chrifto

eft conclufa, licet intra eam fit incerta & finita

regiam przfert dignitatem.

Merito afcene

proportione contenta, quz utique menfürata

fam, qui pro fcabello pedum efít, regia veftiee

eft & infinita,quia fi ccelum infinitum effet;uti-

bat purpura, quam Principes in capite ad or«

que meníurari non poffet,(icut Philofophus di.

namentum & infigne digaitatis geítitant , ut

cit. Cum inter creata diftantia fit finita, dum

tali íchemate fignificarent,eum;qui fe pedibus

partes medias pertran(imus;illi coelo approxi-

omnium fubmittir, qui calcatur, proteritur ab

mamus, imo cum montem aícendimus, coelo

omnibus , idque (uaviter tolerat, purpuram

proximiores fumus. Exemplum de iis,qui edi-

effe, aut certe dignum,qui purpuram ipíe Rex

ficaverunt turrim Babel,ucin coelum afcende-

five Princeps induat: Humilitas fufcepta p

d

rent. Sed nota, quod non (ic Deo approxima-

Chrifto regiam prefert dignitatem.

fyieti

mus; Deus enim eít immen(us & infinitus,

XXIILS.Climac. in quodam congreffu V iro: S. Climac,

nullo loco conclufus, fed eft ubique totus, ut

rum admodum illuminatorum .fingulis per or- gt 15.

dinem füam de humilitatis virtute (ententiam

fine eo omnino nullus fit locus, ergo nec loco

aDeo diflamus; nec ei, ut dicit Aug. loco, fed

denunciantibus,fe ultimum fuiffe gloriatur;ita

actionibus approximamus, quod non facimus

enim de fe ipfo (cribic: Ulltimus omnium & vi-

nos exaltando, fed ei nos potius fubjiciendo;

liffimum tanquam catellus de micis,e menfa &

ore

Hhhhbhh2a2

R. P. Lohni Dib.Man. Tom. I

980

Jliblietbece Manualis -Com'z'onatärïæ

Vita P2

ore fapientum iilorüm Patrum cadentibus,.

rapuerat gloriam, ut timetet ab illa excidere,

eum p

collegi, & de humilitate differturus, dixit:

& propterea non dignantur humile quiddam

(1.14

Humilitas eft gratia animz , nominis expers,

facere , qui generofi non fünt, quoniam glo«

ífolis nominata iis, qui ejus experimentum

riam rapiunt, nolentes ullo modo humiliari,

cosperunt, inexplicabilis thefaurus ; a. Deo

ne prodant, quod rapuerant. Atomnium Rex

fortita fingulare munus Dei.

erat, &Dei filius; hoc enim vult cum dixit:

a Deo exivit, hoc eft, ex Patris fubftantia, ut

Nieet

Manfidfe, XXIV.In Apocalypfi legitur Deus ad quen-

bug Y

3. n, 10,

am Epifcopum dixiffe: Scio paupertatem tuam,

iterum ad Deum iret.

üp&idtt

XXVII. In Exodo vifionem

—quandam legö Manfi dife,

.féd dioes es. Qui loquendi modus prima facie

1504

contradictionem involvere videtur; fi enim

przfenti propofito valde accommodatam: //i- 12, n. 7.

dives eft, qualiter inops appellatur? S. Ans-

derunt enim Deun Ifrael, inquit facer Textus, &?

bertus per paupertatem humilitatem intelli-

fb pedibus ejus quaft opus Lapidis fapphyrini, &$ quaf

git; quz omnibus opulenta eft virtutibus j quo

celum; cum [erenum ef?. 1n Hebrzo legitur: quafi

Enget

enim anima humilior eft, minusque fe virtuo-

opus lateris Japbyrini. Hoc igitur lutum , quod

fam reputat, & perfe&tam , tanto majoribus

filii Ifrael in /Egypto tra&abant, lateres fa-

] .L

Sglgls'

abundat perfeGtionis & fanGitatis divitiis.

eiendo, & in cultu religionis, & veri Dei con-

Quz eft iíla dives paupertas , inquit ille, nifi

ftanter & fideliter perfeverando , in totidem

illa contritio Spiritus, qua fuperbia minuitur,

gemmas & fapphyros fub pedibus in coelum

humilitas vero augetur? Hac paupertate lo-

empyreum transmutatum fuit; ut inde in-

cupletibus Dominus dicit: Beati pauperes Spiri-

telligamus, quantam in oculis Dei puichritu-

tu ; llleSpiritu pauper eft, qui etiam, cum bo-

dinem & valorem habeantactus humiliationis,

na agit, íemper fe inutilem attendit. lileSpi-

in quibus ad Deo placendum nos exercemus.

ritu pauper eft; qui, cum plures virtute & fan-

Lutofa lateritia,inquit, Oleaft. ac immunda ti-

bi videbuntur, & his,qui terrena fapiunt, fed

&itate fuperet, cunctis fe ipfum inferiorem

meritis perpendit. Ideoque & S.Bafil. in admo-

apud Deum pretiofi lapides funt,quibus fedes

nitione ad filium fpiritualem hanc humilitati

ejusdecoratur, Expendi, quanti Deus faciat

attribuit landem, dicens : Vir humilis Deo cft

hzc; lutum laboris eorum in fapphyrum ver-

fimilis , & in templo pe&toris fui geftat eum.

füm eft, & margaritam. Quid quzío luto im-

S.Deroth. XXV.S.Doroth. de hac materia difcurrens

mundius & latere? quid vero mundius aut

pulchrius coclo? Non fat fuit Domino lateres

ferm,14- ait ; Corona quoque circumponenda eft do-

Vitabu

mui. Seriptum eft autem in lege veteri. 5i

terrenos in cceleftum fapphyrum mutafle, nifi

edificaveritis oobis domum , fabricate circa. circum

etiam in coelum lutum mutet,neque ia quale-

15.11

coronam in te&to , ne parvuli vefiri ruant. de tetto ;

cunque caclum,fed mundiffimum.O beata uti«

Corona illa eft humilitas mentis, hzc enim

litas humiliantis e propter Deum, quz in coe-

leftem munditiem tam facile commutatur!

eft, quz virtutes omnes coronat, & coníervat.

Quemadmodum omnis virtus ex humilitate

L

XXVIII. Deus nofter primo credentium pa tbi, ditc,

bidy

tri numerofam przedicturus ab eo defcepfuram r6. n. 5,

£i

gnitur, & cum humilitate producitur,atque

exercetur ; ita virtutum omnium abíoluta

ftirpem,hac legitur ufus fuiffe fermonis phrafi:

— perfe&io humilitate completur.

Moxque

AMultiplicabo fanen tuum. ficut. flellas celi, & velut

idem San&us interrogat ; fed quinam illi fint

arenam. Alias quoque progreniei ejus foecun-

parvuli , pro quorum tutela & lalute dicta fa-

ditatem & multiplicitatem pulveri affimilaffe

brica per modum coronz extrui jubeatur, ne

Ícribitur, quando dixit: faciam femen tuum ficut

cadant; dicitenim: Sed quinam funt parvuli

pulverem terre, qu& obfecro pulverem feu are-

ille,de quibus lex ait ; Ne parvuli veftri cadant,

nam inter ftellasque cocli eft proportio: Re-

& ruant de tecto ; Refpondetque dicens: par-

fpondet HugoCard.Boni fünt paulvis per humi- -

Vit. a

ls

vuli quidem fünt cogitationes, quz in anima

litatem, qui fe inftar pulveris pedüm omnibus

noftra gignuntur, quas oportet humilitate cu»

viliores repatant, ideoque ad ftellas usque

. ftodiri, ne ruant ex tecto, quam diximus effe

evehuntur, qui ita fe abjecerunt, (icut pulvis,

omnium virtutum confümmationem.

iManfi difc,

LU ANEA

XXVT. Nefcio,an aliquando obfervaveritis,

Mlscä

*215. inquit Man(i, quod S. Joan. (de quo S. Mater

ualitas.

I li

Ecclefia canit: Fluenta Evangelii de Sacro Domi-

ofeph Patriarcha non attigit uxorem Pu- s. Bern. f.

vici pettoris fonte potavit) deícribere nobis vo-

I.J

tiphari, quia omnia (ibi tradita meminit :3.inCant.

lens heroicamillam humilitatem,& fübmiffio»

prater ipfam: fic humilis omnia fibi a Deo X Jscob.

ÁAlv. p. 3«

nem, quam Salvator in lotione pedumApofto-

data agnoícens preter gloriam Dei, de qua

c. 2, de

lorum fuoram exhibuit,verba illa premiferit:

dixit: Gloriam meam alteri non dabo: ftu-

humil.

Sciens quod omnia dedit ei Pater in manus,

diofe cavet, ne eam contingat.

s. Biv'git

& quia a Deo exivit, 6cad Deum vadit. Quam

Il. Quid füblimius aquilis? quid abjedtius Vita c 9.

EV. Q

nam enim hzc verba cum lotione pedum vi-

cadavere ? & tamen ubi eft cadaver, mox ad-

lium pifcatorum connexionem habent? & ta-

volant illz. Sic etiam humilis, quantumcun-

men nequaquam dubitandum eft, quin Evan:

que alis contemplationis fuper terram elevae

gelifta cum altiffimo myfterio eadem verba

tus fit; mox tamen, ubi vile quoddam officium

pramiferit. AudiamusTheophylactum hac de

aut objectum videt, advolat.

reloquentem: Cum fciretinquit,quod omnia

IlI. S. Laur Juft. dixit, neminem fcire be-

tradidiffet ei Pater,quod a Deo exiiffet,& quod

ne, quid fit humilitas, nifi qui a Deo accepit,

lt oyi

ad Deum iret, non timebat minui gloriam

ut fic humiles. In nullo enim tam falli homi-

645

fuam , lavans pedes difcipulorum, non enim

nes, quam in vera humilitate cognoícenda.

A

]V. Qui«

Jüwuus LXIX.. Hunilitas.

98r

Vita Da.

IV. Quidam frater dixit Abbati Sifoi : vi-

parvulus poftea oculos aperuit, inexplicabilis

trum p deom

e ipfum, quia memoria mea ad Deum

inde fplendor & ignis amoris ac lztitize erue

626.n 47.

intenta eft. Cui Abbas reípondit: Non eft

pit- Et tunc fübito apparuit una majeftas, &

magnut boc, (i mens tua cum Deo fit: ima-

dixit mihi: Qui non viderit me parvum, non

gnum elt autem, (i te infra omnem crea

videbit me magnum. Ego veni ad te, & ob«

ram videas.

't us

tul;i me tibi, ut te offeras mihi.

Nieren-

V. Proprietates humilitatis pulchre per

Utilitas.

Vaf

do&.aícet,

berg. in. animalia ab Ezechiele vifa indicantur; nam

per vitulum manfüetudo patientiz: per leo-

l2, n.7. "

i

XIV. Humilitas re&e auro malleato, quod pres, in

'3:€47« pem fortitudo: per hominem prudentia: per

pagellis inferitur, comparatur, quia, ficut au- rof. p. a.

aquilam altitudo contemplationis, ad quam

humiles elevantur, aut potius intentio folem

reus unicus intam fübtilem laminam deduci- c.i4. $ 2*

tur,ut integram meníam obtegat ; ita humie

juftitiz fixe refpiciens fignificatur.

Engelgr.

Vl. Carolus V. Imperator in poftremo

litas omnes malleorum i&us tolerat, & ita

diducitur, ut omnibus fe

hominibus humilis.

l. 9. Embl ejusdem ex Germania receffüa, cum Fliffin-

fubjiciat.

38.9.3- .gx ventos navigationi propitios operiret, fa»

XV, Ovidius humilis loci commoda ex-

um , ut cum Seldio, Ferdinandi fratris Le-

plicans, fic canit:

gato, in feram noCtem de rebus (feriis sgeret.

lam & nox, & lumina fomnum poftulabant,

' Ufibus edo&to (i quidquam credis amico,

L' 3- Tri&ï

Vive tibi, & longe nomina magna fuge. elez. ;.

fignoque nola dato, nullo e míniftris, fomno,

vinoque fepultis, accurrente, ipfe Carolus—

Vive tibi,quantumque potes, praluftria vita,

Sgvum przluftri fülmen ab arce venit.

lumen arripit, Seldio quantumvis renitenti

przfert, eique per gradus ad quietis locum

Effugit hybernas demiffa antenna procellas,

Lataque plus parvis vela timoris habent.

deducto : Joc tibi tnonumentum, aity illius Caroli

Afpicis, ut fümma cortex levis innatet unda:

babetoSeldistot exercitibus 6 fatellitibus quondam fti-

pati, quem nunc folum, €» a familia defertum vides,

Cum grave nexa fimul retia mergat onus?

XVI. Chriftus S. Birgittz dixit: Humili- L. 4. rev.

€9 cul tu tot annis fervivi/ti, i

lle tibi ferviit , & lu-

men pretulit.

o

tate mentis & corporis penetratur coelum, & c 59.

vincitur diabolus füperbüs.

INece[fitas.

XVII. S Bernardus dicere folebat : cum S. Bern, £

Vita Patr.

te humiliari videris, habeto in fignum in bo . :4.inCant,

VII. Quidam ex Patribus dicebat, omnis

num, omnino gratiz appropinquantis, Nam

1.3. n 126.labor monachi vanus eft fine humilitate. Hu-

-

militas enim przcurfor e(t caritatis, (icut Jo.

ficat ante ruinam exaltatur cor, ita ante exal-

tationem humiliatio.

annes erat precurfor Chrifti, omnes trahens

ad eum.

XVIIL Idem diceré folebat: Cogita deCap. é.

fübile eft

Deo, quidquid melius potes: & de te, quid- Medit,

$, d

VIIHI. Alius dicebat: Sicut impo

quid deteríus vales.

16.0.5,

navem firmam effe fine clavis: ita impoffibie

le eft, hominem fine humilitate falvari.

XIX. Idem dicebat, tres effe humilitatis De grad,

IX. S. Thomas dicebat: Qui honoris eft

gradus (aut effedtus potius) frut&tum poe. humil.

cupidus, contemnique refugit , & cum con-

nitentiz , defiderium juítitie , opus miíc-

ricordiz.

temnitur, excandefícit, etfi míracula faceret,

a vera perfeclione longiíffime abeft: nulla

XX. Fr. ZEgidius audita fratris Eliz Apo-

flafia (qui erat totius Ordinis Generalis) ad

enim virtus ibi effe poteít, ubi füundamentum

Ecclefiam confueit ;

virtutis, nempe humilitas, deeft.

arctiffimeque pavi-

Vit. Patr.

mento íe appreífit: Caufam vero rogatus

X. Abbas Moyíes, cum difcipalum fuum

dixit: ego deícendam, quantum poffum,

1.2. c€.2. Zachariam hortatus effet, ut Patribus prz-

fentibus aliquid diceret, pallium füum depo-

quod Elias plus &quo afcendendo cliíus (it,

fuit fabtus pedes, illadque conculcans dixit:

& turpiffime corruerit.

Nifi quis tali modo conculcatus fuerit , mo-

Dignitas.

nachus effe non poteft.

jb. 1. 16,

XI. Cum frater quidam laudaretur a fra-

XXI. Cum fater quidam fenem interro- vic ppi &

;, Bem: r(

tribus apud S. Antonium, hic tentavit eum,

garet, quis effet profectus hominis? refpon- libell, 15,

[ .inCBHf.

an poffet injuriam ferre? quod cum non pof:

dit ille: Humilitas. Quantum enim ad hu- n.77.

fet, dixit S. Antonius: Similis eft hic domui,

: Jrcob»

militatem inclinatus quis fuerit, tantum ele-

jj p.5i

quz a facie quidem ornata eft, retro Vero a

vabitur ad profectum.

(

, dà

latronibus fpoliata.

XXIll. Alius quidam fenex interrogätus,tbid.n.sn

uml

S. Birgitt.

XII. Chriftus Dominus, cum juffiffet Vir-

quid fit humilitas? refpondit, humilitas eft

Rev. c.31,ginem Abbatiffam prafici virginibus , fubdit,

magnum opus & divinum, via autem ad hu-

li af

ut fi virgo inventa non füuerit, hoc onus affu-

militatem hzec eft, ut labores corporales af-

mat vidua humilis. Quid enim eft, quod hu-

füumi debeant.

militas perfecta non meretur? propter hu-

XXHI. Philippus II Hifpanize Rex in Em- Kifelius In

milicatem factus ego fum Deus, & Dei Fi-

blemata habuit pilam, in altum jactatam, Nilo to.1,

lius, verus Filius Virginis. Et f(ine humilitate

non e(t via ad ccelum.

que in humum delapfía refilit, cum infcri- C?* 5

ptíione; Percuffa elevor.

:

In opufc,

XII. B. Angele de Fulginio apparens B.

-XXIV. Abbas Pafítor dicere folebat, hu- Vit PP.1 s.

c- 45.

Virgo in die purificationis , Chriftum claufis

militatem effe tertam , in qua Dominus fa. libell.n.32.

crificium fieri mandavit.

ogulis dormientem in finu ejus repofuit. Ubi

KXV.

Hhhhhh 3

962

Bz'?yliotiä&cæ (Manualis Concionatoriqe

L.6.rv. XXV. Chriftus B. Birgitte dixit, humili« nunc autem cum tot premiis invitemur, ut

€116. tatem effe illam virtutem, quz Deum in cor fiamus Altiffimo fimiles , fcilicet per humili-

tatem Chrifti, an non grandis erit impuden-

introducit.

Lanciz.

XXVI. Ariftenes,tefteS.Clemente Alexan- tia & ingratitudo, fi id facere recufemus?

opufc.9. drino, dixit, beatitudinem effe faftus vacui

XXXIX. Athenienfes Pompejo adventanti rpid,

C-Qiü.l?. tatem.

divinosque honores recufanti fcripfere: Qua-

Lib.6. re-

XXVII. B.Virgo, cum commendaret Chri-

tenus te cenfes hominem, eatenus nobis eris

Deus.

vel.c 42. fto B. Birgittam , ut ei füa dona daret, dixit

ei Chriftus: Qui quzrit füblimia, neceffe eft,

XL. S. Ignatius Loyola dicebat, fumma Vit..5.c.3.

ut príus agat fortia, & exerceat humilia. Ideo

fpectantibus ab imis incipiendum effe.

tria fünt ei neceffaria. Primum eft, uc habeat

$. XVI.

homilitatem, per hanc enim fublimitas obti-

netur.

AXIOMATA.

£ Het

Dial. c.

XXVIII. S. Catharing Senenfi dixit Deus,

íem d

154.

humilitatis fororem effe patientiam invidtam,

Germani noftri fequentia fere habent pro-

verbia de humlitate.

efiam!

& hanc patientiam effe medullam charitatis;

1. Demütbig dicb , zvillf]. über ficb.

ac fignum evidens, ac aperte demonftrati-

2. Den Hutb in Henden tragen fibadet nicbt.

vum, quod anima fit in gratia confiftens in

Deo, & Deum per gratiam in fe habens.

3. Wer [ich soiel buckt , [lofst venig an.

Rodriq.

XXIX. S.Hieronyrmus de S. Paula Roma-

a. Wer auf dem Boden bleibt, füllt nicbt. bocb.

y. Unter der Bank neidet man niemand

p2.ti.3 nà dixit: fugiendo gloriam, gloriam mere-

6. Kannfl du nicht Berg [leigens bleib im Tbal.

€, 19.

batur, quz virtutem quafi umbra fequitur,

& appetitores füi deferens , appetit contem-

7. Wemn am Berg fcbwvindelt, der kriecb über das

Lores.

Gvas.

W'Cant. 7^

XXX. Sponfus fponfz fuz pu

lchritudinem

9. Krankbeit und. Unglück [ind die beflen Lebre

meifler der Demutb.

laudare volens, a pedibus precipue eam

o. JFer fich im Bufin [piegelt, bat keines andern

commendavit : dicens: Quam pulchri fünt

greffus tui in calceamentis filia Principis'

Spiegeis vonnütben.

Fab.co. s. Hinc S. Ludovicus 'Tolofanus dixit: Nihil

1o. Bleiben im Tbal ifl gut fürn Fall.

1. JFeit drunden, 1fd gut fürn Hagel.

/

in fefto 5. tam gratum Deo, quam fi vitx merito magni,

12. Buck dicb, fon[l bütbe dicb.

Matthie, humilitate infimi fimus, cum tanto quis pre-

13. Der Demutb Lieb kein Zugen 1nacbt. trüb.

tiofior fic Deo, quanto vilior fibi.

L.o7.hie XXXI. Purpura pifcis afcendit ad regium

l4. Demütbiger Mutb, bringt Ebr und Guib,

rogl.

ornamentum, ea tamen prius in profundo

macbt freudig Blut , tbut allseit gut.

15. IPer viel auf ficb bült, der gilt micbt viel.

pelegi qu&ri debet, ubi folum invenitur te-

16. Flieb die Ebr, »villf? baben mebr.

fte Pierio.

Faber. 1. c.

XXXIL Cum humilibus ludit Deus, ficut

17. Eignes Lob und faule Frürbte Jcbmnecken

.. Jofeph olim luferat cum Benjamin, quem

übel.

initio qua(i furem premere, ac vincere fe

18. Lob vor dem Tod, nicbt obne INotb.

19. Premdes Lob und Brod Jcbinecken bqü&r, als

velle (irulavit, poftea vero id totum joco

das eigne.

j

faGtum oftendit, eumque amplexans cseteris

2o. Zu viel Demutb ift ein fcbalkbafter. Hocb-

fratribus pretulit.

Hom. 43.

XXXIlI. S. Chryfoftomus ait, laudis de-

mutb.

ad opuíc.

21. Setiefer das Iaffer füllt, je büber [pringt "

$«

verticis coeleftis teftudinem tangentis.

fpicientiam effe Angelicz cujusdam animz,

22. Gfüllt dir der P[au, die Füfs befcbau.

f.dti

Vità C 21.

XXXIV. Cum B. Catharina Riccia dato a

?

B. Virgine in ulnas Chrifto parvulo , quzre-

$. XVII.

ret, quid effet agendam, ut placere polfet

AUTHORES.

puero Jefa ? refpondit B. Virgo, Filio fuo hu-

I. jacobus Alvarez to. 2. l. 4.

miles & obedientes placere fuper omnes.

IL. Alphonfus Rodriquez p. 2. tr. 3.

S, Climac.

XXXV. Sicut unicus eft locus, quem fol fe-

ap.Drexel. mel tantum afpexit, fcilicet fundus Jordanis;

IiI. Theophilus Bernardinus de perfeve-

rantia Religtofa l. 3. & 4.

sof, P. 2« quando [fraelitae tranfibant. — Et ficut unicus

€.14: )- 3* eft dies, quo totus mundus exultavit, quane

honoris.

IV. Ludovicus Richeomus]in Academia

' do fcilicec Noe cum uxore & liberis ex arca

in do&riniä

egreffus eft; ita unica c(t virtus, quam dia-

V. Eufebius Nierenbergius

bolus irmitari non poteft, nempe humilitas.

Aíceticis. l. 3.-doCt. 4. & 1 2. de ador. c. 14-

XXXVi. Hamilitas eft füccule, id eft

16.17.19. & 20.

Ibidem.

VI. Joan

nes Bufeus.in Viridario v. Hu-

$ Ti

maching tractoriz finilis , quz , quidquid ei

militas.

[à

affigitur , in altum trahit.

fiy

Rom. 8.

XXXVIL. Dixerat S. Paulus ante Romanis:

VII. Teremias Drexelius in Rofis p. 2. c.14.

V. 34*

uis cognovic fenfüm Domini? fed poftea

VIII; Petrus Sanchez in regno Dei p. 7.

C

Philipp. 2:eum Philippenfibus aperte indicat dicens:Hoc

y. 5

! ïX Philippus D'Outremann in Pzdagogo

fentite in vobis,quod &in ChriftoJefu,qui cum

in formaDei effet, exinanivit femetiplum &c: '

Chriftiano c. 24*

L]

Ibidem.

XXXVIil. Male quidem cefferat olym lu-

X. HugoRott in vi

a regïa p. 1. c.7. 1. &

p.2« C 19. 1. & p« 3. 27- f. $.

cifero; quod voluerit fimilis effe Altiffimo ;

TITU.

983

*ää—ä**?» »335ole

d HMWHMwwwww*w»wwwwwwæwü*æM»n— |

TITULUS LXX.

M

HYPERDULIA MARIANA. -

'itrl.s'c.a.

& L

E

É igo III

EX S SCRIPT[IRA.

QUOAD ESSENTIAM.

Definitio.

Maria Mater Cbrifüi.

ft cultus quidam füperior, qui B. Virgi-

l. Erat M.

ater Jefü ibi.

jo.2. v. 1.

ni propter fingularem füam fupra alios

I[. Unde h

oc mihi, ut veniat Matet

.

l.

E

San&os excellentiam debetur. Nam;

mini mei ad me?

N

4

'amlmpt.

ut S. Hieronymus ait, cezteris Virginibus

Ill Quod ex te nafcetur

| San&um » Voca-

V

Luc. t.

^

-

( & Sandis ) per partes preítaturgratia, Ma-

bitur Filius Dei.

w

riz vero fe totum infundit gratiz plenitudo,

IV. Surge, & accipe Puerum cum Maria Matth. a.

quz fuit in Chrifto, quamquam aliter & ali-

Matre ejus.

ter, quia in Chrifto füit plenitudo gratiz

V. Stabatjuxta Crucem ]

efü Materleids. 10-19.v.55.

tanguasm in homine períonaliter definito ;

VI. Egredietur virga de radice

in Maria vero ut in templo (ingulariter con-

flos de radice ejus aícendet. -

Jgffe,l -,&El'.n-. V.I,

fecrato ; in Chrifto ficut in.capite influente,

- VIL Et peperit Filium fuum primogenitum. Luca. MIA

VIII. Qui creavit m

;. 24.

in Maria vero -(icqt in collo cransfundente.

naculo meo.

:

€, requievit in mþ?äEcc

2e

( 4Kus.

Mam'a Vi—?'gOU

s

T. Amor tam af/ettivus (quo B. Vilrgïni' de

IX. Inventa eftin utero habens de Spiritu

v

vMavtth'. »

ejus gloria & privilegiis ex animo congaude-

fancto.

vl 18.

mus, & congratulamur) quam «effeitiuus; quo

. X. Ecce Virgo concipiet,.& pariet Filium.1£7. v. 14.

opera, quz eidem fingulariter placere cogno-

Ícimus, fin

XI. Porta hzc claufa erit, & vir non tran(i- Ezech. 44.

Vs 2

gulari quþque affeQtu ftudioque

bitper eam, quoniam Dominus Deus Ifrael in-

erficimus.

greffus eft per eam, eritque claufa Principi.

lL. Aeverentia, . tam interua, in magna de

ip(ius excellentia & gloria zeftimatione con-

XIl. Hortus conclufus Soror mea Sponfa, Cant. 4.

V. 12.

hortus conclufus , & fons fignatus,

fiftens; quam externa, per varias actiones con-

Marie. INomen.

ceptam deilla zítimationem atteftantes ma-

niteftata.

xXIII. Et no

men Virginis Maris. -

five bona a Deo obtine-

XIV.

n

u:-./f.

IHl Piducia, qua;

Mariz.

Jacob autem gcnqit Jofeph virum,

3

re. (ive malaa nobis repellere defideramus ad

Matth. r,

B. Virginem velut Matrem filiali affe&tu con-

— XV. Oleum effufüm nomen

Cant. 1.V.2,

XVI. Laudabo nomen taum aífidue ,. & Eccl 51.

3

fugimus, eiqueomnem noftri acrerum noftra-

collaudabo iilad in confeffions.

V. R.

rum curam penitus committimus , quemad-

$. Bern. inmmodum S. Bernardus hortatur dicens: Quid-

XVII. Qui vicerit, faciam ;llum colum- Apoe. 3.

f. de nativ, quid illud eft, quod offerre (&obtinere) pa-

nam in templo Dei? & fcribam füper eumV* !2e

nomen Dei mei: & nomen Civitatis Dei

ras, Mariz commendare memento, finon vis

fuftinererepulfam.

Filioli, hzc peccatorum

mei nov Jerufalem, qua d

"

cfg/cndic de coelo

(ícala, hzc mea maxima fiducia, hzc tota ra-

a Deo 1neo.

A«

d

tiofpeimez. Dico vobis, fi pie anobis pul-

AMaria — dolorofa.

(ata, fipie fuerit invocata, compatietur nobis,

)&'lX. Cui comparabo te? vel cui affimilabo Thren, ,.

non deerit neceffitati noftrz. | Siquidem nec

V.. I-

facultas ei deeffe poterit, nec voluntas: quo-

te, filia Jerufalem ? cui exe&quabo te, & confo-

labor te virgo, filiaSion ? magna eft enim velut

niam Regina ccelorum eft, mifericors eft, &

mare contritiotua, quis medebitur tui.

Mater mifericordiz.

:

XX. Replevit me amaritud

inibus, inebri« i?;id. &2

IV. lmitatio, pr&cipue in vita optime &

V. 15,

fecundum vocationem inftituenda; nam,

avit me abfynthio.

XXI. Tuam ip

f(ius animam pertranfibit Lue, a.

ut bene quidem cecinit, Virginis eft cul-

. $, Tldeph.

tus pulcherrimus optima vita. Et, ut S. Il

gladius, ut revelentur ex jmultis, cordibus v« 35.

f, de Af-

cogitationes.

dephonfus ait, vera laudatio cordis imita-

XXII. Ne voceti

sme Noemi,r (id eft, pul-Ruth. t,

fümpt,

tio eft corporis.

chram) fed vocate me Mara (id eft, ama-Y: 26

V. Prepagatio cultus Mariani $ (ive per

ram) quia amaritudine v

conciones publicas , fiveper privatas exhor-

;

;ilde me replevit

omnipotens.

tationes, five per librorum fcriptionem aut

XXIII. In i

lla diä afpicient ad me, quem Zaeh. t4,

diftributionem , five per imaginum propo-

confixerunt, & plangene eum plan&tu quafiv. 10

fitionem aut divifionem , five per Rofario-

füper Unigenitum, & dolebunt fuper eum, ti«

rum oblationem, five per copfraternicatum

cut doleri foletin morte primogeniti.

Íuafionem.

XXIV. Fa'

954

Jeibliotbecae Manualis C(maz'wteria

Cint, t.

XXIV. Fafciculus myrrhez dile&us: meus

Maria Iinvacaizd)a.l

, 13.

mihi: inter ubera mea cominorabitur.

XLIV. Pete Mater mea; neque enim fas 3. Reg 2«

v. 20,

gt

eft, ut avertam faciem tuam.

Maria amanda.

XLV. Beati, qui vigilant ad fores measPrev. 8

quotidie, & obfervant ad pofítes oftii mei. "* 34

ged.a4. XXV. Ego Mater pulchrä dile&ionis, &

Qui me in venerit, inveniet vitam, & hauriet

falucrem a Domino.

. 24-

timoris, & agnitionis, & 'anctz Spei. In me

XLVI. Benedixit te Dominus in virtute Jud'th. 13.

gratia ompis vitz & veritatis, in me omnis

Ípes vite & virtutis.

j

fua,gg;

3

noftros.

quiaper te ad nihilum redegit inimicosv- 22«

6 Aog

Íb. v. 26.

XXVI. Tranfite ad me om

nes ( þer amo-

fopst f

rem) qui concupifcitis mc; & a generationibus

XLVII. Dic obféco te, q

üod Soror meä Gen. 23.

gm'f.

fis, ut bene fic mihi propter te, & vivatanima "* ??

Mathod

meis implemini. Spiritus cnim meus füper mel

- dulcis, & hzredicas mea f(üper mel & favum.

mea, ob gratiam tui.

(nt, n

Prov. 9

XLVIII. Tabernacu

lum erit in umbracu- If 4* V. 6.

Hypa»

XXVII. Ego diligentes me diligo, & qui

lum diei ab zítu, & in fecuritatem, & abícon-

Dotu,

V. 17.

mane vigilant ad me (amantium more) in

nient me.

fionem a turbine, & a pluvia.

XLIX. Ponam tarbernacu

lum in medioLev. 26.

Píg6v.z. XXVIIL Sicut letantium omnium habi-

,v.

l1.

Á

tatio eít in te.

veftri, & non abjiciet vos anima mea.

- L. Qui mecreavit, requievitin tabernacu Eccl. 24.

lo meo, & dixit mihi: In Jacob inhsbita, & inV- !3-

$, Petr,

Da

Maria ; venerdnda'.

Ifrael hzreditare, & in electis meis mirte ra-

mativ,

dices.

X

Z

þdhh.;!;, XXIX. Tu gloria jerufalem', tu !ætiti'ak

yip

Y.» 1Q.

Ifrael , tu honorificentia populi noftri; quia

LI. Sicutturris David collum tuum, qu»Can', 4.

zdificata eft cum propugnaculis: mille clypeiv. 4:

feci(ti viriliter, confortatum eft cortuum ;.

"

uod caftitatem amaveris.

pendent ex ea, omuis armatcura tortium

$. Cnty

Psoy. 31.

.XX. Mulierem fortem quis inveniet?

LII. Ego murus, & ubera mea fi-uc turris, Can: g.

ex quo facta (

logus í

v1o X20 procul & de ultimis finibus pretium ejus.

um COram eo qua&pace»m re. Y* 10»

TTON

Surrexerunt filii ejus, & beatiffimam przdi-

periens.

caverunt: virejus, & laudavit eam. -

$..

Maria Jine m&culn cóncepta,

de Virz

QNV; 31.

XXXI Mul filie congregaverunt di-

V. ?9: — virias, tu fupergreffa es univerfas.

,LIII. Ipfa conteret caput tuum, & tu infi-

Qen. 3.

diaberis calcaneo illius.

wd4..

Pfalæ 4 4!

XXXII. Aftitit Regina a dextris tuis in ve-

V. ID-

ftitu deaurato, circumdata varietate.

LIV. Tota pulchra es

amica mea, &ma- &anf- h

Eccl. 24

Li-

cula non eít in te.

Vimuer

v. 70

XXXIII. Quafi Cedrus exaltata fum in

bano, & qua(i Cypreffus in monte Sion.

: LV. Noli metuere, non morieris : non enim Efiher. 16*

itc

Píg6v.. XXXIV. Fundamenta ejus in montibus

pro te, fed pro omnibus hzc le

x conítituta eft. * ! 3

lac

m Pr (?Vg 8

fandtis: diligit Dominus portas Sion fuper

LVI Nec daum erant aby(fï , & ego ja

.

: V. 24.

omnía tabernacula Jacob.

:

concepta ceram.

LVIL Domum tuam decet fan&titudo in

Pflle 935

-

Cmtæ 6- *

XXXV.Quz eftiíta, que progreditur quae

y,. $.

v. 9.

fi aurora confürgens, pulchra ut luna, electa,

lþngitudincm dierum.

ut fol. terribilis ut caftrorum acies ordinata.

r

Cant. 8.

UE m -

$.Ank

XXXVI. Quz eít ifta, que afcendit de

ATRIBUS. ET DO-

V. S.

deferto, deliciis affluens, innixa füper dile-

j nk SS, P

p4 «t

Gum füum.'

;

610

CTORIBUS.

sEccl. 24.

XXXViL. In omni populo, & in omni

Marie nomen.

V. 1.

gente primatum habui; &omnium excellea-

$ Ber

celeberrimum nomen Maria: quomo- $. Bonav,

;

tium & humilium corda virtute calcavi.

1.*0

in fpee.

XXXVIII. Etradicavi in populo honorifi-

do poffet nomen tuum non effe cele-

9»

Ilb. V. 1 6s

bre, quod etiam devote nomipari non pot- *

cato, & in parte Dei mei hzreditasillius, & in

eít (ine nominantis ucilitate.

lenitudine San&torum detentio mea.

daBïlïs $, Bernag.

$ g

judith. 15.

XXXIX. Beneditcta tu a Deotuo in omni

Il. O magna, o pia, o mulcum lau

dus zpud

fetm,

y» 31*

María: tu nec nominari potes, quin accen.

TM

tabernaculo Jacob, quoniam in omni genté ,

S, Bon. ]. &

quz audierit nomen tuum, m

das: neccogitari quidem , quin recrees affe-

tuper te Deus Ifrael.

a-gniflcgbitur

&us diligentium te. Tu nunquam fine dul-

do-

cedine divinitus in(ita ,

j.Rez.2. XL. Surrexit Rexin occurfum ejus, a

piz mcmoriæ pote-

4. 19 ravitque eam, & fedit füper thronum füum;

tas ingrederis.

S hn

III. Sicat nomen

Jefus eft mel in ore, in au- Rich. de-

po(itusque et thronus Matri Regis, qui fe-

Tin p

.dit ad dextram ejus.

re melos, in corde jubilus, fic &nomen Ma-laud. vir£e

us

LHCV l.

riz, & etiam amplius, fi dicere audeamus ;l« 1* & 2«

1015.]

XLI. Netimeas Maria, invenifti enim- gra-

í

NV. -30.

tiam apud Deum.

Jefusenim qua(i fuperbum nomen eft, &ni-

Luc, !*«

XLIIT, Refpexit

humilitat&m ancillae fuz:

mium potens, noftros humilius nomen affe-

Otige

&us decet, ut, fiin Jefu, aut Deitatis, aut viti-

V. 49

ecce enim ex hoc-bcatam me dicc'nt omnes

C.lg

generationes.

lis fexus aufteritatem aliquis vereatur, recur-

Ms

ratad Mariam , in qua nihil horum eft fufpe-

Luc- l l.

XLIlI. Beatus venter, qui te portavit, &

;

N À

Vo 27»

ubera, quz fuxifti.

&um; Marie enim muliebre nomen, man-

14l

uee

tiy D

Jüulus LXX. Hg;berdulia Marz'anä.

985

fuetudinem praferens & commendans. Quod

quia Jofeph non cognovit eam? & quid eft,

:fi fexum verearis, pro eo, quod & fibi,

quia Dominus folus intrat per eam, niíi quia

W.

10

fuit in ruinam, virgo eft. -

Spiritus fanctus impregnavit cam? & quid

W g

1V. Dedit tibi, Maria, tota Trinitas nomen;

eít, quod clauía erit in xternum, nifi quia

fdiot. Ls

ib

quod poít nomen Filii tui eft íuper omne no-

Maria Virgo eft ante parcum, in partu, & poft

men, utin nomine tuo omne genu fleQatur

partum? dicat ergo Maria: Porta facta füm

ccel/, janua fa&ta fum Filii Dei.. 1lli fa&ta fum

cocleftium, terreürium, ,& inferorum., -

janua claufa, qui poft refurreCtionem fuam

hhl l:l

ingreffus eft per oftia claufa, qui natus de utee

DT

MARIA Mäier Chr;']ti?*

ro meo, me Matrem dimifit intactam.- Adim.

$. Auguft, V Aiida&er dico, ,qï:od nec ipfä þlöne

plevit ventrern meum divinitate; & uterum

l ggl

3

fuper ma- explicare poterit, quod capere potuit.

meum non evacuavit caílitate, nec in cons

gnif. —

VIL.Tu . Deo, alioquin nunquam indigo;

ceptione inventa fum fine pudore, necin par-

Msthod.in carnem

turitione inventa fum cum dolore.

4' vl 6.

Orat. in

; quam non habebat, dediíli ; quo,

jinquam, hac ratione omnipotens , id , quod

XVII. Naturz portas referavit Emmanuel Proclus in

Hypap.

Dom.

efíe dignatus, homo videlieet , vere appare-

ut homo; fed virginitatis clauflrra non viola- Orat. de

ret. Quod hoc illuftrius? quidve fuüblimius?

vit, neque perrupit, ut Deus: ita enim eít e

À M.

Chrifti,.—

In

qui coclum & terram implet, cujus preterea

utero egreífus, ficut per aurem ingreffus: ita

funt omnia, quzque moventur, atque fubfi-

natus, ficut conceptus : qui impatibiliter fue-

l T

ftunt, is tui factus eft indigus.

I

rat illapfus, impatibiliter eft elapfüs.

S, Petr,.

VII. Cum Deus in aliis re

bus fit tribus

XVili. Solis radius (peculum penetrat, &S. Aug. f.

Dam. f. demodis, in virgene fuit quarto fpeciali modo,

nativ,

foliditatem ejus infenfibili fabtilitate pertran- de Adv.

fcilicet per identitatem, qua idem eft, quod

fit5 ípeculum ergo non rumpit radius folis;

M h

yirg.

Apfa.

Hinc taceat & contremifcat omnis

integritatem Virginis ingreffus aut regreffus

.creatura, & vix audeat afpicere tantz digni-

tatis immenfitatem.

nqnquid vitigrc potuit Deitatis? -

v $

te author tuus,

as

$.Chryfo- "Vili. Virgo concipitur ex

M"MARIA fine miracula.

lo

logus f....tua ex te oritur origo, in tuo germine eft ge-

142.

XIX. Decebät., ut illa virgo ea puritate ni- S. Anfelm. !

nitor tuus, & in tua carne eft Deus tuus.

S. Aug. l..

1X. Beatior fuit Maria concipiendo men-

teret , qua major füb Deo nequic intelligi, de conc.

de Virg.

te, quam ventre,

Felicius geitavit cqrd*c,

quod non habsret veritatem , i in peccato Vir£ini8 -

n

l 3

originali concepta foret.

t

quam carne.

Í

XX. Si Deus caftanez con

,

fert ut intra fpi- Idem de

£

MARIA : Matär pivmt;um.

nas a fpinis remota concipiat, alatur, & for- exord hum.

r

j

metur, non potuit hoc Dei Filius facere Ma- falut-

'ïfig,deridä X. Peperit filium fuum

rimogenitum.

het. ls'

à

tri fu? plane potuit, voluit, & fecit.

;

13

inc.2. Primogenitum ait, non refpec

Luc.:

fequentium

XXL Hzc eft virga, in qua nec n

oduss Ambr. £

carnalium, cum nullum alium habuerit, fed

147

Licet enim filium

originalis, nec cortex aQtualis culpg fuit. : de Ga-

b:eonitis,

2:;(

refpe&tu adoptivorum.

XXII. Poteft aliquid creatum invenire,

unicum Virgo in fanctiffimo utero genuerit,

quo nihil purius poteít effe in rebus creatis,

S Thomu !0

" 951

in ea tamen [piritualiter facta eft mater mul-

ent, d,44.

o

puta (i nulla peccati contagione inquinatum

à, 3. in fol.

titudinis filioru

1

m 'quorum Chriftus eft pri-

i Et talis fuit puritas Marig,

quæ a Peccar tertii 2

mogenitus.

'8., Anton.

.verbo veri-

to originali & actuali immunis fuit, .füb Deo

t*g—þ

. XI. Sicut Chriftus nos genuit

tamen, in quantum erat in

P.4-tit-15. tatis ad effe fpirituale; in cruce patiendo, ita

candum.

: pqtentia ad pc;.

€e '2002

B. Virgo nos genuit & peperit in maximíis

doloribus, Filio compatiendo.

-

$, Bern.

Xil. O Mater Dei & hominis, & Mater

MARIA dolerefa.

AAnic.lm,y

Bontfs

udicis & rei, & Mater Regis, & exulis, cum

LXXIIIi. Quidquid crudelitatis inflictum eftS.

[ptt

corporibus Martyrum , levi fuit, vel potius

LQE excella

[g.Coio

iis Mater utriusque, non decet, ut inter filios

s

VIrg. C. 5.

difcordium effe patiaris.

nihil comparatione, tuz paflionis.

$. Aug. in

Eva , auGtrix meriti

: XXIV. Cor Mariz clariffimum paffionis fpe- S.Laurent.-

um

XIII. Au&trix peccati

culum, & perfecta mortis imago aflecta eft.

lutt. 1. de

ferm. de Maria.

Eva occidendo obfuict, Maria vivifi-

ciumph,

qui

paf.

XXV. Nullus do

5

lor armaridrq, quia nulla

Chritti

jn bt

cando prqfuit: illa percuffi, ifta fanavit.

proles carior.

/i

XXVl. Tuncp

luä, quam—Märty,, füit, quia : (äl:,'mv;

MA RIA Virgo.

in animo non minus amoris, quam mceroris; in oflic.;

?

S L : Al';tO-

'"XIV. B. Maria mater eft omnium in vir-

gladio intus vulnerata fuit.

de paff.

nin. ps4e

XXVH. Ornonino tunc erat una

Chri(ti & $. Ildeph,

j, d

ginitate, quia prima fine precepto , confilio,

2. de

m

tit. 15 C.

vel exemplo virginitatis munus obtulit, per

Mariz voluntas, unumque holocauítum am-

Affumpte

20, $. 10.

bo pariter offerebant Deo, hzc in fanguine

Arnold.

T

quod omnes virgines per imitationem virgi-

nitatis genuit.

cordis , ille in fanguine carnis.

Carnot. in

Origen, in

- XV. Arbitror con

fentaneum Vrationi effe,

XXVIIL O ineffabilis reciprocatio fandi

tra&, de,

€. 13.

virilis quidem puritatis primitias in caftitate

amoris. Filius patitur, & intus valde cotnpa- laud Virg,

Matth,

fuiffe.Jefum, mulieris vero Mariam.

titur Matri ; Mater vero compaffa eft patieuti 5. Bern.

Filio. . 'Tantus nempe impetus paffionis Do- Hom. ia

S. Aug. f.

XVI. Quid eft porta in domo Domini

Vange

14. inns- |claufa , nifi quod Maria femper erit intaCta?

mini Jeíü fuit, ut quafi torrens ipfum im-

Stabát,

tiv.Doim. Et quid eft, homo non tranfibit per eam, nifi

pleret patientem, & inebriaret ,. quia tefte

ee-. 85975

fal-

A. P. Lohn. Bil. Man. Tom. A.

liiiii

986

- Jibliotbece Manualis Concionatoriee

Pfalmifta: De torrente , fciliæcet paífione eiu's, aut potius nihil, comparatione tug paífio-

in via bibit Chrittus, ut fic Chrifto impleto, nis, quz nimirum fuüa immenfitate transfixit

in Matrem flueret patientem , qua fimiliter omnia penetralia tua ,

-tuiquc bcnigqiiïimi

repleta, ad Filium redundaret inundatio ama- cordis intima.

ritudinis & moeroris.

XXXVI. T

anta ejus crux, tanta ain&ioTaulms.

$. Laur.

XXIX. Quo fe illius figebat obtutus (verba

erat, ut, tametfi invenire quidpiam coníola- c. 44.

Jut. de fünt B. Laurent. Juft.) moeftus retundebatur

torium in filii paffione potuiffet, fuis levan-

triumph.

Chrifti

animus, vifionis horrore. In capite coronam

dis doloribus accommodum, mox ab illo ama-

Jien il

fpineam,in facie (puta; gelatum fanguinem,&

ritudinis impetu atque profluvio fuerit abfor«

3g0n.C.19.

[ettns

fpeciem deformatam, in manibus ac pedibus bendum, haud fecus, quam fi gutta fuaviffi-

clavos infixos, vulnera dilatata, deluentem

mi vini in mare falfiffimum mittatur.

cruorem, rigidosque nervoss in toto demum

XXXVII. Quia Pater eternus unigenito

;lbidern. '-

corpore livores, tunfiones, excoriationes, tu-

Filio fuo nullam excellentius vel precla-

$Tertia

inferrm

moresque cernebat. Undique vehementiffi-

rius, quam crucis five paíffionis, donüm cone

mi doloris afpiciebat infignia.

ferre potuit (hoc namque poít ipfum gra-

S.Bern.to.

XXX. Vidit in eo pretium mundi pretio

tiffimum, beatiffimamque munus eft, quod

3. ferm, 2. vili detractum ;5 Fortitudinem San&Gorum in

chariffimis prefat amicis fuis) ideo & Vir-

art, 3. 1. agonia fa&tam ; Speciofüm forma prz filiis

gini intemerate hoc ipfum donum largitus

hominum, plenum fudore fanguineo; Domie.

eft; Cui dono ipfa pet invincibilem quan-

num .mundi, ut latrohem comprchenfuüm;

$.Donat

dam tolerantiam cooperari optime novit.

ilf nyC.

virtutem coelorum, arctioribus vinculis con-

XXXVIIL. Non attendit doloris gladium, rigem,

]j. u

flridtam; columnas cceli contremiícere fa- quo cor füum fcifcendendum erat; Non the-

cientem, ad columnam vintctum ; Orbis con-

faurum pretiofiffimum, quo privanda erat,

ditorem ictibus lividum ; in cujus manu vita confideravit ; nec denique una fe hora omni

g Taru

& mors, flagellis diruprum, & laniatum ; Ju-

gaudio, folatio, ac ipfo demum chariffimo

Dari f

dicem fzculi coram impiis, ut judicetur, ad-

Filio fuo deftituendam intuita eft; fed totam

na, Vi

du&tum; in coelis glorificatum , a fceleftiffi-

fecum omni facultate fua fimul in gratilïïmam

mis fpretum; Coelorum Regem a fceleratis

réfignavit Dei voluntatem, parata omnem

illufüums5 ' caput omnium poteftatum arundi-

ferre preffuram , afflidionem & graviflimos

ne percuffum.

$. hug

cruciatus, qui hinc ei accidere poffent.

f nitiv

Idemto. 1.

XXXI. Tantus fuit dolor Virginis, quod fi

ierm. 61, in omnes creaturas, quz pati poffent, divi-

MARIA fanne 'æ[iiWa &j vmnt-

& lem,

at53. C- 2 deretur, omnes fübito interirent.

yanda.

Canot,

lgl

Anonym,

.XXXII. Summa fuit inter Chriftum &

'Ma.-

XXX!X. Hoc folum, quod Dei Mater eft, s. Anfetm.

excedit omnem altitudinem, quz poft Deum .de cxceli.

ap. Manfi riam fympathia naturarnm, complexionum,

3

:

tr. 66.dif60 morum

9

propen&onum, & voluntatum cone-

dici vel cogitari poteft.

Virg. C.2.

f Iv

jun&io, confequenter eximia qugdam dolo-

— XL.Majorem mundum poteft facere Deus, « ponavin

L]

rum comrmunicatio. Quod igitur pro falu-

maj

us ccclum ; majorem Matrem; q

,

uam Mae- qpufc.c.l.

$. l'de

te noflra Chriftus in corpore fuo de condi-

trem Dei, non poffet facere Deus.

[2 de

fump

gno, & ex omni equitate , & rigore juftitiz

XLI. Angelicam tranfiens dignitatem, us- s perpard,

Patri fatisfaciens patiebatur, hoc Maria de

que ad fammi Regis thronum es füblimata, ferm.6. de

$ bom

infpec.

congruo impetratorio, ut vocant, merito pro-

ubi pofuit idem Rex Filius tuus , quod ex teffumpt.

ef

curabar.

fu(cepit, ibi te pofüit Reginam, de qua illud

L

Guserl

taut. Juft,

XXXIIL. Quod non fuerit tam amarum

affumpfit. Neque enim fas eít ; alil te efTe,

12 de]

l. 3. de

Martyrum aliorum San&orum , manifeffime

quam ubi eft id, quod a te genitum eft, -

.

XLII. Chri(tus Dominus, Maria Domi

Dna $S. Arnold,

leud.Virg. patet. Non fuit talis Filius, non fuit talis

fol 194. Mater; non fuit tanta charitas ficut inter

conítituta quippe eft fuper omnem creatu- ferm. de

Matrem & Flium ; non fuit tam indigna mors;

ram, & quicunque Jefü curvat genu, MatriP. Virg.

non fuit dolor tantus ; fciebat fiquidem Ma-

quoque pronus füpplicat.

$ Ti

ter, qualis erat Filius, unde conceptus, &

XLIII. Tot creaturz ferviunt glorio( Vir- s.Bern. to.

füpet m

quomodo, & cztera hujusmodi , & ideo

ginz Marie , quot ferviunt Trinitati: Deo r.conc.ói.

quanto dilexit tenerius, tanto vulnerata eft

fcilicec ita volente, & imperante.

art, €,. G.

rofundius.

XLIV. Si omnia dona, virtutes, & gratiz s, pcrn. S,

Wdem ibid.

XXXIV. Cum alii Martyres paffi fint pro-

ipfius SpiritusS. quibus vult, quomodo vult, de ;qua

fol.196. pter fidem , Maria paffa eít propter charita-

& quantum vult, per manus ipfius (Mariz ) du&u.

tem ; Unde dicit in Canticis, lecundum aliam

admini(trantur: altius ergo intueamur, quan-

to devotionis affectu a vrobis eam voluerit

literam, quam ponit Gregorius: Pulnerata cba-

vitate ego [um ; & ficut charitas major eft quam

honorari, qui totius boni plenitudinem po-

fides r.Coriath. 13. Major autem borum efi cba-

fuit in Maria; ut proinde, (1 quid fpei in no-

$ Bünav

rita$, fic Mariz martyrium

quanta libet ex-

bis eft, fi quid gratiz, (i quid falutis, ab ea

- nf

noverimus redundare.

Adeoque totis me-

i.

cellic martyria San&orum.

$. Anfelm,

XXXV. Tuam ipfius animam doloris. gladius

dullis cordium , totis precordiorum affecti-

de laud. fertranfibit. Et vere pertranfivit animam tuam

bus, & votis omnibus Mariam hanc venere-

Virg. c.5. gladius doloris, inquit S. Anfelmus, qui tibi

mur , quia fic eft voluntas ejus, qui totum

amarior fuit omnibus doloribus cujusvis paf-

nos habere voluit per Mariam.

fionis corporez.

Quidquid crudelitatis in-

XLV. Quid nos tantilli,quid actione pufilli, s.Hier.ins.

, etiamfi deAffümpt.

. flitum eft corporibus Martyrum, leve fuit, quid in ejus—laudibus referamus, cui

omnium

| T;*thh'u LXX HBypeüla Mariha.

9üz

omnium noftrum membra verterentur in lin-

LVIT. Honor is, qui conf'cfvïs habetur, $. Damafe,

Altior

;i

guas,eain laudare fufficeret nullus.

benevolentiam erga communem Dorminum orzt. 1. de

enim ccclo eft, dequa loquimur , abyffo pro-

declarat. Quo tandem modo ftudium te ho. dorm. B.V.

fundior, cuilaudes dicere conamur. . Si cce-

noraudi , que Dominum peperifti, negligen-

aTaulerus

lum te vocem,altiores: (i matrem gentium,

e 44.

dum erit?:an non illud neceffario ípiritui

precedis: fi formam Dei appellem , digna

praeferemus ; acipfietiam vitze anteponemus ?

exiftis; fi Domina

&

A

robaris.

m Angelorum, prima cffe

hac enim ratione noftram erga Dominum

benevolentiam luculentius oftendemus.

Idem in

XLVI. Sicut in comparatione Dei nemo

ferm.

Maria invocanda.-

bonus, ita in comparatione Matris Domini

nullainvenitur perfeGta creatura, quantum-

LVIIL. Advocatum praemi(it peregrïnatio S. Bern. f,

fxbidm,

vis eximia virtutibus comprobetur.

noftra, quz tanquam judicis mater, & mater2. in Dom,

S Dernard.

XLVII. Vere in plenitudine San&orum

in ferm.

mifericordiz , fuppliciter & efficaciter falu. - poft..

detentio Virginis Mariz, cui non defuit fi-

tis noftrz negotia pertractabit. Siquidem ej EPipt.

des Patriarcharum, fpes Prophetarum, Zelus

nec facultas deeffe poteritynec voluntas. Re--

Apoftolorum, conftantia Martyrum, fobrie-

gina ccelorum eít, mifericors eft; denique

tas Confeflorum, caftitas virginum, fcecun-

Matereft unigeniti Filii Dei. Nihil enim fic

ditas conjugatorum , fed necipía puritas An-

pote(t poteftatis ejus feu pietatis magnitudi-

elorum.

nem commendare, ni(i forte aut non credi-

S. Donav.

XLVIII Gloriofum glorix Marim pri-

tür Dei Filius honorare Matrem, aut dubi-

?Ibidem.

in fpec,

vilegium eft, quod, quidquid poft Deum

tare quis poteít omnino in affe&um charitatis

B, V.

pulchrius, quidquid jucandius in gloria ett,

tranfifle Marie vifcera, in quibusipfa, quz

ex Deo eft, charitas novem

*

riam eft.

hoc Maria, hoc in Maria, hoc per Ma-

menfibus corpo-

raliter requievit.

S: Pstrus

XLIX Quid gra

ndius Virgine ïVIariä; qux

LIX. Quis mifericordiz tuz, O benedi-

Ibidem,

Dam.f. de

nat, Vir

magnitudinem fumms Divinitatis intra fui

C&a, longitudinem & latitudinem, fublimi-

'ventris claufitarcanum.

AttendeSeraphin,

tatem & profundum queatinveftigare? . nam

& videbis, quidquid majus eft, minus effe Vire

longitudo ejus usque in diem noviffimum

- — — COP — A— - — ,. anmmum

gine, folumopificem opus iftud fupergredi. -

invocantibus eam fübvenit univer(is. Lacitu-

Auguf. . L. Si formam

do ejus replet orbem terrarum, ut tua quoque

nátiv.

exiftis.

| Dei te appellem, digna

mifericordia plena fit omnisterra. Sic & (ab-

Bern. ad

LI. Magna fuit

'f'än&ifïc-atio Jeremiz, qua

limitas ejüs civitatis füpernz invenit reftaura-

Canon,

potuit vitare faciliter culpam | morcalium:

Lugd.

tionem; & profundum ejus fedentibus in te-

s. Anfeïmk

major fanctificatio Joannis Baptiftz: qua po-

nebris & in umbra mOrtis obtinuit rede'rp-'

lg exoll,

tuit vitare frequentiam venialium : maxima

'tionem.

Vi 64

Virginis Mariz, quapotuit vitare, imo vita-

LX. Ipfa eftprzclara & eximia ftella

| fuper S. Bernv. ia

5 Bontvit

vit omne peccatuim.

hoc mare magnum & ípatiofüm neceffario "om. 2. fu-

'apiíe Gl

S. TH'derh.

LII. Sicut eft incomparabile, quod geflit,

fublevata ,. micans meritis, illuftrans exem. P** mim's'f

í.2;de À* & ineffabile,

plis.

fumpt.

quod percepit; ita eft incom-

j

O quisquis te intelligisin hujus fieculi

$ Deratd

prehenfibile przmium, quod meruit.

profluvio-magis inter procellas & tempefta-

firm 6 de

S Bonav.

LiHI. Summa gloría eft;

tes flu&dtuare, quam per terram ambulare, ne

- Maria , poPc

af

C». .

in iþeq.

Dominum te videre,

avertas oculos a fulgore hujus fideris, (i non

|

— LiV. Veni ele&ta mea,- & ponam.

PPHMR

vis obrui procellis. -

D

Guarricus

thronum meum.

Idem.

!

12.deÀ .

Nullus plus mihi miniftra-

LXL Ipfam fequens non devias, ipfam

vit in humilitate mea, nulli abundantius mi-

cogitans non erras, ipfam rogans non defpe-

$, Arnold

niftrare volo in gloria mea. — Communicafti

ras , ipfa tenente non corruis, ipfa protegen-

ferm, d

mihi, quod homo fum, communicabo tibi ,

tenon metuis, ipfa Düce non defatigaris, ipfa

jD. Vi

quod Deus fum.

propitia pervenis,& (ic in temetipfo experiris,

S. Dern. f.

LV. Deus, cui fübdid íunt Angeli,

quam merito

)

didum fit: & nomen Virginis

1

5jan.t.

fgper miff.

Principatus & pote(tates; fübditus erat Ma-

Maria.

) Lwnc.6h

riz, & Jofeph propter Mariam. Mirare ergo

LXII.Ipía eft aurora confur

gens,pülchr-.ä ütInnoc. iXI. b

i. 6

utrumlibet, & elige, quid amplius mireris,five

luna, electa ut fol; terribilis, ut caftrorum a- f; a. de Aff

E

hi

Filii Dei benigniffimam dignationem, . five

ciesordinata. Lunalucetin noCte, folin die,

spm $

i 1que

Matris excelleatiffimam digaitatem. Utrin-

aurora in diluculo. Nox autem eft culpa, dilu-

du&.

que ftapor, utrinque miraculum: Et quod

culum poenitentia, dies graria.

Qui ergoja-

Deus foeming obtemperet; humilitas abs-

cet innocteculpz, recipiat lunam, deprece-

que exemplo: & quod Deo fcemina

turMariam,ut ipfa per Filium cor ejus ad come

prin*ä—;si-l

etur, füblimitas fine focio.

pun&ionemilluftret. Qui vero ad diluculum

S Bonaä.

LVI. Duz famule, quarum Regina

wl

in fpec.

pcenirentiz fuürgit, refpiciatauroram, depre-

Maria, fant Angelica & humana natura. Hu-

cetur Mariam, ut ipía per Filium cor ejus ad

Virg.

mana eft famulailla, qua fequitur Dominam

fatisfactionem illuminet.

Quia vero militia

in mundo' colligens veítimenta: Dominz ,

eft vita hominis füper terram, quicunque

hoceft, virtutes & exempla Mariz : Angeli-

fentit impugnationem ab hoftibus, vel a mun-

ca vero eft illa altera, íüper quam in coclo in-

do, velacarne, vel a dzmone; reípiciat ca-

nititur, fe fociando

ftrorum aciem ordinatam , ; deprecetur Ma-

& dglicigndo cum An-

gclis.

ut ipfa per Filium m

» 5 .. 9

e

m de

UL

R

. P. Loän. Bill. kMan. Tom. 1.

riam :

POTI EE 37

i:ttat auxiliu

San-

ilderqu'['

j

988

Jubliotbeee Manualis Comionmriæ

T

San&o, & de Siontueatur. Quis enim de-

verfus,& a te de defpe&tus, neceffe eft, ut inte»

f mpEf

vote invocavit eam, & non eft exauditus ab

reat; itaomnis ad te converíus, & atere

fpe-/

s M

ca? Ipía eftmater pulchre diledtionis & fan-

Qus impoffibilecít, ut pereat.

j

Gz Ípei.

LXXV. Ad Patrem verebaris acce

dere ;GMS. Bern.

$ Amhrt

S.Berm .. LXIII. Exhocbeatamtedicentomnes ge-

folo auditu territus, ad folia fugiebas: Jefu

m ferm. in

z Nal.

tibi deditmediatorem. Quid non apud P

atre

Virg.

n natiV. perationes, quz omnibus generationibus vi-

us b *

virg.

tam & gloriam tribuiíti. In teAngeli lztitiam,

Filius talis obtineat ? At vero trepidas & ad

nidem

peccarores veniam, jufti gratiam inveniuntin

ipfum? frater tuuseft, & caro tua, tentatus

sternum. Merito in te relpiciunt oculi totius

per omnia absque peccato , utmifericors fie-

ret: Hunc tibi fratrem Maria dedir.

Sed

creature, quia in te, per te & de te benigna

manus omnipotentis ;

forfitan & in ipío Majeftatem verearé divi-

creavit.

'quidquid creavit, re-

nam, quod, licet fa&tus fit homo, . manferit

idemf,in LXIV. Sinum mifericordie fus. Maria

tamen Deus, Advocatum habere vis & ad

fignum

ipfum? Ad Mariam recurre. Exaudietutique

omnibus aperit, ut de plenitudine ejus acci-

magnum. piantuniverfi, captivus redemptionem, veger

MatremFilius, & exaudietc Filium Pater.

Fi-

curationem, triftis confolationem, juítus gra-

lioli, hzc peccatorum ícala, hxc mea maxi-

tiam,Angelus letitiam, tota Trinitas gloriam,

ma fiduciaeft, hzc tota ratio fpei mez.

.LLXXVI. Habet homo mediatorem caufz s

. Arn. tf.

& denique Perfona Filii Dei carnis fubflan-

pitocits

tiam.

fuz Filium ante Patrem,

& ante Filium Ma. 4* laud.

jn Matre

trem:- Chrifítus Patri oftendic latus & vulne-

Virg.to.6.

adn cot

S, Gregor, .L.XV. Habes

viresin Fuþer'abiles, robur in-

Biblicthec,

Nicomed. expugnabile, neimmenafam tuam clementiam

ra: Maria Chrifto pe&tus & ubera: Necpoteft

Patrmne

M

oblat.

orat. dé| (aperecmultitudo peccatorum. Nihil tug re-

ullo modo efferepulfa, ubi concurrant & o-

fiftit potentiz, nihil tuis repugnat viribus, o-

rant omni lingua difertiushz clementiz mo-

Dcip.

mnia cadunt tuo juffu, omnia tuo obediunt

numenta, & charitatis infignia.

&

S. Dern.

fnejurs

imperio, omnia tuz poteítati ferviunt, Te

LXXVII. O quisquis te inte

lligisin huius4

[

10m. 2. in

omnibus fuis reddicexcelfiorem, qui ex te na-

fzculi profluvio magis inter procellas & tem-

Miff.

[

tuseft: Tuam enim gloriam creator exiítimat

peftates fluQuare, quam per terram incedere,

effe propriam, & tanquam Filiusin ea exul-

nolíavertereoculos a fulgore hujus (ideris, fi

tans, quafi exolvens debit

non vis obrui' procellis! Si infurgant venti

nes tuas.

$

um, implct petitio-

tentationum, fi incurras fcopulos tribulatio-

S. Germa-

LXVI. Nu

llas e&; qui; falvus fiat, nifï"pe'f tes

num , refpiceftellam, voca Mariam.

In pe-

nusf. de () Vir

Zona D.

go fandiffima, nemo eft, cui donum

riculis, in anguítiis, in rebus dubiis Mariam

concedatur, ni(i per te, O caftiffima! .cujus

cogita, Mariam invoca.

Nonrecedat ab ore;

Piftori

Virg..

mifereacur gratia, nifi per te, O honcftiffima!

nonrecedatacorde; &utimpetres ejusora-

[bidem.

S.Ienat.

LXVII. Nunquam male peribit, qui Geni-

tionis füffragium , non deferas converfatio-

Matt. à-- trici Virgini devotus fedulusque extiterit. Im-

nis excmplum.* -

Toiden,

pud Mi-

poffibile eft enim aliquem poffe falvari pec-

*

chov. p. 2.

Maria. amanda.

d. 352«

catorerm, nifi per tqüm, O Virgo . auxilium

n. t$.

. & favorem.

*

LLXXVI/II. Quid mirum, quod" pre aliisS. Donav.

$. Bern.

.LXVHIE. Certe Domina

, cum te; äfpicib,

eftdilecta? quz prz omnibus aliis eft dele&ta z1^ frec:

S, Petr.

f ». fuper. nihil nifi mifericordiam cerno;. nam pro mi-

* LXXIX. Scio, Domina, quia beniguiffi-

-

Salv. Reg. feris mater Dei factaes, mifericordiam infu-

Dom. f. de

ma es, &amas nos amore invincibili, quos in

pergenuifti: & tibi demum officium miferi-

te & per te Deus tuus fumma dilectione di-

natiy.Virg.

lexit.

Pi&il..c,

cordiz eft commiffum, undique tu mifericor-

Et quoniam amor non niíi amore re-

dia vallaris, folum mifereri tu a

penditur, ideo redamare

ppeterg vide-

i

cumopro .virili ftu-

ris, ita follicita es de miferis..

—

S.Hier. in.. [/XiX. Morientibus B. Virgo nontantum

ep. ad Eu

u

Tbider

£toch.

fuccurit , fed occurrit, przelertim in hora

: Mafia imitanda.

mortis.

S. Bern.

LXX. Ec

[L]

'quidem füfficere. poterat WChrhi-:

LXXX. Sit vobis tanquam in irhagïneä.*AM;.f

»frm. Si- ftus, fiquidem & nuncomnis fufficientia no-

deícripra virginitas, vitaque Mariz , in quatom. 2. de

gnum m£fira ex eo eít: fed nobis bonum non. erat,

velut in fpeculo refulget fpecies caftitatis, & virg-

Vincen

gnum.

hominem effe folum, congruum magis , ut

forma virtutis. Hinc famatisexempla viven-

Telux,

adeífet noftre reparationi fexus uterque;

di, ubi tanquam in exemplari magifteria ex-

fteculo

B Euty-

quorum corruptioni neuter defuiffet.

preffa probitatis, quid corrigere , quid fuge-

6 $,

O Beata !. Hdelitäf

chianus in .. LXXI.. Quis unquam;:

re; quid tenere debeatis, oftendunt.

vit. $.

omnipotentem tuam rogavit opem, & fuit

LXXXI. Imitamini Matrem Virginem &sS, rideph.

S. Dern.

Theoph. derelidtus? Revera nullus unquam.

Sanctos omnes, quos laudatis , quoniam nonf. 1. de Af

LXXII. Sileat laudes tuas Virgo beata,

tantum illis prodeft noftra laudatio,. quam umpt.

ferm. de

nobís eorum imitatio.

j

affumpt.

qui te füis in neceffitatibus invocatam, fibi

Unde Sponfo magis

unquam meminerit defuiffe.

placerimitator devotus, quam laudator otio-

Virg.

füs: tamen vera laudatio cordis imitatio eft

S. Aufelm.-

LXXIlI. Sicutimpoflibileeft, ut illi, a qui-

apud

bus Maria oculos füz mifericordie. avertit ,

operis.

"

r, dile&iffïmi , amate Ma- s. tlier. f.

101

S. Ant. 4. falventur; ita neceffarium, quod hi, ad quos

-LXXXII. Igitu

83'":?

D. tit. &O convertit oculos fuüos,;

riam,quam colitis: colite, quam amatis, quiadeAtfumpt,

$. 14 C. 7-

pro eis adyp'cans, )u(h

tunc vere colitis & amatis, fi imitari velitis ex

S. Bonav.,

ficetur & glorificentur.

LXXIV. S

icut; O Beatiffima, omnis a tea-

l. 1. phar.

toto ceorde, quam am*gtis.

Q 5

jLXXXHL'

909

Tituus LXX. Hyþ&dulm Ji[zzr.iamz. :

& Bernin LXXXIII. Agnofcit virgo, & diligit dili-

VIiL In Japoniä Ethnica mulïef » cum adPiftorius

f. füper

gentes fe, & prope eít invocantibus fe, prz-

idoli füi Amydz honorem nomen ejus ali-in matre

.Dtm,

Salve Reg. fertim iis, quos videt couformes fibi factos

quot millenis vicibus quotidie pronuntiaf- 3dm. c, g

t i

in caftitate, & humilitate.

fet, & ideo fummo mane e lecto (ürrexiffec,S. 2

qa[- Vifz.

SAmbrot LXXXIV. Quicunque fibi Mar

i optat

eundem honorem poftea poft baptifmum no«

de vitgini- premium , imitetur exemplum.

bus L. $.

minibus Jefu: & Mariz

LXXXV. Talis füit Maria, ut ejus unius

pro cgnverüenis be.

Ihi

neficio ,exhibuit.

de" vita omnium difíciplina (it. Si'igiturauthor

:

Maria . Mater.

non difplicet, opus probemus.

IX. B. Virgo quondam s. Birgittze oranti Lib. 4. rev,

apparens dixit, fe effeMatremDei,San&torum,

C. 138.

$. VI.

animarum in purgatorio, & omnium denique

jultorum & peccatorum in terris exiftentium,

EXEMPLACATHOLICA'

eo quod Chriftum genuerit, Sanctorum glo-

EXTERNA.

ria per ejus authoritatem augeatur, purganti-

: MMarie nomen.

um pcena minuatur, juítia periculis corpo-

ris & animz defendantur, &

v Atnutn,

peCcatoribqs ve-

lt ld

fdtonss

«Herxlbä'nnus, qui & Jofephi nomen ab

nia per ipfam impetretur.

"irgt04,

in Matre

* ipía B. Virgine adíci(cere juffus erat,

X. Cum Garíenda filium. füum. Elzeari. Surius 27.

Jiblictee,

adm conc.quoties SS. hoc nomen proferri audiebat, in

um commendaret, Chriftum fibi de nocte o. 5€Pt. € 14

um

9.$ 3

terram proftratusterra ofculabatur, & fat diu

ranti dicentem audivit: Scito, G/ar(enda,quod :

in ea defixa labra tenebat, afferens,fe omnium

juveni, pro quo oras, matrem meam pro-

floram & odorum füavitatem odorari& Confo-

magiftra & matre dederim; omnem

x

proän de

v Dems

In ejus vi- nat plane cum eo,quod in ejus vitalegimus his

illo folicitudinem depone.

ía

verbis, AdSacrum Mariz Nomen non recli-

Xi. Cum S. Mechtildis recitari

in Pä(ïï.onc—Baling, ho,

, . i

Vif

nabatur modo, ac manutn, pro Premonftra-

verbailla: Stabat juxta crucem mater ejus . in Calend.

3

audiviffet, rogaviffetque, ut ipíamquo

q

ten(ium Religioforum more, ofculabatur B.

* ma?—IV'l:rian. 26,

Hermannus deSteinveld, fed toto etiam cor-

tri fuz commendaret, Chriftus cum maire fuüa.

apparens, atque eidem Mechtildem in manus

(s pore profternebatur,camque fuaviter jacebat,

ut inter fragrantiffimos totius veris'flores ja-

tradens dixit: Mater commendo tibi hanc fi-

liam, perindeac fanguinea vulneta, pretium

cere fe (aavius non poffe faffus fit, necinde ni-

fiadmodum repugnanter exurgeret.

paffionis, cor ac delicias meas.

Cümque

Mechtiildis quzreret , an hanc gratiamn etiam

Piftorius

il. S.Odilo, quoties hoc nomen audivit,

Ibid em.

perinde atque ad illa verba miffz: Et ver

aliis petentibus conferre paratus fit, omnino,

caro factum eít: eenu flexit.

$

M

refpondit, neque enim apud me ull

à .,repcri-

D

Ibidem.

Ill. S. Gerardus Ungarize Epifcopus

: 'a.d

tur perfonarura acceptatio.

j::

&

Xli. S, Therefia (ingülis annis B Virginis

mwmm&"

prolationem di&ti nominis non modo ipfe-

me: caputaperuit, & profunde fe inclinavit,

ginem in fede Prioriffz collocabat, eigs.

clavesi? Mitre

a

Sx BOUWI

fed eciam, ut fübditi fuiid facerent, neque un-

dmi;rj

nfje.

in manus tradens, hoc;ritu publice illam pra.

*

[]

p

quam hoc nomen ob reverentiam pronuntia-

s Patt,

rent, fed Dominsz nofire appellatione. con-

lj/latm & Przfide quaücrii- declarab'at-.

Don f de

Maria 'Virgo.

£

tenti forent, effecit.

nitiv Vi

- XIHi. Cum Auguftus Czxfar ab Sybilla/quæiS. Anton, :

1V. Fraheifcus Rerzanus Ordinis S. Domi-

nici tanta erga $5. Nomen hoc devotione fe-

fiiffet, an quisquamillo potentior in orbe fü-» t. tit,4..

turus effet? eo die, quo Chriftus natus eft, vi« ^ 9.

rebatur, utad ingulas illius auditiones falu-

t

- i

tionem Angelicam recitaret,

2

*

D

:

*

dit Sybilla circulum aureum juxta folem, in

a

fcemina quedam Cd-'-

quo Virgo pulcherrima infantem in gremio

Ibidem.— V. M

p

5

alto Eptfcopo

lonienfis narrabat, nunquam fe S. hoc nomen

portans refidebat, ideoque dixit illa Augufto t

lie dulcio-

Jam potentior tenatuseft: (imulque vox au-

pronunciare, quin füavitatem

« Anlt,

rem experiretur; quare &ipfe (Marfilius pie-

dita eft dicens: Hecelftara ccelii

Unde:poe

(f . 0e

tatem illius fecutus fimilem dulcedinem fenfit.

ftea Conftantinus M. templum eo in loco in

jite

i?iv;centius

VI. Jordanus deSaxona quinque Pfalmos

honorem Matris Virginis edificari juffit.

XIV. Simili modo Romani oraculum. A-S. Bern. f.

Beluac. ininitialibus literis Marite nomen referentes

6. de Na«

fpeculo. ((nempe magnificar, adDominum,retribue, in

pollinis confulentes, quamdiu templum Pacis

t

L

[]

ftaturum effet? audierunt: quousque virgo

C. 1 1ï6.

convertendo, ad te levavi) quotidie recitavit.

uodidem cum feciffet Jofcion S. Bertini Re-

pareret. Etlicet ex hoc illi perpetuo duratu-

rum augurati (int, contrarium tamen experti

« Tileph

ligiofus, poft mortem quing; rofz, némpe una

L M

exore, binzexauribus, & totidem ex oculis

fünt, dum ea noGte; qua B. Virgo peperit, pe«

um

nitus collapfum eft; quemadmodum etiam

excreverunt, quarum prima, nomen Mariali-

teris aureis fcriptum continens, cum cryftallo

eodem tempore corruit.aurea ftatua, qua iny;rinug

Palatio quodam cum.hac infcriptione pofitaPolonus 1

e

& auro inclufa effet, ceterz videri défierunt.

M!chov.

VII. Poloni inter cetera Mariang devo-

fuerat ; Non cadet. donec virgo pariat. -

4. Chronic,

to.1. difc.tjonis monumenta non minimum hoc nu-

XV. Tempore Confítantini & Irenz Matris s. Thomas

ejus fepulchruminventum fuit, in quo jacebat s2. q. 2. a;

; lïlief'f'

$3. 3* merant, quod nulli foeming unquam hqc no-

laminam auream habe

gf

men imponi finant.

hqmo

| ns in pe&f;ï

e,in7. àd 3. -

qua

s ais t R

hi d N-',l":!-.'?—* &*

[

Ó

Jlibliotbece Manualis. Concionatorie

99

Chriítus nafcetur ex Vir-

jam 2d tartara rapiebatur, fed B. Virgo ipfum

qua feriptum erat:

gine, & ego credoin eum. . O fol fub Con-

corporireftituens, aquasq; a dextris & finiftris

ftantino & Irena iterum me videbis.

muri in modum confiftere jubens, ad portum

pb

Michov.

XVl. Jeremias Propheta apud /Egyptios

deduxit,ubi quxrentem;quid pro beneficio re-

d. 154.

exilium patiens, przdixit omnia eorum fi-

enderet,hortata eft, ne (celus repeteret, & ut

6 65'

;

e

ftü fuze fan&tiffim; conceptionis celebraret.

mulacra ruitura, cum primumVirgo pareat &

Ibidem.

infantem in prefepio locaret; unde ZEgyptii

XXIV. Alexander Alenfis, cum in feíto

fidem pradiéctioni adhibentes aram Virgini

Conceptionis coram univerfitate doceret, B,

pariturz exftruxerunt, veramque poftea P'ro-

V. effe in macula conceptam, repentino gra-

Dbé.t

phetiami fuiffe, collapis omnibus Idolis com-

viq; morbo correptus, eoque fingulis atiis ite»

ererunt, :

rum circa hoc feftum tentatus eít, donec vo-

T

tum fecit, felibrum deimaculataConceptione

Surius in

XVII. B. ZEgidius, cum quidam celebrisDo-

vita D. /E- Ctor S. Scripturz cum ipfo de Virginitate B.

fcriprurum ; quo fa&ta mox fanatus eft, & po-

gidii.

ftea in morte affiduo hzc verba ingeminavit:

Virginis collaturus acceffiffet, ex infpiratione

Spiritus fanéti ante quam DoGtor verbum

Maria Domina mea, tota pulchra es & formo-

pronunciaret, baculo per terram pulfans di-

fa, & macula originalisnon fuit in te.

xit: Virgo ante, in, & poft partum : & mox ad

XXV. B.Birgitiz ipfaVirgo revelavit,fe effe Dern. de

(f

fingulas percu

4445

ones lilium e terra prodiit.

fine macula concepti, non definiri tamen hoc Duftis. 1. c,

Tho Cantï'

XVIII. Tempore Bonifacii Papz, cum Tu-

ab Ecclefia, utfideles babeant magis occafio--

Michos

praan. indzei Chritum ex S. Jofepho genitum pertina-

nem,fuum ergaipfam affe&tum demonftrandi.

Ibidem.

appendic, citer contenderent, cxcus, qui dum illos eo

XXVIl. CumUrbsMediclanenf(is gravi pefte

d 3c

147

Exempl, usque convicit, ut polliciti fint; chriftianam

affligeretur, multiq; per eam füblati effent,de-

fidem fafcipere, fi Chriftus ex Virgine natus

nique ea ad B. V. opem confugit, votumque

fecit de immaculata ejus Conceptione fingu-

vifum eire(titueret; id ubi concurrente toto

Clero in fefto Purificationis fa&um eít, & cz-

lis apnis celebranda, quo facto mox ab ea lue

liberata ef... Per fimile votum Ferdinandus

cus magno fubito fplendore circumdatus re-

2pens

fponforium de illibata Virginitate Mariz ce-

Primus Granatam urbem, quam nulla vi ex. Carth

0. I1Q.

in (uam poteftatem redegit. * '

cinit; quingenti Judzi converti fu

i

pugnare poterat,

nt; reliqqi

XXVII. Toleti Epifcopus erat,

Gond i(älw'nem. de

fugam arripuerunt.

'Duftis.l. c,

vus nomine, adco. addictas B.Virginis cultui,

. Maria jirie snacula concepta.

uthzc ei, quoties facrum faceret, vifendam fe

Stellarium -- XIX. Helfinus Abbas, cumin negotiis Re-

exhiberet. Hic ergo, cum in fefto Conceptio-

nis fead facrum przpararet, iterum illi appa-

$Ant

B. V.1. 4. gis Angliz navigaret, & ob grave'f!i tempefta-

P.rag

rens B. V. candidam Planetam attulit, dixitg;

Item Fr.

tem exortam nulla fpes evadendi fupereffet,

p4dtit,

Scito, fili, me fine macula originali conce-

&

Boireus in

ideoque B. Virginis auxilium expeteret, mox

*

corona tri- QU!

dam Pontificali habitu in aere apparens

ptam fuiffe; quapropter przcipio tibi, utomni

dixit: Scias, quod D. Maria mifit me jubens,

conatu ftudeas feftum hoc. meum celebrius

plici tr. 1.

c.8. $. 1. ut fi liberari vis, promittas te annis fingulis

efficere, id quod ipfíe totis.viribus executus

celebraturam , &, ut'ab aliis etiam celebre-

n. 26. ^

eít, libro etiam ;opio,Fo ea de materia fcripto.

tur, feítum creationis & conceptionis ipfi-

us. Quod cum promififfe

Marid : äalorqüz.'»»' À

t,mox fedata tem-

eftate liberatus eft.

x

XX. Cum Gerardus

die- PibapiiOO flinis

XXVIIL. S. Birgittz dixitDeiparas: Cum Lis, x. res

Ihitilfla. 2e

/

Minorum contra conceptionem immacula-

naíceretur Filius meus, fenfiego, quod quafi vel. c. 6. -

li

dimidium cor meum nafíceretur . & exiret a

tam concionatus, paulo poft miffam legeret,

B. Virgo ei apparens facram hoftiam abftulit,

me: &cum ipfe pateretur, fenfi, quod quafi

cor meum patiebatur.

Ego fui ei proprior in

nec prius re(tituit, quam poenitentia ductus,

revocationem dictorum promifit

,

; idquod 11-

paífione, nec feparabar ab co, & ftabam vici-

nior cruci ejus, & (icut gravius pungit, quod

le mox gratus praftitit.

Ibidem.

XXI. Alius quidam ex eoc

lem Ofdine, dum

vicinius eft cordi: (ic dolor ejus gravior pre

'Tholofz in cathedra conceptionem imm2cu-

ceteris erat mihi.

/

XXIX. Aliaseidem diceb

latam oppugnaret, imago marmorea vultum

at: Cum *refþc'-f.Lih. 1. rCy,

Piftr

xiffet Filius meus ad me de cruce, & ego adc. 6

cum indignatione avertit (quo fituetiamnum

eum, tunc de oculis meis qua(i de venis la-

ET

videtur) ipfeautem cecus factus, poft poeni-

d t

tentiam viíüm iterum recepit.

crymz exibant. Etcum ipfe me cerneret. do-

lore confe&tam , in tantum amaricabatur de

l p

Ibidem,

XXII. n Regno Arragonie, dum quidam

dolore meo, quod omnis dolor. vulnerum

Religiofus ex Ordine S. Dominici dzzmonem

adjurans peteret, ut ipfi dubium, quod mente

fuorum quafíi fopitus erat prz dolore meo,

de immaculata Conceptione conceperat, re«

quem in me videbat. Propterea audatter di-

folveret, demoniacus fortiter exclamans di-

co, quod dolor ejus erat dolor meus , quia

xit: Vz, ve, v illis, qui feftum B. Virginis

cor ejus erat cor meum. ldeo filia mea co-

fine macula conceptz no

gita, qualiseram in morte Filii mei, & non

lum de illa dicunt.

n celcbrapt, & ma-

erittibigrave relinquere mundum.

1

lbidem ex .

d.

ltile

XXIII. Cum quidam C

anonicus; qüocidie

. XXX. Iterum eidem dixit: Filius meus vi- Michov.

S. Anfel-

dens me & amicos faos, oculis in coelum dire- 384.n. 17,

mo. Item

horas B. Virginisdicere folitus, quadam nocte

&isclamabat ad Patrem : Pater, quare dereli-

PPoier. l,

fornicatus, folus navem ingreffus horas easdé

quifti me? quam vocé ego nunquam, donec ad

fupra cit.

recitaret, navia damonibus everfa, ab iisdem |

coelum

$» 27*

"Tiulus LXX. . Hyperdulia Mariana.

99:

. €celum veni, oblivifci potui , quia plus ex

ftituit, easque ad hanc Dei parentem velut

compaffione mea,

Matrem amandam, quanto poterat ftudio,

.—tus eam protulit.

quam pa(fior;c fuixrpcrmp-

i

dum vixit, eft adhortatus.

Lib.&rev, XXXI. Eidem dixit: Omni tempore; qüo

XXXVIIL S. Francifcus, tefte D. Bona- Vita c. 9.

poft a(cenGonem Filii mei vifitavi loca , in

ventura, B. Virginem inexplicabili amore

m

i

quibus ipfe paffus eft, & mirabilia fua often-

profequebatur, duas potiffimum ob cau(as.

dit, fic quoque paflio fua in corde meo fixa

I. Quod Chriftum nobis fratrem effeciffec.

erat, quod, five comedebam, five laborabam;

2. Quod peream apud eundem Chriftum mi-

quaf& recens erat in memoria mea.

fericordiam obtinuiffemus.

i

Lib".6;rev.

XXXIL. S. Birgitta in revelationibus nar-

XXXIX. Joaanes Leonardus Gerufius Ro- Piftor. 1 c.

€. 97.

rat, primarium quendam virum; qui ultra 60.

m in Campo Martio partim.propriis (um-

annos cum diabolo pactum habuerat, ideo-

ptibus, partim emendicata eleemolyna teme

que hoc totum tempus inter fumma fcelera

plum zdificavit, quod templum Marix de

tranfegerat, in fine tamen contritionis eli-

amore nuncupabat, cui etiam domum ad-

ciendz gratiam obtiauiffe, quod, quoties do-

junxit, in qua ex omnibus nationibus con-

TIl, de

lorum B. Virginis recordabatur

gregati pauperes

,teneram cum

educabantur.

juvenes fubk tufcc?a Magi'a;ï

Iis lt

ea COmpaHiongm elicuerit.

Maria eftimanda.

Maruz qz'n*vacfandaf d

Diden,

Michov.

XXXIII. S. Dionyfius in epiftola ad S. Pau-

XL; . Francifcus, cum per vifionem in pla- Dauroltius

*

*difï. ;9,04.

lum fcripta (ic loquitur: Cum ad Deiformem

nitie multos Angelos & homines con

gre

praíentiam altiffimz Virginis du&tus fuüi, cam

tos, binasque fcalas, unam rubram; cui Chri-

g*a. 'ä'þszit:f*of

immenfüs me divinus fplendor circumfulfit,

ftus infidebat, alteram candidam; cui B. Virgo

& plenius irradiavitincerius,& in me omnium

innitebatur, vidiffet, & ad priorem fratres in-

odoramentorum füperabundavit fragrantia,

vitati ab cadem per Chriftum deje&ti fuiffent,

ia

ut nec corpus infelix, nec Spiritus poffet to-

ad alteram confugere juffi, facilem ad cos-

! 1o.10,

tius ac tantz felicitatis infignia füftinere. De-

los aditum per B. Virginem repererunt.

r de

fecit cor meum, defecit & Spiritus tantg Ma-

XLI. S. Dominicus dixit, fi omnes San&ti à pennequ,

iflislq

jeftatis gloria oppreffus. Teftor, qui aderat

nobis alieni effent & ad preces noftras furdiin Ifagoge

in Virgine, Deum, fi tua divina concepta

forent, Mariam tamen femper nobis miferi- d.2, n.16,

mente non me docuiffent; hanc ego Deum

cordiz finum aperturam. Hinc B. Alano dixit, -

verum credidiffem.

u

jam pridem mundum periturum fuiffe , nifi

S, Ánton:

XXXIV. Clericus q

uidam, cum multis

fuis precibus iratam Numen ipía placaffet.

p-4-tit.15. precibus a B.Virgine obtinuiffet, ut fuam illi

XLIL. S. Birgittz quondam dixit ipfa B.Tpi,

6 349 3: pulchritudinem oftenderet , & primo ejus

Virgo: Ego fum Regina coeli, ego Mater mi--

a(peQu impetrato oculum unum, quem fo-

fericordiz, ego juftorum gaudium , & aditus

lum aperuerat, fplendore nimio corruptum

peccatorum ad Deum. Nullus eft adeo male-

amififfet, etiam alterum ut impeudere fecun-

di&us,qui quamdiu vivit, careat mifericordia

do afpedtui liceret, ardenter petiit, & obti-

mea, quia propter me levius tentatur a d-

nuit quidem, fed itautcum afpectu etiam al-

monibus , quam alias tentaretur, Nullus e(t

terius oculi fanitatem lumenque recipcre.t.

ita abjeCtus a Deo, nifi fuerit omnino male-

di&tus , qui; fi me invocaverit, non reverta-

b 1.1t

- Maria amanda.

tur ad Deum, & habiturus fit mifericordiam.

:L 6 6-

Tbidem,

XXXV. Carolus Birgittz filius dicere fo-

Ego vocor ab omnibus Mater mifericordizg,

ebat. n tantum gaudeo, quod Deus Vir-

& vere mifericordia illius me miíericordem

ginem Mariam matrem füam füper omnia

fecit. ldeo mifer erit,

qui ad miferibord'cm,

habet caritfimam, ut ego illud gaudium prz-

cum poffit, non accedit.

feram omnibus rebus creatis & delectationi-

XLIII. Olim cuidam latroni converfo,, & psdas.

bus terrenis.

Unde B. Virgo faffa eft, fe ei

monacho facto , in morbo adftitit Virgo fan- Chrifti

propter talem amore

&iffima, blandeque, num eam noffett in:er- c.26. p.o,

m fpecialiter in mortis

]

articulo adfüturam.

rogavit ; cumque is noffe fe eam negaret,fub- $- 3-

AO

Pi&oi'tus

XXXVI. Romzus Tarraconenfis adeo di-

jecit, illa: Ego fum mifericordiz Mater, cu.

[

in matr.

adm. co.

ligebat. B. Virginem , ut nunquam fibi ejus

bono efto animo, poft triduum mecum erís, -

memoriam clabi pateretur, illud S. Davidis :

Quod cum ille Odoni Abbati füo indicaffet,

12. p 3*

Cum dederit dile&is fuüis fomnum: ad B.Vir-

S. Przful non aliter deince

ps, quam Matrcm/h

ginem applicare, dicereque folitus, eos , qui

mifericordiz, compellavit.

hanc Virginem (incere amant, quafi dormien-

XLIV. D. Catharina Senenfis ab ore ipfius Tra&. 4

do ccelum obtinere: hinc etíam frequenter

&terni Patris hzc verba fe accepiíe te(tatur : dialog. c,

alios adhortatus ad amorerm,dicebat: Ah Pa-

Mariz unigeniti Filii mei genitrici gloriofz 139.

tres, cur non diligitis; & cordialem amicitiam

conceffum eft a bonitate mea propter icar-

facitis cum Maria? non patitur illa amando

nati Verbi revetentiam, quod quicunque ju-

fe vinci.

/

ftus vel peccator recurrit ad eam cum devo-

Ifiidm-

XXXVII. Francifcus Salefius nihil aliud

ta reverentia, nullo modo decipietur, vel de-

ichov l

magis cogitabat, quam quomodo hance S. Dei

vorabitur ab infernali damone.

,4'5, l]l

macrem fatis diligere poffet; hinc cum ipfe

XLV.S.Gertrudi B. Virgo quondam fplendi- Blofius in

fatis eam diligere non poffet, Ordinem Mo-

diffimo pallio cooperta apparuit, ad quam va- monilie.1.

nialium, qua a vifitatione nomen habent, in-

t,fe-

rix multumque dþformes beftiz accurren

que

M

l

992

üü)äïozbe;æ : ,Maäuaiis Conciohator'iæ

que füb ejus pallio abfcodderunt, quas omnes

pugnaculum,quam B. Virginis ternplum reco.

cum magna charitate excepit, blandeque pal-

gnofcere,malleque Virginem in proximo coli,

lio involvit. Cum vero ob hoc fa&um obítu-

quam in urbe militem fecuriorem , quippe le

fibi tutelam ab illa, quam ab hoc; polliceri.

pefceret Gertrudis, fignificatum ei eft, per

beftias illas peccatores fignificari, quos omnes

LII. Anno Chrifti ;90. cum lues peftilens in Baron. ane

tota urbe Romana atroci

ffi

-

illa, fi ad ipfam confugerint, non difpari af-

ime fzviret. S.Gre- no 59-:»'.

fe&u excipete confüevit.

gor. indi&ta publica fupplicatione B.Virginis

Ibid. n. 7.

XLVI. Turnoibus adol

efcens qüidam gra-

imaginem manu S.Lucz depictam circumterri

viter decumbens ,. & nequicquam de hzrefi

juffit ; quo fa&to Angeli in aere Aniphonam:

ejuranda admonitus, cum tandem perfuaderi

Regina cceli ltare &c. fuaviffime canere funt

fe (iviffet, ut fe B. Virgini commendaret, mox

auditi, cui cum ipfe verbum : Ora pro nobis

ccelefti luce perfufus , confeffionem peregit,

Deum: fubjeciffec, (ine mora Angelus in arce

& ejurata hzrefi, reliquis Sacramentis inftru-

Adriani vifus eft vindicem gladium reconde-

&us, feliciter, ex hac vita migravit.

re; & peftis ubique conquievit. ldem benefi- Padag.

lefïz; in

Chrifti p.

Ibid, n.9.

XLVII. Theophilus Adanenfis Ecc

cium in fimili periculo urbi Valencenarum

6. G.

Cilicia Oeconomus , cum fpe dignitatis fuz

præft»itit,

dum ab inquilinis pie invocata vifi- 2- € !

2» Il» 5.

& gratie recuperandz Chriftum & Matrem

biliter apparuit, & Angelis juvantibus urbem

ejus abjuraffet, denique ope B. Virginis & ve-

filo circumdedic, & juxta illius directionem

niam a Deo, & chirographum recipit: tam-

fupplicationem publicam ipftitui juffit 5 hac

jue pie & (ancte vixis, ut etiam in San&ctorum

enim peracta, mox lues graffari defiic.

7^

.. LIlII. Hermannus Contradus, Auth

or Àn. IbidL

$.D.denat. catalogum referri promeruerit. . Qua de re

.".'*?A

B.Virg. meritoS.Petrus Damianus;fic loquitur: Quid

tiphong Salve Regina : item Rupertus Tuitien-

fis Abbas, & B. Albertus Magnus, etíi rudi

- tibi negabitur, cui negatum.non eft Theophi-

lum de ipfis perditionis faucibus revocare?

eflent ingenio, ope tamen B. V. inufitatam

Infelicem animulam; totum illud, quod in te

rerum divinarum zque ac humanarum ícien-

factum efít, proprio charactere denegante; de

tiam funt adepti.

j

luto foecis & miferiz fublevafti.

4

Nihil tibi

LIV. Urbs Valenc

enarum peíte a':tihoqqx 00'8'. Pedagog.

:

- impoffibile ,. eni poffibile eft, de

peratos fn

tam gtaviter laborabat,ur paucis dicbus,haud Chriftia-

ss fpem beatitudinis relevare.

D

multo minus octo hominum millibus fubiati nus p. 2

Am. So - XLVIIL .Benedi&us Goez i

n ora Travane

ceuferentur. interceffere apud Dei Matrem €25: J 3«

ciet.1585. coridis Indiz Orientalis, inter Lu(itanos miles

Eremitz cujusdam. in facello quodam ejus,

corruptismoribus, fübierat quodam die cum

vulgo- de fontibus di&to, preces, Cum enim

commilitone templum ; preces fufüurus, ubi

B. Virgo hominem fpe levandz civitatis re-

creatum, ad Comitem Hermannum civesque

.,€um. ante Deipare imaginem genua fiexit,

— prime animum ad contritionem inclinari fen-

milifIec, eosque pridie ejus diei, quo Divz ci-

fit, fübinde eciam Dei miatrem,ut veniam pec»

lebratur nativitas, hoc eft 7. Septemobris, ora-

. catorum aFilio impetrare dignetur, ardenuo-

tionibus juffiffet & jejuniis vacare ; : vi(a eft

Telit,

ipfa Dei Mater fecaudum no&tem a plerisque-

1.J0,

ri pietate obfecrare coepit. Sub hzc videc ille,

videt & fodalis,vident alii multi, quos ad [pe-

civibus , etiam ab ipfomet Comite, & urbis

&aculum exciverant, ex Pueri Jefu inter bra-

P

"

rimoribus, quos lux infolens, quz noctis

chia matris harentis oculis lacrymas, fed coe

tenebras in diem vertebat, in maenia excive-

lore lacteas, deflucre, idque tam ubertim, ut

rat, viía eft, iaquam, admirabili gloria illu-

multi ftrophia fua prodigiofo hoc liquore im-

ftris, comitantibus multis Angelis, aliisque

buta afportarint; ipfe vero Benedictus me-

Divis, urbem filo circumcingere. Cumque

liorem deinceps vitam cogitarit, & tandem

per eundem Eremitam iterum monuiffet, us

Societati Jefa adícriptus, vitam fuam inter

cives ipfo etiam fefto in iisdem pietatis offi-

fanctiffimos labores labores pie exegerit.

ciis perfeverarent , adderentque folemnem

Ibid. dift,

XLIX. Simili modo cuftodem templi fa-

füpplicationem , qua eos ductum circum ur-

bem filum deduceret : id porro cum ingenti

9.eX.4. Ctione diaboli in furto deprehenfum , & in-

-

carceratum , a carcere & infamia liberavit,

omnium ordinum ftudio & pietate peractum

uti fufius loco citato refertur.

fuiffet, extemplo evanuit omnis lues. Atque

,

8. Antoni-

L. Religiofus quidam in agone :

duoä vi-

exinde in gratiarum actionem , atque perpe-

tuam rei memoriam decreta eft iftic annivere

nus P. - dens dzmones horribili fpecie adítantes, cla

tit- 13-C. mmare coepit: MalediGta hora, in qua Religio-

AQ.

faria quotannis eodem die g. Septembris fups

füs fümn factus. Sed mox B.Virgine advenien-

plicatio: colle&um filum, & argentea the-

te, fugatis demonibus ferena facie dixit: Be-

ca inclufum, cum aliis facris lipfanis afler-

nedicta hora, qua Ordinem intravi, & bene-

vandum, dedit etiam inftituendz ia ejus-

di&ta Mater Chrifti, quam femper dilexi , &

dem Matris Virginis fofpitatricis füx hono-

in qua fiduciam meam pofui.

rem congregationis, ab ipío filo nuncupa-

Vit, c.7.

LI.iFerdinandus Il. cum monachis S. Bene-

t£ , occafionem.

di&i e monte Serrato,in Auflriam proficiícene

LV. Civis quidam Alexandrin

us, vir Chri- Jo»n. Mo-.

fchus in

tibus, optatum in füburbio Vienneníi locum

ftianus, & pius, cum conjuge pari pietate foe-

rat. fpir.?

conceíliffet ad monafterium erigendum, &

mina, & lexenni filiola , vitam mifericordiz

L]

39

tribunus militum opponeret, id monafterium

operibus , jejuniisque fpe&tabilem ducebat:

poffe hoftibus pro munimento cedere,(i Vien-

Huic mercimonii caufa Conf&antinopolim

nam obfideri contingeret, fapienter & pie re-

proficiícendum erat: Jamque navim confcene

derat, quando, di&to vale; uxor, cui m

C, in-

fpondit, nullum Iekt.uendæ civitag aptius pro-

quity

r

L4

Tuulus. LXX. vaþerdulz'a,M'riana.

993

quit, filiolamque tuam;mi conjux, commen-

cum przvalide impulía , ne v&f'tïgïo quidem

ipfo decederet, eam fcilicet firmante Marise

datas relinquis?. Magnz Dei Matri, Dominz

noítrz ter optimz, refpondit ille: ei vos to-

manu, quam fupplex inyocabat. Collectis vi-

tas commendo tradoque.' Accepta hac mariti

ribus, alioqui eximia membrorum firmitate

tOIl. an.

D

apprecatjone domum redit, & pro more pie-

homoj;iterum tertio & quarto etiam deturbare

tati & operibus dome(ticis vaeare inftituit.

in fubje&tas cautes magno impetu ip(iftit: (ed

Menf(erat domi abeunus viri voluntate famue

Caucafüm diceres furentibus Auftrorum fla-

tibus fua mole obnitentem.

Nihil hic. de-

lus, cui poft aliquot dies, damonis fuggeftio-

ne, atrox in mentem venit facinus, dum he-

fuit, quo aperta Numinis przfentiz foeming-

ram ille cum filia de medio tollere cogitat,

que innocentia probaretur, quz a fcelere fu-

quo fpoliare domum liberius, & heri divitiis

rentem hominem averterent. Ille contra ge-

potiri, dein fugere tutius poffit. . Igicur ar-

minum parricidium tertio parricidio, defpe-

du

matus cultro mifer ad cubile, in quo cum filia

ratione actus, cumulare pergit, conjugem pe-

mater fecura animi domeftico incumbebat

ne exanimem de collis jugo domum detrahit,

itifi n

cxä.g.

operi, propius accedit: verum tanta fubito

in lectulo eam fe componere jubet, plumbea

m

czcitate percutitur, ut nec eubilis oftium per-

glande mox transverberandam. lgitur in/fer-

tentare ullo modo, nec ad culinam retrogre-

ream majoris modi fiftulam , fulphurato pul-

di poffet, (ed nec, quo fe verteret, inveniret

vere ac plumbeis füffartam glandibus, ignita

tandem elata voce heram , ut foras ad fe ve-

refte flammas injicit , lethalis plumbi globos

niret, rogat; Mulier contra: Quin tu potius,

in pectus uxoris, Mariam implorantis, explo-

ilts,

furus : femel, iterum; tertio adduCta in fübje-

inquit, ad nos ingrederis, qui oítium in manu

habes? Cumque ille iterum iterumque cla-

&um pulverem ignita machinula. flammam

maffet , ut vel ipfa hera, vel falter filia foras

non elicuit ex fülphurato fomite, ut ignis in

egrederetur, nihilque impeiraret ; vertoii f

glaciem, fulphur ingelidam aquam degeneraf-

farore, cultrum in füamet viícera adegit, in-

Íe putaretur. Cedit quidem innocentiz,ac im-

entique edito clamore concidit. Hic tüm mu-

rimis Numini, vis lammarum ac ferri, non

2luog,

ier nihil finiftrum füípicata accurrens,fervunt

tamen fe frangit parricidz contumacia. Vitio

hriftia-

in füo fanguine natantem invenit, cumque

catapulte adícribit,quod ignem non concepe-

is n

horroris & ftuporis plena, quid eo cafü faciene

rit fülphureus fomes : alteram expedit mule

15 9: P

dum, ignoraret, clamore vicinos advocat, ex-

tum flammz concepturam : Excuffus quidem

citusque rumore Magiftratus mox adeft, cui

eft ingenti fragore, ac in finum pavida mulie-

coram intermortuis verbis faffus eft famulus,

ris füummo impetu delatus globus, fed , quafi

quid in heram machinatus fuiffet, ni

fiimmiffa

laneus effet, ictu penitus inani. Tertii jam

divinitus czcitate fuiffet impeditus. Ita fe-

patricidii reo bic demum fübiit cogitatio irati

curus ille vivit; qui füb Dei Matrís prete&tio-

in fe Numinis, ob toties violatam uxoris inno«

ne vivit.

:

centiam. Su

lex igitur ad ejus fe fubjicit pe-

m

d

A

Pæaag-la CO E

LVI. Anno 1612. Gandiz finitimo in op-

des, venia

gitat, & facile a mitiffima foe-

P

ido contigitquod animi zequitatem in feren-

mina impetrat. llla beneficii memor vota

-., Jo,

dis contume

liis,& pietatemin colandaDei Mae

quzdam in omnem vitam Magnz Matri nun-

tre,vehementer eommendet. Mulieri pudicz

cupat, ac fe totam illius fervituti profitetur

addictam fore.

ac pix petalans mulier objecerat in jurgio per

Vir ejus poftridie nofítrum

fümmam calumniam 5 quotquot haberet libe-

adit facerdotem, quem, narrata prodigiofi

ros, omnes ex adulterio fufcepiffe. Eam tam

cafüs hiftoria , reconciliando fibi Numini ad-

frequentem ftupri labem uxori obje&tam vir

hibuit internuncium.

:

LVII. Circa annum Ch

cum accepiffet, feu ratus veram, feu veritus,

rifti 12223. ipfe dae Caefar, l.7.

ne pro vera publice haberetur, animo delti-

mon facris ada&tus exorcifmis, faffus eft, mun-. c. 2,

nat atrox de conjuge füpplicium. Omnis ita-

dum ab iratoVindice Deo interiturum fuiffe,

que doli (ecuram,& in complexu tenellz pro-

ni Diva Virgo Mater (cujus ftatua füb idem

lis alto fomno demerfam , nocte intempelta,

tempus in quodam Germaniz templo, multo

deturbat de cubili , atque in proximum hor-

fudore fpectantibus omnibus, ac ftrophiis fu-

tum vi abrepram, laqueo faucibus inferto eri-

dorem excipientibus multis, defluebat

) fup-

git (üblimem ad ramos obviz arboris, unde

plex interveniffet.

mox füperne aftricta refte ftrangulandam de-

LVIIL.Infans o

lim adhac in cunis xnondüm" Pedag.l.&

jicit.. Commode acciderat, ut pridie acerbo

ad loquendum idoneus, fingulari prodigio,his $. ;.n. $.

jllo appetita convitio proba mulier injuriam

verbis Matrem compellavit ; Vidi inquitmea

beatz Virgini; quam impenfe colebat totam

Mater, Chriftum Judicem regali folio fubli-

permitteret, nullius rei de cetero anxia. Ca

Ue

mem & metuendum; cui füpplex accidit fan-

fam innocentis cupide füfcepit Deiparens, &

&iffima ejus Mater.rogavitque, ne íupremum ,

quidem in tempore: Nam fe dejectam ex ar-

illum mundi diem,quem minabatur,;adeffe vel-

bora allevari occulta manu fenfit infelix mu.

let. Ita dixit puer, & obmutuit, nec deinceps

n M*

lier, ut ne fua mole reftem aditringeret, qua

ante eft locutus, quam per s&tatem didicit.

LIX. Meminit Czfarius de W/ilhelmo quo- Cefar, 1.

hus n

przfocaretur: quz deinde rupto jam füne,

n pf

ut novacula füccifum crederes, certo exitio

dam de Clarevalle Religiofo a divinis revelas 12.c, ga.

" 75"

abfolvitur. Hoc periculo defunCtam miferam

tionibus celebri, qui in raptu mentis viderit

rabie percitus conjux in editum collem rapit,

Chriftum, qui jufta in mundum ira accenfus

& magno nifü impulfam , in przruptas rupes

jufferitAngelum;qui ad Tribunal propius afta-

bis non

p

zcipitem dare conatur; fed irrito eventu .

bat; tuba clan

R. P. Lobn. Bibl. Man. Tom. L.

K

gere, quo fono totus or

Íecus

994

Dibliotbecre Manualis Cencianatoriæ :

fecus folium in arbore contremuerit : Et cutü

gere, eoque neceffitatis incolas adegit, ut dei

etiam fecundo id effet; urgente Dei imperio;

fperata & inaudita confilia füfciperent. Stae«

fa&turus, ac mundum everíürus, unam divam

tuerunt enim faeminas omnes ac parvulos li«

Macrem ex oómnibus SanCtis aufam fe interpo-

beros occidere in munitione przfentes, ut ea

nere, atque ad Filii pedes provolutam, Judi-

rátione illos a tyrannide Saracenorum libera-

cem Filium rogaffe, ut mifero & usquequaque

rent; idque alia tyrannide fünt executi, Ab-

rco liceret, etiam illa vice dilato judicio com-

bas ipfe fuüit coadtus occidere unam fororem

perendinari; atque ordinem füum Ciftercien-

cum parvulis nepotibus, quos fecum habebat.

fem, in fpem emendationis, vadaám obtuliffe.

Ita rabiepleni urbe funt egreffi in hoftem, vi«

fu.

Chronic. : XL. Viditolim fecundum fomnum S.Leo;

&uri; quos ita fünt perfecuti, ut cedendis iis

Minorum S,Franciíco Affifinati intimus

in patenti cam-

Niaet

p.r. 1l2

fatigati deficerent. Ea no&te in campis man-

bet. n

€» 35*

pa binas a folo ad coelum affurgentes fcalas;

fere, partim ut przdam aggregarent, partim

Tr(:;ïh-

unas rübeas, quibus infiftebat Chriftus, albas

'ut füam infelicitatem deplorarent ac crudeli«

Mat. l

alias, quibus Chrifti Mater Maria. Adfuit S.

tatem,qua fe in füos paffi funt abripi. Ingruene

[ 58'

Franciícus, & ex infinita hominum multitudi-

te die duo equites ad eos contendunt, hilari-

ne,Angelicz tubz fono ad judicium iftuc evo»

tate pleni, & eis propinquantes nuntiant, Dei

catá, fratres fuo folicite hortatus eft;per (calas

beneficio iterum vivere omnes,quibus ante di-

" fubrasafcendere feftinarenead Chriftum: er-

fceffum jugulum preciderunt. Nemoomnium

go fcanditur non indiligenter: Verum plerique

credere prius volebat,quam oculis coram cer«

€x altero,aut tertio gradu,quidarm ex decimo,

nérent. Sed ut agnoverunt eos, quos occide-

nonnulli ex fcalarum medio, delap(i Franci-

rant, ac viderunt fingulos circa collum habe-

fcum hábuere folicitum,qui ad Chriftum con«

re rubram lineam, €o loco, ubi i&tum accepee

verfüs fratrum fuorum cauíam acturus, vidit

re triftitia in gaudium verfa eft, & omnia lau-

manus recenti fanguine perfufas cum latere

de & gratiis adverfüs tam pium Numen per-

exhibentem, querentemque , id a fratribus

fonabant, Etfiante füum difceffum poft patra-

ejus fibi fadtum. Quid hic ageret Francifcus?

tam füorum czdem optima quzque fua con-

lml

Mimirum ad albas fcalas, cui mifericordiz

6 59

cremaffent. Abbas agnofcens tantum Dei mue

-Mater przerat, converfus, iftac füos fidenter

nus a B. Virgine profectum, cui erat admo-

afcendere jubet; quod faciunt omnes nulla

dumi devotus, & mille aliis nominibus obftri-

difficultate, atque a benigniffima Matre blane

&us, Sacellum eodem loco ftruxit, ubi equites

de exeepti;fübeunt eternz beatitatis füperna

duos eos nuntio tam lzto exhilararunt, addit

palatia, nos hoc füo exemplo erudientes, ut

parvum eremitorium, ut illic fe totum Deo,&

declinato rantifper divine juftitize, quam ru«

B.Virgini confecraret. "Tunc curavit fculpi 6

br« fcalz denotant , metuendo rigore, diíca-

Vdees 1

ligno ftatuam B. Virginis cum linea rubra in

mus ad Mariam, & ad ca

x

ndidas milfc;icoxdi'ä

collo; ad ejus fa&ti & prodigii memoriam. Etíi

C n

illius fcalas confugere.

Authores alii afferant, eam imaginem e coclo

Poireusin LXI. In Diceceii Conimbricenfi non þiocdl

ea forma miffam. Ubi cum fanéte aliquot annis

uipl. cor. a monafterio Ordinis Ciftercienfis, Lorban di-

vixiffetmortuus;inibi fepultus eft: nec cada-

tt.1. c.22. &0,

. 40,

Sacellum eft B.Virginis de.Ceica di&tum:

ver ulla vi trahi ad monafteriü Lorban potuit.

cujus origo eft plane prodigiofa. Quo tempo-

LXII. Gunteramnus Rex Galliz cum fexa- Eufeb.Nie-

re Maurioccuparunt Hifípaniam, non deerant

ginta millibus in Recaredum movit Hifpania renberg.in

loca, in quibus exercitium catholice religio-

Regem;qui tamen ca fexaginta millia trecen- Troph.

nis erat Chriftianis conceffum, fi tributum in-

de darent.

Ex eo numero fuit Lorban mo-

tis tantum füis militibus ope B. Virginis 1n fu. Mar. 1. 2.

gam vertit,& maximam eorum partem gladio * 9

nafterium pervetuftum, & fundamentum in

occidit. Gunteramnus reverfus domum eam

lim L.

tempore S. Benedidii, ubi plures in pio reli-

cladem fceleribus militum & Ducem conni-

giofoque feceffu degebant. Inter alios, qui

ventiz tribuit, ut habet S. Greg. Tur. Duces

u

mundo valedixere, fuit Princeps Joannes,

igitur in prafentia quatuor Epilc. & in coro-

Avunculus Alphonfi & Ramiri Regum Legio-

na majorum natu laicorum difícutere & ob-

nenfium ; qui ante füfceptum id vitze fanctio-

jurgare coepit. Qualiter, inquit, nos boc tempore

ris genus militiam fecutus, egregias victorias

vittoriam obtinere po[Jumus, quia, ea que , Patres

reportavit.

Poít aliquantum temporis, cum

noftri confecuti. funt, non cuftodimus ?. illi ero edi-

eflet monafterii Abbas Rex Alphonfus, ejus

ficantes. Ecclefias , in Deum fpem omnem ponentes

nepos Principatum ei donavit montis majo-

Martyyres bonorantes, Sacerdotes enerantes , vitto-

ris,tam pro Religioforum füftentatione, quam

Tiam obtinuerunt &jc. INos vero non folum Deum non

militum,quos alere neceffe füit ad eum locum

imeluimus, verum etiam ejus facrà vaflamus, Mini-

tam munitum & neceffarium tuendum. Sed firos interficimus, ipfa quoque San&erum pignora ut

demon invidens tam piis ejus conatibus,

ridicula difcerpimus ac vaftamus ; won énim poteft

cospit militares in eo fpiritus refufcitare, oc-

vittoria obiineri , ubi patrantur talia.

Jdeo manus

ca(ione ufus cujusdam perfidi,qui fa&us Chri-

noftre funt invalide, enfis tepefcit, nec. clypeus mos,

Vi

ftianus in monte majore, & humaniffime a

ut erat folitus, defendit &9c.' AcDuces fe excufae

lüüc, j

fpet. ]

Joanne Abbate habitus, transfugit tamen ad

runtquefti populi impietatem & infolentiams

Abderamenen Saracenum, qui fe.Regem Cor-

Nullus, inquiunt, Regem metuit, nullus Du-

VéG,

dubz dicebat: Ab eo manipulum féü cohor-

cem, nullus Comitem reveretur, & fi fortaffe

tem militum obtinuit, ad invadendum mon-

aliquis ea emendare conatur, ftatim feditio

tem majorem: cujus omnes ieatus norat, &

in populo, ftatim tumultus oritur.

-

übi tünc Abbas Joannes verfabatur." Apoftatà

LXIIL Henr.V. Rex Angliz infignem vi- Idem 1, 3

pluribus preliis victus, ftatuit fedenï*famc ur-

&oriam de Gallis retulit ope B. Virg. cui fuitc. 5e.

a

le

*

Tituus . LXX.- Hyperdulia. Mariana.

995

addä&iüïmus. Centum quinquaginta millia

LXVIIL. Cum S. Gertrudis fcire cuperet, r. 4. revel,

pugnatorum habebatGallus, ita ut. Anglos

quonam obfequii genere in feftlo Annuncia- c. 12.

lexcuplo excederet, jam victoriam cecinerant

tionis B. Virginem honorare maxime poffec?

Galli;jactabantq; feRegemAnglum jam incla-

hzceidem apparens dixit: Si quis per octa-

fum habere, nuntiosq; ad civitates mittebant,

vamquotidie 45. Avecum devotione recita-

ut fibi gratularentur : ad Henricum etiam mit-

ret in mernoriam illorum dierum, quibus

tit,qui quzrat, quanti fe vellecredimere. Eum

Chriftus in uteroejus crevit, hunc tam gra-

ferunt, reípondiffe : [ntrabinas aut cernas ho»

tum famulum ip(i exhibiturum, ac (ieo die,

Eufe£b,

rasita ufu venturum, ut potius Gallis; quam

quo filium concepit, adítitiffet, & per (ingulos

Anglis, de redemptione (it cogitandum. Id et-

dies usque ad partum diligentiffima ipfi obíe-

iNieren-

berg. in

iam proditur; tota nocte, quz przlium ante-

quia praeftitiflet.

Troph.

ceffit, Gallos variis mu(icis inftrumentis ami-

. LXiX. Cum Chinenfes prius füis puerperis Polor tr, 4.

Mar. 1, 2,.

cos fuos oble&taffe, quafi more cygnorum

pretiofiflima queque dona offerre con(üevif- ^ 8 n. a.

& $9.

effum fibi canerent. Interim nequea (tupris;

fent, pofítea ad fidem catholicam converfi,

neque a cedibus & facrilegiis abftinebant.

nullum feítum B. Virginis tranfire permife-

Porro Henricus fuis jubet, ut die pugaz o-

runt, quin eidem quoque dona fpiritualia opee

mnes orando fe ad Deum converterenrt, &

rum bonorum & precum copiole offerrent.

premiffa confeffione SS. Euchariftiam fume-

LXX. S. Gertrudus in fefto Affumptionis, L. 4. tev,

rent, ac B, Virginis opem implorarent. Fa-

dum officio divino intereft, & facerdos in ora- €- 49*

&um ida fingulis, & przlium co alaerius fü-

tione canit, ut fua nes defenfione munitos, — ju-

fceptum, Gallorum decem milliaCafa, reliqui

cundes faciat fue intere[Je feflivitati : vidit B.

profligati, & partim intercepti. ArCturus vero

Virginem fuo pallio. innumeram virginum

Rex Angliz ope B. Virginis victor Saxonum

multitudinem involvere, cig; (ingularia amo-

folus fua manu eo. przlio octingentos qua-

ris argamenta exhibere, fimulg; intellexit,has

draginta duos gladio interfecit. -

virgineseffe animas devotas, quas ad feftum

ldem.1. 2,

LXIV. Martinus Fernandez Pinnerius,cum

hoc peculiari ftudio celebrandü ipfa excitarit.

?- $9.

quinquaginta füis a 400. Mauris fübito oppref-

LXXI. InMonteSerrato feptem pueri,dum Michov.

pecora pafcunt, (ingulis diebus fabbatinis fübd. 226. n 9»

fus, iuos timentes animavit, & poft opem B.

Virginis imploratam fuos allocutus : 2fntefi-

noctem intendentibus fe tenebris, ingentia

gnanus mieus & tubicen fuficiunt ad centum , ego

ccclo delabi lumina, & certz montis fpelunce

ad ducentos , veliqui ad eeteros ,. &g auxilium ..

imminere, füaviffimumque ex eadem fpelun-

Virginis ad omnes: féquimini ne. .. E ita feliciter

caedi concentum audiverunt; quod cum E-

e€os profligavit, nemine füorum lzfo.

piícepo retuliffent, iscum magno comitatu

ldem. 1.2. 1.XV. Cum Bolonis, tunc fchifmaticorum

accedens ad fpeluncam proximo fabbato ea-

C. 624

adveríus Julium II. Poncificem prefidium, a

dem expertus, & fpeluncam ingreffus, B. Vir-

- Prorege Neapoiitano Raymundo Cardona

ginis (tatuam invenit, quam cum alportare

obíideretur, accidit, ut e quodam cuniculo vi-

juffiflet, ii autem, qui portabant, ad certum

olenti? pulveris pyriitemplum B. Virginis de

locum progreffi pergere non poffent, ibidem

Baracaao dictum, totum in fublime ja&are-

templum B.Virgini zdificatum eft.

vfb Mit-

tur. Mirum dictu! excuffumita, libracrumque

LXXIl. Conttantinopoli imago qusdamlibid. n. 12,

eegi

in altum templum, decidit integrüum &illz-

velo obdu&a, fingulis teriis fextis poft vefpe-

x

roph.

fumin eadem czmenta, ex quibus fuit evul-

ras, nullo manum admovente, derecta eft, ite-

'hrl ll al

fum, absq; ulla fciffura & rimula, quz convul-

rumque dieSabbati poft vefperas cooperta.

' 990

fionis poffet fignum effe. . Hoc miraculum

LXXIII. S. Arfenius totum Sabbati diemIn Nadafiin

fuffecit, ut Bolonieníes fe dederent.

quietiSpiritus dabat, &accuratum de fingu- anno Mar.

Tdem l. 6.

lis hebdomadz actionibus examen inftitue-P-!- fabb.a,

LXVI. Rex Angolz anno15$3. in Lufita-

c. £0

nos exercirium duxit duodecies centenis mil-

bat, & quid bonis horis addi,

quid malis de-

libus conftantem, quem tamen ope Dei & B.

trahi poffet, defpicicbat.

Virginis Lufitani treeenti füperarunt, auxilia-

Frequenter. falutando.

riiautem /Ehiopes triginta millies fe adjun-

xcre.

His pugnantibus interea P. Balthafar

LXXIV. S. Catharina Seneníis quinqueCapuanus

Barreira oravit,quoremittente.cum bellum &

annos nata, quoties domus paternz fcalamin vita.

fucceffus apud Lufitanos langueret, monitus

aícendebat vel defcendebat, ad (ingulos gra-

iterum oravit, dum confümmata fuit victoria.

dus falutationem Angelicam recitabat.

LXXV. B. Alanus de Rupe femper in oreMiehov,

Maria ;venemnda.

falutationem Angelicam habebat, five ambu- díf- 216,

laret, five loqueretur, five predicaret. n

IVITIP HU RATU

. Dits ipf

facratos pïe tranfi-

quandocunque aliquid vel pronunciare, vel

gendo.

dictare voluit;' prius femper flexis genibus

Vinc. Je,

LXVII Eremitaquidam no&e Nativitatem

per falutationem Angelicam

1uac, in

.patro.Cinium B.

fr,ec- li 9

Virginis prz:cedente, fingulis annis Harmo-

Virginis invocabat.-

* 66.

niam audiens, rogavit Deum, ut quid ea por-

LXXVI. Virgoquzdam devota poít morté Alanus 1.

tenderet, fignificaret? cui Angelus apparens

apparens forori cuidam,dixit. Si poffem redire de P'fait.

dixit, Virginem, quz Deum genuit, bac noCte

ad corpus, &untü duntaxat zfve Maria dicere, ^ "9

natam efle, ideoque ab Angelis falcem, cum

tametíi magna devotione, ego propter meri-

eotempore homines id nondum a

tum illius vellem tantum ruríus füftinere cru-

celebrari.

gnoviffent,-

ciatum, quantum ante mortem perpeffa fum.

LXXVII.

wl

R. P. Lohn, Bibl. Man. Tàn. 1,

l

Kkk Fkk 2

096

Diblioibere Manualis. Concionatoriee

;ibido pl 3'

LXXVIT. S. Francifcus Seraphicus mira

literis cuivislegenda exhibuit, usque dum e£

devotione erga hanc falutationem ferebatur,

Sab. n7f

foffa circum humo per loci Epifcopum come

dicere folicus: Cum dico: Zfve Maria,. coeli

perere, ex boni iftius Religiofi ore prodigio-

rident, Angeli gaudent, mundus exultat, in-

íam arborem propagatam; eo autem cognie

fernus contremifcit, demones fuügiunt. Sicut

to, tanquam munere fuo funcla, arbor fpe-

cera fluit afacie ignis, & pulvis ante faciem

Qantibus & mirantibus cunctis exaruit.

venti difpergitur; fic «dinvocationem nomi-

^LXXXIV. Hacoratione mulier filiolum a Ex Chron,

nis Mariz totus rmalignorum [pirituum exere

MatreVirg. mortis periculo fübdu&tam, recu- 5- Francitc,

citus feparatur.

peravit: cum enim audiffet minoré ex duobus

Rev.exra [ XXVII. Chriftu

s ipfe apud s. Birgittam

C- 650

filiis, quos manead fcholi miferat, de ponte,

fuafit, ut is, qui fübito motu cholerz fübin-

quatranseundum erat;in profluenté decidiffe,

de durius alteri loquicur, is pro impetrandaa

É

necretrahi omnino aut fervari potuiffe, acce-

Deo venia femel Ave Maria recitet.

ditad Deiparz imagin&, ad quam filioli ex ejus

Pædag.

LXXIX. Martinus Guttrich famulus hzre-

inftitutione femper coronam Virginis, ante-

Chrifti,

ticus, cum in concione Forneri fuffraganei

quam domo egrederentur, recitare folebant;

p. 2.6. 26 Bamber

$.3. n.

genfis audiviffet, perire non poffe,

ad bancigitur imaginé accurrit, & filium com-

E

? quisquis DeiMatre pie coleret, & aliquot quo-

mendat, recitato iemel Ave María; tum (ür-

tidie falutationes precandoofferret, ccepit &

gens ad quzrendum filium pergit, & ecce vi-

ipfe quotidie fepties mane & vefperi etiam re-

detoccurrentem falvum & incolumem, qui fe

*

citare. Id ubi pertresannos continuavit, in

ab eaaquis extractuma

jebat, ante

ipfo Immaculatz Conceptionis fefto morbo

ginem mane coronam recitaffer.

cujus ima-

correptus B. Virg. fpeCtabilem habuit, quz

-LXXXV. Eadem falutatione fiepe dzemon, Caferius

ad Sacramenta more catholico füfcipienda

qui quosdam etiam vifibili fpecie in feftos ha. l-5* 6 24

hortata, redituram fedie & hora, qua Filium

bebat, fugatus profligatusqueeft. Teftisifta

Íuum genuerat,

promifit, fecumqqe in coe-

puella apud Cefarium, quam hoftis ille, cum

]um ducturam.

ab ingreffu religionis apertis machipationi-

Surius 7.

LXXX. B.Albertus in Coenebio Crefpi-

busavertere non poffet, ac die quodam arre-

April.

niano Monafticem profeffus, centies quotidie

ptam de editioriloco precipitatum iret, illa

procumbens verba divinz ad Deiparam lega-

i

vero interim Mariam confueta falutatione in-

tionis iterabat.

vocaret, dimittere eft coa&tus: atque bzc

Ídem 24

LXXXI. B. Catharina S. Birgittz filia,

verba immurmurans, fiin hac hora mulierem

Mart.

quotidie quatuor horas flectendis genibus, &

illam non invocaffes, occidiffem te, ipíe fe per

Angelicz falutationi recitandz, multis

pQC F.

feneftram atti canis forma dedit precipitem.

fufa lacrymis impendebant.

Qua arte etiam deincep

$ ab eadem jam reli-

Idemto.5, LXXXII. Fidem fuperat, qüod de B. Ma-

giofa non raro fugatus eft.

ria Oegniacenfi proditum eft: Vifa eft illa fz-

LXXXVI. P. Joan. Eufeb. Nierenbergius Nierenberg,

pefípatio horarum viginti quatuor in Deipa-

in vita S. P. N Ignatii meminit cujusdam inin vita S.

re honorem centies fupra millies ita genua

Hifpania hominis, qui in ornni flagitiorü gene- l£t c- 33*

flectere, ut id fexcenties fine interruptione fa-

re criminumg; prerer hzre(im, ad feram us-

ceret, fübdens interim toties falutationem

quetatem volutatus, eo perverfitatis deve-

Angelicam: Pofthzecaddebat Pfalterium Re-

nerat, ut nonnunquam in ipfum Deum odio

I

In C

gii vatis 15o. pfalmorum, fübnedtens fingulis

exardeícens, id eriam ftudiofe agererquod illi

Minat,

péalmis fingulas genuflexiones, totidemque

quam maxime crederet difplicere: ad fünum

p

AveMaria: Deindetrecentis dorfum ickibus

tam nulla in eo inerat falutis cura, ut non mo.

636

non fiae (anguine flagello multans, Ave Ma-

do nunquam.de bona pecéatorum confe(fio-

ria totidem Virgini Matri recitabat. Tandem

ne bene inftituenda cogitaret, fed fugeret et-

fle&tens genua quinquagies, actoties recitans

iam, quidquid. eo fpe&aret, aut officio ullo

Ave Maria, fuum Mariani cultus exercitium,

modo monere poffet,factus cotus diaboli man-

& (tacas mille, & centum genuflexiones clau-

cipium & devotumcaput. Homini ergo in eo

debat, ac (pe ab hoc exercitio ad dies 4o.

a

verfanti ftatu noGte quadá, cum ger decum-

non recedebat.

Cantipr.

beret; & fugeret eum fomnus, adfuit cceli Re-

LXXXILH. Miles quidam veteranus. Cilter-

gina; fed mox, cum oculos tantum admirabili

l.2. aput.cienfem ingreffus Ordiné, cum ob ingepii he-

C€. 9.

betudinem orationem Dominicam addiícere

plenos modeftia, benignitate ac mifericordia

*

injacentem conjeciffet, evanuit. Non fuit fru-

non poflec, falutationis Angelice quatuor pri-

tDa verba.

ftra tam benignus Dei Matris afpectus, fiqui-

"doe Maria gratia plena, toties ac

dem füb eodem homo iftetoram praeteritz vie

ianto ftudiovel inter comedendum & animo

u rationem ita clare deítinCteque perfpexit,

& ore volvit revolvitq; ut tandé mem;oria te-

ut ex peccatis,& numero & gravitate penein-

neret firmiter, nec haberet deinceps, quod ju-

finitis, nullum non mentis oculos perfítrin-

cundius falutationei(ta, quodq; MatrisChrifti

gens, ingentem & animo dolorem, & oculis

recordatione gratius frequentiusq; & animo

profluvium cieret lacrymarum. Et ut ob tan-

& ore ufürparet. Quam porro gratum Deo di«

tam vitz turpitudinem confüfione oppleretar

vsque Matri hoc fueritobfequium, te(tata eft

incredibili, non ideo tamen defpondebat a-

poftejus obicum peregrina atbor, quz de ejus

nimo , fed (i valetudo & nox intempefta non

fepulchro enata in fingulis fais foliis hec eadé

impediret; profiliiffet, & curriculo ad facer-

verba, 44ve María gratia plena, aurcis expreffa

dotem advolaffet, peccata omnia in aures cjus

AC

Ub

Vi

Ts LXX. Hyperüulia Mariana.

997

ac finumdepofiturus, — Nec fuitorto dieulla

folitumque rjo. falutationum Angelicarum

penfum femel ob capitis dolorem perfolvere

mora, facerdotem e Societate Jefu accerfen-

dum rogat inftantiffime; & corhodum mitri-

non poffet, atque ejus loco folum hzc duo

verba,dve Maria, pari numero recitaflet, vidit

tur R. P. Eufebius, qui hzc Ícribit, cui ille to-

tam vitam tanta evolvit exa&titudine, diítin-

fub hujus orationis finem ipfam fanctiffimam

Xtor

Gione & charitate, quantam nemo "Theolo-

Virginem manu coronam pulcherrimis cone

gorum poft multorum annorum difcuffionem

textam ro(is prztendentem, factze orationis

'Tenuit hzc boni

meliorem afferre potuiflet.

remium; fimulque audiit dicencem,non mi-

nus hoc exlegititna caufa decurtatum rofari-

viri pia peccatorum tot & tantorum accufa-

tio tres omnino horas, & non amplius, & ab-

um gratum fuiffe, quam quz alias integra ob-

folutionis beneficium accipit a facerdote mi»

tuliffet, hocipfum utique objlatura, ni capitis

:

rante pcenitentis füi & tam infolens in cogno-

dolor vetuiflet.

LXXXIX. Marianum fertum feu Pfalteri- Cantiprat.

Ícendis diftinguendisque peccatis lumen,. &

tantum in deteftantis iisdem, cum veri dolo-

um ad inftantiam Avunculi recitans corru. 1. 2. apum,

ptiffimz vitx juvenis, mirabiliter primum? 29-p. 9.

ris Gignificatione,ftudium; His ita feliciter per-

aCtis addiditverus poenitens votum, fiDeus

converíus eft (abinde vero mirabilis ipfo nu-

ptiarum die, dum ad penfum ordinarium

vitam prorogaret, cam Deo in ftatu aliquore-

ligiofo confecrandi; fed tamen melius illi fe-

perfolvendum in cubiculum fecedit, ab ea-

dem (pe&abili ad cosleftes nuptias invitatus,

curiusq; fore de incerta hac & inftabili ad cer-

tam & zternam melioris vitz tranfire ftatio-

eadem adhuc die zgrotare caepit, &

duum mortuus eft.

poft tti-

Afiritg

nem; quod ut (ibia Deo concederetur,Patrem

illum vehementiffime rogavit; & vero impe-

XC. Equesquidam, nomine Alanus quoti- Chron. 8

sïc 24:

wravit, (iquidem intra dies quinq; ad vite me-

die flexis genibus rofarium recitare (alitus , Dominie.

2

cum ab ingenti Hzreticorum multitudine?» !* € 34

tam pervenit, poftquam omnibus fan&te Ec-

clefiz Sacramentis probe munitus, breve,

circumdatus morti jam proximus eflet, B. V.

vifa eft 150. lapides in hoftes jacere, maxima

quod füpererat, fpatium continua quadam

virtutum exercitatione & verg pietatis fenfü

eorum ftrage, ficque falvus Alanus & vi&or

evafit.

Alias Jerofolymam navigans, vidit

exegittanto , qui etiam adftantium cieretla-

crymas. Petiit fübindeab eo Pater, num qua

150. monticulos, per quos anaufragio fal-

vusincontinentem deícendit, Unde in pa-

aliquando in vita Dei Matrem pietate coluif-

fet) non alia, refpondit, quam quod femel quo-

triam reverfus, mox monafterium R«ligiofis

S. Dominici exftruxit , ipfeque etiam ingref-

tidie (alutationem Angelicam in honorem il-

lius recitaffec. 'Tum & ille Patrem rogavit, ut

füs mirus przdicator rofarii effectus eft, ita

ut ob hanc caufam pof* mortem ejus manus

tam fingularis Dei Matris in fe beneficii prz-

co apud omnes effe vellec, fa&a potefítate ,

& os, velut in(trumenta rofarii rþcitaci, in-

ferenhetps

omnia, quz ab fe audiiffet, ad Dei Virginisque

corrupta fint reperta.

vt $.

Deiparz gloriam evulgandi.

XCI. E viris tribus peregre pro

fc&tis, atq ue ln áppend,

',ll. C- 33'

um Spec & a.

in fylva quadam errantibus, duo, qui terti

-

- pud Pedag,

Maria weneranda vofarium

aliquanto fpatio przcefferant, in latronesin.

nas vecitando.

Chrifl, p.3,

currerunt, & ab iisdem rebus (ünt ac vita fpo-

c. 25' 5. 4—

In Ch:on,

LXXXVII. Aloyfius Albanenfis ex Ordine

liati; venitinterim & pofterior ad infidiarum

n. 15. Ig»

Minor.

Minorum Novitius, a Gabriele, Anconitani

locum periculi ignarus, impetitur, cedit non

pt 3- l- ll

monafterii Guardiano, fingulis diebus coro-

admodum repugnanter, mors intentatur; non

C-. 360

nam, antequam ederet aliquid;recitare j uffus,

recufat mori, íed morz tantillum rogat & im-

petrat, quo corollam Deiparz Virgini duode-

cum aliquando aliis occapatus penfi fui imme-

mor ad meníam veniffet, a Superiore interro-

cim falutationibus conftantem percurrere

breviter orando poíffit.. Orat ergo, & ecceti-

atus,& deoblivione increpatus, ad templum,

ut debitum exolveret, miffus eft. Ibi bonus il-

bi, adfuit extemplo in aureo fublimis throno

folis iaftar renitens Dei Mater, adfuere ei ían-

le, exis ànte aram maximam genibus, coro-

nam fuam perfolvere inftituit, quod. dum fa-

&z Virgines Catharina & Lucia, quarum bo-

nus ille tuerat fingulariterfemperamans; ate

cit, vifus eft tumab iis, quos Superior obfer-

vatum miferat, tum ab ipfometSuperiore; qui

que ex duabus illaa coeli Regina juffa eft rofas,

adrei miraculum coffonitus accurrerat; vifüus

quz de orantis ore, ad (ingulas quidem ora-

eít, inquam, Angelus orantis füperne capiti

tiones Dominicas rubrz , ad falutationes ve-

iminens; qui filo aureo rofas liliaque, que de

ro Angelicas albz prodibant, exceptas, B.

iftius ore fluebant, ita inferebac, ut poft fingu-

Lucie dare, circulo aureo in coronz mo-

lasrofarum decades fingula lilia faccederent,

dum filo argenteocircumligandas : Ita peracta

hominis prece, exítitit mira & pulchritudine;

qui deinde omnibus in corollz modum in-

nexa adolefceatis capiti impofuit, & avolavit.

& odoris füavitate corona, quam Virgo Ma-

ter clientis fui capiti impofuit, & Gimul vide-

Et ne quis vanam hic aliquam phantafie illu-

fionem interveniffe crederet mirus;,: & per-

ri defiit.

Axtonitis interim ad . fpe&aculum

ficariis, qui cum ab ifto, omnium, quz cir-

quam füavis, ac bene diuturnus afflatus eft ex

eodem, ubiilleoraverat, loco Rofarum ac li-

cum fíe fa&a effent, ignaro, Ícifcitaui in-

tellexiffent, effe illam Mariani favoris in fi-

lioram odor: Ipfeq; adeo Novitius multis de.

inceps a Deipara favoribus cumulatus , . ad

bi devotos demonflrationem , cujus etiams

num pignus coronam in hominis capite.cere

mortem usque in coepta pietate períeveravit.

Lib. 4. Re-

nebant, liberum viatorem dimiferunt, & ,

velat.

LXXXVIII. Cum $. Gertrudis hoc pium :

Kkk kkk 3

pravam

998

Jlibliotbece Manualis Concionatoriae

pravam vitze fuz rationem deteftati, in alios

XCV. P. CarolusSpinola; & Joafies Berch- C. Taufch,

viros mutatifunt. Is porro, qui Virginisope

mannus, Rofaliorum novem falutationibus inin Matre

fun&us periculo eft, coronam de capite fuo

honorem novem menfium, quibus Chriftus in dolor!, 3.

. acceptam deofculatus, ter optimg Prote&tri-

utero latebat, recitatis conftans, aut certe, uc PT* 1o: n.3»

Parad.

ci füz gratias egit, & in ejusdem deinceps ob-

Berchmannus faciebat, hoc vería: Beata vi-

agioph c.

fequiis futurus relicto mundo vitan religio-

fiera Marie Virginis, que portaverunt eterni Pa- ,,

P d

. €XCIC, 3.

(olig!

fam profeffus eft.

tris F'ilium , novies dicto. Aututalius quidam

ii

Ex lit.

CXIL Brugis pej

eraveratmulier quzdam,

Clericus malebat, his verfibus: Beatus venter

priv. ibi- atque no&te fequenti adítare fibi monítrum

4

.Marie, qui portavit. eterni Patris Filium, €7 bea-

dem,

vidit informe, & horrendum , quod dire in-

&a ubma, que lataverunt Cbriflum .Dominum:

frendens,intra fex, inquit,feptimanas moriere

Qu« ornnia rofariola pergrata fuiffe B. Virg.

mulier. Mane illa perterritaad templum no-

ex eo colligitur, quod P. Carolo laureolam

ftrum aeccurtit, Patri uni e noftris rem totam

martyrii, Berchmanno infignem fanctitatem

exponit, qui juffa animo forti effe, operam fu-

impetrarit, Clerico vero, dum in morbo lin-

am fpondet, modo fingulis fe hebdomadis

guam foediffime dentibus laceravit, aliquotla-

confeffione expiet. At ecce nocte proxima

&is guttis de ubere fuo affufis rcparavitf

rurfus ftrepitu & tumultu excitato apparere

monfítrum, & quod prius mortem intra fex

lmagines B. V. colendo.

Tbet

feptimanas, uno jam dieminus denunciare, &

XCVI. S. Francifcus de Paula femper ima-

Ibid,e 1.

vitz C

pergereita deinceps fingulis no&tibus. Quid

ginem B.Virginis in privato Sacello habebat,

Ex. 3.

agat mifera! ad facrumSanguinem (quiBrugis

unicum in rebus quibuslibet afylum : qua de

religiofe colitur) vota, fupplicia, miffas, vo-

re edo&tus Ludovicus X1. Galliarum Rex, ef-

vet: Verum fruftra. Namlarva illatot no-

figiem ejusmodi feptemdecim millibus au-

Ctibus eadem hora, vicinis ftrepitum percipi-

reorum zítimacam ci donavit, quam tamen

entibus, mortem eodem femper modo inter-

ille conftanter refpuit dicens, pietatem non

minatur, nifi quod numerum dierum dimi-

in auro aut argento fitam, fed inunacocli Re

$

nuebat, proutpropior dies fextze hebdomadz

ina fixam effe oportere.

ultimus adveniebat. Summa ; jam nox decre-

XCVII. In monte Olivetano Anachoreta

Ibidem.

toria aderat: PatriSocietatis tum primum oc-

quidam, cum graviffimis libidinis ftimulis in

currit, mifellam monere, utftudiofe recitaret

ipfam usque fenectutem vexatus cum dz-

tofarium duodecim ftellarum, feu duodecim

mone expoftularet, & ut extremo faltem vi-

Ave Maria, id fcilicetgenus piz in Virginem

t tempore quietum vivere fineret, peteret,

exercitrationis effe inftitatum ad non celeriter

promific demon, a tentatione fe deftiturum,

moriendum ; Addit preterea, ut fi ftrepitum

fi imaginem, quam in cellula fua locatam

Suria:

vit,

audire confuüetum incipiat, B. Virgini voveat,

precipuo cultu venerabatur, deponeret,

fe tota vita illud rofariolum in dies fingulos

quod tamen ille, re tota Abbati detecta ,

j

| CXC'

recitaturam. Igitur mifera mulier fatalem ex-

ui eft prohibitus.

fpeGtat boram, exauditur ftrepitus, beata Vir-

XCVIII. Ludovicus XI. femperin pileo B. Ibid. excr-

go invocatur; votum eidem de recitando ro-

Virginis iconem circumferebat, pluris eameit. 4.

fariolo nuncupatur: Atque hic ftetere omnia

faciens, quam omnes regni adamantes & gem-

illa infernalis monflri terriculamenta , .cum

mas. Idem Ludovicus Pius Imperator & Rex

ante femper coram fpectandum fe offerret ;

Galliz fecit, iconem talem, feu folus,feu in ve-

nec quicquam deinceps mulieri exftitit inde

natione effet, pro Sacello habens, flexis

Pa

moleítiz.

coram ea genibus precari folitus,

que

part

Ibidem.

15J:

Patad,a. — XCIIL.. Juvenis quidam quotidie imagi-

.XCIX. Andronicus fenior, qui penes fe

prtt. ftagz:nem Deiparz in conclavi affixam florido fere

perpetuo parvam ex auro Virginis ftatuam

£:11,6$$«to coronare folitus, cum S. Francifíci poffea

e collo pendulam portabat, cum moriturus

ordinem ingreffus gravibus urgeretur ftimue

fümere Euchariftiam non poffet, figillum il-

lis, ordinem deferendi, quod in eo occafionem

lud ori admovit, ut ei

pro viatico Materfeffeft,

non haberet antiquam confuetudinem reti-

fi Filio frui non poffet.

nendi, aB. Virgine apparente meliorem & gra-

'C. S. Carolus Borromeus, preterquam

ibideti,-

tiorem coropam, fcilicet fexaginta falutatio-

quod ferio imperaffet, ut in ingreffu cujusque

nibus, & feptenis orationibus Dominicis con-

templi parochiani proftaret Deiparz imago,

flantem offerre doCtus eft; id quod ille felici-

omnesinfüper füz ditionis inquilinos horta-

ter executus, alii vero poftillum non minori

atür,ne omitterent haram iconum aliquam

fuo folatio fant imitati.

fecum circumferre, certi de vi, qua illx

adverfüs malas

Ébió c.s. XCIV, B. ]oanna Francifca doGta eít a

dæmonis mgchinatio.nes

[

9

Chrifto rofariolum gaudiorum; decem faluta-

ollererit.

"

2 fïllia fdb Surius i&

tionibus, & una oratione Dominica conftans,

CE B. Margaretha Regis Hungari

recitare inhonorem decem virtutum, quibus

S. Dominici difciplina Sanctimonialis, fanctif- vit g.

B. Virgo precipue enituit, nempe puritatis,

fimam Dei Matrem in ejus imagine, ubicung; Febr.

pietatis, prudentiz, humilitatis, obedientiz,

fe illi quzepiam offerebat, Angelica falutatio-

finceritatis,paupertatis, charitatis, conforma-

ne de genibus folita fuit confalutare. Idem

tionis voluntatis fuz cum divina, & patien.

faciebat fingulis eidem beatif. Virgini feftis

tiz, quibus in fine ali

qui Aven)z,alrz's fiella fab-

diebus, ac pertotam o&tavam quoridie mil-

nec&unt.

lies proftrato femper humi corpore.

Nec

pridie

Tüuus LXX. Hyperdulia Mdriam.q

999

T&ufch

pridie iftorum dierum; prater panis,& aqug recordatione gravis inquietudo, & confcien-

Mhtte

paululum , obfonil quidquam admittebat. tig remorfüs meliorem injecit mentem, fua«

ltl

MU

Quoties autem in loco Capituli; ut vocant, fitque reliGtis fociis vitam ad chriítiani offi-

l0 ns.

fequentis diei folennitas promulgabatur, ipfa cii normam revocarent. Nec mora convere

b

pl Q

humi fíirata

,plquü-s lacrymis Deo grates re»

fo gradu ad dive Virginis Sacellum quod-

ferebát.-

dam, Divione duabus diítans leucis, cujus

Bu ]

Godignius. . CII. Erat & in hujusmodi Mariani cul-

effigiem monialis dederat, fe recepit, Virgi-

in vita.

tus ftudiis fingularis prorfus noftre Societa- nique Matri, quam mutatz jam in melius vi-

.tis nobilis Achleta, & fufo pro Chrifli fide ta.depradicabat auctorem , gratias egit.

in Monomotapa fanguine, infignis Martyr

CVI. Narrat Joannes Mofchus in füo pra-In prato

TC

Y

P. Gonzslez Sylveria, qui, ubicunque fe Dei to fpirituali de Joanne quodam viro fan&to, Spirit. -

Matris efügies ultro citroqüe commeantis qui peregre ad vi(itanda facra loca profeGtu- €. 180.

oculis offerebat, eam toto capite, oculis, ac rus, B. Virginis Mariz imagini, quam in fpe-

fi fine arbitris effet, genuum ad terram us- cu füa fecum habebat , lumen honoris caufa

que infiexione, venerabatur: Nec minus fa- accendere , & ipfam illi lucernam cellula

ciebat, quoties precatoriam divz Virginis co- commendare folitus, fzepe poft aliquot fepti-

roilam decurrens Àn

gelicam falutationem in- manarum,imo menfium; peregrinationem ad.

s

choabat.

fpeluncam fuam reditum, lucernam femper

Ribera L3.

CIH..S. Therefia mo

na'f.terii Incarnationis

aceenfam, nulla ejus facta imminutione in-

H.t li

1

vite c, 1. Avilz. creata Antiftes, in ipfo

lo

neris ingreffu nihil prius habuit, quam ut fe officii teftimonium..

obeundi mue veniebat, certum grati magns Matti impenü

& coenobium totum B. Virg. devoveret: In

CVII. Nobilis qu

idam Lufitanus ex m(;r-- Bariy in

quem finem imaginem ejus in cathedra prio» bo decumbens pro fuo in Deiparam Virgi- parad.1g.

rali collocavit, eique monafterii claves una. nem pio affedu jufferat in cubiculo fuüo pa- Aug«

cum regimine, tanquam Superiori, cujus ipíà .rari Altariolum, & in eo divz ftatuam col-

effet vicaria, obtulit,. Quod fibi gracum fuif- locari, & texta e floribus corolla coronari;

Ífe Virgo oftendit, dum pridie S. Sebaítiani ac circum flores fpargi, ufus in. hanc . rem

bidem,

viibili fpecie in locum imaginis fuz fübfti- opera mancipii Turcz, qui fane non feguiter

tuta, fe domus illius gubernacula non illi- nec morofz Dominici füi juffa implere co-

benter füfcipere demonftravit. O patres ma- natus eít. Czterum herus pridem optave-

tresque familias! quanto domus veftre bo- rat fervum illum füum Chriftianis aecenfe«

no füb talis Virginis Antiftitis imperio rege- ri, & fxpe hominem cum ratione, tum pre«

. yrentur! .

ce ac pretio, ad id invitarat, fed femper fru-

Surius In - ClV. S. Edmundus ü"lldia mmquam in'

ftra. [s ergo poílridie ejus diei, quo in exor-

vit,

Cchoabat, nifi implorata prius ope Virginis, nanda Dei Matris effigie tam cordatam beri

cujus imaginem femper coram habebat, & juffione navaverat operam; ad herum accur-

fe ipía fiepius revera prefentem exhibebat. rit, baptifmum poítulat, ita nimirum ut pe-

Semel, cum inter ftudendum fuiffet torte teret, fecundum noctem juffiffe Virginem,

?d. tf

d

lucerna a glire extincta, Edmundus. ad cujus exornandz imagini tam fedulo fe im-

Matrem fuam pro more,íüo confugiens, pendiffet. Hac tam inopinata & diu optata

vidit Angelum ab illa miffum , qui lumen fervi poftulatione ita exultavit Nobilis, ut

reftituit.

medicina illi tunc quidem non fuerit opus

Barry in

CV. Auno falutis 163 r. non procul Divio- alia ad morbum pellendum & curandum; ut

paradifo ne tres przdones in equitem , qui fecum re- famulus Chriftianis Sacris imbueretur; Qui

dem,

2 s.Januar.

tro vehebat monialem e Coenobio abductam, - fa&tus Chriftianus vitam eo nomine dignam

inciderunt ; cumque armis hic fe contra iftos inftituit; & in magne Virginis Matris obíe»

y

dcfendere pararet , ab uno illorum caput quium toto pe&ore incubuit.

glande ignita percuffus, de equo cecidit ex-

CViIL Inter cultarum Deipa

r

p imaginuth Jo.Rhó.1.

animis , unaque decidit, fed illefa, monialis, preclara documenta, quibus vera pietas3.c.3.812s

.

quaz inftituti cum equite itineris caufam in- aftrnitur, ab elegantiori profe&tum ingenioil-

terrogata, ingenue, quod res erat; faffa, ma- lud videri poteft, quo ad pofteros transmiffo

Yidente

gno fe dignam fupplio pronunciavit. Habe- Melchioris Hierbz Ord. Min. nomen eít no-

bat illa in finu B. Virginis Iconem, quam in biliratum. Nam quia vilium pictorum infci-

iftorum occurfu in manus.fumpferat, ejüs- tia divx Virginis ora vultusque minus ele-

dem Virginis implorata ope, quam & impe- ganter effiCtos videret (quod fzpius inter illa

travit: nam grafífatores ifti, contra morem Mexicanz Ecclefie rudimenta fieri neceffe

ejusmodi hominum , monialem non tantum fuit) illatam pulcherrime mulierum injue

non tangunt, fed, fi velit. paratos fe offerunt riam non ferens, ut, quoquo poffet, modo

eam ad monaíterium füuum equo deportare. compenfaret, illico pofitis humi genibus ei-

du il

Id officii cum toto animo admitteret, ab uno. dem laudes ac vo:a offerebat. Idem illi ani-

p

graffatorum domum revecta eft, & monita, mus, eadem religio, (i in minus cultas atque

h

ut hinc fapere diceret. Sub hec monialis, ut. ornatas incidiffet. — Si tali ubique gentium

ve&tori füo aliquod ob acceptum beneficium penicilli error pietate corrigendus eft. Virgi-

gráati animi pigaus relinquerer, Icone eum, ni effigendx nullum ego Appellem requiro.

qua fe fervatam credebat, donavit. Nec fuit. Cultior deformi füa imagine lautiorque fuit

homini donum iftud diu inutile; fiquidem ad Virgo, quam fi artis miraculo fpectata, vitz

qus pmpe*räxiti--exo:ta anima ex prav& vite pietatis indigeat veneratione.

JPerta

Yooo0

;/

ibliotbece: Manualis Concionatoriee

Peregrinationes. ad. templa B. Virginis

abripiendum fuiffe, nifi B. Virgo pfopterea,

"

in[lituendo.

uod aliquot annis in Congregatione illi

ervierat, eundem demonum poteftati eri«

$pec. Ex«

'CIX. Paftoris filia pecora cum patre cufto-

empl. d. . dire juffa, cum frequenter ad defertum tem-

puiffec.

ex.:.9. plum in paícuis (itum accederet , precesque

4Intipbonum : Salve Reginas recis

coram imagine B.Virginis cum magno pieta-

citando.

tis fenfu perfolveret, meruit a B.Virgine tri-

*

plici Virginum eohorte comitante vifitari, &

CXVII. S. Gertrudis de Saxonia quondam, 4,mg;

- poft caput ferto ornatum ad coelum deduci,

vefpertinis Completorii precibus

rzfens; c,

, Anft

53-1

epif. «

quemadmodum duo Religiofi illac tranfeun-

cum Salve Regina cantaretur, fenfit fe ad illa

tes, & poftmodum moribundz puellz affi-

verba, Eja ergo /4dvocata noflra, duplicato fere

Eiit,

ftentes, viderunt.

vore opem beatiffimz Virginis tanquam po»

Hiftor.

CX. Alia quedam puella feptem annorum

tentiffime Advocatze implorare; fimulque vie«

Laut. l. 2. dum füb arboribus preces perfolvit, & peco-

dere fibi vifa eft eandem B. Virginem füam

€, 13«

ra cuftodit, Virge miro fplendoris eam manu

.

quadam orarionis iftius violentia, non fecus

arri

iens ad edem Lauretanam triginta mille

ac fortiffimis ad fe tráhi funibus; quo vifo

paffibus diftantem deduxit, iterumque redu-

. fane oftendebat, quam efficaciter füb hoc pio

xit, ubi talem pictatis erga Deiparam ftimu-

Advocatge nomiune ad ferendam hominibus

lum concepit , ut, cum deinde monaíterium

opem movetur; Cum ulterius ad hac vere

i

ingreffa, & Prezfidis etiam officio fun&ta, ad

ba: Jilos tuos mifericordes oculos ad nos converte;

nonagefimum usque annum fancte & illibate

chorus perveniffet, tünc eandem fe fanctiffi-

vixiflet, fingulis tamen annis ad edem Lau-

mam Dei Matrem vidiffe ajebat, quz benedi-

Rol,

retanam peregrinata fuerit.

&i Filii fni caput ac faciem deorfüm leniter

Jo. Nedafi

CXI. $. Gerlacus Ruremu

ndanus üngulis

inclinans dixerit: Ecce hi funt mifericordes

| 6324

in aDno

Sabbatis ad Aquisgranenfem Deiparam nudis

oculi illi, quos ad eos, qui opem meam po-

Mariam. pedibus peregrinari folebat ; S. Servatii ve-

ftulant, convertere foleo. Sub hzc tandem

Sabb. 29. ro reliquias quotidie mane, molefto licet iti-

ipfum Chriftum juffiffe, ut quotidie hac ora-

nere vifitares unde factum, ut, cum in ago-

tione, faltem femel, uteretur, futura illi olim

ne facerdotem non haberet, S. Servatius a

in mortis hora, ut certum, ita non vulgare

Deipara miffus ultimis prafidiis &

D

Sacramcn-

folatium & levamea.

tis eum muniret.

— CXVIII. De facerdote quodam a vite Cefarius

Ibidem.

CXII. Francifcus Toletus Cardinal

isito

/fan&titate bene noto fcribit Cafarius , cum 7- mirac.

-mz fingulis Sabbatis e Vaticano ; longo fatis

exorta gravi tempefítate audiret mugire to- € 3

'itinere, pedes, qu&cunque anni tempeftas fo-

nitrua, territusque ad vicinum templum

ret, itare ad S. Mariam majorem confuevit,

confugiffet 5; & ante Dei Matris aram (erio

& illic fe Reginz cosli pro aris fiftere, Fi-

-ardenter fe a fülmine fervari depofcerat, ap-

liumque illius zterno Patri offerre.

paruiffe illi f(an&iffimam Virginem, & jut-

Jacobus

CXIII. S. Maria Ogniacenfis fingulis an-

fiffe; ut quotiescunque fuülgura & tonitrua

de Vitrla- pis ad templum Ogniacenfe duobus millia-

exifterent , toties Salve Regina oraret, ae

co in ejus ribas diítans, bruma fzviente, nudis pedi-

vita.

nihil hac munitus prece (ibi deinceps ab il«

Pelbsrn

bus itabat, & illo ac fequenti die nil come-

lis pertimefceret.

debat , totamque no&tem in templo pervigil

lisp.

n

precibus impendebat; quo in itinere flexibus

Quinque Pfülmos relcitahdo.

& erroribus obnoxio, coclefti quodam lumi-

ne fine errore ducebatur, Angelis dextra lz«

CXIX. B. Jofcio, ad S. Bertini Audoma- Spinellus ..

vaque eam fuftentantibus; & imbres, cum ca-

ropoli olim Afceta, in eam ergo Dei Ma- in throno

derent, arcentibus,

^

trem pietatis confuetudinera venerat, utC4:n

-94?'

CXIV. Henricus II. Imperator in mediis

Pfalmos quinque: Magnifiat: 77d Deminum,

peregrinationibus fi urbem antiquam ingre-

. cum tribularer : Retribue: ÍIn convertendo: d te

. levavi : qui primis füis Jiteris nomen, MARIA,

diebatur, primam noctem in illa ede, quam

B. Virgiai facram reperiiffet

defcribunt, quoridie, dum vixit, legeret. Et

preces exegit.

Y

" infomnem inter

ne dubitarent homines, id pietatis officium

beatiffimz Virgini gratiffimum fuiffe, prodi-

Sodalitati nomen .dando.

diefi flores quinque ex mortui oculis, auri-

busque, atque ore enati prodiere, quorum qui

Vita c.7

CXV. FerdinandusII. adeo B.Virginem &

de ore füerat propagatus, in (ingulis foliis

Sodalitates amabat, ut nulla in Ungariz Bo-

hemizque regnis, nulla in Carinthia, Styria,

facram Nomen, Maria, ipfcri-ptum gerebat.

À

Carniolia, B. Virginis Sodalitas fuerit, in cu-

Officium vecitando.

jus Album nomen füum non retulerit.

«bid. n.27.

CXVI. Henricus ab Haiden , Canonicus

CXX. Affüeverat Regius adolefcens Lufis Roh. 1. .

Trevirenfis, poft feptem annos in Collegio

tanus, Sebaftianus virgineas laudes deftinatisc 2.n. 1.

Germanico exaCtos, tandem in Patriam abire

horis defcriptas diligenti religione percurre-

ftatuens febri correptus eft.

In qua fomnus

re, nullaque ab eo ftudio occupatione dimo-

eum quondam oppreffit, ex quo evigilans fa-

veri. Itaque, cum forte venaturus equum in-

cerdoti ad fe vocato retulit, fe ad judicium

filiiffet, in eam venit cogitationem, fe defti-

Qi«

vocatum propediem a damone in tartarum

matum !a?dum penfum magne Virgini n

um

"fitulus LXX. Hypärdulz'a Mariana.

ICOI

. dum þerfolvifïö." ,Ergo,'näquiCquam mo»

. CXXIV. Addi&ifima Virgini Capucino- Rbo. 1.c,

nentibus aulicis non defüturum füb noCtem

rum natio

&

ieronymum Politianum offert, 9. 25.

tempus opportunum precationi , illico ab

tam exa&tx in ejus cultu pietatis, ut, quum

equo defilivit, feque coníüetum recipiens

aliquis eorum in eam diligentias incumbit, ;

in cubiculum, ftatas decurrit laudes, qui-

domeftico detritoque apud eos proverbio,

bus perfolutis ad venationem abiit : noluit,

is Hieronymo comparatur.

Illa precipua

Ed

dum feras caperet, domefticam fibi elabi pie-

E

memorantur. Quoties fas illi erat per Ec-

tatem.

H

clefiz leges, toties ejus honori ex formula

S. Anfelg, , CXXL Quam Deo, beatiüïmæque Virgi-

facrificabat: feptimam quamque diem, &

epi&. q4. 1l grata fit hujus officii recitatio, teftatus eft

quaáternas ante, ejus quasque feítas luces,

Epitc,

quidam tempore Caroli Francorum Regis;

totidemque poft dies illas, cibario pane; ac

regio in língaria ortu adoleícens, cui id

frigida contentus tranfigebat. Reliqua haud

penfi in Virginis honorem quotidie recita-

erant diffentanea, fivelaudibus, conceptisque

re folito, apparait Virgo Mater, & a car-

precibus, five privatis collocutionibus publi-

nalibus nuptiis, quibus jam parabatur, ab-

cisque fermonibus ea effet celebranda, fem-

ftractum, ad caftitatem in ordine religiofo

per reliquos inter eximius erat Hieronymus,

perpetuo fervandam traduxit, eidemque fe-

cel(iffimo

. ftum immaculate fuz conceptionis celebran-

lüptate.

quodam'apimo, & liquidiffima vo-

Y

dqm indixit.

X CXXV.S.C

aroius Borromeus ante omnia Parad,

feíta Deiparz folemniora je

w

junium in pane &

eXo 2.

apert. c.3,

Elemo[ynvas dando.

aqua obíervabat

: RhO ln 3.

CXXH. De Alexandro Peretto, Cardinäli

. CXXVI. Qu

uidam latro diem faöbati a quo'- Cefarius

,$$3.n.21

dam Ciftercien(i monacho jejunare, & a cz. L. 7. 6 19/

ontalto, fic fcribit Joannes Rho: llla meo

judicio elegantiffima eft religio, qu& mixtis

de abftinere doctus, in primis contritionem

peccatorum in morte, poft hanc vero hono-

- cum charitate opibus; ver(icolori veluti fe-

tico oculos animi utrinque ludit, ac dele-

rificam fepulturam obtipuit. Capite enim

at,

plexus, & extra urbem fepultus, no&e fe-

Acceníeatur religioni erga magnam

Virginem, quod charitati in Virgines illo-

quenti a quinque matronis candelas accenfas

in maou ferentibus , ex fepulchro effoffus, &

.cabiles poterat acceníeri. illius enim reve-

»luriy

rentia his benefacere Montaltus inftituerat.

feretro eleganti impo(itus, cuftodibus urbis

traditus eft cum mandato, ut moncreüt Epi-

Dirat.

Nullam Deipare (acram diem abire.patieba-

[

tur, quin liberali manu dotatam aliquam V ir-

Ícopum de eodem in Eccle(ia fepeliendo.

CXXViI. Alius cum fuafu cujusdam mu- Pelbartus

ginem honefto in matrimonio collocaret ; ra*

tus, gratiflimum Mariz accidere, fi teneras

lieris itidem omnibus diebus fabbati jejunaf-in Stellario

fet; in filva jam decollatas mori citius non! !&. p. a.

Mlas aetatestuto in pudicitiz portu aureis an-

€horis retinerentur.

potuit, quam confeffarius ex urbe vi

cina eyo- * 3«

catus confeffionem illius exceperat.-

Mcr;ijïcazioni'aärpo?is Eä animi jizMenia.

CXXVilI. S. Thomas Cantuarienfis omni S. Anton,

die (abbati cilicium geftabat, quod

€o pla- P 4-tit.15,

*

" CXXIII. Refert Pelbartus in Stellario co-

C 9.

.z.

Pelbartus

cuit B. Virgiai, ut eaum quodam d

!C in €O.»

1. 12, p. », FOng B. Virginis , latronem quendam, cum

dem reficiendo juvarer.

G. Io

ad domum cujusdam pauperis mulieris di-

CXXIX. Nobilis quidam lafciviz vitio ir- Parad.

- Nertiflet , die fabbathi, obfervaffetque illam

retitus, cum S. Bernardi fuaía primum trium spettc.ra

cum filiabus jejunantem, jejunii caufam qug-

Ynellig

dierum intervallo ad. honorem S$S. Triados, $ 8« «

fiviffe, cui relponderit mulier, didiciffe fe a.

totidemque pro Dei Matris reverentia a ]u«

thtono

quodam concionatore, quod, quicunque in

i My

xuria abítinuiffet, usque adeo mucatus eft, ut

— honorem B. Mariz Sabbatis jejunaret, is eam

etiam perpetuo voto fefe

ad pudïcitia(m fcte

eflet gratiam coníequuturus, ut fine poenie

vandam adítringeret.

:

d

tentía nequaquam vita decederet, damnatio-

CXXX. Miles quidam, qui Vir

ginem, Ma- Spec. exe

nem evafurus: Hoc audito, vovit ille ftacim

rie nomine vocatam, fabbato ob honorem cmpl. ditg

illis prefentibus, fe teta vitain Deipare Vir-

Virginis Matris, ftuprare omiferat, contritio- 4: €* 2:

nem in tornamento elicere, & zterna

ginis honorem jejunaturum. .Jejunaverat ex

g;udia

' Voto jam aliquot annis, quando in ícelere

ab ca perduci meruit.

deprehenfüs, lata fententia, capite plexus eft.

At ecce abíciffum caput, confeffionem , con-

Nihil negando n ejus nomïnä þätemibm.

feffionem! clamare coepit. Adfuit ex templo

CXXXI. S. Gerardus primus Ungariz Mare Paradif.

facerdos, qui caput trunco jungit, & contef-

tyr, nomen B.Virginis interponenti nihil un« apert. c.g»

quam negabat; unde omnis generis homis 9X 7

fioném excipit, intelligitque iftum ob fufce-

ptuni in B. Virginis honorem fabbathinum

nes, qu& volebant ,.ab eo impetrabant

clave ejus mens & arca potuit:

$ ha'c

Oh' lls.

jejunium , fine peccatorum expiatione mori

non potuiffe; Ceterum abfciffo capite ad-

CXXXII. Alexander Ales. vir. do&tifi- Ibidem,.

g hh

mus eandem fibi legem impofuit, unde fub

fuiffe dzemones, qui animam abducerent, fed

prohibitos a fuperveniente B. Virgine, quz

hoc titulo ad Ordinem S. Francifci invitatus

animam inde abire non (iviffet, nifi contri-

paruit, non fine

r

L

egregio animi folgtio frue

tione & confeífione rite expiatam. His ergo

&uque.

CXXXIII. Fran

cifcus Sfortia DuX Mediola- Ibidern,

peradis,. aftantiumque füflragiis polt

placis,

anima inde avolavit.

E

nenfis cum Caíanova in potefítatem reducta

R. P. Lohn. Bibi, Man.

szü. l

BHTWIm

puella

18002

! Bübliothece Manualis Cpncionatoriæ

puella rarz 'formæ ad eum redadla fuiffet, &

vimentum , coronis. Porro aravipf'a*,',,füpra

hecimaginem Deiparg in cubili afpiciens,per

quam Deiparz imaginem Divi Luce ductam

honorem, quem imagini deberet, rogarec, ne

penicillo, in pretiofiffimo e gemmis forulo

pudorem illius violaret, usque adeo infolitis

collocatam colimus, vario jafpide mira atque

his precibus permotus eft, ut mox eam illz-

eleganti varietate colorum, ac plurimo inau-

fam cum przíidio ad füos deduci juflerit. -

rato &re, columnis, magnisque famulantium

Angelorum fimulacris ad miraculum fulget.

Culium : ilius þromovendo.

Ad hzc conftituta facerdotia, additi annui re-

Cafpar.

CXXXIV. S. Stephanus Rex, hortante

ditus, argentea atque aurea vafa, & veítis affa-

Taufch.], S, Gerardo, vehementer laboravit, ut totum

tim dives, plurimo provifu in facrorum mini-

8:pr2X.15: füum regnum Deiparz colendz effet deditif-

fterium comparata. Atque hzc orhinia humil-

fimum, ut ejus feíta pridianis jejuniis & fin-

limz fervitutis titulo eidem Virgini obtuliffe

gulari pietate tranfigerentur: ut ad facratif-

fe publico Epigrammate teftatus eft in haec

fimum Mariz nomen flexis genibus, & demif-

verba: . V. Dei Genitrici Marie Paulus V. Sa-

fis in terram capitibus, fe cundti inclinarent.

cellum obtulit bumilis ferous, anno falutis Domini

Unde & Hun

garia a S. Rege familia S.'Mariæ

M. DC. XF. Pontif. V.. Quamque nondum

appellata ett.

fatis a fe cultam Virginem crederet, quam-

"CXXXV. S.Ludovicus II. Rex Galliz non

quam Sacrario & odzo Bafilicam auxiffet, mae

!biflen?.

contentus Bononienfem Comitatum cum

jus aliquid moliendum ratus , immanem co-

Oppidis B. Virgini confecraffe; in regao infu-

lumnam ftriis ingentibus, ac plusquarm pal-

per univerfo voluitfüb meridiem &re campae

maribus nobilem, Lunenfi' ex marmore, quge

no fignum ad falutationem Angtlicam dart,

fola in templi pacis parietinis fupererat, de-

ébid, n.sü.

CXXXVI. S. Dominicus cum ab eo Blan-

pofitam , magnoque ergatarum molimine in

chaFrancie Regina petiiffet; ut filium ipfiim-

Exquilinum ex foro nunc Boario translatam,

petraret , author illi fuit, ut rofarium fedulo

erectamque, Virginis &reo inaurato, ac pre-

oraret, & multa infüper oraturis diftribueret

grandi figno füperimpofito, confecravit, Ut

id enim fi faceret, prolem mafculam habicu-

plane mirari definant haud dubia Virginita-

ram. Fecit & Mater S, Ludovici eft effecta.

tis, ac íümmz pudicitiz fama obiiffe Pontifi-

Sper. /'Ex.

CXXXVII. B. Vicentius Dominicanus

cem, qui in Virginis fuerit clientela.

d.7.61:67. omnes conciones recitatione mitaculi per B.

CXLL Anno1647. quo tempore Vanda- Pedagog.

Virginem patrati claudebat; hinc in agone

licus tutbo jam univerfam prope Germaniam Chrift.n.2

Bohemisz fefe ac€25 $ 4

Deiparz afpe&tu & auxilio confirmatus, ejuse

fecupndo Marte pervagatus,

. 887.

dem laudes concinendo expiravit.

hzreditaríis auguftiffimx Auftriadum familiz"

CXXXVIIH. Francifcus Retzanus i

tideni ex

Michbv.

provinciis violentior infundebat; Sacratiffi-

Dominica familia fex annorum fpatio Theo-

mus juxta ac pientiffimus Imperator Ferdi-

Vle 20

nandus liL ut labantibus Imperii, fideique

logiam przlegens, fingulis fublatis dimidiam

xreledtiones partem decore & cum

gratia in

rebus fulcrum fubjiceret, laboriofi pariter ac

audem hujus Virginis deflexit, &

äequenf

fumptuofi operis columnam erexit, futurum

ter eo fenfü, ut uberes lacrymz verba do-

pofteris fzeculis, non minus Auftriacz pieta-

centis interciperent. "Tria bene magna vo-

tis monumentum, quam ftatutum (ut fperae

lumina in laudem coeleftis Virginis fcripfit.

re licet) furori Balthico Coloffum Termina-

Parad.

CXXXIX. Joannes l. Re£ Lufitaniz tria

lem. Moles eít, fi materiam fpectes, folide ex-

epert. €. magnifica in honorem Virginis fan&tiffimz

cifa lapide, & perferendis in evum fine offen»

16 €x: 8« monafteria ftruxit, quorum primario, quod

fione cceli injuriis perquam idonco, Bafin cir-

prope Uliffiponam ab Oliveto dicitur, tantum

cumducti per artem quaterna in latera, 2:quae

argenti pondus donavit, quantum ipíe cata-

libus a f(emet fpatiis dilcedentia,coronant can-

celli, & modico ab eadem intervallo diviüi an-

phra&us a capite ad calcem peadebat: Suam

quoque ibidem haftam , & militare vexillum

uftam in circuitu viam aperiunt.

Baü, qu&

arte coeuntibus lateribus in angulos acuitur,

fufpendit: monumentis artificum manu ela-

boratis, quz eo loci obtulit, quater catena

quaterna infiftunt,vel Heroum velAngelorum

milla aureorum nummum excedentibus.

fimulachra, qui caput galea, umbone pectus;

Collegium quoque triginta duorum Canoni-

levam clypeo,ac enfe dexteram armati, ictum

finguli in fübje&tum pedibus monftrum delie

.€orum, quorüm cuilibet quadringentos ac

quinquaginta aureos attribuit, ultra annuum

brant.

Ac primus quidem , qui orientem

. Epifícopi reditum, qui ducenta & quinqua-

profpicit, in draconem vires omnes infu-

ginta ejusmodi nummorum millia faciebat.

mere videtur, cüi ingeniofüum Lemna ex Sae

Officium B. Virginis non modo ipfe cum

cris ad(criptum de pelta emicat: Jp/a conte»

' magno pietatis fenfu quotidie recitavit, fed

vet.. Alter, qui frontem occidenti porrigits

alis etiam, qui meliore apud ipfum loco

pari armorum nifü in edomitum leonem in-

erant, idem faciendi author fuit.

tentus, epigrapheh praefert: Cenculcabis. "l'ere

.fho.L2, CXL. Stat in Quirinali Virgini a Paulo V.

tius qui vultu ad meridiem converfo afpidem

D. 4

dicata cella, ejus in coeli terreque Reginam

calcat, & ferienti fimilis contrucidat, infcrie

obfequii, atque plusquam Regi magnificen-

ptionem de clypeo oftentat: .mbulabis fü-

tic argumentum ingens. Nihilin urbe ma- per. Poftremus; qui in Aquilonarem plagam,

jus, aut elegantius videt civis, miratur pere-

& vultu, & armis, minatur in bafili(cum de-

,grinus. Vario marmore Lunenfi, Hifpanico.

Ízviens, hoc preculcatam belluam lemmae

roCcCce

Luculleio, Afxic;mo nitent parietes, pila, pa«

te alloquitur: JNon pro i& lex. Media in p

rau

Tituus LXX.. Hyperdulia. Mariena.

1003

ram altitudinem affurgit columna, & þrope

illuxit, univerfam prope civitatem» ad pieta-

paris cum zdibus altitudinis, fupremo verti-

tis obíequia excitavit.

Convenerant enim

ce portatingentis maguicudinis ftatuam, qua

fub horam ectavam matutinam cumulatiffi-

finc macula concepram Deiparentem Virgi-

ma panegyri, Sacratiffimi Cefaris, non tam

nem, tam antiqui ferpentis caput vi&tore cal-

imperio, quam exemplo, provocati, Se-

caneo proterentem , quam velut e füblimi

reniffimi Archiduces Filii, Ferdinandus 1V.

fpecula in fuorum falutem excubantem res«

tunc Bohemiz, ac, menfe poft, Ungariz

prafentat. Stabat jam in ampliffimo, ac urbis

Rex folennibus Comitiis inauguratus , Sere-

capaci foro ante zdes facras Domus Profeffze

niflima Maria Anna nunc potentiffimo Hi-

Patrum Societatis Jefü , folidata moles; fed

fpaniarum Regi Regina defponíata , tres, Se-

dubie adhuc eam infpe&antium nutabant

dis Apoftolice , " catholici Regis, ac Reip.

cogitationes, quam tandem partem pientiffi-

Venetz, Legati, Aula Caefarea ac Regia,

mi Czíaris fefe confümeret deliberatio, do-

Reginzque Gynzceum, & omnis fümmi,

nec incifa bafi epigraphe omnem fuftulit du-

mediique nominis Nobilitas, Religiofi Or-

bitationem. Ea vero fait, Auguftiffimo ipfo

dines , omnis hominum conditio, ordo,

Imperatore di&tante, in hzc verba eoncepta,

ftatus, & fexusad facras edes R. R. Patrum

& artificiofo chronographico conclufa.

Diícalceatorum Ordinis S. Auguflini, Aulz

Cefareg conterminas: quas cum confluen-

Deo. Optiino Maximo

tium multitudo feciffet anguftiores, effüfus in

Supreino celi terreque Iinperatori ,

plateas populus innumerus vias ipfas, & fora

Per quem Reges regnant :

meantibus coarctabat, gaudebatque vel fic in

Vmaini Deipare.

pietatis partem venire.

Exinde ergo per in-

Jmmnaculate | conceptee

ftratas zquali ponte vias, non minus mode-

Per quam : Principes inperant:

fto acadpietatem comparato, quam augufta

In peculiarem. Dominamn

Majeftate verendo ordine procefíum cít ad

dufivia Patronam ,

templum. Reverendorum Patrum Societatis

Singulari pietate. [ufcepta :

Jefu Profefforum in füummo foro fitum; ubi

Se, liberos, populos, exercitus, Provincias,

ad quietem compofito fubeuntium flrepitu,

Omnia denique confidit, denat, confacrat,

Reverendus P. Joannes GanseSoc. Jefa, SS.

epof

EL in perpetuam vei memoriam

Theologix Doctor, &Sacre Cefarez Maje-

hr

StaiFaM banC eX Foto ponht

ftatia conícientia, ad ftipatiffimam concioné,

25 5140

Lj

FernanDVs tertlVs. aVgVAVs.

qua pollet fumma, & per Principes Cathe-

!

9t

dras jam a plurimis annis maximo cum plaufü

Tunc fcilicet patait, Auftriace pietatis con-

approbata dicendi facultate , ea facundig ue

ilia, in ifiaculatam Virginis conceptionem

bertate de laudibus immaculate concept

publico ac peculiari, vel cultu & honore pro-

Virginis, prefentique ejus in rebus calamito-

lequendam, vel ftudio & amore propugnan-

fiffimis patrocinio dixit, quum vehemens a-

dam confpiraffe. Sedne in re, nova quidem,

nimorum motus, ac certaomnino in Auditoe

& hactenus a fzculis inaudita, fragile quid-

rum pe&toribus, impetrandz per ejusdem au-

quam,& quod ztatem non ferret, ftatueretur;

xilium tranquillitatis, fpes infequerentur. Di-

lacuit coactis in confilium Auftriz Ordini-

&ionemexcepitSacra ad fürhas aras Liturgia,

us, Provinciali ac Urbico Senatu, Religio-

faciente ad CzfareosSymphoniacorum Cho-

forum Superioribus, Epifcopo & Clero, ea,

ros, Illuftriffimo ac Reverendiffimo Principe

qux publicum contingerent, nifi confpiran-

Philippo Friderico Epifcopo Viennenfi. Jam-

tibus capitibus gre perennarent, in delibe-

que ad cam partem deductum erat Sacrifi-

rationibus argumentum proponere. Ea ve-

cium, qua pacis ofculum pra'fenti Principiper

ro fuerunt; veniífe fibi in mentem diu ama-

Subdiaconumiin privatum Oratorium deferri

tam, ac privato femper honore cultam imma-

confuevic, cum Auguítiffimus ipfe [mperator,

culatam Virginis conceptionem, in publi-

diffimulata Majeftate, toto oris corporisque

cam etiam venerationem promovere: Hanc

habitu ad pietatem zque ac demiffionem

inrem erectam a feftatuam , quam etiam fo-

compofito, in publicum egreffus, ad Cancel-

lenni Ecclefiaíftico ritu a Pontifice velit dedi-

los fummz Arz, ad quam folennis pompa

catam: velintproindejubeantque diem De-

agebatur, conílitit, fefeque humi in genua

cembris ocavam immaculate conceptio-

demiffe prevolvit, donec oblata hoftia per

nifacram, noníolum fefto ritu aStatibus, ac

facrificantem Antiftitem abfümeretur. Tum

univerfo populo celebrari, quod jam pridem

vero pofito gladio.in manus illuftriffimi Co-

gloriofiffimz memoriz Auguítiffimus pa-

mitis joannis Rudolphi a Buchaim , intimi

rens Ferdinandus II. decreviffet; Sed pridia-

fui Confiliarii, ac Supremi Camerarii, intra

noetiam jejunio ante veniri, ac omnium vo-

ipfos cancellos progreffus, obvium habuit

to Auftriz Patronam dici.

Neque difficile

conícientiz fuz arbitrum jam prefatum R.

fuit, extorquere ab iis confenfum, | quibus

P. Joannem Gans, unacum miniítrante Cle-

exemplum Principis eft imperium.

Proni

ro, qui impofitam Evangeliorum libro vo«

inierunt omnes in fententiam, in quam

ti formulam teneret.

Immolans autem Pon»

praivit primus Imperator.

tifex ad proftratum Czfarem converfus la.

Dicitur ergo Dedicationis dies XVIII.

tentem in Euchari(lia Deum, cui votum

Maji labentis anni M. DC. XLVII.

qui, ubi

ediceretur, proponebat. Tum voce quz a

R. P. Lobn. Bill, Man. Tàn. 4

circum-

-lll;

1004

Publiotbete Manualis . Concionatoriee

ftrari, ut nulla circum pateret feneftra, qud

-cïrcum&antä populo faci

]e éexauditetur, vo-

inquit, ém-

non geminato luminari pretexta. Auguftifli-

tum aufpicatus Cafar : Omnipotens,

m familie infignia irradiaret.

Cancellos

piterne Deus , per quem Reges v

egnant ,

in cujus

ate$ ,

é$ omnium jurd

deinde, qui Coloffum ambiunt, totidem re-

manu funt omnium pote[t

Regnorum: Ego Ferdinan

dus coram Divina tua

fplendere lampadibus , quot ipfi columnellis

eflatus , meo meorumque

affurgunt: ac demum penfilibus lucernis, in

Majeflate bumiliter proi

vaíte magnitudinis coronam, aut plenam Iri-

füuccefforium ,. & Inclyte b

ujus Provincie Zduftrie

Matrein " feinper

dem eleganter du&tis, ftatuam ipfam redimiri,

nomine, Ihmmaculatam FW tui

Valuit ea quidem res ad amoenum oculorum

Virginem Mariam, bodie in peculiarem Domi-

&? Patronam bujus 4rcbiducatus . invoco ,

fpe&aculum, ad quod plebs omnis omnisq;

civitas effunderetur; fed vel maxime ad in«

& afumo; Infuper

v0ue0, ac promitto, ejusdem

Jumnaculate | Conceptionis

Feflum ,. quod. cadit in

cendenda novz pietatis officia , ad quz me-

diem 9. Decembris , — folenniter ,

eliam quoad fo-

rito Auguftiffimus ip(e Ferdinandusili. Au-

guíta Eleonora, Rex Bohemiz Ferdinandus,

rum , in bac Provincia quotannis, pra'vio, tnore

ac Hifpaniarum fponfa Regina Maria Anna;

Ecclefüe , confueto jejunio in ejusdem pervigilio ce-

Jebrandum.

Te deprecor, [upreme coli terreque

obdu&isjam coelo tenebris Majeflatis füz lu-

cem conferrent. Tenuit eapompa in alteram

$pt.

lmperator, qui, quod. Matri tue impenditur , tibi

di!). [

votum boc meum. quod fuge

noCtis horam ; Neque prius fpectarorem di-

impenfumm. veputas ,

&f

gerere clementer dignatus e$ ,

benigno fa'vore pro-

mifit, quam poft imploratum melico concen-

us ad protegendum me , Domum

tu, per auguftos Virginis titulos, cocli przefi-

Jequeve ,. atq

smeam, popu

losque mibi [ubjettos dexteram tua

dium, impertita Pontificis manu, ac voce be«-

Zmen.

(

nedictio populum fignaffet.

JMajejlatis extende ,

. Sic terminatus eft diesille, perpetua apud

]n vit

Die 18. Maj. 1647. in

Ecclefíia Domus Pro-

1510

Aram füummam in

pofteros luceradiaturus, quo Auguftiffimus

feffae Societatis Jefu, ante

Ferdinandus immaculate conceptz Virginis

manus Principis & E

pifcopi Viennenfis Phi-

lippi Friderici de familia Breineriorum,

finie-

imaginem populorum devotioni propofuit,

rat, & dictus R.P.CefarezMajeftati a fecretis

ipfe fecuturz pofteritati pietatis exemplar

Conífcientiz, con(criptam voti formulam ad

proponendus. Át vero, ne uno die nata dena-

Íceretur fequentibus veneratio, placuit Sacra*

ferz pofteritatis memo

riam in. domo profef-

tum de Pontifi,

tiffimo Czfari depietatis confuülto imperare,

fa confervandam receperat ;

lm

ut occidentis hebdomadze Vefper, hoc ett,

cis manu Sacrat

iffimam Synaxim accepit

& cancellisiterum, jun&is ante pe-

fabbathi crepufculum, decantato Lauretang

Basd,

perator,

apatt.

&tus manibus, egreffus, e

o corporis fitu, ac

Virginis encomiorum fyllabo, & di&tis per fa-

a& 5.

Deum adoravit, quz et-

cerdotem de B. Virginis immaculata Conce-

reverentia hofpitem

iam circumftantes pe

culiari religionis ac pie-

ptione, pro Imperatore, pro pace, orationi-

tatis fenfu afflarec. E

xactum jam erat Sacrifi-

bus celebretur. Atque ut juffüm promoveret

liberalitate, ftatuit eterpa fundatione fexcen-

cium , fed necdum pietatis officia terminata.

Placuitenim Augufto, poftadoratum Deum,

tosaureos Rhenenfes, ex quibus ducenti qua-

drageni Mufices direCtori, ac duodenis voci-

fecunda religionis o

bfequia in ejus immacu-

Affumpta

busin ftipendium cederent: alii decem füpra

loid

late conceptam Matrem conferre.

ducentos in melica inftrumenta & organum

ergo in pietatis con

fortium utraque Sereniflie

Bohemizque Rege Ferdi-

impenderentur, quinquageni Curatis ac faci-

ma prole Ungariz,

nando, ac Hifpaniaru

m Regis íponía Maria

geris ad aram ftatuz adfliturisperfolverenturs

Pontifice ac Clero univerfo,

centenis denique emeretur majoris campang

Anna, comitante

de anguítis

Ecclefix

parietibus in fori patu-

pulfüs, quo populus ex D. Stephani turri ad

lum, ad ere

&um fine macula conceptz Vir-

di&am folennitatem evocetur.

Hoc ita in

ginis

trophzum fefe penetrat Imperator.

perpetuum rite fan&teque flabilito, fub ve-

Effun

duntur fimul Religio(i Ordines omnes;

fpertinum fabbathi crepufculum, poft datum

diuturniorem, e dicta turri D.Stephani,maxi-

acundantis populi nimbus, furgentemq; me-

dio in foro molem flipatiffima obfidione co-

mi campani zris pulfüm,magna femper plebis,

civium, mediz, fummzque Nobilitatis multi«

ronant. Accedit vicinior ftatuz facrorumPon-

Yotny

tudoin forum congregatur,& dumLauretanis

It $tc

tifex, & conceptiseandem verbis, ac folito ri-

falutatur immaculata Virgo elogiis. in genua

D (

tu, Dei, Immaculatzq; Virginis Matris honori

Qtt,

confecrat, dedicatque. Infecutus eft Sympho-

procidua, fuas, publicasque neceffitates de-

niacorum omnium e tota urbe collectorum,

precatur. Aceedunt & pervigilia, feftique o-

mnes Augufliffimz Virginis dies, quibus fan-

& in plures qua vocum, qua inftrumentorum,

&tius terminandis eadem femper celebritate

acetiam tubarum campeftrium, ac tympano-

li

rum choros diviforum plaufus, qui, cumLau-

convenitur. Aufpicium his datum eft ipfoVifi-

retanam elogiorum feriem Auguftiffime Ma-

tantis adElifabetham Virginis,qui primus tunc

tri decantarent, calidamin circum proftrato

adveniebat, fefto die, quando pientiffimoAu-

populo devotionem ,

certamque prafidii fi-

gufta Eleonorg voto, ac defiderio; omnes

duciam excitarunt. Afcenderatjam non tam

totius Urbis Sodalitates partita devotione,

füoquam pietatis calore, fervidior dies in me-

ita fibi OCtavam totam una cum privilegio

ridianam íftationem, cum dimiffa Matutina

pie obeundam diviferunt, ut quot diebus una

Imperatoris, Vefpertinam coepit Imperatrix

vel plures magno funalium illuftres fplendore,

Eleonora folennicatem meditari. Juffit enim-

& ad Antiftitis comitatum numerofo Clero

candidatz;per confertiffimá adgeniculantium

vero poít folis occafum ita forum omne -illu-

mul.

Tilus LXX. Hyperduia Mariana.

1co4

multitudinem propinquiores fefe inferrent

dus altiffimos, in quibus eam collocabat, ap-

ftatuz, & Virginis affufz fimulachro proSa.

parebatque grave illi effe, quod verbis judicii

cratiffimi Imperatoris incolumitate, qui tunc

füi przftantiam adz

quare , nec celfius quid-

bellicis vicinior periculis ad Egram agebat,

piam invenire poffet.

Protectricem fuam deprecarentur. Ceterum

IV. P.Franciícus Cofterus füum erga Dei. Michov,

quam Deo, San&iffimgque, Matri ejus acce-

param amorem ex eo faris oftendit.

pta fuerinchzc pia pii imperatoris vota, haud

hil illi

gratius accidebat, quam fermo de B, V. !* 145

fane vana conjectura poteft colligere , quis-

laudibus & miraculis inftitutus, amabatque

quis meminerit, repreffam continuo Sueci-

cam ab hzreditariis Auttriz ditionibus bar-

tenere, quotquot ejus amatores reperiiffet.

V. P. Alphonfus Salmeron, unus ex primis Jo. Nadaf;

bariem, ac brevi poít fecutam pacem, qua

S. Ignatii Sociis, adeo os & calamum [efa &in anno

jam per totum Roma

Y

Mariz amori dedicaverat & honori, ut (an&ta M?r. Sabb,

num lmperium qmqes

prolixaq; fcriptione fit utvrumque teftatus.Do- ?5

ju?undiüïmæ perfrauntur.

mi in eo, quod a menía habetur, colloquio

Maria imitanda.

Chriftusilli erat in ore, & Chriftipara Virgo,

dabatque dextre anfíam etiam aliis. vel de u-

Spec, Ex.

-CXLII. Pi&or quidam, dum B. Virginem

troque, vel de alterutro faltem colloqueadi.

diff, 4.

elegantiffime depingere, diabolum vero foe-

ex. 9.

VI. Alphonfüs Rodriquez Coadjutor tam Bourgh,

di(lima fpecie reprzíentare ftudet;hicquidem

tenere B. Virginem amabat, ut dicere cum fi- c. 10.

ei fübtradto pegmate; cui in(iftebat, interitum

ducia ei aufus (it: O Domina, egote impen.

paravit, feda quo imago B. Virg eum exten-

fius longe, quam me ipfüm, amo : te amplius

tamanuin aere füfpeníum tenens liberavit.

In vita

diligo Mater mea, quam tu me diligas. Sed

CXLIII. S. Hedwigis Duciffa Poloniz con-

B. Virgo ei apparensdixit: non eftita, utfen-

15» OG,

tinuo auream imaginem B Virginis in mani-

tis, mi Alphonfe, fed ego te impen(ius amo,

bus portabat, ut, quoties eam alpiceret, inci-

quam tu me diligas.

tareturtum ad debitum illi cultum exhiben-

VII. Joannes Berchmannus Scholafticus Vita fol,

dum , tum ad virtutes ejus przclaras imitane

Socictatis ita amabat B. Virginem, ut per o-29.

das.

Unde & in morte tam fortiter eam reti-

mnem occafionem de ea loqueretur. Ob ejus-

nuit, ut nuliavi eripi potuerit; imo etiam di-

dem amorem erga S. Jofephum quoque affe-

giti tres, quibus eam tenebat, poft viginti

&um fingularem zum ipfe induit, tum in aliis

uinqueannos, incorrupti manferunt.

hortatu fuo excitavit. Extrema vitze fug ve-

Parad.

CXLIV. S. Ifabella, foror unica S.Ludovi-

fpera cuidam füo commilitoni id forte inter-

apert.C,9.ci. Regis, coenobium inftituit Humilitati B.

eX. 5.

roganti refpondit, przfentiffimum , potiffi-

Virginis dicatum , cui nomenalotgo campo

mumque przfidium, quo ad religiofz vitee

eft. Quod iníiitutum idcirco illias virtutis

perfectionem adipifcendam erat adnifus, fuif-Fol, 157,

indigitatione voluit appellari, quod vehe-

fe amorem religionemque erga B. Virginem.& 249.

menter B. Virginis humilitatem admiraretur,

Quotidie fub Sacro petebat affe&tum erga il-

& ipía niteretur eam virtutem totís viribus,

lamaDeo. Scripferat fibis Nunquam acqui-

otius, quam ullam aliam, feCtari.

efícam, donecobtinuero tenerum amorem er-

Ibidem,

CXLV. B. Joanna Francica itidem humili-

ga dulciffimam meam Matrem. Etalibi: Non

tatis perquam ftudiofa, ut B. Virginis fübmif-

fum fecurus, nifi habuero verum & filialem af.

fionem magis celebraret, Ordinem exVirgini-

fectum erga B. Virginem.

!4

lerenb,

bus facris coegit, cujus Antiflita Ancilla

VIII. Alphonfus de Obando nullum opusq

£ amore

vocaretur.,

N

faciebat, nifi amoreViirginis, illamq;

cogitans:Dcip. c.22,

ideo dicere folebat, hunc amorem e

ffe panem

$. V.

füum quotidianum, quem omnibus pietatis

fug exercitiis adjungeret. Quemadmodum

ELXEMP-LA DOMESTICA.

enim panis alimentum . eft quotidianum, ci-

Maria amanda.

busq; generalis, qui cum aliis omnibus efcu-

lentis fumi folet, ita devotionem erga B. Vir-

^

Bourghef,

I. S

Ignatius auguftiffimam cceli chinäm

ginem ordinariam effe debere, füumque in

in Soc.

inexplicabili complectabatur amore.

exercitiis omnibus locum habere.

' Annum

Deipo rl-

cta.

Hinc aprima fua converfione ipfam in Patro-

IX. P.Defiderius Colinus in phrenefi ad 16o9.

nam & Matrem elegit, & coram ejus imagine

nomen B. Virginis mox fibi reftituebatur :f* 207*

integras quandoq; noCtes orando confumens,

quodjubebatur nomine B. Virginis, etfí mo-

fatiari, & avelli a tantopere dile&ta non potuit.

leftum foret, mox faciebat dicens: Abfit, abfit,

Vita.

II. B. Aloyfius cum de B. Virgine loqueba-

utego amore Deiparg nolim obedire.

tut;, fpirituali quodam devotionis & amoris

Maria . invocanda.

fenfü totus coÁmovebatur, & colliquefcebat.

X. S. Ignatius omnem fuam fpem poftMichov, d.

Ill. B. Stanislaus filiiamorem usq; adeo er-

Deum inpatrocinio B. Virginis defixit: hinc392. n.135.

g3 B. Virginem induerat, ut eam in omni fer-

in ipfa ftatim prima de vita mutanda deli.€x vita.

mone Matrem appellare coníueverit, idque

beratione totam noctem coram ejus ima-

tanto cum fenfü & ingenuitate,ut audientibus

gine in monte Setrato inter preces con-

parté faz fuavitatis afpergeret. Cumque fre-

fumpfit, ex intimis animi viíceribus fe ei-

quentiífime deealoqueretur, nova femper &

dem commendans, ac füuperioris vratis vitia

deflens, totum fe toto

pectore uni Deo, cui

magnificentifïïma nomina excogitabat, & gra-

LlI 11l 3-

in

Bibïz'oz*bäcæ Mantualis Corzcïa&zatmæ

1006

in pofterum militaret, devovens fuüb Virginis

XX. P. Marcellus Máftrillus a tauro fero- jo, Nadsf.

ciente abreptus, iconem B. Virginis aípi-Sabb. 2.

P

xrotectione novam vitam atque militiakm au-

Ípicatus eft.

ciens, opemque implorans, innoxius ab eoann. Mar.

XL S. Franci

ícus Xaverius Me-þliaporkæ in-

depofitus eQ.

ter verbera demonum affiduo clamavit : Do-

mína opitulare! Domina aon opitulaberis? In

dMaria *eneranda.

hora mortis quoq; ingeminavit : O MaterDei,

memento mei.

In Cateche(i tradenda opem

XXI. B. Aloyfius adhuc puerulus advque'm- Vita.

libet fcale gradum falutationem Angelicam

B. Virginis implorabat, poft fingula precepta

Salutationem cum Catechi(tis recitans , & in

recitabat. Singulis Sabbatis jejunabat, ejus

fine Salve Regina fübjungens.

r

ediculaslibentiffime vifitabat. Ejus officium

Pourghef.

XII. P. Francifcus Suarez in fuis neceffitati-

quotidie recitabat.

in 8oc.

bus & dubiis ad B. V. potiffimum recurrebat,

XXH. B.Stanisl

aus in prima adhuc ætäteBourghen

Deip c.20.ej nodos difficiliores velut coníultandos &

rofarium nunquam de manibus deponebat,ex vit.

explicandos, faCta prece, proponebat.

aut certe libellos precationum &laudum Dei-

Ibidem.

XILI.. P. 'Thomas Sanchez inter cxtera in

parz tra&abat. Ad Angelicam falutationem

& fimiles preces, dum in Novitiatu vixit, ita

füis notatis fcriptum reliquerat: Omnis mea

- cura & follicitudo erit SS. Sacramentum, Je-

afliciebatur, ut. nec a lacrymis temperare,

fus Crucifixus, Virgo Maria, erga quam lingu-

necanimi fenfum occultare poffet.

lari (tudio afficiar: ad illam utMatrem in omni-

XXIiI. P. Balthafar Alvarez imaginem B.Michov.

busneceffitatibus, difficultatibus, ftudiisque

Virginis conftanter in pe&tore gereb

at tan-. difc: 392.

n. 142.

Ii

recurram: per eam Dco gratias agam. pro

quam fcutum contra quasvis tentationes. Fe-

quovis opere facto in Dei obíequio: per eam

fta ejusdem fingulariter colebac , & ferventi

ad ea oratione fe preparabat.

veniam precabor pro quovis defectu admif-

ies ima- Ib. n, 137.

fo: peream illos Deo commendabo, qui mi-

XXIV. P.Gonfalvus Silveira, quot

hi moleftiam aliquam exhibuerint.

inem B. Virginis confpiciebat, demiffis mo-

defte oculis, & magna capitis, & totius corpo-

Bourghef.

XiV. P. Petrus de Anaíco a pueritia ccepit

1.c. & An. &duciam füam habere ad Matrem Virginem ;

ris inclinatione, flexis etiam nonnunquam

Peruan.

genibus venerabatur.

1601 in

hinc (i Parentes in ipfum magis irati erant, D.

oletus;Catdinalis jeju-Ib, n. 144

milro P e'

Virgini idquerebatur, & mox mitiores funt

XXV. Franciícus T

facti. Singulis diebus ante fcholam B. Virgi-

nio quadraginta dierum feftam Affumptionis

TWan.

nis auxilium in templo petebat; quod fio-

preveniebat. Templum B.Virginisa Palmis

mifit, infortunium illico-fenfit. . Vigefimum

pre vetuftate jam fere collapfum reficere coe-

perat; fed morte przventus non potuit perfi-

fecundum annum agens cum gravi morbo

fuiffec afflidtus, non modo a B. Virgine appa-

cere. S,Lucam & S. Joannen Evangeliftam

rente curatus eft , fed ab eadem etiam ad 50o-

prz ceteris colebat, illorum etiam Evangelia

doctiffimis Comhentariis illuftrabat , eo quod

cietatem Jeíu invitatus. In quam ingreffus

fingulis fabbatis, quibus jejunabar, fpeciale

ille Notarius Virginis, hic Patronus & Cuftos

fuerit, Bona omnia, excepta Bibliotheca, Ba-

aliquod beneficium fe accepifTe faffus eft.

filice S. Marize Majoris legavit.

Vita fol.

XV. Joannes Berchmannus fi quid a B.

163.

Virgine impetrare volebat, fyngrapham ejus

XXVI. P. Francifcus Cofterus nullam i-Ib. n. 145.

maginem B. Virginis przteribat, coram qua

imagini affigebat, qua certum opus ad ejus

honorem fe tactirum pollicebatur, fiid, quod

falutationem Angelicam non recitaret.

XXVli. Alphonfus Rodriquez Coad

.qua- Bourghef;

etebat, impetraret.

$yll. Pe-

XV. P. Alphonfus

Cortefius incredibili ere

draginta annis conftantiffime Officium dec. 1c.

gyuan.

ga B. Virginem obfervantia & fiducia fereba-

]mmaculata Conceptione recitavit.

lti

1626.

XXVIiL. P. Sebaftianus Barrada non pa- Bourghef,

tur, unde cum internis animi afflictionibus

17. NoV/ promeretur,ad hanc piiffimamMatrem recur-

tiebatur, ullam imaginem B.Virginis effe ne-c. a2.

glectam, autloco minus honefto affervari, Un-

rens, femper de(ideratum retulit folatium.

Ann. Ca-

XVIL P. Alphonfas Vera fiquid cum il-

de fi fragmentum in ambulacro reperiiffet, re-

ft:1.1597.]is, quorum curam gerebat, efficere volebat,

verenter füblatum in fuo Breviario repone-

bat.Rogabat Philofophiz Profeffores; ne the-

tantum B. Virginem rogavit, & ftatim, quid-

uid voluit, impetravit.

fium fuarum imaginibus augultiffima Jefu &

Mariz nomina imprimi finerent, eo quod

PBonífs, XVIIL P. Ferdinandus Monroius cum Indi

14 c/9. cujusdamconfeflioné audiens, nonnullaintel

honeftofatis loco ea collocari non crederet.

ligere non poffet, quamprimum ad orationem

XXIX. DeHisronymo Cignardo (ic fcribitRho. l- s.

f« contulit,& B Virginisopem imploravit, re-

Joaíies Rho: Amiciffimi adolefcentis pietatem 9 5« n«25*

diit ad confeffionale , audivit , intellexit,

nos, quiolim, quum eo familiariflime utere-

abíolvit.

i

mur, fümus admirati, pofteris ad exemplum

Hit. Soc. XIX. JacobusSaravia Coadjutor in Mau-

prodere maxime decet ; qui enim ignota colli-

p.2.1.2. rospraedones incidens, prolato Rofario San-

gimus, cur familiaria, quibusob imitandi fa-

cilitatem cofhoveturragis animus, nelcio,

n.146. éto (nam fic femper appellabat) nibil vos

formido, inquit, hoc fretus, & intactus evafit.

qua longinquitatis admiratione, ad noftrorum

contemptum, inepriffime diffimulemus? Me-

P. Bonif, Idem alteri cuidam accidit, qui iter fa-

i. e,

ciens feptem fuliginofos & igneos dzmones

diolani in diligentiffirna poft Carolum religio-

Molofforum fpecie obvios habebat, & arre-

num civitate, Virginis Deiparz frequentifii

pto rofario in fugarm dedit.

m in publico imagines ac figna videnzur; €o.

rum

D

Tüwus LXX. Hyþe;dälia Mariana.,

1007

*

Muf

^0

*um nullum infalutatum Hieronymus adhuc

Spinellum eidem feptennem adliüc warginita-

Mit,

adolefcens preteribat.

Venerabatur autem

tem füam voto dedicaífe, in illius poítmo»

aperto capite,falutatione Angelica (emel recie

dum obfequio ita vitam omnem transcgiífe,

tata, mira modeftiíTimi oris fuavitate ; five in

ut de illiusetiam laudibus preclara fcriplerits

fole effemus, five pluvia caderet, non omitte-

idem fzpius. ad Lauretanam sdem peregri-

bat; &quia frequentes imagines funt,hac illi

hantem, in eoque quondam pernoctantem,

"

quali perennis eratoccupatio. Idem quum in

honores, qui fibi imminebant, deprecatum

ejusdem Virginis zde Brerana, quam focietas

fuiffe; nihil demum magns rci orfüm , quin

curat, aut virginis a Lovino fuaviffimo ac ce-

prius in aliqua Deiparz nomine facra ede,

leberrimo artifice feliciffime depictam pro-

facro facto, divinum numen per eam fibi

cubuiffet, tunc lacrymis , qu:bus dulciffime

confiliaverit.. Martinüm Delrionem de illius

Itehjf

fluentibus fíinum opplebat, pro animi fenfu

laudibus perpetuo differentem,fcribere oríüm

Viti,

libere indulgens, diutiflime divina contem-

in focietate eadem,quod hac ztate;ante illum

, platur. Idem demum quum primum conce-

nemo , de illa totum Canticum Canticorum

. ptis ex formula votis religiofum dixit Sacra-

diligentiffime ac loculentiffime fuiffe inter-

mentum, eadem bona Przfidum venia, pau-

pretatum. Hermannum Hugonem in omnerm

lulum immutata, totum fe Virgini addixit,

ejus honoris amplificandi occalionem inten-

ufurpabatque, quoties animo füo vellet ob-

tiffimum, non alio quam bonz Matris nomine

jv

fequi; nam in Virginis cultu ac nomine totus

appellaffe. Petrum Menaccium Peruviano in

$7

acquiefcebat; "ubi enim major animorum

regno fapientie oraculum, ob eamque rem

u

Ibid.n.à5.

quies, quam ubi ipfe quievit Deus ?

confülentibus de conícientia palfim mortali-

XXX. Idem Author de Jacebo Ceruto fic

bus occupatiffimum, Virgini repetitís ad roe

loquitur: Somnum, quem mortis con(angui-

farii numerum Angelicis (alutationibus vene»

neufn elegantiffimus Poetarum appellavit,

randz, deftinatam quieti animique laxationi

NUA

Virginis hunc quoque laudibus addecet cone

horam quotidie fepofüiffe. Matthiam Paulum

fecrari; fed indocilem, atque obfequii infue.

Vagnerum adoleícentem cafítilfimum conce-

tum, nifi de coelo major aliqua adíit virtus,

ptis certa quadam relieione voris , illi veluti

neminem puto habiturum in poteftate. Ve-

in manu conveniffe, totumque fe illius, ut

rum quam prompto in vota ccelo utamur, fi

fponfüm, obfíequiis mancipatffe. Dominicum

nn llnl

Virgini famulandum eít, magno (üo bono ex-

alefium nunquam ejus imaginem vidiffe,

pertum fuiffe Jacobum, produnt annales. Ete»

quin fi folitudo effet, pofitis genibus , fi arbi-

nim cum creberrima invocatione folemnibus

tti adeffent, aperto certe capite, non fuerit

Litaniarum formulis frequendiffime ufürpa-

veneratus; cum duobus fociis conveniffey

—R

tis , tóta die in ejus obfequio verfaretur , fibi

illas unquam videndi, quin animum ad divi-

tamen minime fatisfaciebat, quod fomno ab

na excitarent : illius laudibus ita delectatum

€a pietate abfílineretur. Sed brevi noctem

fuiffe, ut magnitudine voluptatis veluti pere-

quoque ipíam illi habuit obfequentem. Per

grinaretur a fenfibus. Barradium vero, qui

ä

lomnum abjungere, & magnam Dei Matrem

tam luculenter de illa fuerit commentatus,

venerari didicit; excitabaturque haud dubie

imaginem nullam minus honefte haberi baud

vi füperiori,quamquam altiffime obdormifce-

quaquam paffum, dicere infüper folitum, per

ret. O Íalutares ac vere virgineas vigilias !

D h.jä'l

illam focios ad hanc familiam vocari, ejusque

Nam, fi, qui ad eam mane vigilent, eos falu-

patrocinio conítantiam tenere, & fibi quidem

tis potituros divina produnt oracula, quam

adolefcentulo difertis ab illa verbis, ut focie-

u

IQ

amplam illis obvenire neceífe eft, qui no&tu

tati nomen daret, fuiffe impetratum. Petrum

infuper pervigilant.

Leonem annofum usque fenem feptima qua-

XXXI. De pluribus aliis hzc habet citatus

lbid». noZGO

ue de publice fe in coenatione flagellis ca-

,u:ghef.

Author: Antonium Madridium dorefticis

cidiffe, uc Virgini, myrrhz olim amanciffi

]

0i

operibus exercitatiffirmum fenem ; octogefi-

,m.æ;,

illius aliquantulum exhiberet, .

mam usque ad'xtatem , & feptima quaque

die, & pervigiliis omnibus Virginis pane &

Marie cultus propagatus,

frigida famem tregiffe accepimus. Francifcum

XXXII. S. Francifcus Borgias tribus pctifï Bogmhgg

Hortulanum Laici Ordinis virum, virtutibus

fimum mediis Marianum cultum propagarec.s3,

omnibus excultiffimum, earundem felici au-

conatus ef. i. Dum approbationem libelli :

fpicio,quum primum lucem haufit,füblatis june

exercitiorum obtinuit, ex cujus ufu non exi«

Gisque manibus linguam in ejus Angelicam

guus in B. Virginem honor refültat, utpote

pl

falutationem folviffe,erandi miraculo : Gode-

quz eft Author horum exercitiorum. 3. Dum

1 11195'

fridum Thelinium a fufceptisanimorum caufa

menftruorum fortitionem & fchedas,quz laue

laboribus tantum fibi otii quotidie fumpfiffe,

des B.V.continebant, diftribui fecit. 3. Dum

ut quadringenties quadragies Angeli faluta«

imaginem a S. Luca depictam a praftanti pi-

tione recitata, interjecta per fingulas decades

&ore exprimi, ejusque exemplaria per varias

oratione Dominica, Virginem veneraretur.

provincias difpergi curavit.

Dominicum affenfüm homines frugiferz in

XXXIIL P. Balthafar Alvarez Author fuitMichov, ;

in animorum converfione operz, nihil fibi

PatriSuarez, ut queítionem illam, qua proba- difc 398«

reliquum feciffe , ut mortales libellis imagi-

ira

bat, B. Virginem in gratix quantitate omnes!« 142

nibus , concionibus , fupplicationibus,

homines & Angelos colle&ive fumptos exce-

femper ac nova inventionum varietate, ad

dere, difcutiendam affumeret: quam ob cau-

$

Virginis cultum excitaret : PetrumAntonium

fam illi B. Virgo gratias agi juflit.

b

« XXXIV.

: -Bibliifbere, Manualis Concionatoria *

kiæoü

Jo. Nal& ^ XXXIV. P "Alphonfus Salmeron per Qua-

m2, voti damnatus e&;obie&a beïparæ fpecie

illuftriffima,quum ad eos voces, Mater admira-

iMarian.

inanno drage(imamj(ingulis fabbatis (etfi ceffare alio-

uin folent eo die concionatores) concionem

bilisyconcinenteSymphonia quondam ventum

effet;conjecerat fe bonus fenex in Oratorii an-

Sabb. 35- habuit, & pro themate Marianum c;ultumque

laudesque affumpfit.

gulum, cum eam vidit, ftatimque in medium

Laynes,licet febri cjuar-

emicans,iterari tertioque aSymphoniacis vo-

No.

Boutgh&f.

XXXV. P. Jacobus

0

C. O.

tana laborans , tres tamen horas pro afferen-

ces illas repeti jubet, admirantibus, qui ade-

da Virginis immaculatz conceptione pcro-

rant, nec fatis intelligebant, quo fübitus gra-

ravit, eaque oratione Patres Concilii Triden-

viílimi fenis impetus pertineret. Se dvere de

Virgine omnia illo breviloquio dici videntur

tini permovit ad decretum illud Seff. . de

eccato oricinali limitandum.

cum Matrem d:cimus, & admirabilem.

eta ob cbmpOQ

XLI. Guilielmum Petereum , propagato Ibid.

idemcig. XXXVI. P. Jofephus Anchi

n;;!.

fitos in honorem V irginis verficulos, domum

cultu Virgineo, fi quis alius, bene meritum;

quum extrema jam mors occüparet, ac cir-

integerrimz caítitatis inter nudas gentes

" obtinuit & falvus inter tot pericula evafit..

cumfufi lectulo focii ab illo deflitui quirita-

XXXVLH. P. Sebaftianus a Campis agoni-

jo. Nadaf.

rentur, qui colendz Virginis dux effet; gra-

in annhOo Zzansa

d circumftantes dixit: O filii Adz ! Sere

ves oculos allevans, Domine, inquit, (í propa»

gandis Matris tuz honoribus neceffarius fum;

WMar.Sabb. vite,& amate Mariam diligentius! Non (citis,

4s Po LO

uam vobis fit neceffaria Mariz deprecatio!

exautorari non peto, nec laborem defogio.

Annuse

XXXVil. Francifcus a Villa regali cum

Uni ulli fe tuo viéturum credidit, quz vitam

1598. poft Chriftum collaudabat;

femper adjungebat:

nobis reperit immortalem.

[efus Chriftus,

- XLIL Non vitam modo pi

iætna Mater, 1bido n 4

fol.ó15. Laudetür Dominus nofter

propter puriffimam &

immaculatam B. Vit-

fed mortem etiam fuorum Clientum nobili-

inis conceptionem. Et hoc acroama loco

tavit; Nam Ignatio Azebedio, cum fuo illa

rofarii preibat pueris, Singulis item fepti-

fociorum cohorte Brafilicas fuperftitiones ex-

manis in Refe&torio Z/ve cantabat.

pugnaturus dum navigat, navi capta a Jaco-

f ho. 1. 4.

XXXIX. Con

4

f:

alvus Sylveria in ea, quam

bo Soria Archipirata Rupellenfi, vim animos«

Goa folvens inítituit

€.5.1.5.exad Cafrorum regionem

que ad mortem fortiter ferendam , ab ea ad-

Nofiris.

navigationem, op

pido longa, & periculorum

ditos effe non dubitamus. | Trucidatis impio

plcniüï

ma,utquea

b his quies effet urente fole

Calvinianorum ferro fociorum plerisque, in

Africzoras , eftuofillima tantum ni-

Ignatium ruebat , fed ut Virginis imaginem -

pratet

uotidie mane

hilominus pietatis babuit, ut q

in manu habere, atque cam veluti vexillum;

ad nautas, ad claffiarios, ad Duces de Virginis

ex illa mortis procella , in vit& portum ena-

amplitu

"

dine, aC dignitate difertiffime dilpue

vigantibus extuliffe viderunt,utinillarn prius

taret. E

am omnem tredecim per gradus vee«

de more fxvirent, extorquere conati fünt. -

veluti aícendendo ipíe definiebat, quibus e

Sed fruftra laboravit impietas. Quare expe-

fontibus perennem fibi ad diflerendum rerum

didus fuit crudelitati, Ígnatium plurimïs

confoffum vulneribus cum Venerabili imagi-

ac verborum copiam füppeditari fentiebat.

" 'Hoc ille tunc maxime facer

e animum . indue

ne in oceanum mergere, quam portum falu-

Mi

xit, ne, quoniam naute nulium exoriri fines

tis petenti (tellam illam maris auferre, itaque

(

rent diem, quo mathematicis inftrumentis in:

medio in naufragio ftella comite cozlum in-

i5

firactiffimi deCynofurealtitudine non quare-

ereffus eft.

rent diligenter,curpe fibi effet de ea ftella,qua

o

N«

Sodaliiati hofnen dända.

nobis totrius V

ice Dux & Magiítra a Deo eft

data, ad quam cur

fam dirigamus, rninus in»

XLIII. Hóc exercitium ut pluribus effet ex- tho, 16

duftrie diflerere.

:

Haud igitur potuit aber-

peditum , eorum coetus diebus feftis cogeren. 18.

Vi

rare, qui

animum ad hoc aítrum teaueret.

primus noftrorüm hominum in urbe aggref-

C

Neque pro

fe&to aberravit, qui ea comite Moe

fus eft Joannes Leonius, quos collato ftudio,

nomotapis primum Evang

elium intulit , ac

conjurataque pietate Virgini magnz doceret

famulari,. Advertit novi moris coido Przfu-

. bárbaro Regi ejusdem Virginis, quam aodtu

Vis,

fibi videre vifus, ac loquentem minus inicl-

lum animos, ut paululum addubitarent, an re-

ligere, icon

em oftendens, fidem perfuafit, ac

cipi, atque in mores transmitti, e Republica

facro abluit fonte.

Meque recens hzc tibi

pietatis foret; veram tanta inde ftatim lux

Sylvetia, nec

per occafionem fufcepta pie-

emicuit virtutum, tam uberes ftuctus proves

nnos aliquot donis,

nere,; ut celeberrimus jam ille coetus effet,cer-

tasfuit;;nam cum per a

quz Deus in.M

atrem plena congeífit manu,

tatimque nomina daniibus viris etiam docti(-

Vin,

horam unam fepofitaim

fimis ac Principibus, Pontificis Greg. XII. Di-

quotidie recolendis;.

Babuifti; Quid igitur mirum, fi addictiffimo

plomate confirmaretur, acceptaque ab eo-

fibi fervo Regina Martyrum, triumphi pur-

dem poteftare incredibili expetentium, atque

puram impetrarit ? Decet hac triumphali

imitari geftientium ftudio fobolefcens,utrum-

que orbem , quam late colitur Chriítus, in-

trabea Virginis decora effe fervitia.

Kitt,|

£idn.9 XL.Jacobus Rhem germanice juventutis

numerabilibus veluti coloniis complectere-

Qs]

maeno bono natus , cum in fodalitiis promo-

tur. Excitata ergo ubique gendum fodali-

bono

vendis plurimus effet;cultuqueVirginis omni-

tia per«etates, aut vitz inflituta varie de-

"l' c- :

Ícriptis profitentibus, in quibus aptz unicui-

Bllingj

bus priret,concupivit aliquando noffe, qu-

nam ex appellationibus, quibus Virginem per-

que hominum generi decretz exercitatio-

35 u

tates,.

honorificis imploramus; ei cffet acceptifli-

nes , ingrediþilc; pogulis afferunt utili

Quis

B mdm iXX. Hyperdulia Mariana,

1909

Quis enim ab ulla Chriftianorum fzculorum

LI. P. Joann. Nunnio Baretz B. V appae Iourghef.

tpemoria Dei Matrem rite coluit

2

, quin bonæ

rens cum Pabro, Sume, inquit, Joannes ani- « 16.

tandem frugis evaferic?

mos, & angorem pellens Conimbricam te

confer, Collegium Societatis adi, hunc Fa-

"INovem Salutatioä?s recitando.

brum inibi exfpe&tata, ejusque doctrinam &

RhOO lc 3.

confilia fequere.

XLIV. P. Carolus Spinola Societatis Jefu,

Q.Io h.öo

priusquam triumphalia lento ambuftus igne

LII. Henricus Delfom Audomarenfis Co- Bourghef.

confequeretur, jam in claros Virginis affe-

adjutor in Societatem receptus tam hebesc.38.

clas numerabatur.

erat, nihil ut fpirituale poffet memoria te-

Cujus fervitutis teftem

veluit effe elegantem Virginis laudande ac

nere: Ergo triftis ad imaginem Deiparz pro-

cumpit, ei corpus, vires omnes, animumque

l41

deprecandg artem , quam ipfe novenario fa-

in perpetuum obíequiui) devovet. Ab eo

lutationem Angelicarum numero novies re-

petitarum illigavit, ut novem menfium, qui-

témpore tam rerum

fpiritualium capax eft

effectus ,

bus hofpitio virginei uteri Deum excepit, ac

t conciones totas memoria repe-

totidem privilegiorum , quibus eam hofpes

tere poffet, etiam poft multos annos ; tam-

Deus auttam voluit, memoriam rite venera-

que altos de rebus divinis fenfus habuit, ut

retur. Ea autem dona (ic Carolus enumeran-

Theologi gravi(fimi dixerint, eum velut e

da fibi decreverat, ut primo loco Dei Matris

puteo hauriri prefundiffimo admirandos de

N

Nomen, fecundo admirabilem virginitatis at-

divinis rebus fenfus.

que feecunditatis nexum, tertio leve facri utee

$. VI.

ri pondus, quarto partum nullo dolore degee

lh

rem, quinto, puriflimum fanctiffime Triados

SIMILITUDINES

templum in Maria locatum fuiffe, (exto in Eu«

M.ARIA Mater.

chariítia diviniffima eamdem nobis carnem;

eumdem apponi fanguinem , quem Chriftus

" Sicut Chriftus nos genuit verbo veritatis s. Anton;

Dominus de Virgine Matre fümpfit, feptimo

ad effe gratiz fpirituale, in cruce pa- p.a. ti.14,

eam Evz in locum füffectam meliori Ecclefic

tiendo, ita B. Virgo nos genuit & peperit inc.2e-

foetura , fecundam nimirum Matrem, octa-

maximis doloribus, Filio compatiendo.

vó Deo fcecundam in deliciarum paradifum

II. Sicut pia Mater abfcondit Filium füb picn. 1.:9,

tranfcriptam , nono adeo alte divinis dos

pallio, quando Pater vult eum verberare; ita de laud,

nis eveCtam fuiffe, ut Angelorum, qui magno

B.Virgo confugientes ad fe , Chrifti juftitiam Virg.

A

proximi fant intervallo , faa altitudine obtu-

formidantes,

rus fatiget. His ille privilegiis recolendis fe-

III. SicutAdam & Eva vendiderant mun- B.Virgo in

ue fuosque feliciter exercebat, donec igneis

dum pro uno pomo ; ita Filius meus & egorevel. S.

í

übvectus alios eo fe iatulit, ac penetravit,

redemimus mundum; quaíi uno corde.

Birg. c.45.

unde propius ac beatius poffit intueri.

IV.Sicut mater generis noftri poenana intu- s. Aug, f.

lit mundo; ita Genitrix Domini neftri falu- de Nativ.

Maviani favores,

tem attulit mundo. Et ficut auctrix peccari P- V-

Miechov,^ XLV. S. Ignatius a tempore, cjuo votum

Eva, ita auctrix meriti Maria. Eva occidendo

4.392. m caftitatis per Deiparam in monte ferrato ob-

obfuit, Maria vivificando profuit: illa (anavit. -

35

tulit, nullum libidinis fenfum expertus eft.

Alias cidem cum infantulo Jefü fe vifendam

prabeus tanta cor ipfius letitia perfudic, ut

V'. Sicut fpeculum non rumpit folis ra- s Aug. &

fümrmne faftidire

T

quascunque carnis volupta-

dius; fic iritegritatem Virginis non vitiavitde Nativ.

tes cceperit.

ingreffus & egreffus Divinitatis.

itiftle

Vita l. $.

XLVL S. Francifcus Xaverius ipfo B.Virgi-

& 1f.

VI. Sicut ex terra immaculata fa&ts eft s.Andreas

nis in ccelum affumptz die Japoniam attigit,

Adam pritnus; ita ex immaculata Virgine na- Apoft,

ut velex tempore diíceret, cujus beneficio &

fci debebat Adam (ecundus, id e(t, Chriftus.

Vita.

patrocinio tam exoptata ei gratia obveniffet.

VIf. Sicut Rubus a Moyfe confpe&tus ar- Miechov.

XLVVII. B. Aloyfius vix decem annos natus,

debat, nec confümebatur; ita B. Virgo ar- difc. 162..

cum virginitatem in honorem Deiparz vo-

debat igne fpirituali, nec tamen erat adufítan. 6.

:

viffet, eandem illius prefidio non folum in-

concupifcentia carnali.

tegram fervavit, verum etiam nullis uuquam

VHl. Sicut vellus, cum lit de oorpores ne- $. Chryfo-

carnis ftimulis autimaginibus rerum turpium

Ícit corporis paffiones; (ic Virginitas cum fitlog. f 14&»

perturbatus fuit.

in carn&, vitia carnis ignorat, Cocleftis ergo

Vita,

XLVIII. B. Stanislao egrotanti non fo-

imber Virgineum in vellus placido fe fudic

lum B.Virgo apparuit, & Chriftum Filium in

illapfü, & tota Divinitatis unda bibulo fe no-

lecto collocavit, verum etiam corporis fani.

ftra carnis celavit in vellere, donec per patie

tatem refítituit, atque, ut Societati Jefü fe ad.

bulum crucis expreffum terris omnibus falu-

jungeret, hortata eft.

tis pluvium effunderet.

XLIX. P. Martinus Guttierez Deiparam

IX. Sicut lignum ex fe vermiculum pro- Orizenes

tus l. r. de

bono ftat,

expanfo pallio univeríam fecietatem compre-

creat absque femine, fed folo ccelefti influxu ; in Pt at«

rel. e. ^

-

hendere, & magno affedtu fovere vidit.

ita B.Virgo virga de radice Jeffe absque virili - ?

Balinghem

L. P.Balthafari Alvarez B Virgo apparens,

emine, fed íola Spiritas S. obumbratione,

25, Jul.

fpecialiter devotionem ad S. Jofephum fpon-

genuit Chriftum , qui de feipfo dixit: Ego

'fum fuum commendavit.

fum vermis, & non homo.

R. PO van- I:ib. AJG"- Ibmo I.

Maria

Mmmmmm

lo16C

ibliotbece Manualis Concionatoria

Maria fine macula concepta.

mata corporalia; ita veniente in mundum

Deipara, non fünt reperta unquam plura aro-

S-deihi- X. Sicut primus Adam formatus cft ex ter-

mata fpiricualia, id eft, virtutes ac merita.

Cu8.

ra virgine nunquam maledicta; ita íecundum

Adamum, id eít Chriftum, decuitex Virgine,

XXV. Sicut fole oriente diffugiunt ftellz 5Deirlinck.

ita ad dignitatem Marie obícuratur compa- them.a. in

nullius peccati maledicto fübjacente,formari.

rata fanétitas atque perfectio SanCtorum.

feft, An«

d.

Stellar. D.

XI. Sicut radius folis non contrahit foz-

in $

XXVI. Sicut eft incomparabile, quod g

e(; nunc.

ldeph.f.

Y

V.14 p.1. ditatem ex contaQtu rerum foctarum ; ita D.

fit & ineffabile donum, quod percepit ; ita

&SI

$2.Cl. Virgo non contraxit peccatum originale ex

e.

de Af-

ing[timabile atque. incomprehenfibile prg- a,

conjun&ione Parentum eadem macula infe-

mium , & gloria, non dico inter cateras (a-

Corum.

cras Virgines, verum etiam ultra omnesSan-

Scdulíus

XIL. Sicut ex fpinis mollis rofa (urgit acutis;

&os, quam promeruit.

li. paCh. :

Sic Evz de ftirpe, facra veniente Maria,

Cattile

.. XXVII. Sicut non decuit hümanam natu- Dionyf.

Non eft, quod laniet Matrem: hzres fer-

:

ram affumi a Verbo, nifi pulcherrime & in- Card. 1. r.

Mit

vat honorem.

)

XIII. Sicut Chriftus in coelis habuit Patrem

comparabiliter decoratam; ita nullatenus de- de lau.

8. Aug. f

cens fuit, períonam humanam effici Dei Ma- Vir&-

43.denat. immortalem; ita decuir, ut in terris haberet

&6t

trem, nifi fpeci

homi

Chrifti, : Matrcm a morte ori;gixnalis peccati immunem.

tame

-oüflïm-c & gloriofiffime orna-

Dd

AMaria dolorofa.

AMaria invocanda.

3. Cot. 192.

XIV. Sicut fi quid patitur unum meme

ita

. XXVIII. Sicut ii, qui in Regis familiam P. Petrus

v. 26.

brum , compatiuntur omnia membra ;

adícifci cupiunt, prius uni ex regiis famulis & Faber in

S. Bern.de quod Chriftus paffus eft corporaliter in cor-

amicís adhzrent, eique fide omni officioque Vit

Jament.

ld

ore , B. Virg. fpiritualiter eít paffa in men--

deferviunt; ita quivis homo, ut inter Dei

te: & vulnera Chriíti morientis erant vulne

famulos numerari poífit, fümma prius fide

them

ra Matris condolentiis.

fifto

caritateque B.Virgini fe dedicare, eique.tan-

uX

S.Ditgitta — XV. Sicut gravius pungit, quod vicinius eft

.quam Dominz fervire debet.

x

&

À

r

:

l r.ftV« cordi ; ita gravior erat dolor Mariz, quia per

. XXIX. Sicut aves carnivorz,

dum præda& Beirlirick,

c. 6.

dilectionem.erat vicinior Chrifto.

unguibus tenent,frequenter eam clamore hu- then.2. in

Michov.

. XVI. Sicut fole obícurato eclipfatur & lu-

jus fublato dimittunt; fic dum Matiam invo- fefto Pu-

TU

.0a .5 ita deficiente Chrifto in cruce, dqf'ccitï&

63

d-384'n?$

camus, frequenter ab infernalium volucrum o

faucibus liberamur.

á

" Maria per compaffionem in mente. .

j

ibid.n.io.

XVi1i. Sicut in duabus citharis equa

liter

XXX. Sicut fol oritur fuper bonos & mal

ös S. Bern. in

ex $. Aug. attemperatis, una pulíata, tremit & refonat

indifferenter; fic Maria praterita non difcutic ferm füper

altera fine conta&u; ita Chrifto crucifixo,

merita, fed omnibus fe exorabilem, omnibus "£^*

crucifixa füit & Mater absque tortore.-

b

clementiffimam przbet, omnium denique

fbid.n12. — XVIII. Sicut, dum vox vehementius im-

neceffitatibus ampliffimo miferetur affeQtu.

pingit in concavum locum, Echo fortior re-

XXXI. Sicut oleum efürientem reficit, Miechov,

La

fultat in aere; ita dum graves dolores fentie-

egrotantem fanat, membra fatigata recreat, difc 85,

odorem parit, flammam nutrit; ita in laude?* 3:

bat in corpore filius, iisdem relpondebat per

compaífionem Mater in mente.

Virginis reficimur, exemplo ejus ad virtutum

Tbid, n. 13.

XIX. Sicut duo fpecula fibi e regione op-

medicamina invitamur , adverfitatibus feffi

s' D4

L

pofita easdem imagines recipiunt per refle-

ejus patientia recreamur, vitz ejus forma il-

xionem 5 ita Chri(tus & B. Virgo tempore

luftramur, odore virtutum oble&tamur.

Vi

paífionis eosdem fentiebant dolores per com-

XXXIL Sicut magnus ignis effugat mu- s. Bernar-

paífionem.

fcass ita maxima charitas Deiparz demones dinus f &1.

XX. Sicut mare fuperomnes aquas & mole

'Hügo de

fugat , ut neque a longinquo audeant ad il2 3- & 3«

Vi&. in

& amaritudine excellens eít; ita tux contri-

lam, vel illius Clientes appropinquare.

$4

c. 2. Thr. tíoni nulla calamitas equari poteft,

XXXIII. Sicut nemo poteft lzdere eum, Vita PP.

P4

Richard. a.

XXI. Sicut non fuit dolor, ficut dolor il-

qui ad latus Imperatoris confiftit; ita nemol 11.

l$i

S. Laur. 1.le, qui tranfivit corpus & membra Filii, ficat

poteft nocere illi, qui Deo & B. Virgini per

$.£143* ipfe dicit Threnorum 1. O vos omnes, qui trane

fiduciam adhzret. Si enim Deus & Maria

Jitis per iam £9c. Sie non fuit dolor, ficut do-

ro nobis, quis contra nos?

lor ille, qui Matris vifcera per compaflionem

XXXIV. Sicut homo fübtracta terra labie Richard,

pertranfivit.

tur in profundum ; ita fubtraGto Mariz adju 1 8.delaud,

torio delabitur ho

Maria «veneranda.

mo in peccatum, & inde in Viie

infernum.

s« Al

NT

Miechev, XXII. Sicut fericum album auro fübfter-

XXXV. Sicut terreni Principes, cüm ho- spinellus

NT

d.117.n. ,. hitur , & ex ambobus veítis pretiofa contexi-

norari quempiam volunt, per eum omnia fa- in throno

tur; ita virginitati Maternitas Virginis jun-

cile concedunt (unde Pharao dixit ZEgyptiis Peip.

itur, ut honor Deiparz augeatur.

alimenta petentibus: Ite ad Jofeph, & quod

XXIII. Sicut nulla creatura in tantam de-

S. Bern. f.

dixerit vobis, facite,) ita & Deus B. Virgi-

&1. to. 1. fcendit humilitatis abyffum ; ita nulla poft

nem omnium gratiarum difpeníatricem fe-

cit, ut omnes honorificent illam.

3.1.6,3. Deum afcendit ad tantam gratiz dignitatem.

uti Maria.

XXXVI. Sicut fervi Regis & Reging in cu. Pelbartue

L.a,Reg . XXXIV. Sicut veniente ad Salomohem Re-

ria certis notabilibus Clenodiis deaurati pro- !^ 5tell.

(32s P. Ko

ah

16, V. 16. ging Saba,non fünt allftta ultra tam multa aro-

cedunt, per qua cognofcuntur effe fervi Rgg'is

Tüuu: LXX. Hyberdulia Mariana.

IOl11

& Reginz, & fpeciali purpura veftiti proce-

quoque Mater ejus, »utpo.tc red

enptionis

;iunc; ica in curia coelefti fervi Virginis fpecia-

adjutrix, impenfe erit diligenda?

Thá.

i ornatu &

gloria, qua ab aliis di(cernantur,

ul

gebunt, juxta illud Proverbi

IlI. Quia in ipfa reperiuntur perfeGiffimo

1,in

orum 31. O.

modo motiva amoris, fci

, An.

mnes domefílici e

jus veltiti fünt duplicibus.

xtaillud Vener.

licet 1. Bonitas; ju-

N

S. Bonav,

Bedz: Inventa Maria Viroj. Ven. Beda

df

in Spec,

XXXVIL. Sicut, fi vas liquore plenum mo-

ne, invenitür omue bonum, 2. Plcpritudo ; I^ contem-

e. 7.

veatur, facile effundit liquorem; ita, cum

juxta illad Canticorum : 'Tota

at. de

le Af

. VirgoSpiritu fan&o, & donis cceleftibus fu-

pulchra es;

Virgine

"

P

amica mea, & macula non eft in te

« 3. Zdmor ;

erplena & füperfluens (it, facile in nos fua

quia, tefte S. Perro Damiano, ama

tnos invin«

Pl'ooemþ.

dona effandit

invocetur.

» fiper preces & pios aff'e.&us

Cibili, quos in ipfa & per ipfam Fili

us & Dgus ,

illius fürnma dilectione dilexit.

ny

Marie nomen.

IV. Quia amorillius eft unum ex certiffi-

Caff, in col«

d Lt

Miechov.

mis //enis prede[lin

aionis; nam tota falus ge.

lact, PP,

)laur.l.

XXXVIIL Sicut oleum

effufum magis

neris humani co

d. 83. n. 3, Fedolet ; fie qu

anto magis Mariz nomen di-

nfiftit in multitudine gratiz

& favoris Mariz, tefte CafTiano; hinc Ecclefia

atatur, tanto magis gratia augetur.

ipfi illam Salomonis fententiam accommo- Prov. $

S.Germ. iti

XXXIX. Sicut corpus noftrum vitalis fi-

homil. de

gnum operationis habet refpirationem; ita

dat: Qui me invenerit, inveniet vitam, &V 35-

Deip.

háuriet falutem a Domino. — Merito ergo S.Serm. de

fan&tiffimum Deiparz nomen, quod in ore

Bernardus hortatur :

fervorum ejus ver(atur affidue, in omni tem-

Quszramus gratiam , &ntiv.

Dens

pore, loco & modo, non folum lztitiz & au-

per Mariam

quzramus, quia, quod quzrit, ^ iri

Xt in

jnvcnit » &íruftrari non poteít.

xilii eft figaum,.

fed etiam procurat, & conci-

U

liat.

Maria | bonoranda.

Beirlinck,

XL- Sicut,

cum res aligua nova &inolita

them. 2. in efficitur ,

folus artifex ei nomen imponere

I. Qxia Mater Dei , & hoc folum predica-

TRES EE

fefto An- .Potcü;

rideilla, excedit omnem altitud

inem, quz.ell, Virg,

nunc,

ita B. Virgini Mariz nemo conve-

poft Deum dici vel cogitari poteft,

tefte S. An. Heb. 1. v. &o

nientius quam Deus ipfe poterat affignare.

Erlinck.ï

felmo; cui enim dixit (Deus) aliquando An-

nao.n

gelorum Mater mea es tu

; aut quis Angelo-

Maria mater gratie && falutis.

rum dicere potuit Deo

ko h

Talno

.. XLL Sicut Chriítus Jefüs ultro fe Patri

: Filius meus es

€, 30,

tu, ego hodie genuite? Hinc rect

e idem S.r, Orat, ad

obtulit hoftiam vivam pro falute mortalium ;

Paterexclamat: Mirares, in fübli

ita & Virgo beatiffima, dulciffima Maria, ipfa

plor Mariam locatam.

mi contem B, Virg,

itn.in

Omnuis natura eít a

Lupet

quoque Filium fuum obtulit pro humani ge-

Deoorta, & omnis natura Dei ex Virgine.-

-

neris falute, magisque ei gratius fuit fuo defti-

]1I. Quia Matern

tui folatio

Ecce Mater tua.

oftra eft juxta illud Chrifti : Joan. 19;

; quam hominum impedire Fedem-

; V*. 27'

p;ioncjn.

IlI. Quia fibi reputat exhibitum honore

m Matt. 42,

choy,

$. VIL.

Chriftus, quemcumq; Matri exhibuerimus, fiv. 40.

21

enim ipfe dixit: Quamdiu uni ex minimis

MOTIY A,

»

meis feciftis, mihi feciftis; quanto magis eum,

Maria amanda.

qui Matri füz prz omnibus creaturis arden-

$. Dam.

tius dile& preftatur, ut fibi preftitum a.

I. uia eft Matr noftra, diligens nos amo-

IIomo f1e fll-

f. de nat.

gnoícet? ReCte proinde S. Bern. dixit: Non

e

per miff,

, Virg.

*.re invincibili, utpote filios Benoni,

eft dubium, quid

quid in laudibus Virgin

is

feu filios dolorum, quos füb Cruce peperit ;

proferirus, ad Filium pertinere,

Jermit

MI f!'

cum etgo amor non nifi amore compenfetur,

IV. Quia eft: Domina ac Regina noftras uti

an non merito amemus tam ardenter dili-

:

tum nominis ipfius interpretatio indicat ; tum

i, Ó 31

entem 2.

Rup, -fuäe.:

$. Anton,

preclare probat Rupertus, dum ait: Predi.

p. 4 tit.

Il. Quia eft adjarrix Redemptionis noüræ;

cabitur dete, quod (is Mater Chrifti, & proin-cant. d.

10B

nam, ut S. Antonius ait, Chriftus Virginem

n

3. C. 20.

de Regina Coelorum , quia totum jure poffi-.

fecit participem beneficii redemptionis, qua-

des Filiiregnum. Etconfirmat Arnoldus Car- Arnold..

tenus , ficut fuit adjutrix redemptionis per

not. dicens: Chriftus eft Dominus, Maria Do- Carn. de

compaflionem, ita fierer Materomnium per

mina: conftituta quippe eft füper omnem/laud. Virg.

recreationem ; totusque mundus, ficut ob-

creaturam , & quicunque Jefü curvat genu,

mul

ftringitur Chrifto per paffionem, ita etiamDo-

Matri quoque pronus füpplicat.

delat

minz obftringatur per compaffionem. Hinc

V. Quiaeftfüumma benefatrix noftra , per

p

$. Aug,

S. Auguítinus exclamavit: O Beata Maria ,

quam habemus, quidquid accepimus, aut fpe-

f. 1e. de

quis tibi digne valeat jura gratiarum ac laudü

Sanáis.

ramus; nemoenim eft, cui donüm conceda-

peluts

preconia rependere, quz fingulari tuo af-

tur, nifi peripfam, tefte S. Germano. Hinc fa- s.Germán,

Fhf M

fenfu mundo (uccurrifti perdito? quas tibi

pienter S. Bernardus: Totis medullis cordiü, Hom. de

laudes fragilitas humani generis perfolvet,

totis precordiorum affe&tibus Mariam hanc Zoua.

quz folo tuo commercio recuperandi cceli

veneremur, quia fic eft voluatas illius, qui$ Bern f

aditum invenit? Si ergo, ut idem alibi dixit,

e aqua

omnia nos voluit habere per Mariam.

du&u.

qui non amat Chriftum, quia ab eo creatus eft,

infernum meruit; qui vero non amat ipfum,

Maria . invocanda,

bartü?

. »

quia redemptus eft, meruit, ut novus pro eo

VI. Quia fcit juvare; nam ut S.Germ. tefta- Serm. «, de

jl

infernus fiat 5 annon ob fimilem caufa

m ipía

mniaobfervat, omnia contuetur, & Affumpt, -

R. P. Lobn. Bibl. Man. Toin, L

fur, ipfa o

,I

, ph

Mmm mmm 2

infpeq

IOI2

Bibhotbece Manualis Concionatóris

(4fr

infpe&tio illius ad omnes fe exporrigit. Etne-

quos ex tali eXerci;i'o retulerant, fruc&tus efti«

TU

Mi

De excel! fcitquidem, uc S.Anfelmus ait; homo; quid o-

mantes, ad eosdem per fimile medium obti«

j

Virg.

ret, & quomodo oret; fed ipía, quid & quo-

nendos incitemur.

lgt

Serm. de

r 5*f

64

Annünc

modo petendum fit, novit. Quia tefte S. Petro

, M. gefum per cor Marie , & banc per

Dam. per ipfam, cum ipfía, & in ipfa totum

impenfe ac demu[fe rogare, uv duplicem illum

hoc faciendum decernitur, ut, ficut fine ipfo

Spiritum amoris mutui, quo fefe cum ingen-

fa&tum eft nihil, ita (inc illa nihil refe&tum fit. -

ti fuo folatio fru&tuque comple&tebantur ;

VII. Quiafotef? juvare; illienim, quanto

cordi noftro inftillent; neque enim unquam

perfe&tius exercuitofficium Matris erga Chri-

facilius exorarife patientur, quam ubi partim

3. Reg. 2 (tum, tanto majori jure hicdicit, quod. olim

tam dulcis exercitii memoria illis renovatur:

2,-

Salomon ad Bethíabeam dixifie Ícribitur: Pe-

partim res aliqua tantopere illis femper expe-

te, Mater mea, neque enim fas eít, utavertam

títa poftulatur.

Serm. .. faciem tuam, Imo, ut S.Petrus Dam. ait, ipfa

-NI. Frequenter cum illa, tum per quotidia-

de Nativ. accedit ad thronum Dei non folam rogans,

nas, & magno cum affedu peractas preces,

fed &imperans: Domina,nonancilla. Hinc

tum per con(ftantem & filialem prorfus fidu-

]lpn

De exeel.S. Anfelm. orat: Benigniffimus Filius tuus

ciam, velintemplo ejus honori fpecialiter di-

1

€, Il

Dominus nofter Jefus Chriftus eritad conce-

cato, velcerte coram piaquadari, & adaffe«

dendum, quidquid velis, promptiffimus & ex«

Gumreverentiz amorisque excitandum ido-

audibilis: tantummodo velis falutem noftram.

nea imagine, vel, (i neque hoc fieri commode

Id quod ipfamet confirmavit, dum $. Hyacin-

poteft, in ipfo pectoris arcano feceffu, de fuis

tho apparensdixit: Gaude, fili Hyacynthe,

negoliis ac mece]tatibus collequi 69 traGiare ; die

ciquippe vix poteít; quantum ex tali familia-

quia orationes tuz funt grate Filio meo, &

uidquid ab eo per me pctieris, impetrabis.

ritate incrementum accipere foleatamor Ma-

IT

Adde quod illaipfa,qua invocatur;fiducia plu-

rianus, uti vel ex quotidiano amoris profani

erg

rimum conducat, & capacem faciat omnium,

& minus honefti per (imile commercium heu!

quzpetuntur, gratiarum obtinendarum.

nimium crefcentis exemplo non difficulter

To.

Super. o

V1iIL. Quia vt juvave; nam adeo pietate.

licet colligere.-

ó1,.

Cant. V. 5.replentur ubera tua, o Virgo (inquit Richard.

VII. Sodalitatem. aliquam

Ma?ianam fédulo &

religiofe frequentare, ih hac quippe reporiturs

de S. Victore) utalicujus miferiz notitia ta-

&a, l2c fundant mifericordiz, nec poflis mife-

quidquid fere ad amoris Mariani augmen-

tum conducere poteft, nimirum 1. Preces,

xiasfcire, & nonfübvenire. Etquid mirum; in

charitatis affectum tran(iffe Marig viícera, in

quibus fictus amor expetitur, tanto efficacio-

quibus ipfa, quz ex Deo eít, charitas corpora-

res, quanto ferventius, & quidem in nomine

$.Dern.f, literrequievic? utS. Bern. difcurrit. Hinc alibi

Chrifti &Matris ejus conjundtis perfolvuntur.

t

2. inDom.animos addens ait: Quid ad Mariam accedere

2. Le&tio Libri fpiritualis, plerumq; ejusmo-

2. poft.

di Conventibus fructuofe premitti folita. 3.

Tan

Epiph.

trepidat bumana fragilitas? nihil aufterum in

lt

ea, nihil cerribile, tota fuavis eft. Revolve dili-

Exhortatio facra, qua fi non famper. directe,

lor.i

5. figüum

certe non raro ád cultüm Patronz fuz Soda-

mégnumin

gentius Evangcelice hiftoric feriem univerfía,

n

Affumpt

& fiquid forte iicrepatorium, fiquid durum;

les excitantur. 4. Mutua exempla, quibus prz

fi quod denique fignum vel tenuis indignas

czteris, & merito, füfnopere animi ad przcla-

tionis occurrerit in Maria, de cztero fu

rum Confíodalium füorum fervorem emu-

b

landum inflamantur. $. Corre&iones difícre-

&am 'ha4b;as, & accedere verearis.

tz, fiquis forte in Mariani amoris exercitio

N

$. VIII.

tepeícere & languere deprehendatur; ut adeo

ob tanta ac tam multiplieia commoda merito

MED I A.

Sodalis quidam in agone pofitus exclamarit :

editatio && confideratio frequens prz'm'ïeg?ä—

Quam dulce, quam falutare eft o B. Virgo , Pedag.

I.M

Chrift. p. 3.

vYum , favorum , &g preconiorum pajïm a

Sodalitium tuum! quid egi ?

SS. Patribus decantatorum ; in.hac enim mcdi;-

rui, ut in illud adícriberer?

quid corpme-

.

IX.

c. 26 5 ,4.

tatione exardefcet ignis amoris Mariani.

II. Pirmiter fibi perfuadere," quod Mater no-

ASCETIOC A.

ftra fit, majori nos affectu amoris comple&tens

De

hac materia quatuor precipue bene

uam ulla mater filium füuuüm in terris diligat;

apprehendere , aliisque inculcare debet.

binc enim ad filialem affectum & amorem

I. Primum eft, ut bene noritAegulas,quas SS.

;

mutuo rependendum incitabimur.

PP.Theologi & Afcetz affignare folent ad ex*

III. zdrdens in fe falutis proprie, €z* coleftium

cellentiam B.Virginis clarius folidiusque de-

donorum , defiderium excitare; hinc enim non

monftrandam, quz quidé fere fequentes fünt.

modiceimpellemur ad favorem hujus fanaif-

Prima regula, Quidquid gratie aliis Santtis, vvel vi-

fimz Virginis, fine qua nihil concedere decre-

ris, vel feminis fuit conce[]Jum ( modo féxui non repue

vit Deus, peramorem & fiduciam ambiendü.

gnet) id totum B. Virginem nobiliori & perfettiori ma-

do ftit collatum. Qu regula clare tradita eft a

IV. Exempla eorum, qui ardentiorierga hanc

fan&iffimamVirginem ftudio atq; amoris affe-

S. Bern. dum dixit: ANibi efl virrutis, quod ex téS. 4« fuper

Gu ferebantur, crebró ob oculos babere, ut par-

non efplendeat, 6 — quidquid [inguli babuereSalve Re-

gina,

tim eorum fervore falubriter calefacli in fimi-

Santti, tu fola poffedifti. — Ecconfpirat S. Hiero-

S. de Af

a

nymus dicens: Ceferis par partes gratia 5

lr :

-0

fumpt, "

lem amorem exardefcamus, par'tim inügnes,

f'æ

-

| Tiulus LXX. Hyprdulia. Mariana,

IOIS$

Cofparus flatur: Marit tota fe infudit gratie. plenitudo

tum gratiæ fundamentum » adeoque perfee

Taufch. inSe

Aiilïl'i do» O

cunda eft: Omnia, quzg ad fan&itatem & di-

Giffima anitna corpusque, concederetür.

ler. 1. t,

o

iitatem fpedGtant, etfi nullum fandamentum

I1I. Tertium eft, ut fpecialiter apprehende-

aliud habeamus , quam quod (ine inconveni-

€4. $2

re ftudeat fundamentum przcipuum Hyper-

entia ei attribui poffint, magns Dei Matri ef-

* duliz, fcilicet exceffum gratiz , qua omnes

feattribuenda; itaenim merito femper fenfus

Sanctos & Angelos, etiam colle&tive acceptos;

communis &delium ac piorum fenfit, eo quod

longiffime antecedit; cujus quidam quinque

B. Virgo fit idea liberalitatis & beneficentiz

cauías affignant DoGtores, '1. Quia propin-

& communicationis ad extra,

quiffima fuit fonti omnium gratiarum, (cilicet

purg creaturz contulit.

qug-m. Deus

Chrifto, atqueadeo plus etiam accepit ab illo.

2. Quia incomparabiliter majori dile&tione

II. Secundum c(ï, ut bene cognofcere ftude-

fuit dile&ta a Chrifto, quam aliiSancti; ita ut S.

at fontes, ex quibus excellentia tota Deiparze

Hier. dicere aufus fit: Sicüt in Dei compara-

Virginis emanavit, quorum quidem quatuor

tione nemo bonus, ita & in Matris Deicom-

a(figaari poffunt.. 1. Maternitas Dei , dequa fic

paratione nulla creatura invenitur perfecta,

t p.q. o5 difcurrit S.'Thomas: B. V. Maria ex boc, quod

quamvis virtutibus innumeris comprobetur.

a.6. ad 4.eff Mater. .Dei, babet quandam dignitatem infini-

3. Quia credi debet, B. Virginé effe per omnia,

tam ex znfinito bono, quod eft DDeus ,. & ex bac par-

quantum fas eft, fimillimamChrifto,atq; adeo,

te non poleft aliquid melius elfe Deo.

Unde & S,

ficut in Chrifto fuit plenitudo gratiz redun-

Bernardus, iffa e/] Virginis nofre glorie fingula-

dantis, ita & eademin fan&iffimaVirgine fue-

ri:, inquit, C excellens prarogativa Marie , quod

rit, cum hoc folo difcrimine, quod in Chrifto

Pilium wunumn eundemque cum Deo Patre meruit

fuerit tanquam in homine perfonaliter defi-

babere communem,

a. Martyrium cordis; quod

nito, in Maria vero ut in templo fingulariter

Deescell, quidetn tantum fuerat, ut S. Anfelmus dixe-

confecrato; in illo tanquam in eapite influ.

: erg-

rit, quidquid crudelitatis infliftum eft corporibus

ente, in hac tanquam collo transfundente ; in

Martyrum , leve fuiffe , aist potius nibil compara-

illo tanquam cau(à efficiente, in bac tanquam

To.r.f. iüioneeorum, queipfaefbpa]Ja. 1moS.Bernardo

fubje&torecipiente. 4. Quia ipfa Nominis no-

C. 25

61.a. 3. tefte, tantus fuit ejus dolor, quod fi in omnes creatu-

menclatura indicat, ficut in mari aquarum, ita

vas, que delorem pati po[Tunt ,. divideretur , omnes

in ipfa congregationes effegratiarum ; & fic-

Jübito interirent. Hinc Suarez docet, eam in coe-

utomnia flumina ineránt in mare, & marenon

lo habere nunc fpeciale quid pre aureolis

redundat; ita in B. Virgine quog; reperiri qui-

Martyrum , quod (it veluti infigne quoddam

dem omnes gratias aliis creaturis concefías ,

excellentitlimz fortitudinis & charitatis ejus,

fed ipfam tamen proptereanon redundare, id

five dein vocetur aureola, five aliquid emi-

eft; nihil füpra dignitatem fuam accepiffe, fed

Cafparus. nentiusilla, quod verius eft. 3. AMagnitudo amo-

omnia fecundum fummam illius dignitatem

Matre do.

Taufch. inri:: tum quiain primo inftanti flatim major fu-

-

fuiffe cofaenfurata. y.Quia furha fuitactuum

it elicitus ab illa, quamullus purus homo aut

meritoriorum , per quos gratiam füam auges

lor, k 3*

Angeluselicuit: tum quia nunquam, nebre-

€,4. $. I

bat, intenfio ac multitudo, cum, ut füpra di«

- yiflimo quidé tempore, fuit interruptus: cum

&um eít, in primo ftatim inftanti actum omni-

quia fecundum omnes animz & corporis po-

um Sandorum actibus colleGive acceptis

tentias fuit elicitus, ita uteandem ferro ignito

| perfe&tiorem produxerit, & fingulis inftanti-

non ifne: ito S. l'dephonfus &alii comparent:

. bus novum duplo perfe&tiorem elicuerit, &

tum quia (ingulis moments perfeGtior, & qui-

hocexercitium per fexagintatres, vel, ut alii

dem (utiSuarez pie & erudite probat) fecun-

volunt, per feptuaginta duos annos continua-

doum duplas proportiones evafit ; undecitatus

.rit. Ex quibus proinde fundamentis inerito

Author deducit,eandemVirginem circafinem

cencluferunt Doctores, & SS; Patres, B. Dei

vit& unico actu amoris Dei pér unum momen-

Matrem, (icut ingratia & dignitate ac meritis

7

tum plus meruiffe, quam mervuerint omnes

i&q pl 1'

omnes Sanctos longitlime fuperavit, itaetiam

TT

SanCi & beati. homines & Angeli, qui fünt,

interce(Tione füa plus folam,

ervnt, faerunt, omnib? füis aCtibus fimul füm-

quam alios ;ciam

fimul acceptos efficere poffe.

pts. Neque hocadeo mirum videri debet: (i

IV. Quartum eft, ut folitum & efficacem

enim B. Catharina Genuenfis ranto in dile-

fciat doceatque modum colendi hanc fanctif-

&umSponfum füum amore exarfit, ut dicere

fimam Virginem, quem quidem nonnemo

auía fit, fi vel unica hujus amoris guttula in

judicavitoptime explicari poffe per colum-

infernum delaberetur,ymutaturam illum plane

nam marmoream a Maximiliano Bavariz

in vitam eternam, tantumg; fore ibiamorem

Ele&ore olim in fua Metropoli, medio, in-

atque unionem, ut dzmones in Angelos; &

quam, foro Munacenfis urbis erectam, &

tormenta in oble&tamenta verterentur; quid

quinque partibus conftantem, nimirum r.

non de B. Virginis ingratia incomparabiliter

Bafi, cui infiftir columna. 2. Ipfa columna.

eam excedentis, amore erit fentiendum ? 4.

3. Imagine B. Virginis, quz infiftic columnz.

Perfettio corporis Cj anime, qua quidem utraque

4. Clathris ambientibus columnam, & qua-

tanta fuir; ut nullus ex pürís hominibus unquá

tüor lucernas fü(tinentibus. $. Quatuor mili-

[ fup?-f

ad (imilem perfeCtionem pervenerit; cujus ra-

tibus, qui quatuor clathrorum angulis infi-

? l

tionem dant Theologi, quia, licet alioquigra.

ftunt, & draconem pedibus fuübftratum gla-

tia non deturfecundum natüralium donorum

dio interimunt; quz quidem omnia non ine-

i r

proportionem, in B. Virginem tamen, ficut

p

leganter etiam culti Mariano accommodari

fumima ei propter maternitatem perfeCtio de- poffunt, Et t. quidem per ba(in e/fimatio de

bebatur; itaomnino decebat, ut proportiona« Virginis excellentia concepta intelligi poteft,

Mmm mmm 3

quo

1OI4.

- Jubkotbete vManuali: Concionatoria

quo enim hzc firmior & amplior fuerit, tanto

II. Ex oecafione thematis: 70ta pulcbra es Cant. 4.

majores quoque poffünt efle partes reliquz,

amica 1nea , €$ macula non efl in t : oftendi po- v. 7.

uz eidem inniti debent.

2. Per columnam

teít 1. triplicem effe maculam , quz& animz

ducia intelligi poteft, quz merito rotundam,

pulchritudinem foedet, atque corrumpat ,

id eft, capaciffimam, & ad omnes neceflita-

nempe peccati. mortalis, venialis &originae

tes noítras eidem coimmendandas (e extenden-

lis, quarum proinde foeditas & natura pluri-

tem formam habet; cum vere füo modo de

bus explicetur. 2. Probetur, B. Virginem ab

Gef,

illa dici queat illud fanti eujusdamParris,tan-

omnibus tribus immunem fuiffe.

Et pro co-

"1

:um fcilicet per ipfam nos impetraturos,quan-

ronide addatur, fi B. Virginis conceptionem

tumfe noftra in eam fiducia extenderit. 3. Per

digne celebrare velint, vix alium meliorem

imaginem intelligi poteft mitatio illius, quae;

modum occurrere, quam immaculatz vitz

quo perfeGtior fuerit, tanto pulchriorem quis-

ftudium. Excitentur proinde, ut, ficut per

que columnz fuz imaginem füperpofüit ; cu-

baptifmum ab originali peccato jam liberati

jusquidem neceffitatem breviter $. Bern. indi-

fünt, ita & per pcenitentiz crebrum ufüm a

cavit, dumdixit: Utimpetresorationis ejus

mortali & veniali liberari ftudeant.

fuffragium, non deferas converfationis exem-

III. Poteft utiliter & folide haberi concio

plum. 4. Per Lucernas intelligi poteít propaga-

?io cultus Mariani,. per quam & pulchritudo

deipfo fefto eonceptionis. Et in prima parte

oftendi, quale fithoc feftum, nimirum illud,

illius acexcellentia manife(tatur, atq; ad debi-

tum illihonorem cultumque exhibendum alii

quo gratia & devota mente recolimus, B.Vir-

invitantur; quod quidem quam gratum Vir-

ginem ab omni macula originali (cujus natu-

ra & debitum ab aliis hominibus contractam

gini fit futurum , vel ipfum, quod promittit,

premium apud Ecclefiafticum fatis oftendit:

breviter explicari poteft) fpeciali privilegio

fuiffe przfervatam. In fecunda oftendatur;

Qui me elucidant, vitam eternam habebunt.

Eccl. c;a4.

;. Per milites intelligi poffunt cultores Ma-

quantopere placeat devota celebratio B. Vir-

vl 310

gini, idque probetur ex variis favoribus ab

riani perimentes araconem diabolum, qui

Apoc. 12. jratuscít Mulieri (ide(t, B. Virgini) facitque

eadem ob talem cultum exhibitis, quales fu-

v. 17.

pra $. 4. inexemplis videre eft. In tertia oftene

prelium cum reliquis de femine ejus , atque

eosdem a cultu & amore hujus fanctiffimz

datur, quomodo devote celebrari debeat, fci«

Matris fux avocare nititur, quemadmodum

licet przter alia confueta pietatis officia (pu-

Izpiusoftendit, dum & faffus eft, neminem fi-

taconfeffionis, communionis, orationis &c.)

bi magis exofum effe & deteftabilem, quam

renovando propofitum, immaculatam cone

hancomni veneratione digni(fimam Matrem ;

ceptionem non tam verbis, quam opere ipío,

&aliquoties cultoribus ejus libertatem a per-

ideft per immaculatz vitz ftudium, defen-

dendi. Proquo fine fervire poteft Piftorii in

fecutione promifit, fiab ince

pto Mari.anil cul-

tus fervore abfíifterent.

Matre Admir. conc. 4. part. 3.

s. X :

IV. Ex occafione revelationis, qua B. Bir-

gittz revelatum eft a B. Virgine, in momen-

"CONCEP

TUS PRZEDICA

to conceptionis füze auream boram illuxiffe ,

BILES.

!

oftendi poteít, quam vere illud tempus auree

fi facile foret, eundem in his concepti-

bora fuerit vocatum. 1. Refpectu Dei: quia

Et

bus explicandis ordinem, qui in prioribus

plusper hanc conceptionem fuit honoratus;

paragraphis obfervatus eft,tenere; quia tamen

fibique complacuit, quam per omnium alio-

hi-omnes conceptus potiffimum fervient ad

rum Sanctorum colledtive fumptorum con-

concianes in feítis hujus fanctiffims Virgini-

ceptionem, |. 3. Refpectu ipfius fanctiffimz

nis habendas, ideo, ut in hoc quog; laborem

Virginis: quia in momento conceptionis

feligendi minuerem concionatori, placuit po-

plus gratiz accepit, quam omnes Angeli &

tiores conceptus fecundum ipíorum feíto-

homines collectiveaccepti habent, aut habi-

rum (quz quidem in aliquibus locis omnia ,

turi fünt, uti prox. przced. pasagrapho n. 3.

inaliis pleraque; feftive celebrantur) ordinem

patet; & quiapraterea ipfa fola fine originali

enumerare, & tum demum aliquos, qui veluti

macula concepta, ftatim gratiz originalis j&-

communem materiam continentes omnibus

flitiam accepit, atg; adeo merito, ficut aurum

feftis applicari poffunt, adjicere.

omnia alia metalla dignitate longiffime ante-

. Pro fefio Conceptionis imna-

cedit, ita & ipfa omnes creaturas aliaslongiffi-

culate.

mo poft fe relinquat intervallo.

3. Refpedtu

Cant. 6.

I. Ex occafione thematis: Sicut lilium inter

noftri: quiain hac hora falusnoftra exordium

Jpinas, fic anima 1ea inter. filias 4Ade: explice-

fümpfit, uti Ecclefiaindicat, dum in hoc feito

"n

turimprimis, quid fit peccatum originale ; &

canit: Cum jucunditate conceptionem Dei

quam merito noxie & pungenti fpinz , qua

Genitricis celebremus, ut ipía pro nobis inter«

omnes alii homines graviter vulnerati fünt,

Unde

cedat ad Dominum Jefüm Chriftum.

comparetur. Deinde, oftendatur, quomodo

videtur hoc die & hora nova Efther acceffiífe

B. Virgo fola ab hoc peccato fuerit immunis,

ad thronum gratiz, & audiviffe; non pro te;

atque adeo velut candidifTimum lilium inter

fed pro omnibus hzc lex (fcilicec decretum

alios homines excreverit, Vide Georgium

deoriginali peccato incurrendo) facta eft : fed.

Piftorium in Matre admirabili conc. 15. in

& reíciffionem decreti faltem quoad effectum

impetraffe. Excitgntur proinde Auditores ad

exordio, & conc, 4. part. 2. & 3.

!

hane

Tilus LXX.. Hyperdulis Mariana.

1074

M ;J

hanc horám cum magna feftivitate excipien-

tum gaudium fenferint Patres in limbo exi-

dam, & ut fibi nunc illam D. Pauli adhorta-

ftentes, dum propinquam adeo redemptionis

tionem applicent: Fratres bora jam eít nos

fug fpem fünt experd. — Videri

de fomno furgere, quia propior ceft falus no-

conc. 1. in fefto Nativ. B. V.

poteft 'Fabär

ftra, quam cum credidimus. Abjicimus er-

V1I. Oftendi poteft, quam vere hodie Ec-

£0 opera tenebrarum &c. Pro quo fine fer-

cle(ia;imo quivis amator Virginis, canat: Ave

vire poteít conc. t. Piftorii part, 3. & i.

Maris ftella, prout nomen eidei Virgini im-

Gen. 5,

V. Ex occafione fententiz a Deo prolaáteg:

pofitum fignificat, quia vere omnes hujus

v' 15.

Inimicitiam ponam inter ie & muliereny €7 femen

itellae proprietates ei aptiffime conveniunt.

tuum , C? femen ilius : ipfa conteret caput. tuum:

I. Quia, ut ftella illa fplendore, magnitudine,

oftendi poteít, quomodo hoc in conceptione

& pulchritudine alias ftellas füuperatita omnes

immaculata B. V. impletum fit.

ltaque 1.

Sancos gratia & gloria longifime antecellit.

oftendatur, quomodo prius amicitia fuerit in-

2. Quia, (icut ftella illa dirigit curfum navi-

ter ferpentem tartareum & homines , quate-

gantium,ita ipfa Virgo omnes homines in pe-

nus per peccatum originale omnes erant filii

lago hujus mundi exiftentes ad portum falu-

irz, & füb poteftate diaboli, ubi breviter pof-

tis pecducit. 3. Quia, ficut ftella illa fugat no»

funt explicari effectus peccati originalis.

p

Gurnas tenebras & tenebriones, homines ve-

Demonftretut , quomodo ftatim in : primo

ro laborioíos ad opus & laborem excitat ; fic

Cenceptionis inftanti füerit inimicitia inter

ipía daemones & peccata fugat, juftos veroad

B.V. & ferpentem,dum illa jam tuncab omni

opera virtuofa ac meritoria invitat. 4. Quia,

peccato originali liberata eft;uti füfius probari

ficut illa adamantem & fertum, ita ipía; utpo«

poteít ex argumentis,quibus communiter Au-

*terefugium peccatorum,peccatores ad fe tra-

thores probare folent, non decuiffe, ut Mater

hit. Utadeo merito hoc die Angeli auditi finc

Dei ullo momento fub poteftate diaboli fuif-

canere: Srella Maria maris hodie proceffit ad

fe dicatur. 3. Probetur quoque quomodo ex

ortum.. Excitandi proinde Authores, ut illud

'eo momento etiam inter ferpentem & femen

S. Bernardi monitum fetmper in mente ha-

muleris, id eft, fideles Dei & Deipare fervos

beant: In omnibus periculis & dubiis refpi-

exorta inimicitia fit, dum ipía gignendo Sal-

ce ftellam, voca Mariam. Ad quem finem vi-

vatorem effecit,ut eriperentur ex ipfius pote-

deri poteft. Matth. Faber in auctario them. $.

ftare, & Filii Dei effe&ti, gratiam & amicitiam

pro fefto Nativ. B. V. Piftorius in matre ad-

ejusdem obtinerent. Unde excitandi audito-

mir. conc. 17. in exord. Juftinus Miechovign-

res, ut, fi quidem velint effe de femine B.V.

fis difcurfu 373. in Litan. Lauret.

pergant hanc inimicitiam cum ferpente fove-

Vlii. Ex occafione fententiz illius: Que Cant. &

re, &amicitiam Dei omni ftudio confervare,

eft ifla, que progreditur qua[i aurora confargans? v« 9. — —

ut, fieut per originale peccatum Adami &

poteft B. V. nafcens aupore& comparari. 1.

Evz exclu(i fünt a Paradifo terreftri, ita per

Quia, ut aurora eft fignum advenientis folis,

gratiam a Chrifto & Matre illius partam in-

ita ipfa fignum adventus Chrifti, 2. Quia,

troducantur in coeleftem parafii(um.

ut aurora latrones & füres, ita ipfa demones

fugat. 3. Quia, ut ad aurorz exortum vene-

Pro. INativitate B. 'Vïrgz'ni:—.'

nata animalía fugiunt,.ita ad ortum Mariz

. VI. Oftendi poteft, quam vere Ecclefía ca-

Herefes difparent, juxta illud Ecclefie; Gau-

nat in hoc fefto: Nativitas tua DeiGenitrix

de Maria Virgo , cunctas hzrefes fola intere-

Virgo gaudium attulit univerfo mundo: in

mifti in univerfío mundo. 4. Quia, ut aurora

quem finem fervire poteft fententiaS. Bernar-

egris , ita ipfa omnibus afflidis fingulare fo-

di, qui dixit: Sinum mifericordiz fux Maria

latium affert. j. Quia, ut aurora aviculas ad

omnibus apperit, ut de plenitudine cjus acci-

canturm, íta ipfa homines ad Dei laudem qua

piant univerfi, captivus redemptionem, zger

verbis,qua exemplis incitavit, Hortetur proe

curationem, triftis confolationem, juítus gra-

inde concionator auditores , ut quemadmo- Gen. 59,

tiam, Angelus lztitiam, tota Trinitasgloriam,

dum Jacob per totam noctem luctatus cum v. 26.

& denique perfona Filii Dei carnis fübftan-

Domino, & ceum Angelus aurora adveniente

tiam, Itaque per partes oftendatur, t. qualem

ei dixiffet: Ecce aurora, dimitteme: refpon-

& quantum eloriam acceperit Pater coeleftis

dit: Non dimittam te, nifi benedixeris mihi.

per talem filiam,Filius per talem Matrem.Spi-

Et benedixit eum in eodem loco: dicens:

ritus S. per talemSponfam. 2. Qualem lzti-

Nequaquam vocaberis amplius Jacob (id

tiam Angeli propter talem Reginam;qusz ipfo-

eft,luctator) fed Ifrael (id eft, videns Deum)

rum íedes fua cooperatione reftauratura fit.

erit nómen tuum 5 ita idipfum quoque fuo

3. Quantam gratiam jufti , id eft fideles ejus

modo poft-lu&am mortis, id eft culpa, fa-

fervi per ipfius cultum. 4. Quantam curatio-

ciant, nec di(fimilem benedictionem & prz-

nem peccatores, quibus peperit verum $a-

conium exfpecdtent. "Videri poteft pro hoc

maritanum, vulnera illorum oleo mifericor-

fcopo Piftoriu

: in matre admir. conc. 9. in

dite, & vino juftitiz obligantem. . Quantam

exord.

þ ^

confolat:onem triftes animz purgatorii fenfe-

. XI. Ex occafione thematis ; Que ef? if que Cant. ,

rint, quanto intellexerunt eam natam effe,

progreditur quafi aurora confurgens, pulcbra ut. lu« v«9-

quz ipfamet poftea S. Birgittz revelavit, fe

na? B. V. nafcens comparari poteft nove lu-

effe matrem omnium in purgatorio exiíten-

nz, Quia, utluna habet omne lumen a fo-

tium,neque üllam effe in purgatorio pcenam,

le, ita B. V. omnem fanctitatem aliasque

qua propter ipfam levior non fiat, 6. Quan-

gratias a Deo : hinc illud Canticum: Magni-

ficat

1016

Biblintbec,æ Mantuolis Concionatoria

& mifericordiz Dei. 4. Sicut illa fatim cres

ficat anima mea Dominum. 2.Quia, ut luna

fplendore alia fidera, ita B. V. omnes fanctos

vit, & totum ccelum obduxic; ita B. V. fem-

per erevit in gratia & meritis, ficque Media-

füperat. 3. Quia, ut luna quodammodo exer-

cet dominatum in hzc füblunaria , ita ut Pli-

trix inter Deum, velut folem juftitiz, & ho«

nius illam aufit nominare rerum omnium [piri-

mines fa&ta, eít. . Sicut illa in copiofam

tun, ita a B.V. influxu, dominatu & auxilio

pluviam refoluta eft, qua ficcitas diuturna

univerfa hominum falus dependet. 4. Quia,

terre tollebatur; ita B. V. fadta eft pluvia

ut luna irradiat mundum, ita B.V. fua doctri-

cocleftium gratiarum, imo & Authoris gra-

na & exemplis homines velut microcofmum

tiz, quem terra ficciffima toties ac tamdiu

optabat, ideoque os aperiens dicebat: Rora.

illuminat. $. Quia, utluna eft mater roris, ita

ut S.Ambrofius & Plinius teftantur,quo magis

te cceli defüper, & nubes plaant juftum. Exe

uis füb luna fteterit, tanto magis irroratum

cidentur proinde auditores, ut primo gau«

Lib.1

iri; ita B. V. eft mater illius roris, poft quem

deant de nubeculz hujus exortu feftivo ; de-

tantopere füfpirabant antiqui Patres,& clama-

inde vero finum füum expandant, & pluviam

Lur.

bant: Rorate coeli defuper, & nubes pluant

tam optatam cum magno defiderio gratitudi-

juftum. Excitentur proinde auditores, ut

neque ac fiducia excipiant. |Vide Piftorium

conc. f. in exord.

quemadmodum elephantes exorientem lu-

j

nam ramis probofcide arreptis, & in fublime

XlI. Explicari ex in

ftituto poffunt fignifi-

cationes nominis Maria, & ex illis varie do-

ere&tis, gregatim in fupplicationis modum

Lib. 4.

uniti falutant, tefte ZEliano: & facerdotes

&rinz morales deduci; & 1. quidem oftendi,

quam vere dicatur amarum mare; tum quia

Hift.anim. ZEgyptii per campos difcurrentes cymbalis

/co 90

.& cantu novam lunam falutabant: & Judzi

reperitur Congregatio gratiarum , tum quia

. in die Neomenisg epulas feftivé celebrabant,

omnes quodammodo aliorum Sanctorum tri-

bulationes & paffiones in ipía congregavit

quia putabant, fingularia fibi hoc die benefi«

cia conferri , ita & ipi hzc omnia fpirituali-

Deus. 2. Quam re&e Domina dicatur, utpote-

cui cdm Filio data eft omnis poteítas in caelo-

ter per devotas preces & Sacramentorum

ium ufam facere fludeant. Quem in finem

& in terra. 3. Quam bene ci nomen Z//umina-

ferviet conc. j. Fabri ia Auctario.

tricis auc Illuminate conveniat, utpote quz foli

Gen. 9.

X. Ex occafione Íententie a Deo olim

ipfi, fcilicet Chrifto , viciniffima fuit; hinc a

V. í3s

prolatx : zrcum mewmn ponam n mubibus €9 erit

S. Ambrofio aula cceleftium Sacrumentorum

vocatur,dum ait : Non miror D. Joannem pra

füznum federis inter me €&? terram: . comparari

5

lridi poteit B. V. 1. Quia, ut Iris eft fignum

ceteris divina myfíteria locutum, cui przfto

': 60

erat aula coele(lium Sacramentorum. 4.Quam

pacis inter Deum & homines, ita ipía, teíte S.

Serm.:.. Bern. eít arcus foederis fempiterni, ut non in-

merito myrrba vocetur, utpote mundum a

denom. terficiatur omnis caro, quia illum genuit, qui

corruptione prafervans. j. Quam prz reli«

Mar. a. 1. fecit utraque unum, Deum fcilicet & homi-

LJ .

1

quis ei citulus Stelle maris quadret. Subjunga-

nes. 2.Quia, ut Iris, eft (ymbolum mifericor.

tur fingulis brevis adhorta io ad fructum ex

vel, c. 36.

diz divinz ; nifi enim preces matres interve-

ea (ignificartione percipiendum, Pro quo fine

nirent , non effet fpes mifzricordiz , dicebat

fervire poteít conc, 3. Fabri pro hoc Fefto &

Piftorii Mater admirabilis conc. 8. part. 2.

olimS. Birg. 3. Quia, ut lris arbores & fructus

odoriferos efficit, ita ipfa fuos cultoresbonum

XIII. Poffünt per ejusdem nominis quinas

litera$ explicari. r. Varia officia illius, quae

de fe optimerum exemplorum odore fpirare

facit. 4. Quia, ut Iris fe ad terram inclinat,

erga homines exercet, ut quod fit Mater eo-

& auréam patellulam relinquere creditur;

rum, Advocata, Regina vel Reparatrix, Jacu-

lum contra inimicos,vel Janua cocli, Arca the-

ita B. V. ad hominum preces proniílima, va-

ria illis dona impetrat, &largitur. 5.Quia,ut

faurorum, aut Auxiliatrix.

Vel 2. Effedus,

quos in füis cultoribus producit, nempe mi:

Iris variis coloribus quafi depicta, amabilem

afpedum habet; ita B. V. ob virtutum fua-

fericordia , amor Dei , remiífio peccatorum,

rum miram varietatem & amcenitatem, omni-

illuminatio, acquifitio meritorum.

Vel 3.

bus eam confiderantibus amabilis efficitur.

Mulieres illam figurantes, puta Michol, Abi-

6. Quia, ficut Iris quáfi pallium expanfum re»

gail, Rachel, Judith, Abifag. Vel 4. Quinque

eipit & tutatur homines, ita B. Virgo fideles

lapides pretiofi hoc nomen exorpantes, vi-

füb füum przfidium füfcipit, atque defendit ;

delicet margarita cor confortans, Adamas re-

concilians difcordes , rubinus multum fplen-

Lib.3. rev. hinc olim ipíaS. Birgittz dixit: Ego fto füper

mundum continua oratione, ficut arcus cceli

dens, jafpis fpeGtra fugans, alectorius felicem

faciens. Quz omnia fufius explicata videri

fuper nubes. Excitentur proinde auditores

ut gaudeant de hujus Iridis exortu, obfer-

offunt apud Piftor. conc. 8. part. . & Mie-

ventque, quod Ecclefiaíticus fuafit: Vide ar-

chovieníem difc. 96.

XIV. Ex occafione fententiz illius : Oleum Cant. r.

«um & benedic eum, qui fecit illum. Videri

oteft Piftorius conc. 3. in exord.

efffum nomen tuum : poteft explicari dignitas, V. 3*

utilitas, & (uavitas nominis Mariz ; & r. qui-

t Reg. 18«

XI. Poteít B.Virgo nata comparari nube-

S., 44-

culz, quam puer Eliz in carmelo exiftentem

dem oftendi,quod, f(icut oleum füpernatat aliis

humoribus, ita nomen hoc fuperet omnia alia

vidit, nam r. ficut illa parva erat, ita B.Virgo

minima in oculis füis per humilitatem. 2.Si-

nomina purarum creaturarum. 2. Sicut oleum

cutilla erat refugium hominis;ita B.V irgo erat

efürientem reficit, egrum fanat, fatigatum

mater hominis Dei. 3. Sicut illa afcendebat

recreat, coecutientem cum luce illuminat, de-

Pf13

tua-

U

de mari, ita B. V. de pelago infiniþtæ portentiæ - bilem roborat ; ita fao modo etiam fpiri

iter

Jiuus LXX. Hygfrdulig Mariana.

. 1017

ter hec omnia faciat hoc nomen fanétiffi-

tuz. Videri poteft Piftorius in Mátre admir,

murn, inde merito S. Bonav. dixic: Quomo-

c. 8. in exord. & Miechovienf: diíc. 55 1.

do poffet nomen tuum non eífe celebre, quod

etiam nominari non poteft (ine nominantis

XVII. Ex occatione hiftoriz Efther, quag

& ipía, & alie puelle fervabantur in uno lo-

fther, c 2e

utilitate? 3. Sicut oleum, precipue (i ex odo-

CO, & preparabantur, ut in fÍponfas & con-

riferis rebus eft deftillatum , fuavem de fe

cubinas Regis Affueri affumi poífent, poteft

odorem emittit, ita,tefte 5. Bernardo; hoc no-

comparari B.Virgo Eftheri. 1. Quia, uc Efther

men nominari non poffit, quin accendat ; nec

erat formofiflima, etiam fine muliebri cultu,

Cogitari, quin recreet affectus diligentium fe.

ita B. Virgo inexplicabili tam corporis, quam

Videri poteft in hunc finem Piftor. c. 8. p. 1.

animi pulchritudine erat predita. — 3. Sicut

Miechov. diíc: 83. & diíc. 96. ubi etiam mo-

E(lher ante omnes alias placuit oculis Affue-

dos venerandi hic nomen proponunt.

ri;ideoque in Reginam ele&ta eft ; ita B. Virgo

Lib.r.hit, . XV. Ex occa(ione hiftoriz a Turfcllinc

prz omnibusSan&tis a Deo amara, & in Regis

Laur.c,16. narratz, quod (cilicet Eremita quidam, Pau-

nam acSponfam affümpta eft.. 3. Sicuc Efther

lus nomine, viderit fingulis annis in nocte

populum fuum ab interitu liberavit, ita B. Vire

Nativitatis ignem de coclo fuper aedem Lau-

go humanum genus a morte ieterna fervavit.

retanam deícendere, intellexeritque, natalem

4 Sicut Eftheti Affuerus dimidium regni füi

Deiparz tali igne condecorari, quod vellet

dare promi(it, ita Deus B. Virgini mifcricor-

ipía a Chriftianis omnibus eum diem fe(tive

diam, quz quafi eft Regni fui dimidium, actu

celebrari: poteft explicari, quid hic ignis fi-

communicavit, altera parte, fcilicet omnipo«

gnificet: & quo etiam füper pectora füorum

tentía , fibi refervaca.

$. Sicuc Efther. duas

fervorum deífcendere foleat. Ad indicandum

habebat ancillas, unam, cui innitebatur, alte-

1. gaudium ex ortu B. Virginis concepcum.

ram, quz veftimenta colligebat; ita B. Virgo

$. Protedionem fingularem. . 3. Acceptum

pro ancilla habet naturam Angelicam, in qua

effe Dco cultum hujus B. Virginis.

4. Cul-

quafi requiefcit, & humanam , qug virtutes

tum ejusdem effe fignum electorum : que

ipfius quafi veftimenta coiligit, ut imitetur.

omnia fufius explicata videri

Excitentur auditores, ut partim huic Eftheri

poffunt .apuc'l'

Fabrum in auCtario conc. 4.

ob füam ele&ionem & felicitatem gratulen-

tur, partim ad eam magna fiducia in necefífi-

f

Prb Fefio Præ/ehtatz'onis.

tatibus confugiant. Vide Piftorium conc.12.

$ .Reg.g, XVI. Ex occafione verborum illorum: £t

att. 2. & conc. 15. p. 1. & 2.

vY. 6,

intulerunt. facerdotes. arcam. federis . Domini in 1o-

XVII

[

Y

Ex occa(ione fententize a S. Ambr.

S-Ambl'. l.

cum fuum, in oraculum templi, n Santium Sancto-

Ywn: comparari poreft B.Virgo arce foede-

prolatg: Sit vobis canquam in imagine de-». de vir-

Ícripta vita virginitasque B. Mariz, de qua £in-

ris. 1.

uia, ut $. Bern. loquitur, arca intrin-

velut fpeculo refulget Ípecies caftitatis, for--

fecus porcabat Teftamenc tabulas ; María au-

maque virtutis$ com

parari poteft B. Vírgo

tem ipfius Teftamenti portabat hzredem: illa

Íípeculo, & r. oftendi

intra femet legem, hec Evangelium retine-

» quam bene plumbo

fit folidata, id eít,

profunditfima humilitate,

bat: illa manna figurans, hec Chriftum figue

racum.

2. Quia, ut arca inter omnes partes

2. Quam purum ac nitidum vitrum » Dempe

vita puriffima & omni macula carens, in hoe

templi primum locum obtinebar, ita B. Virgo

fpeculo reperiatur. 3. Quam eleganter auro

inter omnes partes myflici cempli precipua

charitatis, & gemmis aliarum virtutum, qua-

eít, uti S. Bern. clare aíffirmavit, dum dixit:

rum aliquz enarrari poffünt, fuerit exorna-

Nec in terris locus diguior uteri virginalis

tum. Excitentur proinde auditores, ut hoc

templo, in quo Filium Dei-fufcepit: nec in

coelis regali folio , quo Mariam Mariz Filius

fpeculum in corde (uo appendant, &ex ejus

frequenti infpeCtione, quid corrigere , quid

füblimavit.. 3. Quia, ut arca foederis nihil im-

tenere debeant, addifcant. Videri poteft Miee

purum juxta fe paciebatur, ita uterus Virginis

chovienfis difc. 280. & 281. ubi copiofe hanc

(quemadmodum loquitur Rupertus) nulli care

materiam tra&tat , & per fingulas virtutes in

nalis commercio.accef(fibilis, nec mens ulli

fpecie oftendit, quam recte B. Virgo fpeculum

fpirituali nequitiz fuit unquam penetrabilis.

dicatur.

4.Quia, ut arca potiffimum erat adver(us ho-

XIX. Ex occafione fententiz hujus : ox tur- Cant. g,

ftes praeidium, ita B. Virgo commune in fimi-

turis audita efl in terra no

J

"

ira: comparari poteft v. 12

libusocca(ionibus refügium, $. Quia, ut arca

B.Virgo turturi. 1. Quia ficut turtur eft prze

illa erac juncta propitiatorio, ex quo Deus

nuntius zítatis,.ita ipfa novi Teftamenti &

oracula dabat, & hominibus invocantibus fe

temporis grativ advenientis fignum erat.. 5.

propitium oítendebat, ita B. Virgo conjun-

Sicut turtur eft [ymbolum folitudinis, & puri-

Giflima erat Deo, propter illam peccatori-

tatis ; ita B. Virgo utriusque hujus virtutis ftu-

W- I

bus parcenti, & coeleftia myfteria revelanti.

diofiffima erat. 5.Sicut turturis propriecatis eft

6. Quia, ut propter arcam benedixit Deus do-

)

gemere j ita B.Virgo a(fiduo ad Deum (üfpira-

mui Obededom,ita Deus propter B. Virginem

bat, & miferias hurnang gentis deplorans,auxie

benedicit omnibus , qui illam in pectore füo

lium pofcebat. 4.Sicut turtur in fümmis móne

per amorem recipiunt. Excitandi proin au-

tium aut arborum apicibus nidulatur; ita B.

ditores, ut arcam hanc venerentur, ad eam

Virgo fundamenta & quafi fedem pofuit in

cum fiducia confugiant, & ingruentibus ho-

montibus fan&is. y.Sicutturturem lexDei ve»

Pf. 151.

ftibus clament cum Davide: Surge Domine,

v. 9-

luteafte hoftiz munus eleget,teíte Helychio,

in requiem tuam, tu & arca fanctificationis

fibiqueofferri przcepit; ita B. Virginem quo-

R. P. Lobn, Bill, Man. Tón. 1. —

Nnannn

que

l

1018

Jüblietbecee Manuah's Concionatorie.

que fibi veluti caftiffimu

m turturem offerri

ficut Eva a ferpente tartareo decepta eft ;

ita B. Virgo contriverit caput illius. 2. Quod

in templum przcepit.

Excitandus audi-

tor, ut gaudeat de turturis hujus voce au-

ficat Eva per inobedientiam initium fecit

perditionis hominum ;. ita B. Virgo per obe-

dita, ftadeatque ad illius imitationem amae»

re folitudinem ,. puritatem confervare, pro

dientiam principium jecerit falutis & re-

demptionis hominum.

3. Quod ficut Eva

peccatis füis & alienis gemere, feque Deo

totum confecrare: Pro quo fine fervite pofe

füit mater viventium corpore; ita ipía fa-

&ea mater fit viventium fpiritu.

4. Quod

fünt, qu Piftorius conc. 6. in Exord. & p. 1.

ficut Eva maledicta fuit ob peccatum ; ita

habet.

XX. Poteft B. Virgo comparari candela-

Maria benedicta fuerit propter virtutem.

Zach. 4.

bro aureo a S. Michaele Zachariz Prophete

$. Quod ficut Eva caufa fuit mortis, & tri-

oftenío.

1. Quia ficut illad aureum totum

ftitiz ; ita ipfa caufa fuerit vita ac lztitiz.

fuerat; ita B. Virgo tota quanta eft ex auro

Excitandi proinde auditores, ut tanto majo-

charitatis faCta. 2. Sicut candelabrum illud

ri affe&u amplectantur & venerentur Ma-

riam, quanto plures in ea hujus venerationis,

füftinebat lampadem magnam ardentem , ita

B. Virgo in templo prefentata, vitam vivebat

& devouonis inveniunt, Videri poteft Mi-

chov. difc. 125«

ferventiffimam, quz ad omnes homines illu-

minandos fufficiebat. 3. Sicuc in dicto can-

XXill. Ex occafione ver

borum 3 Chrifto Joan.19. ..

in cruce prolatorum: £cce Mater tua:. often- v. a7.

delabro majorem lampadem ambiebant fee

tem minores lucernz ; ita vita tota B. Vir-

di poteft, quomodo B.Virgo fa&ta (it mater

inis erat illutrior reddita per feptem virtue

omnium hominum: fcilicet. 1. Quia Chri-

tes Theologicas & Cardinales. 4. Sicüt in

ftam peperit. . 2. Quia ad falutem noftram

eodem candelabro erant feptem infuforia, per

cooperata eft. 3. Quia a Chrifto füb cruce

quz oleum in lampade

m influebat ;; ica in

talis denuntiata. Quz fufius explicata &

dona Spiritus fancti

probata reperientur apud Fabrum conc. . in

B. Virgine erant feptem

perquz copiofum gratiz divinz oleum fub-

Fefto Nativ. Item apud Miechovienfem difc.

miniftrabatur. -j. »icut juxta candelabrum

126. ubi probat, B. Virginem fuiffe matrem

duz ftabant oliv, una a dextris, & aitera a

naturalem refpectu. Dei , fpiritualem. refpectu

finiftris; ita & B. Virgini afliftebant divini-

S. Joannis Baptifte , quatenus hic ad ejus

$p

enp

tas & humanitas Chriiti, ex quibus oleum

prafentiam fan&dficatus eft; & Jgalem re-

borz

gratiz divinz in ipfam fluebat. Excitentur

fpe&tu aliorum homin

üm, quorum mater

lhid

auditores; ut ad hoc candelabrum per fidu-

adoptiva a Filio fuo conflituta eft. ltgm

ciam & coufiderationem frequenter accedant,

apud Piftor. conc. 3.

$u

XXIV. Ex occafione ver

borüvfn': Ecce ah; Luc. 1.

&i

& inde lumen hauriant ad vitam (uam recte

inftituendam. Videri poteft Piftorius i

cilla Domini: poteft oftendi , quam vere in B. v« 32«

r

nl Ma-

Virgine impleta fit illa Chrifti fententia: qui

tre admir. conc. 12. in exord. -

fà buamiliat , exaitabitur. . Itaque in priori parte

De Foflo "Annunciationis.

concionis oftendatur, quomodo f& humilia-

XXI. Ex occafione vocule 4fv , poteft

veritancillam Chrifti fe non rantum dicendo,

oflendi, B. Virginem a triplici ve fpeciali

fed etiam gerendo per laborem, fidelitatem,

privilegio liberatum fuiffe, nimirum 1. a trl-

fübje&tionem , uti fufius probat Faber in Au-

plici v2 corim;uni omnibus mulieribus , & a

&ario them. 4. in feft. Annunc. & conc. ro.

p.1. In pofteriori parte oftendatur, quomo-

Deo olim Evz indicato, durn dixit: Multi-

plicabo zrumnas & conceptus tuos: in do-

do fit exaltata, dum Mater Dei effecta eft ;

lore paries filios tuos: Sub viri poteftate

quam dignitatem omnium, qu& a pura crea-

eris, a quibus oinnibus immunis fuit B. Vir-

tura obtineri poflunt, maximam effe, fufe

Suarez & alii probant apad & cum Micho-

£o

utpote quz nec erumnam fenfit in con-

cep

tu, nec dolorem in partu, nec viro fabje-

vienfi difc. 10. & Piftorius conc. 1. part- t.

XXV. Ex occafione verbi Fiat , explicari

&ta erat, cum per maternitatem fadta fit Do-

mina omnium hominum & Angelorum. 2.A

poteft. 1. Quid ipía B. Virgo hoc verbo ef-

fecerit , fcilicet quod mundum perditum ré-

triplici v? corporis, communi omnibus ho-

minibus , ícilicet infirmitatibus , dolorofa

ftaurarit, Deum iratum hominibus placa-

rit, Dei filium & finu Patris in terram de-

li

morte, & putrefa&tione poft mortem, a qui-

bus conítat ex communi hominum fenfuü eam

traxerit, humanum genus ad fümmam di-

immunem fuiffe. 3. A triplici o2 animze, fci-

gnitatem evexerit, caput ferpentis contrive-

licet inordinata concupifcentia , culpa origi-

rit; qux omnia folide probata apud Fabrum

nali, & actuali , poenaque inde refultante, a

in Au&tario them. 2. in Fefto Annunc. repe-

quibus

iterum liberam fuiffe communis Do-

rientur. 2. Quomodo hos ipfos effcctus etiam.

&orum fenfüs teftatur. Quare adhortandi

quivis homo per verbum Piaj, hoc eft per

erunt auditores , ut, quoties unum vel alte-

conformitatem voluntatis fum cum divina

rum ex his ve fentiant, ad B. Virginem con-

obtineré poflit.

— XXVI. Ex occa

(ione illius: Factaef qua(ï )na- Prov. 31.

fugiant.

Pro quo fine copiofa invenietur

materia in Piftor. Matr. admir. conc. . & 17.

vis in[titoris de lenge portans panem faum : pulchre v. 14.

poteft oftendi 1. quomod

o B. Virgo fuerit na-

part. 2.

& munita, contra

— XXII. Ex occafione ejusdem voculz , qua

vis firmiffime compacta;

invería idem ac Eva fonat;inftitui poteft com-

aquas peccati,bene folidata per fabulum humi-

&ita-

paratio inter Evam & Maxiam, — Et 1. Quod

litatis, capaci(ïima propter fummam fan

teim

T imlm. QL XX LHperdulia Mariana.

IO19

item, qua Chrifti mater fieri meruit. 2. /n/fito-

refolute oftendit; vel etiam per aream focde-

füs: quia emere debuit diviniffimum panem

deris in domum Obededom, cui propterea

. per varios & heroicos virtutum actus , capti-

Deus fingulariter benedixit, introductam. U

vando intelle&um, fubjiciendo voluntatem,

adeo cuivis a fe vifitato dicere merito poffit

offerendo corpus & fanguinem inftar ancillz

B. Virgo cum Jacob: Modicum habuifli, an. Gen. 30.

&c. 3. Portans pauan: Scilicet Angelorum,

tequam venirem ad te; & nunc dives effectus

omne dele&tamentum in fehabentem, nun-

€s, benedixitque tibi Deus ad introitum

quam deficientem, inBethlehem, id eft, domo

meum. Éxcitentur itaque auditores, ut di-

panis expofitum. 4. Panem fuum: quiaafe (i-

cant cum fponfo; Surge, propera amica mea,

he opera viri conceptum, ex fuo fanguine

[peciofa mea, & veni. Aut cum S' Davide ;Cant. 1.

coagmentatüm, in füam & filiorum füorum

Memento noftri Domine (aut Domina) inY: 14

alimoniam procuratum. — Excitandi proinde

beneplacito populi cui, & vi(ita nos in faluta

105-

auditores, ut agnofcant beneficium, & pané

T

LJ

ri tuo, ad videndum in bonitate &c.

huncgrati accipiant, atquein honorem hujus

XXIX. Ex occafione fententix :/ Spiritruspect,

S. Virginis, fuamque urilitatem frequenter

24

meus fuper mel dulcis: poteft B. Virgo api mel-

V. 87.

cum co feftiva convivia fpiritualia inftituant.

lilegz comparari. 1. Ob (ingularem caftitatis

Quem in finem fervire poteft pulcherrima

11 I9.

amorem. 2. Ob fapientiam lingularem &

h

exhortatio S. Bernardi apud Fabrum in au-

"

induítriam, in melle charitatis, tum erga

Gario, them. 5. in fefto Annunc. num. 4

L]

. Pro fefto. Vifitationis.

Deum, tum erga homines colligendo. 3. Ob

amorem f[olitudinis, dum perinde ut apís

XXVIl. Ex occafione verborum: *Intra-

nunquam e domo fua facile exivit, nifi ubi

vit zn domum Zacbarie , 69 falutavit Elifabetb :

dicdi mellis conficiendi occafio . invitavit,

declarari poteft, quos fru&tus afferat vilitatio

Qua de re fu(ius agicEn

Deipare. r.2fnte moriem ; dum recreat in la-

gelgrav. in Paqth?o.

Emþlcm. 24. $. 1. & 3.

bore, & benediCtionem fru&ibus affert, uti

patet in exemplo Elifabeth, & in monachis,

Pro feflo. Purificationis. !

quos laborantes vifitavit. eorumque füdorem

XXX. Poteft B. Virgocereo, hoc die of-

colle&um, ut Deo offerret, fecum abftulic. uti

ferrifolito, comparari. 1. Quia quoad corpus

$pec. Ex- infpec. Exempl. videreeft. 3. /nmorte: ro-

ex virgineacera, id eft virginitate, & fumma

, empl.v.l3-borando, protegendo, & ín coelum deducen-

vitz innocentia confeQta erat: & preterea

borare cX. do, uti fecit illi foeminz fibi devorz, cujus ca-

variis & amoeniffimis coloribus modeftiz

Ibid. dift

lores afflatu flabelli micigavit, & cui cum

eleganter ornata 3. Quia quoad aniumamy quae

$. ex. 50.

omnibus Sandtis exequias celebravit; item

bycbni vicem obibat, erat extenuiffima & pu-

«x!

& lige

ppclläe rufticanz, quam tribus turmis vire

^"

riffima lana, id eft, fümma puritate, etiam

ginum comirata ín morte vi(itavit, fecumque

originale peccatum excludente, compofita.

ad coelos deduxit.

3. Pofi mortem, fcilicecin

3. Quia /uce quoque fplendidiffima fapientise

purgatorio, uti patetex hiftoria, quarevela-

cocleftis, & ardeatiffimz charitatis fulgebat,

tum eít, B. Virginem fzpius intra annum de-

Utadeo merito quivis hunc cereum affumens,

fcendere in purgatorium

; fecumquq multas

& przcipue in agone retinens, dicere queat

animas in ccelum ducere.

cumSimeone; Nunc dimittis fervum tuum

XXVI!IL Ottendi poterit, quomodo B.Vir.

Domine; Quia fperare pote(t in fe verifican-

go ad wiplicem partum feliciter peragendum

dum illud Salomonis: Qui me invenerit, in- Prov. g,

invocaridebeat. 1. Ad partum corporis : utpo-

veniet vitam, & hauriet falutem a Domino, v. 35.

te qui triplici ex capite valde periculofus &

XXXI. Ex occafione verborum illorum:Luc, 1,

moleítus eft, fcilicecob dolores, ob vitee pe-

Beata, que credidifti: poteft & magnitudo acv. 45.

riculum; ob incertam prolis edacationem &

excellentia fidei ab hac facrati(fima Virgine

indolem, aquibus omnibus cum libera fue-

rit virgo beauífima, an non libenter alios

exercite, & fructus ex ea exortüs , explicari.

Et 1. quidem excellentia fidei ex altitudine

quoque invocata liberabit? 5. Ad pàrtum

objecti crediti colligitur; quia enim ,. ut S.

anine: fcilicet propofitorum conceptorum

Leo ajebat, magnarum bic vigor eft men-s. a. du

executionem; qui quam fit difficilis, quoti-

tium, & valde fidelium lumen animarum, Afcenf,

diana teftatur experientia; & confirmat Tho-

incunCtanter credere, quz corporeo non vi-

L. 1,6,22.ma$ Kemp.dumait: O quanta fragilitas hu-

denturintuitu: inter talia vero obje&ta cum

mana, quz femper prona eft ad vitia! hodie

merito ex przcipuis & altiffimis reputetur In-

confiteris peccata, & cras iterum perpetras

carnatio Dei, re&e colligitur excellentiffis

confeffa. Nunc proponis cavere, & pofthorá

mam Deipare fidem fuiffe, maxime cum ea

agis, quafi nihil propofuifles. . Ad quem pro-

inter ipfos etiam paffionis Filii fui turbines in«

inde partum expediendum non minus prom-

extincta manferit, ut adeo merito illi applice«

pta eft, quam ad $. Joannis partum fuir, cum

tur illud Salomonis dictum de muliere forti :

& is prcipue tendat ad graiiam, quam Joan-

Non extinguetur in nocte lucerna ejus. . -Et

nis nomen fignificat, pariendam. 3, Ad par-

hoc ipfüm Écclefía fignificat, dum in ulcimiprov, s1,

tum agrorum; animalium, bortorum, &j c. Ad quem

tridui, matutino in facra hebdomade omnesv. 1g.

OV ]!o

facilitandumper pluviam divinz benedictio-

I

candelas candelabro in(iftentes, przter unam,

nis, quod ipía (ingulariter juvet, jam olim

extingui jubet. 2. Quam pretiofüm fruactum

Deus per figuram nubeculz parvz ab Eliz

tulerit ex hac füa fide, nimitum illum, de quo

famulo confpedte, & in pluviam falutarem

Elifabeth dicebat: Benedictus fructus ventris

Nnnnnn2a

tui

! R. P. Lohn. Bil, Man. Tam. 4,

1020

Jibliotbece ! Manualis . Cuncionatorie

tui: hunc enim fidei illius adícribi debere;

eft. Excitentur proinde Auditores, tum ad

Luc t.

tum ad imitationem in me-

ipfa S. Elifabeth teftatata eft, dum ftatim ob-

gratulationem;

V. 45.

liori parte eligen

da, Quemin finem fervire

jecit- Perficientur enimin te, quz diéta funt

oteft thema.

$. Fabri ia AuQtuario, & Pi-

tibia Domino, fcilicet , quod concipies &

ftorius conc. 17. p. 3. in Matre admirabili.

paries Filium Dei. Unde fapienter dixit S.

XXXIV. Poreít explicari triumphus, quo

Auguftinus: Beatior fuit Maria percipiendo

fidem Chrifti, quam concipiendo. Hinc a

B. Virgo in

cxlum affümpta eft, compara-

tione cum triump

ho Romanorum inftituta;

SS. Patribus Mater credentium, hazrefium

do Flamines &

p

Interemptrix, fceptrum fidei appellatur, Ex-

& 1. quidem

oftendi, quomo

y 17

fummus Sacerdos,

nempe Chriftus eum San-

citentur proinde Auditores, ut, quoniam

P

&is. omnibus, ei obvi

L

am proceflerit. . 2.

*

ipfi &de concipere & gignere poffunt Filium

llud Davidis: Ad-Pf. 44

Dei, fiepius hanc illuminatricem & Magiftra,

"Splendidus veftitus juxta 1

imo & matrem credentium, pro gratia cre-

ftitit Regina

adextris tuis in ve

ftitu deaura-v. 10

]j

to, circumdata varietate.

3. Quomodo li-

dendi interpellent, dicantque cum Apoftolis:

tQ, F'

Domine (& Domina) adauge nobis fidem.

beratz animz ex. purgator

i0. ipfam fublee

fand,

vatz fint. 4. Quomodo przdam ipius, id

Videri poteft Piftor. conc.20.

p.r. & 2. Mie-

chov. difc. 88. & 2$2. n. 1. Cafp. 'Taqfch. in

€ft, merita tot à

nnis per tantam charitatem

;

es cormparata

fecum tulerit.

Matre dolorofa l. 2. cap. 1.

aliasque. virtut

. XXXIL Ex occafione fententiz 5

arlomof

y. Quomodo 1

n. cocdlefte capitolium , cum

,

& a SS. Trinita-

nis: Heonora Dominum de tua fub[tantia, £5 de

fummo jubilo introdu&ta

te cüm. maxima benevo

lentia excepta fit.

Prov. &.

primitüis omnium frugum tuarum: oftendi poteft

d congratulatio-

WV. 901

1. quam perfecte & przclare hoc confilium

Excitandi proin Auditores a

nem & ad fimilem triumphum paribus mc-

implerit B. Virgo, fervando omnes conditio-

Pro quo fine fervire

nes ad perfe&tam oblationem requifitas, dum

ritis comparandum.

ícilicet, liberale munus (optimum , quod ha-

poteft conc.17. Pift. p. *

f. 304- & Ícquen-

tibus.

*

bebat, ipfam Chriftum ) liberali animo fzu in-

téntione (nempe non ex necelfitate aut tri-

XXXV. E

1x occafione värborüm, quz ia

Surrexit, Rex . ii , s o,

ftitia, fed cum hilaritate & fpontanea volunta-

libris Regum reperiuntur:

te) & liberali devetione. ieu affeQtu ( nimirum,

occurfum ejus , ador

avitque. eam ,

æ Jä"üz fü' ;. 19.

ofüusque eft ibronus Ma-

eX tora cordis contentione, promptiíiimaque

per tbronum füum , p

voluntate ad omnia, que Deus tum circa

tri Regis,

qu& [adit ad dextram ejus :

explica-

B. Virginis affumptz roa:

oblatum , tum circa efferentem difpofiturus

ri poteít gloris

L

effet ,. de manu illius acceptanda & appro-

gnitudo, per th

ronti

L

Salomonici comparatio-

nem.

dem, quod fuerit proximus

— ——

banda) ob:ulit. 2. Oftendi poteft, quem fru-

Etr. qui

&um reportarit ex hac oblatione, illumn Íci-

throno Regis, id e

ft, faper omnes alios San-

er-

&os. 2. De ebore grandis:

ad fignificandum

licet; quem Salomon l. c. fübjunxit his v

bis: JEt implebuntur borrea. iua faturitate ,. &9'

corporis glorifi

cati dotes.. 3« Ve[litus auro ful-

vo nimis, quo g

loria.& beatitudo anima in

vino. iorcularia redundabunt.

Explicetur pro-

fe&iffimo Dei innuitur.

H

inde, quznam fuerit ita faturitas, videlicet

vifione & amore per

abebat fex. gradus: quo denotabantur

UR

perfe&a poffeffio Dei per amorem perfe-

4. Qui b

.

&bum , & plenam conformationem cum di-

fex titu

l

i; quibus fan&iffima Virgo gloriam

fuam fuit promerita, nimirum humilitas; cha-

vina voluntate, qua fola, velut ultimo fine,

fatiari poteft humanusaoimus. ltemquid fit

ritas erga Deum, charitas ergo proximum, o«

*

lus

bedientia, pat

entia, perfeverantia, de quibus

vinum, nempe perfedia Ixtitia, & quies ex

C fefto.

P

di&ta conformitate oriri folita.

Excitentur

videri poteft Faber. conc. $. in ho

XXXVL Exocca(íione verborum: Sienu

g Apoc. 12,

proin Auditores. ad didam liberalitatem

T

amicta Sole, Luna

v. l*

Y u

imitandam, ut fimiles effe&us tam in fpiri-

magnum apparuitin codo ; Muliai

i

in capiteejus carana [Lellarum duo»

X

tualibus, quam temporalibus , experiri

füb pedibus ejus, 7

decim : poteft pariter exp

licari finguiaris gloria

S

queant.

& privilegia B. Virginis. Et r. quidem per5

olem

L

,

Pro feftlo. ZAfumpiionis.

intelligi poteftipfe Deus , in quem ita per vi-

fionem beatificam immerfa eft, ut quaíi eodem

Luc. 10.

XXXIII. Ex oecafione verborum: Ma-

V. 42»

amicta videri queat. 2, Per Lunam intelligi po-

via optimam partem elegit: oftendi poteft fin-

teft totus mundus cum omnibus creaturis,

gillatim , quom

odo Beata Virgo opómam

1. In bonis corporis pulchritudi-

quarumDomin

a &Regina conftitutaeft. 3.P'er

partem elegerit.

Coronam [Lellarum duodecim intelligi poffaut. ve

nem, virginitatem, claritatem & iocorrupti-

bilitatem. 2. Jn bonis anime immunitatem ab

duodecim privilegia, nempe przdeftinatio ab

gterno, conceptio fine macula originali, vir-

omni peccato, etiam originali, plenum uftun

rationis a momento conceptionis, donorum

giniras fingularis, maternitas admirabilis, fz«

cunditas fine corruptione,gravidatio, finegra-

abundantiam in eodem primo inítanti, li-

bertatem a ftimulo concupifcentim. 3. n bo-

vamine, partus fine dolore, converíatio cum

Chrifto intima, martyrium fine fanguinis effu-

nis gretie cujus tota plenitudo fe infudit a

fione, obitus fine dolore, affumptio corpore &

Ápy,

Chrifto, velut capite, in B. Virginem velut

anima, exaltatio fuper omnes choros Angelo-

V9

collum , ficque perpartes tandem diftributa

UET

rum &San&orum. - Vel duodecim fpeciales

eftinreliqua membra. 4. /n bonis glorie, que;

ficut gratiz commenfürari debebat, füupra

virtutes, quibus coronam feu gloriam fuam

atuor quidem

omnem San&orum gloriam major collata

eft proinerita , qqarum qu

tende-

Titulus .L.XK. . Hyperdulia lezrizma.

lo2tI

tendebant ad Deum; nempe fides, fpes, chari-

hortandi proinde Auditores, ut deinceps ad

tas, religio : quatuor ad proximum, fcilicet di»

hanc citharam lemperconfüugiant, &, (ivein

icctio, obedientia; mifericordia, modettia:

triftitia conflituti, fiveanimas ex purgatorio

quaiuor feipfam, nimirum humilitas, virgini-

liberare cupientes, (ive Deum laudate volen«

tas, pntientia, paupertas. Excitandi Auditores

tes dicant: Exurge pfalterium & cithara. Cae

ad gratulationem hujus gloriz, & coronam

veant Vero, ne propterteporem illorum cum

hanc per frequentem recitationem duodecim

veritate dicatur: Ceflavit gaudium tympa-

falutationum ei imponendam.

norum, quievit fonitus lztantium, conticuit

XXXVil. Ex Occafione fententiz :- Qua/

Eccl. 24»

dulcedo citharz.

v. l 7.

cedrus exaltata fum in: Libano: poteft gloria . B.

Virginis per compararionem cum Cedro fa-

. Pro fiducia in. B. Virginem 'gxaitanda.

*I

h

&amexplicari. 1. Quia (icut Cedrus eft altior

XXXIX. Poteft B. Virgo arcz Noeticz

aliis arboribus , ita ipfa exaltata fuper omnes

comparari, eag; fimilitido ex quatuor caufa-

I 24v V.9a

Lib, 6.

San&tos, ut Idiota fignificavit dicens: Omni-

rum generibus probari. 1. Ex wateriali: quia

fan&,

to. 5. Bibl. am Sanctorum privilegia, Virgo, omnia habes

eratex cedro incorruptibili, per gratiam di-

ia te congefta, nemo zqualis eft tibi , nemo

vinam velut picem benecontra aquas diluvii,

ideft peccata , munita. 2. Ex caufa formali:

major te, nifi Deus. 2. Quiaut Cedrusodore

fuo fugat ferpentes, ita ipfa diabolum, quem-

quia érat lariffima & longi(lima, altiffima &

admodum ipfa S. Birgitt revelavit, dicens:

profundiffima per mifericordiam ad Coelites

Nullus eft tam frigidus in amore divino, quin,

& inferos, cum omni affectus lacitudine &

fi invocaverit nomen. meum cum integro

longitudine fe extendens. 3. Ex caufa efficien-

propofito poenitendi, flatim ab ipfo diabolus

ie: quia hanc Deus, verus Noe, id eít requies

recedat.

3. Quia ut Cedrus nullos patitur

noftra, «dificavit. 4. Ex caufa finali; quia non

vermiculos, fed eft cota incorruptibilis ; ita

propter temporalem interitam avertenduma

B. Virgo eratincorrupta quoad corpus & ani-

Deofadtaeft. Excitentur proin Auditores, ut -

inam, uti Faber conc. 6. in hoc tefto probat

mature per geminos pedes fiduciz & venera-

variisexcauíis. 4. Quiaut Cedrusad pluri-

tionis ad eam confugiant. Videri poteft Mie-

52'

mas medicinas fervit, itá B. Virgo (ingulariter

chov. diíc. 370. & in procemio antecedente,

"

ad corporum animarumq; falutem procuran-

ubi pulchra fententia ex $. Bernardo defüm-

dam miram habez efficaciam.

. Quia ficut

pta hanc fimilitudinem probat; item Piftorius

Cedrus laiiffime diffundit ramos, ita B. Virgo

conc. 20. part. r. num. 4. ubi probat, B. Vir-

tutiffimum & comune afflidtorum omnium

ginis amorem inter potiora fi

nationis merito numerari.

gna præde[ti-

refügium , &unicum moleftiarum levamen,

uti $5 Bonaventura & Damafcenus loquun-

XL. Poteft B. Virgo Lauro comparari. 1.

tur. 6. Quia ut Cedrus pretiofum ex fe fru-.

Quia ficut Laurus eft Virginitatis fymbolum;

&um gignit, ita B. Virgo nobiliffimum fru-

ita ipía Virginitatis Magiflra. 2. Quia ficut

&um, id eft, Chriftum corporaliter, infinitos

Laurus olim Jov. & Apollini erat dica-

vero Chriftianos fpiritualiter genuit, ita ut di-

ta, ita ipfa vero Deo in templo ab infan-

tia confecrata. 3. Quia ficut Laurus eít arbor

cere jure poffi: illud Siracidis : Ego fru&tificavi

v. 19.

füavitatem odoris, & flores mei fru&tus hono-

elegantis & recte tormz, ita ipía tota pul-

chra, &re&a femper ad coelum tendens. 4.

ris & gratiz.. Excitandi proin Auditores, ut fi-

biabhacCedro diCtum putentilla commemora-

Quia ficut Laurus femper virentia habet fo-

lia, ita B. Virgo nunquam flaveícebac in ftu-

Luc, v.36.ti Siracidis verba: Tran(ite ad me omnes, qui

concupifcitis me, & a generationibus meis

dio perfe&tionis & fervitio Dei. $. Quia ficut

adimplemini. Videri poxeft de hac,materia Pi-

fructus Lauri interiuscandidus,exterius niger

Wt

ftoriusin Matre admir. conc. 3o. in exord.

eft, ita B. Virginis vita excerius humilis & de-

Pf 107.

XXXVIL Ex occafionefententize: Exur-

fpecta, interius candida candore conícientiz

NU

ge pfalierium & citbara: poteft B. Virgo affumn-

& unGione Spiritus S. unctuofa facta erat. .. G.

Sicut Apollo nulla dabat reíponía (ine Lauro;

pta citharz comparari. r. Quia &ipfa variis

virtatibus,tauquam fidibus, ornata,adeo ama.

ita Deus nulla dat dona fine B. Virgine. 7. Si-

cut Lauri folia, fi bene contundantur, miti-

bilem fonum edidit, ut fponfus ipfe ejus au-

diendz de(iderio acceníus dixerit: Sonet vox

gant & fanant pun&uram velíparum & apum,

tua in auribus meis: vox enim tua dulcis, & fa-

omnem tumorem pellunt, libros & veítes a

cies rua decora, 2. Quiaipfa potiori modo e£

vermibus illzefos fervant; ita B. Virginis vire

tutes, fi bene perpendantur, mitigant mor-

fe&tus citharg producit; efficacius fugat fpi-

ritus malos, quam cithara Davidis ; potentius

füm tentationum carnis & diaboli, tamorem

füperbie comprimunt, & animama vermie

aborcoaur purgatorio animasreducit, & faci-

lius filveftres feras, id eft, peccatores ad fe tra«

bus confcientiz illzfam cuftodiunt, 8. Sicut

Laurus eft mirz aromaticitatis , & odorifera

hit, quam Orphei cithara ; mirabilius faxa ad

edificandam cocleftem urbem Jerufalem in

valde, ita B. Virgo mirum odorem boni ex«-

9. Sicut Laurus, quia Jovi

hoc mundo przparata, id eft moribundos,

empli reliquit.

für(üm trahit, auceosdem velut pifces ex ma-

confecrata eft, nunquam tangitur a fulmine,

ita & multo magis hoc privilegium convenit

Apoc. 5« ri hujus mundi ad littus zterng patriz addu-

v. 9. & 14-cit, quam citharaAmphionis,& deniq; fuavius

huic Lauro; nam illam quidem Laurum

Vs 2c

non femper a tempeflate protegere, teitan-

& copiofius Deum laudat , quam cithara fe-

tur Uriomercatus, Cardanus & aliiScripto-

fgiqrum citharizantium in citharis fuis, | Ad«

res

Nnn,nnn 3

*

1022

Bibliotbecee Mmmäæ Concionatori&

res; fed ex nulla hiftoria habetur, eum, qui per

ut Advocata a Deoconftituta.

?. Quia potef?

jä

juvare, ut Mater Dei.. 3. Quia vuit juvare, ut

verum amorem & fiduciam (üb hanc atborem

confugit, fuiffe fulmine ultimz & faralis fen-

Mater mifíericordia.

Hortandiitaque audi-

ffam: Certe talibus perinde di-

tores, ut illud S. Bern. aíffiduo in mente ha-

Ma

tentiz percu

!

cat Deus, ut olim Salomon ad

Abiathar: E-

beant: [n periculis, in rebüs dubiis Mariam

66

cogita, Mariam invoca. Dequa materia fuffus

),2

quidem vir mortis es; fed hodie non interfi-

ciam te, quia portaíti arcam (vel Laurum)

vide tractantem Piftor. conc. 18. Miec. difc,

Domini Dei tui;s id quod probari ulterius

270. & 375. item Fabrum conc. 7. in fefto Af-

oteít, maximeex hiftoria, qua habetur, ex

fumpt. ubi oftendit, B. Virginis patrocinium

duobus fociis peregre euntibus alterum ful-

effe invocandum, quia potentilfimum, prom-

mine percuffum,

alterum, quia exclamarat :

ptiffimum, ampliffimum eft. Itemin auGtario

Sub tuum przfíi

dium &c. illefum abiifTe;

them. 4. in eodé fefto, ubi B. Virg Platano ar-

quanto

magis ergoa fpirituali fulmine, eo-

bori comparat, & ficat umbra Platani eft la«

is horrendo, liberabit?

tiffima, denfiffima, pa(fim obvia, & folia nun-

que mag

quá demittens, ita B.Virginis quoq; protecti«

Prov. $.

CONLE,

Ex occafione fententie : Qui me in-

V. 25e

evenerit, inveniet vitam, €9' bauriet faülutem. a

onem latiffimá effe, potentiffimam, paratifli-

mam ad juvandum, fidelé atque conftantem.

Domino: poteft oftendi, quomodo veri cul-

tores B. Virginis inveniant triplicem vitam. I.

Pro cultu Mariano pr'amwe;ndo.

7emporalem per animz unitz converíatio-

nem. 2. Spiritualem per gratize recuperatio-

XLIV. Ex occafione verborum illorum:

Ecce Mater tua!. dici poteft, hoc Chriíti fuiffe

nem vel augmentum , uti invenit Theopbi-

lus, & multi alii peccatores. 3. ZEternam per

ultimum teftamentum, quo infinnare vcluit ,

uti fingularis debetur ipfi ma-

vellefe, ut homines omnes ipí(am ut Matrem

gloriam, quz,

venerentur & ament.

xim« Virgini, it

a fpecialis quoque olim con-

Oftendatur itaque;

feretur cultoribus illius.

Vide Miechovien-

quod hoc teftamentum fit a feprem teftibus

fem difc. 121. & 22. Item difc. 35 2. & 55 9.

fubícriptum , qui omnes exemplo (uo hanc

XLII. Ex occafione variorum Afylorum,

Chrifti voluntatem approbarunt, nempe r.

quz Deu

sin veteri Teftamento elegit, fcili-

Deus 2. Angeli. 3. SanQti. 4. Ecclefia. 5. Ca-

cet aroc

Noeticz , cui Chriftus comparari

tholici. 6. Hzretici & Infideles. 7. Creaturze

oteft: Montis, per quem Sandi intelligi pof-

infenfbiles. uti fufius de fingulis oftendit Fa-

fünt: 7impli, quod Ecclefiz catholice ap-

ber conc. 7.in fe(toNativ. B. V. & Piftor. conc.

20. part. 2. Miechov. diíc. 2 13. & 214.

plicaripoteft: dici poterit, quartam Afylum

fuiffe civitates quasdam, urbes refugii dictas,

XLV. Poffunt per quatuor equorum, cur-

rum gloriz B. Virginis trahentium, fimilitu-

& his B.Virginem aptiffime comparari. 1.

Quia, uti viaadillas plana & aperta erat, ita

dinem explicari quatuor officia, in quibus

precipue cultus Marianus confiftit; videli-

S, Dern.

& ad B. Virginem facillimus aditus: hinc S.

N

of 4.in

Bernardus: illefolus fileat audes tuas; qui te

cet 1. Ín congratulatione. 2.1In veneratione.

dir

Affumpt,

fideliter invocatam fenferit unquam in fuis

;.In imitatione. 4. in invocatione; de qui-

$?

bus vide Fabrum conc. 8. in fefto Nativ.

heceffitatibus fibi defuiffe. Ecquid mirum, fi

invocata adeft, quz etiam non vocata przíto

Piftor. conc. 20. part. 3. Miechov. di(c. 315.&

eft? 2. Quod ficut in bivio reperiebantur

feqa. Cafp. Taufch. in Matre dolor. l. 3.

Columnz, nomen aliquod infcriptum ha-

prax. 1à.-

XLVL Ex occafione fententim: Ego fum

bentes, & fic veram viam ofteadentes ; itaad

B.Virginem amandam mille argumenta &

Mater pulcbre dile&lionis 69 timeris, 69 agnitio-

nis:: C fantte fpei: explicaripoffunt motiva ad

incitamenta reperiantur, qualia funt exhorta-

tiones SS. Patrum, libri de ea fcripti, templa

devotionem incitantia; quemadmodum fu-

& imagines miraculofz, exempla innumera

fiusid facit Faber conc. 48. infefto Affumpt.

ferventiumChriftianorum,beneficia per illam

conferrifolita &c. 3. Quod, ficutfinisillaram

: $. XL

civitatum erat, homicidii non meditati reos

recipere, & protegere ; ita B. Virginis unicum

ALII CONCEPTUS.

de(iderium fit, ad fe confugientes defendere,

Maria dolorofa.

l

id quod tam multa infigniaque exempla ab-

lii

unde probant, quorum unum alterum ve, ma-

[. Et.

quidem in paífione fuit amarum ma-s P.

£x Adolel, xime de Theophilo ;

vel tribus fratribus ab

re beatiffimz Virgini dulci(limi Filiiter. a, tom,

feparatio, cum effet totus defiderabilis; Pro- 3. art, z.

Euopzo IsmeniaSultani filia liberatis,

recenferi poteft.

Josn.

Excitentur proinde auditores, ut fxpe non

pter hanc fuübtractionem Propheta in perfona? t-

Nieft.

Virginis ait: Cor meum conturbatum eft in me,

tam verbis, quam fa&ta confugiant ad hoc A-

po 158-

fy

lum.Videri pote(t Piftor. conc. 18.in Exord.

dereliquit . me virtus mea ,. & lumen oculorum . meo«

XLIII. Ex occafione orationis, quaS. Fran-

vum , 6 ipfum non efi mecum , vel, fecandum

cifcus Xaverius B. Virginis opem invocavit

aliam translationem apertius inquit : Cor meum

clamans :: Domina opitulare: Domina non

fiuctuavit.

$. Auguítinus legit: Contriflatum

opitulaberis? aut: Mater Dei memento mei:

efl cor meums amari namq; maris intenfiffimo-

offunt explicari tría potiffima motiva, fidu-

rum dolorumFilii f(üi duxus & refluxus in ani-

ciam erga hanc fanctiffimam Virginem & Pa-

ma & corde Deiparz Marie per renovatos

(emper dolores inceffanter inundabant, & flu-

hus

tronam cxcitamia. Nempe 1. Quia /cit juvare;

Ctuabant,

o ii C iE

Ti ifu!us LXX Hyperdulia Mqrz'arza.

1025

&sbant, . Unde Arnoldus Carnotenf(is ait:

quod in ipfo fieri coram té moribunda vide-

Erat in anima illa tempeftas valida, occur-

bas. Taulerus autem hac in re ita medita-

rentibus fibi procellis.

tur, inquiens: Nihil eft ambiguum, quin nifi

Il. Genz Virginis in facris Canticis genis

1 M;'niï tt.

divina fuiffet bonitate fervata roborataque;

66. ditc,r, türtüurum affimilari nofcuntur : Pulobre [unt

cor illius devotiffimum

n. 2,

gena tue ficut turturis ; Ubi Pagninus legit, pro-

fuiffet.

prz dolore dirqptum

ter margarias.

Quod vero gene Deipare

V. L.andfpergius»dolehtem Matrem hïs ver-

in turture potius, quam in alio quocunque

Landfper.

bis deícribit: Stabat, quia decentiffimis, gra-

giusho.48.

yolucrum genere prafigurentur, hujus hec

tiffimis, itemque honeftiffimis femper uteba.

de palf.

przecipua eil ratio , quia turtures , conforte

tur moribus ; unde quantocunque tabefceret

füo viduatze, continuo ingemifcunt, atque ab

dolore , nihil tamen in opere, nihil in mori-

earum oculis magaritz, id eít, lacrymz co-

bus, nihil ia geftu corporis, aut fermone in-

piofe fcaturiunt: cum igitur in hiíce verbis

difciplinatum, nihil immodeftum, inverecun-

beatz Virginis a Filio fuo dereli&tz , ingens

dumve, aut non fan&tum , doloribus, Mater-

dolor adumbretur, non fine ingenti myfterio

nave pietate fuperata exhibuit. Non igitur

lacrymz ipfius magaritis potius affimilantur,

vocifera:a fuit, non ejulavit, non rugiit dolo-

v. gr. adamantibus, topaziis, vel aliis fimili-

re, non fe percuffit, quomodo aliz interdum

bus gemmis, quia margarice non in dulcibus

deíolatz faciunt mulieres, fed virginalis di»

lacuum; torrentum , & fluminum aquis, íed

Íciplina, modeftiaque fingularis, dolorem in-

in falfis maris undis generantur , ut per hoc

ternum,ne turpiter erumperet foras,coercuit.

infinuetur, quod lacrymz Mariz compatien-

Nihil tamen propterea minus , íed multo

tis non ftillaverint , quemadmodum aliorum

etiam vehementius intus dolebat, quod foris

lacrymz manare folent, fed potius omnem

honeftadis, maturitatisque caufa fuum non

exceflerint amaritudinem; utpote quz in ame

plo quodam doloris mari produ&tz fuerunt:

manifcügbac dolorer.

Velut mare contritio ejus, congregationes-

I/äneranda.:

que aquarum appellavit maria. — Porro per

"VI. *XQuantu'm natura Angelica humanam piaacus

aquas illze denotantur intenfiffimorum dolo-

rum poeng, quibus ordinarie cor humanum

excellat.id nemini obícurum. Quando autem wyr fer 6,

Deus, ut hominem redimeret, naturam alie- pott Dom,

cruciati folet : Beata Virgo autem tempore

paffionis Filii fui in cordis fui centro omnes

nam aflumere, & fibi devincere voluit, vide» 2. Quadr.

tur magis congrue, aut decentius fa&turus f« 1.

excepit acerbiffimos cruciatus, quos unquam

patli , vel paffuri fünt omnes Martyres , imo

fuiffe, 1 pretermiffa humana Angelicam fibi

& omnes alios in fin

univiffet, & Angelos jufte expoftülare potuif-

]

em usque fzculorum (u-

Li

- ftinendos.

:

fc , quod iis pofthabitis humana fe carne ve-

S. Bernar-

ftivit Occurrendum querelis putavit Deus,

I1I. Tria faciunt a

d compaffionem, ex pär-

dinus to. te compatientis , ad illum , cui compatimur.

coelorumque Reginam, ex melliflui Bernardi

annotatione , tantis venuítavit gratiz orna-

3. fe-2- Primumelt paífionis vehementia ; Secundum

&

ipfius vehementiz in compatente notitia;

mentis, ut Angeli cum fe, atque illam con-

fpicerent, perftringerentur ejüs fulgoribus,

Tertium, ipfius ad compatientem amor, &

amicitia. Primum, inquam, eft paffionis ve-

& abriperentur donorum, quibus illam cu-

hementia.

Quanta autem fucerit acerbitas

mulatam videbant, fplendoribus, fic, ut non

paffionis Chrifti, inexplicabile eft omni lin-

folum magnitudini eximiz SanGtitatis, & in-

comparabilium gratiarum ejus lubentes con-

guz Angelice, vel humang, füperat enim

omnis, purz creaturz capacitatem. Secun-

cederent, verum etiam Deo fuaderent, ut ex

illius caftiffimis, atque intemeratiflimis vi-

do, hujus paffiunis apud Matrem piam ma-

Íceribus carnem affurmeret.

S. Bernardus

gima fuit notitia, quia aftabat Filio fuo mo-

rienti, quem noverat effe Filiun Dei. . Ter-

hom. 2. füper miflus e(t, fic habet; His Vir-

tium eft; ipfius ad compatientem amor. Sum-

go Regina gemmis ornata virtutum, fpecie

me igitur compafla eft, quia fümme dilexit

fua, & pulchritudine fua coeli civium in fe

eum; Non tantum quippe afflicta fui

provocavit afpectus, ita ut Kegis animum in

cruciatus illius non vidiffet.

ffet,;ü

fui concupifcentiam inclinaret & coele(tem

Ibidem.

IV. Idem quzrit; cur non eft mortua beata

nuncium ad íe de füpernis educeret. Sed

. Virgo, fi tanto dolore repleta fuit? fiquidem

quam ob rem, amabo, cceleftis Pater often-

t

2, 0f

hoc audivimus de uxore Phinees 1. Reg. 4.

tat magnitudinem gratiz Mariz,eamque Án-

,'Uv

. quod in captione arcz, & viri (ui morte, pre

gelorum oculis & conf(iderationi fubjicit?

dolore mortua eft. Ad hoc refpondet Aníel-

eam ob rem, ut ejus elegantia abrepti, ope

mus, quod mortua fuiffet, fi Spiritus fan&tus

pido fe illa inferiores agnofcerent.

Illorum

eam non confortaffet. Lnde ait: Pia-

mli-

nempe intererat, quia cum aliam creaturam

(e longe digniorem, ac przítantiorem cerne-

na, non crediderim, te ullo pun&o potuiffe

ftimulos tanti cruciatus, quin vitam amitte-

bant, non habebant, quod obje&arent , aut

res, fuftinere, ni(i ipfe Spiritus vitze, Spiritus

obloquerentur, quod Deus humana, non An-

con(olationis, Spiritus dulcedinis Filii tui,

gelica natura, ad vindicandum in libertatem

genus noftrum , utebatur.

pro quo moriente tantopere torquebaris, te

confotaret, te confolaretur, te intus doce-

VIi. Etfi omnes toto orbe difperfz linguzS. Bonav,

xet, non effe mortem eum affümentum, fed

in unum coeant; non poffuntejus laudes ora- in fpecul.

mio- €: !-

. magis triumphum, omnia ei fuþjicicnccm,

tione confcqgi ; cum ipía omnium enco

rum

1024

Bibliothece Mantalis. Concionatoriae

rum laudes excedat. . Immo cui predicande

audiviffet, nunquam meritem aut oculos ad

nec Angelorum laudes funt fatis.

Eo quod

aliam, quam ipfum, deflexiffe.

ejus perfectio foli Deo cognoícenda referva-

VII. id,quod in libro Genefis legitur: Con-1bid. c. 4

ta eft: Ideo folius Dei eft, eam pro dignita-

gregentur aquz, quz fub coclo fünt, in locum$. 5.

— — . VE lu Ua

telaudare. Nec mirum, quia ut bene docet

unum;, & factum eít ita, appellavitque Deus

S.Thomas, beata Virgo ex hoc, quod eft Ma-

congregationes aquarum maria: recte inter-

ter Dei, habet quandam dignitatem infinitam

pretes non tantum Mariz gratiis, fed etiam

ex bono infinito, quod eft Deus, ita ut ex hac

doloribus applicant, ita ut, quidquid alii San-

Jpidem

parte non poffit alíquid fieri melius ea, ficut

&i paffi funt, id omne in Mariam confluxerit,

non poteft aliquid fieri melius effe Deo. Ideo

atque adeo convenienter amarum mare figuifi-

foli Deo cognofcenda refervatur ejus perfee

care,nomen ejus dicatur. Sed ne his fuccum-

Gio, inguitS. Bernardinus Senenf(is : Uinde fe-

beret, pofuit Deus firmamentum füz opis &

quitur, Dei tantum effe laudare eam pro di-

gratiz, divi(itque aquas (id eft, tribulationes

gnitate, qui, fibi notis, rationibus, in ea fecit

ex füpernaturalibus motivis toleratas) ab

aquis (ex naturali affe&u confluentibus) &

miracula, ut ait Andreas Cife'tcn(ïs.

illas quidem fuftentavit, has vero protexit ac

& XIIL..

fovit, ne iis faccumberet dolorofa Mater.

VIIILEidemS.Agnes revelavit,D.VirginemL, 6. rev.

MISCELLANEA.-

quafi tot ictus gladii (üftinuiffe per compaífio- c« 3-

Marie INomen.

nem,quor in Filio vulnera & plagas fpectabat. Evfcb. 1.9.

Dionyf.

LS

Birgittz Deiparg dixit: A—udi,quantu;n

IX. S. Lucianüs Presbyter Antiochenus,hitt, c. 5.

Qarth.1.3.

* Filius meus nomen meum honorarit.

cum ad martyrium deftinatus, altare, in quo

S. Euchariítiam offerret, non haberet, ad di»

Meum nomen dum audiunt Angeli, gaudent

T&

Virg. c,ult,

Deoque gratias agunt, quod per me,& meam

ícipulos ea de re folicitos dixit: Altare erit

Magaif

nóbis hoc pe&us meum: ficque fuüper illo

exacit.

tantam gloriam fecit, quoniam vident huma-

nitatem Filii mei in Dcitate glorificatam. Qui

hoftiam immolavit. Pari modo, teíte Arnol«

do Carnotenfi, B. Virgo fe mactabat in alta-Intra&. de

in purgatorio fünt, gaudent nomine meo au-

Pf,6ll'

dito, quemadmodum zzer jacens in lecto,

ris ligna & flammas colli

gebat,i altare erat in 7. verb.

*

cum audit verbum f(olatii: Angeli ctiam bo-

corpore Filii.

z

ni audito hoc nomine juítis magis propin-

X. Lilium inter fpinas vocatur Mater do- Rubertus

quant, & de eorum lztantur p

lorofa, quia quzcunque fpinz Filium, ezdem in4, Cant.

rofectu, q,ui-

bus funt ad cuftodiam deputati.

& Matrem confixerunc, & lacerarunt vulne-

Miechon

Miechov.

II. Athenieníes nulli unquam Ariftogito-

ribus condolentisz.

ü(c- 9 æl

Xl. B.Virgo S. Birgitte dixit: Quale

x[h Eri' Inib. T£V. Q.

diíc.83- nis nomen impofüerunt , eo quod Tyrannos

Io 'ä'

eorum a Republica femel expuliffet, & Pa-

ftitiam haberem tunc temporis, (nempe fub .

tríam a fervitute liberaffet.

cruc) non eft, qui valeat dicere: eram enim

ni Mcum fuif-

ficut mulier parturiens, cujus omnia meme

Ibidem,

III. InExercitu Alexandri Mag

fet quidam abjedi pufillique animi miles,

bra poft partum tremula funt.

Xil. Chriftus in revelationi

Alexander nomine, Rex, ubi id coguovir, ad

Íe acceritum acriter his verbis objurgavit:

fic Matrem alloquitur: Teftimonium perhi-

beo tibi, quod in paffione mea plus fuilti,

. Aut Alexandri nomen depone, aut Alexandro

1

digna gere. -

quam Martyr.

Y d

L. 1. rev.

IV. S. Birgi

ttz dicebat alias cosli Regina ;

XIIL .S. Anto

ninus fic difcufrit: Dationi Part. 4.-7

animz debetur aurcola martyrii, ergo cumtit. 15. €

1é, .

€» 9.

Omnes daemones verentur ac tiinent, quia

audientes hoc nomen Maria ftatim rclinquunt

B. Virgo dederi: pretioliffimam animam, id24 $-*

eít, vitam Filii füi, pretiofiffimà ei laureola

ia Pfalm, animam. Hinc S.Bonavenatara dicebac: Ab in-

debetur.

vocatione nominis tui trepidat fpiritus mali-

XIV. Rex Agis, cum

Kefïrænatos Inores Plut.;rch.

|

gnus. Pax multa diligentibus nomen tuum.

fübditorum compefcere, & perditam rem pu- apud Mie-

Maria dolovofa.

blicam emendare volens, propterea occilus &oY-iite

V. S. Birgittz revelavit B. Virgo dolorum

ab illis, & ad Matrem dclatus fuiffet, illa eum 9* 4*

ldem

L. 4. rev.

li.

c.23.& füorum maguitudinem & multitudinem , ac

in gremio recipiens dixit: Heu me Fili mi,

70.

inter alia dixit : Dolor Filii erat meus , quia

nimia tua bonitas & maníuetuodo ac huima-

cor ejus erat cor meurm.

nitas te fimul ac nos perdidit.

"Taufch. in

VI. Refert Xenophon,quod Cyrus Rex ali-

XV. Pelbartus teftatur, Chriftum iis, qui Part.3.2.3,

Matre do- quando ex Tigrane Armenix Rege.cum con-

per Matris füz dolores aliquid petituri effent, de B Vsg.

lor.1.3. juge fua captivo quzfierit, quid pro fuz con-

quatuor gratias premififfe. 1. Quod gratiam

dare velitut ante finem vitx verum de pecca-

PlüOx

€13: $- ?: jugis redemptione dare vellet? cui cum ipfe

reípondiífet: Integrum regnum, o Rex, quod

tis dolorem elicere poffint. :2. Quod in hora

L

abítulifti, infuper vitam & fanguinem: adeo

mortis eis fideliteratTiftzre velit. 3.Quod pat-

lii

ls,p

dele&tatus eft Rex hoc refponío, ut ambos li-

fionem fuam benecordi eorum imprimere ve-

beros dimiferit, regnumque reftituerit. Ubi

lit, ex quo multum in gratia proficere poffint.

cum Tigranes multa quondam de Cyri rebus

4.Quod Matri füz poteftatem facturus (it pe-

diflereret, & ad conjugem converfus quere-

tendi pro talibus fervis, quidquid liberet.

ret; an non &ipía fimilia obfervaffet? refpone

. XVI. Duzcitharz eodem tono attempera- Taufch. in

pit illa, (e ab eo tempore, quo vitam & fan-

tz fi propefe collocentur,üna tacta & fonante Maire do-

ginem pro füa redemptione ab ipío oblatum

accinit & refonataltera ; cum ergo,tefte S.Ber.lor. c. 2

nardo,3 3*

1955

ITit'jd"S LXX. Hyperdulia Mariana.

hardo ; cithara fa&tus fit Sponfus, cruce ha-. ^ XXIII. Quando nata es; o Virgo beata, Rupertus

*

bente formam ligai, corpore autem fuo vi-

tunc vera nobis aurora fürrexit

*Iit

3 aurora præ- 6. C?nt.

M

cem füppleate chordarum per ligni plani-

nuntia diei fempiternz ; quia ficut aurora

.

tiem extenfarum ;. iftaque cithara tempore

eft finis przterite noctis, & diei fequentis

patlionis in-Ju&tum vería (it; quid mirum;, fi

ininum 3 fic nativitas tua finis dolorem, &

altera quoque cithara, nempe B.Virgo, pror-

confolationis fuit initium : finis triftitige, &

(us illi attemperata per voluntatis confenfio-

letiti& nobis extitit principium.

Quando

;

'nem,; & juxta pof(ita timilem lü&tum ediderit?

autem Spiritus fan&tus in te füpervenit,. &

Ibidem.

- XVH. Hifpanus quidam,.cum duos lapil-

Filium Virgo concepifti, & Virgo peperiíti,

los nigro colore reperiffect " advertiffetque,

tunc fuifti palchra, ut luna. . Sicut enim lu-

uno fablato mox alterum fequi, duas tabulas

na lucet, & illuminat luce non füa, fed ex

cum viginti quatuor notis Alphabeti ordine:

fole concepta ; fic tu hoc ipfum, quod tam

difpofitis, & indice appofito confici juffit)

lucida es, non ex te habes, fed ex divina

'quarum unam cum amico diítanti dediffet,

gratia. Quando autem de hoc affümpta at-

ad quamcunque literam lapillus ducebatut;

que ad zthereum es thalamum translata,

OUU C uNMANPT WE ARK C AMD. .

tunc es ele&ta ut fol.

)

ad illam diftantis tabulz aliter quoque mo-

$

vebatur, & fic diftantes tabulz aliter quo-

XXIV. Pidor quidam volens imaginem Pitto..

1L, . t

que movebatur, & fic diftantes loqui (ibi po-

B. Virginis elegantiffime depingere , totam cone. 15..

uCIBO.

terant, Similes lapilli erant Chriftus. & B.

abíolvit usque ad faciem; tum premiffa n.2..

Eofib. j

Virgo , unde ;

communio rogat B. Virginem , ut affiftere in

ass o

hoc opere fpecialiter dignetur: Interea ra-

j hlüi CI 51

! bzc íentiebat.

*

pitur in ccelum & B. Virginem ftellis & fole

MARIA P'efzerdnäa..

j

k

multo clariorem confpicatus, eum ad imagi-

Trnäc.a,. ;a

XVII. Jannes Geríon regnum Dei di i-

nem fuam rediret, ita etiam faciem elegane

Magnificatfüm effe dixit in duas partes, omnipoten-

ter depictam invenie

h

ä

exescit.$. tiam fcilicet, & juftitiam, juxta illud Davi-

derari potuerit.

t5 qc nihil amplius defi-

XXV. Cum Henri

Intih de

dis: Duo hzc audivi , quia poteftas Dei eft,

cus a Caftris ek Ordi--»ln Parad.

VU

pí6rv. & tibi, Domine, mifericordia. Hujus regni

ne S. Dominici oraret in cella fua, fübito lu- apert. de-

li

dimidium B.Virgini, velut alteri Eftheri, da-

mine extincto, alia lux clariffima eandem oc- V9t- * in»

ra o&.

uberus

tum, fcilicet mifericordia: alterum dimidium

cupavit, & vox eundem compellans audita

iC

Filio refervatuim , :cui

eft. Cumque ille: ah quid audio. dicere!

Affumpts -

Pater.

omne)udlcmm .dcdlit

H

refponfum eft: Ego füm Maria, Jefu Mater.

Mechov.

XIX. Vafco: Fernande

Z "-;Hfi'fpänus 'eques

Qua voce ille ulterius exclamavit: Ah Vir

go

diíc.92, cum in infülta cujusdam civitatis ad domum

fanctiffima , Materque dilectiffima,

cum tu

A 2

andam urbis capiendz perveniffet, fche-

fis , ah oftende mihi amabiliffimam & pul-

Rs — ä:

m affixic hec verba. continentem :.. Huc

cherrimam faciem tuam! cui iterum illa:

pervenit Vaíco Fernandez. .Quod videns

Fili He

]

n

à

irico ; adhuc infans es,. c;:efcc &

alius miles in proximo infültu , «& ulterius

poítea me videbis.

progreffus , in alia domo hanc fchedam affi-

Libn I Icl 95'

:xic : Huc Vafco Fernandez non pervenit.

MARIA invocanda.

.5:,: Idem potiori jure B. Virgo de excellentia me-

.. XXVI. Catharinz Senen(i dictum eft quod-' Arias in

; ritorum füorum & gratie dieere potefl. — .

dam a Deo, B.Virginem effe quafi eícam dul. prt. de

i d

yjre*m di, XX. Quidam orator, cumlaudaturusphï-

ciffimam hamo Dei prefixam ad homines in imit. B.V.

[lt. ls- il

19. n.7. lippum Macedonix Regem plera(jue,"qu;æ'it;

virtutis amorem pertrahendos.

ipfo laudari poterant , enarrafíéc, denique

XXVII. S. Dominicus dixit: Si omnesSan- Petrus Pe.

7451

hoc addidic: Hoc unum tibi dixiffe fufficiat,

&i a nobis alieni effent, & ad preces noftras nequin in

filium te babuiffe Alexandrum. Id quod po-

furdi, Mariam tarien finum mifericordiz no-

Ifagoge

tius de B. Virgine dici poteft, cujus praco-

Ii, 2, Ile

bis aperturam, Hinc B. Alano dixit, jam pri-,

[]

nium reliqua omtiia compledtens eít , Filium

dem mundum periturum fuiffe, nifi ipfa pre-

lpud lii«

habuiffe Servatorem mundi, & Deum. -

cibus fuis iratum Numen placaffet.

:hm..l]mv

Idem dife, — XXI. Zeuxes Helenam depingere a Grz-

391,":40

-^ XXVIII. Alexander Magnus olim de Ma- Piftor, in

ii n7. Cis juffüs, quinque puellas formofiffimas fe-

tre fua dicerere folebat: Una Matris lacry- Matre ad«

legit, a quarum qualibet, quod in ea preftan-

ma multas delebit Epiftolas (fcilicet eas, per '?ir- conc

tiffimum füerat, felegit, & in imaginem fuam

quas cepitalis fententia lata erat) quanto ma- 9. part. 24

tranftulit. Íta Deus. . Virginem creaturus,

gis hoc idem Chriftus

! de füa Matre dile&if-

,MMZ'S'

quidquid in aliis hominibus

fima dicit?

t

217

pxæ[tanti(luï;gnqitp

-moverat, in ipía collegit.

.. XXIX. Birgitte quondam apparens B.Vit- Idem conc,

Piftor. in

XXII. Alexander ab A

lexandris rdlt'"erkt*/, rc-

go dixit: Ego füm Regina cceli, ego füm Ma- 13. p. s.

Matte./24. gem. quendam , cum aquila: calceum. roftro

ter mifericordiz , juftorum gaudium, & adi-

mir. cone. arreptum ad ejus pedes projeciffet, varios

tus peccatorum ad Deum.

15. P.2 puntios, qui fceminam, ad quam ille calceus

| XXX. Eadem B. Virgo S. Hyacintho- ex idem coric,

pertineret, inquirerent, ablegaffe ; cumque

Ordine S. Dominici quondam dixit: Gaude, 18. p s. ex

intellexiffet, ad Rhodopem pertinere; mox

fili Hyacinthe, quia orátiones tuz gratgeejus vita.-

eam. fibi in conjugem affampfiffe. . Ita cum

fünt Filio meo, &,;.

L

quidquid ab eo per me

humanum, genus humilitatem . B. Virginis

petieris, impetrabis.

,ai

propofuiffet, ille mox

v

XXXI. B. Mechtildi quoque dixit:

Egd ad Idem conei

at

fam elegit.

cam Mat,r;m & ?-pon—

H

emnes;qui cü pietate & fan&titate mihi fervie- 13. p« 3.

00 009

T

- R. :I*. Lobn. Bibl. Man. Tóm. £.

rint,

)

$c26

- Billiotbecee Manuäli; Concionatoria

l

rint in agone veniam , & illis ad

quod filios in ZEgypto relinqueret, verfus

bor, & protegem.

4

fir-o confola-

ad le&uli caput, & fümmitatem virgz , quae

Michov.

XXXII. SS. Patres B. Virginem merito

erat in manu Jofeph Filii ejus , recreatur.

dit.29. collo comparant, quia ficut hoc capiti pro-

' Si figura tantum profuit ad confolationem;

quid per fcalam, auroram, virgam fidura-

x apipeie u

T. 25.

ximum eít, mediumque inter caput & mem-

bra, & nulli per caput in membra influxus

ta, fciliícec ipfa Virgo beatiffima non po-

deícendunt , aut viciflim ab his in caput hu-

terit?

XLI. Duo ubera tua ficut duo hinnuliCant. 4.

mores afcendunt, nifi per collum; ita hzc

omnia füo modo refpectu Chrifti, velut Ca-

caprez gemelli, dicit Sponfus, ubi re&te * $

duo ubera, pietatis & milericordig, capre&

S.denativ. pitis, B. Virgini conveniunt ; undeS. Bernare

Vir.

dus dixit: Nihil Deus habere voluit,

uberibus comparat, quia B. Virgo indigen-

per Mariz manus non tranfiret.

guod

tiam füorum clientum velut captea aeute

videt, & ubi viderit, velociter opitulatura

S.Gregor.

XXXIII. Monocerd$ ; qui nec vi, nec arte

Hinc Guilielmus di- In cap. 3.

lir.mor, ulla prehendi valet, ad folam virginis in cam-

occurrit, ut hinnuli.

xit: Quis tam plenus oculis, quam Mater ??*

pis expofitz vocem accurrit , & in (inum re-

luminis ?

cumbens ab ea fe necti capi

plica ferocibus peccatoribus.

que patitqr.f Ap-

"

XLII. Re&e a nonnullis B. Virgo qua- Miechov.

tuor animalibus ab Ezechiele confpectis com- diíc. 36 t«

Plutarch,

XXXIV. Coriolanus, Dux . Vo

l'Fcokmnv:

paratur. Quia acute videt ut aquila , fortis " !?

1-!. vita- cr

-

«

eatus, cum nullis artibus a Romz obfi-

rum in

eft ut bos, humanitatem exhibet ut homo,

Coriol.

diene averti poffet,. fola tandem. Matris

& vigil eft utleo, qui etiam, cum dormit;

Volumniz interceffione placatus dixit ad

vigila. Hinc de illa didium: Ego dormio, Cant 5.

e

-

al

Ve 2«

m: A te, o Mater, primum Vla:u.g di-

7

& cor meum vigilat.

fcedo,

8. Antoni-

XXXV. Sicut fol in leonis fig

na fcfvan-

nus p. 4.

MARIA fazuwg.

tit. 15, c.

tiffimus, ubi Virginis fignum ingreffus eft,

XLIII. S. Damianus falutationem Angeli- Piftor.

mitigatur ; ita juita irà Leonis de tribu Ju-

5-1 e

da, id eft Chriti, fedatur, (i B. V

cam vocat rueitum Leonis altiffimz vocis.Cconc.14-

ces intervenerint..

P

irg-i-nis. pre-

;

. Jodocus Beyfelius de ea ait, quod plura ba-P: *

Pigxiua

XXXVI. JEgyptii ut Jovis ira

m come

beat myfteriorum Sacramenta, quam verba

& literas. B. Alanus ait, effe pau

r

carrï vere

l. 43*

preffam exprimerent, fulmen in molli tho-

. bis, fed altam myfteriis.

4

ro pofitum pingebant. ^ Talis thorus erat

uterus virgineus

XLIV. Si vis ad Virginem ingredi, & eam

Hugd Care

ami(it.

P

in qua ira pei vim | füam

, falutare, oportet te effe Angelum.

4

; nOt.in C.le

a.

ww

*

Idem in

- XXXVII. Gentiles, at Junonis patroci-:

XLV. Tolle Mariam ab Ecclefía , qu

id re- ä..u 'i" hom.

Hiero-

F

at, nifi caligo? unde prius aqua lacryma- vilanov.

nium exprimerent , foeminam ab aurco füne

". conc. 1, de

Mit

glyph.

intet coslum & terram pendentem pinge-

rum fe lavent, qui falutant.

tuba

bant, ex cujus pedibus duo pondera pende-

XLVI. Libenter nos falutat Maria cu

m Annunc. ;

tl

gratia, fi libenter eam falutam

us cum Ave

j

S,Donav.in

li

bant, quorum unum altius, alterum profun-

&

$pe&. C «

dius elevabatur. Rectius tali modo B.Virgo

Maria.

charitatis füniculo inter ccelum tetrramque

1 XLVIIL. Beatus Alanus ait, ipfos etiam InLibr. de

STI

$.0«

füfpenfa, & amoris erga nos pondere nunc

Apoftolos, dum adhuc vivebat Virgo beatií- Ffalterio

u

ad Deum aícendens, nunc iter

:

LU.

fima, falutationem hanc Angelicam ufurpaf- * !5*

nes deícendens pingeretur.

[e: Sed & in primitiva Ecclefia in fumma

judie. 4.

XXXVIIL Barach Dux popul

veneratione fuiffe habitam tam a Chriftianis,

V. 9»

metíi a Deo juffus Sifaram oppugnare , no-

quam Apofítolis, ipfa Virgo cuidam diledto

luit tamen arma prius fumere, ni(i Debora

famulo revelavit, tefte eodem Alano.

«cum eo in prelium exiret; hinc dixit ad

.XLVIII. Cum P. Ignatius Martinez Socie- Piftor.

eam: $i venis mecum, vadam:: (i nolueris

tatis Jefü quondam Catechefin haberet, in- conc. 14.

venire mecum, non pergam.

fFacilig ad B.

fans fex meníes vix dum natus e gremio mae« P* !-

Virginem applicatio.

à

tris caput erigens falutationem Angelicam

rc; fic i'cribiQ:

recitare coepit.

3

i;ib. de

XXXIX. S. Epiphanius de a

Proph.vit.In refürrectione primum arca refurget , &

XLIX. Cum $. Euphem

iam diaBolus 'þc;"Cæfar. 15.

In Jerem- prodibit de faxo, in quo in Sína monte lo-

feneftram projicere pararet, mox per falu- Dial c.44.

cabitur, & omnes Sancti ad eam confluent,

tationem Angelicam recitatam fugatus eft,

ut illic fufcipiant Dominum; & fugent ini-

Th

micum;, qui perdere illos affe&tabat. An non

: umo

id quod in aliis etiam tentationibus fa-

É

ple

Do

convenientibus hoc de arca fi

^L Cum S. Domini

cus in ACaHamia Da- Plüm'

pof

B. Virgine, dicitur?

gqrat;; » fcilicet

$

n

rifienfi concionari juffus füblimes conce- conc.14

Miechov.

XL. Jacob Patriarcha à Patris do

äo exui,

ptus animo volveret, B. Virgo ipfi rofa.P*?:

L

diíc; 361. & ad necem a fratre quzfitus, pro folatio

rium recitanti apparuit, & libello oblato di-

n

habuit vifionem fcalz, cui Deus innitebatur,

xit: Fili mi; Dominice, etíi bona fint, quae

& per quam ad. coelum aditus dabatur. Sed

explicare pro concione decrevifti, longe ta-

& poft noCcturnam cum Angelo luctam afcen-

men meliora attuli tibi. Aperto itaque li-

Lll(

V.f

dente aurora recreatur , & a Deo benedi-

bro tot in eo m

yíteria de rofario ; quot ver-

ba; reperit.

! ,ci4turr. Tandem & moriFns cum t'ri&aretur;

$. XIII.

EL ifzghts LXXI. Hyþerdulia, Mariana.

1027

OXIV.

$. XIII.

AuT

HORE S,

AXIOMAT A.

I. Petrus Canifius tomo integro.

II. Antonius Spinellus in throno Deiparg,

LI. MARIJR Scbutz dem Feind biet Trutz,

III. Francifcus Arias de imitatione B. V.

MARLZ./ Lieb kein Zug macbt trüb.

IV. Eufebius Nierenbergius de amore ere

ga Deiparam.

MARLJE Scboos, ein fefles Scblofs.

V. Maximilianus Sandeus in Gemma

MARIJ/S Bitt verla[fet vit.

mylíticá.

MARIJE Hut macbt alles gut.

VI. Franc. dela Croixin Hortulo Marian,

MARLIJE Ebr, ein [larck. Kriegsbeer,

MARLUE PBid, ein fefler Scbildt.

VII. Paulus Barry in Paradifo aperto.

MARIJ Grujf: fleifft feft den Fufs.

VIII. Philippus D' Outreman

:

in Pzdago-

D

£o Chriítiano cap.26. part. .

LIl. Zér MARIAM zur Quardi bat,

IX. Jeremias Drexelius in Rofis Marianis.

Von Feind if ficber früb wnd fpat.

X. Joannes Nadafi in Anno hebdomada-

rum coeleftium, Anno Marianko,.

le

PPHEPPHRRRHHPRRHPHEHHHHRPPERHE HHH EUH HHHb R

TITULUS LXXI

MH Y POCRISES-

$. l.

"L Ctus.

lII Primus eft, füb pietatis nomine lu- Marech.

QUOAD ES s.EN"'rlAM.'

crum qusrere.

tr. 1. tub,

IV. Secundus, exterius amicitiam fimula- $2c-1e&. 4

re, & animo odium invidiamque fovere,

h

| Definitio,

I.

juxtaillud Davidis: Una locuti fünt unus. Pf 11. v.3.

Ti

quisque ad proximum. füum, labia doloía

)

ft fimulatio, qua quis fe juftum fimu-

in corde locuti fant.

.

Marh. in.-

lat, vel juftiorem , quam fit. Eftque

V. Tertius, in publico fe juftum oftendere,

tr.' 1.

tuba Sac,

quoddam fa&i mendacium, erimen

in occulto gravia fcelera committere.

d

. VL Quartus confülere quid alberi, ad

le&. ;, mottale involvens, fi finis & intentio fimu-

commodum illius tendens, & interim fuum

lantis fit contra charitatem.

Defümptum

bonum unice quzrere.

de

S.Thom, autem hoc nomen efít, teíte S. Thoma, a fpe«

?:2,d. 11f cje eorum, qui in fpectaculis contecta facie

.artl 2e

VIT. Quintus, in parvis rebus fervandis

incedunt, modo in fpecie viri, modo in fpe-

anxium & follicitum effe, grandium vero

cie foeminz ; ut in lüdis populum fallant.

nullam aut exiguam curam habere.,

Et confentiens S. Baüilius, Hypocrita, inquit,

VIII. Sextus, exterius humilitatem prae

vocatur Hiílrio, quia in theatro períonam

fe ferre, & interius gloriam & laudem huma-

fu(tinet alienam , fzpeHeri, cum (it fervus,

nam fe&ari.

aut Regis, cum fit privatus. . Itidem in hac

$1

b

vita plerique vitam füam velut in profcenio

ad oftentationem componunt, aliud in cor-

EX S,. SCRIPTURA,

de gerentes , aliud in fpecie & hominum o*

culis prz fe ferentes.

Qualitas,

I.Po

pulus hic labiis me honorat, cor au- Merc,

"

h 50

tem eorum longe eít a me.

V

144'

Divifío,

Il. Alligant onera gravia & importabilia, Matth, 23«

& imponunt in humeros hominum; digito v. 4.

WhomSte. II Dividitur a Stapletono in. Externam &

autem (uo nolunt ea movere,

plet. in

Internam.

Illa eft, qua fola re&itudo externa,

Dom. 5. negleGtainterna & vera cordis

uftitia queri-

IHI. Hoc fcio a principio, ex .quo pofi- Job. ao,.

poft. Pent.

tur, dequa Chriftus locutus e

d

, cum dixit :

tus.eft homo füper terram, quod laus im- v. 5

ji

Mart. 5

3: Quzcunque dixerunt vobis, facite; fecun-

piorum brevis fit, & gaudium Hypocritz

v. 3.

dum opera eorum nolite facere. — Illa eft, qua

ad inftar pun&i.

Puga.

in omni virtutis genere laus &gloria humae

na captatur; de quaidem Chriftus dixit: Va

IV. Attendite a fermento Pharifzorum ,Tuc. 11,

"

Luc. 1t.

vobis Legis peritis, quia tuliftis clavem fcien-

uod eft hypocrifis.

vl ID

V. 5'0

tiz , ipfi non introiftis; & cos, qui introi«

V. Ne fueris hypocrita in confpectu ho- Eccl. r,

bant, prohibuiftis.

"

minum , & non fcandalizeris in labiis tuis. v. 37.

R. P. Lobn. Bibl. Man, Tom, L.

Ooo 000 2

- In De-

IG

L*ibliotïoecæ Mantualis Concïonatoiiæ

pPero, VÍ. Deponentes Omnetm malitiam , & 0-

mente turgemus: corpus defpe&tis veítibus

mnem dolum, & fimulationes, ficut modo

tegitur, & elatione cordis purpuram füpe-

ramus, jacemus in cinere, & excelía noa

geniti infantes, rationabiles, fine dololac con-

cupiícite, ut in eo crefcatis in falutem.

afpicimus, doctores humilium, duces füper-

bix, ovina facie lupinos dentes abícondi-

Damnum.

mus. |

Fugd.

]o5. 9.

VII. Numquid virere poteft F&irpus absque

Y« 13*

humore, autcreícere carectum (ine aqua?

VI. Hypocrita, fi bonum eít, bonum e

f, S.Chryfoft,

fic vie omnium , qui oblivifcuntu:—Dcum ,

fe, ut quid vis apparere, quod non vis effe ; *P"'4 Fabr.

conc. 2. in

& fpes hypocritz peribit.

fimalum eft, malum effe, ut quid vis effe,

Dom. 22.

Job. 36.

quod non vis apparere? fibonum eft

VIII. Simulatores & callidi provocant

, bO-: poft Pent.

V. 12.

iram Dei, neque clamabunt, cum vindi

num apparere, melius eft bonum eff:

L

i

füerint.

malum eft, malum apparere, pejus malutn

Pís.v.7. IX. Virum fanguinem & dolofüm abo-

j

effe; ergo aut appare, quod es; aut eíto,

minabitur Dominus,

quod appares.

X. Abominatio Domini eft omnis illu-

S, Greror.

T'rov. 3.

VII. Non indues veftem ex lana linoaue

l, 98. mor.

V. 32.

for, &cum fimplicibus fermocinatio ejus.

contextam: per lanam (implicitas, perlinum

fübtilitas defignatur. Et nimirum veftis, quze

Job. 15.

XI. Congregatio hypocrite fterilis, &

V. 15.

ignis devorabit tabernaculacorum, qui mu-

ex lana linoque contexitur, linum interíius

nera libenter accipiunt,

celat, lanamque exterius demonftrat. Veftem

Job. 15.

XII. Non veniet in con

ergo ex lana linoque contextam induit, qui

V. 16,

pocrita.

:

fpedta 'ej us hy-

in adione vel locutione, qua utitur, intus

Matt. C.

XIII. Partemque ejus p

onet cum hypo-

-

fubtilitatem malitizg cooperit, & (implici-

24. V. 51- oritis ; ibiericfletus & ftridor dentium.

tatem fori; inno-ceptiæ ofcendit.

Matt. 23.

XIV. Ve vobis Scribe & Pharifzi hy-

l

V. 175

pocritz , quia fimiles c(tis fepulchris dealba-

$

: Dämäum; |

f

tis, quz eforis parent. hominibus fpeciofa ,

VIiI. Nulla res íic exterminat bfmum,'SChryfoü-

intus vero plena füntoffibus mo

*X

ficat fimulatum bonum, nam manifeítum

ho. 19. in

omni fpurcitia.

"

Attuorum,v &

Matth,

malum quafi malum fugitur & caveturs ma-

Soph. t

XV. Vilitabo fuper

omnes, qui induti

lum autem fuüb fpecie boni celatum , dum

N. 0€

funt vefte peregriaa.-

noncognoícitur, neccavetur, fed quafi bo-

U

Eccl. 57*

XVI. Qui fophiftice loquitur, odibilis eft:

num fu(cipicur.

v 23«

in omni re defraudabitur, non enim eft illi da-

IX. Sicut prope fümma & divina virtus $. A«guf.

p1

ta a Domino gratia; omni enim fapientia

24

:

eft, neminem decipere; ita ultimum vitium /^l 3. qq.

í

eft, quemlibet decipere.

* 53.

defragda—tus eít,

X. Sicaftum me effe (imulo, &aliud eft in :Hier 17.

gmw

conícientia mea, habeo non gloriam merce-

in C 16,. '

lfaize,

narii, fed fuüpplicia peccatoris. Et in com-

EXS&PATRIB&&

paratione duorüm malorum levius malum.

-

^" Qualitas.

À

eft aperte peccare, quam fimulare & fingc-

1

re fanCtitatem.

S, Cypr. f.T.

nta eft hypocritica dementia, ut fce-

XI. Hypocryfis fübtile malum, facretum S. Petrus

Ta

de jcjun,

toribus pro odoribus abutantur, &

virus, venenum latens, virtutum fucus, tinea Chryfol.

pretiofa vilia, & afpera (aavia arbitrentur,

&

1

fanCtitatis. .. Hypocrifis fecreta fimulat, pro. i^ ferm

favorum fapor omnium dulcedinum fupe-

fperafallit, curiofa mentitur, & crudelitate

ret condimenta, omnisque delira fenfualitas

virtutes truncat mucrone virtutum.

Jeju-

contrariis dele&tetur.

€

nium jejunio perimit, oratione orationem

H Simulata zquitas non eft equitas, fed

vacuat, mifericordiam miferatione profter.

$, Aug. in

Pf, 36.

duplex iniquitas, quia iniquitas eft, & fimu-

nit. Hypocrifis cognata febri, frisido pocu-

atio.

lo extinguit ardorem.

XII. . Fratres, fugiendum e(t vulnus, pefti- Idem ia

$. Bern.

IIL. Hi funt oves habitu, aftu

vulpes, actu

€. 66,

lentiacavenda, quz de remediis creat mor. t 7»

& credulitate lupi. . Hiffunt, quiboni videri,

bos, conficit de medicinis languorem, fan-

non eíffe: mali.non videri, fed effe volunt.

Malifünt, &bonivideri volunt, ne foli fint

Gitatem vertit in crimen, placationem facit

reatum,; generat de propitiatione difcrimen.

V

miali: Mali videri timent, ne parum fint ma-

'Thefaurum, qui non abícondit, prodit: Vir-

li. Etenim minus femper malitia palam no-

tutes proditze non manabunt. — Virtutes fuos

cuit, nec unquam bonus;, nifi boni fimula-

proditores deferunt, íuos inftant cuftodire

tione deceptus elt.

cuftodes.

8.Greg.in — IV. Quid eft vita hypocritæ, nifi vifio

XIII. Va peccatoti terram ingredienti dua- $. Greg,.

mor,

uzdam Phantafmatis, quz hicoftendit in

k

bus viis. Duabus quippe viis ingreditur, quan- ^ *- mor.

L

imagine, quod non habet in veritate.

do & Dei eft, quod opere exhibet, & mundi,

Idem inr

M.

uid di&turi fümus, qui iniqua operi-

quod per cognitionem quzrit.

.

Reg,

bus docemus, & fola voce ea, quz funt jufta,

XIV. Hypocrita quot vitiis e

ft plenus, quaf; !dem. |

3

pratendimus? Offa jejuniis atteruntur, &

tot ftercorib? in confpectu eterni Judicis illi?

pc&uxs

ditulus LX Xl Hyperdulia Mariana,

1629

ectus fcétet. Hypocrytäfum corda diabo-

j

u

difcrimen capitis averteret, refpondit, mori

s tacitus tenet , & qua(i quietus ibi dor-

fe malle, quam tali (imulationé malum aliis

mit, ubi eos

exemplum relinquere, & per hoc raculam

; qups poffidet, quiefcere non

Permitütc'

atque execrationem füz fen

$

rere.

ectuti congg'i-

$ 1v.

XI. De Nathanae

le Chriftus i

pfe Apofto- jon 1

lis füis dixit: Ecce vere ifra

»

lus non eft..

[5*

elf'ta, in quo dq- YV. 47*

(

'EXAEMPLA 'CATHOLICA'.-'A.;

XII. S. Anaftafiu

S 'Märtyr Perfa'rogatüs aþ;ifæus in

l

Qualitas..

Duce Perfarum, ut vel unico verbo fuaim re- Pan.V.Hy-

i

ligionem inficiarecur fimulando , poft fufas pocr.

Gen. 4 ,I. Ca

in.per fimulationem fraterni cbhförtii

educens fratrem in agrum, interim

preces refpondit: Neque tu, neque aliüs mi-

odium in corde fovens , crudeliffime intere-

hi perfuadebitis, ut hoc faciam nomenque

mit , & quafi Deum facinus horrendum late«

Dei mgi vel in fngiem etiam negem.

ret, interrogatus , innocentem fe fimulavit.

É

2, Reg.20.

M. Josb Amafan officiofe falutans , am-

Damnum.

j

)f

ple&densque amicorum more, lethale in-

XIII. Cum ex duobus ftudiofis pauperie

!

terea vulnus

bus alter fe mortuum fimularet, alter cidem

rimit.

corpori infigit , mi[;;cque pe:

adítans eleemofynam a S. Epiphanio peteret

? &.Reg.:g.

III. Abfalom fratrem füum Ammaonem di-

pro focio fepeliendo , is, qui mortuum fe

ligere & honorare fe velle fimulans, dum ad

finxerat, poft datam a S. Epiphanio eleemo-

conviviu

fynam vere obiiffe compertus eft.

r

m invitat, jneþria;um ;rudelit»qp QCs

cidit. -

.. VIV. Monachus quidam a fratribus prOs.Greä:oü

fan&to habitus vita cum jamjam ex hac difcef: ] 4. Dial,

Matth,26, — IV. . Judas 'hypt)cricatum; Antefignanus

Chriftum ofculo falutans , & magiftrum vo-

furus effet, accedentibus fratribus, ut inoni- c. 3.

cans, perfidio(fiffime inimicis tradit.

tum falutis acciperent, dixit, fe oc ob hypo-

crifin, qua fanQritatem fimulabat, & jejunare

S. Chryf.

V. Herodes Chriftum infantem (e adorare

fuper c,

2. velle imulans, devotionem promitit, fed gla-

creditus occulte manducabat, draconi, qui

ift

Matth.

. cauda fua genua pedesque colligens, caput-

W

dium acuit, & malitiam cordis depingitcolo-

. que ejus ore concludens, animam mox ex-

re humilitatis: hujus perfonam reprefentant

hypocritz, qui, dum fidtie Deum quzrunt, il-

tra&turus effet, devorandum datum effe. Quo

. di&o ftatim fine posnitentia obiit. : -

- lum nunquam merentur invenire.

Engelgrin - Vl Antoninus Picenas Religiofüs

taütam

.. "XV. S. Gregorius Turonenf(is narrat, mu- s. Gresor,

Dom.s. fibi famam fan&itatis comparaverat, ut omni-

. lierem quandam in Galliis füb fpecie religio- Tur.1.1 de

if

poft Pent

.. nis-vacaffe jejuniis; orationibus inftitiffe, vi- Glor.Mart

*

: bus perfüafum effet, ei poft quadraginta die-

L

So Io

rum jejunium , absque cibo & potu trans-

gilaffe conftanter, & facra loca obiiffe; au- . 106.

acum, Angclos perinde ut Chrifto cibum

rumque pro redimendis captivis corrogaffe,

l?

verum occulte illud in fua cella defodiffe.

^

miniítraffe ; cum tamen interea ille ingen-

tem cereum cui clam intrita phafianorum;

Ob quam cauíam, poft mortem damnata, e

caponum, & fimilium gulz illecebrarum co-

fepulchro has voces terribili cüm ejulatu

pia fuerat, ad manum haberet, craffumque ac

frequentare audita eft; Me miferam, me in-

rotundum cingulum aromatibus infartum

felicem , auri confümor incendio. . Poft tri-

duum vero aperto tumulo vifüm. eft aurum

portaret, unde vitam furtim füftentabat; In-

!

ter execrandas demum blafphemias in Chri-

refolutum. fu,l»phurcæ inftar flammz in os in»

)lo

ftum & B.Vir

redi.

1

h

ferrime.

ginem cjmïfi-"as: 'yigam finivit mi-

3

VI.

- Alia qu'äcþïam' 'foeminaj, .cum . ad Nic. Ly-

Trexp.r. — VII. Ecebolius Sop

hlüa Ju'l'ianij .Apo(ta-

fan&titatis famam aucupandam in omni con. rausapopl, —

Phaet.

t& preceptor linguam habuit ad omnem hye

feflione 'fe improbam & gravem peccatri- P. 259»

€: 24* $- 4: pocri(in eruditiffimam, velut plicatile coch-

cém profiteretur. confeffarius ejus (anctita-:

lear omni loco ufurpandum.

inc füb Con-

tem probaturus dixit, fe quoque ab aliis hoc.

ftantio Arrianam, fu|

b

^

ipfuin audiviffe, tempus. proinde effe, ut íe«

Juliano Paganum, füb

Joviniano Catholicum fe (imulavit.

rio fe emendet. Quo audito, illa turbari,

f

irafci , ac convitia in eos, qui talia fpargere

(l

au(i e(Tent, jacere incipiens, fatis oítendit, non

- Fuga.

nifi falí(am

i

fuiffe fa«h&vivtatem, quam prz fe fe-

g Pétr. a.' ViiT. De Chrifto , quantopere hocvmum

rebat.

v.22.'. . fugerit, S. Petrus teftimonium ferensait : Qui

XVII. Caffianus refert monachum quen-Spec. Ex..-

peccacum non fecit, non inventus eft:dolus

dam peregrinum, cum, ad orationein eum V.Fidlio, -

&

(Matth. 23«in ore ejus, Patetque amplius ex fevera'ora-

-aliis faciendam, pedumque ablutionem per»

tione, qua hypocriticos. Pharifzos a

^

Matthzum exagitavit.

*

d

mittendam, a Serapione Abbate invitatus,

"

.utrumque recufaret, indignüm fe dicens,

joan. 1.

IX. De Jobi averío ab hyp

0

'cfifït änämb

qui communi cutrn réliquis fratribus charita-

(

ipfe Deus ad fatan dixit: Numquid confide-

t

Ve ,36

te frueretur; poftea vero ab eoder Abba-

rafti fervum meum jJob, quod non fit ei fi

te monitus effec, ne multum evageretur,

lis in terray vir f(implex.& redtus ?.

-

Íed intra cellam füam quietus permaneret,

| a,liiacgæ.

X. Eleazar Machabzus monitus ab ami-. fibigue ipfi attenderet, graviter indignatum,

cis, ut fimulata carnis porcinz comeftione

claro indicio: prodidiffe

ula-

. non niü- fim

tam

64 P. Lobin. BHib. qu. Tóm. £.

Oo0090j3

1930

Jiblioibeca Matualis. Cmciotiatorian ;

tam fuiffe humilitatem, quam prius pre fe

pocrita, dum mellis aliquid affanditut y 'ta»

tulerat.

cet, auc ficte loquitur ; cum vero a melle

$

Eogelg.in . XVIII. Vereticus.

Rex W alliaä, cum fz-

& flore abeít, agreíti & barbaro fremitu tu-

"

multuatur. linde Job àit: Cum dulce fue- fob. ao

Dom.s. pe a S. Patritio de tyrannide omittenda ad-

poft Pent. monitus , femper emendationem fponderet,

rit in ore ejus malum, abícondet i

x

l;ud fub v. 12.

$. lu.

& monitiones aítu eluderet , orante eodem

lingua füa.

. San&o in vulpem transformatus aufugit, &

V. Sicut cygnuäx,plufn«is quidem candi. Ibidem,

cat; fed carnem nigram habet duramque ;

;msquam kuax'npliv.ïsvw comparuit.

fic hypocrita plurmulas .verborum habet

$. V.

mollifhmas & pulcherrimas , fed aoimum

L

olitica fuligine infedum gerit. - Hinc Sa- Prov. t4.

EXEMPLA PROFANA.

z

mon: Profert mendacia ver(ipellis.

Ve 2 5»

Plutarch.

- VI. Sicut ftruthio volandi fpeciem ha* sGreg 1 5

!t

L lpt

olomzo Regi Egypti, quia difcendi

ji

lib. de di-

cupidus videbatur, adulatores ei fami»

bet , fed ufüm volandi non habet; fic hy- mor, c. 1.

fcrim.

liares de lingua, de veríiculo, de hiftoriola

pocrifis cunctis intuentibus imaginem fían-

&

adul. & -

&itatis infinuat, fed tenere vitam fan&ita";is

amic,

digladiantes, ad mediam usque noctem relu.

-

/

Gabantur ; at vero fzvienti , ferocienti, vee«

ignorat.,

: VII. SicutSimon Cyren

us Chriüi'cruccm S. Bern. in

étigalibus populum oneranti nullus e tam

multis refiltere aufus eft.

tulit angariatus, non volens; fic hypocrita S. de bene-

Idem de]

II. Anacharfis Scytha de

Grezcis not;.avit,

alienum onus pro Chrifto nolens portat, exe. dict. ^^ ^ «

quens foris, quod intus non armat.

profetu quod przclare loquerentur ; & nihil face-

Mowm. :

rent, ideoque (imiles effent illis, qui numis-

VIIL. Sicut ii,

.

ui mofcho indulgent, ani- Langtus in

mate ad nihil aliud ; nii ad numerandum;

mam plerumque

l

[ 2

?

tentem habent ; tic hy- Polyanth. ,

uterentur.

LÀ

* pocrirz, qui plurimam pietatis fp

eciem exff

. .HI.: Senex. qui

dam in ludis Olympicis

hibent, incus foediffime fordent.

.diu multumque inter Grecos perambu-

- 1X. Sicut vulpes fimulat fe mortuam, u'tQVSzapl.,,iu .

lans, nec locum inveniens, ad Lacedamo-

gallinas capiat fecure accedentes; ita Hy- Dom.5.

nios tandem petvenit, ubi non folum pue-

pocrita mortificationem fimulat, ut fimpli- Pent.

ri omnes illi affurrexerunt, verum etiam vi-

cibus imponat, & Íub

pie;gtis/ p?gc;xguï text. s

«(

ri multi locum dederunt. Id factum cum

predam capiat.

)

Grzci , quotquot aderant, magno applau-

Y,i

- fü approbaffent, exclamans íenex,;. heu

X. Sicut labrufca colorem habet

uvz, fc;;d Ibid,

non faporem; (ic opera hypocritarum co»

miferiam , inquit, omnes

3reci norunt,

lorem habent.

- quid (it honeftum, fed o

pietatis, fed Pco infipida ac

cedamonii,

| fqli u;untu; La-

L

ingrata funt.

k

-XEK Sicut patroclus

: Achillis arma in- Ibid, ;

duens, & equos in pugnam educens , ha-

ftam Peliacam non aufus eft contingere; fic

SIMILITUDINES.

hypoctitze verba & voces San&torum 'con-

cinne re(onant , faCta non attingunt.

"

£^

XII. Sicut monftrofum eft, ut homo ha- Idem text,

&. Pafil. in T.

€ut Polypus, -quicunquc faxo aähæfci,

beat majorem linguam, quam manum; fic 4.inDom,

.

Hexam.

Yi

S'i

z

cuj

üs majora

K

illias colorem fufcipit, itaque pifces ad

funt verba, quam opera, prg. 2« Adv.

IS

|

ipfum tanquam ad faxa adnatantes capit;

cer naturam facit.

ita hypocrite, quod cuique placet, fuam

Damnum.

omnino fententiam effe dicunt, ideoque evi-

tari facile non poffünt, cum pravitas eorum

SLIII. Sicut is

; -sj otapuldiwom-el copss Auti?

fucata & adornata füb p

pus, & deformis animus, magis dolendus eft, de 9oài :

.

1

jgzacis Pïæ't'?ïFu'Pf?'

*

funde lateat.-

quam fi deforme habeat corpus ; ita qui fan. Chrift.

(

&e loquitur, & male vivit, magis miferan-

lt (

S.Chryf. IL. Sicut fepulchrum , quamdiu claufüm

dus eít , quam cujus vita improba verbis re»

hom.4s.ineft, pulchrum videtur; (i vero fuerit aper-

lat

Matth,

tum, horribile eft ; fic & (imulatores bono-

fpondet.

XIV. Sicut panthera deforme caput abe Stapl text,

rüm, quamdiu non cognofcuntur, laudabiles

fünt; cum autem cogaiti füerint, abomina-

fcondit, & reliquum corpus oftendit, ut illius 1. inDom,

biles inveniuntur.

«

pulchritudine & grato odore animalia.alli«5- pott .

- d

ciat, & devoret; fic hypocrite multos ex- ^*t.

S.ätegor. TII. Sicut mctctrix

,cum natis';,ä püich.rï-

Nazian. intudine deftituta eít, ad colores, pigmenta,

terna fanctitate allieiunt, fed eosdem interna .

improbitate corrumpunt , vel in füuum emo-

nebro l,a'

orat. fü- & fücos confugere folet, .ita hypocrita,

lümenturm trahunt.

tris,

cum fpecie folide perfectzque virtutis ca-

reat, adumbrationem quandam externam

XXV. . Sicut. l.u&atorcs'*xcorpu's* Bum'iliant;zïbm. .

2

ut alios dejiciant ; fic hyporite feipfos hu-

pietatis fimulat, qua eorum oculos reti-

-

net, qui adumbrata virtutis (imulatione ca-

,

miliando alios füpplantant.

piuntur.

i

XVI. Sicat brevis rhulieris fucatz gratiaïLangiug

Dréx, in

,IV. Sicüt crab

to, | dum infid&i: Hoiii,- Glet;

eft,quia habitu populari fucus difllatur,& ma- in Pols.-

$4

d Phaec.p.r 'cum

urat; fic.hy-

t fu-.

?

c. 24. *, 9.

lavolac. ,inamærgun? murm

o Q

cula magis apparent, Hc. gui :fx;elioris vi

b

E eum

&

v Titulus LXX ^ dHypoerifis.

1031

cüm affumunt; facile ela-m' In converíatione

tàs eít duplex iniquitas, quia iniquitas eft & S. Creg, ts

amittunr, & vitiofi magis apparent.

fimulatio ;; & preterea hypocrita duas inor- moral.

S;Gregot.

XVII. Sicut fcenum.tectorum in alto

dinatas actiones committit, intendendo. fci-

l. 8. mor»

nafcitur, fed nequaquam radice folidatur,

licet finem malum, & o

€. 29.

finem ordinando.

pus boqum «afd -;alem*

ideoque mox exareícit; (ic hyppocrita füm-

ma quidem agere cernitur, fed non in eis

VI. Quia curatu difjicillimu

m eft vi uum 1 tum Fab. conc

ex cordis puritate roboratur; quia cum fine

quia hypocrytz fateri eulpas füas nolunt ; tum 2. inDom:

oft

intentione re&tz. cogitationis bona ftudeat

quia corrigi recufant; nam, tefte S.Gre

agere, ea amittens indicat

paratiores funt mori, quam redargui.

gorio, ! 2;1 tp

E^

floruiffe.

E

, fe [ïnf: ravdice

VH. Quia vanwun 69 inutile vitiun efl : nam

Luc. 12.

. XVIII. Sicu

& fetmentum. totam .mallam

hoc ipfo, dum per illud opera mala intentio-

corrumpits ita hypocrifis univerfía hominis

ne fiunt vacua & inania redduntur; unde

h

opera inficit ac.perdicit,

e

non male ejusmodi opera pomis juxta mare

He&or

XIX. Sicut i

n magno mari

pcrnibiofïörcsf

Pintus in

mortuum creícentibus comparantur, quz

funt fcopuli, qui brevi aqua operti triftem

extrinfecus quidem ípecioía fünt, interius

€.9, aig.

ac coecum & miferabileni non obíervanti-

vero omni fücco carent, &, (i vel m

d

Qdic,ä

bus inferunt interitum, quam rupes eminen«

tes , utpote quas nautz faeile vitare poffunts

tgpgantur , in cineris.vertunmþ.

E

fic hypocrytz , qui in animi receffibus & la«

tebris malitiam retinentes fpeciem pietatis

foris oftendunt, tetriores & capitaliores fünt

MEDIA.

:

u

improbis illis, qui fant ab omni virtutis fimue

latione alieni, quoniam horum peftem faci-

À

ah/ïde;i*are, quantopere hoc vi&iun& quem-'-

le poteris fugere , illos aute

vis hominem dedeceat; fi enim quod-

*

m "non; fac:le

potes dgvitgte.

vis oris mendaciwn adeo deteftabile videtur

homini ingenuo, ut nihil gravius ei accide-

re queat, quam fi pro homine.mendaci ha.

us r .':V"- t

beatur; quanto magis hypocrifis , quz fa&i

menda

OMMOTAIVA-

cium eft ,. dcdeccrelhomincm.»ingenuum

3

credetur?

n.Cor.b l1. I.

ia diabelcum eft vitium: nam. huic

L. Perpendere , quan

topere Deo abomina-

V. !4.

*. proprium eft in Angelum lucis fe

bile fit hoc vitium ; id quod vel ex ipfius Chrie

transformare ,. uti Apoftolus teftatur, ideo-

fti teftimonio colligi poterit, qui nullum aliud

que mendax & Pater mendacii a Chriíto vo-

vitium tantopere exagitavit, totiesque vz in-

catur.

geminavit, quam. füper-hypocrifin & fimue

Job. 19. |

. I1. Quia ediofiffmum e(t vitium: quis enim

lationem Pharifzorum.

";

non odic & deteftatur Judam fallaci ofculo

III. Confiderare raborem , quem aliquando

Chriftum inimicis prodentem? quis. non Ju*

faftinebunt hypocritz , (i remota fictioe

dacos pretorium, ne contaminarentur, ingre-

nis períona eorum malitia. dqtcgetur,g.; f

enim olim Senatores Romani a Nerone in

di metuentes, & tamen graviílimo fcelere

mortem Chrifto procurare non verentes ? ate

theatro facie perfonata faltare juífi, quia ad

I

T

qui his fimilia , imo majora crimina hypocri-

)

ejusdem Imperatoris mandatum a. fatelliti-

If

txz committunt.

bus larvz ademptze fünt, tam zgre tule-

S.Greg, . Ill. Quia inexcufe

gbie vitium. eft : näm ut

runt hanc proftitutionem , ut aliqui illorum

lio.morjS, Gregorius fapienter dixit, hypocritz ane

prz dolore mortui finc ;. quantum ruborem

te diítridtum judicem excufationem de igno-

& dolorem fentient hypocritz ,.fi coram to-

rantia habere non poffüunt , quia, dum ante

to mundo dolofa illis larva a Deo ipfo detra-

"

oculos hominum omnem modum fanclitatis

hetur.

:

'4'

oftendant , ipíi fibi funt teftimonium , quia

.1V.. Confide

Vare., glu—bd pihii minus obti-

bene vivere non ignorant..-

neant hypocritz ,. quam quod. intendunt j

S. Chryl,

IV. Quia perniciofjum admo

dum vitium »,cïïä

cum enim omnis eorum intentio eo feraturs

in c.7.

Mattli,

quia, tefte S. Chryfoftomo, nulla res fic ex-

ut magnam fíibi apud homines opinionem

terminat bonum , ficut fimulatio ; nam ma-

comparent, plerumque jufto judicio Dei con-

nifeftum malum quafi malum fugitur & ca-

tingit, ut vel maxime difpliceant, ficque im-

310

vetur, malum autem fub fpecie boni cela-

pleatur, quod S. David predixit: Deus

dif pf g3, v;"l(?."

0f

tum, dum non cognofcitur, nec cavetur, fed

fipavit ofía eorum, qui hominibus placen

E

br

F)

quafi bonum füfcipitur. Sic fervi diaboli

confufi fünt, Deus fprevit eos.

tunc peífime chriítianitatem ;corrumpunt,

.. V. Confiderare , quod , ut fapienter

Cice- Cicero lt

quando íe fimulant Chriftianos, de quibus

ro dixit, compendiaria via ad gloriam fit,de oflic. .

Chriftus mouet fuos & nos:. Attendite a fal.

ut qualis quisque haberi vult, talis fit$ fic

fis Prophetis, qui veniuntad vos in veftimen-

enim ad. veram fanditatem comparandam

tis ovium, intrinfecus autem fünt lupi rapae

incitabitur, atque per-hanc fibi non modo

ces$.. Quia magna virtus hominum eft. co«

temporalem , íed aternam etiam glo

riam

nofcere malum ,. & firma tutela falutis eít

comparabit.

Á

"

Ícire, quem fugias.

L

é

L. NVII. Confiderare , quam vanum

fit gaüdiuih,

$, Augutt. .. V. Quia dupiicatum vl

tium eft: nam, ut füe

quod ex aliorum opinione de noftra fanctitate

j

concipitur; cum omnis gloria filie Regis ab

in PI. 23. Pïa ex S.Auguflino diétum eft, (imulata equie

*

intus

OQoo oog 4

l

".

32

Libluikece Manualis Concionatoriae

Thom.

iatus fic;; & , ut bene Thomas Kempenfis;

fcit , 'at vellus, quo fe veftit lapus, fi tons-

Kemp.1.2. dixit, nemo fit fanctior, fi laudatur ; nec vi-

deatur, nunquam denuo füccreícit , fed fta-

€6$ 3. lior, fi vituperatur; Sed hoc (it, quod eft;

tim fe prodit lupus. 3. Tribulationes : nam, S. Augufl,

nec major dici valeat, quam Deo tefte fit.

ut S. Auguftinus re&e dixit, cum coeperinci"

C 7«

attli,

S, Auguft, linde re&e monuit S. Auguítinus: Nemo fe

aliquibus tentationibus ea ipfa vel fübtrahi,

f.38. de -falfa fpe circumveniat, quia Chrifliani no-

vel negari, quz ifto velamine confecuti funt,

Sanáis.

minis non facit fola dignitas (aut opinio ho-

vel coníequi cupierunt, tunc neceffe eft ut

minum) Chriftianum, nihilque prodett, quod

appareat, utrum lupus fit in pelle ovina, an

aliquis Chriftianus vocetur in nomine (aut

ovis in fua. ld. quod in fücata facie cerne-

re eít, quz, fi calida aqua abluatur, mox

M

æ&iæctur) fi hgc non oftendat in»oypcr.c. ee

decorem füum amittit, & foeditatem often-

Y,

U d

dit; cum tamen facies , quz propriam ha-

bet pulchritudinem ,. per ejusmodi perfufio-

AS CETIÍCA.

nem pulchrior efficiatur.

hoc vitio tria potiffimum fcienda

III. Tertium 6&,'- ut pär'itcr bene apþrc'-

a pe

funt Aíceta.

1. Quam infeftum fit

hendat, quantopere hoc vitium Deus in

non modo ízcularibus períonis, fed Reli-

omnibus quidem hominibus, fed precipue

perfeGtionis ftudiofis , deteftetur; id quod

giofis etiam & perfectionis ftudium profiten-

tibus, & quidem tanto magis, quanto ma-

Deus ipfe in Apocalyfi S. Joannis oftendiffe

is fciunt fuz profeffioni proprium effe fan-

videtur, cum eidem pre&cepit, ut Angelo

S.Hier.l.n: ä

itatem profiteri.

Certe S. Hieronymus

Laodicenfis Ecclef. fcribat: Scio opera tua, Apoc. 3:

contr, Pe- aperte dixit: Quamvis aliis vitiis carere pof-

quia neque frigidus es, neque calidus (idv. !5

Jag«

quod proprium eít hypocritarum) utinam

fimus, hypocrileos tamen maculam habere

non poffe, aut paucorum eft, aut nullorum.

frigidus effes, aut calidus ; Sed quia tepidus

es, & nec frigidus, nec calidus, incipiam evo-

S. Aug. deNec diffentit S. Auguftinus dicens: Quam

oper. Mo.multos hypocritas füb habitu monachorum

mere te ex ore meo. . Rationem vero hujus

naah.

usquequaque difperfit calidiffimus hoftis, cir-

difplicentiz reddit S. Gregorius dicens: Hy-: « Grégor.

pocrytz, cum per accepta bona in íua lau-1. $. mer.

comeuntes provincias omnes petunt, omnes

exigunt, aut fumptus lucrofz egeftatis, aut

de fe elevant, ipfis muneribus contra largi- c. 27*

^

fimulate pretium fanctitatis.

Volunt (ut

torem pugnaut; inde quippe contra largito»

S. Bernardus alicubi diftindius) explicat hue

rem füperbiunt, unde ei amplius humiles effe

tniles effe fine defpe&tu, pauperes fine defa-

debuerunt. Sed eo poítea fententia diftri-

C&u, patientes fine tribulatione, obedientes

&ior illos percatit, quo nunc ingrati magis

fine coar&tatione, poenitentes fine afflictione,

ea recipiunt, fitque eis amplitudo muneris

vircuofi fine labore, abftinentiam praferre,

incrementum damnpationis. Ideo fcirpo coma

& paíci delicate, bene veftiri ine folicitu-

parantur, qui exterius viret & crefcit, intus

dine, laudari fine virtute, amari fine

vacuus eft. Uade Alphonfus Rex audiens /ness

bODiC&-

Antonium Piconam Ordinis Eremitarüm, ma- Sylvius de

tr'c,A'þþ:onorari line fan&itate.

gnum hypocritam, jactando blafphemias in dí&isAlgh.

Chriftum & Matrem, vermiculis abíumptum

S.Bam; l. IT. Alt&wm c&, ut &benel COgnofcere ftu-

deVig, deat hoc vitium ; nam, ut fapienter S. Ba-

periiffe, dixiffe fertur, propterea Deum tan-

V

filius advertit, quzlibet virtutis janua fimile

topere in hypocrytas (zvire, quod, dum ho-

mines decipiunt, interponant Deum tanquam

je

limam in vitia ferentem utrinque fpeciem

aperit; ut, qui ad virtutem ingredi nititur,

fceleris mediatorem; ideoque ut plurimum

ejus primum janusx affiftens, dum hanc fe

viventes adhuc: pledi in oculis hominum,

pulfare arbitratur, aperta (ibi hinc aut inde

quos Dei nomine fefelliffent, ut intelligant

altera ex vitiorum januis deceptus maxima

mortales a talibus monítris maxime caven-

fimiltudine ingrediatur, veluti virtutis do-

dum eífe, quod Deum ipfüm non tantum

$

^ mum.

Hinc audax & temerarius habetur

poft mortem, fed etiam

ait

fortis: prodigus liberalis: avarus abítemius

in ipfa vicg hgbcï

rent indubi'tatumv'lqyltprem.

ac temperans &c. Lt ergo hanc fraudem

cognoícat, duo poterit indicia attendere.

$..

S. Ambr.1, 1- érféverantiam : nam , ut S. Ambrofius fa-

2.ofie, pienter dixit, nihil fimulatum & fi&um diu-

TUS PRZDICA-

turnum effe poteft : in principio vernat, in

CONCEP

BILES O

proceffu tanquam flofculus diffipatur & fol-

Beneca ad Vitur. Et, ut Seneca ait, nemo poteft fi-

'(ï Ludovicus Granatenfis. in., Silva Lud Gran,

L p:

locorum communium de hoc vitioin fiva

Neronem, Ctam perfonam diu ferre; fi&ta in naturam

fnatmin cito recidunt,

Quibus autem veritas

agens re&e notet, cum hoc noftro fzeculo!oc. com;

fübeft, queque ex folido nafcuntur, in ma-

ne verz quidem virtuti magnus honér tri-

. 605,

jus meliusque procedunt.

Id quod Staple-

buatur, atque adeo non habeant ambitiofi

tonus apta fimilitudine declarat dicens: In-

homines caufam induendi falífam virtutis

ter veram ovem & lupum in veftitu ovis hoc

imaginem , nou effe, cur modo tantopere

difcrimen eft, quod vera ovis, fi tondeatur,

concionatores in hypocritas invehantur, pra-

femper tamen lanam gerat, quia hec in pro-

fertim cum vulgus audito hoc nomine non

prio & naturali fübjecto faeile denuo fuccre«

m CO»

r

veros hypocþitas » fed. viros. pietate

lentes

Tudus LXXL- Hyperifis.

1033

lcnfesintellfgat, ficque fiat; ut hujusmodi do-- Quia, ficut ftruthio venatorem deludit, & a

&rina pii animum contrahunt, improbi vero

fe repellit, lapides pedibus verfus illü projici«

criftas erigant , & triumphent, & íuam quo-

endo; ita hypocritz calumniantes felapidibus

dammodo caufam agi arbitrentur; tamen quia

calumniarum fugant. Vide hec omnia fufius

conftat, plerosque Chriftianos nomen potius;

apud Fabr. conc. 7. in Dom. 7. poft Pent. n. .

quam qualitates veri. Chrifliani gerere, non

Oberit, (i ad fervorem ipforum excitandum

IV. Ex occafione thematis: mon invenio Apoc. 3.

etiam de hoc vitio quandoque concio infti-

opera :ua plena coram iDee meo: poífant alioY. 2-

tuatur.

Itaque

modo indicia hypocrifis declarari, fcilicet

per fimilitadinem vacuorum vaforum, nam

Matth, »,

II. Ex occafione thematis: Zitendite d fal-

I Sicut vacua vafaaquis füpernatant, fundum

V. 15

Jis. Propbetis, qui veniunt ad «os im ve[limentis

non petunt; ita hypocrite in alto femper, non

ovium; intrinfocus eutem . funt. lupi vapaces : pot-

autem in fundo humilitatis detineri volunt.

e

funt hypocritze lupis comparari, fimulque

2. Sicut res vacus funt facile mobiles ; fic hy-

indicia oftendi, per quz a veris ovibus co-

pocritz leves & inconítantes. 3. Sicut vafa

gnofcantur, nempe r. Ex voce: Quia ut ovis

vacua pulíata refonant; ita hypocritze lzfi

verfus terrambalans emittit vocem,lupus au-

remurmurare folent. 4.Sicutres vacuz, cum

tem verfus ccelumululat; ita veriSancti hu-

militer de fzloquuntur, hypocrite fe extol-:

terrz affliguntur, nullum vel modicum edunt

fonum ; fecus vero fiinaltodetineantur; ita

lunt; fuasque dotes predicant. 2. Ex cibo:

Quia utovis herbis contenta e(t, lupus vero

hypocritz humiliati obmutefcunt; clevati

vero in altum omnia clamore fao cortplent,

carnibus, & quidem occulte plerumque pafci-.

tur: fic hypocritz fuas & carniscommodita--

&jacantia. VideFabruml.c. n. 3. & (eqq.

tes, plerumque inocculto querunt, necarna- -

V. Ex occafione thematis: Tange tnontes , Pf. 145«

lesjudicentur; fpernunt vero fpiritualia pa-

€9. fumigabunt: poteít oftendi, tribulationem v 5.

fcua, quibus perfedi dele&antur. 3. Ex den-

effe potiffimum medium , & quafi lapidem

libus: Quia ut lupus dentes acutosatque ad

Lydium cognofícendz hypocrifeos. Eum in

J

rapinam ac lanienam factos habet, non item

finem comparetur vera & falfa fan&titas füca-

j"

ovis; itahypocritz aliorum famam lacerant,

4. Ex converíatione: Utenim

tz, & natura fua pulchrz imagini, & per vari-

non item jufti.

os a&us hypocritarum, quomodo per tribu-

lupus folus, vel cum paucisaliis graditur, o-

lationem appareat ficta eorum fanétitas, nam

ves vero focietate gaudent; ita hypocrita fu-

1. Devotio eorum, qui apparere magis, quam

git focietatem hominum, fingens fe illorum

effe devoti volunt, mox evanefcit, fidefola-

pravis moribus offendi; non perinde homi-:

tiones confolationibus fuccedant. 3. Humi-

nes boni, 5. Expelle: nam lupus duplicem

litas eorum; qui fe nequiter humiliant, evane-

getit, foris ovinam, id eft, lanam, quz, (i ton-

fcit, ficontemnantur, ut patet in monacho,

detur, noniterum fuccreícit, ut lana verage o-

de quo füpra G. 4. dictum.

3. Patientia ali-

vis, intus lupinam; ita hypocritz exterius fi-

Gtam fanCtitatem interius malitiam occultam

quorum, qui certas tantum cruces a certis ho«

TU

minibus pati & portare volunt, facile cogno-

gerunt. Quz omnia vide fufius apud Fa-

&lnh.

fcitur, fi alia tribulatio ab alio homine füp-

brum conc. 7. in Dom. 7. poft. Pentec. -

ortanda occurat. 4. Zelus fiCtitius patet, (i

Mauh. ; . lll Ex occaüone thematis: 4 fructibus

ad alialoca, officia, perfonas quis mittatur

Yv, I6.

eorum cognofcetis eos: poffunt hypocritz cum

vel applicetur, qux omnia facile pulchris ex«-

Job. 39. ftruthione comparari, ficut S. Job eos

emplis & rationibus fufius declarari poffunt.

Ve 165

comparavit. r. Quia ficut ftruthio volandi

fpeciem habet, fed ufüm volandi non habet :

VI. Ex occaffione thematis: Zox quidemQen, 22

ita hypocrifis cunctis intuentibus imaginem

vox Sucob, mamus autem manus funt Efau: pO« v, 22«

de fe fanc&titatis in(inuat, fed tenere vitam fan-

teft dici;, quod fecundum exteriorem faci-

$. Cireg. in &itatis ignorat, tefle S. Gregorio. 2. Quia fi-

em videantur quidem hypocritz fimiles Ja-

eit,loc, Cut ftruthio derelinquit ova fua interra, &

cobo, tum propter nomen, quía creduntur

oblivifcitur, quod pes conculcet, ea, aut be-

Supplantatores vitiorum: tum propter fimula-

ftia agri conterat; & duratur ad filios fuos,

tam fugam mundi, benedictionem a Deo ob-

quafi non fintíui; ita hypocrita ova bono-

tentam, fecunditatemiin filiis, id eft, operibus

rum operum cum dolore parit, ea tamen ab i-

bonis: tum propter majorem matris ( id e(t,

nani gloriaeripifibi finit; nec fovetova füa,

Ecclefiz vel Religionis) erga eos affectum ;

ideft, operenon complet. 3.Quia, ficut ftru-

revera autem manus (id eftopera) Efau ha-

thio latere fe exiftimat, ficollum frutice oc-

beant, cum hifpidz, id eft, immortiffícate fint

cultet ; ita hypocritz ftulte arbitrantur, fe fu-

eorum aciones: vendant primogenituram

Criti

amque hypocrifin latere, (ife coram homini-

In

pro vili lenticula: benedictionem apud Pa-

bus humilient, cum tamen ab oculatis, & tan-

trem amittant: odium, quo bonos períequun-

cnmi

dem ipfa etiam plebe cognofcantur. 4. Quia,

»

tur, foveant: & quia Patres Idumzorum dun-

ficut ftruthio alaserigit, ut videatur volare;

taxat ( id eft, terrenorum) fünt: qua omnia

ita hypocrita magnum fe facit, licet revera

facile copio(ïus deduci poffunt.

nonfit, j. Quia ftruthio equo quovis eft. ve-

locior, ideoque cervinos habet pedes ; ita hy-

- V. Ex occa(ione thematis : ^Quid exi/fis Matth, 11,

pocrita laborem animo timido declinat. 6.

videre? arundinem ento agitatam ? compa- V« 7-

xari

Ialiotbeee Manualis | Concionatorie

1634

rari poffunt hypocrite arundini. . Quia

te ferat xdificantem ut Craffüs, ccenantem

ficatarundo radicem habet in terra, & in a-

ut Lucullus, loquentem ut. Cato? applica

quis éxiftit 5 ita hypocrite cor in terra defi-

ad hypocritas.

xum habent, &inter aquas voluptatum flu-

IX. Recte h

ypocritis dicitu.*r, quod

Spa« Brev. Rom,

thario Regis Totile S. Benedi&tus dixit: De-

ip fetto

i

warum morari geftiunt. 2. Sieutarundo omni

w en.

vento agitatur, ita hypocritz ad omnem

pone, fili, depone, quod geris, nam tuum

fortunz auram fe flectunt.

3. Sicut arundo

non elt.

exterius viret, intus medulla & foliditate ca-

ret; ita hypocrite foris fervorem oftentant,

intus virtute carent. 4. Sicut arundo cito

creícit, & cito arefcit; ita hypocritarum

Damnum.

j

loria & gaudium breve eft. . . Sicut arun-

X. S.Gregorius Turonenfis dicebat, hy-S. Gregor.

do Chrifto in manus data ludibrio illam exe

F

pocritas fimiles effe feli candidae futoris, quae Furon. l: 2

pofüit; ita hypocritz operibus fuis Chri-

in dies unum muículum capiebat, cumque

ftum & ;jus doctrinam vilipendi faciqnt.

aliquando in atramentum futorium cecidií-

|h

fet, mures exiftimantes, eam velut monafti-

co habitu indutam carnibus veíci non aude-

gl XI.

re, ideoque libere e cavernis progrelfos

omnes ad unum peremit.

XI. Seneca ait, nullos pejus de omnibus sen. ep.

,

MISCELLANEA.

mortalibus mereri, quam qui Philofophiam 1oo.

(multo magis Evangelicam doctrinam) ve-

Quali?as.

lutaliquod artificiam venale didicerunt, qui

aliter vivunt, quam vivere preceperunt. Non

o Cardinalis faper illud: "Nos eftis

$ugo [ HU

magis poteft talis prodeffe, quam gubernator

Card. in

epulchra dealba;a, ait: Nota fepul-

in tempeftate naufeabundus. NNon eít lo

P

;

c, 11. Luc chrum dici, quafi femipulchrum; tales funt

quendum, íed gubernandum.

hypocryte exterius nitidi, interius foeridi.

XII. Qui docet, & non facit, dupïcx onus Staple,

Langius in

1I. FridericusiiL. In;perator, cum quidam

Pelyauth. diceret, feinlocaabiturum, in quibus nullus

imponit, unum przcept

i, alterum mali ex-texc l. 4.iü

empli.

(Talis autem €

ft quivis hypocrita)ïämïg*

V. eodem pypocrita effet, refpondit: UltraSanroma-

tas ergo & glacialem Oceanum tibi eundem

nam cum omne przceptum per fe grave fit,

eí(t.

nifi charitas, quz omnia levia facit, accedat;

Sed cum eo veneris, nonomnino care-

ita adhuc gravius eft, cum illud non ferunt,

bit hypocrifi locus, (imodo & tuhomo, non

p

qui ad ferendum valentiores videntur.

Deuses. Inter mortales enim neino.eft, qui

non exaliqua parte fictus fucatusque fit.

-XHI. Fertur Nero olim Senatores Roma- Dio Caffius

nos rogaffe, ut in fai gratiam ludum nopu. in Nerone,

Dam 14, li[. Recte hypocritz idolo Bel compa-

rantur, quod foris inauratum, fed intrinfecus

lo facerent, & ludum hiftrionicum in foro

luteum & ereum erat ; nam &illi intrinfecus

Romano inter fa exercerent ; quod cum ne-

arent ut alienum a dignitate füa , faltem

lutei, & forinfecus aureiper fictam fandtita-

tem apparent.

utlarvati id facerent, petiit; quod cum fub-

terfugere non poffent, faltusque lcviílimos

$. Reg.t4.

IV. Quod uxori

j&roboam Ahïas facer-

dos dixit, boc plurimis hominibus applicari

exercerent, fubito latentes füb cortinis fatel-

lites profilierunt, & omnibus larvas detraxe-

potef: Ingredere uxor Jeroboam; quare

aliam te fimulas; ego autem ad te miffus

runt, tanto eorum pudore, ut fuffecerit ad

fum durüs nuntius.

u

vitam ei auferendam.

$tapl. text.

V. Similes fünt hypocrite tormentis bel-

. XIV. Canna palufris juxta aliam facca- S. Cyrill,

r.inDom.]icis per propugnacula difpofitis, que ma-

ream & melleam arundinem uno anno fic exe l 1. apol

SDPO LJ

LJ

Pent.

gnum quidem afpicientibus terrorem infe-

creícens, ut aliquot cubitis altior altera effet,

tnlor. C. 14e

runt, fed pulvere & globis vacua fünt, ideo-

comasque & folia late explicans, faccaream

que inania terriculamenta.

velut parvam & gracilem curm defpiceret,

VI. Utnatura differt ab arte, ita vera jufti-

hzc modefte refpondit, non invidere fe ex-

tia ab hypocrifi; &que enim juflitia laborat

celfüm verticem , nam excel(as arbores ple-

in folis intrinfecis perficiendis, & hypocrifis

rumque infrugiferas effe, ac ignis pabulum,

in extrinfecis, ficut ars pi&toria tantum exte-

fed & ipfam omni fractu vacuam.brevi con-

rius perficit imaginem, natura vero etiam in-

fringendam, ignique adjudicandam eífe, fe

teriora producit.

vero in pretio habendam, acin dulciffimis

L;ert. l,6.

Idem

VIIL. Diogenes Muficos in Jus vocabat,

Dominorum cellariis affervandam.

quod, cum lyrz chordas aptarent, animi mo-

hypocritis olim eveniet.

res inconcinnos baberent, Quidni idem de

XV. Achab, quia mutato habitu fe in. 3- s. teg 22,

hypocritis fentiatur?

VIII. Adolefcenti cuidam leviffimo de

ciem immifit, telo percuffus interiit. Idem

timeant hypocritz, fialios fe fingant, bo-

temperantia & fobrietate in Senatu Roma-

no gravitcr' di&erenti refponfüum erats Quis

nisque gdmifc—e'anc.

$. XII.

Tuuws LXXI.. Hyperyfis.

1035

.$. XII.

X. Das Hirn ifl nicht xvie die Stirn.

^ AXIOMAT A.

XI. Jf das Kütslein nocb fo glat,

j

- Es docb nocb fcbarfe Klauen bat.

Éngelgr.

[ Rc

&e de Hypocritis & moribus hujus

&

XII. Unier weifier 2dfiben liegen oft glüende

in Dom. 5:

temporis dixit nonnemo :

oblen.,

poft Pent.

Annis mille jam peractis,

XLII. Heuchlerey und. Gleisnerey,

Fides nulla eft in paGtis,

JDes bifen Feinds [ein Lz'bergy.

Mel in ore, verba lactis.

Fel in corde, fraus in factis.

$. XIll.

Langius in

Il. Communi olim proverbio dicebatur,

Polyanth, malum , ubi fe novum (imülat , ibi peffimum

AUTHORES.

à

cie.

a

Florfl.

eoaem.

l. Jofephus Langius in Polyanthza. V.

Il 2ngenommene IPeis fcbmeleit swie ein Eis.

IV. Kappen, Kleider, und. Kalk

II. Joannes Bufieus in Panario. V. eodem.

Dedecken mancben Scbalk.

x

lil. Jacobus Marchantius in Tuba Sacer-

Ibidem,

V. Es find nicbi alle beilig, die ficb andüchtig

1

ellen: INicbt alle Kücb, die lange Me[Jer tragen :

IV. Ludovicus Granatenfis in Silva loco»

ANicbt alle Süger, die Hrnlein fübren: Es if nicht

rum communium fol. 603.

alles Gold , »as glünzet.

Vl. Hütbe dicb vor

V. Thomas Stapletonus in Promptuas

Hand,

Jacobs Mund, und E/äus

rio text. 1. in Dom. j. poft Pent. & text. j.

Dom. 12. poít Pent. & text. 1. Dom. 22.

VII. ANicbts in der IPeit ift fo gemein,

4

poft Pent.

lls falfche Iort im guten Scbein.

VI. Joannes Dadreus in lo

VID. Zor zdugen

ut, falfcb binterruck,

fimilium. V. eodem.

:

5

Ci$ commun.

Ifl alier Gileifsner Meiflerftuck.

j

Pent.

VII. Henricus Engelgrav. in

Dom. . poft

dicb vor

IX. Guter Scbein , falfcber. Scbatten ,— Flütb

guieim. Scbein ; : jo bibfi du dicb vom

VIIL jofephus Manfi in

Bipl. mq;af!.

écbaden;

tract, 33.

W

$

À

TOMI PRIMI FINIS.

08

LT

s A

SPS

Rn

AUE z

C

o

$

lp

r

2 )U

G

(ad

s

;ï"

Ü Emï

N

N

Ij

RTA

7

:,

E

É

J

J*

Q

1

p RE

7:

J

)

d)

11'!')'

fj

í 'äg»

,

m

[2

-

C?*

::-

»»

r AR

DS

LTA

Y

z

N-

l

((

*

Y

R

,l ;

Z

(-,:/

M*'

n/").

L

??J

&

7

32

'!,

]

)

^"

L

"

&

L

-

d

&

**

*

u

*

s

k

A

"A

e

:

E

E.

aol

us

E

E

"

-

*e

»

Ls

:

P

v,u

z

E

-*

pe

Lt

2

L

-

A

E

de

^g

w

"n

a

us

at

*

a

d

E

w

M

",

^

at

x

t

g

5

p

*

-

v

x

*

&

Ut

A

*

e

*

f

E

[dN

EE

AE

3

z

MÉ

-

&

*

W

o

$£

253

p

r

z

"

me

"

a

B

,.Lm

--

À

L

Y

-

Fs

—

*

H

$3

A

E

p

i.

—

o*

w

*

$.

-

r

o

r

$

n

T^

-

x

$ t

-

-

db

;

d

NY

"

M

"

v

d

w

$

T

d

s

-

s

c

s

LA

w

[

^

*-

E

E

-

*

á

!

iE

s

xb

—

as

-

u i p

d

x

TEU

m

RE

iil

RRE g

25

TRU

MT

--

i

Mp

a

Ms

j

"

dl ia ais

u

—— Á——

—

——

—

—

NU

-

————— : ts at aE

OC—

/—

—

—

——

d

&

" i

--

-

ET

3

h

-

E

hd

4

4

*

J

]

E.

*

*

^

ls

"

"

E

"

5

A

s

L

-

—M——

2

J

:

k

Y

icimá

A.

r

A

X*K/

A

N

al

Z

A

N S

.

d

x

xv

»

E^

,æ.

2* o

Hs

j

"T

21

v

T

-

*

Tb

.

J

^

",

"

z,r;

ä n

- d

Ws

ZM

E

st

(5

r

d

]

EUS

p

L

e

:-/

&

[

*

4

31

?

n

2

2

"8

E

"

p

"

d

-a

0—.

[- 14

oO

:

i

z

M

d

h

E

5

äx

-N 3

d

r

3

»-

"

|t

»

r

pj

X

"

,

,(5

e

6

x

-

x E

^

fä

2

"

&

*

AT

NT o

E

Fs

As

E

*

*

IN

E

?

VL

6

]

t

2:

E

j

d

C

Es

d

ii

«æ,

[

:

$u

e

$

d

EY

P

4

n d

n

g

h-

a

ET

D

*

- d

AA

as

s

)

8

P ',N

g s

23

4*

F

Ed

E

5

»

Á

EX

9

&

m

$

y3

y

^i

E.

,ä)

(€

AX

-

n

v

W'N.ä

»

^s

stb

&

s

*

"À

"

J

M

[5

ub

L2

pre

x

E

um

OM

ïs

i

Ht

T5

€

o-

Q5

d

"

z

$

A

n

]

t

—

7

d

N

[

*)N

"

:

x

*"

Dd

hE

s

*

*

*

T

W

RA

j

»

E

o

T

g

V

C e

x

j

y

3

Y

p

.

TA

—

A.

A

7

-

s

"

4

ia

;

R

[

E

*

UO

X.

N

/

:

x?'

i2]

A

3.

"

:

3

3

"

s

m

d

2 -

d*

As

i

LA

Y

e

ET

X

j

À

J

v;»

a v

"

*

"t

"*

Mi

hr

*

r

d

p

2

z

s

22

j

*

NE.

Z

; 9

——

:

*

IÉ

E

».

x

"

T

GE GLf

hd

PACUT AE

o

Q

2v

i

:'

^

&

A

E

?

Bs

k

e

[

h

i

-'—fk..m

LUF

CU

d

£

5

:

d

»*

Y

I

-

$?

E

"m

ym

*

G j

:

qu

As

A

z

d

n

X

Ü

&

p

T

D

s

i.

d

a

L

1

4

i

"

d

M

a

Y

t

Nie

;

, AU

*

2

!i

D.

Ti

&

J

r3

D

At

.

»

ais

-

;ó

&

er

Q

v

av

$5

j

a

5

[.29

g*

AT

u

sB

[24

L

$-

$

v

$

[

x

X

z

äi*?

(s

$

ii

EX

^.

;

p

"

*

J

. d

A

ORE

*

3

ä :

|

|

æw.

"P

n

g.

at

N

LP

"ia

$

/

7*

E

al

P

$

-- 0

p

?

x

p

25

g

*

x:

k

v

"

e

hs

N

Ws

i

n

iL

z

a

N

5

A

U

-

£

a

s

J

i2

r

A

V

?

o

"

6

í

P

E

?

d

T«

n

^W

h

n

n x

ü&

i

2

Ui

u-

2

t

ä.

"

Lï*q

P

MÉ

A^

P

W

Ed

v

:

0.

"BÉ

e

v

^

u

2

b"

p

g

^

i

N

"

2

v

s

A a

E.T

*

»

X 4

a

B

"

x

À

i

--

»

i.

"g

e

s i

$

o

*

TA

*

".

*

N C

]5

3

ä

:x

s

.

N

d

*

-

:'»

) D

E

R

4

d

N

M

1]

Z*

C

X

m

-

VR

3 3oN

w

*

97

A

i

$.

5

3X

3

NY

)

*

kl

w

'&

u

s

d

a

&

E

N

C

5

E

/

5

h

;

A

»

:

——

i&

Y

78

LE

T

a

Y

d

A

p

g

u

&

ä,

"

SEn .

?

RI

i

. dl

—

-

a

"WE

"— g.

E od

-*&4*1 üjX

r

t m m m m

—

ii

Gd

55

x

"

ss

dMesndE

u

i

T

d

t

v

n

-

u

x

LA d

L

&

"

-

*

]

n

3

2

E

-N P.

d

n

53

s

*

àe

z

'

TO

a

Ls

"

^

um

&

as

^ a

í

IN

DIVIS

À

x

b

p

-

-

o ,

x 0*";3

"

ES TOM

»

"

^

D

—

d

L

4

pnssens

[

e

OS.

-

"i

ä

BLE LOHNER, $. J.

E

?

a

»

t

A

^

idencos

E

|10

15

20

25

cm

j

-

. Focus

"775 .

Balance

. EEE

4

5

6

1

0

1

1

17

1

8

19

W

X

Y

Z

) Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset