12A13524-1 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 P. Dominici Schram, Benedictini Banthensis SS. Theologiae, Et SS. Canonum Professoris Emeriti, Institutiones Theologiae Dogmaticae, Scholasticae, Et Moralis, Methodo Systematica Propositae, Ac In Tres Tomos Distibutaessoris Emeriti, Institutiones Theologiae Dogmaticae, Scholasticae, Et Moralis, Methodo Systematica Propositae, Ac In Tres Tomos Distibutae, 1 (60 p. DOMINICI SCHRA M, BENEDICTINI BANTHHENSIS SS. THEKOLO GI Æ „ E T 88. CA N O N U-M PROFESSORIS EMERITI, INSTILUYIONES HEOLOGI£ DoSATi A ik, ET MORALIS, METHODO SYSTEMATICA PROPOSITX, AC IN TRES TOMOS DISTRIBUT. . EDITIO SECUNDA, EMENDATA, AUCTA, ET INDICE RERUM INSTRUCT A. TONUS z. .SUPE RIORU M APPROBATIONE. 4A UGEUSNTA VINDELIOORUM, sUMPTIBUS MATTHAXEI RIEGER Pꝓ. M. FILIORUM. MDCCLXXXIX. A Be O PN een Approbatio. ☛☚ Inſtitutiones Theologiæ Dogmaticæ &. — per P. R. D. P. DomINICUN SCHEAM editæ, & in hac ſecunda Editione auctæ, & emendatæ nihil contra catholicæ fidei mo- rumve Principia contineant, & SS. Theolo- giæ tironibus utiliſſimæ ſint, hinc easdem denuo imprimendas eſſe cenſui. Auguſtæ Vindelicorum die 6 Octobris Anno 1788. JOS. ANT. STEINER, SS. Theol. Doctor, Eminentiſſ. ac Sereniſf. Elect. Archiepiſc. Trevir. Epiſc. Augu- Ktani Conſil. Eccleſ. Major bPeenitentia- rius, Conſiſtorii Aſſeſſor, Viſitator Ge- neralis, ad inſig. Colleg. S. Mauritii Ca⸗ nonicus, & Librorum Cenſor. inprimatur. Ex Reverend. Vicariatu, Aug. Vindel. die 6 Oct. 1788. THOM. JOS. pr HAIDEN, J. U. D. Eminent. & Serenifl. DD. Archiepi- . ſeopi & Electoris Trevirenſis, Epiſcopi Auguſtani &c. Confiliarius intimus, Pro-= vicarius Generalis, Vice-Officialis, ac Can-. Eecleſ. Colleg. ad S. Gertrudem. a 2 H PRE- ℳ P R Æ †W & TO. Qompendum Theologiæ Dogmaticæ Scholaſticæ & moralis ante plures annos a me in lucem datum ſub no- mine Inſtitutionum Theologiæ Dogma- ticæ Scholaſticæ & moralis iteratis ty- pis poſt varia fata ſuperata tibi denuo exhibeo B. L. Scopum illius, ſer- viendi ſcilicet illis, qui Prælectionibus Theologicis præſertim in Monaſteriis præſunt, Candidatis item Theologiæ, & illis, quibus ob impendentia vel curæ paſtoralis vel aliorum negotiorum onera ampla Theologorum volumina evolvere non licet aſpirante propitio Numine non omnino fruſtratum in- tellexi; cum etiam præter omne meum meritum & expectationem hoc meum Compendium ad Cathedras etiam Theo- logicas in duabus celeberrimis Univer- ſitatibus Erfurtenſi & Ingolſtadiana per aliquot annos evectum fuerit, quod dein- be Ver is tho⸗ e Ut UI ili eo C0 e Cie tica nres P REFATI OD v deinde doctioribus Inſtitutionibus cele- berrimorum Theologorum locum li- benter ceſſit. F Quid vero in nova hac editione Benevole Lector! expectare poſſis, pau- cis accipe. Primo totum ſyſtema & me- thodum ſyſtematicam in prima editio- ne obſervatam accurate retinui, adeo, ut nulla in numeris Paragraphorum mutatio facta fuerit, & conſequenter illi, qui primam editionem habent lo- ca in aliis meis Scriptis editis allegata eodem ordine reperire valeant. decundo. Celeberrimorum Theolo- gorum Scripta poſt meum Compen- dium in lucem edita diligenter conſu- lui, eorumque erudito labore & ope- ra pro utilitate Legentium eosdem cum laude allegando feliciter uſus ſum, & Dogma a Schola accuratius diſtinxi. Tertio. Quæſtiones Scholaſticas in Compendio meo ſatis quidem ſuccincte expenſas, maxime illas de Scientia me- dia, magis adhuc ſtricte, & hiſtorice a 3 Potius, VI P REÆFATIO. potius, quam Theologice propoſui;, omnes tamen rejiciendas eſſe non cen- ſui, cum plures, illæ maxime, quas non expunxi, dogmata fidei noſtræ clarius illuſtrare & contra adverſario- rum cavillationes vindicare valeant. Quarto. Denique in doctrina mora- li nonnullas ſententias, quæ laxitatibus & probabilismo ſpurio favèére vide- bantur ad probabiliorem opinionem in Scholis plerumque adoptatam revocavi. His omnibus in ſingulis tomis in- dex rerum, & materiarum accedit, ut ita faciliori uſui Inſtitutiones iſtæ ſer- vire queant. Auctores Heterodoxos, Deiſtas, & Proteſtantes, eorumque con- ficta recentiora ſyſtemata fuſe recen- ſere nolui, tum ne Inſtitutiones hæ in plura volumina excreſcerent, tum quia falſa eorum ſyſtemata quam fri- vole ſunt conficta, tam facile negari poſſunt, maxime cum ipſi Proteſtantes noſtri, illa jam acerrimis Scriptis exa- gitaverint, & exploſerint. — CON- Al gi 9 ntes NA CONSPECTVS CAPITUM, PARAGRAPHORUM, ET SCHOLIORUM. Quæ in hoc Tomo continentur. S2 DISSERTATIO PROOEMIALIS. Agit de neceſſitate Revelationis Divinæ, fontibus, unde illa hauriri debet, fſcilicet, S. Scriptura, Traditione, & Eccleſia quæ illam nobis proponit & explicat; cumque Theologia hæ'c omnia methodice conſideret; utilis eſt & necefſaria. §. I. Theologia dogmatica eſt ſcientia earum re- rum, quæ in verbo Dei ſcripto & tradito nobis a Deo revelantur, & per Eccleſiam credenda pro- ponuntur. Schol. 1. Theologiæ nomen explicatur. Schol. 2. Theologiæ diviſio. G. 2. Veritates revelatæ vocantur Dogmata Fidei, quæ in articulos fidei proprie dicétos & reduéctive tales dividuntur. . Schol. 1. Dogma etiam a nonnullis in imperatum, liberum & toleratum dividitur. . Schol. 2. Diviſio vero in articulos fidei fundamen- tales & non fundamentales omnino nulla eſt. G. 3. Porro doctrina a Deo revelata homini pro hoe ſtatu eſt neceſſaria. a 4 Schol. I. VIII Conſpelctus Capitum, 2. Schol. r. Unde (yſtema Religionis naturalis a Dei- ſtis aſſertum eſt inſufficiens. Schol. 2. Solvuntur objectiones. C. 4. Docéctrinam revelatam diſcimus ex S. Scriptura & Traditione. G. S. 8. Scriptura eſt verbum Divinum ipfo afflante a S. S. Scriptoribus in Libris V. & N. T. exaratum. Schol- In hac vero inſpiratione Spiritus S. vel ante- cedenter, vel concomitanter, vel conſequenter ſe habere poteſt. F. 6. Igitur in S. Scriptura V. & N. T. Verbum Dei revelatum vere continetur. Schol. I. Quam proinde Schwenkfeldius male re- jicit. Schol. 2. Solvuntur objectiones contra revelatio- nem Scripturæ. Sohol. 3. Solvuntur objectiones contra Prophetias. Schol. 4. Solvuntur objectiones contra miracula. Schol. 5. Teſtimonium Joſephi Judæi de Chriſto. Schol. 6. Imo omnia in S. Scriptura a Deo imme- diate inſpirata fuiſſe bene dicuntur. F. 7. Sacra hæc Scriptura 72 Libros complectitur, qui omnes funt Canonici. Schol. 1. Quorum 45 antiqua Synagoga, licet non omnes in ſuo Canone. Schol. 2. Et 27. Catholica Eccleſia licet ab jnitig non ſemper in omnium particularium Eceleſiarum Tanone gnovit. Schol. Unde immerito a Proteſtantibus Canon Catholicorum rejicitur. §. 8. Reliquis autem Latinis editionibus Vulgata no- ſtra merito prælata fuit. Schol. r. Textum tamen Hebraicum incorruptum Eeccleſia non rejecit. Schol. 2. Imo & Chaldaica Paraphraſi is ſuam utilita- tem præſtat. Schol. 3. Sicuti etlam verſio Syriaca. Schol. 4. Et Pentateuchus Samaritanus. Schol. 5 Item Græca verſio LXX. pura hodie ad- huc eſt authentica. Schol. 6. Taragroplotug, & Scholiorum. IX Dei Schol. 6. Et aliæ Græcæ verſfiones, ſi S. Textum non corruperint, nobis ſerviunt. Schol. 7. Quinimo Græcus Textus N. T. incorrup- G tus maximæ Auta, oritatis eſt. Sdcchol. 8. Vulgata noſtra S. Hieronymum ſeu ver- Pame . ſorem, ſeu emendatorem habet. dtu. chol. 9. Quam juxta Tridentinum omnes pro Au- nte. thentica admittere é ent. Schol. 10. Ex vulgaribus vero Verfſionibus nulla abſolute eſt Authentica. nei GF. 9. Et ideo leétionem S. Scripturæ in lingua Vul- . gari fine diſerimine, merito prohibuit Ecclefa. Schol. Non tamen abſolute. ſet ſe ſe kr C. 10. Quippe S. Scriptura non in omnibus clara eſt. et. Schol. Uti male docent Proteſtantes. C. II. Quæ obſcuritas ex variis ſenſibus ſub iisdem Betits verbis latentibus etiam oritur. . 4 Schol. Hinc pro ſenſu litterali & Myſtico nonnullæ . Regulæ obſervandæ ſunt. mmer §. 12. Præter S. Scripturam etiam Traditio eſt Re- gula Fidei. Nn Schol. r. Cujus variæ ſunt ſpecies. Schol. 2. Imo & Judæi ſuas Traditiones habent. Ann Schol. 3. Et ideo Proteſtantes Traditionem male rejiciunt. in Schol. 4. Solvuntur objectiones. . aun Schol. 5. An dentur Traditiones mere orales. S. 13. Traditionis teſtes ſunt Patres Eccleſiæ; quo- rum communis Auétoritas in materia fidei & mo- rum eſt infallibilis. . Schol. T. Diſerimen autem eſt inter Doctores Ec- un⸗ cleſiæ, Docétores in Eccleſia, & Patres. Schol. 2. In rebus naturalibus Patrum Auctoritas on „ tantum probat, quantum eorum ratio. . Schol. 3. Catalogum Patrum proinde noſſe juvat. mis Schol. 4. Communi Theologorum Sententiæ con- tradicere erroneum & hæreſi proximum eſt. Schol. 5. Canoniſtæ item, & Civiliſtæ in ſuo foro probant. Schol. 6. Sicuti & Philoſophi, & Hiſtorici. 4 5 d. 14. Caron Al X Conſpeltus Capitum, S. 14. Verbum Dei ſcriptum & traditum proponit, & explicat nobis Eccleſia. . Schol. De qua falſum fibi ſyſtema Proteſtantes fin- gunt. §. r5. Notæ veræ Eccleſiæ ſunt, ut ſit Una, San- ta, Catholica & Apoſtolica. Schol. Non vero juxta Proteſtantes, pura Verbi prædicatio, & legitima Sacramentorum admini- ſtratio. F. 16. Unitas Eccleſiæ conſiſtit in unitate fidei, & communione cum uno Capite. Schol. Non vero in unitate circa articulos funda- mentales. F. 17. Sanétitas conſiſtit in Sanctitate doctrinæ „ Fundatorum & gloria miraculorum. Q §. 18. Catholica eſt, ſi per totum orbem ſit diffuſa. Schol. T. Jam olim vero Eccleſia Catholica dicta fuit. Schol. 2. Non tamen in ſenſu Proteſtantico. K. 19. Apoſtolica eſt, quia ab Apoſtolis originem, doctrinam & legitimam Paſtorum ſucceſſionem derivat. Schol. Hæc ſucceſſio omnino eſt neceſſaria. §. 20. Hæ notæ ſoli Eccleſiæ Romanæ conveniunt. Schol. I. Non vero Proteſtanticæ. Schol. 2. Merito proinde vera Eccleſia Romana di- citur. K. 21. Porro cum Eccleſia ſuas notas habeat, ſem- per viſibilis eſſe debet. Schol. Ruit ergo inviſibilis Eccleſia Proteſtantica. G. 22. Nec unquam viſibilis Eccleſia defecit, nec unquam eſt defectura. ⸗ Schol. Uti male docent Proteſtantes. §. 23. Cum vero Eccleſia toto orbe diſperſa ſemper commode audiri non poſſit, ejus Prælatos Deus ſubinde in Conciliis congregari voluit. Schol. I. Concilii deſcriptio juxta Proteſtantes. Schol. 2. Concilia ergo probabiliter ſunt Divinæ in- ſtitutionis. Schol. 2. Sunt vel particularia vel univerſalia, quo- rum catalogum noſſe expedit. §. 24. 32. eX den FParagraphorum, & Scholiorum. X1 dont, F. 24. Convocatio Conciliorum Generalium ad Pa- pam ſpectat. Sn. Ichol. I. Non vero ad Principes laicos. Schol. 2. Quis Concilia confirmet. „Kr. J. 25. Ejusdem Papzæ eſt, vel per ſe, vel per Le- gatos ſuos Coneiliis præſidere . ſehbt Schol. Non vero Principum ſæcularium. minl⸗ F. 26. Jus fuffragii deciſivi ſolis Epiſcopis competit. Schol. I. Et ex privilegio Abbatibus & Generalibus li, E Ordinum. Schol. 2. Non vero laicis. funde. J. 27. Concilium generale eſt infallibilis Controver- fiarum Fidei Judex. ti, Schol, I. Etiam in Canonizatione S. S. Ecclefia eſt infallibilis. . finn. Schol. 2. Quæ omnia perverſe negant Proteſtantes. ſutt, J⸗ 28. Regulæ de Aucétoritate decretorum Conci- liorum. nen, Schol. I. Tridentinum a & in quibus receptum ſit. konen Schol. 2. Solvuntur Objectiones contra Trident. G. 29. Eccleſia etiam diſperſa eſt infallibilis. Schol. x. An Eccleſia in factis dogmaticis ſit infal= nm ibilis. . Schol. 2. Rationes contra infallibilitatem Eccleſiz nd. in factis dogmaticis. Schol. 3. Rationes pro hac infallibilitate. Schol. 4. An ab Ecclefia diſperſa ad Concilium ge- nerale appellare liceat. §. 30. Caput Eccleſiæ a Chriſto S. Petrus conſtitu- tus fuit. Schol. 1. Quod male negant Proteſtantes. Schol. 2. Et S. Petrus & S. Paulus non funt duo ° Eeccleſia capita. S. 31. Romanus Pontifex S. Petro in primatu ſue⸗ cedit, & eſt caput Eccleſiæ. „ . Schol. Contra Proteſtantes. eh. C. 32. Prærogativæ autem primatus illius aliæ ſunt ex jure Divino, aliæ ex reſervatione, aliæ in Scholis adhuc controvertuntur. Schol. I. ſen. Cnten. t, de ſenhet s Den XII Conſpeltus Capitum, Schol. T. Jurisdictionem ſuam Papa immediate a 6. Chriſto habet. Schol. 2. Et S. Petrus Cathedram ſuam Romæ fixit. Schol. 3. Cui jure Divino primatus affixus eſt. Schol. 4. Et probabiliter eſt de fide modernum R. P. efſe legitimum S. Petri ſucceſſorem. C. 33. Ex his ſequitur, Eccleſiæ regimen eſſe qui- dem monarchicum, ſed Ariſtocratia mixtum. Schol. r. Quod male negant Proteſtantes. Schol. 2. Quippe etiam Epiſcopi jurisdi ctionem ſuam immediate a Chriſto habent. Schol. 3. Sicuti & Parochi. Schol. 4 Abbates vero & Generales ex privilegio ab Eccleſia concefſo. F. 34. Membra Eccleſiæ non ſunt omnes & ſoli prædeſtinati, nec ſoli juſti, nec hæretici, Schis- matici, excommunicati & infideles. Schol. Unde Wicleffus & Jurius errant. SF. 35. Propoſitio igitur hæretica Verbo Dei ſcripto vel tradito ab Eceleſia propoſito contradicit. Schol. I. Ex quo eruitur, quid fit judicium Eccle- ſiæ dogmaticum. Schol. 2. Item Propoſitio erronea &c. Schol. 3. Et ad quem Cenſura Propoſitionum ſpe- Etet. . Schol. 4. Quæ variis modis damnari poſſunt. C. 36. Ut veritates fidei recte doceantur, metho- dus requiritur. Schol. 1. Ad quam uſus novarum vocum juvat. Schol. 2. Quin & ratio humana. S. 37. Quare Syſtema totius Theologiæ adornatur. F. 38. Quæ Theologia eſt utilis & neceſſaria. §. 39. Et originem ſuam ab antiquitate derivat. —-CAPUT I. De Leo. Tractat de Exiſtentia, Natura & Attribu- tis Divinis. §. 40. gitu ehol. 4. Nhol, hol.: Kol ol. ol. ſiol 6 Ahei nonn l Ual cont = = = V 2 Earagraphorum, & Scholiorum. XIII te a J. 40. Deus eſt Ens a ſe, quo melius eſſe & exco- gitari non poteſt. . ſat Schol. Varia ejus nomina in S. Scriptura occurrunt. J. F. 41. Deus exiſtit. . mRl. Schol. 1. Ruit ergo Atheiſmus. Schol. 2. Et Syſtema Fataliſtarum Spinozæ. ſei. Schol, 3. Solvuntur Objectiones Spinozæ. ed Schol. 4. Ac Edelmanni n Schol. 5. Et Syſtema Caſuiſtarum. Schol. 6. Idea Dei nobis eſt innata, nec dantur nſun Athei Theoretici, & exiſtentia Dei a priori de- monſtrari nequit. e Schol. 7. Ignorantia invincibilis Dei non datur. Nceo Schol. 8. Aieitas omnimoda eſt gradus eſſentiæ Dei Li conſtitutivus. E . 42, Deus exiſtit per eſſentiam ſuam. C. 43. Et quidem neceſſerio. & 44. Hinc eſt immutabilis. . Schol. Etiam ratione decretorum ſuorum. ileiſo K. 45. Item eſt æternus. elt. Schol. Sine omni ſucceſſione. Lele F. 46. Eſt primus & ultimus. K. 47. Ens ſimpliciſſimum & Spiritus. F. 48. Adeoque non eſt corporeus. mn ſe. Schol. Uti docuerunt Anthropomorphitæ. C. 49. Item oculis corporeis inviſibilis. , deni⸗ Schol. r. Contra eosdem Anthropomorphitas. nel. Schol. 2. Cui dogmati non contradicit S. Auguſti- nus. yat. §. 50. Per nullam imaginem vere repræſentari po- teſt. mmtIu. Schol. Bene vero per figuras hieroglyphicas. B C. 51. Eſt incorruptibilis. at⸗ G. 52. Nec ulla datur in eo compoſitio. *°. Schol. Nec in compofitionem alterius venire poteſt. C. 53. Unde quidquid eſt in Deo, Deus eſt, & at- tributa ab efſentia realiter non diſtinguuntur: Eſ- ſentia tamen ſine attributis, & unum attributum, P⸗ ſine alio concipi poteſt. n. Schol. I. Attributa varie dividuntur. W .- Schol. 2. XIV Conſpelſlus Capitum, Schol. 2. Sine reali tamen diftinétione, uti Güber- tus putavit. Schol. 3. Sieuti & Aetius diſtinéctionem rationis in- ter ea male negavit. Schol. 4. Utpote quæ inter ea datur. S. 54. Deus eſt ens independens. F. 55. Et infinitum. Schol. Habens omnes perfectiones. S. 56. Eſt incomprehenſibilis. Schol. In quo errarunt Anomæi. §. 57. Eſt immenſus & omnipræſens. Schol. I. Immenſitas ab omnipræſentia differt. Schol. 2. Quoad omnipræſentiam errant Samaritant. F. 58. Deus unus eſt. Schol. Ruit ergo Gentilismus & Idololatria. . 59. Nec dantur duo prima principia. chol. I. Falſum proinde eſt Syſtema Manichæorum. Schol. 2. Objectiones Bayle ſolvuntur. G. 60. Deus Intellectu & voluntate gaudet. §. 61. Intellectus Dei eſt infinitus, illimitatus, im- menſus, incomprehenſibilis, infallibilis. Schol. Differt proinde ab Intellectu creato. J. 62. Deus omniſcius eſt. S. 63. Cognoſcit ſe, alia extra ſe, Occultas cogita- tiones, bona & mala, ſingularia Præterita, præ- fentia & futura. §. 64. Cognitio Dei rerum omnium eſt neceſſaria, EEterna. S. 65. Deus ſeipfum comprehendit. F. 66. Et datur in eo vera ſcientia. Schol. 1. Quæ differt a creata. Schol. 2. Et pro captu noſtro varie dividitur. F. 67. Cognoſcit res per cauſam. F. 68. Et poffibilia in Eſfentia ſua omnium idea. §. 69. Hinc datur Idea in Doo; quæ eſt ejus eſſen= tia a creaturis imitabilis Schol. An cognoſcat res in ſeipſis, diſputatur. § 70. Scientia Dei rerum omnium cauſa eſt. chol. Quomodo Deus futura cognoſcat. S. 71. Deus infallibiliter omnia præſcit. Schol. 0°1 Nhol vell l Furagraphorum, & Scholiorum. XV . Schol. In quo erravit Cicero. §. 72. Præſcientia tamen Dei non lædit libertatem humanam. Wnsd. . Schol. I. Uti male docnit Joannes Huſs. Schol. 2. In quonam medio cognoſcat Deus futura abſoluta libera, diſputatur. J. 73. Cognoſcit futura contingentia conditionata. Schol. An per ſcientiam mediam, controvertitur. O. 74. Nec ſenſus nec imaginatio in Deum cadunt. K. 75. Nec reminiſcentia, nec memoria. F. 76. Nec datur in Deo oblivio. . J. 77. Nec Admiratio. t. §. 78. Datur tamen in eo ſuprema Ratio. emmmf. F. 79. Datur item in Deo voluntas. J. 80. Quæ eſt inclinatio in bonum diſtinctiſſirne co= f. gnitum. Schol. Nec eſt in eo per modum potentiæ. tronn C. gr. Deus omne bonum vult, & omne malum averſatur. . C. 82. Voluntas Dei eſt æterna. nm N. F. 83. Immutabilis. Schol. Antecedens & Conſequens. §. 84. Voluntas Dei, qua ſeipſum vult, eſt neceſ- aria. . Schol. I. Nequit aliquid velle ſuis perfectionibus re- pugnans. Schol. 2. Quia voluntas eſt rectiſſima. . 95. Voluntas Dei antecedens non ſemper imple- tur, bene vero conſequens. Schol. Quod ejus perfectioni non obſtat. K. 86. Voluntas Dei antecedens eſt ſeria. . Schol. Et voluntas beneplaciti. §. 87. Voluntate antecedente vult omnes ſalvos iden. e fieri. . s Schol. 1. Errat proinde cum Calvino Janſenius. Schol. 2. An ſit de fide, Deum omnium ſalutem in. velle. „ T. 88. Voluntas Dei eſt cauſa rerum. Schol. Mala vero ſolum permittit, 3s cogit fita, N⸗ eelinin, . §. 80. XVI Conſpebtus Capitum, §. 89. Quæ permiſſio mali perfectionibus Dei non oficit. Schol. Eo ipſo quod creatura ſit peccabilis. S. 90. Deus circa creaturas ſumme liber eſt. Schol. In quonam autem libertas Dei conſiſtat, dif⸗ ficulter explicatur. C. 91. Deus libertate ſua nunquam abutitur. Schol. Objetum autem Divinæ voluntatis eſt Di⸗ vina bonitas. S. 92. Voluntas Dei conſequens de rei exiſtentis dicitur decretum Dei. Schol. I. Quod eſt æternum & immutabile, Schol. 2. 3. Undenam efficacia Divinorum Decreto- rum deſumenda ſit, controvertitur. Schol. Quomodo libertas ſalvetur. F. 93. Decretum Dei de certis hominibus alvandis dicitur Prædeſtinatio. Schol. 1. & 2. Quæ explicatur & dividitur. S. 94. Prædeſtinatio datur. Schol. Contra Priſcillianiſtas & Manichæos. C. 95. Et ſoli prædeſtinati ſalvantur. Schoôl. Singularis eſt ergo Catharini opinio. F. 96. Prædeſtinatio eſt certa & infallibilis. Schol. Cui certitudini S. Scriptura non obſtat. C. 97. Nemo tamen ſine ſpeciali revelatione de ſua Prædeſtinatione certus eſſe poteſt. Schol. Uti putavit Calvinus. Schol. 2. Licet nonnulla ſigna con'ecturalia, Prede- ſtinationis dentur. F. 98. Numerus prædeſtinatorum a Deo detefmina- tus eſt. Schol. Sed ſoli Deo cognitus. S. 99. Cauſa Prædeſtinationis eſt bonitas Dei. Schol. I. 2. An vero a meritis præviſis pendeat, controvertitur. Schol. 3. Solvuntur Objectiones. Schol. 4. Prædeſtinationis effectus. §. 100. Reprobatio eſt decretum Dei, quo Deus vult permittere, ut aliqui fua culpa a gloria exci- dant, & pro culpa damnationis poenam infligere. Schol. *½1 r. s A D- eitentis , Decteto⸗ 8llxnds Ghnei⸗ r ol. oe. Schol. I. Uti falſo putant Sociniani. Faragraphorum, & Scholiorum. XVII Schol. Eſt vel poſitiva, vel negativa. C. 10I. Reprobatio datur. . §. 102., Reprobatio poſitiva eſt ex demeritis præ- viſis. M Schol. I. Ruit proinde Syſtema Calvini. Schol. 2. An vero motivum reprobationis negativæ ſint demerita præviſa, controvertitur. Schol. 4. An peccatum originale ſit motivum repro- bationis. G. 103. Sapientia media convenientia fini ſubordi- nat. H. 104. Deus igitur ſumme fſapiens eſt. F. 105. Finis Dei eſt manifeſtatio perfectionum ſua- rum. . Schol. r. Non vero primario felicitas creaturarum. Schol.2. Nec hoc ambitionem in Deo arguit. §. 106. 107. Deus univerfum gubernat. Schol. In qua gubernatione, finis media & direétio attendi debent. H. 108. 109. Deus eſt omnipotens. F. 110. Et per Omnipotentiam ſuam omnia poſſibilia exiſtentia reddere poteſt. Schol. Non vero impoſlibilia. . III. Item plura & meliora facere poteſt. C. 112. Et miracula. . Schol. r. Quæ fruſtra impugnantur a Clarkio & aliis. Licet non ſine cauſa Deus miracula faciat. C. 113. 114. Deus ſumme bonus eſt. Schol. r. Indicia Divinæ bonitatis ſuæ dedit. Schol. 2. Imo tantum boni cuivis vult conferre, quanti capax eſt. Schol. 3. Et impiis etiam ex juſto judicio benefacit. G. II5. Deus beneficus eſt. G. 116. 117. Deus ſumme miſericors eſt. FK. 118. 119. Et infinite Juſtus. Schol. Adeoque & fupremus Judex. N. 120. Hinc peccatum impunitum non relinquit. . Schol. 2. Schram Inſtit. Theol. Tom. I. b XVIII Conſpebtus Cavitum, Schol. 2. Juſtitia tamen commutativa proprie in eo non datur. Schol. 3. Et in infligendis pœnis ſuos fines habet. §. 121. Deus eſt Longanimus. Schol. Poenam tamen non ſine cauſa differt. SG. 122. 123. Et ſumme verax eſt. Schol. Hinc mentiri non poteſt. S. 124. Severus eſt & Fidelis. Schol. Vaticinia ergo implere debet. F. 125. 126. Eflentialiter Sanctus eſt. S. 127. Semper vivit, & eſt immortalis. J. 128. Eſt ſibi ſufficientiſſimus. G. 129. Adeoque ſumme Beatus. S. 130. Et ſumma Gloria & Majeſtate præditus. JS. 131. Deus aſſectus proprie non habet. S. 132. Hinc quid ſit amor Dei. . G. 133. Quid odium. 134. Quid Ira. 135. Quid Ponitentia. 136. Quid Metus. .137. Quid Zelus. 138. Quid Lætitia. . 139. Quid triſtitia, quæ ſubinde in S. Scriptura Deo tribuuntur, explicatur. , E, S , C AP UT II. De Deo Tyino. . Statuitur Divinitas Patris & Filii & Spi- ritaus S. Unitas eſſentiæ, Proceſſio, Ordo, & diſtinctio Perſonarum Divinarum, Relatio, Circuminſeſſio & Milſſio. G. 140. 8 Kedol Eeho Sehol Selol heg rie inen 1es ube Soriee . ee Nol lato⸗ 6 16. . Faragrapliorum, & Scholiorum. XIX §. 140. S. Scriptura Patrem & Filium & Spiritum S. Deum vocat. Schol. 1. Spiritus Dei & Spiritus S. idem ſonant. Schol. 2. Filius cur Verbum dicatur. C. 141. Pater eſt Deus. F. 142. Filius eſt Deus. S. 143. 144. Et Patri conſubſtantialis. Schol. I. In quo erravit Cerinthus & Paulus Samo- ſatenus. Schol. 2. Sicut & Arius. Schol. 3. Et Socinus, quorum Syſtemata referuntur. Schol. 4. Et argumenta ſolvuntur. G. 144. Divinitas Verbi a P. P. ſemper aſſerta fuit. Schol. r. Quorum nonnulli ab hæréeſi vindicantur. Schol. 2. Sicut & Liberius P. hæreticus non fuit. Schol. 3. Hoſius vero lapſus quidem eſt, ſed reſi- puit. Schol. 4. De Concilio Ariminenſi. Schol. 5. Hymnus, Te Deum ſolum S. Ambroflum Authorem habet. §. 146. 147. Spiritus S. eſt verus Deus. Schol. Macedonius ergo hoc male negavit. C. 148. Pater, Filius & Spiritus S. eandem nume- ro Divinam eſſentiam habent. * Schol. I. Nec obſtant argumenta Socinianorum. Schol. 2. Vox euezeiæ explicatur. §. 149. Proceſſio eſi productio ſeu origo unius ab alio. Scho. Quotuplex ſit, exponitur. 150. Datur in Deo vera Proceſſio. ₰½ Schol. 1. Et Sabellius eam fruſtra impugnat. Schol. 2. Ac Proceſſiones Divinæ ſunt veræ actio- nes. b 2 . 151. B * XX Conſpeltus Capitum, S. 151. Duplex eſt in Deo Proceſſio. Schol. Plures proceſſiones fingunt Valentiniani. G. 152. Deus Pater generavit Filium. Schol. Principium quo proximum generationis eſt Intellectus connotans relationem Patris. G. 153. Pater ergo intelligendo generat Filium. Schol. I. Et quidem per intellectionem efſentialcm connotantem relationem Patris. Schol. 2. Ita ut Filius ex cognitione eorum, quæ ſunt formaliter & eſſentialiter in Deo, generetur. S. 154. Hæc generatio eſt necefſaria, æterna, im- manens, perfeétiffima. Schol. I. Unde ſolvuntur varia hæreticorum argu- menta. Schol. 2. Et explicatur, quomodo Pater ſit princi- pium Filii. C. 155. Spiritus S. a Patre & Filio procedit. Schol. I. Unde errant Græci. Schol. 2. Et particula Filioque Symbolo recte ad- dita fuit. F. 156. Pater & Filius mutuo amore ſpirant Spiri= tum S. Schol. x. Qui proinde merito Spiritus S. dicitur. Schol. 2. Principium autem quo proximum Proceſ- ſionis Spiritus S. eſt voluntas connotans relatio- nem Patris & Filii. Schol. 3. Diſcrimen inter generationem Filii, & Proceſſionem Spiritus S. aſſignare neſcimus. C. 157. Spiratio hæc eſt necefſaria, æterna„ imma- nens. F. 1 5³. Pater & Filius ſunt unum principium Spiri- tus S. Schol. Quomodo nomina adjectiva & ſubſtantiva in hoc myſterio, prædicentur, explicatur. . F. 159. niani. tionis ek lumn. Pentilen n, INe enetetult⸗ en, in⸗ fum uhr⸗ ſt mi. t. oitor. n Noee- 81elti⸗ i,8 s, 3 immte ι n i⸗ lemtie . PFPuragraphorum, & Scholiorum. XXI S. 159. Pater eſſentiam Divinam quOaqi mdum ha- bendi a ſe habet. Schol. In ſano ergo ſenſu principium Divinitatis dici poteſt. C. 160. Ratione ordinis in fubſiſtendo primus eſt Pater, ſecundus Filius, tertius Spiritus S. F. 161. Non vero datur in tribus Divrnis Perfonis ordo perfectionis vel temporis vel dignitatis. G. 162. Licet Pater, Filius & Spiritus S. realiter a ſe diſtinguantur. Schol. 1. Cui diſtinéctioni non obſtant argumenta Sa- bellii. Schol. 2. Ex hoc colligitur, quid fit Trinitas. G. 163. S. S. Trinitas in V. T. etiam fuit cognita. Schol. Patriarchis, Prophetis, & nonnullis Sanctis revelata. F. 164. Deus eſt fubſtantia ſingularis, completa, communicabilis. F. 165. Non eſt ſuppoſitum nec uniea Perſona. Schol. I. Quid fit Perſona, ſubſiſtentia, seiz, Gucts ragzis explicatur. . Schol. 2. Abfoluta ſubſiſtentia in Deo non datur. C. 166. Pater, Filius & Spiritus s. ſunt tria ſup- poſita. F. 167. Et Tres perſonæ. Schol. I. Quod non evertunt argumenta Sabellia- norum. Schol. 2. Et ideo tres ſubſiſtentiæ in Deo relativæ bene admittuntur. G. 168. Præterea dantur in Deo Relationes reales. Schol. Quæ ſunt Perfectiones. G. 169. Abſoluta in Deo ſunt Tribus Perſonis com- munia, non vero relativa. Schol. I. Nonnullæ tamen perfectiones communes certis Perſonis accommodantur. b 3 Schol. 2. XXII Conſpebtus Capitum, Schol. 2. Et communis in Deo exiſtentia admitti poteſt. G. 170. Datur in Divinis Circuminſeſſio. G. 171. Et notiones in illis recte ponuntur. Schol. I. 2. Sed ſolum quinque. C. 172. Miſſio etiam in Divinis datur. Schol. Quæ vario modo fieri poteſt. C. 173. Denique myſterium S. S. Trinitatis ſola ra- tione naturali evidenter demonſtrari nequit. Schol. Nullæ ergo ſunt demonſtrationes a quibus- dam excogitatæ. . CAP UT II. De Angelis. Exponit Creationem, Naturam, Perfe- ctiones, Ordines, lapſum & fupplicium An- gelorum malorum, & Beatitudinem Bono- rum. J. 174. Schol. Etymon vocis Angeli. F. 175. Angelus eſt ſubſtantia ſpiritualis completa informando corpori non deſtinata. G. 176. Dantur Angeli. Schol. Id quod ratione naturali vix demonſtratur. S. 177. Angeli a Deo creati ſunt. Schol. I. 2. Quando & quo die exponitur. G. 178. Angeli ſunt Spiritus. Schol. Nec argumenta oppoſita contrarium evin- cunt. F. 179. Quare funt incorruptibiles. Schol. Et quidem ex natura ſua. F. 180. Angeli Intellectu & voluntate gaudent. F. 181. „ 6.191. Kbol. 6.192. hol. Ghol2 urt. Amiti ſols n nit. goibns⸗ Dele⸗ fumn Ar⸗ 1 Bono conpſett Krmor. amn eſi- udert. Earagraphorum, G Scholiorum. XXIII §. 181. Deum, ſe, & alia a ſe cognoſcunt. Schol. Quomodo hæc cognitio fiat, explicatur. G. 182. Sunt hominibus perfectiores. Schol. I. Nec obſtant argumenta contraria. Schol. 2. Et diſerimen inter eos & homines aſſig igna- tur. S. 183. Multa tamen ignorant, uti futura libera, cogitationes ſecretas, My yſteria gratiæ. C. 194. Igitur poſſunt in cognitione creſcere. Schol. r. Vel per experientiam, vel Der revelatio- nem. hl . Imo errare etiam poſſunt. G. 1985. Angeli libera voluntate gaudent. Schol. 1. Amant proinde ſeipſos. Schol. 2. Objecto deliberate volito immobiliter ad- hærent. . Schol. 3. Et affectus ſuos habent. G. 186. In corpora agere poſſunt. Schol. Quomodo autem agant, explicatur. §. 187. Magna potentia gaudent. Schol. Hinc mirabilia poſſunt efficere. J. 188. Item hominibus viſibiliter apparere. Schol. Quomodo apparere poſſint. §. 189. Non tamen ſunt Omnipotentes. F. 190. Ex uno loco in alium ſe movere poſſunt. Schol. . Miracula tamen facere & mortuos ſuſci- tare non valent. Schol. 2. Quomodo autem ſint in loco, explicatur. S. 191. Novem ſunt ordines Angelorum, & tres Hierarchiæ. Schol. I. Numerus Angelorum incertus eſt. Schol. 2. Ordinibus eorum non obſunt argumenta contraria. . b 4 „ Schol. 3. XXIV Conſpeltus Capitum, Schol. 3, Quorum ordinum proprietates exponun- tur. Schol. 4. An vero omnes Angeli ſpecie differant, definire nolumus. G. 192. Angeli fibi colloquuntur. Schol. r. Quomodo hoc fiat. Schol. 2. Et quomodo unus alterum illuminet, ex- ponitur. F. 19 3. Angeli in rectitudine Intellectus & volun- tatis creati ſunt. Schol. Imo & cum gratia ſancéctificante. G. 194. Nonnulli eorum peccaverunt. Schol. I. Et quidem peccato ſuperbiæ. Schol. 2. Quod ex inconſideratione proceſſit. K. 195 Per peccatum ſtatum gloriæ perdiderunt. F. 196. Et a Deo in infernum detruſi ſunt. F. 197. Et quidem ſtatim poſt peccatum. Schol 1. Unde ſententia contraria eſt erronea. Schol. 2. Nonnulli tamen doemones in aere verſan- tur. Schol. 3. Ubi etiam poenam ſenſus patiuntur. C. 198. Dœmones igne materiali torquentur. Schol. I. Contraria ſententia eſt temeraria. Schol. 2. Quomodo vero ignis materialis damnatos, Schol. 3. Et deemones in aere torqueat, explicatur. J. 199. Infernus autem eſt locus materialis. J. 200. Et ſfupplicia ejus ſunt æterna. Schol. I. Contra errorem Origenis. Schol. 2. Et Deus juſte Angelis peccantibus non pe- pereit. , K. 201. Dœmon homines infeſtat. §. 202. Eorum corpora obſidere & poſſidere poteſt. Schol. 1. Quod non evertent Adverſarii. Schol. 2. Hol.2 6. 203. 6 204. 6. 205, 205. 1. . 1 T9. Khol. 1 Ontta Ehol.2 . Dei. ahol. d Shol Ker Kun. Sl. Rang ende Rhol 3 Len Kho Khol bns Faragraphorum, & Scholiorum. XXV pomt. Schol. 2. Signa poſſeſſionis diabolicæ. C. 203. Item ſomnia ſuggere. lſkenant, C. 204. Et oracula fundere poteſt. S. 205. Item morbos inferre. S. 206. Agere in corpora. net, ex⸗ G. 207. In forma viſibili apparere. & vhn. H. 208. Et Magiam diabolicam exercere valet. Schol. I. An vero Magia diabolica modo detur, controvertitur. Schol. 2. Saltem poſſibilis eſt. §. P. Dœmon nihil horum poteſt ſine permiſſione lll⸗ el. Uham. Schol. Quid autem poſſit exponitur. S. 210. Angeli boni beatitudinem meruerunt. te Schol. Quomodo meruerint explicatur. e ek G. 21I. Gaudent ergo Viſione beatifica. C. 212. Nec peccant nec peccare poſſunt. tot. . — Schol. Ex ſtatu ſuæ beatitudinis. ntot⸗ 4 §. 213. Deum laudant. . SAum n F. 214. Homines cuſtodiunt. hin. C. 215. Ita ut finguli homines ſuum S. Angelum 1s. euſtodem habeant. Schol. I. Non obſtantibus argumentis contrariis. %° Schol. 2. Ex omnibus Ordinibus mittuntur. Lole .V is Schol. 3. Et miniſterium ſuum exhibent. Schol. 4. Quin & malus Angelus ſingulis homini- „NN bus delegatus eſt. . icete e Gr 5 CAPUT Conſvpellus Capitum, CAPUT IV. =ðð De Wundo viſibili, opere ſex dierum, creatione homints, & ejus lapſu. C. 216. 217. Deus mundum ex nihilo creavit. Schol. I. Objectiones contra Creationem ſolvuntur. Schol. 2. Et quomodo Deus creaverit, exponitur. F. 218. Deus mundum libere creavit. S. 219. Creavit eum in tempore. Schol. Et ab æterno creare non potuit. G. 220. Hiſtoria Creationis ex Moyſe peti debet. Schol. Cujus Auctoritatem infirmare Boolinkbrok fruſtra conatur. S. 221r. Ante hunc mundum nec alii mundi fuerunt, nec modo funt. S. 222. Partes mundi ſucceſſive ſex dierum ſpatio productæ fuerunt. Schol. r. Qui dies naturales, non vero Angelici fuerunt. . Schol. 2. Quo anni tempore & die mundus creatus fuerit, exponitur. 223 Opera primi diei. 224 Opera ſecundi diei. 225. Schol. Tertii diei cum ſitu Paradiſi. nicolas. S. 227. Et quinti diei recenſentur. C. 228 Item opera ſexti diei & Creatio hominis. Scbol. Et in quo conſiſtat vita hominis, exponitur. G. 229. Anima rationalis non eſt particula Dei. Schol. Uti falſo putant Emanatiani. S. 230. Nec de uno in aliud corpus transmigrat, 226. Schol. Quarti diei cum reflexione ſuper Lu- Schol. Col. ,231. 9 Sehol. 6. 232. Kbol.l Citur. Ehol. N Ahol. ) 288, cedze Nnol. Ochol. Ku ehol. tann Khol Klal. . id mali Abol. A Sehel 24 a Dol Lehol. Cftatior Vit, NWüNe . Ahonitn. Gebet. Clnkho iftennt, Um ſin Angeli 1s Alent . ſherl winis iyet, Col FParagraphorum, & Scholiorum. XXVII Schol. Uti docuit Pythagoras. F. 231. Nec propagatur ex ſemine vel traduce, Schol. Uti volunt Traduciani. G. 232. Nec creata eſt extra corpus, Schol. Uti docuit Origenes. F. 233. Sed a Deo creatur, quando corpori infun- ditur. S. 234. Anima rationalis eſt ſpiritualis. Schol. Nec obſtant Argumenta materialiſtarum. §. 235. Et immortalis. Schol. Nec contrarium probant materialiſtæ. §. 236. Homo conſtat duabus ſolum partibus, fſcili- cet, corpore & anima. Schol. x. Non vero pluribus, uti volunt Fanatici. Schol. 2. Nec ſola anima, uti contendunt Idealiſtæ. §. 237. Creatio Evæ recenſetur. Schol. r. Quæ non eſt allegorica, uti vult Caje- tanus. Schol. 2. Et fæmina verus homo eſt. S. 238. Eva intra hexameron creata fuit. Schol. Nec corpus Adami fuit Androgynum. §. 239. Fæmina autem propter virum creata eſt. §. 240. Deus homini in eſcam omnes fructus Para- difi conceſſit excepta arbore ſcientiæ boni & mali. Schol. Corpus Adami gigantæum non fuit. S. 24r. Adam omnium hominum primus fuit. Schol. Falluntur igitur præadamitæ. §. 242. Deus mundum bonum creavit. §. 243. Ita tamen, ut perfectiorem abſolute creare poſſet. Schol. An hic mundus fit optimus. 3 §. 244. XXVIII Conſpeltus Capitum, S. 244. 245. Omnia item à ſe cfeata continuo con- ſervat. . Schol. Nec objectiones contrarium evincunt. S. 248. Annihilare etiam creaturas ſolus Deus po- teſt. C. 249. 250. Et ad actiones Creaturarum concurrit. G. 251. 252. Deus etiam creaturis providet- Sthol. Et quidem variis modis. S. 253. Specialem vero providentiam erga homi- nem exercet. Schol. Unde de loquela illi providit; ; quænam vero primæva lingua fuerit, expenditur. §. 254. Homo etiam rerum ſupernaturalium noti-⸗ tiam a Deo in creatione aceepit. . F. 255. Et cum voluntate recta creatus eſt. Schel. Et cum gratia ſanctificante ſeu juſtitia ori- ginali. S. 256. Inſtruétus fuit appetitu ſenſitivo. G. 257. Et dominium habuit ſuper omnia animalia. Schol. Carnium tamen eſus in ſtatu innocentiæ non fuit. S. 258. Homo in ſtatu innocentiæ fuit immortalis. J. 250. Quæ immortalitas erat gratiæ beneficium. Scho'. Elevatus quidem eſt homo ad finem ſuperna- turalem, ſtatus tamen naturæ puræ eſt poſſi- bilis. G. 260. Præcepit Deus homini, ne de arbore ſcien- tiæ boni & mali comederet. G. 261. Sed hoc præceptum homo fuadente diabolo per ferpentem, transgreſſus eft. Schol. Qui ſerpens naturalis fuit. F. 262. Comedit ergo de fructu vetito. Schol. Et primum ejus peccatum fuit ſuperbia. §.⸗ 263. Hinc peccatum originale ortum eſt. F. 264. 264 Khol. anim Ahol. 6. 266, Khol. 1 Sehol2 it. Alol.3 6. 267. tralhunn Nhol. 1 hol Sehol. K ehol. geie A Perli 160. lro⸗ Dorbi Gel Er. ol 4 “ eti 270 Eten Khol. tian Laragraphorum, & ocholiorum. XXIX no ett⸗ F. 264. Quod in omnes Adæ poſteros traducitur. Schol. Adeoque erravit quoad hoc Pelagius. n. S. 265. Peccatum vero originale non eſt ſubſtantia Dens o⸗ animæ. . Schol. Uti male docuit Illyricus. oHem C. 266. Nec Concupiſcentia. . Schol. I1. Uti volunt Lutherani. Schol. 2. Sed in privatione juſlitin⸗ originalis con- i hon⸗ ſiſtit. Schol. 3. Quod quomodo traducatur, explicatur. Dun Tet C. 267. Omnes ex Adamo carnaliter propagati con- trahunt originale. um Schol. I. Niſi ſpeciali Drivilegio muniantur. Schol. 2. Quod habuit Beatiſſima Vigo Maria. . . Schol. 3. Quæ tamen debitum proximum ad illud ſta d contrahendum habuit. Schol. 4. Licitum ergo eſt votum ſanguinarium pro defendenda immaculata Conceptione B. V. alim J. 268. Homo per peccatum juſtitiam originalem perdidit. §. 269. Et poenæ originale conſecutæ ſfunt, mors, Ignorantia, Concupiſcentia, Pudor nuditatis, zentie ummß morbi &c enßi Schol. Quod male negant Pelagiani. D . . . nſihen §. 270. Hinc omnibus moriendum eſt. eſt ⸗ Schol. Nec ulla datur exceptio. de G. 271. Poena originalis per Baptismum non deleti eſt privatio viſionis beatificæ. Schol. An vero infantes ſine Baptismo decedentes etiam pœnam ſenſus patiantur, incertum eſt. . 272. Adam denique de ſuo peccato pœnitens æternam ſalutem conſecutus eſt. , Schol. Nec contrarium ſuis argumentis probat Ta- heti tianus. . CAPUT N ce ind, XXX Conſpettus Capitim, CAPUT V. De Incarnatione Verbi Di⸗ vini. Exponitur Adventus Meſſiæ & Incarna- tio Werbi Divini, Conceptio ejus, Nativi- es animæ illius, Unio nyto ſtatica & officia Chriſti. G. 273. Incarnatio eſt unio Perſonalis naturæ Divi- næ & humanæ in una Perſona Verbi. G. 274. Incarnatio eſt poſibilis. Schol. Non obſtantibus argumentis contrariis. §. 275. Et conveniens Deo, homini & Verbo Di- vino. S. 276. Poſſibilitas tamen ejus ratione naturali evi- denter demonſtrari nequit. Schol. Nec eam oſtendent Adverſarii. S. 277. Angeli igitur eam ex revelatione didice- runt. Schol. Doœmones vero aliquando dubii fuerunt. C. 278. Incarnatio Adamo revelata fuit. S. 279. Promiſſio Meſſiæ etiam Abrahæ facta eſt. C. 280. Item Jacobo Gen. 49. revelata eſt. Schol. In cujus Vaticinio nomine Judæ, tota na- tio Judaica intelligitur. §. 281. Item Danieli c. 9. Schol. I. Cujus Prophetiam male pervertunt Judæi. Schol. 2. 3. 4. Et hebdomadarum Exordium inda- gatur. §. 282. De Meſſia etiam Aggæus c. 7. Prophetavit. Schol. Quam Prophetiam male explicant Judæi. S. 283. Meſſias promiſſus jam venit. Schol. Judæorum ergo ſyſtema evertitur. §. 284. 20. 288. ge elk Schol. 29, . 200 gn 0 Ahol. 0 fuit. 131 chol 124 a. Ahcl. 1 Ohol. . D s, s. W Gekol t Furagraphorum, & choliorum. XXXI gF. 284. Characteres Meſſiæ aſſignat S. Scriptura. §. 288. Quæ conveniunt Jeſu Nazareno, qui proin- . de eſt verus Meſlias. Schol. Nec objectiones aliquid probant. Inendux. C. 289. Annuntiatio & Conceptio Chriſti refertur. „ Nikf. G. 290. Quippe a Virgine conceptus fuit. io hy C. 91. Conceptione miraculoſa. » Schol. Cujus modus exponitur. S. 292. Corpus Chriſti ſucceſſive produétum non turr Mii fuit. §. 293 Animam rationalem habuit. Schol. Quod male negant Apollinariſtæ. “ G. 294. Humanitas Chriſti opus S. S. Trinitatis eſt. jorha -. VchI . 295. Chriſtus natus eſt ex Virgine. mick Schol. I. Non more aliorum hominum. ül Schol. 2. 3. 4. Quoto anno & die; Item an præſepi alligarentur Bos & Afinus, & Translatio S. Do- mus Nazarethanzæ expenditur. e bilt F. 296. Beatiſſima Virgo etiam poſt partum Virgo permanſit. vem. Schol. Contra errorem Helvidii. S. 297. Et Chriſtus ex ſemine David ortus fuit. Schol. I. 2. Z. 4. 5. 6. Difficultates in Genealogia . 1 Chriſti occurrentes diſſolvuntur. mHI. Schol. 7. Et Beatiſſimæ Virginis Parentes aſſignan- tur. §. 298. Chriſtus verus homo ſactus eſt. Unt hir Schol. Et Phantaſiaſtæ merito refutantur. iner . un /. §. 299. Ante Incarnationem corpus non habuit. heni Schol. Uti male ſentit Barclajus. o S. 300. Item Chriſtus infirmitates humanzæ naturæ lule afſumpſit. Schol. I. r. Quod male negant Incorrupticolæ. Schol. 2. XXXI Conſpeltus Capitum, Schol. 2. An vero ex neceſſitate naturæ doloribus obnoxius fuerit, controvertitur. C. 301. Imperfectiones autem morales non aſſum⸗ Schol. r. Uti male putat Calvinus. Schol. 2. Nam nec peccavuit, nec peccare potuit. G. 302. Nec infirmitates humanas perſonales aſſum- pfit. . Schol. An vero forma decorus fuerit, incertum eſt. S. 303. Anima Chriſti perfectiſſimam ſcientiam ha- buit. Schol. Contra Gnoſticos & Valentinianos. S. 30 4. Vifione etiam beatifica non tamen compre- henſiva donata fuit. Schol. Sed quomodo hæc cum doloribus ſteterit, difficulter explicatur. C. 305. Gratiam habuit ſubſtantialem, capitis, habi- tualem, aétualem operantem, gratis datas, vir= tutes morales infuſas & acquiſitas, & dona S. Spi- ritus. . S. 306. Duæ in Chriſto ſunt naturæ. Schol. Eutyches ergo errat in ſuo ſyſtemate. S. 307. Sed una tantum Perſona. Schol. I. Hinc falſum eſt Neſtorii ſyſtema. Schol. 2. Quem Concilium Epheſinum merito dam- navit. Schol. 3. S. Cyrillus vero ab omni hæreſis labe im- munis eft. Schol. 4. Tria etiam capitula merito damnata ſunt. Schol. S. Et Joannes Ant. hæreſi Neſtorii non ad= heæſit. §. 308. In Chriſto datur unio Perſonalis. Schol. Quo ſenſu vero compoſitus dici poſſit, ex- ponitur. F. 309. dolorbe on Aur e point. ales alnr. Eetumn e entiam hr. . en Conne us Keri, its, h Catas, N Ona 8 nate. gelith eliein nnata u⸗ ümm Euragraphorum, & Scholiorum. XXXIII . 309. Unio perſonalis eſt realis, habet initium, non eſt abſolute neceſſaria, & indiſſolubilis. S. 310. Hinc in triduo etiam mortis Chriſti unio hy-= poſtatica cum corpore & anima permanſit. Schol. r. Item ſanguis in triduo paſſionis effuſus Divinitati unitus Ppermanſit. Schol. z. Particulæ tamen S. Sanguinis in nonnullis Eccleſiis hodiedum afſervatæ Rhypoſtatice Verbo non funt unitæ. S. 31T. Unitio perſonalis in ipſo inſtanti Conceptio= nis facta fuit. S. 312. Ideo Beatiffima Virgo recte dicitur Deipara-. Schol. Quem titulum illi perverſe aufert Neſtorius. F. 313. Unio hypoſtatica eſt Myſterium. Schol. rx. Quod opiniones Scholaſticæ non ſatis ex= plicant. Schol. 2. Unio hæc facta eſt in perſona Verbi. S. 314. Ex unione hac fluit duplex in Chriſto vo= luntas & operatio. Schol. r. Quam fruſtra impugnant Monothelitæ. Schol. 2. Quibus Honorius P. non adhælſit. Schol. 3. An vero a Synodo VI. excommunicatus fuerit, controvertitur. §. 315. In Chriſto datur communicatio idiomatum in concreto. Schol. Hinc Chriſtus in ſano ſenſu poteſt diéi crea- tura. §. 316. Et hec propoſitio: Unus e Trinitate paſſus eſt, eſt Catholica. F§. 317. Chriſtus non poteſt dici Filius Dei adopti= vus. . Schol. 1. Uti male ſenſit Elipandus. Schol. 2. Imo nequidem ſecundum humanam natu- ram.: Schram Inflit. Theol. Tom. E * XXXIV Conſpebtur Capitum, F. 318. Nec Chriſtus ſecundum humanam naturam eſt ubique. Schol. Uti male contendit Lutherus. F. 319. Et humanitas Chriſti Verbo unita unica cum illo adoratione adoranda eſt. Schol. Ideo Magi vere Chriſtum adorarunt. §. 320. Porro Incarnatio non fuit abſolute neceſſa- ria. Schol. r. Nequidem ex fuppoſito decreto Creatio- nis mundi. Schol. 2. An vero Deus hominem ſine Incarnatione ſalvare potuerit, expenditur. §. 321. Motivum Incarnationis eſt redemptio ho- minis. Schol. Adamo ergo non peccante Chriſtus non ve- niſſet. §. 322. Chriſtus unionem hypoſtaticam per opera tempore priora non meruit. Schol. Nec per opera natura priora, nec Beatiſſima Virgo eam meruit. §. 323. Officium Chriſti triplex eſt, Sacerdotale, Propheticum & Regium. §. 324. Chriſtus vere pro nobis ſatisfecit. Schol. r. & 2. Unde impium Socini ſyſtema corruit. F. 325. Satisfactio Chriſti fuit neceſſaria. Schol. r. Solvuntur Objectiones. Schol. 2. Qua neceſſitate controvertitur. F. 326. Fuit æquivalens, & ſuperabundans. Schol. r. Et quidem ex ſe. Schol. 2. Et infiniti valoris, 5 Schol. 3. Ac ad ſtrictos juris apices. F. 327. Fuit univerſalis. Schol. r. Contra Calvinum. Schol. 2. De Gotheſcalco & Concilio Valentino. §. 328⸗ 1329. 9. Sehol. I 1. 330. Schol. 0r. Nehol r. Nlol 2. B. Wol. r. Elol 2. 138. 0 B hol. d. V lamn 1 g Nehal Ne 1 Aeſol N . Rl! 4 dontor 1. . denel . Rr. Knel d 342 maxi Rbal. Faragraphorum, & Sholiorum. XXXV n atonn F. 328. Chriſtus ut homo Deus fſatisfecit. §. 329. Ac vere meruit. nninan Schol. Et quidem a primo Conceptionis inſtanti. F. 330. Chriſtus eſt verus Sacerdos. . Schol. Secundum ordinem Melchiſedech. ſeedk. S. 3r. Melchiſedech nec fuit Angelus nec Filius Dei. Schol. 1. Uti cenſent Melchiſedechiani. Schol. 2. Quis fuerit ignoramus. S. 332. Chriſtus ut homo Deus eſt verus Mediator. Schol. 1. Hinc Oſiander refutatur. npiob. Ichol. 2. Et ratio datur, cur Chriſtus oraverit. §. 333. Chriſtus eſt Propheta & Doctor. He Schol. Quod munus anno vitæ trigeſimo incepit. §. 334. Officia Doctoris Chriſtus exercuit. NGX Schol. Non tamen aliquid ſcripſit, nequidem epiſto⸗ lam ad Abgarum. Bettiiun G. 335. Officio Doctoris etiam per Apoſtolos fungitur. §. 336. Chriſtus eſt Rex. Schol. Regnum ejus quotuplex indicatur. §. 337. Chriſtus eſt caput Eccleſiæ, hominum & Angelorum. MN Schol. Non vero hæreticorum- §. 338. Chriſtus eſt Legislator. §. 339. Et Judex vivorum & mortuorum. . Schol. An vero regnum etiam temporale habuerit; controvertitur. F. 340. Status exinanitionis Chriſti conſideratur. „Schol. Et tempus Crucifixionis ejus. §. 341. Anima Chriſti vere ad inferos deſcendit. Schol. Unde errant Lutherani & Calviniſtæ. §. 342. Denique Exaltatio Chriſti in Reſurreétione maxime enituit. mn Schol. Quam Woolitonius fruſtra impugnat. Schol Quam Wodolhonins pug e 0 Cetl- catmntons etlonll, XXNVI Conſpebtus Capitum, ol CAPIT VI. zint⸗ De Gratia Chriſti. Eerol. . H 3 1 j l Explicatur Natura Gratiæ; Gratiæ gratis di⸗ datæ, Gratia actualis, habitualis, Juſtifica- tio & Meritum expenduntur. “ §. 343. Gratia eſt donum ſupernaturale homini lap- . 30 ſo concefſum per merita Chriſti in ordine ad ſa- go lutem æternam. tne, Schol. I. 2. Explicatur definitio, & variæ diviſio- Tgo nes gratiæ recenſentur. Kol 1. S. 344. Dantur gratiæ gratis datæ, quarum novem Coltro recenſet Apoſtolus. Col 2 Schol. I. Nec plures ſunt admittendæ. Al Schol. 2. Et differunt a gratia gratum faciente. tire F. 345. Gratia actualis ad fidem & ejus initium eſft z neceſſaria. Sedol Schol. I. Falſum ergo eſt ſyſtema Pelagianorum. l Schol. 2. Et ſyſtema Semipelagianorum. Dens Schol. 3. Quorum objectiones ſolvuntur. „ 1 . — . * 3I. Schol. 4. An homo veritates naturales ſine gratis ſnen cognoſcere poſſit, expenditur. Ri C. 346. Homo ſine gratia actuali bonum ſupernatu- 8 rale nec velle nec perficere poteſt. “ Schol. 1. Solvuntur objeétiones Pelagianorum. i3 Schol. 2. Qualis gratia requiratur, & quid illi, & libero arbitrio tribuendum ſfit. F. 347. Poteſt tamen homo fine gratia Fidei opera al moraliter bona naturalia facere, nec omnia infi- e Nndl delium opera ſunt peccata. Atal Schol. x. Quod male afſerit Bajus in ſuo ſyſtemate. . Schol. 2. Cujus objectiones ſolvuntur. §. 348. Peccator etiam bonum opus facere poteſt, Khol nec omni peccatorum opera ſunt peccata. . Schol. 1I. tie ntn ukter ommihy tcine A1 tie Eiriie Atümn poſen ſicent⸗ Sintins Yianotom 5 . 1. ſne 1noru. Ellei Otnbi hien L , oele l gecal. 0 Faragraphorum, & Scholiorum. XXXVII Schol. r. Unde ſolvuntur objectiones Baji. Schol. 2. Etiam illæ contra Bullam S. Pii V. Schol. 3. An homo fine gratia actuali bonum mo- rale naturale facere. Schol. 4. Item an Deum ſaper omnia amare. Schol. 5. Et omnia præcepta legis naturæ obſervare poſſit, exponitur. §. 349. Homo non poteſt fine ſpeciali gratiæ privi- legio per totam vitam omnia peccata venialia vi- tare, bene vero ex privilegio, quod Beatiſſima Virgo habuit. Schol. I. An omnia venialia deliberata vitare poſſit, controvertitur. Schol. 2. Objeétiones ſolvuntur. Schol. 3. An item peccator mortalia ſine gratia vi- tare & tentationes vincere poſſit, explicatur. S. 350. Homo ſfine gratia a lapſu reſurgere nequit. Schol. I. An ſine gratia ad gratiam ſe diſponere. Schol. 2. Et quomodo facienti, quod eſt in ſe, Deus non deneget ſuam gratiam, explicatur. G. 351I. Juſtus ſine fpeciali gratia in bono usque ad finem vitæ perſeverare nequit. Schol. r. Imo & parvuli hoc dono indigent. Schol. 2. Solvuntur objectiones. Schol 3. Juſtus etiam an ſine ſpeciali gratia diu per- ſeverare poſſit, exponitur. SF. 352. Gratia ſufficiens definitur. Schol. r. Explicatur definitio gratiæ ſufficientis Schol. 2. Janſenii ſyſtema exponitur. Schol. 3. Et errores Quesnellii. C. 353. Gratiæ interiori refiſtè poteſt. C. 354. Datur ergo gratia vere ſufficiens. Schol. Hinc objectiones ſolvuntur. 3 §S. 355. 5 XXXVIII Conſpektut Capilum, §. 355. Et quidem omnibus juſtis datur gratia ſufff- ciens. . Schol. Nec obſtant argumenta Janſenii. §. 356. Imo omnibus omnino vel datur vel præpa- ratur. Schol. I. Hinc objectiones ſolvuntur. Schol. 2. Et an infidelibus. Schol. 3. Item Excoœcatis peecatoribus. Schol. 4. Ac infantibus dentur gratiæ fufficientes & media ad ſalutem exponitur. §. 357. Gratia actualis bene dividitur in operantem & cooperantem. Schol. Quarum natura explicatur. §. 358. 359. Datur in ſtatu naturæ lapſæ gratia ef= Icax. . §. 360. Cujus efficacia non debet peti ex delectatio- ne viétrice neceſſitante. Schol. 1I. Uti male docet Janſenius. Schol. 2. An vero gratia fiat efficax per conſenſum voôluntatis, uti vult Molina. Schol. 3. An a circumſtantiis congruis, in quibus datur. Schol. 4. Item an ab intrinſeco ſit efficax. Schol. 5. Et an hæc intrinſeca efficacia a coacerva- tione plurium auxiliorum. Schol. 6. Aut a præmotione phyſica petenda ſit, controvertitur. . Schol. 7. Efficacia gratiæ a delectatione moraliter determinante petenda eſt. Schol. 8. Solvuntur objectiones. Schol. 9. Et an Adam in ſtatu innocentiæ ad perſe- vVerandum gratia efficaci eguerit, explicatur. H. 36 4. Gratia habitualis definitur. Schol. Et varia ejus nomina referuntur. §. 362. 3 33 Sehol, dehol, Sehol ſanct 3 I Abol 1 Ktol2 Khol. 3 eppenn 365 E hol. NS grar Kol g 36, e. un 4 N. 4 372. Kol. lanor d M ol Kol trinf Khol. ctita Gnntig iik⸗ Vvelen⸗ ſeientest n Cenlten 2 gnis⸗ ct corſeniu in anin X. 4 (orCeri⸗ deetb nortlit euel⸗ leatl⸗ 6 3 Faragraphorum, & Scholiorum. XXXIX F. 362. Datur gratia habitualis ſeu ſanctificans. §. 363. Quæ eſt quid intrinſece animæ inhærens. Schol. 1. Hinc Lutheri ſyſtema exhibetur. Schol. 2. Et objectiones ſolvuntur. Schol. 3. Et quid fit hoc donum inhærens gratiæ ſanctificantis expenditur. . §. 364. Gratia ſanctificans eſt quid permanenter ani- mæ inhærens. Schol. 1. An vero hoc ſit de fide. Schol. 2. Et an ſit accidens abſolutum. Schol. 3. Item an a Charitate realiter diſtinguatur, expenditur. §. 365. Gratia habitualis comites habet virtutes in- fuſas. Schol. Quæ variæ ſunt. §. 366. Et quidem virtutes Theologicæ una cum gratia infunduntur. Schol. Et prohabilius etiam reliquæ virtutes mora-= les. §. 367. 368. Schol. Sicuti & dona Spiritus Sancti. §. 369. Horum actus vocantur fructus S. Spiritus. §. 370. Et ſi inſigne donum ſint, Beatitudines, qua⸗ rum oëto ſunt. §F. 371. Juſtificatio definitur & explicatur. F. 372. In Juſtificatione peccata vere delentur. Schol. Nec contrarium probant objectiones Luthe- ranorum. §. 373. Et ideo JIuſtificatio non fit per meram im- Pputationem juſtitiæ Chriſti. Schol, I. Solvuntur objectiones. Schol. 2. Nec homo abſolute per favorem mer ez trinſecum juſtificari poteſt. Schol. 3. Sicuti nec peccatum ſtare cum gratia ſan- tificante. XI. Conſpeltus Capitum, S. 374. Ad Juſtificationem in parvulis non requiri- tur diſpoſitio, bene vero in adultis, quæ conſiſtit in fide, ſpe &c. Schol. 1. In quo errant Lutherani. Schol. 2. Undenam vero effective procedat ultima diſpoſitio ad gratiam, controvertitur. Schol. 3. An juſtificatio fiat in inſtanti, explicatur. S. 375. Fides ad juſtificationem requiſita non eſt fiducia Lutheranorum. Schol. r. Qui male diſponunt ordinem ſalutis. Schol. az. Adeoque ordo ſalutis a Catholicis ſtatutus illi præferendus eft. Schol. 3. Et Lutheranorum objeétiones ſolvuntur. S. 376. Sola Fides etiam confidentialis non juſtificat. Schol. Uti male contendunt Lutherani. C. 377. Nec ullus ſine revelatione poteſt certus eſſe e ſua gratia. Schol. x. Quod non probant argumenta Lutherano- rum. Schol. 2. Nec quis certus eſt certitudine Theologi- ca de ſua gratia. Schol. 3. Nec omnimoda certitudine morali. S. 378. Juſtus etiam a gratia excidere poteſt. Schol. Non obſtantibus argumentis contrariis. G. 379. Sola enim Fides non ſalvat. S. 380. Sed opera bona ſunt necefſaria ad ſalutem. Schol. Quod male negant Lutherani. S. 381. Hinc dantur opera perfeéte bona, quæ nullo modo ſunt peccata Schol. Et folvuntur objectiones Proteſtantium. S. 382. Item dantur opera ſupererogatoria. Schol. Contra eosdem Proteſtantes. §. 383. Quæ ſunt meritoria vitæ æternze. Schol. Khol. thera 6 3⸗ Gis 6 dlition Khol toriun hol.2 exiſte 1,386. Nhol. 1 Nchol.2 Dei hol. ray Ahol Virt / no itel Ktol len 6 ol 2 lerl tum! 5 3. Were ¹ Khl Sehol. dock go l tegti s conli it Aüm esPlieam ta non el luts, is huit, ſolvwntn. n lken cetu dl Lutbenme Theolo hinl. tel. Nutis cen ntiun tin * 1 Puragraphorum, & Seholiorum. XLI Schol. Cujus oppoſitum non probant argumenta I Lu- theranorum. §. 384. Licitum proinde eſt, intuitu æternæ merce- dis operari. S. 395. Ut autem opus fit meritorium, certas con- ditiones habere debet. Schol. . Non tamen requiritur, ut ſit ſupereroga- torium. Schol. 2. Bene vero, ut fiat ab homine in gratia exiſtente. S. 386. Ex his definitur Meritum. Schol. I. Et dividitur. Schol. 2. Oſtenditur requiri ad illud promiſſionem Dei. Schol. 3. Et opera noſtra eſſe de condigno merito- ria vitæ æternæ. Schol. 4. Ita tamen, ſi fiant ex influxu Charitatis virtualis. H. 387. Primam gratiam actualem nemo de condi- gno vel congruo mereri poteſt, nec primam ha- bitualem de condigno. Schol. I. Mereri tamen quis poteſt primam habitua- lem de congruo. Schol. 2. Objectiones ſolvuntur. §. 388. Juſtus de condigno augmentum gratiæ me- reri poteſt, non vero primam g gloriam, ſed tan- tum ſecundam. §. 389. Nec de condigno reparationem poſt lapſnm mereri poteſt, nec perſeverantiam finalem. Schol. r. Solvuntur objectiones. Schol. 2. Nec de congruo infallibiliter reparationem poſt lapſum meretur. Schol. 3. Nec donum perſeverantiæ. C. 390. Juſtus tamen mereri poteſt bona temporalia. * 5 CAPUT XLII Conſpeltus Capitum, CAPDUT VII. De ultimo Fine Hominie & Beutitudine. Explicatur, Quisnam ſit ultimus Finis ho-= minis, quzænam Beatitudo animæ poſt mor- tem, & quænam gloria Corporis. S. 391. Finis eſt id, cujus gratia aliquid nit. Schol. Varie dividitur. §. 392. Datur finis ſimpliciter ultimus. Schol. Qui multiplex eſſe nequit. §. 393. Solus Deus eſt ultimus hominis finis. §. 394. Beatitudo eſt ſtatus omnium bonorum ag- gregatione perfeétus. Schol. Quotuplex ſit, explicatur. F. 395. Beatitudo hominis objectiva pro omni ſtatu ſolus Deus eſt. Schol. z. Non probant ulla argumenta contrarium. Schol. 2. Deus eſt etiam Beatitudo hominis natu- ralis. S. 396. Perfeéta Beatitudo in hac vita non datur: ſed imperfeéta ſolum in Charitate Dei conſiſtens. S. 397. Perfecta vero beatitudo poſt mortem datur. Schol. Variis nominibus in S. Scriptura exprimitur. S. 398. Beati intuitive Deum vident. Schol. 1. Quæ eſt viſio beatifica. Schol. 2. Cujus poſſibilitatem male negant Armeni. Schol. 3. An vero Deus per ſui ideam videatur, explicatur. Schol. 4. Item an tranſeunter aliquibus in vita con- ceſſa fuerit viſio intuitiva. Schol. 5§. Item an Enoch & Elias hac viſione beati= fica modo fruantur. Schol. 6. . Ll 6. nll pon 6 30). B iigent, Po Schol. 1. Schol 2 6 Kkol, . bteit Ketol 4. 1 coneumit. Pr. de ter, imo Uol. ne E. De Nhol. An R 403, B Sehol Te 6 40 ,˙ (0 atum 665 Den hel II N Den n Ber Ben Ds Ee lenl D 0 Rol 2 409. luredli Ehn (i 1410. D. itnr. — — ulit, Finiso- oſt n ht. ini⸗ norun 4 OmNi Optranm inis van non tn ooliſes tten itu. ninint Arnen. vibetm e⸗ en. Faragraphorum, & Scholiorum. XLIII Schol. 6. Poſſibilitas viſionis beatificæ ratione natu- rali poſitive demonſtrari nequit. F. 399. Beati ad Deum videndum lumine gloriæ in- digent. S§. 400. Quod lumen gloriæ non eſt Lux increata. Schol. I. Uti male ſentiunt Palamitæ., Schol. 2. Quid ſit, expenditur. Schol. 3. Per uberiorem Dei concurſum ſuppleri poteſt. Schol. 4. Et intellectus active ad eam eliciendam concurrit. §. 40r. Beati vident ea, quæ funt in Deo formali- ter, imo & aliquas creaturas. Schol. Quomodo vero eas videant, explicatur. S. 402. Deum Beati ſumme amant. Schol. An vero neceſſario, diſcutitur. S. 403. Beati funt impeccabiles. Schol. Et quidem ab intrinſeco. §. 404. Corpora etiam ſuo tempore glorioſa erunt, quorum quatuor dotes ſunt. S. 405. Beati ſumma voluptate perfruuntur. Schol. In quo vero Beatitudo eorum formalis con- ſiſtat, controvertitur. §. 406. Beatitudo Sanétorum æterna eſt. S. 407. Beati Deum laudant. §. 408. Beatitudo & viſio beatifica non eſt in omni- bus æqualis. Schol. r. Objectiones ſolvuntur. Schol. 2. Et cauſa inæqualitatis hujus aſſignatur. §. 409. Ob inzequalitatem datur triplex beatorum laureola, Virginum, Martyrum & Doctorum. Schol. Quid vero ſit, explicatur. §. 410. Poſt mortem judicium particulare ſtatim ſe- quitur. §. 411. XLIV Conſpebtus Capitum, Gec. F. 411. Et juſti nullis poenis obnoxii ſtatim beatitu- dinem quoad animam conſequuntur. Schol. r. Hoc male ab aliquibus negatur; quorum objectiones ſolvuntur. Schol. az. Nec Joannes XXII. contrarium definivit. Schol. 3. An Juſti V. T. ante adventum Chriſti bea- tifica viſione donati ſint. . G. 412. Si quid vero animæ poſt mortem luendum reſtet, in purgatorium ibit. Schol. Quod male negant Proteſtantes. G. 4 13. Animæ tamen Purgatorii vivorum precibus & ſuffragiis juvari poſſunt. Schol. r. Nec contrarium probant argumenta Pro= teſtantium. Schol. 2. De loco vero Purgatorii, poena & dura= tione illius nihil definivit: Eccleſia. S. 414. Corpora mortuorum reſurgent. Schol. r. Quod male negarunt Sadducæi. Schol. 2. Qualia vero corpora reſurgant, expenditut. S. 415. Judicium univerſale in fine mundi erit. Schol. Cujus circumſtantiæ ex S. Scriptura indican- tur. S. 416. Signa etiam Judicium uni verſale præcedent; maxime Antichriſtus. S. 417. Non tamen erit regnum millenarium in ter- ris. Sséchol. Quod non evincunt millenarii ſuis argumen- tis. S. 418. Abſoluto judicio corpora beatorum in coœ=⸗ lum translata ſua gloria donabuntur. . Schol. Quod cœlum ex S. Scriptura deſcribitur. D1s- NAT . . ttäin batin Ntur, on. iumm Eeni n Chrinke tten en . orunn Ptii gnnenn N peen in t cei , exen Undi eit. tun ge en⸗ ,8 natinn bl⸗ ſnb N torun i eciim N DISSERTATIO PRQOQOENMEALIS D E THEOLOGIE DOGMATIC E NATURA, NECESSITATE, ET LOCIS THEOLOGICIS. H. I. n verbo Dei ſcripto & tradito ea continen- Definitzo tur, quæ ab homine æternam ſalutem Theologiæ conſecuturo credenda ſunt. Quæ cum Dogma- ex variis S. Scripturæ locis & Sacræ Tradi- ticæ. tionis fontibus hauriri, & juſto ordine diſpo- ni poſſint, ſingulare quoddam diſciplinæ ge- nus naſcitur, quod Theologiam Dogmaticam appellamus. Quæ proinde definiri poteſt: Seientia earum rerum, quoœ in verbo Dei ſcripto . & tradito nobir a Deo revelantur, & ab Koccleſia Catholica credenda proponuntur. Schol. r. Theologiæ nomine juxta S. Auguſtinum Theologia 1. 8. de civitate Dei ſermonem de Divinitate intel- omen. ligimus: qua generali appellatione omnem de 4 “ ſupre- Schram Inſut. Theol, Tom. I. A diviſio. Diſſertatio Prooemialis. fupremo Numine orationem, ſive per ſcientiam inſtituta ſit, five fabulis ſive Rhetorum figmen- tis, ſive ſacra ſive ſuperſtitioſa & profana fuerit, Theologiam dicere poſtlumus. Proprie autem Theologos eos vocamus, qui ex arcanis revela- tis de Divinitate difſerunt, quo nomine S. Dio- nyſius Areopagita in fuis, uti a nonnullis credi- tur, libris, Prophetas & Apoſtolos paſſim Theo- logos appellat. Tlieologio Schol. 2. Theologia ſi de Deo agat per ſolum lumen rationis dicitur Theologia naturalis, quæ proinde merito in Philoſophia explicatur: ſi vero per lu- men divinæ revelationis, dicitur Theologia reve- lata, & quia veritates revelatæ vel fſunt dogmata fidei, ſeu credenda, vel præcepta morum, ſeu agenda, & præterea Theologia tum ad Religio- nem defendendam, tum ad bonos animarum pa- ſtores efformandos comparata eſſe debet, Theo- logia ulterius diſpeſcitur in Dogmaticam quæ cré- denda: & in Moralem, quæ agenda perſequitur; & Paſtoralem, quæ Paſtores animarum & Polemi- cam, quæ fidei defenſores inſtituit & efformat. Quia vero in explicandis his omnibus certa me- thodus obſervari poteſt, ideo ſi in explicandis fidei capitibus, moribus dirigendis, & propugnan- dis dogmatibus Theologia fuſiori & oratorio ſtylo procedat, uti Patres conſueverunt, dicitur Theo- logia Foſitiva: Si vero dialecticæ Ope preſſo ſtylo & certa methodo res fidei & morum exponuntur, vocatur Theologia Scholaſtca, in qua etiam con- cluſiones ex revelatis ſano ratiocinio deduétæ, & aliæ quæſtiones, quæ illuſtrandis fidei dogma- tibus lucem afferre poſſunt, rejectis tamen inuti- libus concertationibus, pertractantur. Denique ſæculo quinto Eccleſiæ poſtquam libri S. Dionyfii Areopagitæ nomine infigniti, de quorum Au- Sore Critici hodiedum diſputant, apparuerunt, nomen Theologiæ Symbolicæ, & Myſticæ pri- mum audiri cæpit: YZheologia Symbolica ſacra en⸗ ſymbola five notas rerum figurate divina D Zenta fum filſe torun extat. 6o, er Chh ng 41 tatit der Die ton/ Int drl du Cito . n Eltten kene Muprie Hotte ertate Ullen de . Gont Autte Chlis Veritat De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &. 3 “MB ſentantium explicat, & myſteria fub illo figura- HH rum cortice contenta enucleat: Talem ſe fſcrip- gſn ſhen ſiſſe Anctor lib S. Dionyſii ine inſcrip- Ofann ten 111e UCtor librorum S. Mohy 1II1 nomine in crip. torum fatetur, quæ tamen modo non amplius Optie intel „ nircd extat. Zheologia Meiſtica non præciſe ſpeculan- ine d de, ſed practice dirigendo & movendo conformi- naſiter ter ad principia practica revelata procedit per tnoden. Omne genus moralis perfectionis ad magis ac magis cognoſcendum & amandum Deum, & ita ad mores perficiendos usque ad unionem volun- Clon lun tatis creatæ cum divina per ſummos apices. Li- e No ber de hac Theologia utiliſſima ſub nomine Sancti Ven ; Dionyfii adhue extat, qui in mea Analyſi Patrum eoleti ntt⸗ tom. I. videri poteſt, eamque S. Maximus M. Pa- ſnt nen chymæras & alii commentariis ſuis illuſtrarunt. mornn 1 Interim vero Theologiæ myſticæ ſyſtema exhi- 1ad Ne bui in meis Inſtitutionibus Theologiæ Myſticæe in = duos Tomes in 8vo diſtributis. ebet, r tun d el §. 2. Me . .2 .* . . e Veritates fidei in verbo Dei ſcripto & tra- Continet sen dlito Yevelatz vocantur dogmata Fidei, quae Articulos n ex)ens ſi ſint veritates fidei principales omnibus ad fdei. Ee ſalutem ſcitu neceſſariæ & nobis ad explicite wunt,, credendum propoſitæ, dicuntur Articuli fidei ettur 11. äl . HH . MH proprie dicti: uti Articuli fidei in ſymbolo om Apoſtolorum comprehenſi. Cæterzæe vero ene veritates minus principales nec omnibus ad o em ſalutem ſcitu explicite neceſſariæ, nec nobis fti ut tales ad explicite credendum propoſitæ, vnede „ dicuntur Articuli fidei improprie & redultive, e quatenus reduci poſſunt ad aliquem ex arti- „*½ culis fidei proprie dictis, quales ſunt multæ uoAAX¹ . tn . Upmit vVerifates in S. Scriptura revelatæ; uti quod lhir, Chriſtus fuerit pannis involutus &c. nin itin e B A 2 Schol. 1. 4 Diſertatio Prooemialis. Schol. r. Annatus in Appar. dogma Catholicum ge- nerice ſumptum dividit in dogma inperatum, li- perum, & toleratum. Dogma Catholicum impera- tum, quod ſolum eſt dogma fidei, nihil aliud eſt, quam fidei dogma omnibus cum obligatione ſive explicite ſive implicite credendi propoſitum, quod ſiquis negaret, habendus foret hæretieus v. g. od Deus ſit trinus in Perſonis, quod due ſint n Chriſio voluntates. Dogma liberum eſt quæcunque doctrina, quæ eſt talis, ut neque ſit de fide, ne- que fidei nociva, & de qua tenenda, vel non te- nenda eſt libera cuique in Eccleſia facultas: v. g. doltrina de æterna hominum prædeſtinatione ante vel poſt ipſorum præviſa merita. Dogma toleratum eſt doctrins illa, quæ talis eſt, ut non ſit de fide, neque ſatis notorie contra fidem & hæretica, quia nondum ab Eccleſia damnata eſt ut hæretica, ſed tolerata: qualis dici olim potuit ante Damaſi Ro- mani Pontificis tempora doctrina de millenario Chrifli in terris regno poſt refurreflionem & judi- cium extremum futuro, quam Papias omnium pri- mus invexiſſe ereditur, & tenuiſſe S. SRuſtinus;, & S. Irenæus, quin tamen dicantur hæretici, quia hæc Doctrina tunc nondum ſatis notorie erat con- tra fidem, nec ab Eccleſia damnata ut hæretica. Diviſio in Schol. 2. Proteſtantes dogmata ad ſalutem creditu articulos funda- mentales & non fanda- mientales nulla eſt. neceſſaria vel utilia appellant Articulos ſidei: hos dividunt in Fundamentales & non Fundamentales. Fundamentales ſalva ſalute aut ignorari, aut ne- gari nequeunt, ideoque rurſus ſunt vel Primarii vel Secundarii. Non Fundamentales ignorari qui- dem, quin & negari pofſſunt absque detrimente æternæ ſalutis, haud parum tamen ſcitu & creditu utiles ſunt. Verum Primo hæc articulorum di- . ſtinctio incognita eſt toti antiquitati. Secundo in- ter noſtros Proteſtantes hactenus conveniri non potuit, quinam diſtinéte ſint Fundamentales, aliis aliter definientibus, aliis alios articulos aſſignan- tibus. Tertio Articuli fidei non fundamentales Vel ſunt a Deo fevelati, & ſic ſalute ſalva negari non Pole N poffum ide, non te &kee ſolom: ſunt d 4 Lecle tes fam ſpectato⸗ undame los neg ſelit, li holri, ltehit. U! tu e⸗ jniiget inteled Eign ler Adye n n ten hom Ind dvin elam 3 Uetigne Elen in ¹ tahdi o C enita Dhorumn Ut al ₰⁊ De Theologiq Dogmaticx, Natu'a, Gc. 2 lenmn ge 4 uin poſſunt: vel ſunt doctrina, quæ neque eſt de e in fide, neque fidei nociva, & de qua tenenda vel l And non tenenda eſt libera cuique in Eccleſia facultas; & ſic ernnt dogmata libera juxta n Tr. & abuſive f ſn⸗ enn ſolum nomine articulorum fidei denotantur: vel tie i ſunt dogmata in verbo Dei tradito contenta, & ue ſun ab Eccleſia definita in quo ſenſu etiam Proteſtan- i tes ſumunt Artienlos non fundamentales; ſed ſic ſe ſpectatos omnes articulos hos revelatos eſſe & ad ont fundamentales pertinere, hoc nimirum ſenſu, quod ai illos negare aut impugnare nemini, qui ſalvus eſſe at velit, licitum fit, merito contendunt omnes Ca- a tholici, uti ex dicendis de Traditione & EKccleſis te atehit. eretian l §. 3 Etetah . Danmuil- Ut homo in hoc ſtatu veritater ad ſalutem Revelatio- b nen ſcitu neceſſarias cognoſcat, Divina revelatione nis neceſ- un indiget. Nam Primo ad perfectionem humani itas. gan intellectus pertinet „ immunem eſſe ab errore zet,6 & ignorantia maxime circa moralia, quia ie etet hæc adverſantur homini etiam ſecundum na- themm turam fuam ſpectato: Sed hanc immunita- em am tem homo non obtinet ſine revelatione, uti ft probat experientia in antiquis Philoſophis, ie qui divino quodam ingenio præditi omnem . 1e . e operam ad cognoſcendam perfectam recti ho- mnrus neſtique regulam contulerunt, & tamen mo- ei ralem ſuam doctrinam multis erroribus ob- e fuſcarunt. Sic Cato fornicationem ad vi- nlom o tanda adulteria permitti voluit teſte Cicerone unt pro Cælio. Plato crudelem liberorum expo- e ſitionem l. 5. de republ. taceo Cynicorum ob- n,,, ſcoenitates; quæ & alia gentilium Philoſo- u phorum vitia illis exprobrat S. Juſtinus in in orat. ad Gracos n. 3. ſqq. Tatianus orat, cont. ϑ 3 Grac. 6 Diſyertatio Prooemialit. * Grœæc. n. 4. & 25. Clemens Alex. admonit. ad gent. Tertullianus in apologet. S. Auguſti- nus de civ. I. 5. c. 13. & alii. Secundo quoad veritates etiam ſpeculativas cum Religione connexas de Deo, origine mundi, anima, & fine hominis ultimo Philoſophi in magna ignorantia & erroribus verſabantur, cum alii plures deos, alii mundum ab æterno, allii animam mortalem, alii pro fine ultimo vo- luptatem, vel aliud quid ſtatuerint, uti ap- paret ex S. Juſtino cohkortat. ad Græc. Her- mia in irriſione gent. Phil. Lactantio l. 3. div. inflit. quod argumentum copioſe pertractavit Genuenſis, Wetaph. part. 2. cap. 7. J. 8. Cui accedit quod homo per ſolam revelationem cognoſcat finem fuum ultimum, ccilicet Deum clare viſum & poſſefſum ſub ea ratio- ne, qua eſt vere beatificus, ad quem ſemper tendit, cum perfectam in hac vita beatitudi- nem ſe conſequi non poſſe ſatis clare, vel ex ipſa cordis ſui inquietudine experiatur. Sa- ne principia naturalia hunc finem homini non manifeſtant, alias enim antiqui Philoſophi ſolertia ſua eum detexiſſent. TYertio. Per ſo- lam revelationem divinam diſcit homo media ad conſequendum finem ſuum ultimum ne- ceſſaria, quippe quæ a voluntate Dei unice dependent. Quarto. Licet ratio naturalis nobis dictet, omniumque gentium conſenſus confirmet, Deo cultum deberi & reveren- tiam; attamen qualem cultum Deus a nobis exigat; nec natura fſatis determinat, nec ratio ſufficienter inveſtigat, imo ſi rationem . 6 . . . 4 conſulamus, illa nobis ſuggerit, hunc cul- tum N tutn n pation dehitar Giti Rerele uris Eet, l ablurcie Dumanie lis Str⸗ fantor. Uero rat tunm no ſaüska Ognol Macar lam 1 telcere Lanl II col fün⸗ ne ll amn d v Eicaa Geband dis rlun „ Gunt, pohre CU 1 leckan Cendu ler ſi . Alhnei Augnt co ll Relgor 1, anin in mann ,CuIN 1 elno, 1 lbimo r t, I 4 er. M. 13. 1 elttadean 1,6, 4 Veatieen nben lute lem en beatio Ale, 1 iann. d omnini ono d, lünom e ei vo uliun CNe & “ enstli. Nint,, un⸗ t, M “ 1 des ſciencer Eccleſiaſtigues tom. 6. in quo Ca- A 4 De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 7 tum non ex noſtra, ſed ex divina determi- natione dependere, ſicuti obſequia Principi dehita ab ipſo determinari debent, ut fub- diti ſui pro beneplacito ſuo ipfi ſerviant. Revelatio ergo requiritur, alias enim ad ab- ſurdas ſuperſtitiones ratio ſibi relicta defle- ctet, uti in gentilibus eorumque deliris & abfurdis myſteriis, Orphicis, Eleuſinis, & humanis victimis immolatis apparet, de qui- bus Strabo l. 12. Herodotus l. 7. & alii te- ſtantur. Quinto. Deum ſæpe offendimus; jam vero ratio quidem dictat, auod illum placa- tum nobis reddere, illique pro illata injuria ſatisfacere debeamus, ſed ratio ſola nequit cognoſcere, quonam modo ſibi accepto Deus placari, & ſibi ſatisfieri velit. igitur per ſo- lam revelationem divinam hoc nobis inno- teſcere poteſt. Nec juvat cum Tyndalio, La rel. chret., dicere, Deum ſolo interni ani- mi dolore & poœenitentia placari, nam hoc ilum nullus ſine revelatione divina certo & ine ulla dubitatione aſſerere poteſt, unde etiam apud Ethnicos non ſola poœnitentia, ſed varia ſacrificia expiatoria, ſeu Februa dicta ad crimina expianda neceſſaria eſſe cre- debantur. Sexto denique Revelatio ea no- bis oſtendere debet, quæ Dei eſſentiam, at- tributa, voluntatem, decreta, & opera ſpe- ctant, quæ omnia utpote infinita limitato noſtro intellectu cognoſcere non poſſumus, cum ſint myſteria quæ ſupra non vero contra rectam rationem ſunt, adeoque nobis ad cre- dendum proponi poſſunt. Vide Diktionaire talo- Sufſtema Deiſta- 5„“. 8 Diſertatio Drooemialis. talogus plurimerum Religionis revelatzæ Pro- pugnatorum exhibetur, e quibus omnibus quaſi medulla extracta eſt, & in defenſionem Religionis non minus fortiter quam elegan- ter expoſita a Cl. P. Richard. Schol. I. Waturaliſtæ, qui circa medium Sæculi XVI. Deiſtæ appellari cæperunt, cum Qeiſtæ alias vo- cari ſolerent illi, qui Deum agnofcunt, ſed ejus providentiam, vel aliquem cultum illi deberi ne- gant; docent hominem ſola religione naturali æternam vitam impetrare poſſe. Eſt autem Reli- gio naturalis cultus, quo Deum proſequendum eſſe, ſola ratione edocemur: Cultus hic involvit, cognitionem exiſtentiæ, eſſentieæ,, & Attributo- rum Dei, prout in Theologia naturali demon- ſtrantur: 2. Cognitionem dependentiæ mundi a Deo per creationem, conſervationem, concur- ſum, gubernationem & providentiam. 3. Noti⸗ tiam ſui ipfius, præſertim animeæ & ejus immor- talitatis; 4. ſtudium fervandi leges naturæ morta- lium cordibus a Deo inſcriptas. Unde Deiſtæ tol- lunt omnem revelationem Divinam, & quævis fidei myſteria, & volunt Religionem naturalem nulla revelatione Dei externa aut mutari, aut au- geri aut reſtringi petuiſſe. Deiſtarum primus & famoſiſſimus in Anglia bhabetur, Eduardus Baro Herbert de Cherburg: Hic in Libro de veritate, prout diſtinguitur a Revelatione, a veroſimili, d Peh biu⸗ & ſalſo an. 1624. Pariſiis edito, & in li- ro; de Religione Laici. Et in alio, de Religione Gentilium, errorumque apud eos cauſis, hoc ſyſte- ma adornavit: Primo ponit quinque dogmata Re- ligionis cujusdam univerſalis, quæ fſola ſalvare“ poteſt; ſcilicet 1. fz Deum ſummum, 2. Eum coli debere, 5. Virtutem &s pietatem eſſz pracipuas par- tes cullus Divini, 4. dolendum elje de peccatis, ab iis reſipiſcendum, 5. dari e juftitia & pietate Divina prymium vel poenam tum in hac vita, tum voſt illam. Secundo probat hos quinque articulos a N. l omnm r er. ei 10 co 4 ed p din Legra cludit, /i ogue lum ſee lins, C. Voltai ciam e⸗ Maxin Hund 3 Verd Heos lgio Ao/ 2 lgion Dant Ig eo Winis eencd De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, Sec. 9 atr b⸗ ab ommibus cijuscunque religionis hominibus ſem- ommnibrt per creditos & retentos eſſe „Tertio aſſerit eos, Fenforen credantur G& oblerventur, Jaahicere ad ſalutem quar- N dlgr⸗ to concedit quidem gentiles varias ſuperſtitiones hos articulos corrumpentes & obruentes adjeciſſe ſed putat, id non impedire hominum ſalutem, EenliNl dummodo fuhſtantia univerſalis hujus doſtrinæ in- 1 Ais tegra retineatur; Quinto ex his omnibus con- t, elen cludit, Curiſtianorum Religionem bonam quidem debei k. E ſalvifcam eſſe, id autem non minus de aliis ne ti quoque Keligionibus aſſeri oportere contendit. II- ltem Nir⸗ lum ſecutus eſt Jo. Tolandus, Matthæus Tynda- Wehyndn lius, Comes de Shaftesbury, Woolſtonius, Collins. ie iNont Voltairius, Helvetius, qui tamen publice palino- Atin⸗ diam cecinit, La Metrius, Roſſeauvius, quorum, ai em maxime Anglorum, ſeripta refert & refutat Le- fie nmi land in Epiſtolis de Scriptis Deifticis. Recentia , alt vero Deiſtarum fſcripta quanquam amaro in Catho- . NA„ licos ſtylo enumerat Leis in Walchs neueſter Re- winme ligionsgeſchichte. tue n. Shol. 2. Naturaliſtæ ſeu Deiſtæ pro fufficientia Re- Solvunikttess eelirtn ligionis naturalis his potifſimum argumentis pug- obje Rio- E nant J. Deus non pPermiſiffet totum humanum ge- nes. m mntnlle nus corrumpi, niſi homini ſimul medium in ho- tri, n- minis poteſtate poſitum ad corruptionem ſuam n gimngt eymendandam, fſcilicet lumen naturæ dediſſet, quod ori 9n ſi non ſufficeret, Deus inique egiſſe videretur. e unnt Keſp. Etiam doctrina revelata eatenus eſt in no- enſel, ſtra poteſtate „quatenus illius per gratiam parti- lio, Eb ceps quis fieri poteſt, quod medium Deus om- ,Mle nibus hominibus dare vult, & actu etiam dat; ,koeſ⸗ Jqia revelavit, & fiqui illud non acceptent, illo- lugmint rum culpa eſt, nec Deus iniquus dici poteſt. II. ſoe * Qui àa peccato ſibi cavet, damnari non poteſt, & 1 1l homo propter ſolam transgreſſionem Legis naturæ uzui damnatur, Ergo etiam per ſolam ejus obferva- l. tionem a peccato ſibi cavere potefſt. Reſp. Hæc 4, * argumenta laborant in falſo ſuppoſito, hominem “ 4 ſolis naturæe viribus in ſtatu naturæ lapſæ & cor- ne ruptæ omni peccato actuali & voluntario carere, 10 Diſſertatio Prooemialis. & legem naturæ ſine gratia exaécte ſervare poſſe, quod cum falſum fit, remedio ſe eum Deo recon- ciliandi indiget, quod ex dictis (S. 3.) nonniſi per revelationem cognoſcit quippe opus quidem malum contra Legem naturæ commiſſum damnat, ſed bonum opus, fiquis peccaverit, ſine ſatisfac- tione Deo placita, adeoque revelanda ab eo, non ſalvat. III. Qui unum Deum ex lumine naturali & credit & colit, & quinque articulos (Schol. r.) citatos probat & obſervat, facit, quod eſt in ſe; nec illis aliquid addi neceſſe eſt, per quod magis perfectus reddatur. Ergo illi fine alia revelatione fufficiunt ad ſalutem. Ne/p. Lumen naturæ ſolum non nobis oſtendit, quomodo Deus a nobis coli & placari velit & diéti articuli tantum in genere docent, quid faciendum fit, non antem in parti⸗ culari, ad quod revelatio requiritur. IV. Religio revelata non differt a naturali, tum quia eumdem Auctorem Deum habet; tum quia fundatur in nexu hominum cum Deo & aliis hominibus: tum quia revelata nec minus nec plus continet, quam ratio præcipit: tum quia alias Deus tuliſſet leges plane arbitrarias. Keſp. Religio revelata differt a naturali ratione finis ſfupernaturalis; ra- tione mediorum in particulari determinatorum; & ratione ſubjecti, ſcilicet hominis lapfſi & Chriſto redempti: unde eundem quidem auctorem Deum Religio revelata habet, ſed ut auétorem ſupernaturalem gratiæ, non ſolum ut auétorem naturæ: connecétitur cum Deo ut offenſo per pec- catum, Judice, & Auéctore fupernaturali; & plus continet, quam ratio attingit, quia tendit ad ſu- pernaturalia; & tradit leges arbitrarias, id eſt, tales, quarum ratio ex principiis rationis reddi e nequit. V. Saltem myſteria utpote obſcura, ad praxin, inutilia, & ſupra rationem ad Religio- nem nihil conferunt. Neſp. Cum homo, per Reli- gionem totum ſe devovere, & ad divina ac ſuper- naturalia quantum poteſt ſe elevare debeat, my- ſteria merito a Deo revelantur, ut & intelletum in NI. in obe 1d maje tetut. iv ny, ſ 71. Ad tfun co Itto fedu mehrn ſeun. Rlol. 8. li The ſon ner Ds e dable EGN arati terno vel d N Uelri⸗ tet 9 eri tonen AMoen Per in ciinn linto Cenca denis, lernute l m Deo reg- 3.) honi Opbs Inie ffum an ſine lickr a ab en wine um los Nla nod eſt in⸗ 1 gol m aterentio⸗ numrr ſon 88 4 Ns Cun in eent tem I i .. V. Neg enle 4 Tundumt Honmis us colfn, 8Deus t go leſti natunii 1 etminmornt ns il lenunee it nn ltns Henok tural; telt 1 Arlis, 4 nAbioni,, gl ieinn Eiri, Eind; De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, S&c. II in obſequium fidei captivando Deo conſecreſt, & ad majorem illius amorem & obſequium cexci- tetur. K 4. Principia, e quibus veritates revelatars hauri. Principia mus, ſunt, Sacra Scriptura, Traditio & Eccle- ver’tates ſa. Ad Traditionem revocatur omnium §. §. eve atas FEatrum conſenſus in uno dogmate: ad Kccleſiam ſcidj. vero reducuntur tum Concilia generalia, quzæzz eam repræſentant, tum decreta ſummorum Pon- Schol. S. Scriptura, Traditio & Eccleſia dicuntur loci Theologici interni neceſſarii: loci vero interni non neceſſarii, qui ſubminiſtrant principia e qui- vpus eliciuntur propoſitiones magis vel minus pro- babiles, ſunt Auktoritas Conciliorum Provincialium & Nationalium, & ſankorum Patrum, quando ſe- paratim ſpectantur, ac Theologorum. Locus ex- ternus ad elucidandas veritates Fldei eſt vel Ratio, vel auétoritas Philoſophorum & Hiſtoricorum. acra Scriptura eſt verbum Dei, inſo affante §&. Sori- 4 acrit Soriptoribus litteris conſignutum in libris ptura efi veterie & Movi Teſtamenti. Divina. Schol. Deus tripliciter mentem alicujus ſeriptoris Modi in- poteſt afficere: I. revelatione, dum ignotam antea ſpiratio- veritatem illi manifeſtat in extaſi ſive per revela- nis Di- tionem imaginariam, ſive intelletualem, vel per pinæ. allocutionem & viſionem ſenſibilem externam, vel per inſpirationem internam in vigilia. Hoc modo dicitur Spiritus Sanctus ſe habere cum Sacris ſcriptoribus antecedenter, & inſpirat ac revelat di- cenda vel ſcribenda ita, ut non ſit in poteſtate ſcri- bentis, aliud ſcribere. 2. Concomitanter ſe habet Spi- N M Spiritus Sanctus ad modum, quo quis alterum Ee v. g. oculo dirigeret, ne erret, vVel fallatur. Un- Alrie, de ſcriptor eſt liber quoad exercitium, & ſaltem l widit ab intrinſeco quoad ſpecificationem, licet ab ex-. ibaln dui trinſeco ob aſſiſtentiam Spiritus Sancti ſit deter. vinſon minatus ne erret, quare debet ad res & Verba poſ en roferenda attendere, nec certo novit, ea, quæ ibenks kerzbit, efle a Deo, niſi aliunde de aſſiſtentia Spiri- nokdenre tus Sanéti fit certificatus. 3. Conſequenter ſe ha- (18 ofent bet Spiritus Sanctus, ſi quid humano Spiritu a i ſe ſün ſeriptore ſcriptum fuerit, quod deinde Spiritus irce vel 12 Diſſertatio Prooemialir. Sanétus verum eſſe teſtatur. lana r⸗ . In & kl H. 6. felaton S. Srri. In Lihrit veterit & Novi Tkſtamenti Revelatio ben ptura con- gere Divina continetur. Primo enim hi Libri den Rei- ab illis ſcriptoribus ſcripti fuerunt, à quibus Rinen Divinam. ſcripti efſe perhibentur; ita teſtantur ipſi Au- hant thores horum librorum, qui ſane utpote ho- n mines ingenio præſtantes, ingenui, nulla tem- du poralis commodi ſpe ad hoc provocati, imo ef cum præſentiffimo vitæ periculo, quam etiam Ulnag nonnulli eorum pro veritate glorioſe profu⸗ Reſe fige ſtori keti derunt, non minorem fidem ſaltem hiſtori⸗ int cam merentur, quam alii ſcriptores profani: jam vero ſacri hi ſcriptores paſſim teſtantur, ünm ſe a Deo ſibi revelata ſcripſiſſe, uti paſſim in ämc eorum libris apparet; teſtantur, inquam, Wmnn renitentibus ſæculi poteſtatibus, ridente & deh obmurmurante mundo contra Legem carni“ i adeo inimicam, inyeteratis præjudiciis & Ee e antiquis ſuperſtitionibus adverſam: conſen- , . tientibus econtra & fidem eorum dictis tan- ſid⸗ e quam aà Deo inſpiratis præbentibus viris per i ſingula ſæcula ſapientiſſimis, colla fuperta 4 Gdis Arn falurur lr Im, & A icet ie nti ſt r res & Vit, ei, ſitentia e glelter ſe 4 no Ninn einge Nin ti Neuke in t, Adin ,nula 7Ocat, Ovamk kiole e 1. ten it tes huit n tetun ti An „ nt, ident De Theologiæ Dogmuticæ, Natura, S&c. 13 & delicata Legi adeo ſeveræ ſubjicientibus gloriæ, divitiarum & voluptatum hujus mun- di avidifſimis: Revelationem igitur vere Di- vinam nobis hi ſcriptores referunt, niſi eos vel inſignes impoſtores, vel ſapientes omnes poſt accuratam eorum diétorum criſin fidem adhibentes, omnino ſtupidos, vel ſæculi hu- jus potentes & amatores Legibus his Divi- nis ſe ſubmittentes effeeminate meticuloſos dicere velis quod ſane ab ingenuo homine & ſana ratione ipſa abhorret. Secundo Ar- cana & futura libere contingentia nonniſi per revelationem Divinam cognofſci poſſunt. At vero Prophetzæ in ſacra ſcriptura res tradide- runt ab omni ſeniu remotas, & tales qui- dem, quarum ſubinde nullam hactenus ideam habuerant, quæ multis adhuc ſæculis diſta- bant, & in præſenti rerum ſtatu ſui rationem non habebant, quæque exacte poſtea imple- bantur, ſicuti ab illis prædictæ fuerant, uti videre licet in Prophetis de captivitate Ba- bylonica, de Chriſto &c. quarum eventum non ſacri ſolum, ſed & profani Hiſtorici re- cenſent, quibus fidem omnem abnegare nec humanum foret: ſola igitur Divina revela- tione (nam ad futura libera prævidentia ſpi- rituum ſe non extendit, quæ naturz vires non excedit) non vero ſola imaginatione, quæ futuros eventus nec determinat, nec ab illis determinatur, certo prævideri potuerunt, & conſequenter quia in S. Scriptura recenſen- tur, Revelatio vere Divina in hac continetur. Vide S. Juſtinum in dial, cum Iriphone. Ori= genem in libris cont. Celſum. S. Cyprianum . vanit. Quinti⸗= niſt. 14 Diſſertatio Prooemialit. vanit, idol. & præter alios Huetium in demonſt. Evang. prop. 5. Tertio Divinam revelationem S. Scripturæ confirmat ſanguis Martyrum pro ejus veritate generoſe profuſus, clamat doctrinæ ſanctitas & puritas, teſtatur gloria miraculorum a ſcriptoribus coævis, fide dig- nis, nullam exinde utilitatem, quinimo pœ- nam & perſecutiones expectantibus relato- rum. Maxime cum horum miraculorum non ſoli Evangeliſiæ & Apoſtoli, ſed etiam judæi & gentiles, quorum tamen intererat, eorum fidem impedire, meminerint. Fatetur Jo- Jephur l. 18. Antiq. c. 3. ſub Tiberio vixiſſe Je- ſum doctrina & miraculis clarum: Tiberius ipſe Jeſum inter deos Romæ cultos referre voluit, uti narrat Tertullianus in Apol. c. 5. Celſus apud Origenem c. 7. & Julianus apud G. Cyfrillum l. 6. infenſiſſimi Nominis Chri- ſtiani hoſtes eſum miracula ab Evangeliſtis relata feciſſe negare non audebant, ergo hu- mano ingenio efliécta non ſunt. vid. præter ci- tatos P. P. cl. P. Keiſs in tract. de mirac. Schol. 1. Libertini ſen Quintiniſtæ Auètore Joanne QCuintino Piccardo an. 1525. in Brabantia graffantes S. Scripturam pro fabula habnerunt, quos ſecutus eſt Caſparus Scluvenkfeldius Sileſfius. Deiſtæ ſuhti⸗= les non audent negare S. Scripturam vitæ & fidei regulam efle, putant tamen eam tantum eſſe decla- rationem Religionis naturalis, & juxta normam rationis intelligi debere, eaque ſolum credenda & agenda efſe, quæ ratio approbat, & vera vel bo- na eſſe judicat, reliqua vero negligenda; unde negant Divinam ſcripturæ inſpirationem. Cum ve- ro illis obſtent tum teſtimonia ipfius ſeripturæ de Divina ſua origine, tum vaticinia futurorum im- Pleta, tum miracula, quibus Prophetæ Dixgun nam N ſuam! nem nature gno t imo1 eſle v tentiot nunyn Dandi Deite Mophe vint de vinam innume ſellicke, Videri Kexl dehol. 2 ur dum logn mal puum Lonto⸗ tranenn de Nono led gde ino fin aDeor Tic⸗ Umt ern ſoo nhlio lane Tüpta ſecke mores lolnmn De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 15 1, 1,0.,4 l tgch ſuam miſſionem probarunt: reſpondent, inſpiratio- Felatone nem hanc fuiſſe mandatum Divinum, religionem Hhenyrr naturalem renovandi, & ab erroribus purgandi, in 1, Cant quo tamen negotio Prophetæ errare potuerunt, atuei imo non raro actu erraverunt. Item Prophetias ee Ne⸗ eſſe vel meras Prophetæ præſumptiones, vel po- , ſhi⸗ tentioris imaginationis inventa, miracula vero Anunnoh nunquam faéta ſunt, utpote quibus nulla vis pro- dus ltln bandi veritatem & Divinitatem Doctrinæ ineſt. blorumm Deiſtæ Craſiores impudentiores ſun, negant enim etiamn iut⸗ Prophetas, Jeſum ipfum & Apoſtolos aliquid Di- 1 vini docuiſſe, ſed fuiſſe callidos im oſtores, Di- lt, e vinam inſpirationem mentitos eſſe, & hac ſpecie ſtemn . innumeros homines in ſuperſtitionem raptos fe- Tirlek felliſſe. Omnes hi ex dictis (S. 6.) refelluntur. : ben Videri etiam poſſunt Huetius de demonſt Evang. fos let⸗ & ex Proteſtantibus Leland in ſeriptis Deiſiicis. A, Schol. 2. Deiſtæ contra revelationem S. Seripturæ Solvuntur u infurgunt I ut certum ſit, S. Scripturam eſſe ver- objesio⸗ iinn pum Dei, conſtare debet, Deum articulata voce nes contra iis loqui ſolere, audientem non decipi a bono vel pevelat. Dva malo Angelo, & non fuiſſe mente emotum, co- Script. t,ehf piam ad Poſteros transſcriptam efſe ſuo originali Pen conformem; & doctrinam ſcripto ad poſteros 1. transmiſſam ad eos etiam ſpeétare; quæ omnia eniu. de S. Scriptura difficulter probari poſſunt. Neſp. ore ς non opps eſt probare, ſolere Deum articulate loqui, tin geün ſed quod ita loqui poſſit, quod ſane non implicat, ‚Ancen imo ſine locutione etiam per inſpirationem aliquid Diſe ee a Deo revelari poteſt. Deinde ille cui fit revelatio tell & inſpiratio certus eſſe poteſt, ſe non eſſe decep- Umekes tum, tum ex modo revelationis, tum ex miraculis etn e & rerum prædictarum eventu. De copia originali cettl ſuo conformi certificat nos Eccleſia, & miracula veli nullo non tempore in confirmationem facta: & rau⸗ ſane quis omnia Biblia in toto orbe diſperſa cor- Ent rupta eſſe credat. Denique revelationem etiam ane ſpectare ad poſteros, patet ex eo, quod ad bonos ntmmn: mores & ſanctitatem nos inſtituat quæ non olim eeliß ſolum, ſed hodiedum preæcepta ſunt, II. Tyn- dalius 16 Diſſertatio Prooemialis. dalius in libro: ie Chriftianisme auſſ ancien, due le monde ait: Si S. Scriptura exiſteret, & viam Aalutis monſtraret, debuiſſet ſemper exiſtere, om- nibus hominibus innoteſcere, & non eſſe ob- ſeura. KReſp. Doctrina S. Scripturæ quoad viam ſalutis capeſſendam ſemper revelata extitit, licet non ſtatim litteris mandata fuerit, ſed traditio oralis ſuffecerit, usque dum ob periculum cor- ruptionis litteris eam tradi Deus voluerit, unde omnibus facile innoteſcere poteſt, & ejus ob- ſcuritatem tollit explicatio Eccleſiæ. III. Stylus S. Scripturæ nimis eſt depreffus Divinam Maje- ſtatem non decens, & multa fabuloſa, & reètæ rationi advwerſantia recenſet, uti cum Voltairo fuſe pluribus exemplis probare nituntur Deiſtæ. KReſp. Stylus S. Scripturæ ſatis ſublimis eſt, uti vel ipfi Deiftæ in Iſaia & aliis cum eruditiſſimis Criti- cis fateri debent, maxime ſi in textu originali le- gatur: nihil fabuloſum & rectæ rationi contrarium continet, & quæ contra eam Deiſtæ objiciunt a multis jam fuſe refutata ſunt, quæ hic referre nimis prolixum foret, & ſuo loco ſolventur. Videri poſſunt præter Origenem contra Celſum & reliquos, Nonnot in ſuo Lexico Philoſophico, & auétor Hbri: veritas in lucem prolata adverſus hujus &tatis pfeudophiloſophos. Solue- Schol. 3. Spinoza in trakt. Theologico Folitico argu- tur objer- tiones contra Prophe= kias. mentum ex impletione Prophetiarum pro reve- latione Divina S. Scripturæ enervare conatur. I. Quia Prophetiæ aut hominum figmenta ſunt, aut virium naturalium effectus: nam imagina- tione, qua plures ideæ componuntur, quam ex principiis erui poſſunt, Prophetæ non ſolum mul- ta extra intellectus limites poſita cognoverunt, ſed etiam futura præviderunt, quæ tamen vera eſſe non ſciverunt, niſi res hoc modo vividiſſime ab objeéctis affecti ſibi imaginati ſint, & animum ad ſolum & bonum inclinatum habuerint. Ke/p. Lex imaginationis poſtulat, ut illæ tantum ideæ componantur, vel ſeparentur, quas olim ſenſt ce N! lret: tis mi Antea modu ips gimtti nem Pbetæ runt; Eelue ſecuti imagin⸗ Cuncta tur, D diantib An he gdo Nerte Wone Phete icen ſtyni tis decepe & 1 Uti lo reoee tum egunt & Nye Pleian Perte det Re ſis D Perka falis W. . tüss e⸗ Kiran De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 17 ncklnn licet alio ordine percepimus: at vero in Prophe- e dnr tis multæ ideæ excitatæ fuerunt, quas numquam ſe antea occaſione ſenſuum excitatas habuerunt, & R modus eas combinandi talis fuit, qui cum rebus hncntii ipſis concordabat, adeoque ſecundum leges ima- Xtitt,K ginationis non operabantur, ſed per revelatio- ſed tnli nem Divinam res futuras cognoſcebant. II. Pro- enlbnen phetæ omnia ænigmatice percipiebant & docue- en runt; & pro diverfitate temperamenti, ingenii, Lejns & educationis vaticinati ſunt, ac præjudicia ſua II ſecuti fuerunt. Ergo eorum prophetiæ operz ium imaginationis fuerunt Reſp. Si etiam Prophetæ 1, Enst cuncta ænigmatice percepiflent, ſolum ſequere- chintt tur, Deum illis arcana per ſymbola revelaſſe me- elte 1 diantibus ideis imaginariis: modo autem quæritur, i eli an hæ idezæ formatæ ſint naturali vi imaginandi, füni quod negamus, quia non ſolum ſymbola & ideas Criginl . perceperunt, ſed etiam arcanas illarum fig nifica- itontun tiones. Deinde cum prophetia primo ab ipio Pro- te Ofe pheta intelligi debeat, Deus modum revelandi & e hie ehr dicendi ad ingenium Scriptoris compoſuit, unde lren ſtyli diverſitas non probat, prophetias eſſe effec- nCin tus naturales. Denique Prophetæ res re elatas gortin acceperunt, de quibus numquam togita verant, o Ndi, & inviti fubinde ad vaticinandum vocabantur, uti Moyſes & Jeremias: Ergo præjudiciis non itic præoceupabantur. III. Prophetæ ipfſi te- o ſtantur ſe ſubinde deceptos efſſe. Jer. 20. v. 7. re au legunt LXX. decepiſti me, & ego deceptus ſum: mertl & Ezech. 14. v. 9. dicitur: Ego decepi Pro- n inß phetam illumi. Keſp. Deceptio illa non fuit ex , (n parte promittentis Dei, ſed Jeremiæ, qui puta- ſolunt bat Deum ſibi promittere, ſe nihil ab inimicis o „ fuis paſſurum effe: unde in Hebræo legitur 3 Tamelſ perſuaſus ſum. Apud Ezechielem ſermo eſt de whi⸗ falſis Prophetis, quos Deus decipi permirtit. Enim IV. Rouffeau Emil. t. 3. objicit: ut ex prophe- . . tis certum argumentum petatur, deberet quis efſe Schram Inſiit. Theol. Tom, I. B 18 Diſſertatio Prooemialis. teſtis prophetiæ, quando profertur, ne forte a de- ceptore quodam poft factum prophetia procuda- tur. Item deberem ipſe exitum prophetiæ vide- re; & denique conſtare mihi deberet, eventum caſu fortuito prophetiæ non reſpondifſe. Quæ omnia prætenſis prophetiis vix convenient. Reſp. Hæc omnia in prophetiis S. Scripturæ habentur: inveniuntur in lipris ab oculatis teſtibus omni ex- ceptione majoribus conſcriptis: earum exitum ex certiſſimis item hiſtoriæ monumentis, imo non- nulla hodiedum oculis demonſtramus: & quia in illis res a ſola Dei voluntate dependentes, nec humana ratione inveſtigabiles praenuntiantur, recte concludimus nonniſi afflatu divini ſpiritus eas prædici potuiſſe. Solvun- Schol. 4. Miracula ad confirmandam revelationis tur objec- tiones contra mi- racula. Divinæ veritatem rejiciunt Deiſtæ, quod ut præ- ſtent varias miraculi definitiones confingunt. Clar- kius putat miraculum eſſe eventum rarum & in- ſolentem. Spinoza dicit miraculum eſſe eventum mirabilem ob noſtram ignorantiam. Lokius vult miraculum eſſe eventum, qui ſpectatorum intelligen- tiam excedat. Vannius eſſe eventum poſt longos aſtrorum circuitus rediturum. Collin & Zynda- lius cenſent miracula eſſe occultos ſpirituum crea- torum effeétus. Verum falſitas harum definitionum ex vera notione miraculi abunde refutatur, quippe juxta Catholicos & alios etiam recentiores Phi- loſophos miraculum eſt effectus, qui nec ex na- tura rei, nec ex vi creaturarum, ſed in ſolo Deo rationem ſui ſufficientem habet. Sed contra mi- racula hoc modo ſpectata inſurgunt Deiſtæ I. quia miracula fiunt ſuſpenſis naturæ legibus, adeoque contra naturam, nam diſtinctio inter id quod fu-„, pra & contra naturam dicitur frivola eſt, cum altius principium ſupra naturam non detur, quippe natura eſt ſpeculum divini intellectus, intellectus autem Dei idem eſt eum ejus voluntate: proinde quidquid naturæ contrariatur, id intellectui voluntati Dei adverſatur: cum itaque mirguir up⸗ Ve ſupp inte admn cont cont Vere. tern noce immn nele Tation decrer Cfetis Ut i hine bus Poſkr R Krer Int Leit e gvoe hon conti tut, topet Otmni k enti⸗ Alas der do. 60 tent Hhira etian ſottent ti pront pheie di t, eyennt Giſle. Hhlenn Us Oni n euinnt 8, inon : & gi bentes, 1 Uaorur, tes Hinim fexöliti vod ue vgunt I Harun n ele eyenn l. kius rituome Zeänitun tutu li, enticte ner 6 5 n conmn⸗ eitel 4 ls, 1 De Theologiæ Dogmaticæ, NWatura, Sc. 19 ſupponuntur fieri invitis naturæ legibus, contra intelleétum & voluntatem Dei fiunt, adeoque admitti non boſſunt. Keſp. Nihil fieri poteſt contra naturam univerſalem, ita ut fimul fiant contradiétoria, quæ aturz vires deſtruant, bene vero ſi ab auétore naturæ vires natureæ aliter de- terminentur, ac modo determinstæ ſunt. Quo modo Deus nullo mode contra fua æterna & immutabilia decreta agit, cum enim plura decer- nere potuerit, quam quæ in naturali rerum nexu rationem ſui habent, cum ordo naturæ à Deo decretus ſit contingens utpote a liberis ejus de- cretis dependens, & cum Deus non decre erit, ut nihil umquam fieret præter aut ſugra naturam, hinc quando videmus aliquid fieri, qued in viri- bus & ordine naturæ ſuam ratid nem hæbere non poſſit, colligamus, Deum ab æterno decreviſſe, ut hoc vel illo tempore, & modo ordo naturzæ ſuſpendatur, & fſic miracula non erunt ejus de- cretis contraria. Deinde certum eſt altius natura naturata, quæ eſt contingens, principium dari, ſcilicet Deum naturam naturantem: ſupponit quip- pe hoc argumentum Deum mundum hunc eſſe, quod alibi refutabitur, unde mundus & natura non eſt intellectus Dei, & ſi in mundo aliquid contingit, quod in ejus legibus non fundatur, in- telligente & decernente Deo fit, nec ei contraria- tur, ſed tantum legibus natutæ hæc exceptio de- rogat. II. Quod ſupra naturam fit, fupra Dei omnipotentiam fit, fupra quam nihil fieri poteſt: & ſane miracula non ab initio mundi ab omnipo- tentia Dei fiunt, nec repe ite Dei acticone, quia alias Deus ſucceſſive & modo finito ageret. & per miraculum turbaretur nexis rerum in mun- do. „ o. Deus eſt zuéior naturæz. & quod ab eo ſupra naturam præſtatur, non ſupra omnipo- tentiam, ſed ab ea in mundo efficitur Deinde miracula habent raconem ini & exiſtunt ſemper etiam ab initio mundi in æter itate Dei, cui om- nia ſunt præſentia, licet non in initio mundi B 2 phy- 20 VDichertatio Prooemialis. phyſico pro illo ſinn æternitatis extra eum exti- terint. Quod vero per miraculum nexus rerum ordinarius ſuſpenſis naturæ legibus turbetur vel potius immutetur, nihil abſurdum eſt, ſed Dei omnipotentiam magnificat III. Miracula non ſerviunt ad cognitionem Dei, quia ex effectibus naturæ, & pulcherrimo mundi ordine melius cog- noſeitur. &„ o. Opera hæc quotidiana homines non ita trahunt, licet per ſe efficaciſſima, unde Deus miraculis utitur; maxime vero, ut revela- tioni a ſe factæ motivum credibilitatis accedat. IV. Miracula Chriſti, Moyſis & Prophetarum ab eorum ſeétatoribus conſcripta ſunt, qui com- modis ſuis ſtudebant, & conſequenter funt ſub- leſtæ fidei. „α ν CHæc miracula habent omnia criteria veritatis: ſunt enim poſſibilia, a ſcripto- ribus coævis ſine ulla propria utilitate, imo inter ipſas fidei perſecutiones conſcripta. V. Miracula etiam a dœmonibus fieri potuerunt, quorum vires naturales necdum nobis ſunt cognitæ: & Deus ſubinde permittit ut a falſis prophetis decipiamur. Reſp. Miracula ordinem naturæ tranſcendunt, & ſerviunt ad ſanam doctrinam & pietatem ſtabilien- dam, quod ſane doeemonum & ſpirituum creato- rum opus non eſt. Impoſtorum vero miracula in confirmationem fallæ docéctrinæ fieri non pof- funt, unde illis tamquam præſtigiis fides habenda non eſt, quia cum miraculis Chriſti & aliorum comparari non pofſunt. VI. Deo indignum vi- detur, ut verbis ſuis fidem per miracula aſtruat, quam ejus ſumma veritas per ſe meretur. Kej/p. Cum doctrina revelata a priori demonſtrari non poſſit, Deus cum ea miracula adeo evidentia con- neétere voluit, ut nulla fraudis ſuſpicio ſupereſ- ſet, licet deinde quando de revelatione faéta certi ſumus miratula pro demonſtrandis veritatibus re- velatis non fint neceſſaria. Plura de miraculis, præſertim falſis Gentilium Iſidis, EÆſculapii, Ve- ſpaſiani etc. miraculis videri pofſſunt apud Cl. P. Gazzaniga in Pral. Theol. tom. 4. Schol. e!. Klol 5. Dutan ſertun (ocie trum zonui 3 M gunnerr udio Crikicn Tiberi ſande nen W. tas 20 ſerigto Kol. 60. s a orn Verit do all. iguß e ſen. is le Ell tan Im Vibn⸗ 008 T in ha . ! i. tria tribn falid Dus 1 ſenten chrin De Theologiæ Dogmatice, Matura, Gc. 21 ent hol. 5. Teſtimonium SJaſephi de Chriſto allatum Teſtimo- W“ putant nonnulli per piam fraudem ejus ſeriptis in- nium SJo-= . in ſertum eſſe. Sed illis obſtat I. conſenſus omnium ſepli gu- 3 Codicum manufcriptorum. 2. Auétoritas Pa- dgi ge- bmen trum Eaſebii, Hieronymi. Sophronii, Kuſini, So- nuinum de HSS zomeni, locum hunc ex ſcriptis Joſephi citantium. Cariſto. meſien⸗ 3. Ipfum fſilentium Joſephi, ſi probari poſſet, ar- hinm gumento feret, eum metu gentis ſuæ & partium Em, u ſtudio Chriſti geſta reticuiſſe. Vide Martin. in It eee rtica demonſt, teßim. SJoſephi de Jeſu Chriſto. is irtel Tiberii Conſilium de Chriſto inter Deos nume- hteunn rando ſuſpeétum videtur Aufſtoribus der allgemei⸗ , t nen Welthiſtorie. Verum nulla apparet probabili- kr intkt tas ad tollendam veritatem teſtimonii vetuſtiſſimi Lhelt end ſcriptoris Tertulliani fufficiens 4, iſcr Schol. 6. Lovanienſis Academia an. 1587. & Duacen- An omnia 7 Mun ſis an. 1588 has propoſitiones a Leſſio editas cen- à Deo im- ſura inuſſerunt: Non eſt neceſſarium, ut ſingulæ mediate ene veritates & ſententiæ ſint immediate a Spiritu San- inſpirata e:6 Ro ivſi ſeriptori inſpirate. Item: Liber aliquis, ſint §. §. tecſin qualis fortz eſt ſecundus Wachabcorum, humana ſoriptori- ume induſtria ſine aſſiſtentia spiritus Sankti ſceriptus, bus. bn ſurli ſi Spiritus Sanbtus poſteg teſtetur, nihil ibt eſſe fal- Unn ne ſum., eficitur ſoriptura ſacra. R. R. P. P. Societa- o tis Jeſu pro hac ſententia apologiam ediderunt, ei pon, cui tamen Lovanienſes Doéëtores juſſu Epiſcopo- iles hie rum an. 1588. reſpondentes, ſuam cenſuram pro i & Anm viribus defenderunt. Verum licet inter Catholi- indignut cos Theologos communior ſit ſententia, omnia denkint. in S. Scriptura ſacris ſcriptoribus proxime inſpira- letut. 4 ta a Deo fuiſſe, cum inibi ſæœpe dicatur: Locutus onſtrui⸗ eſt Dominus ad Monſen gc. Et: Haœc dicit Domi- identit us Deus. Notat tamen Culmet in diſſert. de in- e n ſoir. & §. Libror. Theologos illos, qui duo vel ne nlit tria inſpirationum genera agnoſeunt, & cum Pa- etint tribus S. Scripturam Divinitus inſpiratam, & in- de vndi. fallibilis auétoritatis eſſe docent, ab iisdem Patri- elhgi, bus non eſſe ſecernendos, non enim aliam tenent r a e ſententiam, ſed Patribus honorem deferentes, id clarius explicant, quod illi obſcuriori methodo de- * B 3 Lernhen. Libri S§. Scriptu- 1r &. 22 Diſſertatio Prooemiaglie. fenderunt; neque varia inſpirationum genera in- ducunt, nifi ut facilius hæreticorum ora præclu- dant, & dogma dilucidius exhibeant Sane, per- git Calmet fſi res 0 expendatur, difficillime ab eorum di ione abſtineri poſſe in enimus, unaque utiiteti illud conducere agnofcimus, ſi ſacros Authores ſübinde, ut Divinam fibi vindi- carent authoritatem, Spiritus Sanéti, a quo du- cerentur, & ne in errorem inciderent, direétio- nis & præſentiæ tanfum indigos fuiſſe fateamur. Denique an omnia verba & ſyllabæ S. S. ſcripto- ribus a Deo inſpiratæ fuerint, controverſia eſt Scholaſtica, de qua vid. P. Graveſon de S. Script. Pp. I. O. Z. Serry diſn. 3. de fid. & alii. Sacra ſeriptura feptuaginta duos Li= bros comleititun, ſcilicet quadraginta quin⸗ que veteris Teſtamenti, qui ſunt I. Geneſis, 2. Exodus, 3. Leviticus, 4. Numeri, 5. Deu- teronomium, 0. Joſue, 7. Judicum, 8. Ruth, 9. 10. 1I1. 1I2. Quatuor Libri Regum, 13. 14. Duo Paralipomenon, 15. 16. Primms. & ſe- cundus Esdræ, 17. Tobias, I13. Judith, 19. Eſther, 20. Job, 21. Pſalmi, 22. Prov verbia, 23. Eccleſiaſtes, 24. Canticum Canticorum, 25. Liber Sapientige, 26. Kccleſiaſticus, 27: Iſaias, 28. Jeremias, 29. Baruch, 30. Eze- chiel, 31. Daniel, 32. Oieas, 33. Jel. 34. Amos, 35. Abdias, 36. Jonas, 37. Micheas, 38. Nahum, 39. Habacuc, 40. Sophonias, 41. Aggæus, 42. Zacharias, 43. Malachias, 44. Duo libri Machabæorum. Novum Teſtamentum viginti ſeptem I ibros continet, hoc ordine I. Evangelium S. Mat- V § Natt Koann- 40 Rom Dam II. Unan loſſenles. 15. Ib. Utum, I. 1 Hehra DaS §. 4 Vnatr 3. Ho tos sgao ſtat ex E Con Au⸗ (ato in Libros, eſt Cont E vr Di 4. li lin nn gen RAeue Clrez 1. Qod des, In 4 Ktanel Ubi ger Iumin, Mus Dei in fuen De Theologiæ Vogmaticæ, Natura, Gc. 23 gedeta r⸗ S. Matthæi, 2. S. Marci, 3 S. Lucæ, 4. aé, S. Joannis, 5. Acta Apoſtolorum, 6. Epiſtolam Sree ad Romanos, 7. 8. Duas ad Corinthios, 9. fin Unam ad Galatas, 10. Unam ad Epheſios, ſauet II. Unam ad Philippenſes ,12. Unam ad Co- i loſſenſes, I3. 14. Duas ad Theſſalonicenſes, n 15. 16. Duas ad Timotheum, 17. Unam ad Sed. Titum, I8. Unam ad Philemonem, 19. Unam m ad Hebræos, 20. Unam S. jacobi, 21. 22. in Duas S. Petri, 23. 24. 25. Tres S. Joannis, i 3. Hos omnes recenſitos Libros Canoni- cos agnovit antiqua etiam Eccleſia: uti con- ſtat ex Epiſtola 3. Innocentii I. ſcripta an. 405. Erx Concilio III. Carthaginenſi, cui interfuit h . Auguſtinus an. 397. & ex decreto Gelaſi te dato in Concilio Romano an. 404. Quin & illos Gen Libros, de quibus inter nos & Proteſtantes 1 N eſt Controverſia, memorant antiqui Patres, Nu & ut Divinos laudant: ſic 1 1 4. Librum dobiæ in canone recenſet Conci- LViber To- M iium Hpponenſe an. 393. can. 38. 5. Cyprianus H eſt 8 ſeie de opere & eleem. S. Ambroſius l. de Tobia c. I. Cuome- Noenn d. Auguſtinus l. 2. de dobtr. Cwiſt. c. 8. Difficul-u. 3 tas circa hiſtoriam hujus libri in eo conſiſtit. li 1. Quod domus Saræ dicatur fuiſſe in Ra- ges, in qua civitate etiam Gabelus fuit Zob. 4. er „*& tamen c. 9. cum Tobias veniſſet ad locum, in „ ubi Sara erat, miſit inde Angelum ad Gabe- dolimg lum in Rages. 2. Quod c. 14. v. 7. dicatur do- MI“, mus Dei, quæ incenſa eſt, reædificanda, cum tiamen eo tempore Templum necdum ever- t e ſum fuerit, quod modo contigit an. 134. , B 4 a fine NI . 24 Diſſertatiog Prooemialis. L N aà fine regni Ifraelitici, ubi Tobias jam mor- Lon. tuus tuerat. 3. Quod c. 14. v. 6. Iſiaelitæ di. ℳI.1 cantur reverſuri a captivitate, cum tamen ſo- Hheris læ Tribus juda & Benjamin redierint. Verum dt: prima difficultas facile ſolvitur, ſi dicamus unmnu, domum Saræ non fuiſſe in Rages civitate Me- mmn uli dorum quæ poſita eſt in monte Ecbatanis, hxc al ſed in alia Ra ges civitate Medorum, quæ erat mwore, gn in planitie, uti patet Tob. §. v. 8. ubi Rages Cpitolas montana Gabelis, a Rages Saræ expreſſe di- (tit, lie ſtinguitur. Secunda difficultas ex eo evane- Mlins ſcit, quod Tobias ibi tanquam Propheta uta- tur præterito pro futuro. & futuram everfſio- n nem prædicat. Tertia Prophetia loquitur de Wed I. ze 10. n. duabus tribubus reverſuris, quze nomine ſtidl Ifraelitarum intelliguntur., ſicuti etiam Tob. 4. Dhine v. 19. Kex Jeruſalem, Rex Ifrael vocatur. fub non Fiber Ju- . Lihbrum Judith teſte &. Hieronymo in unumI d.ln. prſ. Synodus Nicæna in numero ſanctarum ſcriptnrarum legitur computaſſe. Et quando 0 S. D. ſubdit. Cujus authoritus ad roboranda illa, atat qu& in contentionem veniunt, minus idonea judica- hungi tar: intelligendus eſt, quod fidei controver- r l e ſias non tractet, ſervit tamen ad informandos Ady mores. Eundem Librum ut Canonicum re- It, cre cepit Eccleſia Africana teſte S&. Auguſtino l. 2. irs Iu de doſdr. Chriſt. c. 8. & Origener hom. 19. in (ng . Nerem. Chronologia hiſtoriæ jJudith necdum Diim quidem certo determinata eſt, ſed hoc verita- * Et. § tem ejus non evertit. vid. Huetium de dem. Ev. tin Bellarminum de &. Script. Graveſon in iſt. Ecl. 4 . eeonit TLiber 6. Poſtrema capita Eſtheris habentur in ve- ſpol n Eſther. teri verüione Græca: §. Baßlius l. 2. cont. Auihor . Fusde. De Theologiæ Dogmaticæ, MWatura, Se. 25 SIm Eunom. citat. c. I4. V. II. J. Auguſtinut l. 1. HHalltei conf. 1. duas epiſt. Pelag. c. 20. citat. ex c. 14. Inkmn Eſtheris verſum 13. ex c. 15. v. 3. & conclu- int. iu dit: Hoc verum eſſe non conjelktura ſuſpicamur ſidem humana, ſed evidentiſſima Divinarum ſeriptura- Ciyitateh yum authoritate dignoſcimur. Poſtrema etiam Ecbaam hac capita fuerunt in antiquo judæorùm ca- NREe none, quia Joſephurs l. II. autiq. c. 6. duas Ouikg epiſtolas Afſueri & Mardochæi ex Hebrzæo eeteet, citat, licet tempore S. Hieronymi in illo non reeue amplius haberentur. Mupleur⸗ 7. Liber Baruch citatur a & Cipriano l. 2. Liber Ba=⸗ nun eet con. Jud. c. 5. J. Hilario prœf. in Pj. G. Cyrilio ruch. linde 1. 10. in Julian. §. Amhbroſio I. 1I. de fide, Eu- de n ſehio l. 6. demonſt. Evang. c. 19. ſub nomine Eium Divinz ſcripturæ. A multis etiam antiquis vomn ſub nomine Jeremiæ, cum cujus Prophetia Herun unum librum olim conſtituebat, citatur. 63 ſanctam, . „ . . . 0 an 8. Orationem Azaric in Daniele Propheta Oratio di citat & Auguſtinus ey. 122. & S. Athanaſiur in Axari. 0 0 hun „ o Synopſt. Himnum Trium Puerorum &. Cypria Hymnus und nus 1. de or. Dom. vocat Divinam ſcripturam, trium nne Auguſtinus I. de nat. boni c. 16. ex eo pro-puero- inonnu⸗ bat, creaturas eſſe bonas, quia lux & tene-um. oned pra laudant Deum. Hiſloriam Suſanne Ori- Hiſloria ain genes I. I. in Lev. & in epiſt. ad African. ut Suſannæ. I. Divinam ſcripturam contra negantes defen- Un e „ dit. J. Fulgentiur ad Ferrandum ad probandam Aho Spiritus Sancti Divinitatem ex cap. 13. ver- ſum 42. & 45. adducit. S. Hippolytus eam niH. exponit. l. in Dan. & uſ. S. Hieronqmus l, 2. * apol. adv. Ruſſn. c. 9. dicit eam non habere beum „Authoritatem juxta Rabbinorum, non vero 1 1, “ 8 G juxta 26 Diſſertatio Prooemialit. = Eiſoria juxta ſuam ſententiam. Hiſtoria de everſo Bel Bel. citatur a &. Cipriano l. de or. Dom. eamque Theodoretur interpretatur. Ejusque jam ante meminit S. Irenæus I. 4. cont. oœr. c. 5. Liber Sa- 9. Liber Sapientiæ citatur in Novo Teſta- pientix. mento Matth. 27. v. 43. Hehbr. II. v, 5. 2. Cor. 4. v. 4. a S. Juſtino dial. cum Iriph. Origene I. 7. in ep. ad Kom. . Cypriano l. de mortal. & &. Baſilius l. 5. contra Eunom., eum Divinum Teſtimonium vocat. Liber Ec- LIo. Iähber Eccleſiaſtici citatuz in Novo Te- leſiaſtici, ſtamento Joan. I4. V. 23. Eum ut Divinum laudat & Athanafius in Snopſt. J. Epiphaniut in Ancorato. S. Hieronimus ey. 33. Et ita defi- nivit jam olim Concilium Epheſinum, epißt. ad Synod. Pamphiliv, & Toletanum VIII. can. 2. Libri Wa⸗ II. Eihbri Machabaorum laudantur ut Di- chabæo- vini a Tertulliano l. adv. Juda. c. 4. ab Origene umd. J. de Martyrio. & Auguſiino l. 18. de Civ. Vei c. 36. J. Damaſceno in or. de his, qui cum fide obierunt. Difficultates Chronologicas præter alios ſolvit Canus de loc. Theol. Laput ug 12. Ultimum caput &. Marci ut Canonicum H agnoſcit S. lrenæus l. 3. cont. Lœreſ. c. 22. . 2. De ſudore O. Auguſlinus de conſ. Evangeliſt. l. 3. Illud de ſangui- ſudore ſanguineo Chriſti Luc. 22. expreſſe 71eo. defendit S. Athanaſius l. 6. ad Theophil. ana- thema illis dicens, qui hoc negant, & §. Au- Iiſtoria guſtinus l. 3. de conſ. Evang. c. 4. Hiſioriam adulteræ, adulteraæ Joannis 8. agnoſcit S&. Athanaſius in Synopſt. d. Chryſoſtomus hom. 60. in Joan. J. Hie- 5 NTe 5 Uyron, 1. 33. in. 13. Er ollmno / Aulroha tatur 46 ro 4, 20. Itur 10 6 § ſodh⸗ le fobitu Hinomn loannis . Cone. Cartl Arn luno can. 1 IWe. Mentariis Arſi Ne. d. o 1. Ca. Hinmds eſt ſetuſior, Kofc Uih ſer Cqnod ne Hun Me Es, ⸗ COlltenni 2 dhlo mlnis en cognovi nerum Cedatur, (et: 6 en nomin lunſ,d M. einuct. Ge uma . t. Novo le⸗ 15. 2. t Dignel nortt.6 Im Dmine in oo UE Dinr G Lylten Lti inun, 1 nun Ntur u! i0) 1 ,u . t n . glcs Ne tCun een elle De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, S&c. 27 G. Hieronmur l. 2. contra Pelag. S. Auguſtinus 13 Epiſtola ad Hebræos recipitur a & Hie- Epiſtola ronymo ep. ad Dardan S&. Athanaſio in S&ynopfi. ad He- S&. Ambroſio! 2 de Cain. Eviſtola S. Jacobi ci- Scor. bi tatur a & Cypriano I. ad Nouatian. & §. Augu- . SJacobi. Ntino ep. 29. ad Hieron. Eriſtola 2. S. Petri ci- 2da S. Pe- tatur a & CGregorio W hom. 18. in Exech. Epi- tri. Rola S. judæ ut Divina laudatur a Tertulliano & gudæœ. l. de hubitu muliebri. Origene in c. 5. ad Rom. §. Hieronimo de ſcript. Eccleſ. Epiſtola 2. 2da & S. Joannis citatur a S. Cypriano in I. 2. ſent. Stia &. Conc. Carthag. & tertia in l. de cœleſti Hierar. Joannis. c. 3. Apocalzypſis laudatur à Conciliis, Ancy Apoca- rano can. ult. Carthaginenſi III. c. 47. Toletano lypſis. IV. c. 16. G. Juſtino & Irengo, qui eam com- mentariis illuſtrarunt. & Athanaſio in Simnopſi. &. Auguſtino tr. 36. in Joan. J. Ambroſio in Hj. 40. &. Hieronimo ey ad Dardau. Schol. I. Canon ſeu index S. S. Librorum triplex eſt: Canon Primus eſt Judorum. Hic non videtur eſſe Esdra Hebræo⸗ vetuſtior, ante quem nulla S. S. Librorum colle- rum. tio faéta fuit, cum necdum in unum librum com- pacta fuerint duodecim Prophetarum Vaticinia;, eoquod nonnulli Prophetæz exiguo tempore Es- dram præceſſerint. Vetuſtier tamen eſt Macha- bæis, utpote ante quos omnes libri in hoc Canone contenti a 70. Interpretibus ſub Ptolomæo Phila- delpho in Græcum translati dicuntur Unde com- munis eſt ſententia, Esdram Canonis Hebræorum eſſe Auétorem, quem deinde Synagoga magna re- cognovit, & authenticum declaravit. Circa nu- merum Librorum, quos Esdrinus Canon comple- Gtebatur, communius hi Libri illi tribuuntur, ſcili- cet: Geneſis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deute- ronomium, Joſue, Judicum, & Ruth, Samuelis 1mus Diſſertatio Prooemialir. Imus & adus, 3tus & Atus Regum, Primus & 2dus Paralipomenon, 1mus & 2dus Esdræ, Pfal- mi, Prowerbia, Eccleſiaſtes, Canticum Cantico- rum, Iſaias, Jeremias & Lamentationes, Daniel, Ezechiel, Job. Eſther, 12. Prophetæ minores. Præ- ter libros hoc Canone contentos olim extabant alii etiam Libri Sacri, ſcilicet Tobiæ, Judith, Sapien- tiæ. Feccleſiaſtici, & duo Machabæorum: imo alios plures in veteri Lege a Prophetis conſcri- ptos efſe, qui non amplius extant, patet ex ipſa S. fcri tura, quæ ſequentes citat, ſeilicet: Li- brum bellorum Domini Num. 2r. Librum Juſto- rum Joſ 10. Librum verborum Salomonis 3 Reg. II. v. 41. Librum verborum Regum IIrael, 3 Reg. 14. Librum verborum Regum Juda, ibid. Librum Samuelis, 1 Reg. 310 Librum Nathan, 1 Paral. 29. Librum Gad, ibid. Abiæ Prophetæ, 3 Reg. 5 Addonis Prophetæ, 2 Paral. O. Jehu Prophetæ, 2 Paral. 20. Choſai Prophetæ, 2 Paral. 33. Salomonis tria mil- lia Parabolarum, 3 Reg. 15 Salomonis Cantica quinquies mille, & Salomonis Phyſicam, ibid. Li- brum Enoch, ep. S. Jud. Epiſtolam Eliæ Prophe- tæ, 2 Paral. 21. Jeremiæ deſcriptiones 2 Mach. 2. Librum dierum Joannis Hircani. His addi poteſt Liber Kldad & Medad, apud S. Athanaſium in Synopſi, Pſalmus unus ultra 150 Pſalmos, & Te- ſtamentum Moyſis. Porro an hi Libri, qui inter- cigderunt fuerint Divini, certo definiri non poteſt: illi tamen, qui a S. ſcriptura citantur ſub nomine Prophetiæ vel Viſionis, item qui citantur in teſti- monium dictorum in S. ſcriptura, vel ad quos illa remittit pro ampliori notitia haurienda, videntur ſacri fuiſſe. Præter Esdrinum Canonem Genebrar- dus duos alios admittit: unum a Synodo Jeroſoly-e mitana confectum, quam de ſacris Codicibus ad Ptolomæum Philadelphum mittendis, & de 70 In- terpretibus eos Græce reddituris coactam eſſe vult, in quem Canonem relati ſunt Libri, qui poſt Es- drinum Canonem prodierunt, ſcilicet Tobiæ, Ju- dith, Eccleſiaſtici & Sapientiæ. Alter Canor fa⸗ us DTel Eus elt in Edducæo in gvo (. ferunt. Miani Ate Kobpn ſolom & ale afl Ni Ettem len ſcript⸗ minime eſf Pebreis hu Veteres Da- llins ep. Prle capti) 35 Dsdra C. I9. 10. 1 di 2 hoe aperto . 6de oe ſerentem eſt, en VIt: Loe int, gul Cbleuns Hatio 40 Cun mull UMerülle o inciſke Müäritatis Eutn Odle le it deißl Tas Nd Rdin um err lre es enici lnt ach 1, Müns Rölrr, N un CeNt Dnes, Dinis inotes. e extaban lth, Ke eorum: hetis ooni Datet er 3 ſellcet: brom un 3 monis 1 1ld 3N it Löhn n,I ed, gs en E,2 onis tr non eu is aoi e Amos, 4 i, Cnien non Me irſob, anturinte GO Ad . en Ce, oto ſen (Codie Ut gin et ſobit,, ltern . De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &. 29 ctus eſt in ſeptima Synodo, quæ ad damnandos Sadducæos, & probandos Phariſæos coacta fuit, in quo Canone etiam Libri Machabæorum repoſiti fuerunt Verum cum nec veteres Hebræi nec Chri- ſtiani alterius Canonis quam Esdrini meminerint, & Joſephus ipfſe l. 1. cont. Appion. teſtetur, duo ſolum & viginti ſacra volumina gentem ſuam uſur- pare a Moyſis temporibus ad Artaxerſis Longima- ni ætatem ſcripta, ab hac vero ætate ſingula qui- dem ſcripta, ſed eandem, quam ſuperiora fidem, minime efſe aſſecuta, alius ab Esdrino Canone ab Hebræis non fuit confſtitutus. Rurſus nonnulli veteres Patres uti Clemens Alex. I. I. ſtrom. S. Ba- filius ep. ad Chilon. putarunt, ſacros Libros tem- pore captivitatis Babylonicæ penitus interiiſſe, & ab Esdra eo modo reſtitutos efſe, quo Il. 4. Esdræ c. I4. 19. 20 & 21. narratur, fſcilicet Esdram a Deo ad inſtruendum populum vocatum afſſumptis viris ad hoc deſtinatis vocem invitantis audiviſſe, ut aperto ore oblatam potionem biberet: Qui proin- de ore hiante liquorem aqueum colore ignem re- ferentem potavit: quo hauſto ſapientia repletus eſt, apertumque ad loquendum os nunquam quie- vit: Eodem intelligentiæ ipiritu viri illi donati funt, qui dictantis verba ita excipiebant, ut ne obſcuris quidem ſcripto exprimendis deeſſent, unde ſpatio 40 dierum 204. Libri exarati fuerunt. Sed cum nullibi in S. ſcriptura legamus S. S. Libros interiiſſe, cum eorum conſervatio Chaldæis omni- no indifferens fuerit, utpote qui Judæis toto ca- ptivitatis tempore Sabbata & cætera Legis man- data obſervare permittebant 2 Par. 36. cum ingre- dibile ſit, Jeremiam, Ezechielem, Danielem &c. Sacris Libris caruiſſe, melius dicitur S. S. ſcriptu- ras apud Judæos nunquam penitus interiiſſe, ſed Esdram eas fſolum correctis levibus Amanuen- ſium erroribus in unum corpus redegiſſe. Deni- e Esdram veteribus Hebræorum characteribus hoeniciis & gyptiis, qui litteris Samaritanis ſunt affines, novos Chaldæos ſubſtituiſſe, doctiſſi- . me. 3⁰ Diſſertatio Prooemialis. me probat Calmetus in Diſſertatione de hac mate- ria ſcripta, & vel ex eo conſtare poteſt, quod, ſi Characteres Hebraici noſtræ ætatis a Chaldæis dif- ferrent, nullibi amplius Charaéteres Chaldaici ex- tarent, cum moderni Chaldaici ab Hebraicis non differant. Schol. 2. Secundus Canon S. ſcripturæ eſt Catholi- corum: de hoc probabile eſt, Canonem quatuof Evangelia continentem ante S. Joannis Evange- liſtæ obitum eſſe conſtitutum: ita teſtatur Euſe- bius I. 3, hiſt c. 24. Paucis poſt annis collectio- nem MWpiſtolarum factam eſſe, conjicimus ex epi- ſtola S. Ignatii ad Philadelph In antiquiſſimo hoc Canone videntur fuiſſe 4 Evangelia, 13 Epiſtolæ S. Pauli, Prima S. Petri & S. Joannis, quas ſolas laudat S. Polycarpus Hic Canon ptimum parti- cularium Eccleſiarum conſenſu approbatus fuit, cui deinde Eccleſia Jeroſolymitana, Epiſtolam ad Hebræos, S. Jacobi, & S. Judæ, & Eccleſiæz Afiaticæ Epiſtolam ſecundam S. Petri, S. Joannis ſecundam & tertiam, & Apocalypfſin adjecerunt, quarum fides cum remotioribus Eccleſtis non ſta- tim explorata eſſet, mirum non eſt, quod eas in dubium vocaverint. Sæculo 2do Canonem Libfo- rum veteris Teſtamenti edidit Melito Sardenſis te- ſte Euſeb. l. 4. hiſt. c. 26. & Origenes, teſte eodem c. 25. Sæculo 4to S. Gregorius Nazian. tom. 2. Oper. Ruffinus expoſ. in ſymb. S. Athanaſius ep. 39. S. Hilarius prol. in Pſ. S. Hieronymus in pro- logo Galeato Canonem S. S. Librorum ediderunt, item Concilium Laodicenum c. ult. Porro in om- nibus Eccleſiis Catholicis Canon S. S. Librorum hos ſemper complexus eſt, qui ideo etiam vo- cantur Libri Protocanonici, fſcilicet; Geneſin, Exodum, Levitum, Numeros, Deuteronomium?p Joſue, Judicum, Ruth, quatuor Regum, duos Pa- ralipomenon, Esdræ rmum & azdum, Job, Pfſal- terium 150 Pſalmorum, Proverbia, Eccleſiaſten, Canticum Canticorum, quatuor Prophetas majo- res, & duodecim minores, quatuor libros Eenn. ge 1 7 geliorn Pauliu tigan 6 tes aut wum (2 TOrun, teſte H. udth, Pput . Koria de 4,ud 5. ſoria ad Dreds, cohl, ke dem telt teſte eo⸗ Ahocal deßid Otnniun Ratuit nibus conſe, alente Aſtaten ol3 tins fui imonien Mniche Veteris ſolum Dangel Iund1. Aokl NMn kejecen Veteris i. De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 31 ne dehen geliorum D Actus Apoſtolorum, 13 Epiſtolas S. hort,in Pauli unam S. Petri & S Joannis. Hos Libros an- saCule tiqua Concilia & Patres ſemper exhibent, ſequen- es Chlhiit tes autem non fuerunt ſemper in omnium Eccleſia- b Hemm rum Canone; ſcilicet, Eſther, hymnus trium pue- rorum, hiſtoria Suſannæ, & Draconis in Daniele ke et 1 teſte S. Hieronymo præf. in Dan. Baruch, Tobias, nonen t Judith, Sapientia & Eccleſiaſticus, ultimum ca- oanns Eiet put S. Marci teſte S Hieronymo ep. ad Hedib. hi- n telim! ſtoria de Sudore ſanguineo, & Angeli apparitione Annis e apud S. Lucam, teſte S. Hilario Il. 10. de Trin. hi- feims en ſtoria adulteræ apud S. Jannem., Epiſtola ad He- tiilim bræos, teſte Euſebio l. hiſt c 3. EKpiſtola S. Ja- cobi, teſte eodem ſt. 23. Epiſtola 2da S. Petri, eo- dem tefte 1. 6. c. 18. ſecunda & tertia S. Joannis, ne teſte eodem I. 3, c. 25 Epiſtola S. Judæ, eod. & nen Apocalypfis, eodem teſte c 8 Hodie vero ex “ definitione Tridentini omnes hi Libri ſunt in omnium Catholicerum Canone, quod Seff. 4. ita eti, 8 ſtatuit: Siquis autem libros ipſos integros um om- D nibus ſuis partibus, prout in Kccleſia Catholica legi 1 eitzn agneru⸗ „S&' in ve eri vulgata Latina editione rols habentur, pro Sacris & Canonicis non ſuſceperit.. Gnanrs anathema ſit. to dn Schol. 3 Tertius Canon eſt Accatholicorum, qui va- Canon ges, Ar⸗ rius fuit apud diverſos hæreticos. Sæculo amo Accatho- Nuin i Simoniani „Sæculo do Marcionitæ „ S2%0ο“lo 3tio licorum. Athotdad . Manichæi, quos ſer uti ſunt Albigenſes „ Oomnes Cnymgi veteris Teſtamenti Libros rejeçerunt : Ebionitæ rn els ſolum Evangelium S. Matthæi. C erinthiani ſolum 1. Dooi Evangelium S. Marci, Marcionitæ ſolum Evange- 4 G Ur lium S. Lucæ, Valentiniani ſolum Evangelium S. Jo- e⸗ eün annis admiſerunt, teſte S Irenæo, Cerdoniani Acta A „ Aboſtolorum, Ebionitæ ommes Epiſtolas S. Pauli, Ne Toen & Marcionitæ Epiſtolas ad Timotheum & Titum Eenten le rejecerunt. Proteſtantes noſtri temporis omnes egun veteris Teſtamenti Libros in Canone Judæorum un (n. I.) non repertos rejiciunt: Moderni Luthera- nlren ni omnes quidem Novi Teſtamenti Libros cum Pohfens Catholicis pro Canonicis ſaltem cgmmunius ad- vor e . mit⸗ 32 Diſſertatio Prooemialis. H mittunt: Chemnitius tamen & Magdeburgenſes, Epiſtolam ad Hebræos, S. Jacobi, S. Judæ, ſe- cundam S. Petri, ſecundam & tertiam S. Joannis & Apocalypſin rejiciunt, quam tamen Magdebur- genſes admittunt. Contra hos ſtat continua Tra- ditio (S. 7.) explicata, & eorum objectiones ſol- vunt Melchior Canus de loc. Theol. Bellarminus de S. ſcript. &c. videri etiam poteſt Barre in vind. lib. deutero Can. & Huetius in demonſt. Ev. Schol. 4. Libri S. Scripturæ ratione materiæ dividi ſolent in Legales, Hiſtoricos, Sapientales ſive Morales & Propheticos. Legales veteris Tefla- menti ſunt quinque Libri Moyſis ſeu Pentateuchus a Moyſe Hebraice ſcriptus excepto ultimo capite Deuteronomii, quod vel Joſue vel Esdras adjecit. Libri Legales Novi Teyſtamenti ſunt quatuor Evan- gelia: Primum ſecundum Matthæum, qui Hebrai- ce vel potius Syriace ſcripfit: Secundum eſt ſecun- dum Marcum, qui Latine vel juxta alios Græce ſcripfiſſe dicitur: Tertium eſt ſecundum Lucam, & Quartum ſecundum Joannem, qui Græce ſcri- pſerunt. Libri Hiſiorici veteris Teſtamenti ſunt 1. Liber Joſue ab ipſo paucis exceptis ab Esdra vel aliis Prophetis adjectis c. ult. v. 26. Hebraice conſcriptus. 2. Liber Judicum a Samuele, uti vi- detur, ſicut etiam 3. Liber Ruth Hebraice ſcriptus: 4. Quatuor Libri Regum, quorum fſcriptor He- braicus juxta Calmet ignoratur. S. Duo Libri Pa- ralipomenon ab Esdra forte conſcripti Hebraice, quibus tamen poſteriores Prophetæ aliqua addi- diſſe videntur. 6. Liber primus Esdræ, ab ipſo, & 2dus a Nehemia Hebraice ſcriptus. 7. Liber Tobiæ Chaldaice primum conſcriptus ab utroque Tobia, exceptis duobus poſtremis verſibus ab in-„ certo Auctore additis. 8. Liber Judith ab incerto Auctore Chaldaice ſcriptus. 9. Liber Eſther He- braice conſcriptus forte a Mardochæo nonnullis a Synagoga Magna additis. 10. Liber Job ab inſſo Jobo, ut videtur Hebraice ſcriptus. Tr. Liber pri- mus Machabæorum Hebraice, ſecundus Grmee 3 N ſed ab 110 Kolor pienti. iplo in hun &E9 ce co⸗ Calmet Fincigi Mhice Ckldaie 1reſn⸗ Nt in nt 1. AHebr KolS. d. ſde Propl mIn , ce ſer gni k PDartim n rophen ſhin Canne Nt in Cun! Angnis lhti Unonarn lamn atun, an De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, Sc. 23 lebutget ſed ab ignotis nobis Authoribus conſcriptus. In § te novo Teſlamento Liber hiſtoricus, ſunt Acta Apo- am d on ſtolorum a S. Luca Græce conſcripta. Libri Sa- en Mht pientiales veteris Teſtamenti ſunt 1. Proverbia ab ontimul ipſo Salomone compoſita, ſed ab aliis colleta & ſeckion! in hunc ordinem Hebraice digeſta. 2 Eccleſiaſtes, Bellm & 3. Canticum Canticorum a Salomone Hebrai- Bane inn ce compoſitum. 4. Liber Sapientiæ, qui juxta Dlſ. A Calmet ignoti eſt Authoris 5. Eccleſiaſticus a Jeſu Utenek d Siracidis filio ſub Eleazaro II. ſummo Pontifice & Philadelpho Ptolomæo Rege Hebraice, vel potius lent Chaldaico Syriaco Hebraice ſeriptus, videturque patt nic Jeſus fuiſſe unus ex 70 Interpretibus. vid. Cal- Iinoen met in Proleg Libri Sapientiales Novi Teſtamenti alns e ſunt I. Epiſtolæ S. Pauli omnes Græce etiam illa natbe ad Hebræos, uti probat Calmet, ſeriptæ. 2. Epi- “ o Kola S. Jacobi, 3. Prima & 2da S. Petri, 4 Tres e S. Joannis, 5. una S. Judæ Græce ſcripta. Libri ime PFropheticiè veteris Teſtamenti ſunt r. Pſalmi, quo- i rum plurimi a Davide nonnullis exceptis, Rebrai- gun . ce ſcripti ſunt 2. Quatuor Prophetæ majores, iEren qui Hebraice ſcripſerunt excepto Daniele, qui unel partim Hebraice, partim Chaldaiee ſcilicet a c 2. v. F4. usque ad finem c. 7 ſcripfit 3. Duodecim Prophetzæ minores Hebraice ſcribentes. Liber Pro- mnek, in heticus Novi Teſtamenti eſt Apocalypfis, a S. ie ſaſi Poanne Evangeliſta Græce exarata. vid. Rev. Cal- deru met in ſuis Diſſert. & Diktion. &. pti Mr. 4 Ago H. 8. le, 1. 1 Cum Libri Canonici S. ſcripturæ in variis Vuigatæ d Iinguis, Hebraica, Chaldaica & Græca con sae dhe, ſcripti ab Authoribus ſuis fuerint, & pauci Auktori- te linguarum originalium peritia imbuti ſint, non kas. vtun ſolum Divino fini conveniens adeoque li- A, Citum, ſed ultifſimum etiam fuit, ut ſacra 1 lie . ſcri⸗ n Eehram Inſit. Theol. Tom. I. C 34 Diſſertatio Prooegmialis. ſcriptura in varias linguas verteretur. Quia autem per Interpretum vel imperitiam, vel negligentiam, vel malitiam vel Exſcriptorum & Amanuenſium incuriam fieri poteſt, ut verſio S. Scripturæ a ſenſu originalis rece- dat, opus fuit, ut ex tot verſionibus & Editionibus una determinaretur, quam in- corruptum Dei verbum nobis exhibere cer- to ſciremus: Unde Eccleſia pro tradita ſibi ad hoc a Chriſto poteſtate, Vulgatam no- tram in materia ad ſidem & bonos morer perti- nente Authenticam & infallibilis Auktoritatis eſſe merito ſtatuit, dum in Concilio Triden- tino Sefſſ. A4. c. 2. definit: Inſuper ſacroſantta Hmodus conſideranz, non parum utilitatis nece- dere poſſe Eccleſiæ Dei, ſi eo ommibus Latsinis Editionibur, quæ circumferuntur §. J. Librorum queænam pro Authentica habenda ſit, innoteſcut; ſiatuit & declarat, ut hac ipſa vetus & Vulgata Editio, quæ longo tot ſæculorum uſu in ipjſa Ec- cleſia prohata eſt, in publicis leſtionibus, diſpu- tationibut, Prædicationibut & Expoſitionibus pro Authentica habeatur, & nemo illam rejice- re quovis prætextu audeat. Juſtitiam hujus de- finitionis & excellentiam Vulgatæ noſtræ præ aliis latinis verſionibus probat Primo anti- quus uſus Eccleſiæ, quo Vulgata noſtra pro- bata eſt; eam fideliſſimam affirmat S. Gre- gorius W. 1. 1. hom. 10. n. 6. in Ezech. Ete I. 20. C. 30. mor. in Job aſſerit oportere, fidem illi addicere, utpote quæ congruat originali. S. Iſidorus Hiſpalenſis 1. I. de officiis Ecclef. inſinuat, hac Editione omnes Eccleſias us- quequaque uti. Illud etiam conſtat Haule e lot 8. §. Hie uiſle, tionem Conclli ſidei d⸗ ui ean inunt. ſio beſi⸗ tio inter teſtantun Ge Dien tarn cun ZAnn & Velt is Wende tta in an tem nulla quoch Prxf docto⸗ celebe Conei tem Deult centio Yeyt uciezt en. etur. i itim, Ceihtann potek,1 lnalis k ſonibusl am! bibere tkabita grtin 1 Morelft Aulvyit Mio Vite- ,ſoetan ſicty: ihu Vui §Iünm ,innoiſt & inii eſtir⸗ Hom k nolreye ind 1 De Theologiæ Vogmaticæ, Natura, &-. 35 poſt S. Iſidorum in Eccleſiis Latinis ſolam S. Hieronymi ex Hebræo verſionem inva- luiſſe, excepto Pſalterio, quod juxta Edi- tionem ſeptuaginta cantabatur. Accedunt Concilia, quæz Vulgatam pro ſtabiliendis fidei dogmatibus adhibent, ſancti Patres, qui eam laudant, Interpretes, qui eam exa- minant. Quzſo! an tot teſtes in judicio ſuo deſipiunt? Scundo Vulgata noſtra Edi- tio inter omnes Latinas caſtigatiſſima eſt: ita teſtantur ipſi Proteſtantes noſtri. Ludovicus de Dieu in not. ad Evang. conferens Vulga- tam cum verſionibus Latinis N. T. per Be- Zam & Erasmum laudat Vulgatæ Auctorem velut doctiſſimum & fſapientiſſimum: & in ſuis animadverſionibus ad utrumque Teſta- mentum lectionem Vulgatæ præfert, & con-= tra ejus obtrectatores tuetur. Grotius Præf. in annot. in V. T. ait: Vulgatum Interpre- tem ſemper plurimi feci, non modo, quned nulla dogmata inſalubria contineat, ſed etiam, quod multum in ſe habet eruditionis. Fagius Præf. ad collat. translat. V. T. tanquam ſemi- doctos & impudentes traducit, quicunque celeberrimam hanc verſionem dilacerant. Coneilium Tridentinorum Patrum authorita- tem Vulgatæ decreto ſuo aſſerentium laudat Druſius, ad loca difficil. Pentateu. quod re- centiores verſiones priſcam illam non ſupe- rent. Tandem D. Millius Prol. in N. T. judicat eam eſſe originalibus maxime confor- mem. C 2 Schol. Textus Aebraici auktori- kas. 86 Diſſertatio Prooemialis. Schol. I. Autographi & originales S. Scripturæ Co- dices hodie non amplius extant, ſed ſolum apo- craphi, ſeu varia Exemplaria, & Editiones diver- ſæ in variis linguis, quæ omnes ad quatuor redu- ci poſſunt, ſcilicet t. ad Hebraicam, ad quam ſpe- Gtat Chaldaica, Syriaca, & Samaritana, 2 ad Græcam, 3. ad Latinam, 4. ad Vulgarem, ad quam revocantur cæteræ omnes, uti Arabica, thiopi- ca, Perſica, Germanica, Italica, Gallica & c. Circa Textum Hebraicum tria tempora conſiderari poſ- ſunt. Primum eſt ab exordio ſcriptæ S. Scripturæ usque ad Chriſtum Natum: In hoc tempore Textus Hebraicus malo animo corruptus non fuit, quia de hac corruptione nee Chriſtus, nec Apoſtoli cæ- tera vitia in ſcribis arguentes, eos nunquam repre- henderunt, imo Chriſtus Joannis 3. nunquam ad ſcrutandas ſcripturas provocaſſet, ſi priori tempore a judæis corruptæ fuiſſent. Unde Simonius I. 1. hiſt. Crit., argumentis ſuis in contrarium allatis ni- hil aliud evincit, quam quod forte oſcitantia Li- beariorum exſcribentium nonnulla menda levioris momenti in Textum Hebraicum irrepſerint, quem proinde erudite refutat P. Honoratus a S. Maria in animad verſionibus ſuis ad regul. & uſum Crit. Se- cundum tempus eſt a Chriſto Nato usque ad con- gregationem Judæorum Tyberiadis, in qua pun- Sta loco vocalium ſacris Litteris adjecta fuerunt a Mafſorethis Sæculo V. Chriſtiano exeunte. Putat quidem R. Azarias in libro Burhiri & alii Rabbini, Auete vocalia æque antiqua eſſe, ac ipſas litteras Hebraicas, quia in omni linguarum genere conſo- nantes cum vocalibus reperiuntur: Alii vero Ju- dæi credunt, puncta vocalia cum Lege Divina Moyſi eſſe revelata. Verum communior eſt ſen- tentia Doctores Tyberiadis illa puncta vocalia ex- cogitaſſe anno quinquageſimo poſt obitum S. Hie- ronymi, tum quia in antiquis nummis Hebræo- rum hæc puncta non videntur, tum quia exem- plaria, quibus Judæi in ſuis Synagogis utuntur, ſunt fine punctis; tum quia in ſcriptis S. Hiero- nymi — e fFmi pore, Hebra deis . No & do in! citatal tüption 0,6, Iun fur non Oiigene tur de ehns & tempns noſtrann mnodin or il N Pof N eihurele un m iones ine latuor kelr quinſe ana, 11 n, adn 2, Atli: 1C.n idenan Hofiptun pote lexn fit 4 l Apeſolee Nbem e⸗ Nmm d jontemdt imonmel! in Ml ſeianmnl a let 8. M Um Ci. 6 — gre 44 in gann 1 ſnenn Aiis ls Iten enetelll⸗ lee Ni nior N vo⸗ biumg . nis liſch it e gi lnn⸗ 6 6Rr De Theologiæ Dogmaticæ, WNatura, Gc. 37 . nymi plura leguntur fine punctis. In hoc tem- ore, ſcilicet a Chriſto Nato usque ad Hieronymum Febreicus S. Scripturæ textus malo animo a Ju- dæis corruptus non füit, nam teſtimonia a Chri- ſto & Apoſtolis ex S. Scriptura allata, eodem mo- do in Moyſe & Prophetis leguntur, quo ab ipfis citata ſunt, & S. Hieronymus Judæos de hac cor- ruptione accuſaſſet, eum econtra eos derideat in c. 6. Iſaiæ, qui hoc ſibi perſuaſerint. Quodſi igi- tur nonnulli Patres uti S. Juſtinus, Euſebius, & Origenes dicant, ſcribas multa mutaſſe, loquun- tur de verſione Græca, in qua Aquila, Symma- chus & Theodotion multa corruperunt. Tertium tempus eſt a congregatione Tyberiadis usque ad noſtram ætatem, in hac congregatione a Maſorethis in odium Chriſtianæ Religionis Hebraicum textum Variis in locis corruptum eſſe, ſuadet tum recen- tior illa punéctorum inventio; tum ex eo colli⸗ gimus, quod verſio 70 Interpretum, S. Hierony- mus, & fragmenta reſidua Aquilæ, Symmachi, & Theodotionis aliter legant, quam hodie ex Maſoretharum correctione legimus Sic Zach. G. ſeptuaginta legunt: Eccz KRex tuus veniet tibi ju- Rus & Salvator zel gabéa anzds: Hebrzeus vero legit U) falvatus, vid. Bonfrerij Proloq. in S. Script. Poſt Maſoretharum tamen tempora S. Lextus maio animo a Judæis depravatus non fuiſſe videtur, nam a Maſorethis omnes ſingulorum Librorum verſus, omnes ſingulorum verſuum voces, om- nes ſingularum vocum litteræ numeratæ ſunt, & harum litterarum numerus ita deſcriptus eſt, ut quoties quælibet littera in S. Scriptura habea- tur, ex inito ab illis calculo cognoſci poſſit, ut adeo vix corruptioni locus videatur eſie reſi- duus. Proteſtantes noſtri paſſim dicunt, quod Eccleſia Catholica fontes Hebraicos, quos, uti Paulus Sarpius in hiſt. Conc. Trid I. 2. putat, non intelligit, authentia ſua privarit, & illis ver- ſionem humanam ita præponat, ut ſolam Latinam authenticam velit, tum. uti pergit Hihpin⸗ „ne . ret; Diſſertatio Prooemialis. fieret, ut nemo ad dignitatem Epiſcopi & Purpu- rati afſumatur, niſi qui lingnam Hebraicam & Græcam intelligat, tum ne contingat, ut Inquiſi- tores contra Lutheranos officio ſuo fungi non poſſint, niſi Hebraicum & Græcum calleant. Ve- rum falfſum hoc eſſe oſtendit Bellarminus I. 2. de verbo Dei c. 10. Sane Anthentiam nullo decreto ademit textui Hebraico non corrupto Eccleſia Ro- mana, nam Trident. Seff. 4. c. 2. tantum ſtatuit, ut ex omnibus Latinis editionibus, quæ circum- feruntur S. S. Librorum, quænam pro authentica habenda ſit innoteſcat: item textum Hebraicum incorruptum authenticum effe paſfim fatentur noſtri Theologi, paucis exceptis, qui tamen ma- gis loquuntur de textu corrupto, & omnes Inter- retes Catholici hodiedum ex fonte Hebraico ulgatam explicant, & ex eo dogmata fidei con- firmant. Variæ Editiones Hebraicæ videri poſ- ſunt in Bibliotheca S. Script. P. le Long, & in Dictien. Biblico D. Calmet. Chaldaica Schol. 2. Chaldaica verfio ſeu Paraphraſis Chaldaica . verſio. quia S. Textum non de verbo ad verbum, ſed de ſenſu ad ſenſum addita ejus ſubinde explicatione tranſtulit, juxta D. Calmet poſt captivitatem Ba- bylonicam fieri cepit. Duplex eſt, Targum Ba- bylonicum, & Jeroſolymitanum. Auctor hujus Paraphraſis non unus eſt: nam I. Jonathas Uzielis filius ſub Herode 30 ante Chriſtum Natum annis fuſo ſtylo majores & minores Prophetas, Joſue, Indicum & Regum libros expoſuit, & opus ſuum variis fabulis conſperſit; Pentateuchum non vertit, ſed ferunt quosdam Doctores Hebræos poſt eum operi ejus Pentateuchum adjeciſſe: non- nemo etiam hunc Jonathan eundem eſſe putat cum Theodotione ob nominis ſimilitudinem. 2. On- kelos Jeſu Chriſti ætate florens nonniſi Pentateu- chum Chaldaice exponit, quem nonnulli Aquilam eſſe credunt: Targum ejus ob accuratam interpre- tandi rationem magni fit ab eruditis. 3. Joſephus cœtus, ztate, pretio, & ſtylo reliquis inferior, . in U in Pſal Ium, mentat Pentat eſt in interit d ene tekutane Ulta f. ol 3. E Chal hhlonie⸗ Chelli tertiamn tiacan Drrort Aode N tenge Vum trangl Ancto ſenit Cei⸗ ol ,. ek, & Ptwili⸗ lcet n Clallei timen tion deri . ol 3 Emoi lns an 72 vir nel De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &. 39 Een. in Pſalmos, Job, Proverbia, Canticum Cantico- ebriem! rum, Eccleſiaſten, Ruth & Eſther Chaldaice com- ,Urhti mentatus eſt. Targum Jeroſolymitanum ſolum n Pentateuchum, eumque mutilum refert, & forte llenm Ne eſt fragmentum veteris cujusdam Paraphraſis, quæ nus 11t interiit. Paraphraſis Chaldaica utilis quidem eſt ullo lent ad eruendum ſenſum germanum S. Scripturæ, & Eecletel- refutandos hæreticos, ſed in multis a Judæis cor- tun kens rupta fuit, uti probat Bonfrerius in Præloq. ueim. Schol. 3. Syriaca lingua proles eſt linguæ Hebraicæ Verſio Veltheti & Chaldaicze. Hebræi enim ante captivitatem Ba- Syriaca. Hebrar bylonicam utentes lingua Hebraica in captivitate lin ikenn Chaldaicæe aſſlueti fuerunt, & poſt captivitatem ni ument tertiam linguam a regione, in qua degebant, Sy- One;i⸗ riacam dictam conflarunt, quæ deinde lingua He- dte Em przorum vulgaris fuit, qua Chriſtus Dominus & ata fteier. Apoſtoli ufi efſe ereduntur. Auétor verfſionis rilen N Syriacæ incertus eſt, videtur tamen Apoſtolorum Long, & tempore efſie inferior, & uti putat Mariana, No- vum Teſtamentum ex græco in Syriacam linguam 6s Crli translatum eſt. Editio Syriaca non eſt magnæ cdum, K Auétoritatis, & plures nævos in ea notat Mariana, exhlet⸗ ſervit tamen ad noſtram Vulgatam confirmandam 6wtient & ejus obſcura elucidanda. Tugn Schol. 4. Samaritanus Pentateuchus antiquiſſimus Samari⸗ Auctor k eſt, & ſummæ olim fuit Authoritatis, utpote ſcri- tana. Hatlns ptus illis litteris, quibus Moyſes uſus fuerat, ſci- Nutmm 11 licet Phoenicum, quibus Esdras poſt captivitatem Pets, Chaldaicas ſubſtituit (§. 7. Sch. I.) Samaritanus it, A tamen Pentateuchus purus ad nos non pervenit. teelmnt Editiones Chaldaica, Syriaca, & Samaritana vi- es deri poſſunt in Polyglottis Anglicanis Waltoni. eiſe⸗ . Schol. 5. Græca S. Scripturæ verfio multiplex fuit; Græca, m eleſ⸗ famoſiſſima eſt illa, quæ a ſeptuaginta Interpreti- L. XX. In- ginen /1 bus annis 29r ante Chriſtum Natum ſub Ptolomæo terpre- pin e Philadelpho Ægypti Rege facta fuit. Fuerunt hi tim. noli A 72 viri Hebræi ſenes ex qualibet tribu filiorum tn int, Ifrael utriusque linguæ peritiſſimi, qui ſpatio 72 “ ſi, dierum mirabili conſenſione Divinas Litteras apud s N C 4 Pha-= 40 Diſſertatio Prooemialit. Pharum Egypti ex Hebraico ſermone in Græeum tranſtulerunt, cujus rei hiſtoriam refert Ariſtæas, quxæ a D. Calmet in diſſert. de verſ. 70 Interpr. ad trutinam vocatur, Bellarminus etiam difcutit, an ſinguli hi viri ſejunétim in diverfis cellulis, uti fertur, an vero ſimul congregati & inter ſe con- ferentes interpretationem illam fecerint, & pro- babilius illi videtur, quod rejecétis illis cellulis mu- tua collatione facta fuerit. S Hieronymus in c. 6. Ezechiel putat, ſeptuaginta ſolum Pentateuchum vertiſſe, quem ſequitur D. Calmet. S. Jutt. in dial. cum Tryph omnes Libros ſacros in canone reper- tos illos vertiſſe cenſet, quem ſequitur Bellarmi- nus Verſio 70 Interpretum olim apud Judæos, & primis etiam Eccleſiæ temporibus Authentica fuit, nam Chriſtus Dominus & Apoſtoli verba S. Scri- turæ citant juxta hanc verſionem, uti multis exemplis probat Pezronius c. 4. antiq. temp. Item hanc verſionem veteres mirifice ſemper extulerunt, Græeci illa ſemper uſi ſunt, & hodiedum nrapide, neque Eccleſia oceidentalis unquam cum il is expo- ſtulavit, quod corruptam haberent: In ipſo etiam occidente ſex primis ſæculis antiqua verso Latina Authoritatem habuit a conformitate cum ſeptua- ginta, Hieronymiana enim verſio nonniſi poſt obitum S. Hieronymi maxime ſæculo 6to autho- ritatem obtinnit. Verſio hæc ſeptuaginta hodie ad- huc genuina extat, uti probat Waltonus & Calmet, quippe in Vaticano aſſervatur exemplar ante tem- pora S. Hieronymi exaratum lirteris uncinalibus, àa Sixto V. juris publici factum & Romæ impreſ- ſum an. 1586. in quo quæcunque citat Philo, S. Juſtinus, S. Irenæus, Clemens Alexandrinus, qui ante Origenem vixerunt, imo etiam Patres, poſt Origenis hexapla, inveniuntur incorrupta: & quoties in hexaplis editioni ſeptuaginta aliquid additum legitur ſub aſteriſco, toties non habetur: quoties vero aliquid obelo notatur, toties habetur, quod eſt ſignum antiquæ puritatis. Ex hoc con- cludit Bonfrerius, & Joan. de la Haye in , 7 2 . 71 Pl thenti ate te callem hatio Coceis n hik deeb⸗ 1 pinta en nibue Cborte nor 4 8 Aug Mer er- ſe ad nns e mor 1 l⸗ 41. probet Verkoon crat, n hatur, lur de tinch ol 6 Uitta Agnile cipr⸗ 3) Les Dalen Drece Tum fica Miino 1 que tranſtr De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, Sc. 41 e in rm Bihbl, max, verſionem hanc adhuc hodie eſſe Au- fert Aritn thenticam in doétrina fidei & morum, nam fuit talis 70 en ante tempora S. Hieronymi, ergo adhuc eſt, quia n Giſenit,1 eadem manſit in eadem Eccleſia. Accedit appro- Cellln dbatio ſummi bPontiſicis in diplomate editioni citati inter etn Codicis præfixo: & leviora menda ab Alex. Nat. erint, E⸗ in hiſt Eccl. Sæc. II diff. 1I. notata Authentiam is cluisr in rebus fidei & morum illi non auferunt. Quando dnpmsin ergo S. Hieronymus &c. dicunt, verſionem ſep- Penutolin tuaginta eſſe rorruptam, ſicuti Gen. S. adhuc ineſt § JYult i error de ætate Patriarcharum, volunt non in canone le⸗ omnibus, ſed in aliquibus ſolum exemplaribus, üor Belmn & forte in rebus levioris momenti eſſe corruptam. loteen Error de ætate Patriarcharum jam fuit tempore utiekkam 8. Auguſtini 1. 15. de CQv. c. I4. nec tamen pro- Vemdᷣ pter errorem hiſtoricum, qui non a ſeptuaginta, n, Ii ſed ab exſcriptoribus forte provenit, S. Augufti- i temn k nus negavit Authentiam ejus in doctrina fidei &£ Peteullen morum, imo illam acerrime defendit. Huetius in dumn oln 1. de demonfſt. Evang. Authoritate Clement. Alex. ni l. I. ſtrom. & Euſeb. . 3. præp Evang. c. 12. &c. ln dſo probat, ante verſionem 70 Interpretum jam aliam reriol“ verſionem Græcam extitiſſe „ quæ tamen vitioſa cun ip erat, nec omnes S. Scripturæ Libros complecte- muorü batur, Auctor ejus ignoratur, & ipſa ſuccedente “ hac celeberrima verſione ſeptuaginta omnino ex- ſn oku tincta fuit. vid. Nat. Alex. tom. 2. Hiſt. Eccl. 6 Schol. 6. Aliæ Græcæ verſiones poſt illam ſeptua- Aquilaæ, Phr teſs ginta Interpretum adornatæ fuerunt. Prima eſt Nneind⸗ Aquilæ Pontici anno TI2 mo Adriani Imperatoris, None qui primo gentilis, deinde Chriſtianus, denique lat/ ab Eccleſia pulſus, quod Aſtrologiæ Judiciaria glennes ſtuderet ad Judæos ſe contulit, & 8. Scripturam etanA „ Sræce interpretatus eſt, ſed ex odio Chriſtiano- r moniii rum non ſatis bona fide. Segunda Græca verſio enA facta fuit A. C. 194. Theodotione Ephefino, qui Theodo- nd primo Tatiani, deinde Marcionis diſcipulus, de- zionis. nique Judæus vetus Teſtamentum in Græcum ehe⸗ tranſtulit multa addens, & multa demens. Tertia faéta fuit a Symmacho, qui ex Samaritano Judæus, Symma- e , C5 dein- chi. 42 Diſſertatio Prooemialis. deinde Chriſtianus, ac tandem Ebionis diſcipulus factus ſuit, & verſionem ſuam A. C. 200. non ſa- Sl tis bona fide adornavit. Quarta eſt Græca editio erichun- fine certi Auctoris nomine, quæ vocatur JReri- tena. chuntina, quia ab Origine inventa fuit in quibus- dam doliis urbis Jericho fub Caracalla Imperatore, teſte S. Epiphanio; hanc ab antiquis reprehenſam non legimus Quinta eſt item incerti Aucétoris in doliis ahud Nicopolim reperta, teſte eodem S. Epi- phanio, quæ etiam ab antiquis non reprehenditur. Sexta eſt Origenis, qui quidem S. Scripruram ex Hebræo non tranſtulit, interpretationem tamen ſeptuaginta ita emendavit multis ex Theodotione admixtis & notatis ſigno aſteriſci, multis etiam obelo vel veru ugulatis, ut novam editionem fe⸗ ciſſe videatur, hæc editio magni olim habita fuit. S§& Lucia- Septimq editio eſt S. Euciani Presbyteri & Mar- 1 WMW. tyris, qui cum in jam dictis editionibus multa Vi= tia obrepfifſent, novam molitus eſt, quæ ſub Con-⸗ ſtantino Imperatore Nicomediæ reperta fuit, ip- fiuns manu deſcripta; & in quodam pariete aſſervata. Heſuchii. Oktava eſt Heſuchii Monachi, qui ſeptuaginta ver- fonem denuo emendavit, & Eccleſiis Ægypti tradidit. Hæ duæ Editiones laudantur a S. Hie- ronymo, & in multis Eccleſiis orientalibus in uſu fuerunt. Grocus Schol. 7. Græcus Textus Nevi Teſtamenti in iis, ubi textus non eſt corruptus, ſummæ eſt Authoritatis: at W. 7. corruptum eſſe in nonnullis locis, inter alia col- ligi videtur quod in multis codicibus non lega- tur hiſtoria adulterae, addita videntur illa verba poſt orationem Dominicam Matth. 6. quia tuum eſt regnum, & potentia, & gloria in ſæcula, quæ nec a S. Hieronymo, S. Ambroſio, S. Cypriano, ⁶ nec a S. Auguſtino in expoſitione orationis Do- minicæ citantur. Verſiones Schol. S. Latinæ verſiones ante S. Hieronymum plu- Latinc. rimæ fuerunt; una tsmen erat communior, quæ Vulgata editio dicebatur, uti patet ex S. Hiero= . nymo . V no i (lum 5 s ali gelia e Cis tonenn 1t IIl Vens Hünm ck i erkebr irgn ns ce Uin no einr, i ſve Dentate 8. Bie Mebra cum Prolo alenibi menn ronnnl ndith. bus llie Datet e Phetis wentari cleſiaſti Mlachab teniom Caha ſant Mhln habenr cnigen tamen mnena De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, c. 43 tb dlinn nymo in c. 14. Wa. Et hæc videtur eſſe illa iala, iala. „0o. Il quam S. Auguſtinus . 2. Doft. Chrift. c. 15. omni- Gr pus aliis anteponit. Illam quoad quatuor Evan- Ocitr gelia etfi in multis detritam edidit Blanchinus, lit inin cujus tamen Auctor ignotus eſt. In hanc Edi- a Imyenm tionem cum ſucceſſu temporis librariorium erro- epketeli re multa menda obrepfſiſſent, S. Hieronymus S. Hiero- ei Audoni vetus Teſtamentum ex verſione ſeptuaginta in nymi. eockendl latinum tranſtulit: deinde ut cumulatius publi- epreai cæ utilitati ſatisfaceret, alteram translationem tiptumme ex Hebræo inſtituit, quod nonnulli maxime vero onem tin S. Auguſtinus improbarunt: Verum ſucceſſu tem- Theocote⸗ poris celeberrima facta eſt hæc verſio, & in Vul- Vulgata. nbts tin gata noſtra moderna a Tridentino approbata con- ekitenent tinetur, quæ proinde fere tota eſt S. Hierony- n hekiu i mi ſive verſoris, ſive emendatoris. Et quidem ſtei & N Pentateuchum in noſtra Vulgata eſſe ex verſione ſuemmlrn S. Hieronymi conſtat ex computatione annorum eſitle Hebræo textui conformi. Librum Joſue & Judi- elt iit,k, cum ab eodem interpretatum probant ſtylus & jete lent Prologi adjunéti: Libros Regum illi interpreti tlaginit aſcribit S. Auguſtinus I. 2. de Cv. c. 29. Paralipo- eis A mena & Esdras ejusdem ſunt, ficut & Eſther, tur 28 nonnullis additionibus exceptis. Librum Tobiæ „ Hientih Judith & Job eum vertiſſe, patet ex præfationi- bus illis præfixis. De Proverbiis & Eccleſiaſte patet ex expoſit. Eccl. ad Bleſſillam. De Pro- ntiin i phetis majoribus & minoribus conſtat ex côm- thoritutsſ mentariis S. Hieronymi. Liber Sapientiæ, Ec- inter Ue⸗ cleſiaſtici, Baruch cum epiſtola Jeremiæ, libri us I Machabæorum, appendiculus libri Eſther, Pſal- enr 1 e terium, prout in Vulgata habetur, duo ultima n capita Danielis, & Canticum trium Puerorum non Plerih⸗ ſunt ex verſione S. Hieronymi, quia exceptis 5Cin * Plſalmis, hæc in Hebræo non reperit; unde illa kations ) habemus ex veteri Vulgata ſeu Itala. Pfſalterium . quidem ex Hebræo vertit S. Hieronymus, illud 4 tamen Eccleſia non recepit, ſed tantum ejus onſimn , emendationem verſionis ſeptuaginta, quia cum munio, Pſalmi paſſim in Eecleſiis memoriter decantaren- H 5 4 tur, PVulgatæ autkori- Ras. 44 Diſſertatio Prooemialist. 4 tur, novam translationem inducere fatis diffici- le fuiſſet Novum Teſtamentum in noſtra Vul- gata habemus ex veteri verfione Itala a S. Hie- ronymo emendata juxta fontes Græcos, ex qui= bus tamen illud non tranſtulit Poſt inventam Typographiam prima Editio fuit Moguntina per Joannem Fuſt an. 1462 de reliquis vid Biblioth. le Long, & Calmet Diét. S=S 5 Schol. 9. De Vulgata noſtra ſalvo Tridentini decre- to dicunt Catbolici mo non conſtare, an Inter- pres vulgatæ noſtræ afflatus fuerit ſpiritu Pro- phetico, fed ſine ulla temeritate dicere licet; eum non fuiſſe Prophetam, dum S. Biblia vertit, neque enim hog ad Anétoritatem Vulgatæ noſtræ eſt neceflarium, quæe Authentiam ſuam habet ab Eccleſia approbante, non vero ab Interprete, & ſufficit in Eccleſia eſſe donum interpretationis, quo judicetur Vulgatam eſſe integram & fide- lem. 2do Ex Tridentino non conſtat Inrerpre- tem Latinum ita Vulgatam vVertiſſe, ut aliqua me- lius & diſtinétius verti non poſſint. 3tο Cum in Hebræo vel Greæco textu verba mulſtiplicis ſint ſignificationis, ita ut varias interpretationes pa- tiantur, ſi Interpres noſter unam aliis relictis elegit, non ideo aliæ funt pravæ & rejiciendæ: quia tamen interpretatio Vulgatæ eſt judicio Ec- cleſiæ approbata, illa certo creditur a Spiritu S. intenta, tum econ'ra aliæ interpretationes, ſi fidei non repugnent, tantum probabiliter ex de- feétu definitionis Eccleſiæ, a Spiritu S. intentæ dici poſſint. Ato Per vocem Authentica non præ- ponitur Vulgata noſtra fontibus Hebraicis & pu- ris, ex quibus derivata eſt Sto Non eſt contra decretum Tridentini, dicere, videri aliquid ad- ditum vel demptum, quod ſenſui aliquo modo clariori officiat, hæc enim ad menda leviora ſpe- Rant, quæ notari Concilium non prohibet, imo tolli deſiderat; & licet jam auctoritate ſummo- rum Pontificum aliqua Vulgatæ correcétio facta fuerit, fatentur tamen ipſi Correctores in Præ- . fatio⸗ De Te ſtione, hopnli ſe Ntos C lunt, ſanande correctie lei pot lehls a0 Neri. 1 Kont t⸗ Reobus i inter lutur, ur; Vr An Der et. de⸗ docent Tüds d inn conſent tentie⸗ bns Lat OUefcel ergrimtt A Verli , lta dt Indkati Nyferio & Creci ita Eiflen ea edii deien Abite 8 d ſon onein Glol 1., Clle N Authent Mimum De Theologtæ Dogmaticæ, Natura, &e. 45 e nis Ee fatione, ſe aliqua menda corrigenda reliquiffe ad n noſta d populi ſcandalum vitandum: imo & hos tam ocu- lash latos correctores forte nonnulla fugere potue- runt, que bonum eſt ab Interpretibus notari, ut eeos l . Rier Donb . WaII; Gen ſiquando Auctoritate Kccleſiæ facienda eſſet nova lognhia correétio, attentius inſpiciantur. éto Salva fide Vid Min dici poteſt nonnullos leves errores in Vulgata in rebus ad fidem & mores non ſpectantibus conti- neri. Ita dixiſſe Cardinalem S. Crucis, qui Seſ- entmie Roni 4tæ Tridentini præfuit, teſtatur Veges, & e, inl Jacobus Laines, qui omnibus actionibus Triden- Piin tini interfuit: prudenter tamen hi errores diſſimu- diet ie lantur, ne correétionis novitate fideles offendan- Polvt tur; Unde privata authoritate ſine licentia vel gteumn jufſu Eccleſiæ hanc correétionem nemo facere de- ſhan itett bet. Econtra vero juxta Tridentini decretum tene docent omnes Catholici mo Vulgatam noſtram in rebus ad fidem & mores ſpectantibus pro vera & infallibili S. Scriptura, & ipfi originali vere conſentiente habendam eſſe. 2do bPer vocem Au- „VNtuur thentica Vulgata anteponitür omnibus verfioni- z10 (r bus Latinis, quæ hactenus prodierunt, utpote nuitipia quæ fidelius & majori energia mentem Spiritus S. tettio exprimat. ztio Vulgata non tantum eſt fidelior Alüs aliis verſionibus latinis, ſed etiam fimpliciter fide- & teieenn lis, ita ut nil contineat ſubdole additum, demptum, eſ ilicn immutatum obſcure vel ambigue verſum ad- fidei Ur 1 imn myſteria occultanda. 4to Quando moderni Hebraici retitons, & Græci Codices in rebus fidei & morum forte abiltea ita differrent a Vulgata, ut in concordiam cum t § Ne ea redigi non poſſent; ſi locus Vulgatæ transſcri- tica umm pentis vitio non eſt corruptus, ſtandum eſſet potius praiest? Vulgatzæ, quam codici Hebræo vel Græco, in ſon eltt⸗ quô forte mendum quacunque demum ex cauſa i Aals * contigit, quod ex Vulgata erit corrigendum. vid, ide nl Poncium, de Vulgata, & Calmet aiſj. in Vulgatam. L a ſeinn Schol. 10. Verſiones S. Seripturæ vulgares & verna- Verſiones totet⸗ culæ non ſunt Authenticæ niſi in quantum cum vulgares. titite i⸗ Authentica conveniunt. Verſionem Germanicam e, Primam ab Ulphila Gothorum Epiſcopo factam tores 1, eiſe . 5 4⁵ Diſſertatio Prooemialis. U efle dicunt an. 360. quæ tamen periit. Prima t- e Al Pis edita Biblia Germanica prodierunt Moguntiæ tenn ſde an. 1461. ſed hæc incerta funt. HIa ſunt certiſ- in lingr ſRima, quæ an. 1477. typis mandata ſunt. vid. Di- hüde Gtion. Bibl. Calmeti. Verſiones heterodoxorum mMun j nullius funt Authoritatis. Sic verſio Germanica lit fn Lutheri an. 1522. cæpta & an. 1534. abſoluta nil aicis valet, omittit enim tanquam apocryphos multos ptunn en Hibros V. T. & hos vertit ex Hebræo, quod ſe mcſin R neſcire ultro fatetur in Tiſchreden. Frankfurt am 1 Mayn, 1593. pag. 412./M. Lomer Præco Auguſta- i 5. nus nuper publico typo faſſus eſt, quod Lutherus Doctort Jua Biblia Germanica ſecerit juxta exemplar hebrai- Anlbus. Cum corruptum. Idem dic de Novo Teſtamento, ddeipt in quo teſte Joanne Cochlæo in vita & actis Lu- onmoch theri apud Bellarm. f. 2. de verbo Dei c. 10. tan- N tum in verſione N. T. notantur ultra 1000. falſi- N ficationes textuum: innumerabiles in V. T. Calvi- nre; nus Luthero totus eſt contrarius. Joannes Piſca- ledas tor cum ſua verſione der Bibel ſtrafe mich Gott, a Pr⸗ ſic dicta, quia ita vertit Marci 8. v. T12, illuu ſyer Amen dico vobis &c. a Lutheranis reprehendi- permik tur: Et ne longiores ſimus an 1736. Schmitt Werthemii novam Germanicam verſionem fabri- hret catus eſt, ſecundum principia hermeneutica Wol- kntek fi, quem Joachimus Langen refutavit an. 1736. merito G. 9. rrinen ſhonu ze Tedtio S. Cum S. Scriptura in linguam Vulgarem inne ſet, Scuivturæ verſa non ſit authentica (H. 8. Scho. 10.) Mit al Yulgati niſi in quantum convenit cum Authentica. i ant merito Mjur lebtionem in lingun Vulgari pro omnibuse "nn n prohibita indiſcriminatim merito Eccleſia prohibere potuit. i Vuge fuit. Nam Primo Hæc lectio omnibus indiſcrimi⸗ Menne natim non eſt neceſſaria, ſed ſufficit, ut fi laici a Legis Evangelicæ peritis fidem edo- am ſu ceantur: ſane hoc in primitiva Eccleſia tem- Me X pore 4 De Tleologiæ Dogmaticæ, Natura, &. 47 fit hu, pore Apoſtolorum ad inſtructionem & ſalu- wn tem fidelium ſatis erat, quando S. Scriptura ſen in linguas vernaculas tot diverſarum natio- Letecduin num ad fidem converſarum necdum trans- fſo m lata fuerat. Secungdo Nullibi præceptum eſt . Mm laicis ſacra Biblia legere, ſicuti nec præce- VDemE. ptum eſt, ut diſcant legere, quia iider e rrE auditu Rom. 10. V. 17. haberi poteſt. IlIud dein lan.⸗ 5. cptamint ſoripturar, dictum eſt hn Doctoribus „ adeoque præceptum non eſt er omnibus. Tertio Ex lectione indiſcriminata Tdn. S. Scripturzæ in lingua vulgari graviſima in- ail commoda oriri poſſunt: ſæepe in rudium Med manus deveniunt editiones hæreticorum cor- innat ruptæ; indoécti S. S. Litteras non rite intel- ulld leétas in pravum ſenſum detorquent; exem- rt pla prava ibi ad fugam oſtenſa, & nonnul-= v la ſpecialiter a Deo Judæis durzæ cervicis is tene permiſſa in ſequelam trahunt; ſacra Myſie- 6. * ria pretioſas margaritas in popinis irreve- efn renter ante porcos projiciunt. Hæc & alia venen merito induxerunt Tridentinum, ut in In- aH dice Librorum prohibitorum ſtatueret: Cum experimento manijeſtum ſit, ſi &. &. Biblia vulgari lingua paßſim ſine diſcrimine permittantur, plus Pp inde detrimenti „ guam utilitatis oriri: hac in n Parte judicio Epiſcopi, aut Inguiſitorir ſetur, dan ut cum conſilio Parocki aut Confeſſarii Biblio- Dul „* rum u Catholicie Aubloribur verſorum leltionem n n in Vulgari lingua eie concedere poſſint, quos in- pin tellexerint, ex ujusmodi leltione non damnum, 65 in Jſed fidei atque pietutie augmentum capere voſſe, ict, quam facultatem in ſcriptis habeant. Et Ole- sSfi mens Xl. in conſtitutione, Unigenitur hanc . pro⸗ S. Torip-= tura non eſt ubi⸗ 48 Diſſertatio Prooemialis. propoſitionem damnavit: Lectio ſcripturæ eſt pro omnibus. vid. Serarium in Proleg. Biblicis c. 20. 4. 3. Schol. Leétio S. Scripturæ in lingua vulgari non eſt abſolute prohibita ab Eccleſia, imo in pluribus locis conſuetudo contraria, legi derogavit: fic te- ſte Layman 1. 2. tr. I. c. 15. illi etiam laudandi. qui in Germania noſtra, nulla diſerte petita facultate Biblia vulgata & vernacula Eckii, vel Dietenber- gii &c. leglent: Et quanquam Regula Indicis ve- lit, ut facultatem legendi Biblia in ſcoripto habeant a Parochis vel Confeffariis, illam tamen regulam in Germania non vigere docet la Croix l. 7. Theol. mor. dub. 4. a 5. n. 374. Ideo enim Biblia Germa- nica cum approbatione Ordinarii imprimuntur, utique pro Germanis. C. 10. Juſtitiam Legis Ecoleſiaſticæ prohibentis promiſcuam S. Scripturæ in lingua vernacula ue jectionem vindicat obſcuritas S. Scripturæ, quam non ſecundum omnes garter ſuas per ſe cla- ram, ſed in multis ſatis diffcilem, obſcuram, & interpretatione indigentem eſſe aſſerimur. Nam Drimo S. David Pſ. 1I18. orat: Revela oculos meor, & conſiderabo mirabilia de Lege tua. Si dicas cum D. Schubert, S. David non pete- re, ut Scripturæ novum lumen inſeratur, ſed ut ſibi detur gratia, lumen illud viden- di. Ergo infero lumen illud non lucet, & conſequenter obſcurum eſt, & quidem ab- ſolute, cum vix credibile ſit, Davidi viro ſe- cundum cor Dei defuiſſe requiſita ad intelli- gendam S. Scripturam neceflaria. Ait præ- ter. N ttea, e Woc tun, elg Cein iote dern ut Shiritus Le. 1 dus ie Prethit ippſhenn Eplns telch, rG Cikonemn. ls nonn Abade tes, & tetem 1 torquent Serſctura Uun poſiͤb unn nos Wad ver nlo Hn it hiniti 1e herhzie⸗ ens l. un. ſcrſfn Neg N Ulganim 0 in n Ogayitiher loudni etta ſunk ln Idirun cidto te bamen Kel Dxl7 Bipln Cem obiel 1n vernedl Sfipun r N Alurte ulron Lg u voN Mod ie⸗ uet guicen 4 widl int⸗ NN De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 49 terea, conſiderabo mirabilia H &8â à radice Nyp occultum eſſe, id eſt occulta de lege tua, ergo non ſolum petit vivam & effica- cem intelligentiam, ſed abſolutam, & qui⸗ dem ut naturalis impotentia ejus per lumen Spiritus S. ſuppleatur. Rurſus Chriſtus ipſe Luc. 24. duobus diſcipulis in Emaus eunti- bus incipiens a Moyſe & Prophetis inter- pretabatur in omnibus ſcripturis, quæ de ipſo erant. Et S. Petrus ep. 2. c. ult. ait: in Epiſtolis S. Pauli reperiri qugdam diffcilia in- tellellu, quæ indobtt & inſtabiler depravant, Ricu? & cœteras ſerivturas ad ſuam ipſorum per- ditionem. Dantur igitur in ſacris Scriptu- ris nonnulla difficilia, quæ indocti, græce αaαε πε+ indociles, diſcere ab Eccleſia nolen- tes, & inſtabiles oοτνπττπο qui fidei firmi- tatem non habent, depravant αραρaναι torquent ſcilicet in pravos ſenſus: Ergo S. Scriptura in nonnullis eſt obſcura, non ſo- lum quoad res & Myſteria, quorum inter- nam poſſibilitatem, rationes & nexus S. Scri- ptura nos non docet, ſed fidem exigit; ſed quoad verba, quæ indocti depravant. Je- cundo Hanc obſcuritatem S. Scripturæ agno- vit primitiva Eccleſia, & Doctores antiqui ac perſpicaciſſimi eam confeſſi ſunt: S. Ire- næus 1. 2. cap. 28. & Clemens Alex. 1. 6. ſtrom. Origenes contra Celſum, S. Augu- ſtinus l. 2. de doctr. Chriſt. S. Hieronymus ep. 142. S. S. Scripturas obſcuras & pro- fundas vocant. S. Baſilius & S. Grego- rius Naz. dicunt, eas ſine Dottore intelligi HW non Srhram Infiit. Theol. Tom. I. 30 Diſſertatio Prooemialit. non poſſe. S. Chryſoſtomus hom. 10. in Acta ait eſſe abyſſlum quæſtionum. Quis credat ſæcula noſtra ſupra hæc magna in- genia ſapere, & ſignatum ſacrum Librum & ſignacula ejus per ſeſe aperuiſſe 2 Tertio Si conſideremus res S. Scripturæ, ſane ob- ſcuræ ſunt, utpote altifſſima Myſteria & Vaticinia: ſi modum loquendi, videntur nonnulla ſibi contrariari, funt ibi orationes ambiguaæ, imperfectæ, præpoſteræ, Meta- phoricæ, Allegoricæ: Certe ſi S. Scriptura usque adeo clara eſt, cur eundem textum aliter exponunt Lutherani, aliter Calviniſtæ, aliter Catholici ? Reſpondent Proteſtantes, S. Scripturam ſaltem in iis, quæ ad ſalutem ſcitu ſunt neceſſaria, claram eſſe, & ab omni- bus intelligi poſſe, ſi attente legatur, lin- gua originalis teneatur, & ſine præjudiciis conſideretur. Verum cum tot & tanta ad intellectum S. Scripturæ requirant Proteſtan- tes, nonne aperte fatentur, eam eſſe obſcu- ram?? & quidſi his omnibus obſervatis diffi⸗ cultas ſuperari non poſſit? Si ſuppoſitis his in rebus ad ſalutem neceſſariis v. g. de ne- ceſſitate Baptismi aliter S. Scripturam Luthe- ranus, aliter Calviniſta explicet? Quis hanc controverſiam dirimet? Regulæ enim her- meneuticæ, quas tradunt, necdum poſt tot annos litem diremerunt. . Schol. Proteſtantes docent; S. Scripturam ſaltem quoad verba habere perſpicuitatem abſolutam, ſed non relativam, ita ut ab omnibus intelligi quidem pofſit, licet non ab omnibus intelligatur, quibu nimirum deſunt requifita ad ejus intellectum . ce . 8§ 4 4 Ne? celſari to der dos in altero⸗ luten pbine menen Tatione Ite guoc ſe . 1 Egiäime ienis. Orkam Doe gui ſn ir WMWian & atet ls locßs beog it tur Al le anril ter Verl lt, Ne otz 1 Daimns por (honitor Seri non Ueleſu De Theologie Dogmuticæ, Matura, &c. 5 ceſſaria; in rebus tamen ad ſalutem ſcitu & credi- in. 11 tu neceſſariis adeo claram eſſe dicunt, ut ab omni- mum I bus intelligi poſmſt, quamvis ab uno facilius, ab IMNena 1 altero difficilius. Nos dicimus in rebus etiam ad Uin Uibn ſalutem ſcitu neceſſariis S. Scripturam non eſſe ſſe? I ubique ita claram, ut adhibitis etiam regulis her- ſle meneuticis intelligi rite poſſit, ſed requiri expli- cationem Eccleſiæ a Spiritu S. directæ & guber- lyſenn nateæ Quæ vero nobis objiciunt Proteſtantes 1, 1, Ficket quod ſcilicet S. Scriptura ſit Lux, Lucerna, &c. bi oraaim Xeeſp. ſolum intelliguntur vel de S. Scriptura ete, N legitime explicata, vel de locis ejus claris & per- 8 Kütn ſpicuis. II. Eodem modo Patres S. Scripturam CGiram eſſe dicentes intelligendi ſunt. den Ke PrClüntt preline O. II. eie Obſcuritas S. Scripturæ ex multiplici ſenſu, Varit qui ſub iisdem verbis reperitur, etiam naſci- ſenſus S. eginl tur: Datur nimirum ſub illit ſenſus litteralir & criptu- PrE Nri/ſticur, quod ipſi Proteſtantes concedunt, ". Etin &e patet ex ipſa S. Scriptura, quæ in nonnul- Mort lis locis ſpiritualiter & myſtice explicat alios ne locos litteraliter ſumptos. Sic Gen. 16. di- citur Abraham duos filios habuiſſe, unum de ancilla, & unum de libera; quod littera- Uiter verum eſt; & tamen S. Paulus Gal. 4. ait, hæc eſſe per Allegoriam dila, ſicuti etiam 9 ue⸗ ibidem de duobus Teſtamentis explicat. eenn. Plura paſſim obvia omittimus, & ulterius Iun dicimus, in eadem littera plures latere ſenſus * veros & proprior litterales ab ipfſo §. Sriptore „ cognitos & intentor. Nam Primo hoc innuit on S. Scriptura, quia illud Exod. 12. v. 46. e Oe non comminuetis eN éo, litteraliter de Agno eeH Paſchali, & fimul de Chriſto dicitur, teſte 5 2 S. Jo 69 Senſus litteralis. Diſſertatio Prooemialis. S. Joanne c. 10. v. 36. Fatta ſunt hac, ut ſcriytura impleretur. Secundo Dei Majeſtatem decet tanta veritatis ubertas, ut paucis ver- bis plurima eaque diverſa comprehendantur: decet S. Scripturæ altitudinem & auctorita- tem, ut tot gentibus, tot ingeniis in tanta temporum differentia locutura, unicuique quod ille de rebus Divinis aſſequitur verum, hoc ſignificet: decet Prophetarum & Apo- ſtolorum merita, ut plarimos ſenſus arcanos a Deo accipiant, & aliis foecunditate mira- bili communicent: Accedit quod plures ſen- ſus ſpirituales iisdem verbis ſæpe Spiritus S. in Scripturis inſinuet, ergo & litterales, cum ſapientis ſit pauciſſimis verbis plurima com- plecti. vid. oſeph. Acoſtam, de vera cripturas interpret. rat. Caute tamen dicendum, & nonniſi ex gravi ratione admittendum eſt, duos ſenſus litterales diverios ſub eadem lit- tera contineri, ne hæreticis anſa detorquendi Scripturam in pravum ſenſum præbeatur. Schol. Senſus S. Scripturæ eſt verborum ejus im- mediata vel mediata ſignificatio a Deo intenta. Duplex eſt in genere ſenſus S Scripturæ, litte- ralis ſeu hiſtoricus, in quo voces res ſignificant; & Myſticus ſeu ſpiritualis, quo res per voces ſignificatæ iterum alias res fſignificant, qui pro- inde ſenſus litteralem ſupponit, & in eo funda- tur. Senſus litteralis iterum duplex eſt, unus proprius & grammaticalis, quem verba ex ſua primaria ſignificatione ſignificant, v. g. Leo, ani- mal rugibile: alius eſt improprius & metapho- icus, dum verba ad impropriam ſignificationem transferuntur ob aliquam fimilitudinem, v. g. virit Leo de Tribu Juda, ubi Leo metaphorice Chriſtum fignificat. Senſus ſpiritualis ſeu Myſti- cus N els tti featur Pertine rAs Per ve EtAI tirens un he uuhe lite lonl KN Piee ien⸗ Genlus Porien intege transke kerente habet i teret, le fini tibis ſen ſulter tnor ſen ns non tur 8 ſed Gelnantn otipeor⸗ ubnt, 5 s lite itian Valet , tunn ſen lint ,r,t Miſetuen Pabcse hendum e Audir lis in tt unicuig itur venn n & N fus aremm Unate min lnes 1 Siitul tetles,n Urima . ncriftni endon, endunt eallen. etorq beatul. um eju 1 Deo ine ture, 8 ſigntei es er o⸗ in eo iut X ekt, n Tetbn Emg Ynifenna⸗ 5 1 inem, 7 De Tlologiæ Dogmaticæ, Natura, &. 5 3 cus triplex eſt, ſcilicet Allegoricus, quo ſigni- ficatur per res ſignificatas per verba aliquid aliud pertinens ad Eccleſiam militantem in terris: Mo- ralis ſeu Tropologicus, quando res ſignificatæ per verba ſignificant aliquid pertinens ad mores: Et Anagogicus, quando ſignificant aliquid per- tinens, ad Eccleſiam triumphantem, ſeu *ter- nam beatitudinem. Primus ſenſus fidei, Secun- dus charitati, Tertius ſpei reſpondet. Littera geſta docet, quid crêdas Allegoria, Moralis quid agas, quo tendas Anagogia. Sic vox Jeruſalem litteraliter urbem Palæſtinz „ al- legorice Eccleſiam militantem, moraliter animam juſti, anagogice Eceleſiam triumphantem ſignificat. Senſus Parabolicus pertinet ad litteralem meta- phoricum; nam Parabola nilil aliud eſt, quam integra ſententia, quæ propter fſimilitudinem transfertur ad ſigniſicandum aliquid aliud a pro- ferente intentum. Omnis textus S. Scripturæ habet ſenſum litteralem, alias enim omni ſenſu careret, cum ſpiritualis fundetur in litterali: un- de fiqui P. P. videntur negare in nonnullis tex- tibus ſenſum litteralem, intelligendi ſunt de ſen- ſu litterali proprio, non vero metaphorico Qua- tuor ſenſus aſſignati litteralis & triplex myſſti- cus non in quolibet textu S. Scripturæ reperiun- tur, ſed ſubinde quatuor, ſubinde tres, ſubinde duo, ſubinde ſolus litteralis: unde multum hal- lucinantur, qui dum in fingulis textibus S. Scripturæ ſenfus myſticos quærunt, nec inve- niunt, S. Scripturam ridicule contorquent. Sen- ſus litteralis & myſticus ſunt inter ſe quoad præ- ſtantiam ut excedentes & exceſſi. Litteralis præ- valet, I. quoad prioritatem, quia eſt fundamen- tum ſenſus myſtici. 2. Quoad generalitatem, quia in omnibus reperitur. 3. Quoad certitudinem, quia certo conſtat de ſenſu litterali, non vero de myſtico, niſi dum a S. Scriptore aſſeritur, aut per Eccleſiam declaratur, ſenfus enim myſtici, quos D 3 Pro- 84 Diſſertatio Prooemialit. 11 proferunt S. S. Patres, ſunt tantum probabiles: H unde ex ſolo ſenſu litterali, aut myſtico per aliam ene ſcripturam aut Eccleſiam aſſerto efficax argumen- G dum deduci poteſt. Ex alia parte ſenſus myſti⸗ len cus prævalet I. quatenus regulariter ſignificat rde res præſtantiores. 2. Quatenus principaliter in- “ tenditur a Spiritu S. ſic narratione ſaétorum in veteri Teſtamento Chriſtus principaliter intendi- nn tur: unde ſenſus litteralis comparatur corpori, grat myſticus animæ. Senſus accomodatitius S. Scri-= u pturæ eſt, quem verba habent nec ex intentio- ne Dei vel S. Scriptoris ſive litteraliter, ſive my- „ ſtice, ſed ex hominis ea applicantis ad fignifi- candum aliquid fimile illi, quod in S. Scriptura ſa exprimitur. Sic Eccleſia illud de Noe diétum H Eccl. 44. Inventus eſt juſtus, applicat & S. Con- 1 feſſoribus Pontificibus. Regulas pro diſcernendo ſenſu litterali, & eruendo Myſtico tradit Bonfre- 1. . rius in Præloq. &e. potiores hie ſiſtimus. n Regulæ pro diſcernendo ſenſu litterali en S. Scripturæ. dre Regnla PFrima. Verba S. Scripturæ ſumi debent ad lit= i⸗ pro Jenſi teram, quando ex littera proprie accepta nil fidel, “ Lterali vel bonis moribus repugnans ſequitur. . miiti S. Sri- Secunda. Conferatur S. Scriptura cum loco, ꝓturæ. tempore & ſcopo ſcribentis. Tertia. Conferatur S. Scriptura eum S. Scriptura, unus liber cum alio; unus Textus cum alio, an- tecedentia cum conſequentibus; locus obſcurus 8. Sr cum alio clariori. tein ſein Guarta. Textus originalis magnam lucem akß. tere 1 fundet, caveatur tamen, ne clarus textus Vulga- urhen tæ ob ſenſum Hebraicum dubium vel multiplicem Abn rejiciatur; ſupponendum enim & credendum eft, nl, quod S. Hieronymus & Eccleſia melius intellexe- muntur. rit Hebraicum vel Græcum, quam aliquis mo- Abi 2. dernus. loicent Quinta. Senſus litteralis eſt, quem Eccleſia, & .8 unanimis Patrum conſenſus habet pro Hrera. (a B Hα De Theologiæ Dogmatieæ, Natura, &c. 55 Sexta. Bene attendatur ad interpunétiones, com- helle nd mata & puncta, ne eorum inverſione ſenſus cor- rIen rumpatur. . . ſenſis nit Septima, Noſſe juvat varios Hebraismos, Pon- ter igiin dera, menſuras, Rempublicam, Scholas, ſuppli- ciik: cia & . Hebræorum & veterum: Item Geogra- ſacehtt phiam, Chronologiam „ Hiſtoriam, &c. eorum, iter Na de quibus eruditifſime tractat Calmetus, in ſuis ir Gnme diſſertationibus. ttisd ? Regula pro ſenſu miſſtico &. Scripturæ ex I eruendo. iten ſien PFrima. Nihil ex S. Scriptura eruatur, quod Kegulæ tie Nd ig veritati & pietati repugnat. pro ſenſiu 15 tr Secunda. Senſus ſpiritualis fundetur in litterali myſlico. igd bene intellecto, non depravato, vel violenter itd l detorto. 10 öſtene Tertia. Senſus ſpiritualis deſumatur ex rebus tnithe- ſignificatis per verba, & inter ea, & figuram, D ſtim quam quærimus, ſit proportio. Quarta. Non in quavis re ſive geſta ſive diécta littinn Allegoria quærenda eſt, maxime in præceptis moralibus. bebenti Quinta. Senſus accommodatitius S. Scripturæ wepuun ad vanos & turpes uſus non trahatur, & rei di- t. Enitati omnino eonveniat. n enm ! n J. 12. aun , S. Scriptura non continet omnia ad ſalu- Traditis s tem fſcitu & creditu neceſſaria, unde præ- eſßt reguls un e terea admittendœ ſunt Traditiones Divinæ, ſeu fidei. erl o verbum Dei traditum tanquam fidei & morum lmt zegula, in quo multa ad ſalutem neceſſaria con- geiali, tinentur. Ita docet Primo ipſa S. Scriptura, ne ubi 2. Theſſal. 2. Apoſtolus hortatur Theſſa- n nie lonicenſes, ut ſtent in fide, adhæreantque 1. iis, quæ ab ipſo acceperunt fſive ſcripto ſive olenn D 4 ver- 56 Diſeriatio Prooemialis. verbotenus: Zenete, ait, Traditioner, quas dediciſtis n per ſermonem ſive per epiſlolam no- ſRram. Reſpondet Chemnitius, Apoſtolum primo quidem tradidiſſe ſermone, quæ po- ſtea in aliis epiſtolis ſcripſit: Verum parti- cula, ſive, clare indicat, alia eſſe, quæ tra- diderat, & quæ jam ſcripſerat, nec probari poteſt ad adverſariis, quod S. Paulus omnia, quæ oretenus tradidit, poſtea in aliis epi- ſtolis vel ab illo vel ab aliis Apoſtolis fſcripta fuerint, maxime cum abſolute dicat, tenen- das eſſe Traditiones, licet in ſcripta redacétæ non fint. Easdem Traditiones commendat Apoſtolus 2. Tim. 2. v. 2. Secundo Traditio- nes non ſcriptas agnovit primitiva Ecclefia, conſulantur de illis veteres. Irenæus I. 3. cont. hæreſ. c. 3. Tertul. 1. de Cor. mil. c. 3. & de præſcript. hæret. S. Bafilius ad Am- philo. de Spir. S. c. 29. S. Epiphanius heær. 61. S. Auguſtinus ep. ad Janua. quorum & aliorum Patrum veſtigiis inſiſtens Synodus Tridentina Seſſ. 4. rite definit. Siquis... Ta- ditiones prœdiſtas ſciens & prudens contempſerit, anathema ſit. Easdem traditiones jam antea laudavit Conc. Gangrenfe circa a. 325. Ni=- cænum II. act. 7. an. 785. & Synod. VIII. an. 809. Act. 10. can. 1. Tertio S. Scriptura ſcripta non eſt, ut ſola eſſet ſufficiens fidei noſtræ regula, certe hoc ex nullo S. Scri-, pturæ teſtimonio evincunt adverſarii, quæ enim pro ſe allegant, vel prohibent, ne Do- ctrina S. Scripturæ corrumpatur, vel ne qrid illi contrarium temerario auſu addatur: vel dicunt illa, quæ ibi continentur, ſuſſicere 2 1 N AA prot eo, gu dane pl ſariis a non pol Aatos 3 a0l valo guin? 0 læo om lutem los arti ut ut Khol r. Tradidn i e non Viya Vatur Chriti 45 ilis tio Dun Doft 4. conlnet Tnclti Tu 4 lenpori Kore vo nieil Gidio dd 4 tit. letent citio! Uunanir CN Dreſſun nuni L De Tluologiæ Bogmaticæ, Natura, &e. 57 s ad probandam Chriſti Divinitatem, absque Aitlen eo, quod Traditiones Divinæ excludantur. „Am Sane plura ſunt fidei dogmata ab ipfſis adver- e, e ſarlis admiſſa, quæ ex S. Scriptura probare Jerumm non poſſunt. Ex quo loco oſtendunt, bapti- e, den zatos ab hæreticis non eſſe rebaptizandos ² teeu ad valorem Baptismi verba ore prolata re- Anlasoen quiri? Quatuor tantum eſſe Evangelia? &c. in Ais hæac omnia habemus ex Traditione, ſunt ad NRolsn ſalutem creditu neceſſaria, adeoque juxta lien m ÜUlos articuli fundamentales: Traditiones igi- igta ti tur ut fidei regula admittendæ ſunt. Cnen . IIffd Shol. I. Traditio in genere eſt verbum ſine ſcripto Traditzo a Loei traditum. Traditio ſpectata venes ſuum AukRorem qiotle- ln be alia eſt Divina a Deo immediate revelata ſcripto plex. ltenelsl non tradita: alia eſt Apoſtolica, quæ ab Apoſtolis Cor. Mt viva voce, non vero ſcripto eorum ad nos deri- lius a0 vatur; ſi ab Apoſtolis veniat ut immediatis Hhanins Chriſti præconibus dicitur Apoſtolica Divina, ſi a ab illis ut paſtoribus Eccleſiæ fluit, dicitur tradi- h (vorn. tio pure Apoſtolica: alia eſt Eccleſiaſtica, quæ els Ff poſt Apoſtolos a Prælatis Eccleſiæ introducta, & lien 1 conſuetudine roborata fuit. Ratione materiæ alia jaollin Traditio eſt de fide, ſpectans ad fidem „ alia mo- am 4 rum, ad mores & diſciplinam pertinens. Ratione 65 titemporis alia eſt perpetua, alia temporalis. KRa- 14. i; tione loci alia eſt univerſalis alia particularis. De- GNrod nique alia eſt de præcepto, alia de conſfilio. Tra- 6. al ditio Eccleſiaſtica a Divina dignoſcitur, ſiquid ficien⸗ modo poſt Apoſtolorum tempora inſtitutum fue- lo6 rit. 2. Quando mos aliquis ſemper ab Eccleſia n retentus eſt tanquam ad fidem pertinens, erit Tra- erſuti, ditio Divina. 3. Si dogma aliquod omnes Patres bent, .1 unanimiter tenuerunt, & contrarium ut heæreti- „elbeh cum refutarunt, licet in S. Scriptura non ſit ex- alnm prefſum; & 4. Siquid in univerſa Eecleſia com- ſh muni fidelium conſenſu probatur, quod humana Diſſer talio Prooemialit. 5 11 poteſtas efficere non potuit, eſt Traditio Divina. §. Quod univerſa tenet Eccleſia, nec a Conciliis unquam inſtitutum, ſed ſemper retentum eſt, a Deo vel Apoſtolis deſcendit. 6. Si Traditio mu- tabilis fnerit, non Divina, ſed Apoftolica vel Ecclefiaſtica dici debet. Traditio- Schol. 2. Judæi etiam ſuas habent Traditiones a 0 nes SJu- dæorum. Miſclna. Gemarra. Talmud. Maſora. Cabala. 7 Moyſe ab ore ad os usque huc propagatas. Tra- ditio hec duplex eſt, altera eſt plenior & com- munior Legis explicatio, a diverfſis ſapientibus diverſis temporibus facta, quæ in Miſchna, Ge- marra, Waſora & Talmud reperitur: Altera eſt magis anagog'ica areana & ſymbolica legis expli- catio, quæ in Cabala continetur. Eſt autem Miſchna lex oralis collecta, & ſcripto mandata a R. Jehuda anno poſt Chriſtum Natum 400. uti probat Morinus ex ſilentio antiquiorum Patrum. Gemarra eſt quædam expofitio, & complemen- tum Miſchnæ, Auétore R. Aſe. Talmud eſt vo- lumen ex Miſchna, & Gemarra conflatum, ſacras & profanas Judæorum leges compleétens. Du- plex eſt, Jeroſolymitanum a R. Johanna, & Ba- bylonicum a R. jeſe conflatum, utrumque fabu- lis & horrendis in Chriſtum blasphemiis infame. MWaſora eſt quaſi Critica Legis circa voces, lit- teras & puncta, ſupplendo defectus, & diſtin- guendo punéta & verſus: Auctores ejus cen- ſentur Judæi Tyberiadis circa annum Chriſti 500. Cabala eſt Anagogica S. Scripturæ expoſitio. Tri- plex eſt, prima eſt myſtica explicatio Sapien- tioribus tradita. Secunda eſt Magica, ope vo- cum docens fugare dœmones: Tertia eſt occu- pata in litteris, vocibus, punétis, accentibus,* litterarum permutationibus, combinationibus, figu- ra, valore notandis ad eruendum ſenſum myſti- cum. Hæc ſpecies Gabalæ ſubdividitur in Ga- metriam, quee voces ſola transpoſitione explicat: in Notaricam, quæ in fingulis litteris alicujus vocis nova verba inquirit: & in Themuram ee⸗ ite⸗ „ litteras rtum co Ktol. 3. lam ſid guo le tione mortem tendunt hant? hent bidem er keil tiam, 2 ephetier ded d eXd Riͤn we h⸗ textui dem e noo! iplun tandem manur ntt, t Cum Ct Theo-. on diſ lun Ve lnſnn 4 np Wid. D 4 Dine, Sto, 4. 1 Den Dei: Dente kulte i Wnce L Teologiæ Dogmalicæ, Natura, Gc. 59 anni litteras pro litteris ſubſtituit, ob certum littera- SS rum concurſum. tentun e Tndian Schol. 3. Proteſtantes negant Traditiones eſſe regu- Proteſtan- Apofcla, lam fidei. Concedunt I. fuiſſe aliquando tempus, tiunms ſen- quo Lex & Evangelium ex mandato & inſpira- tentia. tione Dei nondum ſcripta erant, ſed modo poſt Tuciiors mortem virorum Sαιιοτι ſcripta eſle omnia con- gttu! tendunt. Verum undenam omnia ſcripta eſſe pro- enior & Nr bant ? 2. Docent, quidquid intuitu ſalutis credi, is ſaſenn & peragi oportet, contineri in ſcripturis, non ,6 quidem totidem verbis, & immediate, ſed multa ne: 4len⸗ per facilem, certam, & evidentem conſequen- icn legsen tiam, adhibitis quandoque principiis rationis E& 3 experientiæ ex S. Scriptura demonſtrari poſſe. . Nr Sed ubinam habetur hæc evidens demonſtratio ſihi s ex S. Scriptura petita, ſi quæſtio ſit, an ipſam S. “ A Scripturam illibate ad nos propagatam modo ad- ioun huc habeamus ? Dicis ex eo, quia conformis eſt coe textui originali: Quomodo vero probas, & qui- lluil . dem evidenter ex S. Scriptura, hunc textum, quem flatum,, modo habemus, corruptum non eſſe? Urgent hæo W ipfum Chemnitium, qui in Exam. Trid. pag. 306. unm, tandem fatetur: Hanc traditionem, qua nobis in tundie manus dantur S&. Soripturæ libri reverenter ſuſcivi- phemis mus. Grotius in animadverſio. Adv. Rivetum. hic e, cum Catholicis conſentit: & D. Schubert in Inſt. ns, 6 4 Theol. Polem, p. 2. pag. 366. ait: e Traditione otes o non diſcimus libros illos vere Divinos eſſe, ſed tan- unn Ciki, tum Eccleſiam eos pro Divinis ſemper habuiſſe eemh ſam autem librorum Divinitatem, docet ipſius icatio Seripturæ teſlimonium tam verhale, quam reale. gica, vid. Bellarm. lI. 4. de verbo Dei. Stapleton. in nu, „ Princ. fid. Doctr. Controv. s, le gm Schol. 4. Contra Traditiones objiciunt Proteſtantes Solyentzn lationnn, . es 4 Gjer, ſeſtn 17 I. Deut. 4. prohibetur aliquid addere ad verbum ohjecto- cicinr Dei: quod idem fit Apocal. ult. v. 8. Keéjp. in nes a et Deuteronomio ſolum præcipitur, ut integre ſine * falſa interpretatione, mutatione vel diminutione lmmn mandata divina ſerventur. Et S. Joannes tantum 1 cor= 60 Diſſertatio Prooemialis. Author is Se print. &. P. E. ſen- tentia. eorruptionem Apocalypſis prohibet. II. S. Scri- ptura omnia creditu neceſſaria continet Joan. 20. & utilis eſt, ut perſeftus ſit momo Dei 2 Tim. 3. V. 16. Imo dokrinæg hominum II. 29. & Matth. 15. v. 6 & Coloſſ. 2. v. & omnino damnantur. Keſp. S. Joannes loquitur ſolum de miraculis ad proban- dam Chriſti divinitatem. Et S. Paulus tantum dicit Scripturam utilem, non vero ſufficientem efle. Et S. Scriptura traditiones falſas & vanas ac verbo Dei contrarias rejicit. III S. Irenæus l. 3. adv. har. c. I. ſolum Evangelium jfundamentum fidei noſiræ conſtituit. Et Tertullianus cont Hermog. væ intentat adjicientibus aligquid ad Scripturam. Et S. Cyprianus ep. 74. ait, ea ſolum facienda qu ſceripta ſunt, quod etiam innuit S. Hierony. in Pfſ. 86. ac S. Auguſt. tr. 49. in Joan. ait: loa Junt, quæ ſeriberentur, quæ ſaluti credentiusn fuf- Vicere credebantur. Et S. Chryſoſt. in Pſ. 95. ait: ahsque Scoriptura auditorum cognitio claudicat. RKeſp. S. Irenæus de falſis Marcionitarum traditio- nibus loquitur. Tertullianus mundum non ex Præjacente materia conditum eſſe probat ex Gen. I. quibus nil adjiciendum eſt. S. Cyprianus tradi- tionem S. Stephani P. de non rebaptizandis hære- ticis ſolum, licet erronee, ut commentitiam re- jicit. Et S. Hieronymus falſas traditiones repro- bat. S. Auguſtinus de miraculis ad credendum in Chriſtum ſuſficientibus loquitur. Et S. Chryſoſto- mus eos vellicat, qui conciones ex ſuo tantum cerebello procudunt. IV. Traditiones ſine Scriptura vix ad nos illibatæz pervenire potuerunt: imo im- perfeétam eſſe S. Scripturam & non omnia com- plectentem arguunt. „ep. Traditionem illibatam monumenta Patrum, Concilia, & continuus uſus e Eccleſiæ nobis conſervarunt: & ex S. Scriptura ſimul cum traditione opus & regula fidei com- pleta & perfeéta conſurgit. hol. 5. Author PFrincip. Jur. vubl. Eccl. cenſet dari Traditiones mere orales, quæ tradunt id, quod nullo modo, nequidem implicitis terminis 3 §. . cri⸗ DTe Keripton laſticam & Dro Mam ditio ejs e ner i thema gants ttadtio ſenenti Zilyein Tem- anid . licti ſlid in Inn⸗ CMynumn Aſu i Nem 1. lunt De ilore Pra e beii lem Le lnchnnn. rpofir uclunte ing in, lun conſe leſtl ben un. o De Iheologiæ Dogmaticæ, Natura, &. 61 . I8 . Scriptura ſcriptum eſt, eſſe quæſtionem pure Scho- iinet N . laſticam, imo vult controverſiam inter Catholicos end & Proteſtantes de Traditione eſſe potius faéti, e quam Juris, nimirum an præter S. Scripturam tra- ) Eltn ditio oralis tantum detur, non vero an ſuppoſita anaki ejus exiſtentia ſit reverenter ſuſcipienda, quod rlis ttt nec ipſi Proteſtantes negant. Ex quo infert, anaz nsttne thema Tridentini in Proteſtantes traditionem ne- kcienten4 gantes eſſe nimis vagum, nec eos fuiminare, cum VGnns eſi traditionem Chriſti ſcienter non contemnant. Hanc els 131 ſententiam tamquam periculoſam refutat Cl. P. Gunteiimni Zallwein in princ. Sug. Eccl. q. 2. c. 3. G. 6. con ken Verum ſi hæc quæſtio ſit juris nemo dubitabit, l Iriin eam ab Eccleſia definiri potuiſſe, ſi autem lſit ſo- Mgun lins facti vel facti dogmatici, inferius videbimus, i6 Hem quid in his quæſtionibus Eccleſia poſſit. oan. 1t: 1 ctlintimn iNß; § 13. nlo Cl Traditionis teſtes ſunt Eccleſiæ Patres. Patrum num d Chmnmunir ergo omnium Patrum Eccleſic con- AuRori- nun, ſenſus ſt infallibilir in materia fidei & morum. tas. ns Nam Lrimo Patres & Eccleſiæ Doctores innd,k ſunt a Deo dati Eccleſiz, ut illam ab omni nmenfin errore præſervent, juxta illud Eph. 4. v. 11. ites Ipyſe dedit quosdam quidem Apoſtolos. .. aliot Huele autem Paſtores & Dostorer ad conſummationem . N , .— . . . . . . nk⸗ Sanktorum, in opus miniſterii, in œdificationem oregit Corporir Chriſts. . . ut jam non ſimus parvuli es /t. 4 aunt pl Nubtuantes, & circumſerannir omni vento do- nomide Rrincæ in nequitia hominum, in aſtutia ad circum- onenn iin entionem errorir, Ergo in materia fidei & mo- voni, Tum conſenſus Patrum eſt infallibilis. Secundo 2S Eccleſia jam olim in Conciliis fidem Patrum ſe ſectari profeſſa fuit: Sic in Concilio Chalce-= donenſi conclamatum fuit: Hac eſt fides Pa- ic trum. Concilium Conſtantinopolitanum VI. act. DòRor Keccleſiæ, & in Ec- cieſia quis. Patres Eccleſio gui⸗ 62 Dihertatio Proozmialis. act. 12. ait: F. §. P. P. dogmata tanquam le- gem, Sanbta Dei ſuſcipiunt Eceleſi. Horum veſtigia ſecuta ſunt ſubſequentia Concilia, Lateranenſe ſub Martino V, & Tridentinum Seſſ. 4. in decreto de Editi. S. S. Libror. Tertio Traditio ex dictis eſt Regula fidei ſed hanc habemus ex Patribus., ergo ſicut illa, ita unanimis Patrum conſenſus erit in- fallibilis. Sc nol. I. Diſcrimen eſt inter Doctores in Ecclefia, & Doctores Eccleſiæ. Ut quis ſit Doétor in Ec- cleſia, ſufficit, quod ſit fidelis Catholicus, & ab Univerſitate Catholica gradu Doctoris inſignitus: Ut vero ſit Doctor Eccleſiæ, requiritur eminens dotrina, inſignis vitæ ſanctitas, & definitio Ec- cleſiæ. Unde Bonifacius VIII. c. Glorioſus, de Reliq. & Ven. S. S. tanquam notiores Eccleſiæ Doctores publico officio honorandos in Eeccleſia Latina ſtatuit S. Gregorium M. S. Auguſtinum, S. Ambroſium & S. Hieronymum. Quibus G. Pius V. S. Thomam Aquinatem, & Sixtus V. S. Bonaventuram adſecit. Patres vero Eccleſiæ proprie vocantur, quos ob eminentem Doctri- nam, infignem vitæ ſanétitatem, & competen- tem antiquitatem ut tales agnovit, & tacite vel expreſſe deglaravit Eccleſia. Methodum legendi Oôpera Patrum tradit Argonenſis in libro de opt. leg. P. P. methodo. Editiones operum P. P. opti- mæ funt, quæ a Benedictinis Congr. S. Mauxi adornatæ fuerunt. vid. Annatum. Quomodo Schol. 2. Auctoritas P. P. in rebus naturali lumine cognitis tantum probat, quantum eorum ratio. probent 1 atrg. 5Se. Unius etiam vel duorum P. P. Auctoritas in res bus fidei certum argumentum non facit, imo nonnulli Patres humano ſpiritu in eo aliquando errarunt, quod ad fidem ſpectare poſtea demon- ſtratum eſt, cum eorum tempore res nerdum ab Eccleſia expreſſe definita fuerit. Quin & plurium Patrumn N1. Datrun feclam mentu Datrun mores keeit. ul 3. ſeruia unn ter eN. G uptͤ Pere 6. Els M, fnem den NEens Circa tullian r nng Thaum Drtu Luttin Lphren Tns N, 1 3,. MS le el Theota 8 Detn leriner 8 Prol deen 3 5o. . De Zheologie Dogmaticæ, Watura, Gc. 63 ta tonhuun Patrum Auctoritas aliis licet numero minoribus .a. H reclamantibus non ſemper præſtat firmum argu- tia Cone mentum Theologicum: Denique omnium etiam Tticenin Patrum conſenſus in quæſtionibus ad fidem & 8. li⸗ mores non ſpeétantibus probabilem ſolum fidem S facit. vid. Canum de loc. Theol. egll N Schol. 3. Ut traditio ex Patribus hauſta per ſingula Zatalogus 8, eglk ſæcula clarius innoteſcat, accipe hic brevem prio Patriezzz ſenlus eit! rum temporum famofiorum Patrum catalogum, famoſio- ex P. Graveſon in hiſt. Eccl. un. Nes 1 En Seriptores S&culi mi ſunt, S. Dionyſius Areo- irhoctoril! pagita circa a. c. 50. S. Clemens Papa circa a. C. geſens, 65. S. Hermas dictus Paſtor circa a. c. 65. S. Igna- dors kin⸗ tius M. Ep. Antioch. & Papias Ep. Hierapol. ſub- guin nt finem Sæculi Imi. S niol Scaculi zdi. S. Juſtinus M. circa a. c. 140, S. Ire- Corol, næus Ep. Lugdun. circa a. c. 167. Melito Aſianus eore circa a. C. 170. S. Clemens Alexandrinus, & Ter= ntos n n tullianus circa a. 192. 5 Augl⸗ cwεαοi 3iii. Origenes circa a. c. 230. S. Cypria- um. (l nus M. Ep. Carthag. circa a. 244. S. Gregorius 1 & Ns Thaumaturgus circa a. 290. 8 Vero 1 Scaculi Ati. Lactantius Firmianus circa a. c. 30¾. zinenten 11 Eufebius Cæſareenſis citca a. 315. S Athanaſius ,e circa a. 326 S. Cyrillus Jeroſol. circa a. 350. t, tt S. Hilarius Ep. Pictav. circa a. 354. S. Optatus tiodin Milevitanns, & S. Epiphanius circa a. 368. S. in ldo Ephrem circa a. 370. S. Baſilius Ep. & S. Grego- erun rius Nazian., eodem tempore. S. Ambrofius circa ☚ a. 374. S. Hieronymus circa a. 378. S. Auguſti- nus circa a. 396. J. Joannes Chryſoſtomus circa IIH a. 308. H „ eaculi 5Sti. S. Cyrillus Alexand. circa a. 412. mn Theodoretus circa a 423. Caſſianus Circa a. 424. chtie S. Petrus Chryſologus circa a. 433. Vincentius noon 67 Lerinenſis circa a. 434. S. Leo M. circa a. 440. inen , S. Proſper circa a. 444. ⸗ te ſoe Sæculi ti. S. Fulgentius Ep. Ruſpenſis circa ee , a. 508. Beetius Rom. circa a. 5S19. Caſſiodorus Quin circa tas Theo- logorum. 64 Diſſertatio Prooemialis. circa a. 514. S. Joannes Climacus circa a. 564. S. Gregorius M. circa a. 590. S. Iſidorus Hiſpa- lenſis cirea a. 595. Sœculi Ztimi. Joannes Moſchus circa a. 629. Andreas Cretenſis circa a. 635. S. Ildephonſus circa a. 657. Sœculi Stavi. Venerabilis Beda circa a. 701. S. Joannes Damaſcenus circa a. 731. Alcuinus circa a. 780 Sæculi oni. Amalarius Fortunatus circa a. 810. Haymo circa a. 840. Walafridus Strabo circa a. 342. Paſchalius Radbertus circa a. 844. Hine- marus Remenſis circa a 345. Rabanus Maurus circa a. 847. Anaſtaſius Bibliothecarius circa a. 870. Aimoinus circa a. 872. Ufſuardus circa a. 876. Sæculi Iomi. Simeon Metaphraſtes circa a. 901. Oecumenius & Olympiodorus. Burchardus Epi= ſcopus Wormat. circa a. 996. æculi rimi. S. Petrus Damianus circa a. 1057. Anſelmus Lucenſis circa a. 1073. S. Ivo Ep Car- not. circa a. 1092. S. Anſelmus Cantuarienſfis circa a. 1003. Scculi rzmi. Rupertus Tuitienſis circa a. IIII. S. Bernardus Claravallenſis circa a. IIIS5. Hugo de S. Victore circa a. 1120. Gratianus Auétor Decreti circa a. II3T. Petrus Lombardus Magiſter ſententiarum circa a. III. Sæculi r13tii S. Raymundus de Pennafort circa a. 1228. Alexander de Hales circa a. 1230. S. Tho- mas Aquinas circa a. 1254. S. Bonaventura circa a. 1255. B. Albertus M. circa a. 1260. vid. Bel- larm. de Script. Eccl. Dupin Bibl. P. P. Aukori- Schol. 4. Theologorum Scholaſticorum etiam plu- rium Auctoritas in Theologicis, ſi alii doëti con- tradicant, non plus probat, quam eorum ratio: ſi vero in re gravi omnes Scholaſtici conſentiant, temerarium foret illis refragari, quia fine ſpeciali Dei ordinatione non tam facile tot ingenia tam diverſe ſentientia in unum convenirent: Concordi . autm D. 11 AUtem 0 tentige reki ſalt tura & ten ip Kll 56 ſpeckanti Theolog tur de Pontifcis Iure ſtatul ſus Theol (ivilis fi Teologe Teltamen odahili hutdemis Felol b. Naturali tam ſide ſolo in⸗ eX 60,1 lauriten In ſuo be Locle Ulgument ſoriei et, gnie noGo cen ltttom N iht Hane , l & I ln Verbe r Cbiden lrun iren ldomms H Cirea 1 6 8 NMienan Ccirca 171 Aeninust S Cittnn tripo en 2 gt banus Mn inscza, ren 1. Scitcan Urcharc 8 citda. I hohy tuarieniit P cirea 4, 1 IS. N gtiabus l herons M Lemihtoi ,1990, J,, Carentni 1200. 6 b. 1. tun eüin 4 ai iolir n eNn in Hie ſe⸗ lent: De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 65 autem omnium Theologorum Scholaſticorum ſen- tentiæ in rebus fidei & morum contradicere hæ- reſi ſaltem proximum foret; hæc enim ex S. Scri- tura & Traditione fluit, quam qui negat, fon- tem ipſum refugere cenſetur. Schol. 5. Canoniſtarum Auctoritate in rebus ad fidem Canoni- ſpeétantibus Theologus non utitur, imo in his Rarum Theologus Canoniſtæ ſuccurrit: quando vero agi- auksori- tur de moribus Eccleſiæ & inſtitutis per leges tas. Pontificias determinandis, vel quando pornæ in Jure ſtatuuntur, communis Canoniſtarum conſen- ſns Theologo optimam fidem facere debet. Juris JNuris gi- Civilis facultas præter magnam utilitatem, quam ilis peri⸗ Theologo maxime in moralibus de contractibus, torum. Teſtamentis &c. præſtat, plura alia argumenta probabilifſima ſuppeditat, quippe in Legibus etiam humanis Divinam voluntatem veneramur. Schol, 6. Philoſophorum concors ſententia in rebus HEhiloſo- naturali lumine in Theologia etiam cognitis cer- phorum tam fidem facit, unde gentes dicuntur ab Apo- auklori⸗ Rtolo inexcuſabiles quod cognitionem veri Dei, tas. ex eo, quod ex Philoſophis ſuis eam ſufficienter haurire potuerint. Regulas pro ſtudio Philoſophico ad Theologiam utiliter inſtituendo tradit Mabillon in ſuo opere de ſtudiis monaſticis. Hiſtoria deni- Hiſtorica= que Ececleſiaſtica & profana non ſolum probabile rum. argumentum Theologo ſuppeditat, ſed ſi omnes hiſtorici in idem conſentiant, certum etiam præ- bet, quia tune moralis habetur evidentia „ dum- modo cenſuram Criticam, cujus Regulas præter citatum Mabillonium tradit, & intemperantes cor- rigit Honoratus a S. Maria in Animadv. ad regu- las & uſum Critices, eorum hiſtoriæ ſuſtineant. §. 14. In verbo Dei ſcripto & Tradito continen- Eecleſia tur quidem illa, quæ credenda nobis Deus quid. reve- Schram Inſtit. Theol. Zom. I. E. 66 Diſſertatio Prooemialis. revelavit: Verum cum S. Scriptura non ubi- que clara ſit, ſed Interprete, & in contro- vVerſiüs circa res fidei obortas Judice indigeat, (GF. 10.) cumque Traditiones Divinas a falſis diſcernere, cuilibet pro ſuo affectu non com- petat, niſi tot Religiones, quot ca ita admit- tere velimus, ſapientifſimo Divini Numinis conſilio factum fuit, ut nobis de hoc Inter- prete & Judice provideret, qui & obſcura S. Scripturæ explicando, & veras Traditiones a falſis ſecernendo Divinas veritates revelatas nobis credendas proponeret. Hic interpres, hic Judex a Deo conſtitutus eſt vera Chriſti Eccleſia, Quæ eſt Societas fidelium baptizato- rum ejusdem fidei proſeſſione, eorundem Sacra- mentorum participatione, & eodem cultu inter ſe adunatorum, ſub regimine legitimorum Paſtorum, nce pracipue unius Chrifli in terris Vicarii Ro- mani Lontificiv. Veritas hujus definitionis pa- tebit ex ſequentibus, & ex ea ſequitur divi- ſio in Eccleſiam docentem, ſeu legitimos Pa- ſtores Romanum Pontificem & Epiſcopos: & Eccleſiam diſcentem., ſive reliquos fideles illo- rum regimini & curæ paſtorali ſubjectos. Schol. r. Pelagiani Eccleſiam definiunt, Congrega- tionem hominum perfectorum nullum peccatum habentium. Donatiſtæ ſolis probis & ab omni ſaltem graviori crimine alienis Eccleſiam conſtare docuerunt, & cum pauci & inviſibiles ſint probi, valde anguſtam, & inviſibilem eſſe Eccleſiam vo“s luerunt. Wicleffus & Joannes Hus in Ecclefia ſolos prædeſtinatos agnovit, hos in decurſu refu- tabimus. Siſſtema Schol. 2. Proteſtantes Eccleſiam definiunt, quod ſit Froteſtan- multitudo vere credentium. Ex quo infert PD. Schu- DMe D. Schr I1. Eecle gitimno his me git. 2 ls, ghitor Mun, lenm tu: Et ſietr U ferbl NeNs elbus MMeſt. nins Re legiti Cortup ram De Oderve falſam terne- nam, eſt ort terin e dicatio tio. 5 Ca vere retinen in faler Kn daennn init tis ans Non o Vina in Doflunt nn g tio ePr tota mnn & in ennn dice dig ivimasai! Ctu von Caginnt wimi Muni Ge hoc l Gobſen Ttadition dtes keſet Hie imene eſt rera l gum Kpte ,orutten 1 ſn ulin orun r Fir Vum. leſinition. legnitu hlegitinm Eyſond nos eke iſotetn llon ſen E De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 67 D. Schubert in Comp. Theol. dogm. hoc Syſtema. I. Eccleſia nonniſi verbi Divini tractatione & le- gitimo Sacramentorum uſu conſervari poteſt, quia his mediis vera fides in hominibus exiſtere per- git. 2. Hic utriusque medii uſus vel eſt publi- cus, vel privatus: hinc duplex Eccleſia diſtin- guitur, ſcilicet viſibilis, quæ eſt ſocietas homi- num, quatenus ad externum communem & pu- blicum verbi Dei & Sacramentorum uſum uniun- tur: Et inviſibilis, quatenus ſola eorum fides re- ſpicitur. 3. Eccleſiæ viſibilis membra ſunt omnes, qui verbum Dei exterius profitentur, ac Sacra- mentis a Chriſto inſtitutis utuntur, ac proinde ex fidelibus & infidelibus, & hypocritis conſtare poteſt. 4. Quia vero fieri poteſt, ut nonnulla hujus Eccleſiæ membra a puritate verbi Divini, & legitimo Sacramentorum uſu recedant, & hæc corruptio fiat univerſalis, ita ut pauci fideles ve- ram Doctrinam retinentes nec audiantur, nec obſerventur; hinc nata eſt diſtinéctio in veram & falſam Eccleſiam. Vera eſt cœtus hominum ex- terne Deum colentium juxta puram Chriſti doctri- nam, & legitimum uſum Sacramentorum; Falſa eſt cœtus eorum, qui hæc corrumpunt. 5. Cri- teria ergo veræ Eccleſiæ ſunt, pura verbi præ- dicatio, & legitima Sacramentorum adminiſtra- tio. 6. Quodſi proinde hæc corrumpantur, pau- ca vero Eccleſiæ membra veritatem in corde ſuo retinentia in hanc corruptionem non conſentiant, in falſa Eccleſia aliqua veræ Eccleſiæ pars latere, & ſi nullibi exiſtat cœtus, cujus doctrina, & uſus Sacramentorum purior ſit, tota Chriſti Eccleſia invifibilis eſſe poteſt. 7. Eccleſia viſibilis mini- ſtris eget, qui verbum Dei publice doceant, & Sacramenta adminiſtrent, in quibus proinde, quia non omnes ad hæc ſunt idonei, requiritur ex Di- vina inſtitutione legitima vocatio, & hi vocari pofſunt Vicarii Chriſti, quia ejus officio fungun- tur. 8. Horum miniſtrorum doctrinam ſi ſuo ſfilen- tio approbet cœtus fidelium, cenſentur hi mini- E 2 ſtri tium de Eccleſia. Wota ve- r& Eccle- quas a falſa Eccleſia diſtingnatur. Hæ autem in Symbolo Conſtantinopolitano aſſignantur, ſcilicet vera Eccleſia debet eſſe, 1. Una, 2. Janbla, 3. Catholica, 4. Apoſtolica. Schol. I. Ad hoc, ut notæ veræ Eccleſiæ ſint ge- Ria⸗ 68 Diſſertatio Prooemialis. ſtri eſſe Eccleſia repræſentativa, & ideo. 9. Ec- eleſia vifibilis non eget uno capite ſupremo viſi- bili. 10. Et quia nihilominus hi miniſtri veram do- rinam & Sacramenta tacente etiam & approban- te reliqua Eccleſia mutare poſſent, hinc veræ Ec- cleſiæ defectio non eſt impoſfſibilis, quæ proinde per reformationem, cui omnes miniſtri operam ſuam adferre debent, tolli debet. Hoc ſyſtema per decurſum evertetur. G. 15. Vera Chriſti Eceleſia ſuas notas habet, per nuinæ, requiritur X. Ut non ſint alteri cuidam rei communes, ſaltem ſi collective ſumantur, licet forte ſingillatim ſumptæ aliis rebus conveniant. 2. Ut ſint notiores illa re, quam ſignificant, & ab ea diſtinctæ. 3. Ut ſint quodammodo ſenſibiles, obviæ & cognitu faciles non ſolum domeſticis, ſed etiam fidei extraneis. Notæ Ec- Schol. 2. Proteſtantes & D. Schubert (§. 14. Sch. 2.) cleſiœ jux- za Prote- Nantes. duas duntaxat Eccleſiæ notas aſſignant, nempe, puram Verbi prædicationem, & legitimam Sa- cramentorum adminiſtrationem. Verum his no- tis Eccleſia vera a quacunque alia falſi nominis Eccleſia diſcerni non pateſt, cum non habeant conditiones ad veram Eccleſiæ notam requifitas. Nam Primo hæ notæ ſunt omnibus hæreticorum ſeétis communes, omnes dicunt, ſe habere ve- ram Chriſti doctrinam, & legitimum Sacramen- torum uſum. Deinde pura Eccleſia vel excludit omnes etiam minimos errores ? & ſic Lutherani non habebunt veram Eccleſiam, utpote quæ dete e 7 — N 1 te mine errores Viniſte libos 4 dam ce Sehnbe Veram hre ſe non eſe Teguii, Dermi m Kcr It,1e 1 n eſt im, Wenam ſcendum hens, Drorke e terpretn lecl etian Vera (h Otmnibng Dollunt, 60 notx Pennine . De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 69 art te minores nævos patitur: vel tantum excludit H errores fundamentales? & fic Lutherani & Cal- n mnnti viniſtæ, qui conveniunt in articulis Fundamenta- Nincfictl libus de Trinitate & Incarnatione habebunt no- ne tih tam communem utrique Eccleſiæ. Reſpondet hinitie Schubert, alias ſectas tantum putare ſe habere Hoe ſte veram doétrinam, licet reipſa non habeant. Sed. hæc reſponſio clare innuit, veram doctrinam non eſſe notam veræ Eccleſiæ, ſed alias notas requiri, veram doctrinam in aliqua Eccleſia re- periri Secundo vera Chriſti doctrina, & legiti- mus Sacramentorum uſus non ſunt notæ clario- ,habet, res, re ſignificata ſeun Eccleſia, quia magis obſcu- Ile me rum eſt dignoſcere, quænam ſit pura Chriſti do- icvnne ctrina, & legitimus Sacramentorum uſus, quam alenan quænam ſit vera Eccleſia, nam ad hoc cogno- ſe, 1. U ſcendum conſtare debet, verbum Dei, illa conti- Poien. nens, eſſe revera verbum Dei: Verſiones S. Scri- in pturæ efſe fideles; quisnam ſit ejus ſenſus & in- Cleie in terpretatio; quæ omnia non a rudibus ſolum, teicui. ſed etiam a doëctis difficulter cognoſcuntur. Tertio mantur, vera Chriſti doctrina non eſt nota obvia, nec 8 colen omnibus accommoda; rudes eam diſcernere non giſe poſlunt, & lumine naturali cognoſci nequit: Er- odo eni⸗ go notæ ab Adverſariis aſſignatæ non ſunt notæ m Conei⸗ genuinæ veræ Eccleſiæ. 1 nte J. 16. t Prima igitur nota veræ Eccleſiæ eſt Uni- Prima no- m kas. Hæc conſiſtit Primo in univerſali ſtäͤei⸗⸗ re uN“ & docrinæ conſenſione, ita ut excludatur Eso . tm G“ ealia quæcunque ſectariorum ſocietas, cujus Us, sheu, fides eſt diverſa & erronea in articulis etiam, ,be e, ut vocant, non fundamentalibus. Hanc uni- n de, tatem requirit Apoſtolus Eph. 4. v. 5. Unus n⸗ Dominus, una fides, unum Baptiema, unus Deus ee & LPater omnium. Idem multis probat S. Cy- nee E 3 pria: ð DUnitas Eccleſic juxt 7⁰ Diſſertatio Prooemialis. prianus contra Novatian. & S. Auguſtinus in libris contr. Donatiſtas, & reliqui Patres om- nes hæreticos a vera Eccleſia excludunt, nec faciunt diſtinctionem inter articulos funda- mentales, ſed in omnibus doctrinam fidei unam eſſe debere volunt. Idem docent Con- cilia, Conſtantinopoliranum I. Generale V. can. 711. Quæ omnes illos hæreticos vocant, qui a doctrina ſana recedunt, absque eo quod articulorum fundamentalium meminerint. Denique ſi Eccleſia ita ſit una, ut non exclu- dat hæreticorum ſectas, quæ non errant in articulis fundamentalibus, erraſſet certe tota antiquitas, quæ ita ſemper Eccleſiæ unita- tem intellexit, ut omnes ſectas ſine diſcri- mine excluſerit: Et quinam ergo ſunt hi ar- ticuli fundamentales, quos nec ipſi Prote- ſtantes, nec S. Scriptura, nec Eccleſia aſſi⸗ gnat ?2 Secundo Unitas Eccleſizæe conſiſtit in communione cum uno capite viſibili Roma- no Pontifice, uti ex infra dicendis patebit. Schol. Proteſtantes docent Eccleſiam veram unam quidem eſſe debere in fide, ſed volunt, eam uni- tatem ſufficere, quæ easdem Veritates fidei fun- PFroteſtan- damentales profiteatur, licet alios errores ab Ec- tes. cleſia proſcriptos, qui non ſunt articuli funda- mentales, tueatur, vel, uti Schubert ait, licet ſit diverſitas in opinionibus accidentalibus. Quantum ad unitatem Sacramentorum putant ſufficere, ſi legitimus eorum uſus habeatur in aliqua ex illis“ ſocietatibus, quæ veritates fundamentales profi- tentur. Quantum ad unitatem Paſtoris & Capitis docent ſufficere, ſi fideles paſtoribus alicujus ſocie- tatis adhæreant, quæe in articulis fundamentali- bus non errent. Ex hoc inferunt, omnes diver- ſas etiam Chriſtianorum ſectas ad unveRli ccle- N Vecleſi culis Pnitate CutN in ver Gorit lhberi Knn H aon Uul Ntlendin ſerip 1n Spiri tokern in ſtunm a9 Dei uſn ſia erig Ioralis tladitx. bkom, Avibus Dens ce ſt verz InOds nobis doctrin Diyin ſancta ler h nun i, De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c, 71 Ugllinu: Eccleſiam ſpectare, dummodo illæ ſectæ in arti- Pades culis fundamentalibus non errent. Verum hanc lodnt, unitatem nullam effſe ex dictis patet, maxime uiiclern⸗ cum articuli etiam non fundamentales utpote vel Alos int in verbo Dei ſcripto, vel tradito contenti ob au- trinan it Goritatem Dei loquentis non fint ad credendum GocentA liberi ſed abſolutam fidem ſibi depoſcant. Genere ticos ſven D. 17. gne eo ſn . Secunda nota veræ Eccleſiæ eſt Sanktitas. Secunda elhinent Nune Hæc conſiſtit grimo in ſanctitate doctrinæ „nota, Jan- wnenn ut nihil niſi ſanctum doceat, nihil de fide 7z. ſt ern credendum proponat, niſi quod vel ex verbo deſe m Vei ſcripto vel tradito habetur, Unum Deum ſne dc in Spiritu & veritate colat, verum Media- lurti torem inter Deum & hominem jeſum Chri- i N ſtum agnoſcat, Cæremonias ſanctas in cultu Licleil Dei ufurpet, ut hominum mentes ad cœle- e colit ſtia erigantur. Sezcundo in ſanctitate doctrinæ übii N moralis a Chriſto, Apoſtolis & S. S. P. P. s e traditæ. Tertio in ſanctitate ſuorum Funda- ensM torum, & Quarto in gloria miraculorum, n vemf quibus ſanctitatem & veritatem Eccleſiæ lt, „ Deus confirmavit. Quippe cum vera Ecclefia tied ſfſit veræ Religionis Mater, quæ Religio eſt – modus colendi Deum eo modo, quo vult a et u,l nobis coli, omnis ejus tum fidei tum morum n “ doctrina, utpote a Deo profecta & voluntati mt if, „ Divinzæ, regulzæ omnis ſanctitatis, conformis, nine ſancta eſſe debet. Unde Scriptura ait: Pf. 18. knace TLew Domini immaculata. Et Pſ. 92. Domum tuam decet ſandtitudo. UsAlelſ twine, B B 4 ad . 1 e, E 4 G. 18. Teriia no- ta, ut ſit Catholica. Quando ͤgmbola Apoſtolo- rlim addi- ta vox, Catholica. Diſſertatio Propemialit. H. 18. Tertia nota veræ Eccleſia eſt, ut fit Ca- tholica, hoc eſt diffuſa per omnia loca, tem- pora, & hominum genera. Hanc natam Ne Me ſdem & narentun adulteri nofhen attributn aſſignat Primo Evangelium Luc. 24. v. 40. 6lol 2, Oportebat... prædicari in nomine ejus (Uhrifti) Pœnitentiam, &z remiſſionem neccatorum per ommes gentet. Et Act. I. v. 3. Eritir mihi te- Nes in Jeruſalem, & in omni Judæa & Ja- maria, & urcque ad ultimum terræ. Vide etiam Marc. 16. & Matthæi 24. Secundo Aſſignant hanc notam antiqui Patres, & per eam ve- ram Eccleſiam ab hæreticorum ſectis diſtin- guebant, ita S. Athanaſius cum aliis Epi- ſcopis E„gypti in ep. ad Jovinianum, S. Op- tatus l. 2. contr. Parmenia. S. Auguſtinus cont. ep. fundamenti, & Serm. 131. ubi di= cit, Eccleſiam in Symbolo ideo dici Catho- licam, quia toto orbe diffuſa eſt. YTertio: Ad veram Chriſti Eccleſiam vocati funt omnes homines, eamque fub amiſſione æter.- næ ſalutis ingredi tenentur, ergo diffundi debet per totum mundum, ut omnes ad illam pervenire poſſint. Schol. I. Voſſius putat vocem Catholica modo Sæ- culo qtio Symbolo Apoſtolorum eſſe ad jectam con- tra Novatianos, qui tunc Eccleſiæ pacem turba- bant. Verum diun ante Eccleſiam Catholieam dictam 3 lleam pri Quatenus Chriſtum Theol. to Goctrinam Perte appt ddvin Gogm. de nec ligi Utcigtnn men Gic⸗ Whicir⸗ edtate notis i nec ind qge ind Nc not Qurt lllen i6 Nem 9 e tur, & non i fuiſſe, patet ex epiſtola Smirnæorum de Mar- Apoſktali tyrio S. Polycarpi apud Euſebium I. 5. c. I5. Et Ph.2. S. Ignatius in ep. ad Smirnenſes ait: Mhi fuerit onn eſus Chriſtus, ibi eſt Catholica Eccleſig. Quare 254 . . 1 Valeſio videtur „ hoc nomen Eccleſiæ inditum Wan fuiffe, circa primam Apoſtolorum ſucceſſionem, ex t cum hærefſes multis in locis exortæ veram Chriſti ed, gr ſidem 1 De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 73 fidem & Apoſtolorum traditionem ſubvertere co- , Uuſel narentur; tunc enim ut vera Chriſti Eccleſia ab A adulterinis hæreticorum cœtibus diſtingueretur, in loen nomen Catholica, ſoli Orthodoxorum. Eccleſiæ Hanc m attributum fait. 24, I Schol. 2. Proteſtantes volunt Eceleſiam dici Catho- Cuthali- ej (O licam primario reſpectu electorum & ſanctorum ,cum quid ecltorur quatenus ambitu ſuo complectitur omnes vere in juxta Ejibr rie Chriſtum credentes, uti docet Gerhard. de loc. Proteflan⸗ nu Theol. tom. 5. S. 151. vel dicitur Catholica ob tes. Jucln 6 doctrinam ab univerſa Eccleſia, aut majori ejus ſeen parte approbatam, ita ut Catholicum idem ſit, ac lo Ale orthodoxum. Uti vult Schubert in Comp. Theol. er ell dogm. Sed contra eos pugnant argumenta allata: cis l nec aliquid probant contra nos, ſi dicant, etiam led n Turcismum &c. per orbem late diffundi, nec ta- un Aiel men dici Catholicum. Nam licet hæc nota Ca- Mnum,80 tholicitatis forte aliis ſectis conveniret ſolitarie . Augli ſpectata, non tamen illis competit, ſi cum aliis 11. notis ſimul ſumatur : unde non eſt nota poſitiva, Gej nec indicat, ibi ſemper veram Kccleſiam reperiri, dei ubi hæc nota invenitur: ſed eſt nota negativa, ek. n quæ indicat ibi non eſſe veram Eccleſiam, ubi Voenti hæc nota cum aliis notis non reperitur. Nitionet 1 gn l H. 10. nesll Quarta nota veræ Eccleſiæ eſt, ut ſit Ayo- Quarta Rolica: id eſt, ut ab Apoſtolis ducat origi- nota uet asn nem, eandem cum ipfis doctrinam profitea- ho- idetnn tur, & Paſtores ejus legitimam miſlionem, οα. prent & non interruptam ſucceſſionem habeant ab hoien „Apoſtolis. Hanc notam afſignat S. Apoſtolus orun 81 Eph. 2. Guperædificati ſuper ſundamentum Apo- S, Rolorum & Prophetarui, Ergo vera Eccleſia ie W ab Apoſtolis originem ducere debet. Deinde W veteres ſemper falſitatis hæreticos arguebant ex eo, quod eorum doctrina Apoſtolorum do- Fein 7 E 5 trinæ 74 Diſſertatio Proozmialis. Grinæ repugnet. S. Irenæus 1. 3. c. 3. Ter- tullianus, de præſcript. c. 32. Ergo eandem cum Apoſtolis doctrinam vera Eccleſia pro- fiteri debet. Rurſus Hebr. 5. v. 4. dicitur: Wec quitguam ſumit ſibi honorem, ſed qui vo- catur a Deo tangquam Aaron. Ergo Paſtores Eccleſizæ legitimam miſſionem habere debent. Denique FTertullianus de præſcript. c. 32. S. Irenæus 1. 3. c. 3. S. Optatus I. 2. contra Parmen. ad legitimam & non intrrruptam ſucceſſionem Eccleſiæ Paſtorum ab Apoſtolis provocant, ergo hæc ad veram Eecleſiam requiritur. Apoſtolica/ schol. Proteſtantes volunt non interruptam ab Apo- Jucceſſio an requi- ratur. Not&æ ve- ræ Eccle- ſiæ conve- niunt ſoli Komano- Catholicæ. ſtolis Paſtorum Eccleſiæ ſucceſſionem non eſſe notam werzæ Eccleſizæ, quia Eccleſia viſibilis po- teſt omnino corrumpi & deficere, & ſola inviſi- bilis manere, ex qua proinde viri Zeloſi vocatio- ne ſaltem extraordinaria ex debito ſui officii pro- dire debuerunt, ut eam reformarent, inter quos vel maxime fuit Lutherus, qui ſaltem vocatio- nem mediatam habuit, dum in Eccleſia Romana Presbyter ordinatus, ad Doctoratus gradum pro- motus docendi munus accepit. Sed unde probant Adverſarii necefſitatem hujus reformationis & corruptionem Eccleſiæ 2 unde probant Luthe- rum poſtquam legitime excommunicatus fuit, munus docendi retinuiſſe ? falſitatem horum omnium oſtendent ſequentia. R 20. 2 Ha notæ conveniunt ſoli Romano-Catho- licæ Eccleſiæ.. Primo enim eſt una in univer- ſali fidei & doctrinæ conſenſione, omnes namque Catholici, omni tempore & loco per totum orbem ſemper conſpirarunt in om- nibus e Dibus fie otnnes in Civert ſotiperi demn do⸗ natione etiam ha Viſibili . lat, ge Unterſed lei, ſed Uhll det 2. E ſanſkitat Dturis Gum pr Monniſi ſui⸗ Nn ſolte, eforibn leos deß Uungrine roeulon Lecleſi⸗ II 20d wi lta M orii 7 Sir tonij, ier⸗ nzeul „DVDe Theologiæ Dogmatick, Natura, &c. 75 zce;l nibus fidei articulis ſufficienter propoſitis; Eipent omnesque Eccleſiæ Romanz Doctores, licet Hechit in diverſiſſimis temporibus, locis, & linguis A.h ſcripſerint, miro tamen ſemper confenſu ea- „AIdi dem dogmata docuerunt, utut alias genio, tgo natione & ſtudiis fuerint diſſimillimi. Deinde dbetee etiam habet communionem cum uno capite ipt. viſibili Romano Pontifice; Ergo una eſt. Mec l a obſiat, quod Catholici doctores in pluribus Linumg inter ſe diſſentiant; illa enim non ſunt dogmata 1 N fidei, ſed opiniones liberæ, de quibus Ecclefia m h nihil definivit. ugmiͤ 2. Eccleſia Romano-Catholica ſandkta eſt vren dni ſanbtitate doctrine, quæ nonniſi quod in ſcri- N pturis & Traditione continetur, creden- „Ei dum proponit, nonniſi virtutem præcipit, len nonniſi vitia prohibet. Eſt ſancta in primit “ ſuis Fundatoribus, Chriſto omnis ſanctitatis den a fonte, & capite, Apoſtolis, & eorum ſuc- altem . deke ceſſoribus, S. S. P. P. qui eam contra hære- gunm ticos defenderunt, & Martyribus, qui eam Ame ſanguine ſuo ſigillarunt. Eſt ſancta in gloria Aumt miraculorum, quibus ſanctitatem & veritatem n Eccleſiæ Deus confirmavit. Sunt pro Sæculo *“ Imo miracula Chriſti & Apoſtolorum: Pro ſiu 2do miracula militum Chriſtianorum in exer- citu Marci Antonii Imp. teſte Tertulliano I. ad Scapulam c. 4. Pro gtio miracula S. Gre- 0 gorii Thaumaturgi apud S. Baſilium 1. de mun W“ Spir. S. c. 29. Szæculo Ato miracula S. An- „ tonii, Hilarii, Martini apud S. Athanaſium, ſ S. Hieronymum, & Sulpitium: Sæculo Sto o⸗ miracula a S. Auguſtino l. 22. de Civ. c. 8. 1 uun, B re lata. 76 Dihertatio Prooemialit. 4 relata. Sæculo 6to miracula a S. Gregorio M. in ſuis dialogis deſcripta, & fic de reli- quis Sæculis, in quibus plura miracula pa- trata legimus & adhuc in nonnullis locis coram intuemur, in confirmationem fſpecia- lium fidei veritatum, quæ omnia ad præ- ſtigiss cum Magdeburgenſibus amandare, vel falſitatis arguere, humani certe ingenii non eſt. 3. Eccleſia Romana Catholica eſt, & dif- fuſa per omnia loca, id eſt, in plures & præ- cipuas orbis partes, ita ut ſit magis diffuſa, quam quælibet alia ſecta & fſucceſſive in alias etiam partes diffundenda. Certe ho- die Eccleſiam Romanam florere novimus in Europa & America, imo & in Aſia & Afri- ca fideles plurimi licet a Barbaris oppreffi cum Romana Eccleſia participant, & Evan- gelium apud omnes fere nationes a Miſſio⸗ nariis Apoſtolicis annuntiatur, ut & illæ ſue- ceſſive Eccleſiæ aggregentur: Eſt diffuſa per omnia tempora, omni enim tempore extitit, poſtquam a Chriſto fundata fuit, omni tem- pore univerſaliter eadem fidei dogmata do- cuit, quæ nos profitemur: Denique Eccle- ſia Romana habet doctrinæ univerſalitatem, & tum veterum, tum recentiorum hæreti- corum errores ſemper reprobavit; merito igitur Catholica & univerſalis etiam jam olim a S. Auguſtino contr. ep. fundam. c. 4. dicta fuit, ubi ait: me in Eccleſia Romana te- net ipſum Catholicæ nomen, quod non ſine cauſa inter tam multas hareſes, ſic iſta Eccleſia ſola obtinuit &c. 4. Ec- De 4. E. Matione morunn! Cathedr Vit, ſia Ppretmumm lam de! A(untialit ekection introe epit, 0 Mlod Uenrrupt Enem. Apodoli Operis Umam ordinati capite, detur le Datet ex ol r. Lereſie Moteſta n Ca 1o Aug Kienli— Preter Thed-. . dogmne Ceehrr Gillmi ſeunt hunt? ſinctx thero De Iheologia Dogmaticæ, Natura, &c. 77 4. Eccleſia Romana eſt Apoſtolica, Primo 6 n ratione originir, quia eſt eadem cum illa pri- le morum ſæculorum, quæ ſemper Romanam Iunticltd Cathedram ut centrum communionis agno- onpulisl vit, fidei controverſias ad eam veluti ſu⸗ onen a premum judicem definiendas detulit, uti il- nnin An lam de rebaptizandis hæreticis, de Conſub- § and ſtantialitate Filii Dei &c. Deinde nec auctor telf defectionis hujus Eccleſiæ,, nec novum dog- ma introductum, nec tempus vel locus, ubi 1ek, Al incepit, nec Scriptor aliquis Eccleſiaſticus, DusAn qui illud oppugnarit, oſtendi poterit: Ergo us incorruptam ſervat ſuam ab Apoſtolis ori- Morelei ginem. Secundo Doctrina Catholica cum 2 (de Apoſtolica conſpirat, uti ex decurſu hujus e nofn operis patebit. Tertio Paſtores noſtri legi- AGa NA timam habent miſſionem, tum ob ſacram aris Mo ordinationem, tum ob Auctoritatem in ſuo t, Ehn capite, de quo alibi. Denique Quarto ha- nes i betur legitima Epiſcoporum ſucceſſio, uti dN⸗ patet ex Catalogo Romanorum Pontificum. Et dikua: Schol. I. Videamus jam nunc, an hæ notæ veræ An notaæ nore et⸗ Eccleſiæ ſectis Proteſtantium conveniant. Primo veræ Ec- t, ofnni Proteſtantes noſtri non habent unitatem in doctri- cleſia aliis Gopnt na & articulis fidei fundamentalibus: ſic Confeſ- ſeRtis con- ovee ſio Auguſtana, Saxonica, Wittenbergenſis, & ar- veniant. enig ticuli Smalealdiei in multis differunt; conſulatur Vethiint præter Bofluetum, vel ipfe Schubert in inſt. rum I Theol. Polem. parte 4ta, ubi plurimas in fidei wit; . dogmatibus inter ipſos Lutheranos difſenſiones etian occurrent. Regimen Eccleſiaſticum apud ecs eſt nchm diffimile, nullum ſupremum caput viſibile agno- uun ſut ſcunt, & quomodo ſine illo unitatem conſerva- 1 Hu bunt? Secundo Doctrina Proteſtantium adverſatur on / ſanctæ morum diſciplinæ, dum docent cum Lu- 1α thero, præcepta Divina efle obiervatu impoſſibi- Ha: 4 78 Diſſertatio Proozmialis. DeTe lia: Leges humanas non obligare in conſcientia, Aiggar⸗ cum Witaker: hominem quoad opera ſalutis non ſionem eſſe liberum &c. Qua ſanétitate floruerint eorum Dintis e reformatores Lutherus, Calvinus & Zwinglius, in Moy ex eorum vita & libris ſubodorari licet: ſane Putet: hunc ſanctitatis odorem non videtur D. Schubert Deo cun percepiffe, cum de ſanctitate Lutheri nihil fere potelate memoret: Miracula pro confirmatione ſuæ Do- Nendi, Strinæ nulla oſtendunt. Tertio Societas Prote- reformar ſtantium in præcipuis orbis partibus diffuſa non reſſee⸗ eſt, paucas occidentis Provincias occupat, in & novos oriente pro hæretica habetur, & invaleſcente ho- Ginnriam die Deismo in fuis etiam natalitiis ſedibus defi- utherus cit. Non eſt diffuſa per omnia tempora, ante editerunt Lutherum enim & Calvinum non extitit, quod Gationem enim dicat D. Schubert, Eccleſiam inviſibilem eventn ante Lutherum Papatus errores rejeciſſe, imo Winis ipfos Græcos côntradixifſe, nil probat: nam de cenom! contradictione Eccleſiæ inviſibilis nihil conſtat, mis, nihil oſtendi poteſt, contradiétores vero ſemper tepii ro beæreticis declarati fnerunt. Item doctrina eſſectn Proteſtantidm non eſt univerſalis utpote in anti- naria quis hæreticis, quorum errores reſuſcitat „jam du- Presbe dum damnata. Quarto Societas Proteſtantium non GRori habet originem ab Apoſtolis, nam eorum refor- 3 to matores Lutherus & Calvinus, qui ante defe- iunne Gionem ſuam erant Catholici, legitimam miſſio- ltick nem non habuerunt: non ordinariam, tum quia Lutte vel hanc miſſionem acceperunt ab Eccleſia Ro- luni mana, in qua tunc vivebant, vel ab alia, in loe quam admiſſi ſunt; Non autem acceperunt hanc “D miſſionem ab Eccleſia Romana, quando ab ea re- ſie ceſſerunt, quia tunc Eccleſia Romana vel fuit Lari hæretica, & ſic non fuit vera Eccleſia habens Unde- poteſtatem mittendi: ve non fuit heæretica, Wι☚w e mm ſic Proteſtantes ab ea recedentes ſunt Schismatici, Ton hæretici & excommunicati, & conſequenter ab tn omni auctoritate regendi Eccleſiam & conſtituen- reſneb di legitimos miniſtros exciderunt; aliam vero Gl in Eceleſiam, a qua habuerint miſſionem Ordinaran W alli⸗ . in contcket Ppera ſllnin forveritten § & Nyig rari liet 1 etur D. Nn utheri unl! hatione ine Societss iboas Cifunn is oenht, iorelelene! tis ſeinnet tempon, 1 on extitt,4 eſeum inni 8 ſeſeile, önt: is niti ennd Nres en Item ntote i ſulcitat. 8 * Totekonti amn eojnn: , gi ne legiimm Achmn In 35 Lock . vel d 45 accepen wincen . Romm Leceh? l De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 79 aſſignare non poſſunt. Item non habuerunt miſ- ſionem extraordinariam: hæc enim vel in Scri- pturis exprimi, vel miraculis probari debet, uti in Moyſe, Prophetis, Apoſtolis, & ipſo Chriſto patet: Quis enim credet homini dicenti, ſe a Deo cum ſumma auétoritate miſſum, ſe accepiſſe poteſtatem miniſtros inſtituendi, inſtitutos depo- nendi, doctrinam novam annuntiandi, antiquam reformandi, Conciliorum definitiones expendendi & rejiciendi, antiquos Eccleſiæ uſus improbandi, & novos inducendi, niſi hanc miſſionem extraor- dinariam miraculis comprobet ? Quæ tamen nec Lutherus nec Calvinus, nec eorum fſucceſſores ediderunt. Reſpondet Schubert 1mo Lutheri vo- cationem extraordinariam probari ex feliciſſimo eventu reformationis ſuæ, non obſtantibus gra- viſſimis difficultatibus. Sed nonne meliorem ſuc- ceſſum habuit fuperſtitio Mahumetis? nonne ar- mis, avaritiæ, & bonorum Eccleſiaſticorum di- reptioni, ac liberiori vitæ licentiæ hunc fatalem effeétum debemus? Keſpondet 2do Lutherum ordi- naria vocatione mediata vocatum fuiſſe, dum Presbyter ordinatus, & munus docendi cum Do- toratus Laurea Wittenbergæ adeptus fuit, ubi ad tollendas Papales ſuperſtitiones pro obligatione juramenti a ſe præſtiti fidem integram conſervandi aſtrictus fuit. Sed hoc modo concedit Schubert, Lutherum ab Eccleſia Romana vocationem ſuam habuiſſe, ergo erat vera Eccleſia: negat quidem hoc Schubert, quia etiam ab uſurpatoribus vere aliquis vocari poteſt, Deo ita pro bono Eccleſiæ ſuæ diſponente. Verum unde probat, Romanam Eccleſiam jus vocandi miniſtros fibi ufurpaſſe 2² Unde probat, quod Romana Eccleſia Luthero munus docendi per excommunidationem adimere non potuerit ? Unde probat veram Eccleſiam tempore Lutheri fuiſſe invifibilem? quod mox refutabitur. Certe veritati vim infert Schubert, dum in Th. Pol v. 3. c. I. ait, Catholicos, eo- quod veritatem doctrinæ Lutheranæ impugnare non 80 Diſſertatio Hrooemialit. non potuerint, ad labefactandam Lutheri voca- tionem confugiſſe; cum paſſim doctrinam Luthe- ranam Theologi noſtri impugnent. Denique ſuc- ceſſionem Paſtorum ſuorum ab Apoſtolis Prote- ſtantes noſtri nunquam oſtendent, niſi forte Lu- therum & Calvinum pro Apoſtolis, ſed recentio- ribus, & ab Eccleſia expulſis, ac nulla poteſtate præditis venditare velint. Vera Ec- Schol. 2. Ex his patet, veram & Catholicam Chriſti cleſia me- Eccleſiam vere eſſe & dici Romanam. Romana rito Ro- quippe Eccleſia a S. S. Apoſtolis Petro & Paulo mana di- fundata & eorum ſanguine conſecrata eſt. Ita citur. Tertull. I. de præſcript. c. 36. S. Irenæus I. 3. c. 3. S. Cyprianus ep. 52. S. Ambroſius 1. 3. de Sacr. c. I. S. Auguſtinus 1. 2. contr. litt. Petilia: Ko- mana Eccleſia fidem a &. S. Petro & Paulo annun- tiatam conſtanter retinuit, & cateris pver orbem Ec- cleſiis commumicavit; ita præter mox citatos Patres docet S. Cyprianus ep. 45. S. Auguſtinus ep. 43. S. Proſper Il. 2. de vocat. gent. Theodoretus ep. 116. Quod autem Eccleſia Romana a reéta fide non defecerit, patebit ex ſequentibus. Kocleſia Cum vera Chriſti Eccleſia fuas notas ha- Chriſti eſt beat, per quas a falſa diſtingui ſemper poſ- viſibilis. ſit, hinc Eccleſia Chriſti ita e natura ſua eſt viſibilis, ut ſemper omnium oculis conſpicua fue- rit, Ita Primo de Kccleſia Chriſti vaticinatus eſt Propheta Iſaias c. 2. Erit in noviſſimit diebus præparatus mons domus Domini in vertice montium, & elevabitur ſuper colles, & uent ad eum omnes gentes. Ubi LXX. legunt eαd bäα r ο manifeſtus mons. Et Chriſtus Matth. 5. v. 15. ait: Vos eſtis lux mundi, non voteſt civitus abſeondi ſupra montem poſita. Gnad . . Pfaf= NLl. Dlkius i Apottolie Gliratur, Verbumn E nife⸗ Ita tradid hom. zo. Unit. Becl ntta Do m non Enlpicuan his ſoln umn Chriß lon prorm Perk Vind Gones, ſiam ſore nonne C eutionibe Pilter non pra extra H Tus intta loc prob d Eocie Recleſiz feſſio ge Wenta, . eri lon lcere 4 Atrann , li. . Lutten n OGtrimm t. Derigei Apofton niſi fiel is, ſed ee e nul Nn atholcamd anam. Non Petro & ſeetat et. Tenenslt m 3, lit Vttiu) & Puo ann Utr Gtenl OxXciktee guſinmse) heodofenm ma 2 telt ibus. us notn i ſemper! ,otinn/ ANllitu vation nitin . De Iheologiæ Dogmaticæ, Naturan, &a 8r Pfaffius in Theol. dogmat. ita explicat, ut Apoſtoli deberent eſſe viſibiles, licet non re- quiratur, ut actu videantur. Sed reſpondetur: verbum ovarat negat potentiam ad acdtum, & fignificat, nunquam abſcondetur. Secundo Ita tradiderunt nobis antiqui Patres. Origenes hom. 30. in Matth. n. 54. S. Cyprianus de unit. Eccl. & S. Auguſtinus tr. I. in Joan. contra Donatiſtas expreſſe oſtendit, Eccle- ſiam non in ſola Africa, ſed in toto orbe conſpicuam eſſe debere. Keſpondet Schubert, ex his ſolum probari, multos quidem doctri- nam Chriſti profeſſuros eſſe, ſed Chriſtum non promittere Eccleſiam & hos fideles ſem- per viſibiles futuros, imo dum multas affli- ctiones, & majorem numeèrum extra Eccle- ſiam fore prædixit, contrarium innuere., Sed nonne Chriſtus promiſit, portas inferi perſe- cutionibus ſuis adverſus Eccleſiam a ſe viſi- biliter fundatam, & ſuo tempore viſibilem non prævalituras? Certe major numerus extra Eccleſiam non facit, ut minor nume- rus intra illam non ſit viſibilis. Tertio Ratio hoc probat: omnes quippe tenentur accedere ad Eccleſiam, extra quam non eſt ſalus, Eccleſia eſt Societas hominum, in ea fit pro- feſſio fidei externa, adminiſtrantur Sacra- menta, prædicatur verbum Dei, quæ omnia fieri non poſſunt, niſi Eccleſia ſit viſibilis. icere autem cum Schubert, acceſſum ad Eccleſiam etiam inviſibilem patere per lectio- o nem & meditationem verbi Dei, vim ratio- num noſtrarum non elidit: nam qua parte ergo Schram Inſlit. Theol. Tom. I. EF. De TI 82 Diſſertalio Prooemialit. ergo rudibus, qui S. Scripturam legere non “S poſfunt, adytus ad Eccleſiam patebit, niſi erle illis verbum Dei prædicetur? Quis illis ve- ien rum ſenſum inter litigantes Lutheranos & Calviniſtas exponet? Quibuùs notis veram Eccleſiam inviſibilem a falſa diſcernent, dum utraque & inviſibilis & viſibilis Eccleſia dicit. Lui ſe juxta principia Proteſtantica habere puram un Verbi prædicationem, & legitimum uſlum inte, Sacramentorum? ae⸗ . . . : . kec⸗ Schol. Lutherani & Calviniſtæ primitus agnove runt viſibilitatem Eccleſi; cum vero Catholici in ka l ab aliis peterent, ut oſtenderent hanc Eccleſiam ſiun viſibilem ante ſuam reformationem, aſſignare non eNfumm in poterant Eccleſiam Romanam, a quh velut cor. Dan. 2. rupza recefferant, nec tamen aliam invenire po- itaten terant, in qua viſibiliter omnia falſa eorum dog- os N⸗ mata docerentur, hinc duplicem finxerunt Eccle- R ſiam, unam viſibilem, quæ tempore ſuæ refor- nnhu mationis defecerat, alteram inviſibilem ex vere & Mar credentibus coaleſcentem. Nimirum, uti Schu- ph. . bert explicat in Th. Pol. p. 2. c. 2. Vere creden- Avoſo tes cum a mundo non ſemper dignoſcantur, in- Evut viſibilem ſocietatem conſtituunt, qui tamen ſi “ eodem tempore, & fimul vivant, in externam 0 ſocietatem & viſibilem Eccleſiam coaleſcere poſ- eri 14 ſunt; cui ſocietati cum ſubinde hypocritæ exte- Si rius ſolummodo eandem fidem profitentes admi- leleie ſceri valeant, in ipſo, hoc viſibili cœetu & Ec- Utönen cleſia,, vera Eccleſia invifibilis efſe poteſt, licet Uie 1¹ totus cœtus per Synecdochen, ſumendo partem pro toto, eousque vera Eccleſia dicatur, quous-e . que verbum Dei pure docetur. Cum vero fieri Gelmnol poſſit, ut publica Verbi doéctrina, & Sacramen- ſanus i torum uſus corrumpatur, pauca autem focietatis 8 Ambt membra corruptioni non conſentiant, hinc in falſla ms Ecclefia, vera latere, & ſi nullibi fit cotus, icl ( cujus doctrina pura ſit, tota Chriſti Eccleſia S 1 C “ bilis Aninigr V De Theologiæ Dogmaticæ; Natura, S&c. 83 dn leget ſibilis eſſe poteſt, qualis fuit tempore reformatio- H Eeel bbonik hie D. Schubert veram rig lis liel iguante i een deficere omnino poſſe, imo uthetene 3 H e, ad quod refutandum ſit. notis ii Cetnen ”J”MWdB . 22 Eedektad Eecleſa UOhriſti viſibilis nunquam defecit, nec Ecclaſia xep Unquam 6ſt deſedura. Hanc perpetuam Eccle- Ciniſii vi- 6inmi ſiæ indefectionem prædixit in V. I. Bimo bius Iſaias c. 61. quod caput Chriſtus ipſe 114128 C. 61. qud put Chriſtus ipſe Luc. 4. *ραα mins de Eccleſia N. T. explicat: Vaticinatur ai dekeg 8e aias: Pedus verz , Te.; —nec eſt de- ee tein irn liaias: Audat gepeunm Nezate ei inugd. Wcient in gentibus ſemen eorum, & germen , dee⸗ eorum in medio vopulorum. Idem prædicitur i et Dan. 2. v. 44. Pſ. 88. v. 29. Eandem perpe- eminee tuitatem Eccleſiæ ſuæ viſibili promiſit Chri⸗ hli emn ſtus Matth. ult. v. 20. Ecce ego vobitcum ſum imenm ommnibus diebus usquét ad conſummutionem wculi. ote Iuce⸗ & Matth. 16. V. 16. Luc. 21: V. 32.: Denique ien . Eph. 4. v. II. dicitür: Iyſe dedit gquosdam rum, Ul ? „ 1 er Sralot „quordam autem Prophetas, aliot vero guntnn Evangeliſßtas; alios autem Paſtores & Dokhorer , gin ud conſummaätionem Sanktorum;, in opvus mini- , is ii, donec occurramus ommnes in mitatem Fidei ſ . agnitionir Filii Dei. Ubi miniſterium Ec- loete cleſiaſticum & Eccleſia usque ad conſum- eet mationem Sxculi perſeveratura dicitur, quod wil utique eſt viſibile in prædicatione Verbi, &E mentf „adminiſtratione Sacramentorum conſiſtens. ſiemt / Wecundo Ita docuerunt antiqui Patres. Tertul- lur lianus in apol. S. Hilarius l. 7. de Trin. die S. Ambrofſius l. de Salomone, S. Hierony- ihen mus in c. 4. Iſaige. Et S. Auguſtinus in Pſ. iiien 101. Conc. 2. dilputat expreſſe contra Do-⸗ 84 Diſſertatio Piooemialis. natiſtas, qui totam Eccleſiam viſibilem periiſſe, & in ſolis quibusdam juſtis in Africa reman- fiſſe dicebant, & ait: Sed ilta Eccleſia, guc fuit omnium gentium jam non eſt, periit. Hoc dicunt, qui in illa non ſunt, Uimpudentem vocem! Tertio ſi Eccleſia viſibilis aliquando defeciſſet, oſtendant adverſarii, quo tempore omnino defecerit? oſtendant, ubinam Eccle- ſia vera inviſibilis permanſerit; quonam ergo quis ſalutem conſecuturus conferre ſe debuiſ- ſet ? an credibile fit, Eccleſiam jam dudum ante Lutherum deficientem per tot Sæcula inviſibilem permanſiſſe? verba oggerunt no- bis Proteſtantes, fucum faciunt, veritatis lucem uon extinguunt. Schol. Proteſtantes affirmant quidem Eccleſiam ab- ſolute deficere, & omnino perire non poſſe, vo- lunt tamen Eccleſiam vilibilem poſſe deficere, quod ita explicat Schubert in Comp. Th. dogm. Eccleſia corrumpi poteſt, tum impietate docto- rum & auditorum, tum vanitate cæremoniarum, tum neglectu diſciplinæ Eccleſiaſticeæe & ſcandalis impune toleratis; tum levitate in peragendo cultu publico, tum novarum opinionum ſtudio Sed hec corruptio necdum eſt defeétio Eccleſiæ, quamdiu fundamentalis docétrina integra retine- tur, & Sacramenta rite adminiſtrantur Neque tunc tota Ecclefia defeciſſe dicitur, quando ali- qua ejus pars quoad doétrinam & Sacramenta corrumpitur, altera vero proteſtatur: Sed tunc tota Ecclefia vifibilis deficit, quando ejus mini- ſtri a norma doctrinæ & Sacramentorum rece- dunt, & Eccleſia hanc corruptionem tacendo fa- Stis approbat, ita ut cœtus reéte credentium 8 contradicentium non audiatur, unde Ecclefia vi- ſibilis deficit. Sed quandonam ita defecit Eccle- fia viſibilis ? dicunt Proteſtantes: jam in Adamo pec-⸗ Ne T peccant tatis, incepill nec tet entih Nat, fdem a Bellern, Leclef be iſre ocentem elſix iimn dege dunatar- o ſin (onpenki ionir , conven linmn conſee teſtate . leſegate Eebennt lt Decl Qbam tom 1. Khol, 2. Vin Or Apotta ne d. conorn ſmilin 1, ve cili ee ir. De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &-. 85 bilenki peccante: Sed ille non peccavit peccato infideli- Afienten tatis, & communius Theologi docent in Abele Larleſr incepiſſe Eccleſiam: tempore Noe non defecit, , ril 1 nec tempore Judicum, nec Regum, nec ſubſe- D quentibus temporibus, cum S. Scriptura ſatis in- lis aliere nuat, a naonnullis ſemper! Pet pauciofibus veram God fidem annuntiatam, & publice cultam fuiſſe. vid. 5 oo teonn Bellarm. Cbinan D G. 23 Monan elte e det Eccleſia docens ſpectari poteſt vel in toto Concilium nmi orbe diſperſa, vel coadanata. Per Eccleſfiam quid. tet n docentem diſperſam intelliguntur omnes Ec- oggennmt cleſiæ, Epiſcopi in fuis Epiſcopatibus ſepara- nt, eim tim degentes: per Kcrleſiam docentem coa- dunatam intelliguntur iidem Epiſcopi in Con- cilio ſimul congregati. Unde Concilium eſt n elein onventur Eccleſia, präaſulum ad negotia Reli- non iſe gionis trabtanda legitime convocatus. ole dihn mn I d Schel. I1. Proteſtantes ut Concilia diſtinguant ab aliis Proteſtan- inpietate i conventibus Principum docent, quod ad Concei- tium defie cklenlinf lium plures communitates ſejunctæ ſimul tamen nitio. fe &1 confœderatæ, aut potius earum fuperiores po- pengeniot teſtate decidendi inſtructi vel per ſe „vel per fuos . ſcio delegatos & reſpective repræſentantes convenire ſkio Do debeant. Hanc definitionem gratis ſibi fingunt, integn e ut Eccleſiam eſſe ſocietatem æqualem defendant. antm Ne Quam Ketentiam refutavimus in Inſt. Jur. EZccl. unte! om. I. S. 7. 4 rr Schol. 2. Probabile admodum eſt, Concilia eſſe Di- Concilia ltar: Nl⸗ vinæ inſtitutionis. Conſtat ex Actibus Apoſto- junt Di- ndo e e lorum jam ab ipfis Eccleſiæ crepundiis Concilia ab vinæ infti- mentolluſg Apoſtolis celebrata fuiſſe, uti Act. I. pro electio- zutionis. emn tMend ne S. Mathiæ. Acét 6. pro electione ſeptem Dia- ctetetin conorum. A&t. r15. in cauſa Legalium. Certe vero- nbe Yenn ſimillimum eſt, Apoſtolos vel ex præcepto Chri- Uelet ſti, vel ex ſpeciali Spiritus S. motione ſua Con- zu91 cilia celebraſſe. * F 3 Schol. ) 86 Diſertatio Prooem ialis. Concilium Schol. 3. Concilia alia ſunt Provincialia, ad quæ quotu- plex. unius Provinciæ Epiſcopi a ſuo Archiepiſcopo convoçati conveniunt: Alia ſunt Wationalia, ad quæ unius regni ſeu nationis Archiepiſcopi & Epiſcopi a ſuo Primate convocati congregantur. Alia ſunt Diæceſana, ad quæ Presbyteri a ſuo Epiſcopo convocantur. Alia ſunt Generalia & Oecumenica, ad quæ totius orbis Epiſcopi a Papa convocati conveniunt. Concilia Generalia hæc numerari poſſunt. I. Nicoenum Il, a. 325. fub S. Silveſtro Papa, ubi Arius damnatus fuit. 2. Sar⸗ dicenſe, a. 347. ſub Julio P. ubi Nicoena fides con- firmata, & S. Athanaſius abſolutus fuit. 3. Con- ſtantinopolitanum I. a. 381. ſub Damaſo P. ubi Ma- cedonius damnatus eſt. 4. Epheſinum a. 431. fub Cœleſtino P. contra Neſtorium. 5. Chalcedo- nenſe a. 451. ſub Leone I. contra Eutychen. 6. Conſtantinopolitanum II. an. 553. ſub Vigilio P. in cauſa trium Capitulorum. 7. Conſtantinopo- litanum III, a 680. ſub Agathone P. contra Mo- nothelitas. 8. Nicoenum II. a. 797. ſub Adriano I. P. contra lconoclaſtas. 9. Conſtantinopolita- num IV. a. 869. ſub Adriano II. P. contra Pho- tium, & pro reſtitutione cultus S. S. Imaginum. 10. Lateranenſe I. a. 1123. ſub Caliſto II. P. pro extinguendo Schismate inter Sacerdotium & im- perium, & pro Sacra expeditione. II. Latera- nenſe II. ſub Innocentio II. P. a. I1II39. pro extin- guendo Schismate Petri Leonis, & contra Petro- buſſianos. I2. Lateranenſe III. ſub Alexandro III. a. I179. Contra Waldenſes &c. 13. Lateranenſe IV. ſub Innocentio III. a. 12 15. pro Sacra expeditione. I4. Lugdunenſe I. ſub Innocentio IV. a. 1245. pro eadem cauſa. I5. Lugdunenſe II. ſub Grego- riO K. a. 1274. pro unione Græcorum. 16. Vien- nenſe ſub Clemente V. a. 13II. contra varias hæ- reſes. 17. Piſanum an. 1409. pro extinguendo Schismate Papali. I8. Conſtantienſe a. 1414. contra Huſſitas &c. 19. Bafileenſe a. 1431. pro reformatione. 20. Florentinum ſub Eugenio IV. a. 1438: e Te 4. 1438. Leone) 2. 1545. io IV. muti a dummer tomis ed Gmnmi nich. Uis Eecl lnn §. be Otiguardo an. Wt Gütione Cdaſant lebraver Perii Cn um ſæe Tefex. H leſponſio IUi zit: Candi Con ing, 1b Etin er mutue In not. . . innperio otuerint 1. Kcclea tatemn in Giſima Uude in . De Theologiæ Dogmaticæ, NWatura, &c. 87 giata, Ar. a. 1438. 21. Lateranenſe V. ſub Julio II. & Arriin Leohe X. a. 1512. 22. Tridentinum inchoatum Nul 2. 1545. finitum a. 1563. ſub Paulo III. Julio III. 4 Pio IV. vide colleéti. Conc. Coleti. Bail. & An- Arckiepitg . 1 W nati apparat. & Thomaſſ. ac Cabaſſutium. Et ebztei 1 Summam Carranzæ a me auctam & in quatuor d Steiufter tomis editam. . 4 Epiconin elee „L24. 1 Ceneralat 4 nli Summi Pontificis eſt convocare Concilia cu- Convoca- etniit 2 menica. Nam Primo Chriſtus curam univer- tio Conci- ſalis Eccleſiæ ſoli ſummo Pontifici in per- lii gene- ſona S. Petri commiſit Luc. 22. V. 32. Tu vali⸗ ad aliquando conmverſur confirma ſratres tuos. Et 1 H Joan. ult. Paſct oves meat. Secundo Ex Tra Beltake ditione conſtat, quod jam ante tempora S IE Conſtantini M. ſola poteſtas Eccleſiaſtica ce- Colkmim lebraverit Concilia absque Auctoritate im- ed perii Civilis, uti hæc Concilia trium primo- inchet rum ſæculorum enumerat P. Daude S. J. in ct reflex. Hiſt. Eccl. c. 2. 1. 3. Neque movet 6SImgg reſponſio Pfeffingeri ad Vitria. 1. 3. tit. 2. Ge qui ait: In quœſtione, cui competat jus congr’- etain Lgandi Concilia, ſermonem eſſe de republica Chri- e, Ir lu ſiana, nec de ſtatu Keligionig Chriſtianorum 119 ren , . , ſuh Ethnicis Imperatoribur, ſub quibus fideles XY conttt 4 . „. . S ex mutuo conſenſu, vel ut verbis Bölhmeri utar. Taemm in not. ad Fleury Inſt. Jur. Eccl. p. 1. C. I. aere G. 3. Ex quadam conſederatione privata, non I imperio aut præcepto ſuperioris ujusdam vocati I. ſuc votuerint convenire. Nam huic aſſerto obſtat un. ½ 1I. Eccleſiam ex ſua inſtitutione eſſe ſocie- un es tatem inæqualem & rectoriam, que perfe- tt (ctiſſima eſt, adeoque Eccleſiæ conveniens, er ungde in S. Scriptura vocatur, domus, Ci- F 4 vitas, 88 Diſſertatio Prooemialie. vitas, Regnum, quæ omnes ſunt ſocietates inzequales. 2. Diverſa conditio Eccleſiæ ſub imperante ſæculari Hoſte & Chriſtiano eſt non quoad ſtatum internum & Hierar-⸗ chicum, ſed quoad ſtatum externum Pro- tectionis publicæ. Rurſus Annatus in appar. Th. Poſ. 1. 5. a. 3. obſervat, nullum eſſe oecumenicum Concilium, quod fuerit à ſolo Imperatore, & non a ſummo Pontifice, ſive de illius conſenſu tacito vel expreſſo, ant ſaltem illo minime inconſulto convoçatum: De Nicceno I. teſtatur Synodus VI. act. 18. illud Conſtantinum & Silveſtrum convocaſſe. De Conſtantinopolitano I. refert Theodoretus I. 5. hiſt. c. 9. Theodoſium Imp. litteras Damaſi P. quibus Concilium indicebatur, ad Epiſcopos miſiſſe. De Ephefſino teſtatur Proſper in Chron. celebratum eſſe Cyrilli in- duſtria, & Cœleſtini Auctoritate. De Chal-= cedonenſi patet ex epiſtola Marciani Impera- toris ad Leonem, quem rogat, ut adveniat, & Concilium faciat. Concilium Conſtantino⸗ politanum II. conſentiente Vigilio, IIItium ab Agathone convocatum fuit. Oecumenicum VII. Adrianus I. ViIlvum Adrianus II. in⸗ dixit. Idem ſtatuerunt Concilia: Chalcedo- nenſe act. 1. Dioſcorum prohibet federe inter Epiſcopos, quod ſine Auctoritate Papzæ Sy-= nodum celebraſſet, quod nunquam licuit., Synodus VII Actio. 6. irritum declarat quod- dam Concilium Conſtantinopolitanum, quia ſine conſenſu Papæ cosctum fuit. Yertio Ex his conſtat Clericis & laicis conſentien- tibus omnia œcumenica Concilia Auctori- tate De Te tate fumm ſed bis ce oppolviſen failent, e Klol. Prote Zenleralis (Ompetere. Tridentinun Non 45 In Dobant hor Mmun ſeeen Ptgata ſunn Mantem ſa atie & Pr QAyencdi, n ſcia worden dratdione dem cixil Videtur, Dace Deci bertati ſi 0 legtii compele Artae Perio de Peratorn 6. Dpice ltterts, Denlis ge tas Con Pregentil ¹ ſis ſinch tum et Dreeitn ner bacl Im l en ſiern Ut. gic Do ogmaticæ, Na „ Watur tura, &. 9* EogH. ſant ſor 3 obleft ta Gitio bul te ſu A ſe mm ed hi orU 09 his certe m Pontiſicr ppoſuiſſe ſe nonnt cum ent e nonnul “M celebrata fui iſi, de wariwe n kunbe, rum jn rinci ure . eIPes otz perſu: aſi m &ln fuiſi. eXtetnbn fuiſſent, ergo il natus in Schol. P ergo illis hoc j . 1. . . roteſt oc jus 5 nollune geher: — antes compe alis n doce apetit d fueri 4 com on Papa nt co T. kllti Tri petere: & Pee, ſed nvocati Portlcef no dentinum Caro'lus mpcratori & Conci nen, 1 n ab lmperato eſſe Anee ihen d onel. N MMello robant iperator e recipi eus ideo C Regibus Vaon ver. CobVOstaa morum no a b e, ſed bier dain cla oncilium an Pngz. s Vl. K. gregata elor eemde onegatun quia ves aicos, “/ per unt. „ qu 0° Co Ocatum 9 quor 35 kun un antem ſe Verum D ſolo I ncilioru eit. tan cE ett Theodor catiæ & Ecular licet Imper m pri- mien po e cavendi Protectiomie reſider concedamt atore con teſtas ali. . Unn Ucdia urd ne Seueng circa E jus Tüprern apud im- quo mo do iieim Praliome Conm ndec es Naclelnn &3 AdrHe. hehtno ten tem ene Comeilierum. in ton ber Religini præ- eſe d videtun, ut wontmevrt ſmul rdestiaone is dil⸗ te⸗ De pace Eccl contre s illius Aetariaat cele- . Deu bertati eſiæ & verſiæ uctori poteſt fciari Iun do at ſuffragio Imperii e Raütioni, ade z. dro- ,d6 egitimus rurmin Conetiliis: ſ. s obortæ ⸗ SH mpeſcan conſe onciliis opiantur pro 5 ſene Stori tur. rvetu s conſi Br. 2. Li . onllauu ſi itate eti 4. C rx, & ſe ulatur Li- lio, tin ſiæ tempo- latr vili ndemnati editioſi tr 3. Or- 0 4 pPerio rali urbi i compri i in C umultus ecbnmene deſt is alicui prim oncilii 8 rn perat itutæ alicu antur iis a Granns Ber Woilco locus allan vel Provist ccio- Elie 2. Epiſco ad celeb aliquis el Provinci ccle- ia: Ch litteri pi i ratione ex ciæ i 1I1S ut n Concilii nem C. Poteſtat im- et lelee penſis ded n (onciläis gene oncilii ailie Im- 1te Me das Sonciliorum. traétorii Tallbne ooneneper de e greg cilior ala iis, & ongreg . duan N gregentu um ntur. publici egati Gquan E ſas ſa ur fine quaſi vil . v. TC icis e declauthe t nétion conſenii ileſcat, t ne auct X- AIalle um eſt es Legu enſu Cæſa „ ſi Roneihnten tanun præſcitu ao aiii ge Elareo en cilia con- m Ad jtu Im ulli co ilium Ontra ex fuat. N vocati peratori nventu „quibus preſ- . 64 paci ig e rIs C s abs conſtit s olen, Paci Imperii Prot coeant que lic ſtitu- cili on Rpentale Parl Mhietettronis & e en & mer 7 i 5 . nen † 4 en ſaeru independ cum exe us Provid Jüs m in entia E rceri d idendi in Eccle ccleſi ebet 1 ſia nor i* fal na non ſit „ cum R Va 5 it penes po egi- 2 P pulum 90⁰ Diſſertatio Prooemialis. 4 & Magiſtratum Politicum, ſed proprium fſit ſpe- ciali & ſeparatæ poteſtati Eccleſiaſticæ, quam ſervator inſtituit, & Apoſtolis, eorumque ſuc- ceſſoribus concredidit, quibus ſolis dixit Matth. 18. v. 18. Amen dico vobis, qucunque ligave- ritis ſuper terram, erunt ligata & in cœlo &zc. Et act. 20. V. 28. Attendite vohis, & univerſo gregi, in quo vos Sviritus &., poſuit Epiſcopos, regere Eccleſiquz Dei. Cumque hæc poteſtas ſacra Præ- ſulum Eccleſiæ non deroget imperio Civili Prin- cipum ſæcalarium, nec per eam naſcatur ſtatus in ſtatu, utpote quæ ſpeétat beatitudinem ſuper- naturalem fidelium, cum econtra poteſtas Boli- tica pro fine intendat ſalutem temporalem Civi- tatis, cui imperium ſacrum non eſt eſflentiale, quia, uti notat Wolffius in Jur. Nat. part. VIII. Cc. 4. J. 955. in KRepublica Hebrcorum jus cercu Jacra erat venes Pontifiem maximum, imyerium civile penes Kegem, utergue jus ſuum hahebat ple- 0 jisre dac independenter ab alio; Ecquis vero di- Xerit, hoc inſtitutum fuißſe abfurdum, etiamſi ſe- ponas, quod fuerit Divinum. Hinc a jure Maje- ſtatico externo convocationis Concilii, nulla eſt argumentatio, quod ſoli Principi jus convocandi Concilia competat, imo contrarium ſequitur; cum enim in Conciliis tractetur de rebus fpiritualibus & ſupernaturalibus, quarum curam fſolis Apoſto- lis & eorum ſucceſſoribus Chriſtus commiſit, ſu- premo capiti, cui omnes obedire tenentur, jus convocandi Concilia generalia afferendum eſt, ita ut nullum fit vere Gcumenicum Concilium, quod fuerit a ſolo Imperatore, & non a ſummo Pontifice, vel de illius conſenſu tacito vel ex- preſſo aut ſaltem illo inconſulto convocatum, id, quod in octo Conciliis primorum ſæculorum exaéte obſervatum fuiſſe patet ex S. præc. Hoc modo folius ſummi bPontificis eſt convocare Con- cilia generalia, Archiepiſcopi Provincialia, Pri- matis Nationalia, quin negetur, ex jure Advo- Catiæ ſupremæ poteſtatem civilem ad eorum con- . voca= Ve Tyol VOcationeen Phum Rieg us convo- COhtra jl Kunni ſuor ſeget Primo A §. Mathie Concilük obſeryaton 8. Petins docet I Concilio fuit Oins Vincentins More E Chnlcekone Lubentin um bresh 1 boe C Dnafus as Glidem Doſtea Ro⸗ Venire Vo! edſalſib ghia lente roltam Delitan c debratr iali. , De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 91 Droprium t leſiaſtee, vocationem concurrere poſſe. Vide Cl. D. Joſe- phum Riegger Inſt. Jur. Eccl. Sest. 2. cap. 4. ubi jus convocandi Concilia Rom. Pontifici vindicat contra Juſtin, Febronium de Stat. Eccl. c. 6. Oleecuigte G in crlel Epiſcopot, ir “ . . . rſe “ Summi Vontificie eſt, ſve per ſe, ſive per Papæ rheio lii Juos legatos Conciliis eumenicis prſidere. Sic etam / n leIe Primo Act. I. in Concilio pro electione de ver ſe, Vel ver eatintinenk S. Mathiæ habito S. Petrus tanquam præſes Ntra Miets tempolen non ett eſe Concilii loquitur & Act. 15. in Concilio de " Vega- tos Conci- obſervatione Legalium celebrato furgens io gene- Ne B. Petrus dixit ad eos &c. Idem decundoralt præ- rorun l docet Traditio & continua praxis Eccleſiæ. ſdere. mimmn, “ Concilio Nicæno I. nomine Silveſtri P. præ- ſum 6 fuit Oſius Cordubenſis Epiſcopus, Vitus & uie Vincentius Presbyteri, uti patet ex ſubſcri- dn, u ptione. Epheſino l. nomine Cæleſtini P. præ- Nel fuit S. Cyrillus Alex. teſte Evagrio l. 1. c. 4. W um Chalcedonenſi præfuit S. Leo per Paſchafium unn ſelim & Lucentium Epiſcopos, Bonifacium & Ba- ehs fim ſilium Presbyteros uti liquet ex ejus epiſtola um S ad hoc Concilium. Conſtantinopolitano I. ns cmm Damaſus quidem nec per ſe, nec per ſuos e tenen legatos præſedit, utpote qui convocaverat Ferepe . . 3 n quidem Epiſcopos Conſtantinopolim, ſed ne poſtea Romam ad pleniſſimum Concilium eos ti Venire volebat, quibus exjuſtis cauſis ſe ex- coNre ocuſantibus ultro permiſit, ut emanerent, un α quia ſententiam ſuam in Concilio Romano X lnnn prolatam jam amplexi fuerant: Quare Syno- eeme dus Aquilejenſis, Romana & Conſtantino-⸗ i , politana continus ſerie Damaſi auctoritate ,ul amne celebratæ in unam Concilium, cumenicum . Il. 92 Diſſertatio Prooemialis. II. dictum coaluerunt. Synodo generali V. in caufſa trium capitulorum Vigilius P. inſtan- ter a Concilio rogatus præſidere noluit, unde Concilium jus præſidendi in eo agnovit, licet illo uti noluerit. De reliquis Conciliis patet ex eorum Actis. Won vero Schol r. Proteſtantes volunt, Principes ſæculares Principi Norculari. & doëtum Theologum Concilio generali præf- dere debere, I. tum quia in primis orientalibus conciliis ſemper præfuerunt Imperatores, vel eo- rum legati: Sed quomodo? ſeilicet quoad ordi- nem exteriorem, ut Proteétores, non ut Judices, unde honoris cauſa ſolum primus locus illis con- ceſſus fuit, II. tum quia Theodoſius Imperator facultatem dedit Dioſcoro, ut Concilio Epheſino II. præeſſet: Verum notat Evagrius I. I. c. 10. Theodoſium in hoc facto errore deceptum fuiſſe a Chryſaphio Palatii Præfecto, III. tum quia Caro- lus M. præfuit Concilio Francofurdienſi, uti ipſe teſtatur in ep. ad Elipand Sed præfuit tantum quoad ordinem formandum, & conciliandum, non vero quoad jus ſuffragii. Quis con- Schiol. 2. De jure confirmandi Concilia non eſt una cilia con- Virmet. Theologorum ſententia quod ex diſſenſione eorum de ſuperioritate Concili ſupra Papam provenit. Quia tamen varia eſt Confirmationis ſignificatio, dum interdum aukoritatem impertiri, interdum renm ratanm kabere; ſubinde idem ac agnoſcere reguiſitas ſolennitates obſervatas fu'ſſe fignificat, ſaltem harum aliquam Papæ confirmationem eſſe necefſariam ordinarie, tum ex natura Primatus, tum ex indole Concilüä generalis, quod unam repræſentat Eccleſiam, ſatis perſpicitur. Vid. II- luſt. Boſſuet: defenſ. Cleri Gallic. v. 3. l. 8. C. 3. Thomaſſin diſſ. 6. in Conc. Conſtantin. De Marca 1. 7. . 14. H. 26. De 1 Neo is ſere jure Diuin Himo jure V. 29. uo vj Eceliſan . Deus Paſtor gellencda & Clando de 1 ea conven 6. d ſah. Ambroſin iple The i e: I §. §. Lpi Kotibur. monachi Epilcopi Epiſcom er 10 ge⸗ ferunt , Ukl er de copl ben linrelen loli lkent. etol. I. R lrepalt feeke in ſctionem Coneliun COporuI iniie De Iheologicæ Dogmaticæ, Natura, &c 93 odo geten §. 26. Bi , r rendk Lltegten deciſivum in Obneiliit Jus ſuſ- jure Divino habent ſoli Epiſcopi. Nam hi fragii de- eo net Primo jure Divino ſunt Paſtores Act. 20. dſwi in Coli v. 23. Attendite vobir, & univerſo gregi, in gde 1 quo vos Spiritus &. pvoſiit Epiſcopos, regere rtsze. Eceleſiam ei. Et Eph. 4. v. II. Alios dedit PA Cone Deus Paſtores & Doktores. Ergo eorum eſt. credenda & agenda definire. Secundo veteres, quando de Conciliis agunt, ſolos Epiſcopos ad ea conveniſſe memorant: uti S. Cyprianus ep. ad Iubaſan. S. Hilarius de Synodis, S. Ambroſius, ep. 32. S. Auguſtinus ep. 119. eohisu & ipſe Theodofius in ep. ad Syn. Chalced. lile ubi ait: Llicitum eſt eum, qui non ſit in ordine ni . „H. Epiſcoporum Ercleſiaſticir immiſceri tra- tnmgul Ratibus. Et in Concilio Chalcedonenſi, cum rche,4 monachi & laici ingreſſi eſſent, clamarunt A prefitt Epifcopi: Wiüte ſorar ſuperftuos, Concilium conelinen Epiſcoporum eſt. Tertio In omnibus Conciliis per 16 Szcula celebratis ſoli Epiſcopi inter- Deiia non fuerunt, ſoli definierunt, ſoli fubſcripferunt: Iitetes uti ex Actis eorum patet. Quarto Soli Epi- Pn E ſcopi habent jurisdictionem in foro externo ieE & reprzæſentant Ecclefiam tanquam Principes, Ergo ſoli jus fuffragii definitivi jure Divino hahent. chol. T. Ex privilegio & jure Eccleſiaſtico aliquibus t pri⸗ ab hinc Sæculis Abbates, & Generales Ordinum vilegio Præpoſiti jus ſuffragii in Conciliis obtinent, quia Abbates fideles ſuos ſubditos repræſentant, in quos juris &y Gene- dictionem quaſi Epiſcopalem exercent. Item ad vales or- Concilium generale nen requiritur omnium Epi- dinuns. ſcoporum congregatio, ſed ſolum ut evocatio ſit gene- ineſpe o geherdl Nimis Ofeni s elt infalli- bilis fidei conbro- ver ſiarune Guadew. 7 94 Diſſertatio Dooemialis. generalis, & ut ex diverſis Provinciis adfit Epi- ſcoporum ſufficiens multitudo ad univerſam Ec- cleſiam repræſentandam. Rurſus Coneilium poteſt eſſe generale tum convocatione, tum congregt. tione;, tum exitu, vel tantum quoad evocatio- nem, & congregationem, non autem quoad exi- tum. Denique ad Concilium generale non requi- ritur, ut in unum & eundem locum Epiſcopi congregentur: ſed fieri poteſt; ut orientales in unam orientis civitatem, occidentales in alteram occidentis conveniant, & uttiusque Synodi fimul habitz conſenſus pro Concilio generali habeatur, quo modo Conecilium Conſtantinopolitanum I. generale fuit. Won vero Schol 2. Schubert in Theol. Pol. vuit Coneciliis nen tantum Clericos, ſed & laicos intereſſe poſſe: quia tamen in Conciliis de dogmatibus fidei, & cæremoniis Eccleſiaſticis agitur; & quandoque cum diſſidentibus diſputandum eſt, quæ omnia Theologus melius noſſe præiumitur, quam laicus, plerumque ſoli Theologi intereſſe ſolent. Sed li- cet Theologi in Conciliis ut confultores bene ad- mittantur, judicium tamen definitivum ſolis Epi- ſeopis cum capite Eccleſiæ reſervatur, & Impe- ratores iubinde ſolum ut Prote ctores admiſſi fue- runt; quæ vero ex Panormitano & Gerſone te- ſtimonia pro ſe citant Proteſtantes; nullius pon- deris ſunt, & citatus ab ipſis S. Hieronymi locus; hullibi in ejus ſcriptis reperitur. Coneilium Eccltſia igitur coadunata in legitimo Concilio generale Actumnenico eſt infallibilis Fidei & morum Con- roverſiarin: Jude. Ita Primo docet S. Scri- Ptura Matth. 18. v. 17. & LEecleſiam non au- dierit, ſit tibi ſicut Ethnitus & Puhlicanuf. Et: Ubi ſunt duo vel tres zongregati in nomint meo, ihi D Thee ini ſum in ſentatorpe Copgregan CNium hoe Proniſlon TIt, ut ſin in febus DMlatth. ul Concilio Hecialis 5 s: Viſen lem D. S. Mon Falere Mon Valet Rkteticis Taliunmn d nunq uid genais 6 iplim nit Ephelno „ Roecit Ku⸗ lti contir letl, i int. 8. ebum D- Jumn fnanet deguor tran fnort net gl eln e fn fon eret Moberet 4 Mam myi I obleur⸗ eoqne i De Theologiæ Vogmatice, NWatura, &c. 95 heel ibi ſum in medio eopum: Sed Eccleſia repræ- Coelim lentatur per Concilium cumenicum, Epiſcopi ne congregantur in nomine Chriſti, ergo Con- quodem cilium hoc eſt infallibile, nam Chriſtus juxta eten u promiſſionem ſuam Eccleſiam ſuam non deſe- eanent rit, ut finiſtra intentione vel conveniat, vel e in rebus Fidei fallatur Matth. 16. v. 18. tlsne MWatth. ult. v. 20. Joan. 10. v. 13. Sic in ne ee Concilio Apoſtolico act. 15. v. 28. directio eferi tim ſpecialis Spiritus S. clare indicatur illis ver- fnhoium pis: Viſum eſt Sviritui S. & nobis. Putat qui-= dem D. Schubert ab hoc particulari Concilio itulu non valere argumentum ad reliqua: ſed cur itecet non valet? nunquid ſemper in EKecleſia pro nutbis heæreticis habiti ſunt, qui Conciliorum gene- u ralium deſinitionibus acquieſcere noluerunt? de nunquid viri piiſſimi & doctifſimi pro defen- itur, ONum4 . . . J . 1... en.” dendis fidei definitionibus in Conciliis editis ſtors? ipſam vitam obtulerunt? uti de Concilio runé Epheſino & Chalcedonenſi ex hiſtoria patet. em Accedit Scundo pro confirmatione Dogmatis osi noſtri continua Traditio ab antiquis Patribus de,⸗ aſſerta, pauca éorum teſtimonia hic fſuffi= iamfn ciant. S. Athanaſius ep. ad Epictet. ait: Verbum Domini per cumemcam Nieca Sumno- dum manet in æternnm. S. Ambrofius ep. 32;, equor trabtatin Nicni Concilii, a quo me nec mors nec gladius poterit ſeparare. S. Auguſtinus fint O in ep. fundamenti c. 5. Ego vero EKvangelio Snom non erederem, niſi me Catholicæ Kecleſia com- (wetdd moveret Aubloritag. Suffragatur Tertio rati. Nam myſteria fidei ſunt res a Deo revelatzæ , ,,ſor. . e in obſcuro & abſcondito poſitæ (G. 11.) adeoque admittenda eſt regula quædam viva, in quæ Eſt etiai Eccleſia inſallibilis 960 Diſertatio Proozmialis. quæ ſupremo & infallibili judicio nates e rebus Divinis controverfias dirimat, 2 d in Religione ſixum & conſtans erit, lio libitu ſuo quilibet obſcura interpretaf deiit ſed hæc regula viva nen eſt §. rin 84 tum quia ipfia eſt obfcura (K. cit.) ei⸗ gn præter illam admittenda eſt Lraditio ( re tum quin quidem eſt Lex, ſed nequit e judex, qui a lege diſtingei. & inter gan tes ſententiam clare pronuntiare de er⸗ nod tamen S. Scriptura non Præſtat, rigan enim Lutherani & Calviniſtæ inter M cum Catholicis in articulis etiam & de arti culis fundamentalibus, nec tamen ex diͤ S. Scriptura lis hucusque finiri po t. Deinde hæc Regula non eſt Spiritus Arat⸗ qui non eſt judex publicus partibus irigan. tibus notus, nequit ab illis auckiri „ nec i bet auctoritatem eos ad judicium comde lendi, eſt incertus & ſibi ipfi contrarins; dictans Lutherano hoc „Calviniſtæ conti rium v. g. de præſentia Chriſti in Kuc an 8 & Socinlano rurſus aliud in myſterio D Trinitatis & Incarnationis. Diget forte 1e theranus. Calviniſtam & Socinianum or duci bono Spiritu privato. Sed hoc resete in Lutheranum Calviniſta, & ſic nundu n erit Gnis liium. Denique hæc regula 8 eſt Princeps ſæcularis, uti patet ex (§. 25. 26.) Ergo KEccleſia in Concilio generali congregata. . 1 : EH1 enn . oniza- Schol. r. Eceleſia etiam eſt infallibilis d Canonie tione ſanétorum, ſi enim in hoc Een ri neſ um , 11 „ . re . S e leretur, id cederet in gravem eiu 5 guod De Ilee grod Der non eſt tus & C2 pecdum Canoniza Pertineat, fallbilis. ſoa intali Dirina cre poteſt, ( in (nnoni vel (anon, ſce Divida Decleſiaſtie is §. Decl Idem Cane ler gude KOoaci⸗ danicema Acultuſ fum & dentium ſanctonn Dhol.2. habere tat olt & ertare boe roh Certofes Pletn rot ln Pieſte Hiren Llens men S fiei, t is cor Ui jrit uur idi g Niyan 1, ii. De Theologiæ Pogmuticeæ, Natura, &c. 97 ico mm quod Deus non permittit. Interim hæc doctrina in Canoni- mnat, Nin non eſt de fide, nee quod ab Eccleſia Beatifica- zatione § eliit I tus & Canonizatus ſit Beatus vel ſanctus; nam Janblo- necdum convenit inter omnes Theologos, an rum. tpreunon Canonizatio ad communem morum doctrinam J. Ialhtn pertineat, in quo judicio Eceleſia eſt omnino in- cit.) tung Hallibilis. Unde nulla extat Eccleſiæ definitio de aiton ſua infallibilitate in Canonizatione §. §. ut fide ſd H Divina credenda, nec hoc ex ejus praxi colligi HH poteſt. Credimus itaque infallibilitatem Eceleſizæ Linrka. in Canonizatione S. S. & hunc, quem Beatificat, le ebet, vel Canonizat, eſſe beatum vel ſanctum, non elat, In, fide Divina, nec pure humana fallibili, ſed fide intet ⸗ Eccleſiaſtica infallibili fundata in aſſiſtentia Spiri- n Can tus S. Eccleſiæ promiſſa. Unde qui negaret, ali= ann ! quem Canonizatum ab Eccleſia eſſe ſanétum, non Alnen el effet quidem hæreticus; foret tamen temerarius, Kimiri o contradicendo communi Eccleſiæ ſenſui in re fun- ritus thet datiſſima: foret ſcandaloſus, retrahendo fideles hrtibrs a cultu ſanétorum: foret impius injuriando Eccle- , Kel ſiam & ſanctos: ſaperet heereſin ſectariorum irri- iti, 8 dentium Canonizationes, cultum & invocationem cium ſanctorum. ſi contn . itr an Jchol. 2. Proteſtantes docent, nullum Concilium Solyun- jionie . habere auétoritatem infallibilem prout repræſen- tur obje- in Cie tat Eccleſiam viſibilem, quæ juxta illos deficere Miones. rletiod £ errare poteſt, recedendo a verbo Dei. Putant Dieet ott hoc probari Imo ex Jer. 6. v. 13. ubi omnes Sa- Hininun cerdotes veteris Legis dicuntur errafle: a Pro- , 4 bor Ppheta usque ad ſacerdotem cunki faciunk dolum? Nee quod Lutherus male ita vertit: Propheten und lie de Prieſter lehren alleſamt falſchen Gottesdienſt. NReſv. E ſegne Hebræus ita legit: r y⸗ omnis fa- let e * ciens mendacium, unde non agitur ibi de articu- pehio l lis fidei, ſed de dolo avaritiæ ſeu mendacio in factis conſiſtente, uti ex antecedentibus patet ubi dicitur: omnes avaritiæ ſtudent. Item agi- “ Con tur ibi de authentia Prophetiæ, quam non tam gtriet ⸗ cito s ,“ Schyam Inſtit. Theol. Tom. I. G 98 Diſſertatio Prooemialit. DeT cito implendam ſperabant; & de ſacerdotibus pri- vatim ſumptis, non vero in Concilio congrega- tis; neque ibi ſermo eſt de Epiſcopis novæ Le- Porro gis. Quando vero nonnulli Patres durius de Con- (occilior ciliis loquuntur, vel intelliguntur de Conciliis cumnulo⸗ , illegitimis, vel Provincialibus &c. a Papa non ee H zIn lla ſecnl confirmatis. IUdo proferunt varia exempla, in quibus Concilia generalia erraſſe deprehenduntur. I Al⸗ Sic vox, conſubſtantialis a Concilio Antiocheno ſai ivin a. 272. rejecta, a Nicoeno a 325. approbata, & Polint ab Antiocheno a. 341. Sirmienſi, Ariminenſi, & Alin lt Conſtantinopolitano an. 360. iterum rejecta fuit. Sed notandum, quod Concilium Antiochenum iadn vocem Confubſtantialis in ſenſu Pauli Samoſateni, Um el qui per diviſionem Filium Patri conſubſtantialem oonſiu fecit, rejecerit; Niceæenum vero illam vocem apb- Penda fun probavit, ad aſſerendam conſubſtantialitatem Filii Gueunt. contra Arium: Concilium alterum Antiochenum, Sirmienſe, & Conſtantinopolitanum fuerunt Con- I. Nor cilia particularia ab Arianis prævalentibus cele- 10ra: brata, quæ male vocem illam rejecerunt: Arimi- toyerſie nenſe vero quamdiu liberum & cumenicum fuit, l vocem Confubſtantialis retinuit, nec nifi doli, I N fraudibus & minis decepti Epiſcopi ab Arianis Ohnnes no ejus fupprefſſioni conſenſerunt, rati nullum peri- ude gen culum ſubeſſe, Eodem modo Concilium Ephefour- Menta Pro num a. 449. Eutychetis dotrinam approbans paſ- Don ſim latrocinium appellatur: ficuti etiam duo Con- l cilia Conſtantinopolitana a. 730. & 755. Contra II. M cultum S. S. imaginum celebrata ſpuria fuerunt, Ild frnn & nonnullos ſolum Canones Concilii Trullan en Aln Romana Eccleſia approbavit. Denique definitio efinitur Concilii generalis V. a Vigilio P. approbati a plu- ribus quidem occidentalibus Ecclefiis ſtatim re, cepta non fuit, ſed dubitabatur tunc adhuc de Umnke oe legitima auctoritate hujns Concilii utpote cui unt defin Vigilius non præſedit, cum vero poſtea ab eo cjc/t approbatum fuerit, rei veritate comperta omnes F 5 ſe illi ſubmiſerunt. J 6 lplin G. 28. nli. De Theologiæ Vogmaticæ, Natura, &c. 99 e ſaceriottn, §. 28. Oneilio g .. 1 ſchibr Porro dogmata, definitiones, & Cenſuræ Regulæ hilen orro dog Reg s dis Conciliorum generalium non ſunt in uno fidei de auſo- mu&E cumulo ponendæ. Pro diſcerniculo ſint Re- itate de- Gr gulæ ſequentes. Ttorte leer I. Alia in Conciliis definiuntur ut dogmata vclio oim JBdei divine, quæ ſine nota hæreſis rejici non 25. e poſſunt, & ad credendum omnes obligant. i, Ame Alia ut Concluſioner Theologice quibus oblu- teum Ctari ad minimum erroneum vel hæreſi pro- in eh ximum eſt: alia laudantur ut piæ & lauda- e, bilts conſuetudines, quzæ cum reverentia reci- confubhen . Um s Pienda ſunt, & ſine temeritate relici ne- Phantiium queunt. un Mie II. Nonnulla Conciliis placent, ut probabi- mniee jiopra: multa indeciſa relinquuntur uti con- Ntin . Tame tro verſiæ Scholaſticæ. crumeim III. Rationes decidendi a Conciliis allegatæ neen omnes non ſunt ejusdem ponderis, quia ſu- oei binde demonſtrationibus immiſcentur argu- nu menta probabilia, & in Philiſophia ab omni- Cratecs bus non recepta. ti etani IV. Myſteria fidei a Concilio generali de- .. K ii, finita firmiter amplectenda ſunt, modus ta- t ſun, men illa defendendi & explicandi non ſemper liS definitur. , nnnein V. Quzæ obiter a Concilio aliud delibe- celens 1 "rante occaſione ſermonis immiſcentur, non e ſunt definitiones, niſi alibi conciliariter de- neſi ! cidantur. S== % VI. Decreta Synodalia, quæ reformant diſciplinam Eccleſie ab omnibus orbis Catho- G 2 lici 1 100 Mihertatio Proogmialit. lici nationibus recipi debent, niſi aliquæ ob ſpecialia privilegia eximantur. VII. Concilium Tridentinum omnes natio- nes Catholicæ quoad Canones & dogmata fidei, non vero quoad regulas diſciplinæ ac- ceptarunt. Tridenti- Schol. r. Decreta Concili Tridentini primi omnium mm a quibus re⸗ ceptum. receperunt Veneti. Hiſpaniarum Rex Philippus II. præmifſfia matura deliberatione fine jurium fuorum præjudicio illa aflumpfit. Sebaſtianus Luſitaniæ Rex illa pure & fimpliciter haud ægre ſuſcepit. Idem præftitit Sigismundus III. Rex Poloniæ. Germaniæ Principes Proteſtantes Concilium hoc recipere noluerunt, illud tamen ab Imperatore Maximiliano II. quoad peculiares ſuas ditiones, ae deinde ab univerſa Germania Catholica in Con- ventu Auguſtano a. 1566. receptum fuit. (allia Coneilium Tridentinum pro ocumenico quidem veneratur, & dogmata, quæ credenda proponit, Hipenter recipit, multasque ejus conſtitutiones ad diſciplinam ſpectantes tamquam apprime utiles & veterum canonum menti conſentaneas adoptavit. Verum adduci non potuit, ut illud quoad omnia ſua decreta reciperet, & ſummis Pontificibus ac Clero iterum iterumque ſollicitantibus Reges Galliæz numquam permittere voluerunt, ut eſus decreta in regno ſuo promulgarentur, aut vim legis obtinerent, cujus ratio eſt, tum quia per illa impetita eſt Principum & Magiſtratuum juris- diéctio: tum quia per ea libertates Eccleſiæ Gal- licanæ, & conſuetudines regni læſæ fuerunt, uti pluribus exemplis adduétis probat Cl. P. Richard in Analy. Conc. JTom. 2. Hiſtoriam Concilii Tri- dentini plures ſed parum ſincere ſcripſerunt, utt Paulus Sarpi, Sleidanus &c. imo nec ipfa hiſtoria Pallavicini inter cæteras melior numeris omnibus abſoluta ab eruditis cenfetur. Schol. De Theot. Ktol. 2. P Cecumeni. Perio Gen teſtantes urbem TI ſenterunt. Ppria cauſi p Hie lgionis C n & jns n Nende Cntſio e⸗ y ote Iintos fu Ctencit D IV. Tnde ſolo⸗ dane⸗ oomm, ira deſe Propolne Etiam Pr bitur vi lecleſer ie onne lnsſeyan Morum eo tenencis Plliblitui Juam git ath. alores Kepem t omnes s in e lmno. De Theologic Dogmaticx, Natura, &. I01. ninin Schol. 2. Proteſtantes Concilium Tridentinum pro Solvun- ecumenico agnofcere nolunt I. quia in im- tur obje- D perio Germaniæ celebratum non fuit. Reſp. Pro- fiones 6 teſtantes ipfi in conventu Spirenſi a. 1542. in contra ſe urbem T ridentinam Germaniæ conterminam con- Tyid. iſiſfii ſenſerunt. II. Hlud Romanus bontifex in pro- pria cauſa nec convocare, nec ei præeſſe potuit. Reſp. Hic non Romani Pontificis, ſed fidei & Re- ni prinicer ligionis Catholicæ cauſa agebatur, quæ illi prima- Rex Phiie tum & jus convocandi Concilia œcumenica eis- e uriuni que præſidendi tribuit. III Proteſtantes ab hoc lſtianns Iuin Concilio excluſi, & non auditi damuati innt. U Egre it Keſp Proteſtantes cum ſalvo etiam conduétu in- I. Ver Ior vitatos fuifſe patet ex Seſſione 13. 15. 18. & 6 COnchim oſtendit Didacus Payna I. 1I. defenſ. Trid. fid. ed Inhe IV. Tridentina Synodus non fuit libera, ſed ex s ius em ſolo Papæ placito peracta juxta illud populare Cadoletin ſcomma, Spiritum S. Roma Tridentum in man- Plun iit tica deferri. Reſp. Licet Papæ legati definienda RW propoſuerint, eos tamen Patrum libertatem, ſua edenda etiam Proponendi , reſtrinxiſſe numquam proba- conſtri. bitur. vid. Graveſon in Hiſt. Eocl. 9 rime i her §. 29. i Eccleſia docens etiam per orbem diſperſa, Eecleſia Uduthr (Iive omnes Epiſcopi Catholici in fuis dioece- diſperſa emm Uibus ſeparatim degentes,) in rebus fidei X infalli⸗ enn A morum communi conlſenſu proponendis & bilis. und tenendis errare nequit. Nam Privilegium in- glam fallibilitatis Eccleſiæ, non minus collectæ lare quam diſperſæ a Chriſto promiſſom fuit te »„Matth. ult. Vobiccum ſum omnibus diebus. IIle uCmi Paſtores in Eccleſia ſua inſtituit, ut regant ſthkent gregem ſibi ſubjectum All. 20. v. 28. ulfit D ut omnes gentes docerent Matth. ult. Dedit une eos in ædificationem Corporis Chriſti Eph. 4. 6 9 Secundo. Ante Concilium Nicænum lI. multzæ . 3 —hære- An Eccle- ſia in fac- tis dog- maticis ſit mfallibi- lis. 102 Diſſertatio Prooemialit. hæreſes ſine Conciliis generalibus damnatæ fuerunt, uti ex hiſtoria Eccleſiaſtica patet, & Pelagianis Concilium generale poſtulanti- bus hoc exprobrat S. Auguſtinus l. 4. ad Bo- nif. cap. ult. Unde facultas Pariſienſis a. 1063. declaravit abſolute non eſſe neceſſarium Con- cilium generale ad extirpanda Schismata & hæreſes. Et a. 1664. doctrinam libri: Le Pa- cifique véritable. D. Melletiere, infallibilitatem Eccleſiæ in nullo alio ſtatu quam in Concilio Gcumenico tribuentem tamquam hæreticam damnavit. TZertio. Si Concilium generale ſo- lum eſſet infallibile, non ſemper haberetur viva regula fidei, quia non ſemper Eccleſia in Concilio generali eſt congregata, ac nul- lus proinde foret diſſenſionum finis, & rebel- les in officio contineri non poſſent. Schol. I. Cum Innocentins X. a. 1653. quinque famoſas propoſitiones Janſenii damnaſſet; ejus fautores hanc damnationem quidem acceptarunt, ſed dixerunt, eas non reperiri in ejus libro, vel in ejus ſenſu non eſſe damnatas. Verum Ale- Xander VII. in Bulla. Ad Sacram. &c. a. 1656. declaravit has propoſitiones ex libro Janſenii eſſe excerptas, & in ſenſu ab auétore intento damna- tas. Ut igitur hanc conſtitutionem Janſenii Pa- troni eluderent, confugerunt ad diſtinétionem fatti & Juris, & dixerunt, Eccleſiam eſſe infal- libilem in quæſtionibus Suris definiendis, non vero in quæſtionibus fakti: Unde docrina ill-, rum propoſitionum damnata eſt quidem heæretica, quia hoc eſt juris, ſed falſo tribuitur libro Jan- ſenii Auguſtinus diéto quod eſt factum. Aliud effugium excogitavit quidam Theologus Belga in opusculo: via pacis. Hic diſtinguit inter ſenſum quis, ſeu grammaticalem, & obviam igniſicatio- nem propoſitionis, in quo definiendo zuxta Nini ccle- DeThe Leclefia Geſinien C inten V hæ allbil mugna Peciel eCom elt con ickns Cammnt Aemne Nonneo fliiſo Frceyit dumn Gem P Sſol. 2 adhued ſictis Erfare . Glligen! Elnte, n Klito e Vero ceki tio poſiti lexandt tatione 1 Dutant tri ldorde exdeptio gnum Menta Lerleit nn Pr nt 2] unnatn h. De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &. 103 Ecclefia non eſt infallibilis, & defacto erravit hng im definiendo ſenſum quis propoſitionum Janſenii: ſaltie r & inter ſenſum qualis, ſcilicet, an ſit orthodoxus Ale pok vel hæreticus, in quo definiendo Eccleſia eſt in- 8S 1. 4Al fallibilis. Ex hoc nata eſt quæſtio non ita pridem ſienſsnl magno æſtu agitata, & necdum compofita, an ceſſnruotn Eccleſia in faéctis dogmaticis ſit infallibilis, quale tellate factum dogmaticum eſt illud, quod cum dogmate Seiinil eſt conjunétum, uti an liber Janfenii Auguſtinus mlbn Yl dictus quinque propoſitiones ab Innocentio X. ialibylue damnatas contineat, quod ab omnibus tenendum un in Con Alexander VII. in Bulla citata mandavit, & in Pxtetn nova conſtitutione: KRegiminis Apoſlolici a. 16666. in MWien fidei formulæ a ſe præſcriptæ ab omnibus ſubſcribi n Lenentt præcepit, quod idem juſſit Innocentius XII. a. 1694. npet lebenn & damnari propoſitiones Janſenii in ſenſu obvio, emnper quem propoſitionum verba præſeferunt. tegenn,aS Schol. 2. Verum his omnibus non obſtantibus multi Kationes ſuis, An adhucdum contendunt . Eccleſiam in omnibus contra in-= ſet factis etiam dogmaticis non eſſe infallibilem & fallibili- errare poſſe. Unde Janſenii Patroni concedunt tatem 1053. 4 quidem infallibilitatem Eccleſiæ in definiendo do- Eccl. in Gampileii gmate, non vero in facto. Quare dogmati de- fadis en arent finito plenam fidem adhibendam efſe cenſent, faëto dogmati-= n eiten vero definito reverentiam in ſolo religioſo filen- cis. . ell tio poſitam deberi contendunt. Hinc formulæ ab mn. . 11 Alexandro VII. in facto Janſenii ſancitæ ſine limi- libro lree! tatione aut explicatione ſubſcribere recuſant, quia putant, Eccleſiam non ſatis afſecutam efſe ſenſum e intnde, ſen libri Janſenii, & errore facti in eo aſſignando nem 13 Gfinie laboraſſe. Alii autem putant, ſe formulæ ſine ceelamei exceptione ſubſcribere poſſe, quia hæc ſubſcriptio celtienis, eſt ſignum interni afſenſus ratione dogmatis, & nce l * fignum reverentiæ externæ ratione faécti. Argu- niſene, menta pro ſua ſententia contra infallibilitatem ibvitut Eeccleſiæ in faétis dogmaticis hæc ſunt. I. Chriſtus t hnn non promiſit infallibilitatem Eecleſiæ niſi in rebus leolens fidei, qualia non ſunt faéta dogmatica, quæ non t ne ſunt a Deo revelata II. Origenes in Synodo V. in o⸗ damnatus multos adhuc poſtea defenſores habuit. oo/ G 4 Item KRationes Schol. q. Alii econtra ſtrenue defendunt, quod jndi-. ro hac infallibi- litate. 104 Diſertatio Prooemialis. Item Marcellus Ancyranus a Concilio Sardicenſi & Julis P. orthodoxus habitus poſtea àa S. Bafi- lio & Athanaſio ut hæreticus reprobatus ſuit &c. III. Concilium Chalcedonenſe tria capitula ſcilicet librum Theodori Mopfueſtenſis, Theodoreti ana- thematismos in S. Cyrillum, & Ibæ epiſtolam una cum auctoribus ſuis approbavit, quæ deinde in Synodo V. reprobata ſunt; & Pelagius II. P. in ep. ad Epiſc. Mſriæ ait: epiſtolam Ibæ etſi ab omnibus Patribus Concilii Chalcedonenſis appro- batam adhuc reprehendere licet. IV. Definitio Ec- cleſiæ de facto dogmatico eadem eſt cum illa de facto perſonali, quia definitio de ſenfu libri ab Auctore intento ipſum Anctorem refſpicit, quæ ſane fallibilis eſt. V. Clemens IX. ad pacem Eccleſiæ admiſit quatuor Epiſcopos Andegaven- ſem, Bellovacenſem, Apamenſem, & Aletenſem, qui in ſuis mandatis dozuerant, fufficere pro facto Yanſenii obſequioſum filentium, & tantum ab eis exegit, ut ſubſcriberent formulæ Alexandri VII. quod illi etiam fecerunt, inſerta tamen in ſecretis actis verbalibus diſtinétione Juris & faéti, quod etiam Epiſcopus Catalaunenſis Clementi IX. a. 1668. indicavit. Imo Innocentius XII. in Brevi ad Epi- ſcopos Belgii a. 1694. dicit fufficere, ſi damnentur quinque propofitiones in ſenſu obvio verborum nulla facta mentione ſenſus Janſenii. VI. Theologi cum S. Thoma docent, Eccleſiam efſe fallibilem in quæſtionibus facti, maxime ſi ſit obſcurum, unde Eccleſia non ſolet damnare textum librorum, ſed ſolas propoſitiones, nec umquam Eccleſiæ in- fallibilitas in factis dogmaticis tamquam fide di- vina credenda definita eſt. cium Eccleſiæ de ſenſu librorum, ſeu de factis dogmaticis fit infallibile, ac proinde fideles te- neantur definitioni illius acquieſcere interna men- tis & judicii adhæſione, & non ſolo, ut vocant, religioſo filentio. Interim tamen hi Theologi inter ſe non conſentiunt, qua fide factum dogma- ticum D Tio tienmn e⸗ ſaſliea ſomliy Olihat Dos ne fdelion pollt. infalin ſenii, ſenii n tilen te N An Gen e Hurnr, , goi ignoraxre tarſor d lhci ſalidii juxta! tuere & lihro cr & talis (oe Cogm, Dturer n jocie⸗ icon Vel lbmn un & nt, NNd kept Mnnn ertte Uehtie Kgeetabi Dhemene tan din Uetorin que lagins l! m Tbe el nenſis an 1 ehieit, . ad Pacs Andegnte Merenſe Nee Poſt De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 105 ticum credendum ſit, an ſcilicet divina an Eccle- faſtica tantum Supponunt autem in facto per- ſonali vel particulari v. g. an Titius ſit legitime ordinatus, ſi nitatur teſtimoniis humanis fallibili- bus nec ad regimen totius Eecleſiæ, & omnium fidelium ſalutem ſpectet, Eccleſiæ judicium errare poſſit. Dicunt etiam Eccleſiam nec definire, nec infallibiliter definire poſſe, quod v. g. liber Jan- ſenii, Auguſtinus dictus ſit genuinus fœtus Jan- ſenii, nec quod quinque famoſæ propoſitiones to- tidem verbis in libro Janſenii contineantur; nec quod Janſenius revera in mente habuerit ſenſum, quem verba præſeferunt, licet hoc merito præe- ſumatur, niſi velis illum malignum vel ignarum eſſe, qui receptam verborum ſignificationem vel ignoraverit, vel alio detorſerit; quæ omnia ſi ni- tantur ſenfibus vel teſtimonio hominum incerto & fallaci non vero revelatione Divina ab Eccleſia in- fallibiliter definiri non poſtunt. Eeccleſia igitur juxta hos Theologos tantum infallibili judicio ſta- tuere poteſt, quis & qualis ex tota propoſitionum & librorum ſerie & textura elici poſſit ſenſus, quæ & qualis doctrina, quod eſt factum; & quod talis doctrina ſit Catholica vel hæretica, quod eſt dogma. Probant hoc Primo ex teſtimoniis Scri- pturæ (F. 27.) allatis. Certe ſi Eccleſia fallere- tur judicando librum Catholicum v. g. S. Augu- ſtini continere ſenſum & docéctrinam hæreticam; vel librum hæreticum v. g. Calvini continere ſen- ſum & doëtrinam Catholicam, fideles hoc crede- rent, & ſic tota Eccleſia in errorem induceretur, quod repugnat promiſſioni Chriſti. Secundo pro- bant ex conſtanti Traditione. Nam Concilium Nicœnum I. in epiſt. Syn. ad Alexandrinos apud Socratem I. I. c. 9. anathema denuntiat Ario & nefariæ ejus propoſitioni, & verbis, ſententiisque execrabilibus, quibus uſus eſt ad Filium Dei bla- ſphemandum. Chalcedonenſe aéct. 4. Theodoretum tam diu pro hæretico Neſtoriano habuit, donec Neſtorium & ſeripta ejus damnaſſet. Concilium V. G gene- 166 Diſſerlatio Prooemialir. generale damnavit tria capitula ſeu ſceripta Theo- dori Mopſueſteni, Theodoreti, & Ibe, & libros Origenis, & illos, qui hæc defende- rent, & non condemnarent, in quo Chalce- donenſi nullatenus contradixit, quod tantum Auctores herum ſcriptorum, vel peœnitentes, vel ſe vindicantes ad communionem admiſit, uti in tr. de Intarn. dicetur. Similia facta fuerunt in Concilio Lateranenſi IV. circa libellum de Trini- tate Joachimi Abbatis: Et in Concilio Conſtan- tienſi Seff. ult. circa perſonas & ſcripta Wicleffi, Joannis Hus, & Hieronymi de Praga. Nec juvat dicere hæc facta dogmatica clara fuiſſe, cum ſatis conſtet ex hiſtoria, quam obſcura fuerint ſeripta Neſtorii, & tria capitula, ita ut ob hanc obſcuri- tatem etiam orthodoxi Epiſcopi pro earum parte ſteterint. Tertio. Dogma fidei fidelibus proponen- dum eſt inſeparabile a facto, quuia illis proponi nequit ſine faéto, ſeu ſine textu propoſitionis aut libri: Ergo ficut Eccleſia eſt infallibilis in pro- ponendo dogmate, ita & in facto dogmatico. Sane Chriſtus in hoc Eccleſi ſuæ non deeſt: poteſt illa definire, quis ſit ſenſus S. Scripturæ & Traditionis, eccur non fit infallibilis, quis ſit ſenſus libri vel propoſitionis Theologice ſumptus? rueret ſine hac infallibilitate authentia S. Scri- pturæ & Traditionis, quæ ex ſeriptis Conciliorum & Patrum habetur. Quarto ex hoc inferunt hujus ſententiæ patroni, teneri fideles huic judicio infal- libili Eccleſiæ de factis dogmaticis ſincera mentis adhæfione, non ſolummodo externe, non ſolo religioſo ſilentio ſe ſubmittere, nam fubſeriptio externa ſine interno mentis conſenſu eſt menda- cium, & ſi fiat cum juramento, perjurium: Re- ligioſum vero ſilentium eſt injurioſum Eccleſiæ, cujus authoritatem ſpernit, & intus irridet ac im- probat: Eſt ſuperbiæ & temeritatis nota, dum credit, ſe ſenſum alicujus libri melius penetrare, quam Eccleſiam: eſt inobedientiæ & rebellionis incentivum, quia eodem jure liceret filiis, iervie⸗ N The⸗ & uh vid. (. tlol.4. Uedns ine genern tieo clelte: Gnn cin il lei in Nto Eönes Ahme Amnate & Di Miher Menit liu, G Uti pe Cn Verit, Uuturun 2 Aau ſents, ſichn 1 d t n Hii ſons ſahei een t. 1. 1, ivep/ dum & 1i futn licitun ſeiper Th & De,! hec Elen 1 go Cle Guod nn peeniene n admiltt Cta fnenm! lum de Ii lio Con igta , 92. Nee Re, Cun ii fenint ſin Hano obla- 9 earum Pl us Etohale⸗ Us Nehe opoltinin Utbins n N. 0 Cogm , gon & erihr dlis, ai Ge ſunt entin & 6Coreltt nkerunt ticni⸗ nceln . pe, n ſhi e urium: N Valit 8 inile 8 s non, d is Mlen nteli⸗ 9 De YTheologiæ Dogmaticæ, Natura, &-. 10 . 8 g 7 & fubditis ſuperiorum mandatis ſeſe opponere. vid. Conc. Ebred. a. 1727. c. 2. Schol. 4. Quia Eccleſia etiam per orbem diſperſa in An ab rebus fidei & morum definiendis eſt infallibilis, Eccleſia hinc non licet ab ejus definitione ad Concilium diſperſa generale appellare; non enim licet appellare a ad Conc. Iudicio Eccleſiæ infallibili, quale eſt judicium Ec- gen. ap- cleſiæ etiam per orbem diſperſæ, nam Deus nun- vellare quam permittit, ut Epiicopi per orbem diſperſi liceat. circa fallum dogma propoſitum fileant, cum Ee- cleſia juxta Chriſti promiſſionem deficere nequeat. Et ideo quia Bulla Unigenitus in qua 101 propo- ſitiones ex Quesnellii rellexionibus ſuper novum Teſtamentum exeerptæ a Clemente XI. a. 1713. damnatæ ſfunt, a Conventu Cardinalium, Archi & Epiſcoporum a. 1713. & 1714. a Facultate Pariſienſi, Duacenfi a. 1714. Colonienfi & Lova- nienſi a. 1715. Salmanticenſi a. 1716. a tota Ita- lia, Germania, Luſitania & Hiſpania recepta fuit, uti patet ex Litteris Clementis XI. Paſioralis. Cum itidem in Gallia 110 Epiſcopi eam accepta- verint, 10 ſolum recuſaverint, & 4 tantum ad futurum Concilium generale appellaverint, & ex 24 Academiis Galliæ tantum tres, ſcilicet Pari- ſienſis, Remenſis, & Nannetenſis acceptationem factam revocaverint, uti videri poteſt apud (Card. Biſſy tom. 3. Inf. 2. Cum inſuper eamdem Bul- lam Epiſcopi in Conc. Prov. Ruthenorum a. 1720. Seſſ. 2. receperint, Cardinalis Noallius Archiepi- ſcopus Pariſienſis illi ſub Benedicto XIII. P. fub- ſcripſerit: cum in Concilio Romano a. 1725. ſub eodem Benediéto celebrato Bulla Unigenitus uti Videi regula agnoſcatur, & obſervanda proponatur tit. I. J. 2. quod idem Concilium Ebredunenſe a. 1727. cap. 2. decrevit, & ait, illi fuffragari univerſalem Eccleſiam, eſſe dogmaticum, defimti- vum & 'irretrakfabile Eccleſiæ judicium, & ab ea ad futurum generale Concilium provocare eſie illicitum, & hanc provocationem eſſe ipſo jure irri- tam, ſcandaloſam, ſchismaticam, jam damnatis erro- 108 Diſſertatio Prooemialis. erroribus faventem, ſedi Apoſtolicæ & Eeccleſig injurioſam: Hinc illi qui ab hac Bulla ad Conci- lium generale appellant viderint, qua ratione vel conſcientia hanc fuam appellationem juſtificare valeant: nobis hæc hiſtorice retuliſſe & indicaſſe ſufficiat. H. 30. S§. Petrius Caput Kccleſiæ principale Chriſtus eſt, caput Ec- quod poſt ſuum etiam in cœlum aſcenſum leſi? a remaner, ita, ut in hoc munere non habeat Orio in terris ſuccefſſorem: Succeſſor enim ita Sar utus ſuccedit in locum alterius, ut hic alter non . habeat amplius poteſtatem, quam antea ha- buit: Chriftus vero dum corporalem ſuam præſentiam Eccleſiæ ſubtraxit, eandem ſuam poteſtatem retinet: manet ergo adhuc caput Eccleſiæ primarium. Et quidem dum in hac adhuc vita exiſteret, caput etiam ejus viſi- bile fuit, cum eam viſibiliter gubernaverit. Nunc autem in coœlis exiſtens eſt caput in- viſibile, cum jam non amplius per ſe guber- net Kecleſiam modo viſibili, ſed tantum in- vifibili per internum gratiæ influxum. Inte- rim tamen illam adhuc gubernat modo viſibili per ſuum in terris Vicarium, qui loco ſui jam abſentis præeſt Eccleſiæ viſibili. Hoc caput a Chriſto conſtitutum fuit S. Petruf, guus proinde a Chriſio accepit Primatum honoris & Quriediltionis, tum ſupra Apoſtolos, tum cote- ros Pigeles. Patet hoc Primo ex S. Scriptura, ubi Matth. 16. v. 18. & 19. Chriſtus S. Petrum ſic alloquitur: Tu er Petrus, & ſuper hanc Pe- tram &dificabo Eccleſiam meam .. Et tibi dabo claves regni cælorum, & guodcunque ligauer U u 6r. lie 0 „(Plarn Tdk fumn ſe ile ccl Protekta ſtam pon Ge di Nlle, Petuum Detnn, Dltters el EbetrarB ek ber IS Veto Wmn Detros. ffodk.12 nothine Cipali Ppetram Detrum: fdem be Detti. 5 tunn ſubi er tamen O Mimar Glem in Dinte OVes lan ſetptan ket lisͤ Derigles Uetes e „ De Iheologiæ VDogmatice, Natura, &. 109 , 6 Ei &c. hic Chriſtus ſuper S. Petrum Eccleſiam r. = uam &dificandam, illique claves regni cœlo- rum ſe daturum promittit, ergo caput viſi⸗ bile Eccleſiæ eſſe voluit. Certe ridicula hic eſt Proteſtantium obſervatio, ſcilicet EKvangeli- ſtam non ſine cauſa variaſſe orationem, cum- que dixifſet: Tu es Petrus, poſtea non di- Xiſſe, ſuper hunc Petrum, ſed ſuper hanc e D Petram Eccleſiam efle ædificandam, ut aliam W „Petram, quam Petrum ſignilicaret. Nam S. RK Matthæus Hebraice vel Syriace ſcripſit, ubi- r din! n non eſt differentia generis inter Petrum & etn §e pPetram, ſed Chriſtus dixit: Tu es Cephas, K* id eſt Petra, & ſuper hanc Petram &c. Lati- di nus vero interpres codicem græcum ſecutus, Akennf ubi αιαο & ταιαα lapidem ſignificat, vertit Aiten Petrus. Quod ſi aliqui uti S. Auguſtinus Gum n traskk. 124. in Joan. Origenes Tom. 12. in Matth. n eus nomine petræ Chriſtum intelligunt, de prin- übem cipali fundamento loquuntur. Alii Patres capu petram omnes Apoſtolos vocant, ſed poſt eſeH Petrum: Alii uti S. Hilarius confeſſionem ſeu Atauu fidem Petri, ſed non excludendo perſonam XuII. 1 Petri. Sane omnes Patres licet citatum tex- nokoi tum fubinde allegorice interpretentur, ſem- gi n per tamen aliquam ſpecialem prærogativam r. ? & primatum S. Petro concefſlum fatentur, Um gquem in aliis ſuis ſcriptis manifeſte aſſerunt. NNα Deinde Joan. 21. V. 15. Chriſtus S. Petro ter G,H6 oves ſuas commendavit: Paſce oves meas, & 6 Sunn ſic totam Eccleſiam illi commiſit, quod non eSe frecit aliis Apoſtolis. Denique Chriſtus S. Petro ſpeciales prærogativas Primatum ejus decla- V“ rantes contulit: rogavit pro illo pecialiter, oloun- tur objie- Kiones. 110 Diſſertatio Prooemialis. & vult, ut confirmet fratres ſuos Luc. 22. v. 32. mutavit nomen ejus in Cephas, quod Petram ſignificat, ſuper quam fundaret Ec- cleſiam. Primus ordinarie inter Apoſtolos in S. Scriptura numeratur, non ratione voca- tionis & ætatis, nam S. Andreas prius voca- tus, & juxta S. Epiphanium hær. 5I. natu major erat; Ergo ratione primatus. Item S. Scriptura eum tanquam caput nobis exhi-⸗ bet Marci I. Simon, & qui cum illo erant, Act. 2. Petrus & undecim. Unde Act. I. Pri- mum Concilium convocaſſe, & in altero de obſervatione legalium primus ſententiam di- Xiſſe legitur. Secundo patet ex continua Tra- ditione. Sic Sæculo z. Tertullianus de præſec. hær. Petrum pvetram &diſicandez Eccleſia vocat. Et I. de pudic. ait: in Petro Eccleſia extructa eſt. Origenes hom. 2. in Exod. vo- cat S. Petrum ſummum Avoſtolorum verticem. Sæc. 3. S. Cyprianus ep. 71. ait Petrum pri- matum tenuiſſe ſuper Apoſtolos. Sæc. 4. S. Ambrofius in 12. ep. 2. Cor. Primatum non uccepit Andreas, ſed Eetrus. Sæc. 5. S. Cyril- lus Alex. l. 12. in Joan. vocat cœterorum Tyrin- cipem & caput. vide plura apud Bellarm. & & Mamachium p. 71. Ec. Schol. r. Proteſtantes negant S. Petro a Chriſto pri- matum ſuper reliquos Apoſtolos & totam Eccle- ſiam collatum fuiſſe, & licet plures admittant, a Chriſto conſtitutum fuiſſe ahiquod caput vel ſu- premam poteſtatem in Eccleſia, negant tamen re- Hidere in uno, ſed contendunt, vel eſſe in uni- verſo populo Chriſtiano, vel ſaltem in pluribus principalioribus. Probant hoe I. quia cæteri Apo- Koli funt Petro æquales, & Eph. 2. Aeugtur un⸗ Nr Lol fundamer Agales Candi, 1 von ſu cſeler,e II. Han Eel voni Clllari m l. 1 in ſbin Ium E (olonienl fum, D heedbun eMggeret enmn. e. keſionis, Une tem Anti rel it pim donleſſi Detram loj 2. 41 tes K Conſtten Uelt. Pay 8 Dauhds ſectione, iprlos thmg, & DMrkdicnti- V. II. 0 Eerendi iniühn Türem, mmn & tur de D Rand n ummi Do Ebell, De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. III nos Lle, fundamentum Eccleſiæ,. Verum licet ſint illi ephus, gil æquales quoad poteſtatem Apoſtolicam prædi- fundaet candi, non tamen quoad poteſtatem gubernati- ApoMAmn vam ſupremam, & hinc dicuntur fundamenta Ec- N! cleſiæ, cum ſubordinatione tamen ad §. Petrum. dtioeen II. Apoſtoli miſerunt S. Petrum Samariam Act. 3. PrIuS Sed non imperio, bene vero ſolo conſilio, ſicuti EI. 5l. 1 confiliarii mittunt regem ad bellum. III. S Cle- natos. Iu mens I. I. diſpoſ. dicit S. Petrum primatus glo- pobis en riam ſibi non vindicaſſe, & S. Jacobum Apoſto- io ga lorum Epiſcopum ſtatuiſſe. Verum in Codice iud , Colonienſi abeſt ly Primatus, & loco Apoſtolo- i 1li rum, legitur Jeroſolymorum. Item Hefychius Lin altene S. Jacobum Apoſtolorum caput vocat; ſed utitur ntertiam . exaggeratione oratoria. Item S. Ambrofius l. de ontickn Incarn. c. 4. ait, S. Petrum primatum egiſſe con- feſſionis, non honoris; fidei, non ordinis. Verum . ius E tunc temporis, quando S. Petrus Chriſto interro- e u Fanti reſpondit, juxta S. Ambroſium necdum geſ- Nero L ſit primatum honoris & ordinis, quem modo poſt 1 xd 1 confeſſionem accepit per illa verba: ſuper hanc n run Petram ædificabo Eccleſiam meam. Petrun Schol. 2. Anno 1645. prodierunt duo libelli coæquan- Ervor 4 tes S. Paulum S. Petro in regimine Eccleſiæ, & duo cavita dre conſtituentes duo capita, quæ in unum coaleſce- Eocleſicz Djinotus rent. Favere illis videtur 1. illud Gal. 2. v. 5. ubi ſiatuens. 80 S. Paulus dicit, ſe neque ad horam ceſſifſe ſub- tmuninki jectione. Verum loquitur ibi de falſis fratribus Pelam! diſcipulos ſuos ad obſervationem legalium cogen- tibus, & v. 7. ſe comparat cum S. Petro quoad Pprædicationem, non vero quoad primatum: Et 1Crto: v. II. Opponit ſe S. Petro cum ſeandalo aliorum totam 1 erranti non in doëtrina, ſed minus cauta con- witte . verſatione, quod etiam licet inferiori erga ſupe- enlt e riorem. 2. Objiciunt varios Patres, qui §. Pe- t onen trum & Paulum æquales faciunt: ſed illi loquun- Nnl tur de æqualitate quoad munus prædicandi ‚non 6 1 Nra-G quoad auctoritatem & Primatum. 3. dicunt: Ipfi cTtti ſummi Pontifices vocant ſe ſucceſſeo 5 O. G. Petri & Pauli, & ambo in precibus Eccleög vocantur t Judi- KRomanzs Pontifex Jutcedit d. Petro in prima- tu, Sy e cctout Ec- cleſic. Dihertatio Prooemialist. Judices terræ. Sed intelligitur fucceſſio realis quoad jura omnibus conceſſa, non vero perſona- lis, quo modo ſoli S. Petro ſuccedunt, S. Paulus enim nullam ſpecialem Cathedram tenebat: omnes etiam Apoſtoli ſunt judices terræ, cum fubordi- natione tamen ad primatum S. Petri. vid. Mama- chium in orig. Chriſt. p. 89. H. 31. S. Petros in Primatu & ſummo Pontificatu neceffario ſucceſſores habere debuit. Chriſtus enim inſtituit Eccleſiam ſuam non pro illo ſolum tempore, quo S. Petrus vixit, ſed pro omni usque ad finem mundi. Igitur pro omni etiam ſuturo tempore illi de ſupremo capite providit. Hunc ſucct ſorem J. Letri in Primatu honoris & jurisdislioms & ſupremo Ec- cleſic regimine dicimus eſſe Komanum Pontiſicem, gii roinde eſt caput totius Eccleſivg. Hoc dogma evidenter probat continua Traditio, quæ conſtat Primo ex Concilüus. Nicznum Il. can. 6. relato aét. 16. Concilii Chalcedo- nenſis ait: Eccleſia Romana ſemper habuit Primatum, non ſolum ob urbis dignitatem, ſed honoris & Jurisdicétionis ſuper cæteros Epiſcopos. Conſtantinopolitanum I. ait: can. 5. Conſtuntinovolitants Epiſcopus habtat Drimalus honorem poſt Komanum Fontificim, ubi antiquum privilegium Romani Pontificis confirmat. Concilium Epheſinum Act. 2. vocat S. Petrum & ejus ſucceſſorem Roma- num Pontificem coput ideigue columnam. Unde in Actione 4. hujus Concilii loco: Apoſtolick. Dei Eccleſia Jeroſolguiorum: legendum eſt, Konide DrTo Nmnort Tohius Recleſia A. 1. Gcuento adr. he Propter 0mnenn Priamß⸗ Vvoctcet , Duins In epe Häimatunr ekt Sre Monniſt ſecis 4 Romari ura gon § Vidtor IS P le Athan⸗ enumn ſee Insl. Nec Cmnait Neyrtum Kelalt, Onimm rel Wanos M— incgiſe: Ublen ſie ote uſki — oteſio ki Veno erer nt, N un nebet: one Coi AN , vid. r Pontiiet . Cnſt von iit, Eet lgitun; de ſuyna & M 5unml jn Ytie ho kru 1Cit, 6 Mieenum li Chne nper N Gigvitid lper tl N L De Theologiæ Dogmaticek, Natura, & . 11 Komanorum. Uti fuſe probat Cardinalis Per- ronius. In Concilio Chalcedonenſi Romana Eccleſia dicitur caput omnium Ecclefiarum. Act. 16. His conſonant Concilia recentiora. ecundo patet ex P. P. Sæcul. 2. S. Irenæ. I. 3. adv. heer. ait: Ad hanc Eccleſiam Romanam propter potentiorem principulitatem neceſſe eſt omnem convenire Eccleſiam. Sæc. 3. S. Cy- prianus ep. 42. & 45. Eccleſiam Romanam vocat cæterarum omnium radicem & Watricem. Sæc. 4. S. Athanaſius ep. ad Felicem, S. Am- broſius ep. 78. S. Optatus I. 2. S. Hierony- mus ep. ad Damaſ. S. Auguſtinus ep. 43. Primatum Romano Pontifici aſtruunt. Idem facit Sæculo 5. Theodoretus ep. 116. Et ſane nonniſi tempore Photii privilegia Romanæ ſedis a Græcis oppugnari ceperunt. Tertio Romani Pontifices ſemper hucusque Primatus jura non improbante Eocleſia exercuerunt; S. Victor P. Quartadecimanos, S. Stepha- nus P. rebaptizantes judicavit. Julius P. S. Athanaſium, Liberius Euſthatium Seba- ſtenum ſedibus ſuis reſtituerunt. Ccœleſti- nus I. Neſtorii, Innocentius I. Pelagii errores damnavit. S. Leo M. in Græcos, Aſiaticos, Egyptum & Africam ſuam jurisdictionem exercuit, uti patet ex ep. ejus, 12. 60. 92. Omitto reliquos, nec enim dici poteſt, Ro- manos Pontifices jus Primatus ſibi violenter arrogaſſe: Nam cum hic agatur de cauſa ublica Fidei, de inſtitutione Chriſti, cum ta fuffragetur Eccleſia, cum nullus niſi heæreticus hanc poteſtatem impugnaverit, cum othram Inſiit. I leol. Iom. J. H 114 Diſſertatio Rrostmialis. cum ipfſi Imperatores, Theedoſius, Valenti- nianus, & juſtinianus Nov. 131. illam agno- verint, & ab omnibus agnoſcendam decre- verint, arrogatio & falſitas ſubeſſe nequit. Solvuntur Schol. Proteſtantes negant Primatum Romani Pon- objeftio- tificis, & eum Antichriſtum appellant. Nam I. nes Prote- S. Paulus Eph. 4. v. 11r. & 1 Cor. 12. V. 28. capitis ſiantium. Eccleſiæ non meminit: Sed quando dicit: Vnum covpes, nonne caput ſufficienter deſignat, non enim explicite omnes gradus Hierarchiæ Eccle- fiaſticeæ enumerat, imo dum Prophetarum, vir- tutum &c. meminit, de Charismatibus traétat. II. citant pro ſe S. Cyprianum l. de unit. Eccl. ubi Epiſcopum Epiſcoporum, & præter Deum alium judicem negat„ & parem fibi cum S. Stephano judicandi poteſtatem eile dicit. Verum durius ſubinde in caula rebaptizantium S. Cyprianum lo- cutum fuiſſe notum eſt. Sane Primatum Rom. Pont. agnovit cit. ep. 42. & folum intelligendus eſt, quod in Concilio Carthaginenſi III. nullus ſe Epiſcopum Epiſcoporum vocaverit; item res a Deo nondum revelatas ad Dei judicium retulit, & quoad ordinem Epilcopalem ſe tantum S. Ste- phano coæquavit, non quoad Primatum & ſupre- mam Jurisd'ctionem. Eodem modo S. Gregorius M. nomen univerſalhs Epiſcopi damnavit in Joanne Conſtantinopolitano, qui confendebat omnes orien- tales Epiſcopos ſuos tantuin eſſe Vicarios, & quia tunc quærebatur, an hoc nomen Epiſcopo Con- ſtantinopolitano concedi poſſet, ad Joannis ſuper- biam retundendam illud ſupprimendum eſſe S. Gre- gorius cenſuit, licet in ſenſu Catholico Rom. Pon- . fici competat, unde etiam Bonifacius II. a Phoca Imperatore obtinuit, ut Epifcopi Conſtantinopo- litani hoe nomen deponerent, illudque ſoli Rom. Pontifici tribueretur, teſte Anaſtaſio Biblioth. III. dicunt citatum canonem étum Concilii Nioæni juxta interpretationem Iſidori intra limites occi- dentis; vel juxta interpretationem Ruffini in cele⸗ *£ D Te Lecleſin tes, Ver Eus pol hos int Cham 0 vel ut) Vrdicezi⸗ Noos Altor, ni Citi, teſtas ſe t elle Neen limitrion ex toto o Den Con- ippelatio Utens awe dheis . emes Militer I. 6 ubi no & enon Nodus ES, VAet illan zwr Ndan fen ſſe nenit Romenie lant. Nn io Ciekt: D Gefenut, erirehin Ler DPelumm, ſi tihuetnenl Uit. Eeclt 4 Deum n § Nenn Ferum coni CFpiinam ömemdn II. Illal it; iten Gieinm En trtum de alum HH De Theologiæ Vogmaticæ, Natura, Gc. 115 Eccleſias ſuburbiearias 10000 paſſibus Roma diſtan- tes, vel intra 10 Provincias urbis Vicario ſubje- Sas poteſtatem Papæ reſtringere. Sed notandum hos interpretes conſideraſſe Papam vel ut Patriar- cham occidentis quo modo ad Eccleſias occidentis: vel ut Metropolitanum, quo modo ad Eccleſias ſub- urbicarias, vel ut Epiſcopum Romanum, quo modo ad dioeceſin Romanam poteſtas ejus reſtrin- gitur, non vero ut caput Eccleſiæ & Vicarium Chriſti, quo modo ad totam Eccleſiam ejus po- teſtas ſe extendit, & hoc modo de illo locutum eſſe Nicænum canonem patet ex eo, quia nullam limitationem appoſuit. IV. probant non licere ex toto ocbe ad Romanum Pontificem appellare, nam Concilium Milevitanum can. 22. prohibuit appellationes transmarinas. Sed quibus? Pres- byteris ſcilicet, Diaconis & inferioribus Clericis, & quidem ex uſu recepto & conſenſu Rom. Pon- tificis, ne auctoritas Epiſcoporum vileſceret, & Clericis evagandi temere via præcluderetur. Si- militer Ecclelia Africana in Concilio Carthaginenſi IV. appellationem ad Zoſimum P. noluit recipere, ubi non jus, ſed uſum appellationum impugnavit, & errore detecto ſtatim ſententiam mutavit. Sy- nodus Trullana can. 36. ſedi Conſtantinopolitanæ eadem privilegia, quæ Romanæ tribuens, nul- lius in hac re eſt auctoritatis nec a Papa appro- bata; ſicuti etiam irritum eſt, quidquid Synodus Chalcedonenſis abſentibus & reclamantibus lega- tis Papæ pro primatu Epiſcopi Conſtantinopolh- tani ſtatuit. Juſtinianus Imperator Nov. 123. ap- pellationes a ſententia Patriarcheæ prohibens, lo- quitur de cauſis civilibus; vide Nat. Alex. Sæc. 4. diſert. 28. V. oggerunt Primatum Rom. Pontifici a canonibus conceſſum fuiſſe tantum ob urbis Romanæ excellentiam teſte Concilio Chalcedo- nenſi can. 28. Verum a Deo hunc primatum de- ſcendere ex dictis patet, qnod proinde canones declararunt: Canon vero Chalcedonenſis loquitur de jure Patriarchico in certas Eccleſias Romans H z ſedi Fræœroga⸗ matus Fapa ex Jjure Di-= Zina. 116 Diſſertatio Prooemialit. ſedi conceſſo, imo illum canonem S. Leo rejecit, uti probat Bellarminus l. 2. de R. P. c. 7. Deni- que VI. dicunt, non conveniunt Catholici, in qui- bus prærogativis Primatus Papæ reponi debeat. Ad argumentum hoc ſolvendum videndum nunc eſt, quænam Prærogativæ ex jure Divino Prima- tui ſummi Pontificis juxta omnes Catholicos con- veniant, quænam vero ſint inter illos adhuc con- troverſæ & de quibus dubitent, unde fit H. 32. Prærogativæ Primatus Papæ primigeniæ tivæ Fri- ex jure Divino juxta omnes Catholicos ſunt Primo: Papæ tanquam capiti ſollicitudo om- nium Eccleſiarum incumbit, executioni & obſervantiæ canonum per totum orbem in- vigilat, & rebelles ac contumaces poenis canonicis coercet. Ncundo Leges & decreta Pape in cauſis FPidei & morum ad omnes & ſingulas Eccleſias pertinent, & Chriſtiani omnes in conſcientia tenentur ipfis obtem- perare, etſi etiam Papa infallibilis non ſup- ponatur, nam ſaltem proviſorie ejus decretis, quæ apud bonos maximi momenti eſlſent, obſequendum eſt, ad non dogmatizandum contrarium, quamdiu Eccleſia non reclamat, quod ſecus eſt in privatis Epiſcoporum decre- tis, quibus eorum ſubditi tantum ſubjiciuntur. Tertio In controverſüs fidei & Religionis præcipuæ ſunt ſummi Pontificis partes, nec quidquam in Eccleſia magni momenti definiri debet, quod ad ipſum non referatur tanquam Judicem dignitate & Auctoritate primum. Quarto Papa diſpenſare poteſt a legibus etiam aàa Conciliis generalibus latis, prout utilite, The Ereceſc labet n goe vel gencil Eyileop nerte, debet tentils reerato Hkjr 1 Pin ahe n lia nete Dorfife fure Di Tündant Nrac elpiote Kruncorn Cornar intio dee lpenltie 1 lon. 3iy ter Cacbl Anſie⸗ ülum ato 1 Chrito c (Conmmunie Uun in De Theologiæ Dogmaticæ, Matura, &c. 11 ⁷ leo rjel, .. . . „ & neceſſitas Eccleſiæ requirit. Quimo Papa oicd habet jus convocandi Concilia generalia, iis= dn que vel per ſe, vel per ſuos legatos præſi⸗ ürit dendi (G. 24. & 25.) eto Controverſias inter aleng Epiſcopos ortas decidere, filentium impo- Sihen nere, injuſte oppreſſos defendere poteſt & e it debet. Septimo habet plenifſimam fori Pœni⸗= tentialis poteſtatem quoad abſolutionem & rYeſervationem peccatorum in tota Eccleſia. Hæc jura Primatus primigenia fuſius deducta nunee vide in meis Inſlit. J. E. tom. I. G. 122. ſJ7. itudo 2. Præter hæc Primatus privilegia, quæ Eriuile- enfni Papzæ jure Divino competunt, ſunt etiam gia Fapa en b alia acceſſoria & ſecundaria, quæ ſibi ſummi Jecunda- es E Pontifices reſervarunt, adeoque in Primatu H Cen jure Divino juxta multos Catholicos non- Pontiftci⸗ doms fundantur: uti Canonizatio Sanétorum, Ap- bus ſibi Ch probatio & Confirmatio Novorum Ordinum reſer- is dhg Religioſorum; Sacramentorum rite admini- vata, sroh ſtrandorum ritus accidentales, tempora; 1se Confirmatio & translatio Epiſcoporum; fun- ii datio Eccleſiarum Cathedralium; nonnullæ atinntu diſpenſationes etiam in votis. vid. cit. Inſtit. nce J. E. tom. I. O. 142. ſ4. Nundeo 2. Privilegia Primatus ſummi Pontificis in- Brisile- Obiem rer Catholicos adhuc controverſa, de quibus gia apud Niiem falva fide Scholæ in utramque adhuc partem Catholi- rs diſputant, ſunt Primo: An ſoli Papæ juris- Povo entenn dictio in totam Eccleſiam ita immediate a ut tun Chriſto conceſſa fuerit, ut Epiſcopis a Papa e nn communicetur, nec Epiſcopi jurisdictionem seu ſuam immediate a Chriſto habeant, de quo oat e inferius. Secundo An Judicium Romani Pon- RSRLZ H 3 tiſi- 118 Diſſertatio Prooemialir. tificis loquentis ex Cathedra, hoc eſt, ex plenitudine poteſtatis, & aliquid ſub poena heerefeos fide Divina credendum proponentis in rebus fidei & morum fit infallibile inde- pendenter a conſenſu Eceleſiæ vel in Concilio congregatzæ, vel per orbem diffuſæ. Tertio An Papa a nemine judicari poſſit, nequidem àa Concilio generali, & an hoc fit fuperior. Quarto An Papa auctoritatem aliquam dire- Ctam vel indirectam in res temporales Princi- pum a Chriſto acceperit, ita ut Imperateres, Reges & Principes deponere, eorumque ſub- ditos a Sacramento fidelitatis folvere poſſit. Litigant in his ſalva fide Catholica noſtri Theologi, nec noſtri inſtituti modo eſt, hance litem dirimere. vid. cit. Enſt. J. E. tom. I. G. 125. Jch. I. J. 152. Hrror Ri- Schol. x. Edmundus Richerius in libello de Ecel. & cherii. Polit. pot. a. 16 11. edito docuit, Claves ſeu Juris- dictionis poteſtatem uni & fſoli Eccleſiæ a Chriſto immediate, Petro autem cæterisque Apoſtolis & eorum fuccefſſoribus Epiſcopis, mediate per Eccle- ſiam datam efſe. Unde fatetur quidem Romanum Pontificem eſſe eaput Eecleſiæ, ſed tantum ſym- bolicum, figurativum, miniſteriale, aceidenta- rium, & non neceffarium. Librum Richerii dam- navit Concilium Senonenſe a. 1612. tanquam con- tinentem propoſitiones, expoſitiones & allegatio- nes falſas, erroneas, ſoandaloſas, & ut ſonant hæreticas & Schismaticas. Richerius vero ad pa- linodiam compulfus librum ſuum ſubſjeeit judicio Romanæ Eccleſiæ anno 1629. Summum Ponti- ficem eſſe verum & proprium Eccleſiæ caput viſibile & externum ex G. 31. patet, non tantum ſymbolicum & figurativum. An vero dici poſſit caput miniſteriale, accidentarium, & non neceſſa- N Te fum, non nder Iins ſatis acce, teſped od in etiam uten kien l i Cekiigt Vildle Monni Mord Pnumn tnunm. tione ol 2 gueſti⸗ higne t in kone derii l fnme lis Anti 15 ) Vperle Aund ln II Kte Haneæ (hini edto nentis, Corrll t, 1 De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 119 oe l,4 rium, quæſtio æequivoca eſt: Certum eſt, quod Kü non fit caput miniſteriale in ſenſu Richerii, quaſi . omnem aucteritatem ab Eccleſia acceperit, ſitque Ptopchent illius tantum miniſter quoad executionem pote- libile in⸗ ſtatis: Nam S. Petrus claves a Chriſto immediate in Cord accepit; Gotett tamen dici caput miniſteriale tum Ale. In veſpeétu Chriſti, tum reſpectu Eccleſiæ hoc ſenſu, Uegvike Aod ejus decreta primus ipſe obfervare teneatur, rddd invigilare, ut ab omnibus obſerventur. Poteſt ſt Ueri de are, zun rii Mo! etiam dici caput accidentarium & non necefſarium, iguan n quatenus vel per mortem, vel per voluntariam rales Pmn reſignationem deficere poteſt: ſed cum hoc ſtat: hnpenia quod ſummus Pontifex ſit caput eilentiale & ne- mngteis ceſſarium, quia ſficut deficere nequit publicum & vifibile Eccleſiæ miniſterium, ita nec ſummus krere N Pontifex totius adminiſtrationis caput, quo etiam hica mortao, tam firma ſupliſtit Eceleſa, ſicuti Re- do eſt, M gnhum Rege mortuo, quia vivus apprehendit mor- L in tuum. vid. Biblioth. Juris Gall. in quo turbee ra- tione dicti libri exortzæ referuntur. 84 Schol. 2. Primatus Romani Pontificis pendet ab illa S. Petrus ode kun quæſtione hiſtorica, an S. Petrus RKomam venerit, Romam wesſelf ibique ſedem ſuam fixerit. Certum eſt ex hiſto- venit ibi- 6 ria, quod S. Petrus quatuor ferme annis a paſ- que ſedem i⸗ ſione Chriſti in Judæa manſerit. Anno quarto, Ti- it. e e berii ultimo, Antiochiam venit, ibique ſedem E ſuam erexit juxta Chronicon Euſebii. Septem an- len bei⸗ nis Antiochiæ Epiſcopus manſit ex S. Gregor. ſaeb, I. 6. ep. 37. Hinc profectus anno a paſſione Chriſti e, d DWM/ undecimo rediit Jeruſalem, ubi ab Herode in lickeii vincula conjectus eſt diebus azymorum. Inde ab nenleg Angelo paulo poſt liberatus eodem anno, Clau- dii Imp. ſecundo Romam perrexit, ibique ſedem „ 8 in æternum manſuram conſtituit. Septimo Ro- s en, manæ ſeſſionis anno, Claudii nono, a paſſione bſetti, Chriſti decimo octavo Roma difcedere coaétus eſt unnan edicto Imperatoris exilium contra Judæos decer- Noclie nentis, ubi Jeroſolymam venit, & congregato ibi t, N Concilio interfuit. Claudio mortuo Romam re- eo Caſt dilt, ubi paſſus eſt anno 14 tο & ultimo Neronis VIon ; H 4 imp. 120 Diſſertatio Prooemialis. DiThe Imp ſeſſionis Romanæ vigefimo quinto. S. Pe- ſolern trum Romam veniſſe omnes Catholici fatentur. Deratotil r. quia hoc teſtatur ipie S. Petrus in prima fua § (leme epiſtola c. S. ubi ait: Salutat vos Eccleſia, qucæ eſt ſima ſeti Babzjtone coelekta, & Marcus filius mens. Per Ba- ſolum d byloniam nequit intelligi illa Aſſyriorum, ex qua cryphi teſte Jofepho l. 18. ant c. 12. tempore Caji omnes Rom e Judæi expulfi vel occiſi fuerunt. Nec Babylon Alionge 1 Xgyptiorum, quæ erat locus obfcurus tefte Stra- enimihie bone l. 17. Ergo Roma, quam etiam S. Joannes ſetu in Apocalypfi Babylon vocat ob confuſionem & 3 N omnium gentium errores, quam ideo nomine pro. m ſagre prio S Petrus deſignare noluit, ne locus commo. iſn n rationis ſuæ poſt recentem fugam e carcere per- i 1 ſecutoribus ſuis innoteſceret, & ne Chriſtianis eala Romæ degentibus a gentilibus, fi in eorum forte Ne manus hæc epiſtola deveniret nova perfecutio H excitaretur. 2. Ex Act. ult. & Rom. 1. patet,. ſunnrt multos fuiſſe Romæ Chriſtianos antequam S. Paulus Wunche eo veniret: ſed illi fidem a S. Petro audierunt len, teſte Euſebio l. 2. hiſt. c. 13. Orofſio l. 7. c. 4. 3. nuhen Idem Euſebius in Chron. teſtatur eum S. Hiero- ſgandn nymo de Script. Eccl. S. Petrum 25 annis Roma- fan 8 nam Cathedram poſſediſſe, nec ullibi legitur, ſen quod unquam hanc ſedem mutaverit, & omnes e P— Patres ſedem Romanam vocant Cathedram Petri;, un an & Romanum Pontificem S. Petri ſuccefſorem. ienmel⸗ Hanc veritatem negant nonnulli Proteſtantes. Alii n Deine Romam veniſſe S. Petrum concedunt, ſed negant ſedemn fuiſſe Romanum Pontificem. Alii concedunt, fuiſſe l Ane Romanum Epiſcopum, ſed volunt, quod hane Ereg Eccleſiam usque ad obitum non rexerit. Rationes unten Ro eorum contra communem Traditionem parum pro. re vdle bant, nam S. Paulus in epiſtola ſua ad Romanos dlon ideo S. Petri non meminit, nec eum ſalutat, quia eeſeto te illa epiſtola ſeripta fuit, quando S. Petrus Roma iſe ediéto Claudii exulabat. Similiter epiſtola ad Ga- niet latas, ante illam ad Romanos ſcripta fuit Epocha co nnn S. Petri Romam advenientis non officit veritati ehnttr fei. Joſephus Martyrium S. Petri tacuit, quis Aunſom lce- Alidi De T7 heologia Dogmatico, Natura, &c. 121 luinto. 9 ſcelera Neronis tacere voluit, ne hiſtoria fua Im- holeifn peratoribus diſpliceret, uti ipſe notat l. 2. c. 1I. 8in inm S. Clementis ſilentium nil probat, qui de re notiſ- Verlete, ul ſima ſcribere noluit, & de invidia Corinthiorum mend II ſolum diſſeruit, & libri recognitionum ſunt Apo- lorum, A cryphi. Denique edictum Tiberii Chriſtianos ote Cajions Roma expellentis, eos ſolum fpectabat, qui Nee uu aliunde negotiorum cauſa eo venerant, nullos kung tefeb enim ibi eo tempore habitaſſe Oroſius ipſe l. 7. C. 4. tumuoͤn teſtatur. vid. Mamachius t. 5. Orig. p. 542. oniniorern Fchol., 3. Nonnulli Theologi Catholici ſalva fide pu- Supremus eo nonee tant ſupremum Pontificatum non eſſe annexum Epiſcopa- boene Epiſcopatui Romano ex immediata Chriſti inſtitu- tus Ko- e Calete K tione, ſed ex voluntario S. Petri facto Romæ us- mano jure ne Chin que ad mortem ſedentis, adeoque ex jure non Divino in eormun i Divino, ſed Eccleſiaſtico: unde ex Eccleſiæ di- anneisρ. nov emn ſpoſitione fieri poſſet, ut Romanus Pontiſex ſedem Nonr„ Romanam deſereret vacuam, & aliam eligeret, tegund a vel nulli ſedi ſe manciparet, & tamen, ubicun- Dend nden que maneret, haberetur Caput Eccleſiæ, & mo- ſo 7 riens non haberet determinatum alicujus loci Epi- cum De ſcopum ſed quem Eccleſia eligeret, uti conrigiſ⸗ 3nnen ſet in S. Petro, ſi primis quatuor annis obiifet. ulidi Verum probabilius eſt, quod ſammus bontifica- it, AH tus ſit annexus Epiſcopatui Romano ex inſtitutio- ethedan k ne immediata Chriſti, adeoque jure Divino. Nam ti ſvceeſce. T. S. Petrus ex inſtitutione & mandato Chriſti Ro- oteats meæ ſedem fixit, quia teſte S. Ambroſio ep. 32, nnt, el cont. Auxent. Hegeſippo l. 3. de excid. Jerof. c. 3. oncedln, & §S. Gregorio in Pfſ. 5. Chriſtus S. Petrum ad nt, crucem Romæ damnatum rogatu Chriſtianorum Nert MH . fugere volentem retinuit, ut morte Petri Prima- u tus in Romana ſede firmaretur, ait Gelaſius in gen n er . 5 . nll decreto de libr. apocr. 2. Si ſummus Pontificatus n l non eſſet jure Divino Epiſcopatui Romano anne- den ſe Xus, fuiſſet veroſimilius tempore Perſecutionum iti alio translatus, & Conſtantinus M. qui nihil non ii tentavit, ut Conſtantinopolim ceu novam Romam ta fut M. ſit e“ . omni ornatu condecoraret, ſummum Pontificatum uit,“ . Uli afcribi curaſſet, ſi in poteſtate Epiſcoporum hoc i H 5 fuiſſet. 122 Dihessatio Prooemialit. fuiffet. Unde Privilegium Primatus fuit quidem primo perſonale S. Petro concefſum, & in eſus meceſſores transmittendum, poſtea vero ſactum eſt locale pro Roma vel ex mandato Chriſti ante ejus aſcenſionem, vel poſt illam, quando S. Pe- tro occurrit dicens: Venio Romam, iterum cru- eifigi. Quare Roma etiam everſa, quod tamen Deus vix permittet, maneret faltem Romanus Eriſcopus, ſicuti modo dantur Epiſcopi in parti- bus infidelium. Ex quibus colligitur, efſe qui- dem de fide, Romanum Epiſcopum eſſe, jure Di- vino ſuccefſorem Petri, & caput Eecleſiæ: non tamen eſt de fide, Romanum Epiſcopum efſſe jure Divino ſucceſſorem Petri & caput Eccleſiæ, quia eſt Epiſcopus Romanus. Falſum autem omnino eſt, quod ex gratia Principum Primatus ſit anne- xus Romanzæ ſedi, nam Canon Conftantinus d. 96. quem citant pro ſe heæretici, eſt ſpurius, & Pri- matum illi Divinitus collatum folum declarat; quod etiam fecit Phocas, & Valentinianus. n ſit de Sckol. 4. Nullus Catholicus eſt, qui non certo teneat, käe mo- modernum noſtrum bPontificem eſſe ſummum Pon- der ntmn tifieem, ſed diverſo certitudinis gradu, quidam tantum certitudine morali, alii certitudine Theo- eNe legiti- logica, alii certitudine fidei, de qua controverſis D 14 . diſputent Scholaſtiei. 7 Eivi ſei Regnen Ex his colligimus Regimen Ecolxßiæ eſſe MWo⸗ Kaenar. chicum, in quo eſt aliquis ſuperior, cui om⸗- “ es parere tenentur in illis, quzæ ad Eccleſiæz Cralis Qubhernationem pertinent: ſed Romano Pon- temipera- tifici omnes obtemperare tenentur (G. prec.) tum, Ergo Regimen Eocleſiæ eſt vere Monarchi- cum. Nihilemirns hac Regimen eſt Arikocra- lia temperatumn. Nam in Eccleſia eſt ſlummus Prin- — Pzr, norchicum. Hud quippe Regimen eſt Monar- NTo Pinceps ſopi obe ſiis Loi⸗ Diincipe Guin 2nte Da Pa, Cobella Fitei in nia A N tenſent 1. S lam vid loe ek, uüdem Perine dacram Poſle dl Chriktn Vero ſe ternam Letet,n . De Theologiæ Dogmaticæ, Matura, Sc. 123 n Princeps, ſeu Papa, cui omnes etiam Epi- n,Chi fſcopi obediunt: funt etiam Epiſcopi, qui in ir ſuis Epifcopatibus imperantes veri Kccleſiæ Ianaid) Principes, & non Papzæ Vicarii exiſtunt, d,iens qui in Conciliis ſunt judices Fidei, imo etiam disꝶ ante Papam, ſed judicio ſubordinato, cum ten un Papa, in Conciliis, & poſt Papam, extra oie Concilia, ſed judicio adhæſionis de cauſis , Fidei judicare poſſunt. Ergo habentur om- lie nia ad Regimen Monarchicum Ariſtocratia wun 6 temperatum requiſita. eckiee Sckol. I. Schubert Theol. Pol. p. 2. c. 25. doeet Eccle- Salvuntur ite om fſiam vifibilem fpectatam ſecundum fſua interiora, opjie Rones Prnrnſt un. hoc eſt, doctrinam & uſum Sacramentorum, unam roteſtan- kninnsl quidem efſe Eccleſiam, ad quam omnes eoetus tiuzm. Pmin, pertinent, in quibus verbum Dei pure docetur, & ſhun em Sacramenta legitime adminiſtrantur, & eatenus gtinianne poſſe dici Monarchiam, quam tamen unus & ſolus Chriſtus per ſpecialem Providentiam regit. Si n etto ei vero ſpeétetur ſecundum exteriora, quatenus ex- ſümmm ternam ſocietatis formam habet, & legibus regi Nadn, debet; non eſt Monarchia, ſed tot ſunt ſeparatae ftitmdie N. ſocietates, quot externi cætus, qui præter uni- 1 on tatem Doctrinæ & Sacramentorum nullum inter . ſe vinculum habent. Hi ergo nec Monarchiam con- ſtituunt, nec Monarchico imperio regi poſſunt, ſed quilibet eœtus ſeipſum pro ratione circumſtan- 6 tiarum regit, vel a Magiſtratu politico, qui ejus lſat curam gerit, regitur. Unde videtur admittere in elt Eccleſia regimen vel democraticum, vel cum plu- fot, d ribus Proteſtantibus mere Ariſtocraticum. Vide- 3Ee tur illi ſuffragari Auctoritas Chriſti, qui Lue. 22. e v. 24. diſcipulis fuis de Primatu contendentibus Rone reſpondet: Reges gentium dominantur eorum. r S Vos autem non ſie, ſed qui maior eſt in vobis, fiat e 4 Keut minor, & qui præceßſor eſt, ſicut miniftrator. RN Sed hic Chriſtus ſolum ambitionem prohibuit, s & Præſulibus humilitatem & lenitatem commen- 46 Ni davit. Sckal. Epiſcopi Schol. 2. Diſputatur adhuc in Scholis, an Epifcopi jur!säi- Kionem Juam ha- bent im- edzate Cluriſto. 124 Niſſeriatio Prooemialir, ſuam jurisdiétionem immediate a Chriſto habeant, an vero mediante ſummo Pontifice. Cardinalis de Turrecremata l. 2. de Eccl. c. Sq. docet, Apoſto- los non àa Chriſto immediate, ſed a S. Petro juris- dictionem accepiſſe ac conſequenter Epiſcopos, qui Apoſtolis ſuccedunt. Sed hæc ſententia de- fendi non poteſt, hancque refellit Bellarminus 1. 4, de Rom. Pont. c. 23. quia S. Paulus Gal. I. teſta- tur, ſe Apoſtolatum accepiſſe nullo mediante Apo- ſtolo per Jeſum Chriſtum, & Deum Patrem. Luc. 6. vocavit Chriſtus diſcipulos ſuos, & elegit duodecim ex ipſis, quos E&g Apoſtolos nominavit. Et Joan. 20. Chriſtus ad omnes Apoſtolos ait: Sicut miſit me vivens Pater, & ego mitto vos. Proba- bilior ſententia eſt, quod Epiſcopi jurisdictionem ſuam non a ſummo Pontifice, ſed a Chriſto imme- diate accipiant. Nam r. Epiſcopi Apoſtolis, quos Chriſtus conſtituit Eceleſiæ Principes, ſuccedunt, uti docet S. Cyprianus ep. 69. Nicolaus ep. 47. Eugenius IV. in Decreto & Tridentinum Seſſ. 23. cap. 4. ait: Sacroſantta Synodus declarat, præter cœteros Eccleſiaſticos gradus, Epiſcopos, qui 7ns Apoſtolorum locum ſuccedunt, ad hunc hierarchi- cum ordinem præcipue pertinere, & poſitos, ſicat idem Apoſtolus ait (Acét. 20. v. 28.) a Spiritu . regere Eccleſiam Dei. Ergo immediate a Chriſto accipiunt ſuam jurisdictionem. Unde merito præ- ter alias propoſitiones, ſequentem: Epiſcopi a Fapa accipiunt Surisdibktionem Epiſcopalem, quam exercent in populos ſibi ſubditos, Facultas Pari- ſienſis ué falſam, verboque Dei contrariam reje- cit. Hæc ſententia non officit Primatui ſummi Pontificis, quia Epiſcopi Papæ ſunt ſubordinati, eorumque limitatur poteſtas prout expedire vide- tur, ne deſtruatur ordo hierarchicus, & in Ec- cleſia fiat perturbatio, ſi quivis Epiſcopus omnia ubique poſſet. Unde licet poteſtas ordinis Epi- ſcopalis, quee eſt quid abſolutum præciſe ſumpta, nec ſubditos connotat, non poſüit ita reſtringi, quin DTho. gnin Ppi dotellas! lobditos Gui ſne Da e penes uſtss de ſutein Dockiri ſocnib olg. P inſitutio Dkura, l G glar luuen an orie Col denerdy Deminit 4 unt 5 unde Ulohun l D Deinle N . De Theologicæ Dogmaticæ, Natura, &c. 12 5 n uin Epiſcopi illa valide utantur, etfſi illicite: Cirte Rareltas tamen jurisdictionis, quæ eſt relativa ad . (ninz ubditos „, Aan principatum neceſſario includit, enen qui ſine ſupditis eſſe nequit, ita reſtringi poteſt, Ke ut illa nequidem valide Epiſcopi uti poſſint, cum lan penes Eccleſiam ſit, eis ſubditos aſſignare, aut pter Hicn juſtis de cauſis ſubtrahere, unde Epiſcopus pote- e ſalerii ſtate jurisdictionis erga eos uti non poterit, quos Belhmminmg Eccleſia illi non ſubdidit. Illa formula, qua Epi- s( ſcopi ſe ſcribunt Dei & Apoſtolicæ ſedis gratia meiine Epiſcopus, recentior eſt, & hac primum uſus eſt Deum 2. 1251. Nicofienfis in Cypro Epiſcopus, ac deinde dos,Ei Sæculo MAto magis invaluit, quando reſervatio- non nes ſunt introduétæ, nec hodie in Germania ubi- lsih que obtinet. Denique per Confirmationem ſummi uß, M Pontjficis, quæ olim per duodecim Sæcula ad igsſto⸗ Archiepiſcopum ſpectabat, non accipit Epiſcopus Cfrm internam & radicalem poteſtatem regiminis, ſed Anofes tantum adminiſtrationem, unde Papa dicit: Com- es, ſonie mittimus tibi adminiſtrationem. ſeane Schol. 3. Probabilius etiam nobis eſt, Parochos eſſe Parochi mmiun inſtitutionis Divinæ. Colligimus hoc ex S. Scri- ſunt inſti⸗ elyak,i ptura, ubi Luc. 10. v. I. & 2. Deſignavit Dominus tutionis ns 6 E alios ſeptuaginta duos, &y emiſit illos binos ante Divinæ. nuut inm faciem ſuam. Hic Chriſtus Apoſtolis jam in primo lſiu ordine collocatis Luc. 6. inſtituit ſecundum ordi- 3)e 6 nem Presbyterorum ſeu Parochorum, quorum jam dte d meminit Apoſtolus 1 Tim. 5. V. 17. Qui benz præ- le neil ſunt Presbeſteri (ſcilicet ſub Epiſcopo) duplici ho- n! iif nore digni habentur. Et v. 19. ait ad Timotheum eure Epiſcopum: Adverſus Presbyterum accaſationem Folig noli recipere, niſi ſub duobus aut trihus teſtibus. onmmn Deinde Patres docent, Presbyteros & Parochos vimmi ſuccedere 72 diſcipulis. Ven. Beda in Luc. 10. J Ind. Theodulphus Aurelianenſis in Capitularibus. eseit S. Thomas 3. p. q. 67. a. 2. Unde facultas Pari- 1,5 ſienſis a. 1408. cum Joannes de Gorello Minorita ſe in ſuis Theſibus propugnaſſet, Curatos non eſſe 35 l de inſtitutione Chriſti, ſed per Dionyſium Papam eclee Miſle ordinatos eum ſententiam ſuam retractare in 6 coe- 126 Diſſertatio Frooemialis. UThe coegit. Denique juxta Tridentinum Sefſ. 23. can. 6. pls, ſe Eſt in Eccleſia Catholica Hierarchia Divina ordi- at bre natione inſtituta, quæ conſtat Epiſcopis, Presby= mandate teris & Miniſtris: Sed nulli alii Presbyteri intel- tota ſen ligi poſſunt, niſi Parochi, reliqui enim vel juris- vere diétionem tantum delegatam habent, vel nullam, “ quæ ad hierarchiam ſaltem perfectam & comple- r. tam non ſufficit, uti in tractatu de Ordine pro- mun k sde bant Theologi. Ex hoc fluit ulterius, quod pote- nik o Paro- ſtas jurisdictionis Parochorum ſit immediate a oftin chorum eſt Chriſto, ſalva tamen immedjiata jurisdictione Epi- imenediate ſcoporum in ipſos Parochos, & plebem ſubdiram. ne⸗ a Chriſio. Snccedunt enim eodem modo Parochi 72 diſcipu- ⸗ lis, quo modo Papa Petro, & Epiſcopi Apoſtolis, un ergo eodem modo ficut Papa in tota Kccleſia, & ie,in Epiſcopi in ſuis dioceſibus ſuam jurisdictionem a (fim Chriſto habent, ſalva tamen Epiſcoporum imme- Ctines diata jurisdictione, quia Epiſcopi ſemper erectis ; etiam Parochiis plebis fibi ſubditæ curam gefſe: ndih runt; unde Apoſtolus monet Timotheum & Ti- Cmmt tum Epiſcopos, ut ſollicite curent, non ſolum ck quæ ſpectant ad Presbyteros, & Diaconos, ſed n uderen etiam plebem, viduas, ſenes &c. quippe Parochia non eſt communitas, quæ ſibi ſufficiat, propriis regatur legibus, Magiſtratus & miniſtros ſibi con- ſtituat, in inobedientes pœnas decernat, ſed ha- uin . bet ſe ad Dioeceſin, ut pars ad totum, membrum (qjlg an ad corpus, cui unum caput præeſt Epiſcopus in- 1Chen Auens in ſingulas corporis partes, quas per neceſ- lii⸗ ſaria organa nempe Parochos movet ac dirigit. unid Peot Non obeſt huic ſententiæ, quod multi ex 72 di Mnh Comm ſcipulis non fuerint Presbyteri utpote quorum non- bos ,DrE nulli Act. 6. modo ordinati ſunt Diaconi, nam Cnand poteſtas jurisdiétionis excepta Confeſſione Sacra- un mentali, non neceſſario ſupponit poteſtatem Ordi- 3 nis. Nec dici poteſt modo Sæculo 2do ereétas * fuiſſe Parochiales Eccleſias, nam Rom. 16. v. I. Apoſtolus commendat Phœben, quæ eſt in mini- ſterio Eccleſiæ, quæ eſt in Cenchris: Cenchris Wer guos Vvero juxta Theodoretum non erat ſedes Epiſco- MWad d palis, . De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 127 deſ g el is, 1 inthi 1 Dins bals Precbecn Conntorun. Denique non lo- kons eris paſtorale, munus exercere ſine eeit en e dbte Rpiſeur Kotat⸗ Jurisdichionis e ab Epiſcopo quoad exercitium, non ei DW vero quoad primariam inſtitutionem. e Schol. 4. Abbates & Generales m ar .4. tes & Generales Ordinum Religi eNe rum ihabent jurisdictionem ſuam ex Dririeriochs s. , Wt gari us de cauſis ab Eccleſia illis conceſſo. Nam aen timd e ium Ahbatis Generalis aut Provincialis non ger dickan, Raaina iate inſtitutionis Divinæ, ſed Eccle- Gen 4 edem Uln Re “ cclefia enim Ordinum Religioſorum - ini⸗ Regl as approbando poteſtatem in Regulis ſupe- ſnta .M us conceſſam confirmavit, & contulit. Sci- ta Lad ſeri u Abbae cum ſuis Religioſis juxta præ- l Srben 5 Regul melius agere poſſit, & eum vonnm in fun; vi eligioſi per varias Provincias ſint dif- RS ervari poſſet, ſi ab Ordinariis lo- Dtteme carama⸗Leren ur; ideoque magis expedire viſum Nt, MWſi Gresationbm or in menen Wiedtenden Rkad fangerent, imnem curam cum jurisdiétione re- nigrehn jciat, In . . ikros ſtiet 8 34 mn Quia Eccleſia eſt corpus myſticum vi n,um Ccujus anima ſunt dona Lpirirus S. Fides, ſoos⸗ Rnke» Him & Charitas: Corpus vero externa Fidei Chri- Taztunt. nelei ſtianæ Profeſſio, & eorundem Sacramento- an n Communio ſub legitimis Eccleſiæ Paſto- egunn ribus, præcipue vero ſub uno ſupremo capite Miccti, Romano Pontifice, reſtat ut membra ls ſon e gon a adhuc conſideremus. Et 1I. quidem eh r. r N. nec ſoli prædeſtinati ſunt in Eccleſia 4. AI ad Kecl en omnes, tum quia nulli infideles Ad eſiæ animam & corpus pertinent, Cs inc ade tamen multi ſunt prædeſtinati, “ gui lem convertuntur, & in gratia per- ſeve- 128 Diſſertativ Prooemialit. leverant: tum quia Prædeſtinatio non eſt rzatio formalis, a qua Eccleſia ſuam accipit denominationem, cum Eccleſia ſit viſibilis (§. 21.) Prædeſtinatio vero inviſibilis. Non ſoli Prædeſtinati ſunt in Eccleſia, nam S. Scriptura Eccleſiam comparat agro Matth. 13. ubi inter fruges dantur & ſpingæ : Areæ, in da paleæ frumentum operiunt Marth. 3. agenæ miſſæ in mare, in qua boni & mali piſces concluduntur Matth. 13. Deinde Pau- lIus periequens Eccleſiam erat prædeſtinatus, nec tamen erat in Eccleſia, & Judas licet re- probus in ea fuit. Denique ii Eccleſia ex ſolis prædeſtinatis conſtaret, eſſet omnino inviſibilis, & rueret omnis ſubjectio ſupe- rioribus Eccleſiaſticis debita, quæ falſa eſſe ex G. 21. & 30. patet. 2. MWon ſoli juſti, ſed etiam hominer imper- felli & peccatorer maniſeſti ſunt in Eccleſia. Ita docet PFrimo S. Scriptura n. præc. & Matth. 18. v. 15. Ubi Chriſtus jubet, peccatorem ad Ec- cleſiam deferri, & ſi eam non audierit, ab ea removeri: Ergo ſupponit peccatores eſſe in Eccleſia. Et I Cor. s. in Eccleſia Corinthio- rum erat inceſtuoſus, quem S. Paulus gravi poœenitentiæ ſubjecit. Secundo accedit Tradi- tio, quam Pelagianis & Donatiſtis oppoſuit S. Auguſtinus, in tribus libris contra epiſto- lam Petiliani, & contra epiſtolam Parme- niani. Tertio ſuffragatur ratio, nam mem- brum corporis humani mortuum vere dicitur illius membrum, ergo etiam peccatores per- tinent ad corpus Eccleſiæe, ſuntque ejus membra vi profeſſionis externæ ejusdem daͤc NLe Gcolnr tn & i Dattieip 3. ſint in Ptura! iinlam Nlin i ciin ſtr inte ſiggett. eo UI ſ ſ Doisenn Daröoipe non hat fonem, Münion kelt, Animam Ner Che Lorleſe, 4. Bimo hy IS, vri Ita docer Ciryiote Her- Ato en inan Utztern . 4glo re tlendo, Klrn Atio uen e ſvam inhi 1 ſt nn fſibiis Ne ſia, und ro Nink, E: Au l t Dlaut. boni An Deincehe xdeſtum. das loale Loeclelat elet An ecia ſ⸗ 4 ge ialne nrine Ein Lullijt 1 X Math! toreln ad: dierit ,n tores ee ja Coriyh⸗ Pauluegt Crect i iis t conte 66 Olann n uun ulns, ngne junt De Ilologic Dogmaticæ, Natura, &c. 129 & communionis Sacramentorum, licet mor- tua & imperfecta, quia illius animam non participant ob defectum Charitatis. 3. Hœretici publici & maniſeſti proprie non Junt in Eccleſia. Ita patet Primo ex S. Scri- ptura Tit. 3. v. 10. Hareticum hominem poſt unam & alteram correptionem devita, ſcieny, guia ſubverſus eſt, qui ejuimodi eſt, & deliquit, cum ſit proprio judicio condemnatur. Hoc eſt, interpfete S. Hieronymo, ſeipſum ab Eccle- ſia ejecit. Et I. Joan. 2. v. 9. dicitur: Ez nobis prodierunt, ſed non erant ex nobis, nam ſi fuiſſent ex nobis, manliſſent utique nobiscum. Secundo Hæeretici manifeſti non participant corpus Kecleſiæz Chriſti, quia non habent eandem externam Fidei profeſ- ſionem, nec eorundem Sacramentorum com- munionem, nec legitimis paſtoribus adhæ- rent, quæ conſtituunt corpus Kccleſiæ: Non animam, quia non habent veram Fidem, nec Charitatem, ergo non funt proprie in Eccleſia. 4. Sckhiismatici non ſunt in Eccleſia, Nam PFPrimo hæc eſt una, unum ovile, unum cor- pus, unitati autem Schisma opponitur, & ita docent P. P. S. Cyprianus ep. 69. S. Chryſoſtomus hom. II. in ep. ad Eph. B. Fieronymus in c. 3. ep ad Tit. Secunde Ratio eſt, quia Schismaticus non ſ animam Eccleſiæ, cum violet pacem & Cha- ritatem: nec ad corpus, quod ſeindit, & a quo recedit, vel non obediendo legitimis Paſtoribus, vel privatos conventus inſti- tuendo. 65. Bx. Schram Inſtit. Theol. Tom. I. 130 Diſſertatio Prooemialis. 5§. Excommunicati vere non ſunt in Eccleſia. Nam FPrimo Matth. 18. v. 17. jubet Chri⸗ ſtus rebelles & contumaces Chriſtianos, Ec- cleſiam non audientes haberi ſicut Ethnicos & publicanos, qui non ſunt in Eccleſia. Idem docet S. Cyprianus ep. 602. S. Augu- ſtinus l. de unit. Eccl. c. ult. &c. Secundo Excommunicati non ſpectant ad animam Ec- cleſiæ, quia in peccatis ſupponuntur contu- maces; nec ad corpus, a cujus exteriori communione ſunt præciſi. 6. Ex his colligitur infideles publicos non baptizatos nullatenus ſpectare ad Eccleſiam. Catechumeni vero non ſunt actu & perfecte vera Eccleſiæ membra, quia non ſunt inſerti Chriſto per Baptismum, & ex defectu hujus non habent jus ad Sacramenta Eccleſiæ,, & alia fidelibus communia. Schol. x. Wicleffus, & alii nonnulli ſolos Præde- ſtinatos eſſe vera membra Eccleſiæ volunt, quæ vero in confirmationem ſui erroris loca ex S. Scri- ptura citant, plerumque de Eccleſia in cClis triumphante intelliguntur. Similiter Novatiani & Donatiſtæ, qui Eccleſiam ſolis juſtis & ſanctis conſtare docebant, & Pelagiani qui etiam homi- nes imperfectos & levibus peccatis obnoxios ex- cludebant, laoca S. Scripturæ de Eccleſia trium- phante, ad militantem male detorquent. Schol. 2. Jurius Calviniſta docet Eccleſiam univer- ſalem ſinu ſuo complecti omnes hæreticorum ſectas, qui non errant in articulis fidei fundamen- talibus, unde omnes ſalutem conſequi poſſunt. Nam I. Eccleſia habet jus in hæreticas, quia ad illam titulo Baptismi pertinent; ſed notandum eſt, quod illos e ſinu ſuo ob hæreſin ejiciat. II. Deinde hæretici habent vera Sacramenta: ſed non om- nes, De Ten Nes, ud Vera 2d ea! Valde funt, menton Pecki ejstn (lele it CTEetn Srune Nun Monn z ge t Eerle 4orit Uie cdr co Vvel cn non NoVis kales N. Kehisnn⸗ num V Han, be Petfils ſgi, Cu Uer here Comuti Ueſttica i l,ſatir An . . De Tueologiæ Vogmaticæ, Natura, Gc. 131 t ine nes;, qui illa habent, funt in Eccleſia, quia hæc jbet ad veram Eccleſiam pertinent, quæ diſcedentes Fiſtanas 5. ab ea hæretici ſecum aſportarunt, unde nonniſi “L valde improprie ad Eccleſiam pertinere dicendi cut Uin ſunt, ſcilicet ratione Baptismi & aliorum Sacra- in Ni mentorum. Hæretici vero occulti imperfecte ad 2. 4 Eccleſiam ſpectant, ſcilicet quantum ad corpus Cc. Cunl ejus ſeu partem externam & vilibilem, nam Ec- znixamt cleſiæ fidem ſaltem exterius profitentur, ejus Sa- cramenta participant, ejus Paſtoribus ſubjiciuntur, untut 6o quia tamen ſidem & Charitatem non habent, ſunt lhos extet membra Eccleſiæ imperfecta interius præciſa, ſed non omnino exterius. publamn Schol. 3. Schismatici ſunt, qui ſeparant ſe ab unita- Eocakn te Eecleſiæ Catholicæ & univerſalis, wel ejus . Auctoritatem in aliquo diſciplinæ univerſalis ca- n E N pite contemnendo, vel ab ejus capite unitatis On funt h & communionis Eccleſiaſticæ centro recedendo, Geleln e! vel cum aliis Paſtoribus Eccleſiarum & fidelibus Halele, non communicando, vel novas ſocietates cum novis Miniſtris inſtitnendo. Unde Eccleſiæ orien- tales Romano Pontifici non adhærentes vere ſunt I „ Schismaticæ. Orto Sæculo 1I4to inter Urba- e volult, num VI. legitimum Papam, & Clementem V II. o ndeeh Antipapam Schismate, huic quidem tota Gallia deln in r Hiſpania adhærebat, quin eſſent Schismaticæ, ſter Mont ſed quia dubium erat, quisnam eſſet legitimus lis Papa, bona fide illi adhærebant, judicium uni- eimn verſalis Eccleſiæ, expeétantes, unde erat error . Crie facti, non vero dogmatis. Leckin i. ven. §. 35* gelim uin Cum in verbo Dei ſcripto & Tradito Propoſitio * „ . — . ri, per Eccleliam nobis propoſito contineantur uæretica 4 ne. 1 . „ . . c dogmata Fidei, ſequitur, quod propoſitio dua. ne haretica illa ſit, quæ dirette & immediate ad- Iutuim verſatur doſtrinæ a Deo revelatæ, & ger Eccle- t L, at ad credendus propoſitc. Quare ad pro- . Avon 5 1 2 . poſi⸗ 132 Diſſertatio Propemialit. poſitionem hæreticam requiritur I. ut ad- verſetur immediate veritati revelatæ, & non ſolummodo per conſequentiam. 2. Veritas, cui adverſatur, debet eſſe immediate reve- lata. 3. Veritas illa debet ab Eccleſia tan- quam fide Divina credenda efſe propoſita. Dudicium chol. x Judicium Eccleſiæ dogmaticum eſt quod EKccleſic dogmati- cum. veritates credendas, & errores proſcribendos pro- ponit. Ejus Charaéteres effentiales ſunt, quod ſit regula affenſus interni, veritates in animo cre- dendas proponens & errores proſcribendos: quod ſit irreformabile & immutabile quod ſit univer- ſale: quod habeat pro objeéto non meras voces, ſed ipfam ſubſtantiam; quod propugnari aut im- pugnari non poſſit, niſi ad S. Scripturam, Tradi- tionem & cum illis connexa recurratur. Lex diſciplinæ eſt decretum, quod fertur, de rebus agendis, nec intrinſece bonis nec malis, quæ pro diverſitate circumſtantiarum mutari poſſunt. Diſciplina alia eſt Apoſtolica, ab Apoſtolis: alia Eccleſiaſtica a ſucceſſoribus Apoſtolorum deriva- ta: alia eſt univerſalis, alia particularis. Rurſus Diſciplina ſpectari poteſt vel ſtricte, quæ eſt de rebus agendis, & dicitur mera diſciplina: vel late, quæ reſpicit agenda dogmati alicui connexa: vel latiſſime, quæ licet in ſe ad dogma pertineat, nondum tamen ab Eccleſia expreſle definita eſt. Lex diſciplinæ merzæ per ſe exteriores tantum actus præcipit vel prohibet, & meras voces di- ſputationi locum præbentes removet filentium v. g. imperando, dogma vero non perſtringit, mutari poteſt, nec ſemper omnes univerſaliter obligat, pcœnam transgreflſoribus infligit, quin doctrinam eorum infamet, & ex S. Scriptura & Traditione non impugnatur. Unde prohibitio non utendi eſt lex meræ diſciplinæ. . Schol. Ne Teo Col. 2. rronel Theolo in ſe in le fide eſt Pro vior tione abſolot⸗ Theola debeſe qve ill ſerin Ciruntt Petlen fündame IDan e ſioereſt don it her Tein c ) Men, bet fun ſüſfienn ſel gor de 5 oxim ſto, 1 logien. ſim hadr Dn, in m ined fium f brc lentpgr Uavi tenkiam. 1 Uine tendo 10 Ched . emalit . De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, Sc. 133 Ar L. UöE Schol. 2. Præter Propoſitionem hæreticam, alia eſt Propoſitio late, An erronea, quæ opponitur veritati certæ certitudine erronea. 1 jetfr T. heologica, id eſt, veritati, quæ licet non fit in ſe immediate revelata, ex Una tamen præmiſſa necin t de fide, & altera naturaliter certa eruitnr. Alia Reckit eſt Propoſitio hærefß: proxima, quam major & ſa- Hæœrefi Ptopelu nior Theologorum pars ex S. Scriptura & Tradi- proxima. tione judicat eſſe hæreticam, licet non audeat dtienn et abſolute hæreticam pronuntiare, quia alii graves oltihetttiß⸗ Theologi cenſent, hanc cenfuram illi inuri non les iolt in debere Propoſitio ſapiens hareſin eſt, quæ utrius- Hareſim in nnon que ſenſus Catholici & hæretici capax eſt, ſed ſapiens. ibehickih ſenſum hæreticum vel ratione ſui, vel ratione Nod ſt circumſtantiarum, loci, temporis & perſonarum N werns prævalentem involvit, ita ut ſufficiens præbeat ngut al fundamentum probabiliter judicandi de hærefi, unm, quam ejus Author ſuſtinet. Propoßtio ſuſpetta de De hareß urtiünt. næœreſi e, quæ ſufficiens præbet fundamentum ſuſpekla. fercl, un non quidem ad probabile judicium, quod uthor ner ſs, fit hæreticus, fed ſolum ad fuſpicionem & timo. giek rem concipiendum. Eodem modo Propoſitio ſa- Sapiens che Piens errorem véel ſuſpekta de errore eſt, quæ præ- errorem. ⸗ꝰRꝓ bet fundamentum majus vel minus judicandi vel lglon 4 ſuſpicandi, quod Auétor in corde foveat errorem, vellnis ſeu dogma contrarium concluſioni Theologicæ. ſte, ane Proxima vero errori eſt, quando negatur propo- Errori Msi ſitio, quæ plerisque videtur eſſe concluſio Theo- proxima. ialiele logica. Propoſitio male ſonans dicitur, quæ ſen- Male ſo- ogn Pot. ſum babet fidei congruum, verba autem incon- nans. le grua, ita ut ſæpe ab audientibus ſecundum fen- teriore⸗ . ſum incongruum ſumatur. Propoſitio viarum au- Piarune metis s rium H eſt, quæ aliquod indecorum de Deo qurium woret 1, & ſanétis, licet non falſum, profert. Propoſitio offenſiva. nOn Nelm. temerarig eſt, quæ fine gravi fundamento in re H nes Inſen gravi impugnat communem Theologorum ſen- yig. inlie, tentiam. Fropoſitio ſcandaloſa eſt, quæ dat anſam Sranda- § hn ruinæ ſpiritualis inclinando ad peccata, & aver- loſa. Dude ion. tendo a virtutum exercitio. Seditioſa eſt, quæ Seditioſa. ne. ab obedientia Principibus civilibus debita fubditos retrahit, & ad tumultus in republica conducit. 1 3 ochis- Schisma- tica. Blasphe- ma. 134 Diſſertatio Prooemialis. chismatica eſt, quæ viam pandit ad Schismata. Blasphema eſt, quæ eſt injurioſa Deo, Deiparæ, & Sanétis. Aliæ ejusmodi propoſitionum ſpecies ex ſola terminorum notione innoteſcunt. Ad quem Schol. 3. Si quæſtio ſit, an hæc vel illa propoſitio cenſura propoſi- tionum Pectet. Modi damnan- di propo- ſitiones dogma- ticas. ſit hæretica, erronea vel alia nota digna, poteſt quidem Theologus ſecundum probabiliorem hanc vel illam propoſitionem heæreſis, erroris vel al- terius notæ arguere, ita tamen, ut ex tali pro- babili affertione cenſura nullo modo extendatur ad opinionem, quæ probabiliter ſuſtinet, propoſi- tionem illam non eſſe hæreticam. Unde bene ob- ſervetur decretum Innocentii XI. qui in virtute S. obedientiæ præcipit, ut tam in libris imprimen- dis ac manuſcriptis, quam in Theſibus, diſputa- tionibus, ac prædicationibus omnes caveaut ab omni cenſura & nota, nec non a quibuscunque convitiis contra eas propoſitiones, quæ adhuc in- ter Catholicos hinc inde controvertuntur, donee a S. Sede recognitæ fuerint, & ſuper eisdem ju- dicium proferatur. 7 Schol. 4. Dogmaticæ propoſitiones tribus modis damnari poffunt. I. Propoſitiones figillatim refe- rendo, & fingulis debitam cenſuram apponendo. 2. Nullis ſpecialibus propoſitionibus relatis inte- grum librum damnando. 3. Propoſitiones figilla- tim referendo, at notas ſingulis non applicando, ſed aſſerendo, notas in unum congeſtas propofi- tionibus reſpective convenire, quod dicitur in globo damnare. Hic modus & facilior & utilior eſt, ad finem damnationis, ſcilicet, ut fideles eas declinent. Particula vero reſpefktive denotat, nul- lam eſſe notam ex aſſignatis, quæ ſaltem alicui propoſitioni non conveniat, & nullam eſſe, quæ ſaltem aliquam notam non mereatur: quæ autem nota ſingulis propoſitionibus competat, obſcurum relinquit: neque enim plus requiritur, ut ſana doctrina ſervetur, & perverſa evitetur. bent, t Cnbigti cile imnt cipueln ſigulit bet N Vel zuit teri no ILlunn Kript findurn. Gitd no nn i . termini jetanin u termn ſttergg Getermnin ſgriſent erlent Dkorr en un Adre n er d ln i Mrum titum ſee feri ut lenon, De Theologiæ Dogmatieæ, Natura, Sc, 135 40 Kinn eo, Den §. 36. fionun ſet Methodus qua veritates Fidei doceri de- Methodus bun bent, requirit I. ut, qu aliqua obſeuritate aut docendi lu prni ambiguitate laborant, vel in ſiniſtrum ſenſum fa- en tes ien, cile frahi poſſimt, rite explicentur. Hoc præ-det, dligen? cipue in terminis obſervandum eſt, quorum erois ſignificatio recta definitione determinari de- 1 eriüin bet. Et quia voces in S. Scriptura adhibitzæ d m vel e vita communi deſumptæ vel Sacris lit- Urikes teris propriæ ſunt, definitio vel ex communi gni nin uſu haurienda, vel per demonſtrationem ex is imim S. Scriptura formanda eſt, quod idem obſer- ins, dn vandum in veritatibus fidei ex verbo Dei tra- en dito nobis cognitis, in quibus termini ſecun- e dum uſum Eccleſiæ explicari debent. Et nmn quia porro verba S. Scripturæ, & nonnulli Per ele termini ab antiquis Patribus adhibiti ab ad- verſariis ſiniſtre intelliguntur, neceſſe eſt, Tiu m ut termini technici adhibeantur, qui in ſacris ilins litteris & forte apud veteres non extant, pre determinatos tamen & minime ambiguos Gs edts ſignificatus habent, eamque ipſam veritatem tee luculentius exprimunt, quam verbis S. Scri= onN pturz enuntiatam, vel in Traditione conten- gehis tam adverſarii corrumpunt. 2. Singula aſſer- o 1 ta ex Sacris litterie, Traditione, & aliis locis ⸗ Theologicis demonſtranda ſunt. Et quia non- ann, nulla illorum ex aliis concipi poſſunt, nec enm parum utile eſt, nexum & relationem veri- nd tatum Theologicarum ad ſe invicem cogno- e ſcere. 3. IIl& ita diſponi debent, ut, quantum ent hieri poteſt, poſteriores e prioribus eruantin, DS gemonſtrentur. 1 4 Schol. 1 centiorum vocum in Ilheolo- gia. 36 Diſertatio Prooemialis. . Uſus re- ochol. x. Uſus recentiorum vocum in Theologia non ſemper eſt improbandus. Subinde enim re- P bus clarins explicandis, ſubinde methodo docen- di, ſubinde adverſariis coercendis inſervit. Et li cet modus loquendi a Deo adhibitus ſit perfectiſfi- mus, temnporum tamen & populorum Deus, qui- bus revelatio immediate fiebat „rationem habuit, & Divina Myſteria aliis etiam loquendi formulis noſtro captui, & Sæculi genio Convenientibus enuntiari poſſunt. Cavendum tamen, ne peregrina vocabula contra uſum Eccleſiæz introducantur. Whus ra- Schol. 2. In rebus Theologicis admitti etiam debet tionis as- mana in Theola- gia. „ Suſſtema totits . Theolo- di gick. uſus humanæ rationis. Peſſime ergo illum Ana- baptiſtæ excludunt, cum Chriſtus ipſe & Apoſtoli ex ratione humana afſerta ſua ſubinde probave- rint. Ratio tamen fidei ſubjici debet, non do- minari, nec ad rationis normam fidei Myſteria ſunt definienda: in quo cum Manichæis errant Soci- niani, contra illud 2 Cor. 10. v. 4. in captivitatem redigentes omnem intellektum in obſequium Cliſti. Si ea, ait S. Irenæus Il. 2. adv. haær. c. 29. quæ in manibus ſunt, &' ante pedes, & in oculis S& ter- renis, & præcipue diſpoſitionem capillortem capitis Aui, nondum ſciunt ii, qui ſunt perfeli, quemad- modlam eis de ſpiritualibus &' ſuper cœleſtibus, & his quæ ſuper Deum vana perſuaſione con, irmant, credemus? Ratio tamen & fides non pugnant in- ter ſe: nec fides eſt contra ſed ſupra rationem: Unde contra Pomponatium reéte ſtatuit Conci- lium Later. V. Sefl. 8. Cuam verum vero minime contradicat, onzuem aſſertionem veritati illuminateæ Nidgei contrariam ommino falſam eſſe defnimus, & ut aliter dogmatizare non liceat, diſtriius inlube- Aml5. . K. 37. Methodus docendi Theologiam rectum cendorum ordinem requirit, & maxime ut Poſteriora e prioribus, quantum fieri poteſt, eruan⸗ He Teo erlantor hoe ſſt Theolon Viamn ſe ex J. nobis tur The Thenln teriac difienzti 1o i⸗ Vecittib Crentur Uei ver⸗ etit de Deus hi ſoris, Deo Mocell Gunm et lss tr⸗ ſunt Cre 1E ſint rodt 6e Mune Cteation omd 1 terat, Prucks er illo 1Atmn erellar fnen in Tenre binde enin ethoto n nſervi. El ſit piſi n, Ne pelegi trogocantun. ti ernm &ie go Un K le lt inge gin bet, no Mxdeni 1s etlant it kapti iuſt Cn Et . 21 6 iuuit Hilorun d ſali, i, gin . vorlſtu nr uifſun on Agin! Uynn ſann De Zheologie Dogmaticæ, Natura, Gc. 137 eruantur & demonſtrentur (H. 36.). Unde hoc fyſtema adornare placuit. Quidquid in Theologia revelata dicitur, eo tendit, ur viam ſalutis homini oſtendat, id quod nobis ex S. Scriptura & Traditione per Ecoleſiam nobis propoſita innoteſcit. Præcognita igi⸗ tur Theologiæ præmittenda ſfunt, in quibus Theologiæ revelatæz natura, revelationis cri- teria & fontes deteguntur, id quod in hac diſſertatione præſenti præſtatur. Totum por- ro opuſculum, in ſequentia capita hoc ordi- ne diſtribuumus. Quæ in Theologia revelata docentur, neceſſario ſupponunt cognitionem Dei veram & genuinam, hinc primum Caput erit de Deo, Divinisque ejus Attributis. Deus hic unus in eſſentia, Trinus eſt in Per- ſonis, adeoque ſequitur Cavat ſecundum de Deo Trino. Abſolutis illis quæ ſpectant Procefſiones Divinarum Perſonarum, dicen- dum eſt de proceſſionibus creaturarum a Deo, quæ transeuntes & ad extra vocantur, & ſunt Creatio & Conſervatio, cumque creatu- ræ ſint vel ſpirituales vel corporales, hinc prodit Caput tertium de Angelis, & quartum de Mundo viſibili ſeu opere ſex dierum, Creatione hominis & ejus lapſu. Quia vero homo lapfſus ſuis ſe viribus non erigere, & nonniſi per ſatisfactionem Chriſti reparari po- terat, Caput quintum agit de Incarnatione. Fructus Incarnationis fant dona gratiarum ex illo Myſterio emanantium, unde Cayut ſextum eſt de Gratia Chriſti. Gratia nobis peceſſaria eſt ut ſalutem conſequi poſſimus & ad finem noſtrum ultimum & Beatitudinem 1 5 ſuper. Weceſſitas 7. iad gic. * 138 Dihertatio Prooemialit. ernaturalem tendamus, exponit proinde it ſeptimum, quænam ſit hæc hominis udo & finis fupernaturalis ultimus. Ad eum homo tendit per actus humanos, En Caput oktavum de Actibus humanis. Re- gulz humanorum actuum ſunt Lex & Con- ſcientia, igitur Cagut nonum eſt de Conſcien- tia & Legibus. Actus humani regulis mo- rum differmes ſunt peccata, unde Caput de- cimum agit de vitiis & peccatis. Habitus ex frequentatis actibus humanis regulis morum conformibus orti vocantur virtutes, quarum aliæ ſunt Theologicæ, aliæ Cardinales. Quare Caput undecimum eſt de Virtutibus Theologicis, duodecimum vero de Virtutibus Cardinalibus. Si quando per peccata gra- tiam Dei vel amittimus vel debilitamus in nohbis, eam per Sacramenta reparamus, un- de Caput derimmm tertium tractat de Sacra- mentis in genere, & Sacramentis in ſpecie, in ſequentibus ſeptem capitibus tractatur. Schal. Ut certa dogmata in Theologia a controver- fiis Scholaſticis melius dignoſcantur, expedit, ut in diſtinétis articulis ſeparatim dogmata fidei ex- plicentur, relatis etiam hærefibus, quæ illa ſuis erroribus obfuſcarunt: deinde Controverſiæ Scho- laſticæ examinentur, & denique ex his præſtru- Stis fundamentis, Principia moralia pro doctrina morum & reſolutione Caſuum conſcientiæ eruan- tur.— Theologia ſi ſpectetur ſecundum ſubſtantiam fſuam, ſeu prout eſt ſcientia, qua fides ſaluber- rima gignitur, nutritur, defenditur & robora- tur, DTee r, ſne pr⸗ Precept Proponn Eeneteh VIr gen Nuttiur, renis ate Nibus Th Kekenclito tar. U lu polin Crit Uet ut nmn e lottur meimbri Pount en Kenatie⸗ Derleſie keologe Pud L Mu 8 1 lane gll Nior Etant tos, Chele . onit uin Hec Honit Ulis Win 18 humum manis. Lex de Conſtt lerlls n de Cunt Habtnue gulis nan es, O Cardinn irtutin e Viront peccituß ehilitamu! aralnls, t Ge n is in ſei trattatu. a4 rune enhetl/ ,e iI Koſeiee la N Gi ientiee ſiin, e 4 Gnn On . De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &c. 139 tur, eſt toti Eccleſiæ ſimpliciter neceſſaria, nam ſine prædicatione, per quam myſteria & præcepta Evangelica non ſolum ſimpliciter proponuntur, ſed etiam omni momentorum genere pro auditorum captu firmantur, fides vix gignitur: fine docétrina ſpirituali non nutritur, ut ad opera procedat, ſed a ter- renis affectibus facile ſuffocatur: ſine ratio- nibus Theologicis contra adverſarios non defenditur, nec in cordibus fidelium robo- ratur. Unde Deus fſapientiſſime in Eccleſia ſua poſuit Doctores in &dificationem corporis Chriſti Eph. 1. Et Apoſtolus Epiſcopum mo- net: ut ampleſtatur eum, qui ſecundum dolctri- nam eſt, ſidelem ſermonem, ut potens ſit in do- Srina ſang, & eos qui contradicunt, arguat. Igitur toti Eccleſiæ licet non ſingulis ejus membris Theologiæ ſcientia eſt neceſfſaria. 2. Quodſi vero Theologia conſideretur prout eſt certa dogmatum collectio & ſy-⸗ ſtematica diſpoſitio, non eſt quidem toti Eccleſiæ ſimpliciter neceſſaria, ſiquidem ſine Theologia, ſcholaſtica methodo tradita, Ec- cleſia apud Græcos usque ad ſœculum octa- vum & tempora S. Joannis Damaſceni, & apud Latinos usque ad ſœculum duodeci- mum & tempora Petri Lombardi floruit. Eſt tamen utiliſima tum propter rudiores, qui aliorum inſtructione indigent, ut præ- cipua Religionis Chriſtianæ capita recte ad- diſcant: tum propter futuros Eccleſiæ mini- ſtros, quorum eſt dogmata a controverſiis ſcholæ diſtinguere, veritatum, quas alios . docent, Theole giæ Scholaſti- & origo. 140 Diſſertatio Prooemialie. docent, rationem reddere, eas adverſus ho- ſtes defendere, & de ſingularum momento judicare: tum propter adverſarios, qui er- rorum ſyſtemata veritati opponunt, & mo- do hune, modo alium articulum impugnant, nec a recte credentibus diſtingni poſſunt, niſi totius Religionis ſyſtema exiſtat. Meri- to ergo Concilium Canſtantienſe ſeſſ. 8. damnavit illum articulum Wicleffi, ubi di- cebat Univerfitates ſtudia & Collegia vana garrulitate effe introducta. Et Concilium Viennenſe, & Tridentinum ſeſſ. §. ſtatuit, ut in hac Theologia inſtituantur Magiſtri in- dicta præbenda & ſtipendio. Schol. Præter Wicleffum Lutherus & Calvinus Theo- logiam Scholaſticam inverecunde carpunt, & Scholas noſtras Lutherus lupanaria, Calwinus con- ventus idololatriæ vocat, & Wittenbergenſes a. 1520. libros Theologicos Scholaſticos flammis tradiderunt. Urgent potiſſimum quæſtiones inu- tiles in nonnullis noſtris Theologis repertas, ſed praterquam, quod hodie non ita illis amplius in- ſudemus, ſciant adverſarii, Theologos noſtros ad earum explicationem coaétos fuiſſe ab ipfis noſtris adverſariis multas objeétiones oggerenti- bus, unde ſaltem ad earum fſolutionem condu- cunt. 5 G. 39. In Libris Novi Teſtamenti nullum hujus generis ſyſtema deprehenditur. Evangeli- ſtæ, qui tantum vitam Chriſti resque ab eo peractas deſcripſerunt, methodicam Theo- logiam nobis exhibere nou voluerunt. Apo⸗ ſtoli, qui poſt Aſcenſionem Chriſti Evan- gelium gentibus annunciabant, Eccleſias non ſcri⸗ NeI. Niptis eyibebw Cecalio Uls or Pita d tollebe Pietats Menctn alisin Thenng tis iis ur eo ei Et hrerf fones, Nemn i Sedat conmmni Paulus Ha de, 17 ſen 2 Kpt. Dochin, tur in (o Atebantnl hophetz tis Dropn Einemr Plice tr 1. H Ditubos te tun KNinti geruske n Wonen 1os, Alii Unt, A impngen Cni oln. lgt. M le ſ. lell, Wii legn in t Condliu I 5. Cuni tMleeibit CAimsl e Cappolt, (Cilxinnmet Fittendelgen Pieos Iin eſione 1 1s reheſti, lis D logs n 1/ fulſe u nes õ tionen (C nin⸗ 1et⸗ DGdice De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, Se. 141 ſcriptis, ſed orali prædicatione plantabant. Scribebant autem ad eas jam converſas, uti occaſio ferebat. Nam aut controverſias l illis ortas dirimebant, aut nonnulla fidei ca- pita de induſtria explicabant, aut abuſus tollebant, aut vacillantes confirmabant, aut pietatis ſtudium & vitiorum fugam com- mendabant, aut veritatem doctrinæ ſuæ ab alis impugnatæ demonſtrabant, unde totum Theologiæ ſyſtema artificioſe diſpoſitum ſcrip- tis ſuis non inſeruerunt. Non tamen viden- tur eo etiam tempore defuiſſe methodicæ li- cet breviores articulorum fidei vel deſcrip- tiones, vel orales explicationes, quæ ratio- nem ſyſtematis habuerint, tum quia hoc exi- gebat munus erudiendi plebem Apoſtolis commiſſum; tum quia hanc methodum S. Paulus præſcribit Rom. 12. V. 6. per illa ver- ba ιααποε τπſ nisaορ rationem Fidei, ubi V. 7. ſequitur: Qui docet in doltrina: tum quia ad Eph. 4. dicuntur nonnulli dati Eccleſiæ Dodtorer, quorum omnis opera ſane veriaba- tur in docendo, & qui alia docendi methodo utebantur, quam Apoſtoli, Evangeliſtæ, Prophetzæ & Paſtores; qui nimirum ex ſerip- tis Prophetarum & praædicationibus Apoſto= lorum przæcipua dogmata colligebant, in or- dinem redigebant, & rudioribus Perſpione G& ſoolide tradebant. 2. Hunc morem a primorum ſœculorum Patribus ſervatum eſſe, tum ex rei necefſi= tate, tum ex exemplorum autoritate, tum ex antiduifſfimat um ſcholarum celebritate col- ligere Diſſertatio Prooemialit. ligere licet. Nulla vero vel pauca eaque im- perfecta ſyſtemata icriptis ad nos transmiſſa eſſe, mirandum non eſt. Nam præcipui Deoctores, quorum ſeripta habemus, non erant ſcholaſtici, ſed Eccleſiaſtici, quorum docendi ratio a ſyſtematica plurimum diſſere- bat. Eorum opera inprimis verſabatur in Commentariis & Homiliis componendis, re- ſponſis reddendis, & impugnandis adverſa- riorum hæreſibus. Dogmatum ergo ſyſte- matica diſpoſitio iis relicta fuiſſe videtur, qui ſcholis præerant, quorum non adeo mag- na copia erat. Aliqua tamen etiam in viro- rum Eccleſiaſticorum ſcriptis Theologica ſy- ſtemata occurrunt. Referri huc poteſt S. Au- guſtini Enchiridion, ſeu Liber de fide, ſpe & charitate, quem velut Epitomen divinæ Doctrinæ rogatu Laurentii ſcripſit ſequendo ordinem Articulorum in Symbolo Apoſtolico obſervatum, cui partem Theologiæ practicam adjecit, cujus momenta ad Spem & Chari- tatem revocabat. Ante S. Auguſtinum ſimili labore in oriente functus eſt S. Cyrillus Hie- roſolymitanus. Extant ejus ſermones Cate- chetici, quibus baptizatos de ſummis fidei ar- ticulis monere voluit. Secutus eſt Symbo- lum Nicænum, cujus ſingula dogmata fin- gulari oratione diſcuſſit, ſuppoſito fundamen- ti loco aliquo ſcripturæ diéto. Cyrillo anti= quior eſt Lactantius „cujus habemus Inſtitu- tiones Divinas, in quibus de ſpe, vita, ſalute, immortalitate & Deo loquitur. 3 . LA⸗= Ne n Lien Molſus 4 qoicſim eke opos ſe in tantum tur, ſed extat. butis ben Seclul 4 Gefiuntion (ito. Relgioris § Damal Ndl a logien,e Concilio Giſponer Eperun Gocendi tur, Nom Pkireps Mrellus e libir. n⸗ ni lhinis. Geram, kauud lrnn Iltate, Lekherin Lohlecutn Lerandre Uentuta 0 . en enlein 0S tknknil An Pechi hennns, M fici, gunn imum le Vetlabatu onends, ndis Me n ego t niſſe fü on adeon tiann ini eologica! okd. tomen di pit ſenn o Apott gir Prla en Elt uſtinuntt Criluek; mones elt Sl gagmn o kundn: Culor⸗ e, Nn I — = De Theologiæ Dogmaticæ, Natura, &-. 143 3. Licet vero priſcis illis temporibus non prorſus defuerint ſyſtemata Theologica, an- tiquifſimum tamen, quod exiſtit, creditur efie opus S. Joannis Damaſceni de Orthodox a fide in quatuor partes diviſum, in quo nen tantum plures fidei articuli plenius tractan- tur, ſed etiam in meliorem ordinem digeſti extant. Prima pars de Dei exiſtentia, Attri- butis, Perſonis & operibus ab eo creatis agit. Secunda de Providentia, Præfcientia, Præ- deſtinatione & lapſu hominum. Tertia de Chriſto. Quarta de fide, Baptismo aliisque Religionis Chriſtianæ capitibus. Vixit autem S. Damaſcenus ſoœculo octavo. Szæculo XII. apud Latinos etiam nonnulli dogmata Theo- logica, e S. Scriptura, Scriptis Patrum, & Conciliorum decretis colligere, certo ordine diſponere, & fingulari methodo elaborare coperunt. Unde nata eſt nova Theologiam docendi ratio, quæ quia in ſcholis recipieba- tur, nomen Theologiæ ſcholaſticæ obtinuit. Princeps licet non primus, qui hoc opus ag- greſſus eſt, erat Petrus Lombardus, cujas Libri IV. ſententiarum extant. In primo li- bro tractatur de Deo, Trinitate & Attributis Divinis. In ſecundo de Angelis, opificio ſex dierum, Homine, lapſu, libero arbitrio, peccato originali & actuali. In tertio de Chri= ſto & virtutibus præcipuis Fide, Spe & Cha- ritate. In quarto de Sacramentis. Opus hoc celeberrimum tantam ubique Auctoritatem conſecutum eſt, ut a præcipuis Doctoribus, Alexandro ab Hales, Alberto M. S. Bona- ventura commentariis illuſtratum fuerit. Fue- runt 144 Diſſert. Prooemialit. De TIheologic &c. runt tamen qui Lombardum imitari, quam interpretari maluerint, & ejus exemplo exci- tati ſyſtemata Theologica alio medo elabora- verint. Hos inter præcipuus eſt S. Thomas Aquinas, qui ſummam Theologiæ ſcripſit, Angelicum opus in tres partes diviſum. Pri- ma continet Doctrinam de Deo & Attributis Divinis, Trinitate, Creatione Angelorum, rerum materialium & hominis, Imagine Di⸗ vina & gubernatione rerum. Secunda pars in duas partes diviſa fere tota eſt practica & de actionibus moralibus, virtutibus & vitiis tractat, nonnulla tamen dogmatica, de pec- cato originali, actuali & gratia continet. Tertia pars totam Doctrinam de Chriſto & Sacramentis exhibet. Hoc ſyſtema plerum- que ſequuntur noſtri Theologi, qui rejeftis nonnullis inutilibus quæſtionibus, quæ in Theologiam irreſperant, dogmata noſtræ fidei ex S. Scripturæ, Traditionis, Patrum & Conciliorum momentis ſolidiſſime demon- ſtrant. . Schol. Scholas primis Eccleſiæ Szæculis floruiſſe cer- tum eſt. In his non ſolum pueri & rudiores, ſed & futuri Eccleſiæ miniſtri erudiebantur Celeber- rima fuit Alexandrina, in hac docuerunt Pantæ- nus, Clemens, Origenes, Heraclas, Diony ſins & alii. Hos ſyſtematica docendi methodo uſos fuiſie, res ipſa, ut, credamus, poſtulat, & licet in eorum ſcriptis hæc ſyſtemata non reperiantur, forte tamen injuria temporum perierunt, vel vi= va ſolum voce auditoribus communicata ſunt. ðõ – CAPUT Drl Co mitdr. tevel, Moen greece Mures Cont 5 UrcE Unit en iN Hel oX 0 Eil, Uide Onne, Deng ſe end, Ve Muntigti 5 ſ 15. in! Muünhlter olun i tiant 1 Alen heoſorir 6 omrro 145 nitn e exennpben n CAFPUT I elt In logie in D E dein DEO, DIVINISQUE EjjUS. 0 Ack ATTRIBUTIS. e Augeon , Hbntrel 8 535 19 Mudd . 0 . SecAM g H F. 40. ⸗ ſtrlin . ns eft Ens a ſe, quo melius eſſe & ex- Deus / Gtivus n A cogitari non poteſt. Ens a ſe: tica, dk Schol. Deus variis nominibus in S. Scriptura expri- Vayia no= tn conti mitur. Exod. 15. v. 3. Deus nomen ſibi proprium mina Dei: Ee Cnüc revelavit ) & foli ſibi vindieavit Iſ 37. v. 20. “ le Hoc nomen dicitur a Judæis quatuor litterarum. ͤ rcs græce rergan,gazttaro, quem litterarum numerum i, gu 6 plures nationes adhucdum retinent. Græci di- lbus, N cunt Sces, Latini Deus, Hiſpani Dios, Galli Dieu, matt Turcæ Alla, nonnulli Itali Idio. Nomen hoc lonis, QHuit ex radice Chaldaica 31, cui reſpondet ra- illime d dix Hebraica fuit. Sed mire ex hac radice vox compoſita eſt ſumptum eſt ex præterito 1koni Kal, ) ex participio præſentis Kal, : ex futuro ndie, Piel, ut etiam nota futuri eſt. Unde etymolo- bantnr len gice 117) fignificat eum, qui extitit, exiſtits ocnenut . nunc, & exiſtet in futurum; & Exod. 3. v. 14. nrle, Dol, Deus ſe explicat & TS Dee Ero qui nein erd, vel füm; qui ſum. Certa hujus vocis pro= Ckat, E nuntiatio nondum ſtabilita eſt. Clemens Alex. pon kiheii l. 5. ſtrom. pronuntiat, Juho. Theodoretus q eteruit i 15. in Exod. Jave. Genebrardus Gelme; com- Annien i muniter ſonat, gehova. Judæi hoc Nomen Dei ſolum in Templo; non vero extra illud pronun= 9 tiant; quia fofte gentiles Jovi ſuo illud impoſue= runt 5 Sehram Inſtit. Theol. Tom I= K 146 Caput I. runt, quibus ne anſam abuſus præbeant, ab eo abſtinere malunt, & extra Templum loco ejus ſubſtituunt vocem Adonai; & quia puncta No- minis lh ex punctis vocis 2& excepta pri- ma vocali, quæ propter litteram gutturalem N& non patitur Scheva, defumpta funt, nomen utpote propriis punctis carens, dicitur ineffabile, ſeu nen poſſe pronuntiari. Hoc no- men Deo efſentiale eſt, cum exprimat exiſten- tiam Dei a ſe, & nulli alteri enti ſine reſtrictione tribui poteſt. Alterum nomen eſt 71) II. 26. v. 4. quam vocem alii per Syncopen 1 & ) ex 7E derivant, ſed non apparet, unde Mappik oriatur. Alii per apocopen ê] & J. Alii pro voce pri- mitiva habent. Hoc nomen iterum ſoli Deo in S. Scriptura tribuitur, unde Alleluja ſignincat: laudate Deum. Tertium nomen eſt 9 8 Pf. 22. v. 2. a radice O N fortis fuit, improprie etiam creaturis tribuitur. Guartum nomen eſt h vel — rN „ quam vocem Guſſetius cenſet efſe primitivam: alii eam ab „ Deus fortis, & — illi derivant; ſed ſic in ſingulari per inS efferri non poſſet. Ali a radice 598 juravit derivant, ut denotet Numen per cujus nomen jurandum eſt. Alii denique a voce Arabica 717 derivant, quod fignificat adorare, ut ita denotet Numen adorandum. Subinde etiam improprie creaturis tribuitur Pf. 82. v. I. Quintum nomen eſt Uú quod a relativo V & oritur, & ſignificat omnipotentem. Sextum nomen eſt 8 aà radice [N& robuſtus fuit, & Dominum poten- tem fignificat vero eſt heemanticum; ſoli Deo hoc nomen tribuitur. Septimum nomen eſt 11n HNA —hi& Dominus Deus Exercituum. In Novo Teſtamento Deus dicitur 976 b, & daoerns. . F. 41. Deu ſec eti⸗ Himo exiſten ba ein nepante Ganh! Nulhat Croppe, inle n exicl ſentie 6do dude ündrn tationen De Deo, Divinirque ejus Attributir. 147 Tennt, dt H. 41. lum Dod . big gutih Deum exiſtere non ſolum ex S. Seriptura, Deus ei⸗ Neno ſed etiam ex ratione manifeſte cognoſcimus. ſiit. gme Frimo S. Scriptura omnibus paginis de Dei iunt, m exiſtentia teſtatur, adeo, ut prima illius ver- cres, d ba eandem inſinuent Gen. I. v. I. eamque ii negantes pro ſtultis declarantur Pl. 13. v. I. Hrim 6 ecundo Ratio ex metaphyſica petita eam de- fnen monſtrat. Nam mundus eſt ens contingens, E quia oppoſitum ejus non eſt impofſibile, ad. 1 af eoque non ſolum aliter, ſed etiam omnino N non exiſtere poteſt, ergo rationem ſuæ exi= io e ſtentiæ non in ſeipfſo, ſed in alio a ſe diſtin= un ſil Gto habere debet, hoc vero Ens a mundoe kisg diſtinctum non rurfus in alio, ſed in ſeipſo 144N rationem ſuæ exiſtentiæ habere debet, ne inn ſequatur proceſſus in infinitum, igitur Ens wonn d a ſe & conſequenter Deus exiſtere debet- Glleins ½ NMe juvat dicere, ſaltem totam collectionem UeHE eſſe neceſſariam, licet ſingulæ ejus partes gume fint contingentes; quia contingentia non e NSE Ccompetit fingulis partibus, prout præciſe par- r se tes ſunt, & accidentaliter; ſed eſt prædica- Nethe tum eſſentiale, quod tum partibus, tum toti „Nte convenire debet. Hoc argumentum docte etnm proſequitur S. Auguſtinus l. 8. de Civ. eap. 6. Gim Deinde Deus eſt Ens perfectiſſimum, quo NH. melius eſſe & eogitari non poteſt, ita natura nona nos de Deo inſtruxit, quæ cum Chymæris non luctatur: fed inter omnes perfectiones numeratur primo exiſtentia, ergo illam ſal- A tem poſſibilem Deus habere debet; cumque 148 Caput I. & reipſa ſemper extitit, cum nulla perfectie illi deeſſe poſſit. Zereio Ratio Phyſica ſub- Atheis- ſcribit. Omne, quod exiſtit, vel factum eſt, vel non eſt factum: ſed non poteſt dici, omne illud eſſe factum, quod exiſtit, alias enim eſſet factum a ſeipſo, & conſequenter prius & poſterius ſeipſo, cum cauſa ſit prior ſuo effectu. & effectus poſterior ſua cauſa: er- go aliquid exiſtit, quod non eſt factum, & a quo cætera facta ſunt. Ens autem non factum ſed a ſeipſo exiſtens eſt Deus, igitur exiſtit Deus. Quarto Exiſtentiam Dei præ- dicat mirabilis hæc mundi diſpoſitio, cor- poris humani fabtica, quæ certe aliunde quam a ſe habent, quod ita ordinate ſint conſtructa: omnium denique hominum con- ſenſus paucis exceptis, qui opere potius, quam mente Deum negant. Schol. r. Atheismus eſt opinio, qua exiſtentia Dei mus quill. negatur. Atheismus alius eſt verſonæ ſeu negatio quoiuplé- Ces. exiſtentiæ Dei, quæ alicujus menti vere ineſt: alius Doſtrinæ, quæ ex hypothefibus alicujus An- thoris per legitimam conſequentiam erui poteſt, licet Auctor Atheismum non approbet. Athei alii ſunt Theoretici, qui opinionibus & verbis im- mediate: alii Praftici, qui faétis exiſtentiam Dei negant. Theoretici funt vel Siusſtematici, qui ne- gata Dei exiſtentia ex alio quodam principio re- rem originis, permutationis & nexuum rationem reddi poſie ſibi perſnadent, & ex hypotheſibus hunc in finem inventis Syſtema conſtruunt. V el Extraſe’fiematici, quibus ſufficit, Deum negaſſe, licet ignorent, quomodo negato Deo, rerum ori- go explicari poſſit, quique putant exiſtentiam Dei non fufficienter probari, darique cauſas ſatis gra- ves, eam neganck. Ad extraſ) ſtematicos refer- tur N tur Dre tiatn de rer Ieſol. 2 Ortum & in wo⸗ Vocint Beui I. Den le ptel lirril 9Unnn Aulamme Teceſiar, Eüſtonn COrdor Unle Kamdb mantun ti At, 3 Verſum Oimnlia labent, Aunt: te tiones ni tones & Vitntes nnes bereſhti el orin *WSä ehs m nem, 1onpofit Pofttum uthi De Deo, Divinirque ejus Attributir. 149 aes tur Protagoras ſeu Diagoras, qui primus exiſten- lial tiam Dei negaſſe dicitur, licet non conſtet, quid el kanmt de rerum origine ſtatuerit. eſtcher Schol. 2. Athei ſyſtematici ad explicandum rerum Eutaliſta- , Alls td ortum negata Creatoris exiſtentia vel ad internam rum ſy- bentel & inevitabilem rerum necefſitatem confugiunt, ſtema. lt in & vocantur Fataliſiæ: vel ad caſum fortuitum, & in ak:⸗ vocantur Caſuiſtæ. Inter Fataliſtas fſamoſus eſt n ſada⸗ Beneditus de Spinoza, cujus ſyſtema hoc eſt. Spinoza lt dun, I. Deus eſt unica fubſtantia, quæ exiſtit & exiſte- IJuſtema. Is AWken 1 re poteſt 2. Præditus eſt duobus attributis, ſci- Deus, E licet infinita cogitatione,. & infinita extenſione. iam Deiſ 3. Utrumque hec attributum ſemper ex interna St quadam & abſoluta neceſſitate modificatur. 4. Hac holtio, neceflaria modificatione gignuntur omnia, quæ elte Aiu exiſtunt, mentes quidem, infinitæ cogitationis; OtGien corpora vero, infinitæ extenſionis modificatione. honrinun: Unde 5. Spiritus & corpora ſunt modi Divinitatis, Pantheis- WMB & ambo in ipſa Dei ſubſtantia & eflentia ſunt & for- mus. 5 mantur. Quare cum Spinoza exiſtentiam ſubſtan- tiæ a mundo diſtinétæ neget, exiſtentiam Dei ne- gat, Pantheismum indueit, quia totum hoc uni- 1n exiſteni verſum Deum eſſe ſtatuit: negat miracula, quia no ſelt omnia ſufficientem ſui rationem in rerum nexu genti ven⸗ habent, adeoque ordinem naturæ non tranſcen- Epus Aene dunt: negat revelationes Divinas, quia cogita- fiam eni) tiones noſtræ ſunt ipſius Dei ſeu mundi cogita- pre tiones & modificationes: negat diſcrimen inter bus Eſenn virtutes & Vitin, prremis & pœnas tollit, quia 8 exiſeni⸗ Oomnes actiones noſtræ ſunt modificationes neceſ- finaniͤi ſariæ ipfius Dei: denique negat creationem & Gan Pin, annihilationem, quia omnia non ex nihilo, ſed per gendNn i neceſſariam emanationem medorum ex eſſentia Dei oriuntur. Hoc ſyſtema Spinozæ fibi ipfi con- tradicit: nam I. unica illa ſubſtantia neque eſſet ens ſimplex, quia habet fimul infinitam extenſio- nem, quæ cum ſimplicitate pugnat: nec eſſet ens compoſitum, alias enim non cogitaret, cum com- poſitum ſeu corpus cogitare non poſſit, uti pro- bant Philoſophi. 2. Ex ſola cogitationis modifi- K 3 catio- 150 Caput I. catione mentes & Spiritus gigni non poſſunt, alias enim, quando mens humana cogitat, cum habeat rerum ideas, quæ ſunt modificationes cogitationis Divinæ juzxta Spinozam, quælibet cogitatio no- vam mentem, Spiritum ſeu animam produceret, & ſic homo tot haberet animas, quot cogitatio- nes, quo nihil eſt abſurdius. Item corpora ex ſola modificatione infinitæ extenſionis prodire non poſſunt, ad hoc enim requiritur diviſio rei majoris in partes minores, & conſequenter res extenſa partibus conſtare, & diviſibilis eſſe de- bet, quod tamen Spinoza de Deo negat parte I. Eth. prop. 15. 3. Juxta Spinozam Deus idem fimul affirmaret & negaret, vellet & non vellet: alii enim homines id affirmant, quod alii negant, id volunt, quod alii nolunt, cumque juxta illum, quidquid humana mens cogitat, & voluntas vult, id Deus ipfe cogitet & velit, Deus idem fimul affirmaret & negaret, vellet & nollet. Solvuntur Schol. 3. Argumenta Spinozæ ſunt I. non datur objedt. pinoz. alia fubſtantia præter Deum, nam hec explicari deberet per aliquod attributum Dei, quod feri nequit; cum enim Deus fit ens infinitum, de eo nullum attributum, quod efſentiam ſubſtantiæ ex- primit, negari poteſt, & conſequenter duæ ſub- ſtantiæ idem habentes attributum exiſtere non, poſſunt. Reſp. Omnis ſubſtantia per aliquod Dei attributum, id eſt, perfectionem ejus ab illa par- ticipatam explicari poteſt, ita ut illa in Deo ſit infinita, in aliis vero fubſtantiis finita & limitata, adeoque talis ſubſtantia non ſit ipſe Deus. Ex quo proinde clare ſequitur non dari duas ſubſtan⸗ tias ejusdem attributi, ſed tantum diverſi, ſcili⸗ cet, in Deo infiniti, in creaturis finiti & partici- pati. II. Cum Deus ſit omnino infinitus, ita ut in omni genere nulla prorfus re terminari poſſit, adeoque nihil præter eum eſſe poteſt, ne in ali⸗ qua linea terminetur. Keſp. Per ſubſtantiam fini= tam Deus non terminatur, cum illa in alia ſpecie determinata collocata ſit, quod nos finitum dici= mus; N. MIs, I catur. ſer ſe e inciget mani be Gvci ron let cone⸗ glis Uin Penberet Gle ſoln & nodlfi ſobſtantin Ninoze ( ett, d medium nodis ſn Pendens ſe inii ſ imm ſpinins mis dir Uta 3 etiam P immaten Dus una mentem t, dari Unicam ſ. tie, r oni. P Dn. 14 N AUgumerte trinmn ad Unbra Di W ultttionn ells eye Conleckati lunt. De Deo, Diviniceque ejur Attributit. 151 mus, Deus vero ſub limitata ſpecie non collo- vohnhui catur. III. Subſtantia eſt id, quod in ſe eſt, & nti per ſe concipitur, hoc eſt cujus conceptus non WS indiget conceptu alterius rei, a quo for- coglion mari debeat: proinde una ſubſtantia ab alia pro- Moltti duci non poteſt, alias enim conceptus unius ege- vorekti ret conceptu alterius rei, a quo formari debeat, n oorhan⸗ quia illius cognitio a cognitione ſuæ cauſæ de- lonis nie⸗ penderet. Ergo unica ſolum ſubſtantia datur, n Cit uzæ ſolum diverſa habet attributa, affeétiones, focnenntt modificationes, penes quas, non vero penes beiis &El ſubſtantiam res omnes differunt. &eſv. Definitio o Megnt Spinozeæ ſubſtantiæ temere omnino ab eo confi- n Denii Ga eſt, ab uſu ſanæ Philoſophiæ recedit, & quid Y non i medium inter ſubſtantiam & accidens exprimit: Aai egn nobis ſubſtantia eſt ens per ſe ſubfiſtens, non de- e onn U pendens a ſubjecto, cui inhæreat. Hæœc ſi ſit ex VODortN ſe infinita, Deus eſt; ſi finita a Deo creata eſt; N ien 1 ſi immaterialis intellectu & voluntate prædita, let. ſpiritus; ſi materialis, corpus eſt; adeoque habe- . vo mus diverlſas ſe ubſtantias „non ſolum penes attri- nec enn buta a perfeétionibus Divinis participata, ſed Gnt etiam penes finitum & infinitum, materiale & nn, e immateriale in ſe diverſas, quibus quidem omni- ntir⸗ bus una ratio generica ab omnibus ſpeciebus per ter i mentem ahbſtraéta convenit, ac proinde dici po- ert taſt, dari in mente noſtra, ſeu concipi a nobis eh unicam ſubſtantiam, ſeu genus ſupremum ſub- er Per ſtantiæ, quæ tamen a parte rei ad diverſas & di- s n ho ſtinctas in ſe ſpecies eſt contracta. Vid. Brukeri 1 lin⸗ hiſt. crit. Phil. Per. 3. Part. 2. 6 Dens Schol. 4. Edelmannus Spinozæ Atheismum novis Edelman- lns n argumentis ſtabilire voluit, docendo Deum & ma- ni ſaſſtema. Given 1, teriam ab æterno extitifſe, quæ materia cum ſit iE. umbra Divinitatis, hine mutationes, quæ fiunt in n mundo, non ſunt niſi umbra modificationum, & hni iͦſo mutationum Dei, unde nulla creatura, ſed ſolus Ende, Deus revera exiſtit & agit. Ex quo proinde omnia et⸗ cunb⸗ conſectaria, quæ ex ſyſtemate Spinozæ (Schol. 2.) ſun e fluunt. Verum ſi mundus eſt umbra Divinitatis, nine K 4 qua- 152 Caput I. qualis umbra corporum eſſe ſolet, Deus corpus eſt, & lux adefſe debet, cui Deus ſit expoſitus. Deus continuo mutaretur, & rebus, quas ſenti- mus & cernimus nihil realitatis, ſicuti umbræz ineſſe poterit, vel ſi quæ fit in iis realitas, & eatenus eas Deum ipfum eſſe credas, ubi tunc illius umbra erit. Si dicas, non ita craſſe Edel- mannum de umbra intelligendum eſſe Verum hæc una ejus eſt de hac umbra explicatio. Rur- ſus ſi homo nihil cogitat, nibil agit, ſed Deum tantum in ſe cogitare & agere patitur, quanta eſt impietas, eos ſtultitiæ arguere, qui aliter quam Edelmannus de Deo ſentiunt, non enim ipfi, fed Deus ita in illis cogitat, & tamen his ſcommati- bus turgent omnes libri ejus. Neque objicere poteſt, non ſe, ſed Deum ita ex ſuo ore loqui, hoc enim modo Deus ipſe erit, qui per os Edelmanni ſua opera in aliis hominibus calumniatur. Deni- que contradiétiones, quas Schol. 2. perſpeximus, in y'ſtemate Edelmanni etiam reperiuntur. Dicit I. creaturæ continuo mutantur: Ergo fiunt, non vero exiſtunt. Keſp. Mutantur tantum acciden- taliter, adeoque exiſtere debent. II Quod fae- tum eſt, non fit: ſed creaturæ factæ ſunt, Ergo non fiunt, conſequenter non ſunt creatæ. Reéſp. Quod factum eft non fit, dum factum eſt, ſe- cus vero, dum fieri incepit. III. Deus ab æ&ter- no eſt ens aétuoſiſſimum: nulla autem aétio datur niſi illi paſſio in aliquo ente reſpondeat: Ergo etiam materia quæ patitur, æterna fuit. Reéjp. Actioni corporum in corpora, non vero opera- tionibus ſpirituum paſſio reſpondere debet. Athei Ca- Schol. 5. Alterum Atheorum ſyſtematicorum genus NKuiſt. eos compleétitur, qui mundum ſine Deo faétum, & eaſu ortum eſſe finxerunt, adeoque Caſuiſte vo⸗ cantur. Ita Epicurus ſenſiſſe creditur, cujus ſy- ſtema hoe eſt. I. Extiterunt ab æterno corpora tenuiſſima ſeu atomi diverſæ figuræ & magnitudi= nis. 2. Hæc ſuo pondere & gravitate moventur in vacno infinito, ad quem motum fortuito oon- citan⸗ N cttantur, io ſolo tum Pon tantam el ſei etium Unde le, . eziltent nCru tuito k⸗ ODaun. Ilun M6 S aitione eit. Nt turt, i ROrnm ileamn ghatumn onn.. lomninen Centur! Nel in Drohoſti Cuin ſe, tur Athe Tuin Den Nlleet 6 Nininmn ben ei Tereint rhri IS Creat Dra. 1 prior Uecelſite De Deo, DVivinieque ejur Attributit. 153 Dens en citantur, & ipſa motus eorum celeritas & dire- ſt erpoln etio ſolo caſu mutatur. 3. Si ergo per hunc mo- 8, Cns e tum plures atomi coaleſcant, hac concretione non Kontimr tantum corpora diverſæ quantitatis & qualitatis; s keiltis 1 ſed etiam mentes & Spiritus conſtituunt. Verum . das, M in unde probari poterit, tales atomos ab æterno ex- . tn etilel⸗ titiffe, quin aliud Ens a ſe ſupponant, cui fuam eſſe en exiſtentiam debeant? cur ex ſimili fortuito ato- icato. N morum coneurſu non exurgunt palatia? ex for- it, A tuito characterum concurſu non prodit Poema? Ur, Aunt ad Deum ergo, a quo omnia ſunt, tandem recur- i aliten rendum eſt (S. 41.) vid. Clarke tom. I. de l'ewiſt. ninn ihl de Dieu c. 9. . lisvomn Schol. 6. Scholæ hic nonnulla pro ſua libertate & An idea egne ohit eruditione diſputant, quæ breviter indicaſſe fuffi- Dei nobis Ore lodli ciat. Et Primo quidem valde probabiliter defen- innata. s Vdck ditur, inditam eſſe ſingulis hominibus ab univer-⸗ Nintme N ſorum Auétore ingenitam & anticipatam Dei peſerin ideam. Ita colligit Tournely ex Pfſ. 4. v. 4. Si- rjiuntur. ! gnatum eſt ſuper nos lumen vultus tui Domine. Et “ unt,1 Joan. 1. V. G Erat vera, quæ illuminat omnem ntomn ert⸗ hominem venientem in hunc mundum. Suffragari vi- II Col: dentur Patres, quos longo ordine recenſet Tour- e ſunt. H nely in præl. Theol. Ex hoc fluit Secundo hanc geit. · propoſitionem: Deus eſt, notam eſſe per ſe ſecun- Gnnn et⸗ dum ſe, & quoad nos. Unde Teortio nulli dan- An den- Ders 0f tur Athei ſpeculative & interne tales, qui nimi- tur Athei. tem do rum Deum ex animo negent directe &£— expreſſe Ondelt ſcilicet depoſito omni Divinitatis & Religionis ſen- ſit ſu; ſed tantum dantur Athei praétice tales, qui ver % nimirum ita perdite vivunt, ac ſi Deus non eſſet e Cere quem etiam vellent non eſſe, ne ſcelera ſua ulci- ſceretur: vel ſolum dantur Athei indireste tales, qui ſcilicet Deo illa tribuunt vel negant, quæ illi tribui vel negari non poſſunt, vel idolis aut pu- ris creaturis ea aſcribunt, quæ ſoli Deo funt pro- pria. Ulterius Quarto ſequitur, Exiſtentiam Dei Exiſtentig à prior demonſtrari non poſſe, quia Deus utpote Mei a neceſſitate ſuæ naturæ exiſtens nullam exiſtentiæ priori de= ſuæ cçauſam habet, & demonſtratio petita ex Idea monſtrari K 5 Dei neguet. ficorun e Deohdi, 154 Caput I. Dei nobis congenita non eſt a priori, cum hæc idea ſolum fit effectus a Deo tanquam cauſa effi- ciente profluens, adeoque non eſt, niſi a poſte- riori, a quo Exiſtentiam Dei probari patet ex Sap. 13. v. 5. A magnitudine ſpeciei & creaturæ cognoſcibiliter poterit Creator horum videri. Et Rom. r. v. 20. Inviſibilia ipſus a creatura mundi ver ea, quæ ſabta ſunt, intelletta conſpiciuntur. Exiſtentia igitur Dei non ſolum ad fidem, ſed etiam ad ſcientiam ſub diverſis motivis ſpectat. Denique ex his Quinto ſequitur, non dari gno. rantiam invincibilem & inculpabilem de exiſten- tia Dei etiam apud barbaros & agreſtes, Sap. 13. v. 9. & enim tantum potuerunt ſcire, ut poſſent æſtimare ooau, quomodo hujus Dominum non facilius invenerunt? Et Rom. I. v. 20. illi qui igno- rant Deum, dicuntur inexcufabiles, ſcilicet quia vel per inditam fibi Dei ideam, five per rerum cor- porearum contemplationem ſummi Boni notitiam facile ſibi comparare potuerunt. Ignoran- Sckol. 7. Ex his ſequitur non dari ignorantiam in- tia einvin- cibilis Dei non da- tur. vincibilem & inculpabilem de exiſtentia Dei etiam apud barbaros & agreſtes, id quod patet Primo ex Sap. 13. v. 9. di enim tantum potuerint ſcire, ut poſjent &ſtimare ſæculum, quomodo hujus Domi- num non jacilius nvenerunt. Et Rom. I. v. 20. illi qui ignorant Deum, dicuntur inexcuſabiles. Secundo idem docent P. P. Dei opinionem inſitam omnibus docet S. Juſt. apol. I. Clemens Alex. in prorept. inſtillatung divinitus influxum Dei no- titiam vocat. Tertull. in apologet. cap. 17. Tertio ſi daretur invincibilis ignorantia Dei homo etiam ſceleſtiſſimus tantum peccati philoſophici, quod eſt actus disconveniens rectæ rationi, non vere peccati theologici, quod ſimul eſt transgreſ- ſio legis Divinæ, reus foret, id quod Alexander VIII. damnavit. Sane ignorantia Dei a quocun- que facile tolli poteſt, unusquisque enim prædi- tus eſt ratione & intelligentia, qua per rerum corporearum contemplationem primæ cauſæ no- titiam ND ffam ſib in Hlris lil audit tor, Nro Tiis e Cenn hatn Pllem oo dexeniet nio Preſerin batu, 1 cenontnti Lätktten N Nee⸗ d conle Ler tann i tuntut, e ne Dhio otelt, Onnnimnoce tltiyum. Gieſtur ium expr 60 Keb. 1) Atem et, lan her o Vens ed eſ 4 Ohnhünn 1 ln enont Cnni, Nr 1 omnim Dun & n lvinam Uſn ſi. Ninis: kngt 4 De Deo, Divinirgue ejus Attributir. 155 “ titiam ſibi comparare poteſt. Wec obſtat I. Puer in ſylvis enutritus vel apud Atheos educatus ni- t, niin hil audit de Deo, nec de ejus exiſtentia inſtruli- Chii tur, Ergo invincibiliter eum ignorare poteſt. &eſo. 6 Din Talis puer ſi lumen rationis illi illuxerit, & vo- un tiin . cem naturæ audire, vel mundum hunc aſpecta- Ctglunl ti bilem contemplari voluerit, in cognitionem Dei toſiir deveniet. II. Multi adeo rudes ſunt, ut ratioci- 2d ſcen⸗ nio ad cognoſcendum Deum vix uti pofſint, notiniͤet præſertim cum argumenta ejus exiſtentiam pro- non Euiß bantia, juxta nonnullos non ſint evidentia & em een⸗ demonſtrativa, & aliqui ob ſua ſcçelera in tantam eles, cæcitatem labantur, ut ad cognitionem Dei affur- e, gere nequeant. Ke/p. Nullus eſt tam ſtupidus, Domitum! ut ad conſcientiam intimam attendere non poſſit, o Uignig nec tam ſceleſtus, ut omni lumine naturali deſti- iet en tuatur, per quod ſine tali evidenti demonſtratio- get tem ne Philoſophica exiſtentiam Dei cognoſcere Nos poteſt. Schol. 8. Ex dictis (G. 40.) inferimus Aſeitatem Aſeitas nie omnimodam eſſe gradum Eſſentiæ Divinæ conſti- / gradus dh tutivum. Nam Exod. 3. v. 14. Deus interroganti eſſentic Moyſi reſpondit: Sum, qui ſum. Et Apoc. I. V. 4. Dei. ieh dicitur: Qui eſt, qui erat, & qui venturus eſt. Hoc lom, ipſum exprimit nomen proprium Dei 3)0) (§. imnexcli 46. Sch. I.) Et communius tenent Patres. Ratio inen autem eſt, quia Aſeitas eſt quid primum in Deo, mens nam nec cauſam, nec radicem nec principium ha- xum De! bet, Deus enim non aliunde eſt a ſe, quam quia get. ei⸗ hæc eſt ejus Eſſentia. Deinde Aſeitas eſt fons tia Dei omnium perfectionum Dei, quas ex illa in decur- rünng ſu demonſtrabimus. Denique diſtinguit Deum ab nt onmni, quod non eſt Effentia Divina, quippe Aſei- . el tas omnimoda excludit omnem cauſam, Princi= . Nenke pium & radicem, adeoque diſtinguit Eſſentiam . Divinam a ereaturis, quæ ſunt ab alio tanquam cauſa ſui: diſtinguit eam ſuo modo ab Attributis „e Divinis; quæ ſunt ab Efſentia Divina ſeu radice: eg „ Qdiſtinguit a Perſonalitate Filii & Spiritus S. quæ ii⸗ ſund 156 Caput I. ſunt ab ea ceu Principio, Perſonalitas vero Pa- tris eſt a Natura Divina ceu radice. . Deus exi- Ens a ſe rationem exiſtentiæ ſuæ habet NRiit per in ſeipſo (H. 41.) habet ergo illam vel in exi- AWeutlam ſtentia ſua, vel in Eſſentia: ſed non habet Juam. ijllam in fua exiſtentia, alias enim exiſteret, quia exiſteret, quod dici nequit. Ergo ha- bet rationem exiſtentiæ ſuæ in ipſa Eſſentia ſua, ita ut non aliter ſit poſſibile, niſi ut exiſtat, ergo Deus exiſtit per eſſentiam ſuam. K. 43. Deus ne- Quodcunque Ens non aliter eſt poſſibile ceſſario niſi ut exiſtat, illud abſolute neceſſario exi- .tt. ſtit, uti patet ex definitione abſolute necel- ſarii: ſed Ens a ſe abfolute neceſſario exiſtit (H. 42.) & Deus eſt Ens a ſe (J. 40. & J. 41. Schol. 3.) Ergo Deus abſolute neceſſario exiſtit. Et hinc F. 44. Deus eſt Deus eſt omnino immutabilit. Ita Pyimo te- immuta- ſtatur S. Scriptura Mal. 3. v. 6. Ego Vominus bies. & non mutor. Jac. I. v. 17. Apud quem non eſt transmutatio. Deinde Deus non mutatur quoad exiſtentiam ſuam, & vitam Exod. 3. v. 14. Ego ſum, qui ſum. I. Timoth. 6. v. 16. Qui ſolus habet immortalitatem. Nec quoad cognitionem. Heb. 4. v. 13. Omnia nuda & aperta ſunt oculis ejut. Nec quoad decreta voluntatis II. 46. v. 13. Crdkue⸗ meum ſtabit, Gommie voluntar mea fiet. Secundo ohaͤt hon idem Vel. ilem tnti DDoolute 4Dblohore ſe haber Khol. In 2Anals colt le themnt Mlnton Meeatet Carent lerpo un moo Cnmen e oll uteri. Werum Negari Phane n tatio, non 0 non ve Vero tri tüm in geunt, do Ms 11 tnnm, i Mutür ad 1d Neren id, Varie tun in tita eſt t,tr ber itte de termn ſerd De Deo, Divinitque ejus Attributic. 157 liu eni idem ratio. Ens a ſe eſt immutabile, quia „, abſolute neceſſarium eſt (H. 43.) nam quod abſolute neceſfſarium eſt, nullo modo aliter ſe habere poteſt; ergo Deus eſt immutabilis. 4 e ſirt⸗ Schol. Immutabilitas eſt negatio omnis mutationis Solvuntus An welne actualis & poſſibilis. Stoici teſte Origene 1. 3. objectio- ſed nt cont. Celſum, Deum mutationi obnoxium eſſe ſta- nes. MN⁵ tuerunt. Sociniani vero & Vorſtius non quidem muI nfit mutationem in Deeratione ſubſtantiæ, ſed ratio- it. Wol ne decretorum admittunt. Falluntur ex eo, quod ipſalle obſervent, Deum de non creante mundum, fieri Pbile, A in tempore creatorem: Deum modo diligere ju- e, ſtum modo averſari peccantem: de non homine lun/ factum eſſe hominem; eſſe denique liberum, adeo- que poſſe velle & nolle creare mundum, & ſic mutari. Verum notandum eſt, mutationes, quæ ol merum involvunt reſpectum ad creaturas in Deo, er k hal negari non poſſe: ſed hæc ejus immutabilitati petelatoe plane non officiunt, ſic enim nulla fit in Deo mu- lolutep tatio, ſed tantum in creaturis, adeoque Deus ex ceſtatioen non operante ſit operans transeunter extra ſe, “L non vero immanenter intra ſe: ex operatione N 1 vero transeunte nulla fit in Deo mutatio, ſed tan- 1 tum in creaturis, quæ a non eſſe ad eſſe tran- seunt. Deus eundem hominem modo diligit, modo odio habet ratione diverſorum effectuum, quos ad extra producit, non vero ratione affec- lta Niu tuum: immota enim Dei fubſtantia prout termi- Helr natur ad hominem juſtum, eum diligere; pront mnen ad peccatorem, eum odiſſe dicitur pro vario ſta= n tu, in quo hamo eſt: ficut ſol idem manens pro Non “ varia diſpoſitione ſubjecti ceram miquefacit, & lu- tanmn Un tum indurat. Humanitas afſumpta a verbo mu- vothe1 tata eſt in melius, ſed Divinitas nil novi acqui= Nr Kyit, nil fui perdidit. Denique etſi Deus liber ſit, non tamen poteſt mutari, quia actus ejus li- ig b . 8 len Ee ber internus ſolum poteſt eſſe vel non eſſe ratio- nbga ne terminationis intrinſecæ ad extrinſecum, non , Ml / vero ratione entitatis, nec ratione ſolius puræ ter⸗ Deus aternus eſt. 158 Caput I. terminationis extrinſecæ, quæ aétum intrinſece liberum conſtituere nequit. Cæterum concordia libertatis Dei cum ejus immutabilitate ſemper ſa- cratiſſimum ænigma intellectui creato manebit; Quia vero Deus eſt immutabilis, ideo D. 45. Deur æternus eſt. Ita Primo docet S. Scrip- tura Pſ. 101. V. 28. Tu autem idem ipſe es, & anni tui non deficient. Et Pſ. 89. a ſœculo ut- qut? in ſæculum tu er Deur. Secundo Ratio eſt: Quidquid nec habet principium, nec finem, eſt æternum, ex definitione æterni: ſed Ens a ſe nec principium, nec finem durationis habet, quia propter abſolutam neceſſitatem ſuam non poteſt non efſe, (G. 43.) Ergo Deus eſt æternus. Deinde Ens immutabile debet eſſe æternum, nam ſi non caret princi- pio, mutatur de non eſſe ad eſſe; ſi non ca- ret fine, mutatur de eſſe ad non eſſe; ſed Deus eſt omnino immutabilis (G. 44.) Ergo eſt æternus. Solvuntur Schol. Sociniani æternitatem Dei varis temporum obje io⸗= nésS doci⸗ Ferm. differentiis ſubjiciunt. Sed cum Deus ſit æternus (F. 45.) & ſimul immutabilis (§. 44.) patet &ter- nitatem ejus ſine omni ſucceſſione eſte: & nul- lius ponderis funt, quæ contra æternitatem Dei ſine ſucceſſione opponuntur. Nam I. quamvis Deo tempus præſens, præteritum & futurum Apoc. I. v. 4. tribuitur, hoc tamen ſolummodo dicitur; ſi quando eum ad tempus noſtrum referamus; un- de nulla in Deum ſucceſſio interna redundat- *II. Eternitas Dei ſuſcipit magis & minus non in- trinſece, ſed extrinſece & connotative, quatenus plura tempora æternitati reſponderunt, quod eam tam parum mutat, quam parum mutatur arbor . ripa Vel iem i ſuccellex Den Frimo 5. Primmy6 ſum ube Cedlt uto nullun e lumetgin Coligens telt Deo e rtern Il Nrter Dllet non ll, erg ve cumn Dur noe yino Deotihit 1.24. Jui, Uniuf aut Cens: n ſt totin ttitio: Unt ee ge De Deo, Divinisque ejus Altributit. 159 aun i ripam fluminis plantata, quod a pluribus aquis ſeninn ſucceſſive alluatur. Ex æternitate Dei ſequitur. tate ſenſen CfedtO th . ileo §. 4⁰. Deus eſt Primus & Ultimus. Hoc aſſerit Deus eſt Primo S. Scriptura Apoc. I. v. 17. Ego ſum primus & eet58 rimus & Moviſſmur. Et Apoc. I. v. 8. Ego ultimus. iniſem Jum à & a, Frincipium & finit. Secundo ac- g. nſuuh cedit ratio, nam Primum dicitur, ante quod utodene nullum eſt aliud, & Ultimum poſt quod nul- lum eſt aliud. Cum igitur æternitas tanquam ui conſequens aſeitatis (H. 45.) ſicuti ipſa aſei- enn d t48 ſit Deo eſſentialis, Deus non poteſt non n etin eiſe æternus, ac proinde ſicuti fuit, cum ni- 6)4 hil præter ipſum exiſteret, ita etiam non umme Poſſet non ſupereſſe, licet omnia annihilaren- tur, ergo Deus eſt Primus & Ultimus: adeo- ter —2,: n que cum oriri & interire non poſſit, non ele⸗ F. 47. Deus eſit Ens ſimplex, & Spiritur. Patet Deus eſt rem hoc primo ex S. Scriptura quæ ſimplicitatem ens Am- Desh Deo tribuit, dum Spiritum eſſe docet Joan. 4. bipit ) e v. 24. Jpiritur eſt Deur. Et 2. Cor. 3. v. 17. αα ne det Dominus autem Spiritus eſt. Unde merito de- – finit Concilium Lateranenſe IV. cap. Ermi- n ter: Una eſt Dei eſſentia, ſubſtantia ſeu Na= non, 6 tura ſimplex omnino. Secundo ex multis Pa- ekm tribus ſufficiat modo S. Irenæus 1. 6. c. 16. d dicens: Deus eſt ſimplex & non compoſitus, L nnnsn cum ſit totus piritus, & tota ratio. Tertio pro- ee bat ratio: Entia compoſita ex definitione ſua t ſunt ea, quæ habent partes extra ſe invicem nnin , . certe 160 Caput 1I. . N. certo modo connexas, quia eorum partes öImm componi & ſolvi, adeoque oriri & interire unle ( poſſunt: ſed Deus utpote Ens a ſe propter Ek eſe abſolutam neceſſiratem, & ternitatem ſuam Aekfi (§. 43. 45.) nullo modo oriri vel interire els n- poteſt, quia ortus & interitus non exiſten- ſuam mn tiam quandam involvunt, ergo Deus non eit ternſme Ens compoſitum ſed ſimplex, & quidem no- ſinheerru bilifſimum, adeoque Spiritus, qui juxta un ten principia Metaphyſica nequit eſſe ens com- An he poſitum, quod cogitare nequit, ſicuti tamen 1n ſpiritus cogitat. te Shol. Spiritus eſt ens immateriale intellectu & H- nean bera voluntate præditum. Materiam vero cogi- Amlexi tare non poſſe, ſed requiri ad hoc ſpiritum, paſ- Wn! fſim probant recentlores Philoſophi, quorum de- Tallunmn monſtrationem forte alibi proferemus, pro nunc wenbin ſufficiat nobis teſtimonium S. Scripturæ affirman- n Denn tis Deum efſle Spiritum. Porro quia Deus eſt ens , ſen fimplex, fequitur. I. Deum non eſie extenſum Hie & corporeum. 2. Eſſe inviſlbilem & non dari nen 1 veram ejus pictam vel ſculptam imaginem. men 3. Eſſe incorruptibilem. 4. Eſſe omnis compo- ſitionis expertem. 5. Quidquid in Deo eſt, eſſe mden⸗ ipum Deum. Hæc modo per ordinem demon- an ſtranda ſunt. 8m un endl §. 48. Behinm . 2„ ſtrra Deus non LDeus non eſt corporeus. Nam S. Scriptura giin /: corpo- Deum eſſe Spiritum affirmat, ſpiritus vero aſiong . a corpore in eadem S. Scriptura Matth. g. Wafi v. 24. diſtinguitur. Idem docent S. S. P. PD. Gmn Origenes I. I. de Princ. c. 1. S. Gregorius Mi , Naz. of. 34. S. Hilarius in Pſ. 129. S. Au- cn guſtinus 1. 8. de Civ. Dei, c. 5. S. Damaſce= tunge⸗ nus l. I, de fide orthod. c. 4. Ratio eſt: Deus eli Ens Riran , 1 De Deo, Divinisqut ejus Attributir. 161 eoln e Ens ſimplex eſt, non compoſitum, ergo cum Fni aim omne corpus compoſitum ſit, Deus non po- Saeo teſt eſſe corporeus. Item Corpus eſt quid tnittkk exteatam habens partes extra ſe invicem; fvel uom ens ſimplex igitur, quod juxta definitionem Onon ee, ſuam non habet partes extra ſe invicem, ex- oeusm. tenſum eſſe non poteſt: ſed Deus eſt Ens Eiten ſimplex (H. 47.) ergo non eſt quid exten- ,A ſum, & conſequenter non eſt corporeus. ele asn Schol. I. Deum corporeum finxerunt præter Paga- Anthyre- nos & Sadducæos Sæculo 4to Seleucus & Her- pomor- ,ſanlin mias, teſte S. Auguſtino l. de hæreſ. n. 46. Item phetaruns quidam in Ægypto monachi teſte Socrate l. 6. c. 7. læreſis. intellech Antropomorphitæ dicti. Inſanum hunc errorem amn veri amplexi ſunt Sæculo 12mo Petrus Abaillardus, & e ſpieim Sæculo I13tio Almaricus, & David de Dinanto. d, gun Falluntur ex eo, quod S. Scriptura Deo multoties enls, Kol membra corporea attribuat. Sed cum S. Scriptu- itnre ie ra Deum etiam multoties Spiritum dicat, evidens nia Dens eſt „ſenſum improprium in illis locis obtinere. eſſe f Hinc tale quid per illa indicatur, quod ſimilitudi- en & N nem habet cum eo, quod proprie ſignificant, & tin imm tamen Deo conveniens eſt. Sic facies Dei, inti- e Onis mam ejus viſionem, oculi exaétam rerum omnium in Denc notitiam, Aures approbationem precum noſtra- orcinen rum, manus potentiam, Pedes fortitudinem in conterendis hoſtibus, & ſubinde immenſitatem, Brachium robur, Digitus facilitatem &c. pro fub- ſtrata materia in Deo denotant. Beauſobrius vero 6, qui in hiſt. des Dogm. de Manich. l. I. c. 2. hane nde⸗ quæſtionem de Dei ſpir cualitate adiaphoram eſſe Hirius nec ad fidem pertinere probare conatus eſt, a R. Vra Uut. P. Gazzaniga in Hræl. Th. t. I. docdte refutatur. elt Schol, 2. Errorem Antropomorphitarum tribuit 6 DM etiam Melitoni Sardenf Epiſcopo Gennadius l. de n 65 dogm. c. 4. vindicat eum Tournely; ſed P. Berti . DeN tum Melitonem, tum Tertullianum hujus erroris accu=⸗ ol 1 Schram Inſiit. Theol. Ibm. . L Deus eſt invi ſibilis oculis cor- poreis. Solvuntur objettio- nes An- tropomor- phitarum. 162 Caput I. accuſat. Audæum vero ab hoc errore immunem fuiſſe defendit S. Epiphanius ejus Synchronus hæ- reſ. 70. Denique ipfum S. Epiphanium apud Theo- philum Alexandrinum, & Joannem Jeroſolymita- num Antropomorphitarum hæreſis ſuſpicionem in- curriffe teſtatur Socrates l. 6. c. 10. Verum cum S. Epiphanius in publica concione coram Joanne habita, & in fuis ſcriptis contra hanc hæreſin de- certaverit, ab omni labe ſeipſum purgavit. §. 49. Deur eſt inviſibilis, & oculis corporeis vider: non poteſt. Ita docet nos primo S. Scriptura I. Tim. 17. Regi ſæculorum immortali & inwiſi- bili. Et c. 0. V. 16. Quem nullus hominum vi- dit, nec videre poteſt. Scilicet oculis corpo- reis, nam intellectnalem viſionem Apoſtolus 1. Cor. 13. v. 12. aſtruit. Conſentiunt ſecundo Patres. Origenes contra Celſum ait: Falſo nobis imponit Celſus, dicent, nos ſperare, ocu- lie corporeis Deum eſſe viſuror. S. Cyrillus Je- roſo. Catech. 9. alt: Carneir quidem oculis Deur cerni non poteſt. Tertio Ratio eſt: Ens ſimplex eſt invilibile, quia dum partibus ex- tra ſe poſitis caret, fieri non poteſt, ut ope radiorum inde procedentium imago ejus in oculo depingatur, quod tamen ad viſionem corpoream requiritur: ſed Deus eſt Ens ſim- plex (H. 47.) ergo eid inviſibilis. Schol. r. Antropomorphitæ Deum oculis corporeis viſibilem cenſuerunt: Probant hoc I. quia Deus ſæpius hominibus cernendum ſe præbuit, uti Ja- cobo Gen. 32. v. 20. Moyſi Exod. 33. v. II. Sed Deum in affumptis ſpeciebus ſe videndum præbe- re poſſe non negamus. II. dicunt objecta corpo- rea, dum' videntur ab oculo, movent & excitee ,„ P= . nt excitn Poren Odjeb imag denll cinii Eeet Sin 2 Hilon 6 len § Mehtiam le inud IuE lem ce evaſor uente aͤng tianumm Priori tens tan kumm ſit inpiſidit ſotta tinul, nolnit g Aids dieit ele dorore N i⸗ 14 klne Teante ten De Deo, Divinitguk ejur Attributir. 163 toreimmee Spiritus in nervo optico: ſed Deus eodem modo Vnchrong excitare poteſt nervum opticum ſicut objecta cor- Uum ahullk porea, ergo oeulis corporeis videri poteſt. Sed D enohhfr; objecta corporea videntur ab oculo, dum fſui fuſpicinan imaginem depingunt in eo, nulla vero Dei imago 0. Venma eſt, uti mox dicemus, unde licet Deus moveret COlatn un oculi fibrillas, perciperet quidem anima adeſſe nne hetit cauſam moventem, ſed eam ſenſibiliter non vi= Pugnit deret. Schol. 2. Æätate S. Auguſtini fuerunt nonnulli etiam An S§. Au-= Epiſcopi, qui afſerebant, in altera vita fore, ut guſtinus Afforett Deus corporalibus oculis videatur. Hanc opinio- Deum 95 Klft nem S. Auguſtinus ep. 92. refellit, veramque de- corporali⸗ uu, mentiam appellat. Sed cum quidam Epiſcopus ter vidert 7ſoitun de inuſta per Auguſtinianam epiſtolam ſententiæ poſſe do= ſuæ nota conquereretur & diceret, poſt genera- cuerit. deligb lem corporum reſurreètionem carnales oculos henn Apofi evaſuros fpirituales & alterius naturæ, & conſe- entugt /n quenter. ad videndam in ſe Divinitatem idoneos3 im it S§. Auguſtinus ſcripit epiſtolam 148. ad Fortuna- e, tianum, in qua veniam enixe precatur, ſiquid in t 6 priori epiſtola acerbius a ſe ſcriptum fuerit, repe- CN tens tamen, redta fide tenendum eſſe, quod Deus, id cum ſit incorporeus, ſit omnino oculis carnalibus atio A? inviſibilis. An vero poſt reſurrectionem corpora hertti⸗ futura ſint alterius naturæ, ita ut efficiantur ſpi-= ,n ritualia, propter Epiſcopum illum commotum te 4 noluit definire, ea tamen argumenta profert nate quibus het opinio invicte oppugnatur, quam A r dicit eſſe tolerabiliorem, illa, quæ putat oculis s el corporeis Deum videri poſſe, & pollicetur ſe de 8 hoc corporali Spiritu alibi tractaturum; quod etiam præſtat ep. 147. & l. 22. de Civ. Dei c. 29. elſs ita tamen ut ſemper propendeat in ſententiam wel negantem hoc corpus ſpirituale, de quo tamen enn diſputandi libertatem unicuique relinquit. 6,49. igendun . Otſeh A ent Cad L 2 R 562 164 Caput I. H. 50. Deus per Cùm Deus ſit Ens ſimplex, per nullam nullam piblam, ſculptamve imaginem vere repræſentari imaginem poteſt. Unde Iſaiæe 40. v. 13. dicitur: Quam vere v“ imaginem pvonetis ei? Et S. Paulus Rom. I. aaanf. v. 23. gentiles increpat, quod Deum incor- ruptibilem imaginibus rerum corruptibilium reprzæſentare auſi ſint. Unde etiam Deus Judæis ad idololatriam maxime proclivibus ſevere prohibuit Exod. 20. v. 4. ne more gentium ceterarum ullam ipſius imaginem facerent. Voluit enim Deus, ut idololatriæ occaſio populo ſuo eriperetur. Ratio ſub- ſcribit: imago enim alterius eſt ens alteri ſimile eo fine factum, ut alterum repræſen- tet. Omnis vero picta vel ſculpta imago cum ſit aliquid extenſum, ens extenſum etiam repræſentat, Ens ergo ſimplex per nullam pictam vel ſculptam imaginem re- præſentari poteſt: ſed Deus eſt ens ſimplex, ergo per pictam vel ſculptam imaginem pro- ut eſt in ſe repræſentari nequit. . Bene vero Schol. Licet autem Deus per imaginem nequeat re- per figu- præſentari, quia tamen nil obſtat, quin ea, quæ ras hiero- in Deo funt, per res materiales propter aliquam glvyphicas. ſimilitudinem generalem indigitentur, ex iisque figura quædam, quæ pingi vel fculpi poſſit, com- ponatur, Deus, vel quod in Deo eſt, per figu- ras hieroglyphicas repræſentari poteſt. Ipſa S. Scriptura nobis hic facem præfert: ut viſiones Ezechielis c. I. v. 25. C. Z. v. 33. Cc. L. v. 2. omit- tamus, Deus in viſionibus liaiæ c. 6. v. I. & S. Joanni Apoc. 4. v. 2. inſtar hominis in ſolio excello & magnifico ſedentis apparuit. Non eft hæc Dei ipfius imago, ſed ſymbolica dominii ejns Ein Quan mus, 0ro Vero Mu puhe U. 1. mvptib ex, e corr Dens we Ped, 40))er⸗ exiſtere Ml negnit e muateria Dlci non Dore & 4 ing er Onnnis n Cilentan ocumn ſtns ex tin 1 fentin lun gni⸗ Mlire De Deo, Divinirque ejus Altributix. 165 & imperii in omnes creaturas repræſentatio. Quando igitur nos etiam Dei imaginem forma- 1 ul mus, ideo tantum facimus, ut quomodo Deus flhrifti pro captu hominum imbecilli apparuerit, non W vero quam figuram habeat, adumbremus. lus Nn Deunn in H. St. rrupthilr . . . etiam Deus eſt incorruptibilir. Sacra quippe Scri- Deus eſt Pprocligg ptura Deum zαπ νει vocat. I. Tim. I. v. 17. incorrup- n Rom. I. v. 23. Ratlo eſt. Ens fimplex eſt in- tibilis. B inon (orruptibile (H. 47.) Deus autem eſt Ens titadan fimplex, ergo eſt incorruptibilis. Deinde tr“ Pper corruptionem ens cefſſat exiſtere: ſed A ens N Deus nullo modo exiſtentiam ſuam perdere „pPpoteſt, cum æternitas Deo ſit eſſentialis (§⸗ ſe reſ 4 * 4⁰.) ergo per corruptionem non potelt ceſſare 4 ene exiſtere. ſnpeal §K. 52. iginen Nulla datur in Deo compoſitio. Sic Deus Non da- 6 1 . . ens ſun nequit componi ex materia & forma, quia tur in Deo Pagien materia eſſet quid diviſibile, quod Enti ſim- compoſi- t. plici non convenit. Nequit componi ex cor- o. enee pore & anima (§.47. 48.) Non eit compoſi- „qme tus ex ſubjecto & accidentibus, quia dum w omnis mutabilitatis expers eſt, (H. 44.) ac⸗ , e cigdentia interna mutationem inferentia in eo ioſn , locum habere non poſſunt. Nec eſt compo- , N, ſitus ex eſſentia & exiſtentia, ita, ut poſte- rii, rior a priori ſit ſeparabilis, quia per efſen- a6 tiam ſuam exiſtit (§. 42.) ipſa Eſſentia exi- e6 ſtientiam involvente. Nec ex actu & poten- nui , tia; quia in Ente perfectiſſimo nihil potentiæ paſſivæ & perfectibilis concipi poteſt. s d L 3 Schol. 166 Caput I. Schol. Ex his patet, quod Deus etiam non poſſit venire in compoſitionem alterius per modum par- tis intrinſecæ, uti cenſuit Almaricus, qui Deum ſtatuit eſſe animam mundi, & ſingulas ejus par- tes informare. An vero in Deo poſſit admitti compoſitie ex genere & differentia Scholæ diſpu⸗ tant. H. 53. Quidquid Quia igitur Deus eſt Ens ſimplicifſimum 2 in Deo, omnis compoſitionis realis expers (§. 52.) in Zeus eſt, eo non poſſuat eſſe res realiter a ſe invicem diverſæ. Tales enim ſi adeſſent, adeſfet com- poſitio quædam realis, & ille non eſſet Ens fimpliciſſmum. Unde recte formatur hic Ca⸗ non: Quidquid eſt in Deo, illtud eſt ipſe Deur. Attributa Quare Attributa Divina nec ab Eſſentia di- Divina ab vina, nec inter ſe realiter tanquam plures res di- Eentia verſæ diſtinguuntur. Nam Primo Eſſentia Di-= ecter. vina & Attributa de ſe invicem in abſtracto in fiinguun- S. Scriptura prædicantur Joan. 14. v. 6. Chri- ſtus de ſe ait: Ego ſum via, veritas & vita. I. Joan. I. V. 5. 7. dicitur Deus in luce, & ipſa lu eſſe. I. Cor. I. V. 24. dicitur Chriſtus Dei virtur & Dei ſapientia, non vero tantum in concreto, vivens, ſapiens, verus. Se- cundo hæc eſt doctrina Patrum. S. Auguſtinus I. 7. de Trin. c. 3. ait: Deus ſecundum quod ſa- pientia eſt, & Eſſentia. S. Fulgentius in reſp. ad Ferrandum: Qaret hoc eſz Catkolicæ veri- tatis, us cum in Deo Divinitatem, Magnitudi- nem, Bonitatem, Virtutem nominamus 2n0n in iſtis diverſis nominibus quæœdam diverſa. s unum illud, quod eſt eſſentia & natura certiſime noverimur. Tertio ita definiunt Concilia. Con- cilium N. llum B ti cſe gari, tar. Et tio Then Vidat, ſenluebl Denige 2 lIll1 Tylline 0 lin al G in Nier, S ſugilleti Unitae ll lihet ſuhe Quartoh Kumum: ſe & ab fret hen tun er h ntine oe ger eſt ( Zhuntar. 8 3. 41 rſta pe Amnn elim ins tur, Uti Er hui DMlueliai . E De Deo, Diviniegue ejus Attributir. 167 nI cillum Rhemenſe a. 1I148. art. I. ſtatuit: Cre- 1 nond dimus & confitemur ſimplicem naturam divinita- 1,ila tis eſſe Deum, nec aliquo ſenſu Catholico poſſe ne- uns eun gart, quin Divinitas ſit Deus, & Deur Divini- Doke ar. KEt Engenius III. prohibet ne aliqua ra- ie ctio Theologica inter naturam & Perſonam di- vidat, neve Deus Divina Eſſentia dicatur ex ſenſu ablativi tantum, ſed etiam Nominativi. npleſcinn Denique Concilium Lateranenſe IV. definit: G a. 121I. cap. 2. Nor ſacro & umiverſali ap- 1le in Pprobante Concilio credimus & confitemur, quod dehetin una gucdam ſumma rer eſt incomprehenſibilis qui- on eſatu dem & ineffabilis, guck veraciter eſt Tater, & utut d Eilius, & OSpiritur J. Tres ſimul Lerſonæ, ac inel lingillatim quœlibet earundem. Et ideo in Deo TLirinitas eſt ſolummodo, non quaternitas, quia 1, Mn quæœlibet Trium Perſonaurum, eſt illa res, videli- utin cet ſuhſtantia, Eſſentia ſive Natura Divinu. hen Quarto Ratio eſt, quia Deus eſt Ens fimplici- e ſüimum: ſed ſi Divina Attributa realiter inter evil ſe & ab Eſſentia Divina diſtinguerentur, non iné foret Deus Ens ſimpliciſſimum, ſed compofi- SN tum ex Effentia & Attributis, quia cum ſint tue intime conjuncta, adeſſet diſtinétorum unio, en quee eſt compoſitio: ergo realiter non diſtin- em gyuuntur. SA 3. Ad Eſſentiam tamen Divinam Attributa Eſſentia cun non ita pertinent, ut illa ſine Attributit, & unum tamen ſine tis 4 Attributum ſine alio concipi non poſſit. Primo Aitribu- Cricee enim in S. Scriptura multa de Deo prædican- 5, M“ tur, uti juſtitia, Bonitas, Miſericordia &c. tyihutum mW Et Chrifius ipfe Joan. 16. v. 25. in numero ſne alio plurali ait: Omnia, quæcunque habet Pater, mea concipi unt. Ergo plura in Deo concipi poſſunt, pPoteßt. cli 6 . 4 con- Alitribu⸗ tum qui S& quotu- Plex. 168 Cayut I. conſequenter unum ſine alio, & ſic poteſt ha- beri aliqua ſaltem inter ea diſtinctio. Scundo patet ex Patribus. S. Cyrillus 1. 11. Theſau. S. Gregor. Niſſ. I. 12. cont. Euno. & S. Baſilius I. I. contra Eunom. ait: Quidſi omnia iſta ad unum ſigniſicatum pertineant, neczſſe eſt, ut idem inter ſe valeant nomina, ut in Polynomiis evenit, cum Simonem & Petrum & Cepham eundem ho- minem dicimut. Unde merito Concilium Flo- rentinum ſeſf. 18. Mos dicimus ſubſtantiam & Perſonam ſive Hippoſtaſin eſſe idem in re, diſſerre autem noſtro intelligendi modo. Tertio Ratio eſt: Cujuscunque Atttibuti notio vel concep- tus diverſus eſt ab Eſſentiæ vel alterius Attri- buti conceptu, cum noſtra intelligendi ratio ſit imperfecta, nec Deus per juſtitiam ubique efſe a nobis clare & expreſſe intelligitur. Ergo Eſſentia Divina ſine Attributis, & unum Attributum ſine alio a nobis concipi poteſt. 3 Schol. I. Attrihuti nomine illas perfectiones in Deo intelligimus, quæ noſtro concipiendi modo Di- vinam Naturam conſequuntur. Attributa alia ſunt abſoluta, quæ non dicunt ordinem ad ter- minum: alia relativa quæ hune ordinem dicunt. Abſoluta alia ſunt modificativa, quæ concipiuntur ut modi interni & tranfcendentales ſpectantes ad conſtitutionem Naturæ Divinæ, & pervadunt omnes perfectiones Divinas, & de illis dici poſ- funt: Uti, Unitas, Simplicitas, Infinitas, Immu- tabilitas, Immenfitas, Æternitas, Perfectio, Bo- nitas, Veritas, Ineffabilitas, Inviſibilitas, Incom- prehenſibilitas. Alia ſunt adjunfa, quæ conci- piuntur veluti advenire Divinz Efſentiæ jam con- ſtitutzæz. Rurſus Attributa modificativa alia ſunt Poßtiva, quæ perfectiones poſitive exprimnunt & icun- Ne ieuntur want n0 Perti pe⸗ Wunkur in etel ſinitas, Derns tur negt Uethi Iiern! gli üagin eneri leleſhns Mihttin en in De enntem, lenigde , Filia Ites Div 4 Eextra Dredeſtin Klol 2, 6 Is enm i Dvinit⸗ Dens et, Atmaldo ninm II. s canſa nt Fen Ad Deun nltn ii benen Doſtan Uunman! dun d. Poncft ien Cone rD De Deo, Divinitque ejus Attribulits. 169 ſieſoret dicuntur affirmativa, quia aliquid de Deo affir- (tio. at mant non ſolum ex parte copulæ, ſed etiam ex 1 l. Iku parti Pprædicati, alia funt negativa, qu expri- 86D muntur nominibus removentibus imperfeéctiones in perfectionibus creaturarum occurrentes, uti In- Cnntig i finitas, unde quando prædicantur de Deo v. g. Deali Deus eſt Infinitus, ex parte prædicati importa- nontir an tur negatio finis: hæc autem negatio non debet llint accipi paſſive ſed active; ita ut effe Infinitum fig- nificet in Deo ſpecialem perfectionem, eujns no- onefiunkt men, quia in vita neſcimus, per negationem iglannt finis exprimimus. Attributa adjuncta funt tripli- rt r cis generis: alia quaſi facultatem denotant, uti jty I Intelledtus, Voluntas, &c. alia quan habitum, ,elenomg Uti Juſtitia &c. alia quaſi actionem vel immanen- ehe tem in Deo „ Uti intelletio. volitio, vel tran- Akilbäit seuntem, uti Creatio, Conſervatio. Attributa teligenäini denique relativa alia ſunt ad intra, uti Paterni- hſitimnut tas, Filiatio, Spiratio Activa & Paſſiva, quibus e imtlg Tres Divinæ Perſonz ad ſe referuntur: alia funt ttmbts ad extra, quæ dicunt ordinem ad creaturas, uti obis Prædeſtinatio. Schol. 2. Gilbertus Porretanus Epiſcopus Pictavien- Gilhberti ſis eum in quodam Eccleſiæ ſuæ conſeſſu dixifſet, Porretani a Divinitatem non eſſe Deum, ſed formam, qua opinio. ikanen Deus eſt, a duobus Eccleſiæ ſuæ Archidiaconis iendi ee Arnaldo & Calone, & a S. Bernardo ad Euge- A nium III. in Gallias iter diregentem delatus fuit. .„ AIt ordinen, Ejus cauſa in Concilio Pariſienfi a I147. difcufſa ochenn fuit, ubi poſtquam fortibus fatis argumentis ur- ne tanef geretur, confeffus eſt Patrem alio eſſe Patrem, les ſeiin. alio Deum, non tamen eſſe hoc & hoc, cumque N multa fubtiliter dixiſſet, definitio ad Concilium le luci, Rhemenſe a. 1148. celebratum delata fuit, ubi Infnitu, poſtquam eum Eugenius interrogavit, an illam eil 1. ſummam Eſſentiam, qua tres Perſonas profitemur bilte⸗ 1, unum Deum, credat eſſe Deum: Gilbertus re- u, r dn ſpondit: Non. Similiter dum a S. Bernardo in eo- enten. dem Concilio urgeretur, reſpondit: Forma Dei, ferien 1 & Divinitas, qua Deus eſt & ipfe, non eſt Deus. Soachimi Abhatis. Gregorii Pulamœ. 170 Caput I. „ Quo audito S. Bernardus cum nonnullis Epiſco- pis ſymbolum fidei adornavit Gilberti erroribus oppoftum, quod ab Eugenio & Concilio appro- batum fuit, cui ipſe etiam Gilbertus conſenfi, & depoſito errore veniam conſecutus fuit. Ita S. Bernardus refert ſerm. 90 in Cantica, & Otto Friſinguis paulo propenſior in Gilbertum, de quo tamen morti proximus doluit. Gilbertus igitur diſtinxit realiter inter abſtracta & concreta in Deo, ita ut Divinitas non ſit Deus, ſed tantum forma, qua Dens eſt; an vero Attributa abſoluta ab eſſentia Divina realiter diſtinxerit, quæſtio eſt inter Theologos, de qua vide Petavium & Gotti; ſane S. Bernardus ſerm. 80. cit. hujus erroris eum arguit. Joachimus Abbas non veram in Diyvinis unitatem, ſed collectivam tantum admiſit, ſimi- lem ei, qua multi homines unus populus dicuntur. Ejus libelius a Concilio Lateranenfi IV. damna- tus fuit: Auctor tamen heæretici notam effugit, quod ſua ſeripta judicio Eccleſiæ ſubmiſerit. De- nique Gregorius Palamas Epiſcopus Theffaloni- cenſis Græcus Schismaticus Sæculo ato Efſen- tiam Divinam ab energia ſeu Attributis Divinis ſecundum rem diſtinxit, en modo, quo ſplendor ſolis, licet ſoli coævus, ſubſtantia tamen ſolis dici non poteſt. Patres, quos pro ſuo errore citant hi Scriptores, agunt contra Eunomium, & ſolam diſtinctionem rationis, non vero realem aſtruunt. Aetii -= Schol. 3. Aetius & Eunomius Arii ſectatores Sæcu- reſis. 1o 4to nullam inter Effentiam Divinam & ejus Attributa diſtinétionem nequidem rationis ratioci- natæ admittebant: unde hæc abſurda inferebant: I. cum nomen Ingeniti idem formaliter ſonet, ac Deus, Filium in Divinis non efſe Deum, quia non eſt Ingenitus. 2. Dicebant ſe Deum com- prehendere, qvia qui Deum Ingenitum novit, to- tum novit. Afferunt pro ſe nonnullos Patres: ſed illi ſolam diſtinctionem realem a Deo execlu- dunt. Schol. V l 4. O. Attribota tn inter utüra Cumm fun ſimpfiet enti liter dlt ſe, Eu. tiiin ho Abrbeat Alut oet Eitt onei lleſe inel al. 5. Atrriduta to, qnan formali i tbali Vel ſilo dio⸗ 1 unit, gui Dnre Unt⸗ Gleit er Deun Eeligorun Gent . ſ ve zuen cire Ton ible efl Ue Ens in gni 14 nonnrliei Cilbert enne COrclog bertus aut ſecutus ii D ilbertum, 6 lbertus 4 & Concen Dens, A Attribua 460 werit, Cein Etwwium al Mujus elrät Vetam in Un Mdnilt, ſoylgsäün mech Mtr iei notm ſe ſikoiet, ohns Nn peblo NuE Attrihuts do, Gof⸗ antia tn 5 I0 ine hntta L. non ſal; i ſechnos Priu De Veo, Divinisque ejur Attributir. 171 Schol. 4. Quæris, qualis ergo detur diſtinctio i . Attributa Divina & Efentiam „ & lnde ioter Ruz. g. ta inter ſe. Scotiſtæ reſpondent: formalis ex ,e. natura rei. Nos dicimus, diſtinétionem’ rationis ia n- cum fundamento in re, quia licet Deus ſit una & r: fimpliciſſima res, eſt tamen virtualiter multiplex, ta. & æquivalet pluribus perfectionibus in rebus rea- D liter diſtinétis. Ita tamen Attributa Divina inter ſe, & ab Eſſentia Divina diſtinguuntur, ut Effen- tia in ſuo conceptu implicite includat Attributa & includatur ab illis, & quodlibet Attributum “ cludat cœtera; quia quidquid in Deo concipitur debet concipi ſimpliciter in genere entis infinitum adeoque ut omnem perfeétionem actu ſaltem im⸗ plicite includens. ””MBMæ Schol. 5. Ex his inferes, Efſentiam Divinam, & Attributa de ſe invicem prædicari tam in concre- to, quam in abſtraéto in ſenſu reali identico, & formali implicito: Sic vere dico; Deus eſt bonus. Et: Deus eſt bonitas, Bonitas & Juſtitia, quia hæc omnia funt quid unum realiter identice. Non vero de ſe invicem prædicantur in ſenſu vir. tuali, vel formali explicito; unde in hoc ſenſu falſo dico . Intelleétus eſt voluntas, Miſericordia punit, quia in hoc fſenfu diſtinguuntur. K 54. Deus eſt ab omnibus aliis entibus independens. Deus eſt Unde dicitur Rom. II. v. 36. omnia coο Deo, indepen- & per Deum eſſe. Cum ergo Deus omnium deus. reliquorum cauſa ſit, omnia ab ipſo depen- dent: ſi vero ipſe ab ullo reliquorum depen- deret, circulus oriretur, adeoque non poteſt non ipſe eſſe ab omnibus independens. De- inde Ens independens eſt, quod in nullo alio fationem ſui habet: ſed Deus utpote Ens a ſe, quia rationem fui in ſeipſo habet (F. 41.) Deus eſt infinitus. 172 Caput I. in nullo alio eam habere poteſt, ergo eſt ab omnibus aliis independens. Unde K. 55. Deur eſt Ens infinitumin. Sacra Scriptura Infinitatem Dei per magnitudinem exprimit. Baruch 3. v. 25. MWagnur Dominus, & non habet finem. Pſ. 144. v. 3. Wagnur VDominut laudabilis nimie, & magnitudinie ejus non eſt Eimnir. Ratio eſt: quia Ens infinitum eſt, quod, quidquid per eſſentiam eſſe poteſt, eſt ſimul: unde infinitum debet habere omnes compol⸗ fibiles perfectiones ſine ulla limitatione: ſed tale Ens eſt Deus: nam Ens a ſe, quia eſt immutabile (H. 44.) non poteſt ſucceſlionem ſtatuum fubire, conſequenter quidquid per Eſſentiam ſuam eſt, ſimul eſt, ergo eft inſi⸗ nitum omnium perfectionum ſine ulla limi- tatione particeps. Qudæ pver- Schol. Perfectiones vel ſunt fimpliciter, vel ſecun- Jfekiones ſint in eo. dum quid tales. PerfeRiones ſimpliciter tales, ſive ſimpliciter ſimplices ſunt, quarum conceptus nul- lam imperfectionem includit; hæ ſimpliciter & formaliter ſunt in Deo. Perfefiones ſecundum quid tales, quarum conceptus aliquid imperfeétionis involvit, ſunt in Deo eminenter, hoc eſt loco earum habet aliquid præſtantius. Quia vero Deus ratione Infinitatis ſuæ, omnes perfectiones illimi- tate continet actu, hinc fieri nequit, ut vel ulla perfeétio; vel ullus ejus gradus ut poſſibilis ſine aétualitate in Deo deprehendatur. Unde Deus non eſt ex actu & potentia compoſitus. Deni- que quia Deus non ſolum in ſe, ſed & quoad captum noſtrum infinitus eſt; ideo G. 56. Deut , onprefe Torſton Ptiſeckon V. 19. De Rom ll ljut. Iue Nenſe an ſolun /Y ſenſct I dlhroke liiter ali en haben Mra. Nar ). 1S infin Po enin 1n Lote in bente on ſat, etgo Uenci negl Riol Letin toenernt, noyi, Quan noVi, dn Methien tanmn l lintinen inis er Arun n füncn De Deo „Divinitque ejus Attributir. 173 ſ, eun §. 56. Unte Deus reſpedtu cognitionis creatæ naturalir eſt Deus eſt incomprehenſibilis. Nam Job II. v. 7. dicitur: incompre-= Forſitan veſtigia Dei comprehendes & urque ad hemibilis. vverſeltum omnipotentem reperies. Et jerem. 32. en m v. 19. Deus dicitur incomprehenſibilis cogitatu. inen en Rom. II1. v. 33. Incomprehenſibilia ſunt Judicia hnin, ejur. Unde bene definit Concilium Latera- Guan nenſe, cap. Eirmiter: Credimus, quod unus r un ſolus ſt Deus, ternus, immenſus, incompre- itumetg henſibilir. Idem docent Patres, & præcipue teſt, du S. Chryſoſtomus contra Anomæos hom. 4. onnesn ubi inter alia dicit: Dei exquiſitam comprehen- lmiie ſionem habere non pvoteſt Angelus, aut ulla crea- D1e, tura. Ratio eſt: Deus eſt Ens infinitum elt tn (J. 55.) ſed intellectus creatus utpote finitus i Ens infinitum comprehendere nequit, ad ,end hec enim intellectus infinitus requiritur, qui ſreul in Ente infinito nullos perfectionis terminos habente omnia pofſſib lia diſtinctiſſime cogno- ſcat, ergo Deus ab intellectu creato compre- Ktr, hendi nequit. ang Schol. Aetius & Eunomius Anomæorum parens Solvuntur he imm docuerunt, ab intellectu creato Deum compre- objeſtio- ſu hendi poſſe, imo Aetius dicebat: Tam Deum nés Ano- is in novi, quam meipſum, imo non tam meipſum, morum. en novi, quam Deum. Argumenta eorum a viſione dide Beatifica petita nil aliud probant, quam beatos . ſtors totum quidem Deum videre, ſed non totaliter: ,e vigent eum in ſe facie ad faciem, quin totam ejus e, , latitudinem percipiant, uti conſtat exemplo ho- e minis per anguſtum foramen coœlum intuentis: n Ccognofcunt Dei Bonitatem latiſſime diffuſam, quin onke ſ ejus fundum metiantur, velut is, qui mare in altiſſima ſpecula contemplatur: omni gaudio- re- plen- Deus eſt 174 Caput I. plentur, quin totam Divinitatem comprehet Rcuti vos aquæ immerſum totum impletur;, etſi minimam aquarum copiam recipiat. K. 52. Deur immenſus & omnipriſenr eſt non folum immenſus, vognitione & operatione, ſed etiam intime per & ommni- vra ſens. præſentiam ſuhſtuntialem. Ita primo docet §. E rre’f. 138. v. 7. Ji aſcendero in . lum, tu illie es, ſi deſcendero in inſernum, 1 Jer. 23. Cælum & terram ego implro. inicit Deus. Ratio eſt ſecundo: Deus infinito intel-= lectu ſuo omnia præterita præſentia & Prnn & omnes cogitationes noſtras ſemper ſi repræſentat, Ergo omnia illa ſunt Deo ax⸗ ſentia, & Deus cognitione omnibus i is præſens eſt, quod magis patebit ex ſequen- tibus. Deinde ſicuti res in creatione extra Deum ad actualitatem dednétæ ſunt per actum Divinæ voluntatis Apoc. 4. v. e ein Deus eas per continuum illum actum con er⸗ Vat Pfſ. 148. v. 5. Hebr. I. V. 3. ſine qua con⸗ ſervatione exiſtentiam ſuam conſervare uen poſſent: item ad actiones omnium Deus ſer concurſum generalem ſemper concurrit, ine quo nulla creatura agere poſſet Act. 27. 8 28. Ergo Deus in omnes creaturas conkinu, operatur, adeoque illis præſens eſt operatio ne. Denique Deus eſt Ens ſimplex, & infi- J. 55 leoque ia p⸗ non nitum (H. 55.) adeoque, quia Partes habet, ( enti totus præſens eſt: les totus Deus ſine ipſa Divina ſubſtantia concip non poteſt, ergo ſecundum ſubſtantiam ſuam ſive ſubſtantialiter omnibus creaturis d N. l. 1. immmenſit ſetia di inſe tale Deus ſit eriectio los durat ſectiones ullos e AAnitt, ile ey hor nniptrle, elentinn lls e ſan in cte rtinn 0e nenitas d cmdeder edn ſcd inre exiſtenti e 40 Ie no Ante ol 2, 3 Eeprern Cirzin DMriltte 1 66 Nit en be non kinn Vne le ad hi⸗ Nrol Deitnr ei nln 4Ieg, ſen ſkkttine anen De Deo, Divinitque ejus Attributit. 175 inehetn Schol. I. Omnipræſentiam Dei etiam nonnulli ex Immenſi. nhlenn e immenſitate ejus demonſtrant, quam ab omnipræ-tas an ſentia diſtinguunt, nam immenſum dicitur, quod iden, cum in ſe tale eſt, ut metiri ipſum non detur: cumque omniprœ- Deus ſit Ens infinitum (S. 55.) & hinc nullos ſentia. perfectionum ſuarum limites, & æternum, nul- AInne los durationum fines (§. 45.) habens, cumque per- igiee fectiones Divinæ ſint ipſe Deus, ſequitur, quod . nullos nec intenſionis, nec extenſionis terminos 7imo admittat, & immenſâs, & omnipræſens ſit. At- nin que ex hoc inferunt, ante mundi creationem Deum ernun, ii omnipræſentem dici non potuiſſe, quia cum per rln. N præſentiam operationis præſens ſit ereaturis, dum ninitoine in illas operatur, hinc modo in creatione, per Elte quam in creaturas operari incepit, illis per præ- na E ſentiam operativam præſens efie cepit, licet im- ſanper menſitas ſubſtantialis ei etiam ante creationem int Deoſe competierit. Noli tamen concludere, mutationem lntibs1 ideo in Deo factam fuiſſe. Non facta eſt in Deo, it er ſed in rebus extra Deum exiſtentibus, quæ ex non ſneenn exiſtentibus exiſtentes factæ ſunt, hinc in relatio- telnei ne ad res exiſtentes Deus vocatus fuit præſens, r Uun . quo ante creationem nomine non gaudebat. 4 Vnn Schol. 2. Immenſitatem ſive omnipræſentiam Deo Objeftio- Atun detraxerunt Samaritani, qui anguſtiis Templi in nes Sa- ſne euc Garizim: & Judæi, qui in æde Hieroſolymitana, marita- nletint Divinitatem concludehant teſte §. Hieronymo in norum. . Deuft c. 66. Iſaiæ., Item Valentiniani, Gnoſtici & Mani- chæi apud S. Auguſtinum I. cont. ep. Fundam. oncutti c. 2r. Sociniani Vorſtins, & Crellius Deum ubi- t Att. D que non ſubſtantia, ſed potentia tantum diffuſum Crus l eſſe docuerunt. Non obſtant omnipræſentiæ Di⸗ 8ekt onnl vinæ loca, in quibus Deus in Pſ. 11. v. 5. Ec. in nlen ; coœlo habitare dicitur.:: hoc enim eo ſenfu dictum oe “ eſt, quod ibi ſpecialiter gloriam ſuam manifeſtet. ia ot 4 Dicitur etiam abſcondere faciem ſuam, non exhi- “ bendo amplius ſpecialia beneficia: dicitur eſſe in untken Arca, Templo, animabus juſtorum gratioſa ma- ſunin nifeſtatione & largitione gratiarum, non per ex- ten cluſionem præſentiæ ſuæ in aliis locis. §K. 58. Deus ands ſt. 176 Caput I. D. 58. Ens immenſum, quia infinitum eſt, uni- cum eſſe debet; Unus igitur Deus eſt. Primo hoc diſcimus ex S. Scriptura Deut. 6. V. 4. Dominus Deus noſter Dominus unus eſt: quem locum etiam citat S. Marcus c. 12. v. 29. Et I. Cor. 8. v. 4. Scimur, quia nihil eſt ido- lum in mundo, & quod nullus eſt Deus, niſi unug. Secundo hoc probant S. S. P. P. S. Ju- ſtinus l. de monarch. ex teſtimoniis gentilium hoc probat. S. Irenæus l. 1. adv. kœr. c. I. ex infinitate Dei. Tertullianus I. 1. comtra Marc. ex qus magnitadine. Eodem argu⸗ mento S. Auguſtinus I. I. de Trin. c. 3. Uni- tatem Dei demonſtrat ex ſumma ejus ma- gnitudine, quæ parem non admittit. Lactan- tius a ſumma e'us perfectione, cui aliquid deeſſet, ſi ſimilem ſibi agnoſceret. S. Atha- naſius 1. contra gent. ex ejus omnipotentia, quæ alterius Dei opera ad creationem rerum non indiget. S. Cyprianus de van. Idolo. ex mundi ordine & regimine, ubi in rebus na- turalibus unus ſolummodo præeſt. Nobis Tertio Ratio placet ab Infinitate Dei petita, quæ ſic proponi poteſt: Non poſſant eſſe plura entia Infinita, quam unum, hæc enim erunt perfectione vel æqualia, vel inæqualia. Si inæqualia, alterutrum non habebit omnes perfectiones compoſſibiles ſine gradibus ab- ſolute, adeoque non erit ens infinitum. Si qualia ſunt, perfectiones illæ vel erunt in- *ε quales & diſſimiles, & ſic neutrum habe- bit omnia, nec conſequenter infinitum ern⸗ Ve 3 2 1 ſel erunt Gkerentes in guo nun Ue ron e, Alis Cod gon e Uorheln in Petfelienbe I ee p etnte, 4 ütum nn Rbhntorun lentin t In dec⸗ Berſn MIIlam Atels aſe u elltig nero o jlanten De Deo, Divinirque ejus Attributis. 177 vel erunt æquales & ſimiles ſolo numero differentes, & tunc nihil aſſignari poterit, und in quo numero differant, illud enim aſſigna- A a bile non poteſt eſſe diverſum in utroque En- elt de te, alias unum infinitum aliquid haberet, n quod non eſt in altero, quod eſt contra hy- II potheſin, in qua duo illa entia infinita in Uinl it perfectionibus æqualia & ſimilia ſupponun- 1D, tur. Nec poteſt eſſe non diverſum in utro- P.P. % que ente, alias nulla poſſet dari ratio, cur 5genmun infinitum unum habeat hoc v. g. ſubjectum No,. attributorum, alterum vero aliud, non enim .I. ℳ ex eſſentia ratio reddi poteſt, ſiquidem neu- dem a trum ſubjectum utpote ab altero ex hy pot heſi U non diverſum efſentizæ repugnat: nec exter- a u; nam ullam rationem ens infinitum, quatenus it. Din eſt ens a ſe (G. 55.) poteſt admittere: Ergo ci Ml plura entia infinita quam unum eſſe nequeunt. t. d Jam vero cum ens a ſe ſit infinitum (F. 55.) nnien Deus autem ſit Ens a ſe (H. 40. 41. Schol. 8.) onenkA Deus nonniſi unicus numero eſſe poteſt. n Sehol. Gentilismus ſeu Ethnicismus dicitur illa Re- Iclolola- in teuen ligio, qua plures, quam unus Deus, coluntur. triæ origo l s Populis ad Chriſtum converſis Gentilismus ex ur- & Genti- e bibus proſcriptus in pagis ſedem fixit, unde Paga- lismi. Dei M mnismus appellari coœpit, qui etiam a pluralitate holin Deorum Polytheismus vocatur, illi vero, qui plu- 1, Mrd res Deos colunt, aut præter verum Deum falſos elivend Deos adorant, qui Idola dicuntur, vocantur Ido- Peitis lolatræ, H Idololatria eſt religioſus Idolorum cul- ee tus. Originem Idololatriæ erudita Difſertatione ndise inveſtigavit D. Camet Labbin Idololatriam jam hfiiton. ante diluvium invaluiſſe autumant, & fuiſſe unum vel “ ex criminibus, quibus Deus provocatus aquas nmmn OOHE diluvii immiſit. Fundant ſe in illo Gen. 4. Cinnn . V. 2 1. 1 Schram Inſlit. Throl. Tom. I. M. 28 Caput I. V. 21. ubi de Enos in textu Hebraico ita legitur. 3 — U2 e rn 1. quod ita in- terpretantur: tunc profanatum eſt invocare in no- mine Domini, quia verbum 211)71 in hophal etiam profanare fignificat. Sed enim nunquam ſignificat profanare niſi in Piel, unde etiam ſep- tuaginta vertunt gros Wτιιι°s⁵ stαXα⅛τ— svocα zueis zz Jes iſte ſperavit invocare nomen Domini. Alii Auctorem ldololatriæ ſtatuunt Thare patrem Abrahæ. Verum licet hic Joſue 24. dicatur Ido- lorum ſacris addictus fuifſe, nihil aliud tamen eruere licet, quam tempore Thare Idololatriam quidem jam invaluiſſe non vero a Thare primo introductam fuiſſe. Allii Nimrodo primordia Ido- tolatriæ alcribunt, qui cultum ignis in Chaldæam invexille dicitur, ſed vix probant, alios ante ipfum Idelolatras non fuiſſe. Alii Chamum, Ni- num alii, ſed fine certis documentis Idololatriæ parentes aſſignant. Illud nobis cerrum videtur longe ante Moyſen Idolorum cultum apud Mhgy- ptios invaluifſe, nam Moyſes eum etiam in Cha- naanitide, Madian & Moab jam ſupponit, dum Exod. 20. V. 4. jubet abſtineri a cultu cujuslibet ſimulacri. Aſtrorum cultus prima gentium ſuper- ſtitio fuiſſe videtur: ſane Ægyptios, Chaldæos & Perſas aliasque gentes, ſolem, lunam & ſtel⸗ las pro diis habuiſſe certum eſt. De Ægyptiis te- ſtatur Diodorus Siculus l. r. eos ſolem ſub nomi- ne Ofiridis lunam ſub nomine Iſidis coluiſſe. Ho- mines quippe videntes hæc corpora mündana, reliquis omnibus excellentiora, & juxta eorum Philoſophiam animata elſe, Divinitatem illis affin- gebant: cum enim doctrinam de creatione non caperent, quam Noe poſteris ſuis una cum vera de Deo uno, mundi creatione, de Angelis, lapſu dæmonum, & primorum parentum doctrina tra- diderat, illamque pro captu ſuo illuſtrarent, ſta- tuebant, cuncta ex Deo ceu radios ex ſole ema- naſſe, unde ſolem lunam & cœtera Sydera colere ccepe- N Eepen conye Mimot ered Perdere (be in Nde Ten d Aterun Gucta, krefet, Gockiir⸗ eſle, i hemntio kunn elle Fiere, MNNur wbe h Cinn unt & Puubant lenper Wcati, N (gres Dier, N o Non ln lube in Win loie 8 Aieanos Aton In ee Unnenns hibus Urafcieh, U e lrint Lvocd in r. ſCentein to in hon mm Ulndun e etin e⸗ ra n 3 nen Doni hure pame Gicmmr l Münd nel loohtin Thne onn inorahr l in Childen 1 Aios ali (tumim, tis NCohn n al etium d fpont, tium e b,i, De Veo, Dioinirgue ejur Attributir. 179 cœperunt. Ab hac purioris doctrinæ corruptione convertebantur ad contemplationem ſeduétionis primorum hominum per malum quemdam Spiritum. Incredibile illis videbatur hunc Spiritum opus Dei perdere potuiſle, ſi ipſe huic Numini ſubjeétus, eo- que imbecillior fuiſiet; unde malum hunc Spiritum que potentem, ac Deum bonum mundi creato- rem lſibi perſuadebant, & ſie duo ſumma Principia, alterum bonum, alterum malum in mundum intro- ducta, & ſimul religioſe culta ſunt, prins, ut bene- faceret, poſterius, ne noceret. Deinde antiquæ doctrinæ memores, Angelos a bono Deo creatos eſie, his putabant demandatam eſſe curam & gu- bernationem mundi, quia ipfi Deo nimis mole- ſtum eſle videbatur, cunctis immediate rebus pro- videre. Hos Angelos ſeu bonos Spiritus, cum mundum regerent, hominumque fata in ſua pote- ſtate haberent, creatos quidem, ſed propter offi- cium ſibi demandatum in Deos converſos puta- bant & adorabant, eorumque varios ordines aſſi- gnhabant. Nonnulli enim ſupremo Numini in cœlo ſemper ut Conſiliarii adeſſe dicebantur, Conſentes vocati. Hos Ennius apud Apulejum de Deo So- cratis hoc ordine recenſet: Juno, Veſta, Miner- Vva, Ceres, Diana, Venus, Mars, Mercurius, Ju- Piter, Neptunus, Vulcanns, Apollo. Ab his dif- ferebant dii minores, qui extra cœlum vagari, & in ſtationibus ſuis excubare credebantur Cum vero non ſolum Deus bonus, ſed etiam malus ſuos habere ſatellites & miniſtros crederetur, exin- de cultus de'monum ne nocerent, fluxit, teſte Arnobio l. 7. cont. gent. qui cultus antiquiſſimus hodie adhuc apud Calecutenſes, Japanenſes, Me- xicanos & Tapujos viget. Poſtquam vero cre- ditum fuit, Spiritus bonos ſeu Angelos eſſe re- rum Præides & Gubernatores, horum Deorum numerus in infinitum crevit, fingulis non tantum urbibus, ſed & ſocietatibus ſingularis Spiritus præficiebatur, & tanquam Deus tutelaris coleba- tur. Unde Jex, 2. v. 28. conqueritur Deus: Pro MN 2 nlbste- Non dan- tur duo ſumena ꝓrincipia. Caput I. numero civitatum tibi ſunt dii. Quin etiam mon- tibus, fluviis, aeri, mari &c. divinus ho- nor, vel potius diis illis præſidentibus exhibe- datur. Rurſus ipſi homines etiam diis jungeban- tur, qui aut bello & virtute fortes, aut ſapien- tia celebres fuerant, aut populis imperaverant, aut alio utili invento de humano genere bene meruerant, aut a fuis parentibus & Filiis tenere diligebantur, quo ſpeétat totum illorum Deorum genus, quod Poetæ & Hiſtorici celebrant. Ne- que hic fuperſtitio ſubſiſtebat. Nam & bruta Di- vino honore afficiebantur, de quo Idololatriæ ge- nere S Paulus Rom. I. v. 23. loquitur. Denique & accidentia & virtutes, uti pietas, felicitas &c. tanquam dii & deæ coli ceperunt, teſte Cicerone 1. 2. de nat. deorum c. 23. His igitur diis genti- les ſimulacra erigebant, quæ quidem imperita Ethnicorum plebs ipſos Deos eſie credebat, ſed prudentiores iis tantum Deeos figniſicari arbitra- dantur, uti Julianus in fragmento oper. pag. I. Idololatriam gentilium excuſare nititur. Miracula vVero & oracula, quæ gentiles pro probanda ſuorum Numinum Divinitate proferunt, vel falſa ſunt, vel naturæ vires non excedunt, vel a demone per oc- cultas & naturales cauſas produéta. Inſanum hunc idolorum cultum ſatis refutarunt antiqui Patres S. Juſtinus &cc. uti in mea analyſi P. P. videri poteſt. H. 59. Quia Deus unicus eſt (F. 58.) non danfur duo Principia, unum bonum, alterum malum, ceu primæœ omnium rerum cauſch. Nam Frimo qui duo ſumma Principia & duos deos unum bonum, alterum malum ſtatuunt, omnem de Deo ldeam evertunt: Qui enim Deum cogi⸗ tat, Ens ſupremum, independens, omnipo- tens, heatiſſimum ſibi repræſentat; ſed in hy-= potheſi duorum ſummorum Principiorum hæc omnia N. mnnis e fübſett, eg, der ſurnm r. IHione eet, E Megt, ſteren fſblo, Perekrien ſdis de Dov nen Gle Enns Iihns ſlis ekerent nn eon bonmnin t, & Koont ßin e ſant tertior 6 tengle l Cnnig hon Inlmn De Deo, Divinisque ejus Attributir. 181 fam ⸗ omnia corrunt, in hac enim neutri omnia ſunt m . fubjecta, ſeu imperium eorum diviſum eſt, ergo neuter eſt ſummus. Neuter actionum e ſuarum rationem in ſeipſo, ſed ſimul in per- ere, milſſione reſiſtentia & limitatione alterius ha- eneek bet, Ergo neuter eſt independens. Neuter liste facere poteſt, quidquid vult, & in ſe eſt poſ- mn Deon ſibile, nam bonus malum averſatur, & ad benefaciendum pronus eſt, alter contrariis Rbreg. ſtudiis delectatur, nec bonum facere poteſt, . Nie Ergo neuter eſt omnipotens. Denique uter- felicmnhmh que unus ab altero Deo ſibi oppoſito in ope- ſeem ribus fuis continuo turbatur, Ergo neuter i s eſſet Beatiſſimus. Secundo Cultus horum duo- em lntd rum deorum eſt contradictorius, nam qui ei bonum invocat, ut benefaciat, & malum, ne ger noceat, fupponit bonum non poſſe benefa- . Wrm cere, & malum non poſſe nocere: Sed hac Vndalnon. eſt contra naturam eorum. Tertio Duo illa AN principia bonum & malum utpote contraria. nonektn nec ſunt ſociabilia, nec ſeparata, alias enim nnihe tertium quoddam foret, quod illa ſepararet, in adeoque unum ſummum, a quo efficiuntur . omnia bona, & a quo illud, quad deflectit, malum dicitur. )ton iu Schol. 1. Duo dari principia coæterna & indepen- Mani- uſt is dentia, alterum bonum, alterum malum, antiquif- ciworum Nan ſimus error eſt. Enoſtici a Stoicis illum hauſe- hoœreſis & Gens uun runt, Cerdoniani & Marcionitæ eum propagarunt: ſasſtema. Cubricus Perſa, qui nomen Manetis, id eſt viri ,d eloquentis, ſibi affumſit, & quem ſui diſcipuli Ma- enet vicheæum, id eſt Manna fundentem dixerunt, 1, ⸗ an. c. 277. eum late diſſeminavit, adeo „ ut non- tln rniſi Sæculo ono a Theodora Imperatrice oppreſ- 8 ne ſus fuerit. Manetis ſyſtema ex libris S. Auguſti- NN M 3 mu 182 Caput I. “? ni fie ſe habet. Y. Duo ſunt rerum omnium prin- Et, ut id cipia coæterna & increata, alterum beonum, quod mtlo lben Manes abſolute Deum vocat: alterum malum, parpit, quod Hylen appellat, ne Polytheus videatur. eeret: 2. Utrumque hoc principium efſt materia latiflime homine extenſa & interminabilis, ita ut materia boni ſit 1 tenebtis Lux, mali tenebræ. 3. Malum principium fua Mofuncem modificatione creavit quinque elementa, tene- Us Pindl bras, fumum, ignem, aquam, ventum. Bonum Kuodeein vero creavit alia quinque elementa oppoſita; lu- uinmit cem, aerem, ignem bonum, aquam bonam & ulo parr ventum bonum. 4. In quolibet horum elemen- Eet ben torum certum habitavit Spirituum genus ab ipfſis EDiins elementis formatum, quibus unus fupremus reli- tin fenn quorum dux & origo præfuit. 5. Accidit autem, Mkipontent ut Spiritus tenebrarum videntes a longe terram Rarn ſ lueis, ejus amore capti invito Deo bono eam oc- neien cupare attentarint. 6. Quod advertens Pater lu- wetn ii cis ad debellandos illos nonnullos Spiritus lueis Uutn gn mifit, illisque præpotens Numen præfecit. 7. Un- tutnn de orta pugna factum eſt, ut nonnulli Spiritus nmienn tenebrarum depellerentur in orcum innumeris ani- 8 Ktene mabus ſecum abreptis, cum econtra nonnulii nimehns Spiritus tenebrarum in regionem lucis penetra- Dltitbltn rent, & luci immiſerentur. 8. Princeps vero inniſe Spirituum malorum, nomine Saclas, ne anime um0 lucis raptæ aliquando reſtituerentur, eas tenebris Dbento ton . ſie involvit, ut emergere non poſſent, & fimul bünen juſſit, ut quivis horum ſpirituum concumberet inlitefti cum uxore, quo facto omnes fœtus in lucem Onnins editos Princeps tenebrarum devoravit & iterum dmein concumbens cum uxore ſua, quidquid Divinæz nn ten ſubſtantiæ ex illa devoratione acceperat, ita car- Gd ni alligavit, ut perpetum efſet vinculum lucis & nnltei⸗ , tenebrarum: porro proles ex hoc congrefſu natæ G zan fuerunt Adam & Eva, qui proinde cum poſteris N D ſuis duplicis ſunt naturæ, & duas habent animas, ll on e unam bonam, a qua motus boni; alteram ma- ladund lam, unde mali motus procedunt. 9. Porro pofſr iyd commune naufragium Deus omnes nervos inten- 1 un it;, nninm rr. nnn, glll Gmn min, en rehiini nta, WM m. Pomm Noſtnl dnal Mom Eenet- ſends idi penns li⸗ Nidit auten, onge tertam “ e⸗ tens e Gr ns i Bkt l⸗ De Deo, Divinirque ejur Attributir. 183 dit, ut id, quod ſuæ erat ſubſtantiæ, a commixto malo liberaret; unde Chriſtus ſub forma ſerpentis apparuit, ut homines bonum a malo dignoſcere doceret: qui etiam noviſſimis temporibus rediit, ut homines inſtrueret, quomodo purificatio lucis a tenebris eſſet facienda; & quia homines hanc profundam doctrinam non ſatis capiebant, promiſit illis Paracletum, qui erat ipſe Manichæus, qui duodecim dilcipulis ſbi afſumptis 72. Epiſcopos ordinavit ro. Duplex autem eſt modus animas a malo purgandi: Primus eſt per duas naves, ſcili- cet ſolem & lunam ex Divina ſubſtantia fabricatas, & Divinis virtutibus repletas, quæ in forma pue- rorum fſæminis, in forma vero ſæminarum mari- bus apparent, unde homines utriusque ſexus for- moſarum ſpecierum amore exardeſcunt, & hac eoncupiſcentia, qua Divina ſubſtantia captiva te- nebatur, aliorſum eonverſa, bona natura laxatur, laxata aufugit, & a virtutibus Divinis per cados transfertur in lunam, qua ahimabus repleta illæ trahsferuntur in ſolem, & àa ſole in regnum lu- cis æternz, ita tamen, ut prius leves maculæ ab animabus calore ſolis ſol Ivantur, ue in terram particulatim deſcendentes arboribus, aliisque plan- tis immiſcentur. Secundus modus pur gandi ani- mas a malo, fit per electos, qui manducando & bibendo bonum purgant a malo⸗ quatenus ſaumen- do alimenta honum, quod in illis conti (ua ſanctitate ſolvunt, & a malo liberant. omnibus alimentis animas ineſſe cenſebant, eleéti ob homicidii metum ab agricultura abftinebant, quam tamen Auditoribus permittebant, ut hoc modo electis alimenta compararentur, quorum manducatione bonum a malo purgaretur. Rurſus quis ab omni mortuo Divina ſubſtantia jam aufu⸗ git, ideo electi ab eſu carnium abſtinebant. Item quia omnibus rebus Divinam ſubſtantiam ineſſe docebant, quæ manducando a malo purganda fo- ret, hinc electi etiam ſemen virile comedebant. Et quia malum bono ab initio colligatum eſſe di- M 4 cebant, 184 Caput I. cebant, ne boni & mali commixtio augeretur, Matrimonium illicitum eſſe volebant, venereos tamen congreſſus electis non ſolum permittebant, ſed ad eos ſe mutuo provocabant, ut hoc modo per concupiſcentiam ad imitationem Divinarum virtutum Divina animæ ſfubſtantia a vinculis ſuis ſolveretur, generationem tamen eleéti impedie- bant. Denique quia animæ a corpore ſolutæ non ſtatim ſine purgatione tranſeunt ad beatas ſedes, illas in agros, herbas, arbores & ſfubinde in pe- cudes transmigrare volebant, ut deinde per man- ducationem electorum purgarentur. Hoc autem Auditoribus ſuis ſingulare eſſe dicebant, quod eo- rum animæ in ipſos electos, aut eorum efcas re- dirent, ut eo citius & certius ab his purgatoribus mundarentur. Fabulæ heæ ſine auétoritate, imo contra rectam rationem a Manichæis confiétæ feipſas confodiunt, & a S. Auguſtino in libris contra Fauſtum fuſe refutantur. Marcionitæ ve- ro, Cerdoniani &c. a S. Irenæo in libris adverſ. hær. & Tertulliano in libris contra Marcion. re- felluntur. vid. Analyſ. P. P. Objefis- Schol. 2. Bayle tum in ſuo Dictionario, tum in aliis nes Bayle ſolvuntur. ſnis ſcriptis jam pene obſoleta Manichæorum & Dualiſtarum argumenta denuo e tenebris produ- Xit, fuisque cavillationibus auxit. Dicit enim I. Iſ. 45. v. 7. dicitur: Ego Dominus faciens pacem, & creans malum. Et 2. Cor. 4. v. 4. Deus ujus Jœculi exoæcavit mentes infidelium. Et Joan. 12. v. 31. Princeps hujus mundi ejicietur foras. Reſo. Iſaias loquitur-de malis peccatoribus a Deo juſte infliétis. Apoſtolus loquitur de excæcatione a Deo ſolum permiſſa juxta S. Chryſoſt. vel Deus ſæculi hujus, vel Princeps hujus ſæculi eſt dia- bolus juxta S. Auguſt. I. 21. contr. Fauſt. II. Si Deus bonus cunéta creaſſet, non darentur mala; nam vel impedire potuit, & non fecit, & ſic bonus non fniſſet: vel non potuit, & ſic potens non eſfet. KReſp. Deus potuit impedire malum, nec in malo habet beneplacitum, illud vero var⸗ mit⸗ n nuifu V.! nittit, gam le infenent Pen lher Mlene, ,. HH elorumm mnjorn tur, got Eehet ni II. Dens. o etinn Peleita exe tt. Np kettutine Nt, Ed hn VOntatis umn Ornn Ido don Uidle i Dens olultfe lhnnns) E. — De Deo, Divinirque ejur Attributir. 185 a erent, . 2* — . „ . n medk di creaturæ rationali libertatem dedit, ue uam ledere on vult, ne graviora mala mundo W ir kerrentr r. . Deus ſaltem prævidens homi- H en Ibe 0 ar ltn male uſurum vel ipſi hoc non enüin S e el ab abuſu præſervare debuiſſet. unn⸗ Ae argumentum tunc ſtringeret, fi ex n maſor nermiſſione * abuſu liberi arbitrii bona ſluten oto univerſo non ſe eitis ſel tur, quæ De vi erſalin volls ents Deus utpote proviſor univerſali binde in debet, qui omnia b iinferius di i⸗ ona vult, uti inferius di- Ne her M IV. Deus creavit homi tuapem⸗ er minem propter beatitudinem: Hor onten Ergo etiam eu bet, ne ab ean per um præſervare debet, n e ab ea per nt, er peccata excidat, ad illa permi . „ adeoque nec illa permittere 8 id l un en ted. Rep. Deus quidem vult omnium Nomimun uugt heatitar nen! HDZU duarn eos in crentlone ordina- in . atitudo non eſt ultimus divi fner ec . n ivinæ Guntanis Sun Mens enim propter ſe & gloriam avit, quæ non minus i vn n procu- rinlte i rando bona quam permittendo mala manifeltatur. ſbrss adſe Vid. le Vicomte d' do m. Nrint e d'Ales de l'origine du mal &e. §. 60. „tunn un Deus ta S. S nc uxta S. Scripturam Spiritus eſt, Deus¹ Gi S 47.) Spiritus vero eſt Ens intellectu & ellece & De vojuntate libera præditum (ex definitione voluntate eus Spiritus) Ergo Deus i g g; 1 ntelleltu præditus u bera praditus eſt. S volumate li .7. E ſu ,ſtle. rho⸗ §. 61. J cæctni . . eee I. Intellectus Dei eſt omnium cognoſcibi- ntelleus oN. NH. IJi eit Ginn ſeclic0 um ſnultane⸗ & diſtinctiſſima repræeſenta- Dei eſt in- M. 1 enimn eoque Primo eſt inſinitus. Intellectus finitus am „ enim infinitus eſt, qui, quidquid eſſe p , fiul eſt, i „qui, quidquid eſſe poteſt, ſi⸗ om poßib: ita, ut nulla realitas vel perfectio lr 4 qun poſſibilis ei deeſſe poſlit (F. 55.) ut nun- ui ent m in mera cognofcendi facultate ſubſi- 6 M S. ſtat, 1S5. Emmen- 45 Ingom- prehenſt⸗ bilis. HMlimita⸗ 186 Caput I. ſtat, nec unum poſt alterum ſibi repræſen- tet, nec quidam diſtinétionis gradus eum fugiat: ſed talis eſt intellectus Dei, uti pa- tet tum ex definitione modo data, tum quia Deus eſt Ens infinitum, quod ſine ulla per- fectionum ſuarum limitatione exiſtit (H. 85.) Ergo intellectus Dei eſt infinitus. 2. Secundgo eſt iltimitatus. Illimitatum quip- pe eſt cui nutla vealitas deeſt, ſed intelle- étui Dei nulla reahtas deeſt, quia nihil co- gnitionis nihil diſtinctioms illi deeſt, cum ſit omnium cognoſcibtlium fimultanea & diſtin- ctiſfſima repreſentatio, K go eſt illimitatus. 3. Tertio Intelletut Dei eſt immenſus. Ens enim illimitatum immenſum eſt, (H. 57⸗ Schol. 1.) Sed intellectus Divinus prorſus illimitatus eſt, Ergo immenfus eſt. Unde Pf. 147. V. 5. de Deo. dicitur. in Hebraico 5 . Dee Intelligentig ejus non eſt numerus, quo indicatur, objecta cognitionis & intelligentiæ Divinæ numerari non poſſe. 4. Quarto Intelledus Dei eſt incomprehenſibilit nobir. Nam intellectus Divinus repræſentat non ſolum omnia cognoſcibilia, ſed etiam ſimul & diſtinctiſſime: ſed intellectus humanus pro- pter limitationem ſuam res nonniſi ſucceſſive, nec tamen diſtinctiſſime, nec modum, quo Deus eas ſibi repræſentat, ſibi repræſentare, nec Divinæ cognitionis abyffum exhaurire poteſt, quia intellectus finiti ad infinitum nul- la eſt proportio; Ergo intellectus Divinus non tantum quoad modum cognoſcendi, ſed etiam quoad oblectorum copiam nobis eſt in- com- NN unrehen Nrßtuta 14 lul / (uin / Gin in In fal⸗ er votione Logcm Urcem die Rtun oblen klreleken Aimne ent Unsinke otos ele 9. Nrt l0 il, e Gn Dei e ll ler nor M. Nx Eun N tle per n ke n 2 lIt⸗ kellet⸗ ane D ſet 1 in et Oenaſedle I N u 8 ⸗ 0tet n De Deo, Divinieque ejus Attributit. 187 lepreen comprehenſibilis. Ita inveſtigabilitas in S. ldus en Scriptura Divino intellectui tribuitur Iſ. 40. elg v. 28. neo eſt inveſtigatio ſapientic ojus. tun gil 5. Quinto Intellettus Dei ab omni errore im- Infallibi- e ide zmunir & inſallibilit eſt. In errore enim verum lis. it cum falſo confunditur confuſio autem fit . per notiones rerum obſcuras & confuſas juxta duome Logicam, utpote per quas non ſatis res a ſe ſel inele invicem diſtinguuntur, unde ex notionibus aun r rerum obſcuris & confuſis errores oriuntur: t, omdh ſed intellectus Dei diſtinctiſſima omnium co- Gäm Enitione gaudet, Ergo ab omni errore im- mitau munis & infallibilis eſt, licet nullus error Deo „ ignotus eſſe polſſit. 6. Seto Quin etiam, quia quidquid in Vvs glt Deo eſt, eſt ipſe Deus (G. 53. n. 1.) Intel- UN lectus Dei eſt ipſe Deus, α ab ejus Eſſentia hun: realiter non diſtinguitur. (G. 53. n. 2.) jun n Schol. Ex his differentiæ inter humanum intelle- Diſſeren- Cogliint ctum & Divinum patent. I. enim intellectus hu- tia inter enſte 4 manus per modum potentiæ in anima concipitur: humanum noH Intellectus Dei eft ipfa Eflentia Divina (§. 61. & Divi- pluſt n. 6.) 2. Intellectus humanus in plurimis in nuda num in- tepreſen facultate cognoſcendi fubliſtit ſine aétuali cogni-tellectum. tiammin tione: Divinus in nullo ab actuali cognitione de- manc ficit (§. eit. n. 1.) quia ſi vel unicum oblectum mdud, 3 cognofeibile eum fugeret, aliquis realitatis defe- cee QKus in Divino intellectu adeflet, unde pro limi- odum N tato habendus efſet, quod falfum eſt (S. cit. 2.) Prele quare hoc ſenfu intellectus Dei recte actus purus orhuont dicitur. 3. Intellectus humanus, quæ cognoſcite. n 0 propter limitationem ſuam, ſucceſſive cognoſeit. ſfniun Divinus omnia fimul, quia infinitus eit (§F. cit. ns Dn n. 1.) 4. Humanus in multis in cognitione con- olel, 4 fuſa & Obſcura fubſiſtere debet;: Divinus omnia st iſtinétiffime cognofcit (loc. cit.) 5. Humanvs (. quia Deus co- 188 Caput I. quia finitus eſt, eſt in ſe commenſurabilis: Divi- nus vero immenſfus eſt (§ 61. n. 3.) 6. Humanus non eſt ſine errore, vel ſaltem poſſibilitate erran- di, quia im multis in cognitione confuſa & ob- ſcura ſubſiſtere debet: Divinus ab omni errore & poſſibilitate errandi longiſſime abeſt. (§. cit n. 5.) G. 62. Deus om- Quia igitur intellectus Dei eſt ſimultanea niſcius eft. omnium poſſibilium & diſtinctiſſima repræ- ſentatio (F. 61.) ita ut Deus omnia poſſibi- lia ſibi ſimul & diſtinctiſſime repræſentet, Deus omniſcius dicitur qui omnia poſſibi- lia ſibi ſimul & diſtinctifſime repræſentat. Ita I. Reg 2. v. 3. Deus dicitur ye . Deus ſcientiarum. Et dicitur omnia cognoſcere I. Joan. 3. V. 20. & omnia nuda & aperta ſunt oculir ejur. Hebr. 4. v. 13. Quare nuspiam Dei aſpectum fugere liget. Pſ. 139. v. 7. Schol. Intellectus Divinus & omniſcientia Dei ex parte Dei ſunt unum & idem (S. G1. n. 6.) pro noſtro tamen concipiendi modo hanc utrinsque differentiam ponimos, ut omniſcientiæ nomine denotemus aéctualem rerum omnium Dei cognitio- nem, intellectus autem nomine præter actualem cognitionem quaſi facultatem cognoſcendi fimul connotemus. H. 63. Cum Deus ſit omniſcius (G. 62.) cogno- &oſcit ſe. ſcit Primo Seipſum. Matth. II. V. 27. Wemo novit Eilium, niſi Eater, neque Patrem quis no- vit, niſi Filiur. I. Cor.2. V. 10. Wiritus Dei omnia ſcrutatur, etiam profunda Dei. Item co- gnoſcit actiones ſuas Act. 15. v. 18. Notum a ſæculo eſt Vomino opus ſuum. ge. . 2. Oe⸗ . 1 Lec mn /. il ſmif kütm ommn UI. nusc ttur iſt, ilt Vie liuen o⸗ Cgletiner 4 Jr Pbur ſiye Gen. 13 Semnt nnf 8 15 fal eit , lau 15. NL.II. it Uul ln Dl ribilist )6. Hunman fbiliute en. Conin &⸗ Dtmni erdel . (dän) maln. lima ken nia dolt⸗ eptelt Unia Polt⸗ Eepreſent NN) ir copee ummn Sate Nd ientt bane Oins, lentir M retel noand 57 be) 1, N. En, Ni. lten 6 6,19. tin in, De Deo, Divinirque ejus Attributir. 189 2. Secundo Deus cognoſcit omnet rer alias Omnes evtra ſe. Ad Hebr. 4. v. 13. Mon eſt ulla crea res extra tura inviſibilie in conſpeliu ejus. Cognolſcitle. etiam omnes earum actiones Pſ. 138. a ver- ſu I. usque ad 16. Et jer. 23. v. 24. Nl occul- tubitur vir in abſconditir, & ego non videbo eum, dicit Dominus. 3. Tertio Deus cognoſcit occultas omnes (ogitatio- cordium cogitationes. Pſ. 7. v. 10. Nrutans nes occul- corda & renes Deus. Pſ. 138. V. 2. Intellexiſti tas. cogitationes meas de longe. Et Pſ. 43. V. 22. Novit abſcondita cordis. 4. Quarto Deus novit bona & mala ſive pona & poenæ ſive culpæ. Cognoſcit bona quæ fecit mala. Gen. I. v. 31. Vidit Deus cuncta, gqua fecerut, &ο erant valde bona. Cognoſcit mala naturæ, Sap. 8. v. 8. Jigna & monſtra ſcit, antequam Ffiant. Scit mala poenæ Eccl. II. v. 14. Vita Gmors, paupertas & honeſtas a Deo ſunt. Prov. 15. V. II. Infernuy & perditio corum DVomino. Scit mala culpæ Pf. 63. Vv. 6. Deus tu ſcis in- vientiam meam, & delicta mea a Te non ſunt abſcondita. 5. Quinto Deus cognoſcit non tantum ge- Singula- neralia & univerſalia, ſed ſingularia etiam ria mi- vel minima. Matth. 10. v. 29. 30. Monne duo nima. paſſerer aſſe veneunt, & unus e illir non cadet ſuper terram ſine Patre veſtro? veſtri autem ca- Pilli capitis omnes numerati ſunt? Eccli. I. v. 2. Arenam maris, & pluviæ guttas-- quir dinu⸗ meravit -=⸗ Umnus altiſſimus Creator omnipo- tent. 6. Sexto Præterita vraſentida 190 Caput I. 6. Sexto Cum Deus res omnes extra ſe cognoſcat, non tantum præterita & præſen- & itura. tia, ſed etiam futura contingentia cognofcit Cognitio Dei eſt ne- ceſarig. Gen. 18. v. 19. Unde videmus tot rerum fu- turarum przædictiones in omnibus fere S. Scripturæ locis: Et ipſe Deus falſos deos & idola provocat, ut res futuras prædicant Iſa, 41. V. 22. & per prædictionem & executio- nem ſe ab illis diſtinguit Iſ. 46. v. 5. Deni- que quia nullum futurum Deo ignotum eſt, novit etiam ea, quæ ſub conditione nun- quam implenda futura ſunt. Nempe ſi quid- quam horum omnium Deo eſſet occultum, non foret omniſcius. Schol. Deum non omnia ſingularia cognoſcere, vi- detur probari ex S. Hieronymo in c. I. Habacuc, ubi ait: Abſurdum eſt ad hoc Dei deducere WMWaje- ſtatem, ut ſciat ver momenta ſingula, quot culices naſcantur, quotve moriantur. Verum S. Hiero- nymus ſolum vult, non tam ſpecialem eſſe Dei Providentiam erga res viliſſimas, quam erga crea- turas rationales. Unde ſubdit: Won ſimus tam Jatui adulatores Dei eandem rationabilium Pro- videntiam eſſe dicentes: Quod vero etiam minu- tiffimarum rerum cognitionem & Providentiam habeat, docet ep. III. ubi miratur Creatoris ſo- lertiam in minutis quoque animalibus, formica, culice, vermiculis, & iſtiusmodi generis, quo- rum magis ſcimus corpora, quam nomina. Hæc ommium univerſalium & ſingularium ei cognitio eſt injallibilix & neczſſaria. Si enim Deus ullius rei, quæ eſſe poteſt, vel eſt, ſante ignorantia laborare poſſet deficiente vel ceſ- N. ſone in Cvoleit enleretr Dus inſin et Rn⸗ ſt Ere eogne⸗ Olnmis en 1 e Ibmn eſt, Ni 4 uliſ hon Innle, ilam N yret Ehetübi Ut lla eu⸗ Ficetur. etiimn ge Vel äninn Don. Sn D. . . .* „. .« Deo, Divinisque ejus Attributis. 191 ns eim fſante in intelle jui Kpretr Dilj Divino rei etia zanee oguoleibiſis cognitione, limes n e depre⸗ nant Ens inctuitu ſed ſic Deus non amplir Aet 1 s infini 16 us e bis e foret Eum a e⸗ Ga, & nlegueyier nor lſoe e T. „ quod ejus efſſentia neke et Ergo nullius rei ignorantia in Beltrue- ſenl eoque abiolute eſt necefſarium eo eſt, erck omnia ſemper cognoſcat. rium, ut Deus V.5. N z. Sed gnofnume : 2. Oe quia quidquid abſ äl — eſt, etiam Nleruum eſt ſolute neceſſa- Et aur- enheſ i enho erna. Act. 15. v. 18. Nor. K: t oolin Fulo Pomine opuy ſuum. Et intunine a ſæ- ndar ica, alias enim in modo cognol non ntet tur perfectionis defeétus deprehe ſench tur, quod tamen eſſe nequit (§. 55.) ndere- 101. M liuemth Schol. Poi . 1 chol. Poiretus cognitionem re 1, gotei & boſſibilium in ionem rerum cos ofcibiliun erun n nt un in en ipfius arbitrio eenne n geien el videtur. S vel ignorare poſſit ut ipfi . Sed ex hoc ſequere „ prout ipfſi am ene etiam G d ex hoc ſequeretur ab arbitrio Dei NWon ſuut vel Bnarhn deent ai intellectum erte Hei forettekh non. . inc utrum an eins Quod ſane falſiſſimum eſt. Deus ſit, an t Cridi, K ltns, NNH § 65. gneis, Intellectus Dei eſt infini ür. D eſt infinitus (G. 61.) 6 Paun, Winn cognoſcit (G. s e e Deus ſe- I. Cor. z e cogna it comprehendit. lta ae Ar, iͤ tur. Spiritus Dei omnia ſcruta hendit anin, Deus ſei proſunda Dei. Cogno it ka- i G per elglnin absque bllo medio iinmedtts jerteie⸗ dan „ F. 66. Caput I. §. 66. s e Datur in Quia Intellectus eſt Infinitus, illimitatus, mh Deo vera immenſus, ab omni errore immunis & infal- miin ſentia. libilis (H. 61.) adeoque nulla perfectione ca- cre ret, hinc datur in Deo veri nominis & per fettiſ- Mrodan Iima ſcientia. Hoc docet S. Scriptura I. Reg. 2. um v. 3. Veus ſcientiarum Dominus eſt, Eſth. 14. v. 14. Domine, qui habes omnem ſcientium. Rom. 1I. O Altitudo divitiarum ſupientiæ & . ſcientic Dei. Gert Tllem⸗ Diſerimen ochol. I. Scientia Dei iis imperfectionibus, quibus ui zoter creata, non ſubjacet: non enim eſt habitus, ſed e dic Nientiam fimpliciſſimus & puriſſimus actus: non eſt quali- Aullun po Dei & tas, ſed ipſa Dei ſubſtantia: non eſt diſcurfiva, ſed Wined creatam. uno fimpliciſſimo aétu omnia penetrat, eſt immo- Me qia . ta, æterna & indiviſa. Imperfeétiones quippe wuls E ſcientiæ creatæ, non ſcientiæ ratione ſui præciſe, ſed ratione ſubjecti creati, in quo reperitur, ad hærent. Unde facile ſolvi poſſunt argumenta eorum, quos tecto nomine refert S. Thomas, qui Deo rationem ſcientiæ proprie dictæ denegarunt. Diviſio Schol. 2. Scientia & cognitio Dei in ſe eſt quideem (k De Ncientic unica, pro objectorum tamen diverſitate varie a Wane n PBei. nobis concipitur. Scilicet alia eſt ſcientia ſimplicis ſi 4 V intelligentiæ, quæ verſatur circa res poſſibiles, ſub it, ratione præciſa poſſibilitatis, abſtrahendo ab omni ini vul V futuritione & exiſtentia. Hæc ſcientia etiam di- ul i citur neceſſaria, quia intellectus Dei, utpote In- Uis e finitus & illimitatus non poteſt non poſiibilia ut utge poſſibilia cognoſcere: Alia eſt ſcientia viſionis, qugx ert n verſatur circa res vel exiſtentes, vel futuras ali- , quando. Hæc ſcientia etiam vocatur libera, quia cum produétio rerum ſit Deo libera, a libertate „IIldr Dei etiam pendet, ut res tanquam exiſtentes, vel futuras cognoſcat. Præter hanc ſcientiæ Dei di- ſtt min viſionem Ludov. Molina tertiam quamdam fſcien- tiam inter utramque mediam excgitavit, ddus . Deus ) De Deo, Divinicgue eius Attributir. 193 Deus ex comprehenſione liberi arbitrii intuetur, quid pro ſua innata libertate, ſi in hoc vel illo linien aut infinitis rerum ordinibus collocaretur, dictum InisEintn arbitrium acturum eſiet. Cum vero heæc ſcientia rfetinee plane inutilis ſit, adeo ut ad fidei noſtræ dogmata 66 Probanda ea non indigeamus, pro notitia hiſtorica a T N eam hic indicaſſe ſufliciat. . n ,intt. G. 67. giniel Scientia proprie dicta eſt cognitio rei per Deus co- ctcauſam: cum igitur in Deo detur ſcientia gnoſecit tins, E proprie dicta (HG. 66.) reipectu omnium crea- ves per hiu, turarum poffibilium & actualium, Ergo da- auſam. n eic tur in eo cognitio earum per cauſam, maxi- i me quia ad fſcientiam ſutfficit diſcurſus vir- Ctores ſ tualis, & quod unum ſit notius altero ex par=- weſi te rei cognitæ (GO. 66. Schol. I.) & ideo ſeletit,1 dt Abnet ams H. 68. 8 Quia Deus ſcit poſſibilia, cognofcit illa in Deus pof- ſe elt n⸗ eſſentia ſua, utpote quæ omnia eminenter ſibilin co- eig rontinet, & ab illis eſt participabilis. Ita Saen in ſie ait S. Dionyſius de div. nom. c. 7. Divina ſa⸗ ſch. lemde Pientia ſeipſam cognoſcenr ſcit ommia. Neque“ nn dicas, ex hoc ſequi, Deum alia a ſe non in- N,e, tuitive, ſed abſtractive ſolum in alio cognolſ- ol c/ cere. Nam res videntur intuitive ut ſunt in un ſe, quando videntur in ſua idea: ſed eſſentia ve s Dei ex mox dicendis eſt rerum omnium idea: le Ergo Deus in Eſſentia ſua creaturas intuitive giſtene videt: minorem oſtendet en, D. 69. dnſ Sechram Inſtit. Theol, 7bm. I. 194 Caput I. G. 69. Dantur in I. Dantur in Deo Idexæx. Patet hoc Primo Deo ideœ. ex S. Scriptura ubi Hebr. 11. dicitur: fide in- telligimus, aptata eſſe ſccula verbo Dei, ut ex inviſibilibus viſibilia fierent, id eſt, ut ex non apparentibus in ideis Divinis, ſeu in mente & arte Divina exiſtentia & viſibilia fierent. Secundo ſubſcribunt S. S. P. P. S. Dionyſius de Div. nom c. S. ait, in omnium cauſa prius con- itiſe omnium rerum exemplaria credendum eſt. S. Damaſcenus I. I. de fide c. 3. ſic ratioci- natur: Deus omnium aukor eſt: Ergo omnium, quœ ſunt rationes in ſe & cauſas, hoc eſt, idear, jam ante in inſo prehabet. Sane agens intel- lectuale habet in ſe imaginem illius rei, quam facturum eſt, ne temere & coeco modo agat. Ergo dantur in Deo ideæ rerum tam exiſten- ſtium, quas producit ad ſui imitationem, quam poſſibilium, quas videt ad fui imitati- onem producibiles. 2. II ÿ½ ideæ ſunt ipſamet Dei eſſentia pro- ut eſt forma objecta intellectui Divino & co- gnita ab ipſo ut imitabilis a creaturis. Nam idea definitur: forma objecta intellectui intra illum exiſtens, ad quam refpiciens artifex operatur. Quare una realiter eſt in Deo idea, virtualiter tamen & ratione multiplex, qua- tenus Eſſentia Divina eſt diverſimode a crea- turis imitabilis & participabilis. An Deus Schol. S. Dionyſius de Div. nom. cap. 7, ait: „Non creaturas „ex rebus ipſis res noſcens novit eas divina mens, in ſeipſis „ſed ex ſeipſa, & in ſeipſa ſecundum cauſam om- immedia- „nium ſcientiam & notionem & eſſentiam præha- te cogno- „bet, & ante comprehendit, non fingulis ſecun- Jcat. „dum N. NCbn anſe „Vens. NCiet ot (vundu Dtit, ſee ttamq exiſten »Hem, „tiam ſt „plecten ,nulon et, ion non Leje t 1 . Un. Ex let cfeatn Imon Mun le⸗ Deuse hetatur elam Den Contingen 1 lpa rfn ENn thienti . . n OAr A ktuntnn tlecir nig in Gl Dern Cen⸗ I. . H 1 Kiertis . t boe M tnt ,nr DirK! , Ne el in ner bili fer. Dioryhu: ſa ue⸗ Crtlanmn ſo uin 1o ONi agens II s10,6 0 o/ 4 tan ii imitnnone d Miint Diyint tatis tellenn“ iciens Ninbe ltiſen 4 ſmnoce 16 6S Dt: ,⸗e 4 inu De Deo, Divinizgue ejur Attributir. 195 „dum ſpeciem intendens, ſed ſecundum unicam „cauſæ complexionem, cuncta ſciens & conti- „nens. Seipſam igitur divina ſapientia noſcens „ſciet omnia: materialia ſine materia.. nam ſi ſe- „Ccundum unam cauſam Deus omnibus eſſe imper- „tit, ſecundum eamdem unicam cauſam ſciet omnia „tamquam ex ſe exiſtentia, & in ſeipſo ante præ- „exiſtentia, & non ex rebus rerum accipiet notio- »nem. Non habet itaque Deus peculiarem ſcien- „tiam ſui, aliam vero communem res omnes com- „pleétentem, ipſa enim cauſa ſeipſam cognoſcens „hnullo modo ea, quæ ab ipſa, & quorum cauſa „eſt, ignorabit. Hac igitur Deus res cognoſcens „non ſcientia rerum ſed ſcientia ſuiipſius ipſa no- „vit. „ Hucusque S. Dionyſius vulgo Areopa- gita. Ex quibus illa quæſtio, An Deus cogno- ſcat creaturas immediate in ſeipſis, quæ ſubinde majorum controverſiarum Scholaſticarum flam- mam ſuccendit, optime ſolvi poteſt. §. 70. Deus eſt Spiritus, (F. 47.) Spiritus vero Scientia Operatur per intellectum & voluntatem, ergo Dei roe- etiam Deus; & quia ipſe eſt omnium rerum rum om- contingentium cauſa, (G. 41.) hinc leientia e atte Dei vera omnium rerum cauſa eſt. Ita docet?“ . S. Scriptura Pſ. 103. omnia in ſapientia ſeciſti. & Pſ. 135. Qui fecit cœlos in intellectu, id eſt, in ſapientia, uti gloſſa exponit; & cap. 7. v. 21. Sapientia dicitur omnium Artifex. Con- currit autem ſcientia Dei ad productionem rerum tam directive, quia Deus utpote agens intellectivum non cco modo procedit, ſed . omnia in ſapientia facit, quam effective, quia Deus res producit per actum imperii Gen. I. fiat lux. Imperium autem eſt actus ſcientiæ practicæ, quæ eſt effectiva. N 2 Schol. Quomodo & quare futura Deus co- Enoſcat. Deus in- 195 Caput I. Schof. Scholaſtici hic multo ſudore indagarunt, an ideo res futuræ ſint, quia præſciuntur a Deo, an vero contra ideo præſciantur a Deo, quia fu- turæ ſunt. Sed quidquid fit de hac controverfia, bene notat Cl. P. Gazzaniga, in Erœl. Th. t. I. Si etiam verum efſet, ideo res a Deo cognoſci, quia futuræ ſunt, minime conſequeretur, eas ante Divinæ voluntatis decretum videri: ita enim ſigna in Deo coordinari debent. 1. Deus per ſcientiam ſimplicis intelligentiæ omnia poſſibilia viget in ſua eſſentia & omnipotentia. 2. Ex in- finitis poilibilibus hunc rerum ordinem pro bene- placito ſuæ voluntatis eſſe voluit. 3. Demum ſcientia viſionis ea, quæ futura ſunt, cognovit., §. 71. Scientia Dei quatenus verſatur circa futu⸗ Jallibiliter ra, dicitur Præſcientia. (G. 66. Schol. 2.) Per omnia praſcit. hanc Deus certiſſime & infallibiliter præſcit om- niga futura, libera etiam & contingentia. Præ- ſcire Deum illa patet ex (H. 63. n. 6.) Quod Vero infallibilis ſit hec Dei Præfſcientia, ul- terius demonſtratur: nam omnis Dei cogni- tio ſine ullo errore eſt (H. 61. n. 5.) Ergo etiam præſcientia Dei circa futura contingen- tia. Finge enim, eam eſſe fallibilem: tunc fieri poſſet, ut id, quod Deus prævidit, vel non, vel aliter eveniret. Quod ſi fieri poſſet, Intellectus Dei non eſſet omnium ſimultanea & diſtinctiſſima repræſentatio: quod repugnat veritati (§H. 61.) demonſtratæ. Ergo Præ- ſcientia Dei eſt infallibilis. Solvuntur Schol. Cicero l. 2. de Divin. cum præſcientiam Dei obkjebtio- 2265. cum libertate conciliare non poſſet, illam Deo de- traxit, & ſic, uti S. Auguſtinus de Civ. ait: M homines faceret liberos, fecit ſacrilegos. Eandern 0 V! 0b perm cion, te Vel0 Glntaxat Clnt. (lecta, iner del in Ioitur, eſe reſ nt . ia ſen MNren Niohs Verüo N Uk. Il mueſi i t Mommu iUt, nil omm ſaar i ſigten. 8 ndln huiſco Dee onnnin rinin Copnoſede ter ulti 14 38. An Un ſen ſbetin N lten De Deo, Divinitque ejus Attributis. 197 Wekurt, n. . . . 0 ob permiſſum Adæ peccatum Deo denegavit Mar- . õ cion, teſte Tertull. l. 2z. adv. Marc. c. 5. Sociniani ddhonetn vero futura contingentia libera Deo conjecturis “ duntaxat, non certa cognitione nota eſie conten- e dunt. Falluntur hi ex particula forte non rite in- “ tellecta „quæ præſcientiæ Dei circa futura libers gi: iac in S. Scriptura additur Jer, 26. V. 3. Joan. 5. v. 46. , Deusg Sed in illis locis S. Scriptura humano modo lo- T Nohn quitur, ut notet, eventum rei futuræ incertum Ri eſſe reſpeétu noſtri, non reſpeétu Dei, uti ex- H plicat S. Auguſtinus in Pſ. 12. Siquæ etiam præ- en dicta fuerunt a Deo, quæ tamen non evenerunt; 3. non prænuntiabantur abtolute, ſed ſub conditione: , cM uti mors Ezechiæ ſpectato curſu naturæ: & ſub⸗ Verſio Ninive, ſi non ſequatur pœnitentia. Ctca ii J. 72 hol.2) Haæc Præſcientia Dei non imponit cauſis lihe- Praſcien- ſte vir neceſſitatem. Nam Primo in ſcientia Dei ta Dei in A. nihil eſt præteritum, nil futurum, ſed ſola non raͤte n6G incommutabilis æternitas, in qua nihil muta- henta-⸗ tienm“ tur, nil ſuccedit: (O. 45.) Ergo Deo funt tem. Dei a omnia præſentia. Sed icientia, qua cogno- n.5) fcitur aliquid præſens, non infert rebus ne- cont Ccefſſitatem. Ergo nec præſcientia Dei. Ita lem: “ S. Anſelmus l. de Conc. Præſc. cum libert. Pridte Secundo Deo infallibiliter præcognitus eſt or- gené“ do omnium cauſarum (G. 64.) ſed in hoc ümim ordine funt etiam cauſæ libere agentes Ergo d ene cognoſcit etiam cauſas liberas, & conſequen- ohn ter multa a libera hominum voluntate fieri. Ita S. Auguſtinus 1. 5. de Civ. c. 10. YZertio Plura fieri poſſent, quæ tamen non fient. Aſienin, Ergo etiam multa fient, qu poſſent non fieri, E vVel ſaltem hoc non repugnat. Sed ſi hoc e Se non repugnat, etiam non repugnat, aliquid N 3 Ppre-⸗ 198 Caput I. 13 præſciri contingenter füturum, ſcilicet, ita, ut fieri non poſſit, & tamen fiat. Ergo ſine de- trimento libertatis certo & infallibiliter præ- ſciri poteſt. Quarto Hæ duæ propoſitiones: Judas traditurus eſt Magiſtrum: & Judas po- terit Magiſtrum non tradere, non pugnant inter ſe. Ergo nec hæ: Deus prævidet Ju- dam Magiſtrum traditurum: &: Judas po- Horeſis oannis Huſs. In quo medio Deus fu- tura lihe- ra abſo- luta co- gnoſcat. terit Magiſtrum non tradere: Unde nec im- plicat, quod Deus certo prævideat futuram Judæ traditionem, & tamen Judas libere Ma- giſtrum tradat. . Schol. I. Joannes Huſs admiſit quidem Præſcientiam Dei omnino infallibilem, ſed illam putavit tollere hominis libertatem, verum ille non confideravit, quod, licet ex eo, quod Præſcientia Dei ſit certa & infallibilis, ſequatur quidem infallibiliter effe- Gus, non tamen neceflario, utpote quem Deus præſcit libere eventurum. Quippe Præſcientia Dei eſt cauſa futurorum, non tantum eorum, quæ necefſario, ſed etiam libere futura ſunt. Et Præſcientia Dei poſita res non poteſt aliter evenire non neceſſitate fimplici & abſoluta, ſed tantum neceſſitate conditionis & conſequentiæ, ficuti dum aliquem ſcio ambulare, neceſſe eſt, eum ambulare, licet libere omnino ambulet. Schol. 2. In quonam medio Deus futura abſoluta libera cognoſcat, litigant ſcholæ. Molina vult Deum illa cognoſcere in ſupercomprehenſione cauſarum ſecundarum ante decretum ſuum de ea- rum futuritione. .gidius Romanus docet, Deum illa antecedenter ad ſuum decretum certo cognoſcere in ſuis ideis, ſive in ſua eſſentia pro- ut habet rationem ideæ & exemplaris. Suarez aflerit illa a Deo certo cognoſci in ſuis decretis ut futuris. Plures recentiores volunt, Deum illa cognoſcere in veritate eorum objectiva, quam N! um h , 4 Contradi lehet el ſala. 7 Tult e ne vohn potlel, Cenine Ei alo id ernm a ſoncent Uil, & 1 2 qui Clund kenn Gecidete Aummod Denm o lienter 4 Dels umton o Counex luncoillen uenoſet. Us fatona nuln en ei uſuiſtes hies te l uſt. S De Deo, Divinisque ejur Attributice. 199 quam habent antecedenter ad omne decretum lect in Dei, quia nimirum ex duabus propoſitionibus golrete contraditoriis de futuris contingentibus altera ilite e⸗ debet eſſe determinate vera, altera determinate pollines falſa. Theophilus Rainaudus in nov. explic. libert. udisp⸗ Vult Deum cognoſcere futura libera in operatio- dn ne voluntatis creatæ, qualis futura eſſet in hy- n hrgn potheſi, quod ſe ſola agere poſſet. Thomiſtæ Eiidet denique docent, Deum futura abſoluta libera oas Ne certo & infallibiliter cognoſcere in fuo decreto, ge pee i⸗ quo ab æterno eorum futuritionem prædefinivwit. en inounnn Verum ad ſpinoſam hanc quæſtionem optime re- bere ſpondent Gregorius Marſilius, Ochamus, Gabriel 5INenn Biel, & bPetrus Collet Inſt. Th. tr. de Deo 9. 5. a. 2. qui ignorantiam ſuam fateri maluerunt, quam temere aliquid definire: ſane nihil intereſt, aei⸗ decidere in quonam medio Deus hæc proſpiciat. ed dummodo fixum ratumque maneat, nihil omnino ienn Deum omniſcium latere: Id quod hucusque ſuffi- i 6 cienter demonſtratum eſt. Clen D . e Dreſeke §. 73 tun ellt . “ tura im Deus futura contingentia conditionata Veus co- lst tam non diſparata, quando conditio cum fu- gnoſeit A turo connexionem habet, quam diſparata „Tara Mie, quando illam connexionem non habet, certo gentia Ned cognoſcit. Nam primo Deus multa conditio- conaditio- ke „nate futura in S. Scriptura, quæ nullam vel nata. himn 11 tantum contingentem connexionem habe- e, bant, prædixit, juti Regem Iſrael percuſſu- l rum fuiſſe Syriam usque ad conſumptionem, I ſi ſepties terram jaculo percuſſiſſet 4. Reg. 13. arm “ Tyrios poenitentiam acturos fuiſſe, ſi apud in Canh eos ſigna facta fuiſſent. Ergo illa certo co- Lnovit. Sane non cognovit conjecturaliter, , cum ejus præſcientia ſit infallibilis. (H. 71.) lnſ N 4 Schol. 200 Caput 1. V! De ſcien- Schol In quo medio Deus futura contingentia con- Ir nula tia media: ditionata cognoſcat. famola eſt in ſcholis quæ- & in quo ſtio. Reſpondent Moliniſtæ, id fieri per kcien- D 4 cag uoſas tiam mediam, taliter dictam, quia eſt media inter int. Deus fu- ſcientiam ſimplicis intelligentiæ & viſionis, per t vel tura con- quam Deus antecedenter ad omne decretaum abſo- Iid ſünul ditionata. Iutum, tum ex vi fui intelleſtus infiniti, tum de Deo ex determinata rerum futurarum veritate objecti- Ke ing va cognoſcit, quid quælibet creatura operatura ce⸗ . ſit, ſi poneretur in talibus circumſtantiis, cum In his vel illis auxiliis gratiez. Quo explorato Deus deinde per decretum ſuum confert media fini in- tento congrua, & hominem certo ad falutem æternam perducentia. Hanc ſcientiam mediam UIn po tamquam S. S. Litteris, & S. Auguſtino adver- in enone fam, rationem primæ cauſæ in Deo, & depen- o iisderm dentiam creaturæ a ſupremo Dei dominio de- eprkſente ſtruentem rejiciunt Thomiſtæ docentes, Deum futura contingentia conditionata infallibiliter co- ine d gnoſcere in fuis decretis abſolutis ex parte ſubje- 6 Sti, & conditionatis ex parte objeéti, id eſt, in “WD on decretis non quæ Deus haberet poſita conditione, A, ga⸗ quæ utpote dicentia potentiam & ſuſpenſionem Altn in judicii Deo actui puro repugnant, nec extrahe- rent contingentia e ſtatu purzæ pofhibilitatis, ad- ur eoque nec facerent futura etiam fub conditione, iumth,, ſiquidem-illa ſolum vellent extrahere: ſed in de- t ie eretis quæ actu & defacto habet Deus, quorum Godnin tamen effectus fuſpenditur, donec ponatur con- enri * ditio, quæ proinde dicuntur conditionata ex Ulato parte objeéti tantum. Hæc hucusque hiſtorice Koni pol vetuliffe fufficiat, qui enim his tricis delectatur, guſtum fuum in Theologis ſcholaſticis abunde & forte ad nauſeam explere poterit. Unica reſpon- Circe ſio nobis ſufficit: nihil horum nobis a Deo reve- ſa irit latum eſt. lto . G. 74. o . Uo ſae Nec ſen- Quia Deus non unum poſt alterum, ſed rr us nee omnia ſibi fimul diſtinttiffime repræſentat, ita Ul Smagina- ut s gentinonn cholss gne⸗ weli int iſonis, Ne eret d fiiti, n kate O⸗ 7a Operamn antis, en. Mormah l 0 im mein ino adi & ſepen gCitenn ne htone gle i s0 s Nnen Uicrtee⸗ 10e N lemu, . zlenabl De Deo, Divinicque ejus Attributir. 201 ut nulla repræſentatio coœteras claritate ſu- tio in peret, nec ſenſut nec imaginatio in Deum ca- Deum ca- dunt. Senſus enim circa præſentia, imagi- dit. natio vero circa abſentia verſantur, nec om- nia ſimul & diſtinctiſſime cognoſcunt. Quod de Deo dici nequit. Quare ſenſus v. g. viſio Ec. in S. Scriptura Deo attributa, metapho- rice ſunt inteligenda. §. 75. X Cum porro homo ope reminiſcentiæ, quæ In Deo olim cognovit, ſibi denuo repræſentet, & non dutur pro iisdem recognoſcat, quod nonniſi per sneini- repræſentationes ſucceſſivas fieri poteſt: Deus, me⸗ autem omnia fibi ſimul & unico actn repræ- moria. ſentet (H. 61.) reminiſcentia & memoria in Deo locum non habet: licet recordatio eatenus Deo inſit, quatenus omnia præterita ut talia in- tellectu infinito ſemper cognoſcit. Schol. Quando igitur S. Scriptura Deo reminiſcen- tiam tribuit, ratione effectus tantum intelligendum eſt, ſcilicet Deum actu demonſtrare per effectum, quod rei memor ſit. Et quia vices imaginationis & memoriæ ſupplet intelleéctus Dei infinitus, ima- ginatio & memoria per eminentiam de Deo præ- dicari poſſunt. =ð §. 76. Similiter oblivio ſupponit, quod reprzæ- Won da- ſentatio mentis, quæ olim clara fuit vel di- tur in Deo ſtinéta; obſcura vel confuſa reddita fuerit, oblvio. unde ſuccefſionem repræſentationum involvit. Cum igitur Deus omnibus repræſentationibus obfcuris & confuſis excluſis, omnia diſtinctiſ- N 5 ſime 202 Cavut I. ſime & ſimul cognoſcat (H. 61.) nulla oblivio in Deo eſe poteſt. §. 77. Deus mi- Mirari dicimur, quando id, quod pro im- rari ne- poſlibili & non exiſtente habeamus, poſſi- guet. bile vel exiſtens eſſe deprehendimus. Cum igitur Deus omnia poſſibilia & exiſtentia ſibi ſimul & diſtinctiſſime repræſentet (H. 61.) nihil. quod pro impoſſibili, vel non exiſten- te habuerit, poteſt poſſibile & exiſtens de- prehendere, adeoque Deus mirari non poteſt. Schol. Quando ergo S. Scriptura dieit, Deum non meminiſſe, vel mirari, ratione effeétus intelligi- tur, ſcilicet, eundem effectum eſſe, qui fuiſſet, ſi Deus ejus memor non fuiſſet: vel Deum co- gnoviſſe, quod effectus, quem homines non pro- ductum iri putabant, produétus fuerit. ⸗ F. 78. Datur in Ratio ſubjective ſumpta eſt facultas ne- Deo ſu- xum poſſibilium vel rerum perfſpiciendi. ratio. Dum autem Deus omnia poſſibilia diſtinctiſ- au. ſime cognoſcit, non poteſt non omnem eo- rum nexum diſtinctiſſime perſpicere. Ergo Deo ſuprema ratio eſt tribuenda. Schol. Ratio Divina, quia nulla ei realitas deeſt, eſt illimitata, immenſa (K. 57.) & incomprehenſibi- lis, ſicut Intellectus Divinus (§. 61.) unde ab humana ratione infinite differt. Voluntas Sacra Scriptura Veo tribuit voluntatem pro- in Deo eſt. prie dicdtam. Matth. 6. v. 10. Eiat voluntas tud. V. Ron ltor io eſt o eti⸗ (ibatio Nkeognel cintse ſo) Piniemi, 6 Drie Deo „Cnn Uun lkin E in Deo Ultasei eb Eben Gl Vl Cn Poken ekionisn Men non e n ſetter nohnn llot 8 lin lbe le ſer i 1 ſed Pkiüls lui Ahenn hun lla cl d o Us, ns, 01 ſentiakt hon eiſen⸗ viſten ro, ſ0l⸗ Delm 1l s intel⸗ lode 7l Deun e ines vonſe it. cvltus, etſien fa dſi ele. litas beh oete, 61) en olttnn .V utl 1 De Deo, Divinirque ejur Attributit. 203 tua. Rom. 12. V. 3. Ut probetis. quæ ſit voluntas Dei bona & beneplacens & verſebta. Ratio eſt: quia Deus gaudet intellectu (H. 60.) Ergo etiam voluntate: nam voluntas eſt in- clinatio in bonum ab Intellectu cognitum, adeoque intelleétum ſequitur. Deinde Deus Spiritus eſt (H. 47.) & Ens perfecétiflimum (. 40.) Ergo voluntas tanquam eſſentialis ſpiritui, & perfectio ſimpliciter ſimplex pro- prie Deo competit. 80. Quia Deus omnia diſtinctiſſime cognoſcit Quid ſit (F. 61.) Voluntas Dei eſt inclinatio in bo volustas num diſtinctiſſime cogaitum & quia quidquid eſt in Deo, eſt ipſe Deus (F. 53. n. 1.) Vo- luntas Dei ex parte Dei ſpectata eſt ipſe Deus: & ab Eſſentia Divina realiter non diſtinguitur. 61. Schol. Villegas putat voluntatem in Deo eſſe per mo- An ſit dum potentiæ, quia Deus potuit elicere àctum per mo- electionis reprobi alicujus v. g Judæ, quem ta- dum po- men non elicuit. Sed communis eſt Theologo- tentiæ. rum ſententia, voluntatem in Deo non efſe per modum potentiæ, ſed operationis; nam uti ex- plicat S. Thomas TI. p. q. 41. a 4. ad 3. voluntas Divina habet rationem potentiæ tantum reſpeéctu effectus ſeu termini ab ea procedentis, ſeu pro- duéti, quo in ordine potentia non habet ſe ut Perfectibilis, ſed ut illum perficiens. Deinde cum Deus ſit actus purus, nequit voluntas ut poten- tia in eo reperiri. F. 81. Voluntas Dei utpote Entis perfectiſſimi eſt perfectiſſima, adeoque omne bonum ve- rum Deéus om- ne honum ailt &8 malum averſa- tur. Voluntas Dei eſt Eterns. Immuta- bilis. 204 Caput I. rum pro exacto bonitatis ſuæ gradu appetit & quidem conſtantiſſime, cumque bonum & malum ſibi invicem opponantur, Deus omne malum pro malitiæ gradu averſatur. Quod omne bonum velit, & malum averletur, pa- tet ex Pſ. 5. Won Deus volene iniguitatem tu 65 V. 7. odiſti omnes qui operantur iniquitatem. 2. Petr. 3. v. 9. T. Lim. 2. v. 4. Quod pro exactäà bonitatis menſura appetat, docet Chri- ſtus. Matth. 6. v. 25. ubi ſic nos vult con- cludere: ſi Deus aves alit, & abjectum gra- men veſtit, multo magis vitæ noſtræ alimen- ta, & corpori veſtitum dabit. Ubi ſuppo- nitur Deus majora bona magis, & ſic pro gradu bonitatis appetere. Denique quod Deus bona conſtantiſſime appetat, ex epi⸗ ſtola Rom. 11. 29. patet. JN. 32. Voluntart Dei aterna eſt, & quidquid vult Deus, id voluit ab æterno. Nam voluntas Dei eſt realiter ipſa Eſſentia Dei: (H. 80.) ſed eſſentia Dei eſt æterna, Ergo etiam ejus voluntas. Unde Eph. 3. v. 11. aunte jalla mundi ſundamenta. & 2. Tim I. v. 9. aute tempora ſacularia nos dilexiſie dicitur. G. 83. Pariter Voluntas Dei eſt immutabilis, ſi enim voluntas Dei ullam ſubiret mutationem, tunc tempore ſequente aliquid in Divina volun- tate eſſet, quod antea non fuit, adeoque in Deum mutatio variorum ſtatuum caderet; Quod 1 (vd cun liekt i Vonn Nen obes lex an leſorig Alia ſten luntus Dei Objectum dwunntnt Checkom Mima ron Atenn ero rerohn niis, vohn Aland ihe iflinmg ſen Murem Cnk vopri ertemum Penuntr. Mrchit, ae De Deo, Divinisque ejus Attributir. 205 Quod cum eſſe non poſſit (§. 45) voluntas un Dei eſt immutabilis. „Delsom Schol. Voluntas ex parte Dei unica ’eſt. ratione ta- Voluntas ſatnt ( men objectorum materialium, in quæ fertur, mul- Dei quo- tiplex aſſignari ſolet. 1. Alia eſt voluntas Dei tuplex. Fellett, neceſſaria ſeu naturalis, qua Deus ſeipſum vult. lifltniu Alia libera, qua Deus vult res extra ſe. 2. Vo- mniſnili luntas Dei alia eſt antecedens, qua Deus fertur in 4. (od objectum ſecundum ſe conſideratum præciſum a t inret t circumſtantiis. Alia eſt conſequens, quæ fertur in *MV objeétum omnibus ſuis circumſtantiis veſtitum. s n Prima voluntas dicitur ineſicax & conditionata: 3ſetongn altera vero ſimpliciter, abſoluta, & efficax. Sic olire aluer judex voluntate antecedente vult vere vitam ho- Diſ minis, voluntate vero conſequente ejns mortem, 4, Lle hl ſi homo ille fur fuerit. 3. Voluntas Dei alia eſt 3 interna ſeu beneplaciti, quæ eſt ipſa voluntatis enille gi Dei ad rem inclinatio. Alia eſt externa & ſigni, eikt, .D quæ proprie voluntas non eſt, ſed tantum ſignum externum illius; quæ fſigna heoc verſu compre- henduntur Præcipit, ac prohibet, permittit, confulit, implet. Nidgui G. 84. Nanm voOH 1; ia eipfum & Pei: G V oluntas Dei naturalis, qua ſeip um & Eoluntas o etit ſuam bonitatem vult, eſt omnino neceſſaria. Dei natu⸗= 5 e Nam Deus propter infinitatem ſuam non po- rare 1 , teſt non de omnibus infinitis perfectionibus veea “ fuis gaudere (H. 55.) Item abſolute neceſſla- rium eſt, ut ſeipfum perfectiffime cognofcat (§. 63. 64.) Quia autem ex cognitione perfe- Ktlonis voluptas & complacentia oritur, eo unille⸗ major, quo major eſt perfectio, vel quo cer- tatommen tius eſt cognita, ideo fieri non poteſt, quin Dlin e Deus ſumma complacentia ex ſeipſo fruatur. t, ANe Sed voluntas Dei, qua vult ſeipſum, elwo⸗ quit ali- quid velle Juis pver- Jektioni- bus repu- gnans. Voluntas Dei eſi ma. Voluntas dens non Jemper impletur. ju Caput I. lunfas complacentiæ, Ergo quia hæc volun- tas Dei, qua vult ſeipſum, eſt neceſſaria, etiam voluntas Dei naturalis eſt neceſſaria. (§. 83. Schol.) Deus ne- Schol. I. Quia voluntas Dei, qua ſeipfum vult, eſt neceſſaria, Deus nequit aliquid velle infinitis per- fectionibus ſuis repugnans, & hinc quidquid vult, illis eſt conforme. Nec Deus velle poteſt fibi ipſis repugnantia, hoc eſt, impoſſibilia, his enim, dum idem fimul ponunt & tollunt, nulla ineſt realitas, nulla perfeétio, & ideo non ſunt aliquid boni, conſequenter Deus illa velle nequit. (§. 81.) hol. 2. Quia quidquid Deus vult, perfestionibus ſuis debet eſſe conforme, perfeétiones autem Dei Deo inſunt: hinc quidquid Deus vult, debet illi, quod Deo ineſt, conforme eſſe. Cum vero ex hac conformitate cognoſci poſſit, cur Deus id velit: ideo, quidquid Deus vult eſt tale, ut in aliquo, quod Deo ineſt, contineatur ratio, cur Deus illud potius velit, quam oppoſitum. Unde quidquid Deus vult, id Deum decet, & ideo vo- lendi rationes ſubjectivæ ex Divinis perfectioni- bus pendentes dantur, & voluntas Divina, ut- pote conformis Divinis perfectionibus reétiff- ma eſt. §K. 85. Voluntas Dei antecedens non ſemper im- autece- pletur; hæc enim verſatur circa rem ſecun- dum ſe a circumſtantiis præciſam, ſeu extra omnem cum aliis rebus connexionem, in quo ſtatu fieri poteſt, ut eam Deus bonam dicet: cum vero in conſideratione reliqua- rum circumſtantiarum, & intuitu totius ſy- ſtematis mundani non amplius bona eſſe poſ- ſit, hinc fieri poteſt, ut eam fieri voluntate Con⸗ V Aover, s otka cn Geknmn un, E e otira u, Volun Per obtine is hon in liumn luben Muclre t P. A Muell lontlte e Cufilun 6t Nun. Ro. Ne, Uer nd cet inlene orumn i ſelet de nn EnN ten in e Vult polon 6Nerltur. Polnts un moti, Il Een OhnnN lundo⸗ V Non m Polnntitn 6 eonſe . ita, tor ſit in⸗ Ne lxc De Deo, Divinisque ejus Attributix. 207 be alr conſequenti velle non poſſit, adeoque vo- tru luntas antecedens non ſemper impleatur. K eti Econtra cum voluntas conſequens feratur in Bene vere objectum omnibus ſuis circumſtantiis veſti- conſe- tum, & tota ſyſtemata mundana, adeoque 7αs lenig motiva ad rem volendam ſimul conſideren- Hir din tur, voluntas conſequens effectum ſuum ſem- ens em per obtinet. Exempla voluntatis anteceden- hadin tis non impletæ ſaltem quoad principale vo- ont litum habemus in S. Scriptura Ezech. 24 V. 13. velezn MWundare te volui, & non es mundatg. Prov. 1. v. 24. Vocavi, & renuiſtir. Cum eçontra de Petſeclion⸗ voluntate conſequente dicatur. Iſ. 46. v. 10. nes em Conſililium meum ſtlabit, & omnig voluntat mea W fiet. Rom. . V. 19. Voluntati ejus quis reſiſtet? n vell t, eno k Schol. Ex eo, quod voluntas antecedens non ſem- Solountur &t ue per quoad principale volitum impleatur, non li- pie io- Neatt k, cet inferre, eam in Deo non reperiri: alias Deus HD ppokinn 11 bonum ſub quibusdam circumſtantiis tale non eret, A 10 vellet (S. 83. Schol.) adeoque non omne bonum irinis etit vellet, quod ejus infinitis perfectionibus repugnat Cntas Diun (§. 8r.) Nec argui poteſt, repugnantes ſibi invi- öonins cem in Deo voluntates dari, quia ſubinde illud vult voluntate antecedente, quod conſequente averſatur: Diſpar enim inter utramque eſt ratio: Voluntas antecedens inclinat quidem ex quorun- pon ſenke⸗ dam motivorum impulſu, ſed ſaltem circa finem ſen te non decernit: a conſequente vero habita ratione chen D omnium motivorum decretum formatur. Denique clim quando voluntas antecedens cedit conſequenti, onneriten, non mutatio voluntatis & ſucceſſio diverſarum in Des l voluntatum in Deo fit: nam voluntas antecedens aton ki⸗ & conſequens funt in Deo ſimul & ab æterno, Dio ſed ita, ut inclinatio voluntatis conſequentis for- toit tior ſit inclinatione voluntatis antecedentis, ideo- 1s boN que hæc illi cedat, ubi ambæ non conſpirant. ſo . hſei 6 F. 86. Caput I. H. 86. Voluntas Voluntas Dei antecedens etiamſi effectum anter-e- fuum principalem non obtineat, nihilominus dens ſeria eſt. Nam ſerio velle dicitur, qui ita Jerig. vult, ut agst, dummodo non impediatur: led voluntas Dei antecedens cum velit bo- num, ſi non obſtent motiva fortiora contra- ria, voluntatem conſequentem contrariam producentia, & voluntas conſequens ante- cedenti conveniens eſt, obtinet effectum & agit pro inclinatione Dei ad omne bonum: Ergo licet ob aliquod impedimentum non impleatur, nihilominus ſeria eſt. Voluntas Schol. Voluntas antecedens eſt etiam voluntas be- benepla- neplaciti: hæc enim eſt ipſa voluntatis Divinæ citi. in rem inclinatio (S. 83. Schol.) Sed Deus ſerio in rem præciſis circumſtantiis ſpeétatam inclina- tur, & ſerio eam vult: Ergo eſt voluntas bene- placiti. . O. 87. Deus vultt Deus etiam poſt Adæ lapſum vult volun⸗ omnes ſal- tate antecedente non otiofa, ſed activa be- vos feri. neplaciti & ſeria omnes homines ſalvos fieri. Primo hoc indicat S. Scriptura I. Tim. 2, Deus vult ommes homines ſalvos fieri, & ad agni- tionem veritatis venire. Loquitur hic Apoſto- lus de hominibus pſt lapſum Adami, docet enim, Deum illos velle ſalvos fieri, pro qui- bus vult, ut oremus, fſcilicet Reges &c. uti ex contextu patet; Item dicit, Chriſtum ſe redemtionem dediſſe pro iis, quos Deus vult falvos fieri: Iem ait; vult, non, voluit. Quæ omnia Adæ lapfum ſupponunt. Deinde 2. Pe- tri 3. dicitur: MWon vult Deus aliquos perire, ſed 72 Ponner III. M. iun I ab achn En morte dun En! olle dare Don folumn Gelettaton ne Apoe, Ele. l e, Uen non . Cn oſenda Prleklri Gun eS lu ni ltuti in lmumn l iſne in iſet aroſin lſier /oi turſeſe Done . Sn)e NE heepl A n I. (al fen Dre m (N ltte Dlrnn n De Deo, Divinitque, ejus Attributir. 209 Jed omnet ad peœnitentiaum reverti. Et Ezech. 33. Plekter v. II. WNWolo mortem impii, Jed ut convertatur itlmg impius a via ſua & vivat. Ubi fruſtra excipi- ur, gün tur ab adverſariis, Deum non delectari qui- impein dem morte peccatoris, quod textus per ver- m ee bum znn indicat, velle tamen, adeoque oe, Dolle dare gratiam ad ſalutem. Nam Xor Im non ſolum delectari, ſed etiam velle ſine ulla gtenn delectatione ſignificat, Jer. 42. v. 22. Deni- ane. Jue Apoc. 3. dicitur: to ad oſtium, & pulſo. n Et IIa. S. Quid eſt, quod debui ultra facere vi- ne meg, & non ſeci ei? Quæ omnia volun- tatem non otioſam, ſed activam & benefi- cam oſtendunt. Secundo probat hoc Clemens ne Alex. l. 7. Itrom. & ita docet S. Auguſtinus ides ab adverſariis in ſuas partes male adduétus, Dmts dum I. de Spir. G̈ litt. c. 33. ait: Vult autem rohe Deus omnes homines ſalvor fieri & in agnitionem veritatis venire, non ſic tamen, ut in eis adimat liberum arbitrium, quo vel bene vel male utentet n vult e juſtiſime judicentur. Et S. Proſper in reſp. ad d a 2. Object. Vincentii ait: SGinceriſſime credendum lecss atque proſitendum eſt, Deum velle, ut omnes 8 I homines ſalvi fiant. Tertio Accedit ratio: Sa- 4 65 W lus hominis viatoris poſt Adæ lapſum ſecun- ie , dum ſe præciſis circumſtantiis conſiderata eſt e3 „bona: Ergo cum Deus velit omne bonum Reu „ℳ (H. 8r.) eam vera, ſincera & propria volun- ſeli, tate beneplaciti vult. nne bonun nentunn me Regs t, CMm Schol. I. Calvinus docet, Deum velle ſolum ſalu- Solvuntus os els tem Prædeſtinatorum. Janſenius vero 1. 3. de objeſtio- oli grat. Chr. c. 20. poſt lapſum Adami nullam aliam nes Calvi= 2ickn Voluntatem ſalvandi omnes homines in Deo agno- ui & Jan⸗ ſcit, ſenii⸗ er d „ſænii. j Alſ Schram Inſtit. Theol. Tom. I. 0 210 CLCaput I. ſeit, quam nudam velleitatem & complacentiam circa eorum ſalutem, nihil omnino gratiæ cau- ſantem. Et pro ſua ſententia citat I. S. Augu- ſtinum, qui in Ench. c. 103 citata verba Apo- ſtoli: Qui vult omnes homines ſolvos fieri: ita explicat, ſcilicet, quod nullus ſalvetur, niſi per Divinam voluntatem. Item explicat in ſenſu ac- commodo de generibus ſingulorum, non de ſin- gulis generum. Et in 1. de corrept. & grat. ita exponit, quod Deus dicatur velle omnium ſalu- tem, quia jubet, ut nos omnium ſalutem veli- mus. Verum S. Doctor de voluntate conſequente in his locis agit contra Semipelagianos, qui di- cebant, ſenſum Apoſtoli efſſe, quod Deus volun- Mite conſequente & efficaci velit omnes ſalvos fieri, ita ut per illos ſolos ſtet, fine ullis gratiæ viribus hanc Dei voluntatem ſimpliciter efficacem reddere. In quo ſuppoſito S. Auguſtinus tenet, Apoſtolum non poſſe intelligi nifi in ſenſu ac- eommodo ne cogamur concedere, omnipoten- tem aliquid voluifie, quod tamen impletum non ſit. Hoc autem ſalvo, ait S. Doct Textus Apo- ſioli quocunque alio modo intelligi vpoteſt, ſicuti etiam noſtram interpretationem adducit in libro de Catech. rud. & eam ſupponit in omnibus lo- cis, ubi docet, Deum dare omnibus gratiam ſufficientem, & Chrſtum pro omnibus eſſe mor- tuum. II. S. Themas vocat voluntatem ante- cedentem velleitatem comparate ad voluntatem conſequentem non enim voluntas antecedens eſt ſterilis, quia ejus effectus eſt præparatio auxilio- rum ſufficientium, de quibus etiam parvulis in utero defunctis providit, Baptismo inſtituendo. Salutem vero dæmonum utpote extra viam con- ſtitutorum non vult voluntate antecedente actuo- ſa & beneplaciti, ſed meram cicca illam habet complacentiam. III. Nonnulli ex noſtris Theo- logis, licet in dogmate conveniant, verbis ta- men diſſentire videntur, unde rite intelligendi ſunt, Sic aliqui a voluntate omnes ſealvandi ex- u⸗ Vl. lunt Dotmiie iß actn Hugo) tem vo dinis, n ntaten. ſaluts o MWortren ANlerecent te d r inpktue, Nol. 2 De lte & ſlpos ſer günos §. Duciridi 4 Den Dati „ dan olenar 4 Vulſt in ii Konns 1. II athe nti⸗ n tt 10 Lelinros tertelten fonimn, n Ne eſe N AChne Nhe I. 1. D Unpnhon Etihit En i I taketiin ln i un ei t. e⸗ unhten De Deo, Divinitque ejur Attributit. 2IT Olncät cludunt infantes ſine Baptismo morientes, uti OGen Dominicus Soto; ſed loquuntur de mediis ſalu- L tis actu receptis, non vero præparatis & oplatis. ta ete Hugo Victorinus vocat voluntatem anteceden- lvosleti. tem voluntatem ſigni reſpectu finis ſeu beatitu- etar, ig dinis, non reſpectu mediorum. Alenſis vult vo- t in ſeann luntatem antecedentem verſari circa antecedentia non E; falutis non ſolummodo naturalia, ſed ſpectantia N. C gu àd ordinem gratiæ. Sylvius docet, voluntatem Omkium antecedentem non eſſe formaliter in Deo; ſed re- ſänten e late ad voluntatem conſequentem, quæ ſemper te ſedn impletur, loquitur. gir . nos d Seckol. 2. De fide eſt contra Pelagianos, Deum ab- An ſit de Dens ſ. ſoluta & efficaci voluntate ſolos predeſtinatos fiäe Deum Cinnes ſalvos fieri velle, quam veritatem contra Pela- omnium ne ulis ge⸗ ianos S. Auguſtinus ſæpiſſime præfſertim in ſuo ſalutemn dite elies Pnchitidio inculcat. Deinde etiam fide certum velle. Mönns l⸗ eſt, Deum veluntate antecedente & inefficaci N in velle aliquorum ſalutem qui non ſunt prædeſti- te, Ci' nati, nam Joan. 6. v. 40. Chriſtus ait: Haoc e h imgeun i voluntas Fatris mei, ut omnis qui vidit Elium Lmn , eredit in illum, habeat vitam æternam. Et Apo- AE ſtolus I. Tim. 4. v. 10. de Chriſto ait: qui ſ Sal- cit h4 vator omnium, maxime fidelium, cum tamen cer- nonthn tum ſit, non omnes credentes & fideles eſſe præ- nninns onn deſtinatos. Denique quantum ad voluntatem an- 6d texcedentem generalem ſalutis omnium omnino hominum, quamvis bona Theologorum pars eam « in Deo efſe dicat, adeo ut quibusdam hæc pro. poſitio fidei proxima eſſe videatur, nulla tamen adhuc habetur Eccleſiæ definitio. Unde Vasquez in I. p. diſp. 95. cenſet Deum non velle ſalutem parvulorum qui baptizari non poſſunt, cui ſub- fcribit Em. Sfrondatus in nodo Prædeſt. p. r. S. I. & ipſe III. Boſſuetus defenſj. de la tradit. hanc ſententiam cum aliqua approbationis ſpecie refert. Imo ipfi Theologi generalem hanc ſalutis om- nium Dei voluntatem admittentes inter ſe diſſen- tiunt. Recentiores fere omnes volunt eam eſſe voluntatem beneplaciti, antiquiores vero eam O 2 dun- Ar2 Caput L. duntaxat eſſe voluntatem ſigni contendunt. Pu- tat tamen P. Berti 1. 5. de Theol. d;ſcipl. c. 2. hos Theologos in re cum aliis conſpirare, licet in verbis diſſentian. voluntas Voluntas Dei conſequens omnium rerum Dei eſn extra Deum exiſtentium caula eſt. Ita dici- caia re- tur. Apoc. 4. vV. II. Tu condidiſti omnia, & Wom. ver woluntutem tuam ſunt, & ereata ſunt. Ra- tio eſt: quia Deus eſt primum agens ſpiri⸗ WN tuale, adeoque per voluntatem & intelle- eE um omnia producit. (H. 70.) Mala mera Schol. Igitur- cum Dens mala velle non poſſit, ſolum per-: (S. SI.) nonniſi permiſſive voluntas Dei circa mittit. exiſtentiam malorums verſari poteſt: quæ per- miſſio eſt omiſſio ejus, m pen-quod agens in agen- do impediretur. Unde “« 1. Permiſſio mali metaphyfici perfectioni . Eermiſſio mali per- Divinæ voluntatis omnino eſt conveniens. ſeſioni Nam malum metaphyſicum in defeétu uite. ivinzg rioris realitatis, ſive in limitationibus reali- non offeit. Hloris realitatis „ſive in B tatum entis conſiſtit: ſed ſine male meta- phyſico nulla creatura eſſe poteſt, eoipſo, quod ſit finita & limitata, & ſic omnes rea- Hitates non habeat, igitur ſi Deus creaturam producere bonum eſſe judicavit, facere non potuit, quin malum metaphyſicum eidem adhærens permitteret, & conſequenter ſi ſa- pientiam Dei productio creaturarum dece- bat, etiam permiſſio mali metaphyſici perfe- ctioni Divinæ voluntatis conveniens fuiß . 22 Neh. 2 bet (oni Di Clippe mn 1 dekedin chnn kegl nokali e guoc i non pemit Igg honun IMIn Non e MIotibus Uuuts De Ulorunn - Untats e ol (rezt uhttee Uelmi let, 1et iis olNNt „ Un Dolihiitt ll non leo: notiſiim Gul ſtetttiz9 ad non R Untutn ten . 1 ici De Deo, Divinitque ejut Attkributir. 2r 3 alnt H 2. Permiſſio etiam mali moralis perfe- eh Gioni Divinze voluntatis conformis eſt. , Hi Quippe malum morale ſeu peccatum conſiſtit in defectu convenientiæ actionum liberarum cum regulis ipſarum. Jam vero Deus mala . moralia permittit intuità majoris boni, ad üum quod illa dirigi poſſe videt, ſi enim mala lué non permitteret, quando ex hac permiſſione majus bonum oriturum cerneret, omne bo- ſn i num non vellet: Proinde cum bona majora geu i. minoribus præferre ſummæ perfeéttont vo- Eis’ Juntatis Dei conforme ſit, permiſſio etiam mmalorum moralium perfectioni Divinæ vVo- Iuntatis conformis eef. ns Derd Schol. Creatura rationalis ideo malum morale com- Cur creas- en akn mittere vel peccare poteſt, quia intellectus ejus tura ſt en i⸗ utpote limitatus non omnia diſtinctiſſime cogno- peccabi⸗ al ſeit, adeoque malum pro falſo bono ſaltem in his s. vel illis circumſtantiis habere, & conſequenter voluntas actum intellectus ſequens appetere po- 8 teſt. Unde ipſa creaturæ limitatio eſt ultima Helen poſſibilitatis peccati, ſeu mali moralis origo, & conette mali moralis poſſibilitas pendet ex malo meta- ſefech Phyſico: Deus autem cum omnia diſtinéctifſime bus cognoſcat, & ab omni errore & falſo judicio re- n „Wwotiſſimus ſit (§. 64.) abſolute impeccabilis eſt. male Actualitas vero mali moralis ſeu peccati ex abuſu elt, eh libertatis oritur, dum intelleétus debita attentio- Ones r ne ad momenta rerum & cireumſtantias omifſa, Ceamu bonitate & pravitate non rite examinata, moti- s e Vis tantum ſenſualibus in actionibus ſuis dirigen- ſrn dis fertur, & ſio a lege aberrans in pegcata ruit. t Deus eſt ſumme liber circa creaturas. Sic Deus ℳ n. Pſ. o3. dicitur: Deur ultionum libere egit. Ra- Iiber circa “R „ H 0%°ρ3 tio crzaturas. 214 WGW Cavut I. tio eſt: Deus non ſolum omnia poſſibilia di- ſtinctiſſime cognoſcit (H. 61.) ſed etiam vo- luntas ejus ſponte agit, utpote principium In quo-⸗ nam con- ſſtat li- bertas Dei. actionum ſuarum in ſeipſo, ſcilicet in repræ- ſentatione intelleétus ſui habens: Et de re- bus extra ſe omnibus eligere & velle poteſt, quidquid placet, cum omnia poſſibilia co- gnoſcat diſtinctiſſime, & quia unum æque ac alterum exiſtens reddi poteſt, uni tantum objecto non ſit alligatus. Igitur Deus in vo- luntate ad entia extra ſe tendente ſummam libertatem poſſidet, nam libertas eſt domi- nium ſui actus ad oppoſita. Sckol, Diſputant hic Scholæ, in quonam libertas Dei formaliter conſiſtat, nam quia actus Dei li- ber ut talis eſſentialiter habet, quod potuerit non eſſe, cumque ex eo, quod ſit Divinus & vitalis, ſit Deo intrinſecus & cum ipſo identificatus, vi⸗ detur imperceptibile, ꝗquomodo aliquid Deo in- trinſecum & cum eo identificatum potuerit non eſſe. Reſpondemus breviter ad hanc quæſtionem, cujus ſolutio humanum captum longe tranſcen- dit, Actum Dei liberum eſſe ipſum ejus actum necefſarium, non quatenus neceſſarius eſt, & ad Divinam bonitatem terminatur, ſed prout ſine dependentia terminatur ad creaturas ceu effectus ſibi non neceſſarios, ſive prout dicit habitudinem & terminationem non neceſſariam ad creaturas: Nam hoc modo Actus Dei neceſſarius eſt a crea- turis plane independens, cum hæ nullatenus co- gant ad ſui volitionem, quin potius ob ſuam li- mitatam bonitatem eum ad ſui volitionem & no- litionem indifferentem relinquant: Ergo hoc mo- do liber eſt, quia habet eſſentialia libertatis, quæ conſiſtit in dominio ſui actus ad oppoſita: Dein- de hoc modo concipi poteſt, quomodo Actus liber ſit quid Deo intrinſecum, & tamen aliquo ſenſu V! — un det eeſtins (cm fit glic det⸗ fis, 1 ¹ creat Potuernn minatio, in Deo, Fun. Qli a Pnmnis ſu G Se⸗ erda d S ſlis ol poten te ocbeere els ſbe (ls coVn ſeeri tegnl vod tam utas led lit, Ut nen non I d , S) i ne het hntate RNum ſi onent Egint v 1 oln ſtiaa etiamn ſe tinepiun tintene⸗ Et Gel⸗ le port libilia d⸗ num Z Gn kuntn Deus inw⸗ e ſunmn eſt dul Nam Ihen 1Sns De omein inns & Eins, ntifieuns, 1 ſcnnbo⸗ hamtn ueſinen De Deo, Divinitque ejus Attributit. 215 ſenſu deficere, & non eſſe poſſit, nam Actus ne- ceſſarius eſt aliquid Deo intrinſecum & Divinum, cum ſit ipſe Deus; & tamen eſt aliquo modo quid defeétibile, quia licet ſit entitative neceſſa- rius, reduplicative tamen quatenus terminatur ad creaturas non eſt neceſſarius, quæ non eſſe potuerunt, & illis deficientibus deficeret iſta ter- minatio, adeoque quid intrinſecum terminativum in Deo, non vero aliquid intrinſecum entitati- Vum. FK. 91. Quia autem Deus non poteſt quidquam Deus nen ſummis ſuis perfectionibus repugnans velle; potet al- (F. 83. Schol. I.) nec libertas Dei eo exten. quid velle denda eſt, ut pro illa quidquam perfectioni. uir ,r. bus ſuis repugnans velle pofſit. Sic Deus ,1 repu- non poteſt velle ſeipſum annihilare (H. 43.) gnans. non poteſt velle alium Deum eſſentialem producere &c. Neque timendum eſt, quod Deus libertate ſua unquam abutatur. Nam quia cognitio Dei ſine omni errore eſt (H. 64.) fieri nequit, quod Deus optimum judicet quod tamen optimum non eſt: & cuia vo- luntas ſequitur cognitionem boni, fieri ne- quit, ut Deo id maxime placeat, quod ta- men non eſt optimum, & quod illud eligat; in quo abuſus libertatis confiſtit. (F. 890. Schol.) Schol. Quæritur in Scholis an ſola Divina bonitas Ohjiektum ſit objectum motivum & terminativum Divinæ Divina voluntatis, an vero bonitas creata fit etiam ob- volunta- jeétum ejus terminativum, aut an immediste in ti. ſeipſa Divinam voluntatem terminare poiſit. Re- ſpondent defenſores ſceiertiæ mediæ affirmative. Negant vero Thomiſtæ volentes objeétum Divi- næ voluntatis tam motivum quam terminativum 0 4 eſſe . Decretum Dei. 216 Caput I. eſſe ſolam Divinam bonitatem increatam, boni- tatem vero creatam efle tantum objeétum mate- riale & ſecundarium: Nam a voluntate Dei per ſe attingitur ſola bonitas increata, quia hæc ſola ceu primum bonum & volibile ab eſſentia Divi- na primo repræſentatur. Bonitas autem creata amatur a Deo propter Divinam bonitatem, ut- pote a qua omnem ſuam bonitatem per creatio- nem obtinuit. H. 92. Voluntas Dei conſequens de rei exifſten- tia appellatur Decretum Divinum & quæ Deus voluntate conſequente voluit, ut fie- rent, decrevifſe dicitur. Ita vocati Rom. 8. V. 28. 2. Tim. I. v. 9. & electi Eph. I. v. I1. dicuntur ſecundum decretum Divinum. Deereta Schol. I. Quidquid extra Deum exiſtit, pendet a Dei ſunt æterna & denmuta- belia. decreto Divino. Item quia voluntas Dei eſt æter- na, decreta etiam Dei æterna ſunt: Item quia voluntas Dei eſt immutabilis, decreta ejus funt immutabilia: Et quia voluntas Dei Conſequens ſemper impletur, decreta Dei ad effeétum ſem- per deducuntur, ſunt tamen libera, & quia to- tius mundi nexum ob limitationem intellectus noſtri non perſpicimus, rationes ſpeciales decre- torum Dei ſemper indicare non poſſumus. An Deus Schol. 2. Decretum Dei dicitur efficax quoad actus ab æterno altiones noſtras liberas prœdefi- niat. creaturæ liberos vel ab intrinſeco ex ſe, & na- tura ſua infallibiliter inferens effectum: vel ab extrinſeco, quod infallibilem connexionem eum futuro eventu habet ex conſenſu voluntatis crea- tæ per ſcientiam mediam præviſo. Quezrunt Scholeæ, an Deus ab æterno actiones noſtras. liberas prædefiniverit, & unde infallibilis effica- cia Divinorum decretorum circa actus noſtros li- beros ſit repetenda. Defenſores ſcientiæ mediæ inprimis hunc ordinem actuum Divinorum ſta- . tuunt. VNI umnt. 1 lic Pett .umſtanti Ii perm Drevifun viſionis poſito di ſe d i 108, ſe (Ccopennend Per ſlentin 1is keatä (Qulrs n ſti, nont uunk in lior doe mimiron ione in tunt in⸗ CNtumn 4 ngun Ee Ute 4Enn R 4ns no ler tiii Addl ler lo ie dknecc nan⸗ is vj ätin hn “ Ade ns S eltrt ila lgnunt in In I 1 3 Thor IN ntun Aum, bin⸗ ſechun nt tute Ri grin kerſ eſlentn D Auten cen nitaten, d. n er deni Zei eiler m N it 4 Ut ati Rom. Mh.1. V Imum. ſit, penlen SDeiet etn nt: Nen n 7eta eio in ei Colee efeltun i⸗ 2, giu⸗ em intelehe eritles 1 umns. uotl ex ſe, I. elun: nerier en volnnnsde (em Cione non⸗ e acts 10, ſtiniet, vivorN? Din . De Deo, Divinieque ejus Attributir. 217 tuunt. r1. Deus per fſcientiam mediam videt, quid Petrus facturus fit, fi in his vel illis cir- cumſtantiis ponatur, ex fua libertate. 2. Decer- nit permittere lapſum bPetri ſub his circumſtantiis præviſum infallibiliter futurum. 3. Per ſcientiam viſionis videt lapſum abſolute futurum. Quo ſup- poſito dicunt, nullum effe in Deo decretum ex ſe ab intrinſeco efficax circa actus noſtros libe- ros, ſed tantum decretum indifferens generale, concurrendi cum voluntate creata, Deum autem per ſcientiam mediam præſcire, ad quid volun- tas creata ſub tali concurfſu ſe fit determinatura. Quare actus noſtri liberi a Deo quidem ſunt præ- ſciti, non tamen immediate in ſe prædefiniti, ſed tantum in concurſu generali & indifferenti oblato. Igitur hoc decretum eſt quidem conditionatum; ſi nimirum creatura ſe determinaverit, qua con- ditione impleta & præviſa per ſcientiam mediam tranſit in abſolutum, & producit in tempore con- curſum ad extra ſine novo decreto. Alli vero ſe- cundum decretum concurrendi ad hunc determi- nate actum, & quidem abſolutum requirunt, ita ut actus noſtri liberi ſint quidem prædeſiniti, ſed hæc prædefinitio non eſt ex ſe infallibiliter efficax, ſed ex conſenſu per ſcientiam mediam prævifo: nec hoc decretum eſt, determinandi voluntatem ad hunc actum, ſed concurrendi fimultanee ad il- lum in illis circumſtantiis, in quibus voluntas creata præviſa eſt, ſeipſam determinatura. Pro- bant hoc I. ex S. Scriptura, ubi Eccl. 15. Deus dicitur hominem reliquiſſe in manu conſilii fui Acét. 7. eum Spiritui S. reſiſtere, quod tamen non foret, ſi decreta eſſent ex ſe efficacia. II. Multi Patres hæc decreta ex ſe efficacia rejiciunt. III. Putant illa officere libertati humanæ, quia non re- linquunt in illa potentiam expeditam ad oppoſi- tum. IV. Deus alias moveret ad peccatum. ſalitis 4 Schkol. 3. Thomiſtæ econtra docent, Deum ab æter- no prædefiniviſſe omnes actiones noſtras liberas non tantum mediate decernendo exhibere con- 5 cur-⸗ 218 Caput I. curſum ad illas: ſed immediate in ſeipſis bonas poſitive quoad realitatem & moralitatem ſeu bo- nitatem: malas vero poſitive quoad realitatem & entitatem, permiſſive vero, quoad malitiam ſeu defectum ulterioris perſectionis actui debitæ. Ex quo ſequitur, quod efficacia Divinorum De- cretorum circa actus noſtros liberos ſit ab omni- potentiſſima Dei voluntate, & dominio in no- ſtras voluntates, non vero a conſenſu noſtro præ- viſo, & Decreta Dei ſunt ex ſe efficacia. Hoc colligunt I. ex & Scriptura, quæ paſſim docet, voluntatem Dei conſequentem ſeu decretum ejus ita eſſe efficax, ut illi reſiſti non poſſit: Eſther. 13. & 14. Deum facere, ut faciamus Ezech. 36. face- re de nolentibus volentes: cum ergo per decre- tum fGümultanee concurrendi non faciat, ut facia- mus, ſed faciat, cum nos facimus: cum non ve- lit, ut velimus, ſed cum nos voluerimus; cum concurſu indifferenti reſiſti poſſit, eo ipſo, quod non efficiat, ſed expeeétet noſtrum conſenſum, decreta ex ſe efficacia erunt. Quando igitur S. Scriptura dicit, Deum reliquiſſe hominem in ma- nu confilii ſui, oſtendit eum habere liberum arbi- trium, ad unum non determinatum. Quia ta- men libertas humana eſt cauſa ſecunda, non ex- cluditur actio primi liberi & cauſæ primæ, a qua dependet: unde ita eſt in manu confili ſui, ut etiam ſit in manu Dei non neceſſario trahentis, ſed dantis virtutem & opperationem, ut omnia libere fiant. Deinde voluntati antecedenti tan- tum reſiſti poteſt, non vero conſequenti ſaltem in ſenin compoſito, ita ut non poſſit ſimul jungi non actus cum motione ad actum licet reſiſti poſſit in ſenſu diviſo, ita ut cum illa motione habeatur potentia diſſentiendi, quia Deus ita mo- vet ad agendum, ut ümul moveat ad libere agen- dum. z. Ita docet S. Auguſtinus l. de grat. & lib. arbitr. ubi ait. Deum facere, ut faciamus; & multoties alibi: Et S. Thomas inter alia q 3. de Ptent. a. 7. inquit: Deum efſe cauſam actionis cujus- NN Cbelbet, uumtun ctm nok Uiſero e d volun leceſlanio latione: lecbenter Cadunt ſal e Ceterm huint dep lelleto in nenb, terminet, 6o, (Mo in hs CCneti i Tinticnen Elin ln 1. lee enl tonet Ebiln vin Nng Ion Prlnöimn temminet, Uin, ue ilſkre le Coniſi it ſpts ton NRen ſen e 2d keiltter Cad niit aCni i vinonn- ſit Mon minio nr noſtron cncia 1 Palin do Geretun eſt It: Um ech. F go per es ciat, ut is U N0 Werzwns ed o rutn co 6 Qunto ird Ponigen hr. gere enam emun. C, Veronel, N Ne hine, elio i, De Deo, Divinirque ejur Attributir. 219 cujuslibet, in quantum dat virtutem agendi, & in quantum applicat actioni. Ergo Deus actus etiam noſtros liberos prædefinit decreto ab in- trinſeco efficaci. Patres in contrarium citati, nil aliud volunt, quam quod homo libere agat & non neceſſario determinatus ad unum. 3. Probant ratione: ſcilicet, omnes actus noſtri liberi, con- ſequenter etiam conſenſus noſter in opus bonum cadunt ſab Divinam cauſalitatem, quia quilibet eſt determinatio cauſæ creatæ ab influxu cauſæ primæ dependentis, Ergo Deus omnia prædefinit decreto intrinſece efficaci: nam concurſus ſimul- taneus, non influit in voluntatem, ut eam de- terminet, ſed tantum in effectum, ſicuti etiam ex eo, quod Deus nos ponat in illis circumſtantiis, in quibus per ſcientiam mediam prævidit, uos concurſui indifferenti libere conſenſuros, deter- minationem noſtram non cauſat. Deinde hæc ſen- tentia libertatem humanam cum Calvino non tol- lit: licet enim concordia libertatis cum præmo- tione ſit myſterium, omnia tamen ad libertatem requiſita vindicat: nam vi motionis præviæ vo- luntas non ita determinatur, ut nihil agat, aut paſſive ſe habeat, ſed ut ipſa ſe tanquam agens ſecundum primo ſubordinatum in ordine ſuo de- terminet: hinc ſervat ſuam indifferentiam acti- vam, quæ non conſiſtit in indeterminatione, quæ eſt indifferentia paſſiva, ſed in tali determinatio- ne conſiſtit, ut ſub ea maneat potentia ad oppo- ſitum, alias enim ſi voluntas ſeipſam ſolam de- terminaret ex ſuppoſito, determinando ſe amitte- ret indifferentiam activam & libertatem, quod tamen falſum eſt. Quare indifferentia activa, quæ eſt libertas actualis definitur: quod fit fa- cultas, per quam poſitis omnibus natura prære- quiſitis voluntas ſic agit, ut poſſit non agere po- tentia antecedente, & in ſenfu diviſo. Quamvis igitur decretum Dei prædeterminans antecedat „ noſtram determinationem & eam inkfallibiliter cauſet, quia tamen eam non ſolum quoad gah. ſtan- 22⁰ Capuk J. ſtantiam, ſed etiam quoad modum caufat, ut ni- mirum libere fiat, ideo voluntas habet veram potentiam ad oppoſitum, & quidem expeditam, quia motio facit, ut libere agamus, & pofito decreto efficaci ad unum voluntas non caret ali- qua actualitate requiſita ex parte aétus primi ſeu potentiæ; ſed tantum ex parte scktus fecundi; cum motio efficax ſit complementum potentiæ non quaſi dans poſſe, ſed dans agere, quatenus potentiam præſuppoſitam applicat ad agendum. Denique Deus determinat ſolum ad materiale ſeu reale peccati, non vero ad defeétum ulterioris realitatis, qui eſt mera privatio & formale ſeu malitia peccati. Actus quidem & malitia inſepa- rabiliter conjunguntur, ſunt tamen diſtincta ita, uf actus ſpectet ad ordinem phyſicum, quo mo- do eſt a Deo: malitia vero ad ordinem mora- lem, quo modo non continetur intra objectum Divinæ potentiæ, ficuti in uno eodemque po- mo oculus ſolum colorem, non vero odorem attingit. Quare Deus movet voluntatem ut li- bere & limitate operetur modo effectivo non defectivo, hinc voluntas non peccat quia præ- ciſe elicit, ſed quia modo defectivo elicit. Unde latum patet diſcrimen inter ſententiam Thomiſti- cam & Calviniſticam, quæ libertatem homini negat, & Deum auétorem peccati facit. Quomodo Schol. 4. R. P. Berti 1. 4 de Theol. diſc. c. 13. cum libertas Jalvetur. reliquis Auguſtinianis ſyſtema deleétationis victri- cis ampleétens libertatem creaturæ cum decretis Divinis ex ſe efficacibus in eo ſalvari putat, quod in hoc ſtatu numquam objectum ſub omnimoda ratione boni proponatur, unde nihil ita delectat, quin poſſit voluntas aliis cogitationibus & affee- tibus excitatis illud repudiare. Quare in eo ſo- lum Auguſtiniani a Thomiſtis differunt, quod hi eflicaciam Divinorum decretorum a præmotione phyfica, illi vero a delectatione victrice repetant: de quo alibi in tract. de gratia agetur. Hæc iterum pro more hiſtorice retuliſſe ſufficiat; con- Cor- D lin en 1 ſempe Derket E woetn Aüſino ie Dobint⸗ Giſr / Hol 1 N Onle Dei (ons zriſei d (s u nis voi Eekkuns en 4 nifi lin ktenim o De Deo, Diviniegue zjius Attributic. 22 Alit, Et cordia enim libertatis humanæ cum decretis Divi- libct in — nis ſemper grande myſterium remanebit. eNen, . ber nede ie . ne . s, En §. 93. non aet derg⸗ Decretum Dei de certis hominibus ſalvan- Prædeſii- em dis vocatur Erxdeſtinatio. Quæ ex S. Au- natio un e guüſtino libro de don. perſev. c. 14. definitur 4 . e, dun Pycæſcientia & præparatio beneficiorum, guibus 1 en certiſime liberantur, quicungue liberantur. ain Schol. r. Prædeſtinationis nomine nonnulli antiqui Explica⸗ fome?k omne Dei decretum intellexerunt. Et tunc eam tur. nelin me. . diſtinguunt in decretum electionis & reproba- thn . tionis. Quia vero vocabulum Prædeſtinationis zgoogiz, ſemper in bono ſenſu, pro decreto H Qalutis in S. Scriptura ſumitur, & Prædeſtinatio- ne nis voci ſemper adhæret idea finis, quem pre- innn de „AQeſtinans intendit, eam a voce reprobationis & ie ejus fignificatione diſtinguimus. Eſt autem Præ- deſtinatio formaliter ſpeétata actus intellectus; di- cit enim ordinare media efficacia ad ſalutem, quod eſt officium intelletus. Hinc eſt actus imperii regulantis mediorum executionem: ſupponit ta- men actum & decretum voluntatis, volitionem & intentionem finis, dilectionem & eleétionem, & ideo etiam vocatur Eleflio. Rom. II. v. 5. Schol. 2a. Prædeſtinatio ſpeétari poteſt vel in inten- Prædefli- tione, quo ſenſu eſt abſoluta Dei voluntas quos- natio guo- Ctions, dam ſalvandi præ aliis per auxilia efficacia: Vel tuplex. 2 an ke in executione, & eſt retributio gloriæ ob merita ri n præcedentia. In hoc ordine rurſus dupliciter ſon conſiderari poteſt: Vel in ordine executionis præ- ihi nlt, conceptæ & volitæ: vel in ordine executionis SS exercitæ.. Decretum intentivum hoc eſt: Volo Quee hunc perducere ad gloriam per modum præmii, ennt, Hh &e ideo illi præparare media congrua. Decretum eld, eyxecutivum hoc eſt: Volo huic prius dare me- Ne rita, & propter merita gloriam. Quare merita 1 gen ntrant ordinem intentionis non ut motiva, Eſed ſ ſiiet 6 , ut 222 Caput J. à. liI ut effectus: ordinem vero executionis intrant urt aA üm motiva, non per modum finis, ſed tanquam me- Wn's ex dia & diſpoſitiones perſonam præmio aptam red- (IIm: dentes. . vor: ſͤ no Prædeſti: Pradeſtinatio datur. Sic Matth. 25. v. 34. natio da- legimus: Venite Benedidli Putris mei, poſidete mn ur. varatum vobis regnum a conſtitutione mundi. M. Nan Et Rom. 8. v. 30. Quos prædeſtinavit, hos & Iliſe hon vocavit. & quos vocavit, hos & juſtificavit, guors Mld Et uutem juſtificavit, illos & gloriſficavit. Et S. Au- 5 it: guſtinus l. de dono perſev. c. 19. ait. Nemi- in, glon nem contra iſtlam Prædeſtinationem, quam ſecun- (N ſnimn dam Scripturat &. defendimus niß errando diſpu- G ſibnhi tare potuiſſz. Et S. Proſper. in reſp. ad object. We ſiig n Gallor. ait: Prædeſtinationem Dei nullur Catho- Wilant licus negat. Ratio eſt, quia Deus nihil facir ig ann in tempore, quod ab æterno non præordina- dfen vit, alias inciperet velle in tempore, quod (iui be⸗ eſſe nequit (F. 82.) ſed Deus in tempore alios ingi præ aliis transmittit ad gloriam, Ergo illos l I ab æterno præordinavit & prædeſtinavit. Nekkimn nunonn Solvuntur ochol. Qui fatalem ex aſtris neceſſitatem aſtruebant itint ohjeflio- hæretici, uti Priſcillianiſtæ & Manichæi: Item enr Ent nes. qui hominem natura ſua bonum vel malum ſalvan- unn dum vel reprobandum naſci dicebant, uti Valen- ver en. tinus, Baſilides & Marcion, Prædeſtinationem in Cthi Deo negant. Hinc ita ratiocinantur: vel fum ln N prædeſtinatus, vel nen: fi ſum: quidquid egero p efh 4 infallibiliter ſalvabor: ſi non ſum: quidquid ege- cen ro, infallibiliter damnabor. Agam ergo quod libet. Wttert Verum falſum eſt Sophismatis hujus illatum: ſi tin ſum prædeſtinatus, quidquid egero, ſalvabor, nam e pul Deus non prædeſtinat ad finem, quin ſimul præ- 49. Dhn deſtinet ad media, quæ ſunt opera bona, fuga pec- p ag 1 2 3 . cati, cura ſalutis. Quare dilema ſic poni debet: n ol r: vel l⸗ De Deo, Divinisque ejus Attributixr. 223 inkzimnm vel ſum prædeſtinatus dependenter ab operibus dumgun. bonis ex gratia factis vel non ſum ob demerita: mid n ſi ſum: Ergo operando bonum cum gratia ſalva- bor: ſi non ſum: ob demerita damnabor. Attl 1g . WS = 1 Soli prædeſtinati ſalutem æternam conſequun- Soli præ- uin kur. Nam Matth. 25. ſolis electis regnum inat: pnui,le coleſte promctitur paratum a conſtitutione alvantur. ſfint 5 mundi. Er S. Fulgentius de fide ad Petrum i NeH C. 35. ait: Firmiſſime tene. .. nec quemquam u eo/um, guo/. von prædeſtinavit ad vitam, ulla arit voſſe ratione ſalvari. Et Ratio eſt, quia nul- N ſjmtii lus ſalvabitur ſine dono perſeverantiæ: ſed Ne hoc ſolis prædeſtinatis conceditur. Ergo illi inG ſoli ſalvantur. Deustnld Schol, Amproſius Catharinus duplicem ſalvandorum Catharini on Url claſſem diſtinguit Alii. inquit, ſunt eximie San- opinio. ee Gti, uti Beatiſſima Virgo & Apoftoli &c. & hi telnpen,. ſunt electi & prædeſtinati bver efficacia gratiæ au- htelnplet Xilia: Alii ſunt minoris perfectionis, qui non am, e prædeſtinantur, aut efficaci aliquo adjutorio ſub- deſtinan trahuntur a perditione, ſed communibus auxiliis ten ſuffulti ad beatitudinem erveniant. Ita commu- feene, niter ſententiam Catharini exponunt Theologi, lic, & Bannez eam manifeſtam hæreſin appellat, alii m vero eum erraſſe cenſent. Tournely vero putat, eehant, “ Catharinum tantum duplicem prædeſtinandi mo- releſini ,, dum in Deo ſtatuiſſe, unum ante præviſa merita nmg 4 per efficacia gratiæ auxilia, in inſigniter Sanctis, n: Ale ſe quos prædeſtinatos vocat, alterum poſt præviſa um: G, merita ex gratia omnibus communi elicita in pro- D miſcuo vulgo ſalvandorum. Verum Catharinus Inſn e, diverſa plane tum in libro de div. præd. tum in S c. 9. e. ad Kom. docuit: & hunc duplicem ſalvan- , ſaß dorum ordinem vult colligere ex Matth. 20. ubi ennſn dicitur: Erunt noviſimi primi, & primi noviſimi. mil 3 ubi Prædeſti- atio eſt certa & infallibi- lis. 224 Caput IJ. ubi ambo ſunt ſalvandi, & duplex eorum ordo aſſignatur, unus eorum qui vocati ſunt & non eleéti, alter eorum, qui fimul vocati & electi ſfſunt. Verum Eſtius notat, citatum locum ita ex- plicari, ut noviſſimi in judicio hominum ſint pri- mi in judicio Dei, & primi in judicio hominum, ſint noviſſimi in Dei judicio. Deinde in regno, quo nomine præſentis temporis Eccleſia dicitur. ae, qui primi ad Eccleſiam vocati funt, non- dum ad fidem venerunt, & funt noviſſimi: & gentiles, qui noviſſimi prædicatione Apoſtolica invitati fuerunt, primi venerunt. F. 96. Prædeſtinatio eſt certa & infallibilis quo- ad conſecutionem ſui effectus. Joan. 10. Nemo rapit over meas, id eſt prædeſtinatos, de manu mea. Patet etiam ex definitione præ- deſtinationis (F. 93.) quæ eſt præſcientia & præparatio beneficiorum, quibus certiſſime liberantur, quicunque liberantur. Deinde Prædeſtinatio includit volantatem Dei abſo⸗ lutam & conſequentem (G. 93.) ſed hæc ſem- per impletur, (H. 85.) & conſequenter etiam Prædeſtinatio, quæ proinde eſt certa & in- fallibilis. Solvuntur Schol. Certitudini Prædeſtinationis non obſtat. I. objellio- ge5. Quod Moyſes Ex. 32. v. 32. petierit: aut dimitte eis hanc noxam, aut dele me de libro iuo, quenm ſcripſiſti. Nam Moyſes vel loquitur de libro vi- ventium vita corporali, petitque mortem tempo- ralem; vel per hyperbolen ob exceffum amoris, & ſub conditione, ſi fieri poſſet, locutus fuit. II. S. Petrus I. Pet. I. vult, ut per bona opera certam noſtram vocationem & eleétionem facia- mus non Deo, ſed nobis, quia bona opera ſunt ſignum prædeſtinationis. III. Denique quando ex Dhe ir Angr n tihe 1 Aepatn eEteltineni tone in inte t noſtun n noyeri one etet in te eſec folluͤ Eill teſelnti tin ond, Uocl. 9. V. ererctt 41 Rmlli ſ Mnkitein Umun, el. 0. 6p. 1 Mrlfutn niſt Pijn loriimn iſtan Aims INN r 4 Gun unh De Deo, Divinisque ejur Attributir. 22 5§ en ennn d ex S. Auguſtino citatur illud tr. 26. in Joan. fi Aii un un non traheris, ora uti traharis: quod communiter VCe i ita allegatur: ſi non es prædeftinatus, fac, ut m loennite prædeſtineris, non intelligitur, de prædeſtina- mminnning, tione in intentione, quaſi Deus nondum decreve- dicio koren rit noſtram prædeſtinationem, & noſtris preci- eindent bus moveri poſlit, ut decernat; ſed de execu=- Eeceti tione prædeſtinationis: ſcilicet: nondum percipis Ocatiſfut,1 in te effectus prædeſtinationis, ora, ut percipias. n, ofilni . fione Al S. 97. Nullus de ſua Prædeſtinatione fine ſpe- Malis ds Ciali revelatione certus eſſe poteſt. Meſcit ſua Præ- lülbisn enim homo, utrum amore, an odio dignur ſit. deſtinatio- 4 un Eccl. O. v. I. Ratio eſt, quia Prædeſtinatio "e certus eldu dependet àa Divina voluntate, & perſeveran- V poleſt. Leäiitorn tia finali: ſed ſine ſpeciali revelatione nemo Pprelin voluntatem Dei, & an ſimiliter quis ſit per- ibus cetht ſeveraturus, ſeire poteſt: juxta Tridentin. ntu. u Seſſ. 6. Cap. 12. Ergo nee certus eſſe de ſua tem D“ Prædeſtinatione. ſeln, Srtol. I. Calvinitæ docent, omnes fdeles teneni Soiviuntur egenten credere fide Divina ſe eſſe prædeſtinatos: nam objekio- ſt cemm X. Joan. 5. dicitur: Eæœc ſeribo vobis, ut ſciatis; nes Calvi= quoniam vitam hahetis æternam, qui creditis in niſtarunt. nomine Filii Dei. Et I. Theſſal. I. V. 4. cientes Vaorre- dileſßi a Deo elekionem veſtram. Verum . Joannes loquitur de vita æterna in ſpe, quaà non perſeverando fruſtrari poſſumus. Et S. Apo- ſtolus vel loquitur de electione ad gratiam fidei Evangelicæ, uti legenti contextum patebit: vel ſi loquatur de electione ad gloriam, bonam fidu- rim non vero omnimodam certitudinem indi=- cat. no 6 4 4 Sckols Sthram Inſtit. Theol. Tom. I. D Signa prædeſti- nationis. Prædeſe- natorum numeris a Deo eſt determi- Natas. An multi ſint præ- deftinati. 226 Caput I. Schol. 2. S. Scriptura & Patres nobis aliqua ſigna oſtendunt, unde conjecturalem certitudinem de noſtra ſalute & prædeſtinatione habere pofſumus. Horum a. eſt bonæ vitæ decurſus. S. Auguſt. de bon. perſ. 22. 2. Teſtimonium bonæ conſcientiæ a gravibus peccatis puræ. 3. Adverfitates hujus vitæ patienter propter Deum toleratæ. S. Chry- ſoſt. in illa verba: fili recordare, quia recepiſti pona in vita tua, & Lazarus ſimiliter mala, &c. 4. Libenter audire verbum Dei Joan. 8. Qui α Deo eſt, verba Dei audit. S. Miſericordia in pauperes Matth. 25. 6. Dilectio inimicorum. Matth. 5, 67. 7. Humilitas S. Gregor. in Job. 41. 8. Cultus bea- Eiſſimæ Virginis Marizæ. S. Bern. & Anſelmus. §K. 98. Prædeſtinatio etiam eſt particularis deter- minate circa Individua, & numerus præde- ſtinatorum eſt certus non ſolum formaliter, ita ut non ſolum Deus prædeſtinaverit, quot, ſed etiam materialiter, quinam ſint ſalvandi. Sic Chriſtus Joan. 13. ait: Ego ſcio, quos ele- gerim. Et 2. Tim. 2. Cognovit Dominus, giu junt ejus. Ratio eſt, quia quidam in tem- pore in Individuo ſalvantur: Ergo Deus ab æterno eos prædeſtinavit. (H. 93.) Schol. Numerum prædeſtinatorum eſſe exiguum re- late ad homines totius mundi, docet Chriſtus Matth. 20. Mutti ſunt vocati, pauci vero elehi. An vero ex Chriſtianis Catholicis minor ſit nu- merus prædeſtinatorum, quam reproborum, di- ſputant Theologi, ſed incertis utrinque funda- mentis. Melius dicitur cum Eccleſia, quod ſoli Deo ſit cognitus numerus electorum, in ſuperns felicitate locandus. F. 99. N CAuſa » H“H lim pre⸗ 18. Leit lua Bonit Gnus open, eſt Dhtegi Uhnlerl Monit. An! 1 lert tnm eſe⸗ Meſciendi Drrdehna DOiS Ids, ſalt r hon Ed etiim iom jaſin Kio rece Noltio ek ſenr decret eliis inn redlis, ktenlttr Ma N es N os Mol r Kon lene Ulort t li Woiin Urkke De Deo, Divinirque zjux Attribubir. 22 5 gun in l tütndtene F. 99. lnn Cauſa motiva, cur Deus aliquos ad glo- Cauſa mio- zuneh riam przdeſtinaverit, eſt infinita Dei boni- tva præ- gag tas. Scilicet Deus homini pro hac infinita deſtinatio⸗ te e ſua Bonitate perfectiones conferre nititur, 5. H quas capere poteſt: ſed ſalus æterna ſumma n eſt Perfectio, quam homo capere poteſt, d Ergo hæc Deum ad aliquos prædeſtinandos nem Ergo hæc Deum ad aliquos p s6 morit. Ce ISchol. I. Certum eſt Prædeſtinationem ad primam n pri- Ae gratiam efſe omnino gratuitam, & a meritorum deſtinatio præſcientia independentem. Item certum eſt, pendeas Prædeſtinationem in ordine executionis'a meritis g meritis & bonis operibus dependere, prout alibi dioe- præœviſis mus, ſaltem in adultis, quibus beatituco confer- vel Vit mes latkeee tur non ſolo titulo hæreditatis, ſicuti parvulis, „e gra- ens Nel⸗ ſed etiam titulo præmii & mercedis tanquam co- tmiis. onmilt rona juſtitiæ. Diſputant igitur Scholæ, an ele- ſ,;Ng ctio prædeſtinatorum ad gloriam, ſeu intentio & genn volitio efficax, quam Deus habet, dandi gloriam, inin. ſeu decretum intentivum ſupponat merita prævi- io, l⸗ ſa, & ab illis pendeat tanquam a caufa motiva; inr,) cujus intuitu Deus moveatur ad illos eligendos an in Ee aliis, an vero ſit pure gratuita ex ſola Dei Deus iberalitate & bonitate, nec ſupponat merita præ- o viſa ut motivum prædeſtinandi, ſed illa potius ) reſpiciat ut effectus a Prædeſtinatione proceden- tes. Negant defenſores ſcientiæ mediæ, inter eine quos Molina rem ita explicat: T. Deus æquali en, voluntate generali vult omnium hominum ſalu- ei n, tem & omnibus gratias ſufficientes libero arbitrio ir ii,. permifſſas offert. 2. Reentanm mediam præ-= nonum fcit, quinam illa gratia oblata ex innata libertate ige iin bene uſuri & in ea perſeveraturi ſint. 3. Hos ln lll ex aliis ad gloriam prædeſtinat. Congruiſtæ ,n i unc ordinem ponunt. r. Deus voluntate gene- rali vult omnes ſalvos fieri & fufficientes ad ſalu- P 2 tem 228 Caput I. tem conſequendam gratias præparat. 2. Per ſeientiam mediam præicit, quomodo quisque iis uteretur, ſi in his vel illis circumſtantiis ponere- tur. 3. Aliquos ex ſpeciali dilectione & miſeri- cordia ſeligit, quos decernit ponere in iis circum= Kantiis, in quibus prævidit, ees gratia bene uſu- ros & in ea perſeveraturos. 4. IIlis ſalutem de- cernit & eos ad gloriam prædeſtinat. Hinc præ- deſtinatio quidem ad gratiam eſt omnino gratui- ta, quia Deus gratis ſtatuit illos ponere in cir- cumſtantiis congruis, ſed prædeſtinatio ad glo- riam ſupponit præviſa merita ex gratia facka. SIchol. 2. Thomiſtæ econtra docent, Prædeſtinatio- nem ad gloriam in ordine intentionis eſſe mere gratuitam, & non fieri ex præviſis meritis, nec illa reſpicere ut motiva, quibus Deus inducatur ad aliquos eligendos, ſed ut effeétus ab ipſa de- rivatos & ad illam fubſequentes. Quippe Deus gratis intendit ab æterno dare aliquibus in indi- viduo gloriam & præmium per merita obtinen- dum, deinde vult dare merita, & hic eſt ordo intentionis, ſeu decretum intentivum, fcilicet: Volo hunc perducere ad gloriam per modum præ- mii, & ideo illi præparare media congrua. De- inde Deus ab æterno decernit, dare in tempore prius merita & media, per quæ poſſit obtineri gloria ut præmium: & hic eſt ordo executionis præconceptæ & volitæ, ſeu decretum executi- vum ſcilicet: Volo huic prius dare merita, & propter merita gloriam. Tandem in tempore con- fert merita & propter merita gloriam, & hic ter- minatur ordo executionis exercitæ.. Argumenta pro Prædeſtinatione gratuita ante præviſa merita petuntur, Primo ex S. Scriptura ubi Luc. 12. di- citur complacuifſſe Patri dare puſillo ſuo gregi re- gnum, nulla facta mentione præviſorum merito- rum. Maxime vero hoc colligitur ex epiſtola ad Romanos c. g. 9. & rI. ubi Apoſtolus ex pro- ſeſſo de Prædeſtinatione tractat, & eam omnino eſſe gratuitam probat exemplo Jacob, & Eſau, icens: N! Gtens: cun hon vn pr⸗ ſiert. lori, ſi lio iute W Cixit niſriori iett: iſrelit Pror oſt n di⸗ eIl P 65 Gon ontig. I Nune r K, Deu eempl den ut contume onin exe Ute Dei ¹ Deo eccatore In, utimn nbeſtii ianni ulffne Coltr e beſt 1 on. Perſer lin E kenfhi De Deo, Diviniegue ejur Attributir. 229 1 dicens: Cum enim nondum nati fuiſſent aut ali- chen id boni egiſſent, aut mali, ut ſecundum elektio- ntis hore⸗ d on e ,; 6 1 eo elnte nem propoſitum Dei maneret, non e operibus, riscte ſled e vocante dicdum eſt ei, quia major ſerviet mi- inkerh nori, ſicut ſeriptum eſt, Jacob dilexi, Eſau autem tn 8 odio habui. Deinde probat ipſius Dei teſtimonio, * qui dixit Moyſi: MWiſerebor, cujus miſerebor, & nn miſericordiam præſtabo, cujus miſerebor. Ex quo Ning e⸗ infert: Igitur non currentis neque volentis, ſed Rel 1 miſerentis eſt Dei. Denique probat, quod nullus utio s prior poſſit aliquid dare Deo, unde moveatur ad tii ipſum eligendum, ſed quod habet a Deo accipit Drrtckini⸗ c. II. V. 35. (Quis prior dedit ili, & retribuetur nis Ale n ei? Quoniam ex ipſo, & per ipſum & in ipſo funt menitis, E omnid. Rurfus c. 9. ſolvit objectiones contra As illn nanc prezedeſtinationem gratuitam, quarum prima a eſt, Deum hoc modo iniquum fore: quam elidit Gie exemplo figuli, qui non eſt iniquus licet ex eo- Ghnehi dem luto faciat aliud vas in honorem. aliud in krin Ai⸗ contumeliam. Altera eſt, peccatori relinqui lo- hieden cum excuſationi, qui non fua culpa ſed volun- um, E tate Dei periret. Hanc ſolvit dicendo, neminem woding- a Deo ad peccatum impelli, utpote qui omnes eongru peccatores ad pœnitentiam invitat. Et demum Ne c. 1I. v. 33. concludit exclamando. O altitudo oNt ois divitiarum ſapientiæ & ſcientiz Dei, quam incom- oelti Pe abi unt judicia ejus &c. Apoſtolus certe etun eren ic non loquitur de prædeſtinatione ad gratiam, ge nee ſeqd ad gloriam: Quia vocati ſecundum propoſi- temponi tum ſunt prædeſtinati ad gloriam, cum iis omnia „Khrr cooperentur in bonum, quia funt vaſa miſericor- . Arlinen diseæ præparata ad gloriam, quia voeantur, juſti⸗ teEl Gicantur & glorificantur. Secundo Probant ex S. bi ent Auguſt'no, qui hanc gratuitam prædeſtinationem ſo contra Pelagianos & Semipelagianos in l. de præ- oun e, deft. ſanéct. de corrept. & grat. & in libro de ainn don. perſev. clare aſtruit, & de præd. c. 7. ait: dtehz AH Ea duohus impiis ætate grandavis, cur hic aſſ⸗ len Onnn matur, &' alter relinquatur; O Sudicia Dei incom- prehenſibilig. Et S. Thomas I. p. q. 23. a. 5. ad 3. h, lee P 3 5 ait „ 23⁰ Caput I. ait: Quare hos elegit ad gloriam, & alios reyro- bavit, non habet aliam rationem niſi Dei volunta- tem. Tertio Accedit ratio, quia, qui prudenter agit, prius intendit finem, quam media: ſed Deus prudenter agit, & gloria etiam ut merces & præ- mium eſt finis, merita vero ſunt media, ergo prius intendit gloriam, non ſuam tantum, ſed etiam electorum tanquam finem particularem, quam merita. Juxta hanc ſententiam non lædi- tur libertas humana, quia Prædeſtinatio non ſo- lum attingit ſubſtantiam actus, ſed etiam modum libertatis, ut nimirum cauſæ ſecundæ libere agant. Solvuntur Schol. 3. Hæc ſententia Thomiſtarum tamquam objeftio⸗ nes. S. Scripturæ, menti S. S. Patrum & rationi con- formior tenenda eſt, eamque doétiſſime & fuſe ſatis inter alios plurimos probat R. P. Billuard diſſ. 9. & Cl. P. Gazzaniga in Præl. Th. tom. I. nec eam enervant argumenta adverſariorum & defenforum ſcientiæ mediæ, qui objiciunt I. Matth. 25. dicitur: Venite benedifti Fatris mei, poſſidete varatum vobis regnum. Eſurivi enim, & dediſtis mihi manducare &c. ubi eleétis regnum paratur poſſidendum, quia egerunt bona opera, paſcendo eſurientes &c. Et ad Rom. 8. dieitur; quos præſcivit, & prædeſtinavit, ubi ſcientia præ- cedit prædeſtinationem. Et Jac. 2. v. 5. COrona juſtitiæ repromittitur diligentibus Deum. Hinc etiam S. Petrus ep. 2. c. I. monet, ut per bona Ohpera certam noſtram vocationem & electionem faciamus. Keſv. Particula enim Matth. 25. refer- tur ad zo poſidete, adeoque ſpectat ad ordinem executionis: vel ſi ad ze paratum referre velis, intelligitur de præparatione in ordine executiouis præconceptæ & volitæ, non vero in ordine in- tentionis. Deinde Apoſtolus Rom. 8. juxta ob- ſervationem S. Thomæ in Comment. non dixit, quos præſcivit conformes fieri; ſed quos præſci- vit & prædeſtinavit conformes fieri, ita ut con- formitas non ſit ratio prædeſtinationis, niſi WD ordi-= . nine e Reobe Cltionis Meita 16, ait: iis predh 425. In Durſtone Caliba nisekee excitmne, tur. (e Coreto, HMuxto 4 Unn tefim Dühgimis Mrt. W NVNurtat Gi oreult Gnchon len S. t: du liclo gne lin tip⸗ Di wa goi ulat: edia: ADa merwiliſt melit, 6 tantun,4 Pattellin am non ntio m!; etiam notn eunce iN Um tamgn Ltationi de Ih ton Vetiatong Dü, rii uind Alecti e t bonn iſil n. §. H iſiettif Denm n eß at 40 e. feſan ine lelii⸗ 0 in Gtie 4 ent. . ſi sle, i,in gons, D Be Deo, Divinieque ejur Atfributix. 231 orchne executivo, ſed terminus vel effectus. S. Jacobus & S. Petrus loquuntur de ordine exe- cutionis tum volitæ, tum præconceptæ, in quo merita præcedunt. II. S. Ambroſius l. de ſide c. 6. ait: Quorum merita præſcivit, eorum præ- mia prædeſtinavit. Et S. Chryſoſtomus hom. 8. in c. 25. Matth. Quia ſcieham vos hujusmodi futuros Sankos, hæœc vobis aà me præparata ſunt. Rrſp. Hi & alii batres de prædeſtinatione in ordine executio- nis præconceptæ loquuntur, qui in concionibus ad excitandos fideles ad bona opera aptius exponi- tur. Cæterum de nonnullis veteribus, uti Theo- doreto, Oecumenio, Caſſiano, Fauſto Rejenfi, Hilario Arelatenſi &c. notat P. Gazzaniga; eo- rum teſtimonia exigui eſſe ponderis, utpote qui Pelagianis vel incaute adhæſerunt, vel proluſe- runt. III. S. Auguſtinus q. 68. inter 85. ait: Voluntatem Dei miſerendi vel indurandi, venire de occultiſſimis meritis: Et in ep. ad Rom. dicit: Sanftorum Deus non prædeſtinavit aliguem, niſt quem præſciuit crediturum. Et l. I. ad Simplician. ait: Quod didum eſt: elegit nos Deus Sc. non video quomodo ſit didum niſi præſcientig. Item 8. Auguſtinus quandocunque de gratuita præde- ſtinatione loquitur, de prædeſtinatione ad gra- tiam non vero ad gloriam contra Pelagianos & Semipelagianos traétat: uti in l. de don. perſev. c. 10. & 18. ubi ait: Weminem contra iſtam præ- deſtinationem niſi errando diſputare potuiſſe: quod ſane non tenet de prædeſtinatione ad gloriam. Reſv. III. Boſſuetus defenſ. de lia Trad. de . Feres l. 4. ch. 10. quatuor S. Auguſtini ſtatus diſtinguit. I. Poſt ſuam converſionem, ubi reète de gratia ſenſit. 2. Quando hanc difficilem quæſtionem examinans in errorem lapſus eſt. 3. Quando poſt Pelagianam hæreſin ex errore reſipiſcens nondum totam gratiæ œconomiam perſpexit. 4. Cum ex aſſidua cum Pelagianis pugna oraculum Divinæ gratiæ factus eſt. Proinde argumenta ex ejus quæſt. & ad Rom. allata nil probant, utpote eo P 4. tem- 232 Caput kI. tempore feriptà, quo errore detinebatur, quem in lib. de præd. &. §. c. 3. & lib. I. retrakt., cor- rexit. In libro ad Simpl. loquitur de ordine exezutivo, ficuti etiam Serm. 7. de verb. Dom. S& l. de grai. & lib. arbitr. c. 6. Item S. Augu- Rtinus non ſolum de prædeſtinatione ad gratiam, ſed etiam ad gloriam cum Pelagianis diſputabat; uti patet ex ep. S. Proſperi. Unde in citato loco loquitur de prædeſtinatione ad gratiam & glo- riam; imo & prædeſtinationem inadæquate fum- tam, ad gloriam ſcilicet, & quidem gratuitam aronius ad an. 490. ſine periculo negari non poſſe cenſet. Et Bellarminus l. 2. de grat. &j hih. arb. ſententiam hanc fidem Eccleſiæ Catholicæ appellat. IV. S. Proſper ad Vincent. ait: Qusa præſciti ſunt caſuri, non ſunt prædeſtinati. Et S§. Fulgentius l. r. ad Monimum c. 24. inquit: PFPrœdeſtinavit ad regnum, quos ad ſe praſcivit Mmiſericordiæ prævenientis auwilio redituros. Imo S. Thomas I. 6. in c. 8. ep. ad Rom. dicunt qui- dam, ait, quod præſcientia meritorum bonorum & malorum eſt raszo prædeſtinationis .. & koc gquidem rationabiliter doceretur, ſi prædeſtinatio reſpiceret tantum gloriam, gug datur meritis. KReſv. S. Proſper ſolum vult reprobos ideo non eſſe prædeſtinatos, quia Deus præſciens & per- mittere volens eorum peccatum eos prius e vita eripere noluit, quod ad occulta ejus judicia ſpe- Stat. S. Fulgentius loquitur de ordine executi- vo. S. Thomas docet prædeſtinationem non tan- tum eſſe ad gloriam, ſed etiam ad merita, ita ut merita ſint effectus prædeſtinationis ad gloriam. V. Deus in tempore oonfert prædeſtinatis glo- riam propter merita. Ergo ab æterno præordi- navit conferre propter merita, quia videntur hæc duo inter ſe pugnare, Deum velle gloriam gratis dare, & tamen ſimul tamquam mercedem & co⸗ ronam. Sane voluntas generalis antecedens fal= vandi omnes non ſtat cum gratuita prædeſtina- tone, quæ libertatem humanam evertit, non Eon-⸗ V londueit uun toll Vit. gratis n um, 10 propter tas anteee grot Der Prepanre ſene veli Ceſfinatio Deinde ſ Onnſpote ugſs nos l nohtr Uutdid n ONerum . fnen, ſ fnis obt Dene zee ini ali Klol 4. Ex utinen Nun g Eden, E un, don⸗ Moce Nrpliun An do Uinnt d „ teni 1. gni tentione . t 4 De Deo, Divinitque ejut Attributir. 233 ebunt, E conducit ſolatio fidelium, bonorum operum eu- Aen ram tollit, & acceptionem perſonarum in Deo tun den arguit. Keſp. Nulla eſt repugnantia, quod Deus e ut. De gratis non propter merita præviſa vult dare glo- lten riam, non tamen vult aétu dare niſi per merita e Ad guin & propter merita in ordine executionis. Volun- nis äſnur, tas antecedens ſalvandi omnes manet in eo,; in eintonn quod Deus fufficientia media falutis omnibus tatin & præparaverit, licet efficacia nonnullis ſolum con⸗ Geltte ſr ferre velit. Libertas humana non tollitur a præ-⸗ den gumin deſtinatione, uti (§F. 93. Schol. 3.) oſtenfum fuit. lo weri d Deinde falus noſtra in prædeſtinatione gratuita , gn1 omnipotentis Dei manui committitur, quod ſane ſiæ Cutte magis nos conſolari poteſt, quam ſi eam fragili- t, ait: H tati noſtræ relinquamus. Rurſus prædeſtinatio iefitafi gratuita non tollit curam & neceſſitatem bonorum 0,44. m Operum, quia non eſt tantum prædeſtinatio ad “ finem, ſed etiam ad media, quibus in executione ltem finis obtineri debet, quæ ſunt merita. Denique n. din Deus acceptor perſonarum eſſe nequit, cum ne- torun tunl mini aliquid debeat. , prife Schol. 4. Ex ſententia hae Thomiſtæ inferunt, vo- Ppyæœdeſtin jatue Mi cationem efficacem, Juſtiſicationem non interru- gationis obos Uut ptam & glorificationem: Item vocationem ineffi- Iectus. ſeet cacem, & juſtificationem per peecatum interru- 85 tini ptam, bonum ufum gratiæ & omnia merita ex- i len⸗ inde procedentia in prædeftinatis efſe effeétus gräine “W . Pprædeſtinationis. Item ſubſtantiam prædeſtinati onem mu & alia dona naturalia prout occaſionaliter ſer- mein vinnt ad finem ſupernaturalem, imo ipſam per= Algrin miſſionem peecati prout defervit majori peccan- leint 6 tis a peccato refurgentis humilitati & fanétifica- oget⸗ tioni eſſe effeétus prædeſtinationis in prædeſtina- end tis, quia funt a Deo ex meritis Chriſti, ex in- ii inß tentione efficaci ſalvandi, & conducunt efficaci- eleenl ter ad gloriam, quæ eſt finis in intentione, & e, eitectus in executione. 6 ita Tkett elen, P 5 F. 100* 234 Caput I. G. 100. Reproba Reprobatio eſt decretum Dei, quo Deus tio quid. vult permittere, ut aliqui ſua culpa a gloria decidant, & pro culpa infligere damnatio- nis penam. Schol. Reprobatio non conſiſtit in mera negatione prædeſtinationis, ſed in actu poſitivo, quo Deus vult permittere aliquos ſua culpa deficere a glo- ria, & propter culpam infligere damnationis pœ- nam. Unde reprobatio conſiſtit in actu intelleétus fupponente actum voluntatis. Reprobatio alia eſt negativg, quatenus importat voluntatem per- mittendi, ut aliqui fua culpa deficiant a fine, unde eſt actus poſitivus, quia tamen nihil effieit, ſed tantum permittit, & permittere eſt quaſi negative ſe habere, ideo dicitur negativa; quam P. Con- tenſon & alii in excluſione poſitiva a gloria tam- quam beneficio indebito conſtituunt. Reprobatio voſitiya eſt, quatenus importat ordinationem culpæ ad ponam æternam: quæ quia aliquid faciendum decernit, nempe pœnam infligendam, dicitur po- ſitiva. . K. 101. Keproba- Reprobatio datur. Hanc indicat S. Scrip=- tio datur, tura ſub nomine reyulſionit. Pſ. 87. v. 6. Ve- ſpeltionis Eccl. 7. v. 14. Malediktionis Matth. 25. PFroſeriptionis in diem malum Judæ v. 4. Vaſo- rum iræ & contumelic Rom. 8. Filii gehennæ. Matth. 23. Filii perditionis. Joan. 17. V. 12. Ratio eſt: quia ad Proviſorem univerſalem ſpectat, ut in rebus defectibilibus ſibi ſubje- Gtis aliquas permittat deficere ob bonum uni- verfi (H. 89.) quod idem de deficientia a glo- ria tenet, cumque hoe ſit reprobare, (F. 100.) datur Reprobatio. Deinde Deus nihil exe- J quitur NN Cünr inte n ded D toetiam egrobatio Uüumune Depnhr, Poninun en Dars emin koris niſr e UVeche btttr ⸗ n, S W d 6. 33. Miur G li Nr Popr, 1, Mc ni tiennnk n ſpulſin in / tut, Imn leiſerin rdit Conei Pnlien Uuin ſirni miiin, lhung Wer Cont, Galar er De Deo, Divinicgue ejur Attributir. 235 quitur in tempore, quod non decrevit ab æter- no: Sed Deus in tempore aliquos reprobat, Rr ergo etiam ab æterno. Unde etiam ſequitur, Reprobationem eſſe particularem, æternam 1, e n E minutabilem. (F. 96.) eta negtin o, gnl §. 102. Gdefcge . . . mind, Reprobatio poſitiva tam Angelorum quam Reproba- rtdh hominum eſt ex præviſis demeritis: id eſt, 0o vaſete enrins Deus nemini decernit poenam æternæ dam- n . * Numsne nationis niſi propter præviſa peccata. Quip- “ i. tafee pe Ezech. 18. v. 23. teſtatur Deus: Nungquid fifit, voluntatit mecr eſt mors impii, dicit Dominus , Deus, & non ut convertatur a viis ſuir, & vivat. öns Et c. 33. Nolo mortem impii, ſed ut conver- 4 Neme tatur & vivat. Et 2. Petr. 3. Latienter agit mtnmmcd Meus propter vos, nolens aliquor perire, ſed om- ndn nes ad venitentiam reverti. Secundo hoc de- n, d finierunt Concilia: Arauſicanum a. 529. ait can. 25. Aliquos ad malum Divina poteſtate ANe prædeſtinatos non ſolum non credimus, ſed gens etiam ſi ſunt, qui tantum malum crederent, cum Iomni geteſtatione illit anathema dicimur. Sub- ſi ſcribit Concilium Valentinum a. 855. can. 3. Et noviſſime Tridentinum ſeff. 6. can. 17. J- 1 e quis dixerit, religuos omnes, qui vocuntur, ve- Mig cari quidem, ſed gratiam non accipere, utpots nn d Divina poteſtate prœdeſtinatos ad malum anatlie= TE mG ſit. Tertio Accedit Traditio veterum P. bushi „ P. Tertulliani I. 2. cont. Marcio. c. 11. S. Aug. I. 3. cont. Jul. c. 18. S. Proſperi e. 7. ad cap. “ Gallor. S. Joannis Damaſceni l. 2. de fide un „ c. 26. Deus eX ſeipſo movetur ad nEertnaiun els n a 1 Calvini karefis &̈ Juſtema de ri &deſti- KKione. Anielap⸗ riorum Suſtemg, ad puniendum nonniß, ex præſuppoſita eulyu. Quarto Ratio eſt, Deus nil vult, niſi quod habet rationem boni: (G. 81.) ſed poena ex ſe non habet rationem boni, niſi præſuppo-⸗ ſita culpa, non enim eſt bonum, quod quis puniatur, niſi peccaverit, imo contrarium malum foret. Ergeo Deus neminem poſfitive reprobat ſine præviſis demeritis. Schol. I. Calvinus in libro de prædeſtinatione, in qua doctrina, ficuti etiam in materia de reali Chriſti præſentia in S. &S Euchariſtia a Luthero potiſſi- mum recedit, hoc ſibi de Prædeſtinatione & Re- probatione ſyſtema finxit. Imo Ratio, cur Deus quosdam prædeſtinaverit, alios reprobaverit, eſt Tola Dei voluntas. 2do Unde Deus non omnium, ſed eorum ſolum ſalutem vult, qui ſunt præde- ſtinati, & 3tio quia Chriſtus eos tantum redime- re potuit, quos Deus ſalvare voluit, hinc Chri- ſtus non omnes homines, ſed ſolos eleétos re- demit. Quia vero Ato ſalus & redemptio homi= num ab abſoluto Dei decreto pendet, hinc fides, ſine qua nemo falvari poteſt, ita neceſſarium eſt Prædeſtinationis conſequens, ut homo conver- ſionem ſuam impedire non poſſit, & gratia con- vertrix non admittat ullam reſiſtibilitatem; adeo- que Sto Perſeverantia fidelium eſt neceſſaria; & fides exeuti non poteſt: & quia éto gratiæ con- vertrici reſiſti nequit, hinc illis, qui non con- vertuntur, hæc gratia deeſt, & Deus eos non vult convertere: & cum 7timo ex infantibus ba- ptizatis ante annos diſcretionis morientibus, alii funt reprobi, alii electi, ideo Baptismus ſolis electis prodeſt ad ſalutem. In hoc (yſtemate non definit Calvinus, an voluntas, qua Deus non vult omnes homines ſalvos fieri, ſit prior vel po- ſterior præviſione peccati originalis; unde in duas ſeétas abierunt Calviniſtaz. Antelapfarii vo⸗- lunt, Deum ante prævifum lapfum Adami gſio⸗ 3 De 11 goritm Clllne deci V, ſuan nierieordi fieordia be chrari pote rodarlt. folliin et Peerittt 4 410 Fkeito lm N Eerkefit, Prrlekinavit teiinet, entur, & ENecatedtd Cent Wm Dauos ſäl eyit hon CI li Fenn muſt edeltimx Genptot. tur externa eiaeſer, Fo Hine lt, Atgne itinm, lerohte ue, ont Chunt, de 3 e⸗ un ntkinn. fennt: Lr unt en ru ie De Veo, Divinisque ejus Attributit. 23 5 ad gloriam, alios ad pœenam præordinaſſe hoc f orqdine decretorum. Imo Deus ab æterno decre- lt I vit, ſuam gloriam manifeſtare, adeoque ſuaàm ſedun miſericordiam & juſtitiam. 2do Quia vero miſe- Mun ricordia benefaciendo . juſtitia Vero puniendo de- N, Rnd clarari poteſt, hinc alios prædefſtinavit, alios re- gialch probavit. 3to Ut vero tum miſericordia, tum o CNNIII uſtitia declararetur, decrevit Deus, ut Adam inenn oin peccaret & cum eo tota ſimul ejus poſteritas. . 4to Peccato vero in mundum ingreſſio homines ſalvari non poterant niſi per mediatorem, unde Unstione nt decrevit, ut Chriſtus cauſa eorum, quos Deus de ii prædeſtinavit, in mundum veniret, eosque ſolos Utheto i redimeret, & ut ſoli electi vocarentur, conver- natione l⸗ terentur, & in fide conſervarentur, reprobi vero tio, ouk excecarentur & indurarentur. Foſilapfarii do- Poſtlapſa- poharert, gent ſolum ſuppoſito hominis lapſu Denm nolle rioruw Nonenn aliquos ſalvos fieri, hoc ordine. Imo Deus de- D crevit hominem creare labilem, & lapfum ejus tirtunn cum ſuis poſteris permittere. 2do Ex hac uni- loit, l verſa maſſa æternæ mortis rea Deus quosdam Dlos iflif prædeſtinavit, alios reprobavit ex ſolo ſuo bene- eten enke⸗ placito. 3tio Solis prædeſtinatis miſſus eſt Re- et, Mr demptor. 4to Omnes quidem promiſcue vocan- 1 Tetanint tur externa Evangelii peædicatione, ſed ſoli electi Pono efficaciter, ut poſſint credere, & actu credant. E& gie Sto Hinc ſoli electi ſalvantur, reprobi damnan- littent tur. Atque hæec eſt communior ſententia Calvi- hi niſtarum, qui proinde docent, Deum homines 4 ehs reprobare a gloria, & ad æterna fupplicia deſti- 6h e⸗ nare, propter lapſum Adami, licet Baptismum re- 9,00 cipiant, fine ullis præviſis eorum demeritis, at= rhea , que ideo eis fidem & gratiam denegare; & eos s il u,n ad peccatum impellere & necefſitare. Hæc hæ- noninn reſis partim refutata eſt in hoc G. partim alibi re- ſe. futabitur. Rationes Calviniſtarum infirmæ ſunt: d „ dicunt: I. r. Petri 2. v. 8. legimus: his, qui offen- n N dunt verbo, nec credunt, in quo &y poſiti ſunt. Ubi ſtftar Beza legit: in quod & pofiti ſunt, quia Græcus nle; i textus habet: cs s al erisea“,; Ubi neutrum «re- Nlos fer⸗= In D 238 CLaput I. fertur ad ly non credunt, ita ut ſenſus ſit: in quod, ſcilicet, ut non credant, poſiti ſunt, id eſt efficaciter prædeſtinati, nam zserzi ſignificat or- dinare. Sed Lectio Vulgatæ noſtræ, quæ eadem eſt cum Arabica & Syriaca, præferenda eſt. De- inde ſi etiam gratis lectionem Bezæ admitteremus, nil aliud ſequeretur, quam reprobos poſitos eſſe in incredulitate non per Dei prædeſtinationem, ſed propria voluntatis eorum malitia. II. Deus dicitur excæcare & indurare corda reproborum Exod. 7. v. 3. Joan. 12. v. 39. ſubtrahendo ex ju- ſtiſſimo judicio gratiam, non impertiendo mah- tiam. Motivum Schol. 2. De motivo reprobationis negativæ iteram reproba- lionis ne- gativæ an Jint prä- viſa deme⸗= rita⸗ non conveniunt Scholæ Catholicæ. Defenſores ſcientiæ mediæ motivum reprobationis negative petunt ex prævilis demeritis hoc ordine: I. Deus vult omnes ſalvos fieri, & ſufficientes ad ſalutem gratias præparat. 2. Per ſcientiam mediam præ- ſcit, quinam illa gratia oblata non uſuri fint ex innata libertate: vel quomodo oblata gratia quis uteretur, fi in his vel illis circumſtantiis pone- retur. 3. Abutentes ex innata libertate gratia oblata & conſequenter peccantes reprobat: vel, juxta Congruiſtas, ſtatuit illos ponere in iis cir- cumſtantiis, in quibus eos prævidet gratia non bene uſuros, ſicque eos negative reprobat. Schol. 3. Thomiſtæ econtra docent, Reprobationem negativam fieri ante præviſa demerita, & ſi ſpe- ctetur comparate, prout eſt horum potius quam illorum, non habere aliud motivum, niſi Divi- nam voluntatem licet ſi ſpectetur abſolute, prout eſt Reprobatio aliquorum, habeat pro motivo al- quod bonum, ſcilicet univerſi, quod a Deo tan- quam Proviſore univerſali exigit, ut non omnia mala impediantur, ne Univerſum multis bonis privetur. Unde hunc ordinem ponunt. I. Deus voluntate antecedenti vult omnés ſalvos fieri, & preæparat gratias ad ſalutem neceſlarias, 2. De= cer⸗ R NNM Eettit pen eccent, änlem prt Popter pec Hre ſenten Non 9. rot ailer minori dle mittunrur lis 1 ceſes Pegetire l eN hoe ot⸗ llin ren t voluntis Pedemcosg Reccttum non e int Ulio r ennfftr Mrirs: en in uun poſun lulate den Dermittantn leitentn, eto & e timtis danl Ni0nn Edelie n i, D Nhufnn V er l Ur e els confe lntstenn en, niſt 1 D Eerlns i1 ſtiſune, 1c 4 innſien ⸗ E, Nkedel encict. ). Adniteen s olis leſtintan, ſth. L Eehnohnn ttihento er ⸗ ettend⸗ egetive en fonis mgti Ncne: 104 Aesil n neilußt von niin Putigint Unſtmiise lbetum O teſet 1 Vete i een gotn! e Nſch . Nertuts eriti, 1 un Mr, Vum, . hon pro d 10on De Deo, Vivinirque ejus Attributir. 239 cernit permittere ut aliqui ſua culpa defictant & Peccent. 3. Decernit permiſſſonem peccatorum f/mInalem pro illis. 4. Denique decernit excludere propter peccata eos a gloria & peenam infligere. Hec ſententia fundatur Imo in S. Scriptura, Rom. 8. Antequgm quidquam boni vel mali egiſſent, acob dilexi, Eſau odio habui: quod odium de minori dilectione intelligitur, qua quidam per- mittuntur ſuæ defectibilitati ſine ſpecialibus auxi- liis a defectu præſervantibus, quod eſt reprobare negative Unde S. Auguſtinus de præed. S. S. C. 7. ex hoc oſtendit, nulla merita malæ actionis effe cauſam reprobationis. 2do Reprobatio negativa eſt voluntas permittendi, ut aliqui peccent, & peccando a gloria deficiant (§S. 100. Schol.) Ergo peccatum non eſt ejus motivum. 3tio In his, qui pares ſunt in defectihilitate, non poteſt ailignari ratio, cur unus præ alio a Proviſore univerſali permittatur deficere a ſine, præter voluntatem Proviſoris: ſed omnes creaturzæ rationales ad finem ſupernaturalem ordinatæ perinde per pecca- tum pollunt ab eo deficere: Ergo ex ſola Dei vo- luntate pendet, quod hi potius, quam illi deficere permittantur. Et hæc ratio concludit in omni ſententia, nam Deus potuit & hos & illos, qui peccant & pereunt abundantioribus auxiliis a pec= cato & perditione ſervare, vel in aliis circum- ſtantiis conſtituere, quare autem non fecit? quia ex adorando ſuo juſtifſimo conſilio noluit. Huic ſententiæ non obſtat Concilium Tridentinum, dum ait, Deum neminem deſerere, niſi prius per peccatum ab eo deſeratur: Nam Deus nonniſi im- proprie eum deſerit, quem a peccato non præſer- vat per auxilia ſpecialia, & efficacia indebita, quia illi non ſubtrahit auxilia ordinaria, quibus ſi non reſiſteret, ad bonum perveniret. Quippe Deus conferendo gratiam ſufficientem habet vo- luntatem antecedentem conferendi gratiam effica- cem, niſi homo propria voluntate reſiſtat ſuffi- eienti: Licet vero Deus per ausilia eflicacis Hane reſi⸗ 240 Caput I. U reſiſtentiam impedire poſſet, vult tamen ob ſines lorm altiores voluntate conſequente per fubtraétionem imdſn i abundantioris gratiæ eum ſuæ voluntati relin- rodeti quere. Hinc verum eſt, hominem propter cul- eni N pam privari gratia efficaci, quam in collatione wert, gratiæ ſufficientis Deus illi dare volebat volun- tate antecedente: Item verum eſt, eum ante culpam privari gratia efficaci, quia Dens volun- Dels tate conſequente eum voluit permittere ſuæ pro= pria defectibilitati. ann An origi- Schol. 4. Anguſtiniani cum D. Habert docent pee- Crliut⸗ nale ſit catum originale etiam in baptizatis eſſe motivum molivun reprobationis, quia S. Auguſtinus agens contra uhpe Kn reproba- Pelagianos ſæpe recurrit ad illud, uti cap. 8. de rli, tionis: dono perſeer. imo diſſerte afferit originale fuiſſe moôotivum etiam acceptatum reprobationis eorum, quibus remiſſlum eſt dicens ep. 105. Quid ode- rat in Ejan antequam feciſſet al'quid mali, nißt Denin originale peccatum. Et S. Thomas q. 6. de verit. Wlla han a. 2. ad 9. ait: Katio reprobatiomis in hominibus efi 1 V. peccatum originale, ut dicit Auguſtinus. Nec ob- “ 7. ſtat definitio Trident. Sefl. 4. decr. de pece. orig. Node huic enim difficultati reſpondet Noriſius in Vin- Lell om dic. Auguſt. c. 4. „Peccatum originale intuliſſe lit Rer. „poœnas proprias ipſius naturæ, & has per baptis- I conten »„mum non remitti, quarum præcipuæ ſunt con- (Kaorumn „cupiſcentia, & privatio potentiæ proxime ex- eln »peditæ ad perſeverandum in accepta juſtitia; & betl »fic nihil damnationis remanet in baptizato proué Nkune lx. sdamnatio culpam ſignificat, non vero prout dicit (Ae ſaſſeng „Ppoenam . . Nullo vero paéte conceditur, ho- ſeritüiten „minem baptizatum damnari propter peccatum fies D „originale formaliter, & eſſe ratione illius ut eltel „cauiæ proximæ reprobatum: ſed dicimus radi- „aliter peccatum originale eſſe cauſam reproba- i »tionis fidelium, qui damnantur quatenus éx enn den „illo ortum habuit privatio potentiæ proxime telegrs „expeditzæ, ad perſeverandum, fub qua præciſo doſſbi 1 »auxilio ſpeciali Dei homé ſalutem non conſe- quitur;, ſed labitur in peceata; ob quæ proxime „5 t, De Veo, Divinirgue ejus Attributir. 241 mnen ontn „& formaliter àa Deo damnatur.,, Huecusque de dinkire famoſa illa controverſia Scholaſtica de motivo Clulntti tir reprobationis negativeæ, in qua quid probabilius D reneri poflit, ex dictis de prædeſtinatione colligi in hin poterit. Olebit ſen G e KWZ G. 103. Ders e Deus in Prædeſtinatione non ſolum ſed Sapientia? eefeß etiam in omnibus operibus ſuis media con- guid. venientia fini naturæ ſuæ convenienti ſub- tinete ordinat: Ergo ſapientiam ſuam maniſeſtat: e quippe Japientia ejt ſcientia, media convenien= 8 t Lia Nni, maturc ſuck conuenienti ſubordinczidi. drigime n 3 togen K r04. Deur igitur ſummet ſapiens eſt. Hinc S. Scrip- Deus e, 43 tura ſolum Deum ſapientem eſſe dicit 1. Timn. Ba, n I. V. 17. KRom. 16. V. 27. Sapientia ſcilicet/apiens. en Ne infinita & independente. Ratio eſt, quia ieen Deus omnia poſſibilia diſtinctiſfime cogno- nisn, ſcit (§. 61.) Ergo etiam omnes fines naturæ ſie lu convenientes perſpicit, & nullum me- 2 r ſus diorum poſſibilium ipſi incognitum eſt. Pro- p inde habet ſcientiam media convenientia fini, n e, naturæ ſuæ convenienti ſubordinandi, adeo- ufiug, que ſapiens eſt (H. 103.) quæ ſapientia prop- eole, ter infinitatem Dei (F. 55.) & quia ad omnes hne⸗ fines poſſibiles, omniaque media polſſibilia ſe oe extendit, infinita & ſumma eſt. , hol. Sapientia Dei nobis incomprehenſibilis eft cum nemini mortalium propter limitationem in⸗ unn, telleétus noſtri omnes fines pollibiles, & media dtente lant poſſibilia perſpicere liceat, unde eam S. Paulus n u n, om. 11. v. 33. in negotio rejectionis Judeæorum en n, E N,e Schram Inſtit. Theol. Tbm. I. Q 242 CLaput I. & adoptionis gentilium per ly gadραo nobis imper- veſtigabile exprimit. Porro ſapientia ſumma po- ſtulat, ut non tantum ſines intermedii ſibi invi- cem, ſed hi etiam omnes tanquam media, fini ultimo ſubordinentur, adeoque etiam fapientia Dei omnes fines intermedios fini alicui ultimo ſubordinavit: Videndum igitur, quisnam ſit finis ultimus naturæ Divinæ conveniens, cum etiam Deus velit propter finem, quando ad extra ope- ratur. F. 105. Finis Dei. Finit Dei ultimus eſt manifeſtatio perfellio- num ſuarum eum reſultante inde cultu Dwino. Nam Prov. 16. v. 4. dicitur: Univerſa propter ſemelipfſum operatus eſt Dominus. Hebraice Dri2 ad reſponſionem ſui: id eſt, ut fini ſuo reſpondeat: Qui finis dicitur manifeſta- tio gloriæ ſuæ Iſai. 43. v. 7. Et hunc finem etiam in Redemptione hominum intendit Eph. I. v. I1. & 12. Accedit Ratio: nam ul- timus finis dicitur, propter quem ſunt om- nes cæteri: ſed Deus totum univerſum pro- pter manifeſtandas ſuas perfectiones, E re⸗ fultantem exinde cultum ſuum produxit, & omnes a Deo in toto univerſo intenti fines ſunt ad hunc, ut ad manifeſtandas Dei per- fectiones aliquid conferant: Nam finis in productione mundi a Deo ſibi propoſitus non poteſt eſſe in ipſo mundo, qui potius eſt me- dium ad finem, adeoque debet eſſe in Deo, quia extra mundum ſolus Deus exiſtit: cum- que non poſſit hic finis in Deo eſſe ad hoc, ut ullum perfectionis augmentum illi acce- dat, utpote quod ejus infinitudini adv erſa- tur 7 . N nndun er Wan Ir en ſmul a lorſectati ſatio elt d. 1. tern cre minnm Leaturan e, ſel . N) e eſta Potek Urd iel Ws. Nlol 2. Mumn Enem Deo am ſumn tat Deieſt, Püretin Ibns Prel Tun le cnſeznen Dknoric, d äeſtant Enein- os le ins kintn nobigim.⸗ nfummp. eli bi Mn Nlt, 1 etunm ieni Mei N isum iti , CMn in Ad exinl⸗ io udt De erſa un .. Uebn tut min t ur num Fen datio um nem n mivernun 4 ctiones. oln o imen Audas Nau ku De Deo, Divinisque ezjus Attributig. 243 tur (F. 55.) alius efſe nequit, quam ut per mundum perfectiones Dei wanifeſtentur, non per maniſeſtationem ſimplicem, ſed talem, quzæ cum debite cultu copulata ſit, cum ſimul ac perfectiones entis ſint cognitæ, ejus conſectarium ſit cultus; Ergo hæc manife- ſtatio eſt finis Dei ultimus. dDchol. I. Nonnulli putant, perfectionem & felicita- tem creaturarum intelligentium, & maxime ho- minum eſſe finem Dei ultimum. Verum kfelicitas cCreaturarum non appetitur a Deo omnium maxi- me, ſed ſeipſum, & quidquid ad ipfum pertinet (§. 84.) Deus omnium maxime appetit, quia ipſe eſt abſolute optimus & perfectiſſimus, & non poteſt minus bonum magis velle, quam majus: Ergo felicitas creaturarum non eſt finis Dei ulti- mus. S Schol. 2. Dum dicimus, manifeſtationem perfectio- In Deo num ſuarum, & reſultantem inde cultum eſſe non e finem Dei ultimum, non licet inferre;, ullam in ambitios Deo ambitionem eſſe: Homo enim ambitioſus ſuam tantum gloriam quærens, eripit Deo, quod Dei eſt, ſibique tribuit Pſ. 15. cum quidquid bo- ni preſtat, non propriis, ſed acceptis a Deo vi- ribus præſtet I. Cor. 4. v. 7. Deus autem gloriam ſuam quærens vindicat fibi, quod ſuum eſt, & conſequenter ambitionis ſuſpicioni non poteſt eſſe obnoxius. Gohol. 3. Fini huic ultimo, fcilicet manifeſtationi perfectionum ſuarum &c. Deus omnes fines in- termedios, qui omnes ad ultimum tendunt, & guos paſſim S. Scriptura indicat, ſubordinavit. Ita fines corporum ccleſtium Gen. I. v. 16-18. telluris Ila. 45. v. 18. aliarumque rerum terre- ſtrium Pf. 104. indicantur, & vel maxime inter fines intermedios ſalus hominum, ob quam to- tum Redemptionis opus in mundum introductum eſt Joan. g. v. 16. Gal. 4. V. 4. 5. eſt referenda. 2 F. 106. Caput I. . d. 100. d Guberna- Directio actionum ad certum finem dici. Wlun uo quid. tur Gubernatio. Sic Rex dicitur gubernare Dol In Provinciam, quando civium actiones leges 1. Hi ferendo, delicta puniendo, benefacta remu- ene nerando ita dirigit, ne ſalus publica detri- “D . ſ . mentum capiat, ſed amplificetur. tan (onss . . ißg int § 107 Fintt, u Deus lo- Deut totum univerſum gubernat. Ita Prima Aehn tum mun- teſtatur S. Scriptura Sap. 14. v. 3. Jua autem Wach dum gu- Pater providentia gubernat. Et c. 12. v. 18. n bernat. Speciatim vero quotiescunque ſacræ paginæ Cnwn indicant finem, ad quem actiones creatura- Wen rum diriguntur, toties nobis ſpecimen gu. nh bernationis Divinæ ante oculos ponunt. Sol Ponins oritur & occidit, ut ſit dies & nox: luna d er⸗ cum ſtellis radios emittunt, ne tempore no- cturno lumen deficiat Gen. I. v. 16. 17. 18. Fontes emittunt aquam, terra herbas, ne animalia ſiti & fame pereant: pluvia terram Den humectat, ut frugibus foœcundetur, panis, Mftan vinum, oleum creſcant Pſ. 104. v. 10. Diri- Durften git etiam Deus actiones hominum, idque Alliengg ſæpe præter eorum intentionem Gen. 45. Kelhten v. 5. Secundo Ratio eſt: Deus ultimum finen l ſibi conſtituit manifeſtationem perfectiorum Minl, ſuarum (H. 105.) & ei ſubordinat omnes fines intermedios ad ultimum conducentes . (F. 105. Schol. 3.) Ergo etiam omnes crea- “ turarum actiones, quas fieri vel vult, vel rinen permittit, dirigit ad certos fines intermedios flnen de Olnut iones ata lenn blica ten Ita Ne Tud, aus 12. V. 0 1r nagin 8 cleatu⸗ hecinteni⸗ onun hor II temmpoleni 1b.l Hhetbes lowin tnn etnt, G inam, 1 leln 6nn ümmin. tetton dut en lllei⸗ Cei 5itenme De Deo, Divinirque ejur Attributit. 245 & ad ultimum, & conſequenter totum uni- verſum gubernat (H. 106.) Schol. In gubernatione Divina tria attendenda ſunt. Quid in I. Fines, quos ſibi Deus conſtituit. 2. Actiones guberna- vel media ad illum finem. 3. Mireétio eorum ta- tione Dei lis, ut finis obtineatur. Finis ultimus eſt mani- attenden- feſtatio Divinarum perfectionum, ad quem obti- dum. nendum Deus hoc univerſum produxit ad perfe- ctiones ſuas manifeſtandas aceommodatiſſimum. Fines intermedios particulares tot ſibi Deus con- ſtituit, ut omnes recenfere, limites humani in- tellectus tranſcendat; nam nihil in tota rerum univerſitate fine fine Divino effe, ſfapientia Dei loquitur: inter quos non poſtremus eſt ſalus ho- minum tum hujus, tum alterius vitez. Ad ſalu- tem hominis temporalem conducunt omnes erea- turæ: ad æternam vero Incarnatio Filii Dei & illius Paſſio. Rurſus gubernatio Divina in vite hominis ingreffu, progreſſu & egreſſu ſe manife- ſtat, uti unicuique vitæ ſuæ curſum attentius conſideranti facile patehit. S. 0o98. . Deus fruftra intenderet manifeſtationem Omnipe- perfectionum fuarum, & eligeret media ad tentia hunc finem convenientiſſima, ſi res extra ſe duid. exiſtentes reddere non poſfet: hanc autem facultatem, omne, quod fieri poteſt, ſeu quod præter Deum poſlibile eſt, exiſtens reddendi, vocamus Omnipotentiam. . F. 109. Deus eſt omnipotent. Vrimo hoc patet ex Deus eſt S. Scriptura, nam Gen. 17. v. I. Deus dici- ommipo=- tur νο%â&νς quod ex Arabico — potentem , eſſe derivatur. Job. 42. v. 2. Scio, quia omnia 3 Potet. 246 Caput I. potes. Eccli. I. v. 8. Matth. 10. V. 26. Apud Deum omnia poſſibilia ſunt. Et 2. Cor. 6. v. 18. dicitur zugiog aανονοντιαοι. Secundo Ratio eſt. Deus pro infinitate ſua omnes compoſſi- biles perfectiones fine ulla limitatione poſli- det (J. 55.) ſed perfectifſima Dei cognitio & ſfapientiſſima electio rerum compatiuntur & exigunt ut Deus eas extra ſe exiſtentes red- dere poſſit, Ergo poteſt eas exiſtentes red- dere, cenſequenter eſt omnipotens. Schol. Potentia Dei propter infinitatem Dei (F. 55.) eſt illimitata, & hinc incomprehenſibilis (S. 56.) unde ſicuti in numere objeétorum nullos limites agnoſcit, ſic in facilitate agendi limitibus caret, quare per ſolum voluntatis aéctum res extra ſe exiſtentes producere poteſt. Hinc Gen. I. v. J. dixit Deus: HRat lux, & faſta eſt luw. G. 110. Deus ver Deus omnia, quæ nec ex parte Dei, nec ommipo- Yei repugnantia funt, pro omnipotentia ſua tentiam poteſt agere. Ratio eſt, quia omnipoten- omnia tia eſt facultas omne, quod fieri poteſt, vel non repu- 1 . 1. gnantia EXxtra Deum pofſibile eſt, exiſtens reddendi: Jfacere po- (O. 108.) ſed quæ neque ex parte Dei, nec teſt. rei, repugnant, fieri poſſunt, Ergo Deus, qui eſt omnipotens (H. 109.) ea agere poteſt. Schol. z. Ex hoc ſequitur r. Quod impoffibilia ab- ſolute talia non ſint objectum Divinæ omnipoten- tiæ (K. 109.) quod non ex impotentia Dei, ſed exX Objeti incapacitate oritur, quod nullo modo efle poteſt. 2. Ea, quæ ſummis Dei perfectio⸗ nibus repugnant, v. g. rerum obliviſei; malum appetere &c. non funt objeétum Divinæ omni- Potentig, quia nequit aliquid velle ſuis Derſet do⸗ nipus Ii tep aitens aYrun l. 2. 0 s, Dlan eßius, 6 negih De et & Deusy Cis, l V.lg Cit n ftonnr t ilir nitfud mi ge t. 20. ore Pat Ollmn docl Dens mon poſe, gu leny 1 n, fmnur & aen a n Onli Ahd) 8 Drrlentan Dens fete Pote ſhes eſt n anten 350 1 Ot.. N Une Dotn Stll Cognitrt einntue ſentes tel Keltes tet 18. Doi blis 4 nllos JBins nitinus enn, tes entn Gen 1 N te Del. 4 Potertäil Onunipor 68 fedde te⸗ Dei⸗ 4 tvobens 4 Nſli fonenk. De Deo, Divinieque ejur Attributir. 247 nibus repugnans (§. 84. Schol. r.) 3. Deus poteſt exiſtens reddere quidquid vult Pfſ. 1IS. v. 3. quia quæcunque vult, non ſant repugnantia. Schol. 2. Omnipotentiam Dei impugnarunt Orige- nes, Manichæi, Mahomedani, Abaillardus, Wi- cleffus, & Calvinus, qui I1. 1. Inſt. c. 16. J. 3. negat, Deum plura facere poſſe & majora iis, quæ facit & molitur. Contra quos ſit. . G. 111. Deus poteſt plura facere, quæ non fecit, Deus po- & jis, quæ fecit, meliora. Sic Sap. II. teſt plura v. 18. dicitur: Non impoſſibilis erat omnipo⸗ Jacere, tene manus tua... eo materia inviſa immittere “l S.* itlis multitudinem urſorum, aut audaces leones, maliora. aut novi generis ira plenas ignotat beſtiar. Et Matth. 26. v. 53. An putas, quia non poſſum rogare Patrem meum, & exhibebit modo plur- quam duodecim legiones Angelorum. Quæ cum Deus non fecerit, patet eum plura facere poſſe, quam fecit. Deinde Eph. 3. v. 20. Po- tens eſt omnia facere ſuperabundanter, guam pe- timus & intelligimur. Ergo iis, quæ fecit, majora abſolute facere poteſt. Ratio eſt: Quia omnipotentia Dei eſt illimitata (H. 109. Schol.) & infinita, Ergo per producétionem præſentium rerum non exhauritur. O. 112. Deus pro Omnipotentia ſua miracula pa- Deus po- trare poteſt. Plane in lectione S. Scripturæ teſt facere hoſpes eſt, quem innumera fere miracula miracula. antiqui fœderis per Moyſen & Prophetas: novi autem per Chriſtum & Apoſtolos pa- C 4 trata 248 Caput I. trata lateant. Ratio eſt: Præſens univerſum eſt ejusmodi, ut quilibet ejus eventus aliter efſe poſſit: Leges itidem, motus non ſunt abſolute neceſſariæ, ſed contingentes & mu- tabiles, quæ ex eſſentia corporum non flu- unt: Ergo alii rerum eventus, quam prælens rerum natura fert, funt in ſe poſſibiles. Sed eventus ſupernaturalis dicitur miraculum. Igi- tur quia miracula ſunt poſſibilia, Deus pro omnipotentia ſua ea præſtare poteſt (F. 100.) Et quia miraculum eſt eventus ſupernaturalis, Bonitas Zucid. nullum autem ens præeter Deum eſt fupra na- turam (H. 41.) facultas miracula patrandi ſoli Deo competit. Schol. I. Objectiones contra poſſibilitatem miraculo- rum jam alibi (§. 6. Sch. 4.) ſolutæ ſunt. Cum ve- ro ſapientia Dei poſtulet, ut media finibus obtinen- dis ſubordinentur (§. 103.) non vult ſemper mi- raculoſe agere, ſed tunc demum, quando hoe manifeſtatio ſuæ gloriæ per ordinem cauſarum in- termediarum non obtinenda ebuirit. Facultas miracula patrandi hominibus a Deo communica- tur, quando ad eorum preces Deus illa præſtat, vel iis tanquam inſtrumentis ob potentiam obe- dientialem ad ea patranda Deus utitur. Schol. 2. Deo, quatenus per caufas ſecundas, & ſe- cundum ordinem a fſe conſtitutum poſſibilia exi- ſtentia reddit, tribuitur Eotentia ordinaria, qua- tenus ſine illis, Abſoluta. H. 113. Deus non ſolum bona præſtare poteſt, ſed etiam pronus eſt ad illa aliis entibus con- ferenda. Hæc promptitudo ad perkectiones alteri conferéndas dicitur Bonitas ſcilicet mo- ralis. O. 114. V. Deut nitatenn ob. V. I. latio ek e, ad o numero bo Dumn. Deo killt, E e hanus Sol r. Dooe Ctetionis, Dens hon em ded Permiſton () tate Dvin Nlal 2. D 1is cone Uunt auten es pel a ilihm I Uens euli kertum in Ulkt: kohon Toniis e Memn di untn Cnn ehim Hon ſolan nun Korin änkumn Alurumn e Nlino co Wnt, e Deo, DVivinicque ejur Attributir. 249 Siem 68686S. 1IIA. inn Deut Jumme bonus eſt. Ita S. Scriptura Deus tN dbonitatem Divinam celebrandam proponit Pl. Nn re N NH LO6. V. I. & ſeq. 107. 108. 136. & alibi paſſim. onus: an ne Ratio eſt: Qui vult omne bonum, is pronus ile⸗ eſt, ad bona aliis conferenda, quæ ſunt ex iu numero boncrum: Sed Deus vult omne bo- eiee num: Ergo pronus eſt ad bona aliis confe- venda, & quidem ſumme (G. 55.) Ergo ſuam- vetnuns e bonus eſt. . ſ fupun ochol. 1. Documenta Bonitatis Divinæ nobis opus Indicia hunt Creationis, Redemptionis, & Lex moralis, quam Bonitatis Deus hominibus ad promovendam eorum felici- Hei. tatem dedit, præbet: Imo in ipſa etiam malorum 1u permiſſione Deus ſecundum bonitatem ſuam agit emn ml . . . Ant. Cut (§. 80) unde quidquid poſſidemus boni, a boni- ibeche tate Divina derivandum eſt. Jac. I. v. 17. lt e Schol. 2. Deus cuilibet creaturæ tantum perfectio- Beus cuz- , Jundn nis conferre nititur, quantum poteſt eapere. „is crea- m cullen Sunt autem perfectiones ereaturarum vel efſentia- tung tan⸗ Fit. u les, vel accidentales. Perfectionum ſuarum eſſen- tum boni 0 ONHHIOH tialium quælibet creatura capax eſt, unde illas conferre 8 n e Deus cuilibet enti eoipfo largitur, quod ita exi- aalt quan- gtentan; ſtentiam illi conferat, ficuti eſſentiæ ejus conve- tum cape- n. nit: ſic homo omnibus perfectionibus ad eſſentiam -e voteſt. 6 hominis requiſitis inſtructus eſt. bPerfectionum ſenluſ autem aceidentalium tantum euilibet enti largitur, n poliize quantum Divinæ ſuæ fapientiæ eſt conveniens. imti Cum enim Deus ſemper fapienter agat (§. 104.) & non ſolum unum ens, ſed totum ſyſtema mun- danum producere decreverit, tantum de perfe- ctionibus accidentalibus cuilibet enti largitur, „dquantum intuitu & ipfius entis, & omnium reli= Eſte Nie quarum cireumſtantiarum finibus intermediis & eltbee ultimo convenire judicat. Ex his facile ſolvi ettiie pofſlunt, quæ Cerdeniani, Mareionitez, Theo- 4 ſclede catagnoſtæ contra Divinam bonitatem poſlent ob- E Q 5 licere. D Eaput I. jicere. Vid. S§. Ivrenæus in libr. adv. hœr. &j Ter- tull. in libris contra Marcion. in mea Analwſ. F. P. Cur Deus Schol. 3. Quia vero Deus bonitatem ſuam pro capa- zmpiis bo- na faciat. Deus be- citate ſubjeétorum exercet, mirum non eſt, quod pii actiones fuas ad Divinam gloriam & Legem conformantes magis bonitate Divina fruantur, quam impii, qui propter peccata ſua exereitio Divinæ bonitatis ſe indignos & incapaces reddunt, & juſtitie Divinæ punitivæ ſubſunt. Seæpe fta- men Deus erga impios majorem bonitatem in hae vita exercere videtur, quam erga pios: eujus rationes reddit S. Seriptura in ſana etiam ratione fundatas. Scilicet Deus I. impios beneficiis ſuis ad pietatis viam revocare cupit ad Rom. 2. Vv. 4⸗ Quo reſpectu Deo longanimitas Rom. 2. v. 4. Et Patientia Rom. 9 v. 22. Et Expeéctatio tribuitur I. Pet. 3. V. 20. 2. Sæpe rebus ſecundis impios frui patitur, ut ſi Divinam patientiam negligant, in graviorem pernitiem ruant & pœnam meritam ſolvant Pfſ. 73. v. 2-20. Jer. 12. v. 1-3. Pios autem Deus ſæpe malis affligi patitur, 3. ut hæc mala apparentia vel illis ſint media ad bona majora, ſi non in hac, fſaltem in altera vita obtinenda I. Petr. 4. V. 12. 13. vVel aliis in commodum cedant, exemplo Pauli Philipp. I. v. 12. 14. vel ut per hæc mala minora a majoribus malis detineantur; exemplo Lothi Gen. 19. V. 15. 16. ſemper autem honor Dei amplificetur, ad Philip. 1. v. 20. 4 H. 115. ECum Deus non ſolum bene velit homi- neficus eſt. nibus (G. 114.) ſed etiam benefaciat (H. 114. Schol. I.) Ideo non ſolum bonus, ſed etiam benefieus dicitur Pſ. 118. Vv. 68. Bonitatem ſe- ciſti cum ſeruo tuo Domine: id eſt juxta S. Hie- ronymum: Beneſeciſti. Et humanitat PiNar- enννúα. Deo tribuitur Tit. 3. v. 4. Imo Dour el N. N flumtmun Plis dicin em ke⸗ perketti lun pto⸗ Mlia conte Per ſumm ſelne, goti Sehal,) Cuate Dens Unli bong Dorſu KKonne! nlin De Deo, Divinirque ejur Attributie. 25 Iu Eh eſt ſummum hominis bonum. Bonum quippe Auh nohis dieimus, quod ſtatum noſtrum perfe- une ctiorem reddit: Sed Deus eſt fons omnis boni NAa & perfectionis (H. I14. cum Schol.) qui non un dle ſolum pro omnipotentia ſua bona nobis necelſ- ri ſaria conferre poteſt (H. 109.) ſed etiam pro- H pter ſummam bonitatem tot & tanta vult con- . s ferre, quot & quanta poſſumus capere (H. 114. Niutnhe Schol. 2.) Ergo ſummum noſtrum bonum eſt. eG“ Quare Deus omnibus rebus præferendus, & nmd emnia bona ab eo expetenda ſunt. henitiͦſi S RomAN 1 Otn. 2. vil F§. 116. tie . .„ . 2„ . . . . R 75 Bonitas in miſero, hoc eſt magnis imper- Wiſeri- inie fectionibus laborante exercita dicitur MWiſeri- cordia henn ee cordia. quid. r3 kr * O. I17. evurß Deus ſumme miſericors eſt. Ita S. Scriptura Deus in ie Ex. 34. V. 6. Dominator Domine Meus, miſe- Jumme moln ricors & clemenr, patient &s multæ miſerationit. ſericor; e I . 4 . . eſi. . ds Item Pf. 144. v. 8. Luc. I. v. 28. Et Miſari- d. eaes cordia ejus a progenie in progenieg. Ratio eſt: 171 Deus omnium creaturarum maxime hominum perfectionem promovere ſtuder: (O. 114.) ſed miſeri maxime exercitio bonitatis Divinz in- digent, Ergo Deus ad bonitatem in miſeris eetk exercendam maxime promptus, adeoque inu ſumme miſericors eſt. (§. 116.) u, Schol. Deus miſericordiam fuam in opere Redem- utii, ptionis humanæ, qua nos a reatu peccati, & poe-⸗ 1e 86 næ æternzæ liberavit, ubi vere miferi eramus, vel nine maxime oſtendit, unde merite Salvator hominum N ad Tit. 3. V. 4. dicitur. . 252 Caput I. F. 118. uſtitia Bonitas ſapienter ad miniſtrata producit guid. Juſtitiam, quæ eſt ſtudium ſuum cuique tri- buendi. Schol. Juſtitia alia eſt diſtributiva, per quam unicni- que diſtribuitur, quod cuivis debitum eſt, præ- mium bonis, & dicitur remunerativa; fupplicium malis, & dicitur vindicativa ſen punitiva: Alia eſt juſtitia commutativa, per quam unum pro alio fer- vata qualitate rei ad rem datur & accipitur. Deus infi- Deus infinite juſtur eſt. Hoc ſæpiſſime in- nite juſius nuit S. Scriptura Pſ. 84. V. 14. Juſtitia aute . eum ambulabit. Pſ. 118. Juſtur es Domint, B & rectum judicium tuum. Ratio eſt: Deus in- finite bonus, (H. 114.) & ſapiens eſt, (H. 104.) & bonitatem ſuam pro ſua ſapientia diſpen- fat, (F. 114. Schol. 2.) Ergo infinite juſtus eſt. (F. 11.) vid. Thrtull. I. 2. cont. Marc. Deus iu- Gchol. Bonitas ſapienter adminiſtrata poſtulat, ut deæ ſis- cum bonis actionibus præmia, cum malis poenæ premus conjungantur: Ergo idem poſtulat juſtitia, quæ eſt. ex eadem ratione exigit exeecutionem præmio- rum & pœnarum, unde hujus exempla paſſim S. Scriptura exhibet, & quatenus Deus juſtitiam remunerativam vel punitivam exercet, Deus Ju- deæ dicitur. F. 120. Deus pec. Sieuti Deus ob infinitam ſuam bonitatem catum ine & juſtitiam nullum bonum ſine remuneratio- væna non ne, ita nullum peccatum ſine poena relinquit. veliuquit. Uade Matth. r6. v. 28. Reddet unicuique ſicun- dum opera ejus. 2. Theſſal. I. v. h. Juſtum ſt apud VL. Iai Mun ilort. n etiam re ſen ſtum Umm ven lcat: tun eat inpi Kahitul, gleltur, Tdne, 5 Penille eſt 1n obluttet cuidimn l Relſed Ponon De Velo jd, irutur. Uiplo inte lte zut le nr Sn Conis Cr kitrihem ele, lt ei Dencezt, tens, ded kin ptoit n Ciget CCen i ditum eſep en; ſge Nitue: A un to in Athinn. hfeniline fon 6 : Den Gieniih⸗ h imone Ont. in rata pont, cum nnb; lit iti, toren ie eelt us Den ercet ſuan uin ne enineß, eEN el. iſte tiani 69 , . N 4 „ De Deo, Divinirque ejur Attributir. 253 apud Deum retribuere trihulationem iir, gui vos tribulant. Et Matth. 10. v. 4 . Chriſtus po- tum etiam frigidæ aquz uni ex minimis ſuis datæ ſe remuneraturum promittit. Katio eſt, tum quia Deus odit peccatum Pſ. 5. v. 6. Odium vero voluntatem puniendi in Deo in- dicat: tum quia per omne peccatum, ſi ma- neat impunitum, aliquid honori Divino de- trahitur, quia peccans legem Divinam trans- greditur, & ſummo Dei in ſe dominio ob- luctatur, & ſi peccatum maneat impunitum, perinde eſſe judicabit, an Deo obſequatur, an obluctetur, adeoque cum hoc falſum fit, aliquid imminuit de judicio, quod de ſummis Dei perfectionibus ferendum eſt, quod eſt honori Dei aliquid detrahere: Per pœnam vero id, quod honori Divino detractum eſt, reſtituitur, dum peccator poenam luens, eoipſo intelligit, perinde non eſſe, Deo pa- rere aut refragari. Schol. I. Sociniani ut facilius neceſſitatem ſatisfa- Gionis Chriſti impugnent, volunt, juſtitiam di- ſtributivam maxime punitivam ita in Deo liberam effe, ut ejus exercitium a libera ejus voluntate pendeat. Nam I. alias Deus non foret Omnipo- tens. Sed Omnipotentia ad impofſibilia ſe non extendit (F. 110.) II. Deus ab æterno fuit ju- ſtus, & tamen juſtitiam vindicativam non exer- cuit: verum hoc fuit ſolum ex defectu creaturæ peccantis, nam denominatio judicis petitur ex objecto creato. Schol. 2. In Deo non eſt juſtitia commutativa in ſtri- cto ac proprio ſenſu, quia hæc conſiſtit in qua- litate dati & accepti: ſed nos nihil habemus ex An in Daa juſtitia comenu- nobis, qnuod Deo dare poſſimus Rom. II. v. 32. kativa. ſed omnia noſtra bona a Deo ſunt, Latiori ta- men 2— 254 Caput I. men ſenſu admitti in Deo poteſt juſtitia commu- tativa, quatenus opera noſtra bona ex gratia eli= cita porportionem & æqualitatem habent cum gloria. Finis Mei Schol. 3. Finis internus reſpeéctu Dei in infligenda ein poenis infligen= dis. Deus vſt longani⸗= 91 Sãtt pœna pro peccatis eſt reſtitutio ejus, quod ho- nori Divino detraéctum eſt, & præſtanda Deo ſa= tisfaétio: finis vero externus eſt emendatio pec= cantis vel aliorum. Quia autem finem penarum internum ſemper Deus intendit, externum vero ſolum tunc, quando obtineri poteſt, cum non ſit impoſſibilis caſus, ut emendationi peccantis lo= cus non amplius fuperſit, hinc finis poenarum in- ternus poteſt eſſe ſine externo, uti contingit in damnatis. J. 121. Qui ad puniendum tardus eſt, & poenam differt, quamdiu differri poteſt, is dicitur Longanimi: Sed Deus, cum pro infinita ſua bonitate cuilibet tantum boni dare cu-⸗ piat, quantum capere poteſt, (O. 114. Schol. 2.) in pœna vero non detur bonum, ſed eripiatur, ex bonitate ſua pœnam ſem-= per, quoad fieri poteſt, differt, Ergo eſt lumme Longanimus. Unde etiam Longani= mitas Deo tribuitur Rom. 2. v. 4. Quæ etiam Rom. g. v. 22. Putientia dicitur. Schol. Deus poenam differt, ut peccanti tempus emendationis relinquat: ſi vero peccator ex hoc cccaſionem arripiat, de novo peccandi, putans, peccata ſua nunquam puniri, & contra Divinam intentionem tempus emendationis negligat, poæ- nam ſibi aggravat, quia omne peccatum pona ſequitur, hinc recte dicitur; quod Deus tardita= tem ponæ gravitate compenſet: .122 V. Aubit lis vel ransrmn ſel e Du ieitur, on 7, Dere tr) Uſſet, 4 Cin Omnn Uun pen Niltatem mme erdis Di Cn eſt. girrin 36 Dirins Dean Oufenns 1n intirit Bilhikäte inas er ltegr 5 fiin cona er gint Ihent en in iel s, Cllt⸗ landa at wendinzr dem enn Xternom 1 , cum ron 1 renns pontun ti coniin! De Deo, Divinis que ejus Attributir. 255 G. 122. Habitus veritatem dicendi, quando uti- Veyacitas litas vel neceſſitas exigit, dicitur Veracitas. quid. Arcanam enim veritatem ſine utilitate reve- lare vel garrulitas vel infidelitas eſt. Deus ſumme verux eſt. Sic Pſ. 32. V. 4. Deus dicitur, reltum ſeu verum Verbum Domini. ſumme Rom. 3. v. 4. Eſt autem Deus verax. Ratio verax eſie eſt: Deus non ſolum pro omnilcientia ſua (§. 62.) omnem veritatem diſtinctifſime co- gnoſcit, adeoque dicere poteſt, ſed etiam, quia omnium creaturarum, maxime homi- num perfectionem pro infinita ſua bonitate vult (H. 114.) ſemper, quando in eorum utilitatem cedit, veritatem profitetur: Er- go ſumme verax eſt (H. 122.) Unde etiam verbis Divinis ſine ulla dubitatione creden- dum eſt. Schol. Hinc Deus mentiri non poteſt. Juraſſe tamen Mentin; legitur in S. Scriptura, ut homines ad fidem ver- gαααt. bis Divinis habendam magis moverentur. H. 124. Deus quatenus promiſſa ſervat, fidelis: Deus eſt quatenus comminationes exequitur, ſeverus fidelis, & dicitur: Exempla Divinæ ſidelitatis habemus/α in nativitate lſaac. Gen. 21. V. I. 2. Et in Nativitate Chriſti ſecundum promiſſiones Divinas Gal. 4. v. 4. Item Fidelis vocatur 2. Cor. 1. vV. 18. Fidelis aulem Deuf. Et I. Thefſ. 5. V. 24. Severitatis exempla habe- mus 256 Caput I. Omne ba- ticiniunm a Deo da- tienz inm- pletur. Sanhitas guid. mus in Adamo peccante. Gen. 2. 3. in uxore Lothi. Gen. 19. v. 17. 26. Et Deus Deut. 4. v. 24. dicitur ignis conſumens, qui injurias ſibi illatas punit. Ratio eſt: Qui veritatem dicit, ille vult ſuas promiſſiones boni, & comminationes mali ſervare, nam ſi non vellet, non dixiſſet in promittendo vel com- minando veritatem: Deus igitur ſuas pro- miſſiones & comminationes fervare vult (§. 123.) Sed qui eas vult ſervare, & poteſt ſer⸗ vare propter ſuam omnipotentiam, ille ſer-⸗ vat, ſi enim non ſervaret, aut non vellet, quod immutabilitatem Dei lædit (F. 44.) aut non poſſet ſervare, quod ejus omnipotentiæ officit, (H. 109.) conſequenter Deus in ſer- vandis promiſſis Fidelis, in exequendis com- minationibus ſeverus eſt. Schol. Ex hoc ſequitur, omne a Deo datum vatici- nium impleri debere. Unde ſi Dei nomine vates vaticinatur, nec tamen id fiat, quod prædixit, ex hoc ipſo criterio duce S. Scriptura Deut. 18. v. 2. agnoſcitur, vaticinium a Deo non profectum, ſed temere a vate prolatum eſſe. Hæc autem impletio vaticiniorum non imponit cauſis liberis neceſſitatem, uti patet (§. 72.). Si quod vatici- nium à vero Propheta profeéctum non impletur, non abſolute, ſed ſub conditione editum fuit, qua non impleta, nec vaticinium impleri debuit. H. 125. Sandlitas Dei eiſentialis eſt ſeparatio ab omni eo, quod eſſentiæ Divinæ repugnat, ſeu eſt ſeparatio ab omni impertfectione. R 126. br ,. 1. D 15. S0 lote. Deur Iun pro Klones . lolate ne G immut anni inpe Ppteſt, o ten ellent, 1. Sl Aenhͤal here Vero n Uine ſol l Reg 2 dlol Nr ti, l tant ſo II (10 NI ¹ De lin ſin tando 1 Deng 3 We 00 n. ite Arnn nte sDen gliitt I wintn 8 bolil m In lo vele ns, lte put Clotek kr n, Uee non W G ünipoen Deus nt lentser Ommm ui inonnefi pod en un Uin ufe⸗ lel,⸗ on ne⸗ einuntil eihn⸗ nnhi 1 De Meo, Divinitgue ejus Attributir. 257 J. 126. I. Deus habet eſſentialem ſanctitatem. Deus e. Ita S. Scriptura Exod. 15. Magnificus in ſan- ſentialiter Ritate. Iſ. 6. Sanbtur, Sanbktus, Sanktus Domi- Iankftus nus Meus exercituum. Ratio eſt: Deus non ſo- N-. lum pro infinitate ſua omnes ſummæs perfe- Riones continet, (H. 55.) ſed eas etiam ab- Tolute neceſſario, (H. 43.) Eterne, (§H. 45.) & immutabiliter (J. 44.) poſſidet: Ergo ab omni imperfectione, quæ ullo modo cogitari poteſt, longiſſime abeſt, adeoque Sanctita- tem eſſentialem habet. (F. 125.) 2. Solus autem Deus eſt, cui Sanctitas Et ſolus. eſſentialis competit, nam ſeparatio ab omni imperfectione coniequens infinitatis eſt, cum vero non detur ens infinitum, niſi Deus, hinc ſoli Deo ſanctitas eſſentialis competit. 1. Reg. 2. Won eſt ſanbtus, ut eſt Dominuf. Schol. Ex hoc infertur Sanctitas Divinæ volunta- tis, utpote a qua omnis imperfectio remota eſt, ita ut ſolum verum bonum, nullum malum velit, in quo nobis ſanétitas Divina imitanda eſt, ut bonum appetentes, malum fugiamus. 4 D. 127. Deus ſemper vivit. Sic I. Thefſ. r. v. 9. Deus Jem- Hebr. 10. v. 31. Deus vivus dicitur. Ratio eſt: ber vivit. Vita ſpiritus conſiſtit in continua ejus cogi- tando & volendo exercita actuoſitate: ſed Deus ab eterno omnia poſlibilia diſtinctiffi- me cognoſcit, (H. 61.) & quidquid vult, voluit ab æterno (§. 82.) Ergo Deus ſemper vVvivlit, Schram Inſtit. Theol. Tom. I. R 7 Deus /1 258 Caput I. vivit, vita ſcilicet ſpiritui propria: Et quia actus Intellectus & voluntatis Dei ipſe Deus eſt, (§. 53.) & Deo independentia ac Aſei- tas convenit (F. 40. 54.) Deus habet vitam independenter, & a ſe. Schol. Deus igitur immortalis eſt. Mors quippe vi= tæ opponitur, tanquam ejus privatio, unde quia Deus vivit ſemper & immutabilis eſt, non poteſt mori. Dicitur autem ſolus Deus habere immor- talitatem ſcilicet independentem, quo non ob- ſtante etiam Angeli & animæ rationales immor- talitatem a Deo dependentem habere poſſunt. Deut ſibi ſuſſcientiſſimus eſt. Sic Qct. 18. ſbi ſuf- V. 25. dicitur nullius rei indigenz. Et Ratio cionti ſi- Nει . eſt: Qui nulla re extra ſe indiget, ſibi ſuffi- cientifmus eſt: ſed Deus nulla re extra ſe indiget: non ad exiſtendum, quia per eſſen- tiam ſuam exiſtit (§. 42.) independenter ab omni alio ente (F. 54.) nec ad exiſtentiam continuandam, quia per eſſentiam ternus eſt, (§ 45.) nec ad ullam perfectionem ſibi dandam, quia infinitus eſt; (H. 55.) nec ad cognitionem ſibi ſuppeditandam, aut conſi⸗ lium ſibi dandum, quia omnia poſſibilia, om- niaque media ad fines propoſitos poſſibilia diſtinctifſme cognoſcit: (§. 62. 104.) nes ad res extra ſe exiſtentes reddendas, quia per ſolam voluntatem omne pofſibile poteſt exiſtens reddere: (O. 110.) nec ad volupta- tem percipiendam, quia ex ſeipſo ineffabi- lem voluptatem percipit (F. 84.) nec à emendationem ſui, quia cognitio Dei en . - Ulbilis chelt: holit, Pi ſuſ Nvt. B wwit t luernt, Ultimn tm en erlte Geola Mn, eur liek er Dar I.Tin. gbis De msgue Ilidem 4) 1d uönd Con ridrr Ken Ni a iis ; Wensgu e ſe De Deo, Divinirque ejur Attributir. 259 nd fallibilis (J. 64.) & voluntas ejus ſemper re- ehn (cta eſt: (H. 81.) Igitur cum nuilus caſus fingi Nineh poſüit, quo Deus ulla re extra ſe indigeat, heben ſibi ſufficientiſſimus eſt. Schefl. Deus per ſe nulla re extra ſe indiget, indi- gyuit tamen creaturis ad finem, quem ſibi propo- ns s uerat, obtinendum extra ſe: cum enim ut finem 3 “ ultimum velit manifeſtationem perfectionum ſua- “ 3 tum cum cultu debito (§. 105.) volnit, entia ð an exiſtere, quæ ſummas Dei perfectiones agnoſcant t colant, & entia, ex quibus cognoſci poſſent. orcet En, cur Deus produxerit res extra ſe, & quidem ere hon licet per ſe ſit ſibi ſufficientiſſimus. G. 129. ie Nl Deur Jumme bratus eſt. Dicitur enim Deus . EI . Tim. 1. V. 11. Beatur Deur. Et Ratio eſt, ſumme get, Mα. quia Deus per infinitatem ſuam omnes, ſum- beatus eſt. lem masque perfectiones continet, (H. 55.) & gui edA quidem perpetuo propter immutabilitatem, pelten, (§. 44.) & quietifſime propter independen- Rerted tiam, (H. 54.) Beatitudo quippe ſumma con- Gn e ſſtit in perpetua & quietiſſima omnium ſum- Geimen, marumque perfectionum poſſeſſione. , * hP F. 130. olbbin⸗ Complexus omnium perfectionum Dei Gioria Ey Rtos dicitur gloria Dei, vel Majzſtar ejur. Hæc ſi Majeſias 2,) ſpectetur, prout elt in Deo, dicitur gloria Dei. diens Dei abſolute ſpedtata: ſi prout a creaturis in- e telligentibus cognoſcitur, relative ſpektata. her Ar Ex iis igitur, quæ de perfectionibus Divinis o hucusque dicta ſunt, ſatis patet, gloriam ab- 8 „ſolute ſpectatam Deo eſſe tribuendam. Unde R 3 voca- 26 Cayut I. vocatur in S. Scriptura Deur glorix. Act. 7. v. 2. Et omnis terra gloria ejus plena eſſe dicitur II. 6. Schol. Gloriæ Dei abſolutæ nec accedere, nec dece- dere quidquam poteſt, licet gloria Dei relative ſpectata major vel minor fieri poſſit, prout nimi- rum magis vel minus ab hominibus cognoſcitur. G. 13 1. DVeus afe- Deo non raro S. Scriptura affeltur tribuit. Rus pro- Eſt autem affectus mutatio mentis vehemens prie non Labet. orta ex ſimultanea, & ideo confuſa multo- rum bonorum vel malorum repræſentatione, quze mutatio appetendo vel averſando ſeſe exerit. Quia vero Deus eſt immutabilis, (G. 44.) & nulla confuſio in ejus repræſenta- tionibus locum habet, (H. 61.) in Deum pro- prie affectus non cadunt. Sckol. Quando ergo affectus Deo in S. S. Scripturis tribuuntur, tale quid in iisdem Deo tribuitur, quod cum affeéctibus propriis ſimilitudinem habet, Deoque dignum vel conveniens eſt, ſcilicet actus voluntatis & noluntatis. Ratio autem, cur S. Scriptura per ejusmodi locutiones, quæ pro- prium affectum denotant, de Deo loquatur, eſt, quia dum Deus allquid vult cum affectu, vult vehementer, & quia vehementia non patitur ſimulationem, vult ſerio: unde ejusmodi locu- tiones Biblicæ denotant, quam ſerio, & quanto ſtudio hoc vel illud Deus velit, aut averſetur. §. 132. Amor Dei Amor Deo tribuitur tum erga ſeipſum Mal. 2. v. II. tum erga homines, & elt do. un- quid. 3. nntas hetett cum . ceptix, ikerti E eupin Cletut din Lach. I erl Ilt, g Gio inde Crd hecye do Pun Ae iciur; Cun erl Reccidun ſiner N don (ata DI Dni N.. 1 oe De Deo, Divinirque ejus Attributis. 261 . ie⸗ luntas Dei ſeria ex ſui ipſius & hominum e perfettione voluptatem capiendi: Deus ergo cum velit ſe ipſum per voluntatem compla- e 6 centiæ, (H. 84.) & omnium creaturarum, Di przſertim hominum perfectionem promove- re cupiat, (H. 114.) Deus ſeipfum & omnes creaturas, maxime hominem amat. Fiͤ rin Odium contra malum Deus ſibi tribuit Odium in fis Gem Zach. 8. V. 17. Eſt autem odium in Deo ſe- Deo quid. faem ria averſatio a malo, qua malur non eſſe Elentatt vult, quam ſumma voluntatis Divinzæ perfe- etſande? ctio involvit: (F. 81.) ſicuti autem amor Dei Inmmm cum ſtudio creaturis benefaciendi conjunctus Slenme eſt, ita, quia Deus pro ſumma ſua juſtitia Deurng facere non poteſt, quin peccatum puniat, (H. 120.) odium Dei contra malum cum ſtu- dio puniendi eſt conjunctum. K. 134. Hæc peccata puniendi in Deo voluntas Ira Dei dicitur ira Dei Deut. 6. v. I5. Rom. I. V. 13. JQuid. Cum enim Deo aliquid honoris debiti per peccatum detrahatur, quod per poœnam re- ſtituendum eſt, non poteſt ira Dei alio modo ipſi convenienti, niſi per voluntatem pec- ₰ cata puniendi explicari. . 135. Pænitentiam S. Scriptura Deo tribuit Gen. Exniten- 6. v. 6. Ubi denotat voluntatem deſtruendi tia in Des en id, quod Deus improbat. Subinde poœni- Auid. p R 3 ten- 262 Caput 1. Metus in Des quid. nente. Zlotygpia in Deo quid. tentia de Deo negatur Num. 23. v. 19. Rom. II. v. 29. ubi ſermo eſt de pœenitentia pro- prie dicta, quia cum voluntas Dei ſit immu- tabilis, ponitentia autem, per quam pro malo habemus, quod antea bonum judicavi- mus, mutationem voluntatis inſerat, non poteſt proprie ulla poenitentia Deo compe- tere. F. 136. MWetur eſt proprie averſatio a malo immi- Guia vero nullum malum Deo im- minere poteſt ob ſummuam beatitudinem (H. 129. nec metus Deo proprie poteſt com- etete Job. 37. v. 24. Quando ergo metus eo tribuitur Deut. 32. v. 26. 27. ſigniſicat voluntatem Dei, quatenus malum ſub certa conditione futurum improbat, averſatur, & antevertit. G. 137. Metus, ne bonum, quod poſſidemus, nobis eripiatur, vocatur Zelotgpia: cum au- tem Deo perfectiones ſuas nullus eripere poſſit (O. 129.) Zelotypia proprie in Deo locum non habet. Quia tamen fieri poteſt, ut fummus cultus foli Deo competens, a creatura alteri, quam Deo tribuatur, & fie Deo ſuum eripiatur, Zelotypia Dei denotat voluntatem ejus, qua gloriam ſuam nemini daturus, & raptorem attentantem ſevere pu= niturus eſt. Exod. 20. V. §. §. 138. Vot cltaute ls ex c⸗ eſ rolvn ſeit. Loonn Els ex tibuta E Dei, q MetRet Deun o lee. ftenta Eiſtinm 1 Jun n ulen ſenat, Den an iloſnmA In Den b Hentitucine el e nn ſhte elltntl! vopree h n fen nnpetei, bvatnt,1n De ten lun m De Deo, Divinitque ejus Attributir. 263 G. 138. Lætitia Deo tribuitur Deut. 28. v. 63. Si- Lætitia in cuti autem lætitia eſt magnus voluptatis gra- Deo quid. dus ex cognitione boni ortus: ita lætitia Dei, i voluntas ejus, quatenus in bono acquie- cit. F. 139. Econtra cum triſtitia ſit magnus tædii gra- Tr ſtitis dus ex cognitione mali ortus, triſtitia Deo in Deo tributa Eph. 4. v. 30. denotat voluntatem gtid. Dei, quatenus malum ipfſi ingratum vehe- menter improbat. Unde qui malum agit, Deum contriſtari dicitur Iſ. 63. v. 10. Eph. 4. v. 30. quia malum Deo averſioni eſt. (§. 31.) R 4 CAPUT 264 F .Mẽſ CAPUT II. D E D EO TRIXNO. H. 140. eum juxta doctrinam §. Scripturæ non 5* 1a D tantum unum in eſſentia, ſed etiam trem, Fi- num in Perſonis adoramus. e ren uk qge eſſentia & attributis Divinis capite p piritum † ogat. recto ordine H Keilteet ien non etee iniſb (JC. 52.) Tres ta . niſi unus Deus, ( J. 583) II1 nt, n⸗ verum Deum eſſe S. er hrura tellatur⸗ quorum unum Putrem. Joan. 17. v. 3: Ale⸗ rum Filium Dei. I. Joan. 5: v. no⸗ Terriuin piritum ſanktum, vel SFatnn . ei appel Matth. 3. v. 17. Luc. 3. v. 2 D :S. Filius Bei etiam dicitur ſi && Kgrner Matth. 16. V. 13. 16. Item Verbum Joan. I. V. I. . * Spiritum' Dei Sviritus Schol. I. Per Spiritum Sanétum & Spiritum' De n iſfime patet ex Gρα idem ſubjeétum denotari rident Ume fee ie W . Matth. 3. v. 16. & Lue. 3. v. 22. inter ,an bo⸗ Wauns Nam qui loco priore Spiritus Dei ekeur⸗ SRaa ſteriore, nomine Spiritus Sancti denotatur. PFilias cur Schol. 2. Clericus in Genm. i oan. Putst: A hane i ilium . verbum nem denominafſe dicatur. e A,. Pia- denominationem accepiſſe a inrteni d . Onicis ui voce S 4 jacantur. 1e⸗ uli fuerunt, ut Trinitatem ſpare dun . ici tonici hunc Verum cam Pythagorici & Pla guer MMbent ennn i (icer⸗ elocti erto! Pebr, . non eſt dens, mtu 1is Tett Cur cie⸗ Cen,9. iccepiſe Kaiptur Iyino, Chuihol fonem ſodm 1 Medien Ckegtio afiume Errcoe cum. in inte Olitne, ten Phie le eiho Cokhletnn ei N 1 Kihtore . 12 emnt Kenti 0 binit terminns hiati Caput . De Deo Trino. 265 =— loquendi potius a Judæis acceperint, a quibus eum in Ægyptum ſciendi amore proficiſcentes didicerunt, Judæi vero illum ex ſacro Codice . edocti fuerint, præſertim ex illo Pſ. 32. v. 6. Verbo Domini cali firmati ſunt: quorum creatio Hebr. I. V 8. 10. clariſſime Filio Dei tribuitur . 0 non eſt ratie, cur-S. Joannes Divino afflatu ſcri- bens, denominationem hanc a græcis Dhiloſophis mutuo acceperit, & non ex Sacro fonte Vete- ris Teſtamenti eam hauſerit. Eadem ratio obſtat, cur dicamus &S Joannem ex Paraphraſi Chaldaica htmnee Gen. g3. v. 9. hanc Chriſti denominationem non edeian, accepiſſe, quia hi Targumiſtæ eam etiam ex S. „ Cune Scriptura didicerunt. Mos tamen de oνν quodam nte een. Divino, licet non ſatis intellecto, apud Judæos Detlonaum & Philoſophos quosdam Græcos receptus, occa- ſionem præbere potuit S, Joanni, ut Evangelium llen (vum hoc Filii Dei nomine exordiretur, ut per H tamen i prædicata Verhbo attributa, ſcilicet æternitatem, una b creationem mundi, Divinitatem, vivificationem, 73 6 affumptionem humanæ naturæ Judæos pariter & Pi Græcos genuinam conditionem Mνα& doceret, 9. 1 cum S. Joannes inter Judæos educatus, & Ephefſi D n 1din inter Cræcos verfatus fuerit. Unde porro ſe- ,5 quitur, S. Joannem non voluiſſe agere linterpre- GRW'h tem Philonis, ſed potius eſus & reliquorum ideam hin ſr de Verbo erroneam corrigere, vel incompletam completam reddere. Et quia denominatio Filii Dei ut MAoι apud Judæos recepta fuit, etiam alii Scriptores Sacri N. T. præfertim S. Paulus Hebr. 4. v. 12. hoc nomine 2cναα, u Filium Dei appellare po- tuerunt: Dicitur autem Filius Dei Verbum, quia ſicuti cognitio in mente formatur, ſic ſecunda Divinitatis Perſona generatur a Patre, unde eſt terminus cognitionis Paternæ, & vocatur Patris ſapientia, Doctrina, Ratio, Sermo. Caput II. §. 141r. Puatrie Divinitatem omnes admittunt, qui exifſtentiam Dei concedunt, putantes nomen Patris ideo illi tribui, quod omnium rerum fons ſit, & erigo: Unde probata exiſtentia Dei (F. 41.) multis ſuperfluum videtur, Pa- tris Divinitatem ulterius probare, At vero Deus Pater relate ad creaturas, aliud quid denotat, quam relate ad Filium Divinum: Unde hec etiam Divinitas probanda eſt. Et quidem hanc aſtruit ipſe Chriſtus Joan. 17. v. 7. Euter venit hora, larifica Filium tuum, ut Filius tuuc clarificet te. Kt v. 3. Eac eſt autem vita æterna, ut cognoſcant te ſolum Deum verum. Ubi Ly ſolus excludit tantum ea, quæ ſunt extra Patris naturam, non Filium, qui in Patre eſt, ſicuti Pater in ipſo; non Spiritum S., qui ab utroque procedit. Ra- tio eſt: Filius Deus eſt, uti mox probabitur: Ergo etiam Pater Deus eſt: Nam dum Filius habet rationem eſſentiæ ſuæ in Patre, non poteſt eſſe in Filio eſſentialis perfectio, quæ non ex Patre ortum traxerit: ſed non poſſet ex Patre ortum trahere, niſi ipſi etiam Patri ineſſet, Ergo Filius Divinitate eſſentiali gau- dere nequit, vel Eſſentia Deus eſſe, niſi etiam Pater Deus ſit. F. 142. Chriſio ſeu Filio Vei competunt attributa ſoli Deo propria, & I. quidem Aſeitas, nam qui ita vitam in ſeipſo habet, ſicuti eam Deus Pater habet in ſeipſo, ille habet vitam à lin Pate eam habe obet vit 125. G. ſo: ſe 6: E nleghen dbelt, gua labere ſit 6ointert, benci ne l itan Ains ihe A. 0 cner ti⸗ küſtta 4 keyehztion ii omnin ftun (ll Uumul lepe⸗ ltienti e Nleſeleti nieri habet vitam in feipfo fſicuti Pater, Joan. &. e v. 26. Jicut eaim Tater habes vitam in ſemet- all ipſo: ſic dedit & Eilio habere vitam in ſemtt- 4 o: Ergo Chriſtus habet vitam a ſeipfe, et conſequenter competit illi Aſeitas. Nec te dt „heſt, quod dicatur Patrem Chriſto dediffe iuli habere vitam in ſeipſo, nam hoc ſolumme- uniin qo indicat, qued Filius vitam quead modum hnhet! habendi non àa ſeipfo habeat, non autem, u quod vitam, quæ eſt a ſeipſa, non habeat, NiH quia alias dici non poſſet Filium Dei ita vitam 1 N n lelbd habere, ſicut eam Pater in ſeipſo habet. t tum n uun 2. UOmniſcientia Col. 2. V. 3. in quo ſunt n iin omnes theſauri ſupientiæ & ſcientia abſconditi. Norkt Pruſtra autem dicitur, Chriſtum tantum ex 6 Nci revelatione Divina omnia fciviſſe: Nam ſcien- undu tia omnium rerum fupponit intellectum infi- in Dum nitum, qui omnia poſſibilia diſtinctiſlime & Neiel ſimul repræſentet, (J. 61.) in quo ipfa om- lmH niſcientia confiſtit; (J. 62.) cum igitur crea- em tura non poſſit habere intellectum infinitum, demm utpote quod ſoli Deo proprium eſt, Chriſtus les α ex revelatione omnia ſcire non potuit. Ean- dem omniſcientiam aſtruit S. Petrus Joan. 21. v. 17. Domine tu omnia neſti. In quo nullius erroris a Chriſto arguitur. Et denique co- ie gnitio cogitationum abſconditarum Chriſto ſt tribuitur Matth. 9. v. 4. Marc. 2. V. 8. qued e) tamen ſoli Deo proprium eſt 3. Reg. 38. n wv. 39. deſn 30 3. Um-= De Deo Trino. 267 quia Pater tanquam verus Deus (G. 141.) eam habet a ſe: (H. 40.) Sed Chriſtus ita 26 Caput II. 3. Omnipotentia Philipp. 3. v. 2 1. ſecundum operationem, qua etiam poſſit ſubjicere ſibi omnia Græce eαρανανιοννpotentiam efficacem. 4. Wternitas If. 9. v. 7. Et vocabitur no- men eius admirabilir, Conſiliariur, Deus ſortir, Tater ſuturi ſæculi, Princeps pacit. Ubi ly in;; 9 male vertit Lutherus: Kraft, Held, cum tamen II. 10. v. 21. vertat: Gott der Starke. Nam ?'& per accentum diſtinctivum munach conjungitur cum n; adeoque eſt ſubſtantivum. Item male nonnulli vertunt: Admirabilis, Deus fortis vocabit nomen ejur: Nam ſeptuaginta, Symachus, Chaldaica & Arabica ſemper legerunt Nτ in futuro Ni- phal, vocabitur, quia ſubſequentia nomina ſunt in Nominativo, cum alias deberent eſſe in accuſativo, unde falſa puncta fſubſtituta fuerunt a Maſorethis. Imo etiam retentis punctis &ao) verti debet vocabitur, quia hoc verbum habet ſignificationem paſſivam, uti Bonfrerius in Præloq. probat. Alter lo- cus eſt Prov. 8. v, 22. ubi de Filio Dei dicitur: Dominus poſſedit me in initio viarum ſuarum, antequam giuidquam faceret a principio. Opera quæ in hoc capite ſapientiæ tribuuntur, non- niſi ſapientiæ hypoſtaticæ Divinæ competere poffunt. Septuaginta quidem legunt: zνο6 Turigs Ae d6Xu*να π⁰ aνναν Dominus creavit me. Verum LXX. legunt éxrwoe per n ab inuſitato zrado poſſideo, uti notat S. Hiero- nymus: vel ſi ſummatur a zwi creo, hoc improprie ſumitur. Item ſignificat hic æternitatem abſolutam, nam in Hehreicd egi⸗ Mjtur N aut D.ge. v. otſur Uo fonem DNabbenu tli, e egrellus, Aterum lieitur: Ilt opua. Dotekt dic Alias ein ted. N. Lere. I. rt. Nec po Pelicx p ly nnin oniner nodo ſil Uifatione VlI. I) Thbs, id Eillin fl.⸗ 11n 6. lun. Fr. aßti let Pa 15 ate 111. /,gl iine lina cemm. vohi? 1, D aſt,4 t: Gn n Dinain 7 akene nulli ſen it nomnn ß , Oullie N Herta m. 8etektqe BNnn . etian n cahit, neld pn loDeit⸗ iarumn 9 Plluin, iunkinß lenni, onntstil N1 Hotat u (len, 8 ,. e uin De Deo LBino. 269 legitur 7 rRE ante opera ejus ex tune: ISD autem denotat æternitatem abſolutam Pf. 92. V. 2. Tertius locus eſt Michæz 5. v. 2. Egreſſus ejus ab initio, & a diebus ternitalir. Ubi vox u addita voci E anticipa- tionem omnium temporum ſignificat: Et Rabbenu Haccadoſch notat eege in plu- rali, egreſſiones, ſignificare duos Meſſiæ egreſſus, unum Divinitatis, qui eſt æternus, alterum humanitatis. Rurſus Joan. I. v. I. dicitur: In principio erat Verbum, & Verbum erat avud Deum, & Deus erat Verbum. Nec poteſt dici verbum ante ſcœcula eſſe creatum, alias enim ante res omnes creatas non exti- tiſſet. Nec licet interpunctiones mutare & le- gere. Et Verbum erat apud Deum, & Deus erat. Verbum hoc erat in principio avud Deum. Nec poteſt principium prædicationis Evan- gelicæ per ly in principio intelligi: nec per lIy ommnia per ipſum jſubla ſunt denotari, omnes hominer per ipfum regenerati ſunt: Nam hoc modo ſacer Textus ab aperta verborum ſig- nificatione detorquetur. Denique Apoc. I. V. II. 17. 18. Is qui mortuus fuerat, & nunc vivus, id eſt, Chriſtus dicitur æ & , primus & ultimus, quæ eſt deſcriptio æternitatis Dei. Iſ. 41. V. 4. 5. Immutabilitas Chriſto tribuitur Hebr. r. V. 12. 6. Immenſitas Matth. 28. v. 20. 7. Vita Joan. S. v. 26. 8. uſlitia ſumma Hebr. I. v. 8. 9. Sußicientia ſumma, dum habet omnia, quæ habet Pater Joan. 10. V. 15. Gloria Joan. 17. V. 5. 2 §. 143. Bilius eſt Patri Cois- Juhſtan- tiaktds Caput I. K. 143. Chriſtur, ſen Filiur Dei dicitur verur Dem, Batri conſubſiantiulir. Sic S. Scriptura eum lepiſſime Deum vocat. Primo. Jer. 23. V. §. 6. Hor eſt nomen, guod vocabunt eum, Dominus Juſtus noſter; ubi nomen irn ſoli Deo pro= prium Chriſto tribuitur. Non poteſt hic: ehova juſtitia noſtra, ad Judam & jeruſalem pertinere, & vox Nod imperſonaliter verti- hoc modo: Et hoc erit nomen ejus (Judæ) uo vocabit (quisque) ezum: Jehova juſtitia noſira. Nam olim legabatur N* uti etiam legunt verſio Chaldaica, Syriaca, Arabica, & Rab- bini in Bereſchith Raba: unde mutatio in puncto facta fuit. Deinde verbum activum in tertia perſona tunc ſolum habet ſignificatio- nem paſſivam vel imperſonalem, quando No- minativus non eſt expreffus: ſed cum hic in noſtro caſu facillime ex antecedentibus ſup- pleri poſſit, non eſt, cur ab activa ſignifica- tione recedamus, & dicamus: koc eſt nomen, Juod (Juda & Jeruſalem) vocabum eum. Se- cundo Act. 20. Vv. 29. Deus proprio ſanguine Eccleſiam acquiſiviſſe dicitur, qui Deus non poteſt eſſe alius quam Chriſtus, cum Pater non habeat proprium ſanguinem, qui ta- men hic exprimitur. Tertio. Joan. 20. v. 28. S. Thomas Chriſto dicit: Dominus meus & Deus mels: ubi S. Thomam non erraſſe ex tacita Chriſti approbatione patet: verba etiam hæc ad Chriſtum directa fuiſſe probat contextus, quia illa ænναε Chriſto dixit. Quarto. Rom. 9. V. 5. Chriſtus dicitur ſuper omnia Deus Lardkan aunl Ebus del lne, g 1s Din 57.20. Niit noh ſm Gwitn Deus die in .1. tbuit. ! Vekunt, i Clrikum Ugo Che Chtiſo Maias ndeon, V. 1. 3. kettu, Cionem ellti fue 1 38- Mocdo con 1.V.0. D lol ſn 1Ale. 3 Cnri Du, 61 Momen ſilcet Kintills De Deo Trino. 271 in ſæcula: ubi vox Oεαο licet in nonnullis codi-= cibus deſit, in pluribus tamen adeſt, & ipſum un hoc, quod dicatur eſſe Benediktus in ſœula ejus Divinitatem indicat. Quinto. I. Joan. in 5. V. 20. Soimus quoniam FEilius Dei venit, & 3) . dedit nobis ſenſum, ut cognoſcamus verum Deum, i o, & ſimus in vero Filio ejur. Hic eſt verus Deut, ntett S vita æterna. Ubi Pater & Filius verus le Deus dicitur. Sexto. Sacra Scriptura, quod fünltert in V. T. de Deo affirmat, in N. T. Chriſto tribuit. Nam quem Judæi in deſerto tenta- iudt verunt, ille dicitur Deus Num. 21. v. 5. Sed etankdk' Chriſtum in deſerto tentarunt 1I. Cor. 10. v. 9. ien 8N Ergo Chriſtus eſt Deus, nam 8. Paulus de lemrmm Chriſto Filio Dei loquitur. Septimo. Quem madtne Iſaias vidit in gloria, cum de incredulitate RH Judæorum loqueretur, ille eſt Deus Iſ. 6. ne V. 1. 3. ſeq. nam quod in nonnullis codicibus eun? legatur, gloriam Dei, depravationis ſuſpi= eche cionem movet quia illi Codices a Socinianis Enk editi fuerunt: ſed Chriſtum vidit, Joan. r2. ee V. 38-41. Ergo Chriſtus eſt Deus. Eodem um modo confertur Pſ. 97. v. 27. cum illo. Hebr. nehe L. V. 6. Pfſ. 44. v. 7. cum illo Hebr. I. v. 8. 9.— ell Pfſ. 101. v. 26. cum illo Hebr. I. V. II. 12. , Iſa. 40. v. 3. cum illo Matth. 3. v. 3. Marci I. d e V. 3. Luc. 3. V. 4. Joan. I. V. 23 Cum er- en go Chriſtus toties in S. Scriptura vocetur 18, in 4 en . . . ſun , Deus, dubium non eſt, quin eodem ſenſu ei nomen Dei tribuatur, quo Patri tribuitur, . ſe ſcilicet propriifime, adeoque ſit verus & Riun eſſentialis Deus, Patri conſubſtantialis. bal . . * . RN . 4 . 1)² H §F. 144. Cuput II. N. 144. Denique conſubſtantialitas Filii Dei pro- batur ex eo, quoniam Chriſto competunt opera ſoli Deo propria & eſſentialia. I. Crea= tio Joan. I. v. 3. omnia per ipfſum fakta ſunt. Ubi particula αa non ſolam cauſam inſtru- mentalem ſed principalem denotat, uti patet Hebr. I. v. 10. Tiu in principio terram fundaſti. 2. Conſervatio Hebr. 1I. v. 3. portant ommis verbo virtutis ſuw. Joann. 5. v. 17. Puter meus usqut modo operatur & ego operor. 3. Miracu⸗ lorum operatio & mortuorum ſuſcitatio Joan. 5. v. 21. G c. 1I. v. 4 1. 4. Chriſtus eit ſu- premus Judex & Dominus. Joan. 5. v. 27. Toteſtatem dedit ei, judicium futiendi. 5§. De- nique cultus Latriæ Chriſto tribuitur Hebr. I. v. 6. Adorent eum omnes Angeli Dei. Cum ergo Chriſto competant opera ſoli Deo pro- Hæœrzſis Cerinthi. Pauli Sa- moſateni. pria, eſt verus Deus, & Patri confubſtantia- lis. Schol. r. Cerinthus, Ebion, Carpocrates, Theodo- tus Chbriſtum purum hominem ex B. V. Maria & S. Joſepho via ordinaria genitum aſſeruerunt. Paulus Samofſatenus Epiſcopus Antiochenus crea- tus a. c. 260. & Photinus Epiſcopus Sirmienſis docuerunt Chriſtum non ſemper fuiſſe, neque ante B. Virginem verum Deum eſſe: Licet enim in Deo ſemper inhabitaret Verbum & Sapientia, tunc tamen primum hypoſtaſin & fubfiſtentiam a ſubſiſtentia Patris diſtinétam habere cœpit, cum in utero Virginis. Chriſtus formatus eſt, hac enim temporali miſſione & externa prolatione Verbum Filius factus eſt, qui licet ſi novellus-Deus; præ- deſtinatione tamen æternus fuit. Sckol. Plione opatu uns Gifl 1. Deus tit, Vbi munduS mamn On tia, nen ſed erti ekt dhn linn 0e di ſeli gaudent, kor: Fiin Onntia er Moniet Cw, inſtar genitns Deo i his ho 3. Hie dotuiſſet eumn in le glor Tun li Ut nnnen kumn d nu ten Per ermn edbor 4 penne Pein afn Ponorett . Non HSSl Uumplit, 1 micne rte De Deo Ziino. 273 Schol. 2. Arius Eccleſiæ Alexandrinzæ Presbyter am- Ayii hæs biéione abreptus, quod Alexandrum fibi in Epi- yeſis &y n fſcopatu prælatum cerneret a. c. 317. hærefes oſtemag Fiüd 1 ſuas diſſeminare cpt, quarum hec funt capita. 1. Ment X. Deus non ſemper fuit Pater, ſed tempus exti- iglia. 10. tit, ubi non erat Pater. 2 Hic Deus antequam in hn mundus creatus eſſet, naturam quandam nobiliſſi- in mam omnibus excellentiorem non ex ſua fubſtan- limit tia, neque ex aliqua materia, neque ab æterno, nt, Ul ſed ex nihilo ante mundi Sæcula produxit; & hæcé tmnon ſnnt eſt illa natura, quam S. Scriptura Novνo & Fi- ,utrn n lium Dei unigenitum vocat. Verbum vocatur; 7 Din quia reliquis creaturis, quæ ratione- & ſapientia Ir gaudent, & verbo proferri poſſunt, eſt excellen= .. 5 N tior: Filius dieitur, quia conditus eſt, ut per eum letatn omnia crearentur, & quia hæc natura Deumy Mrilus 4 Ppropter eſſentiam ab eo acceptam, Patrem vo- nn.51 cavit, & mundum ex mandato Dei creavit, & nti. 5 inftar Filii Deo obedientiam preeſtitit; a Patre n genitus dicitur, quia immediate ex nihilo ab ipfo Pnitul Deo factus eſt, reliqua vero mediante Filio, & NO quia hoc illi ſoli convenit, dicitur Unigenitus. IDI 3. Hic Dei Filius licet ex libero arbitrio ad malum coobtr potuiſſet defleétere, quia tamen Deus prævidit; eum in bono perſeveraturum, illico decrevit illi dare gloriam, quam poſtea promeruit, ut nimi- ee rum aliquid Divinitatis participaret, ita tamen, BN. N ut nunquam plene, ſed pro menſura rationis ſuæ 2 tum es Deum cognoſcere potuerit. 4. Ideo autem crea- N ntiochene tus eſt, ut per eum omnia crearentur, ſicut etiam . vopos per euimn omnia creata ſunt, unde omnium rerum 2 r ile, N. Creator dicitur. S. inter creaturas rationales ele: t homd reliquis erat vilior, qui ne de ſalute ſua um & e deſperaret; Filius Dei dignatus eſt humanam car- tm nem aflumere, ut oſtenderet „eo magis hominem geertu honoratum iri, quo minus in natura accepiflet. 6. Non tamen integram humanam naturam aſ= cltore e ſumpfit, ſed ſolum corpus, cui V erbum erat lo⸗ Alvsheni Co animæ. Ita Iyſtemia Arianismi formatur ex 8 Schram Inſtit. Theol. Tom. I. S 274 Caput II. Socins hareſis && ſuſtema de Q. J. Tri- zitate. S. Athanaſio in diſputationibus contra Arianos, & S. Auguſtino in Serm. Arian. In varias ſectas abierunt Ariani: Rigidi Ariani duce Aetio & Eunomio dixerunt, Filium Patri omnino «νον eſſe, nec eſſentia nec donis ſimilem, unde Ano- moœsi dicti ſunt: Semiariani duce Gregorio Lao- diceno, & Silvano Tarſenſi Filium Patri eαnαι, id eſt in omnibus etiam in efſentia per gratiam ſimilem faétum eſſe, licet non fuerit ejusdem na- turæ aflerebant: Acaciani Filium Patri sαοο di- cebant, id eſt, ſimilem quoad voluntatis conſen- ſionem. Hæereſis Arii damnata fuit in Concilio Nicæno I. a. c. 3a5. ubi Symbolum compoſitum fuit, & per vocem αιο Proſtrata fuit. Schol. 3. Socinus nobilis Senenſis Calviniſta poſt 3 varia loca peragrata Poloniam ſeceſſit, unde ex- pulſus, Tiguri a. c. 1562. eſt mortuus. Is refor- mandæ Religionis impium conſilium cepit, quod Fauſtus Socinus ejus ex fratre nepos adoptavit & eumulavit, edito libro: de Jeſu Chriſto Serva- tore, in quo Chriſti Divinitatem evertere nititur, & hoc de S. S. Trinitate ſyſtema ſibi confinxit. I. In Deo non ſfunt tres diſtinétæ Perſonæ, ſed unus ſolummodo natura & perſona Deus eſt. 2. Hic Deus ſolus Pater eſt. 3. Unde Chriſtus eſt purus homo, communi more ex Maria & Joſe- pho genitus, qui proinde non extitit, antequam ex Maria naſceretur, niſi in mente Dei per Ideam & præviſionem. 4. Nihilominus Chriſtus Deus appellari poteſt non natura, ſed gratia & adoptio- ne ob excellentem virtutem & poteſtatem, quâ a Deo Patre inſtructus fuit. 5. Chriſtus quidem a Deo ſuſcitatus, & miſſus fuit ad humani gene- ris ſalutem, non tamen Deo pro genere humano ſatisfactionem proprie obtulit. 6. Spiritus §. non eſt vera Perſona ſubſiſtens, ſed tantum Dei virtus & efficacia. Socini ſecta plures in Angia & nonnullos etiam in Germania Patronos inve- nit. Vid. P. Gazzaniga tom. 2. Schol. lis hyer lagant Dorem ladiſſe ſeciſſe Dhil.2 Gatun judieil homind 6 e e tiones tofes in Unhate, De Deo Trino. 275 unn is Schol. 4. Argumenta contra Divinitatem Verbi ab Objetio⸗ Iths his hæreticis congeſta ex S. Scriptura iis non ſuf- es ſol- dus Ken Hragantur: I. Nam 8S. Scripturs dicit Filium mi- aee OhN norem Patre, Joan. I4. V. 28. orationes ad Deum en, Nl fudiſſe Joan. 17. v. 1. voluntatem ſuam Deo ſub- Gegil jecifſe Matth. 26. v. 39. Deo Patri obediviſſe n tie Dhil. 2. v. 9. Secundum humanam naturam ſpe- di e ctatum. II. Item Chriſtus dicit ſe neſcire diem Git de judicii Matth. 24. v. 36. Scientia communicabili n Ni⸗ hominibus : dicit doctrinam ſuam non eſſe ſuam, Omtitn 1 eſt doétrinæ Patris contrariam. Plures obje- ſtilen ctiones paſſim afferunt & ſolvunt Theologi: po- nm can⸗ tiores in præcedentibus paragraphis jam præoe- “ cupatæ, & refutatæ ſunt. Clpfike R. 145. eſt, i „2„= 8 Nlns, i Conſtans ab Apoſtolis & Patribus usque Divinitas inncs, ad Concilium Nicænum fuit de Divinitate verbi con⸗ h Verbi Traditio. Sæculo primo. S. Ignatius anter a ides epiſt. ad Magneſ. Jeſum Chriſtum Filium Dei “ V⸗ ni⸗ vocat, qui ſt ipſus 'erbum ternum non ata Juit⸗ Veſi Iilentio progpedieng. Sæculo ſecundo. S. Ju- “ ſtinus Apol. 2. ait, Chriſtianos baptizari in lull nomine rerum cunctarum Parentis, & Do- alu mnmini Dei & Gervatorir Jeſu Chriſti, & Spiri- oi tus S. Accedit Athenagoras Legat. pro Uhriſt. c, Eheaphin- lI. 2. qui expreſſe Trinitatem no- nhle minat. Sxculo tertio. S. Irenzus 1. 2. C. 3 1. alt: Jemper eſt coexiſtens Filius Patri. Clemens ane . . . . . 8 (uh, Alex. in fine Pædagogi ait: Patrem & Filium Alm unum eſſe Deum, per quem eſt ternitur. S. Dio= nyſius Alex. in Apol. apud S. Athan. ait: Nnd . Confiteor ac credo & prædico coæternum Entri Pn Chriſtum Unigenitum, & Verbum Patrit. Vid. ann meam Analyfſ. B. B N 2, S ½ Schol. . objectio⸗ nes. 276 Caput II. Solwunfiy Schol. r. Sociniani contendunt, Patres Concilio Ni- Cæno antiquiores Divinitatem Filii non agnoviſſe. Sed falſitas ex dictis patet. & Polycarpus, quem pro ſe citant, diſtinguit Deum a Chriſto, non natura, ſed perſona & hypoſtaſi. & Juſtinus in dial. cum Tryph. dicit Filium Patre inferiorem ſolo nomine. Q. Q. ad Græcos & everſ. dogm. Ariſtot. funt Libri S. Juſtino ſuppoſititi. Athe- nagoras docet ſubſtantiam Filii in Patre fuiſſe ante ejus hypoſtaſin, non prioritate temporis, ſed ra- tione Originis: Item dicit Verbum modo pro- difſe, cum mundus factus eſt, ſed ſine detrimen- to generationis æternæ, quia in creatione appa- ruit Dei ſapientia. &. Iræneus Il. 3. c. 8. dum Pa- trem ſolum Deum eſſe dicit, Filium non excludit, ſed Demiurgon Gnoſticorum, & Deos gentilium. Siquid in libris Hypothypoſeon Clementis Alex. adverſum S. S. Trinitati legitur, ab hæreticis in- terpolatum fuit, teſte Photio, unde a Gelaſio in- ter apocrypha rejiciuntur. Et quando I. 5. ſtrom. ſapientiam creatam eſſe dicit, vel nomine ſapien- tiæ intelligit connexionem creaturarum, vel per ly creatam intelligit genitum. Tertullianus non nulla duriora in hoc Myſterio protulit, poteſt ta- men adhuc in ſenſu ſano explicari, ſic quando adv. Praxe. c. 6. ait, Deum in creatione mundi primum protuliſſe ſermonem habentem in ſe indivi- duam rationem & dophiam, ut per epfuin fierent univerſa, loquitur de generatione Verbi, quæ in rerum creatione conſiſtit, & metaphorica eſt, ac æternam generationem ſupponit. Item quando dicit fuiſſe tempus quo filius non fuit contra Her- mogen. c. 3. loquitur de filio ad extra ſeu creatu- ris, ut neget æternitatem materiæ. Denique contra Prax. c. 9. Filio portionem Patris tribuit, id eſt, derivationem & originem, ita ut Filius ſit a Patre per generationm, & ab eo perſona, non vero natura diſtinguatur. Origenem Ariauis præluſiſſe cenſet S. Hieronymus ep. ad Avitum. S. Auguſtinus de hær. c. 43. nam Origenes e. con Cont. 0 eſe fut Uoluntat 0, Tou Iare Preſtit Luſebi gicden COntre DOtam Arinos Iittte j Nerno eum Ari Vereyit, hon wer Cenlet: Ne. 5 harh. lol2. An iin bo ber bien Ens vo iun din ſlete rayiiſim eto ſubl deit, Cndn. 4 . E De Deo Trino. 277 anig cont. Celſum expreſſe ait, Patrem & Filium duos rrpts, e eſſe fubſtantia, unum vero concordia, conſenfu & Chrte voluntatis identitate. Ita cenſet P. Berti, licet Sfn D. Tournely Origenem ab hærefi hac adhuc vin- tre iMein dicare nitatur. . Id quod alii ante eum ſtrenue 1even in præſtiterunt. Vid. meam Analyſ. P. P. tom. 4. RK Euſebium Caſareenfſem a labe Arianismi liberare te üi quidem volunt Cave, Valeſius & Petitidier; ſed . contra certam & communem ſententiam, quæ mncd notam Arianismi in Euſebio probat, tum quia 1l 4 7 Arianos ſemper apud Imperatores ſtiudio & auéto-⸗ irenn ritate juvabat, & nonniſi metu pœnæ Symbolo H Nieæno ſubſeripſit: tum quia poſt Nicænum inito 39in cum Arianis fodere S. Athanaſium acerrime di- n nonen vexavit, & in hiſtoria fua hærefis Arianæ ſubdole es gell⸗ non meminit, & Arianos inter fidei Doéctores re- Cynentii, cenſet: tum quia S. Athanaſius 1. de decr. Syn. d herei⸗ Nic. S. Hieronymus I. I. apol. c. 25. S. Epiphanius “ hær 68. Arianismi Euſebium paſſim accuſant. Rndo! Schol. 2. Liberius Papa primum pro fide Nicæna & Liberius 4 hed 6 §. Athanaſio acerrime pugnavit, pro qua conſtan- P. an a S ls tia Boroeam in exilium miflus a. c. 355. ibiqne fide lap- ſt per biennium commoratus, tandem ærumnis fra- ſus fue= otn e tus voluntati Imperatoris confenfit, S. Athana- rit. Cull, N fium damnavit, & inito cum orientalibus Arianis eine fœdere formulæ Sirmienſi ſubſcripfit. Erravit tlin graviſſime Liberius. S. Athanaſium deſerendo: an r e vero fubfcribendo Sirmienſi formulæ a fide lapfus e eii, fuerit, dubitatur. Et quidem Gorgnius Svefſion. hofne Canon. diß. critique ſur le Pape Libere. Pohl. in k len ſ hiſt. Eccl. Card. Orſi Hiſt. Eccl. t. 6. Zacharias ſitnn in Al. & S§. die 23. Sept. Stiltingius in Theſ. Th. erin lin, & b. Gazzaniga Præl. Th. t. 2. omnem lapfus tenie . maculam a Liberio abſtergere conati funt. Ve- mn Dnine rum Cl. P. Scholliner in doctiſſima diß. de gemi-= n in i⸗ no laphu LEiberii ex ep. S. Athanaſii ad Solitar. dene S. Hieronymo de Script. Eccl. &c. geminum Li- Niteun , berii lapſum licet quoad fidem innocuum clare e). N l demonſtrat. Porro tres potifſimum ſnnt Sir- n Cig mienfes fidei formuleæ, quarta enim folum in 8 3 Ari- 278 Cnput II. Ariminenſi Concilio produéta fuit. Prima con- ſel ſiag tra Photinum edita fuit a. 351. quæ in ſe quidem Miechn Catholica eſt, ac pro tali habetur a S. Hilario I. in eat. de Syn. rejicitur tamen a S. Athanaſio ob latentem ſit, tu fraudem Arianam, & omiſſum vocabulum skouα, Ati⸗ fidei Catholicæ teſſeram. Secunda formula edita retin fuit a. 357. quam S. Hilarius blasphemiam appel⸗ Clnm Ite lat, ubi Filius Patre minor dignitate, honore & Deriqne majeſtate declaratur. Tertia edita fuit a. c. 359. ſs Corn ubi Filius dicitur eſſe Deus de Deo, & fſimilis denänm Patri, ſed vox Conſubſtantialis tanquam Patribus Unte D ignota exploditur. Blondellus putat Liberium ſe- Auinos cundæ formulæ fubfcripfiſſe, adeoque a fide lap- t ſel ſum fuiſſe. Verum cum 8S. Hilarius fragm. 6. te⸗ CAthoiei ſtetur, formulam, cui Liberius ſubſcripſit conditam Sdle ad fuiſſe a Narciſſo, Theodoro, Demophilo &c. qui Litng primam formulam Sirmienſem ediderunt, non Anan vero ſecundam, utpote quæ teſte S. Athanaſio ⸗ I. de Syn. ab Urſacio & Valente condita fuit, Li-⸗ Vi t berius ſecundæ formulæ Sirmienſi non ſubferipfſit. inin Cum vero Conſtantius ad inftantiam illuſtrium Gtnn Romanarum matronarum anno 358. Liberium ab Nont exilio Sirmium ad ſe vocaſſet, eum in Concilio Pol Epiſcoporum novæ formulæ III. ex Conciliis lt , Antiochenis contra Paulum Samofatenum ann. Nün 264. & 269. una cum aliis conflatæ fſubferibere ſecundo coegit, in qua vox ⸗geο vVel tantum l ( fuppreſſa, Filius tamen quoad ſubſtantiam & per iisen omnia Patri ſimilis dicebatur, vel in ſenfu Samo- Git, ſateni Trinitatem Perfonarum negantis damnata in ordi fuit: cui formulæ cum Liberius ſubſcripfiſſet; ad ſoni ſedem ſuam Romanam reverti permiſſus eſt. Vid. ſene cit. diſſ. Cl. P. Scholliner. Unde Liberius in hæ- Me reſin formaliter lapſus non eſt. S. Hilarius qui- terunt dem ſrag. 6. Liberio ter anathema dixit: Sed Drevale notant noſtri Maurini, S. Hilarium forte lecta cEnI epiſtola Liberii ad orientales raptim eam ehartæ ltis mandaſſe, adjecta hac indignantis animi nota? Gun ſii Anathema Liberio: quam fane fuppreſfiffet, ſi tenuns opus fuum abſolviſſet, quod tamen non ſecnt: . ſes De Deo Trino. 279 Mibacn ſed fragmenta tantum fine ordine reliquit, quæ Rbcnie Nicolaus Faber an. 1599. edidit. S. Hieronymus he in cat. Seript. Eccl. c. 97. Liberium hæreſis accu- ſat, tum quia formulæ ſuſpectæ ſubſcripſit, & in M dtner .S. Athanaſium ſententiam dixit, unde vifus eſt “ hæreticorum partes foveré, quod eſt eſſe hæreti- emin g cum interpretative, veram tamen fidem proſiteri. t6 Nae Denique ſuppofito etiam, quod ſecunda Sirmien- ſitadß ſis formula jam condita, & Liberio ad ſubfcri- , & ſu bendum oblata fuiſfet, ei tamen non ſubſeripſit: Nth Unde Demophilus ſufficere credidit, ſi primam ln , Arianos errores tegentem reciperet, qued & fe- in cit: ſed fraude detecta facti pœnitens pro fide e nd Catholica Liberius acerrime ſtetit, & pro illa dure eces usque ad mortem a Conſtantio Imperatore dive- mn lr Natus fuit. enm, 1 Schol. 3. Hoſium Epiſcopum Cordubenſem acerri- Hoſius te d M mum fidei defenſorem Arianis tandem cefſiſſe & fide lapſus vi tormentorum compulſum ſecundæ formulæ iterum re- Sirmienſi Arianæ ſubſcripſiſſe apud omnes fere ſipuit. certum eſt, licet Agnirre, de hoc adhuc dubitet. Non tamen in herefi usque ad mortem perſtitit Hoſius, ſed eum in communione Eccleſiæ obiiſſe, patet tum ex S. Athanaſio ep. ad Monach. tum ex S. Auguſtino I. I. cont. Parmen. c. 4. lte Nii⸗ Schol. 4. Cum Ariani inter ſe diviſi eſſent, Conſtan- De Conci- n ie tius an. 359. duas in tota ditione ſua Synodos in- lio Ari- pkanthn dixit, unam Seleuciæ in oriente, alteram Arimini minenſi. in ſen, in occidente. Ariminum convenerunt 350. Epi- gut ſcopi & o. Ariani, inter quos præcipui fuerunt ſobſeihit 3 Valens, Urſacius, & Auxentius; Legatus etiam mitse⸗ . Papæ Vincentius Capuæ Epiſcopus adfuit. Pe- libeiß, tierunt Ariani, ut fidei formula III. Sirmienſis 8. nk prævaleret; Catholiei vero ſolum Symbolum Ni- enn tintn cænum admittendum eſſe eontendebant, & poſt Gun multas concertationes Catholici Arianam hæreſin fin eni, cum ſuis ſectatoribus damnarunt, & unieum Ni- ts uin cænum Symbolum approbarunt, quam ſententiam ſupre 4 S. Athanaſius in libr. de Syn. refert. His a Ca- mmen M, S 4 tho- 289 Ehput II. tholica Synodo definitis Catholici pro relatione ef Actorum decem legatos ad Conſtantium Imper. Alpbe miſerunt, & Ariani totidem, qui Catholicos præ-⸗ Iarum venientes id effecerunt, ut Catholici nequidem ſam ſn 2d Curiam Imperatoris admifſi, & Patres Arimi- UI. A nenſes Arimino diſcedere prohibiti ſint „ quos tohilidr poſt abſolutum bellum cum barbaris ad novam § Am fidei formulam interim a conciliabulo Niczeno in ſuit, in Thracia procuſam ſubſeribendam cogere Conſtan- cireumt tius decreverat. Atque huic ipfi formulæ in al- tatis con tero, conciliabulo Ariminenſi eodem anno Epi- fuit tne ſcopi Arimini detenti ſubſeribere vi, metuque fima mni cCcoacti ſunt, adeo ut teſte §. Hieronymo diatl. I. contra Lucifer. totus pene orbis Arianum ſe eſſe miratus tunc vere ingemuerit. Verum cum hoc ſecundum Ariminenſe Conciliabulum Arianorum Dirit fraudibus regeretur: cum Liberius P. cum multis e per orbem Epiſcopis non illi fuffragati, Patres d Nd Ulius Catholici vi, metu, dolis ad ſubſcribenduam 10 5 coacti, & decepti fuerint, bæreſis accuſari mini- Mi me poſſunt. Vid. Sammam Conc. Carranze a me Conition esditam tom. 1. Et Gazxzaniga Præl. Th. tom. 2. Mi nt Aukton Schol. 5. Hymnus: Te Deum laudamus, in Eecleſia decundo Huymnir: cantari ſolitus S. S. Trinitati & Divinitati Verbi nini n Te Deun pulchre concinit. De Authore illius diſputant pncg lauda⸗ Critici. Abbo Floriacenſis in ſuis epiſtolis MSS. P nn145. tribuit eum S. Hilario Pictavienſi. In antiquo ut, 6 Breviario Bibliothecæ Vaticanæ legitur fub nomi- Cutto ne. Abundii. In Breviario Caſſinenſi s. 1086. ſieerg, ſcripto, tribuitur Monacho Siſebuto, & in non- irhe nullis Pfalteriis S. Nicetio. S. Dacius Epiſcopus Lerl Mediolanenſis in Chronieo narrat S. Ambroſium r & S. Auguſtinum Canticum hoc alternatim ceci- Eerri niſfe in Ceremonia Baptismi S. Auguſtini: ſed au- thenticam fidem hujus Chronici paſſim eruditi in dubium vocant, Mabillonius noſter miſſis Medio- lanum litteris reſponſum accepit, hoc Manuſtri- (Aurie ptum primum ante 600. annos eſſe exaratum, & Is di titulum, quo Dacio tribuitur, eſſe recentiorem IMd A ipfo Manuferipto: Deinde verus Auftor feipfum Unenun in De Meo Trino. 281 ro tet in præfatione per litteram L deſignat, id eſt Lan-= Gtnn dulphus: & in fine legitur: Explicit liber hiſto- tholnasn riarum Landulphi Iſtoriographi: Denique hiſto- Ge riam fuam continuat usque ad mortem Gregorii Paireaz ir VII. Auctor fuit Schismaticus, & liber ſcatet no- i in e kabilibus erroribus. Melius ergo aſcribitur fſoli S. Ambrofio, qui multa ſtricta oratione eompo- ſuit, ſapit enim ſiylum Ambroſianum, congruit circumſtantiis temporis, in quo fides S. S. Trini- tatis contra Arianorum blasphemias defendenda fuit, traditio eum S. Ambroſio vindicat, nec ulla Vi, Geng firma ratio ſuadet;, ut fimul S. Auguftino tribua- 1oNNN tur. unn kt G. 146. vin oun S 4 n Aiman Spiritui Sancto competunt attributa ſoli Spiritas Munn Deo propria. Primo. Omniſcientig I. Cor. 2. J. eſt gik v. 10. Ipiritur omnia ſerutatur otiam proſunda eus. e Dei. Ubi ly ſerutatur accuratiſſimam Dei cognitionem indicat; uti patet v. 11. Quce Ctrunt1 . 7. . . o. Dei ſunt, neme cognovit, miſit Spiritur Dei. nh Secundo. Immenſitas Sap. I. V. 7. Wpiritut Do= Pcich mini zeplevit orbem terrarum. Tertio. Omni- potentia Pſ. 32. v. 6. Verbo Domini cæli firmati ſunt, & Opiritu oris ejus omnig virtus eorum. Quarto. Veracita- & Sandblitas perfectiflima. Jois. 14. v. 17. Quinto. Vita I. Cor. 15. V. 45. Spiritus viviſicus. Et reliqua cap. præc. re= cenſita, quæ omnia efſentialiter, non mere per participationem creatam illi tribuuntur. §. 147. Wiritus d. eſt verus Deus. Nam Primo Spi⸗ ritus S. in S. Scriptura vocatur verus Deus. Ime Act. 5. V. 3. & 4. ex quo loco hoc ar- gumentum formatur: Mle eui mentitus eſt . 8 5 Ana= 282 Caput 1. Ananias, eſt Deus. v. 4. Mon es mentitur ho- minibus, ſed Deo: Sed Spiritui S. mentitus eſt, v. 3. Anania cur tentvvit Satanar cor tuum, mentiri te Spiritui . Ergo Spiritus S. eſt Deus. Non obſtat, quod in græco legatur euααaú Saα cε ο ναu9 Tà ον,;, mentiri ſive ſimu- laré te Spiritum §. id eſt, donis Spiritus S. ex- traordinariis inſtructum: Quia verbum eu- Jouai cum Dativo & Accuſativo conſtruitur, uti patet v. 3. & . Deinde Ananias non Spi- ritum S. ſimulavit, fed partem pecuniæ reti= nuit, & quoad hoc dicitur eſſe mentitus Spi⸗ ritui S. & quidem non ſolum Apoſtolis, ſed etiam Spiritui S. zdo r. Cor. 3. V. 16. dicitur: Neſcitis, quoniam templum Dei epit, & Syiritus Dei habitat in vobig. Unde ſic. Cu- jus templum funt fideles, ille eſt Deus: ſed Spiritus S. templum ſunt fideles, Ergo Spiri⸗ tus S. eſt Deus. 3tio Patet ex illis locis, ubi, quod in veteri Teſtamento de vero Deo dicitur, in Novo Spiritui S. tribui⸗ tur. Sic Iſa. 6. v. 9. Deus dixit Iſaiæ: Vade & dicer populo huic: Audite audientes & nolite intelligere: Sed hic Deus Act. 25. V. 25. Spi⸗ ritus ſanctus dicitur: bene locutus eſt Spiritut fanklut per Iſaiam. Ergo Spiritus S. eſt verus Deus. Similia habentur Pl. 94. collato cum Hebr. 3. v. 7. Et Jerem. 31. v. 31. coll. Hebr. 10. V. I15. , 2. Similiter Spiritui S. in S. Scriptura tri⸗ buuntur opera Dei. Primo Creatio Gen. I. v. 2. Siritus Dei ſerebatur ſuper aquat, ubi Judæi male vertunt der Wind Gottes, nam additum '&⅜ ſemper ſignificat Spiri- tum Alon En tun Dei Kimeon ince dic hlervaP ll, ni ktiatnl e, Cundo Spiritum facien te Uhnh n. 1. ne 0 1, Cor. 11n. 1.0. N ſe tunn 8.: Airitun cont, Pr⸗ tumn §. Ser. ter⸗ iſt, uoc 4 Cnn Utn Dr n) a Conhheit ens e. 1l Tal lins, g i, . biin 4 Grlknti Fenne De Deo Trino. 283 ltie tum Dei, uti patet Iſ. 11. v. 2. ubi ipſe R. „em Simeon dicit intelligi Spiritum Meſſiæ. De- mn inde dicitur hic Spiritus der fovens, conſervans univerſam molem, quod non po- t teſt, niſi Spiritus omnipotens ereator: qui E etiam coelos firmafſſe dicitur Pſ. 32. v. 6. Se- lusd⸗ cundo Conſervatio Pſ. 103. v. 30. Emittes Anm Spiritum tuum & creabuntur, & renovabis enſmm faciem terræ. Tertio. Operatio miraculorum ismg Matth. 12. V. 28. In Wiritu ei ejicio dæme- tanie nia. Quarto. Peccatorum remiſſto & regenera- etttum si0 I. Cor. 6. V. II. Quinto. Collatio dono- Nels rum. I. Cor. 12. V. 7. 3. Accedit Traditio primorum ſæculorum: ehl Sc. fecundo. S. Juſtinus Apol. 2. Spiri- tum S. adorandum efſe dicit. Athenagoras iec Spiritum S. Deum appellat. Tertullianus (ont. Prax. c. 25. Patrem, Filium & Spiri- „ tum S. habere unitatem fubſtantiæ affirmat. c Sexc. tertio. S. Cyprianus ep. ad Jubaj. di- cit, quod tres unum fint. ietub⸗ 4. Cum ergo Spiritui S. competant attri⸗ 1, buta Divina (§. 146.) cum vocetur Deus ,6 (n. 1.) cum opera Divina exerceat (n. 2.) 6de competit ei Eſfſentia Divina, adeoque verus lne Deus eft. ls Schol. Jam ab ipſo tempore Apoſtolorum nonnußlos Hreſis circa Spiritum S. erraſſe teſtatur S. Ignatius in ep. Macedo- geitu ad Tralla. de Saducæis idem affirmat S. Epipha= nii. 6 nius, de Valentino S. Athanaſius or. 3. contra in Aria. Famofiſſimus Spiritus S. hoſtis fuit Mace- 4 a⸗ donius Arianus, qui factione Arianorum in ſedem Gte, ). Conſtantinopelitanam intrufus, inde jubente Im- gittc Peratere Conſtantio a conciliabulo Conftantinopo- 6 . Mtano N „ 284 Caput᷑ II. litano ejectus ob excitatam populi ſeditionem ra- tione translationis corporis Conſtantini M. no- vam hæreſin condidit a. c. 360. qua Spiritus S. Mter Divinitatem negavit, & dixit eum efſfie meram ſtiam ereaturam, & miniſtrum Dei, dignitate Deo longe temn G inferiorem. Hæc heæreſis damnata fuit in Con- nnes h 1: . „ cilio Alexandrino a. 362. duplici Romano fub . Damaſo P. & Conſtantinopolitano cecumenico ſe- lut ſi cundo a. 381. Bellum contra Spiritum S. renova= lum 6 runt Sociniani, quem non natura & ſubſtantia Athenti⸗ Deum agnoſcunt, fed tantum virtutem & effica- (ices ſizn ciam Dei Dicitur quidem I. Spiritus S. in S. Scri. ey y, tura donum Dei, virtus Dei, ſed perſonalis & . 4 ubſiſtens non vero aceidentalis: dieitur poſtulare . ille pro nobis; quia facit nos poſtulare. Dicuntur blonm per Verbum omnia facéta efle, ſcilicet illa, quz Iid in facta ſunt, non vero illa, queæ facta non funt, NorG, uti Patey, Verbum & Spiritus S. dicitur ſerutari (uſänmo. profunda Dei, id eſt omnia cognoſcere (§. 146.) Elator II. Nonnulli Veteres Spiritum S. quidem expreſle en en Deum non appellarunt, ſed ex prudenti œcono- l, ei mia ne Ariani & Macedoniani magis contra Ca- lico, tholicos cum aperto rei Catholieæ damno fure- Nunſei- rent, femper tamen dicebant, Spiritum S. efſſe (Nnat unam & eandem cum Patre & Filio ſubſtantimm, Itmn non eſſe creaturam, quod idem eſt ac Deum di- * Pene dere: ficuti etiam Concilium Conſtantinopolita- kton num, licet Spiritum S. expreſſe Deum non vocet, tat profitetur tamen, eum cum bPatre & Filio unam ibl teſi & confubſtantialem habere naturam, eſſe cum Pa- Petlasen tre & Filio adorandum, & conglorificandum, Nnn, quod eſt, Deum eſſe. III. Chriſtus non poteſt dantil dici Filius Spiritus S. propter conceptionem ſuauam a Un a Spiritu S. non quoad naturam Divinam, quia eenl Spiritus S. juxta inferius dicenda a Filio procedit, Nipiſtel non quoad humanam naturam, quia Spiritus hane (oppnot mere humano non gignere potuit, ſed tantum incl modo miraculoſo carnem Chriſti formavit, & ctni⸗ Chriſtus ſecundum carnem non eſt ſimilis Spiritui i In Sancto. apſin H. 148. De Deo Irino. 285 5 ſitee⸗ Dd. 148. miniAn , . 6, nin Puter, Riliur & GSviritur &. eundem numero Eater, R- deom eſentiam Divinum habent. Hanc efſentiæ uni- lius & elag tatem Græci vocant ονον &, afſerit S. Jo- Spiritus n e annes clariſſimis verbis I. ep. c. S. v. 7. Trer O-eandem Honm Junt qui teſtimonium dant in elo, Puter, Ver- H 7 (ecommenna; c2. . . Tinam unddm bum & Spiritus J. & hi tret unum ſunt. Pro ſſentiam aEIH authentia hujus textus ſtant. 1. Optimi co- habent. Medd dices Manuſcripti, nam Robertus Stephanus nsde ex 17. Codicibus hunc verſum ſolum in Aei quinque deſiderari invenit. Correctorium inge Bibliorum aſſervatum in Bibliotheca Sorbo- “ nica in paucis deeſſe teſtatur. Amelotius ae notavit, eum legi in Codice Vaticano anti- Remm quiſſimo. In melioribus Codicibus reperiri Keſtatur Beza & Calvinus. Ipſe Erasmus fa- en tetur, eum haberi in vetuſtiſſimo Codice Bri- ni tannico, & Simonius non negat, exſtare in n Manuſcripto Sangermanenſi ante 800. annos ec⸗ 1 Him exarato. Grotius antiquiſſimum Manufcri- fone ptum penes ſe habuit, in quo legebatur & ArN Salmeron Codicem Rhodienſem & Hiſpanien- tmi, ſem citat. Plura vid. apud Calmet diſſ. de Non⸗ tribus teſtibus. 2. Stant pro veritate hujus le & I, e verſus Patres, inter quos Tertullianus I. adv. e Prax. c. 25., & S. Cyprianus 1. de unit. Eccl. aen citant illud: Trer unum ſunt. Eugenius Car-⸗ enrs, thaginenſis in Prof. fid. a. 484. Auctor prologi D in epiſtolas Canonicas, qui a nonnullis S. Hie- 1AH,. ronymo tribuitur. Victor Uticenſis de perſec. a, Wandal. I. 3. Vigilius Tapfenſis l. ad Vari- , madum in Bibliotheca P. P. t. 6. S. Athanaſius ſub in expoſitione ſymboli edita à Blanchino ex “ . penu 286 Caput II. penu Bibliothecæe Veronenfis. Caſſiodorus in libro complexionum edito a Scipione Maf- fei, hunc verſum tanquam Teſtimonium Di- vinum proferunt. Horum teſtimonia refert Tournely. 3. Authentia hujus verſus ex ipſa textus cohæſione demonſtratur. Nam poſtquam S. Joannes v. 6. dixerat, Spiritum S. teſtari, Evangelium Chriſti eſſe verifſimum, rationem hujus aflert, mirum non eſſe, qued Spiritus S. hoc teſtetur ſiquidem omnes tres in cælo, Pater, Verbum & Spiritus S. idem teſtentur, qui tres unum ſunt; unde S. Apoſtolus per immediatam conſequentiam argumentatur a quaſi compoſitis ad diviſa, & ut hoe magis confirmet, adducit tres alios teſtes in terra v. 8. ſcilicet, Spiritum, aquam & ſanguinem, quos dicit ι " ** in unum eſſe, id eſt in unum teſtimonium conſpirare. Si ergo v. 7. ſpurius eſſet, caderet ratio aſ-= ſerti v. 6. poſiti, nec verſus 8. cum 6. per particulam zal, quæ non eſt particula pro= andi ſatis cohæreret, cum econtra optime per eandem cum verſu z. connectatur: Item ſine ratione & inconvenienter v. 8. additum foret é r7 M niſi hoc referatur ad tres teſtes 3v Tα sραoν , & verſus octavus eſſet inanis repetitio verſus ſexti, quod dici non poteſt. Vid. Ludov. Rogerium in diſ. de hor verſu, & P. de KRubeis de tribur teſt. Deinde Patetr, Filius & Spiritus S. non poſſunt habere tres eiſentias infinitas, nec duo poſſunt habere eſſentias infinitas duas, & tertius finitam, quia non datur niſi unica numero efſentia in- Rinita (H. 58.) Nec tres illi pollunt hahen re ſes eſte tin, ne IIs, n elt hab lam, q Verus- Etgo o eſſentian Glot r. in Deo ccherent Negilt Atte, Wenda Ds wr Verurm contin Tres tranſiv repetnn ſeripto Pro Hie Eündem Wis ſo it. 8 ſun Aii idu 1s don ſu con lnſl tis 4 Vel Cun tt Cuntur is polt Arint, ttian CAlotn chiorek Unoniun! morint s Feliul atat Spur Neihin In MNt litenon⸗ Aüin n In onſeetl isKN Cvetteil iktun, Vi Un clſt etet un⸗ peten tolen 4 lecktu te1 De Deo Trino. 287 tres eſſentias finitas: & nullus eorum infini- tam, nam ſic nec Pater eſſet Deus, nec Fi- lius, nec Spiritus S. contra demonſtrata. (F. 141. 142. 143 - 147.) Nec ſolus Pater po- teſt habere eſſentiam infinitam, reliqui fini- tam, quia ſic Filius & Spiritus S. non eſſent verus Deus contra demonſtrata (F. 142-147.) Ergo omnes tres eandem numero Divinam eſſentiam habent. Schol. r. Apollinariſtæ & Cononitæ videntur tres Solvuntur in Deo ſubſtantias & naturas admiſiſſe. Sociniani objelkio- cohærenter ad ſuum ſyſtema (S. 144. Schol. 3) nes Soci- negant unitatem numericam Eſſentiæ Divinæ in ziano- Patre, Filio & Spiritu S. Unde impugnant I. Au= vrum. thentiam citati verſus Joan. 5. v. 7. quod in mul- tis manuſcriptis Græcis & Latinis non legatur: Verum hoc incuria exſcriptoris cujusdam facile contingere potuit, qui verſum ſeptimum ſcribens: Tres funt, qui teſtimonium dant, errante oculo tranſivit ad verſum octavum, ubi eadem verba repetuntur: uno vero Scriptore errante: alii ex- ſcriptores conſequenter errarunt, cujus rei exern- pla proferunt noſtri Maurini in not. ad Prol. S. Hieronymi ad ep. Can. Forte etiam Ariani eundem verſum expunxerunt, quod vitium in aliis locis illis exprobrat S. Ambroſius 1. 3. de Spir. S. c. 10. Quare nonnulli Patres hunc ver- fum Arianis objicere noluerunt vel quia in eorum codicibus non legebatur; vel cum aliunde Aria- nos confutare poſſent, de Authentia hujus ver- ſus contendere nolebant. II. Dicunt in citato loco ſolum denotari unitatem conſenſus volunta- tis, vel conſenſus in teſtimonio. Verum KXe/p. Cum tres Perſonz & teſtes adducantur, qui di- cuntur eſſe unum, quomodo ſola unitas conſen- ſus voluntatis cum excluſione unitatis Eſſentiz aſſeritur, maxime, cum unaquzeque Perſona ali- bi etiam verus Deus dicatur, & tamen tres ed ANR Vox «ae= Schol. 2. Hanc effentiæ Divinæ in Patre, Filio & cater. Caput II. ſana ratio non admittat? cur Apoſtolus non di= cit, tres in cœlo teſtes tis ze e“ in unum eſſe, ſicuti de tribus in terra teſtibus v. & ait, ſed é eſſe, cum per priorem locutionem unitas con- ſenſus clarius exprimi potuiſſet? cur dicit, quod unum ſint, & non, quod unum velint? lſane qui conſenſu junguntur, non unum ſunt, ſed unum volunt. III. Citant pro ſe Patres unita- tem eſſentiæ Divinz in tribus Perſonis compa- rantes unitati humanæ naturæ in multis homini- bus, quæ numero multiplicatur. Aο. Ili ſo- lum contra Arianos volunt demonſtrare, Filium efſe ejusdem cum bPatre ſubſtantiæ non diverſæ, ſicuti Filius in creatis, circa unitatem vero eſſen- tiæ comparationem non inſtituunt. Alii unitatem Perſonarum contra Sabellianos ſolum negant, & nomine fubſtantiæ more Græcorum berſonam in- telligunt. Certe fidem noſtram tenuerunt omnes Patres etilam primorum Sæculorum. Sæculo ſe- cundo. S. Juſtinus dial. cum Tryph. Sæculo tertio Tertullianus unitatem in Trinitate confite= tur: & dicit, Patrem Filium & Spiritum S. eſſe tres non ſtatu, ed gradu, nec ſubſtantia ſed for- mma,. unius autem Jubſtantiv. Sæculo quarto. S. Athanaſius l. de Syn. S. & S. Auguſtinus 1. 2. Contra Maxim. c. 10. ait: Simul hi tres nuus LMeus. Spiritu S. numericam unitatem & idenditatem Eeccleſia Græca voce euezzizs expreflit. Voca= buum hoc a Nicænis Patribus inventam non eſt; ſed eo jam ante uf fuerunt Dionyſius Alexan- in ep. ad Paulum Samoſatenum, Pamphylus M= in apologia, Tertullianus initio libri adv. Prax. ſiguificat autem Conſubſtantialitatem, id eiſt, identitatem eſſentiæ & naturæ: unde quando Fi= lius Patri eeesotο ſeu szeανος dicitur, ſenſus eſt, Filium eandem numero eſſentiam habere, quam habet Pater, eſſentiam Filii ſimul eſſe eſſentiam Patris, & utriusque non duas, ſed unam uerd eſſen⸗ lentiit CHeni ſel eo Iumner nuy, ſei gdia ſin ſenſo vo tammen 1 Fünt, eti ſs en tholenm meficam gelebant, lleri Poſe Int, teſte IGs l. de ehennt, llo. Mocen Mhtlnem lo, Vel i Mokfonen Gur mni Nhun gſi De Deo Trino. 289 libo nut eſlentiam eſſe. Patres quidem Coneilii Antio- nIn Cheni a 269. Filium Patri zos*ρss, eſſe negarunt, Rih ſed eo ſenſu, quo Paulus Samoſatenus Filium n nin Patri ctegge dixerat, id eſt ſpecie tantum non r tetinl numero. Quare Catholici Semiarianorum sseis- Ven ie,, ſeu ſimilitudinem in fubſtantia rejecerunt, num int quia ſimilitudinem ſolum in qualitatibus, con- e Dta n ſenſu voluntatis & doctrinæ defignant Nonnulli erſonis in tamen antiqui Patres præſertim S. Meletius puta- nslon runt, etiam per vocem soieziæy Nicæznam fidem Me MI ſatis exprimi; quia tamen ſenſum omnino Ca- nltte r tholicum huic voci tribuebant, & unitatem nu- 2 ol i mericam eſſentiæ per illam ſufficienter exprimi en ſene credebant, & vocem sgou ſolo pacis amore Ali uin Gileri poſſe volebant, a fide Catholica non aberra- n egn runt, teſte S. Athanaſio l. de Syn. licet S. Hila- netonn rius I. de Syn. hæreſis eos ſuſpicionem incurriſſe enerune teſtetur. n en R. 149. irr oceſto eſt productio ſeu origo unius ab Proceſie Sm alio. G „ Ginririe Srhol. P . HHD Gent Schkol. roceſſio in genere ſignificat originem, ema- Quotu- 1S An⸗ nationem, emiſſionem, produétionem unius ah plex. muitinnl alio, vel juxta S. Irenæum I. 2. adv. hær. C. 28. prolationem „ nuncupationem, adapertionem, quæ omnia ſunt ſynonima. Procefſſio alia eſt im- quid. Nte N. Kanens quæ habet terminum ſuo principio inſi- Cita, tum & immanentem: alia tranſiens, quee habet prelſt. terminum a producente diſtinéctum & extra illum vettin pofitum. Item Proceſſio alia eſt perfetta cujus vuyli⸗ A“ terminus eſt ſubſiſtens, & ejusdem cum principio Gliin producente naturæ & ſubſtantiæ: alia eit imper- igihn fecta, cujus terminus vel non eſt quid fubſiſtens, vel ſi eſt quid fubſiſtens, habet diverſam numero a producente naturam. Græci proceſſionem ee- weο— tue, Eist Gex vOocant, id eſt, interprete Tertulliano I. adv. quid. H Prax. c. 8. prolationem rei alterius ex altera. Hanc unn, Schram Inſtit. Theol. Tbm. I. T — Datur in Deo vera Hoc Primo patet ex S. Scriptura Joan. 8. proce ſio. 2909 Cayut II. Hanc vocem nonnulli Patres orthodoxi uti S. Irenæus 1. 2. c. 48. & S. Cyrillus Alex. in hom. Paſchæ 12. rejecerunt, quia ſuſpeéta erat, & uſurpabatur a Valentino ad ſignificandam propa- gationem ſeu productionem, quæ ſit a pluribus decerpta quadam parte a fingulis, & in unum col- lecta. Nihilominus hæc vox ab aliis Catholicis Doctoribus in ſenſu Catholico retenta fuit. Ariani etiam fimularunt ſe ex odio Valentini deteſtari vocabulum xeegX,, & Orthodoxos erroris Va- lentini arguebant, quod dicerent Filium a Patre genitum ſeu prolatum. Verum fucum faciebant; nam ideo ſolum vocem ægaosςαaοαιν refugiebant, quia ſubſtantialem produéctionem exprimebat. Praxea- ni etiam & Sabelliani Proceſſionis ſeu Prolationis ſuſtſtantialis nomen in Deo rejiciebant, quia di- ſtinctionem realem perſonæ procedentis, Gillius, a qua procedit; quam illi negabant, denotat. §. 150. Datur in Deo vera & proprie difla Proceſto. v. 42. inquit Chriſtus: Ego e Latre proctſſt, G& veni: Et Joan. 15. vV. 26. de Spiritu S. di- citur: Cum venerit Paraclitus, quem égo mit- tam vohis, Spiritum veritatir, qui a Fatre pro- cedit. Secundo hoc probant antiqui Patres ex foœcunditate Divina. Sic S. Cyrillus I. Theſaur. ait: &i Deo ademerir Patrem eſſt, Ja- cunditatem a Divina natura ſuſtuleris, ita ut perfectus nequaquam ſit, cum generandi facultate careat. Et S. Damaſc. Il. 1. fid. c. 8. Weſfas eſt dicere, Deum ſœæcunditate naturali caruiſſe. Tertio Sacra Scriptura teſtatur Filium & Spi- ritum S. eſſe verum Deum (HG. 142 -147.) Sed Filius & Spiritus S. ab alio Procedunt: Miinte Cpropr Im MIt, I oceſl Mocell det ge⸗ dixiſion Omnia Giores ünt: n in Dirin Deceſltit Cone nr Iitas dii eR pui Ttermee nia un Titas ci Mummero Ulla nat in tribn rodheit tr pote Dens eſt Cl nee etſonee Alle Orſins non ver Alel 2. P ſe ſn lodr len, gui 4 Drimo ine I Vere De Deo Trino. 291 uti inferius patebit: Ergo datur in Deo vera 1 „ en & proprie dicta Proceſtio (H. 149.) dch en, Schol. r. Sabelliani qui diſtinétionem realem Divi- Sabellia- Nanlm narum Perſonarum negarunt, conſequenter dixe- orum e ſtint runt, non eſſe in Deo veras ex Divina ſubſtantia nœreſis. Cinm⸗ Proceſſiones. Probant hoc ex eo, quia omnis dlisi Proceſſio involvit aliquam imperfeétionem, ſcili- n flt cet dependentiam, prioritatem, partitionem ac lelini diviſionem naturæ, potentiam paſſivam, quæ NCS e, Omnia enti a ſe repugnant. Verum hæ imperfe- t ümi Gtiones a Divinis proceſſionibus longiſſime ab- Humkf fſunt: nam dependentia procedentis a producente eſngierui d in Divinis non datur, quia una Perſona ab alia wehat 1 neceſſitate Divinæ Naturæ ab ejus infinita perfe- Slen H=n Stione profluente procedit. In Deo eſt ſola prio- on, ritas originis, ſine omni imperfectione: nam non eleiis, ii⸗ eſt prioritas temporis, quia proceſſiones ſunt Gnt, i æternæ : non prioritas naturæ & cauſalitatis, quia una Perſona non eſt cauſa alterius: non prio- ritas dignitatis, quia omnes Perſonæ habent unam numero & eandem efſſentiam. Nec in Deo eſt ulla naturæ diviſio, quia eſt fſimpliciſſima eadem . iiß⸗ in tribus Perſonis, & natura nec producit, nec Prutt 1. producitur, ſed ſolum Perſona. In Deo non da- Ne tur potentia paſſiva, quia nullam perfectionem ind ſuſcipere poteſt, cum fit perfectiſſimus. Denique G Deus eſt ens a ſe ratione naturæ & eſſentiæ, , quæ nec generat, nec generatur: ratione vero 1i/ , Perſonæ eſt quidem a ſe per excluſionem veræ Autig cauſæ ac dependentiæ, per excluſionem tamen 6, originis & proceſſionis Pater eſt quidem a ſe, Irrmt, non vero Filius & Spiritus S. S lhin Schol. 2. Proceſſiones Divinæ ſunt veræ & propriæ Troosie- iſe diétæ actiones immanentes ac vitales: nam Per- nes Divi= n 6 ſona ſubſiſtens debet produci per veram actio- n& ſunt ide⸗ , nem, quia terminus ſubſtantialis non eſt niſi per veræ Ctin e ſe primo terminans actionem: ſed proceſſiones acliones. PFllunt Divinæ producunt bPerſonas ſubfiſtentes, ergo G l ſunt veræ & proprizæ actiones. lommn T 2 G. 151 Duplex datur in Deo pro- ceſſio. Valenti- nianorns hæreſis. 292 Caput II. F. 151. Duplex tantum eſt in Deo Proceſſio, qua- rum una generatio, altera Proceſſio vel Sira- tio altiva dicitur. Sic S. Scriptura Verbum Divinum vocat Filium Unigenitum Joan. I. v. 18. Unigenitus Filiur, qui eſt in ſinu Patrir, ipſe enarravit: Spiritus S. nunquam genitus dicitur, ſed ſimpliciter procedens, Joan. 15. v. 26. Cum venerit Paraclitus.. . Qui a Eutre procedit. 2do Tot ſunt proceſſiones in Deo, quot ſunt Perſonæ procedentes (H. 149.) Sed duæ tantum ſunt Perſonæ procedentes, nempe Filius & Spiritus S. (H. 142-147.) Ergo etiam duæ tantum procefſiones ad in- tra. Item in Deo eſt intellectus, & voluntas (§. 60.) Ergo etiam intellectio & volitio, hoc eſt duæ proceſſiones ſive origenes a duo- bus Principiis quanquam per ſolum intelle- ctum inter ſe diſtinctis. Schol. Valentiniani numerum Proceſſionum in Deo multum auxerunt, nam Pleroma, hoc eſt, pleni- tudinem & complementum Divinitatis invifibile ex 30. Monibus conſtituerunt fibi conjugio co- pulatis, & vel ut Patres, vel ut Matres gignen- tibus, quos rurſus in quaternationes, octonatio- nes, decades & duodecades diviſerunt, proles vero Eonum diverſæ naturæ a Patre eſſe dixe- runt. Inanes fabulæ, quas fuſe refert, & ſolide refutat S Irenæus in fuis libris adv. hæreſ. vid. meam Analyſ. P. P. tom. 2. . H. 152. Deus P- Deus Pater generavit Filium. Teſtatur ter gene- ravit EFi- lium. hoc Primo S. Scriptura Pſ. 2. v. 7. Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui tt. 14. He ite gge Daid E UAt. Mum C Keiſlet, intellech 9. II. I. feruntn- Ad 1: Werai Kierng 9 Onnis e; thnn fite GVdies Wine P Flli gen iventis ltucinen Datet in dunn tan Ult: 6 Ntnlee Mitiͤane onpeee Iunn l 1 in euuis eſe De Deo Trino. 293 te. Hæc verba de Chriſto, non vero de Da- Nen vigde agere docent antiqui Rabbini Abenezra, Uhn David Kimchi, Saadias Gaon &c. & S. Pau- u Khn lus Act. 13. v. 32. & Hebr. I. vV. 4. hunc Plal- tum uu mum Chriſto accommodat, quod ſane non Gh feciſſet, ſi eo tempore de Meſſia communiter vun gin intellectus non fuiſſet, ſane prædicata v. 8. nS um 9. II. 12. nonniſi Chriſto conveniunt. Re- Am feruntur quidem citata verba a S. Paulo es nh Act. 13. ad Reſurrectionem; & Hebr. 5. ad 6 4S Sacerdotium Chriſti, & bene, nam ex hac oce Eterna generatione tanquam fundamento . omnis excellentiæ Reſurrectio & Sacerdo- ones 1 tium rite deducitur. In Novo Teſtamento, „KAu quuoties Deus Pater, Patris, & PFilius, no- & mine FPilii denotatur, toties aſſeritur propria igenett Filii generatio. Secundo Generatio eſt origo dhumtu viventis a vivente principio conjunceto in ſimi- litudinem naturæ ex vi proceſſionis: Sed Pater in Divinis vita Divina eſt præditus, Ace dum tanquam Deus (G. 141.) intelligit & m vult: (H. 127.) & eandem vitam largitus eſt Hienidt Filio Joan. 5. v. 26. idque in ſimilitudinem naturæ (H. 148.) & vi proceſſionis; alias enim „Patri nomen Patris, & Filio nomen Filii non en, competeret: Ergo Deus Pater generavit Fi- PeH, Iium. . ad Schol. Principium quod generationis Fili in Di- In quo vinis eſſe Perſonam Patris nemo dubitat: cum princi- vero in Perſona Patris inveniatur non tantum re- pium ge- latio, ſed etiam natura Divina aliæque perfeéctio- nerationis „ UV nes abſolutæ quæritur in Scholis, in quo princi- remotum liun. pium quo remotum & proximum generationis & proxi- ,ſ. conſiſtat, & conſequenter quomodo Pater Filium mum con- Gi, generet. Ubi iterum communiter docent Theo- ſiſtat. T 3 logi 294 Caput II. logi principium quo remotum generationis efe eflentiam Divinam Patris, nam in hac radicatur principium formale quo proximum, & mediante hoc generatio Divina activa, & Filius affimilatur Patri in natura: unde eſſentia Divina non gene- rat quidem ut quod, generat tamen ut quo. Cir- ca princivium formale quo proximum Darandus putat, illud eſie eſſentiam Divinam quatenus fſee- cunda & infinita eſt, non quatenus eſt intelligens aut volens: Verum in hac ſententia ægre ſalva- tur Definitio Concilii Lateranenfis c. firmiter di- centis, quod effentia Divina nec producat nec producatur, quia inter eſſentiam Patris, Filii & Spiritus S. nulla eſt diſtinctio, quam tamen ad- mittere deberet Durandus, ſi efſentia Divina ge- neraret eſſentiam Filii, cum inter generantem & genitum fit diſtinctio, Ergo eſſentia Divina non poteſt eſſe Principium quo proximum generatio- nis Fili. Quare, dum bPatres dicunt, Filium procedere a tota ſubſtantia Patris, & dari in Deo naturam generantem, agunt contra Arianos, & volunt totam naturam Divinam Filio communi- cari, & naturam generantem ſumunt pro Perſona Patris. S. Bonaventura ſolam relationem origi- nis pro principio quo proximo generationis Fili aſſignat. Verum cum Filius genitus non conve- niat nec affimiletur Patri generanti in relatione, ſed potius in natura, ſola relatio principium quo proximum eſſe nequit. Melius igitur dicitur, Principium quo proximum & immediatum gene- rationis bilii eſſe intelleétum, prout in obliquo connotat relationem Patris per modum comple- menti intrinſeci. Nam Filius Joan. 1. appellatur Verbum: ſed hoc proxime & immediate eſt ab intelleétu, quia eſt terminus cognitionis Pater- næ, per quem, & in quo Pater ſemetipſum omnia a ſe diſtincta cognoſcit: Patres etiam com- muniter Filium Verbum vocant: Ergo intellectus eſt principium quo proximum generationis Filij. Deinde principium quo generationis Grberiſ e iſtin⸗ inch ſed ſol ino il to el⸗ 1Datre litio e lle in relatio in rech gno Dens ſigun lus diet uns Co ſentato tar: E 40 ſeipt Oulinus r ogta glal in e CituCl Umgginenn Eenuiat en un dar 1n een als, Ulnago ellls et Uisfonn Inago n Ebili⸗ ktone 4 imeg De Deo Trino. 295 . diſtinétum a termino produéto, & afſimilativum; entionis 1 ſed ſolus intellectus non diſtinguitur a Filio, Ne niit mmo illi cum Patre communis eſt: nec ſola rela- tio eſt aſſimilativa, imo per relationem Filius Tns UIni a Patre diſtinguitur: Ergo intellectus fimul & re- Ni MN latio eſt principium quo proximum generationis, ut an 1 ille in recto, hæc in obliquo importata, nam ſi relatio æque principaliter ac forma importaretur in reéto, non eflet diſtinctio inter principium quo & principium quod. §. 153. Deus Pater intelligendo & cognoſcendo Pater in- nan ſeipfſum generat Filium. Nam Joan. 1. Fi- telligendo ei, lius dicitur Verbum: Sed Verbum eſt termi-Jipum e nus cognitionis Paternæ ſeu formalis repræ- Lenerae⸗ N ſentatio objectorum, quæ a Deo cognoſcun-: tur: Ergo Pater intelligendo & cognoſcen- do ſeipſum generat Fillum. Unde S. Au- guſtinus l. 15. de Trin. c. 10: Formata quip- fio en ve cogitatio ab ea re quam ſcimus, Lerbum eſt, ne quod in corde dicimut. Rurſus Filius Dei di- citur Col. I. v. 15. Imago Vei inviſibilis. Ad mure imaginem vero requiritur, ut perfecte con- e veniat cum Archetypo, & quidem ut in na- tura conveniat, ſi ſit imago naturalis; vel in externis lineamentis, ſi ſit imago artifi- cialis; vel in objecti repreæſentatione, ſi ſit imago intentionalis; ut producatur ab eo . cujus eſt imago, & ut ſit ſimilis vi proceſſio- nis formaliter: Sed Filius ratione eſſentiæ eſt imago naturalis Patris, quæ una eſt in Patre & Filio (F. 148.) & Filio communicatur prout relationem connotat; ratione vero Perſonzæe eſt imago intentionalis ac Verbum formaliter T 4 D Pa- Piy quem telligendi PEilius, ge- eretiur. 296 Cuput II. Patrem repræſentans: Ergo per cognitionem Patris generatur. Quare S. Auguſtinus l. 15. de Trin. c. 14. Seipfum dicene Puater genuit Ver. bum per omnia αuale ſihi. Won enim ſeipſum integre perkfelteque dixiſſet, ſi aliguid amplius aut minus eſet in ejus Verbo, quam in inſo. Ratio eſt: Deus eſt Spiritus: (H. 47.) Sed Spiritus non poteſt alio modo genetare fibi ſimile niſi intelligendo ſe quomodo format ſui ſibi ideam & imaginem, & quidem ſi ſit Spiritus perfectiffſimus, fubſiſtentem: quæ eſt ipſe Filius: Ergo Pater intelligendo ſe ge- nerat Filium. Schol. x. Quærunt hic Scholzæ per quem actum in- telligendi Filius generetur, an per illum aétum qui effentialis dicitur, & communis eſt tribus Perſonis, an vero per intelle ctionem perſonalem propriam Patri: five an intellectio Patris quid ſpe- ciale habeat, ut Verbum producat, quod non ha- bet intellectio Filit. Communior ſententia tenet, intellectionem hanc non efſſe actum virtualiter adæquate diſtinétum ab intellectione eflentiali, quia intellectio perfonalis, & eflentialis habent idem objectum formale, cum Verbum Divinum procedat ex cognitione intuitiva efſentiæ Divine, quæ eft ipfſa intellectio ellentialis: Conſiſtit erge diétio in ipfo efſſentiali aétu intelligendi, eique ſolum addit relationem Patris, ſive dicentis, quia intelligere non eſt produétivum Filii, nifi prout eſt in Patre, alioquin etiam Pilius & Spiritus 8. producerent Verbum, Ergo ſolum per modum complementi connotat relationem Patris: unde præter ordinem, quem intelleétio dicit ad obje- Gtum cognitum, intellectio perſonalis ſeu dictio alium ordinem habet ad terminum produétum: ſimul enim verſatur circa objectum cognofſcendo, circa terminum producendo; cognoſcendo enim Ain p minns el ipla Net eſl tit rela Stol.2. tum c ſponcenn lter & r fſolieet iurun, Uun Dir leniira er de ſor nnilfte ilen dam: fnt te intta. gentinnn Peerbon lont zp ſtione Rionen. Clckioren lr di keti e numn liud ſe den kls kem . dun tinan eCgnition tenguumn Cellionis lr Ferb lt ntie koſit De Deo Trino. 297 WUIHen enim producit, & producendo cognoſcit. Ter- llhosl, minus autem adæquatus generationis Paternæ, ac eſt ipſa Perſona ſen Filius: formalis vero eſt ipſa- . ſt met eſſentia, quæ communicatur, prout conno- aing tat relationem. N1 I erkol. 2. Ulterius quærunt Scholæ, ex quarum re- Ex qua- SE rum cognitione Verbum Divinum procedat. Re- rum re- 1 ſpondent commanius, Verbum Divinum forma- vum co- eetete Uiter & eflentialiter procedere ex cognitione eo- gnitione ode in rum, quee ſunt formaliter & necefſario in Deo, Alius ge- üknl ſoilicet Eflentiæ, Attributorum, Perſonarum Di- neretun. vinarum, & Creaturarum poſſibilium. Nam Ver- enet um Divinum procedit, ex cognitione compre- ſgennke henſiva Divinæ Eflentiæ, quod non fieret, niſi per ſe formaliter repræſentaret, quæ ſunt in Deo formaliter. Deinde in inſtanti, quo Pater gene- vem ünm rat Filium, cegnoſcit Divinam Naturam ut fœcun- er n4 dam: Ergo cognoſcit Filium & Spiritum S. qui Unis Af funt termini fubfiſtentes illius foœcunditatis ad intra. Ex cognitione tamen futurorum contin- gentium tum abiolutorum, tum conditionatorum t gholnen Verbum Divinum non procçedit per ſe, quia non ſatenti; ſunt abſolute neceſſaria, ſed tantum ex ſuppo- in *Ml ſitione Decreti, nec habent neceflariam conne- go gels Rionem cum Divina Eflentia: Unde hæc ad pro- duétionem Verbi mere concomitanter ſe habent. Ex dictis autem non poteſt inferri, in hac fen- tentia Verbum ex tribus Perſonis procedere: nam aliud eſt procedere ex cognitione rei alicu- ius, aliud procedere ex re ipſa: prius ſonat, rem effe terminum ſeu objeétum côgnitionis, poſte- rius rem eſſe principium produéctiônis Werbi. Ver- bum procedit ex cognitione Verbi & Spiritus S. tanquam ex rebus cognitis, ſeun objecto Paternæ cognitionis, non vero procedit a ſe vel Spiritu S. tanquam a principio, unde ex defectu huſus pro. ceſſionis, Filius nequit dici imago Spiritus S. Et Verbum ratione originis eſt prius Spiritu S. licet ratione repræſentationis terminative fum- btæ poſſit diei poſterius, quia objective procedit T S ex Generatio hœc eſt ne- ſunt. I. Eſt neceſſaria. Nam Deus eſt ab- ceſaria. Aterng. 298 Caput II. ex cognitione Spiritus S,. hæc tamen omnia in- Wrantia originis tantum ſunt pro imperfecto no- Aro modo concipiendi, nam ſimul eadem cogni- tione Verbum eognoſcitur & producitur. Deni- que quia Verbum ex cognitione creaturarum poſſibilium procedit, non ſequitur, quod illarum ſit imago: nam Verbum non originatur a crea- turis, nec illas imitatur, cum fſcientia Divina, ex qua Verbum procedit, a creaturis non fſit de- ſumpta: quatenus tamen Verbum Divinum re- præſentat creaturas, poteft dici illarum Verbum. Hucusque Scholzæ, quarum opiniones ad expli- candum Trinitatis myſterium & Patrum dicta in- telligenda non penitus prætereundæ erant. te, §. 154. Proprietates Generationis Filii in Divinis ſolute neceffarius (G. 43.) Ergo etiam Filius Dei abſolute neceſlarius eſſe debet (H. 142.) Sed Filius generatur a Patre (H. 152.) Ergo etiam generatio abſolute necefiaria eſſe de- bet. Unde non ex confilio & Voluntate Pa- tris Verbum producitur, uti dicebant Ariani, ſed ex ejus fubſtantia voluntaria quidem pro- penſione, ſed neceſſaria, non libera. 2. Eſt cterna Mich. 5. v 2. Egreſſus ejuf ab initio, & a diebus æternitatix. Ubi D'Ne ſignificat, nativitatem, non vero antiquam familiam, quia additur ab initio & a diehu⸗ æternitatis, nam vox 2 adjuncta voci P ſignificat anticipationem omnium tem- porum Pfſ. 9o. v. 2. Unde & Rabbini hunc locum de æterna generatione Mefſiæ expli- cant. Ratio eſt: oppoſitum abſolute neceſ. . . arii ſuri null blolute Dee fine Nernunm Dei ſit4 Iu. Un lat, & oimnliz le Prelentzt Aetls neet 3. M El Fülus in ne 1, Clöünn imrehede labet te wanens, 4 E IIs hum Det cone Per intel Ibtstione 3 Non Daer A elim linfnn Lterna. k No al r. 1 ger llſonce 1hii⸗ Ael De Deo Trino. 299 en omm ein farii nullo modo eſſe poteſt, & hinc quod lenge abſolute neceſfarium eſt, nec principium, nem. A nec finem durationis habet: Sed hoc eſt dum zternum: (H. 45.) Ergo cum generatio Filii dlk Dei ſit abſolute neceſſaria, (n. 1.) erit &ter- er na. Unde etiam generatio hæc ſemper du- rat, & femper eſt conſummata, ſicuti Deus Duh omnia ſemper ſibi repræſentäàt, & tamen fe- kum a pPræſentatio ejus eſt conſummata, quia eſt U actus necellarius. Dium din ſe enl 3. Eſt immanens, quia terminus productus Imma- ſeu Filius eſt in Deo Joan. 10 v. 38. LYuter ²5. in me eſt, & ego in Putre. Ratio eſt: Prin- ig cipium quo proximum generationis Filii eſt n intellectus (F. 152. Schol.) Sed intelleétus la habet terminum immanentem: Ergo eſt im- 4 1 4. Eſt ab omni imperfectione generatlo- Verfeiſ- rn nis humanæ remotiſſima. Nam I. non fit ma. le per concurſum utriusque ſexus, quia fit 1ius per intellectum. (§. 153.) 2. Non fit per te ſen mutationem, quia eſt æterna: (H. hoc n. 2.) de 3. Non multiplicat numero eſſentiam, quia lbei Pater & Filius habent eandem numero eſ- “ ſentiam (§H. 148.) 4. Eſt abfolute neceſſa- Ie ria (n. 1.) §. Non fit in tempore, utpote e Eterna. (n. 2.) quæ omnia generationi huma- 61s næ non competunt. acinn Schol. 1. Ex his ſolvi poſſunt variæ hæreticorum Solvuntur vommn; cavillationes. Sic quande dicunt: I. Pater vo- objeflio- Hiu! lens genuit Filium, Ergo Filius non efſe potuit. nes. N 4 Keſpondetur Patrem voluntate neceffaria, non li- D e 4 bera Filiurn genuifſe. II. Quod genitum eſt, in- Apole, cepit eſſe, ergo & Filius in Divinis. Sed fallit hoc 30° Caput TI. hoc in generatione æterna III. Quando filius genitus eſt, vel erat? & fic fruſtra erat genitus: vel non erat: & ſic non eſt æternus, nec Deus. Reſvondet S. Baſilius: Won erat, antequam gigne- retur, Jed erat, cum gigneretur: Semper autem genitus eſt: ſemper igitur fuit. IV. Sie Filius non haberet vim generandi, adeoque non haberet omnem perfeétionem, & ſic Deus non eſſet. Keſp. Cum Filius habeat eſſentiam Divinam ean- dem cum Patre, æque perfeétus efſt ac Pater, nam omnis Divinarum Perſonarum perfectio eſt ab eſſentia, non àa Perſonalitate: quod enim Filius intelligendo aliud Verbum non producat, eſt ex infinita naturæ Divinæ perfeéctione, cujus tota fœcunditas in intelligendo, unius Verbi infiniti produétione exhauritur. IIud folumodo diei po- teſt, quod Filius careat perfeétione relativa Pa- tris, quæ Filio plane competere non poteſt: unde minus perfectus dici nequit, quia Filiatio æque ſumme perfeéte eſt in Filio, quam Paternitas in Patre propter ſummam Divinarum relationum in Divina eſſentia idenditatem, a qua omnis perfe- Stio in Divinis Perſonis fluit. V. Si Filius ex eſſentia Patris, quæ eadem numero eſt cum eſſen- tia Filii, genitus eſt, Filius ex ſeipſo genitus eſt. Keſp. Hoc argumentum ruit, fi conſideremus, quod Filius non fit genitus ex eſſentia Patris, quatenus hæc Patri & Filio eommunis, ſed qua- tenus Patris hypoſtaſi terminata eſt. Schol. 2. Pater eſt Principium Filii in Divinis, nam mediante generatione rationem Filii in ſe conti- net, cum ex generatione illa cagnoſci poſſit, cur ſit Filius. Unde Filius non eſt quidem a ſeipſo quo- ad modum habendi eſſentiam Divinam Joan. 17. v. 29. habet tamen eſlentiam, quæ eſt a ſe: Joan. 5. V. 26. (§. 142.) & quia non habet eſſentiam numero ab eſſentia Patris diſtinctam, (F. 148.) & quoad ipſam eſſentiam ſuam eſt a ſe. (F. 142.) nehtiquam a Patre proprie dependens dici poteſt, nam juxta Philoſophos: quidquid eſt deponderè: abe labet ef lepenet Füli app ant 5 4 cauſa. dotelt, ſe tatio numero numero In, C in enn l i gelg le E ioe 4 14. V. Diͤt Itn teſtat Gcitur Aliun, gn iit, gai Nit unam lefiniton Ihperium len orir Rbitted Kieitor a ſto getipi De Deo Trino. 301 babet eſſentiam numero diſtinctam ab eo, a quo unhi dependet. Græci Patres Patrem interdum cauſam engen Filii appellant, ſed principium originis intellige- bs Ee bant, quia vox aziria latius patet, quam vox tegnn iar cauſa. Pater vero cauſa Filii proprie dici non denan poteſt, nam cauſa dicitur ens, quod continet in IV. Kn ſe rationem exiſtentiæ alterius entis eſſentia vel ne hon ie numero ab illo diverſi: Filius Dei autem eandem l MNe numero cum bPatre eſſentiam habet. Denique Fi- nim: lius, quatenus a Patre tanquam principio ſuo eſt, . 8k l in operando ad extra ita progreditur, ut nihil a un itin ſe ipio, omnia a Patre agat, quia Pater intelli- pnod enefe gens ſe, gignit Verbum, illique ſuam viſionem odct A & actionem hoc ipſo communicat. Joan. 5. v. 19. e, eMr c. 14. V. 10. Veti in. Durgto i F. 155. ſone kti . . 1. . 1 wee Spiritus Sanctus a Patre & Filio procedit. Spiritas Hiten Ita teſtatur Primo S. Scriptura, ubi Spiritus S. §. a Patre nhf dicitur mitti a Filio: Cum autem venerit Para- & WW gIitur, quem ego mittam vobir, Spiritum verita- Procedit. a, tatis, qui a Patre procedit. Sed miſſio ſuppo- vekcas nit unam Perſonam ab alia procedere ex ſua iſo ein definitione, quia Miſſio in Divinis neque per o imperium, neque per conſilium, ſed per ſo- Aemé“ lam originem fieri poteſt, Ergo Spiritus S. mum, a Patre & Filio procedit. Deinde Spiritus S. A. dicitur a Filio accipere Joan. 16. v. 14. De i, meo accipiet, & annuntiabit vobix’. Unde ſic Bi, arguit joannes Theologus in Concilio Floren- cei vonh . .— „ —.. . . a ge tino: Spiritus S. a Filio accipit: Sed non di⸗ e aliter una Perſona ab alia in Divinis accipit, e quam via originis & procefſionis: Ergo c⸗ Spiritus S. etiam a Filio procedit. Item un, Ee Spiritus S. dicitur Spiritus Chriſti ſeu Filii Act. 16. v. 7. Gal. 4. V. 6. Sicuti ergo Spiritus S. dici- 302 Caput II. dicitur Spiritus Patris Matth. 10. v. 20. quia à Patre procedit, ſic dicitur Spiritus Fillii, quia a Filie procedit. Sectndo ita docent Patres Greci & Latini: Tertullian. cont. Prax. c. 4. Wiritum a Patre per Eilium dicit. S. Athanaſius or. 3. contra Aria. ait, piritum a FEilio accipere. S. Hilarius l. 2. de Tri. Pa- trem 6g Elium auklores Spiritut &. vocat. S. Ba- ſilius l. 3. contra Kunom. Spiritum S. ſſe a Vilio habere ait. S. Auguſtinus 1. 4. de Trin. c. 20. aperte dicit, Spiritum & a Filio pro- cedere. Et S. Anfſelmus integrum tractatum de hac materia ſcripſit. Tertio hoc definie- runt Concilia: Toletanum I. a. 400. aſſert. fid. Tolet. XI. a. 675. Gentiliacenſe a. 767. Aquisgranenſe a. 809. Barenſe a. 1098. La- teranenſe IV. a. 1215. cap. 2. Lugdunenſe II. a. 1274. Can. I1. Florentinum a. 1429. in decr. unio. Quarfo Ratio eſt: Pater, Filius & Spiritus S. eandem numero eſſentiam ha- bent: (H. 148.) ſolus autem Pater eam ha= bet ſine principio (H. 154. Schol. 2.) Ergo Spiritus eam ab alio ſibi communicatam ha- bet: Sed non habet eam a ſolo Patre, quia Pater & Filius arcétiſſime inter ſe uniti ſunt Joan. 17. V. 10. II. nec a ſolo Filio propter eandem rationem, & quia nihil a ſe, omnia a Patre agit, Ergo Spiritus S. a Patre & Filio procedit. Schol. I. Vetus eſt Græcorum adverſus Latinos ex- poſtulatio de proceſſione Spiritus S. cum Græci eum a ſolo Patre procedere contendant. Bellar- minus Auctorem hujus erroris facit Theodore- tum, quem tamen alii excuſant. Illud certum elt, at, ci inyalu exatde Jope hege, dienſe lata f latenii Patrinn erupit, (erum trureh 4) Lecle Cllam N landos: 4. 1008. cOntta! atenn Jeroſol is Pry nnt, Cnn ii Cim part Cähtarun tös Olm, en Dleoh⸗ Conſtnnt Uhlgont Mare 1 Gemn In Conrſil Impnon non toti Ii Cree 7,26, I ep. I (oneili 3 Anoaf N Nd. 1 lensl , in tolin o 1 celi! tum 31,4. S a EN uun tlinl hoc 46 4. 400. Cene ¹ 4.1005 Logduus Patetn Dr en. Col, uaicaun Poene, gle, oMoE. 4 1M n en telen . Me, De Deo Trino. 383 aſt, circa annum 640. hunc errorem apud Græcos invaluiſſe: cumque Sæculo octavo pugna acrius exardeſceret, habitum eſt Concilium Gentiliacenſe prope Lutetiam anno 767. ſub Pipino Francorum Rege, deinde Forojulienſe a. 791. & Francofur- dienſe a. 797. Sæculo nono Aenn quæſtio venti- lata fuit in Concilio Aquisgranenſi a. 809. & Are- latenſi a. 813. Tandem anno 863. agente Photio Patriarcha Conſtantinopolitano res in Schisma erupit, & utramque Eccleſiam ccepit dividere. Coœptum Schisma perfecit Michael Cœrularius Patriarcha Conſtantinopolitanus dicens, Latinos ab Eccleſia eſſe excluſos, quod Symbolo parti- culam Eilioque addere præſumpfiſſent. Ad conci- liandos animos Concilium Barenſe ſub Urbano II. a. 1098. celebratum fuit, in quo S. Anſelmus contra Greæcos ſtrenue decertavit. In Concilio Lateranenſi IV. a. 1215. Conſtantinopolitanus & Jeroſolymitanus Patriarcha cum multis aliis Græ- cis Præſulibus in concordiam cum Latinis redie- runt, & in Concilio Lugdunenfi a. 1274. pax cum illis redintegrata fuit, qui etiam Symbolum cum particula Eilioque inter Miſſarum ſolemnia de- cantarunt. Sed Græcis ad ſuum errorem redeun- tibus a. 1439. celebratum eſt Concilium Florenti- num, cui interfuerunt Eugenius IV. P. Joannes Palæologus Græcorum Imperator, & Patriarcha Conſtantinopolitanus, qui cum multis Græcis Epiſcopis Eccleſiæ Latinæ conſenſerunt, excepto Marco Epheſino, qui ad ſuos reverſus plures qui- dem in antiquum errorem induxit, ſtatuta tamen Concilii Florentini nulla publica fidei confeſſione impugnata fſunt, unde hic error eſt perſonalis, non totius Græcæ Eccleſiæ.. Rationes ſui erro- ris Græci petunt. I. a S. Scriptura Joannis 15. v. 26. ubi Spiritus S. dicitur a Patre procedere. Reſp. Implicite ibi proceſſio a Filio aſſeritur. Concilia vero antiquiora ideo proceſſionis Spiri- tus S. a Filio non meminerunt, quia nulla lis de ea mota fuerat. II. Nonnulli Patres dicunt Spi- ritum Jpirant 304 Caput II. ritum S. a Filio tanquam a principio fine princi- pio, quale eſt Pater, non procedere. Theodo- retus vero ſolum negat Spiritum S. ex Filio ex- tantiam habere in ſenſu Eunomii, qui hoc modo loquendi Spiritum S. creaturam eſſe innuebat. Theophylactus, qui Schismatis tempore vixit, attendi non debet. An parti- Schol. 2. FxX his ſequitur partieulam Elioque merito cula Ellio- Symbolo Conſtantinopolitano additam eſſe, cum que Siumn antiquam fidem ſolum explicet, & nullibi prohi- bolo bene beatur Eccleſiæ, Symbolis pro neceſſitate tempo- addita rum aliquid addere, quod fidei non eſt contra- Jfuerit. rium. Quo tempore vero hæc additio facta fue- rit, eruditi non conveniunt. Genebrardus Aucto- rem additionis facit Damaſum P. S. Antoninus Ni- colaum I. P. a. 8538. Baronius Synodum VII. ge- neralem a. 787. Illud certum eſt, additionem hanc apud Hiſpanos obtinuiſſe Sæculo ſexto teſte Con- cilio Toletano a. 589. celebrato. In Galliis & Ger- mania modo recepta fuit poſt Synodum Aquis- granenſem a. 809. ſed quo tempore univerfalis EKccleſia hanc additionem probaverit, definiri vix poteſt. Vid. P. de Rubeis in diſſertatione de hae re edita. Schol. 3. Spiritus S. poteſt dici a Patre per Filium procedere, quatenus Filius eſſentiam Divinam a Patre acceptam communicat Spiritui Sancto, non vero quatenus etiam ipfe Pater immediate ſpirat Spiritum S. Denique Scholæ probabilius docent, Spiritum S. a Filio non diſtinétum iri, ſi ab eo non procederet, quia in proceſſione fundatur di= ſtinctio. H. 1560. Pater G Pater & Filius mutuo amore ſe proſe- arlaszrn- quendo ſpirant & producunt Spiritum §. et Nam Spiritus S. a Scriptura & Patribus vo- piritum Catur Amor. Rom. 5. quia ab amore proce- Sanktum. dit, & vi proceſſionis formaliter eſt termmins üb⸗ hiſten Ekilüi, Iis. del non uet Fil ſen wut ol. r. Vinum re & cas, pe ittis fitns r. Nei di em ed, in Pulſhs tis, 20 tur S Filoo, nle, drio Che ig vero Etiintit Dol 2, Gpitiuss iad tehti i i 1la, et t, 4 nore e Rinti TitnsS. hinm be 1e per 4 tultn ſre n e. Thoe. & Hloe Ni MWeNe ge iums Npot in Pognere n ele,4 Inlibirt Ate emn. 0n & aann ito hinte eruus M Antoninat on WI tionenk to telelt ne l lamn Diwde. i Sin1 ne hom Ginm⸗ Prnbe P Ioe 1 tetm Hel 4 e Meo Trano. 305 ſubfiſtens ac perſonalis mutui amoris Patris & Filii, unde etiam diecitur Unio, Communio, Amplexus, Oſculum, Nexus. Ratio eſt: Spi- ritus S. a Patre & Filio procedit, (G. 155.) Sed non procedit per intellectionem, alias foret Filius, (G. 153. Ergo per volitionem ſeu mutuum Patris & Filii amorem. Schol. r. Modus, quo Pater & Filius eſſentiam Di- Quare vinam per amorem communicant, ſi ad Spiritum S. Spiritus reſpicias, bene exprimitur per Proceſſionem a Pa- S. vocetuß tre & Filio: fſi antem ad Patrem & Filium reſpi- Spiritas. cias, per Spirationem, unde etiam Spiritus Oris Patris dicitur Pfſ. 32. v. 6. Igitur non dicitur Spi- ritus propter immaterialitatem, hæc enim etiam Patri & Filio competit, ſed quia eſt terminus mu- tui amoris Patris & Filii, cujus amoris proprium eſt, impelli & inclinari in rem amatam, qui im- pulſus eſt ſubſiſtens & perſonalis in Deo: Spiri- tus, additur Sanflus, quia Sanétitas accornmmoda- tur Spiritui S. ficuti potentia Patri & Sapientia Filio. Vocatur etiam donum & quidem berſo- nale, quia eſt res alicui ab aliquo data, & ex pro- prio Charaétere ad donandum inclinatio. Paracle- tus vero dicitur, quia gratiam in cordibus noſtris diffundit, quæ nos conſolatur. Schol. 2. Principium quo proximum Proceſſionis Princi= Spiritus S. eſt voluntas, prout in obliquo conno- pium quo tat relationem Patris & Filii per modum comple- proxi- menti intrinſeci. (F. 152. Schol.) Volitio autem mum Pro= illa,; per quam Spiritus S. a Patre & PFilio proce- ce ſſionis dit, ſeu ſpiratio aétiva conſiſtit formaliter in Spiritus amore eſſentiali, eique ſolum addit relationem Sankti. Spiratoris. (F. 153. Schol. 1.) Procedit autem Spi- ritus S. ex amore eſſentiæ Divinæ, Attributoôrum, trium Perſonarum per ſe & eſſentialiter; ex amo- re vero creaturarum futurarum non neceſſario ſed tantum ex hypotheſi Divini decreti procedit. Cren=⸗ Schram Inflit. Theol. Tom. I. U 306 Caput II. Creaturas vero mere poſſibiles utpote nunquum redit futuras Deus non amat, quia illis nullum bornum mS nec exiſtentiam vult, adeoque ex earum amore ſie e. Spiritus S. nequit procedere. (§. 153. Schol. 2.) ſerinen Difcri- Schol. 3. Quærunt etiam Scholæ, quodnam ſit di- mia men inter ſcrimen inter generationem Filii, & Proceſſionem genera- Spiritus S. Richardus a S. Victore diſcrimen hoc tionem in eo ponit, quod Filius accipiat a Patre natu- Pnt Filii, & ram fœcundam ad producendum Spiritum S. Spi- loprl Proceſio- ritus S. vero naturam exhauſtam fœcunditatis I. Utmne nem Spi- expertem. Sed hoc modo Spiritus S. non eſſet Ceſani, xitus S. in natura perfecte ſimilis Patri & Filio, nec Pilins Deigſ Patri, quia non haberent naturam illam fœcundam, e ed cum Spiritus S. nullum terminum, nec Filius alium U Filium producat. Vasquez diſcrimen in eo ſtatuit, P tebi quod Filius fit perfecta imago Patris, Spiritus . Nchal 1) vero per modum imaginis non procedit. Verum le dede hæc ſententia non explicat, quid ratio imaginis X ab addat ſupra ſimilitudinem perfectam in natura, quam etiam habet Spiritus S. Suarez hoc diſcri- 2. H men aſſignat, quod verbum procedat per intelle-: 1185,. ſpi Gtionem actualem, quæ eſt ultima differentia na- (Ae Ften turæ Divinæ, Spiritus S. vero per voluntatem ſub nitonis h ratione amoris actualis, qui amor ſupponit Divi- ſke nam naturam jam conſtitutam. Sed hæc ſenten- 8 tia laborat in falſo ſuppoſito, nempe actualem mmata intellectionem eſſe ultimam differentiam naturæ 3. Nl Divinæ. (§. 4r. Schol. 6.) Thomiſtæ volunt, ideo Nnnin proceſſionem Filii eſſe generationem, quia fit per l un intellectum, cujus proprium eſt aſſimilare ſibi 0l. 2) terminum, Proceſſio vero Spiritus S. fit per vo- ten. luntatem, quæ ex natura ſua non tendit ad ſimi- litudinem, ſed ſolum ad unionem. Sed ex hoc ſequeretur Spiritum S. vi proceſſionis non eſte ter formaliter Deum Patri & Filio conſubſtantialem, (en unn quia vi ſuæ Proceſſionis non procedit ut ſimilis lun . in natura Patri & Filio, cum procedat per volun- icn 1 tatem, quæ ex ſe ad ſimilitudinem non tendit, 1 annna unde ſolum Patri & Filio eſſet confubſtantialis rſd identice & ſubjective, quia in Deo & a n nlie te mer MInNn X AIm m 53 n: gvocn 1n & Doclher e Ciline 1t a Pien te. Hiio, l lamitmm: nec Hi nen in en is, N⸗ Diinmn n Teend De Deo Trino. 3⁰7 procedit, quod etiam concedent Sociniani. Di- camus ergo cum S. Joanne Damaſceno I. r. de fide c. 8. Generationenz inter & Proceſſionem di- ſcrimen intercedere eaoki ſumus, cœterum quis fit lucjus diſtinctionis modus, prorſus neſcimus. D. 157. Proprietates Spirationis in Deo ſunt. Spiratio I. Eit neceſſaria: Nam Deus eſt abſolute ne- æc ℳ ceſſarius. (J. 43.) Sed Spiritus S. eſt verus "eceha- Deus: (H. 147.) Ergo abſolute neceſſarius““. eſſe debet. Cum autem eſſentiam ſuam a Patre & Filio habeat per ſpirationem (H. 155. Schol. 1.) Spiratio ipſa abſolute neceſſaria eſſe debet. (H. 154.) Unde etiam Spiratio * ex ipſa Patris Filiique natura fluit. eun n 2. Eſt æternga. Nam Spiratio, qua Spiri- Zierna. Nuhe tus S. ſpiratur: eſt abſolute neceſſaria, adeo- de que æterna: nec principium nec finem du- – rationis habens. (H. 45.) Attamen ne imper- ri fecte adhuc ſpiratus Spiritus S. dicatur, con- k ſummata ſemper eſt. rl, 3. Eſt immanenc. Quia principium quo Imma- e d proximum Spirationis eit voluntas (H. 156. nens. ven,6 Schol. 2.) quæ habet terminum immanen- eſ Dn, tem. Ge Pater & Filius ſunt principium, & qui- Eater & ss dem unum tantum Spiritus S. Ita docet Con. Eilius ſunt ntit, cilium Lugdunenſe c. fideli, de ſum. Trinit. t e- i n ubi damnantur illi, qui temerario auſu aſſe- ciniuen u⸗ en rere præſumpſerint, quod Spiritus S. a Pa. Spiritus 4 auitt tre & Filio tanquam ex duobus principiis, Sangti. ol U02 & 38 Caput II. & non tanquam ex uno procedat. Et in Concilio Florentino definitur, quod Spiri⸗ tus S. a Patre & Filio tanquam ab uno Prin- Quomodo vrædica- tio fiat in materia S. §. Tri- mitatis. cipio & unica ſpirationt procedat. Idem affir- mat S. Baſilius l. 2. cont. Eunom. S. Augu- ſtinus l. 5. de Trinit. c. 14. & S. Anſelmus I. de proc. Spirit. S. Ratio eſt: quia Pater & Filius rationem Spiritus S. mediante ſpira- tione in ſe continent, cum ex ſpiratione co- gnoſcatur, cur Spiritus S. ſit: (H. 155. 150.) Ergo poſſunt dici Principium Spiritus S. ſed non principia, quia eadem numero virtute Spiritum S. neceſſario & ab æterno in &ter= num producunt (§. 157.) ex unitate enim numerica influxus, unitas Principii ſolet æſtimari. Schol. r. Durandus putavit, Patrem & Filium duo Spiritus S. principia dici poſſe: ſed notant com- muniter Theologi, hanc opinionem eſſe erroneam & temerariam. Ut ergo intelligatur, quomodo Pater & Filius inter ſe realiter diſtinéti poſſint eici unum principium Spiritus S. notandum, quod hæc nomina fſubſtantiva: Principium Spiritus . & Spirator immediate denotent quoddam quaſi individuum, quod eſt commune Patri & Filio, & noſtro modo intelligendi ex eſſentia & ſpiratione activa conſtituitur. Non tamen ideo putandum eſt, quatuor eſſe Divinitatis Perſonas, Patrem, Filium, Spiritum S. & Spiratorem, nam Spirator non eſt nova perſona, ſed complecétitur duas Per- ſonas Patris & Filii quatenus ſunt Spiritus S. cof- relatum. Nec ſequitur, Spiritum S. nec a Patre, nec a Filio immediate procedere, ſed ab illo Spi- ratore: quia ipſe hic Spirator Patrem & Filium includit. Ut ügitur caute in hac materia loqua- mur, ſerventur ſequentes regulæ. I. Ut nomina ſubſtantiva dicantur pluraliter, requiritur . . rali⸗ Talias Catiſorn Vn ican les fup 1s & 5 o: ſn ſunt eren 1is iner Spiritus Eodem Hinehi ſonicat Mon mult Dinm. H Ciur: Din r omti Dater & Uert, tam vi Nem co am n 2 Filio tezliter irn Ohrigt n Tealis, Ditrem 8 Gores veto ſb Emn Mlt Ktol. 2. I Cün ezd ettn Ei⸗ o egnl llio, I De Deo Trino. 309 lt di ralitas ſuppoſitorum ſeu Perſonarum, & fignifi- Nol d cati formalis ſeu eſſentiæ.. 2. Ut nomina adjecti- n G noh va dicantur pluraliter vel verba, ſatis eſt plura- Eent litas ſuppoſitorum. Sic bene dicimus: Pater, Fi- El lins & Spiritus S. creant mundum: male vero n dico: ſunt creatores mundi; ſed dicendum eſt, 5 Alkon ſunt creator mundi, ne pluralitas eſſentiæ creato- Gvubel ris inferatur. Item male dico: Pater, Filius & geciae Spiritus S. ſunt tres Di, bene vero: ſunt Deus. ſiinn Eodem modo male dico: Pater & Filius ſunt Principia Spiritus S. quia licet duæ ſint Perſonæ, inß ſignificatus tamen formalis principii ſeu efſſentia Gpiind non multiplicatur, ſed debeo dicere ſunt princi- Umero ſ pium. Hinc quando in Symbolo S. Athanaſii di- Erno citur: unus omnipotens, non tres omnipotentes, ititet Iy omnipotens ſubſtantive ſumitur. Porro cum ee BPater & Filius abſolute neceſſario Spiritum S. Düdd pirent, (§. 157.) patet non propter inſufficien- tiam virtutis in Patre, Filium etiam ad ſpiratio- nem concurrere, ſed quia juxta eſſentiam Divi- ekl nam non aliter eſt poſſibile: imo ſi Spiritus S. ee r a Filio non procederet, non diſtingueretur ab eo eneke realiter, quia oppoſitio relativa inter ſpirantem Puuc, 6, & Spiratum cefſlaret: ubi autem in Divinis non Pncim obviat relativa oppoſitio, ibi nulla eſt diſtinctio umte, realis. Quando vero nonnulli antiqui dicunt: thimm Patrem & Filium eſſe auétores Spiritus S. ly au- gnolie dGores ſumunt adjective, id eſt, ſpirantes, nen ehmite vero ſubſtantive, id eſt Spiratores ob rationem nd, jam allatam. 1 ſp Schol. 2. Licet igitur Spiritus S. ut verus Deus eſt. ſn (§. 147.) habeat eſflentiam, quæ eſt a ſeipſa, en Ni cum eadem numero cum Patre eſſentia gaudeat, gefing (§. 148.) quoad modum tamen eam habendi non t inn eſt a ſeipſo, ſed Patrem & Filium pro Principio e ſuo agnoſeit: nee tamen dependens a Patre & i Filio, nec Pater & Filius cauſa Spiritus S. dici hune ,, poſſunt. (F. 154. Schol. 2.) Et quia Spiritus L8. nen, eſt a Patre & Filio: hinc interna ejus proprietas e. Firl in opera externa ita profluit, ut Spiritus S. a ſe lin U3 non Fater eſ- ſentiam Divinam quoad modum etiam ha- bendi ha- bet a ſe- iplo. Quomodo Fater ſit princi- vium Di- vinitatis. 310⁰ Caput II. non agat quidquam, ſed a Patre & Filio: uti te- ſtatur Chriſtus Joan. 16. v. 13. Qua ratione Pater, Filius & Spiritus S. ita agunt, ut Pater per Fi- lium in Spiritu S. agat Rom. II. v. 36. Ex iſo, & per ipſum & in ipſo ſunt omnia. H. 159. Deus Pater eſſentiam Divinam quoad mo- dum etiam habendi, habet a ſeipſo. Nam Deus Pater ſæpiſſime in S. Scriptura legitur FEilium generare, mittere (H. 152.) Joan. 7. v. 28. 29. 33. & mittere Siritum Joan. 14. v. 26. & per eos operari (H. 154. Schol. 2. . 158. Schol. 2.) Pfſ. 32. v. 6. Nullibi tamen Pater a Filio & Spiritu S. eſſe, mitti, nec hi per illum operari dicuntur: Ergo bater eſſentiam Divinam, quæ a feipſa eſt, habet etiam quoad modum habendi a ſeipfo. Ra- tio eſt: Pater communicat eſſentiam Divi- nam Filio & Spiritui S. (G. 153. 155.) Efgo non poteſt illam viciſſim a Filio & Spiritu 8. communicatam accipere, quia alias Circnlus oriretur. Porro hæc aſzitas Patris non con- fundenda eſt cum aſeitate eſſentiæ Divinzæ: Nam cum Pater & Filius & Spiritus S. ean- dem numero eſſentiam Divinam habeant (F. 148.) & Deus ſit ens a fe (G. 40.) omues habent eam eſſentiam, quæ eſt a ſeipſa, ſed ſolus Pater eam habet a ſeipſo. Unde alei- tas Patris, quatenus eſt Pater, non eſſen- tiam, ſed modum eam habendi reſpicit. . Schol. Ex hoc colligere licet, quomodo Pater prin- cipium totius Divinitatis poſſit appellari. Nempe ſi per totam Divinitatem intelligatur efſentia Di- vina, ſecundum quam Deus eſt Spiritus a ſe, e ter non nann elle Dium,: t Spin glit ſie Tater Der Di- nitatis, ellet. tis, in lter, 1 penn in ſ lter ekt. Exerele it 1le der UVII ex 1.001. Crica de o kantiali tor. Ration 60 Drimns Flins, 1 Datrem . te in 8.5 loete Cn Hlutyi G En n l ſeo filin lin Date MN t dit 3 tiin Divin lor i ticreke Hue lui n lon eigo. Pan k, 82.) . den lhi e, iti, 1iſn etin Pl Htis n Feniee / isg⸗ nnn b, De Deo Trino. 311 ter non poteſt dici principium totius Divinitatis, nam efſentia Divina non habet ullum fui princi- pium, alias non eſſet Spiritus a ſe, & quia Pater eſt Spiritus a ſe habens eſſentiam Divinam, ne- quit fieri, ut idem ſit ſui ipfius principium. Nec Pater poteſt dici principium totius Divinitatis, ſi per Divinitatem intelligantur tres Perfonæ Divi- nitatis, alias Pater fui ipfius Principium dicendus eſſet. Dicitur igitur principium totius Divinita- tis, quia omnes Deitatis Perſonæ, quæ non ſunt Pater, a Patre procedunt, & Pater earum ratio- nem in ſe continet. Porro Aſeitas Patris, prout Pater eſt, in operibus externis etiam ſe debet exerere ita ut agat a ſe: hinc dicitur Pater agere a ſe per Filium in Spiritu S. qualis modus agendi nulli ex Divinitate præter Patrem competit I. Cor. S. Vv. 6. Rom II. v. 36. & particula dia- critica Patri attributa ibi eſt, Ly E, licet ſubin- de propter Patris cum Filio & Spiritu S. Conſub- ſtantialitatem cum alia particula, per, commute- tur. G. 160. Ratione ordinis in ſubſiſtendo & operan- Katione do Primus in Divinitate eſt Pater, ſecundus ordimis Filius, Tertius Spiritus S. Hic ordo inter 7 Jubſi- e. 7 . ſtendo in Patrem, Filium & Spiritum S. ſæpe diſer- Divinitate te in S. Scriptura retinetur v. g. Matth. 28. primus e, docete omnes gentes baptizantes eos in nomine PFPater, 1 Patrice & Elii & SpiritusS. Et S. Juſtinus cundus apol. 2. ait: Jeſum agnoſcimus veri Dei Filium, Eilius, & loco ſecundo colimus, tertiumque ordine Spi- H ritum Propheticumi. Ratio petitur ex dictis, aßkan, quia Pater eſſentiam Divinam etiam quoad modum habendi habet a ſe (F. 159.) & Pa- ter agit a ſe (l. c. Schol.) Filius vero eſſen- tiam Divinam quoad modum habendi habet U4 à Pa- 312 Caput II. a Patre ommunicatam (F. 153. & omnia a Patre agit. (H. 154. Schol. 2.) Spiritus §. aàa Patre & Filio efſentiam communicatam ha- bet (K. 155.) & àa Patre & Filio agit (H. 158. Schol. 2.) §⸗ 16 I. In irihus In tribus Divinis Perſonis non datur erdo Divinis perfectionis, nec virtutis agendi ad extra, Perſonis» nec temporis, nec dignitatis, ſed in omnibus oo eſſentialibus attributis, vi agendi., duratione feſtionis, & cultu inde reſultante omnes tres Perſonæ nec virtu omnino æquales ſunt. Nam Filius æque tis agendi ac Pater & Spiritus S. ſunt verus Deus ad eætra (H. 141. & ſeq.) adeoque omnium attribu- nee tem, torum Divinorum omnes funt participes: Bigmita⸗ Ergo ratione perfectionis æquales ſunt. De- tis, inde virtus agendi ad extra ſequitur perfe- ctiones eſſentiales: Sed in his Pater præ Fi= lio & Spiritu S. præcellentiam non habet: Ergo nec ratione virtutis ad extra operandi. Rurſus ſicuti Pater eſt ab æterno, ita etiam Filius & Spiritus S. (H. 142. 146.) Ergo fa- tione temporis funt æquales. Item ſicuti Pa- ter cultu Divino eſt proſequendus. (G. 141.) ita etiam Filius (G. 143.) & Spiritus S. (J. 147.) Ergo ratione dignitatis ſunt qua es. Unde Symbolum S. Athanaſu: In hac Zrinitats nihil priur aut poſterius, nikil majus Gut minus; ſed tote tres Perſonæ cocterne ſibi ſunt & co- ρuαͤꝶ—ι.. Quippe qualia dicuntur, quæ eandem habent quantitatem, quzæ autem eandem quantitatem habent, funt idem: Ergo cum Pater, Filius & Spiritus S. in idus nibus Ubus el Nibus p uuntita Aitur Vetlonis Klol. C ¹ lin Perſons defemenn AiArun 60 ner Ei eſ contra Maer wicem Dptura N Tes Per Clatatx. Pet Chriſ olomba. Ius adop Pitſe lie e ii CrErlt Mkei⸗ aſ ſe Loſpe lann ert lle zſat lle an 6 Cintu ſl ne De Peo Trino. 313 Em zibus eſſentialibus ſint idem (G. 148.) in om- Süm nibus perfeétionibus eſſentialibus eandem Uirn? quantitatem fcilicet infinitam habere debent. Nten Iagitur ſolus ordo originis in tribus Divinis Perſonis admitti poteſt. Schol. Cudworthus & Bullus Angli: & Epiſcopius 2 Limbrochius Arminiani inæqualitatem inter n Catate Perſonas Divinas in perfecétionibus eſſentialibus idern defendunt, quam opinionem alii ſubordinationem e alii Arianismum mollem appellant. Sed hoc mo- Anemt do nec Filius nec Spiritus S. Deus forent, quod 1 Au eſt contra demonſtrata. (F. 143. 147.) tres kan Ulin , §F. 162. Con un Pater Filius & Spiritus S. funt realiter Eater, puie⸗ invicem diſtincti. Ita docet Primo S. Scri- Lilius & gi ptura N. T. ubi Matth. 3. Marci r. Luc. 3. piritus Tres Perſonzæ in baptismo Chriſti fuerunt de- ent claratæ.: Pater & Eiliut cœleſti illa voce: Hic = n eſt Filius meus dileltur; & Spiritus §. dum fu- ſindi. ngen per Chriſtum deſcendit corporali fpecie ſicut * columba. Non deſignatur hic per Filium Fi- lius adoptivus, & per Spiritum S. tantum 6 gratiæ plenitudo, uti volunt Sociniani: Nam en de Filio naturali agi probat emphaſis textus s (, G z. , „ n,, D d II is rgc: αο α ανσα6ας quod de nulle r alio legimus. Item Evangeliſta S. Lucas ex-= in ſ⸗ preſſe afſerit c. 3. v. 22. Spiritum S. deſcen- ⸗“ diſſe corporali ſpecie ſicus columbam: Ergo ve-= ram Perſonam ſicuti in Filio deſignat. De= " ingde Matth. 28. v. 19. dicitur: docete omnes venm, gentes haptizantes eos in nomine Patris & Filit —S Spiritus S. ubi ſane fruſtra a Chriſto tria diverſa nomina; quorum cuilibet peculiaris U5 ſigni⸗ 314 Caput II. ſignificatio ſubeſt, fuiſſent adhibita, fruſtra Articulus Emphaticus & eſſet additus, fru- ſtra bis repetita eſſet particula copulativa za niſi realis eſſet illorum Trium diſtinétio. Rurfſus Jo. S. V. 7. Tres eſſe in coelo teſti⸗ monium dantes dicuntur, licet hi tres eſſen- tia unum fſint. (H. 148.) Secundo ad hanc realem Patris, Filii, & Spiritus S. diſtinctionem indicandam Patres Eccleſiæ ipſa S. Scriptura præeunte Joan. 14. v. 16. dixerunt, quod in Trinitate detur 42- Aoc α οο ᷣετονατποι, licet non X αα XXA*h 8Sασοαοι. Hæc quippe ipforum mens eſt, alium Patrem, alium Spiritum S. eſſe in reſpectu perſonali, non autem aliud eſſentia. Unde S. Auguſt. I. I. de fide c. I. Una ℳ Patris & Filti, & Spiritus S&. eſſentia, in qua non eſt aliud Puter, aliud Filius, aliud Spiri- tus S. quamvis perſonaliter ſit alius Luter, alius Filius, alius Spiritur J. Ratio eſt quia illa vocamus diſtincta, in quorum uno eſt aliquid, quod non eft in altero: ſed in generante ali- quid aliud eſt, quam in generato, quia ge- nerans dat vitam generato, generatus acci- pit (J. 152.) Ergo generans & generatus de= bent eſſe realiter diſtincti, & conſequenter Pater & Filiuns in Divinis ſunt realiter diſtin- Gi. Eodem modo cum in ſpirante debeat eſſe aliquid aliud, quam in ſpirato: ſpirans & ſpiratus debent inter ſe realiter diſtingui: adeoque cum Pater & Filius Spiritum S. ſpi⸗ rent, (§, 155.) Spiritus S. a Patre & Filio realiter diſtinguitur. Schol. Glol 1. Filium Perſon Datrom ſunt de Rionen nunt ! citur Ppriori tas er te / Jom 10 ſoan. 14 MeE. H le elles Gdübs Moon inlerre dens, emer hil 4 ciatur. Non ſier e conn Dirine Glin tre kemt, elemi, doln, non d es wine eſſe le in h⸗ kincker lcet de lii, iſe De Deo Trino. 315 nn n Schol. I. Noetus circa annum 245. aſſerebat, Patrem Sapellia- Adtus, Filium & Spiritum S. non ſolum natura, ſed etiam norum ob- lhnin Perſona unum Deum & fingularem efle, cujus jeciones 1 in Patronus famofiſſimus fuit Sabellius, a quo diéti ſolvun- *“ ſunt Sabelliani, quotquot poſt eum realem diſtin- tsr. E ctionem Perſonarum in Deo rejecerunt. Oppo- itisc nunt I. illa loca S. Scripturæ, ubi Deus unus di- citur Deut. 6 v. 4. Solus Pater Deus. Keſv. In priori loco unitas Dei in natura, non vero uni- is, Fii tas Perſonæ deſignatur: in poſteriori idola a ra- tam M. tione veri Dei excluduntur. II. Opponunt illud Joan. 10. v. 30. Ego & Fater unum ſumus. Et ine uul Joan. 14. v. 9. Qut me videt, videt &f Patrem. te detuui KReſp. Prior locus de unitate eſſentiæ; poſterior NNiN de effectibus externis miraculoſfis intelligitur, in Nommt quibus eſt eadem virtus Patris & Filii. III. Qp- nd ponunt diſtinétionem realem Perſonarum in Deo tun 64 inferre compoſitionem, ens aggregatum per acci- Aulck dens, & majus incrementum ex tribus Perſonis l. emergens. Keſp. Primum non ſequitur, quia ni- tin hil eſt in Deo per modum potentiæ, quod perfi- , olulß ciatur, nil per modum formæ, quod perficiat. Pnir Non ſecundum, quia ad ens aggregatum per ac- 1 cidens requiritur, ut ex pluribus nullam inter ſe connexionem habentibus fiat; Perſonæ vero o Divinæ ſummam naturæ unitatem habent: Et geleut quia tres Perſonæ majorem perfectionem non af- ferunt, quam totam habent ab una & ſingulari am eſlſentia, majus incrementum non faciunt. e Schol. 2. Realis diſtinctio Perſonarum Divinarum Trinitas gen . non tollit unitatem effſentieæ, (F. 148.) Unde quid. CoNe Deus recte Triunius ſeu Trinitatis, ſeu Trini no- realtett, mine deſignatur: male vero diceretur in Divinis nn 6 eſſe Ternio, Ternitas, Triplicitas, Triformitas, ſto quia hæc nomina trium rerum fubftantialiter di- n Ge⸗ ſtinctarum numerum & compoſitionem important: itet licet poſſit dici Triplex Perſona. Item non poteſt iitun 4 dici, Filius eſſe diverſus, diviſus, alienus diſpar Pane & differens a Patre, quia ſic naturæ diverſitas in- dicatur;: dici tamen poteſt alius, diſtinétus, & 6 quoad Trinitas in V. T. fuit 60⸗ ghnita. 316 Caput II. quoad relativam proprietatem differre a Patre, quia ſic denetatur Perſonalis ejus diſtintio. Ly folus tantum conjungi poteſt termino bPerfonali, quando prædicatum in propoſitione eſt proprium ſoli Perſonæ, quæ eſt ſubjectum: v. g. ſolus Pa- ter generat. 163. § 3 4 Trinitas in veteri etiam Teſtamento fuit cognita. Nonnulli hoc probant ex Gen. I. v. 1. In principio ereavit Deus cœlum & ter- ram: ubi Eleè in plurali conjungitur cum N in fingulari ad innuendam pluralitatem Divinarum Perſonarum. Verum cum alii in- terpretes cum Bellarmino velint, hanc ſolum eſſe proprietatem linguæ Hebraicæ, nolumus hic ex re incerta argumentum ducere. Unde melius probatur ex Gen. 1. V. 26. faciamus ho- minem ad imaginem & ſimilitudinem noſtram. Et c. 3. v. 22. Ecce Adam quaſi unus e no- bir ſactur eſt. Et c. 11I v. 7. Venite deſcenda- mur, & confundamus ibi linguam zorum. UÜbi in plurali dicitur: faciamus, unus eo nobit, deſcendamur, ad deſignandam Perſonarum pluralitatem, in ſingulari vero: ad imaginem, ut denotetur unitas eſſentiæ. Nec eſt cur di- catur ideo hæc in plurali dici, ut Majeſtas Divina indicetur: quia alias etiam Deus in Legis promulgatione Exod. 20. ubi vel ma- xime majeſtatem ſuam Deus oſtendebat, de ſe in plurali loqui debuiſſet: ſane ſtylus ma- jeſtaticus ne quidem in omnibus loeum ha- bere poteſt, uti Gen. 3. v. 22. ubi fit partitio, realem pluralitatem ſupponens. 2do. In V. Domi= T. Deus a Deo diſtinguitur Gen. 19. V. 24 Duuinunr ur & lepetltu 4, eX 4 gbin no Ex iis lepetito Aue Mn Priminr. Petſtone, in erpiie r A Nl RN ſonat udet. Aut Ir Tecentia Oifſa Ptis legl tone ſi Miice Cluk, g Ilir ibit / l 6n, loſer, 1 in meti Dei No i intus Phetis Nitatis ltthet Erple 6 De Deo Trino. 317 e. Dominur pluit ſuper Sodomum & CGomorram ſul- rd phur & ignem aà Domino: Ubi H non ſolum ickn repetitur, ſed etiam cum præpofitione 3eeEe a, ex domino, ad denotandum Filium Dei, quia nomen 1h ſoli Deo tribuitur. 3⁄0u. Ex iis locis ubi nomen ſanctus vel Deus ter repetitur lſ. 6. v. 3. Jankus, Janblug, Jan⸗ amermm Suc Dominus Meus ecercituum. Ubi unitas ex- AG primitur in voce H) & Trinitas in trina re- nin petitione, Sanctus. Unde etiam R. Simeon Uunfra ita explicat: Sankzus, hic eſt Pater: Sanktur, guim hic eſt Filius: Sanktus, ſic eſt Spiritus J. Et umd R. Jonathan Filius Uziel: Chaldaice ſic hane; habet: Lanbtus Tater, Sandtus Pilius: San- ce,Pé Bus Spiritus J. Quæ teſtimonia quidem in aden recentioribus editionibus horum Rabbinorum ſun omiſſa ſunt, ea tamen in antiquis manuſcri- 8 ptis legit Galatinus. Quod vero hac repeti- iu, tione fuperlativum juxta phraſin linguæ He- uit braicæ non deſignetur, patet ex v. 8. ubi di- m Ccitur, quem mittam? en unitas eſſentiæ: Et 4 v4 Juts ihit nobir? en Perſonarum pluralitas. Et 6 Pl. 66. V. 7. dicitur: Benedicat nos Deus, Deut n Hing noſter, benedicat nos Deut. Ubi Deue noſier in medio ponitur, quod optime ad Filium leee Dei propter affumptam humanitatem refer- n, tur. Alia teflimohia pro Divinitate Filii & etiun 0. 5 . . . . Ctene Schol. In Veteri Teſtamento ſolis Patriarchis, Pro- Quihus arelſb, phetis & viris Sanctis aperta Myſterii §. S. Tri- rog'elat 1 “ nitatis revelatio concefſa fuit, uti innuit Chriſtus erit. ins Matth. 13. v. 17. Amen dico vohbis, quia maulit Gbi 1e, Prophetæ & juſti cupierunt videre, qu vos veide- s. 4 tis, & non viderunt. Sane deſiderium Inear- 0 onis hl „% Spiritus S. dedimus. (H. 142. 147.) 4 Deus eſt Jubſtantia ſingularis completa⸗ Ccommuani- cabilis. 318 Caput II. tionis illis revelatæ, Myſterium S. S. Trinitatis ſupponit. Communi tamen vulgo Judæorum aperta revelatio Myſterii S. S. Trinitatis merito denegata fuit, tum ut Polytheismi occaſio tolle- retur, tum ut Novo Teſtamento utpote perfe- ctiori hæc revelatio a Chriſto facienda reſerva- retur. Unde vulgus Judæorum imperfetam ſolum Divinitatis Meſſiæ notitiam habuit, quem tantum ut regem præpotentem fibi exhibuit: Quia tamen fides in Chriſtum mediatorem omni tempore necefſaria erat ad ſalutem, Judæi juſti fidem ſaltem implicitam in Chriſtum Deum habue- runt. Inter legisperitos vero ſemper ſubobſcura quædam de S. S. Trinitate Traditio viguit, quia aderat Traditio de Divinitate venturi Meſſiæ, quæ confuſam S. S. Trinitatis notitiam includit: ſane ſi Meſſiam Deum eſſe non agnoſcerent, fru- ſtra eos Chriſtus ad probandam ſuam Divinitatem ad Scripturas remiſiſſet, ſi eam ex Prophetis di-= ſcere non potuiſſent. . 1 H. 164. Sanctiſſimæ Trinitatis myſterium hucus⸗ que ad S. Scripturæ ductum explicavimus: Quia vero ad ſolvenda varia adverſariorum Sophismata, & vindicandum verum S. Scri- pturæ ſenſum varii in Eccleſia recepti ſunt termini, reſtat, ut eos ad altiſſimum hoc myſterium in ſequentibus applicemus. Igi- tur Deus eſt ſubſtantia, & quidem communica- bilir, ſingularir, & completa. Nam fſubſtan- tia eſt ens, quod non exiſtit in alio tanquam ſubjecto, ſeu ens per ſe exiſtens: Sed cum Deus ſit ens a ſe, (§. 40.) exiſteret, etſi nullum aliud adeſſet ens, adeoque non eſt in alio tanquam in ſubjecto: Ergo eſt Fhg. . ein⸗ Deinde etere, ter Eqt Dens ( ta plun Rorſus omhnime ens exi ſigicen e cone Conttaci in exit Eebens lubſr⸗ Gur eX tendon de Der leoqu tura fu⸗ Connpleta Olol. 1 ſechun 6 ty enlmn di node tint, 1 Cchiis ſndir ſt, Commn Dens ln N N uin g0 Iolen finitats re 1 ccibend Ue ebiatoten n, Illti n ennk per ſtinn tin gni Reltuel Mel than inn Clerett, um Dfiün eX Drohde Keim kn elent eiii ennd n leeet Aicmm. Plcem iden Nu Nn o iens erilleni, glel⸗ . De Deo Trino. 319 Deinde ſubſtantia, quæ pluribus poteſt com- petere, dicitur communicabilis: Sed cum Pa- ter & que ac Filius & Spiritus S. ſint verus Deus (H. 141. 143. 147.) Deus eſt ſubſtan- tia pluribus competens, Ergo communicabilis. Rurſus ſubſtantia ſingularis dicitur ſubſtantia omnimodo determinata: Cum autem omne ens exiſtens omnimodo determinatum ſit, ſiquidem quidquid de eo cogitari poteſt aut ei competit, aut non, per ipſum principium contradictionis, ſequitur, omnem fubſtan- tiam exiſtentem eſſe ſubſtantiam ſingularem, ſed Deus eſt ſubſtantia exiſtens; (H. 41.) Ergo eſt ſubſtantia ſingularis. Denique ſubſtantia, quæ ex natura ſua non ordinatur ad conſti- tuendum cum altero tertium, eſt completa: Sed Deus eſt ſubſtantia, quæ eſt a ſe (F. 40.) adeoque ad tertium conſtituendum ex na- tura ſua non ordinatur: Ergo eſt fubſtantia completa. chol. Non eſt repugnantia ſecundum diverſum re- ſpectum, Deum dici ſubſtantiam communicabilem, & ſingularem, ſeu incommunicabilem. Deus enim dicitur ſubſtantia ſingularis, quatenus omni- modo jam determinatus eſt, ad quod etiam per- tinet, ut ſit Pater, Filius & Spiritus S. communi- cabilis autem ſubſtantia dicitur, quatenus ille ab- ſtractive ab eo, quod Pater, Filius & Spiritus S. ſit, conſideratur, ſed his tribus efſentia Divina . communis eſſe debet. H. 165. Deus non eſt ſuppoſitum, nec unica Per- ſona. Nam ſuppoſitum eſt ſubſtantia ſingu- laris & incommunicabilis: Sed eſſentia Divi- na Deus gon ſi ſuppo- tums nec Unicao Ferſona. ERerſond quid. abliſten= tig. sgis t. Suot;, „ vzagkhess 320 Caput II. na non eſt incommunicabilis (H. 164.) Ergo non eſt ſuppoſitum. Deinde ſuppoſitum intel- lectu præditum dicitur Perſona: Sed eſſentia Divina non eſt unicum ſuppoſitum, Ergo nec unica Perſona. . Schol. I. Perſona juxta Boetium eſt naturæ ratio- nalis individua fubſtantia, id eſt fubſiſtentia; quæ definitio cum noſtra quoad rem coincidit, ubi Perſonam concretive ſumimus, quo modo fab- ſtantiam, quod eſt ejus materiale, & ſubfſiſten- tiam cum intellectu, quod eſt ejus formale, in- cludit. Perſond autem abſtractive fumpta, hoc eſt Perſonalitas eſt ſubſtantiæ intelligentis ſubi- ſtentia. Suhſiſtentia eſt modus exiſtendi, quo ſubſtantia ſingularis exiſtit complete & incommu- nicabiliter. Græci Perſonam vocant ozesuzu. Olim inter Græcos & Latinos controverfia fuit de his vocibus, Perſona & αναοοτι Latini putan- tes nomen vnasοâs idem ſignificare ac eſſentiam, Græcos tres vgosacszt in Deo admittentes Arianos vocabant: Græci putantes Perſonas ſolum dici zegaτα, id eſt, quales perſonas homines in co- meediis exhibent, ac proinde in Divinis unam perſonam ſub varia repræſentatione multorum officia ſuſtinere, Latinos Sabellianos vocabint; de qua re S. Damaſus S. Hieronymum conſuluit, qui voluit taceri tres hypoſtaſes, quia, ait, no- men-non bonæ ſuſpicionis eſt, & venenum fſub melle latet. Nunc autem plene nota utriusqueé nominis ſigniſicatione utroque indifferenter utitur Eccleſia. sSeiz licet proprie naturam ſeu eſſentiam ſignificet, a nonnullis tamen antiquis S. Grego- rio Nifſeno & Epiphanio pro Perſona ſumitur: quod tamen hodie non amplius licet. Similiter nomen væss eilentiam ſignificat, ab antiquis ta- men etiam pro Perſona accipiebatur, quod hodie omnino obfolevit. Item vawaͤα fubinde pro na- tura, fubinde pro Perſona olim ufſurpabatur; ipſum nomen fubſtantiæ cum nomine ſubſiſtentiæ confundebatur. Schol⸗ Wol 2. mittit, t le ſen n pre timo ce commun lis abſo ellet in ſie guat I. quod Plex, 1e 9 gia Kione, ſe on obel tonidus ſeryet, ens N ends ſ inänitne eſt fubt Munica Ditet, oftn. On oltunit Selet tun l Hatüren Pültentu cdincidt Clo ntl iunme, e nnet geie Xiktend 4e Cine VCdt n cObttOed te k ittetati ſoons M nie ſone mn nos 1e nun e Via, 47. De Deo Trino. 321 Schol. 2. Cajetanus quatuor in Deo ſubſiſtentias ad- Quot ſint mittit, tres relativas & unam abſolutam. Verum Jubſiſtene hæc ſententia non placet, tum quia natura Divi- tiæ in na præciſis per mentem relationibus non eſt ul- Deo. timo completa & ineommunicabilis, imo a Patre communicatur Filio & Spiritui S. tum quia ſi ta- lis abſoluta ſubſiſtentia admittatur, admittenda eflet in Deo Perſona communis & abſoluta, & ſic quatuor in Deo efſent Perſonæ. Non obeſt, I. quod ſubfiſtentia ſit perfectio fimpliciter ſim- plex, Aeſv. hoc falſum eſt de ſubſiſtentia abſolu- ta, quia eſt incompoſſibilis cum alia Dei perſe- Gione, ſcilicet communicabilitate Divinæ naturzæ. Non obeſt II. quod Deus præintellectus ſuis re- lationibus operetur, intelligat, velit, creet, con- ſervet, ſit perfeétus, infinitus, ſubſiſtens: &eſp. Deus non operatur ad intra vel extta, niſi qua- tenus ſubfiſtit in tribus Perſonis: eſt perfeétus & infinitus perfectione effentiæ, non vero perſonali, eſt ſubſiſtens, hoc eſt exiſtens non vero incom- municabiliter. Pater, Filius & Spiritus S. funt tria ſup- Eater, Ei- pofita. Quippe Deus eſt ſubſtantia, (H. 164.) ius & Sed Pater, Filius, & Spiritus S. ſunt verus iritus Deus: (G. 141. 143. 147.) Ergo Pater, Filius 2 ⸗ & Spiritus S. ſunt ſubſtantia. Rurſus omnis poſia. ſubſtantia exiſtens eſt ſubſtantia ſingularis, (§. 164.) Sed Pater & Filius & Spiritus S. exiſtunt, ſunt enim verus Deus exiſtens (I. c.) Ergo ſunt ſubſtantia ſingularis. Porro Pater eſt ſubſtantia completa, quia Divinam eſſen- tiam habet a ſe, (F. 159.) adeoque non pro- ducitur ad conſtituendum cum altero ter- tium; (O. 164. ſimiliter Filius quidem a Pa- tre Schram Inſtit. Theol. Tom. I. 322 Caput II. tre generatur, & Spiritus S. a Patre & Filio ſpiratur, ſed non eo fine, ut Filius cum Pa- tre & S. Spiritu, & Spiritus S. cum Patre & Filio totum Deum conſtituant, ſed abſolute neceſſario, (F. 154. 157.) quæ neceſſitas ex- cludit finem: Ergo Filius eſt ſubſtantia com- pleta, ſicuti & Spiritus S. (H. 164.) Denique Pater tanquam generans realiter diſtinguitur àa Filio generato, & Filius a Patre tanquam generante, & Pater & Filius tanquam ſpi- rantes, a Spiritu S. ſpirato, & Spiritus S. a ſpirante Patre Filioque (F. 162.) Ergo Pa- ter non poteſt competere Filio, nec Spirituis. nec Filius Patri aut Spiritui S. nec SpiritusS. Patri aut Filio, adeoque Pater æque incom- municabilis eſt reliquis, ac Filius & Spiri- tus S. (F. 164.) Quare cum Pater ſit ſub- ſtantia ilingularis, completa & incommuni- cabilis, ſicut Filius & Spiritus S. hinc Pater eſt ſuppoſitum ſicuti & Filius & Spiritus 5. (§. 165.) Ergo Pater & Filius & Spiritus §. tria ſunt ſuppoſita. . Schol. Dum Patrem dicimus eſſe ſubſtantiam, uti & Filium & Spiritum S. facile patet, non tamen tres ſubſtantias a nobis admitti, quemadmodum nec tres Deos admittimus, licet quilibet eorum ſit verus Deus Eadem enim ſubſtantia Divina, ſed ſub diverſis relationibus, omnibus tribus com- petit. Et quando Patrem Filio & Spiritui S. in- Communicabilem dicimus, non contradicimus ſu⸗ perioribus, ubi Fatrem cum Filio & Spiritu 8. eſſentiam Divinam communicare demonſtravimus: (§. 154. Schol. 2. 157. Schol 2.) nam diſtinguen- dum eſt inter communicationem eſſentiæ Divinæ, quam ſupra aſſeruimus, & Paternitatis, quam neé- gamus. C. 167. date ſonx. in Deo Uatth.⸗ bet i, ,, Cun erg Feſatior Ale iube Gicencuum 1Stins Es omn Cll kore oNine ts, Mpotent elect lo, & 5 tere G lholtn litns 5 Pluu Ais derl lentor, munis, G8) Rio I. unt, V fons eſt ivine lrahen Dulter n hen De Deo Trino. 323 te G. 167. 1 Pater, Filius & Spiritus S. funt tres Per- Eater, Ei- ſonz. Ita aperte hæe Trinitas Perſonarum lius & i in Deo elucet ex ipſa formula Baptismi. Spiritus Matth. 28. v. 16., ubi Chriſtus baptizare ju-. e hade pet in nomine Bitrie, & Filii, & Syiritus F.: wes Ler- nectlti 7. Jonc. H Cum ergo certum ſit ex ipſa confeſſione ad- Joug. 1 ue verſariorum, Pattem in cujus nomine bapti- tte tan . zare jubemur eſſe Perſonam, cur idem non uudun dicendum erit de Filio & Spiritu S.2 Certe ANn i Spiritus S. non efſet niſi affectio Patris v. g. 2) Ejus omniſapientia vel omnipotentia, ridi- neehit cula foret locutio, ſi juberemur baptizare in erd⸗ nomine Patris & Fili, & omnipotentiæ Pa-= Ae tris, ſiquidem Patre nominato ipſa ejus om- mipotentia indicatur. Deinde Deo competit Diel intellectus (H. 60.) adeoque etiam Patri, Fi- Ciear, lio, & Spiritui S. intellectus debet compe- 6in tere (G. 141. 143. 147.) Cum ergo Pater ſit Cn ſuppoſitum intelligens, ſicuti & Filius & 66 Spiritus S. (H. 166.) Pater eſt Perſona ſicuti Filius & Spiritus S. (H. 165.) Et quia licet Dme alias perſonis multiplicatis eſſentiæ multipli- Ia, centur, hic in Divinitate eadem numero eſ- ſentia manet omnibus tribus Perſonis com- munis, (H. 148.) Deus ſicuti eſſentia unus e (G. 58.) ita Perſonis Trinus eſt. 1 nhul . 1 Schol. Tr. Sabelliani & Sociniani, qui Trinitatem ne- Solunniur. colttl, gant, varia dubia contra eam movent, quorum objeſlio⸗ Mre fons eſt, quod Deum modo ſumant pro efſſentia ges. A Divina omnes tres Perſonas comrlectente, vel ui abſtrahente a relationibus perſonalibus, modo per- nurl ſonaliter pro certa Divinitatis perſona. Quare ſi ath hec bene diſtinguamus, non ſequitux I. Contra- RUH⸗ 324 Caput II. dictio quod fſit unus ſummus Deus, & tamen quælibet Perſona Deitatis fit ſummus Deus. Nam unus fammus Deus eſt in eſſentia, & trinus in Perſonis, quia una efſentia in tribus Perſonis ſub- ſiſtit. II. Nullus eſt hic ſyllogismus: Unus ille Deus eſt Pater: Sed Filius etiam eſt unus ille Deus: Ergo Filius eſt Pater, quia conſtat ex me- ris particularibus, quia Deus ſemper ſumitur per- fſonaliter. HI. Male dicitur: Pater eſt ſummus Deus, ſed etiam Filius & Spiritus S. eſt ſummus, Ergo tres ſunt ſummi dii: nam eflfentia Divina in tribus Perſonis non multiplicatur. IV. Non ſequitur, quamlibet Perſonam eſſe Trinam in Per- ſonis, quia quælibet eſt ſummus Deus: nam ſi Deus ſumatur communiter, eſt trinus in Perſo- nis: non vero ſi ſumatur ſpecialiter pro hac vel illa Perſona. Eodem modo alia ſophismata ſolvi poſſunt. An den- Schol. 2. Durandus & Scotus putant, unicam dari tur in Deo tres ſuh- ſtantia relatiuc. in Deo ſubfiſtentiam abſolutam, per quam tres Perſonæ in ſe ſubſiſtant, non vero in alio, quod vero incommunicabiles ſint, hoc putant haberi ab incommunicabilitate relativa. Communior eſt ſententia, tres eſſe in Deo fſubſiſtentias relativas. Ita S. Ambrofius in Symb. Apoſt. c. 2. S. Cyril- lus Alexandrinus de Trin. I. 3. S. Athanaſius de Deipara. Et ratio eſt, quia in Deo funt tres Perſonæ: Ergo tres ſubſiſtentiæ, per quas velut formas Perſonæ conſtituuntur, & a ſe diſtinguun- tur. Schol. 3. Perſonæ Divinæ ex eſſentia & relationi- bus analogice vel quaſi compoſitæ concipiuntur, Unde duo in qualibet perſona attendi debent; I. eſſentia omnibus tribus Perſonis communis: 2. relatio, cuilibet perſonæ propria, uti in Patre effentia Divina & Paternitas, in Filio eſſentia & Filiatio, in Spiritu S. eſſentia & ſpiratio paſſiva. Item perſonæ Divinæ conſtituuntur & a ſe invi- cem diſtinguuntur proprietatibus non abioluti, ſeg lel tel geherat te gen Is 4 l lb ſentiales tantum io, ſira 1l Deo lireh. ſi lee In Cici Ounibus ſoner nn HarI nl 3) ffte itn, hocthon oceſüong ſellnt, i ſunt cQltim Attchio fiobii rgtioni hinti o guu t ren In e 8 De Deo Trino. 325 & dmen ſed relativis, fcilicet Pater eſt Pater, quàâtenus 1. Nn generat Filium: Filius eſt Filius, quatenus a Pa- Cnnne tre generatur: Spiritus S. eſt Spiritus S. quate- ions ſdr nus a Patre & Filio ſpiratur. Unde ſit Vuns Ue Sè R um ie §. 168. nſttam. . „ fmimk. In Deo ſunt Relationes reales originir, eſ- In Deo Aim ſentiales, internæ & ſubſiſtentes, & quidem ſunt Rela= Ain tantum quatuor, ſcilicet: Paternitas, Filia- ones nd ctio, ſpiratio activa, & ſpiratio paſſiva. Nam ales. . r in Deo ſunt tres Perſonæ (H. 167.) realiter , diſtinétæ Pater, Filius & Spiritus S. (O. 162.) nN ſed hec ſunt nomina relativa, & Perſonæ olnm non diſtinguuntur per eſſentiam, quzæ in . tmmd omnibus eadem eſt, (H. 148.) Ergo per vela- ttones realet. Deinde Relationes ſunt Divi⸗ mm narum Perſonarum conſtitutivæ, (H. 167. Schol. 3.) & cum natura Divina realiter iden- d tificatæ (F. 53.) Ergo ſunt hentialer & ſubſi= M k ſentes, quia hog exigit fumma Dei perfectio umm (O. 40.) Denique duæ tantum funt in Deo ai proceſſiones: (J. 151.) Sed ex duabus his doe proceſſionibus necefſario quatuor relationes Peo il⸗ reſultant, ubi enim funt duæ producétiones, ers“ ibi ſunt duæ relationes Perſonarum produ- ſedi centium: & duæ produétarum: ſic in Patre eſt relatio ad Filium nempe Paternitatis; in XH Pilio Filiatienis ad Patrem: in Patre & Filio cozinm ſpirationis activæ ad Spiritum S. in Spiritu tenl S. ſpirationis paſſivæ ad Patrem & Filium: 6 ng Ergo quatuor tantum funt relationes. i Schol. Relationes etiam ſecundum eſſe ag ſpectatæ An rela- oi ſunt veræ & reales perfectiones, ea perſectione, tiones in het e n qua Divina efſentia perfecta eſt, quia Deus non Deo ſint E1 ſolum eſt perfectus, quia Deus eſt, ſed etiam perfehio⸗ 1o Perige . guia nes on 3 quia nes⸗ 326 Caput II. quia Pater eft. Ita contra multos Thomiſtas pro- bat Tournely: qui etiam contra Durandum oſten- dit Spirationem activam non diſtingui realiter a Paternitate & Filiatione, ſed tantum virtualiter, quia inter ſpirationem activam, & bPaternitatem ac Filiationem non obviat relativa oppoſitio, Er- go nec realis diſtinctio: Denique Perfona Divina in ratione communi Perſonæ conſiderata conſti- tuitur per relationem prout eſt forma hypoſtatica v. g. bater per paternitatem, quia Perfona ſie ſpectata non ſonat quid relativum, ſed tantum naturam rationalem individuam fubſiſtentem: ſi vero Perſona conſideretur in ratione quaſi ſpeci- fica talis Perſonæ, conſtituitur per relationem, quatenus reſpicit terminum v. g. Pater per refpe- Stum ad Filium, ab hoc enim talis Perſona deno- minatur. 1. Abſoluta Quæcunque in Deo ſunt abſoluta, Tribus in Déo Divinis Perſonis ſunt communia. Teſtatur ſunt com- hoc Chriſtus Joan. 16. V. 15. Omnia, quccun- munid. que habet Pater, mea ſunt. Ratio eſt: UÜbi eſt eadem ſingularis & numerica eſſentia, ibi funt omnes illius eſſentiæ proprietates eſſen- tiales: ſed in Tribus Divinis Perſonis eſt ea- dem ſingularis & numerica efſentia: (J. 148.) Ergo ſunt in illis omnes illius proprietates. Unde commune Theologorum effatum: Om- nia in Divinir ſunt unum & idem, ubi non ob- viut relationis oppoſitio. Nonnullæ Schol. x. Nonnullæ proprietates abſolutæ certis Per- propriela- ſonis ſpeciali quadam ratione tribunntur, & ac- tes abſolu- comodantur. Hoc ita exponit S. Thomas I. P. iæ certis q. 39. a. 8. In conſideratione Dei, qua Deus abſo- Ferſonis lute ſecundum efſſe ſuum conſideratur Patri X*Eter- accommo- nitas, Filio ſpecies, uſus vero Spiritui S. In dantur. conſideratione vero Dei, qua Deus unus conſide- . ratur, latyr, eoeot ſe⸗ i, Ei Icon Ens, Hiuiritn extern ot 2. , g ei nen e elin Cun bate ti od Kendan ine i ro inm ſnples ec n Uwicem Uet Unge et⸗ er i exj Deoſ erikent tem i ilfent, Rol. 3 teſt, in ti, ſent tre les, — De Deo Trino. 327 ratur, Patri unitas, Filio æqualitas, Spiritui S. 1 d⸗ 2 . . ſkut concordia vel connexio. In conſideratione vero dn Dei ſecundum rationem cauſalitatis Patri poten- ſimde tia, Filio ſapientia, Spiritui S. bonitas attribuitur. In conſideratione vero Dei, ut ſuos reſpicit effe- us, appropriatur Patri a quo, Filio per quem, Spiritui S. in quo, Ex quo ſequitur, quod opera externa S. S. Trinitatis ſint indiviſa. ſnhin rata . Dyon Schol. 2. Datur in Deo abſoluta & communis exiſten- An in Deo Deron? tia, quia neceſſitas exiſtendi, ab ingenita nobis detur exi- ſel tnn Dei idea nequit ſeparari. (F. 41. 42.) Præter hanc ſientia kenten tamen exiſtentiam abſolutam tres relativas ewi- communis Iun e Rentias in Divinis admittere expedit, tum quia & vela- elatione cum Pater Filium producit, debet aliqua exiſten- ia. er te⸗ tia produci, nam producétio terminatur ad exi- ſona e ſtentiam: tum quia unaquæque Perſona ab alia diſtinguitur, ergo habet exiſtentiam relativam fibi propriam. Thomiſtæ communius tenent con- trarium, & probant I. Quia in Deo eſt una & ſimpleæ natura: Ergo unica exiſtentia: Reſp. Hæc natura in tribus Perſonis fubfiſtit realiter a ſe invicem diſtinctis, quarum unaquæque propriam habet exiſtentiam. II. Sic eadem res haberet plures exiſtentias. Keſv. Hoc ſolummodo fit ſub diverſo reſpectu, & pro vario modo exiſtendi: Relationibus, prout ab eſſentia non diſtinguuntur, fufficit abſoluta Naturæ Divinæ exiſtentia, prout vero ſibi opponuntur & diſtinguuntur, ſua eui- que exiſtentia eſt neceſſaria. III. Non datur ſin Deo ſubſiſtentia communis & abſoluta: Ergo nee exiſtentia communis. Rſp. Subſiſtentia commu- nis & abſoluta eſt inutilis & periculoſa, quia na- turam incommunicabilem & quartam perſonam “ infert, non vero exiſtentia. * Schol. 3. In ſano & Catholico ſenſu bene dici po- Jlors 1 teſt, in Deo effe tres res relativas, tria entia re= l 1 lativa, quia in Deo ſunt tres Perſonæ, quæ ha- rnier bent tres relationes realiter diſtintas, queæ ſunt, rni teales, adeoque tres res, & Kria entia dici poſ⸗ n⸗ X ½ ſunke 3²⁸ Caput II. Datur in Divinis » ſunt. Item dici poteſt, in Deo effe tres unitates relativas, tres veritates & bonitates relativas, quia tres relationes reales realiter diſtintæ faciunt numerum ternarium, ergo poſſunt dici tres uni- tates: funt veræ & perfectæ, ergo poſſunt dici tres veritates, tres perfeétiones, addendo tamen relativeæ: melius tamen ob offendiculum ab his locutionibus abſtinemus Non poteſt autem dici, eſſe in Deo tria individua, nam plura individua dicuntur ad unam ſpecie naturam, diverſam ta- men numero, Divina vero natura in Tribus Per- ſonis una & eadem eſt. §H. 170. Datur in Divinis Circuminſeſſio & mutua Divinarum Perſonarum inexiſtentia. Nam Circumin- Toan. 14. Chriſtus probat, ſe unum eſſe cum Jelſſie. Patre, & eadem facere cum Patre, quia in Patre eſt, v. II. Mon creditis, quia ego in Puatre & Pater in me eſt. Ratio eſt, quia Ires Divinæ Perſonæ habent unam &- eandem nu- mero eſſentiam, (H. 148.) Ergo ratione ejus- dem mutuo ſibi inexiſtunt, non vero ratione relationum, in quibus opponuntur: Unde Paternitas non eſt formaliter in Filio, nec Filiatio in Patre, ſed cum Paternitas fit in eſſentia Divina, ſicut & Filiatio, dici poteſt Paternitatem identice & quaſi materialiter eſſe in Filio. & Filiationem in Patre ratione eſſentiæ Divinæ, quæ in utroque una & ea- dem eſt, & hinc fit, ut quidquid perfectio- nis habet Paternitas, ſit etiam in Filio, in quo eſt Divina eſſentia, quæ eſt omnis per- fectio O. 171. ia Uinttx Monal s in cbuntur ldeo Dln ol 1) nder e Pooimn Uotiones Uetonnlit . o Ioi, . Ournnt uöIIb ur 20 on die ls, gua ſre Do, kehet, I 1 Ne in tonen e IN e fonks, Kones o fn : In Uuinin uhinni um mir enot As d und De Deo Trino. 329 nite H. 171. G lelttien . WM te hain Quia in Deo funt plures Perſonæ realiter Notiones si. diſtinctæ,, (H. 167.) quæ proprias habent in Divinig Am perſonales proprietates (I. c. Schol. 3.) qui "ehte po- maim bus in ſe conſtituuntur, a ſe invicem diſtin. Antur. nch guuntur (§. 168.) & a nobis cognoſcuntur, n ideo Motioner in Divinis rite ponuntur. Vetin? chol. I. Notio in Myſterio S. S. Trinitatis eſt Cha- Quid ſis Iiinsk racter peculiaris, per quem Divinas Perſonas co- notio, & gnoſcimus. & a ſe invicem diſtinguimus. Reipfa quot ſinf. notiones Divinæ non differunt a proprietatibus Perſonalibus, ſed tantum penes modum fignifican- di: Proprietas enim perſonalis latius patet, quam notio, quæ non ſemper eſt proprietas perfonalis. Emn Ad veram notionem, ſequentes conditiones re- . U quiruntur. I. Non debet efſet perfeétio commu- eſio an nis Tribus Perſonis, ſed ad originem unius Per- gni i ſonæ ab alia pertinere, unde attributum abſolutum er d non dicitur notio. 2. Debet eſſe forma rea- inin lis, quæ independenter a præciſione mentis no- glielil ſtræ Perſonis conveniat. 3. Debet eſſe ratio Ndenk- adæquata ejusdem completæ proprietatis perſona- ole e⸗ lis. 4. Debet perfectionem & dignitatem Perſo- on. nnæ importare 5. Proprietas perſonalis per no- .. M tionem expreſſa, non debet ſignificari per modum e e viæ & tendentiæ ad aliud, ſed per modum for- in, mæ permanentis, unde actus perſonales vel no- 1s Hionales „uti generatio & ſpiratio, non ſunt no- ſci wot iones. teram Schol. 2. Non conveniunt Scholæ, quot notiones in Quot ſint. e atie Deo fint admittendæ: Scotus ſex admittit, ſecili- nEe cet: Innaſcibilitatem, Paternitatem, Filiationem, ſti⸗ Spirationem activam, ſpirationem paſſivam, & e inſpirabilitatem in Filio. Alii vero hunc nume- EMo, rüm minuunt. Nobis placet cum Tournely quin- Ns Ne⸗ que notiones in Deo ſtatuere, quæ ſunt: Innaſci- bilitas & Paternitas in Patre, Filiatio in Filio, Spi- ratio activa in Patre & Filio, Spiratio paſſiva in Datur Miſſo in Divinis. Joan 3. v. 16. Nic B Divinis. qum, ut Filium ſuum unigenitum daret Miſſio quid && quotu- plex. 33⁰° Coaput II. Spiritu S. Hoc modo Perſonæ ſufficienter a ſe in- vicem diſtinguuntur, per Paternitatem Pater a Fi- lio, per Filiationem Filius a Patre, per Spiratio- nem activam Pater & Filius a Spiritu S. per ſpi- rationem paſſivam, Spiritus S. a Patre & Filio. Deinde per has notiones certus Perſonarum nu- merus contra hereticos ſtatuitur, nam ad hoc ſer- vit Innaſcibilitas, qua fit, ne plures proceſſiones quam duæ in Deo cogitentur, & ne plures quam tres Perſonæ admittantur, ad hoc enim debet Pa- ter eſſe innaſcibilis, quia Paternitas præciſe hoc non exprimit, cum Pater poſſit eſſe produtus, hinc merito etiam innaſcibilitas aſſignatur, quo nomine negationem proceſſionis exprimimus, quæ quoad rem fſignificatam poſitivam perfectio- nem denotat, licet ex defectu vocum per negatio- nem exprimatur. Inſpirabilitas paſſiva in Filio pro notione non requiritur, cum Spiritus S. ut- pote infinitus totam vim ſpirandi exhauriat; adeoque alter Spiritus S. dari non poſiit. O. 172. Sacra Scriptura docet, dari Miſſionem in . ic Deus dilexit mun- Non enim miſit Deue Tilium ſuum in mundum, ut juclicet mundum, ſed ut ſalvetur mundus per ipſum. Et c. 6. v. 58. Sicut miſit me vivens Pater. Item de Miſſione Spiritus S. dicitur Joan. 14. Paraclitus autem Spiritus J. guem mittet Pater in nomine meg. Et c. 15. V. 26. Cum autem venerit Paraclitus, quem ego mittam vobis a Patre. . Schol. Miſſio in genere ſigniſicat egreſſionem unius ab alio, cum deſtinatione ad certum effectum ſeu locum. Hinc quatuor ad eam requiruntur. I. Per- ſona mittens. 2. Perſona miſla. 3. T erminn⸗ 10 gver tiglicit Dominn Ium, 1 er Ci⸗ UIlio Gote ſt terieſe Wi Iannti Lulttra Kem: Mot Ne ſt Uti in & Ward D pun ocede Non ha Ecom Kgus Dlter m nlntſore Mon Ur tinton lta Mitore, ſit in Drelent etlonun ein hando lͤini tiim “ Clle⸗ d U er De Deo Trino. 331 knir ad quem. A. Egreſſio ejus qui mittitur. Miſſio M tripliciter fieri poteft: vel per imperium. ficuti 6 i Dominus mittit ſervum in villam: vel per confſi- aI. lium, nicuti medicus mittit regem ad balnea vel nnaßs per originem, ſicuti flos emittitur ab arbore. ideete Miſſio Divinarum Perſonarum alia eſt vefibilis, MD quæ fit in effectu aliquo fenſiviliter apparente & NNeNaH repræſentante Perſonam miſſam, five creatura uesk viſibilis in unitatem perfonæ affumatur, uti in ntihe⸗ Incarnatione, five in illa ſolum tanquam in figno Cerſelt ſanctificationis, quam facit Perſona miſſa, mani- rodnät feſtetur: uti quando Spiritus S. in ſpecie ignis ſu- tnt, per Apoſtolos apparuit. Alia eſt W'ſio moiſibilis, R quæ fit in sliquo effectu ſpirituali & inviſibili, uti in Juſtificatione. In miſſione viſibili mittitur & manifeſtstur una Perſona fine alia, in invifi- bili nunquam una bPerfona ſola mittitur, ſed duæ procedentes, & licet Pater non mittatur, quia non habet principium a quo fit, venit tamen, & communicat ſe animæ, juxta illud Joan. 14. Si quis diligit me, ſermonem meum ſervabit, & Pater meus diliget eum, & ad eum veniemus, S manfionem apud eum fatiemus. Porro hæc miſſio ſſfiotan non arguit inferioritatem in eo, qui mittitur, fed Gil. tantum originem unius Perſonæ ab alia, quæ non urel fit ex imperio, ſed ex communicatione ejusdem luke naturæ. Effectus extra Deum in Miſſiene confi- lelr ſtit in intima Perſonzæ Mifieæz quod fubſtantiam In 1 præſentia, ex qua certus effectus exurgit, qui e⸗ Perſonam fubſtantialiter præſentem conſtitueret, 6 ſi per immenſitatem ſuam præſens non effet. Sie N quando homo juſtificatur Perſona Spiritus S. fit S E ipfi intime præſens non ſimpliciter quoad ſubſtan- tr . tiam, ſed quoad gratiam & Charitatem, ſeu ſpe- . 1N lem modum quo juſtum afficit, & in eo ha- itat. n⸗ 1 . 173. e Myſterium S. S. Trinitatis, quod hucus- Maſte- jan⸗ que ex S. Scriptura vocatis ſubinde in ſub- rium S: Jů. 3 ſidium Trinitekis 332 COuaput II. ſola ratio- ſidium principiis rationis derivatum fuit, fo= xe eviden- Ts ratione duce demonſtrfari evidenter non ter de- poteſt. Ilta teſta ur ipſe Chriſtus Matth. 1II. mo A A V. 27. Memo novit Filium, miſi Pater, neque Putrem quis noviß, miſi Eilius, & cui voluerit FEilius reuelare. Et c. 16. poſtquam S. Petrus Chriſtum Filium Dei profeſſus eſt, reſpondit Chriſtus: Caro & ſanguit non revelavit tibi, ſed Pater meus, qui in oœlis eſt. Szcundo Idem docent Patres, S. Hilarius l. 3. de Trin. ait: Haæc Phiiloſophia non ſapit. S. Auguſtinus I. I15. de Trin. c. 6. Quc vivacitas rationis, quc acier ezogitationie oſtendent, quomodo ſit Trini- tas? Tertio Ratio eſt: omnis demonſtratio vel eſt a priori per cauſas, vel a poſteriori per effectus: Sed Trinitatis exiſtentia nequit probari a priori, quia ſui cauſam non habet: neque a poſteriori, quia creaturæ non depen- dent a Deo quatenus Trinus, ſed quatenus omnipotens eſt, quæ omnipotentia ſigaum diſtinctionis inter Perſonas non infert, Ergo ratione humana evidenter demonſtrari ne- quit᷑. Regfutan- Schol, I. Raymundus Lullus & plures alii Trinita- tur ad- tem ex folis rationis principiis derivare conati verſarii. ſunt. Verum hanc ſententiam P. Gonet erroris nota inurit. Kekermannus I. I. ſyſt. Theol. c. 3. Trinitatem ex perfeétifſimo intellectu & volun- tate deduéturus ita ratiocinatur. Deus ut perfe- &tiſſimus intellectus ab æterno ſeipſum intelligit: & perfectifſima voluntate ſeipſum ab æterno amat: Ergo in intellectu Dei eſt imago ab æterno genita, quæ eſt Filius Dei: & impetu voluntatis procedit perfectiſſimus amor, qui eſt Spiritus S. adeoque habentur tres Perſonæ, & una numero . PDiſvina eflentia, quia plures Deos recta tatig⸗ non admit- Alnit m uE ſbi fe Ririt is Per tus . dine: nOd rium! thali efe po ENte elle det Denden 10 den fültem cietzfe Peron mnie Mira G debrit Non p lerh lenti ro⸗ Nolte⸗ Mines i Uinsd Mocne⸗ hon erkih Me n nGn DonN odne vini 0 4 it, et in h r , N Ntrd Doon elpont v ii Nn fin. At Kions 1 Ir, gu Tin holat oſein n ned ubet. n Leyenr . uaten ſoaun , Un Pal Urlit⸗ jate . et en ltedt1 E r. ue dig: 3 Gen ihtlin olut gin 4 pomet ntio N adone De Deo Trino. 333 admittit. Verum juxta hoc argumentum plures, quam Tres Divinitatis Perſonæ eſſent ſtatuendæ, nam Filius etiam ſeipſum cognoſcendo, ſuj iterum ſibi formaret imaginem, quæ eſſet Filius Filii: & Spiritus S. ſeipſum amando aliam rurſus Divinita- tis Perſonam produceret, cum & Filius & Spiri- tus S. fit verus Deus. Alii a ſumma Dei beatitu- dine ad Perſonarum Trinitatem concludunt hoc modo: Ad perfectam beatitudinem ſocietas plu- rium requiritur: Sed in Deo utpote ageute ſpiri- tuali nonniſi per Intellectam & voluntatem plures eſſe poſſunt, adeoque duæ Perſonæ procedentes, & Pater, a quo procedant, Ergo Trinitas in Deo eſſe debet. Sed cum Deus ſit ens infinitum, inde- pendens & æternum, & ſolus fibi ſufficientifſimus ad beatitudinem ſuam nulla ſocietate indiget, & ſaltem numerus ternarius Perſonarum non ex ſo- cietate elicitur. Nicolaus Smiterus pluralitatem Perſonarum in Deo hoc modo probare conatur: omni exiſtenti competit aliqua produéctio, activa, paſſiva vel utraque: Ergo etiam Deo: & quia activa eſt perfectiſſima Deo ab æterno competere debuit, quæ cum ad mundum, qui æternus eſſe non poteſt, terminari non potuerit, maxime cum heæc productio non fit omnium perfectiſſima talis efſe debet, ut ſit eadem producentis & produécti eſſentia. Porro Trinitatem ita oſtendit: In Deo eſt productio perfectiſſima: Ergo in eo datur producere & produci ſimul. Sed hæc eſt S. S. Tri- nitas in qua Pater eſt producens fimpliciter, Spi- ritus S. productus fimpliciter, Filius productus & producens ſimul. Ad quartum autem extendi non poteſt, cum produétio perfectiſſima ulterius extendi non poſſit. Sed hæc probatio eſt preca- ria: nam ubi eſt produéctio, producens & pro- ductum realiter inter ſe diſtincta adeſſe debent, non vero requiritur, ut tertium, quod ſimul ſit roducens & produétum adſit, & ſic duæ tantum ivinitatis Perſonæ eſſent. Deinde ſi Deo produ- Gio activa neceſſario competit, non apbaret; cur Piri-⸗ 33⁴ Caput I. De Peo Trino. Spiritui S. Qui etiam verus Deus eſt, productio ativa non competat, & ſic plures, quam tres Perſorzæ forent. Alii Trinitatem ex fœcunditate naturzæ Divinæ demonſtrare volunt. Sed Natura Divina etiam competit Spiritui S. qui tamen aliam Perſonam non producit. Denique S. S. Trinitatem aliqui ideo ex ratione humana demonſtrari poſſe ſentiunt, quia in ſcriptis gentilium queedam illius Veſtigia ſe inveniſſie credunt. Demus autem in ſcri- ptis Philoſophorum gentilium, ejusmodi loca, quæ Trinitatem ſapiunt, deprehendi, de quo multi dubi- tant, non ſequitur, quod ex ratione hauſerint, quin potius ex traditione & converſatione cum Judæis illa edocti fuerint. Nihilominus quibusdam ſimili- tudinibus Myſterium S. S. Trinitatis a Patribus illu- ſtratur, uti exemplo animæ, cujus eſſe, velle & nolle diſtinguuntur, cum tamen una ſit animæ ſubſtantia: exemplo fontis, fluvii & potionis ex una aqua: ſo= lis & radii, caloris & ſplendoris: trium lucernarum idem cubiculum illuminantium. Verum quantum hæc exempla diſtent a diſtinétione reali Divinarum Perſonarum in unitate ejusdem eſſentiæz nemo non intelligit. Trinitas ergo eſt ſupra, ſed non contra rationem, quia veritatibus rationis abſolute neceſſa- riis non repugnat. Canon certe ille Logicus: Quæ- cumque ſunt eadem uni tertio, ſunt eadem inter ſe, pro univerſali axiomate etiam in Divinis tenente a multis Philoſophis non admittitur, ab aliis vero ſo- lum intelligitur de tertio communicabili, quo modo Pater & Filius & Spiritus S. funt idem in natura Di- vina illis oommuni & eadem. Eſt igitur Trinitas in Deo Myſterium, non tamen ideo neganda, quia ra- tionem tranſcendit, cum multa etiam in rerum na- tura nobis exempla occurrant, quarum exiſtentiam ex ſenſuum teſtimonio novimus, modum earum ignoramus Credamus ergo, & devotiſſimo cordis affeéctu S. S. Trinitai cum Eccleſia canamus: Gloria Patri, & Filio & Spiritui S. ſicut erat in principio, & nunc, & ſemper, & in ſæcula ſæculoraum, Amen. CAPUT der (ie MMLu 3. VocaAnde Cleatur les ſiil hs n Krj Gul v 0e Mture kett Non 1 O Qure Clitge atu lie⸗ gatos uie⸗ inibt mo, gelus ll. 3 1. 1. 4 en onci errer S0 WE, EE Tiihhnen tn⸗ D ANGELIS. S. 174. biolutis, quæ ſpectant ad Proceſſiones in Deo ad intra Divinarum Perſonarum, dicendum eſt de proceſſionibus creatu- rarum a Deo, quæ transeuntes, & ad extra ſeed vocantur. Cumque Fidei nofſtræ ſymbolum GNas creaturas in duas claſſes diſtribuat, inviſibi- 40 Ua. 1: . . . . . unn les ſcilicet & viſibiles, ſeu ſpirituales & cor- nltn porales, pure ſpirituales, quos Angelos Sa- Dbinmm cra Scriptura vocat, hic contemplabimur. o . ⸗ üen Schol. Vox Angelus derivatur a verbo Græco a²⅞= Ste, mag viXxa nuntio, mitto, & eſt nomen officii, non Pgmon ene . naturæ, ac Nuntium, Miffum vel Legatum figni- geli. in ficat. Hebræi etiam proprium nomen Angeli lende non habent, ſed Angelos vocant communiter elenb — 3212 a radice Ethiopica 8H legavit. icnu Quare vox Angelus fignificat. I. Legatum quem- innm⸗ cunque vulgarem: ſic Gen. 32. V. 4. 7. Jacob di- r iint citur — 2 legatos miſiſſe ad Eſau- Et nch, iut Luc 7. v. 18 - 24. S. Joannes Baptiſta «νuͤιιας le- HGH gatos miſit ad Chriſtum diſcipulos ſuos. 2. Si- erltenin gnificat legatum Dei, ad voluntatem Divinam ho- Odon n minibus nuntiandam miſſum, licet ſit merus ho- Giroen, mo. Sic Sacerdos & Doctor Eccleſiæ dicitur An- . ,gelus Mal. 2. v. 7. 3. Significat ipſum Filum Dei 1 Gnehe Mal. 3. v. 1. Angelus Teſtamenti. Et Apoc. 10. Cum,A v. I. qui locus a multis de Chriſto intelligitur. 4. Significat Spiritum finitum ab anima hominis All diver- Angelus duid. Dantur Angeli. 386 Cavut II. diverſum, quo modo Angelum hic contempla- mur: qui proinde ita definiri poteſt. §. 175. Angelus eſt ſubſtantia ſpiritualis comple- ta regendo vel informando corpori non de- ſtinata. F. 176. Dantur Angeli. Ita docet S. Scriptura Pſ. 103. v. 4. facit Angelor ſuos iritut, Nr. Hic vox H non poteſt ventum ſigni- ficare, nam S. Paulus hec verba repetens & vertens dicit angelos oενναααανιιι „οαπια adminiſtratorios ſpiritus, in miniſterium miſſos propter eos, qui hœreditatem capiunt ſalutis, quod de vento dici nequit: Ergo Angeli ſunt ſubſtantia ſpiritualis, & quidem finita & creata, quia ſolus Deus infinitus eſſe poteſt. (H. 58.) Deinde per Angelos non poteſt in- telligi ipſe Filius Dei, tum quia multorum Angelorum fit mentio, Filius autem Dei unicus eſt, tanquam verus Deus, (H. 145.) tum quia Angeli ad laudandum Deum exci- tantur Pſ. 143. v. 2. quod de Filio dici non poteſt, utpote qui Hebr. I. v. 6. potius ab Angelis laudandus eſſe dicitur. Nec poteſt intelligi homo vel anima hominis, quia ho- mines ut diſtincti ab Angelis ad laudem Dei invitantur Pſ. 148. V. II. 12. 13. Ergo per Angelos in citato loco ſpiritus a Deo diverſi adeoque finiti & creati, & ab anima hominis diſtinéti intelliguntur: Ergo Angeli dantur (H. 175.). Alibi etiam paſſim in S. Scri- ptura DtuaAn Matth I Uur Gefin Ir de ſun camgue Go m. Ge⸗ Cl. Dien 10 ½. zit, Klol Se A 22 mil ey, Cocen smden ter a⸗ miſton Dlires Alntaten nentis Ommne ho Mnime h lum ad Penera er prl, Ne Moe eo bur Lorkertum int in bilin, 1 tuipn Nz. Ang 1 De Angelir. 337 nenm. ptura Angelorum mentio occurrit, præſertim Matth. I8. v. 10. c. 25. V. 31. Gc. Recte igi- tur definivit Concilium Lateranenſe c. firmi⸗ ter de ſum. Frin. quod Deus ab initio temporir Io utramque ereaturam condiderit, ſcilicet ſpiritua- e lem s corpoream hoc eſt Angelicam & munda-⸗ nam. Secundo Arcedunt Patres. Auctor de col. Hier. c. 14. S. Auguſtinns, qui in Pſ. 10 6. ait: Angelos novimus ex fide. . . tgn Schol. Sadducæi exiſtentiam Angelorum negarunt An ratio- Giiin Act. 23 V 8& Exiſtentiam Angelorum ratione na- ne natu- n ſon turali evidenter demonſtrari non poſſe communi- rali An- eheten ter docent Theologi nihilominus tamen nonnul- gelorum lis rationibus ſatis probabilibus ſuaderi poteſt, in- zifientia Nod ter quas hæc præferenda videtur: Non eſt con- demon- in MI. tradiétorium exiſtere Spiritus anima hominis no- ſtreture . piliores ſeu Angelos, quorum vis mentis quoad hellun claritatem & diſtinctionem repræſentationum vim ſtia 6 mentis humanæ ſuperet, ergo quia Deus vult , Ne omne bonum (S. 81.) ſicuti voluit exiſtentiam leſ animæz humanæ, ita etiam exiſtentiam Angelo- oci rum ad manifeſtandam ſuam gloriam per omnis minn genera entium voluit. EN Aten d 5. 177. eund e⸗ . 3 bdin Angeli a Deo in tempore creati ſunt. Angeli a iun Sic Apoſtolus Angelorum creationem tribuit Deo creati eet Deo Patri Hebr. 1. v. 7. uti legenti totum Q unt. Nn contextum apparet. Et Col. I. v. 16. dicun- tur per Filium Dei omnia creata eſſe, quæ e N ſunt in cælis & ſuper terram viſibilia & invi- he iſel fibilia, ſive Throni, ſve Dominationes, ſive lonni Frncipatur, ve poteſtates: Qui ſunt Angeli. auu Et Pfſ. 32. v. 6. Spiritu oris Dei omnis virtus 6 n HMU ſeu un Schram Inflit. Theol. Tom. I. aane ngeli ereati ſut. 338 CLCoput III. ſeu exercitus coelorum factus eſſe dicitur, ſub quo coœlorum exercitu Angelos etiam com- prehendi patet ex I. Reg. 22. V. 19. & Luc. 2. v. 13. Ergo Angeli a Deo & S. S. Trinitate creati ſunt. Ratio eſt: Ens a ſe nonniſi uni⸗ cum eſt, fcilicet ipſe Deus: (F. 58.) Ergo Angeli, qui exiſtunt, (H. 176.) tanquam entia finita, (F. 175.) non poſſunt eſſe en- tia a ſe, & conſequenter ſunt producti ex ni= hilo, quia ſunt Spiritus (H. 175.) adeoque entia ſimplicia, quæ nonniſi ex nihilo oriri poſſunt; Ergo a Deo ſunt creati, nam creatio eſt actio ſoli Deo propria (H. 144.) Atque ex hoc fluit Angelos in tempore creatos eſſe, quia creatio ab æterno juxta principia Philo- ſophica eſſe nequit. 2 Schol. T. De origine malorum Angelorum multa fabulantur Hebræi, quæ per otium apud D. Cal- metum Diſſ. in bonos, malosque Angelos legi oſfunt. Circa tempus creationis Angelorum Philo & Eucherius in r. Gen. putant, Angelos creatos eſſe poſt mundum viſibilem conditum: Prudentius in Apetheoſi rem dubiam relinquit: Et S. Auguſtinus aliquando perplexe de hac quæ- ſtione loquitur. Plerique Patres Græci, Origenes, S. Baſilius, S. Gregorius Naz. S. Chryſoſtomus, S. Damaſcenus. Et ex Latinis S. Hilarius, S. Am- broſius, S. Hieronymus, S. Iſidorus & Caſſianus Angelos ante conditum mundum corporeum mul- to, vel ſaltem aliquo tempore creatos eſſe docent. Verior ſententia tenet, Angelos ſimul cum mun- do viſibili creatos eſſe: Nam Gen. I. dicitur: In principio, id eſt, antequam quid aliud creatum fuerit, creavit Deus cœlum &y terram. Et Exod. 20. V. II. Sex diebus fecit Dominus cælum & ter- gam, & mare, & omnia, quæ in eis ſunt. Ergoe & Angelos, qui aliqus hujus molis parte conti- nen- ventu ämal idiſſe Gdem nondr & Ex terumm tantun tunm rn tefunenn Nolat, ſn ir neile, cnätor Gol 2. lodi 60 d Cleti Coe ti Vantur 4 MMlo i Roge Colonfg Ung nniſten aturh r erir iplei, Cokpote Pintus recn 4. kur,id lm ar⸗ (le⸗ Olui⸗ 8) tangenn t ele Uctiet aden nilo o mn cteal Atque e gin M⸗ crun un l . gels Acn 1 coninu delrg e,C ftine ins, Cd M⸗ olen Meel⸗ ele llan i Geit: De Angelis. 339 nentur. Unde ait Concilium Lateranenſe, Deum ſimul ab initio temporis utramque de nihilo con- didiſſe creaturam, Angelicam & mundanam, & idem docet S. Epiphanius hær. 65. Hoc tamen nondum eſt de fide, quia locus citatus Geneſis & Exodi poffant accipi de principio durationis rerum corporalium, quarum narrationem Moyſes tantum inſtituit, unde etiam creationis Angelo- rum mentionem non fecit In Concilio vero La- teranenſi: Ly initio temporis primario ſolum de- notat, Angelos non efſe æternos Et particula ſimul innuit, Deum utramque creaturam pariter creaſſe, contra eos, qui negabant, Deum efſe conditorem ſingularum creaturarum. Schol. 2. Angeli primo die creati eſſe videntur, quia Quo die. Jobi 38. v. 47: dicuntur laudaſſe Deum, quan- do ab illo die quarto ſydera creata ſunt. Item creati ſunt in cœlo Empyreo ſede Beatorum, ex quo Satan cecidiſſe dicitur Luc. 10. & Apoc. 12. Quod tamen iterum non eſſe de fide, notat P. Berti, quia loca S. Scripturæ citata adhuc ſal- vantur, ſi dicatur Angelos poſt ſuam creationem modo in coœlo eſſe collocatos. Angeli ſunt ſubſtantiæ ſpirituales & omnis Angeli corporis expertes. Hoc innuit S. Scriptura Lant Spi⸗ Pf. 103. Et ad Hebr. 1. v. 14. Omner ſunt ad- itus. miniſtratorii Spiritur. Et de malis Angelis di- citur Matth. 12. v. 43. Cum immundus Spiri- tus exierit ab homine. Ubi Angeli appellantur ſimpliciter Spiritus, cum tamen ſubſtantia corpore & Spiritu conſtans, non ſimpliciter ſpiritus, ſed habens ſpiritum appelletur. Accedunt Secundo Concilia. Synodus VII. Act. 4. ait: Veneramur imagines Sanctorum & incorporeorum selor unt Concilium Latera- 2 nen= 340⁰ Caput III. nenſe citatum Angelicam creaturam ſpiritua⸗ lem ab illa, quæ corpore & anima conſtat, aperte diſtinguit. Patres etiam S. Ignatlus ep. ad Trall. S. Baſilius de Spirit. S. c. 1. S. Ambrofſius in Pſ. S. Gregorius M. 1. 4. mor. 19. Angelos incorporeos eſſe docent. Solvuntur Schol. Origenes, Tertullianus, Clemens Alexandri- objeRio- nes. nus, Methodius, Caſſianus, Gennadius: & ex Proteſtantibus D. Schubert docent, Angelos æthe- reis & elementaribus corporibus, noſtris longe ſubtilioribus præditos eſſe. Sed licet non ſit de fide Angelos eſſe incorporeos, uti ipſe S. Thomas I. de malo, quæſt de dæm. a. v. & Salmanticen- ſes docent, quia S. Scriptura forte eos per Sy- necdochen, ſumendo partem pro toto, Spiritus vocat, & Concilium Lateranenſe non definivit, ſpirituali nullo etiam tenuiſſimo corpore eſſe cir- cumſcripta: certum tamen eſſe videtur, temera- rium eſſe, aſſerere, Angelos habere ejusmodi corpora. Non obſtat I. quod in Synodo VII. Act. 5. dicatur, Angelos pingendos eſſe, quia corporei ſunt: Reſp. Hæc ratio allata fuerat aàa Joanne Theſſalonicenſi, quam Synodus non ap- probavit, imo expreſſe dixit, Angelos eſſe in- corporeos, & ſolum ſtatuit, Angelos pingendos eſſe. II. Manducatio & bibitio Angelorum, cu- jus ſubinde in S. Scriptura fit mentio, fuit ſolum ſecundum ſpeciem externam in aſſumptis ex ne- ſcio qua materia ab iis corporibus. III Deus An- gelis malis horrorem quendam indidit, quo non- nullas res materiales ut naturæ ſuæ contrarias re- fugiant v. g. fumum jecoris piſcis cujusdam Tob. 6. v. 8. quod illis ſe tanquam ſubſtantias ſu- periores in pœnam peccati fubjectos cognoſcant. Delectantur etiam quibusdam odoribus ob cultum ſibi a perditis hominibus per illos exhibitum. IV. Angeli non egent corporibus, ut alia cor- pora moveant, vel mandata Divina ad homines defe- Sekerant ſne cor ntedit. Ange Cin pe Gepp Vika Aem ob & Iu: Veg UUIIturl. 8ſ imme Tlent. D Ilos AI ombium Anſot Sl 1, i eet. 1,G Uneler 60 aunit tals. ł Nn don honſtuen Dhinan häſt: Hlam Dej Eul e ler ſo te rat eX p dtt De Angelis. 341 t deferant, uti vult D. Schubert, utrumque enim ttt ſine corpore præſtare poſſunt, uti ex dicendis nti patebit. t dol . 1579. eNl J. 179. MM Cocet Angeli ſunt incorruptibiles, immortales Angel & in perpetuum extituri. Ita Frimo docet Junt in- Aem S. Scriptura Luc. 10. ubi nobis promittitur corrupi- : A vita zæterna cum Angelis. Et Matth. 25. dia- it. s polo & Angelis ejus afſignatur ignis æter- lii ul nus: Ergo ſunt immortales & in æternum Tllom extituri. Secundo Patres aſſerunt, Angelos munden eſſe immortales. S. Athanaſius J. de com. Nedy Elent. Divinit. S. Baſilius in Pſ. 44. S. Cy- „JNi rillus Alex. Il. 8. theſauri idemque eſt ſenſus den=, omnium fidelium, quem Sophronius Patriar- cha Jeroſolymitanus expreſſit in epiſtola le- enl cta in Synodo VI. Act. 1I., ubi tam Ange- los, quam animas hominum immortales eſſe , docet. TYertio Ratio eſt: Angelus eft Spiri- Nnin tus, (O. 178.) adeoque ens ſimplex: ſed Ens disne, ſimplex utpote partibus carens juxta princi- Coe pia phyſica interire nequit, ſed tantum a E Deo annihilari poteſt: Ergo Angelus eſt im- cl⸗ Gi mortalis. Sed nec a Deo annihilabitur: wtar Nam bonus Angelus Deum laudare ejusque UDH bonſtatem manifeſtare, malus vero Juſtitiam ,e Divinam oſtendere poteſt, Ergo cum gloria me Dei fit æterna oportet, ut Angeli ad glo- e, riam Dei creati, in æternum perdurent. furkno 5 annhen Schol. Vasquez putat, Angelos non ex natura ſua, Ex natu- s hl ſed ex ſolo Dei beneſicio eſſe immortales. Verum ra ſua. 6 aiin⸗ allatæ rationes probant, eos etiam eſſe immorta- tin les ex principiis ſuis intrinſecis, licet non ſint An, immortales abſolute ratione potentiæ Dei extra- E . V ordi⸗ 342 Caput III. ordinariæ, qua Deus agit præter exigentiam cau- ſarum naturalium. Sicuti enim Deus Angelos li- bere produxit, ita produétos libere conſervat, ita ut poſſit non conſervare, qua conſervatione cefſante in nihilum abirent. G. 180. Angeli Angeli ſunt Spiritus (F. 178.) ſed Spiri- intellelte tus eſt ens intellectu & libera voluntate præ- & volun- ditum: (F. 47. Schol.) hoc eſt facultate poſ- zate gau- ſibilia ſibi diſtincte repræſentandi, & pro ar- . pitrio ſuo appetendi & averſandi pollens: Ergo Angeli intellectu & voluntate ſunt præ- diti. Et quia ex repræſentationibus diſtin- Gtis, quæ ad intellectum ſpectant, oritur conſcientia fui, Angeli etiam funt ſibi con- ſcii. F. 181. Quid co. Angeli cognoſcunt Deum Jac, 2. V. 19. Snoſcant. Matth. 18. v. 10. Unus alterum, utpote inter ſe colloquentes. Iſ. 6. v. 3. Homines & eyven- tus mundanos Job. I. v. 7. Luc. 15. V. 10. Alias res creatas v. g. lapides &c. Matth. 4. v. 3. & ſeq. Futura neceſſaria in ſuis cauſis. Quomodo Schol. Angeli abſtractivam Dei cognitionem habent cogno⸗=⸗ ex clara rerum naturalium notitia, & quidem ſcant. longe perfectiorem, quam homines, tum quia intellectus Angelicus quoad vim intelligendi eſt perfectior, tum quia plures & nobiliores creatu- ras cognoſcunt. Deinde Angeli ſeipſos cogno- ſcunt ſine ulla Idea, quia cum objectum per ſe eſt intelligibile & unitum, facultati intelleétivæ ſu- perflua eſt illius idea; Angelus vero eſt intelligi- bilis, & aliunde ſibi intime præſens. Unde multi etiam docent, Angelos non indigere ideis ad co- ggni⸗ gliton un i Chettu ſendos antes 6 ingt non fu ſentes. & d9 Tuim inn rochei nirit Ulle ſi net eid Ignidem Nntes Ang Lonltat o M I. l Ung E⸗ gelss Uon c ſeioni lun D. Ulnun Suſiiuns ina onn Puttt Ool r, od IIn lns De Angelis. 343 bemen⸗ gnitionem aliorum Angelorum & ferum fſpiritua= elosl. lium fibi immediate præſentium, quia hoc modo ent, objectum eſt illis proportionatum. Ad cogno- lamtin ſcendos vero Angelos & res ſpirituales a ſe di- ſtantes; item ad cognoſcendas alias res corporeas & fingulares Angeli indigent ideis, quia fine ideis non funt intelleétui eorum proportionatæ & præs- ſentes. Ideæ autem hæ probabiliter ſunt innatæ, ec d & ab Anctore Deo ab initio intellectui Angelo- tate N rum infuſæ, cum illæ neque a rebus materialibus produci pollint, quæ non pofſunt phyſice agere tte N. in Spiritus: nec poſſint tanquam proprietates ema-= pton nare a fubſtantia Angelica, quæ ſic non ſemper hollen foret eadem, fi res materiales a Deo mutaxentur, Int pre ſiquidem etiam proprietates ejus five ideæ ema- s nantes mutari deberent. Porro ex his luit Angeli ſunt hominibus perfectiores. Ita Angsli conſtat ex S. Scriptura Pſ. 8. Minuiſti eum ſuni hotmi- „4 Paulo minus ab Angelis. Unde Apoſtolus ues her poteim Hebr. I. v. 4. & ſeg. concludit „ Chriſtum ger⸗ eſſe Angelis præſtantiorem, quia verus Deus 45 „eſt, & ideo verum Deum efſe, quia eſt An- tdr gelis præſtantior, quod argumentum ſane i⸗ non concluderet, ſi homines Angelos per- fectionibus fuperarent. Et c. 2. V. 7. ait, Fi= wenhe lium Dei infra Angelos ſe dejleciſſe, cum eli⸗ humanam naturam aſlumpfit. Hinc S. Au- end guſtinus l. 11. de Civ. C. §. ait: Angéſica nMa. egm. tura omnia cœtera, quc Deus condidit, natur uee dignitate procedit. nſ Schol. I. Dignitati Angelieæ naturs non obſtat I. Soluuntiey te eli⸗ quod dicantur adminiſtratorii Spiritus in miniſte⸗ obje kig⸗ enn rium miſſi, propter eos, qui hereditatem capiunt nes. lit 3 falutis. NReſp. His verbis non dicitur, qnod ho- lon 8 L 4 minie Angeli mualta ignorant. 344 Caput III. minibus ſerviant, unde potius pro Spiritibus Deo, a quo mittuntur, ſervientibus habendi ſunt, quod eorum præ hominibus præſtantiam non deſt nit. II. Non obſtat, quod homines cuſtodire dican- tur: Cuſtodia enim hominum etiam Deo tribui- tur, fine diminutione infinitæ ſuæ perfectionis. Pſ. 120. v. §. Nec III. dici poteſt, Apoſtolum in citato loco Hebr. I. v. 5. loqui de Angelis in ſta- tu gloriæ conſtitutis; nam quia Apoſtolus v. 7. verba Pf. ro3 de creatione Angeli agentia addu- cit, patet, Angelos ex conditione creationis ſuæ eſſe heminibus piæſtantiotes, & ideo ſubinde Pſ. 96. v. 7. Coll. Hebr. I. v. 6 dii vocantur. Schol. 2. Angeli excellunt ſupra hominem 1I. in ſub- ſtantia, quia Spiritus eſt melior corpore. 2. In potentia exequendi. 3. In vi intelligendi, nam intelleétus Angelicus ſuperat humanum, tum activitate, ſiquidem intellectus Angelicus ſemper eſt in actu, cum non fit ſenſibus & materiæ alli- gatus, non attendit tamen ſemper ad omnia, ſed tranſit ab uno actu ad alium tum capacitate plu- ra objeéta cognoſcendi: tum ratione cognoſcen- di, nam rerum naturalium naturas cognoſcit ſine diſcurſu, ſed cognoſeit concluſiones in principiis, cauſas in effeétibus, & effectus in caufis: non tamen repugnat, quin Angeli aliquando diſcur- tant, & ex quibusdam ſignis colligant, quæ fibi ſunt occulta. Licet autem intellectus Angelieus huma- num multis modis antecedat, non tamen eſt omniſcius, ſed limitatus, & Angeli mul- ta ignorant. Et 1. quidem non cognoſcunt certo futura contingentia libera: utpote quæ ſcientia ſoli Deo propria eſt Iſ. 41. Annuntia- te, quæ ventura ſfunt in Jakurum, & ſciemus, IJuia Mii eſtit vor. Et Ratio eſt, quia illa non polſ- unt ſs pr Unnnlib bin don I futun 2 Ar Cgitario eliczs e Notitin it tur , Re ur aurn Uifation 1otäine Nxionen lunis, ſe An int cog 1, ſiye Di ſur, lin et, n Wii ngi un l⸗ rt⸗ uUlter iones: Ir epin Vchnt, eel con ciſi Wad n nun ubeo, t,nl 1EKen. No . fechns Cſtolnin els ind⸗ olns d ntia A tioniste 0 fubi ntur. 1 in fu⸗ e. 2. 1 endi, I WIN, 1 ens ſaf gtelik A. Unnii, etnte ognoſeel Nnolekr De Angelis. 345 poſſunt cognoſcere in ſeipſis, cum non ſint ipſis præſentia: nec in ſuis cauſis, quæ ad utrumlibet funt indifferentes, & ideo effe- ttum non magis exhibent futurum, quam non futurum. 2. Angeli naturaliter ſecreta cordium, & cogitationes occultas ſive humanas ſive An- gelicas cognoſcere non poſſunt. Nam hæc notitia iterum ſoli Deo a S. Scripfura tribui- tur I. Reg. 16. Homo videt ea quæ parent, Deus autem cor intuetur. Cujus ratio eſt quia cogitationes ſecretæ neceſſario non ſpectant ad ordinem univerſi, cum non habeant con- nexionem & dependentiam a cauſis neceſ- ſariis, ſed a cauſa libera ſeu voluntate. 3. Angeli propriis naturæ viribus non poſ- ſunt cognoſcere myſteria gratiæ, ſive futu- ra, ſive facta ſint: Nam I. Cor. 2. Quc Dei ſunt, nemo cognovit, niſi Spiritus Dei. Ratio eſt, tum quia myſteria gratiæ utpote ordinis ſupernaturalis non ſunt proportiona- ta activitati naturali intellectus Angelici: tum quia illa ex ſola voluntate Dei pendent, quam Angelus ſine revelatione non novit. Schok Durandus putavit, Angelos cognoſcere na- turaliter ſecretas hominum & Angelorum cogita- tiones: ſed hæc ſententia eſt hæreſi proxima, quæ enim occulta cordium ſubinde dæmones re- velant, ex ſignis externis colligunt, ficuti etiam prædictiones ſuturorum contingentium liberorum vel conjeéturaliter ſolum ominantur, vel ſi pre- cul diſſita ſint, mox ut evenerunt, antequam ru- mor ad alia loca perveniat, in alio loco velut fu- tura nuntiant, vel per revelationem bonorum V 5 Ange- 346 Caput᷑ III. Angelorum a Deo edoctorum didicerunt; ple- rumque etiam ſunt meræ conſecturæ, & ſæpe falſa vaticinia. H. 184. Poſſunt s Angeli in cognitione creſcere poſſunt. cognitione Nam Eph. 3. v. 10. dicitur: innoteſcat creſcere. Pryincipatibut & Poteſtatibur in cœleſtihut ger Eecleſiam multiformis Sapientia Dei. Ratio eſt: omne ens intelligens, cujus intellecétus eſt limitatus & non omniſcius, in ſua cogni- tione poteſt creſcere, ſemper enim quædam ignota, ad quorum cognitionem pervenire poteſt, Hli ſuperſunt: Sed Angeli non ſunt omniſcii (§. 185.) Ergo in cognitione cre⸗ . ſcere poſſunt Quomodo Schol. 1. Angeli in cognitione creſcere poffunt, sreſcant. I. Per experientiam, dum cognoſcunt res extra ſe, cum quibus verſantur. (§. 181.) 2. Per di- ſcurſum ex cognitis quibusdam ſignis ad cognitio- nem incognitorum procedendo. (G. 182. Schol. 2.) 3. Per revelationem Divinam immediatam. 4. Per mutuum inter ſe commerecium: uti ex dicendis patebit. Errare Schol. a. Cum Angeli non ſint omniſcii, (§. 183.) voſſunt. hine non omnia ſibi diftinctiſſime repræſentant: (S. 62.) adeoque multarum rerum repræſentatio- nes confuſas tantum & obſcuras habent: & quia ex his error oriri poteſt, (§. 6r. n. 5.). poſſibile eſt ut errent: eum vero error non ſit necefſarium notionum confuſarum confequens, error in An- gelis non eſt necefſarius Quare Angeli ſive boni ſive mali circa res, quæ naturaliter cognoſeunt, quia perfeéto modo omnia penetrant: Item An- geli boni circa res fupernaturales & liberas, prout fubſunt Divinæ diſpoſitioni, non falluntur: nam ante revelationem fibi factam non judicant, . rem len iti inbns Divi Lron Mnatur, oßti tte ſuæ ittengere Uicant, Axel 0Kethtn Iin, Pee r ſine Ange tligenti eln, G (lectnal Ur.9 trio tn: 1 un eſtu mm. Un Oitarnn l l tunnun Dalen, epente olunt . in Non Pornn nt 2) eqhe X De Angelir. 347 nt; e rem ita eſſe abſolute, ſed ſolum ex ſignis proba- bilibus cenſent, ita evenire poſſe, quia ſeiunt per Divinam diſpoſitionem aliter fieri poſſe, & ſic non falluutur. Angeli vero mali circa res ſu- pernaturales, & liberas, prout ſubſunt Divinzæ diſpoſitioni, plerumque falluntur, quia ex pravi- n tate ſuæ voluntatis ad Divinam ſapientiam nolunt iſntt attendere, & ſecundum conjeéturas abſolute ju- ihf dicant. G. 185. elletd . .1 . Angeli libera voluntate gaudent. Nam Angel z S. Scriptura docet, Angelos meruiſſe glo- libera veo= leh riam, peccaſſe &c. uti ex decurſu patebit, uintat . n in quæ ſine libertate ſtare non poſſunt. Ratio &udenta e „ eſt: Angeli habent perfectam rationem & in- telligentiam, (H. 180.) Ergo etiam liberta- tem, quæ ſpectat ad perfectionem naturæ in- ee nin tellectualis. es . . Nl. Schol. r. Angeli fſeipfos amant amore naturali ne- Amant e. lcogiin ceſſario tum quoad ſpeciem, tum quoad exerci- 2, n tium: neceſſario enim ſeipſos cognoſcunt, & tam. 67 non eſt ulla cauſa, cur ex cognitione ſui tanquam es boni amor non oriatur; nonnulla tamen etiam bona volunt libere v. g. ſcientiam rerum inco- , gnitarum: Deum vero ut auctorem naturæ na- i, G turali dilectione plus diligunt, quam ſeipſos, quia “KZ tanquam pars univerſi plus diligunt totum, quam Aekti, partem, ſiquidem toto pereunte etiam pars a toto den i⸗ dependens perire deberet. Unde nec dæmones 5) S volunt ſe non eſſe abſolute, ſed tantum in quan- iͦvelint tum non efſe ad liberationem a ſuo ſupplicio illis an n bonum eſt: nec Deum odio habent ut bonum glinn commune, ſed ſolum ut ſuum Judicem. he, Schol. 2. Multi Theologi cum Philoſophis docent, Immobili- ſen connaturale efſe Angelo, ita immobiliter adhære-ter objeſto ſioon re objecto, quod ſemel deliberate amplexus eſt, adhtent ni ſ ut ab ejus volitione non amplius recedat, quia on ſan Ange- Rabent. 348 Caput III. Angelus deliberate apprehenfa penetrat, & no- vas rationes mutandi voluntatem non invenit. 1 Schol. 3. Cum non omnes obſcuræ & eonfuſæ re- ſentationes ab Angelis abfint. (S. 184. Sch. 2.) & inelinatio ad bonum confuſe ut tale cognitum, poſſit vocari appetitus ſenſitivus (F. 3 appe- titus ſenſitivus etiam Angelis tribui poteſt Et quia affectus ſunt vehemens appetitus ſenlſitivus, vel vehemens averſatio ſenſitiva, (l c.) quorum ille eum voluptate, hæc cnm tædio onjungitur, Angelos affeétibus commovweri poflibile eſt, unde Angelis deſiderium, 1. Petri I. v. 12. & gaudium Luc. 15. v. 10. tribuitur. H. 186. Angeli in Angeli in corpora agere, eaque movere corpora poſſunt. Hoc docet S. Scriptura: Matth. 8. Agere paſſunt. v. 32. dæmones porcos in mare truſiſſe di- cuntur. Jobi I. v. 7. Corpus Jobi Satan ulceribus excruciabat. v. 12. Ejus bona igne & vento deſtruebat. Act. 12. v. 2. Angelus Dei Petrum e carcere eduéturus latus ejus, ut a ſomno fuſcitaretur, percuſſiſſe dicitur, giece zardaoe, quæ vox non ſolum ex ety- molegia fna, cam ex radice inuſitata WV, unde eioe malleus, deſcendat; ſed etiam Luc. 22. V. 49. 50. Wum in gladio percutiemur, ardons, corporalem percuſſionem figni- ficat. Et Matth. 28. v. 2. Angelus bonus la- pidem a ſepulchro Chriſti revolviſſe narratur. Sed hoœc omnia ſine actione in corpus fieri non potuerunt. Ergo Angeli in corpora agere, eaque movere poſſunt. Schol. Ra De Carum i ert, 4 ſpo cor cor 8. Leri ni Der hor VOlest taten e lenm. It Cun gete itünrns uI., ſcierde nec de in cop oc e⸗ . Ane Mori, leteri (elius . 10. & (ui pale ſentin l Appelus Kellate 1982. d u N Me, ( De Angelir. 349 Schol. De modo poſſibilitatis operationum Angeli- OQuomod t, n. carum in corpora Philoſophi diſputant. D. Schu- agant in. inent bert, qui ſubtilia corpora Angelis affingit, facile corpora. hoc quidem exponit, cum nemo dubitet, corpus ekiktr in corpus agere poſſe. Verum hæc hypotheſis 1 Wr) & corpora Angelica, non ſtant cum teſtimoniis 8. Scripturz & Fraditionis. (§. 178.) D. Calmet ,Z1. Ne in diſſ. de ver. fiétisque prodigiis cenſet, Angelos Poet 1 per hoc agere in corpora & illa movere, quod Deus Llenmis, voluerit & ſtatuerit, ut ad eorum variam volun- ) n tatem variis quoque motionibus corpora agita- rentur. Certe anima in corpus fibi unitum, dum t, N vult, agit: ſed quomodo? hoc Philoſophi nec- SS dum detexerunt, arcanum eſt, quod neé ſyſtema influxus phyſici, nec ſyſtema cauſarum occaſio- nalium, nec ſyſtema Harmoniæ præſtabilitæ ſuf- ficienter explicat, uti Philoſophi obſervant. Unde nec de modo poſſibilitatis operationis Angelicæ in corpora multum ſolliciti ſimus; ſufficit nobis, ve nort quod eam nobis S. Scriptura credendam proponat. Purrd trlcle r H. 187. obl Ain Angeli gaudent potentia, eaque humana Angel hoci 4 majori. Hinc Pſ. 103. v. 20. vocantur fin-AIn botentia een votentes virtute. Et Matth. 12. V. 29. X νο. Et aacagent. unuct effectus ſtupendi illis tribuuntur 2. Reég. 24.* ſeden v. 10. & Actor. 12. V. 7. II. 23. Ratio eſt: e⸗ . . . 5 . Qui pollet facultate, poſlibilia extra ſe exi- n ſtentia reddendi, ille gaudet potentia: ſed ſed Angelus, agendo in corpora, (H. 186) hac tet facultate gaudet: Ergo etiam petentia. De- ben ſ inde Angeli ſunt hominibus præſtantiores ik Qnr82.). Ergo potentia humana majori gau- ps Schol. Ex hoc ſequitur Angelos mirabilia efficere Mirabilia , Clot poſſe, cum illa, quorum rationem non perſpici- eficere mus, Angelis tamen ob perfectiorem intelleétum poſſunt. . ſunt Angeli 250 Caput III. funt cognita, præſtare poſſint. Inter quæ fuit eduétio Habacuc per aerem: & liberatio Petri e carcere firmiſſime clauſo Act. 12. v. 6. &c. JH. 188. Angeli hominibus viſibiliter avparere poſ- liomi nibus ſunt. S. Scriptura plena eſt apparitionibus iſibiliter aipparere Poſfunt. Angelorum. Gen. 18. v. 2. Abrahamo, & V. 22. Lotho Angeli apparuerunt. David An- gelum occiſorem 2. Reg. 24. v. 17. Zacha- rias nativitatis S. Joannis Luc. I. v. II. Bea- tiſſima Virgo Nativitatis Chriſti. Luc. r. v. 26. Paſtores Chriſti nati. Luc. 2. v. 9. Mulieres Reſurrectionis Chriſti Angelum nuntium vi- debant. Idem docet S. Auguſtinus l. 10. de civ. c. I3. cui præivit S. Cyprianus de Card. Chriſti oper. &c. Ratio eſt: Angeli ſunt entia intelligentia, & in corpora agere poſſunt, (H. 186.) Ergo ex certa materia illis bene nota corpus viſibile ſibi formare, & in eo ho- minibus ſe conſpiciendos præebere poſſunt. Quosmodo Schol. Angeli boni vifibiliter apparentes corpus ali- apparere nolint. quo modo vere tale aflumunt, ex quacunque de- mum materia confectum fit, neque enim hæc corpora illuſoria & præſtigioſa eſſe poſſunt, ut- pote quæ a pluribus viſa eſſe, & quidem ſenſibi- liter, & non mere imaginarie àa S. Scriptura re- feruntur. Non ſunt tamen hæc corpora humana organizata, ſed corporis humani effigies, tan- tum ſufficiens ad operationes ab angelo exercen- das, quia plus illis non eſt neceffiarium. Item angeli boni quando viſibiliter apparent juxta Bor- donum de mirac. medit. 13. miraculoſe apparent, uti etiam cenſet S. S. D. Benedictus XIV. de beatif. l. 4. p. I. c. 32., quia ad talem apparitio- nem, & operationem, quæ angelis non eſt na- tura- tutalss kamen? copori⸗ heli Aceden Uriondr lo ſul Unione mntime Prinepi Oertin ng wi er lelel lun üm ine pine Angelns maniiee Qur oon ieſi Mi ktin de ele Rnn Veris 1 ur. lieet uult, gau dit OI Gio Fero Mopriom eſture urlie uner⸗ e De Angelis. 351 tet are ſt turalis ſpecialis Dei ordinatio requiritur: quod eſt Pe : 380 eteto Nei tamen alii cum P. Suarez negant, quia effictio 6, corporis ad apparitionem ſufficiens non videtur Angeli vires naturales a Deo aliqualiter adjutas excedere. Interim tali corpori afſumpto non uniuntur unione informativa, ita ut unum cum Ppumnn illo ſuppoſitum, vel compofitum efficiant, ſed unione affumptiva, qua affumpto corpori ſunt e hactiut intime præſentes, & ita illo utuntur, quaſi velut Alume, principium intrinſecum in ille operarentur. Quare Dayk Operationes Angelorum in afſumptis corporibus 7. O1A v. g. videre, loqui, edere &c. non ſunt vitales I. II. R. ex defectu principii vitalis informativi, ſed ſo- . 1. V8 lum ſimiles operationibus vitalibus in quantum Uuletr ſine principio vitali intrinſeco fieri poſſunt. Hinc aitl⸗ Angelus Tobiæ comes dicebat, videbar vobiscum Cudul, enanducare Teb. 12. v. 19. Ex his objectiones 1S l ian, quæ contra apparitiones Angelorum fieri poſſunt, dus Ne facile ſolvi poterunt: plura videri poſſunt in meis Krten Inſtit. Theol. maſt. tom. 2. S. 487 Can chol, ubi . etiam de viſione & apparitione imaginaria & in- uin tellectuali tracstatur, & regulæ pro diſcernendis e veris vel Divinis a falſis apparitionibus tradun- Ainen⸗ tux. eohu NsAH 5 284. rnei Licet autem magna potentia Angeli pol-. Won ſunt een leant, non tamen ſunt omnipotentes, quod omnipo- , ſoli Deo competit: (F. 109.) Unde 1I. non Ientes. Ene poſſunt aliquid creare: Nam vis creandi ſup- wnm ponit omnipotentiam. 2. Pariter cum produ- ,“ ctio verorum miraculorum ſit opus ioli Deo ee proprium, (H. 1I12.) Angeli vera miracula Auin. * præſtare non poſſunt. 3. Nec generare poſ- , ſunt Luc. 20. v. 35. cum organis ad generan- dum neceſſariis, utpote corpore deſtituti, ca-⸗ . reant. (§. 178.) 6. t9, Cuput II. H. 190. Ex uno in Angeli tamen ex uno loco in aliam ſe alium lo- transferre poſſunt: Matth. 8. v. 3 1. G& inter- cum dum loco cedere jubentur. Matth. 4. v. 10. egr Item ſolida corpora penetrare poſſunt, ſicut Poſiuunt. Angelus per foras carceris clauſas ad S. Pe- trum venit. Act. 12. v. 6. Mortuos chol. I. Hominem mortuum ad vitam revocare Juſcitare eſſe verum miraculum omnes fatentur. V erum non pof. cum noſtris temporibus Vampiriorum rumor in ſunt. Hungaria increbuerit, qui dicuntur homines de- Vampirii funéti, aliquando citius aliquando ſerins e ſuis quid. ſepulchris ad vivos revertentes, iis viſibiliter ap- parentes, januas cum impetu pulſantes, & ſan- guinem vivis exſugentes, a quo malo vivi libe- rari non poterant, niſi effoſſa Vampiriorum cor- pora vel capite truncarent, vel transfigerent, vel comburerent: unde fuboriri poſſet ſerupulus, annon Angeli hos homines ad vitam revocent, adeoque verum miraculum patrent. D. Calmet hanc materiam pertractat, in opufſculo de appari- rem explicandi refert. Suppofita veritate harum apparitionum putant nonnulli, hos Vampirios vere mortuos non fuiſſe, ſed vivos inhumatos, qui deinde a ſuo ſomno extatico excitati modo naturali e ſuis ſepulchris emergunt, & ad vivos revertuntur, qui terrore nimio correpti impedito ſanguinis fluxu enecantur Sed inconceptibile vi- detur, quomodo in ſepulchris ſuis reſpirare & vivere potuerint, fluiditas enim ſanguinis in eo- rum corporibus reperta ex medicorum ſententia in corporibus etiam mortuis eſt poſſibilis. Alii Putant animas Vampiriorum ex permiſſione Dei ad ſua corpora denno inhabitanda redire. Sed . pruübatio hic iterum deficit. Recurrunt alii ad lu- ſum phantaſiæ hominum immodico terrore corre- Ptorum falſo ſibi perſuadentium ſe a ſpectro ter- tionibus Spirituum edito, ubi varios modos hanc keri, exlugi Hunge nes il Num d Vel du Currexe bitum bi gre mnt, in tan,1 Uuis ſe Cuſd in l 1. reri, fonetn wiclente Unde dos ſoei utrali Uunlitet udeen ter ſepet IIN P De Angelit. 353 reri, & hine motu ſanguinis impedito illum ſib exſugi. Sed cur non aliis phantaſticis niſi in anm ⸗ . . . .. . . III? Hungaria hæc acciderunt. Poteſt dici apparitio- At. nes illas eſſe meram illuſionem diabolicam, vel E oH dum dæmon, ejusmodi ſeétra hominibus obſicit, vel dum eorum phantaſiam turbat, ut ea ſibi oc- ſnt, la . Ol Rr r , currere imaginentur, unde ob impeditam per ſu- Aa! ole bitum terrorem ſanguinis circulationem mortem ſibi accerſunt. Hine Doétores Sorbonici declara- mn eiee runt, monendos eſſe homines a Vampiriis infe- i, ſen ſtatos;, ut ſpiritualibus mediis ab EKccleſia appro-= n funl batis ſe præmuniant, & graviter prohibuit, ne= omicst. quid in mortuorum corpora attentent. WM Schol. 2. Angeli ſunt in loco formaliter per opera- Quomodls iliter tionem virtualiter transeuntem: in loco vero Bint ins violento per paſſionem ex parte eorum ſe tenente. 1oco, Wie Unde Angelus naturaliter non poteſt eſſe in duo- Drum d bus locis virtuti ſuæ adæquatis, bene vero ſuper- geret nn naturaliter per replicationem: poteſt tamen na- Enuit, turaliter effe ſimul in duobus locis virtuti ſu=æ n Kſleent inadæquatis, & plures in eodem loco materiali- 0,Cnne ter ſepétato eſſe poſſunt. Hæc criſi & otio Scho⸗ 4 larum Philoſophicarum relinquamus. mGOSN itstehm 1 M Vnfti H. 191. r I. Ingens eſt Numerus Angelorum. Apoc. Mamerus a 5. V. 1I. Omnes autem in novem Ordinet di- & Ordo inh ſtribuuntur, quos indicat S Scriptura: i1mo. Angelo- neie Seraphim, II. 6. v. 2. 6. 240. Cheruhim, M,. ie Ezech. I10. 3tio. Throni, Col. I. v. 16. 4to. sin e D . 1R 8 4 . P 1 j. il ominationes, Col. 1. v. 16. 510. Princi patus, ibid. 6to. Poteſtates, ibid. Ztimo. A Virtutes, Rom. 8. v. 38. 8v0. Archangeli, ſelle 1. Theſl. 4. V. 15. 990. Angeli, Rom. 8. A. v. 38., memorantur. lle t, 2. Hos etot⸗ ” ½ 2 ſei chkram Inſtit. Theol. Tom. I. Hierar- shic. 354 Caput III. 2. Hos ordines in tres Hierarchias dividit Auſkor de cæl. Hierarchia, & cum eo om- nes Theologi Catholici. Prima Hierarchia continet Seraphim, Cherubim, Thronos. Secunda, Dominationes Principatus, Po- teſtates. Tertia Virtutes Archangelos & Angelos. Auctor de cæl. Hier. Virtutes ad ſecundam: Principatus ad tertiam Hlerar- chiam refert. S-hol I. Nonnulli Patres, S. Hilarius, Cyrillus Je- roſ. &c. putarunt, eam eſſe rationem multitudi- nis hominum ad numerum Angelorum, quæ eſſet unius ad nonaginta novem, ex parabola centeſi- mæ ovis perditæ inventæ Luc. 15. V. 4. Alii ſta- tuerunt Angelorum numerum triplo majorem eſſe numero hominum electorum, tertiam partem An- gelorum lapſam eſſe, ad quam ruinam inſtauran- dam totidem homines aſſumpti ſunt. Verum nu- merus Angelorum a nobis definiri non poteſt. Solountus Schol. 2. D. Schubert cum Calvino & Beza Ordines objectio- Ne5. Angelorum & Hierarchias omni fundamento ca- rere, & naturæ rerum vult repugnare. Nam I. ex Archangelis ſingularis ordo conſtituitur, cum tamen duces & principes omnium Angelicorum ordinum ſint. Sed licet Angelorum Princeps etiam per vocem Archangeli deſignari poſſit, ſpecialem tamen Angelorum ordinem Archangelos conſti⸗ tuere Traditio veterum S. Ignatii ep. ad Trall. S. Irenæi 1. 2. c. 54. & Auctoris de cCæl. Hierar. ac S. Gregorii M. hom. 34. docet. II. Angeli juxta D. Schubert male dicuntur ſingularem ordinem conſtituere diſtinétum a Thronis, qui etiam ſunt Angeli. Verum cum Apoſtolus Angelos a Prin- cipatibus & Virtutibus Rom. 8. v. 38. & has a Thronis Col. I. diſtinguat, non eft frivola hæc diſtinétio, & clare innuitur nomen Angeli tum efſe Fenericum ſupremum omnibus Angelis, & ſpeci- cum ſeu genus infimum ultimo ordini conve- niens. iens. Eote ,in . furam nitione invifbi Giviſio Aigne Dem lz ſtorum Tkin Donmut ekate Uls gr InmDei enmineedt Nntian ſetnr 5 leh pi Gdubol, lomm Me A f ſnote Algelos kee ſon Nihenor⸗ fienn lepet ll De Angelis. 355 rcehe niens. Denique Apoſtolus Thronos, Principatus n Ondh & Poteſtates &c. pro ſingularibus ordinibus ſumit, n orr⸗ quia Col. 1. & Rom. g. numerans plures creatu- gleruct rarum ſpecies non minus diſtinguit inter Domi- TMn nationes & Principatus, quam inter viſibilia & „. inviſibilia. Cæterum notandum eſt, quod negare Natls, r . 7 . .„ . els diviſionem Angelorum in ordines & Hierarchias hrgennl aſſignatas ſit temerarium, utpote contra commu- nem Theologorum, cui ſubſcribit uſus Eccleſiæ. n H Schol. 3 Proprietates ordinum Angelicorum reren- Proprie- ſitorum ſunt: Seraphim eximia Charitate: Che-tates or- Cnin. rubim mira ſcientia: Throni ſecuriſſima pace: dinum nne Dominationes inſigni in res creatas potentia: Angeli- “ Poteſtates peculiari in dæmones virtute: Princi- corum. l n patus quadam Majeſtate in executione mandato- 4 An rum Dei: Virtutes miniſterio in patratis miraculis ſorene eminent: Archangeli majora: Angeli minima Naen nuntiant Prineeps omnium S. S. Angelorum cen- n il ſetur S. Michael, qui in S. Scriptura dicitur Prin- Ved ceps populi Ifraelitici, Cuſtos Eccleſiæ, Victor On el diaboli, quem ſub titulo Principis omnium Ange- Peudns lorum veneratur EKocleſia. Schol. 4. An Angeli ſpecie differant, res eſt nobis An omnes prorfus incognita, cum nulla occurrat auctoritas ſpecie dif- ſive S. Scripturæ, ſive Traditionis. Unde diver-ſerant. ſimode hic Scholæ ſentiunt. Alii putant omnes Angelos eſſe ejusdem naturæ ſpecificæz, & dif- ferre ſolum accidentaliter ratione diverſorum mi- niſteriorum, uti in republica civili funt Principes, Magiſtratus, alii aliis Superiores, & plebeji, om- nes in natura ſimiles, gradu diſpares. Alii cum S. Thoma q. 50. a. 2. cenſent, omnes Angelos ſpecie differre. Veroſimilius videtur, Angelos ejusdem ordinis convenire in natura ſpecifica, differre vero ab aliis, maxime ſi fint diſtinétæ Hierarchiæ: quia hæc diverſitas ſpecifica magis elevat pulchritudinem & decorem univerſi. 2Z G. 192. 35 Caput III. Angeli Angeli habent commercium inter ſe, & ſibi collo- inter ſe loquuntur. Ilta teſtatur S. Scriptura 2Aur. Iſ. 6. v. 2. 3. Duo Seraphim clamabant alter ad alterum, & dicebant: Sanbtur, Sanbktus, Jan- Rur. Ratio eſt: Angeli perfectam inter ſe ſocietatem habent, & ſunt præcipui cives cœleſtis jeruſalem: Item ſervant inter ſe or- dinem imperantium & parentium: Sed ad hoc locutio requiritur: Ergo inter ſe loquun- tur. Quomodo. Schol. x. Quomodo Angeli inter ſe loquuntur, non convenit inter Theologos. Rabbini nonnulli vo- lebant linguam Hebraicam, quæ brevioribus ver- bis, quam aliæ linguæ plura exprimit, Angelis in cœlo eſſe uſualem, unde Jochanan filius Zochai, jactitabat ſe, quod noſſet linguam Angelorum bonorum & malorum, quos exorcizabat, & adju- rabat. Alius quidam Rabbinus putabat, Angelos loqui, inſtrumento alarum, verbis Ezech. I. per- ſuaſus: Audiebam ſonum alarum. Verum hæ fa- bellæ ſeipſas refellunt. Alii putant, Angelos lo- qui ſibi invicem per certa ſigna ſpiritualia vel cor- poralia v. g. per certos Charaéteres coœlo impreſ- ſos, unde alter alterius conceptus legere poffit. Sed ſic ſecreto ſibi loqui non poſſent. Ali pu- tant melius, Angelum alteri Angelo loqui, ordi= nando conceptum ſuum per voluntatem ad eum, cui loquitur: Hoc quippe modo illi conceptum ſuum manifeſtat, & ille ponitur intra ſphæram potentiæ intellectivæ alterius. GQuomodo Schol, 2. Angelus ſuperior inferiorem illuminat de unus alte- rebus naturæ, gratiæ & gloriæ: hæc illuminatio rum illu- fit per modum artificioſi magiſterii, (quatenus ſu- minet. perior proponit inferiori objectum incognitum modo illi proportionato, oſtendendo medium pro- porxtionatum, illud cognoſcendi. 193. Oave Itanti iudinen dcrit 1n Begg! Collitone. (add8. Cos e. len kore ſenng 1, cit e ucas. (e ſert Eglirebe luntatie Iunt. De elegn relenton goſ ho Eiitnüfe K. I Cent. 18 fic de ſen Poltan gnnen iben ſekiore itte M terke,1 Nhhen Ahtn t chr, N⸗ n Urt elpli⸗ nter k Ell ſe logue nötuit, 1. nnulli v ribus Vel , Augel 4 lnsToc- Aopelae bat, A, det, Aen⸗ Tecl K Venm s ,Z ugle⸗ rluſe De Angelit; 357 §. 193. Omnes Angeli in primo ereationis ſuz gn An- inſtanti habitualem ſapientiam intelleltut & re- geli in re- GRtitudinem voluntatiz a Deo acceperunt. Hinc Ritudine S. Scriptura EKzech. 28. de Lucifero fub figu- Zateleus ra Regis Tyri dicit: Perfectus in viis tuit a die tacis creg-⸗ conditionis tux, donec inventa eſt iniquitas in te. ti ſunt. Quod S. S. Ambroſius Gregorius & Bernar- dus &c, de donis gratiæ interpretantur. Idem docet S. Baſilius in Pfſ. 32. S. Dama- ſcenus 1. 2. de fide c. 3. Et S. Hieronymus ſuper Oſee ait: Dæmoner in magna pinguedine piritus creuti ſunt. Ratio eſt: Deus creavit Angelos, ut Deum colant, & ſuam aliorum- que perfectionem promoveant: Sed ad hoc requirebatur habitualis ſapientia & rectitudo voluntatis: Ergo eam in creatiene aeccepe- runt. Deinde Angeli funt Spiritus adeoque intellectu & voluntate preæditi & quidem præſtantiori, quam ſit in homine (H. 182.) Ergo ſi homo ex alibi dicendis, etiam An- geli cum habituali ſapientia intellectus & rectitudine voluntatis creati fuerunt. Schol. Hugo Victorinus, & Magiſter ſententiarum An in docent, Angelos in juſtitia quadam naturali crea- gratia tos fuiſſe fine ullo gratiæ ſupernaturalis dono. ſanftiße Heæc ſententia non eſt quidem contra fidem Ca- cante. tholicam, uti bene notat P. Berti, interim tamen argumenta modo allata non ſolummodo reétitu- dinem ſeu ſanétitatem naturalem Angelis in ſui creatiose conceflam probant, ſed illos etiam gra- tiam ſanétificantem, & conſequenter juſtitiam & ſanctitatem accepiſſe evincunt. Nec obſtat I. quod Jobi 4. in Hebraico legamus: in Angelis ͤ3 ſuis 3 58 Caput III. Angeli aliqu: peé- Cα MNt. ſuis non poſuit lucem: oen nam retinenda eſt lectio vulgatæ: in Angelis ſuis reperit pravita- tem cum etiam ſtultitiam ſignificet. De- inde Chaldæus textus Hebraigum exponit: Pro- phetis non credet arcana. II. S. Auguſtinus Il. 2. de gen. c, I. Angelicam naturam informiter crea- tam eſſe, non relate ad gratiam, ſed plenitudi= nem beatitudinis: Et S. Gregorius I. 32. mor. c. 18. ait, Angelum malum non eſſe creatum cum Charitatis ornamento & fignaculo: ſcilicet cum Charitate conſummata in patria & perma- nente: Eodem modo intelligitur Canon: viſis lt⸗ teris Caluſ: 16, q. 2. §F. 194. Angeli ab initio tanta ſapientia & recti= tudine ac gratia a Deo ornati erant, ut in officio, quo fungi debebant, conſtantes per- manere potuiſſent; (J. 103.) non omnes ta⸗ men in ſtatu gratiæ permanſerunt, ſed qui⸗ dam peccando inde exciderunt. Nam S. Scri- ptura Judæ 6. teſtatur, quosdam Angelos non retinuiſſe ſuum principatum. Et 2. Pe= tri 2. mentio fit Angelorum peccantium. Hi dicuntur Angeli mali lapſi & diaboli. Prin- ceps autem eorum dicitur Diabolus. Matth. 25. v. 41. Draco magnus, ſerpent antiguus & Satan. Apoc. 12, v. 7. 9. & Cap. 20. V, 2. Et a Iudæis Beelzebub, Luc, I1. V. 15. Quod nomen vi originis denotat Dominum muſca- rum vel quia idolum Accaron, de quo 4. Reg. I. figuram muſcæ habuit, teſte S. Na- zianzeno cont. Julian. vel quod ex agro Ekron cCrederetur mulcas arcere; vel quod Phili- ſthüim ftüm & Debmm eo Tulcarun . Gol. 1. erit, logi, d 13 Enn lis moler tunn Myen n uant, i (em, ed Ai Kawun i W 2deogne DNtat An lütem lendere ncam e eſte tim, ſe⸗ 12 03. Trornm (hritns Pomiiden Eeiudio npont nd et, Cnüten MWturaſis Neturalen ſed ief pera Künbro e 1 atam enli pwi⸗ ſe. N nite r ſimmla. Gitertu Penin⸗ P m e cennn lor cn & lenr : Mr Cteſ⸗ At, I 1 fanref⸗ Olest⸗ t leig n 8 n A Pt l Ant⸗ hol. N. .. De Angelist. 359 ſthiim & Phoenices idolum ſuum vocarent Deum coeli, quam Judæi irridendo Deum muſcarum appellabant. Et II. 14. dicitur Lu- ciſer. Schol. x. Quodnam primum Angelorum peccatum Quodnam fuerit, cum S. Scriptura ſileat, diſputant Theo- primum logi, quarum ſententias collegit Petavius de Ang. gorum lI. 3. Clemens Alexand. I. 3. ſtrom. cenſet, Ange- peccatum lis mulieribus, quarum pulchritudine capti erant, uerit. ſtuprum intulifſe. Sed hoc ſine corpore, quo Angeli non habent, (§. 178.) fieri nequit. Alii putant, diabolum primis hominibus Divinam ima- ginem, ad quam conditi erant invidifſe. Rurſus alii ſtatuunt, Angelos unionem hypoſtaticam ho- mini invidiſſe. Sed invidia fuperbiæ ſoboles eft, adeoque eam ante ſe ſupponit. Hugo Viéctorinus putat Angelos peccaſſe appetendo abſolutam æqua- litatem cum Deo Sed hanc ut poſüibilem appre- hendere non potuerunt, cum bene ſeiverint, ſe tanquam entia per participationem & creata non poſſe eſſe entia a Deo independentia & per efſſen- tiam, ſicuti Deus. Carpovius in Theol. Rev. p. 2. C. 3. putat, ſeduétionem protoparentum no- ſtrorum primum diaboli peccatum fuifſe, quia Chriſtus Joan. 8. v. 44. ait, diabolum ab initio homicidam & mendacem fuiſſe. Sed cum hæc ſeduéctio animum a Deo averfum a diabolo jam ſupponat, nam ex hoc illum ſeductionem moli⸗ tus eſt, primum peccatum efſe nequit Probabi- lius primum Angelorum peccatum fuit ſuperbia conſiſtens in inordinato appetitu ſuæ beatitudinis naturalis, non ordinando illam in finem ſuper- naturalem ipfis revelatum. Nam Iſ 4. de Luci- fero dicitur: detraſta eſt ad inferos ſuperbia tua. Et Ezech. 28. Elevatum eſt cor tuum in decore tuoO: per didiſti ſapientiam in decore tuo. Ubi juxta S. Ambroſium in Pſ. 1IS. S. Auguſtinum Il. 12. de Civ. c. r. & S. Leonem ep. 93. primum diaboli peccatum aſcribitur cumulo perfectionum eius 2 4 „vnvatn. 36 0 Caput III. naturalium. Ex hac porro ſuperbia diaboli invi- dia erga hominem prodiit. Ex quo Schol. 2. Primum Angeli peccatum provenit ex in- zorum conſideratione, quatenus nimirum ſine conſidera- peccatum tione legis Divinæ prohibentis amare beatitudi- Provenez nem naturalem, ſine ordine ad Deum ut finem ytt. fupernaturalem in naturali beatitudine inordina- te ſibi complacuit. Item Angeli ceciderunt qui- dem in magno numero, minori tamen eorum, qui ſteterunt. Et quidem Lucifer ex ordine Se- raphinorum cecidiſſe videtur, qui nullum Ange- lum ſe ſauperiorem habuit, quia a Patribus emi- nentiſſimus, primus & altiſſimus Angelorum di- citur. Angeli cœteri, ſi non ex ſingulis, ſal- tem ex pluribus ordinibus illi adhoſerunt, & lapſi ſunt, quia Apoſtolus Eph. 6. dicit, nobis colluéctationem eſſe adverſus Principes & Poteſta- tes. Denique Lucifer aliis Angelis cauſa ruinæ fuit, nam Apoc. 12. Draco dicitur tertiam partem ſecum traxifie. Et Iſ. 14. dicitur: Tu vovulum uum occidiſti. H. 195. Een pek= Angeli peccantes in poenam perdiderunt catum ſla- ſtatum gloriæ & viſionis Dei obtinendum. tum glo- Nam Deus Angelis obedientiam ſibi præſtan- gig ben, tibus gloriam & viſionem beatificam in præ- denec, mium promiſit. & obedientibus reipſa præ- 2⸗ ſtitit, Matth. 18. v. 10. Ergo Angeli refractarii in poenam ſtatum glorizæ & viſionis heatificæ obtinendum perdiderunt. E in iu- Przterea 2. Petri 2. v. 4. Deus pveccanlibut Vrnum AIngelis non pepercit, ſed rudentibus inſerni de⸗ et ge⸗ tradtors in tartarum tradidit eruciandor in judi- A (um reſervari, Et S. udas in epiſtola ſua v.6. ait! / k. A mops il iniei n reſi s pece Uun vs ttiamm in nl Onn intlere deren leten te TN ieel le Mene . Pcin Den tumn in Gdmmnati erttenn iltarue orum on, (l. mar teint fun Vo. II., I.. 6 gin Ure gn Un par men 3 Gmn ne- De Angelii. 361 115† e ait: Angelos vero qui non ſervaverunt fuum prineipatum, ſed dereliquerunt ſuum domicilium, teri. in judicium magni diei vinculis ternis ſub cali- ete gine reſervavit. Ex quibus clare patet Ange- 6 . e los peccantes ſtatim poſt peccartum non ſo- inin. lum jus ad gloriam perdidiſſe, (H. 195.) ſed emd. etiam in infernum detruſos fuiſſe. eoe Schol. Quæritur hie, quid nomine tartari S. Petrus niiek⸗ intellexerit. Plerique tartarum interpretantur un 4 aerem hunc caliginoſum, in quem velut in car- ircuen. cerem detruſi ſunt deemones, & in quo detinen- Llormt tur usque ad extremum judicium. Et Carpovius ls, l in Theol. Rev. docet, deæmones modo non ſenti⸗= funt, re poœnam ignis, utpote quæ illis poſt extremum t, nool Judicium fuſtinenda erit. Verum contra hos fſit. X doree A MMi 5 . umn ennl §. 197. T1ppux Dzæmones ſtatim poſt commiſſum pecca- Et qui- tum in ignem infernalem ſunt dejecti, ubi dem ſta- damnationis ſuæ & ignis poenam etiam ante tim poſt dtaun extremum judicium patiuntur. Nam primo Pοtusas 6temn tartarus in citato loco S. Petri infernum dam- em natorum ſignificat, ubi umbra mortie, & nul- Ne us ordo, ſed ſempiternus horror inhabitat Job. A I0. maxime cum verbum tartarus a aa†⁰* tehitul derivetur: Quem locum aliæ Scripturæ abyſ- helka ſum vocant, Luc. 8. Rom. 10. Apoc. 9. II. 17. 20. qui poſtremus locus Apocalyp- ſis quia & catenæ & alligationis meminit, hanc quam probamus tartari ſignificationem ,unth non parum confirmat. Abyſſus porro non ſniit locum aeris, ſed locum inferorum profun- riii diſſimum denotat. Deinde S. Petrus ait, urt dæmones eſſe in tartarum detractos erucian- 362 Caput III. dor, quod verbum quidem in Græcis codi- cibus, palcis exceptis non habetur, legitur tamen à S. Auguſtino l. II. de Civ. c. 33. & S. Falgentio l. 2. ad Traſim. c. 2. adeoque olim ſane legebatur, & denotat ſpecialem poœnam., qua deæmones in inferno torquentur, mazvime cum in inferno ignem eſſe ex paulo ſtatim pœnam pec alis debitam in inferno patiuntur: Erge & dæmones. Soluuntur &. hol. I. Bellarminus Il. I. de S, S. beatitud. c. 6. no- ohjefio- tat ſententiam aſſerentem dæmones modo poſt nés, extremum judicium in infernum detrydendos, & igne cruciandos eſſe ab errore vindicari non poſ- ſe: & P. Berti vocat eam falſiſſimam & erroneam. Nec obeſt quod Matth. 8. deæmones Chriſto di- cant: Veniſti aute tempus torquere nos Et Matth. 25. ignis tantum paratus eſſe dicatur diabolo, & X. Cor. 6. Angeli judicandt dicantur. Nam tri- plex diſtingui poteſt Angeli damnatio;: Prima, qua ab initio in infernum dejeétus eſt: Secunda, qua per Chriſtum ſua poteſtate in homines ſpolia- tus eſt Joan 1I2. Tertia, qua in extremo judicio ad poznam ejus eſſentialem ſiet accidentalis ac- ceſſio, cum ejus malitia toti mundo manifeſtabi- tur, & a ſanctis bominibus judicabitur, & de tertia hac damnatione loca S. Scripturæ intelli- guntur. II. Non obeſt Auctoritas S. Juſtini S. Ire- næi, S. Epiphanii, Euſebii & Oecumenii, qui in hac parte deſerendi ſunt, alii vero Patres loquun- tur de poœena accidentall, quæ dæmones in extre- mo judicio expeétat. Wonnulii Schol. 2. His tamen dictis non obſtantibus commu- lient dœ- nis eſt Theologorum cum S. Auguſtino I. 1I. de mones Gen. ad litt, c 26. docente ſpectare ad fidem Apo- Aekg. ſtolicam, quod multi dæmones in aere, & ſupra terram vagentur. Innuit hoc Apoſtolus ad Eph. 2. dicens. Aliquando ambulaſtis ſecandum Swculum Mna An poſt dicendis patebit. Certe animæ damnatæ frutchi uus, lenti. inter 0 Korum ſortitui d. 3. Gammi, 1ir & ſeliz, nento Der Gidlo m tur. . were nſimn Wror⸗ 1) uir fihnnr Uubctic 6 De Angelis, 363 N⸗ mundi hujus, ſecundum principem poteftatis aeris lepin hujus, Spiritum, qui nunc operatur in filios dißi- 11. dentic. Et Auétor Commentariorum in ep. Eph, Nene inter opera S. Hieronymi ait: Hæc ommium Do- iten Rorum opinio eſt, quod aer iſte plenus éſt contrariis en fortitudinibus. en Schol. 3. Ex his colligi poſſet, d'mones & poœnam Penam damni, quæ conſiſtit in jactura boni ſcilicet glo- damni &g nue riæ & viſionis beatificæ, (§ 196). & poënam ſenſus va⸗= inen ſenſus in malis fufferendis conſiſtit, ſcilicet auntur. , quæ in malis ſufferendis conſiſtit, ſcilicet tiuntur. tormento ignis modo tolerare. e,6, d0 ſe K. 198. an Dæmones & damnati igne vero & proprie Dæmoneg fos dicdto materiali & corporeo in inferno crucian voο gne Ftli tur. Nam S. Scriptura ignem in inferno malerial ed ardere conſtanter afferit Eccli. 21. v. 10. Nnod. Conſummatio eorum flamma ignir. II. 33. V. 14. n Quts poterit habitare de vobig cum igue gevoran- enn te? Quir habitabit e vobis cum ardoribus ſem- + piternir? Et Matth. 25. V. 41. diſcedite à me 1. maledisti in ignem æternum, qui garatus eſt dia⸗ rletr bolo & Angelie ejut. Cum in his & aliis lo- ,be cis tam clare dicatur ignem eſſe in inferno, e ſine omni ratione ad metapharam detorque- iie tur, maxime cum Patres S. Baſilius hom. r. in Pfſ. 29. S. Gregorius 1. 15. mor. c. 17. & er. S. Auguſtinus l. 2, de Civ. c. 10. ignem in-= 6 fernalem corporeum expreſſis verbis dicant. vtm: Sane æquiffimum eſt, ut Spiritus peccans ol recedens a ſuo Creatore puniatur per crea- fien 0) turam corpoream, tum ut creatura honorem AIm ſuji Creatoris ulciſcatur, tum ut ſuperbia re- Gilne us illa vilioribus & inferioribus ſubjiciatur. 364 Caput III. An ſit hoc Schol. r. Origenes teſte S. Hieronymo apol. 2. cont. de fide. Ruff. & Theophylactus, in c. 9. S. Marci, ac Ca- tharinus l. de præm. bon. & ſfuppl. mal. volunt ignem infernalem non eſſe corporeum, nec aliud ſignificare, quam ſtimulantem peccatorum con- ſcientiam, ſicuti etiam vermis Marci 9. oeuli & lingua divitis epulonis, Luc 16 & aquæ nivium in inferno Job 24. metaphorice ſumuntur. Verum licet hæc ſententia nondum ſit expreſſe contra Fidem, ob defectum apertæ Eccleſiæ definitionis, eſt tamen omnino temeraria teſte Iſamberto. Oculi lingua &c. damnatæ epulonis animæ aſcriptæ per ſe metaphoram produnt, quia Spiritui convenire non poſſunt Aquas nivium pro torquendis dam- natis vere tales in inferno admittit S. Hierony- mus in citatum Jobi locum, & vermem in ſenſu lilterali intelligit S. Baflius in Pſ 33 Alii vero per nives culpas præſentis vitæ intelligunt, per vermem angorem conſcientiæ damnatorum deno- tari volunt, de igne vero proprie dicto omnes Cconveniunt. Quomodo Schol 2. Potiſſima difficultas eſt, quomodo ignis ignis tor- quet dæ- mones. corporeus demones & animas damnatas torqueat. Notat hine Alſonſus a Caſtro l. 1I. cont. hær. c. 9. Siquis credat ignem inferni eſſe ſimilem huic, aut diſſimilem, quem apud nos hice cernimus, non cenſebitur hæreticus, eoquod lis eſt adhuc ſub judice. Nobis probabilius eſſe videtur eſſe ejus- dem naturæ cum noſtro igne elementari, quia abſolute ſine addito in S. Seriptura ignis vocatur: quoad accidentia tamen multum a noſtro differt, tum quia lucem non ſpargit, poſitus eſt in loco infimo, pabulo non eget, eſt inextinguibilis, & agit in Spiritus acerrime eos cruciando. Sed quo- modo? Reſpondet Bellarminus 1. 2. de Purgat, certum eſſe ex S. Scriptura, ignem vere & reali- ter cruciare Spiritus, quomodo autem id fiat ne- que revelatione innoteſcere, nec ratione poſſe in- veſtigari. Guillielmus Paris. putat ignem tor- quere Spiritus, dum eum ut ſibi contrarium & noci- oeiyn Titns Vult ig e lane 0 irite iolo locis gu 1 irin nt, &E Cebent lpl Dime tün ex Damm W cIN in Idamp Ali un Etle 1 torm t i bein Cetit, let: tOthmn Ferd i⸗ ſterun cloti ſhns, fene, tentir⸗ leg in Ponoe De Angelis. 365 nocivum apprehendunt. Verum hoc modo Spi- 14. ritus a ſola apprehenſione torquerentur. Suarez c rl vult ignem producere ſupernaturalem qualitatem, NA e quæ Spiritibus dolorem inferat. Sed ipfe fatetur, N ül banc opinionem non ſatis fundatam eſſe. Putamus Oron Spiritus ab igne infernali torqueri quatenus illi 9 lil inſolubiliter alligantur, nam a S Petro & S Juda nee uin locis citatis alligationis expreſſla mentio occurrit: Ur. en quæ alligatio ſumme afflictiva eſt, vi hujus enim eſe don ita igni conjunguntur, ut locum mutare non poſ- efinici fſint, & de miſerrimo ſtatu ſuo ſemper cogitare tto. 0i debent. Præterea ab igne cruciantur aliquo ſpe- giptek ciali paſſionis modo, nam Luc 16. Dives,in infer- onvene no clamat: Crucior in hac flamma: unde non licen- Gis dan tiam exeundi, ſed guttam aquæ petiit, in quo- Hieron nam autem heec paſſio conüſtat, neſcimus, & in ſenlu cum S. Auguſtino l. 21. de Civ. c. 10. confitemur, N vet Spiritus malignos ab igne corporeo torqueri, Conmt, E quamvis miris & ineffabilibus, veris tamen modis. rutn ten⸗ Godg Kohol. 3. Cajetanus docuit in 2. S. Petri, deemones, An dæ- qui ſunt in hoc aere, nondum recepiſſe ultimum eſ- mones in ſentiale ſupplicium, nec complementum inferna- gere igne lis tormenti. Hæc ſententia juxta P. Gonet non torquean- “ eſt quidem contra fidem Catholicam, cum nec tur. . n S. Scriptura, nec ullum Concilium hucusque do- „ cuerit, omnes dæmones extrema fupplicia per- peti: non eſt tamen rationi congrua, & coôntra . communem ſenſum Theologorum. Quomodo vero ignis torqueat demones in aere vagantes, iterum non conſtat Putant nonnulli qualitatem doloriferam ab igne impreſſam a Deo conſervari. Alii cenſent, ignem ſupernaturaliter agere in di- ſtans. Alii docent, demones ſecum ignem de- ferre. Verum quo fundamento nituntur hæ ſen- tentiæ? Res nobis incomperta eſt: ſciunt dæmo- nes in aere ignem fibi deberi, cruciantur ab eo, quomodo? neſcimus. O. 199. Infernus ſt locus materia- lis. 7 Supplicia 366 Caput II. G. 199. Quia in inferno eſt ignis materialis & cor- poreus, (G. 1908.) ſequitur etiam infernum ſſe locum materialem. Nam S. Scriptura Pl. 93. ait: habitaſſet in inferno amnima mea. Matth. 11. Et tu Capharnaum usque in inſernum de- ſcender. Habitare vero, & deſcendere lo- cum materialem denotant. Et Philip. 2. v. 10. dicitur. In nomine Jeſu omne genu Rlebtatur, cleſtium, terreſtrium, & infernorum. Ubi tri- plex locus animarum: Cælum, terra, & in- fernus deſignatur. Hinc S. Auguſtinus 1. 2. retract. c. 24. infernum ſub terris: Tertul- lanus 1. de anima c. 31. in foſſa terræ, in ipſis viſceribus: S. Cyrillus Alex. or. de exitu animæ in terrarum opacis eſſe dicit. F. 200. Eterna ſunt, nullumque finem habitura damnato- tum dæmonum, tum aliorum reproborum rum ſunt terna. ſupplicia. Ita S. Scriptura illa nobis deſcri- bit Iſ. 66. v. 24. Ignir eorum non extinguetur. Matth. 24. v. 46. Ibunt hi in ſupplicium ter- num. Et 2. Theſſ. 1. v. 9. Pænas dabunt in interitu æternas. Et Apoc. 20. v. 10. Crucia- buntur die ac noſte in ſcula ſæculorum. Certe hic æternitas proprie & non ſolum pro lon- go tempore ſumitur; quia dicitur in ſæcula ſæculorum; & non ſolum ignis, uti quidam exponunt, ſed etiam fupplicium æternum dicitur. Matth. 25. Deinde ita explicant om- nes Patres, inter quos S. Juſtinus apologia ſe- cunda. S. Theophilus l. I. ad Autholic. S. Ire- neus ls,. cet e. IIbs AFxltius G nnl ninſtic Vnodo 18.8 arunt, teprobos W. Et hlein el15. ſncit, ſelſt e Nult co Etetnun Kuten Dol,t. Puvit, nemm 4 na e tentix Kipnet Cenlet ero in ieria dſenh Munn 1ecoet Cathol cenn Nis, g 19, . Uortion ddlti De Angelit. 367 næus I. 5§. adv. hœr. c. 28. Tertullianus in apo- ko. loget. c. 48. S. Auguſtinus . de har. S. Hiero- tm nymus in c. 25. Matth. & in c. 3,: gonc. S. Ful- im. Lentius 1. de fide c. 43. ait: Eirmiſme tene, , rt G nullatenus dubites, iniquos omnes ituros in ſgnet⸗ combuſtionem æternam. Subſcribunt Concilia: Synodus V. teſte Evagrio: Synodus VI. Act. geke . nlui 18. & VII. Act. I. contrarium errorem dam- 7,7 narunt. Lateranenſe IV. c. firmiter, ait, ſ reprobos cum diabolo in vænam ternam itu- 1 4 ros. Et Concilium Tridentinum reproborum insl1 ſupplicia nullum finem habitura definit ſeſf. 60. Tern Cal 25. Ratio eſt: Qui graviter Deum of- e fendit, ita eſt affectus, ut peccatum fuum l velit eſſe perpetuum, quia in nullo alio bono vult conquieſcere, Ergo meretur ſupplicium æternum, maxime cum infinitam Dei Maje- ſtatem offendat. tn Schol. I. Origenes peenarum inferni æternitatem ne- Objeflio⸗ N . 1 obonn gavit, dum omnium Apocataſtaſin ſeu reſtitutio- nes ſol- ep nem defendebat. Hunc errorem reſuſcitavit Joan- vuntur. bis er⸗ na Leadia in ſuo Evangelio æterno, ejusque ſen- Ntingu, tentiæ patrocinium ſuſcepit Peterſenius, cui ad- eiunrelt⸗ ſtipulati ſunt alii Proteſtantes nonnulli, quos re- Chn, cenſet Walchius Bibl. Theol. tom. 2. Sociniani r Vero infelices damnatos aliquando in nihilum re- 10. r digendos putant, quibus Sonnerus, & Lokius . ſubſcribunt. Pœnarum æternitatem etiam impu- npoe gnarunt Baelius, Spinoza. & Voltairins cum fuis 1 tein ſequacibus fortibus ſpiritibus: qui contra dogma i tn Catholicum objiciunt I. non eſt proportio inter tennn poœnam æternam & culpam tranſitoriæ delectatio- 1 N nis, quam tamen ſervat Deus juſtus Judex Apoc. lcant 4 18. v. 7. Reſp. Eternitas ponarum ſervat pro- Nholegta/ portionem cum offenſa Dei infiniti; cum receſſu . l⸗ ab ultimo fine in creatura male quæſito; cum nt⸗ prava 38 Cuput III. prava voluntate in malo obfirmata, quam fine gratia Dei, cujus damnatiſunt inimici, nunquam mutabunt II. I. (or. 15. V. 12. Omnes in Chri-= ſto vivificandi dicuntur: mors inimica deſtruen- da. Apoc. 20., “ 6. Manducantes carnem bilii ho- minis non morituri in æternum. Joan. 6. Miſe- ricordia Dei ſuper omnia ſæpius-commendatur, & Deus dicitur non iraſci in perpetuum. . 103. . 9. Et S. Petrus ait, oportet quidem cœlum ſuſcipere usque in tempora reſtitutionis omnium. All. 3. v. 21. Keſp. S. Paulus de ſola juſtorum vivificatione in glorioſa eorum refſurrectione lo- uitur. Item mors ſecunda juſtorum in reſurre- ione deſtruetur, quam non amplius nec in cor- pore nec in anima in gratia confirmata ſubibunt. Rurſus manducantes carnem Filii hominis ejus mandata obſervantes, & in gratia decedentes non morientur in æternum. Item miſericordia Dei ſolum reſipiſcentibus promittitur. Et denique S. Petrus per reſtitutionem omnium univerſalem reſurreétionem omnium, & Judicium univerſale deſignat. III. Pœnæ damnatorum nomine inte- ritus Kom. . v. 22. moriis. Apoc. 21. v. 8. perdi- tionis. Joan. 17. V. 12. deſignantur, Ergo dam- nati annihilabuntur. &eſp. S. Paulus nomine in- teritus vœnas æternas. 2. Thefſl. I. v. 9. S. Joan- nes citato loco ſtagnum avdens, & nomine per- ditionis ſeveram ultionem, non vero annihilatio- nem intelligit. IV. Poœna æterna bonitati & mi- ſericordiæ Dei repugnare videtur, & faceret, ut plus ab illo timere, quam ſperare deberemus. Keſp. Bonitas & miſericordia Dei, a ſapientia ejus dirigi debet, adeoque juſtitiam eomitem ha- beat neceſſe eſt, ne vitium inſoleſcat. Quare ſi homo bonitate & miſericordia Dei infinita abuta- tur, quam tam liheraliter illi exhibuit, quid mi- rum ſi in manus infinitæ juſtitiæ incidat? Unde li ſoli plus timere debent quam ſperare, qui ſua ſponte in ſtatum æternæ ſalutis amittendæ ſe præ- cipitant, cum eontra fideles mandatorum Dei EXGE= exeonta titem . Nen ſin Gl.2, tbus no Eens ei eſponde Dei inde tota co (ot en on pero ENlite incin Nage empon Deum, riam Modo do ſerinn d fint l uußis 4 Unde n Hne Chi leos e Peccqatomn ſellit, Enne pee E Wu l Mbor i Cinen bun l ptin nneii - ica Sdeer. nen Hüido⸗ Gt Mle in en⸗ ner inde- 4 biban winis eſt denled fcordn ! Gniveria unikeri! Omine il⸗ 1.g ind Eretet4 Geheleis 4 ſend donten t. Cunl 1. mmnd o⸗ it, gul Gteru ſ ee, ſ 4 Uleſenn torumn ) De Angelir. 369 executores omnipotentiam, bonitatem & fideli- tatem Dei pro ſpei ſuæ anchora ſemper, non ta- men ſine timore filiali & ſalutari arripiant. Schol. 2. Quæri poteſt, cur Deus Angelis peccan- Cur Deus tibus non pepercerit, qui pepercit homini provi- Angelis dens ei Redemptorem. Omiſſis aliis rationibus veccanti- reſpondet Eſtius in 2. S. Pet. ſalva judiciorum bus zon Dei inſcrutabili profunditate, quia humana natura peperce- tota corruerat in primo parente, quæ proinde ne yit. tota periret, miſericordia Dei ſubvenit. Ange- lica vero natura non tota ceeidit, ſed pars aliqua & quidem multo minor, quam illa, quæ in ſua rectitudine perſtitit. G. 201. „Angeli mali dum ſibi vident negatum Re- Dæmones demptorem hominibus datum vindicta in homines Deum, & invidia erga homines accenſi, Dei neſtant. gloriam obſcurare, & homines, quocunque modo poſſunt in temporalem & æternam mi- ſeriam detrudere conantur, ut ipſis ſimiles fiant I. Petr. 5. v. 8. variisque in hunc finem infidiis & artibus utuntur. Eph. 6. v. I1. Unde I. diabolus vult, ut homines peccent. Hinc Chriſtus Joan. 8. v. 40. & ſeqq. ait. Ju= dæos eum occidere ſtudentes voluntatem dia- boli exequi. Et Ratio eſt, quia homo per peccatum ſe in hac, & in altera vita miſerum reddit, cum Deus facere non poſſit, quin omne peccatum puniat, (H. 120.) & quidem Pona æterna, ſi grave ſit. (H. 200.) 2. Et quia diabolus vult, ut homines in peccata labantur, vult etiam omne id, per quod homo ad peccatum induci poteſt, & pro Schram Inſtit. Theol. Tom. J. Aa Daæmon kominum corpora rohidere poteſt, 370 Caput III. pro virili ad illud concurrit. Sic promovet in hominibus veritatis ignorantlam. 2. Cor. 4. v. 4. Spargit Zizania falſæ, doctring & malorum exemplorum. Matth. 13. V. 25. Impedit Dofctores fideles in functionibus ſuis. I. Theſſ. 2. V. 18. rapitque verbum prædica- tum ex mentibus hominum. Luc. 8. v. 12. Quoad ſtatum politicum iniqua & pernicioſa conſilia imperantibus ſuggerit. I. Paralip. 2 ¼. bella concitare nititur Is. Reg. 22. in ſtatu œconomico damna hominibus, ubi poteſt, infert. Quæ omnia directe vel indireéte pec- candi anſam hominibus præbere poſſunt. 3. Diabolus malas etiam cogitationes ho- mini ſuggerere poteſt, quales ſuggeſſit Da- vidi I. Paralip. 22. V. I. Judze Joan. 13. v. 27. Ananiæ Act. 5. V. 3. Quippe poteſt motus fluidi nervei in cerebro & ſanguinis produ- cere, quibus propter unionem animæ cum corpore cogitationes malæ in anima reſpon- deant. vid., Inſt. Ih. miſt. tom. I. G. 194. /44. G. 202. Præterea dæmon corpora hominum poſ- ſidere & obſidere poteſt. Probat hoc Primo tota Evangelica hiſtoria: Matth. 4. V. 24. curavit Chriſtus dez“moniacos. Matth. 3. V. 25. Marci 5. v. I. Luc. 3. v. 26. Chriſtus alios duos dæmoniacos curavit Matth. 9. v. 32. ejecit Chriſtus demonium ex homine muto. vide etiam Luc. 4. v. 33. Act. 8. v. 7. Nec eſt cur obſeſſiones illas d'moniacas pro mor- bis mere naturalibus ex cauſis naturalibus pro⸗ oletit scorn inadene mort r, ipl Gehence lemone 130. Meſea dane na 6 dat Cciun n Uerunt (nn elt Deno dee nonn hiſs (ur Al (Eelent o in in Etiamn at tenoni⸗ crin ſuſe ſsftenti . (en us leee lellte Eemnonide . lat. N Iuümann it) ne Whrolas tio in Ponort n. . locnne! 19 1 nbhuſi n Nrir . J. N, penni atalipt .in k bi pott telte e ſlunt. ones elt) lg 11 D Ms ns e⸗ ine e n eh innn . hoe 19 De Angelir. 37 1 profectis habeamus, nam dæmones obſiden- tes compellabant Chriſtum, & veniam, ſues invadendi, petebant Matth. 8. v. 29. quod de morbo dici nequit. Item ſtupendum ro- bur, ipſas catenas rumpendi in obſefſſis de- prehendebatur Luc. 8. v. 29. & diſerte multi dzæmones in homine uno fuiſſe dicuntur ibid. v. 30. Imo vgroti ex cauſis naturalibus ex- preſſe ab obſeſſis diſtinguuntur Act. 5. v. 16. Sane narrationi Evangeliſtarum vis infertur, ſi dicatur, eos ſecundum errorem & præju-= dicium vulgi ſcripfiſſe, qui pro obſeſſione ha= buerunt morbos naturales. MNec aſſentien- dum eſt Auctori Anonymo, qui putat non a Dæmone, ſed a tertio quodam Spirituum nec bonorum nec malorum genere howines obſeſſos fuiſſe: nam vox ιααπο„α0ο expreſſe legitur Act. 10. Vv. 38. Secundo Dogma hoc tenent omnes Patres, quotquot commenta- ria in Evangelium ſeripſerunt. Provocant etiam antiqui Patres fidei noſtræ hoſtes, ut dæmoniacos coram fideli conſtituant: non enim ſuſtinent Exorciſtarum præſentiam, ip- ſis fatentibus Chriſtiani nominis obtrectatori= bus. Certe tam alte ſederat omnium menti- bus hec ſententia, ut vel ipſi judæorum Exorciſtæ nomen Jeſu Chriſti pro pellendis dæmonibus uſurparent. Tertio Ratio pro- bat: Nam diabolus poteſt agere in corpus humanum: (G. 186.) Ergo poteſt turbato Huido nerveo ſeu ſpiritibus vitalibus, motus doloroſos in eo excitare, organa loquelz ad vociferationes impellere, membra & totum corpus immaniter jactare, magnum robur Aa 2 cor= 372 Caput III. corpori dare &c. & conſequenter hominum corpora obſidere. Solvuntur Schol. I. Nonnulli diſtinguunt obſeſſionem a poſſeſ- objeio- es. Signa voſſeſio- nis Aia- bolicæ. ſione, in illa demon in externa corporis, in hac in interiora agit. Liberiora ætatis noſtræ ingenia negant Energumenorum ſen obfeſſorum a dæmo- ne veritatem, & exempla Evangelica per occul- tos morbos, & luſum phantaſiæ, ac præjudicis infantiæ exponunt. Unde dicunt, Chriſtum nus- piam Eccleſiæ ſuæ poteſtatem dediſſe dæmones expellendi Exorcismis ſuis alligatam Erga adju- rationes illæ ſunt mere preces cum invocatione Nominis Jeſu, ad ſolatium ferendum ægrotis, & eorum mentem corrigendam, qui putant ſe a dæ- mone poſſideri. Verum cum Chriſtus aperte di- Xerit: in nomine meo dæmonia ejicient, certe dedit Eccleſiæ, ſnuæ poteſtatem, dæmones expel- lendi, ſed non usque adeo aſſertam, ut effectu ſuo ex occultis Dei judiciis non fruſtretur. Schol. 2. Signa poſſeſſionis deæmoniacæ a Brognolo in manu. Exorcis inter alia hæc aſſignantur 1x. Si homo rudis poſſeſſus de rebus ſcientificis perfeéte diſſerat. 2. Si linguam peregrinam quam nun- quam didicit, perfecte loquatur. 3. Si occulta & abſentia, quæ ab eo ſciri non poſſunt, cap- tum tamen dæmoônis non excedunt, nec ſanéti- tati energumeni tribui poſſunt, manifeſtet. Plura videri poſſunt apud citatum Brognolum. Porro dæmon proprie loquendo dum hominem poſſidet, hoc intelligendum eſt ſecundum corpus, non au- tem ſecundum animam, cujus rationem dat S. Thomas in 2. ſent. a. 5. ad 3. quia reſpectu ſpiritus, qui non habet terminos quantitatis, ſed tantum eſſentiæ, intrare non poteſt, niſi ille, qui dat eſſe, ſcilicet Deus creator, cum ob limitatio- nem unus ſpiritus ab alio neque in eſſendo, ne- que in operando intrinſece dependeat. Plura fuſe ſatis deduéta, & de remediis contra Poffeſſionem ve ſel oble Fice in Deme Et nar, ibus ltare po magbati tale rale U ſe (in ver te Keun befſe g⸗ Mn ſeli le ung Is eire lii rie Ei beu Gihi llondhr Plrtun Akarezat 10 V.10. i ellei chntn . Nto homivum eniſcle⸗ rs, tre igen m itend 1 een e reſin Niſtun⸗ e den Epe, nvoca grotis, de 20 aperte 4 ent, cenl nes en⸗ In eii wenm. , e1 oNnh unn 10 ,„ ee feis etch 1ung, Konmn oMut e,⸗ 3 Neit ſeſe. n De Angelis. 32273 vel obſeſſionem, & uſu legitimo Exorcismorum vide in cit. meis Inſt. Th. Muſt. toms. I. C. 205. ſqg. Dæmon fomnia diabolica fuggerere po. Eoteſt teſt: nam mediante fluido nerveo, id eſt, ſomnio ſpiritihus vitalibus cogitationes in anima ex Nugge- citare poteſt. (F. 201.) Ergo etiam varias 1¹*. imaginationes in dormientium mentibus ex- citare valet, quæ ſomnia appellamus. chol. Per ejusmodi ſomnia diabolica multæ ſaga- rum fſic diéctæ transveétiones explicari poſſunt. Quia vero omnis cauſa naturalis non agit abſolu- te ſecundum modum activitatis, ſed receptivita- tis, ideo in corpore humano quædam diſpoſitio adeſſe debet, qua præſente ſuas operationes dæ- mon felicius exequi poſſit. Hinc illa individua, quæ ſanguinem alunt copioſum, craflum & tar- dius circulantem, uti ſenes, aniculæ, melanco- lici, viétu duro & craſſo utentes, ſub coœlo fri⸗ gido degentes magis ſunt diſpoſita ad aétiones diaboli recipiendas, & ideo plura audimus de il- lufionibus diabolicis in terris ſeptentrionalibus. H. 204. Dzmoen etiam oracula fundere poteſt. Oracuia Cujus rei exemplum præbet ancilla habens funder Spiritum Pythonem, quzæ magnum lucrum poteſt, afferebat dominis ſuis vaticinia edens. At. 16. V. 16. àa diabolo etiam vaticinia illa pro- fecta eſſe inde elucet, quod Paulus ex ancilla illa Spiritum ejecerit, quo facto vaticinatio iha una cum lucro dominorum ceſſabat v. 18. 19. Ratio eſt: Dæmon utpote Angelus ex nexu cauſarum naturalium perſpecto ſæpe A a 3 pro⸗ Item mor- 374 Caput III. 2 2 1 probabiliter preſcit futura: (G. 181.) Item multa nobis ignota cognoſcit: Ergo Pytho- nibus & Pythoniſſis præparatis (H. 103. Schol.) mediante motu in corpore ſuggerere, vel alio modo ſignificare poteſt, qui deinde hæc aliis reſpondeant. Quando vero dæmon ex cauſis naturalibus non poterat quid certi elicere, reſponſum dubium reddebat. H. 205. Dæmon variis morbis corpus hominis ex- bis corpus cruciare poteſt. Exemplum nobis præbet hominis afigere. Job, cujus corpus pufidis ulceribus torque- bat, Jobi 1. v. 7. Ratio eſt: dæmon fluidum nerveum præternaturaliter & extraordinarie commovere poteſt, adeoque etiam illius mo- tum ſiſtere, & ſic cæcitatem, aphoniam lin- guæ, ſurditatem, impotentiam conjugalem &c. producere, quæ fiunt per motum fluidi nervei impeditum. Item fieri etiam poteſt, Agere in aerem & corpora. ut cutis & fibrarum tonum relaxet, unde ſtagnans ſerum & lympha in fœtidiſſimam putrilaginem abire, & ulcera inde oriri de- bent. Schol. Eodem modo dæmon morbos aliis inferre poteſt, noxia eorum cibis immiſcendo: poteſt & alios invulnerabiles facere, vel durius corpus in- terponendo, vel impetum debilitando, item invi- fibiles reddere, motum fluidi nervei impediendo. G. 206. Dæmon in aerem, ætherem & ignem, & alia corpora ſolida agere poteſt. Sic Jobi bona igne & vento deſiruebat. Job. I. v. ie ſe ves letth 8. Uungculn Ui comm mon Lerenm Uut mot epitus us trem Oignenm Demd Ulbes 11 . Nm An Uonidibn enones parete Winic lynn Eterna urrens, Ckhon Urde Coguaſeed I, M ſuh korn De Angelis. 375 Sic ſues Geraſenorum in mare trudebat. Ahhn atth. 8. v. 31. Sic Chriſtum ſtatuit ſupra t. pinnaculum templi ductu & raptu phyſico, E uti communius ſentiunt Patres. Ratio eſt: ſugn dzmon poteſt agere in corpora, ergo etiam Gl in aerem, non lolum ventos excitando, qui go gei ſunt motus aeris vehementiores, ſed etiam Jiden fiepitus, ſonos, & fragores, qui ſunt mo- t. tus tremulus aeris. Et ſimiliter in ætherem & ignem agere valet. Minissa DO. 207. 5 præy. . 8 torqut Dæmon in forma aſſumpta viſibili homi- Apparers hdn mibus apparere, & ſpectra formare poteſt. in ſorma ſotämn Nam Angeli in forma afſumpta & corpore ibili. les hominibus apparere poſſunt, (H. 188.) ſed tonnk dzæmones ſunt Angeli: Ergo etiam illi ſic coilcin apparere poſſunt. Sic diabolus ſub forma tuni vifibili Chriſto Matth. 4. apparuit. Item cum n of Speckrum ſit larva hominis, vel- alterius rei et, u externa terroris incutiendi cauſa homini ap- ücm. parens; ex dicta modo ratione patet, quod eif deæmon ſpectris hominibus illudere poſſit. Uhde cum Apoſtoli Chriſtum, quem non bpve cognoſcebant, videntes non ſolum Phantas-⸗ in utt ma, Matth. 14. v. 26. Sed etiam Spiritum cob⸗ ſub forma corporis humani ad terrendos il- ,eh los apparentem, videre ſe putarent. Luc. 24. ieen v. 37. Chriſtus hanc eorum opinionem non refutavit, qui ſi erraſſent, non ſine corre- „Kione manſiſſent. Vid. J. 188. cum och. & e Inſt. Th. muſt. tom. 2. J. 488. e N 6 16 A a 4 G. 208. Magiqj diabolica eſt voſſi b alis. H. 208. Magia diabolica, ſeu pactum expreffum vel tacitum cum dæmone ab homine initum, ut homo opera dæmonis adjutus opera mi⸗ rabilia ordinem naturæ non excedentia præ- ſtet, non eſt impoſſibilis. Nam diabolus non ſolum poteſt agere in corpora, (GH. 186.) ſed etiam ejus potentia tanquam Angeli hu- mana longe major eſt: (H. 187.) Ergo fieri poteſt, ut ad voluntatem hominis opera mi- rabilia, licet ſæpe in aliorum hominum per- nitiem directa, præſtet, & hinc ipſe homo, ſed dæmonis opera adjutus eadem præſtare videatur: Deinde dæmon in forma vifibili hominibus apparere poteſt: (H. 207) Ergo nil obſtat, quominus apparens promiſſum dando & accipiendo cum homine expreſſe poſſit paciſci; & hinc Magos, ſagasque dari poſſibile eſt. Dicie hoc pactum eſſe impofſſi- bile, quia homo non eſt Dominus animæ ſuæ, adeoque eam deæmoni addicere nequit: & dæmon non eſt dominus pecorum, plan- tarum &c. adeoque ea in malum alterius ad- voluntatem magi adhibere nequit ſine per- miſſione Dei: Quis autem credat, Deum hoc ad ſatisfaciendum pravæ voluntati magi velle permittere, & ſic ruit pactum tanquam de re extra poteſtatem paciſcentium pofita, quod cum dzemon optime cognoſcat, tale pactum inire nequit. Verum licet homo non ſit dominus animæ ſuæ, ex malitia tamen poteſt velle eam Deo furripere, & eſus ufum dæmoni addicere. Item dæmon fub condi- tione, e, ſi Ugi vol Uare, Ei p obllun ure lie s veci teſt, mo ldlt, in ar⸗ Mr. Ddanns res in ſder die t, not Mine ſe Ueran Aenhlan- 8 kpim 0pera i⸗ len ſit in, ll mira tonmn 1 netis fil Ulleo macrſe cCgritann De Angelir. 377 tione, ſi Deus permittat, ad obſequendum magi voluntati quoad patranda illa mira ſe nn obligare, vel ſaltem, ſe illa patraturum, nenin mentiri poteſt, & ita erit quidem pactum in deam re nullum, verum tamen quoad ſpeciem. ede Quare licet dæmon bene ſciat invaliditatem belona talis pacti, obligationem tamen mentiri po- a teſt, imo quantum licet voluntati magi ob- Al ſequ tur, ne ille animam ſuam per pœeniten- e tiam ſalvet. L pen Schol. t. Ardoinus Ubidente Dell' Oſa ſive R. P. An detur num pe- Jordanus Simon contra nonnullos rigidiores cen. Magia ſe hom ſores in libro. Das große weltbetruͤgende Nichts, deabolica. Ntekin oder die heutige Hexerey und Zauberkunſt doëte pro- i bat, non eſſe de fide, dari Magiam diabolicam N maxime modo in lege Evangelica, eamque ſalva 91) Ny fide negari poſſe. Nam . in Scriptura nullibi Munilt exemplum hominis pactum cum deæmone facien- en tis legimus: imo nec adſunt exempla eorum, qui ode Oopera diaboli mirabilia oræſtiterunt. Mentio qui- add dem fit in S. Scriptura Magorum, ſed nullibi le- le imn gimus, quod ope dæmonis, aut ex pacto cum tus 2u illo mira patraverint. Prodigia Magorum Egyp- te nel tiorum Exod. 7 v. 1I. & ſqq. nonnulli putant tunn, . meras fallacias & illuſiones per artem ludricam Alteiol vulgo Taſchenſpielen fuifſe. Alii putant, illos . magos per occultam naturalem, & ſolis Ægyptiis t 1 8 cognitam artem illos angues &c. produxzxifle. Deun Alii putant ex ſpeciali Dei permiſſione Magos in fiwed hoc cafu opera dæmonis adjutos fuiſſe, & qui- taugun 6 dem in lege veteri, ubi vis dæmonis necdum ita e Ntn ligata fuit. Nullibi pactum cum dæmone vel dæ- lun! N monis auxilium memoratur. Samuel 1. Reg. 28. non, 86 non arte magica Pythoniſſæ evocatus fuit, ſed et oo imperio Divino præeniente vanas incantationes Alte e⸗ ſuſcitatus fuit. vid. difi. D. Calmet ſuper hac re. ens Un Pcna mortis etiam in Magos conſtituitur. Exo- l NW⅓di 22. &c. & quidem jultiflima ſententia, quia 378 Caput III. homines Magi dicti opem a diabolo poſtulant, quod eſt ſpecies idololatriæ, & quia aliis per ſuas præſtigias & illuſiones, hoc enim ſonat vox He- braica E graviſſime ſæpe nocent. Ely- mas magus occurrit in Actibus Apoſtolorum, ſed magi nomine Philoſophum deſignari putat Du Ha- mel in edit Bibl. Lapfus Simenis Magi ex aere ab eruditis Criticis in dubium revocatur: de quo videri poteſt D. Calmet in diſſ de Simone mago 2. ExX Traditione non conſtat dari Magiam diabo- licam: Patres enim inter dogmata fidei exiſtenti- am magiæ diabolicæ nunquam numerarunt, ne- que negantes Magiam inter hæreticos recenſue- runt, cum tamen nullo non tempore docti & in- docti magiam negantes extiterint. 3. Dari Ma- giam in nollo Concilio adhuc definitum fuit: Ca- non étus Concilii Elvirani a nonnullis pro fup- pofititio habetur Alii per magiam ibi memora- tam idololatriam intelligunt Concilium Aney- ranum eos ſolum damnat, qui Magiæ Credunt. Moguntinum damnat ritus ſuperſtitioſos, quibus vulgus credit ex pacto cum dæmone ſe aliquid efficere poſſe. In canone non mirum cauſ. 26. q. 5. dicitur, Magos elementa turbare &c. ſed hoc ex Poeta Lucano deſumptum eſt, quin ve- rum eſſe affirmetur. Canon lud. I. c. q. 2. pa- a cum dæmone inter præſtigias numerat, quo nomine ſatis indicat efſe falſa & fictitia. in Canon. per ſortiarias: de frigidis & maleficiatis, mentio uidem occurrit impotentiæ conjugalis per male- ſcia cauſatæ, quod ſupponitur fieri poſſe, nec nos negamus. In rituali Eccleſiæ præſcribitur quidem Exorciſtæ, ut diabolo imperet, quatenus dicat, an per maleficia in hoc corpore detineatur; Sed hæc obſervatio recentiori manu adjecta fuit, & inſtructiones illz non faciunt deciſiones fidei & diſciplinæ, imo citata etiam inſtructio in Rituali Veneto a. 1571. omiſſa fuit 4. Summi Ponti- fces nunquam fanxerunt exiſtentiam Magiæ adh Sdem pertinere, nec contrarium tenentes & eam . negan- bepante damnan exiſtere Perſtiti⸗ Putante tetur. ſeribun tibos mones ex il, tnite, & el, Den temoni ns er W, d l, V. dol 2. Uerins Ullten Cln dr teſvonl Uiun 1e an Ne Uilr magicz gnocd li iam ef Uermiſſi s inter Uunt, g ImIr eſ bem, a iio ſtt. dds⸗ De Angeiir. 379 RM negantes damnarunt. Bullæ quidem Pontificiæ Ane l damnant Magiam, ſed nulla definit eam revera exiſtere. Certe malitia eorum, qui Magicis ſu- ten perſtitionibus vacant, opem dæmonis implorant, Mnn putantes ſe ab eo adjutum iri, damnationem me- unhI retur. Certe nullæ preces contra maleficia p æ gi aus ſeribuntur. §. Exiſtentia Magiæ ex aliis ve ita- ur: beß tibus revelatis non fluit: Non ex illa, quod dæ- nonen mones exiſtere credamus, uti per ſe patet: Non Lumi ex illa, quod dæmon permittente Deo mira pa- eitn trare, & homini nocere peſſit, nam probandum Immnt, eſt, Deum poteſtatem hanc pro libitu exercendam SNLODH demoni concefſſiſſe, ex quibus cencludit prælau- S datus P. Jordanus Simon, exiſtentiam Magise dia- Ui bolicæ ad fidem non pertinere, & exempla Ma- nfnit: — icca, de quibus teſtantur hiſtoriæ, vel ad fabu- 8 ro ſ las, vel ad illuſiones artificioſas amandat. i men lum Schol. 2. Laudatus vero Author in citato ſuo opere ie Geit ulterius progreditur, & Magiæ diabolicæ poſſi- 1s, Ats bilitatem et am impugnat. I. Quia pactum magi eeid cum dæzæmone eſt impoſſibile. Sed ad hoc patet e reſponſio ex hoc paragrapho (§. 208.) II. S. Scri- fe l. ptura & P P paſſim teftantur, vim dæmonis in 1, gpin ⸗ Lege Evangelica valde ligatam, imo vero abla- c. G2 tam per Chriſtum fuiffe. Sed hoc ſolum probat, mment, Magiam quidem hodie eſſe valde raram, & opera 8. nCnN magica plerumque eſſe phantaſtica & illuſoria, tb, quod libenter concedimus?: ſed non probat, Ma- giam eſſe impoſſibilem, & ſubinde ex ſpeciali Dei ole bermiſſione hominem opera dæmonis adjutum Preicit mirabilia præſtare. III. Antiqui libri poœnitentia- et, es les interrogatoria ſua quidem ad ſolos illos diri= e Gtlelli gunt, qui credunt & confidunt, ſe ope dæmonis etni mira efficeré & aliis nocere poſſe; ſed quæſtio- ioes nem, an revera hoc præſtiterint Confeſſariorum Kobkie judicio relinquunt. Vid. D. Thiers. tra’t. de ſu- nniAH perſtit. P. Le Brun de ſuperſt. ufibus. D. Ab. At- ! tignius-Zom. I. Hiſt. monum. use⸗ niß F. 209. Cuput III. G. 209. Dæmon Licet autem diabolus, quee hactenus di- nil poteft (ta ſunt, pro natura ſua poſſit efficere (G. 201. Ene ver- & feq.) tamen quia potentia ejus omnipo-= PMon tentiæ Divinæ ſubeſt, & conſequenter Deus . potentiam diaboli cohibere poteſt, diabolus non valet quidquam, niſi Deus illi permit- tat, efficere. Sic non poterat diabolus niſi licentia a Deo data nocere jobo, nec amplius in inferendis illi malis progredi, quam Deus permiſerat Jobi 1. v. 2. & 2. v. 6. Ne porcos quidem Geraſenorum occupare poterant dæ- mones, nifi venia a Chriſto impetrata. Quid dæ- Schol Ex dictis quidem conſtat, quid diabolus age- moss voſſit. e poſſit, & fübinde Deo permittente agat, non tamen opera diaboli contra veritatem nimium funt extendenda. Sic I. non omnes malæ cogi- tationes pro ſuggeſtionibus diabolicis ſunt haben- dæ, quia etiam homo pro libertate ſua malum amplecti poteſt. 2. Quia morbi ordinarie ex caufis naturalibus oriuntur; morbus aliquis pro dæmoniaco habendus non eſt, donec hoc certis indiciis conſtet. Criteria vero obſeſſionis diabo- licæ præter jam affignata (§S. 202. Schol. 2.) eſſe poffunt: Si homo ſanus & robuſtus fubito gra- viſſimis doloribus, mirisque corporis agitationi= bus torqueatur: Si robore viribus humanis ma- jore polleat: Hæc enim vires humanas ordinarias excedunt 3. Nec omnia mala & infortunia dæ- moni afcribi poffunt, utpote quæ ex cauſis na- turalibus proniciſci poffunt. 4. Et quemadmo- dum non omnibus, quæ de fſpeéëtris narrantur, hiſtoriis fides adhibenda eſt, cum multæ imagina- tionis operationes præfertim a meticuloſis & Me- lancholicis, & fraudes malitioforum hominum pro ſpeétris ſint habitæ: ita hiſtoriæ teſtantur multos pro magis habitos fuiſſe, qui nonniſi i⸗ ribus Tbus Waxim tamen Ut juh tam comme Giaboli fnille 40 Cef Uumine Unhunt inche n6 Drxt Ai dant 1 doni, Ullen 1 M Ne khait t, ſre ei eX terit kun det deit, N MMernnt tete Mnt il 14 ſcei, Petitic int, mulor 1 De Angelit. 381 ribus naturæ reliquis ignotis, utebantur: Unde . maxima circumſpectione hic opus eſt. Permittit gerle tamen Deus ſubinde nonnulla opera diabolo, tum en ut juſtorum virtus exerceatur & maniſeſtetur: R. tum ut impii atrociſſimo hoc pœnarum genere Cr commoti reſipiſcant. In lege tamen Evangelica tetben diaboli potentiam valde reſtrictam & imm nutam diar fuifſſe omnes experiuntur: Mifſſo quippe Meſſia penmi ad deſtruenda opera diaboli 1. Joan. 3. V 8 ols lumine Evangelicæ, veritatis hominum mentes mni illuſtrante, neceſſum fuit, ut minueretur poten- aNNN tia & operatio diaboli principis tenebrarum. m D Eph. 6. V. 12. poten ut dr⸗ L J. 210. . Præzter Angelos, qui peccarunt, (H. 194.) Angal GnH alii dantur qui non peccarunt, dicti Ange boni bea- n li boni. Matth. 18. v. 10. adeoque in ſtatu vitudinem eg juſtitiæ perſeverantes beatitudinem ſuperna- Merue- 7t. ſuntir⸗ turalem ſibi meruerunt. lu ni Schol. Theologi docent Angelos bonos non meruiſ- Quomollo ſnute 1 ſe beatitudinem per opera bona illam ſubſequen- merge- ins tia, ſive per obſequia præviſa in hominum mini- int. noe ein ſteria ex obedientia ab Angelis exhibenda, uti hnse, docuit Magiſter ſententiarum, quia Angelus in N)er ſtatu beatitudinis eſt comprehenſor, ergo non me- bio ,, retur, nam meritum requirit viatorem. Nec me- gitn⸗ ruerunt illam per actus tanturn natura & cauſali- mindn⸗ tate priores, uti voluit S. Bonaventura, ſed per di actus etiam duratione præcedentes: quia merue- Utont⸗ runt illam per actus regulatos cognitione obſcu- i ra fidei, qua Deum ut Authorem (upernaturalem emin cognoverunt, qui adctus ſola prioritate naturæ nm beatitudinem ſupernaturalem præcedere non poſ- 2 gii ſunt, cum cognitio obſcura fidei non poſſit fimul CNe. ſtare cum viſione beatificz. Unde via bonorum Uekenn — & malorum Angelorum triplici inſtanti completa hut fuit. In primo inſtanti Angeli creati ſunt in gra- ni, tia Angeli boni in- tauitive Deum vi= dent. 382 Caput WI. tia operantes tam naturaliter quam ſupernaturali- ter, ad quod Deus movebat, non tamen perfecte merebantur ex defectu libertatis quoad ſpecifica- tionem. In Secundo inſtanti Angeli boni per- feéte liberi in charitate manentes plene merue- runt, mali inordinato affeétu peccaverunt. In Tertio ſecuta eſt porna malorum, & gloria bong- rum Angelorum. H. 211. Angeli boni gaudent cognitione intuitiva Dei: ſummam capiunt ex Deo voluptatem, & ſummo Deum amore proſequuntur. Nam Angeli eorum ſemper vident faciem Putris: Er- go cum Deus proprie faciem non habeat, (§. 47.) & ſi faciem hominis videamus, non ſymbolica, ſed intuitiva ejus cognitione fru- amur, eoipſo Angelis intuitiva Dei cognitio, quæ viſio beatifica dicitur, a Chriſto tribui- tur. Deinde ex cognitione perfectionis ori- tur voluptas, quæ eo major eſt, quo major eſt perfectio cognita, vel quo certius eſt co- gnita: Cum igitur Angeli boni Deum intui- tive cognoſcant, adeoque perfectiſſime & cer- tiſſime, ſummam ex Deo voluptatem perci- piunt. Denique appetitus ad voluptatem ex perfectione entis capiendam, dicitur amor: Ergo cum Angeli boni ex perfectionibus Dei ſummam voluptatem capiant, & perennem appetitum ad eam capiendam gerant, ſummo amore Deum proſequuntur. Schol. Licet Angeli boni intuitive Deum cognoſcant, non tamen omnia, quæ Deus ſcit, aut vult, aut poteſt, cognoſcunt, quia Deum non comprehen- dunt. O. 212. ₰ Angel Plunt. tam 8* in pace, don ſtant elffettse Voluncyen Cuiunne e utt, Anltner Ilen rd. Eu) Mutlto P Ulige Umz f datn, Ten enit Hit. Deteitien MoH Fer e Ues er ic Id Dels Eſeck ini Chrunſt enin ing PLe Angelit. H. 212. Utin Angeli boni nec peccant, nec peccare Non pec- lern poſſunt. Nam S. Scriptura promittit nobis cant nec wenh vitam zæternam cum Angelis, quæ conliſtit Pecctè goier in pace, juſtitia & gaudio ſancto, quæ omnia ?Nunf. non ſtant cum peccato. Ratio eſt: Amoris effettus eſt, ut amans voluntatem ſuam ad voluntatem ejus, quem amat, conformet. Quicunque ergo Deum ardentiſſime & ſem- 00 0⁰° E intuin lyptatin per amat, non poteſt non firmiſſim um & . N conſtans propoſitum habere, nihil contra vo- ti. A luntatem & legem Dei faciendi, hoc eſt, non libern peccandi: ſed Angeli hoc propoſitum habent, ns, (§. 211.) Ergo non peccant, nec ſtante hoc “ propoſito peccare poſſunt. gniin chol. Origenes putavit, poſt certas annorum revo- Origenis nithe⸗ lutiones futurum, ut Angeli boni peccarent, & error. n g ob peccatum in gehennam mitterentur: dæmones Cünisr vero poœnitentiam agerent, & ad felicitatem per- ,dlo i venirent. Scotus vero putat Angelum eſſe im- tlus peccabilem tantum ex dono & privilegio gratiæ, eum it non vero ex ſtatu ſuæ beatitudinis, quæ opinio- relet nes ex diéctis refelluntur. Quippe omnis natura, quæ Deus non eſt, conſequenter etiam Angelica ten de ſe eſt peccabilis, at ratione ſtatus ſuæ beatitu- putne dinis verſatur omnis Angelus bonus in ejusmodi Gtul M circumſtantiis, in quibus pecoare nequit: ſunt onhe enim in ſtatu gloriæ æternum duraturo. lelet ⸗ . len H. 213. 1. Angeli boni, quia Deum ſummo amo- Deum cpltx re proſequuntur, (H. 211.) agunt, quæ Deus laudant. Arl in vult, & eidem placent. Hinc Deum lau- Ne⸗ dant, & perfectiones illius celebrant Pfſ. 102. E v. 30. Luc. 2. V. 13. Ejusque juſſa exequun- tur, Caput III. tur, Luc. I. V. 19. 26. 27. Hebr. I. V. 6. Chriſtum ado- Eique ſervierunt tam in ſtatu exinanitionis Marth. 4. v. 1I. quam exaltationis circa reſurrectionem Matth 28. Aſcenſionem Act. I. v. 10. & ſervitu- rxi ſunt in reditu ad judicium extremum. 1I. Theſſ. 4. v. 10. ubi fragore tubarum nuntiabunt adventum ejus, latamque ab eo ſententiam exequentur, Matth. 13. V. 41. 2. Pariter cum Angeli, quæ Deus vult: tentia pec- eique placent, agant & velint, Deus autem omnium hominum ſalutem velit, I. Tim. 2. 4. Angeli etiam delectantur Evangelio de Chriſto Redemptore I. Petr. I. v. 12. ideo- que in nativitate Chriſti Deum laudabant Luc. 2. v. 13. gaudent de pœnitentia & con- verſione peccatorum, Luc. 15. v. 7. & de Sanctitate vitzæ hominum: ſtudent promo- vere veram doctrinam & Religionem, unde annuntiarunt Chriſti v. 26. Reſurrectionem, Et in contemptores Dei juſtam vindictam exercent. 2. Reg. 24. V. I. 16. 2. Machab. 3. Matth. 25. V. 3 1. nativitatem Luc. I. Matth. 28. v. 2. Homines viatores a S. S. Angelis quoad corpus & animam cuſtodiuntur. S. Scriptura Pſ. 33. Immittet Angelus Domini in circuitu timentium eum. Pſ. 90. Angelis ſuis mandavit de te, ut cuſtodiant te. Et Matth. 18. v. 10. Videte, ne contemnatir unum ex hir pu- ſilli: Vico enim vobis, gquia Angeli eorum in lli ſn, tkes. Ius hon- 1 17. ai bir. Chxc 1 bentet (nl 1 e igta 1o. W itor in Dentatn riei nr 12 E A Eelrein bnpmmng itit i tegri ulneſet litaf Hünm. ait De Angelie. 385 m Sà ecalis ſemper vident faciem Patrir. Accedunt gdtn Patres. Origenes hom. 8. in Gen. S. Baſi- nien lius hom. 8. in II. S. Auguſtinus in Solil. Un, c. 17. ait: Magna cura & ſollicitudine adſumt & ie nohiry. Scilicet hanc cuſtodiam Deus vuit, etin & hæc illi placet, conſequenter Angeli eam NU Uibenter præſtant. (H. 213.) D egbent, S. 215. ens Singulis hominibus ſinguli Angeli cuſto- Singuli usa des boni ſunt deputati. Innuit hoc primo komines Tim. S. Scriptura in loco mox citato Matth. 18. Kum An- dld v. 10. ubi duo advertenda ſunt: primo non di- g'élum cu- de Lcitur in ſingulari Angelus, ſed Angeli, ut Ragen laodabe oſtendatur, non unum, ſed plures pluribus Euie uber prxſici. Secundo non dicitur ſimpliciter An- t geli, ſed Angeli eorum, hoc eſt, Angeli ve- lut proprii, & cuilibet aſcripti. Unde Act. nt n⸗ . ... . en, M 12, de Angelo cuſtode S. Petri dicitur: An- 1 Lue! gelus ejus eſt. cundo ita docent P. P. S. Hie- 1 konymus in i8. Matth. Magna proſfecto digni- Vndte lar animarum, ut unaquchut habtat ub ortu na⸗ Nlunt Lvitati⸗ in euſtodiam ſui Angelum delegatum. S. Gregorius Niſſ. in vita Moyiis, ait, occul- tam efſe traditionem Angelum quendam uni- cuique in adminiculum vitæ fuiſſe a Deo con- lsce lieuttin. Et Euſebius l. 13. de præp. Evang- am :7. ait. Angelum unienique ad cuſtodliam divi- 1uitur datum, nof ex Scripturaà didicimur: Ert rM „ 20. cripturdà didicimus: Ergo ſ 5 dusnlis hominibus ſuus S. Angelus cuſtos e delt, lem . Jeghols Schram Infiit. Theol. Tom. I. B b 386 Caput WI. Solvuntur Schol. r. Proteſtantes docent non fingulis homini- ſuheri objeio- bus ſuum fingularem adeſſe Angelum cuſtodem. HhHiiinnt nes. Verum notat D. Habert, licet non ita exprefſſe dete p habeatur in S. Scriptura, nec ab Eccleſia fuerit kat, definitum, fingulis hominibus ſingulos Angelos in M eſſe deputatos; nihilominus hæc ſententia tam Uit, communi conſenſu Catholicorum recepta eſt, ut tti he ab ea deflectere nullo modo liceat. Nec obſtat IJ. mli quod illos effectus cuſtodiæ Angelicæ Pf. 90. re- inſil latos, v. g. non offendere pedem ad lapidem non ſerrenit omnes experiantur: Nam ibi ſpecialiflima cuſto- ltole dia Angelorum refertur, quæ commune clientum in ikr præſidium non tollit. II. Hebr. I. v. 14. Angeli andlen dicuntur in miniſterium miſſi propter eos, qui (e hæreditatem capiunt ſalutis. Sed hoc non impe- Ardl dit, quominus etiam reprobis ſuus ſit aſſignatus W Angelus cuſtos, cujus præcipuum officium eſt, d eos ad ſalutem perducere, licet eam ex propria Aikd (ua culpa non conſequantur. III. Homines ob- Uentel durati Jer. 51. v. 9. non omnino deſeruntur, licet as1 perverſa eorum voluntas eos ſpecialiori cura An- 6 gelica indignos faciat. IV. Unus Angelus plu- „ rium quidem cuſtodiæ, ſed liberaliſſimæ Dei erga l homines Charitati mon fufficit, qui ſingulis ho- ncen minibus ſingulos Angelos deputare voluit. in An om- Schol. 2. Omnes Angeli cujuscunque Ordinis a DBDeo “ nium or- mittuntur. Sic unus e Seraphim ad Prophetam an, di num Iſaiam miſſus fuit. II. 6. S. Michael omnium An- Aün Angeli a gelorum Princeps miſſus eſt Dan. 10. Item ſingpuo Deo mit- lis nationibus, regnis, Eccleſiis & civitatibus dial 4. tantur. deputatus eſt Angelus cuſtos: Nam Dan. 10. cu- Anzenn ſtos regni Perſarum reſtitit cuſtodi Judæorum, ht, quia necdum de voluntate Dei eis conſtitit, unde (hes, cuſtos Judæorum quærebat promovere eoruin li- Uehrartt berationem, quam tamen cuſtos Perſarum videns uncate peregrinationem Judæorum Perſis ad cultum veri anns Dei agnoſcendum eſſe utilem impedire conabatur. No Hinc valde probabile eſt, Pontifices, Reges alias- 44 1 que perſonas publicas præter Angelum ab ortu n po nativitatis fibi delegatum habere alium S lnctt upe- De Angelis. 387 “ fuperioris ab eo tempore fibi datum, quo fſuſci- ndtuan piunt curam communitatis: Item Sacerdotem ha- inenee bere peculiarem Angelum, qui ei ſacrificanti aſſi- reh t ſtat, ejusque preces Deo offerat. Et Abulenſis hlos Anen in Matth. 15. q. 60. B. Virgini duos Angelos tri- eteni: buit, unum ut perſonæ privatæ, alterum ut Ma- Ceſtach tri Dei. Porro idem Angelus unius hominis cu- Ner du ſtodia funétus; probabiliter deinde aliorum curam e Met non ſuſeipit, & quando homo ad terminum viæ aikkn pervenit, juxta S. Thomam non habet Angelum lhem e cuſtodem, ſed in cœlo Angelum conregnantem; ne dinn in inferno Angelum punientem; in Purgatorie 11. . Conſolantem. r eos, Schol. 3. Miniſteria Angelorum S. S. cuſtodum CEiréaà Minifterid pon im fuos clientes funt I. avertunt ab lis corporis & S. S. An- allignati animæ pericula, 2. Excitant animam ad peran- gelorum Kcnmn e d.ͦrüum bonum, & fugiendum malum; illuminando cuſtodum. SSE mentem, ſuadendo voluntati: 3. Deæmones ar- Pomirei cent;, ne acrius tentent. 4. Orationes elientum Ounn, li Deo oflerunt. 5. Ipfi orant pro clientibus. iemr 6. Corrigunt & puniunt pœnis medicinalibus. hungnu ft. 7. Süſcipiunt animam e corpoôre egredientem & me Däen in cœlum vel purgatorium deferunt. Igituür tan- Fuguls⸗⸗ quam Vere ſanéti merito à nobis henorantur, & ot. ſolenni feſto eorum memoriam celebrat Ecéleſia; br quæ optime docet eos invocari poſſe, & fideles Awten hortatur; ut ad impetranda a Deo varia auxilia nt ad ſunm Angelum tutelarem confugiant. Nen Schol. 4. Probabile eſt univerſis etiism hominibüs An An-= Ade Angelüm malum delegari: nam S. Paulus Eph. 6, gelus ma⸗ nDN mohet, eſſe nobis colluétationem adverſus Prin- Ius ſingu- Dlene cipes, & Pofeſtates, adverſus mundi rectores te- ſis homi- onſitt,t. hebrarum harum. Et ita docet liber paſtoris 1. 2. ibhus ds- ſee eine mandato 6. Origenes hom. 10. in Lucam. Tertul- legatus⸗ Annn ſi, lianus l. de anima c. 39. S. Greg. Nifl. l. I. de llnn vita Moyſis. Heac autem delegatio non fit a Deo Kiecunt ſed a principe demoniorum, quia Deus bonus Ngs hon poteſt neé per ſe; nec per alium ad peecatum elnn 50, inducére: Deus enins intentator malsryums eſi; ipſe H“ B bz autens 388 Caput III. De Angelis. autenz neminem tentat. Deinde ut Deus electo- rum ſuorum virtutem probet, aut reproborum patiatur interitum, ſufficit, dæmoni ad nocen- dum hominibus ſatis proclivi permittere, illos aggredi, maxime cum unusquisque tentetur a concupiſcentia ſua abſtraétus & illectus. Hæc autem Dei permiſſio optimam ſervat œconomiam, & impedit, ne hoſtes pro libitu deſæviant: Deus nimirum ſinit homines tentari, ut humiliores fiant, ſi vero improbos etiam ad interitum im- pelli permittat, integerrimum eſt, rectiſſimumque ejus judicium. MWUN UIN leade W le cjus u, Dens hin mexjt 1 Prie Lxos. 2 Ertumn, Nin 5 Dirn Cicon Tnfine Cllum lin (o ej (0 nd⸗ els detr Lepnhann A er. en c C A P UT IV. fenient 1 E DE h MUNDO VISIBILI, OPERE SEX Uunin DIERUM, CREATIONE HO MINIS, ng EIT EIUS LAPSU. J. 216. reaturas pure ſpirituales conſideravi-= mus, reſtat, ut materiales & corpo- reas, mundum fcilicet hunc viſibilem, cujus præcipua pars eſt homo, contemple- mur. G. 217. Deus mundum hunc ex nihilo creavit. Deus Ita primo teſtatur S. Scriptura. Gen. I. v. I. mundum In principio ereavit Deus cœlum, & terram. X nihilo Exod. 20. Sex diehus ſecit Dominur cœlum & reavit. terram, & mare, & omnia, quæ in eis ſunt. Et in Symbolo Apoſtolorum: Credo in Deum, Patrem onmipotentem, creatorem cœli & terræ. Cui congruit Concilium Nieæznum & Con- ſtantinopolitanum & omnes Patres, ac Con- cilium Lateranenſe, c. Firmiter de ſumma Trin. Secundo Ratio eſt: Creatio eſt produ- ctio rei ex nihilo: ſed mundus ex nihilo eſt produéctus: eſt enim ens finitum & limita- tum, conſequenter non eſt a ſe, & ſic ratio= nem exiſtentiæ ſuæ habet in alio, & quidem a mundo hoc diſtincto, ſcilicet Deo, non Ae B b 3 vero 390 Caput W. vero aliqua præjacente materia, ne preceſ- ſus in infinitum detur: Ergo ex nihilo a Deo creatus eſt. Vide Tertulliani librum contra Hermogenem in mea Analyſ. P. P. tom. 3. Solvuntur Schol. 1. Vannius, Hobbeſins, & Spinoza negant objectio- Deus in- telligendo & volendo mundum creavit. mundum hunc creatum eſſe. Nam I. vox N3 4 . „ . * Gen. I. non ſignificat, creavit, ſed fecit, quo modo etiam legunt veteres codices. Sed vox NR) nonniſi improprie pro ly fecit, uſurpatur. II. Sap. II. dicitur mundus creatus eſſe ex inviſa materia. Sed hæc materia ex nihilo creata fuit. III. Ex nihilo nihil fit naturaliter, bene vero ſi vires ſpectemus Creatoris, Schol. 2. Sieuti Deus vi omnipotentiæ ſolo volun- tatis ſuæ actu res extra ſe exiſtentes reddere poteſt, (G. 109.) ita in creatione rebus extra ſe ſolo voluntatis juſſu exiſtentiam largitus eſt. Quemadmodum autem/Deus creat actu volunfa- tis ſuæ, ſic creat ſecundum ideas intellectus Di- vini, & per imperium intellectus; unde intelle- Sus Divinus non minus, quam voluntas Divina ad opus creationis concurrit. (G. 70. Schol. 2.) Proinde cum Deus creando res extra ſe exiſtere faciat, qued eſt opus omnipotentizæ; (G. 108.) creatio fit per omnipotentiæ Divinæ exercitium. Et quia omnipotentia eſt Attributum ſoli Deo pro- prium, ſolus Deus hoc univerſum creavit, ita tamen ut toti S. S. Trinitati creatio ex æquo com- petat, ſed ſalvo Perſonarum in operando ordine, quo Pater per Filium in Spiritu S. operatur (F. 158. Schol. 2.) Hinc fit, ut S. Scriptura tam Dee fine reſpectu Perſonarum, quam cuilibet Perfong Di⸗ vinæ ſeorſim creationem tribuat. (S. 144. 147.) Tres tamen Divinæ Perſonæ non poſſunt dici cau⸗ ſæ ſociæ creationis: nam cauſæ ſociæ ſunt;, quæ ſimul, quælibet vero vi a vi alterius numere di= Verſa, effeétum producunt: ſed eadem Dei volun- tas Vm 1s&! dus er Uis et. mundi Uo ℳo.. 3. ctreatun mi o Creatin ſaritt, tröntn Clesturar 10 ctea Amatn Denn Oyniz, n, Pi am dat Denn Alin & l n f. un. tomn, Pri eziendi Drineii Mloples Elumn IGarn Dern Ukeuln Mins, De mundo viſibili, opere ſex dierum, Sc. 39 1 3 tas & intellectus & omnipotentia, per quam mun- H dus creatus eſt, tribns Divinis Perſonis commu- deln nis eſt. (§. 169.) & quælibet Perſona in creatione N uttt mundi non agit vi a vi alterius numero diverſa: n, Ergo non funt cauſæ ſociæ. . Schol. 3. Docent Philoſophi contra Suarez nullam ND creaturam ut inſtrumentum creationis a Deo affu- mi poſſe, quia implicat influxum creatum eſſe creativum, cum influxus creativus totum ens faciat, & omnipotentiam ſupponit, quæ eſt At- tributum ſoli Deo proprium, unde ſicuti implicat, creaturam aliquid creare poſſe, ita repugnat, ut ad creandum tanquam inſtrumentum proprium E aſſumatur. . F. 218. Deus libere mundum creavit. Pſ. 134. Deus li- Omnia, quœcunque voluit, ſecit, in c&lo S& in bere mun- verra. Pl. 93. Deur ultionum libere egit. Ratio dum crea- jam data fuit alibi, ſcilicet §. 90. vit. §. 219. : Deus mundum in tempore creavit, ita ut Et in veie, olim & ab æterno non extiterit. Nam Gen. tempore. (8M) 1. v. I. In principio creavit Deus cælum & ter- enin pam. Ubi per principium ſimpliciter poſi- heane tum, principium omnium rerum extra Deum mon exiſtentium intelligitur, cum enim in Deo principium non detur, (H. 45.) & tamen Moyſes de principio loquatur, aliud prin- cipium intelligi non poteſt. Deinde ante- quam montes & terra & 7 orbis creare- tur, Deus fuiſſe Deus dicitur a ſæculo usque in ſeculum. Pfſ. 89. v. 2. Ergo olim non fuit mundus, adeoque in tempore creatus eſt. 6 % 4 Eo- An ab æterno 392 Caput I. Eodem modo mundo tribuitur initium Matth. 13. V. 35. Joan. 17. V. 5. Hebr. 9. v. 26. Apoc: 13. V. 8. Item Deus dicitur dilexiſſe Chriſtum, antequam mundus fieret, Joan. 17. V. 24. elegiſſe fideles ad ſanctitatem Eph. 1t. v. 4. Quæ omnia de toto univerfſo intelligen- da ſunt, cum nulla adſit reſtrictionis ratio. Deinde Moyſes aliique ſacri Scriptores Chro- nologiam mundi ab initio usque ad ſua tem- Pora texunt, nec aliæ hiſtorizæ aliquid de prioribus ſæculis Adamo proferunt, qued ſide dignum ſit, Ergo creatio mundi in tem- pore facta fuit. Schol, Quærunt Scholæ; An Deus mundum ab Eterno creare potuerit. Reſponderi poteſt: Mun- creare pos dus præſens ab æterno non potuit creari: Nam tuerit. cum mundus præſens a Deo in tempore creatus ſit, non aliter autem a Deo fieri potuerit, quam ejus eſſentiæ convenit, efſentia ejus initium exiſten- di involvit. Quodſi igitur Deus præſentem mun- dum voluit creare, non potuit creare, niſi in tempore: nam mundum, cujus eſſentia initium exiſtendi involvit, creare ſine initio exiſtendi, hoc eſt, ab æterno, eſt repugnans, adeoque nec objectum Divinæ omnipotentiæ. Scilicet, fi Deus mundum creaſſet ab æterno, non eſſet Ppræſens, qui in tempore faétus eſt, & hinc fieri non po- tuit, ut mundus præſens ab æterno crearetur. Verum altera quæſtio inde emergit, ſcilicet: An Deus alium quendam mundum ab æterno creare Potuerit: five an talis mundus, qui nullum habet exiſtendi principium, fit poſſibilis. Negamus & Ppræter alias rationes a Philofophis expoſitas, ſe= quentem damus. Si mundus aliquis ab æterno ſine initio exiſtentiæ ſuæ efſe poflet, temporis curſus æternus velut linea concipi poſſet ad no⸗ ſtra usque tempora producta; cui tot Puuete in ine V mn fne ad eegue nea h ponam Tetur, 9 norem Cühqe ea den guoct non p⸗ pollbil muanet; Pwyinj Co He I non tintum. lem, toun e mundot n ſ. Ilo rer Dhenda Hit tenda e 008 aute s l.1 netid tür ho⸗ 1ns, une or en lon Aeroce ludis, M he De mundo viſibili, opere ſex dierum, &c. 393 Inhlet fine addi poſſent, quot puncta temporis fluunt, 9. VR, quæque a parte ante infinita foret. Hoc modo 1 leit linea hæc ſemper magis prolongaretur. Sed ſi Pen ponamus eam a parte ante infinitam eſſe, ſeque- NN retur, eam nunquam decurtandam eſſe, nec mi- nh norem & breviorem fieri poſſe, quanta & quot- iutcleer⸗ cunque demum puncta vel partes a parte poſt ab nis n ea demerentur, cum ſemper infinita maneret, Desluiu? quod tamen implicat. Ergo creatura æterna dari ſiater non poteſt. Porro five creaturam ab æterno aN poſſibilem admittamus, ſive non; ſalvum ſemper Higit 5 manet argumentum pro Divinitate Filii ſeu Verbi nt, l Divini ab ejus æternitate deduéctum, & ab Apo- i ine⸗ ſtolo Hebr. I. v. 4. 8. propoſitum: Nam Apoſto- “ lus non loquitur ibi de æternitate fimpliciter tantum, ſed Filio fixam æternitatem, id eſt, ta- hndum lem, quæ ſine omni ſucceſſione & variatione ſta- k: Nr tuum eſt, tribuit, v. 11. 12. At vero licet Deus tei. Hh mundum ab æterno creaſſet, non tamen æternitas eteitut fixa, ſed ſucceſſiva & Participata, continuis in cn en⸗ illo rerum ſucceſſionibus evenientibus, illi tri- erſte⸗ buenda foret. ntenn E Hiſtoria Creationis mundi ex Moyſe pe- Eißoria ltee . tenda eſt. Moylſen omnes reliquos hiſtori- Creatio- beoglee 3 ä i cos anteceſſiſſe probant Clemens Alexandri- iSάl. 2. det,1 51. .1 1 Mouſis en nus 1. I. ſtrom S. Cyrillus adv. Julian. & lt dah on ins e . Teſtan- *ſ debet givon Huetius in demonſtr. EKvang. prop. 4. Teſtan-? H tur hoc Theoderus, Eupolemus, Artaba⸗ I nus, & ipſe Apion Grammaticus Il. 4. hiff. nnir ſane omnes, quos novimus, hiſtorici Moy⸗= ſennt ſen longo poſtea tempore fuerunt fubſecuti. atn, Herodotus vixit fub Xerſe anno I. Olym- vol erd 3 4 Zend piadis 72. Hunc ſecutus eſt Thucydides tem- pore belli Peloponeſiaci: Nenophen Olym- lan biade 94. floruit: Beroſus E.gyptiorum hi- thn B b 5 ſtori⸗ — 3904 Caput W. ſtoricus antiquiſſimus biennio ante obitum Alexandri natus libros ſuos Antiocho Deo obtulit, uti probat Voſſius l. I. de hiſt. G?æc. c. 13. Manethos Sebanita ſub Ptolomæo Phi- ladelpho .Ægyptiorum tempora digefſit usque ad Darium Codomannum, ex quo primum Julius Africanus, deinde Euſebius ſuas Dy- naſtias exſcripſerunt. Horum Mgyptiorum ſcripta ab Annio Viterbienſi edita, ſpuria eſſe conſentiunt eruditi. Theodotus, qui res Phœnicum ſcripſit, incertæ eſt ætatis, in ſuis tamen libris udæorum meminit teſte Joſepho l. I. cont. Apion: Deinde etiam Poe- tæ non ſunt Moyfe antiquiores. Homerum ante primam Olympiadem 130. annis vixiſſe feribit Suidas ex Porphyrio: Orpheus Linum paulo anteceſſit, Linus Herculem: Hercules juxta Tatianum unius hominis ætate bellum Trojanum antevertit, cæteri ſunt juniores, nullus ante Moyſen hiſtorias edidit. cundo demonftrat Huetius l. de demonſt. Evang. omnem Priſcorum doctrinam ex Moyſe pro- manaſſe. Sanchoniaton de rerum principiis & mundi origine ex Thaauto, id eſt, Moyſe narrationem ſuam hauſit: Homerus multa ex Moyſe depromſit: Pythagoricorum, Pla- tonicorum & reliquæ Philoſophorum ſectæ ex Judæorum, cum quibus illi Philofophi conferebant, doctrina manarunt: Vide S. ju- ſtini oohort. ad gent. Tatian. contra Græc. c. in mea Analyſ. P. P. Tertio veritatem hiſto- riæ Moſaicæ probat Styli ſimplicitas, gravi- tas, & primigeniæ linguæ phraſis: Scripto- ris humilitas, qui genus ſuum, bona & ma 11 b1, Vnu ſbi fun Utes & Iejus e 30 Ma 10pii onis 1s criti oyls t. Do EE ſecn- lerid ſlit. tionis ſe per 10eG loe te derto novim lit, ſener Vel T bin i⸗ Keypti 4 contr nöltos Pahhhe etvikde Aoyntl e ſori , llen p or e⸗ Nlie De mundo viſibili, opere ſex dierum, S&c. 395 in ſibi, familiæe, & genti ſuæ obvenientia, vir- dhk tutes & vitia ſine fuco recenſet. Complecti- NtCe “ tur ejus hiſtoria res majorum ſuorum tradi- unki. tione acceptas & confirmatas; multa peracta e coram ingenti multitudine, coram Pharaone nn & Optimatibus Egypti: tradit cultum Reli- vokf gionis caſtiſſimum. Unde expenſis etiam no- Nnn tis criticis omnem falſi ſuſpicionem hiſtoria 1, ſoun Moyſis effugit. Me Sckol. Bolingbroke veritatem narrationis Moſai- Solvuntur tatsn cæ, ſequentibus argumentis evertere contendit. objie io- it tel I. Quia Moyſes eorum, quæ de temporibus ante nes. m Pot ſe acciderunt, nec teſtis oculatus, nec coævus Ofnerunm fuit. Verum illa ex fontibus intemeratæ tradi- S W tionis haurire optime potuit. II. Narrata a Moy- linm ſe per teſtes extraneos & alios hiſtoricos Moyſi Wand coævoôs non confirmantur. Sed præterquam quod Petolk hoc teſtimonium non ſit neceſſarium, nullum eelun Scriptorem Moyfi vel antiquiorem, vel coævum junden novimus. III. Hiſtoria Moyſis fibi ipfi contra- Hrni dicit, tum quando dicit unitatem Dei ab Adamo Sen ſemper creditam fuiſſe, & tamen tempore Sarug yus vel Thare Polytheismum invectum eſſe: tum e quia Iraelitæ in gypto numerofifſimi ſe ab Pehiu Pgyptiis opprimi paſſi non fuiſſent. Verum nulla , Me eſt contradiétio, quod fides in unum Deum apud els won multos quidem perſeveraverit, licet apud alios nn N Polytheismus invaluerit: & quod Ifraelitæ dura l ſervitute in ggypto oppreſii contra armatos fuli t Dgyptios prævalere non potuerint. Vid. Leland PMi de ſcriptis Deiſticis. Et Authorem Veritat. in ſiles ⸗ lucem prolat. l Hiſtoria creationis Moſaica primum to- Ante luing nrtr tius univerſi initium exponit, & nec alii mundum n mundi extiterunt aut extant, nec aliquee nec ali mg mundi mundi fuerunt, 396 Cayut IV. mundi partes ante creatam hanc terram fue- nec modo runt. Nam Marci 1o. v. 6. dicitur Deus ab Junt. FPartes mundi ſucce ſive creatc Junt. initio creaſſe maſculum & fœminam Luc. 1I. v. 50. dicitur ſanguis omnium Prophetarum, qui ab initio mundi (id eſt a ſanguine Abel Matth. 23. v. 15.) effuſus eſt, poſcendus a Judzis, Et Act. 17. dicitur Deus uno ſe- eiſſe omne genus hominum inhabitare ſuper uni= verſam ſaciem terræ. In his omnibus locis di- citur mundus a Deo creatus, & quidem in ſingulari: Ergo Moyſes de creatione totius univerſi, non de ſola terra loquitur, & nul- lus alius, præter hunc, mundus datur. Schol. Anaximander, Democritus, Ophei &c. in- finitos mundos extare putarunt: quia ante con- ditum hunc mundum infinita fluxerunt duratio- nis ſpatia, in quibus Deum otioſum manſiſſe cre- dibile non eſt. Verum cum Deus operando ad intra ſe intelligat & amet ſemper, otiofſus dici nequit. G. 222. Partes mundi non unico momento ſeu ſimul tempore, ſed ſucceflive ſex dierum naturalium ſpatio a Deo produétzæ fuerunt. Nam verba S. Scripturæ debent ſumi juxta primariam fuam ſignificationem, quamdiu non ſequitur inevitabile abſurdum: Sed ex propria vocum acceptione S. Scripturæ, dqui- bus indicantur veſpere & mane dies, primus, ſecundus, tertius &c. nil abfurdi ſequitur, & ad metaphoram fine fſufficienti ratione illa traducuntur. Ergo in proprio ſenfu de die- bus naturalibus accipienda ſfunt. Deinde Exod. 20. ait Deus: Sex diebus orercheci 7ℳ. J nn ſr ain Hie inp Ols natn Plok. r. OINia dierum kuIm met tureles, ghuntat Cogritrn ton 254 cs nito, . ſit An a co compon actum 6 Untia fi int ex Denkdic⸗ Don verd Lpienm dienn, 7. g2, Cieſtnrin tamen Dod rinn de Nd ſt onnin ſonifcat enſis e Modluxig i, D R On nod De mundo viſibili, oper ſex dierum, Sec! 397 umis Nea enim diebur ſecit Dominus cxælum & terram. TDt Hic in priori propoſitione ſermo eſt de die- le bus naturalibus, Ergo etiam in poſteriori. Ken Schol. r. S. Auguſtinus de Gen. ad litt. docet ſimul Sententia llle omnia a Deo producta fuiſſe, non ſucceſſive ſex S. Augis- peliit dierum natufalium ſpatio. Quare per dies, quo- ſtini de r rum meminit S. Scriptura, non intelligit dies na- diebus ſhun e turales, ſed Angelicos & intelligibiles, qui diſtin- Angeli= 6slMeut⸗ guuntur non ex parte cognitionum, ſed rerum ecis. “ cognitarum; ita ut primum opus Dei ut cogni- Guldd tum ab Angelo ſit primus dies: ſecundum, ſecun- ne N dus dies & e. Et quia in Angelo eſt duplex co- 7, Gn gnitio, veſpertina, qua utpote obſcuriori cogno- tur. ſcit Angelus res in ſeipfis: & matutina & clara, . . qua cognoſcit res in Deo, ideo dies Angelicus Ke. 1 componitur ex veſpere & mane, & ideo dicitur: e actum eſt veſpere & mane dies unus. Hæc ſen- unt nn tentia falva fide a multis Catholicis adhuc defen- murlled ditur ex his rationibus. I. Quia Gen. 2. v. 4. Deus dicitur feciſſe cœlum & terram in die non vero in diebus. Verum —– non ſemper unicum diem ſignificat, ſed ſæpe tempus plurium dierum, hebdomadum & menſium, uti Jer. 31.: n v. 32. ubi Deus fœdus cum Ifraelitis pepigifſe f dicitur in die eduétionis eorum de Ægypto, quod ler lin⸗ tamen modo poſt aliquot menſes factum fuit lte in Exod. 12. Hoc loco autem ——)) de ſpatio plu- t ſoni. rium dierum intelligendum eſſe, patet ex Gen. TI. n, 0. & Exod. 20. II. II. 48. v. 13. dicitur: Deus e- Uln: cit omnia ſimul , ſed 1 non ſemper tem- ieun, poris ſimultaneitatem, ſed ſubjeétorum paritatem ls, ſignificat, uti Pſ. 32. v. 15. Iſ. 40. v. 5. unde U “ ſenſus eſt, Deum omnia ſimul, ſed non ſimul adle produxiſſe: vel ſi de tempore ſimultaneo ſumere n li⸗ 16 velis, Deum non interrupta creationis ſerie, li- ſenln 6 cet non eodem momento, omnia creaſſe. Eo- unt ler dem modo explicatur locus Eccli. 18. V. I. Neo , Ae eiſt Quo anni tempore E&z die gitn dus crealus ſi. Opera primi Dlieis 398 Caput IW. eſt III. cur putes; per creatilonem omnium in⸗ ſtantaneam majorem potentiam Dei oſtendi. Nam cum potentia fit facultas poſſibilibus conferendi exiſtentiam, (§. 108) gradus potentiæ non ex tempore, ſed ex copia rerum produétarum æſti⸗ mandus eſt. Unde ſi Deus in inſtanti mundum & omnes creaturas produxifflet, quas ſex diebus produxit, hoc tamen majorem potentiam præciſe non oſtenderet. Potuiffet quidem in inſtanti om- nia producere, ſed maluit ſex dies impendere; tum ut conſtaret, mundum ab æterho non exti- tifſe; tum ut attentius opera Dei meditemur; tum ut ſtatum mundi triplicem, creationis ex ni- hilo, diſtinétionis, & exornationis conſideremus; tum ut ſex dies labori, ſeptimum Divino cultui impendamus. Schol. 2. Quæritur, quo anni tempore mundus crea= tus fuerit. Petavius &c. autumnum afſignant, in quo Judæi annum civilem incipiunt. Antiqui Patres verno tempore, die dominica, 25 Martii in puncto mediæ noétis, & conſequentibus die- bus Mundum creatum eſſe docent. H. 2235 Ordo Creationis ex lib. Geneſis eſt. Pri= moô die creavit Deus o&lum & terram. Terra autem erat inanis & vacua, & tenebr erant ſu- per faciem abyſſte Et Spiritus Dei ſerebatur ſu- per aquas. Dixitgue Deur: Fiat lux. Et ja- da eſt lux. Et vidit Deus lucem, quod eſſet bo- na: & diviſit lucem a tenebrit. Appellavitqut Tucem diem, & tenebras noltem: ſalktumgque eſt veſpere & mane dies unut. Gen. I. V. I - 5. Schol. Varia hic diſputant Interpretes, & plerum- que pro ſuis quique ſyſtematibus Philoſophicis. Nomine cœli & terræ intelligunt nonnulli tum Moblliorem materiam usque ad ſuperiofes mundi Uimi⸗= 2 N mua limites glome iter ſe inelig demnen CClumn teria ſe Tentut, erant ¹ enn n inanis 1 Cainr, Notator. UMbbes ſepatad U cten Moyle nis te hence . Ken Mrci ſet Erant iIrr ſenn Iie Deau iſtert ket, gregare tium Ud et uni beni A De mundo viſibili, opere ſex dierum, Sc. 399 Cunmomh limites protenſam, tum partium craſſiorum con- end NI glomerationem, five liquidarum ſive ſolidarum Rehiadh inter ſe confuſionem, unde Chaos dicuntur. Alii ie iintelligunt materiam, ſeu entia ſimplicia, vel elementa, vel particulas fubtiliſſimas, ex quibus cœlum & terra fieri debebant. Cum vero ma- teria ſeu elementa univerfi in principio produce- rentur, elementa ſingulorum mundi corporum inttmie erant adhuc inter ſe permixta & confuſa infor- impelle mem molem conſtituentia, & hinc terra dicitur 0 nene inanis & vacua, & materia univerſi non abimi- mnebltet. lis pelago in ſubtiliſſimas particulas diviſa abejus tonis n dicitur, vel etiam aquarum copia hoc nomine de- uſceren notatur. Lux autem primo die creata vel fuit ino en nubes lucida, vel potius materia ignea ab opaca ſeparata. Eodem die cœlum empyreum & Ange- li creati fuerunt. Spatium illud temporis, quod i lt Moyſes vocat diem, æquale fuit ratione duratio- t Pi nis, tempori, quod ſol motu fuo circa terram 4, impenderet. 1 1 Uenthhn’ O. 224. Secundo die dixit Deus: Fiat Firmamentum Secundi in medio aquarum: & dividat aquas ab aquis. diei. Et ſecit Deus Firmamentum, diviſitque dquas, quœ erant ſub ſirmamento ab his, quœ erant ſu- per firmamentum. Et fabtum eſt ita. Vocavit- que Deus firmamentum, cœlum: & ſaltum eſt veſpere & mane dies ſecunllus. Schol. Cum Deus particulas materiæ in motum age- ret, ut homogene coirent, & heterogeneæ ſe- gregarentur, æther per vaſtiſſimum mundi ſpa⸗ tium ubique manfit expanſus, ficuti eum hodie per univerſum expanſum eſſe docent recentiores Philoſophi, qui proinde juxta illos nomine fir⸗ mamenti o ) intelligirur, tum quia dicitur coœ⸗ lum, & nos hodie illud expanſum cœlum ſyde= reum 400 Caput IW. . . . 3 reum vozamus; tum quia luminaria magna a Deo in firmamento poſita Gen. 1. v. 14. in æthere ex- panſo juxta Philoſophos moventur. Per aquas ſuperiores ſupra firmamentum nonnulli nubes: alii materiam lutoſam ex terreis & magna copia aquearum particularum mixtam pro materia pla- netarum intelligunt. §. 225. Tertii Tertio die dixit Deus: Congregentur ai, diei. gucæ ſub cœlo ſunt, in locum unusn: ut appartat arida. Et ſabtum eſt ita. Et vocavit Deut aridam terram, congregationerque aquarum ap- pvellavit Mariau. Et vidit Deut, quod eſſet bo= num. Et ait: Germiinet terra herbum virentem; S& Jacientem ſemen, & lignum pomiferum jacient Frubktum juocta genus ſuum, cujurs ſemen in ſemet- ipſo ſit ſuper terram. Et fadtum eſt ita. Et protulit terra herbam virentem, &; facientem ſi- men juxta genus ſuum, lignumgut facienr fru= um, & habene anumquodque ſementem ſecun= dum ſpeciem ſuam. Et vidit Deus, quod ezſs bonnum. Et fastum eſt veſpere & mane dies ter- tiur. Paratliſt Schol. Tertio die etiam montes, & metalia produ-= locus⸗ cta fuerunt: Quia vero productio herbarum, fru- ticum, & arborum pertinet ad opera tertii diei, ad ea etiam referenda eſt plantatio Paradiſi, qui; contra quam male docuit Origenes, fuit locus viſibilis, & corporeus, & non pure metaphorice ſic dictus: fuit quippe locus amœniſſimus, arbo= fibus frugiferis exornatus uti ex verbo (1 a ra- dice [1 delectavit demonſtratur. Ubinam vero Kitus fuerit, innuit Moyſes Gen. 2. v. 8. - 14. ex plaga, verſus orientem eum fuiſſe dicens, plagam cilicet orientalem reſpeétu ejus loci, ubi Moyfes eri⸗ y mun ſeriglit, ver 4 loco de ger mar uvion haſla ſi⸗ tathia Haran incertu ſurte nunent ſit in tt uceunt fon. Z inuig/ Uri: G, A. 1 tkfent Gtiitr⸗ utet Ne dier ua nann a Eilete Der n. li mnts mrn i Mutn. ifßafi An Uuit Crumt 1 1 Uifttt iin ſacn in r⸗ iin 1 eintn ’ nien/t en ſen iot, ne thpd Ahunn f⸗ Pkinn ſel ,5 1 ens, unn i l⸗ De mundo viſibili, overe ſex dierom, &c. 401 ſcripſit, ſcilicet Æzigypti ſeu Arabiæ. Ex fluviis vero a Moyſe denominatis non poſſumus eſſe de joco Paradiſi certi, cum non ſit dubium, quin per maximam diluvii inundationem loca marium, fuviorum & ſtagnorum maximas mutationes paſſa ſint. Nonnulli eum probabiliter in Meſopo- tamia ponunt propter conjunctionem Eden & Haran EKzech. 27. v. 23. An adhue extet omnino incertum eſt. Vid. Huttium de ſiuu Paradiſi. H. 2265. Quarto die dixit Deus; Fiant luminaria in Quari JVirmamento cœli, & dividant diem ac nobtem, diei. Gſint in ſigna, & tempora, & dier & annos: ut luceant in firmamento cæœcli, & illuminent ter- ram. Et faltum eſt ita. Fecitgue Deus duo lu- minaria magna: luminare majus, ut praeſſet diei: & luminare minus, ut prweſſet nobti: & NMellar. Et poſuit zas in frmamento cæli, ut lu- cerent ſuper terram, & prætßent diei ac noli, S& dividerent lucem ac tenebrat. Et vidit Deus, guod eſet honum. Et faltum eſt veſpere & mar nt dies quartur. Gen. I. V. 14⸗20. . Sckol. x. Per duo luminaria intelliguntur ſol & luna, nomine ſtellarum etiam Planetæ intelliguntur. Primus finis creationis Syderum eſt, ut dividant &½ diem & noctem fcilicet artificialem diem, quem ſol per moram ſuam ſupra horizontem, ficuti noctem per occultationem infra horizontem fa- cit. Secundus ut faciant tempora & tempeſtates, veris, æſtatis, autumni & hiemis ob motum ſolis annuum. Tertius ut ſint ſigna harum tempeſta- tum, quod etiam ſtellis fixis competit, ex quacum ortu & occaſu cum ſolis ortu & occaſu judicare licet de inſtantibus varietatibus tempeſtatum en- an- 17 Schram Infiit. Theol. Tom. I. Cc An den- ur Luni- tolaæ. Quinti diei. 402 CLaput IV. ſtantium: ficuti etiam nautæ & agricolæ ad hæc ſolent reſpicere. Quartus eſt, & ut faciant dies & annos motu ſolis per eclipticom. (Quintus eſt, ut illuminent terram in ſe opacam & tenebricoſam, omnes enim ſtellæ lumen in terram fundunt, li- cet non omnes proprium, ſed ſol & ſtellæ fixæ proprium, Planetæ alienum a ſole acceptum. Sextus eſt ut ſol terram calefaciat, ne homines & bruta frigore langueſcant, & terra fructus ſuos progerminet. Septimus ut Planetæ influxibus ſuis terram fœcundent. Schol. 2. In Luna & cæteris Planetis degere homi- nes, licet terricolis non omnino ſimilies putat Canzius in Civ. Dei Sect. 2. & Carpovius in Theol. revel. tum quia ita magis amplificatur gloria Dei: tum quia Planetæ poſtunt habitari. Verum nul- libi legimus Planetas hominum habitationi eſſe de- ſtinatos: & act. 12. dicitur: Fecit Deus ex uno ommne genus hominum inhabitare ſuper univer ſam faciem terræ: Ergo extra hanc terram aliud ho- minum genus non datur. G. 227. Quinto die dixit Deus: Producant aqudg reptile anima viventis, & volatile ſuper terram Jub firmamento cæli. Creavitque Deus cete gran- dia, & omnem animam viventem, atque mota- bilem, quam produxerunt aqucæ in ſpecies ſuas, & omne volatile ſecundum genus ſuum. Et vi- dit Deus, quod eſſet bonum. Benedixitque eis, dicens: Creſcite & multiplicamini, & replete aquas marir, aveique multiplicentur ſuper ter- ram. Et factum eſt veſpere & mane dies quin- tus. Gen I. V. 20.-23 G. 228. 1. Onitnan uptitiaY aſkum llnta l terri lon 6 Imuin M Khol. . iS mus minis le, 61 It ad! üt⸗ Rend gudi kelin ſugl, Vero teleck pete z. N Kcor mnee dore, guom cauſa Mlam *R De mundo viſibili, opere ſex dierun, Gc. 403 e adb §. 228. Hcintis —1. . . td I1. Sexto die dixit Deus: Producat terra Szwti diei. Nchiwen, animam viventem in genere ſuo, jumenta &α ntn, 1. reptilia & beſtias terræ ſecundum ſpecier ſuar. . ſkein Fastumque eſt ita. Et Jecit Deus beſtias terræ juxta ſpecier ſuar, & jumenta, & omne repti- le terræ in genere ſuo. Et vidit Deur, quod ef- ſet bonum. Gen. I. v. 24. 25. innote 2. Eodem die creavit Deus hominem ad “ imaginem ſuam: ad imaginem Dei ertzavit Il- . lum; maſculum & ſœminam creavit os. V. 27.: in To,. Sckhol. Hominem eſſe fubſtantiam ex anima rationa- Quid ſit oria Dei li & corpore conſtantem, notiſſimum eſt. Videa- vita homi⸗ eun Iu. mus igitur, in quo vita corporis, animæ, & ho- nis. di et⸗ minis conſiſtat. I. Corpus noſtrum dicitur vive- eis er n re, quamdiu vis ejus aéctiva ita determinata eſt, Nuien i ut ad membra movenda aptum ſit. Pereunte hac Aite⸗ aptitudine corpus noſtrum dicitur mori. Et quia, ſicuti ex Gconomia animali conſtat, circulus ſan- guinis in corpore noſtro, principium eſt omnium reliquorum ejus motuum, ideo corporis vitaà in ſanguine eſſe dicitur, Lev. 17. V. II. 2. Vita vero ſanimæ, utpote Spiritus, adeoque entis in- o telleétn & voluntate præditi, in vi cogitandi & urni appetendi poſita eſt: dieo in vi cogitandi: Cogi⸗ 4Gr tationes enim tranſitoriæ ſunt, vis vero cogitan- 4 file di perdurat, ſicuti etiam vita animæ perſeverat. Utſi e⸗ 3. Vita hominis, vel totius ſuppofiti ex anima en & corpore conflati, confiſtit in vi harmonica ani- n N mæ & corporis, ita ut quando motus fit in cor- utn pore, ſimilis jmutatio in anima contingat. Quod 4 quomodo fiat, an per influxum phyſicum, an per 9 1 cauſas occaſionales, ſeu a Deo, an per harmo- 4 e niam præſtabilitam, Philofophis diſcutiendum re- Außer linquimus. Ex his porro intelligi poteſt, quo ſenſu totus homo mori dicatur, licet non totum hominis. Scilicet totus homo moritur, dum ceſ- 404 Caput W. ſat harmonia actionum corporis & animæ: non vero moritur totum hominis, quia anima poſt mortem corporis vivens permanet. D. 229. Anima I. Anima hominis rationalis ex eſſentia vationalis Dei facta non eſt. Nam nulla creatura pro on particula eſſentiæ Divinæ habenda eſt: Sed Wer, l anima hominis eſt creatura: (H. 228.) Ergo non eſt particula eſſentiæ Divinæ. H Solvuntur Schol. Plato & alii Philoſophi dicti Emanatiani vo- obiebktio- lunt, animas a Deo effluxiſſe, & eſſe particulas né5. Divinæ ſubſtantiæ. Nam I. Ac 17. V. 28. dici- mur eſſe genus Dei. Sed non ob emanationem ab eſſentia Divina, ſed propter factam ad illam, tanquam cauſam exemplarem produéctionem, vel gquia in Deo vivimus, movemur, & ſumus. II. Deus animam creavit inſpirando in faciem Adæ ſpiraculum vitr. Verum per hunc halitum tropice omnipotens Dei operatio deſignatur, per quam Adami anima creata fuit. G. 230. Animæ Animæ rationales non migrant de uno rationales corpore in aliud. Hinc Eccl. 12. v. 7. dici- non mi- citur: Siritus redeat ad Deum, qui dedit illum. Ea c 4de S. Irenæus Il. 2. c. 33. hoc probat ex eo, pore in Quia ſi anima ab uno corpore in aliud transi- aliud. ret, reminiſceretur eorum, quæ in priori corpore geſſit, quod tamen eſt contra expe- rientiam: dicere enim, quod ſtatim omnium obliviſcatur, omni fundamento caret. Certe ſi anima in pœnam ſuorum ſcelerum commiſ- ſorum in corpus bruti migraret, eorum re- G c or- Dm Corlat tlliam Kol.! um Wine Tito Unde A ſnine, bari Uus tar ſeriden non el Imcit It nol Ag in!. Ciktemn : 0 8 A Cubi Utar Mann r en Dlou lol. Pore VerO veſ Ennt. ieet Fermn Hine De mundo vißibili, opere ſex dierum, &c. 405 im tullianus l. de anima c. 33. Schol. Pythagoras docuit certum numerum anima- rum ab initio mundi conditum eſſe, quæ ex ho- mine in hominem, & pro vitæ merito vel deme- eſel. rito etiam in bruta & plantas transmigrarent, gtutN unde ejus ſequaces dicti ſunt Metempſychoſitæ. el Animæ rationales non propagantur ex Non pro- L ſemine, vel traduce. Solet hoc àa nonnullis pagamtur tini probari variis S. Scripturæ teſtimoniis, a qui- ſemine. utn bus tamen abſtinemus, quia S. Auguſtinus un ſcribens ad S. Hieronymum oſtendit, illa ai Vn non eſſe omnino invicta. Unde probatur ex hen, K Traditione. Sic S. Hieronymus totus eſt, E nn ut noſtram doctrinam confirmet in ep. ad 4 un S8. Auguſtinum contra Ruffinum. S. Hila- r hinn rius 1. 10. de Trin. ait: animam eſſe ex Deo, unn, carnem vero ex carne. S. Ambroſius l. de Noe ait: non poſſe hominem animam generare. S. Auguſtinus licet de animarum propagine dubitaverit, conſtanter tamen docuit, ani- en mam rationalem non fieri ex ſemine. Ratio .7 d eſt: Anima rationalis eſt ſpiritualis, adeo- ile que ens fimplex, quod generari & ex ſemine t propagari nequit. (J. 47.) Ae Schol. Antonius Roccus animam humanam & cor- in n poream materiali ſemine propagari contendit. Alii ele⸗ vero Praduciani vel ex anima Patris aut Matris, n vel utrinsque animam infantis propagari conten- 1 l dunt. Ad hos accedere videtur Wolffius, qui et. docet, in animalis maturi ſemine dari animaleula N. fpermatica animabus focundata, quæ in gradu Mrun 1 infimo perceptionum ſubſiſtunt, donec organa l⸗ Cc/3 Ani- 406 Caput IW. Nee Nm animalis melius elaborentur. Videtur quidem e Traducianis favere S. Scriptura, ubi Gen. 12. v. 5. ſye pot dicitur: Animæ, quas ſecerat Abram in Haram. Et c. 46. v. 26. dicuntur animæ egreſſa de femore Jacoh. Verum ibi anima per Synecdochen pro , toto compoſito humano ſumitur. Auüm 3 ed en G. 232. . Lcd- n 3 iion Non ſunt Animæ rationales non ſunt creatæ extra (um *aςꝶ corpora, & in illa ob patratum crimen de-. uau extra cor- truſæ. Nam Rom. 9. de Jacob & Eſau dici- Ir nien Pora. tur: Cum nondum nati eſſent, aut aliquid boni a! egiſſent: Ergo ante hominis nativitatem ani- Minto n mee non peccaverunt. Unde S. Scriptura ls e⸗ hominibus tantum exprobrat peccata præ- ens ſinr ſentis vitzæ: Ergo ante alia vita non fuit. cleztion Certe ſi animæ antequam corpori unirentur, peccaſſent, ſtatus innocentiæ non extitiſſet. Solvuntur schol. Origenes & Priſcillianiſtæ, animas ab initio Mii ohjellio- mundi conditas efſe, & deinde in corporeum car- edl eés. cerem ob patratum crimen detruſas fuiſſe putant. S I. Quia Sap. 18. v. 19. Salomon dicit, quod ſor- ſi titus ſit animam honam, &z venerit ad corpus coin- in uinatum: Ergo anima ejus ante corpus extitit. uut, ne erum planus eſt ſenſus Salomonis, ſcilicet, Sros quod puer fuerit optimæ indolis, & in mortali ſinli, corpore dono Divinæ Gratiæ caſte vixerit. 1 ei⸗ II. S. Auguſtinus l. 7. de Gen. ad litt. c. 24. do- Pyen cet, animam ita conditam fuifſe, ficuti primitus Unlyit conditus eſt dies, & creatam latuiſſe in operibus lamone Dei, donec eam ſuo tempore fufflando, id eſt, 60 rn inſpirando formato ex limo corpori inſereret. em , Hanc ſententiam S. Auguſtinus arbitrio leéctorum Pp quidem relinquit, ſed Nb. üi nulla Scripturarum N 313 auétoritas ſeu veritatis ratio contradicat: eam d tamen S. D. non amplectitur, ſed l. 12. de Civ. Ue c. 23. De mundo viſibili, opere ſex dierum, Gc. 407 c. 23. docet, Deum animam ſufflando indidifſe, r giden . ae ſive potius ſufſflando feciffe. inn le §. 233. octe . . Anima rationalis a Deo creatur, quando Anima ab eo corpori organizato infunditur. Sic vationalis Eccl. 12. v. 7. Deus dicitur nobis dediſſe 4 Deo Spiritum, ſeu animam: Sed non dedit ante- credtur. te em quam corpori infunderetur: (O. 232.) nec inente anima propagatur per traducem (G. 231.) aud nec migrat de uno corpore in aliud (H. 230.) guitk Ergo a Deo creatur, quando corpori orga- n an nizato infunditur. Ratio eſt: Anima ratio- Senſtmn nalis ex mox dicendis eſt Spiritus, adeoque ens fſimplex: Sed ens fimplex nonniſi per e Ae⸗ . R creationem oriri poteſt: Ergo a Deo creatur. Ulifektuau D dͤ. F. 234. s ii Anima hominis eſt ſpiritualis. Hinc I. c. Eſt ſpiri- genm Eccl. dicitur Spiritus. & I. Cor. 2. V. II. tualis. ſe otr Qutr .. . hominum ſcit, qulce ſunt hominis, niſi ai Ipiritur hominit, qui in ipſo eſt? ita & quœ Vei v ⸗ . . . . 7 . ued ſunt, nemo cognovit, niſi Syiritur Dei. Hic Spiritus Dei fumitur proprie pro ſubſtantia mu ſimplici intellectu & voluntate prædita: Er- fe he⸗ go etiam Spiritus hominis. Bene igitur de- c2, finivit Concilium, Lateranenſe: Deum ut- in ramque condidiſſe creaturam, ſpiritualem ve & corporalem, ac deinde humanam quafi com- muntzm e corpore & Spiritu conſtantem. Et ine⸗ SS. Pp. toti ſunt, ut probent contra Paga- nkte Ere ut prO 07 8 einam nas & Epicureos, animam hominis eſſe pro- iart en prie dictum Spiritum. Ratio eſt: Anima 11 EedH C& C4 huma- 04 6 Solvuntur chol. Demoôeritus, Zeno & Epicurus animam ra- objekia- 655⁵⁰. 408 Caput W. humana intelligit, & vult, teſte experientiz. Sed hoc materiæ competere nequit, non enim fingulæ materiz partes vi diſtincte co= gitandi gaudere poſſunt, quia alias tot fo- rent in materia cogitationes, quot ſunt ejus pPartes, cum cogitatio unius partis extra co- gitationem alterius foret poſita, quæ ſane in unam & eandem cogitationem coaleſcere non poſſent, eoipſo quod cogitatio unius partis non poſſit fieri cogitatio alterius. Deinde ſi ſingulæ partes materiæ non cogitant, nee tota materia cogitabit. Denique ex certo ſitu & textura partium cogitatio oriri ne- quit, alias enim in omni nova cogitatione hæc textura varianda foret. Nec juvat dice- re, ſitum partium materiæ talem eſſe, ut ad- inſtar ſpeculi objecta a ſe diſtincta repræſen- tet: Nam ad cogitationem ſola repræſenta- tio non fufficit, ſed ulterius requiritur, ut homo hajus reprzſentationis ſibi ſit con- ſcius, ut eam reproducere, judicare & ra- tiocinari valeat, quzæ huic fſpeculo fictitio convenire non poſſunt, alias enim in uno eo- demque cogitandi actu duplex & plane di- verfa partium ſtructura ſimul concurrere de- beret, una pro ipfa repræſentatione, altera pro hujus repræfentationis confcientia ha- benda, quod repugnat. tionalem docuerunt eſſe quiddam ignitum ex le- vibus rotundisque corpufculis compoſitum. He- raclitus vult eſſe vaporem mobilem, Diogenes aerem, Empedocles fubſtantiam ex fingulis ele- mentis compoſitam. Veteres etiam nonnulli Pa- tres cum Tertulliano animam humanam corpo- ream ymun tean el Iunt. Iyphern corpor notust Nam! corpor amima tantun ſepant II Ar V gl epo1 tur, ſes ites Ani (am Vi exten un bor ita Gekt Anima foonen um m. lEtern ult ( Mortein Percept In i Olnni i et. in lr n u ez Mi in De mundo viſibili, opere ſex dierum, &c. 409 Aheiiet ream eſſe, ſubtilis tamen & aerezæ materiæ puta- lt, runt. Et Cowardus Anglus materialiſtarum co- liete⸗ ryphæus docuit, animam eſſe meram concinnam corporis, ſpeciatim vero cerebri diſpoſitionem, lun ⸗ motusque in cerebro agiles, efſe cogitationes. t imeie Nam I. anima in ſuis operationibus dependet a s enmt- corpore: ergo erit corporea. Verum abfolute lur un anima ab organis corporeis non dependet, ſed eſcelen tantum pro ſtatu præſentis vitæ, fiquidem etiam ſeparata a corpore exiſtere & operari poſſit. ins II. Anima etiam in ſuis operationibus defatigatur, Dent v. g. in intelligendo, uti patet in ſtudentibus: jtant, N ergo a corpore pendet. Aſt anima non defatiga- ex tur, ſed tantum fluido nerveo exhauſto corporis Ofiri vVires deficiunt. Gitationi .26. Wad Eire K. 235. le, un Anima hominis eſt immortalis, & nun- Et im- tergee quam a Deo annihilatur. Nam corpore licet mortaliss eden vi externa perempto animam tamen ſuperfti- Uin,o tem fore Chriſtus docet Matth. 10. v. 28. Et N ita definit Concilium Lateranenſe. Ratio eſt: e ?“ Anima utpote ſimplex nonniſi per annihila- alo fm tionem perire poteſt: (H. 47.) Sed Deus ani- inwe mam non annihilat, quia conſervando eam in ternum gloriam ſuam mundo manifeſtare euretre vult (§. 105.) Ergo anima rationalis poſt e, d mortem corporis perdurat, fuas poſt mortem enta perceptiones continuat, quia eſſentiam ſuam in vi percipiendi conſiſtentem, & remoto S omni impedimento in actum exeuntem reti- in net: in ſtatu diſtinctarum perceptionum ver- in „ ſatur utpote fſenſibus confuſionis perceptio- Ie num caufis, non amplius alligata: fui fibi inls e conſcia eſt, feque eandem efſſe cognofcit, ondi quz in vita mortali fuerat: ſtatus præteriti un Cc 5 memo- 410 Caput IV. memoriam conſervat: ab aliis rebus ſe di- ſeernit: uti patet ex hiſtoria epulonis Luec. 16. v. 22. & conſequenter eſt immortalis. Solvuntur Schol. Materialiſte immortalitatem animæ negant: objeklio- I. Quia Eccl. 3. v. 18. dicitur, unus interitus eſt nes. hominis & jumentorum Sicut moritur homo, ſic illa moriuntur, Sed hæc ratione corporis, non vero ratione animæ dicta ſunt. II. Anima cum corpore fimul oritur, ſenſim adoleſcit, languente corpore languet, vigente viget: Ergo etiam eo moriente moritur. Aſt anima nec languet, nec ægritudine premitur, ſed corpus, ita tamen ut corpore affliéto, ob unionem animæ cum corpo- re & harmonicum conſenſum anima easdem affli- tiones patiatur. J. 236. Homo Duæ igitur tantum ſunt partes hominis conſtat eſſentiales, corpus videlicet & anima ratio- corpore nalis. Quippe S. Scriptura dum primi ho- Gauima. minis ortus, (§. 228.) & interitus ejus. Eccl. 12. v. 7. meminit, duas tantum ejus partes eſſentiales animam & corpus commemorat, & omnes ejus operationes per duas has par- tes eſſentiales explicari poſſunt: Ergo non eſt ratio, cur plures partes eſſentiales illi tri- buamus. Solvuntur Schol. I. Fanatici tres homini partes eſſentiales tri- objeltio- buunt, corpus animale, animam, quæ circa artes, nes. ſcientias, & alia naturalia hujus vitæ verſatur, & Spiritum, cujus objectum eſt Deus, res Di- vinæ & ſpirituales. Nam I. Luc. I. v. 46. ani- ma a Spiritu diſtinguitur: Magnificat anima mea Dominum, & exwultavit Svpiritus meus in Deo ſa- lutari meo. Verum a verbis diverſis ad res di- verſas conſequentia non ſemper in S. Seripius . . valet, Nmuna Ttlet, in tus Deun elenn r. llus 8 t. Iti V. 1 Khol. 2. corpor füm cun ſuhbſtenti Corpbs et ertenſe, Alam alin fne ab Kone dn 1i, We 3deogbe Drkſentan Dens ui ige leiſt en dehet, urat d bek it⸗ Gellet (oletbn antel unne epanfin fngatur. Ne ſo⸗ in Mine ut 10 miſt ll na- De mundo viſibili, opere ſeæ dierum, &c. 411 ls ſAH. valet, imo quia in loco citato & anima & Spiri- Wlonsin tus Deum laudare dicitur, anima & Spiritus pro norels eadem re ſumuntur. II. 1. Theſſ. S. v. 23. Apo- . ſtolus Spiritus animæ & corporis mentionem fa- inene cit. Sed Spiritus hic dona ſpiritualia denotat, Nintnint uti v. 19. oritur oen Schol. 2. Idealiſtæ hominem ſola anima conſtare, Mealiſtæ Anima corpora vero mera efſe phantasmata docent. Ve- refitan- t, Ing rum cum experientia doceat nos habere ideam tur. etm fubſtantiæ cujusdam extenſæ, quæ eſt corpus, wwenet corpus etiam exiſtere debet: nam idea ſubſtantiæ in tunen extenſæ, quam habemus, nobis illam potius, cu Mhe gquam aliud quid repræſentat, hinc proprietatem len hanc ab aliqua cauſa recepit, ne quid ſit ſine ra- tione ſufficiente. Jam vero hæc cauſa exempla- ris, ſive objeétum juxta Idealiſtas non ſumus nos ipfi, quippe qui juxta illos ſolo Spirtu conſtamus, adeoque objectum ideæ ſubſtantiam extenſam re- es honin præſentantis efle non poſſumus, unde & ipſe Deus utpote etiam inextenſus cauſa exemplaris in ui⸗ hujus idezæ eſſe nequit. Igitur ſubſtantia extenſa ini reipſa exiſtens cauſa ſeu objectum hujus ideæ eſſe s debet, nihilum enim eam cauſare nequit. Nec ejns juvat dicere ideam illam eſſe mere fictitiam, qua- Unnem lis eſt idea montis aurei: Nam idea corporis non *WM dependet a noſtra voluntate, nobis enim etiam sed nolentibus excitari poteſt: cum econtra idea mon- r tis aurei ſolum fiat ab intellectu fingente, & ob- lest jectum ejus, ſcilicet mons & aurum reipſa, licet ſeparatim, exiſtant, & ſola combinatio a mente fingatur. K. 237. Ne ſocia homini deeſſet, cujus auxilio &,aatie tum in alüs negotiis, tum in prolis gene- Euæ. ratione uteretur, Deus altum ſoporem vi- ro immiſit, & ex dormientis coſta fominam illi formavit. Gen. 2. v. 21. 22. Schol. An ſcæ- mina ſit verus ho- mo. Quando- nam Eva 1 creata ſit. 412 Cayut II. e Ochol. I. Cajetanus narrationem de ædificatione mu- lieris ex una coſtarum viri putavit eſſe Alegori- cam & non veram hiſtoriam ſed parabolam: quia alias ſequeretur, Adamum aut fuiſſe monſtrum antequam Eva formata fuit ob coſtam ſuperfluam: aut ea fſublata fuiſſe mutilum & imperfeétum. Verum coſta illa non fuit ſuperflua, cum etiam nunc coſtæ impares in homine reperiantur a ver- tebris ſpinæ pertingentes ad ſternum, & ad Xy- phoidem terminatæ, quarum unam pro formanda muliere Deus aflumpfit, & ne Adam mutilus re- maneret, carnem pro ea replevit. Schol. 2. Nonnulli, neſcio utrum ſerio, an per jo- cum, ſœminas homines eſſe negaverunt. Verum cum Eva recens creata aéctus intelleétus & vo- luntatis liberæ elicuerit: Gen. Z. v. 1.- 6. Deus illi animam rationalem largitus eſt; & corpus ejus ex coſta viri formavit, quæ cum fint partes hominis efſentiales, eam Deus verum hominem creavit. Hinc Salvator noſter ex muliere natus Gal. 4. v. 4. ſæpiſſime in S. Scriptura Filius ho= minis dicitur. Luc. 22. v. 69. G. 238. Creavit igitur Deus I. fœminam poſt vi⸗ rum: (H. 237.) 2. Intra hexameron ſexto die Gen. I. v. 27. -= 31. licet ejus creatio deſeribatur Gen. 2. ubi etiam creatio viri deſcribitur, qui tamen ſexto die faétus fuit: (H. 228.) 3. In Paradiſo: Nam Adam an- 2. tequam obdormiſceret, a Deo in Paradiſum introductus fuit. Gen. 2. v. 15. Cum igitur fœmina facta ſit ex coſta viri jam ante exi- ſtentis, & vir extra, foemina intra paradiſum ſit creata: Adami corpus non fuit androgy- num, nec fœminæ corpus ſcapulis viri ad- hærens etens fa laflam fn Klel Rat cunn viro dm, , à l V. 22. G. ſerum be ud Nabi v. 5. di ſed Non Uniore ſ Pori Ueoque 1 9. Ee Rleror. dihague Unor mari t an jus conla kuctus 1 20, G ickonen Uun, inp lin Aa lutta t N t ite lad een ſeafonen eſe Aer. lohn: n de montn eſeun impeitn 4, ein tiantun. ro iinn n Muüt , an E) unt. en Gus & Gwn Nnt un Hnn liete e talis boni & mali excepta Gen. 2. V. 17. Et bene- De mundo viſibili, opere ſex dierum, Sc. 413. herens factum & commiſſo peccato inde ab- ſciſſum fuit. Schol. Rabbini nonnulli volunt, mulierem ſimul An cor- cum viro produétam fuiſſe membris omnibus per- pus Ada- fectam, & latere lateri media una coſta conjun- mi An- Go, a quo deinde ſeparata fuit. Nam I. Gen. I. drogyj- v. 22. dicitur, maſculum & ſœminam creavit eos. num fue⸗ Verum bene dicitur —98⁸ eos, & non: eum, rit. ut Rabbinorum fabula eludatur. II. Matth. 19. v. 5. dicuntur Adam & Eva duo in carne una: ſed non phyſica corporum agglutinatione, ſed unione ſolum morali. K. 239. Foemina creata eſt, ut viro ſit adjumento, Gr Eva adeoque propter virum creata eſt I. Cor. 11. creata ſit. v. 9. & conſequenter in ſe dignitate viro eſt inferior. Et hinc ſi in ſocietate conjugali ab utraque parte æquales rationes militent, uxor marito obedire debet. ſ H. 240. Ut autem ſanitas corporis viri & uxoris prohibitis ejus conſervaretur, Deus illis herbas, olera arboris & fruétus arborum in cibum conceſſit Gen. I. cognitio- v. 29. & c. 2. V. 16. una arbore cognitionis 7* boni & mali. dictionem, ut multiplicaretur genus huma- num, impertitus eſt. Gen. I. v. 28. Schol. Adami corpus neque infantuli ætate, neque dα ſtatura gigantea productum fuit: Nam ex man- onas an date Dei de generis multiplicatione Adamo & igan- Evæ dato, hos non ut infantes, ſed in forma 0 fue- adulta a Deo creatos eſſe apparet: Et Gen. 6. v. 4. „ legitur, gigantes originem ducere a conmäiis lio- Adam ommnium hominum primus fuit. Prwada- mitartns ohjeltio- nés ſol-= vuntur. Caput IV. filiorum Dei cum filiabus hominum: Ergo ab ini⸗ tio mundi gigantes non fuerunt. Rurffſus etiam in ſtatu innocentiæ per copulam conjugalem fuit- ſet filiorum propagatio, licet nonnulli antiqui cum S. Damaſceno I. 2. de ſide c. 30. contrarium ſenſerint. Deus enim ante peccatum fecit homi- nem, maſeulum &z ſœxminam fecit eos, & diwit: Creſcite, & multiplicamini. H. 241. Ex dictis ſequitur, quod Adam omnium hominum primus fuerit, a quo omnes gen- tes per orbem terrarum ſunt propagatæ. Hoc clare innuit S. Scriptura Gen. 2. v. 5. affirmans, quod ante Adamum non eſſet ho- mo, qui operaretur terram. Et Sap. 10. v. 1. Formatus éſt orbis terrarum Puter. Et Act. 17. v. 26. PFecit ex uno omne genus hominum inha- bitare ſuper univerſam faciem terræ. Certé ſi ante Adamum homines extitiſſent, non opus fuiſſet, ut ex ejus coſta Deus mulierem for- maſſet, & de eorum geſtis aliquid nobis re- liquiſſet antiquitas. Schol. Præadamitæ duce Iſaaco Peirerio ante Ada- mum & Evam alios jam homines fuiſſe docue- runt. I. Quia Cain parricida timuit, ne, quis- quis eum inveniret, oceideret: Ergo præter Ada- mum & Evam alii homines fuerunt, quia hi filium ſuum non occidiſſent. At præterquam, quod ver- ba illa verti poſſint: quidquid me inveniet, me oc- cidet, timuit futuros Adami poſteros, adeoque non opus eſt ad Præadamitas confugere. II. Cain uxorem habuit, Gen. 4. v. 17. Sed non habebat uxorem ſororem ſuam, qued eſt contra jus natu- ræ, Ergo aliam ab Adamo non genitam. At uxor ejus fine dubio ſoror ejus fuit, id quod legi natu⸗ Vy mun netureæ Vellaba 7. 17. fum 0 uit 20 a Se⸗ ſtruena fuit. tiplict exſkrve to ſrn fonis4 4Cunite, ron o Ctiginalt Dodes e iidns An mOdo V in 108 AL Adam Aner taneg yel n Gdun I0 ineole Ventorun Tünt, Ns teridnge (Warm I Mhatone In, ale Feligten De mundo viſibili, opere ſex dierum, &c. 415 oahf naturæ ſub circumſtantiis illius temporis non ad- Ms verſabatur. III. Cain extruebat urbem. Gen. 4. ingkenii v. 17. Si antem non fuiſſent Præadamitæ, quo- Nnhli N rum opera Cain uſus fuiſſet? Sed illa urbs non o, Conmin fuit ad formam hodiernam, ſed caſa una & alte- n kal n ra & c. ſepe vel muro circumdatæ, ad quas ex- s, Vin ſtruendas non multorum hominum opera uſus fuit. Accedit, quod genere hominum jam mul- tiplicato urbem illam ædificaverit: nam tempus. exſtructionis dubium eſt. IV. Rom. 5. v. 14. men- tio fit non peccantium ad fimilitudinem transgreſ- mm oni fionis Adamiticæ, qui non poſſunt eſſe, niſi Præ- . n Nom adamitæ. At vero illi ſunt poſteri Adami, qui onnnes non propria voluntate aétualiter ſicuti Adam, ſed Propent originaliter in Adamo peccaverunt. V. Dari anti- en. 20 podes certum eſt, & a. 1497. Americus Veſpu- neen tius Americam detexit; ſed non videtur, quo- 8 modo poſteri Adami in oppoſitam terræ partem, W. ie vel in Americam devenerint; Ergo præter poſte- M ros Adami alii homines dantur. Verum poſteri Ofifun iil Adami in oppoſitum nobis hemiſpheærium & in ,. (eel Americam delati ſunt vi ventorum, cum Tropicos t, nonn transgredi tentaſſent, reditum vero non tentarunt. leren- vel quia viam neſcierunt, vel quia ad eum tentan- ie dum non multum afficiebantur. Primi Americæ . ete Hid volde. . incolæ fuerunt Phœnices, uti videtur Huetio, vi ventorum eo appulſi, & quia reditum non tenta- runt, usque ad tempora Veſputii incogniti. Ve- ehrt, teribus etiam America non omnino incognita fuit, le „qguam nonnulli putant eſſe infulam Atlanticam a nit, ne, Platone memoratam. Patres antiqui nonnulli de Nrte⸗ Antipodibus dubitarunt, utpote quorum exiſten- gtbli⸗ tia eo tempore certo demonſtrari non potuit. am, I 1. . nwelie,e mn b Deus ſapientiſſimus omnia facit ſapientiſ- Deus um=Ges ſime, adeoque quamlibet rem fini ſuo con mur dum g venientem (H. 103.) Ergo rem quamlibet crea bonum D Vit sreavit. 416 Caput W. vit fini ſuo convenienter: hoc eſt: ita, ut, ad quod a Deo ordinata eſt, præſtaret, vel ſaltem præſtare poſſit. Quia vero finis ultimus Dei in productione hujus univerſi eſt manifeſtatio Divinarum perfectionum, (H. 105.) ideo totum univerſum manifeſtan- dis & demonſtrandis attributis Divinis con- veniens àa Deo factum eſt. Et cum illud, quod fini ſuo eſt conveniens, bonum dicatur, hinc Deus omnia, ſcilicet, mundum & par- tes ejus bona creavit, ſicuti Gen. I. v. 31. dicitur: Vidit Deus cundta, guc ſecerat, & erant valde bond. F. 243. Perſehtio. Licet autem cuncta a Deo producta ſint rem ta- Valde bona, non tamen ſequitur, quod Deus enen abſo- abſolute loquendo perfectiora producere non lute pro- poſſit. Nam Eph. 3. Potens eſt Deus omnia aen Jacere ſuperabundanter, quam petimus aut intel⸗ ligimus. Et juxta S. Dionyſium I. 8. de Div. Nom. poteſt Deus infinitas virtutes ab iis, quæ jam conditæ funt, in infinitum perfe- Gtiores producere. Quod tamen intelligen- dum eſt juxta abſolutam potentiam, non ve- ro hac providentia ſuppolſita. Quis enim hoc ſtatute rerum ordine dubitet, quin prori- dentiſſima Majeſtas id effecerit, quod melius erat & reétius. Rurſus nullo opere quan- tumvis perfecto ac mirabili infinita exhauriri poteft omnipotentia. Denique S. Auguſtinus I. 2. de Civ. c. 22. hanc rationem profert: Si Deus optima quæque produceret, ut non poſlet De nm ohet lgle: Mreter (ol. bo (leflus tins & conten mum que ſi Dens ne hen. o 1 Cotiof Polett ſ dec, it, 1 Dedue neea, ſnen cunm ſi fhen, Fii nn einn Dietzs Alumn m Cbid no s hee⸗ 1 & Getur il mpedin lemn el Alqnid ſeillet ne er eid . Wliebi entiſſn Pi n 1 De mundo vißbili, overe ſex dierum, &c. 417 heH poſſet addere meliora, omnia a viſibilibus eun. usque ad inviſibilia forent æqualia, & nil n præeter Angelos vel homines procreaſſet. o inid Sehol. Petrus Abaelardus I. 3. introd. ad Th. Wi- De munde Felun, cleffus I. r. Trial. c. II. Spinoza: qvibus Leibni- optimo. anldh tius & Wolfius aliquo modo videntur ſubſcribere, vinse contendunt, mundum hunc eſſe abſolute opti- Cum 1 mum & perfectiſſimum, imo Deum omnia feciſſe, N quæ ſunt poſſibilia Spinoza exiſtimat I. quia m din Deus non poteſt non facere, quod convenit, & un & juſtum eſt fieri: Ergo nihil poteſt facere, niſi 1 l. N) quod facit, nam ſi alia facere poſſet, Huſtranea Hirat, & otioſa feret ejus potentia. Reſp. Deus nihib poteſt facere, niſi quod convenit & juſtum eſt, id eſt, niſi id, quod facit, conveniens & juſtum üt, non autem ut omne conveniens actu faciat: neque ideo potentia Dei ad poſſibilia eſt fruſtra- nea, cum illud tantum fruſtraneum dicatur, quod er finem ſuum non aſſequitur, potentia vero Dei 1 cum ſit ejus eflentia non eſt medium ad aliquem goli⸗ finem, ſed ipſa rerum omnium finis eſt. II. Ni- Oöuecte uu hili nulla eſt proprietas, quod tamen foret, ſi Dens e daretur poſſibile, quod non extaret, cujus pro- nr att prietas foret, eſſe poſſe: imo poſſibile plus eſt, 13 Ee quam merum nihilum, cum inter nihilum & ali⸗ quid non detur medium. Sane intelleétus Divi- utes in nus neceſſario intelligit omnia intelligibilia: Er- Ulun go & omnia poſſibilia operatur. „oρ Nihili neke⸗ datur aliqua proprietas negativa, ſcilicet excluſio en, e impedimenti ne res aliqua exiſtat, quam poflibi- ſeeno⸗ lem eſſe cognoſcimus. Deinde poflibile tantum ſs e aliquid negativum plus ſignificat, quam nihilum, n heu ſcilicet non repugnantiam attributorum. Deni- gulne que exiſtentia rerum ab omnipotentia, & ejus hel ſnn libera voluntate dependet, non vero earum in- uettun telligibilitas. III. Agens perſectiſſimum & ſa- nnn pientiſſimum Deus nonniſi ad creandum mundum ne⸗ perfectiſſimum determinare ſe potuit, qui ſolus elih/ 6 Schram Inſtit. Theol. Tom. J. D 4 418 Caput I V. ad manifeſtandam ſuam gloriam infinitam condu- cit; actionem ſumme perfectam, & Divinam oſtendit; & Divinas perfectiones optime expri- mit. Reſp. Agens ſapientiſſimum necefſario ſe determinat ad id, quod melius, & perfectiſſimum mundum creandum habita ratione finis fibi præ- ſtituti, non vero ad id, quod abſolute perfectiſ- ſimum eſt, alias enim neceſſario creaſiet mun- dum, & exhauſta poſſet dici omnipotentia Dei. Neque enim Deus ad manifeſtandam gloriam ſuam creaturis ita indiget, ut eam ex ipfis inſtar pretii vel finis aſſequatur, ſed ita, ut omnia ad ſeipſum velut ultimum finem referat, vel ut om- nia ejus opera manifeſtationi gloriæ ſuæ inſer- viant; vel ut perfectiones ſuas cum creaturis pro earum capacitate ſecundum fines ſibi præſtitutos communicet. Sane gloria Dei ad intra infinita efle debet, gloria vero ad extra ſolum Deo digna ſit neceſſe eſt, majorem enim creaturæ præſtare non poſfunt. Item actio Dei ex parte principii ſumme perfecta eſſe debet, non vero ſemper ma- xime ad extra ex parte ſubjecti & termini. De- nique Deus ſuas perfectiones manifeſtare vult non ſemper modo abiolute perfeétiſſimo, licet relate ad fines fibi præſtitutos modus fit perfeétifſimus. IV. Deus amat ſe amore actuali neceſſario & in- finito, quo rapitur ad id quod perfetifſſime ſuam gloriam manifeſtare poteſt: ſane invidus non eſt, ut nollet, nec impotens, ut non poſſet optimum mundum creare, cum etiam homo optima ſemper eligat. Quare S. Auguſtinus l. de quant. anime c. 35. ait: Ommia ſic junt, ut melius ſſe non poſ- ſint. Et S. Damaſcenus I. de ſide c. 9. neceſſe eſt, omnia, quæ Dei providentia fiunt, & opuima Deo decentiſſima fieri, & ita, ut nequeant meliora feri. Reſp. Deus amat ſe amore infinito, actuali, & necefſario ad intra, non vero ad extra, quia nulla re extra ſe indiget, utpote ex ſe omni parte beatus. Neque invidus dici poteſt, quia invidia inter eos ſolum locum habet, qui inter ſe non . Omni Nm Ommni elle p infini Dotni Creart Prefi tanto ſe in cere mino tres , eſto te ui Oumn on Cnn d e⸗ De mundo vißibili, overe ſex dierum, &c. 419 omni modo diſtant, & ejusdem boni participes effe poſſunt, quod non tenet in Deo a creatura infinite diſtante, & nihil boni ab ea participante. Potuit quidem abſolute perfectiorem mundum, creare, ſed noluit, quia hic mundus fini ab eo Præfixo aptiſſimus. Homo quanto meliora facit, te iii. tanto fit melior, non vero Deus ſine rebus extra tam ſee infinite perfeétus, qui etiam minora bona fa- Ntenca cere poſſet ad demonſtrandum, quod majora & n go minora bona ab eo dimanent. Denique S. S. Pa- invii tres ſolum volunt, Deum ſemper ſacere id, quod Lommi eſt optimum bonitate extrinſeca petita a volunta- vel ntt⸗ te Dei, cui ſatisfieri optimum eſt, & melius, ſue quam non ſatisfieri; non vero bonitate intrinſeca, rris qua omnia a Deo facta ſunt optima non abſolute Erfitutt & fimpliciter, ſed relative. prout magis ſpeétant n nni ad proportionem decoris univerfſi. . re Irre §. 244. te ß ſeohet d. His omnibus ita a Deo ſapientiſſime con- V. ditis, requievit Deus die ſeptimo a novarum errit. N. . . * creaturarum creatione, licet non a conſer- lct vatione, concurſu, gubernatione & provi- Kali, dentia, de quibus nunc agemus. eNatiot nne A 6 el. — ſet in⸗ Per creationem Deus rebus extra ſe exi- Conſerva- im ſtentiam largitus eſt. Ratio vero continua-tio quid. un tionis exiſtentiæ illarum, nequit eſſe in ipſis creaturis, alias eſſent ens a ſe, quod ſolum rationem exiſtentiæ ſuæ in ſe habet (G. 42.) Ergo eam habent in alio a ſe diverio: & quia præter creaturas nullum ens, niſi Deus, exiſtit, ratio continuationis exiſtentiæ crea- turarum in Deo eſt, & ſpeciatim quidem in Divina ejus voluntate, qua nimirum Deus 420 Cuput W. vult, ut creaturæ exiſtentiam ſuam conti= nuent. Proinde adctus voluntatis Divinæ, quo creaturis datur, ut exiſtentiam fuam continuent, dicitur earum Conſervatio. Deus Deus creaturas conſervat, & hæ conti⸗ ereaturas nua Dei conſervatione indigent. Primum r- patet ex Act. 17. v. 28. In ipſo vivimus, & . movemur, & ſumus. Et Ratio eſt, quia per actum voluntatis Divinze creaturis datur, ut exiſtentiam ſuam continuent: (H. 245.) Sed hæc eſt earum conſervatio: G Deus eas conſervat. Secundum liquet ex eo, quod creaturæ ex ſeipfis exiſtentiam ſuam continuare non poſſint, ſed ea per ſolam con- ſervationem Divinam continvanda eſt (§. 245.) Ergo creatura omni temporis momen- to conſervatione Divina indiget. Solvuntur schol. 1I. Contra conſervationem rerum a Deo pu- objeio- gnare videtur I. quod opus artefactum ſine arti- fice perduret, ergo etiam opus Dei, qui plus po- nes. dS tefſt, ſine ejus conſervatione. Verum diſparitas eſt, nam artifex artefactum conſtruens ſolam for- mam illi inducit, quia materia per rerum naturam jam adeſt: Conſervatio vero Divina in ipſo ma- teriali entis verſatur, quod ſine ea exiſtentiam fuam continuare nequit. II. Sic non foret inter Creationem & conſervationem diſtinéctio. At crea- tio & conſervatio in eo conveniunt, & diſcrepant a ſe invicem, quod per utramque quidem exiſten- tia creaturæ detur, ſed creatio rem antea non fuiſſe notet, conſervatio rem antea fuiſſe ſuppo- mnat, creatio det exiſtendi initium, conſervatio continuationem. . Schol. cit.) Ergo Nm ol 2. guo l tiyus. fum ter 105 On Tunt p cteatin Cortien rittio efehtus effcax Ceſlaren N N tur an Politin l Uun a Ledd he leatar⸗ Cte⸗ 4, Ui Urol unti⸗ n e⸗ 8 Dinin fan Iun oto. Hee Pfin vinnt, (in , ain⸗ 6 45) 1) Lig de 6 tawiu ſolunat Ts nonen ſe fon Rerna sil De mundo viſibili, opere ſex dierum, &c. 421 Schol. 2. Conſervatio non eſt actus mere negativus, quo Deus creaturas non vult deſtruere, ſed pon- tivus, quo continuationem exiſtentiæ creatura- rum vult. Porro DUeus creaturas confervat pro- „ pter manifeſtationem perfeétionum fuarum. (§.⸗ 105.) §. 247. Quemadmodum creaturæ exiſtere coepe- Annihila- runt per actum voluntatis Dei efficacis in tio quid. creatione, ita per actum ejusdem voluntatis continuatum exiſtentiam continuant in con- ſervatione. Cum igitur ceſſante cauſa ceſſet effectus, ſequitur, quod, ſi voluntas Dei efficax de continuanda creaturzæ exiſtentia ceſſaret, eoipſo creatura ita eſſe deſineret, ut nil ejus amplius actu ſuperſit, quod dici= tur annihilatio, quæ proinde in mera actionis poſitivæ omilſſione conſiſtit. J. 248. Solus Deus creaturam annihilare poteſt. Solus Nam creatura aliter annihilari non poteſt, Deus niſi per ceſſationem actus voluntatis Divinæ cratu- efficacis de continuanda creaturæ exiſtentia: cn an- Sed hæc a ſolo Deo pendet, Ergo ſolus Deus Pote⸗. sreaturam annihilare poteſt. 2 * K. 249. Creaturzæ non tantum ſunt, ſed etiam Concurſus mutationes producunt, quarum ratio in illis Dei ad eſt, uti experientia in animabus & corpori- alliones bus probat: Quia igitur mutatio entis, cu- iredt d- jus ratio in ipſo datur juxta Philoſophos di- deige⸗ d 3 citur 4²2 Caput IV. citur actio, creaturas agere certum eſt, & quidem non fine conſervatione Divina: (H. 246.) ita ut Deus non ſolum vim agendi in creaturis conſervet, ſed etiam aliquid ratio- nis actio Dei in ſe contineat, cur creatura agit, quee actio Dei dicitur concurſur Dei ad aionenn creaturc. G. 250. Deus ad Deus ad omnes actiones creaturarum con-⸗ attones currit: In ipſo enim vivimug, movemur & ſu- emiete. mut. Act, 17. Ratio eſt: Deus vim agendi currit, Creaturarum continuo conſervat, easque ad agendum aptas efficit, & cum ſit cauſa pri- ma, a qua omnis cauſa ſecunda dependet, aliquid rationis in ſe continet, cur creaturæ agant, tum vim earum activam conſervan- do, tum eas ad agendum applicando: Ergo ad omnes actiones creaturarum concurrit. GH. 251. PFroviden- Cura Dei pro rebus creatis dicitur Pro= tia Dei. videntia Divina: Cura autem eſt ſtudium Per= fectioni entis impenſum. O. 252. Deus pro- Deus providentiam erga creaturas exercet. videt Sap. I4. V. 3. Tua autem Pater providgentia Mtρtuτι⅝: gubernat. Et judith. 9. YZua Iacs cia in tua providentia poſuiſti. Ratio eſt: Deus creaturas in exiſtentia, quam habent (H. 246.) & vim earum attivam conſervat, (§. 249.) omnes- que ad fines conſtitutos Taintares gubernat. G 107 Nem (ſe⸗ ſfudium ens exe Concur Ckeatun concur ſine iſt agete, nein 4 G⸗ ieti Alli ab dr Würas ſerya eont oti, pyorid koro tentia ls leer innria Djrine⸗ Dreyich uce doc V Cln Gerier it. Niote tamen ſapien honite tinm p tein liin Mreddn De mundo viſibili, opere ſex dierum, &c. 423 e (§. 107.) adeoque perfectioni creaturarum ion⸗ ſtudium impendit: Ergo providentiam erga Venli eas exercet, (F. 251.) ſcilicet conſervando, id nin concurrendo, gubernando. Et quia omnis dem Ccreatura etiam abjeétiſſima conſervatione, i concurſu & gubernatione Divina fruitur, quia ſine iſta non exiſtere, (H. 246.) ſine hoc non agere, (§. 250.) poſſet, & per gubernatio- nem ad fines Divinos actiones dirigantur: (F. 107.) hinc in omnibus rebus Divina Pro- undene identia verſatur, ita ut nec abjectiſſima ex- . . cludi ab ea debeant. ge 4 Schol. Providentia Dei, quatenus circa omnes crea- Providen- Auln gi⸗ D turas verſatur, dicitur generalis, quam Deus con- tia quo- eende, ſervando, concurrendo & gubernando præſtat. tuplex. Econtrario pro quo ente curam gerendi Deus Lleiml motivum fortius habet, pro illo dicitur gerere cocbſenn- providentiam ſpecialem. Hanc Deus exercet pro UCor bono promovendo, & pro fidelibus. Item Provi- Mneuut. dentia Dei alia eſt ordinaria, qua Deus per cau- . ſas ſecundas, modoque naturali: alia eſt etraor- dinaria, qua per miraculum agit. Providentiæ Divinæ tres actus conſtitui pofſſunt: =6αοσιαι qu itu prævidet, quid ubique optimum futurum ſit, ler quæ ad omniſcientiam ejus ſpectat: xrgoddοαας qu udkuu quod optimum faéctu prævidit, decernit, quæ ad voluntatem ejus pertinet: & NMeizngis, qua quod decrevit, exequitur, quæ omnipotentiam concer- nit. Unde per omniſcentiam voluntatem & om- nipotentiam Deus providentiam exercet; quibus tamen, quatenus Deus media finibus ſubordinavit, ſapientia: quatenus hominum felicitati proſpexit, bonitas: quatenus virtutem remuneratur, & vi- tium punit, juſtitia, ac aliæ perfectiones Divinæ accedunt. vide S. Irenæum l. 3. contr. Rœr. . 25. & Minuc. Felic. in ORavio; ubi etiam argumenta incredulorum ſolvuntur in mea Analyſ. P. P. tom. 3. D d 4 D. 253. 424. Caput IV. §. 253. Specialim. Specialis Dei erga hominem providentia PFroviden- in ipſa ejus creatione vel maxime eniwit; tiam Deus Finem enim illi conſtituit, ut Deum coleret, ads D ſuamque & aliorum perſectionem promove- exerceét, Fet. Hinc non ſolum fſui ipfius, fſcilicet Dei, ideam illi indidit, (§. 41. Schol. 5.) ſed re- rum etiam naturalium cognitionem illi con- cefflit. Nam ad Adamum recens creatum Deus adduxit animalia, ut nomina illis im- poneret, quæ etiam aétu impoſuit Gen. 2. v. 13.- 20. naturæ eorum convenientiſſima, uti patet etiam ex nomine, quod Adam fſoœ- minæ impoſuit, quodque ejus originem ap- tifſfſime exprimit Gen. 2. v. 23. ſicuti etiam Z Eva poſt lapſum nomina filiis ſuis certis cir- cumſtantiis convenientia impofuit. Unde eum schol. Ex bec colliges Deum per ipſam ereationem cum habi- ſimul habitum linguæ & loquelæ, etſi pro diver- u certæ fitatibus rerum obſervatis ulterius ſucceſſive ex- loquelæ colendæ & amplificandæ hominibus conceffiſſe. &ο Unde falluntur, qui homines ab initio muta ani- malia fuiſſe, linguam autem paulatim ortam eſſe ex vocibus inaztienlatis ſecundum mentis affectum editis arbitrantur: vid. Medit. Carpovii de lingua Frimava ejusque perſoktione. Quænam autem primzeva ho- lin gud minum lingua fuerit inquirit D. Calmet in dißſert. qugnam de ling. grim. Pſammetichus EÆgypti rex hoc ex- Juerit. ploraturus duus infantes recens natos paſtori cui- dam ab omni hominum conſortio remotos edu- candes tradidit, ita ut millum loquentem audi- rent: qui, dum illis per ætatem loqui licuit, idenditem inclamabant: Bercos, quæ vox apud Phryges panem fignificabat, hinc ille collegit, Phrygism linguam effe primigeniam Verum Pfanimetichus in inveſtiganda primigenia homui in- Nuun Iona Dhryge ſenper in ap cAtione ſolum OViu ab Her Theoco Hiin4 Caicee le lnn (le ein Nire 3 homin Eelhucit AKhoe enimn Adigr Araber des DriImo⸗ & he late ſn Kuabun Atkion Gicamns (ain: 4 net, Iibis tionen Tjux De mundo viſibili, overe ſex dierum, &c. 425 . . .* lingua in multis peccavit: tum quia non conſtat, Phryges primigeniam ſuam linguam integram Mſtsin ſemper conſervaſſe: tum quia non conftitit illi, ne eurt an apud alias etiam gentes Beccos nullam fignifi- umn eorn, cationem habuerit: tum quia vox Beccos caſu punt ſolum ab illis pueris formata fuit ex imitatione ſciere ovium balantium Bec, nam græca terminatio es ab Herodoto hoc factum referente adjeéta fuit. 3)Gn Theodoretus g. 60 in Gen. Amira praf. in Gram. en lcn Syria. & Myricæus præf. in gram. Chald. Chal- 18 Corun daicæ vel Syriacæ linguzæ primas deferunt. Sed 1 Uil hæ linguæ Hebraicæ linguæ dialectus funt, adeo- jt 6a que eam fupponunt. Goropius Becanus linguæ t “ Belgicæ hunc honorem tribuit argumento petito tentI a nominum antiquorum etymologia: Sic Adam Adan 1r deducit ex Belgico hal-dan id eft ager invidiæ. ginen 41 Aſt hoc argumentum omnino infirmum eſt, illo Cl ein enim probaretur nullam fere linguam eſſe, quæ ato antiquitatis prærogativam fibi non vindicaret. Arabes, Armeni, Ægyptii, Sinenſes & Æthio- pes pro ſua lingua pugnant, quia in illa nomina primorum parentum ſuam fignificationem habent, n tieiten & hæ regiones ab antiquiſſimis Patribus frequen- ole tatæ fuerunt Verum vernaculus Armenorum & Ceeline, Arabum ſermo furculus eſt Hebræi idiomatis: c0ei, thiopus & Sinenſium ſermo primævus nulla ra- 1o nni tione vel authoritate nititur. Reſtat igitur, ut tmee dicamus linguam Adami primævam fuifle Hebrai- tis Kenm cam: tum quia primorum nominum radices con- wii du tinet, tum quia nomina antiquis gentium Numi- Nimen nibus impoſita in ſola lingna Hebraica fignifica- 1 tionem habent, tum quia eſt fimplex & conciſa, & juxta Thomaſſium en Gloſſar. Hebr. Chaldaica, Arabica, Phoenicia, Græca, Latina, Teutonica &c. propagines ſunt linguæ Hebraicæ. An vero lingua hæe primitiva ante diluvium nullam mu- tationem fubierit, affirmare non audet D. Calmet. Hlud certam videtur, eam poſt diluvium in po- ſteris Heberis diutius perfeverafle, licet ſubſe- quentibus temporibus magis adhue mutata fueris, Dd S adeo . △ 4²6 Caput IV. adeo ut moderna Hebræorum lingua poſt varias vices in captivitate Babylonica, & allas Judæo- rum ruinas a primæva fua origine multum diſtare videatur. In confuſione linguarum Babelica 70 linguas juxta numerum principum familiarum or- tas eſſe cenſent plerique cum Lactantio & & Au- guſtino. Verum hæc conjeéctura non ſatis firma videtur: Et Annatus cum Genebrardo notat, non omnes omnino omnium nationum linguas turris Babelicæ fabris a Deo inditas fuifſfle, ſed ſolum matrices, ex quarum corruptione aliæ numero plures coaluerunt: ſcilicet ex Hebraica orta eſt Chaldaica, Syriaca, & Arabica: Ex Latina, Ita- lica, Wallachica, Gallica, Hiſpanica. Ex Græ- ca, Dorica, Jonica, Attica, .Æolica. Ex Ger- manica, Helvetica, Saxonica, Anglica, Scotica. Ex Sclavonica, Polonica, Boemica, Moſcovitica. Ex Ethiopica, Abyſſina & Sabæa. O. 254. Homo Homo etiam in ſui creatione rerum ſuper- etiam re- naturalium notitiam a Deo accepit, quia ad rumn ſu- finem ſupernaturalem conditus fuit, & de HS eo poſteros ſuos edocere debebat. Unde notitians etiam Myſterium Trinitatis, & Incarnatio- in crea- nis, quatenus ad conſummationem gloriæ tione a referebatur, non vero prout ordinabatur ad Deo acce- redemptionem a peccato, cujus tunc Ada- pit. mus conſcius non fuit, & juxta multos crea- tio & ruina Angelorum illi revelata ſunt. F. 255. Creatus Homo creatus fuit cum voluntate ſancta Juit aum & recta. Nam Eccl. 7. v. 30. dicitur: Deus voluntate oreavit hominem reltum: Rectitudo vero con- Janda. formationem aftuum voluntatis cum regnla illius V mun Uog im Rpoltolo Ginaduit wtur ui autt lem ten ſancti 1.l. left Mandatu U, ſun Collittn . nivenn Ule inc (nenter 1358) tendlt. quatndi Per don oni a Volunta ellm vol Deſll ita fnem Dr Gue volon Uuntats am Volr Aot. Er etiam g tem, c it L. Wr hep, eoe n Mren W De mundo viſihili, opere ſex dierum, &. 427 ID illius involvit. Item Eph. 4. v. 23. monet ie Apoſtolus: Renovamini Spiritu mentis veſtræ, kia Es induite novum hominem, qui ſerundum Deum mlma creatus éſt, in juſtitia & ſaudkitate veritatis. ntele Qui autem renovatur, ad priorem conditio- vonfin nem regreditur, quzæe proinde fuit in juſtitia &e ſanctitate. Deinde Tridentinum feſſ. 1. rge C. I. definit. Primum hominem Adam, cum elen mandatum Dei in paradifſo fuiſſet transgreſ- un m. ſus, ſtatim ſanctitatem & juſtitiam, in qua lr Cconſtitutus fuerat, amiſiſſe. Ratio eſt: Deus shü hominem quoad voluntatem ita creavit, ut a. M illa ſe inclinaret in id, quod fini Dei & con- len lu ſequenter ejus voluntati conforme erat: (H. 263.) Sed voluntas Dei ſemper ad bonum . tendit: Ergo Deus ita hominem creavit, ut quamdiu in ſtatu concreato perſiſteret, ſem- per bonum appeteret: Quia vero appetitus Eennl⸗ boni ab appetitu mali remotus ſanétitatem t, voluntatis conſtituit, Deus creavit hominem it, cum voluntate ſancta: Et quia Deus homi- . nem ita creavit, ut appeteret, quod juxta Xem finem Divinum illi appetendum erat, adeo- ner i que voluntatem ſuam ſecundum regulam vo- dmmm Iuntatis ſibi præſcriptam dirigeret, Deus 55 tun . cum voluntate recta hominem creavit. S i Schol. Ex his patet, hominem creatum fuiſſe in ju- Es in ju- Hatt ſtitia originali, quæ juxta modo probata involvit ſtitia ori= etiam gratiam ſanéctificantem ſeu gratum facien- ginalz. tem, cum qua proinde juzxta nos Adamus creatus Ebn fuit. Econtra-lagiſter ſententiarum, Scotus & c. untnn hoc negant, & docent, juſtitiam originalem pri- gicitu. mo parenti in creatione conceſſam, fuiſſe tantum , habitum quendam, qui inferiorem partem ſupe- un i⸗ riori fubjiceret, non vero gratiam, quæ filios & We. amt- Inſtruktus fuit appe- titu ſenſi- tivo. 428 Caput IWW. amicos Dei efficit, & ad vitam æternam prome- rendam necefſaria eſt. Hæc ſententia, uti notat P. Berti necdum ab Eccleſia damnata eſt, nam Tridentinum nen ait, primum hominem creatum efſe in ſanétitate & juſtitia, ſed ait, conſtitutum eſſe: conſtitui autem in ea etiam potuit poſt crea- tiopem: Addit Juenin 1. 3. difl. 3. jufſu Conciliüi deletam eſſe vocem, conditum, quam Canoônis Auctores primo inſeruerant. Deinde nomine ſan- Gtitatis & juſtitiæ, non gratiam habitualem, ſed rectitudinem originalem in recto dominio ratio- nis nullo reluétante motu concupiſcentiæ ſitam, nonnulli intelligunt Concilia vero alia, quæ di- cunt, naturam humanam, licet in integritate, in qua condita eſt, permaneret, nullo modo ſeipſam Creatore ſuo non adjuvante ſervare, loquuntur de neceflitate gratiæ aétualis ad ſalutem obtinen- dam. Primus homo inſtructus fuit appetitu ſen- ſitivo; gaudebat enim ſenſibus. Gen. 2. v. 19. & quæ inde pendet imaginatione: inclinatio vero ad bonum ope ſenſuum & imaginationis confuſe cognitum eſt appetitus ſenſitivus. Quia tamen Deus primum hominem ita crea- vit, ut non appeteret niſi verum bonum di- ſtincte cognitum, (§. 255.) appetitus ſenſiti- vus in illo ſemper lanctis voluntatis inclina- tionibus conformis fuit. Item quia ex dif- formitate apperitus ſenſitivi & rationalis, lucta utriusque oritur, & nulla ejusmodi dif- formitas in homine recens creato fuit, ne- que hanc luctam espertus fuit, neque affe- Gtus inordinati locum in eo habuerunt, unde nuditatis primos parentes non puduit. G. 257. N mune Adar Initnalia 1.28. 1 lut li uf ſuten ſem ert nilejſ lenn mn elte Leus Cdeo ſ (onern S Feni non llu & fr fationem bitrio, enci, Uin e d exl d bonek eſs tatn ſet, tene, rit, Cdtninn Vini 10 Carnibns eſt. Do erdio 4 itet, necta tman N⸗ Gas Mr e Nolnin⸗ ditnalen, ninio n ia e tegtitäiel do ſei⸗ loquun en Oniine Ghinkr Gen1 e; ivelan 6 llie Een nbonn⸗ genl, N tur ſuper terram. v. 29. Eece dedi vobis om- De mumdo viſibili, opere ſexr dierum, &c. 429 H. 257. Adamus in illo ſtatu habuit ſuper omnia Et habuit animalia & terreſtria dominium, Gen. 1. Juper om- v. 28. Dominamini piſcibur maris, & volatili- nia ani- bus cli, & v univerſis animantibus, quæ moven- malia do- .à R KAnm. nem herbam afferentem ſemen ſuper terram, & univerſa ligna, quæ habent in ſemetipfir ſemen- tem generit ſui, ut ſint vobis in eſcam. Ratio eſt: Deus hominem etiam creavit, ut Deum colendo ſuam & aliorum hominum conſerva- tionem & perfectionem quæreret: ſed hoc fieri non poterat, niſi facultas de fubſtantia, uſu & fructu rerum ad ſui & aliorum conſer- vationem & perfectionem neceſſariarum pro arbitrio, fini tamen dicto convenienter, di- ſponendi, id eſt dominium illi tribueretur, Ergo hoc dominium Deus illi conceffit. Schol. Homo ob dominium in beſtias earum operam Eſus car- ad excolendum paradiſum adhibere potuiſlet, & ium an ad honeſtam animi recreationem iis uſus fuiſſet: fuißſet in efſus tamen carnium in ſtatu innocentiæ non fuiſ- ſtatu in- ſet, quia Deus Gen. 1. v. 29. ad eſum fructuum gocentid. terræ, herbarum & arborum hominem determi- navit, & modo poſt diluvium Gen 9. v. 3 eſum carnium illi conceſſit, unde etiam in eo ſtatn uſus vini non fuiſſet: Animalia tamen carnivora ibi carnibus uſa fuerunt, quia hic efus illis naturalis eſt. Porro dominium hominis in beſtias cum ob- ſequio earum omni feritate ſepoſita conjunétum fuiſſet, neque homo dominio ſuo in beſtias con- tra rectam rationem abuſus fuiſſet. N MKomo in ſtatu in- nocentick erat im- mortalis. Guc im- tic bene- Vicium. 430 Caaput IIlI. H. 258. Homo in ſtatu innocentiæ erat immorta- lis, nam mors ex infra dicendis poœna pec- cati eſt, hinc in ſtatu innocentiæ contrariæ qualitates in corpore vi quadam fſupernatu- rali in debita ſemper temperie conſervatæ fuiſſent, & calor nativus per fructum arboris vitæ ſemper reſtitutus fuiſſet, nec ullas ho- mo ab extrinſeco vel hominibus vel beſtiis vitæ inſidias & pericula habuiſſet, & ideo etiam ab omni dolore, ægritudine & triſtitia immunis fuiſſet. F. 259. Immortalitas tamen primi hominis non mortalitas fuit proprietas naturæ, ſed gratiæ benefi= erat gra- cium: Quippe hec propoſitio Baſi damnata eſt: Immortalitas primi hominis non ſuit gratiæ beneſicium, ſed naturæ conditio. Et S. Augu⸗ ſtinus l. 6. de Gen. c. 20. Ulud quippe & mortale ſecundum aliam, & immortale ſecundum aliam cauſam dici poterat: id eſt mortale, quia poterat mori, immortale, quia poterat non mori. Aliud enim eſt non poſſe non mori, ſicut quas- dam creaturar creavit Deus: aliud eſt poſſe non mori, ſecundum quem modum primus crezutus eſt homo immortulis, quod ei præſtabatur de lig- no vitæ, non de conſtitutione naturc.. . MWorta- lis ergo erat conditione corporir animalit, im- mortalis autem beneficio conditorit. Homo vero in ſtatu innocentiæ immortalis non perpetuo manſiſſet in terra, ſed tandem ſine morte translatus fuiſſet in cœlum. . Schof. 5 4 V mun Klol. E fnem 6 Minis e Iis grat tum eſt on 1 Met m Dumanen terit. V toree nſitür COptend Vibeat, fom n Epor tum por imm Vahien tegrita 4leribnn tile, Reogne rrlen incotmnh Cond eſe dol ominie titolo e ſt ordin tet grati ek ole tatis. tie, be Oinni gratt elo, & Aa Dri⸗ liine ür u De mundo viſibili, opere ſex dierum, Sc. 431 Schol. Ex diéctis colligitur, Deum hominem ad Elevatus finem & beatitudinem ſupernaturalem elevaſſe, eſt ad t immnn Primis enim parentibus ſimul cum natura adoptio-inem ſu- Pr nim bDarent- Pptio- Pen nis gratiam concefſit; (§. 254. 255.) adeoque cer- pernatu- tum eſt de fide, quod ſtatus naturæ puræ, in quo ralem, Cnnie r⸗n Pu henn homo ſine gratia & peccato, nihilominus tamen ſtatus ta- 8 foret morti obnoxius cæterisque miſeriis, quæ men natu- Coleen humanam naturam conſequuntur, nunquam exti- ræ puræ un ann terit. Verum quæritur ulterius, an hic ſtatus na-eſt poſſibi⸗ e Wl turæ puræ non ſit poſſibilis. Lutherus in 3. Gen. lis. vel de juſtitiam originalem homini tam naturalem eſie A1 contendit, quam naturale eſt oculo, ut lumen „ videat. Bajus vero & Janſenius probare volunt, Etuii ſtatum naturæ puræ pugnare cum juſtitia, bonitate & providentia Divina, ita ut homo ante pecca- tum non potuerit produci fine gratia ſanétificante, & immortalitatis dono. Denique Noriſius, Lo- vanienſes, Contenſon &c. naturæ rationalis in- Dwrnisn tegritatem & juſtitiam originalem gratiæ quidem cir kett alſcribunt, putant tamen ſpectata decentia opor- unn tuiſſe, ut creatura rationalis hac gratia fulciretur, M an. adeoque ſtatum naturæ puræ eſſe impoſſibilem. hitge Hæc ſententia nullo modo ab Eccleſia damnata eſt; I S in communem tamen Theologorum propendemus, 6 gün cum quibus & nos dicimus, ſtatum naturæ purze l ſmi eſſe poſſibilem. Nam r. non repugnat ex parte , N hominis, tum quia illi gratia & juſtitia originalis ſofflhin titulo creationis & naturæ non eſt debita, cum it NNN ſit ordinis ſupernaturalis, & alias gratia non fo- , ſi 6 ret gratia: tum quia natura hominis ex ſe capax Afuin eſt doloris & triſtitiæ, æque ac gaudii & volup- tatis. 2. Non repugnat ex parte Divinæ juſti- nit l tiæ, bonitatis & providentiæ, quia Deus ſine litnn omni injuria & læſione ſuæ juſtitiæ & bonitatis ,, Me poteſt id omne creaturæ rationali denegare, quod ſivrltr eſt gratuitum, quod pendet ex mero ſuo benepla- D Ponoſel cito, & quod nemini debet, qualis eſt illa juſti- hen tia originalis ſupra conditionem & exigentiam nae naturæ creatæ. 3. S. Auguſtinus l. 3. de libero l arbitr. ut evertat duo Manichæorum principia ex eorum 40 432 Caput I. eorum hypothefi, licet falſa, argumentatur, & probat Deum eſſe laudandum, nec admittendum aliud rerum principium, licet ignorantia & con- cupiſcentia eſſent hominis primordia naturalia, & ait: Si erge altera anima talis eſſe cœpvit non ſo- Mums ante peccatum, ſed ante omnem vitam ſuam, qualis alia puſt vitam culpabilem fabta eſt, non varvum bonum habet, unde Conditori ſuo gratias agat non ſolum, quod anima eſt, quæ natura jam omne corpaus pracedit, ſed etiam quod facul- tatem habet, ut adjuvante Creatore ſeipjam exco- lat, & pio ſtudio poſſit omnes acquirere, & cape- re virtutes, per quas & a dificultate cruciante, & ab ignoranttia exccante liberetur. Quoudſi ita eſt, non erit naſcentibus animis ignorantia & dißic las Jupplitium peccati, ſed proficiendi admonitio &y per- Jebtionis exordium. Supponit hic S. Doctor ſta- tum naturæ purzæ poſſibilem, nec hanc ſententiam ſuam unquam retraétavit, nam I. 1I. retracét. c. 9. & I. de don. perſev. c. I1. ait: Etiamſi verum het, quod dicunt Pelagiani, ignorantiam & diß- cultatem, ſine quibus nullus homo naſcitur, primor- dia, non ſupplicia eſſe naturæ, vincerentur tamen Mäanichai, qui volunt duas, boni ſcilitet & mali cocternas eſſe naturas, nemve quia Deus non eſſet calpandus, ſed laudandus. Non obſtat I. quod S. Auguſtinus pluribus in locis oſtendat contra Pelagianos miſerias hujus vitæ cum peccato ori- ginali ita neceſſario conneéti, ut Deus foret in- juſtus & impotens, ſi hominem fine prævio pec- cato his miſeriis obnoxium crearet, uti I. I. oper. imperf. Et ideo etiam ex ſolis his miſeriis exi- ſtentiam peccati originalis coiligit l. 2. oper imp. Nam NReeſn. in his locis S. Auguſtinus loquitur de præſenti ſtatu naturæ, & ſuppoſita creatione pri- mi hominis in juſtitia originali, a qua per pecca- tum in has miſerias incidit, non vero loquitur de ſtatu naturæ puræ poſſibili; agit enim contra Pelagianos non ex hypothefi tantum pofſſibili, ſed ſtatu præſenti, & ex miſeriis hujus vitæ ſuſpicando, no 8 Ly muna non ver, Ctiginale homo fuum ul 1ppetit, adeocbe Purck e tuitiva ePpetitn ſoret n fupemn Datunb Der AMli Pwcnvete e aecn CONdonnt Cbelitati⸗ II. de NONiNS Ons mo- tioni, Nn mone, bero, e. ed tantn Nuturee ſe Der ſe no in bonnn Humdhe d ſenini Uunoens morti o bominis ün tt , ⸗ Ylnentite, e Mnitet n uin u fadhn vri / r Inn giot⸗ ſeptn e,. ie, 61 crutil, Di GdD,, nitio &⸗ Doctor e ſeonerii tettalt tnnſ n im64 ihn im Cerente thrn lier Deus tonß tenct on erend t ns ni; pri: Colle 1 Ue mundo viſtbili ,„opere ſex dierum, &c. 433 non vero decretorie ſine revelatione peccatum originale colligi docet. II. Non obſtat, quod homo ſine gratia non poſſit pertingere ad finem ſuum ultimum ſcilicet viſionem beatificam, quam appetit, nec poſſit Deum ſuper omnia diligere, adeoque repugnet, ut Deus illum in ſtatu naturæ puræ creet. Nam in ſtatu naturæ puræ non in- tuitiva Dei viſio, quam homo ſola fide ſuppoſita appetitu elicito appetit, ſed viſio Dei abſtractiva foret finis ejus ultimus, & ille Deum non amore ſupernaturali, ſed naturali ſolum ſine gratia ſuper- naturali diligeret, & cum voluntate media, quæe nec bona nec mala foret ſupernaturali bonitate, produceret, & bonitatem naturalem a Deo crea- tore acciperet, ac remiſſionem peccati vel per condonationem extrinſecam, vel per infuſionem qualitatis naturalis conſequeretur. Non obſtat III. quod homo in ſtatu naturæ purz foret ob- noxius concupiſcentiæ, cum qua, quia eſt defe- Gus moralis, malum morale repugnans rectæ ra- tioni, & obex ſapientiæ, a Deo creari nequit. Nam KReſp. concupiſcentia quatenus eſt malum morale, ſeu privatio perfeétionis debitæ actui li- bero, quæ ad culpam imputatur, non eſt a Deo, ſed tantum ratione entitatis, prout eſt inclinatio naturæ ſentientis in bonum ſenſibile: hæc autem per ſe non eſt obex ſapientiæ, quia ſolum fertur in bonum ſenſibile, ſed per accidens, quia ple- rumque mentem, quæ in bonum ſpirituale fertur, ad ſenſibilia inflectit. Non obſtat IV quod homo innocens non poſſit a Deo creari doloribus & morti obnoxius: Nam mors & dolores ex nativa hominis conſtitutione oriuntur, ſicuti bruta ſine omni eorum culpa doloribus ſubjacent, hic dolor etiam utilis foret, & hominem admonet unita- e quam inter corpus ſuum & animam ſervare debet. D. 260. Sihram Iſtit. Theol. Tom. I. Ee 43;2;* Cyuxut II. F. 260. Præcepit Deus hominem creavit, ut Creatorem iié Deus ſuum coleret, ſuamque & aliorum perfectio- g. de fru- nem promoveret, & obſequenti vitam ac bea- venit. titudinem æternam, ac transgreſſori volun- ges. tatis ſuzg, æternz mortis poenam conſtituit. Ut autem homo ſemper memor eſſet debitæ Deo obedientiæ, ſignum aliquod externum, quod patefacturum erat, an homo conſtanter voluntati Divinæ obſecuturus ſit, Deus üÜli propoſuit. Hoc erat arbor ſcientiæ boni & mali in medio Paradiſi plantata, a cujus fru- tu ſub pœna mortis abſtinere debebat. Por- ro Deus Adamum conſtituit caput non ſolum naturale, ſed etiam morale omnium homi- num quantum ad conſervationem & amiſſio- nem juſtitiæ originalis, ita ut voluntas ipfius in ratione capitis eſſet voluntas omnium ejus poſterorum, ad quod ex parte Dei neceſſa- rium erat decretum, ex parte vero Adami requirebatur, ut hoc decretum illi manife- ſtaretur. Hoc decretum Adæ manifeſtatum vocçant nonnulli pactum inter Deum & Ada- mum, quod Deus ſine omni injuſtitia facere potuit, tum quia eſt ſupremus omnium Do- minus: tum quia erat pro bono noſtro, ſiqui- dem QAdamo Deo obſequente in re tam ſacili, & beatiſſimo illo ſtatu, omnia bona juſtitiæ Originalis ad nos etiam devoluta fuiſſent, ſa- ne ſi hæc conditio hodie nobis proponeretur, nemo eam recuſaret. § 261. Dymul Hoe Mima 1 natural fuit. K uiſſe, a dit in Gbolo Upe. Ations Hocden el cornt Gen 3. Kit arn Lenbs Rod, era en, Dem 1. Nemn pro ſerin eo Muntibo ün ol 0 X a0 tem agunt, mnen ellein Inn h ſeke De mundo viſibili, opere ſex dierum, Sc. 435 §. 261. Gdn Hoc Dei mandatum ſuadente diabolo Eva Hoc præ- n eltti⸗ prima transgreſſa fuit, qui diabolus vero ac ceptum anme naturali ſerpente ad eam alloquendam uſus uadente Non fuit. Suaſorem primi illius peccati diabolum iabolo cant fuiſſe, de fide eſt, & patet ex S. Scriptura ans ebet ten Sap. 2. v. 24. Invidia autem diaboli mort intra- greſſus Extem vit in orbem terrarum. Et Jobi 8. v. 44. de eſ. colan diabolo dicitur: Ulle homicida erat ab initio. Des! KEt Apoc. 12. v. 9. diabolus appellatur ſerpens ebon antiquus. Quod vero naturali ſerpente ad cnſcß alloquendam mulierem diabolus uſus fuerit, at. be. eſt communis Theologorum, & conſtat ex nn Gen. 3. v. 1. Jed & ſerpens erat callidior cun- iun hi is animantibus terræ. Ubi Hebraicum Cund⸗ genus reptilium ſignificat, uti liquet ex matte Exod. 4. v. 3. Deinde huic voci præfigitur nmne Uittera paragogica 5), quæ hic neque prono- Nieud men, neque articulum, neque interrogatio- o nem ſignificat, & conſequenter ſignificatio- UmH nem propriam ac litteralem. Item in eodem verſu comparatur ſerpens cum cæteris ani- mantibus terræ: Ergo etiam ipſe pro terre- no animali aſſignatur. litn ie Dhium Schol. Ophitæ, quibus Marcionis & Manichæi aſſe- Quis fue- olkro, clæ accedunt „dicunt, ſerpentem Evam tentan. „it. ſer- tan e tern fuiſſe Spiritum Deo meliorem, cui gratias vena. ai agunt, quod per ipfum hominibus cibus, per ci- on 4 bum viſus, per viſum mulieris cognitio, per ilel hbanc nuptiæ, per iſtas innumera bona mundo ac- onenn cefferint. Econtra Rabbi Abenezra vult, diabo- lurm nullatenus Evam aggreſſum eſſe, ſed colu- brum naturali facultate loquentem. Carpovius ſeductorem Evæ diabolum in forma ſeu aflumpto 6 Ee2 cor- 436 Cuput IV. corpore ſerpentis apparentem fuiſſe cenſet Ca- jetanus cum Origene utat, nomine ferpentis de- ſignari appetitum ſenſitivum interius ſtimulantem, aut diaboli ſuggeſtie nem nullo ifibili corpore aſſampto peraétam. Hæ ſententiæ ex diétis re- felluntur. Nec obſtat I quod ſerpens dicatur callidior cunctis animantibus terræ. Gen. 3. v. t. Quod irrationali animali non convenit. Nam reſpondet S. Auguſtinus de Gen. ad itt. I. 11, Non tom ex ſe is callidior erat, quam e ipſo dia- volo, qui ſerpente, ut ſu& pravitatis inſirumento atebatur. Non obſtat II. quod mulier ad collo- quium ſerpentis non cohorruerit. Nam forte ab initio ſerpentis colloquium exhorruit, ac ſenſim metum depulit: vel putavit, vi quadam ſuperna- turali ſerpentem facultate loquendi inſtruétum fuiſſe: imo metus omnis aberat, quia ante pec- catum, cunéta ad nutum hominis ſerviebant. Nec obſtat III. quod Deus ſerpenti, & non diabolo maledixerit, ergo ſerpens ſeduétor fuit. Nam maledictio illa figurato ſenſu ad ſerpentem, pro- prio ad diabolum ſpeétat, qui infra beſtiarum ſor- tem redaétus ſuper pectus ſuum graditur, & ter- ram comedit: cum enim præ ſuperbia intumeſcit, ad terram usque deprimitur. Et forte non nova pœna decernitur, ſed antiqua renovatur: Deus enim ſerpenti loquitur, & per eum diabolo in eo latenti: Hinc quædam dicit, quæ proprie ſerpenti conveniunt, quale eſt illud: Super peRus tuum gradieris: quædam, quæ proprie diabolo com- petunt, quale eſt illud: Iuimicitias vonam &”s. ita du Hamel in Bibl. 6 G. 262. Cum ad comeſtionem vetitam voluntatem do de fru- Evæ inclinare vellet diabolus, memor, non- niſi per boni repræſentationem voluntatem hominis flecti poſſe, eſum illum cum magna uti⸗ ſ Vm Utilitate des mo u a- ſeentes Era di⸗ cjens ſ fſni ye is ode Gen lnn Gt Die geekiens Kfo. 0 ni pe i, ſapent Coenile Fe. Mn n MIN Amdren ſed n de xe Dei, 3 el ſent Perdiam ſeen Gienti 6, 10, 1 tator ellenti Mpocen 1 torp De mundo iſibili, opere ſex dierum, &c. 437 t I. utilitate conjunctum eſſe illi perſuadebat: entis te⸗ 1; . n, Gen. 3. V. 4. negabat ſcilicet, ob eum homi- Uonne nes morituros eſſe, quin potius oculos eo- HHe. rum apertum iri, & illos ſicut deos cogno- ew Eent ſcentes bonum & malum futuros aſſeverabat. nd Eva diaboli verbis fidem tribuens, & aſpi⸗ Qeiens fruétum, quod ſit bonus, delectata in- “ ſigni perfectione, quam per comeſtionem r go . un eſus obtinere ſperabat, de illo comedebat; d A en. 3. v. 6. & ſimili colloquio comeſtionem 1foltel Adamo perſuaſit, qui proinde etiam come- deem dit. Proinde homo legem Divinam trans- e grediendo peccavit. Ne Sckol. Quæritur in Scholis, quodnam primum Ada- Quodnam n diO mi peccatum fuerit. Recentior quidam Auctor primum t. Ne dicit, Evam abſente Adamo, concubuiſſe cum peccatuns e ſerpente, hocque actu commiſſo ſerpentem Evam Adami eui decuiſſe, libidini ita ulteriuns cum Adamo indul- fuerit. e. gere. Sed effrons hujus mendacii abſurditas ſe- r, 65 ipſam refutat. Scotus in 2. d 21. contendit, pri- “V mum Adæ peccatum fuiſſe inordinatum uxoris Mon 1 amorem, non quidem concupiſcentiæ carnalis, nt: ſed amicitiæ & benevolentiæ conjugalis: unde balo; ne uxorem contriſtaret, parvi pendit mandatum ee Dei, & de fruétu vetito comedit. Communior kuhet eſt ſententia, primum Adami peccatum fuiſſe ſu- ho cnr perbiam, quod tamen duplicem adhuc malitiæ unii ſpeciem fibi conjunctam habuit, ſcilicet inobe- . dientiæ & gulæ. Superbiam affignat Eccleſiaſtes c. 10. Initium omnis peccati ſuperbia. Et Tob. 4. In irſa initium ſumnfit ommis verditio. Hinc ten- tator diabolus dixit: Eritis ſicuti dii, quæ ex- e cellentia eſt objeétum ſuperbiæ. Certe in ſtatu Ul 4. innocentiæ omnia erant perfecte coordinata, ita nob l ut corpus animæ, appetitus ſenſitivus rationi, Notnn pars inferior ſuperiori ſubjiceretur. Quare omnes ANn animi motus a ratione uperiori inchoari debe- 43 8 Caput IV. bant, & conſequenter primum Adæ peccatum tale objetum habere debuit, ad quod ratio ſuperior per ſe afficeretur: ſed ratio ſuperior ſécundum ſe non afficitur ad ſenſibilia, quod eſt munus appe- titus ſenſitivi, ſed ad ſpiritualia, in quibus excel- lentia rationalis creaturæ conſiſtit: Ergo primum Adæ peccatum fuit circa objectum ſpirituale, & inordinatus appetitus ſimilitudinis cum Deo ſen ſuperbia. Hæc conjunctam ſibi habuit inobedien- tiam & gulam, uti patet Gen. 3. Quia audiſti vo- cem uoris tu«, & comedifti de ligno, ex quo bræceperam tibi, ne comederes, malediRa terra in opere tuo. Quippe Adam primo propriam excel- lentiam ut finem inordinate appetiit, & ſic ſuper- bivit: deinde voluit id, quod fibi proponebatur ut medium ad habendam talem excellentiam, ni- mirum non ſubjici Divino præcepto de non co- medendo fruéctu vetito; & ſic fuit inobediens. Denique hoc præceptum violavit comedendo pro- hibitum fruétum, & fſic in gula peccavit. An vero contra fidem peccaverit, non ſatis conſtat: affirmat Tertullianus l. 2. cont. Marc. c. 2. Negat S. Auguſtinus I. rI. de Gen. quia Adam non fuit ſeduétus, ac proinde falſum non credidit, ſed in- ordinato amore propriæ excellentiæ jam excœca- tus, & blanditiis uxoris delinitus non ſatis atten- dit ad Dei comminationem. Porro peccatum pri- morum parentum fuit graviſſimum, non quidem ex objeéto, ſed ex circumſtantiis, tum ex fine, obedientia ſcilicet Deo præſtanda & ſupremo ejus dominio agnoſcendo, tum ex ſancétitate peccan- tium, & perfectione ſtatus: tum ob pleniſſimam libertatem, ſine concupiſcentiæ & infirmitatis pondere: tum ob facilitatem illud obſervandi: tum ex gravi nocumento in totum genus huma- num exinde redundante. Qualis vero & cujus ſpeciei fruétus & arbor vetita fuerit, incer- tum eſt. §. 263. Lm Cur lominnn uI in e L awil eccxtun oluntar i capi dene di nalcende Pecca Taduciv- tura ſod le jnme ue e l iiren tt ſ, Inmmunde e rn Chre inte C,,1 1 ſiſe 6 ſed Nullo no cone Non lo ii, um ſo lleſn nin 4 ffite n in De mundo viſibili, opere ſex dierum, &c. 439 teinm d §. 263. . lo ere . . Gnle Cum Adamus eſſet caput morale omnium Peceatum numeo hominum, & voluntates noſtræ includeren originale niua tur in ejus voluntate quoad conſervationem ?α. gofmn & amiſſionem juſtitiæ originalis: (H. 260.) inn Peccatum Adami omnibus ejus poſteris fuit . voluntarium originaliter, quatenus ex Ada- us mi capitis eorum voluntate fluxit, adeoque ,a6 bene dicitur peccatum originale, quod ſcilicet em naſcendo ex Adamo contrahimus. iam enk ſea. H. 264. ponebdn . . . tam, n. . Peccatum hoc originale in poſteros Adæ Peccatum en traducitur. Ita fides docet primo ex S. Scrip- hoc in po- ncels tuara Job. 14. V. 4. Quis poteſt facere mundum nos nir de immundo conceptum ſemine? nonne tu, qui d t,a- , Jolus es? ubi Lutherus male vertit: Wer n will einen reinen finden bey denen, da keiner nm rein iſt, nam Sermonem eſſe de immundo ex AE immundo oſtendit vox Hebraica &.*ρ imo ma de prima hominis conceptione hunc textum i Cclare intellexerunt ſeptuaginta: ic aαρ α ducitur. atuaf⸗ 2 — 2 2 2 en 4½ Sa ραααρ αο ανοσ ιτα „½“ραοις ααν ναααα mab A αας Giog cuuν. HQuis mundus a ſorde? . ens ſed nullus, nec infans unius diei. Ergo ho- e mo concipitur in peccato. originali. Certe enin non loquitur ſacer textus de immunditia na- in turali, quia loquitur de tali immunditia, e quam ſolus Deus tollere poteſt. Verba illa: las conceptum ſemine non habentur quidem in He- i, o“ braico & Grzco explicite, habentur tamen implicite nam ro e immundo, & o in- fans unius diei juxta LXX. fatis indicant, 6 Ee 4 quod 440 Caput W. quod de conceptione hominis ſermo ſit. IIIa vero verba: nonne tu, qui ſolus es? pro quibus in Hebraico legitur; non anur, Eccleſia op- time per interrogationem explicat: Annon unus? nempe Deus. Alter locus S. Scrip- turæ habetur Pf. So. v. 7. Ecce enim in ini- quitatibus conceptus ſum, & in veccatir concepit me mater mea. Loquitur hic David de vera conceptione & quod eum mater ſua foverit in peccato, nam —1 ſignificat in Piel, coivit, ſeu concepit, uti etiam vertit Syriaca, Arabica, & Æäthiopica, & R. Manaſſes, Ben Iſrael, & R. Haccadoſch dicunt, quod pec- catum ab origine dominetur homini. Dein non loquitur David de peccatis actualibus; nam licet dicatur in plurali, in iniquitatibus, pluralis tamen non ponitur in Hebraico: nec loquitur de peccato matris ſuæ, tum quia copula conjugalis non eſt peccatum, tum quia David ſuam non alienam culpam accu- ſat, & peccatum originale quoad culpam quidem, non vero quoad fomitem peccati re- lictum illi remiſſum fuit. Rurſus confirmat noſtrum dogma Apoſtolus Rom. 5S. Per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, & per peccatum morr, & ita in omnes hominer mors pertranſtit, in quo omnes peccaverunt. Sed hoc peccatum non eſt actuale perſonale, cujus infantes licet morti obnoxii non ſunt capa- ces: Ergo originale, quod propagatione, non vero imitatione tranfit in infantes, qui ob defectum uſus rationis peccatum Adami imitari non poſſunt. Nec per peccatum effe- ctum peccati ſcilicet mortem, vel Pronitatem 4 V Mun d malu nus ſen len mor, Mortis: fo omni lgo et herſorali ionur n Clloftin Dlignre tn. (al coni Adam i concidi 15, Rlo te it anmi ſul,i rllo „V. 1 4 Alllur ab 6. Kom. miut hirt .e: gic Kontat dtrumn 1 3, & Aucit ile ſ, (yici , o Uidk D S oſt. I Mlolihu Cellir Nt: Nun 5 5. N Nin i tir Aen id deE ſua fnd tin H. Syrinn ſes, De nod pet 1. Dein NNa gtitt hioe tuin Gor. tom, t lpan 0 Had n perant 5 Colin’ itnnitl De mundo viſibili, opere ſex dierum, &c. 441 ad malum intelligit Apoſtolus, alias hic ab- ſonus ſenſus verborum ejus foret: & per mor- tem mors; nec Monitas ad malum eſt cauſa mortis: Denique 2. Cor. 5. dicitur: unur ro omnibus mortuus éſt, ergo omnes mortui ſunt: Ergo etiam infantes: non peccato actuali perſonali, adeoque originali. Unde Eph. 2. Eramus natura, id eſt a nativitate & origine, Kilii ir. Secundo conſtat ex traditione. Szæ- culo primo S. Ignatius ep. ad Trall. peccatum originale vocat impietatem & pravaricationem anliqguum. Sygculo ſecundo. S. Juſtinus in dial. cont. Iryph. ait, humanum genus per Adam in mortem, ſeductionemque ſerpentis concidifſe. S. Irenæus I. 3. cont. haœr. e. 18. & l. 5. c. 34. CQlemens Alexan. I. 3. ſtrom. SZculo tertio. Tertullianus l. de anim. c. 40. ait, omnis anima zoufque in Adam cenſetur.. omdiu immunda, donec in Chriſto recenſeatur. Sgculo quarto. S. Hieronymus in c. 4. Jonæ. Nullus abigue pezxcato, nec ſi unius quidem diei Juerit vita ecjut. S. Chryſoſtomus hom. 5. in ep. Rorn. Cum dixerit tibi Judax«us, quomodo uniur virtute mundur ſalvatus eſt? poſſis & di- cert: guomogo & uno inobediente Adam mundus damnatus eſt? Teſtimonia horum & aliorum FPatrum refert S. Auguſtinus l. I. cont. Jul. c. 3. & 4. Et Il. 3. de pecc. mer. c. 6. & con- cludit: Non aliud, ex quo Chriſti Eccleſia con- ſtituta eſt, Divinarum Scripturarum tractatorer, & Cur:ſtianarum diſputationum Scriptorei ſenſe- runt, non aliud a majoribus acceperunt, non aliud poſteris tradiderunt. Tertio ſuhſcribunt Concilia. Palæſtinum, cujus meminit S. Au- Ee 5 guſti⸗ 442 Caput Il. güſtinus ep. 106. Milevitanum a. 416. Arau- icanum a. 529. can. 2. Toletanum VI. 2. 636. Florentinum & Tridentinum ſeſſ. 5§. can. 2. Quarto accedunt rationes Theologi- cæ, tum quia Chriſtus omnes etiam parvulos redemit: Redemptio autem ſupponit capti- vitatem & damnationem, damnatio pecca- tum. qvod in parvulis nonniſi originale eſſe poteſt: tum quia homo naſcitur obnoxius va- rviis ærumnis & miſeriis: Sed his natura no- ſtra, antequam laberetur, obnoxia non fuit, quia Deus creavit hominem inexterminabi- lem eα aOν&πMπο in incorruptione, Ergo làpſus præceſlit, & ideo peccatum originale cum pæna in poſteros Adami traducitur. Solvuntur Schol. Dari peccatum originale in poſteris Adæ ne- objetlio- nes FPe- lagii. gavit Pelagius & ejus diſcipuli Julianus & Cœle- ſtius, contendentes, Adamum ſibi ſoli peccaſſe, non vero pofſteris, niſi pravum exemplum illis dando, adeoque tantum exemplo. Unde docent poſteros Adæ nec culpam nec pœnam ab eo con- trahere, ſed mertem & alias hujus vitæ miſerias eſſe defeétus naturales, & concupiſcentiam eſſe bonum naturæ, quæ omnia Adam expertus fuiſ- ſet, etſi non peccaſſet. Proinde volunt, Baptis- mum non eſſe necefſſarium parvulis ad remiſſio- nem alienjus peccati, ſed tantum, ut fiant filii adoptionis, & habeant jus ad regnum ccleſte, ut ita ſine Baptismo forent quidem beati, & ha- erent vitam æternam, non tamen regnum cœ- leſte. Tandem vero argumentis Catholicorum convicti, agnoverunt „Adamum, ſi non peccaſ- ſet, non fuiſſe morti obnoxium, & eſ'us poſte- ros contraxiſſe ab eo neceſſitatem corporalis mor- tis, non vero peccatum, quod eſt mors animæ. Priorem errorem etism ſecuti ſunt Albigenſes & Anabaptiſtæ: Poſteriorem Zwinglius, Faber, Eras- Vmunn Liasmus Kipt iniguitat Peecato⸗ Cliginal Toli ni deis & v. . aeletione lros, Aotoln t Cne lmururt: Dlncahe ne n ngis i ctiamn d ni pon tionis4. 1o,& lezlaſſe am ederis Pro fuo 1. Cor. ttn kon 10 i alun Cnlſegen Denrum 6wod prir E hom. e b Uiginale Nionn (tion liun Ar 1b. Atu Anon I umn E, Thenng. n ell onit tio penn ginaleil norisn. natunr ton u etineh ge, e orgend eitat, Aen n &C: lrel⸗ enin ii Nnde e entiin / vot, U⸗ De mundo viſibili, opere ſex dierum, S&c. 443 Erasmus, & Sociniani. Rationes petunt I. ex S. Scriptura ubi dicictur, quod filius non portabit iniquitatem patris Ezech. 18. Sed ſermo eſt de peccato perſonali Patris proximi, non vero de originali primi parentis, & v. 26. nemo dicitur mori niſi per peccatum actuale, quod iterum de Judæis circumciſis & ab originali mundatis dicitur: & v. 30. Deus ſolum proteſtatur, quod ſuppoſita deletione peccati originalis, Deus nolit judicare Judæos, niſi juxta opera ſua. Rurſus quando Apoſtolus Rom. 5. multos mortuos in Adamo di- cit, omnes intelligit, uti v. 12. in quo omnes pec- caverunt: Et quando ait, gratiam Chriſti in plures abundaſſe, quam delictum Adæ v. I15. plures rexxss ſumit pro multis, in quos Chriſti gratia magis abundavit tollens non ſolum originale, ſoed etiam alia peccata actualia v. 19. etiam in eos, qui non peccaverunt in fimilitudinem prævarica- tionis Adæ, id eſt. in infantes, qui actuali pecca- to, & voluntate propria non peccaverunt, mors regnaſſe dicitur, infantes autem conſiderati tan- quam quid unum cum Adamo veluti capite morali generis humani legis capaces ſunt. II. Citant pro ſuo errore S. Chryſoſtomum qui hom. I1I. in 1. Cor. docet hominem non perire propter pec- catum Adami, ſed propter propria peccata. Et hom. 10. in c. 5. Rom. ait, ex illius inobedien- tia alium fieri peccatorem, quam poterit habere conſequentiam? invenietur quippe nihil debere pœnarum, ut qui reus non ſit, niſi ex ſeipſo ſa- Stus fit peccator. Et hom. 24. in ep. Eph. dicit, quod primum peccatum ſolum corpus corrumpit. Et hom. 39. in I. Cor. negat omnes mori in Adam morte peccati. (Verum in hom. 17. loqui- tur de baptizato, quem dicit non perire propter originale illi dimifſum, ſed propter perſonalia poſt Baptismum commiſſa. hom. 10. reſpondet ad hanc objectionem Judæorum; inobedientia unius multi conſtituuntur peccatores, quæ conſequentia? & eam ſolvit: ficuti ab uno Adamo peccante reatus eri- Peceatum originda! Non? Nubſt 4 aut mcd. * 444 Caput W. derivatur in multos, ſcilicet originalis, quia mors ceu pœna tranſit in multos: ita ab uno Chriſto juſtitia in multos derivatur hom 24. loquitur iterum de originali jam dimiſto, ex quo ſola ne- ceſſitas moriendi remanet. hom 39. negat omnes in Adam mori morte ir reparabili, uti ex exemplis ab eo allatis patet. Optatus Milev. negat pecca- tum actuale Adami in Seth tranſi fſe III. dicunt, Adam egiſie pœnitentiam. antequam ei proles na- ſerretur, ergo tunc non habebat peceatum in po- ſterog transfundendum. Verum illa nitentia ſuit Adami tanquam hominis privati, & de pec- cato, prout illi perſonale fuit, non prout erat peccatum capitis, cum jam tunc a dignitate capi- tis peccando excidiſſet. Vid illuſt. Bofſuet in defenſ Trad. Quæz autem ad tollendum pecca- tum originale ſyſtemata confinxerunt moderni noſtri Sociniani, quia mera figmenta funt, nec ulteriorem refutatienem merentur; quis enim von rideat Grunerum, dum in ſuis Inſt. Th. fin- git: Primos noſtros parentes per eſum venenati in paradiſo pomi naturam humanam corrupifſſe, abs- que eo, quod ad peccatum originale recurrere neceſſe ſit. Peccatum originale non eſt ipfa fubſtantia i animæ rationalis ex peccato Adæ corrupta. Ita fides docet, nam Deus, qui creat ani- mam rationalem, nequit eſſe auctor peccati ofiginalis, quod tamen foret, ſi peccatum hoc eflet fubſtantia animeæ. Deinde per Baptilmum deletur originale, & homo rege- neratus eadem perſona, ac idem individuum- eſt, ac homo originali adhuc infectus: Ergo non deletur ſubſtantia animæ, & conſequen- ter originale non eſt ſubſtantia animæ. Schol. 0 Ila tun ori excato finam in Llligendh conliſtit. lun erd Menta ge intellecti p., 21, V. V. 6 de ded hee ſen geſia cünſa ſen Cmnen Nignalis Nom., he uens no leas teo non ls kegtun De mundo viſibili, opere ſex dierum, &c. 445 (hen Schol. Matthias Illyricus Lutheranus docet pecca- d no (htn tum originale eſie ipſam animam rationalem ex 1 Dan peccato corruptam: I. quia Adam peccando Di- oan vinam imaginem in anima perdidit, quæ in vi in- telligendi & volendi adeoque in ſubſtantia animæ gran conſiſtit. Verum Adam Divinam imaginem ſo- neniter lum perdidit quantum ad Charaéteres & orna- I in menta gratiarum, non vero quantum ad naturam intellecti am. II. Peccatum originale Gen 8. iroer . aunin v. 21. vocatur figmentum cordis malum. Rom 6. “ v. 6 vetus homo, quæ ſubſi ntiam den tant. 8 Sed hæc dicuntur metonymice ſumendo effeétum , Nos ſeu deſideria carnis peccati originalis, pro ipfſa liten cauſa ſeu ipſo originali. S 4 . Boffuet Mdum Peo §. 266. . „ . . 4 o Concupiſcentia non eſt formale peccati Mec con- gi4 originalis. Ita de fide docet S. Scriptura curviſcen- E Rom. 8. Wilul damnationis eſt iig, qui ſunt in tia. nſeeni Chriſto Jeſu. Ergo concupiſcentia in renatis e manens non erit formale peccati originalis. e Nec dicas, quod concupiſcentia remanens ideo non ſit culpa damnatione digna quia ejus reatum pœnzæ Deus in Baptismo dimiſit. Nam Deus non dimittit poœnam, niſi culpa ſa ki dimiſſa: ſaue ſi culpa adhuc adeſt, manet u aAliquid damnatione dignum. & renati per igen- Baptismum, fiunt juſti, amici, & Filii Dei, R—KHL cum quo non ſtat reatus culpz. Uade Tri- vun dentinum ſeſſ. 5. can. 5. anathema dicit illi, lenkt qui afſerit, per Baptismum non tolli totum lopntß id, quod veram & propriam rationem pec- pinte cati habet. l: I Sckol. 1. Lutherani docent, peccatum originale pon Sokuntur anſelie effe tantum defectum juſtitiæ originalis. ſed etiam objefſio- concupifcentiam pravam, hoc eſt babitualem to- nes Les- nk. . tius theri. conſiſtat eſſentia pveccatè origina- lis. — 446 Coaput Il!. tius naturæ diſpoſitionem ad omne malum; & licet interveniente peccatorum remiſſione nobis non imputetur, eſt tamen in ſe malum morale, imputabile & damnabile. Imputabilia etiam & damnabilia fſunt omnia deſideria ex hoc habitu orta, licet non accedat noſter conſenſus; hinc quamdiu hac concupiſcentia laboramus peccato ſumus obnoxii. Probant hoc I. quia Apoſtolus vocat concupiſcentiam peccatum. Sed hoc ideo ſolum, quia ex peccato eſt, & ad peccatum in- clinat. II. Concupiſcentia ante Baptismum eſt voluntaria. Verum ſola voluntate capitis. III. Concupiſcentia opponitur legi. Aſt ſolum cauſa- liter inclinando ad ejus transgreſſionem, quæ inclinatio non eſt a Deo, & odio ab eo habetur tanquam induétiva ad peccatum. 3 In qus Schol. 2. Quærunt Scholæ, in quo ſita ſit peccati originalis eſſentia. Catharinus vult efſe ipfum aétuale peccatum Adami, & unum in omnibus ejus poſteris non intrinſece eis inhærens, ſed eos extrinſece peccatores denominans. Verum hoc videtur non ſatis cohærere cum doctrina Triden- tini, quod docet, peccatum Adami transfundi in ejus poſteros, illis ineſſe, & unicuique proprium effe. Durandus cenſet, illud confiſtere in reatu pœnæ: Sed reatus hic culpam ſupponit. Arimi- nenſis putat, conſiſtere in morbida qualitate trans- fuſa ab Adamo in poſteros Aſt nulla cauſa hu- jus qualitatis hoc modo aſſignari poteſt, nec ap- paret, quomodo a corpore in animam transeat. Nonnulli Thomiſtæ contendunt, conſiſtere in ha- bitu inclinante hominem in -bonum commutabile tanquam ultimum finem Sed quis hunc habitum producit, qui potius eſt effectus peccati origina- lis. Vera ſententia nobis videtur, efſentiam ſeu formale conſtitutivum peccati originalis conſiſtere in privatione juſtitiæ originalis nobis voluntaria voluntate capitis. Nam originale a S. Scriptura, Patribus & Concilio Arauſicano can. 2. & Triden- tino ſeſſ. S. can. 2. mors animæ & inimicitia Pe appel- lymn opell di, g mür: us e Vation ge pel Vvation volunt Viratio lontate Gn ſolet en lr Kinen 6 Cig fonemn nciter Taliter Volont Agrit ſye ce Iun alis Kritn hor. 5 cvoc lemine t⸗ dolte Aun II Mentun De mundo viſibili, opere ſex dierum, &c. 447 melun 4 appellatur: ergo conüiſtit in privatione illius do- ihore u ni, quo ſpiritualiter vivimus & amici Dei effici- Mlon nit, mur: ſed hoc eiſt gratia ſanctificans, quæ eſt pri- blinein mus effectus juſtitiæ originalis, ergo in ejus pri- X W vatione ſita eſt peccati originalis eſſentia. Dein- nlerin i de peccatum habituale perſonale conſiſtit in pri- ramns eun vatione gratiæ ſanétificantis, prout eſt voluntaria nis Mtin voluntate propria perſonæ: Ergo & originale in Sel heh privatione ejusdem gratiæ prout voluntaria vo- pecem: luntate capitis Concupiſcentia igitur poteſt dici eptinn quaſi materiale, qualiter effectus/ ad fuam cauſam cihiis ſolet comparari ut materiale ad formale. Non ſolumce obſtat huic ſententiæ S. Thomas, quando priva- onem, tionem juſtitiæ originalis vocat poenam peccati, beo i & originale ægritudinem. Nam ibi hanc priva- tionem ſpeétat phyſice pro ſubtractione auxilii juſtitiam originslem conſervantis, non vero mo- N e raliter prout eſt carentia formæ debitæ, & eſt 1 Ae 1 volunta ia vi actualis peccati Adami: Vocat etiam n in i ægritudinem, fi ſpectetur ſecundum materia'e, Nels, ſive concupiſcentiam, ſeu proclivitatem ad ma- Joan ſum Deinde per Baptismum redditur juſtitia ori- Kin li ginalis quoad primarium ſolum effectum fſcilicet nri . gratiam ſanctificantem & dona eam ſubſequentia. Giode No⸗ e 16 6* Schol. 3. Traductio peccati originalis fit per hoe, Quomodo lait⸗ quod anima connaturaliter uniatur corpori ex traduca- , ſemine corrupto deſcendenti, quæ corruptio con-tur ori- Dola ei fſtit in privatione illius vigoris, quem ſemen ha- ginale. nut, buiſſet ad propagandam juſtitiam originalem, ſi in Adam non veccaflet. Quippe ſemen primi paren- lllin, tis prout inſtruéctum illo vigore erat quaſi inſtru- i, mentum ad propagandam juſtitiam origin-lem: su Ergo deſtitutum hoc vigore erit quaſi inſtrumen- eteti tum ad propagandam carentiam juſtitiæ origina- i, lis. Porro ſi Adamo non peccante Eva, vel ali- an quis ex poſteris Adami peccaſſet: poſteri non 0t uc contraxiſſent peccatum originale, quia ſolus Adam , caput morale totius generis humani conſtitutus iudl, J. 267. 448 3 Cavut W. G. 267. Omnes Omnes omnino homines ex Adam ſemi- homines naliter propagati, ſecluſo ſpeciali privilegio, "riginate contrahunt peccatum originale. Quippe ar Rom. 5. dicitur: In quo omnes peccaverunt. Peatet hoc etiam ex argumentis G. 264. alla- Excepta Stchol. 1. Dictum eſt r, omnes ex Adam ſeminaliter Beatiſima propagati, ut excipiatur Chriſtus, qui non ex VLVirgene virili ſemine, ſed myſtico ſpiramine conceptus Marig. fuit. Dicétum eſt 2. Secluſo ſpeciali privilegio, quia de Beatiſſima Virgine mox agemus. 3. Com- munius docent Theologi, eum, qui ex humana carne miraculoſe formaretur, non contrahere ori- ginale peccatum, quia non deſcenderet ab Adam per ſeminalem propagationem Unde Tridenti- num ſeff. 6. c. 3. dicit: Niſi homines ex ſemine Adæ propagati naſcerentur, non naſcerentur in- juſti. Talis tamen hemo baptizari deberet, non ut mundaretur ab originali, ſed ut acciperet gra- tiam ſanctificantem, fieret membrum Chriſti, & conſequenter hoc modo jus ad regnum coœlorum. Quœ ſine Schol. 2. Beatiſſimam Virginem Mariam ſine labe labe ori- Originali non eſſe conceptam a. 1387. docuit Jo- ginali annes de Monteſono Doctor Theologus ordinis concepia Prædicatorum. Sed ejus ſententiam Univerſitas fuit. Pariſienſis damnavit, cujus judicium Petrus de Ordeomonte Epiſcopus Pariſienſis confirmavit. Ad Clementem VII. appellavit de Monteſono, ſed cauſa ſe caſurum proſpiciens judicium decli- nare malujt, & Avenione elapfus, a ſuis etiam deſertus fuit, qui publice palinodiam cantarunt. Circa annum 1431. tempore Concilii Baſileenſis de immaculata Conceptione Theologi acerrime digladiabantur, & Patres Concilii de hac re ma- ture acturi Joanni de Turrecremata mandarunt, ut fuam pro veritate ſententiam declararet. Pa- ruit „ Demm nuit Sy Concili mejore ii tame ſell 96 Mro in (Copnſon Uecte Catholie Gieage Qundo U Pentine uügenl Vg Ueliurent. (t 1. me, Nehne ign ter Culiti Eltio Iua imr ECretn ynocn Firiſen Ment. . Konem Nem UVn Cetneſi Iheps ſteriti Kiingen eont le utin N 1 dm Kri. Phirlen i Meethbink. 264 0 ſemim li non one) priyiegt 2. (or humen Ahere Oli e Tden 8 & ſell⸗ Cgrener Etetet, 1 ohgetgr⸗ n Crti n H m le le ogn lud Diiin 4 Petnus coNin Monts fcum 6 De mundo viſibili, overe ſex dierum, S&c. 449 ruit Synodo Turrecremata: ſed cum Eugenius Concilium Ferrariam tranſtuliſſet, Turrecremata majorem Patrum ſententiam ſecutus Baſilea abiit, ii tamen, qui pervicaciter Baſileæ remanſerant ſefſ. 36. a. 1439. decreverunt, ſententiam ſtantem pro immaculata Conceptione B. V. efſe piam, conſonam cultui Eccleſiaſtico, Fidei Catholicæ, rectæ rationi, & S. Scripturæ, & ab omnihus Catholicis tenendam, nec licere contrarium præ- dicare vel docere. Hoc decretum editum fuit, quando hoc Concilium non amplius erat legiti- mum, unde Sixtus IV. nulla facta hujus decreti mentione a. 1476. Conſtitutionem edidit, in qua Indulgentias iis conceſſit, qui in Feſto Concep- B. Virginis Miſlam & officium a ſe approbatum recitarent, aut iis interefſent. Alteram rurſus edidit a. 1483. in qua eos damnat, qui auſint affirmare, eum lethaliter peccare, qui hoc Feſtum celebraret; aut hæreticum eſſe, qui propugnaret B. Virginem ab originali immunem fuiſſe. Uti patet ex Extrav. com. de Rei. & Ven. S. S. Huic Conſtituioni forte anſam dedit diſputatio a Vin- centio de Brandelis O. P. P. Ferrariæ habita, in qua immaculatæ Conceptioni B. V. contradixit. Decretum Concilii Baſileenſis amplexa eſt quædam Synodus Avenionenſis a. 1457. & Univerſitas Pariſienſis. Trithemius etiam a. 1494. in Com- ment. de laudibus S. Annæ immaculatam Concep- tionem B. Virginis propugnavit, cujus opinio- nem Univerſitas Pariſienſis, Colonienſis, Ordo Carmelitarum, Minorum, plures Cardinales, Ar- chi- & Epiicopi defenderunt: Imo Univerfitas Pariſienfis a. 1497. decretum edidit, ne quis de- inceps Doctoris gradum conſequeretur, qui huic ſententiæ non faveret, & edito juramento ſe non aſtringeret, ſe eam ſtrenue propugnaturum, & c contrariam ſententiam falſam impiam & erro- neam eile cenſuit. Tandem tempore Concilii Tridentini tractatus de Turrecremata hucusdue eli⸗ Dhram Inſtit. Theol. Tom. I. P f 450 Caput W. deliteſcens editus fuit, & licet Patres Tridentini Immaculatæ Conceptioni faverent, noluerunt ta- men contrariæ opinioni præjudicium afferre, ſed in decreto de peecato originali obfervandas eſſe conſtitutiones Xyſti P. IV. ſub pœnis in eis con- tentis edixerunt. Recrudeſcente vero eadem hac controverſia S. Pius V. a. 1570. conſtitutionem edidit, ubi graves in eum pœnas ſtatuit, qui vel in Concionibus vel publicis conventibus alteru- tram opinionem auderet attingere: viris tamen docétis de hac re in publicis diſputationibus abſen- te ſcandalo diſputandi licentiam dedit, absque eo tamen, ne quis in hac re ab Apoſtolica ſede nec- dum definita alterutram ſententiam auderet, nota- re velut erroneam. Omnia hæc confirmavit Pau- lus V. a. 1616. & a. 1617. vetuit, ne quis dein- ceps in Concionibus, Lectionibus & Thefibus aut alüs actis affirmare auderet, Beatiſſimam Virgi- nem in originali conceptam eſſe, quin tamen gontrariæ opinioni preæjudicium inferre velit. Gregorius XV. a. 1622. conſtituit I. eum, qui in actis publicis ſuſtinet immaculatam Conceptio- nem, contrariam ſententiam impugnare non de- bere, ſed de ea filere. 2. Ut, novis exortis opi- nionibus in Chriſtiano populo, quod in privatis conventibus propugnata fuiſſet opinio immacula- tæ Conceptioni adverſa, ne in privatis quidem actibus liceret eam defendere exceptis Fratribus O. P. P. 3. Ut in officio Eccleſiaſtico Conceptio- nis B. V. nemo fſive privatim ſive publice alio quam Conceptionis titulo fine addito uteretur. Tandem Alexander VII. a. 1661. graves pœnas in eum ſtatuit, qui ſententiam, cultum, Feſtum Conceptionis in dubium vocare auderet, aut quo- vis prætextu obterere: vetat tamen dicere, con- trarium tenentes hæreſis crimen, vel peccatum mortale incurrere, neque hanc controverſiam vult decidere, ſicuti etiam Hiſpaniarum Reges Philip- pus III. apud Paulum V. & Philippus IV. apud Gregorium XV. pro definienda hac controvo:ſi nihi De nnun nihil ot eſe de Peccatt Feſtum brat tune Uncde Lecle Offio Anple Pontit mnu: (knent inmanl Iule r Cllte nntio let, edidior mmmt Wur, Gbam pie ( GUne m digne tuatur. Ctholi Eemien mentis Krids gin Datnit i, dem, thori N DB. elti kd un s Ttiteti tuit, ee tibus 1 Viris e Mnibus 1 t, Ahegen lea der iceret, non ſrmawitar ne isten Theibun imam I Gbin loſene de . en, Cl 1 CoNenin iu o immid vutſs l⸗ 6s Inn 0 Cono to Dlel ares e 5 tunn, Ae diere, prat qua immeculatæ, ſed qua gandioſæ, quia De mundo viſibili, overe ſex dierum, &c. 451 nihil obtinere potuerunt. Ex his patet, nondum efſe de fide Beatiſſimam Virgnem non contraxiſie peccatum originale: licet enim Eccleſia celebret Feſtum Conceptionis B. V. hoc tamen non ce tunc primum pignus redemptionis aceepimus. Unde Gregorius XV. præcepit, ut in Mifſa & officio non dicatur. Conceptio immaculata, ſed ſimpliciter, Conceptio: & in conſtitutionibus Pontificum verba: Immaculata, Intemerata refe- runtur ad Beatiſſimam Virginem: imo cum verba Clementis XI. ut Feſtum Conceptionis B. M. V. immaculatæ de præcepto obſervetur: in quadam Italiæ urbe ita imprimerentur ut Feſtum imma- culatæ Conceptionis &c. idem Clemens 1709. or- dinario loci præcepit ut ſevere eum reprehende- ret, qui verba adulterari præſumpfit, & illam editionem ſupprimeret. Deinde licet fub titulo immaculatæ Conceptionis B. V. feſtum celebrare- tur, non ſequitur, quod ipfum myſterium tan- quam de fide certum Eccleſia ſtatuat: poteſt enim Eccleſia Conceptionem immaculatam religioſe ac pie colere & colendam proponere ex ſola certitu- dine morali. & prudenti judicio, quod tali cultu digna ſit. quin res ipſa tanquam de fide certa ſta- tuatur. Nihilominus eſt ſententia moraliter certa, Catholicæ plebis, & omnium Catholicarum Aca- demiarum communis, & ſedis Apoſtolicæ argu- mentis apertis innixa, Beatiſſimam Virginem Mariam nunquam contraxiſſe peccatum originale, cujus hanc rationem profert Scotus: Beatiſſimam Virginem ſine originali peccato conceptam fuiſſe, Patuit Deus facere, & hoc redundat in honorem Filii, ac cedit in majorem Matris Dei perfeétio- nem, nec ratio, nec S. Scripturæ vel Eccleſiæ authoritas obſtat, adeoque voluit Deus, ergo fe- cit. Deinde Beatiſſimam Virginem etſi nunquam peccati mancipium fuerit, Jeſus Chriſtus redemit: Perfectus autem Redemptor fuit, cujus partes erant, aliquem perfecte redimere, id eſt, ab omni Ff 2 Poena: men debi- tusm pro- vimum illud con- krahendi habuit. Caput W. pœna: Cum vero carere Dei gratia vel momento temporis, ſit graviſſima pœna, decebat, ut effet aliqua creatura, nec ſane alia, quam ſanctiſſima Dei Mater, quæ nequidem puncto temporis eſſet Deo inviſa, ſed per Chriſti merita quolibet mo- mento ab omni culpa & odio Dei libera, adeoque ſine originali concepta, qnod poſtulabant tria Chriſti attributa perfeétiſſimi Pacatoris, Mediato- ris, & Benefactoris Non obſtat I. quod ad Rom. 5. omnes in Adam peccaſſe dicantur: nam ſolum ſequitur, omnes peccafſe quoad debitum, non vero quoad actualem incurrentiam, adeoque omnes in ſenſu accommodo, non abſoluto. Eo- dem modo Chriſtus pro omnibus mortuus eſt, non quod omnes eſſent peccatores actu, ſed de- bito & exigentia. Non obſtat II. quod Beatiſſi- ma Virgo prodierit ex ſemine corrupto, nam corruptum ſolum fnit, ſi ſeétemus conceptionem materialem, non vero ſi formalem & gratiam at- tendamus. Neon obfſtat III. quod ſic Beatifſima Virgo redempta non fuiſſet: Redempta enim fuit non redemptione liberativa, ſed præſervativa: Redemptio quippe non ſemper actualem captivi- tatem ſupponit, ſed ſufficit debitum eam incur- rendi. Qug ta- Schol. 3. Quærunt ulterius Scholæ, an Beatiſſima Virgo habuerit debitum proximum contrahendi peccatum originale. Reſpondetur communius af- Eirmative, tum quia alias non fuiſſet proprie a Chriſto redempta, utpote non comprehenia ſub objecto redem tionis, ſcilicet ſub peccato Adami, quatenus eſt peccatum naturæ: tum, quia ſi Ada- mus non peccaſſet, Beatiſſima Virgo habuiſiet jus, accipiendi juſtitiam originalem: Ergo quia Ada- mus peccavit, illa habuit debitum contrahendi originale, eoipſo, quod deſcenderit a ſemine cor- rupto deſtituto vigore juſtitiæ originalis propa- gativo: Certe eoipfo quod Beatiffima Virgo ex ſpeciali privilegio ab originali præſervata fuerit, ſupponitur eam ſub lege comprehenſam iſe⸗ ec Vm Ner ol litam lit in tionm mIm 1 Non de turam tum e Une grttin tan, c1. N Ien: ns eſt Clnat: kegt ir extrin Akot. 4. wento w c negt limedtn tanie t in Vicacian ſinglin Edes ument Domane etltenti igin Lis Po Cie prn atem nten 10 1 ſe De mundo viſibili, opere ſex dienum, &c. 453 non Nec obſtat J. pro Beatiſſima Virgine legem illam tr i latam non fuiſſe: nam pro ea quidem lata non fufihk fuit quoad executionem, bene vero quoad obli- ellaniee gationem. Non obſtat II. quod debitum proxi- cer mum ſit ſaltem umbra peccati, quæ matrem Dei ei lo nen decet Nam eſt umbra peccati inficientis na- turam non perſonam, nec eſt coactio ad pecca- leben 6, N tum contrsbendum, ſed tantum ad ejus debitum. 1 qn Unde etiam Beatiſſima Virgo nunquam fuit ſfine entmen gratia quoad perſonam, ſed ſolum quoad natu- dd keinn ram, euzæ tamen denominatio fuit mere extrinſe- ll, Mer ca. Non obſtat III. quod B. V, non habuerit fo- lm mitem: Ergo nec debitum proximum, quod vi- noInIi 6 Hus eſt. Verum hoc falſum eſt; fomes enim in- ku, ſit⸗ clinat ad peccatum, ita ut ſimul ſuppoſito inhæ- 0s Berd- reat intrinſece: debitum vero proximum ſolum to, I extrinſece denominat. de chol. 4. Ordinis militaris S. Georgii equites jura- Licet vo- ean⸗ mento ſe obſtringunt, ſeſe vitam & ſanguiner tunz; ſan- leheni pro defenſione Immaculatæ ſine labe originali eetgzche Dn enm Conceptionis B. V. profouſnuros. Contra hoc ju- pium pro rinilſi ramentum & votum ſangninarium pugnat Mura- tuenda len tin torius, ſen Lamindus Pritannus, de ingen. mode- imacu- em rat. in Relig neg. 1. 2. c. 6 vocatque illud per- jata Con- . vicaciam. Verum hoc juramentum & votum ceptione an Benie ſanguinarium efſle licitum, patet I. Ex eo, quia . . colne ſedes Apoſtolica hunc Ordinem Equitum hoc ju- onphist ramento ſe obligantium approbavit 2 Certa eſt let on Romanorum Pontificum & Eceleſiæ propenſio in pheten, ſententiam, Beatiſſimam Virginem eſſe fine labe Aritoi Originali conceptam, unde hæc ſententia eſt ma- in gis probabilis, magis pia, & moraliter cerfa: . Ergo licet pro ea defendenda mortem oppetere. Quippe pro exercenda virtute licet mori: Sed qui prudenter exiſtimat, ſfibi certam eſſe hanc ve- ritatem de immaculata Conceptione B. V. exercet virtutem, dum jndicio moraliter certo, & veri- tati ad majorem Dei gloriam pertinenti aſſentitur, ergo licet non teneatur pro ea mori, poteſt ta- men ſe juramento obligare, ut pro ejus defen- FI 3 ſione PFer pecca- tem Adam ju- ſitiam ongind- lem ver- didit. 454 Caput IV. fione moriatur, quia hoc modo juramentum eſt de re licita, & majori bono virtutis. 3. Ecclefia laudat illos ſanétos, qui a Tyrannis occiſi fue- runt quia omittere nolebant actum alicujus vir- tutis, a quo tamen ceſſare poterant, uti Virgi- nes, qui maluerunt mori; quam nubere: cum igitur ſententia de immaculata Conceptione ſit magis pia, quam contraria, licet eam pro vitan- da morte quis ſequi poſſit, licitum eſt juramen- tum, pro ejus defenſione ſanguinem profundendi. Notat tamen Benediétus XIV. in opere de Cano- niz, hominem pro hac ſententia morientem non fore Martyrem, quia moritur pro veritate non- dum ab Eccleſia de fide definita, adeoque deeſt cauſa ad Martyrinm requiſita. Hinc Theophilo Raynaudo talem verum Martyrem eflſe aſſerenti flentium a ſede Apoſtolica fuit impoſitum. Hoc idem, ſeilicet talem Martyrem non fore, evincit Muratorius ſuis rationibus. . . H. 268. Natura humana per peccatum Adæ juſti- tia originali, gratia ſanctificante, virtutibus & donis ſupernaturalibus ſpoliata fuit. Pa- tet ex Concilio Arauſicano can. 2. & Tri- dentino ſefſ. S. can. I. anathema illis decer- nente, qui dixerint, primum hominem per peccatum non amiſiſſe ſanctitatem, & jukti- tiam, in qua conditus fuerat: ſed Adami peccatum in poſteros ejus & totam naturam humanam traducitur: (G. 264.) Ergo illa juſtitia originali &c. per illud ſpoliata fuit. Hinc Rom. 3. v. 23. dicuntur omnes peccaſſe & carere gloria Dei. Per idem peccatum natura humana vulnerata fuit in potentüs naturalhbus; & quidem vulnere ignorantiæ, quo Dr mun (o heb luln: V. untas ² coneupil ls immo latoni ee aibili i. Ite lelcende Uos ii udo SriE hlushe te l p ita AWoe eo, Tendon Symct le Morte . Une 6, Con oel Eotten Ium, tütamn. De mundo viſibili, opere ſex dierum, Gc. 455 nammd quo hebetatur ratio ad cognoſcendum ve- zlh rum: vulnere malitiæ, quo retardatur vo- luntas a proſecutione boni honeſti: vulnere concupiſcentiæ, quo appetitus concupiſcibi- lis immoderate fertur in bonum delectabile rationi contrarium: vulnere infirmitatis, quo Ubeten an ceptleA 1 C H . e iraſcibilis torpet ad proſecutionem boni ar- Am. dBui. Ita P. P. colligunt ex parabola hominis kiril deſcendentis a Jeruſalem in Jericho. Luc. 10. e e Ci . F. 269. Mors corporis, Ignorantia, Concupiſcen- Eænæpet- Ed tia, pudor nuditatis, morbi & reliquæ hu- cati ori- tum. h jus vitæ miſeriæ ſunt conſequentiæ & poenz ginalis. de,em lapfſus humani & peccati originalis. De Mor- te I. patet Gen. 2. V. 17. ubi Deus Adamum ita allocutus eſt: In quacunque die comederis e eo, morte morieris. Hebr. à) D mo- riendo morieris. Targum: eris reus mortis: Symachus, mortalis eris. Quod autem hoc 2 de morte corporis intelligatur patet ex illo: Terra er, & in terram ibis. Nec poteſt dici cum Socino, Gen. 3. v. 17. declarari ſolum, mortem non eſſe ponam peccati, ſed termi- num, ad quem pœna duratura eſt: vel in- tentari mortem tantum violentam ſen imma- turam. Nam ex dictis liquet, quod de morte proprie dicta, & non violenta loqua- tur. . AIlgnorantia eſt poœena peccati, nam hanc ſanat gratia Chriſti per mentis illuminario- nem, ergo eſt vulnus & poena peccatf. item Adamus ante laplum animantibus nomina FKf 4 pro- 456 Carvut W. proprla fine difficultate impoſuit, quod nos nonniſi poſt laboriofa ſtudia poſſumus. 3. Concupiſcentia eſt pozna peccati: Sic Apoſtolus Rom. 7. v. 23. gemit: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentit mec, & captivantem me in lege pectati, qu&œ ſt in membris meit. Jac. I. Vv. 14. Unurquirgut tentatur a concupiſcentia ſua abſtraltus & ille- us: deinde concupiſcentia cum conceperit, parit veccatum. Cum ergo concupiſcentia pugnet cum bono, cum ad peccatum inclinet, ma- lum, adeoque pœna peccati eſt. 4. Pudor nuditatis eſt pœna peccati: Nam Gen. 2. v. 25. Adam & & Eva nudi non eru-. beſcebant: poſt peccatum vero aperti funt oculi eorum, fcilicet, ut turpis nuditatis pu- dore afficerentur, & ideo ad eam tegendam ex foliis ficus conſuerunt fſibi perizomata He lumbaria, ſubligacula. Gen. 3. v. 7. 5. Morbi & reliquæ hujus vitæ miſeriæ ſunt pœna peccati, illis enim homo in ſtatu innocentiæ fubjectus non fuiſſet. Solvun ur Sschol. Pelagiani negant mortem, ignorantiam, Con- objektio⸗ nes. cupifcentiam, & pudorem nuditatis efſe poenam peceati, quibus fubſcribunt Sociniani I. quia mors homini naturalis eſt. Verum immortalita- tem homini conceflam ex gratia fäaiſſe in ſtatu innocentiæ §. 259. diximus. II. Ignorantia in Adamo non fuit ante lapſum, ſed ſeduétus fuit, poſtquam per fuperbiam jam peecaverat. III. In ſtatu innocentiæ Concupiſcentia & libido ita vo- luntati fubdita fuiſſet, ut nunquam poſlet ſollici- tae nolentem, ita ut ſine omni noxia cupiditate illa homo uteretur, ficuti manibus & pedihus. . Vm II. 0. led ad⸗ lt, ei Om worten Hiniber ſenln a Pos ſon he, AIIibus Wrnt AHhn ſo iſi Ine 15 1 , ſil V ſlem ſelent, Ktol . es m Nemn pen Ne Vide Ctttumn detet tl non ve Cfnnin Crudel tali 3 Abiron hoe. dii⸗ Aet Therun ut De mundo viſibili, opere ſex dierum, & . 457 Aod IV. Concupiſcentia non eſt naturalis appetitus, m ſegd addit inordinationem, qua rationem antever- tit, eique repugnat. Nc.t Viutiz F. 270. egund . . li, l Omnibus hominibus moriendum eſt. Pſ. Omnihus u 38. GHuis eſt homo, qui vivet, & non videbit morien- d mortem? Hebr. 1I. Statutum eſßt omnibut ho⸗ dum eſt. nl,1 minibus ſemet mori. Hæc verba in generali ie ſenſu accipere nihil prohibet, Ergo de omni- ien bus funt accipienda. Deinde ſententia mor- tis lata eſt in omnes Adæ poſteros: Ergo in omnibus executioni mandabitur. Utrumque aA affirmat Apoſtolus I. Cor. 15. v. 22. Jicut in üun en Adam omner moriuntur, ita & omnes in Chri- NMek io vivificahuntur. Accedit S. Thomas, qui lttse in c. 15. ep. Cor. I asct. 8. ait: Licet hœc lit- nn tera, ſeilicet, non odher meriemur, non ſit con- enumd. tra fidem, tamen Eccleſia magir acceptat primam, ,3 feilicet, quod omnet moriemur, ſive reſurgemuf. te IH Schol. Cajetanus docet, non omnes omnino homi- An ali nno in nes morituros, & morte mediante ad beatitudi- non nem perventüros. I. Qaia Henoch translatus eft, mar: ne videret mortem Hebr. II. quod idem de Elia certum eſt Verum translatus eſt Henoch, ne deret eo tempore mortem, quo alii videre 101 non vero ut penitus evaderet. Nam conf omnium fidelium ſenſus, quod Henoch & l crudelitatis Antichriſti ſævitiam in ſua adhuc mor- tali carne fint paſturi. II. Num. 16. Dathan & Abiron dicuntur vivi in infernum deſcendiſſe. Et Apoc. 19. de Antichriſto, & ejus pſeudo-prophe- ta dicitur quod vivi miſii fint in ſtagnum ignis. Sed Dathan & Abiron vivi ad gehennam non per- venerunt, quia terra ſe occludente ſuffocati ſunt: Et Antichriſtum D. Jeſus Chriſtus interficiet Spiri- FTI S tu Vi- * 5 458 Loaput I. nm tu oris ſui. III. 1. Cor. 15. V. 51. ubi nos legi- mus: omnes quidem reiurgemus, ſed non omnes immutabimur: Græci codices habent non omnes quidem dormiemus, omnes tamen immutabimur. bere Conſentiunt verſiones Syriaca & Arabica, & vi- in e detur hæc leétio vulgatæ præferenda tum quia éà ſe Apoſtolus in toto hoc capite de reſurreétione bo mnuit ſe norum traétat, non vero de illa malorum, queod e Mia tamen foret, ſi legeremus: omnes refſurgemus: Uuls tum quia Apoſtolus agens de reprobis nunquam ſe utitur verbo in prima perſona, ſed in tertia, unde l N dixifſet; omnes quidem reſürgent, ſed non omnes Mi immutabuntur. Verum lectio vulgatæz cum plu- ( 10 ribus Codieibus græcis retinenda eſt, & juxta e t citatam etiam leétionem ſenſus eſt: non omnes Si, 1. dormiemus, id eſt, non diu mortis ſomno tene 5„ 5 fe bimur, illi Ccilicet, qui vivent in adventu Domi- Alafhln ni: non autem dicitur: non omnes moriemur, (eidlio ita ſcilicet, ut nonnulli brevi iterum reſurgant. ut , ol le ſhe malis in prima perſon erit, uti Kom. 14. Ommes ſtahimus ante tribikhal Dei. IV. 1. Thefſſ 4. poſtquam dixit Apoſtolus: mortui qui in Chriſto Junt reſurgent primi: deinde nos qui vivimus, Deinde Apoſtolus non * de bonis æque ac qui relinquimur, fimul rapiemur cum illis. Uhi een innuit, eos qui adveniente Chriſto in extrema unfe judicio vivent, mortuis reſurgentibus conſocian: Um dos, & in regnum Chriſti transferendos eſſe. (aoen Sed reſpondet S. Auguſtinus l. 20. de Civ. c. 20. n igne quod rapiendi cum Chriſto in aera in ipfſo raptu, am vel ante raptum per ignem conflagrationis mori- ſenlte turi ſint. V. In ſymbolo profitemur venturum Gdocent Judicem vivorum & mortuorum, Aſt per vivos non 1 intelliguntur ii, qui nunc vivunt, & impoſterum ſolnn vwivent, vel ii, qui vivent judicii ſignis jam ap- Cant parentibus & deinde morientur. . e lrci. Mi e J. 271. ur De mundo viſibili, opere ſex dierum, Sc. 459 R nos⸗ Anonome §. 27 1. non On e e11 Rmistn Peccati originalis poena poſt mortem præ- Pena pec- Ne LCipua eſt poena damni ſeu privatio vitæ æter- cati ori- hmd næ, five viſionis beatificæ. Ita Tridentinum g'nalis neirne innuit ſeſſ. 5§. can. 4. 5. Et Innocentius III. oN. mor- lom,dH in c. Majores, de Bapt. definit. Poœna origi;: H nalis peccati eſt carentia viſionis Dei. Ratio tei eſt: Natura humana per peccatum Adæ pri- nener vVatur juſtititia originali & gratia ſanctificante zung (J. 268) Ergo etiam vifione intuitiva, quia & n hee tanquam actus vitalis ſupernaturalis efſ- von om ſentialiter præſupponit gratiam tanquam umo teen principium radicale vitæ ſupernaturalis, ſicut in Domi õs . nmem peratio vitalis naturalis animam. Dron . . . eee Schof. Ex his certum eſt de fide, etiam infantes cum An infan- is Eiu⸗ ſolo originali morientes in cælum venire non poſ- tes pro ti Lom ſe, & pati poœnam damni. Sed quæritur in Scho- peccato 1, IN lis, utrum etiam aliquam pœnam ſenſus in infer- originali 6 1Cn no fuſtineant. P Berti cum S. Auguſtino ſerm. 14. pœam li Fun de verb c. 3. putat, eos plecti aliqua etiam ſonſas pa= pona ſeniis et in comparatione adultorum mi- tigntur. tiffſima: tum quia in S. Scriptura abſolute dicitur, collocandos in extremo jndicio ad ſiniſtram ituros in ignem æternum: tum quia parvuli/puniuntur poena damni, quæ gravior eſt: Ergo etiam poena ſenſus. Ali cum S. Thoma d. S. de malo, a. 2. docent, parvulos cum ſolo originali decedentes non pati pœnam ſenſus; tum quia pœna ſenfus ſolum reſpondet peccatis actualibus: Apoc. 18. Quantum glorificavit ſe, & in delitiis fuit, tantum date illi tormentum & luktum. Item Matth. 25. Marci. 9. tum quia Innocentius in c. majores de Bapt. ait: PFœna originalis peccati eſt carentia vi- ſionig Dei: aftualis vero vœna peccati eſt gehennæ perpetu«”h Crutiatus. Et S. Greg. Naz., or. 20. ait, hos parvulos ſupplicio non affici: tum quia pœna n ſen- 4⁵0 Canut IV. len ſenſus non eſt proportionata & debita culpæ ori- An ginali, utpote quæ non eſt per voluntatem perſo- oter næ, ſed naturzæ, & in qua non eſt converſio ad mogii . bonum commutabile, ſed ſola averſio a Deo, ſeu ſiirt Privatio juſtitiæ originalis. Docent ulterius hi Gunt auctores, hos parvulos nullum dolorem & triſti- tiam percipere ex privatione viſionis beatificzzzz;, 0 34 quia non cogneſcunt beatitudinem fupernatura- IG, lem, & ad illam non ſunt proportionati: Non ta- tüllanu men erunt beati beatitudine naturali, quæ nequit lonn, ſtäare cum averſione a Deo, ut Auctore naturæ, a quo tamen, ſicuti Adam, per peccatum originzꝛ: le ſunt averſi Nobis probabilins videtur, eos tri- n ſtari ob afniſſam beatitudinem, quia non eſt vero- In fſimile, eos ignorare, ſe propter peccatum exclu- Atamo di a cælo, quia rario naturalis diéctat, eum, qui luis punitar, conféium debere eſſe peceati, alioqun Reder- Videreiur ei pœna inſuſta. Quantum ad poenam 0s ſenſas. nibil de ea definiri poteſt, qvia Deus cir- Ps ke cz hoc W luntaten ſuam rec in S Scriptura, nec inge in Traditione nohis revelavit: Hinc cavendum Ees ſei eſt, ne concionatores piniones Scholæ ceu fidei Mare dogmata prop nant: Experientia enim conſtat, Ilet fideles ægre andire, parvulos iine Baptiſino mit- ² S ti in ignem æternum, & propter tales ſermones e ſcandala oriri in Eccleſa. Poteft tamen quis data Il t⸗ occaſione prudenter uti hac opinione. ſcilicet poe- ekatl. na ſenſus -puniri hos parvulos contra matres, quæ t. der ex negligentia, vel alio modo eos in utero ſuffo- 35. & cant, vel præmature effundunt. Altera vero be- iſe nigna Tomiſtarum ſententia uti quis poſſet, ut leniat dolorem illarum matrum, quæ acerbius lu- tol gent, liberos ſuos ſine Baptismo absque ſua culpa tdcnum deceſſiſſe. 1 an — d om O. 272. D Adanms Adamus ob patratum a ſe crimen poœni- don de peccato tentiam egit & ſalutem æternam conſecu- Nuo pnν tus eſt. Docet hoc S. Scriptura Sap. 10. V. .. iin & 2. De mundo viſibili, ovnere ſex dierum, &c. 461 aee. 2. Hac illum, qui primus formatus ſt a Veotens æter- enes Vater orbis terrarum, cum ſolus eſſet ereatus nam ſalus- eſon cuſtodivit, & eduxit illum a delitto ſuo, & dedit emn obti⸗ 1, illi virtutem, continendi omnig. Ita etiam tra-Aut. leiti dunt PP. S. Irenzus I1. 3. contra hæreſes, C. 34. pluribus argumentis Tatianum refu⸗ memmg tans. Eundem Tatiani errorem damnat Ter- ti. Non tullianus I. 2. contr. Marcion. & Origenes Gve e hom. 35. in Matth. Item S. Athanaſius I. de e um paſſ. & Cruce Dom. S. Auguſtinus ep. ad n e Eyod. & alii communirer. Rationes has pro- ee fert S. lrenæus, quia Deus non maledixit um ecs Adamo & Evzæ, ſicut ſerpenti, ſed eis ſa- eum, 4l lutis ſpem dedit facta promiſſione Chriſti den Redemptoris, per quem mulier Deiparæ ty-= 1d en pus ſerpentis caput conterere debebat. De- ae inde quia afperis perizomatis primi paren- rihm, tes ſe induerunt, ulterius, quia alias bonus gent Paſtor ovem centeſimam perditam non inve-= im ot niſſet. Denique quia glor'ari poſſet diabo- Gefon lus, ſe a Chriſto devictum non fuiſſe ſi pri- ene mi parentes ab ejus captivitate non eſſent li- e perati. Quare etiam multi cum S. Cypriano ſüne tr. de reſurr. Chriſti. Origene in Matth. tom. eH 35. & S. Epiphanio &c. tradunt, Adamum es bi ſepultum fuiſſe, ubi Chriſtus crucifixus eſt. i ce, Schol. Tatianus a. 172. & poſt eum Encratitæ Ada-Solvuntteß rtin mum ſalutem æternam conſecutum eſle negarunt objeſtio= leſte I. quia illud Sap 10. dedit illi virtutem continen- ss. di omnia, nullum certum ſenſum facit, cum præ- ter Chriſtum nullus hac virtute ſit p æditus. Item in multis Codicibus legitur: & eduxit illum de „ N⸗ limo terræ, non vero: de delicto ſuo. Verum mer e leti 1 Dres Codi . & la= ectio vulgatæ juxta plures Codices græcos & la- l . . n ue tinos retinenda eſt, lud vero; dedit illi virtu- n,, tem 462 Caput IV. De mundo viſibili, &c. tem continendi omnia, non omnipotentiam, ſed dominium rerum terrenarum demonſtrat, nam in Græco legitur: zearnzæt yze dominari omnibus. II. 1. Cor. 15. v. 22. Apoſtolus novum Adam veteri opponit: ſicuti ergo in novo omnis ſalus, ita in ve ere omnis damnatio Sed ibi Apoſtolus de morte & reſurreétione corporum agit. III. Rupertus de ſalue Adæ dubitat; & S. Bernardus lI. de modo beate vivendi, ait Adam in infer- num cecidit quia inobediens fuit, & Gelaſius PD. librum de pœnitentia Adæ inter apocrypha recen- ſet. Verum Rupertum, qui fleruit ſæculo duo- decimo, nonnulli excuſant quaſi non ſuam ſed aliorum ſententiam retulerit. Interim quia aperte dicit: Salvatio ejas & a multis lihere neg tur, & a mullo ſatis firmiter defenditur: excuſari poteſt ex eo, quod non ſatis illi conſtaret de auétori- tate libri Sapientiæ, de qua olim! dubitabatur. Liber de modo bene vivendi non eſt S. Bernardi, & illud: in infernum cecidit, ad reatum inferni referri poteſt. Gelaſius denique certum librum, non vero ipſam Adami pœnitentiam reprobavit. IMCA vn! E tis In poke Benirorm. Mo pee butn Nem ur el turr Ii Leron Ge. Rtiüm, l t, mn n onnbne VVlNK ecnlo n ſum glia tur, lari pot de⸗ 30C Wtraden 8§. enmm eatwn tun Rn, Ieltſt, , 43 0,.⸗ =0 EDE CAPUT V. INCARNATIONE VERBI DIVINI. §. 273. Num homo a lapſu ſuo reſurgere, & con- Iucarna- dignam Deo offenſo pro peccato ſuo ſa-tio quid. tisfactionem propriis viribus præſtare non poſſet, ſic Deus dilexit mundum, ut uni- genitum Filium fuum daret propitiationem pro peccatis noſtris. Qui exinanivit ſemet- ipſum formam ſervi accipiens in ſimilitudi- nem hominum factus per Incarnationem, quæ eſt unio perſonalis ſeu hypoſtatica na- turæ Divinæ ac humanæ in una Verbi Divi- ni Perſona, ex qua unus eſt Chriſtus. §. 274. Incarnari Filium Dei ſen Verbum Divi- iſ poſſi- num pofſſibile eſſe, patet ex dictis S. Gabrie- bilis. lis hoc myſterium B. Virgini annuntiantis Luc. I. v. 37. Mon erit impoſſhile avud Deum omne Verbum. Imo nulla hujus implicantia oſtendi poteſt, uti mox patebit. Schol, Gentilibus Crux Chriſti ſtultitia, Judæis ſcan- Solyuntur dalum viſa fuit. Deiſtis & Socinianis Incarnatio opjefio- impoſſibilis videtur ex ſequentibus motivis. I. Si nes SFu- Verbum Divinum incarnaretur ob novam deno- dwosaα. minationem intrinſecam ex unione cum humani- tate ſupervenientem, non ſolum in humahnitate: e 4 ⁰4 Caput V. ſed etiam in Verbo Divino mutatio fieret, quod implicat. Verum cum verbum Divinum uniatur humanitati, tanquam terminus eam perficiens, nullam in Verbo mutationem ponit, & nova de- nominatio, quam Verbum accipit, non ſupsgonit novam fofmam intrinſece ab eo receptam, ſed tantum terminationem a Perſona nobiliori, quæ humanitatem perficit. Hinc Divinitas & Hu- manitas non ſunt proprie partes ſuppoſiti, Chriſti, quia non ſe mutup complent, ſed ſola humanitas perficitur. II. Si Verbum incarnaretur, etiam Pater & Spiritus S. incarnati dici pofſent, tum quia habent unam & indiviſam naturam, tum quia opera S. S. Trinitatis ad extra ſunt indiviſa, & ad tres Perſonas pertinent. Sed cum unio in Incarnatione non fit facta in natura Divina, ſed in perſona, in qua ob mutuam oppoſitionem tres Perſonæ ſunt diſtinctæ: Pater & Spiritus S. in- carnati, dici non poſfunt. Deinde Incarnatio, quatenus eſt naturæ humanæ produétio & conſer= vatio, eſt a tota S. S. Trinitate efficienter: qua- tenus vero eſt formalis unio cum aliqua Perſona, formaliter eſt ſolius Verbi, quod ſolum naturam humanam per ſuam propriam ſubſiſtentiam termi- navit. III. Humana natura propria fſubſiſtentia ſpoliari nequit, tum quia ſubfiſtentia a fubſtantia non diſtinguitur: tum quia alias natura humana Chriſti non efſet tota & completa: tum quia im- plicat, Chriſtum exiſtere exiſtentia aliena, & in- telligere intellectione aliena, Ergo nec ejus hu- mana natura ſubſiſtere poteſt ſubſiſtentia aliena. Aſt ſubſiſtentia a fubſtantia ſaltem tanquam mo- dus naturam ultimo terminans, & alteri ſuppoſito incommunicabilem reddens diſtinguitur: res vero ſine ſuo modo integra ſubſiſtere poteſt. Hine na- tura humana in Chriſto non eſt quidem compfeta & integra integritate perſonæ, quæ per Perſo- nam Verbi modo nobiliori ſuppletur & fit perfe- ctior, eſt tamen integra integritate naturæ. De- nique quia exiſtentia eſt id, per quod res eſt ex- . tra tra min euit al ſudliſte kat n in wvie feitur Vitalis to pj. Taturee ei pe uman GoN V lnean Mh ot A, Cen dem De⸗ e com Eilnstie eug V Ie man Uutthras 7 Uls perr Pietatib N CUN lum, is eſ, utminen ſan Kunm ſerc n De Incarnatione verbi Divini. 465 leret, dl tra nihil & fit apta ad agendum & pariendum, ne- immmin quit aliquid exiſtere exiſtentia aliena: At propria ſubäſtentia non eſt id, per quod neceflario natura Hiat ſingularis Perſona, unde illa carere poteſt, ſi in unitatem ſuppoſiti Divini aſſumatur, a quo per- etnen ficitur & ſuppletur. Sic etiam intelleétio eſt actio Oloi e vitals, quæ neceflario a principio proprio inter- n &5 no profluere debet: ſubfiſtentia vero eſt merus natutzæ terminus & complementum, quod fup- . pleri poteft. IV. Non eſt proportio inter naturam humanam & Divinam: At ſolum quoad entitatem, pohet, non vero quoad unionem. turan E lm I . Dimn Incarnatio etiam eſt conveniens Deo, ho- Eſt ronve- lionen mini, totique univerſo, & Verbo Divino ma- MWens iite gis, quam Patri & Spiritui ſancto: Et 1. qui- éo. han dem Deo, cui tanquam bono infinito maxi- a⸗ 3 me convenit, ut ſe diffundat modo præſtan- ulen tiſſimo: (H. 115.) ſed hic modus eit per In- unp an carhationem: Ergo convenit Deo. Deinde mimne Deus vult manifeſtare ſuas perfectiones: inie (J. 105.) Sed has in Incarnatione quam ma- e ime manifeſtat: Omunipetentiam, dum duas Mnm . — . . utis naturas tam diſtantes intime conjungit üne e ulla permixtione, ſervatis cuique ſuis pro- eÿ prietatibus. Sapientiam, dum juſtitia Divi- ee na cum miſericordia reconciliatur, & pecca- tnn tum, quo demon ad perdendum hominem l uſus eſt, fit occaſio, qua Deus ad ſalvandum nd hominem utitur. Bonitatem & miſericor- , diam, qua Deus ſic dilexit mundum, ut Fi- Nr. lium ſuum Unigenitum daret. Juſtitiam, GE quzx tam ſeveras de Chriſto pœnas pro no- nin. 3 ſtris peccatis repetiit. 2. In- Khram Inſtit. Theol. Tom. I. Gg 466 Cayut V. 2. Incarnatio conveniens fuit homini toti-⸗ in eit que univerſo ob innumera beneficia ex ea log no orta, quæ ſunt gratia ſanctificans, peccato- eſ Mn rum remiſſio, gloriæ adeptio, Doctrina ce- Iunin leſtis, Liberatio a ſervitute d'zmonis, virtu- effeeſen⸗ tum omnium exemplum, naturæ noſtræ ex- (0 altatio, ejusdem reparatio, & facilis ad Deum ia un acceſſus. de n 3. Congruum magis fuit, Verbum Divi- une num incarnari, tum ne appellatio Filii in mun au o aliam Perſonam S. S. Trinitatis transiret: ita Gennadius de Dogm. Eccl. c. 2. tum quia . 1 „B . Al Ni conveniebat hominem per Verbum reparari, an ſe a quo conditus fuerat: ita S. Leo ſerm. 12. M de paſſ. creiid teſtim – . §. 276. . B 7 tamen Foſſbili- Licet autem Myſterium Incarnationis poſ- ſiiin tas Incar- ſibile eſſe negative demonſtrari poſſit, eoipſo Wugn nationis quod a contrariis argumentis ejus impofſſibili- Uune ratione 1; Mmnnl maturali tas vindicetur: (J. 274. Schol.) ſola tamen tn evidenter ratione naturali ante revelationm evidenter aun demon demonſtrari nequit. Hinc Col. I. V. 26. In- miei Rrari ne- carnatio dicitur Myſterium quod abſconditum ü el guit. ſuit a ſæculis & generationibus, nunc aulem ma- ſdren niſeſtatum eſt Sanbctit ejus, quibus voluit Deus no- 3 tar facere divitiar gloriæ Sacramenti lucfus in ri gentibus, quod eſt Chriſtut. Et Matth. 160. v. 1.. Chriſtus S. Petro ſe Deum profitenti kie⸗ ait: Caro & ſanguis non revelavit tibi, ſed Pa- ali. ter meus, qui in cœlis eſt. Ita etiam præter Ktio alios Patres docet S. Auguſtinus de hoc My- ve ſterio ep. 137. ita loquens: & ratio hic qucri- z 1 tur, non erit mirabile: ſi exemplum poſcitur, non 7 De Incarnatione verbi Divini. 467 anim non erit ſingulare. Demus Deum aliquid poſſe, Gin au quod nos ſateamur, invtzſtigore non poſſe. Ratio ,rie eſt: Myſterium Incarnationis nequit demon- me ſtrari a priori per ſui cauſam, nam cauſa ejus onin efficiens eſt Divina voluntas, cujus nulla ra- nodn tio a priori reddi poteſt: cauſa formalis eſt Isuk ipfa unio Perſonalis Verbi cum humanitate, de qua quæritur demonſtratio. Nec poteſt evidenter demonſtrari a poſteriori per effe- thum Qus naturales, nam nulli habent neceſſariam *MZ cum hoc Myſterio connexionem. tsner! IH Schol. Nihil evincunt rationes contra hanc commn- Solvuntuy EV nem ſententiam Theologorum afferri ſolitæ. Nam ohjie Rio⸗ o ſennl I. Myſterium quidem Incarnationis eſt evidenter nes. credibile, quia evidentia credibilitatis petitur a teſtimoniis extrinſecis omnino evidentibus; nec tamen demonſtratur evidenter poſſibile, quia poſ- ſibilitas petitur ab intrinſecis rei principiis non Hetmntfe repugnantibus, quod in hoc Myſterio ſolo naturæ lit, G lumine ob obſcuritatem non innoteſcit. II. Homo ineh⸗ naturaliter cognoſcit. Deum omnia poſſe, ergo ſoa t etiam poſſe conjungere humanam & Divinam na- eile turam in una Perſonz Verbi Sed ſolo naturæ lu- n 6 mine hoc non innoteſcit, cum natura a ſubſiſten- 1. 69 tia realiter abſolute non diſtinguatur, adeoque 4 df ſequeretur naturam ſeipfa ſpoliari, cum modus r * ſeu ſubſiſtentia naturaliter ab ea abeſſe non poſſit. Gere III. Patres poſſibilitatem Incarnationis probant ſen variis exemplis rerum naturalium non efficaciter tii ſed pro rudibus. Sic exemplum rami trunco in- t im ſerti denotat unitatem quantitatis, non vero ſup- n n poſiti: ignis eſt in ferro tantum localiter: cogi- ſ6,. tatio in voce velut ſigno: anima ordinata eſt ad n Net componendum cum corpore unum hominem, na- ſehe tura vero humana & Divina ad unionem per ſe i non ſunt ordinatæ. ifenn 6 N Gg 2 G. 277. 468 . Caput V. K. 277. Angeli ep Quia igitur Myſterium Incarnationis ex ſo= revelatio- la revelatione cognoſci poteſt, hinc etiam ne hoc Angeli boni hoc myſterium ex revelatione MWaſe- Divina didicerunt. Sic Hebr. r. v. 60. ait zium di= . . . . dicerunt. Apoſtolus: Cum introducit Primogenitum in orbem terræ, dicit: Ergo adorent eum ommnes Angeli Dei. Item S. Gabriel illud beatiſſimæ Virgini Luc. I. v. 31. nuntiavit; & Jeſum recenter natum feſtis plauſibus Angeli cele- brarunt. Luc. 2. v. 10. An dæ- Schol. Domones aliquando dubii & anxii fuiſſe vi- mones co- dentur circa Chriſti Divinitatem: nam Matth. 4. SEnove⸗ v. 3. dæmon ſollicite omnes vias ſcrutatur, ut rint. Chriſtum Deum agnoſcat. Aliquando tamen Chri- . ſti Divinitatem prædicarunt, uti Marci 1. v. 24. five deinde conjecturaliter, ſive certo cognove- rint. Eam tamen ex miraculis Chriſti facile agno- ſcere potuifſent, niſi a Deo impediti fuiſſent. G. 278. Adamo Adamo etiam myſterium Incarnationis re- revelata Velatum fuit, quando illi Mefſias promiſſus eſt Incar- fuit. Gen. 3. v. 15. Inimicitiag ponam inter te, atio. & mulierem, & ſemen tuum & ſemen illius. ipſa conteret caput tuum, & tu inſidiaberis calcaneo ejur. Alloquitur hic Deus ſerpentem, vel potius diabolum ſeductorem, & dicit: inimi= citias ponam inter te. & mulierem, fcili⸗= cet B. V. Mariam, & ſemen tuum, fcilicet alios diabolos principi diabolorum ſubjectos, vel Antichriſtum & ſemen mulieris, nempe Chriſtum, & ipſa per Chriſtum conteret ca- put tuum: ubi LXX. legunt αντα, ſpis ier cet leet C. gui pra Unſidiat iitr fan letak. XN iplum ever Praiort EZorki aſo Cen. 9. tt: Cannt ett etbum Caned tandu ſten⸗ bitor Nt Iy UiK tem ) enn ſoper Tem D ne nekvit Ar Emen i onisert⸗ hüne dde leſetin VN entu! Ellen o beatiin E gelid fniſe Dlatth. Ratut, 1 amenr 1. N 0 enon ole ⸗ Ulent. Utost Nnſ⸗ lin ſ iraln ten 1 el, 1, ſe ſhel, rh etetch eſt cs De Incarnatione verbi Divini. 469 licet Chriſtus conteret caput tuum, utpote, qui propria virtute diabolum vicit, & ſi hic inſidiatus fuerit calcaneo ejus, nempe fini vitæ faciendo, ut Chriſtus a Judæis occide- retur. Melius tamen retinetur vox, Iyſa, nam lIy N ſine punctis legi poteſt &r & Rr ipſum, ipfa: imo Bellarminus teſtatur I. 2. de verbo Dei, c. 12. ſe vidiſſe Exemplar He- braicum, ubi legitur &r. Deinde ita legit Eccleſia primitiva, Joſephus I. I. ant. c. 3. Verſio Arabica S. Chryioſtomus hom. 17. in Gen. S. S. Ambroſius, Auguſtinus &c. & D. Calmet citat exemplar græcum, ubi legi- tur: durs oα vοαασιι ια οο„αα. Ipſa conteret caput tuum. chol. Carpovius & cæteri Proteſtantes contendunt in citato mox textu legendum eſſe, Ipſe 1. quia verbum D) V conteret & fuffixum 15 5 cal- caneo ejus, ſunt generis maſculini. Verum no- tandum eſt, quod tam in verbo, quam in ſuffixo ſit enallage, ſicuti c. 2. v. 23. UN N0 voca- bitur virago, ubi verbum eſt generis maſculini. Et Exodi 2. vV. 17. W ) & ejecerunt eas. Ubi ſuffixum eſt generis maſculini. Appoſuit au- tem Moyſes ad ly Ipſa verbum maſculinum, ut oſtenderet, Deiparam non ſua, ſed virtute Chriſti ſuperaturam ſerpentem. 2. Per Ly N mulie- rem, intelligitur fœmina in communi, vel Eva. Sed quia hæc vox contrahitur per articulum ha 7) nequit ſignificare foqminam in communi, quæ nequit eſſe mater ſeminis ſingularis. Nec intelli- gitur Eva, quia ejus filii potius dicendi eſfent ſemen viri, Meſſias autem dicitur ſemen mulie- ris, utpote ex Virgine ſine ſemine virili naſcitu- Gg 3 rus. Promiſio futuri Meſſia Abrahaæ faſta fuit. Iiem Ja⸗ cobo Gen. 49. 47 Caput V. rus. Cæterum ſive legamus Ipſa vel Ipfe vel Ip- ſum, ſemper verum manet, promitti hic Meſſiam, qui caput ſerpentis moraliter contrivit adimendo illi poteſtatem dominativam in homines, & om- nino illum conteret Apoc. 20. v. 9. Vid. R. P. Zinck in difſ. de hac re an. 1768. edita, qui licet lectionem Iyſe, cum Cl. P. Smits defendat, hanc tamen controverſiam doctiſſime pertractat. §. 270. Promiſſio & revelatio futuri Meſſiæ Abra- hamo itidem facta fuit, Gen. 22. v. 18. Be- nedicentur in ſemine tuo omnes gentes terræ: ubi quidem in Hebraico habetur ſic: 2 in hithpael, benedicent ſibi ipſis in ſemine tuo: Geneſis tamen 18. v. 18. legitur: ₰2 be- nedicentur, in Niphal. Loquitur hic Deus de aliquo ex poſteris Abrahæ, in quo omnes gentes benedicentur: Sed hic eſt Meſſias, qui ſolus hanc benedictionem impertiri po- teſt: Ergo loquitur de Meſſia. Sicuti etiam hanc promiſſionem Abrahzæ factam teſtatur B. Virgo Maria. Luc. 1. v. 565. Zacharias Luc. I. v. 73. & S. Petrus Act. 3. V. 25. 26. H. 280. Clariſſima rurſus revelatio Meſſiæ facta eſt jacobo Gen. 49. v. 10. Non auferetur ſcep- trum de Juda, & dux de femore ejus, donec veniat, qui mittendus eſt, & ipſe erit expeltatio gentium. Promittitur hic 1. Meſſias nam hic 'W vel derivatur a re miſſus, vel à 52 pacificus fuit: vel a relativo & pronomine H, cui repoſitum eſt: vel a 5 o ſecundina cu inſi ſonikcat Iupum Iygatn Muzeia 01, 1 eſe eſn telſs Rubbini beclni. Ciunep Aykltin Eli e lbe re⸗ conlir ſerpenti in bert N er ſo 40 ſete Gam add 10 Xter (rochih Cturus Chand zi N te rabunn, n Utate, e&en lerelt⸗ ni Rell t aMinent nes, . TLNL ta, Uls endal n ctet. ele A lrm li itt n e bebe oN Ntii Geri .in Eelr Ln 1.5 4 Nchen ſren,/ Dl Nmnnn ul De Incarnatione verbi Divini. 471 cui inſans involvitur, & ſic ſemper Meſſiam ſignificat, & ita hoc vaticinium intellexerunt Targum Onkelos, Talmud Babylonicum, Targum Jonathan: & R. Hakkados in I. ga- lerazeia ait nomen Meſliæ fore ν Salva-⸗ tor; a gentibus vero converſis vocandum eſſe jeſu, quod probat ex tribus primis lit- teris : 9) eee Nnn. His accedunt Rabbini recentiores R. R. Salomon Kimchi, Bechai. 2do. Meſſias novum regnum fun- daturus promittitur, quia dicitur: Inſe erit expekatio gentium. Hebr. — u n 9) & illi obedientia, aggregatio populorum. Hoc regnum erit ſpirituale, quod in tribus conſiſtit, ſcilicet, ut Meſſias conterat caput ſerpentis: Gen. 3. V. 15. nosque a ſervitute in libertatem filiorum Dei vindicet: Deinde ut per fſœdus novum, veteri antiquato, nos ad perfectiorem obedientiam Deo præſtan- dam adducat jJer. 31. v. 31. Tandem ut nos ad æternum in coœlis regnum perducat. Quodſi Meſſias nonniſi terrenum regnum fun- daturus eſſet, potius Salvator corporum, quam animarum foret. 3tio. Promittitur hic Judæ regia ſeu principalis poteſtas tam diu duratura, donec Meſſias venerit, nam ly DU regiam ſeu principalem poteſtatem de- notare, patet ex addita voce oü mecho- kek & ex obedientia gentium. Eodem mo- do exponunt LXX. Syriaca, & Samaritana verſio, Targum Jonathan, Jeroſolymitanum & Onkelos. Item Rabbini antiqui, Kimchi, Jarchi, Aben EKzra; & R. Jitzchak quærit, Gg 4 quare Quid no- ewiné EMis . dcœ in Va- ticinio Sacob in-⸗ telliga- tur. 472 Carut V. quare jacob non expreſſerit Melachim, re- ges; & reſpondet: quia notum illi erat, eos non ſemper reges habituros: eam ob cauſam non fecit regis mentionem, ſed tantum Sche- bet, quæ vox ſummam poteſtatem legislati- vam fſighificat, & convenit etiam Mechoke- kim. Unde Mechokek in participio Piel, ſignificat dictatorem legum, non vero ſim- plicem Rabbinorum einen Meiſter, uti male vertit Lutherus: nam LXX. legunt 5“οραορ Samaritana verſio, dux: Arabica, Legielator. Srthol. Nomine Judæ in hoc Vaticinio Jacobi non videtur intelligi ſola hujus nominis tribus, ſed tota natio Judæorum, cum aliqua tamen ſingulari Tribus Judæ prærogativa: Nam diu ante Adven- tum Meſſiæ ſceptrum in tribu Juda, & quidem in Sedecia defecit tempore captivitatis Babylonicæ, ſemper tamen aliquis Judæus a tempore etiam ſo- lutæ captivitatis Æ.ugyptiacæ genti ſuæ præfuit, ſemper Judæi ſuis legibus vivebant, etiam in ipſa captivitate Babylonica. Putat quidem Baronius ſceptrum a Zorobabele reſuſcitatum ad Machabæos perveniſſe, qui vel paterno genere ad tribum Ju- dam ſpeétabant, quia I. Mach. 5. v. 63. dicuntur viri Juda: vel materno genere ex tribu Juda erant, cum tribus Juda & Levi connubia inter ſe inirent, uti patet in Aaron, qui duxit filiam Ami- nadab. Verum Machabæi ex tribu Juda nvon erant, quia Mathatias dicitur filius Joannis filii Simeonis, qui Sacerdos fuit ex filiis Jojarib ex familia Aaron x1. Mach. 2. v. 54. dicuntur autem wiri Juda, a Juda Machabæo duce ſuo. Quod vero Machabæi uxores ex tribu Juda acceperint, nmullibi conſtat. Nec dici poteſt, Machabæos ſo- lum uſum fruétum ſceptri habuiſſe, remanente jure apud tribum Juda: enimvero hoc modo etiam Judæi moderni dicere poſſent, ſceptrum apud eos necdum defeciſſe ob prætenſum fs D illu ind. Syned conſts non indicii eſt, S. ſilterm igitur ſceptn teſlas tammen ſlt, Sti Eelt, lis p 1 un lexer rogat more leyen ton l1 Uegle ſus e tnr, gatiy⸗ Ila. Den tuto lene erg “ n 1 De Incarnatione verbi Divini. 473 fün, illnd. Nec denique juvat dicere, ſaltem magnum Uent, es Synedrion ex ſolis judicibus e tribu Juda ſeleétis dleitinr conſtsns usque ad Mefſiam perduraſſe tum quia “ non certo conftat fupremam fuifie Synedrii in judiciis ferendis auétoritatem: tum quia incertum w lent. eſt, Sanedrin usque ad Herodem perduraſſe, vel Dleent⸗ ſaltem Machabæis ſubditum non fuiſſe. Tots ipio H igitur natio Judaica in Vaticinio Jacob & per Vero ſceptrum, non regia, ſed quælibet fuprema po- a teftas intelligitur uti Jer 23. v. 6. cum ſpeciali 1 i 1 tamen tribus Judæ prærogativa, quæ in eo con- lt guu ſiſtit, quod fuerit regno deſtinata: quod poſt ,Vgilan captivitatem Babylonicam toti genti nomen de- derit, quod de ea Meſſias naſeiturus eſſet; quod: aliis preælata fuerit. Non obſtat ſententiæ huic en n I. quod Jacob illa verba ad Judam ſpecialiter di- te Ats rexerit: Nam hoc factum fuit ob ſpeciales præ- Xgi⸗ rogativas trisui Judæ conceffas. II. Dux de fe- more Judæ non dicitur defuturus, tum quia jure hæreditario regnum ad tribum Juda fpectabat, tum quod Judas toti genti nomen dedit, in qua usque ad Herodem fuprema poteſtas permanſit. t Ermin “ III. Ex illo Vaticinio diſerte non probatur, Mef- ſias ex tribu Juda naſciturus: ut tamen probare- d liehi. tur, ſufficit, quod Tribus Juda ſpeciales praæro- gativas acceperit, inter quas eſt ortus Meſſiæ ex illa. u ur Przæter plura alia vaticinia de Chriſte ven oanm turo in veteri Teſtamento contenta, o doctiffime explicat Huetius, in 1. de de Evang. celebre eſt illud Dan. 9. v. 24. & 1 Ju ergo animadverte ſermonem, & intellige vi- ſonem. Septuaginta hebhdomades abbreviate ſunt Juper populum tuum, & ſuper urbem ſandam tuam, ut conſumetur præuaricatio, & finem ac- cipiat peccatum, & deleatur iniquitar, & addu- Gg 5 catur 474 Caput V. catur juſtitia ſempiterna, & impleatur viſio S Prophetia, & ungutur ſanftur ſanttorum. Scito ergo & animadverte: Ah exitu ſermonie, ut ite- rum & Rificetur Jeruſalem utgut ad Chriſtum du- cem hebätomader ſeptem. & hebdomader ſexaginta duq erunt, & rurſam &dificabitur platea & mur, in anguſtia temporum. Et poſt hebdoma- der ſexaginta dunus occidetur Clriſtur, & non erit ejus pPogulus, qui éum negaturus teſt. Et Civita- ten: & ſandtuarium diſzpabit populut cum duce venturo, & finit ejus vaſtitat, & poſt ſinem belli ftatuta deſolutio. Confirmabit autem pabktum mul’is hehdomada una, & in medio hebdomadie dific'e! hoſtia & ſacrificium. & erit in Templo abominatio deſolationis, & usque ad conſumma- tionem & ſinem perſeverabit deſolatio. Hic ſer- mo eſt de Meſſia, & de tempore, quo ocei= derar: tum quia clare nominatur Meliias ſine addito, & vocatur Sanctus Sanctorum, de- lens iniquitatem, & adducens juſtitiam ſem- piternam, Auctor novi fœderis, qui ſunt Characteres veri Meſſiæ.. Unde etiam clare dicitur, poſt has 69. hebdomadas occidetur Meſhias: & R. Simeon filius johai, in I. Mechkar Hafſadoth narrat, Hofeyam flendo dixiſſe: Væ illis impis. Deus mittet filium ſanctum ſuum, & carne humana ſe induet. Væ illis, qui propter pravas ſuas actiones re- belles erunt huic Meſſiæ. & ingenti iracun- dia perciti ipſum occident. Solvuniun Schol, r. R. Salomen vult, quod in hoc Danielis Vaticinio, Daniel, Judæis aliquid triſte intra ſpa- tium 490 annorum aàa prima templi deſtructione ſub Nabuchodonoſor, usque ad ſecundam ejus ever- eyerſion Cirimi lehirav iuturn tamen ltionis ilas in mades ſins, ſ mdis, lieet Ne teſimi r tih Iun Kuc ie S oniſt 69 hede ſont d Dan- Unde del Irum UMnneo Utpote ſocd in eum in Piküor teiniun Dn u legiur⸗ neſen ſie pu Eitn in degen un eſt ſe, 0 In De Ain e iſo 1n. N fit, Kt iy funr⸗ ,ſonft Altud 1ehler GmNI Et Cte mn e ſnen il 1. puctn gonunl 1 Tenpi Uſunme llie ſensl Nn, e umſer⸗ Z I ehmd Colkin am 9 tet in Konest⸗ Uti iaan De Incarnatioue verbi Divini. 47 5 everſionem ſub Tito prædicat, cum hoc tamen diſcrimine, quod poſt primam calamitatem Judæi reſpiraverint, cum econtra ſecunda tribulatio diuturna ſit futura propter poguli peccata, quæ tamen tandem a Meſſia ſolvetur, ſed tempus ſo- lutionis hic non aſſignatur Unde hebdomades illas in tres partes dividit: prima ſeptem hebdo- mades continet, poſt quas veniet primus Chri- ſtus, ſcilicet Cyrus: ſecunda continet 62 hebdo- madas, poſt quas veniet Chriſtus ſecundus, ſci- licet Rex Agrippa: qui tertio in una hebdomada reſidua in ultimo excidio Jeroſolymitano peribit, quæ tribulatio usque ad Meſſiam durabit. Ve- rum fruſtra fingitur illa tribulatio & duplex Chri- ſtus. Sane Cyrus nequit efſe Chriſtus a Daniele promiſſus, quia Cyrus mortuus eſt, antequam 69 hebdomadæ inchoarentur, quæe incipiendæ funt ab ediéto, de reædificanda urbe Jeruſalem Dan. 9. quæ modo ſub Artaxerſe ædificari cepit. Unde nec Nehemias, nec Joſedec, nec Zoroba- bel ille Chriſtus eſſe poteſt, utpote qui ad finem harum hebdomadarum vitam non produxerunt. Multominus Agrippa poteſt dici ſecundus Chriſtus, utpote qui non fuit dux totius gentis Judaicæ, ſed in ſola Traconitide regnavit, & falſo fingitur, eum in excidio Jeroſolymitano occiſum fuiſſe. Nihilominus Judæi contendunt, hoc Danielis Va- ticinium non ſpectare ad Meſſiam, ſed I. ad tem- plum ungendum & perficiendum tum quia non legitur: Sanéctus Sanctorum, ſed ſanétitas ſan- Gitatum: tum quia Daniel tantum pro reſtitutio- ne Jeruſalem & templi oravit. Verum ſi textum ſine punétis legamus, ſonat, Sanétus Sanétorum: & ita legunt LXX. & ipfſi Rabbini cum R. Ozia in Sederolam. Et patet ex contextu. Dein fal- ſum eſt poſt 70. hebdomadas Templum unétum effe, cum tunc per Titum deſtructum fuerit. Item Daniel plus accepit, quam petierit, licet etiam in oratione ſua v. 17. Meſſiæ meminerit, dicens: oſtende faciem tuam. II. Judæi per ri um 476 Cavut V. . . . . nann, ſtam ducem intelligunt Cyrum, qui Iſ. 45. Vv. r. tone dicitur Weffias, ad quem usque numerando ab ex-. (eti cidio primi Templi 7 hebdomades ſcilicet 49 anni a floxerunt Poſt hunc finitis reliquis 6 hebdoma- echal dibus occidetur Chriſtus ſecundus, vel Hircanus, “ vel Agrippa vel ultimus ſummus ſacerdos. Ve- Gun rum Cyrus nonnifi improprie Meſſias vocatur, Patie ſficuti & eczteri: & hebdomades non ab excidio it: urbis ſed ab ediéto de reædificanda urbe nume- Dait . andas eſſe Daniel ait III. Volunt Judæi in hoc 8 aticin'o ſalum innui captivitatem Babylonicam dal 70% annis duraturam, ab excidio Urbis & Templi 6 usque ad eorum reſtaurationem, & poſt 62 heb- na domadas, ſeu 42a% annos in patria transactos no. ent n vam captivitatem futuram quæ poſt 70 hebdoma- n . das decer um, vel Jubileorum, vel ſæcul⸗o. rum a a ſolvetur. Sed heæc explicatio eſt inl 3. xtum dicentem, intra 70 hebdoma- Gomed endam, & ventuürum ac go7 contra S. T das iniquitatem effe occidendum Sanétum Gtorum. Deinde teſte kis Jofephe l1. 7 de Bello c. 8 a rege David usque Mnt ad Titum Jeruislem evertentem fluzerunt a. 1179. Kren quibus ii ſubtrahas 420 annos a Davide usque cihin ad ultimum annum Sedeciæ, manent anni 709. es non vero 420. uti volunt Judæi Denique heb- en demades decenniorum &c plane ſunt contra gnifin uſum S. Scripturæ, quæ nonniſi habdomades die- to ten rum Dan. 10. v. 3. & annorum Lev. 25. V. 8. & len a) hie numerat ert. Enor. Sihol. 2. Circa exordium 70 hebdomadarum Danie- uumn dium 70 lis variæ funt veterum ſententiæ, quæ modo lu hebaoma- exoleverunt, & apud D. Calmet in ciſſ. de 70 u⸗ 6 dar um ſeptim. Dan videri poſſunt. Famoſiores hodier- ns d ſententia næ ſunt fequentes Prima eſt Marshami, in Chro- leſectn Morsha- nico Ægypt. ad ſæcul. 18. qui 7 primas hebdo- luk mi. madas, ſcilicet 49 annos incipit ab anno primo , Darii Medi usque ad annum primum Cyri. De- le inde 62. ſeptimanas ſen 434 annos numerat ab ign inito per Cyrum regno usque ad annum primum tanhn Antiochi Epiphanis: ab hoc incipit ultima ſepti- mana, De Incarnatione verbi Divini. 477 mana, ſeu ſeptem anni, quo tempore in profana- tione Templi Chriſtus occiſus dicitur: ſacerdotes deleti ſunt, hoſtia defecit, ſacra ab Antiocho per iRgn eindo der RN tres annos profanata, donec Templum a Juda e Machabzo fuit expurgstum, 1 Mach. 1. & ita lim unétus Sanétus Sanctorum. Hæc ſententia eſt ene H contra mentem & explicationem Eccleſiæ, quia lius “D Vaticiniam Danielis non Meſſiam ſpectare conten- on tben Ned dit: imo multa falſa ſupponit: fſcilicer, duos a ten Daniele diſtingui Chriſtos Cyrum eſie Chriſtum: nteit Sacerdotium tempore Antiochi pe llutum a Dauiele Dnen deſignari: priores 7 hebdomadas a poſterioribus &le 62 divelli poſſe: Exitum ſermonis non eſſe ſu- poſ hin mendum ab edicto reædificandæ Jeruſalem: 70 en hebdomadis dimidiam addendam eſſe &c. 10 hebcdh Tel ſren Schol. 3. P. Harduinus in Chron. V. T. initium heb- MHurduini. d domadarum ducit ab oraculo Jeremiæ c. 25, v. 1I. N quo 78 annorum captivitatem, & reditum Iſrae- rurs litis prædixit Se tem igitur hebdomadæ defi- lan nunt in annum primum Cyri, quo Joſue ſummus elun . ſacerdos inunctus fut. A primo anno Cyri in- cipiunt reliquæ 62 hebdomadæ, quas excepit Ju- das Machabæus alter unédtus; & Onias ſummus NNieitio 1Duitene et u Sacerdos Sanétus Sanctorum Antiochiæ occiſus, ane qui foit figura Jeſu Chriſti, ſicuti etiam profana- e r d tio templi ſub Antiocho wit figura captæ Jeruſa- hdre, lem a Romanis. Hoc ſyſtema a P Lamy in ap- 5 parat. Chron. p. 2. c. 4 quidem traductum fuit tanquam contra communem ſenſum Eccleſiæ pu- nume gnaret; ſicuti illud Mars ami; ab ejus tamen cen⸗ 2, Gt N ſura ſe purgavit, ipſe P Harduinus. Nibilomi- 1 01 nus P lamy hoc ſy ſtema liset ab Eccleſia non oesl, rejectum docte refutat. & quia in multis cum en 10, Marshamo convenit, ex d'ctis Schol. præc. refel- nh, litur „ maxime cum nec Judæ Machabæo, nee unfe Oniæ charaéteres Meſſiæ a Daniele aſſignati etiam n 1 ut figuræ competunt, & Onias ante expiatum G mniel/ templum occiſus fuerit. in 4 Schol. 478 Caput V. P. Berti. Schol. 4. P. Berti & P. Graveſon initium hebdoma- darum referunt ad annum ſeptimum Artaxerſis Longimani. Verior ſententia illa nobis videtur, quæ initium hebdomadarum ducit ab anno regni Artaxerſis Longimani vigeſimo. Quippe hebdo- madæ Danielis, quæ ſunt annorum, & dant 490 annos, ſupputandæ ſunt ab ediéto Regis Perſa- rum de urbe Jeroſolyma ædificanda Dan. 9. & in morte Chriſti deſinunt, quæ conſignari debet an- no 486. ab exordio illarum bhebdomadarum con- currente cum dimidio hebdomadæ ſeptuageſimæ. Quatuor autem edicta Regum Perſarum pro Ju- dæis colligimus ex S. Scriptura. Primum datum eſt a Cyro anno regni ſui primo. 1. Esd. 6. v. 3. Sed ab hoc edicto nequit ſumi hebdomadarum initium, quia in illo non fuit data licentia reædi- ficandi Jeruſalem, ſed tantum Templum. TI. Esdr. I. v. I. 2. 3. Nec officit, quod Iſ. 45. de Cyro dicatur: Ioſe œdificabit civitatem meam: nam ibi vel ſub nomine Cyri Chriſtus intelligitur: vel no- mine civitatis non ſtruétura materialis, ſed ci- vilis, id eſt, coadunatio populorum denotatur; vel parva tuguriola, non vero muri, turres & propugnacula deſignantur. Secundum edictum datum eſt a Dario Hyſtaſpe, anno ſecundo regni ſui, in quo prius Decretum Cyri confirmatur. I. Esd. 6. Verum ab hoc etiam ediéto initium hebdomadarum ſumi nequit, quia ſicut illud Cyri licentiam ædificandæ urbis non concedit. Ter- tium edictum datum eſt ab Artaxerſe Longimano anno regni ſui ſeptimo. I. Esd. 7. v. 7. Sed hoc etiam ediéctum non dat licentiam reædificandæ urbis, ſed tantum Templi, & liberi Religionis exercitii, I. Esd. 6. v. 15. & toto capite ſepti- mo: Et Nehemias 2. Esd. I. v. 3. & c. 2. V. 13. narrat, Artaxerſem anno regni ſui vigeſimo a Judæis e patria ſua redeuntibus audiviſſe, muros Jeruſalem everſos adhuc ſub ruina jacere, & por- tas igne eſſe combuſtas. Quartum ediétum da- tum eſt ab eodem Artaxerſe Longimano anno regni leghi ebicto⸗ edinn ah ⁵ he Long lns conſe miſto mnd Autor 40 4 e iridt . erlerit noru godad dend JN 2dde 403 “M Dot Prinn⸗ uarto tus 70 clhitns ANtem mui! ſeg n ſolur intene fͤt, Iit, el Wi 20 hun ue in n hebn un Arant Ndis vitr n nihe eb⸗ n, Cimg o Negek, Dm gt nani et macarne ſeptugen⸗ arum rimum Led 6. 1 domad entis tez n. 1. Ee zon: M Kor: er Um Gadhun ni, ime pdon e ſcuNlo eltni⸗ ſnt ii⸗ De Incarnatione verbi Divini. 479 regni ſui vigeſimo. 2. Esd. 2. v. I. Et ab hoc edicto 70 he domades inchoandæ ſunt, quia hoc edictum eſt de reædificanda Jernſalem, 2. Esd. 2. & ab illo anno usque ad Chriſtum occiſum illæ 70 hebdomadæ impletæ ſunt. Nam Artaxerſes Longimanus ad regnum pervenit anno Periodi Julianæ 4241. anno quarto Olympiadis 76, uti conſtat ex Euſebio in Chronico, ubi ſcribit, The- miſtoclem e Græcia profugum ad Perſas confugifie anno quarto, Olympiades 76tæ; Thucydides vero auctor coævus l. I. ait: Themiſtoclem con fugifle ad Artaxerſem regem, qui nuper regnare cœpe- rat: adeoque annus regni Artaxerſis vigeſimus incidit in annum Per. Jul. 4260. mundi annum 3550. Cumdque ejus decretum in menſe Nifſan exierit, ſpatio 7 hebdomadarum, id eſt, 49 an- norum ob hoſtes undique impendentes civitas quoad muros, fora &c. perfecte reſtituta fuit. Sequuntur deinde 6⸗ hebdomadæ ſeu 434 anni, quæ cum prioribus 49 dant 483 annos, quos ſi addas anno mundi 3550 habebis annum mundi 4033. ræ Chriſtianæ trigeſimum, quo Chriſtus baptizatus fuit. Hinc a primo Pezſchate a Chriſto poſt ſuum Baptismum celebrato incipit annus primus hebdomadis ſeptusgefſimæ, cujus anno quarto Chriſtus in cruce immolatus fuit. Poſt fini- tas 70 hebdomadas diſſipatum eſt ſanctuarium, civitas deſtructa, & torfa gens diſperſa. Utimur Autem hic annis ſolaribus, tum quia anni lunares apud Judæos in uſu non erant, ſed tantum men- ſes lunares: tum quia Judæi, ut annum lunarem ſolari æquarent, quolibet octennio tres menſes intercalare ſolebant. Noſtræ ſententiæ non ob- ſtat, quod Artaxerſes a. 4241. regnum non inie- rit, cum tunc Xerſes adhuc regnaverit; utpote qui 20 annis regnavit, & regnare cepit a P. J. 4229 adeoque a P. J. 4241. ſolummodo 12 annis regnaverat Nam dicimus a Nerſe anno regni a duodecimo Artaxerſem filium ſuum more Perſarum in imperii confortium adſcitum ſle. 1 a. 480⁰ Caput V. Vid, Petavium de doſtr. tempv. c. 28. & Pererium od e ein Daniel. Q. 282. Denique celebris de Meſſia venturo eſt Aggai de Prophetia Aggæi, qui c. 2. v. 7. & 10. præ- dicit, gloriam ſecundi templi fore amplio- rem quam templi Salomonici, quia ad ſecun- dum venturus eſſet Meſſias: Et veniet deſide- ratus cunttis gentibus, & implebo domum iſtam gloria: dicit Dominus exercituum. Et, Magna ſt gloria domus iſtius noviſſimæ, plursguam pri- m. Hic ſermo eſt de Meſſia, qui ſolus eſt deſideratus cunctis gentibus; ſolus perfectam pacem inter Deum & hominem dare poteſt: v. 10. & à quo ſolo major gloria Templi ſe- cundi defumi poteſt. Unde etiam ita ſentit R. Akibha: & R. Iſaac in munim. fid. c. 34. Deinde Meſſias dicitur venturus in hoc Tem- plum ſecundum, quia v. 8. dicitur: Implebo domum hanc iſtam r Pene DN. Ergo de Templo ſecundo in individuo loquitur. Solvuntur Schol. Judæi dicunt I. in Hebræo legi: 171 18 — venient deſiderium cunctæ gentes, id eſt: venient in deſiderio omnes gentes, vel venient deſideria cunétarum gentium, legendo HR maxime, quia LXX. legunt: sæl sget d zxReXτ τιαντο αν οον veniet electa omnium gen- tium: ſcilicet, dona aurea & argentea. Hinc major gloria Templi ſecundi non ad Meſſiam, ſed ad auguſtiorem ſtructuram, ornatum, & munera oblata refertur. Sed Contra eſt: quia in verbo eſt enallage numeri Hebræis uſitata, quando verbum duobus ſubſtantivis, quorum unum alte- rum regit, additum cum poſteriori convenit quo Dunckion V. 10. Deinge Cnmnes gimine no ven ſom ha ſiam a oh gde non ve ra deri w Penl i ielſa het: cundd terdn, NoRon mi p Dzechi textis hon kube d Aen non rehe lee keet Mine, i iyo, 8 dicat “ mum i tame Etium bet fiinent. lin 1 &Nrin Velimnet Con ore n Adk eniti nun , Et M guen i ſolus: Perkecht te hotel Remmh! da N. ce inbelen u Do Cit N nde s De Incarnatione verbi Divini. 481 quod cum priori convenire debebat, uti Gen. 4. v. 10. Vox ſanguinum fratris tui clamant ad me. Deinde ) 1 ) nequit eſſe in nominativo, omnes gentes, cum .â defiderium ſit in re- gimine ob mutatum in ), unde ly in deſide- rio verti non poteſt. Lectio LXX. verum ſen- ſum habet, ſi omnium gentium deſideria ad Meſ- ſiam aſpiratura, & in eo implenda eſſe dicantur, ob quem ſolum major erit g:loria Templi ſecundi, non vero ob aurum & argentum, ex quo veram gloriam Deus non æſtimat: Certe nequidem pro- bari poteſt, in ſecundo Templo plus auri & ar- genti fuiſſe, quam in primo. Dicunt Judæi II. Non hic intelligi Templum ſecundum, ſed tertium a Meſſia ædificandum, nam textus ita interpungi debet: Magna erit gloria domus iſtius, ſoilicet ſecundæ, & magna erit gloria noviſimk, ſcilicet tertiæ, plusquam prime. Accentus enim mutari poſſunt, imo hic debent, quia â noviſſimæ do- mui præfixum tertium Templum indicat, quod Ezechiel c. 40. delineat. Sed Contra eſt: quia textus Hebraicus non habet fictam illam inter- punctionem, ſed contrariam: nam T iſtius, non habet accentum Sakeph comma cum punéto, ſed accentum continnativum Mahpach: deinde non repetitur in textu: & magna erit gloria, nec repeti debet, quia )) gleria, eſt in regi- mine, adeoque 8) UNT novifſimee eſt in geni- tivo, & ad eundem ſenſum pertinet: Hinc ac- centus mutari non poſſunt, & præfixum in- dicat, hoc ſecundum Templum fore illuſtrifſi- mum, quod quidem Ezechiel c. 40. delineavit, qui tamen plura addidit, quæ non ad templum tertium a Meſſia ædificandum, ſed ad antitypum ſcilicet Eccleſiam Chriſti allegorice deſcriptam pertinent. . F. 283. chram Inſtit. Theol. Tom. I. Hh „ en 482 Caput V. . J. 283. 605 40 Meſſias Prophetiæ hyæ (H. 280. 281. 282.) expli- 6 promiſſus catæ impletzæ fuerunt, adeoque Promiſſus 16 Jam venit. Meſſias jam diu advenit. Nam Primo Vati- ids cinium jacobi gen. 49. (H. 280.) jam dudum ann impletum eſt: Siquidem poteſtas regia Sche- aAtüm bet, & dignitas Mechokekim jam dudum umc eſt ablata a tribu & natione Judaica, quia Ier, aà multis jam ſæculis judæi nec Regem ha- uten bent, nec Legislatorem; jam enim ante uic Chriſtum natum Herodes Aſcalonita Cæſa- linn reis copiis auctus expugnata Jeroſolyma, & a 4 occiſo Antigono regiam poteſtatem vi inva- nanr ſit, & omnes Synedrii Judices, in quibus ln adhuc aliqua poteſtas legislativa vigebat, oc- cnti cidit, præter nnum Babam, a quo Judaicas N conſuetudines diſceret: ab hoc uno vero an novi judices fieri non poterant, cum juxta mac, Sanhedrin ad novum judicem conſtituendum 455 ad minimum tres requirerentur. Conati ſunt b⸗ quidem Judæi Sanhedrin reſtituere; ſed non N potuerunt: imo 40. annis ante Templi & Ulni urbis excidium omnis etiam umbra Synedrii ar extincta fuit, uti in Talmud latius habetur, Unrde nam in I. Sanedrin Jeroſolymitano R. Raha- mon dixiſſe fertur: Væ nobis, quia receſſt dn Sceptrum de Juda: & nondum venit filius Da- ran rig. id eſt, Meſſias. Ergo ipſi Judæi vete- ſnuun res tempore Chriſti agnoverunt, & moderni n etiam manibus palpant, Sceptrum, Syne- O0 drium, omnemque poteſtatem legislativam a Juda eſſe ablatam: conſequenter promiſſus Lubr Meſſias jam advenit. (§. 280.) Vid. S. Juſi. 11 n Nent e Mult Djinrft ſun n . regnd n e Caicr, f Regen! enim 1 ita 0 ma, Vi inn n h Adat lvo luk e l1 , Cl doſine: CNNIA ere, D 4 te ! De Incarnatione verbi Divini. 483 num in dial. cum Tryph. & alios copioſe cita- tos à Cl. P. Gervaſio de Verb. Dei inearn. Secundo 70. hebdomadæ Danielis ſeu 490. anni (H. 281.) jam effluxerunt, ſive a primo excidio templi, (G. cit. Schol. I. 2.3.) ſive ab anno Artaxerſis ſeptimo, aut vigeſimo earum initium ducatur, uti patet; (G. 281⸗ cum Scholiis) Ergo promiſſus ibi Meſlias jam advenit. Deinde juxta hanc Prophetiam poſt mortem Meſſiæ deficiet hoſtia, & ſacrificium, quod defacto judæi nullum habent: Item ci- vitatem & ſanktuarium diſvabit populus cum duce venturo, quod ſub Tito factum eſſe fa- tentur ipfi judæi: Item finis ejus vüſtitar, & poſt fnem beili ſtatuta deſolatio. Dan. 9. quæ Omnia facta efſe manibus palpant Judæi: Er- go Meſſias advenit. Denique judæi nunquam tam diuturna captivitate puniti ſunt, quam modo, uti patet inductione: nam ſervitus ſub Chuſan duravit 8. annis: Jud. 3. v. 8. Sub Eglon 18. annis: ſub Jabin 20. annis: ſub Madianitis 7. annis: captivitas vero Ba- bylonica duravit 706. annis: jam vero per 1700. annos exules à terra ſua, vagi, ſine Prophetis & miraculis, ſine ſacrificio, ſine Rege, ſine ſolatio, absque eo, quod Deus eorum preces exaudiat, omnium ludibrium circumerrant, certo indicio, eos ob graviſ- ſimum ſcelus rejecti & occiſi Meſſiæ ſevere adeo puniri. Tertio Tempus adventus Meſſiæ ab Ag- gro Propheta præfixum (§. 282.) jam efflu- Xxit: nam Templum ſecundum àa Tito jam Hh2 pri⸗ Sedaismi moderni ISſtema. Solvuntur nés. 484 . Caput V. pridem everſum fuit, nec unquam reædifica- ri potuit, imo fi reædificaretur, non foret Templum ſecundum, ſed tertium, cum ta- men Propheta de ſecundo loquatur: (H. 282. Schol.) uti etiam patet ex v. 7. ubi dicitur: Adhuc unum modicum .. & veniet deſiderium gentium: ſi autem non loqueretur de ſecun- do, ſed de tertio Temqlo, quod Judæi ante finem mundi expectant, non eflet tempus advenit. (§. 282.) Schol. Judaismus hodiernus contra adventum Meſſiæ potiſſimum pugnat, cujus hoc eſt ſyſtema. I. Xter- na ſalus & peccatorum remiſſio nonniſi Legis ve- teris obſervantia obtineri poteſt. 2. Meſſias pro- miſſus cum non fſit necefſarius ad liberationem ſpiritualem a peccato, erit Rex terrenus, qui po- pulis omnibus devictis collecturus eſt omnes tri- bus Iſrael, & eas reduéturus in Palæſtinam, illis- que & omnibus gentibus imperaturus. Unde 3. quia Judæi adhuc in ſuis calamitatibus, gemunt, Meitas nondum advenit: & ideo 4. Jeſus Naza- renus non eſt Meſſias, & S. S. Scriptura Novi Teſtamenti non eſt a Deo inſpirata. Inſurgunt igitur contra adventum Meſſiæ I. quia non pro- batur ex Vaticinio Jacobi Gen. 40. nam illius ſen- ſus eſt: non recedet a Judæis afflictio ſeu Virga, hoc enim fignificat Schebet, donec veniat Meſ- fias?: vel, non recedet tribus de Juda, Schebet enim etiam tribum denotat Gen. 49. v. 28. donec veniat Meſſias: vel, non recedet ſcriba ſeu Rab- binus, hunc quippe innuit vox 9o., de Juda, donec veniat Meſſias. Verum hæ omnes interpre- tationes falſæ ſunt, nam Schebet virgam domi- nationis, & Mechokek legislatorem ſignificat ex diétis: (F. 280.) Schebet vero in Vaticinio hoc pro tribu fumi nequit, quia alias in ſtatu conſtru- 0, modicum: Ergo promiſſus hic Meſſias jam Eeinpit Co, 6 men l ſatet. Auleren Veneri natim gnik Vel n⸗ elt, 1 Nonitn Neqwi- Atennn rilo ſnet e tetn a Aad 8 8 &I ges gale Peis ſiniß Ko, ſel: iitinn tiet. Alte . Daric tuin 10s, gentin 1 Jud nurbe Nun! ledliun on , oum t Ubikore. t Ceſinn 1r e NE⅓ odet ſet ten Mellas , ntum N na. 1. A lens! Melis; ibente enlb, II, eK ongl Aſiun? Urns, bus gen in D De Incarnalione verbi Divini. 485 Gto, & ly Juda in genitivo eſſe deberet, cum ta- men ly Juda ſit in ablativo, uti ex præfixo mem patet. II. Dicunt, ſenſum Prophetiæ effe: non auferetur ſceptrum de Juda in æternum, poſtquam venerit Meſſias: nam Iy legi poteſt ſepa- ratim, & ſub poni poôteſt Atnach: & ſic % ſignificat in ætermum, & 3₰ fignificabit, quia, vel poſliquam: Verum hæc lectio omnino falſa eſt, nam ſub præcedente e de femore ejus, ponitur atnach ſeu duo puncta, adeoque ly 1 nequit ſpeétare ad illum ſenſum, nec ſignificare in æternum: accentus vero Jethif ſub ly non ſejungit, ſed explet ſæpe orationem. III. Dicunt, Schilo poteſt intelligi de urbe Silo, quæ dum de- ſinet eſſe ſedes arcæ, tribus Juda regiam poteſta- tem accipiet. Vel Schilo ſignificat Moyſen Le- gislatorem: vel Saulem unétum in regem, quan- do S. oleum in Silo afſervabatur: vel Davidem & Jeroboam, qui in Silo uncti fuerunt: vel Re- ges exteros miſſos ad pleétenda ſcelera Judæorum, quales fuerunt, Nabuchodonoſor, Herodes, Pom- pejus, Veſpaſianus: vel denique Schilo Cyrum ſignificat. Sed Schilo non poteſt denotare urbem Silo, quia nomen hujus urbis non ſcribitur eW ſed: e, & pugnat contra textum, aſſignare initium ſceptri, cum S. Textus finem prænun- tiet. Nec poteſt ſignificare Moyſen nec Saulem, ante quos non fuit ſceptrum in tribu Juda, & in David modo incepit, a Jeroboam vero non abla- tum ſed imminutum fuit: nec reges illos exte- ros, qui nec de femore Judæ, nec expeétatie gentium fuerunt. IV. Dicunt, ſceptrum necdum a Juda ablatum eſſe, quia adhuc Judæus in Aſia in urbe Bagdad regnat. Sed hunc fabuloſum eſſe ipfum Talmud Jeroſolymitanum teſtatur. Hh 3 G. 284. Charaßte⸗ res Meſ- Uich,. Nativitas 61s. 48⁸6 Caput V. 9 Deus in veteri Lege Prophetis adventum Meſſiæ futurum non ſolum revelavit, ſed il- los Characteres etiam aſſignavit, quibus Meſ- ſiæ nativitas, ſtatus & conditio, Doctrina & opera; mors & refurrectio conſignarentux. Quantum ad Nativitatem Meſſiæ, Prophetz notant I. ejus Tempus, ſcilicet, quod futura ſit ſceptro a juda ablato, intra 7o. hebdoma- das & ſtante adhuc Templo ſecundo, uti pa- tet ex J. J. 280. 281. 282. J II. Ratione loci Meſſias Bethlehemi naſci= turus dicitur Mich. sS. v. 2. Et tu Bethichem Ephrata: parvulus er in millibur Juda: Ex te enim mihi egredietur, qui ſit dominator in Hrael, & egreſſus ejus ab initio, a diebus ter- nitatic. Hanc Prophetiam de Meſſia ipſi Rab- bini, Jonathan, Salomon & Iſaac, & Prin- cipes Sacerdotum ac ſcribe ab Herode inter⸗ rogati Matth. 2. v. 5. explicant, adeoque de Zorobabel ex Bethlehem non oriundo intel- ligi nequit. III. Meſſias ex tribu Juda & familia Da- vid oriturus prædicitur Iſ. I1. v. 1. Egredie- tur Virga de radice JReſſe. Ubi ſermonem eſſe de Meſſia fatentur ipi Rabbini, nec cum Grotio de Ezechia explicari poteſt, dicitur enim, veniet, quod ſicuti & ſubſequentia Eze- chiæ tum temporis jam nato convenire nequit. IIV. Meſſias ex Virgine naſciturus prædi- citur, If. 7. v. 14. Ecce Virgo concipiet Gα Pariet Filium & vocabitur nomen efus Emu- nuel. l. non ve un Cre Gli ent le Chri e con Ee o Keres lir ce Ple ia adrgern ltnse ſkulli n vod Re torus us Ral no tnn ſlend i lerit CNndo durn li (oc M llenre Uer Hn (öngne eſias Urrteit malunm g e tlins 4 lir lo Uuna ſe rs Uili l. 4uventun it, i. ibishe ockrind ntenn Popnete ltnn heblone 0, Uit ni na! Bethlin Nudt. 1 Onutr. ehn ar⸗ Pd &D ode ine deogte⸗ mninh Nc let , Gen enihe e elli reit eiiel immne “ De Incarnatione verbi Divini. 497 nuel. Hæc Prophetia ſpectat ad Meſſiam, non vero ad filium Iſaiæ figuram Meſſiæ, uti Grotius putat cum nonnullis Catholicis, qui eam litteraliter de filio Ifaiæ, myſtice de Chriſto exponunt: quod tamen videtur eſſe contra S. Mattheeum c. I. v. 23. eam de ſolo Chriſto exponentem. Certe chara- Geres ibi expreiſi nec Ezechiæ, nec filio Iſaiæ competunt: non Ezechiæ, qui eo tem- pore jam natus fuerat, & 9. circiter annos attigerat: non filio Iſaiæ, qui nec Emanuel dictus eſt, nec fuit Deus fortis, Pater futuri ſæculi, nec natus eſt ex Virgine. MWon obſtat, quod Meſſiæ adventus longo tempore poſt fu- turus in ſignum liberationis a duobus Regi- bus Raſin & Phacee dari non potuerit. Nam duo tunc timebat Achaz: primo ne ſi Jeru- ſalem in poteſtatem hoſtium veniret, tota poſteritas Davidis & tribus juda periret: Se- cundo an Judæi a furore duorum horum Re- gum liberandi forent: Igitur lſaias ex eo, quod Méſſias ex ſtirpe David, & quidem ex Virgine naſciturus eſſet, ſpem certam facit, nec ſtirbem David, nec totam gentem eſſe extinguendam. Hoc modo etiam antequam Meſſias ſcientia experimentali, non vero ob præteritam ignorantiam, novit reprobare malum & eligere bonum, revera illi duo re- ges e udæa fugati ſunt. Quæ vero hic ul- terius a D. Iſenbiehl obliciuntur, qui hunc Iſaiæ locum de Mefhia intelligendum negat, contra ſenſum veterum Patrum, Juſtini, Cle- mentis Alex. Tertulliani, Origenis &c. qui videri poſſunt in mea Analyſi P. P. refutat Hh4 D. Gold- 488 Caput V. D. Goldhagen in ſuo diario Relig. & ſenten- tia hæc ſingularis Iſenbiehlii a Theologis Mo- guntinenſibus, Trevirenſibus, Salisburgenſi⸗ Statas ejus & conditio. DoñRrina ejus. bus, Argentoratenſibus, Heidelbergenſibus reprobata, ac demum Romæ copnfixa fuit. vid. Cl. D. Zwerger Vindicias Vat. Iai. & cenfuram Sorbonnæ de an. 1778. V. Circumſtantiæ etiam Nativitatis Meſ⸗ ſiæ prædicuntur, uti ejus Præcurſor Mal. 3. v. 1. Ejus nomen jeſu. Habac. 3. v. g. in toto enim illo cantico ſemper ad Meſſiam reſpicitur. Nova ſtella in ejus Nativitate ori- tura. Num. 24. v. 17. uti Onkelos cum aliis Rabbinis exponit. Item infantes circa Meſſiæ Nativitatem miſere trucidandos prædicit jere- mias c. 31. v. 15. Et fugam in .Ægyptum Oſee c. II. v. I. ubi textus loquitur quidem in ſenſu hiſtorico de Ifraele, ſed in ſenſu alle- gorico a Spiritu S. intento de Chriſto. §. 285. Statuùs item & conditio Meſſiæ a Prophe- tis indicantur. Dicitur Filius Dei Pfſ. 2. v. 7. Deus Pf. 44. v. 7. Propheta Deut. 18. V. 15. V. 6. F. 286. Quantum ad doctrinam & opera Meſſiæ, Ille annum placabilem promulgabit, & ſalu- tarem Evangelii doctrinam afferet. Iſ. 61. Vv. I. ad medendum contritis corde & publicandam libertatem captivis & redemptionem. Plura vero a Meſſia patranda miracula Iſaias c. 35. V. 4. Sacerdos Pl. 109. v. 4. Princeps & Rex. Iſ. 9. 1. Garft Oos Helſde, Natioru ſagella . J. V Mannun INi ei A M then In Mala Mnra Unrettio (lom N. 2. H Manten hern foce Eptima Pen len u De Incurnatione verbi Divini. 489 en. v. 4. affirmat: Tunc aperientur oculi cæcorum, eSh Saurer ſurdorum patebunt. ſorner. delenis §. 287. min Quantum ad mortem & reſurrectionem Wors & 1i Meſſiæ, Judæ proditionem & pretium 30. de- Keſurre- nariorum prædixit Zacharias c. II. V. 13. Mo. ats“ flagellationem Meſſiæ prædixit David Pſ. 128. N MI v. 3. Veſtimentorum diviſionem Pſ. 22. V. 10. .r. 61 Manuum & pedum perforationem v. 18. dWon ubi in Hebraico textu recentiori legitur. teer e e. n ſicut Leo manus & pedes Nd mei. At vero in Hebræo antiquo legebatur ae Dn foderunt, uti patet ex verſione LXX. cetr-. Syriaca, Arabica & Ethiopica, & R. Chaym Auu in Maſora teſtatur, ſe ita in textu legiſſe. Se- r An pultura Meſſiæ preædicitur Iſ. 1II. v. 10. Re- udA furrectio Pfſ. 3. v. 6. Oſee 6. v. 2. Aſcenſio in lb. coelum Pf. 67. v. 19. Miſſio Spiritus S. Joel. 2. V. 28. vid. Huetium de dem. Eu. = iNr §. 288. DIEEI Hi omnes Characteres conveniunt Jeſu Reſus 14606 Nazareno, adeoque ille eſt verus Meſſias Pro- Nazare- Nalèe phetarum ore promiſſus. I. Jefus venit ſcep- "us eſt ve- tro a Judæis ablato, natus eſt enim ſub He-4 Meh- rode alienigena rege Matth. 2. occiſus eſt a. ſeptimanis Danielis expletis: (H. 281. Schol. „ 4.) venit Templo ſecundo adhuc ſtante Luc. 2. iett. v. 27. & 46. Joan. 2. v. I4. II. Natus eſt in Henin Bethlehem Matth. 2. v. I. Ex tribu juda & 0 Plnn familia David Matth. 1. Ex virgine, Matth. I. . v. 25. habuit Præcurfſorem S. oannem Bap- 490 Cuaput V. tiſtam Matth. 3. v. I. Joan. I. v. 19. Nomen ſeſu illi inditum fuit. Luc. r. Stella in ejus Nativitate orta fuit Matth. 2. Infantes eo nato trucidati ſunt: Matth. 2. v. 18. fugit in Ægyp- tum Matth. 2. V. 15. III. Jeſus eſt filius Dei. Matth. 3. v. 17. (O. 142. 143.) eſt Propheta Luc. 14. V. 19. & 19. v. 41. eſt Sacerdos Hebr. 7. v. II. & Rex ab ipſis Magis vocatur Matth. 2. IV. Prædicavit ſalutarem doctrinam, quam plurimis miraculis confirmavit, uti patet ex tota Narratione Evangelica. V. 30. argenteis a Juda venditus fuit Matth. 26. v. 15. Veſti- menta ejus diviſa ſunt inter hoſtes, Joan. 19. v. 23. flagellatus eſt, Matth. 26. manus ejus & pedes ac latus perforata ſunt: Joan. 19. v. 34. Sepultus eſt. Matth. 27. v. 60. Reſur- rexit, Luc. 24. V. 46. Marci 16. Afcendit in cœlum, Act. 1. v. 12. Matth. 28. v. 19. Wiſit Spiritum S. Act. 2. v. I. Ergo eſt verus Meſ- ſias. Certe narratio Evangelica etiam apud gentiles hic omnem fidem ſaltem hiſtoricam meretur: nuda eſt, ſimplex, ſine fuco & inito ſimul conſilio a viris omni humana induſtria & ope deſtitutis conſcripta, qui hiſtoriam ſcribant hominis, ut putabatur, ab infima plebe oriundi, hiſtoriam omnium oculis ex- poſitam, quæ publice in conſpectu judæorum & gentilium contigit, & doctrinam multis mi⸗ raculis, ſeu operibus vires naturæ longe ex- cedentibus confirmatam, quæ in teſtimonium ſfalſi a Deo fieri non poſſunt, nec magicis ar- tibus adſcribi debent, cum ſibi ſemper con- ftantia fuerint, & Chriſtus ipſos dæmones ab obſeſſis expulerit, quibus omnes tot Marty- . res Ees pko Vltati hicio upilir Ekrerant hellas uſtin loſt, Klol I gent, Mer hriun Pum, Celte p Mleſa Nüdor Ia Uit, lexer crifci⸗ Noiſti tomns Neidnn en i ſlg, lten Candl timor leitan SImnii Der no⸗ teris Ur, Ipo rfltr Ule De Iucarnatione verbi Divini. 491 . 1 4 res proprio ſanguine ſubſcripferunt, ita ut “ ſpectatis etiam notis criticis Evangeliſtæ falſi nen ſuſpicionem movere non poſſint, maxime cum inhe turpiſſimam mortem Chriſto illatam candide Pute referant, quod certe non feciſſent, ſi per fa- “ bellas Chriſti gloriam augere ſtuduiſſent. Vide Pet⸗ S. Juſtinum in dial. cum Iriph. & Tertullian. n , An. Schol. Jeſum Nazarenum promiſſum eſſe Meſſiam ne- Solvuntur Agenn gant Judæi I. quia Meſlias debet eſſe Rex potens obje io- e Bl. 2. v. 8. & bellator Pſ. 44. v. 6. & venire ad nes. ſoan. Palatium fuum Mal. 4. ubi loco: veniet ad Tem- nns ei plum, hebraicus habet, ad palatium : quæ Can. 1 certe non conveniunt Jeſu Nazareno. Verum Meſſias Chriſtus gentes regno ſuo ſpirituali domi- . Ne natione per fidem ſubjecit, & dicitur bellator, celtt) quia de infidelitate, demone & morte triumpha- . li vit, & quod Malachias per 92 Templum intel- enuke lexerit, patet ex eo, quia de Sacerdotibus & ſa- n 4 crificio loquitur. II. Mefſſias dieitur venturus in WRonier noviſſimis diebus, id eſt, in fine mundi: mons 1 domus Domini exaltandus, pax futura, & omnis un reſiduus in Sion Sanéctus vocabitur. Iſ. 2. v. 2. n Item in adventu Meſſiæ lux lunæ erit ſicut lux om olis, & lux ſolis ſeptuplo major. II. 30. v. 26. 4 N Item Juda dicitur ſalvandus per Meſſiam, congre- Oelset gandi in terram ſuam Judæi, & omnis pavor & tunt timor tollendus Jer. 23. demum Ezech. 38. & 39. 5 ls⸗ Meſſias dicitur debellaturus Gog. & Magog: Quæ 6 omnia a Jeſa Nazareno præſtita non fuerunt. Aff lolgen per noviſſimos dies non finis mundi, ſed finis ve- voin teris Teſtamenti: per montem Domini extollen- sN dum Eccleſiæ exaltatio, & pax ſpiritualis intelli- e Con⸗ gitur, & omnis reſiduus in Sion, id eſt, ſcriptus ves in libro vitæ ſanctus erit. Lux ſolis ſeptuplo ma- Nnce or futura magnitudinem gloriæ & lætitiæ, quam tine Meſſiæ adventus attulit Eccleſiæ, denotat. . h 1 . ri- “ 492 Caput V. Chriſtum Judas ſalvatus eſt a captivitate diabol -„ unmti colleti populi de omnibus terris in Eccleſiam, e no qui diabolum non amplius timent. Gratis autem Mmd f fingitur, Meſſiam debellaturum eſſe Gog, & Ma- Unpon gog, & Ezechielem loqui de Meſſia, nam verba lniet ie ejus ad illos reges referenda ſunt, qui poſt capti- vitatem Babylonieam Judæos novis calamitatibus olne opprefſſerunt: vel per Gog intelligitur Antichriſtus Hline! aut ejus bellidux a Meſſia in ſecundo adventu de- Elilabe bellandus: vel per Gog intelligitur Alexander M. Mouſt aut Antiochus Epiphanes, uti putat Pererius: vel tehpond per Gog intelligitur Cambyſes, aut ſi hiſtoria u- ſanni dith poſt reditum a captivitate contigit, Holofer- delncc nes, uti vult D. Calmet in diſſert. de Gog & Ma- lim gog. III. Fatentur quidem Judæi tempus adven- Diinen tus Meſſiæ a Prophetis prædiéctum forte effluxifſe, (uun, obſtare autem peccata populi Judaici, quominus mnt. venerit. Sed Vaticinia Prophetarum de tempore venturi Meſſiæ ſunt abſoluta, non vero conditi- nata, ſi peccata populi non obſtent; nam Meſſas len venit ad delenda peccata omnium gentium, quæz ſi obſtarent, nunquam veniret. M MIune §. 289. V Ren Annun- Cum tempus adeſſet, ut unigenitus Dei “ tiatio & Filius humanum genus redimeret, factum g aasea- eſt ex Divino decreto, ut homo fieret. Miſ- . , ſus proinde eſt Angelur Gabriel a Deo in civi- Pun “ tatem Galilæax˖, cui nomen Nazareth ad Virgi- nem deſponſatam viro, eui nomen erat Joſepk “ de domo David, & nomen Virginis Waria, S quam cum gratia plenam & benedictam in ⸗ mulieribus ſalutaſſet, obſtupeſcentem confir- y⸗ mavit dicens: Ecce côncipier in utero & paries Mlan Filium, & vocabis nomen ejus Jeſum. Hic erit indio magnur, & Eilius Altiſſimi vocabitur, & dabit Clech illi Dominus Deus ſedem David patrit ejus, 8 lldl regna- De Incarnatione verbi Diuini. 493 dd regnabit in domo gacob in æternum, Gregni lin, ejus non erit fnix. Diwit autem Waria, quo- mum modo fiet iſtud, quoniam virum non cognoſco? I Sreſpondene Angelus dixit ei: Wiritus d. ſuper- un veniet in te, & virtus Altiſſimi obumbrabit tibi, lenn ideoque & quod naſcetur ex te Sanbtum vocabitur udf Eilius Dei. Quod, cum confirmaſſet exemplo ene Eliſabeth ſenis concipientis, & ex eo, quod ermdd non ſit impoſlibile apud Deum omne verbum, ei reſpondit Maria: Ecce ancilla Domini fiat mihi *R ſecundum verbum tuum. Luc. I. Et ſtatim Bea- e tiiffima Virgo Maria Jelum Chriſtum Filium W Dei incarnatum in utero concepit, cujus Per- end ſonam, officium & ſtatus nunc contemplabi- cdomnm mur. L empe a §. 300. un Perſona Chriſti & ratione Divinæ huma- Ev Vir- in H nyque naturæ, & ratione unionis, quæ inter gine con- utramque naturam intercedit, conſequentium- oοας & que illius conſideranda eſt. At conſideratio natus /t. Divinæ naturz Chriſti, quia eſt ſecunda Dei- enm tatis perſona, in capite de S. S. Trinitate ex- ,W poſita fuit, ſuperſunt igitur reliqua hoc loco get. erxplicanda. Et quidem Chriſtus non per pro- No pagationem naturalem, ſed ex Virgine homo d é kactus fuit. Ita futurum prædixit Iſaias c. 7. IA v. 14. Ecce Virgo concipiet & pariet PFilium, “ Se vocabitur nomen ejus Emanuel. Ubi vox elania rrOi alma fignificat illibatam & caſtiſſimam en puellam, quæ ideo vocatur à abſcondita „R a radice — ; abſcondit, quia virgines a uS conſpectu virorum abſconditæ ſervabantur. 6, 2. Mach. 3. V. 19. & 2. Reg. 13. V. 2. deinde y 494 Cuput VD. hy etiam in aliis locis S. Scripturæ ſigni- ficat virginem incorruptam. Gen. 14. v. 16. & Exod. 2. v. 8. Ubi Rebecca & ſoror Moyſis viris adhuc incognitæ hy vocantur: cum Cone econtra ho? mulierem innuptam fignificet, Amn ſive adoleſcentula ſit virgo, ſive ætate pro- gire vecta aut juvenis vidua, uti conſtat Joel 1I. hctekk, v. 8. Hinc ly alma ſignificat etiam virginem i conel in lingua Punica, & ita vertunt L⸗XX. Chal- . l daica, Syriaca & Arabica. Concordat novum Wa Teſtamentum, nam Matth. 1. v. 18. dicitur:: lh Oum eſſet deſponſata mater geſu Maria goſeph, in gte antequam convenirent, invema eſt in utero habens anete de Spiritu §. & v. 20. Quod enim in ea natum eſt, de Spiritu S. eſt. Id quod S. Evangeliſta n de confirmat citato loco Iſaiæ Prophetz. Imo unm e ipſi B. Virgini anxie quærenti reſpondit An- gelus Luc. 1. Spiritus J. ſuperveniet in te, G Pk virtus Altiſſimi obumbrabit tibi. Ratio eſt, miüll uia Chriſtus Theanthropos pro nobis ſatiss fHißd facere debuit, adeoque ſine omni peccato eſſe toh oportuit: ſed ſi per propagationem naturalem lon, éx concubitu & ſemine virili propagatus eſ- Aunt ſet, originale peccatum vel ſaltem debitum An⸗ ad illud contraxiſſet, (H. 264. 267. Schol. 3.) Itilid Ergo per propagationem naturalem ex ſemine d virili homo factus non fuit, & quia ex homine t. 0 homo fleri voluit, ex virgine humanam na- ein turam aſſumpſit. Vid. S. Irenæum l. 3. ado. deecn hæœr. & Tertullian. I. de carne Chriſi. Aden Schol. Ebion, Cerinthus, & Carpocrates Chriftum tün purum hominem more cæterorum ex commercio viri cum muliere ortum eſſe docuerunt. Qui ta-⸗ men ex dictis refutantur. F. 291. De Incarnatione verbi Divini. 495 tlteſaH 11,14 K. 291. . ntmoan Conceptio igitur Chriſti non fuit naturalis Conceptio bei, ſed miraculoſa: Nam conceptio Chriſti fuit a cus nmu- nm Virgine; ſed hæc naturaliter concipere non ar Nri poteſt, niſi a mare per ſeminis immiſſionem? ut. iich⸗ in concubitu, quo faéto tollitur ipſa Virgini- NN tas: Ergo cum Chriſtus a Virgine ſine ſemine virili ex obumbratione Spiritus S. conceptus ne fuerit, (H. 290.) conceptio ejus naturalis non E. fuit, adeoque fuit eventus ſupernaturalis, & Conſequenter miraculoſa. (§. 112.) Ot .V anze tr;; neee dehol. De modo Conceptionis Chriſti docent plures, Quomode nigdl eam ex maſſa ſanguinea B. Virginis factam efle, faRa ſit. WWe. . utpote quam Spiritus S. a reliquo B. Virginis ſan- ponditt⸗ guine ſeparavit, & exinde corpus Chriſti forma- 1 vit. Recentiores Philoſophi cohærenter ſuis princi- Peto piis Phyſiologicis contendunt, conceptionem Chri= Pshe. . ſti factam efle per imprægnationem ovuli in ova- “ rio B. V. Mariæ non ex ſemine virili, ſed miracu- erume, loſam, ita ut ſtamen ſeu lineamenta corporis hu- Ium mani in ovulo Mariæ latens, quod alias per virilem “ auram ſeminalem expanditur, & in motum vitalem n Gn agitur, per operationem immediatam Deus motu Gz vitali donaverit: vel, ſicuti alii volunt, ita, ut in „Nid ovulo Mariæ ſtamen corporis Chrifſti Deus creave- etbs⸗ . rit. Quia porro Conceptio Chriſti ſine omni con- Lelhm cubitu facta fuit; (S. 290.) hinc ſine omni volup- . Cten tate carnali B. Virgo Chriſtum concepit : & con- 4 6 Ceptione miraculoſe facta nutritio cofporis Chriſti in utero materno naturaliter fieri potuit, eum cor- 4 pus B. Virginis aptum eſſet ad nutritionem ei modo k ordinario præſtandam. 1 i 49 5 Caput V. H. 292. Corpus Corpus autem Chriſti non paulatim ac Chriſti ſucceſſive, ut ſolent alia vulgarium homi- ſucceſſve num corpora, ſed ſtatim ac in inſtanti con- edu⸗ u ceptum & perfectum fuit. Ita communis eſt fuit. Theologorum, cum S. Gregorio M. 1. 18. mor. c. 52. Angelo nuntiante & Spiritu S. ad- veniente, mox Verbum in utero, mox intra ute= rum V'erbum caro. §. 293. Et ani- Præter corpus Chriſtus etiam anima ra- mam ra- tionali inſtructus fuit a corpore eſſentialiter tionalem diſtincta. Ita Chriſtus ipſe Joan. 10. V. 17. abuit. ajt: Ego pono animam meam, ut iterum ſumam zam. Item Chriſtus affectiones animæ huma- na detractis imperfectionibus habuit, uti Triſtitiæ Matth. 26. v. 38. deſiderii Luc. 22. v. 15. Doloris Hebr. 4. v. 15. Ratio eſt, quia Chriſtus fuit homo perfeétus: ſed ho- mo perfectus habet animam rationalem: Ergo etiam Chriſtus. Apollina- Schol. Apollinariſtæ ab Apollinari Laodiceno ſic vo- riſtarum cati animam humanam Chriſto denegarunt, pu- bareſis. tantes Divinitatem in locum humanæ animæ ſuc- ceſſiſſe, ita ut Chriſtus corpus humanum habue- rit, cui loco animæ Verbum Divinum fuit. Hic error damnætus eſt in Concilio Alexandrino a. 362. cui præerat S. Athanaſius: in Synodo œcumenica II. a. 381. can. x. & in Synodo Romana a. 374. ubi anathema dicitur iis, qui in Chriſto vice ani- mæ rationalis Verbum ille dicunt. Ex quibus patet, Chriſti animam a Deo in ipſo conceptionis Mariæ momento creatam fuiſſe, & quidem fine . omni omni mine nato Pror ſta te tura o (e Pitr un er ukkione ſonn 170 tpolonn UUIIdart ech NW Kihwürn in it eta: led lnci lis 6 (Luinl lie tit i Chrſki VItaN ſun: ſe De Incurnatione verbi Divini. 497 omni peccato originali, quia nulli corpori ex ſe- mine corrupte deſcendenti, ſed a Spiritn S. for- ullfinr mato unita fuit (§. 266. Schol. 3) funn lon⸗ W ttmiar. H. 294. Productio humanitatis Chriſti efficienter imani- tu⸗ eſt a tota S. S. Trinitate. Sacra enim Scrip- tas Chriſti tura omnibus tribus Perionis eam tribuit: eſt opus de Patre dicitur, quod miſerit fitium ſuum na- „. 5. Tri- cum ex muliere. Gal. 4. v. 4. Ilpſe Filius proatis. ductionem humanitatis ſuæ fſibi tribuit, dum Joan. 16. V. 28. ait, ie in mundum veniſſe „» nima uà ut voluntatem Dei perficeret. Spiritui S. per endnkc duandam appropriationem ob fanctificatio- 1.e nem noſtram per Incarnationem perfectam unun tribuitur Matth. I. v. 18. Inventa Aſt Moria metun in utero hahent de Spiritu &. Ratio eſt. quia Cnt, u opera ad extra funt totius S. S. Trinitatis: il ſed Incarnatio eſt opus ad extra: Ergo eſt to- Nidd tius S. S. Trinitatis. . 8. Schol. Licet Productio humanitatis Chriſti compe- aticn⸗ tat Spiritui S. appropriztive, non tamen pater Chriſti qua hominis dici poteſt, qui non dedit illi vitam ad efſentiæ ſuzæ fimilitudinem ex ſubſtantia , iutt en=hbe ſua: ſed formando carnem Chriſti ex puriſſimo egnnn ſanguine Beatifſimæ Vitginis. (F. 291. Schol.) 2 uumm , G. 295. mlia,, Poſtquam corpus Chriſti in utere mater- Waiwitas ν no novem menſibus delituerat, ex Mariae COhriſii e e , Utero egrefſum eſt ita, ut in hoc partu Bea- Virgine. ih c tiſſima Virgo inviolats V irgo clauſo utero & ugii inviolato virginitatis ſigillo permanſerit. Ita ; omnes Schram Inſtit. Theol. Tom. I. Li 498 Caput V. omnes Catholici docent & credunt juxta va- ticinium Iſaiæ c. 7. v. 14. Ecce Virgo con- cipiet, & pariet ſilimm. Accedit communis Patrum traditio: S. Auguſtinus ep. 137. ait: Ipſa virtus per inviolatæ matris virginea viſcera membra infantis eduxit, quæ poſtea per clauſfa oſtia membra juvenis introduxit. Similia ha- bent S. Leo Serm. I. de Nat. S. Ambroſius ep. ad Sirici: S. Hieronymus in c. 44. Ezech. Eec. Solvuntur Schol. I⸗ Carpovius vult. Chriſtum more aliorum in⸗ objektio⸗ nes. fantum aperto matris utero natum eſſe, tum quia S. Scriptura nihil extraordinatium de modo Na- tivitatis Chriſti memorat, ſed utitur voce Rren, quzæ vulgarem partum ſignificat: tum quia legi purificationis Maria ſubjecta fuit Luc. 2. v. 23. tum quia apertio uteri non abſtulit illi virginita-= tem formalem, quæ in abſtinentia a concubitu conſiſtit, ſed tantum materialem, quæ in aper- tione uteri ſita eſt. Sed S. Scriptura loco citato Iſaiæ 7. exprefle etiam de partu miraculoſo ex Virgine futuro loquitur. Unde purificationis legi Beatiſſima Virgo ſubdita non fuit, utpote, quæ ex hac Nativitate nullum ſanguinis fluxum nec nlla menſtrua patiebatur, ſed ex ſola humilitate legi illi ſe ſubjecit ad ſcandalum vitandum, & ut Chriſtus omnem legem impleret. Virginitas ve- ro non ſolum formalis: ſed etiam materialis in textu Iaiæ & communi Patrum traditione innui- tur. Proinde etiam errat idem Carpovius, dum Chriſtum non ſine doloribus a Beatiſſima Virgine natum eſſe exiſtimat, utpote qui partum hunc miraculoſum non comitabantur, cum naturalis cauſa eorum ſcilicet concuſſio corporis vehemen- tior ad expellendum foœtum defuerit. An vero cum ſecundinis Chriſtus natus ſit, res necdum explorata eſt, quam nec nos dirimere volumus. Sckol, Klol 2, ſuerit mimu ter na dtienn ſolnmn menſis intent 20 Ma diem Giem delie ſektum Thom lunt, 6 45 Mart blerch Domän tt, I. Whiiit taln, Muute tumn zit uinr Nicon chetie Oerigen Hier 4 die n in Mn git, ſe bos jan Non O Donin Ez etian us ſt DVe Incarnatione verbi Divini. 499 ſigtan. Schol. 2, Quoto anno orhis conditi Chriſtus natus Quo anme fuerit non conveniunt Chronologi, neque nobis orbis con- ie D asnimus eſt, litem hane dirimere: illud communi- diti & quo Cohurn ter notant, .ram noſtram vulgarem fſolido qua- die Chri- N 1 driennio poſt Chriſti nativitatem incipere, Non Nus natus inmbſa ſolum autem de anno, ſed etiam de menſe & die ſtt. menſis Nativitatis Dominicæ litem nobis plures irlr intentant. Nonnulli apud Clementem Alex. diem 20 Maji: Basnagius diem 25 ejusdem menfis: alii Auim diem 19 Aprilis afſignant: S. Epiphanius hær. 51, n e diem 6. Januarii ſtatuit: Novatores Romanæ Ee- cleſiæ traditionem 8 Kal. Jan. ſeu 25 Decembris feſtum Nativitatis Domini celebrantis carpunt? one? Thomaſſinus & Serry licet diem 25 Dec. admit- tum 6 tant, cenſent tamen hoc ex Conceptione ejus node H 25 Martii faécta probari non poſſe. Interim nos oee len fubſeribimus communi Traditioni, quod Chriſtus n H Dominus 8. Kal. Jan, ſeu 25 Decembris natus fue= E rit. Ita teſtatur Auétor Conſtit. Apoſt. 1 g. c. 13. liigis ubi ait: Dies ſeſtos cuſtodite fratres, inprimis Na- , Cuin talem, qui celebratur a vobis die 25 decimi menſis. . “ Manuſcriptum vetuſtiſſimum a Cotelerio lauda- eocn tum ait: Annuntiatio fanta eſt die Martii 25 Na- olc⸗ tivitas vero die 25 Decembris. Idem tradit Chro-= ioak nicon Alexand. Kalendarium pervetuſtum a Bu- ei 6 cherio editum: & omnia Martyrologia Eccleſiæ unt Cecidentalis. Accedit Traditio Patrum: nam nc S. Hieronymus com. in Ezech. diem Epiphanize e à die natali aperte diſtinguit: item S. Auguſtinus “ in Pf. 132. & S. Chryſoſtomus hom. in Nat Dom. nih ait, ſententiam noſtram occidentem incolenti- o bus jam a ſuperioribus temporibus notam aſſe. feo Non obſtat I. quod olim lite jam mota Natalis ſ Domini 6. Jan. celebratus fuerit Nam complu- in H res etjam Orientales eum diſtinguebant, uti Theo- eh dorus ſtudita Catech, 32. S. Gregorius Naz. or- dent 9. alii vero duas apparitiones ſimul celebrabant. e I. Non obſtat, quod ea nocte, qua Chriſtus na- tus eſt, paſtores vigilabant uper gregem mnum, Juod non videtur factum hyeme in Decembri⸗ hm⸗ Ii 2 Nam G 50 Caput V. Nam in Palæſtina hyems nen admodum rigida eſt, & noctu accenſo igne paſtores facile vigilare poterant. Nec obftat III. Chriſtum licet 25 Mar- tii conceptum non necefſario per novem menſes usque ad 25 Decembris in utero matris perman- fſſe, Nam ordinarium tempus 9 menſium in partu Chriſti impletum fuiſſe, innuit S. Lucas c. 2. V. 6. impleti ſunt dies ut pareret. Certe præmaturus fœtus vel ſerotinus imperfectionem naturæ infert. Vid. Honoratum a S. Maria in animadv. ad reg- & uſum Orit. PDe bove Schol. 3. Pia eſt fidelium traditio, bovem & aſinum S aſino praſepi alligato. Trausla- tlio S. do- dsSs Na- zaretha- cæ. proelepi alligatum fuifſe, in quo Chriſtus natus poſitus fuit, quæ fundatur tum in illo If. 1. v. 3. Cognovit bos poſſeſſorem Iuuem, & aſenus pra ſepe Domini ſui: tum in illo Habacuc 3. v. 2. In me- dio duorum animalium cognaſceris. Quæ verba de bove & aſino præfepi alligato explicat S. Hie- ronymus ep. 86. ad Euſtoch. 8 Paulinus ep. II⸗ & S. Gregorins Naz. or 39. G ipſa Eccleſia in officio Nativitatis Domini. Schol. 4. Pia etiam opinio fert, domum Nazaretha- nam, in qua Verbum care factum eſt, Apoſtolos in Sacellum convertiſſe, in eoque Altare erexiffe, donec S. Helena Sæculo quarto magnificam Ec- cleſiam fuper illam erexit. Sed anno 1291. Occu- pata terta ſancta a Setafio AÆgypti Suktano, §. §. Angeli ſublatam in aera S. domum in Dalmatiam detulerunt, & fuper collem prope littus maris Adriatici depoſuerunt. Anno 1294. Angeli hoc ſacellum rurius in agrum Picenum detulerunt, uæ ibi in ſylva cujusdam piæ matronæ nomine Lauretzæ conſtitit. Rurſus poſt 8 menſes a. 1295. extra ylvam ſuper collem ab Angelis translatum fuit, cumque pugna inter duos fratres collis poſ- ſeſſores exorta eſſet, poſt quatuor menſes a. 1295. translata fuit, ubi modo conquieſcit, & urbs Lauretum ædificata fuit. Translationem hano refert Angelita, & eam cum antiqua traditione con- conſe Ciſens ſe ab mN! amet Mitti. Theoy ingres ſponce Emnl m ſeltn lim AANN Bes- in, ſed Vo ent Lelsz, Aunin (ennat (liſi, Mint, Vyg. Mo hen Polleit Ginen Giumn er⸗ len per al t E tfinn 50 grite De Incarnatione verbi Divini. 501 * Nun in conſentire aſſerunt Paulus Rinaldutius & Fran- Cle veir ciſcus cives Recinatenſes, qui jurato edixerunt, le ſe ab avis multoties audiviſſe, quomodo S. do- Mven s mus ipfis aliisque inſpicientibus tranarit usque s em Lauretum: probant eam Bollandiſtæ ad diem 25 Hun pt Martii. Natalis Alexander in hiſt. Eccl. Sæc. 13. Theunphilus Raynaudus tom. 8. ſacer horror, quo remm ingredientes coneutinntur, dimenſio accurate re- gtuten ſpondens ſpatio Nazarethano, ubi olim fuerat, atn. Ait. & multa miracula a Turſellino collecta. Hæc do- mus vero non ſunt integræ ædes Nazarethanzæ, ſed tantum illud doamus conclave, ubi Beatiſſima n Et Virgo ſalutata ab Angelo fuit, & Verbum caro riſtas ſactum eſt. , §. 2960. .2. 3ℳ . . . . . Te N Beatiſſima Virgo Maria non ſolum in par- Beatiſima Wee ku, ſed etiam poſt partum inviolata ſemper Maria lumen VWirgo permanſit. Ita Catholici credunt & Virgo 6uα docent ex Traditione, cujus teſtes ſunt Ori⸗- poſ⸗ Pays genes, qui contrariam opinionem vocat ma- W⸗ gnam inſaniam. S. Ambroſius, Sacrilegium: Gennadius blasphemiam. S. Baſilius in S. 6. Chriſti generat. ait: Curiſti amanter audire non gna ſuſtinent, quod Deipara deſierit aliquando eſſe Virgo. S. Epiphanius hær, 78. ſcribit: eos E prO hæreticis haberi, qui dicerent, Mariam Io poſt editum Chriſtum cum Joſepho confetu- dilnem habviſſe. S. Hieronymus cont. Helvi- n dium expreſſe probat, Manam ſemper Virgi- en nem permanſifſe. S. Augeftinus tr. 1e. in na Joan. ait: NWum Maria iterum pepverit? abſit. he Et Concilium Chalcedonenſe in alloc. ad Ma- riam dicit, Virginitatem ejus ſacratam eſſe etiam poſt partum, uterumque ejus fuiie in- tegritate obſignatum. Idem definivit Syno- Ii 3 dus 562 Caput V. dus Capuana a. 389. & Conc. Lateran. a. 649. Can. 3. Solvuntur Schol. Helvidids Beatiffimam Virginem poſt Chri- objeſtio- ſtum natum cum S. Joſepho congreflam, & filios nes Hel- ex eo fuſcepifſe docet I. quia Matth. I. V. I18. di= vidii. citur: antequam convenirent, inventa eſt in utero habens de Spiritu S&. Ergo poſtea convenerunt. Verum S. Scriptura oſtendere vult, quod poſtes factum non fit: ficuti quando dico: Helvidius antequam poœsniteret, mortuus aſt, non ſequitur, lius Maric primogenitus. At ſolum oſtenditur, quod antea filios non habuerit, non vero, quod eos poſtea genuerit. III. Mentio fit fratrum Chrifti Matth. 13. V. S5. Jed nomine fratrum con- ſanguinei more feripturiſtico deſignantur. Clriſtus Chriſtus ex ſemine Abraham & David ex ſemint oftus fuir. Nam Beatiſſima Virgo Maria ex David ſemine Abraham & David orta fuit, uti pa- orius fuit, tet ex genealogia Chriſti Matth. 1. & Luc. 3. Ergo etiam Chriſtus Mariæ Filius ex eadem familia ortus fuit. Genealo- Schol. I. Circa Genealogiam Chriſti ab Evangeliſta gia Chri- recenſitam varia dubia moventur; & primo quæ⸗ ſii exrpen- ritur, cur S. Matthæus v. 8. tres Reges Ocho- ditier. zZiam, Joam, & Amaſiam omiſerit, qui tamen Cur S. 4 Reg. g. & 2 Paralip. 22. ponuntur. Muſenlus Matthaus hoc faétum putat per incuriam interpretis, qui a tres Reges Joram leétione delapfus eſt ad Hoſiam, vel pro omiſerit. Ochoſia legit Hoſiam, & ab eo prolapſus eſt ad Joathan. Verum cum in omnibus editionibus hi Reges deſint, & S. Matthæus ipſe dicat, qua- tuéôrtdecim tantum generationes ſe referre, in⸗ curiæ interpretis hæc omiſſio tribui non poteft. Abulenfis hane rationem afiignat, quia S. dau thæ quod poſtea posnituerit. II. Chriſtus dicitur E- ol. 2 thens liet The tum! (lig her t ton m AMrum tonn (ren. oddar lecher Verart detut gianig gnine otti fn gionem etim, . 21. igitur eum ey Culen coneilie 2 inmg leci 6 Ner 1 . Adlerti Urt h Kerl ſans — De Incarnatione verbi Divini. 503 ue i thæus voluit ponere tres diſtinctiones, & in qua- d libet quatuordecim generationes, ſeu voluit facere Theſſeradecades propter myſterium numerorum, tum ut defignaret tria tempora, ab Abraham us- D que ad David; a David usque ad transmigratio- 1L nem Babylonis, & a reditu ex Babylone usque gtim d Chriſtum: tum ut in Thefſeradecadibus per de- Cchtrn cem ſignificaretur Lex vetus propter decalogum, “ per quatuor Lex nova propter quatuor Evangelia, et per tres vero S. S. Trinitas Intentio hæc S. Mat- ee thei videtur colligi ex ſequentibus, ubi expreſſe don ſin colligit tres quaterdenas generationes. Verum 6 geti hæc ratio nimis myſtica eſt, nec in numeris tan- olenln tum myſterium inveniri putat P. Contzen, ut ſer/ ſn eorum cauſa Genealogia interrumpatur. S. Hie- ſt ham ronymus putat, hos reges omiſſos eſſe ob peccats truln eoram. Aſt ex eadem ratione etiam Salomon, i⸗ Roboam, Joram, Achaz, Manaſſes, Amon & Jechonias omitti debuifſent. Ex quibus patet veram rationem hujus omiſſionis nos latere; vi- 14 Hr detur tamen hæc efſe, quod hi reges ipfius Reli- . gionis perſecutores ex domo Idololatriæ & ſan- Muin 4 guine Achab anathemati devota 4 Reg. 9. proxime tng orti fuerint Certe hi Reges ipſam veram Reli- KXlul gionem perſecuti ſunt, uti patet de Ochozia, qui 3 e etiam Joachaz dictus eſt 2à Par. 22. de Joa 2 Par. 24. v. 21. De Amaſia, 2 Par. 25. V. 16. Merito igitur in Genealogia Meſſiæ non ponuntur, qui Lege eum ex animis ſubditorum delere conati ſunt. r cchol., 2. Ulterius quæritur, quomodo v. rI. SGoſias Cuomiode lerid⸗ autem genuit Jchoniam: cum illo 1 Par. 3. V. 15. V. II, in concilietur, ubi dicitur: Eilii autem Joſic fuerunt, Maith. r. . primogenitus Johanam, ſecundus Joahim, tertius 1 Far. 3. rein Sedecias, quartus Sellum: v. 16. de Soakim natus V. 15. con-⸗ n e 1 Dechonias & Sedecias. Hic Joakim non vero cilietur. Gfnen Joſias pater Jechoniæ dicitur, & ſine Joakim unus Arin, in tertia Theſſeradecade S. Matthæi deeſt. Va- len riant hic iterum Interpretes, nonnulli putant in ente Gen ealogia S. Matthæi Davidem bis legendum eſſe, to ee ita ut ſit finis primæ & initium ſecundæ, Theſſera- 8 Ii 4 decas- i 50 4 Caput V. . decadis: itemque Joſiam eſſe finem ſecundæ & initium tertiæ, Thefferadecadis: quod fi fiat, & Chriſtus non numeretur, nulla deerit generatio. Sed hæc explieatio minus commode S. Matthæum exponit. Dici poteſt, Jechoniam, de quo Matth. 1r. v. 12. Sechonias autem genuit Salathiel; alium eſfe a Jechonia filio Joſiæ, de quo v. II. hic enim nias, fuitque pater Jechoniæ, de quo v. 12. qui proprie diétus eſt Joachim & Jechonias. Unde hic ex 1 Par. 3. fupplenda eſt una generatio, & ante verfum vamum addendum: Jeconias autem gennit Jechoniam, & ſic unus, qui in tertia Theſ- ſeradecade deeſfſe videtur, fuppietur. Nam ſub nomine Jechoniæ filii Joſiæ intelligi Joakim, de quo 1 Par. 3. patet ex S. Ambrofio l. s. in Lu- cam. S. Epiphanio l. I. de hærefl. S. Augnuſtino 1.2. de conſ. Evang. & omnibus recentioribus nominum affinitas cum varie nominetur Jecho- . nias, maxime, quando a Græcis hoc nomen vVertitur. Sic I Par. 3. v. 17. vocatur Jechoniah. —A4. Reg. 24. v. 8. iwcρEα Ezech. I. V. 2. JOjahin. Deinde multa vetuſtiſſima manuſcripta exemplaria hoc loco v. II. loco Jechonias legunt Joakin: uti vetuſtum exemplar in Collegio Lincolnienſi Oxonii: aliud in Bibliotheca Bodlejana: Item No- vum Teſtamentum, quod olim fuit F. Froy Fran- ciſcani, poſtez Thomæ Clementis, & nuper Tho- mæ Montfortii: Item Biblia Græca V & N. T. Franciſci Junii. In omnibus his Codicibus legitur: Wwanslc 32 vivin voy isvoviæy. Unde totus locus re- ſtituendus eſt: Joſias autem genuit Joakim, & fratres ejus in transmigratione Babylonis; Joakim autern genuit Jechoniam. ita D. Calmet. Diffonltas Scheol. 3. Putat D. Calmet v. 12. ubi dicitur: Sala- V. 12. ſol. thiel autem genuit Zorobabel, omiſſum eſſe Phada- vitur. jam, qui I. Par. 3. v. 19. pater Zorobabelis dici- tur. Verum notant ali, Zorobabelem r. Par. 3. vocabatur Joakim & Jechonias vel corrupte Jeco- interpretibus; Et ulterius hoc probat magna alium efle ab hoc Zorobabel, nam hujus filius eſt Aind Meiulk Kound. libe 1on: te⸗ frum, tumn p Mopte detol 4. tins, kuit 4 let irs Pgalo⸗ Her Alot. 3 eneil Vein unli Unde 4 NI, N. etti Pithun LNCaS Dvang enm e Mionen latth. tionem ſicer⸗ non V. rone & Wrat. ſn Munt, Muis De Incarnatione verbi Mivini. 505 ſeenntel Abind, illius vero in Paralipomenis filii ſunt, lſ fink Mefullam & Ananias. Porro progenies primæ & ſit grent ſecundæ Thefleradecadis S. Matthæus deſumpfit Mntken ex libris Genelis, Ruth, Regum & baralipome- cno th non: tertiæ vVero ex Genealos giis ſingularum fami- ſotkels A liarum, quæ in loco publico aſſervabantur, 1. Par. 9. II krn“ tum propter officia, tum propter connubia, tum SS ofrpelt . propter hæreditates, tum propter F Princ ipatus. wnunn Schol. 4. S. Matthæus Genealogiam S. Joſephi po- Qur S. Wni, tuinus, quam B . Mariæ recen! et, quia Alienuin artt vus Erento⸗ fuit a moribus H ebræorum, ut mulierum Genea- Genealo- HMZ logia retexeretur, Uti patet ex aſſiduis §. Zeripfu⸗ gi 1 . ræ teſtimoni's a & quia lege cautum fuit, ne puellæ oſephi ex aliis tribhubus viros accerſerent, & ſi fieri poſ- teat. ſet, viris ejnsdem familiæ nuberent; oſtenſa Genea- logia Joſe phi ex David Beatiſſimæ Virginis & Chri- ſti ex familia David Progenies ſatis oſtendebatur. . S hol. 5. Ulterins quæritur, quomodo S. Matthæus, Quo zoct qui Joſeph filium Jacob eſfe dicit, cum S. Luca * Wat. inem . concilietur, qui Joſeph filium Heli eſie ſtatuit. ihs cunms 8 Me M. Varias denuo vias ingrediuntur Interpretes. Non- & Lura in leloiͦ nulli binomios eſſe Chriſti progenitores affirmant, Goengalo- 1 rli unde apud duos Evangeliſtas eſt tantum nomi- gia conti- ta euiſf num, non vero Perſonarum diſtinétio. Sed hæc Beiun. Aunt ſententia nulla ratione probatur, maxime cum a Linen? Nathan usque ad Adamum nomina vulgaria S. a: Iul Lucas poſuerit. S. Auguſtinus I. 2. de conſenſ. . l⸗ Evang. c. I13. putat, Joſeph fuiſſe filium natura- Eunli lem Jacob, & adoptivum Fien, duam tamen Opi- e nionem retractat I. I. Retract. c. 7. S. Hilarius in ö⸗ Matth. I. cenſet, S. Mattlgenm enarraſſe genera- otelae tionem Chriſti regiam ex regibus: S. Lucami vero luin ſacerdotalem ex Tacerdot Wpus. Sed hæc ſententia onis; non videtur 1 atisfacere, quia S. Lucas nil de Aa- rone & filiis ejus, & aliis notis Sacerdotibus me- morat. Grotius cum multis Recentioribus, qui⸗ bus favet D. Calmet in difl. de Geneal. Chriſti, putant, S. Lucam genus Jeſu Chriſti texere per matrem ejus, cujus Genealogiam refert, cujus maritus erat Joſeph, qui flius Heli, id eſt, Joa- Ii 5 chim 505 Caput V. chim patris Beatiſſimæ Virginis dicitur, quia erat gener ejus. S. Matthæmn vere fexere Genealo- iam Chriſti per Joſeph patrein ejus putatitium. Sed huic ſententiæ deeſt fuffragium Patrum, & juxta eam non videtür Beatiſſima virgo genus faum ex Salomone ducere, & ſic Jeſus Filius Salomonis dici non poſſet, nec illi ullum jus hæ- reditarium fuiſſet, in promiſſiones poſteritati Sa- lomonis factas 2 Reg. 12 v. 25. quod tamen Cal- metus ſalvare conatur. Cornelius a lapide putat, S. Matthæm texere Genealogiam Beatiſſimæ Vir- ginis ejusque Filii Chriſti per matrem B. V ſcilicet S. Annam, quæ fuit ſoror Jacob & Filia Mathan, nupfſitque Heli, ſive Joachim, ex quo genuit Bea- tiſſimam Virginem. S. Lucam vero Genealogiam texere per pattem Beatiſſimæ Virginis, id eſt, Heli ſive Joachim. Sed hæc opinio iterum eſt contra antiquam traditionem, qua docemur, mo- ris non fuiſſe, mulierum Genealog'am texere, & qua conſtat, Heli fine liberis decelliſſe S. Joannes Damaſcenus l. 4. de fide c 15 hunc Genealogiæ ordinem conſtituit. Levi a David per Nathan oriundus filios genuit Melchi, & Pantherem: Pan- ther genuit Barpantherem, unde prodiit Joachim ater Beatiſſimæ Virginis. Rurſus Mathan filius Paeld per Salomonem genuit Jacob patrem Joſe- phi: defunéto Mathan, Melchi frater Pantheris norem Mathani duxit, unde natus eſt Heli, qu cum Jacob ünam matrem agnoſcebat: cum vero Heli fine liberis decederet, Jacob duéta uxore Heli Joſephum genuit, qvi fillus naturalis Jacobi, le- alis Heli fuit Verum notat D. Calmet, hanc Fanealogim cum Evangelio non ſatis cohærere. Tradunt quidem Origenes Il. 1. cont. Celſum c. 25. & Judæi in Talmud Babylonico, ac in vita Jeſu Chriſti a Judæis edita, & Toldos Jeſu dicta; pa- trem Jeſu Pantherem dictum eſſe, ſed hoc ali veteres nobis non tradiderunt, niſi forte dicere libeat. nomina Pantheris & Barpantheris cogno- mina fuille Mathan & Levi. Pro conclliando igi⸗ . tur tur 5. ta Aſ fſe Glippe viduan ſbi vi loſeph ſecunch Wol. 6. ſita in⸗ Uun, 4. mis Alnen, enm oc n C tuna, eto d. l d. Lucal dens Kri en cſficinn linn ixin eus e⸗ tum (. teligne tener ſegnen hem I. 8. Lue Pre). ſiſor Nt, Cie ete Cenei 6 Minlin nbumm,¹ Vig e lelu l Mon sh oltertnid A tine D dtilimel P. V ſ lia M genuith enealogtt ſterum 6 eNt, Di Eete e Klun Cebeift er N eenil De Incarnatione verbi Divini. 5S07 tur S. Matthæo cum S. Luca teneri poteſt ſenten- tia Africani & communior recentiorum, Joſeph fuiſſe filium naturalem Jacob, & legalem Heli: quippe Heli ſne liberis deceſſit, cujus proinde Viduam uxorem ex Legis præcepto Deut. 25. v. 5. ſibi vindicante Jacob, natus eſt ex illo conjugio Joſeph, filius Jacob ſecundum naturam, & Heli ſecundum Legem. Schol. 6. In Genealogia Chriſti a Luca c. 3. recen- An Cai- ſita inter progenitores Chriſti legitur etiam Cai- nam a §. nam, qui tamen non reperitur in codicibus He- Luca ad- braicis Gen. 10. unde putant nonnulli eum non a ditus fus- S. Luca, ſed ab aliena manu textui afſutum fuiſſe. rit. Verum a S. Luca eſfſe relatum patet tum ex eo, quod S. Lucas ſequatur verſionem græcam, in qua Cainam legitur apud LXX. in editione Ro- mana, Sixtina, MS. Alexandrino, Oxonienſi, editione Complutenſi & Aldina Deinde Cainan a S. Luca relatum agnoſcit S. Ambroſius, S. Beda, & S. Hieronymus, qui quæſt. in Gen. cenſet, S. Lucam ideo fecenſuiſſe Calnam, quia gentibus ſeri- bens non debebat aliquid contrarium ſcribere illi Sceripturæ, quæ erat in gentibus divulgata. Tan- dem vulgata noſtra, licet ejus Authentiæ non officiant leviora ejus generis menda, ſine gravif- ſima tamen ratione erroris hic argui non debet, maxime cum viri doécti juflu Romani Pontificis ejus correctioni inſudantes, Cainam ob antiquo- rum Codicum concordantiam in Evangelio S. Lucz reliquerint. Philo quidem, Julius Africanus, S. Irenæus & S. Epiphanius Chronotaxin LXX. ſequentes Cainam omittunt; ſed illi non verſio- nem LXX. ſed allam Græcam & Patres verionem S. Luciani Martyris ſecuti ſunt. Eufebius Il. 9. præp. Evang. C 21. ex Demetrio in ſupputatione priſcorum annorum etiam annos Cainam includit, & ſequitur Orfigenem, qui in verſione LXX, ap- Potit etiam verſionem Theodotionis r. Paralip. X. n nonnullis quidem Codicibus græcis Cainam non legitur, ſed illi vel ſunt verſio græca downane . Ve D Paren 4 508 Cavut V. vel interpolata. Porro LXX. Cainam ex libris genealogicis addere potuerunt, quia etiam Para- phraſtas egerunt. 4 tes ochol. 7. Traditio communnis habet, parentes Bea- tiſſimæ Virginis Mariæ dictos eſſe Joachim & An- nam. S. Joachim hoc nomine laudatur a S. Epi- phanio hær 78 & S. Damaſceno 1. 4. fid. Orth. C. 15 a Martyrelogio Romano 13 Kal. April. & a Menologio Græcorum die 9. Sept. iidem hi Pa- tres & Martvyrologia laudant S Annam ſub vo- nine matris Beatiilimæ Virginis Et Juſtinianus I. Imperator a 550 templum in honorem S. Annæ, & aliud ſæcul. 8vo. Juſtinianus I. Conſtantinopoli erexit, uti ex optimis monumentis probat Bail- letus. De S. Joachim & Anvba tanquam parenti- bus B. V. etiam Jacobus Epiſcopus Edeſſenus S. Damaſceno cævus honorifice loquitur: Et S. Leo III. ſæculo gvo in Baſilica S Pauii hiſtoriam & §. Joachim & Annæ depingi juſſit. Ait quidem S. Auguſtinus l. 23. cont. Fauſtum c. 9. Guod de Baberarton⸗ MWarix˖ Fauſtus poſuit, quod FPatrem ahuerit e trihu Levi ſacerdotem quendam nomine Joakin, quia canonicum non eſt, non me conrin- git. Et S. Petrus Damiani ſerm. 3. de Nat Virg. in eos invehit, qui ſtudio ſuperfliuæ curiolitatis hæc nomina inquirunt. Sed notandum, quendam Manichæum nomine Seleucum, ut refelleret ca- put mum S. Matthæi, vulgaſſe apocrypham Scrip- turam, de generatione Virginis ex tribu Levi, non vero ex tribu Juda. Ideo negat S. Augu- ſtinus patrem virginis fuiſſe quendam Joakimum ex tribu Levi, non vero Joachim ex tribu Juda. Ad eadem apocrypha ſcripta Seleuci, & Cnoſti⸗ corum de ſtirpe Mariæ reſpexit B. Petrus Da- miani. F. 298. Chr⸗ m d Aus, l. 20. NuS, pe 7. 257 Lue 24 liebat, edehat, th- 1. 41. Aebin ſ. 21. 5 dben c geptel lubuit Dei⸗ Utionale elat faen Lel, d e. 13 um co Rrodu Cus e Mlemon Aolcen di di . Wa De Incarnatione verbi Divini. 509 man E §. 298. ui Chriſtus verus homo factus eſt. Chriſtus Curiſtus enim dicitur natus ex Virgine Luc. r. vV. 35. verus ko- meuk pafſus, mortuus: accepiſſe corpus Matth. 20. mo faltus nnt. v. 26. habuiſſe caput Matth. 27. V. 29. ma- . ure nus, pedes Luc. 24. v. 39. latus, Joan. 20. “ v. 25. pectas, c. 13. V. 23. Carnem, oſfſa; n6 Lauc. 24. Vv. 39. ereſcebat, Luc. 2. V. 40. eſu- um de iebat, Matth. A. v. 2. ſitiebat, Joan. 19. v. 28. tium edebat, & bibebat, Luc. 14. v. I. dormiebat, n Sn Matth. 8. v. 24. lachrymabatur. Luc. 19. fantrg v. 41. Sudorem emittebat, Luc. 22. V. 44. rdrbie Sanguinem in venis & arteriis gerebat. oan= m nis 19. v. 34 & quia circumciſus fuit Luc. 2. NSAH LV. 21. Virile corpus habebat. Quia igitur ea- Retang dem criteria in noſtro corpore humano virili mn deprehendimus, Chriſtus verum corpus virile G6 habuit. . G Durer 1 11i r tont wodt 1 Deinde Chriſtus habuit veram animam rationalem noſtræ ſimilem, inſtructa enim erat facultate cognoſcitiva inferiore, ſcilicet; ſenſu, dum videbat, Joan. I. v. 38. audiebat, Luc. 13. v. I. 2. Phantaſia, dum cogitatio- num communionem inter ſe habentium re- producta una altera etiam reproducebatur, cujus exemplum videmus Luc. 13. V. I. 4. 3. Memoria ſeu facultate ideas reproductas reco-= gnoſcendi pro iisdem, quas ante habuit, dum Aalibi dicta in aliis occaſionibus repetiit. Item anima Chriſti habuit facultatem cognoſciti- vam ſuperiorem fſcilicet intellectum, Luc. 2. v. 46. 47. ubi in Templo ſedens in medio Doctorum ſatis oſtendebat, ſe Rcultate di- . . In⸗= 6⁶ ₰ 510 Caxuat V. ſtincte ſibi aliquid repræſentandi eſſe prædi- tum: Item habebat rationem, ſeu facultatem nexum veritatum perſpiciendi, uti patet ex variis ejus diſputationibus Matth. 22. v. 19. &c. Rurſus quoad voluntatem anima Chriſti habuit facultatem appetitivam inferiorem: ſicuti enim Chriſtus eſuriendo & ſitiendo ap- petitum habuit ſenſitivum, ita, quia affectus funt apperitus ſenſitivus vel averſatio ſenſi⸗ tiva vehementior, Chriſtus non fuit ſine af= fectibus: ſic & miſericordiam Matth. 9. v. 36. triſtitiam Joan. II. v. 33. lætitiam Luc. 10. V. 21. deſiderium, Luc. 22. V. 15. amorem, Joan. II. v. 5. indignationem joan. 1I1. V. 33. ei S. Scriptura tribuit. Præterea dum Chri⸗ ſtus bonum & malum diſtincte cognovit, ap- petitum & averſationem rationalem habuit, quando ſalutem hominum voluit, Joan. 17. V. 24. Igitur veram animam rationalem quoad facultates naturales noſtraæ ſimilem Chriſtus habuit, uti ex principiis Piychologicis appa- ret. Denique anima rationalis corpori unita fuit, uti ex omnibus adtionibus Chriſti con- ſtat, in quibus motu in corpore facto, ſimilis in anima contingebat, juxta illa, quæ in Pſychologia Philoſophi explicant, Ergo ex corpore & anima conſtat, & ita verus homo fuit. Hinc merito ejus Genealogiam refert S. Matthæus c. I. merito vocatur Eilius homi- nir Matth. 17. v. 21. vocatur Filius David. Matth. I. v. 1. vocatur Homo. I. Tim. 2. V. 5. Et fruktus ventris Virginir. Luc. I. v. 32. vide S. Irenæum cont. hœr. l. 3. c. 22. & Tertul- liani librum de carne Chriſti in mea Analyſi R. P. tom. 3. Schol. Gol 8 Chriſtn Firin ſel jun (ucen mamm e men i ſnit. ſaanta nodd Der e meiſi runn Coniini Uartite⸗ ſolllan. & ſüm Curdemn Mün mie Finm Hyin! antin lemn, conyert Mon dit nllitn te mort Mine ii, non ſimilitn diit 0 ile Cn tres hit it d iir un N Uumuntr Klrre „ RcC on e verbi Di., 511 eſe Uel 4. S Simon Ma. gus „ & ej puli d ocueru nt, P Ant= U fucliutz Ui t Chri fimt c juxt non afſi ſoli inker S ruc. a B V da eten em Ci aſili mpfiſſe m ſi⸗ 4 mam Ch . ilide P iſſe carnet teniit matn n Unpe simon C ve ex B i O. Ver 3 * ſmit. anit es ae Kne⸗ llatio ſ ſtant ale „ O d & t, à Us . SS Wn tia enti ita Si Jeſt Jeſu „ Cu le; ſea. fuit ie quo cor nus i Imo ins dici in Judei . 1 dd P0 ite n ic ſu .* 1, , d per am eo ris no- m doc in fi iſſim am f , g, m. cana! Orpus 3 ſtri cebat Igura ejus f. P- n Luc. r eaſſe alem, i de cœ non fuil Chri Jeſu or-= Ami äoni im Eii h ita pe lo deſ. ine ur z1adus lel, apti i, M em ſea Cca an Wire au⸗ piritual 4 ſoli iſtæ arci ecuti anti ire; afi ale 1AIN H Reiane i ſunt r phantaſiauſt- aqwan goor ſu „ 90 2hique „Mani Her taſia tran . N,, ca umpt on ta A ichæi ac ed ſtæ, 18- en Mi Pnlinn am, led belliani eezie „quo- Wð nilip Chriſt ed e Beati vera Gdierni Cer- Jul aisen 2 N e. an Beanis Vi nic Ana- dernel Fljilin hC . 6. C umpfi nenti ir gi idemn . ly i m ſu minu H di co gine n & inci⸗ ſta limilitt in Gn! R. dicit kokmentuteen Niini n. ntiam ilitudi Anilitudin m ur faé nt l. atam umn em 5 ſer nem din 8. tus i . Q . Il uul 20 qu. ſed v bomi em C V. 3 in ſü U12 dt converi⸗ aſi eiſte ulgar inum arnis Miſi üwili⸗ Ohtikian⸗ nO lati⸗ Het rem pe t D — Go lui ſimi iſferel ee de Chrin Peccati ens Ko,En, ämili ereb illa us h Chri Sd carniZ — C. itudi at com omo riſto arni Sed 1, N ni mor em Dein muni 5 refer carnis lun- inc talit. carni nde C cete rtur imati n Binc qnin atis in Mh önitae quia eius etsnI.. fin non à Porin Mari ati, ani dicit homi ejus n 4 . ſin Utanr abuit us eſt am pe quia n ur ſartus in nin 1. Rit eicin Garnem & maſe on ex us in Ninke i CE = becr ois & Rufun tradu⸗ lil dai hrinus grum Peccan il. pœna nerat ſur Rt ad ers. Ronteru⸗ non E. II 1S1e beccr⸗ ſih D1 tr. tth ur, ſen ſa S. M. ntum 6. 4 C un em: 12 E ed ate at. quam : & 2. V. que m in M thuet IIen ſum Veru Bea Nuidd mn 48. Et) atrem laria: & 4 Natun 1 Sehe Vn hütrem nequet & nhol fr r. parti am Vi tihi 2. ef. corrisete⸗ Sl cula in e neen ut dicer⸗ gere fa An contang & Ek prom uiten, ae allam conſ⸗ egat pro atrem „ac Jud angui ſe h- miſe n vo . merumn wpim abere ue ſæ - opi 3, ſed mat Pe Pini tan remam onem p tum vu * nnint . m 9 Ore An Chri- 512 Cuput V. eum more communi ex matre genitum eſſe, & docet matrem & fratres ſpirituales legem Dei obſervantes carnalibus eſſe præferendos. Tan- dem dicit, nihil ſibi & matri in patratione mira- culorum efſſe, quia virtutem ea patrandi non a matre per temporalem, ſed a Patre per æternam enerationem accepit. Noluit vero Beatiſſimam Färgimem matrem vocare, ne aliquibus errandi occaſionem præberet, ſufficienter tamen ejus ma- ternitatem declaravit, vocando ſe Filium hominis: unde etiam S. Ioannes Beatiſſimam Virginem ex- preſſe matrem Chriſti appellat. H. 299. Chriſtus ante ſuam in MWaria Incarnatio-⸗ Rus ante nem corpus hypoſtatice cum Divinitate uni= Incarna- tionem in Waria corpus tum non gellit. Nam Luc. I. dicitur: Quoa ex te naſcetur ſanblum, vocabitur Elius Dei. Ratio eſt: ſi Chriſtus ante ſuam in Maria aliud ka- Incarnationem geſſit corpus hypoſtatice ſe- buerit. Barcla- jas, &c. cum unitum, in Incarnatione illud aut de- poſuit, aut retinuit. Si depoſuit, ubi man- ſit? ſi retinnit, non unum, ſed duo corpora Chriſto tribuenda ſunt. Schol. 1. Barclajus in Theol. vere Curiſt. Poiretus in &oτ α. Div. l. 3. & Peterſenius, in miſſter. primogeniti omnium creatur. Chriſto corpus cœ- leſte ante Incarnationem ex Maria, ante ſæcula, vel ab æterno tribuunt, quod corpus eſt quid medium inter creatum & increatum. I. Enim di- citur Primogenitus omnium creaturarum: hoc vero de Divinitate dicitur. II. Hebr. 13. 8. dici- tur Jeſus Chriſtus heri & hodie. Sed hoc indicat, Chriſtum in V. & N. T. eſſe fundamentum ſalutis noſtræ, uti ex ſequentibus colligitur. . Schol. II Mol. 2. ote , maln e eangen enimn muanits C les nat Hhchuyn Uitur: ono fl It nohr (Cledd rgo Wol Nepern Lommt in, oogo tertn, MAhn d Miuxit thchiam 60xS n exi Ina Hikr kun no lt, i fernent nn a An Dihm ele s Eyen ) rents Ir Uum honi Pugnen: TNcatnnt Wraten etun.l Cklice Poden/ t, Aiu won De Incurnatione verbi Divini. 513 Schol. 2. Humanitas Chriſti eſt vera creatura, ut- pote per operationem Dei immediatam quoad ani- mam ex nibilo produéta: & quia humanitas Chriſti eandem ſpecie cum noſtra eſientiam habet, modus enim productionis ejus ſpeciem non mutat, hu- manitas Chriſti eſt nobis conſubſtantialis. J. 300. Chriſtus aſſumpſit imperfectiones huma- Chriſtus nas naturales. Hinc dormiviſſe, eſuriifſe, imverfe- lachrymaſſe, affectibus commotus fuiſſe le- Riones gitur: (H. 293.) Ratio eſt: Chriſtus verus awanes homo fuit: (l. c.) ita ut humanitas ejus fue- aſſanmpſit. rit noſtræ omnino ſimilis & conſubſtantialis: fed imperfectiones humanz naturales, ſunt conſequens conſtitutionis eſſentiæ humanze: Ergo illas aſſumpfit. Schol. 1. Chriſtum doloribus obnoxium non fuiſſe Incorrup- negarunt Valentiniani, & Eutychiani dicti In- ticolæ. corrupticolæ ex Acephalorum grege, id eſt, eo- rum, qui fuerunt ſine capite, ex quo a Petro Moggo Epiſcopo Alexandrino receſſerunt eo præ- texta, quod Concilio Chalcedonenſi anathema Palam dicere diſſimularet. Hanc heæreſin multum adjuvit Juſtinianus Imperator ab uxore ſua Eu- tychianis favente deceptus, qui cum in Ortho- doxos ſtrenue ſibi adverſantes excandeſceret, & jam exilii poznam in eos decreturus eſlet, repen- tina morte ſublatus fuit. Favere illis videtur S. Hilarius 1. 10. de Trinit. ubi fuſe probat; Chri- ſtum non habuiſſe doloris ſenſum. Quamvis, in- quit, iRtus incideret, aut vulnus deſcenderet aßferrent quidem hœc impetuun paffionis, non lamen dolonem paſſionis inferrent. Et hoc explicat exem- plis aquæ, ignis, & aeris, quæ fi verberentur, berforentur, aut dividantur, minime ſentiunt. A plu⸗ Schram Inſlit. Theol. Tom. I. K k Capaxt V. A pluribus ſæculis de mente S. Hilarii diſputatur Pnli àa Catholicis. Erroris eum accuſarunt Claudianus ſla lbe Mamertus I. 2. de ſtatu animæ c. 9 Baronius ad Pus o annum 563. n. 4. Illum econtra vindicant Lan- Purmm francus contra Berengarium, Magiſter ſententia- Chricto rum in 3. ſent. S. Bonaventura in 3. d. 16. q. 5. mum e S. Thomas 3. p. & omnes paſſim Theologi. Alii e putant, S. Hilarium incidiſſe quidem in hunc er- gnin 4 rorem, ſed revocaſſe; uti Guillelmus Pariſienſis HK teſte S. Bonaventura l. c. & Petavius 1. de Trin. 6hlim c. 5. Nam S. Hilarius ſententiam Catholicam ex- Ni preſſe docet in Pſ. 53. Murivit, inquit. ſitivit;, ni dormivit, laſſatus fuit, mæſtus fuit, & flevit, 8& ind paſſus, & mortuus eſt. In Pſ. 44. In eum omnia, x nulli quæ noſtræ neceſſitatis ſunt, irruerunt; Jed ab eo naturæ ſug virtute ſuſcepta ſunt, dum mortem no- d ſtram votens non mori, etiam timorem in ſe morti intn . ingruentem non renuit. Et in Pſ. 68. Percuſſus öt Dominus peccata noſtra ſuſcipiens, & pro nobis do. ir lens. Et l. To. de Trinit. n. 47. ſcribit, pro nobis do- 1 . let, n. 55. flevit & doluit, n. 67. Paſſus quidem en an unigenitus Deus, quc homines vati poſſunt. Ex his Ni colligimus S. Hilarium nunquam in errorem inci- Pedeſ difſe, ſed ſecum conciliari poſſe, unde in loco “ primo citato ſolum vult, quod non doluerit Chri- ſtus, ictuum tela non ſenſerit ex conditione & nane neceſſitate naturæ per peccatum corruptæ, & nii ! dolores ab eo removet, quales nos experimur, Vu qui funt a peccato, rationem perturbantes & H ineluétabiles. Item Clemens Alexand. l. 6 ftro- kune 2 matum ait: Ipyſe autem. paſſionis erat Xρνν+ dr. ut quem nullus ſubiret motus affeRionis, neque vo- te luptas, nec dolon. Verum Tournely putat, S. Clementem paulo liberius extra metas ſtriétioris Theologiæ proceſſiſſe. Vide meam Analyſ. P. P. tom. 2. (jpi An Curi- Schol. 2. Salvo fidei dogmate modo expoſito lis eſt UeS ſtus inter Scholas, an Chriſtus doloribus obnoxius D neceſitate fuerit, ex ſola ſua voluntate, an ex neceſſitate natura naturæ fſimul & libera voluntate. Putant non- E di De Incarnatione verbi Divini. 515 tüchn nulli Chriſtum non ex neceſſitate naturæ, ſed ex dolorihis n Chnin ſola libera voluntate doloribus & aliis infirmitati- oynoxius 9 Drwn bus obnoxium fuiſſe, quia neceſſitas ſubjacendi fuerit. 8 humanis infirmitatibus eſt ex peccato, quod in Chriſto non fuit. Alii cenſent, Chriſtum non tan- iber knte⸗ ztS tum ex ſua voluntate, ſed etiam ex neceſſitate na- henes 4 turæ, quam aſſumpfſit, doloribus ſubditum fuiſſe, nin bue quia carnem noſtræ per omnia ſimilem absque ns H peccato, adeoque doloribus & aliis infirmitatibus s! E! ſubditam aflumpfit. Et patet etiam ex ep. Hebr. 4. htholian: v. 15. ubi dicitur tentatus per omnia. em pro- nguit , bat ratio ex legibus unionis corporis & animæ G ſeh! duéta, qua fit, ut ex certis animæ cogitationi- Aun bil bus reſultet certa in corpore fluidi nervei & ſan- „ℳ gvuinis commotio, & ex motu corporis certa in morten: anima ſenſatio, adeoque dolores & cæterzæ in- in ne firmitates naturalem carnis conditionem conſe- Durelhu quuntur. In multis tamen infirmitates illæ, quas 3 gnotit nos patimur, ab illis Chriſti differunt. Et quidem I. Necefſitate, quia illas Chriſtus ad libitum ex- cutere potuit. Oblatus enim eſt, quia ipſe vo- luit. Iſ. 53. v. Deinde 2a. differunt cauſa, quia neceſſitas fubjacendi naturæ infirmitatibus non fuit in Chriſto, ſicut in nobis,ex peccato, cu- Teert jus pœnæ ſunt. 3. Differunt effectibus, quia hu- el manæ infirmitates plerumque nobis dominantur, oNN r rationis uſum præveniunt, eam perturbant, & e⸗ , ad impatientiam nos provocant: At in Chriſto or- utas dinatæ erant, placidæ, & ad nutum ab eo rege- 16 bantur. Vide CI. P. Gervaſium de verb. incarn. &y 61 praf. oper. §. Hilar. a noſiris Maurin. praficam. tvelr §. 301. ebllit 4 . . . at! Chriſtus non aſſumpſit imperfectiones hu- Chriſtus „manas morales, adeoque nullum unquam non aſ- obe in eo peccatum fait. Ita teſtatur S. Serptu.· m . , ra. I. Joan. 3. V. 5. Ekccatum in eo non eſt. wibe, rech, Et Chriſtus ipfe Joan. 8. v. 40. Quis eX Vobit monagly;s n . KkA arguet „ ner pet- cabit. WNWec pec- care po- 516 Caput V. arguet me de peccato. 2. Cor. 5. Vv. 21. Eum, qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum Jecit: id eſt, hoſtiam pro peccato. Et 1. Pet. 2. Qui peccatum non ſecit. Ratio eſt: Imperfe- ctio moralis infert repugnantiam adverſus legem. Sed hanc Chriſtus non habuit, ut- pote ab Adami ſemine corrupto non propa- gatus (§. 291.) Ergo imperfectiones mora- les & peccatum non habuit. Schol. I. Calvinus I. 2. Inſt. c. 16. Chriſto peccatum imputare non erubuit, & illa verba Chriſti in cruce. Deus, Deus meus, ut quid me dereliquiſti, fuiſſe verba animi impatientis & deſperantis ait. Sicuti & illa verba Fater, ſi fieri poteſt, tranſeat aà me calix iſle, impatientiam denotare videntur. Sed prima verba ſunt hominis non deſperantis, ſed acerbiſſimum ſuum dolorem indicantis, & dere- lictionem illam, qua in parte inferiore & ſenſiti- va omni ſenſibili ſolatio carebat, demonſtrantis. Deinde Chriſtus non abſolute poſtulavit, ut calix ab eo tranſiret, ſed inſtinétu naturali mortem re- fugit, ut ſe verum hominem prabaret, Divinæ tamen voluntati perfectiſſime conformis fuit. Schol. 2. Quærunt hic Scholæ, an Chriſtus abſolute peccare non potuerit, & unde ejus impecca- bilitas provenerit. Reſpondemus, impeccantiam Chriſti ex vi unionis hypoſtaticæ profluxiſle, unde in eo peccatum abſolute eſſe non potuit. Ita docent S. S. P. P. S. Dionyſius Alex. ep. ad Paulum Samoſatenum: Memo eſt, qui peccare non poſſit, niſi unus Chriſtus. S. Ambronius apol. 2. de David, c. 9. S. Auguſtinus in Ench. c. 36. Ratio eſt: Qui natura Deus eſt, & una cum Verbo Per- ſona, vi unionis hypoſtaticæ peccati capax non eſt: Sed Chriſtus natura ſua Deus eſt, & una cum Verbo Perſona, ergo peccati capax non eſt. Por- ro quomodo cum hac impeccabilitate ſteterit in Chriſte Chriſc (i ili dum i mos concili tnerit conjan oblige velle t: ſ poſito geli Uen me on pot n enn tült w Chrid ſed e⸗ dute ayit lat in erhibe ln hitn münn 9 pelen Kiincn Mi, fui t. Veni ſent a ni Wt. d Gablis, e & En oNnN t, u immt get e De Incarnatione verbi Divini. 517 Chriſto libertas maxime cirea mandatum morien- di illi impoſitum implendum, eſt quæſtio admo- dum intricata, & vix a nobis extricabilis. Dici- mus impeccabilitatem Chriſti cum ejus libertate conciliari per hoc, quod licet Chriſtus non po- tuerit velle non mori in ſenſu compoſito, id eſt, conjungere negationem mortis cum præcepto obligante; bene tamen in ſenſu diviſo, id eſt, velle negationem mortis ut abſtractam a præcep- to: ſic enim vere potuit velle mori etiam fup- poſito præcepto, & tamen non potuit velle trans- gredi hoc præceptum: non potuit velle negatio- nem mortis ut abſtrahentem a tali præcepto, & non potuit velle negationem mortis ut conjungen- dam cum præcepto, adeoque liber fuit. Alii pu- tant mandatum moriendi abſolutum & a libero Chriſti conſenſu omnino independens non fuiſſe, ſed conditionatum, ſi nempe Chriſtus illud accep- tare vellet, quod reipſa volens & lubens accep-= tavit. G. 302. Infirmitates humanas perſonales V. g. le- Curiſtus pram, cœcitatem &c. Chriſtus non afſump- infirmita- ſit. Nam infirmitates humanz perſonales tes huuna- ſunt pœna peccati: (H. 269.) Sed Chriſtus uas Perſo- nales non ſine ullo peccato fuit: (H. 301.) Ergo nec aſſumpſit. pœnzæ peccati in eo locus fuit. Schol. An Chriſtus forma decorus fuerit, certo de- An forma finiri nequit: nihil enim certi nobis de hoc con- decorus ſtat in S. Scriptura, quæ dum ſpecioſum nobis fuerit. exhibet, de animæ pulchritudine explicari poteſt, dum vero deformem deſcribit, de ejus paſſione loquitur. Similiter S. S. Patres diverſimode hic ſentiunt. Vide diſſert. D. Calmet. Kk 3 G. 203. Anima Chriſti perfemiſi mana ſcientia donata fuit. Ita docet S. Scrip- Rum ſcientiam habuit. 518 Caput V. §. 303. Anima Chriſti ab ipſo ſtatim conceptio- nis inſtanti perfectiſſima rerum omnium hu- tura Iſ. 1II. v. 2. Requieſcet ſuper ezum Spiritur Domini, piritur ſapientiæ & intellebtus, Spiri. tus ſcientiæ & piatatir. Id quod probavit etiam eventus, dum ſummum ſuum intellectum adhuc duodennis oſtendit ſedens in medio Doctorum. & dum ſpinoſiſſimas quæſtiones ſibi propoſitas ſapientiſſime ſolviſſe in Evan- gelio legitur. 24do ita docent P. P. S. Juſtinus gq. 58. Z. Baſilius ep. 141. S. Cyrillus I. 3. cont, Neſt. ait: Credimus énim e ipſo ventre drque utero Virgineo ipfſfum Emmanuel, cum Deur eſſet, hominem prodiiſſe plenum procul du- bio ſapientia & gratia, quæ illi naturaliter ine- rüt. Ztio. Rationes affert S. Fulgentius tum ex unione hypoſtatica, tum ex eo, quod Chriſtus Patris, quem nil latere poteſt, ſa⸗ pientia exiſtat. Schol. Gnoſtici & Valentiniani teſte S. Irenæo I. 1. c. 17. Chriſtum ſub ferula præceptoris Alphabe- tum didiciſſe aflerebant. Ariani & Neſtoriani, qui Chriſtum purum hominem eſſe dicebant, omnem illi in primo inſtanti conceptionis ſcien- tiam denegabant. Inter Eutychiauos etiam emer- ſit ſecta Themiſtiana, a Themiſtio diacono, & Severiana a Severo: a doctrina vero ſecta Cor- rupticolarum & Agnoitarum, ob ignorantiam, cui Chriſtum obnoxium fuiſſe dicebant, dicta. Et Grotius in c. 13. S. Marci docet, Chriſto nonniſi poſt reſurrectionem omnem ſcientiam conceſſam fuiſſe. Probare hoc volunt I. quia Luc. 2. dici= tur Jeſus profecifie ſapientia & ætate, Sed e intel⸗ iintelli ſed ſ in an exer went 105, . Chriſe n de win! logi⸗ i funti Duta d ebene l lane c e ſone ettin garet, Cine ligt un UMri, ſlm, Hne . C allkuc Fnple laturay gor No⸗ et e Coror De Incarnatione verbi Vivini. 519 intelligitur non de ſapientia increata & Divina, ſed ſolum de experimentali, quando ſcilicet eas Calei in anima humanas doloris & triſtitiæ affectiones expertus eſt, quas licet antea noviſſet, non ta- unrat men ſenſerat, vel profecit non quoad ſe, ſed quoad et5 nos, quibus proficere videbatur. II. Leontius de n Nm Chriſto ait: Et ipſe aliqua ignoravit, & Scriptu- r, N ra de eo dicit: proficiebat ætate & ſapientia Ve- litin rum Leontium hic metas exceſſiſſle notant Theo- ntelete logi. in e . G. 304. nrtiun . . . in r Anima Chriſti ab ipſo Conceptionis in- Curiſtus lufin ſtanti beatifica & intuitiva Dei viſione do- bemtifca 6l; nata fuit, non tamen Deum proprie com- von ſru prehendit. Quod anima Chriſti beatifica vi- Fruebalur. ſione donata fuerit, ad fidem quidem non n pertinet, eruitur tamen ex S. Scriptura, & itni eſt communis Theologorum, ut qui hoc ne- Hi garet, temeritatis notam non effugeret. 0, Quippe Joan. I. v. 18. dicitur: Veum nemo ef, midit unquam, VUnigenitus Eiliut, qui eſt in ſinue oech Patris, ipſe enarravit. Ubi de Chriſto non ſolum, ut Deo, ſed ut homine ſermo eſt. eh Hinc Euſebius 1. 10. Demonſt. Evang. c. 21. Ar Sic Chriſtum loquentem inducit: Cum enim Nefons adhuc intra cellam geſtantis me in utero laterem, iet te tamen Deum meum videbam & S. Leo ep. 25. ene Simplex & incommutabilis natura Deitatis. Sic naturam aſſumptam beatificans, ut glorificata in glorificante permaneat. . Non tamen Deum proprie comprehendit, Won ta- licet enim totum, quod Dei eſt, ac modo nen Deum perfectiſſimo creatæ capacitati accommodato , cognoverit, non tamen modo infinito, quo er, Kk 4 Deus 520 Caput V. Deus cognoſci poteſt, eum cognovit, cum infinitz cognitionis anima creata incapax exiſtat. Deinde hæc propoſitio Auguſtini de Roma damnata fuit in Concilio Baſileenſi ſeſſ. 22. Anima Chriſti Deum videt tam clare G intenſe, quaum Deus videt ſeipſum. Et S. Ful- gentius ait: Poſumur plane dicere, animam Chriſti habere plenam notitiam Meitatis, neſcio tamen, utrum debeamus dicere, quod anima Chri= Rii ſie ſuam Meitatem noverit, quemadmodum ſe- ipſa Mivinitas novit. Quomodo. Sthol. Maxima difficultas eſft, quomodo viſio bea- tifica eum perpeſſione dolorum in Chriſto conci- liari poſſit. Dici poteſt beatitudinem ſolius ani- mæ, cum doloribus ſtare poſſe, quia voluptas ex viſione Dei, dolor ex vulnerato corpore oritur. Vel unio animæ cum Verbo ſummam volupta- tem, unio vero animæ cum corpore ex læſione ejus ob leges unionis fummum dolorem protulit. Vel Chriſtus cohibuit in fuperiori animæ parte gaudium ex viſione beatifica promanans, ne in inferiorem partem difflueret, ut ita per dolores opus noſtræ ſalutis perficeret, ſicuti cohibuit, ne gloria animæ in corpus redundaret. Verbo: My- Rterium eſt. Porro Chriſtus per ſcientiam beatifi- cam cognovit, quæ beati in coœlo vident, & vi- dere poſſunt. Per ſcientiam infuſam cognovit omnia objecta naturalia & libera per proprias earum ideas, fupernaturalia vero per ideas indi- tas. Denique per ſcientiam experimentalem illa omnia cognovit, quæ per varias operationes vel mentis, vel ſenſuum externorum ſucceſſive intei= lexit, aut in ſe expertus fuit. F. 305. In Chriſto fuit gratia unionis ſeu fubſtan- tialis, per quam humanitas Chriſti ſubſtan- tia⸗ Olit, ar n mMan Nglinn 4 Der tun lis u⸗ 7, Nine Mtie, unn foiin 9 hk ſolius 4 flupes e C n N e ex E en n. int De Incarnatione verbi Divini. 521 tialiter ſancta fuit, uti ex ſequentibus magis patebit. 2do. Gratia capitis, uti pariter in- ferius apparebit. 3tiο. Gratia habitualis & ſanctitas adventitia perficiens animam ad ope- rationes ſupernaturales Joan. I. plenus gratio & veritatis. Cujus ratio eſt, quia gratia ha- bitualis eſt neceflaria ad operationes ſuper- naturales modo connaturali eliciendas: Et hæc gratia dicitur naturalis, ſi ſpectetur hu- manitas in ſenſu compoſito unionis: nec ta- men ſequitur, Chriſtum eſſe ſanctum tantum per participationem, nam effectus hujus gra- tiæ ſolum eſt, reddere ſubjectum gratum Deo, & juvare ad operationes ſupernaturales modo magis connaturali exercendas. Ato. In Chriſto fuit gratia actualis non qui- dem excitans, ſed operans & cooperans, nam gratia excitans ſolum datur, ut ſopitos ad bonum excitet, qua utique Chriſtus ad bonum ſemper paratus non indiguit: Gratia vero operans & cooperans eſt ipſa Dei no- biſcum operantis actio, ſeu concurſus, qui ad omnem actionem creatam eſt necefſarius. 5Sto. In Chriſto fuerunt gratiæ gratis da- tæ, Fides, Sermo ſapientiæ, ſcientiæ, gra- tia ſanitatum, operatio virrutum, prophetia, diſcretio ſpirituum, genera linguarum, in- terpretatio ſermonum I. Cor. 12. v. 7. Uti videri poteſt in tota hiſtoria Evangelica. 6to. In Chriſto fuerunt omnes virtutes morales infuſæ, quæ ordinantur ad bonum, quod modificatur per Legem Divinam, non vero per rationem hamanam, & cauſantur k 5 per 322 Caput V. per operationem Divinam; hæ enim virtu-. anlule tes cum gratia habituali ſimul infunduntur, & animam inclinant ad eorum actus facilius eliciendos. Item fuerunt in eo omnes vir- tutes acquiſitæ, quæ ordinantur ad bonum modificatum ſecundum regulam humanæ ra- tionis, & poſſunt cauſari per actus huma- nos, quorum principium eſt Ratio, nam Chriſtus has exercebat, ſicut alii bomines: fuerunt tamen hæ virtutes in Chriſto ſeclu- ſis imperfectionibus, quæ vel peccatum ſup- ponunt; vel ſtatui beatitudinis repugnant: Unde in Chriſto non fuit Fides, & Spes, quæ viſioni beatificæ omnia clare videnti & poſſidenti repugnant; nec continentia, quan- tum ad reſiſtentiam pravis motibus, qui in Chriſto non fuerunt. Ttimo. Fuerunt in Chriſto dona Spiritus S. teſte Iſaia c. 1I. v. 2. Requieſcet ſuper eum Spiritus Domini: Spiritus ſapientiæ & Intelle- Kus: Syiritus Conſilii & Fortitudinix: Gpiri- tus ſcientiæ & Fietatis: & replebit eum Siri- tns Limorie Vomini. Hic tamen timor mere filialis & caſtus fuit, non vero ſervilis ex metu gehennæ: Item Conſilium ſine aliqua dubitatione ſanum & rectum de agendis judi- cium fuit. J H. 306. At vero Chriſtus per hucusque demon- ſtrata non ſolum humanam naturam, ſed etiam juxta alibi dicta, quia Patri ſuo eſt οονοιοος Divinam habet; (J. 142. 143. 144.) adeoque duæ ſunt in Ch . riſto diſtinctæ, in- con- liet & tn u⸗ diſtir ſichum: is in e in Deun ſeryi n (a in Voluntt 1. 40 It vod bent, S . l lnodda MetA Grego utura. ilinh, ſtomus terum, lanr u Nat. c. ſad ear ſtat ex ſtantino lins ſul Lelloner Erit fie nitis Unnta ivin enimn imn nluncr Ctistein Clulsft r L Humaen. us i. Ratio, 4 i honni riko ſen celun lelori N Weil letil, hothns, 1 Giin 4 4 16N Cii,: Ne tund; ltna ſnist end e N l, l ſo 149. 19 fnte,, De Incarnatione verbi Divini. S23 confuſæ, & impermixtæ naturæ Divina fſci- licet & humana. Ita docet S. Scriptura, tum quando duas in Chriſto naturas expreſ- ſe diſtinguit: Joan. 1. v. 14. Verbum caro Jabtum eſt: non utique converſione Divinita- tis in carnem, ſed aſſumptione humanitatis in Deum, & Philipp. 2. v. 6. Forma Dei & ſervi non confuſa & permixta, ſed diſtin- cta in Chriſto aſſeritur, tum quando duas voluntates in Chriſto diſtinguit: Luc. 22. v. 42. tum quando contraria Chriſto tribuit, ut quod e cclo deſcenderit, & in terra ver- ſetur, & tamen ſimul fit in cœlo. Joan. 3. v. 15. 240. Ita docent P. P. quorum tefti- monia in Concilio Chalcedonenſi act. 2. pro- bata fuerunt. S. Hilarius l. 9. de Trin. S. Gregorius Naz. or. de Nat. duplex erat in eo natura. S. Ambroſius 1. 2. de fide. Servemus diſtindtionem Divinitatir & carnis. S. Chryſo- ſtomus hom. de Afcenſ. Sociavit utramque naturam. S. Auguſtinus ep. ad Voluſ. Copu- lang utramque naturam. S. Cyrillus de Incar- nat. c. Non ignorantes diſſerentiam noturarum Jed ear inconſfuſe inter ſe ſervanter, 3tio. Con- ſtat ex definitionibus Conciliorum, Con- ſtantinopolitani ſub Flaviano a. 448. Alte- rius ſub Anatolio a. 450. & denique Chal- cedonenſis. Ato. Unio naturarum non po- terit fieri in Chriſto ex duabus naturis per- mixtis aut permutatis, quia Divinitas utpote immutabilis in aliam naturam, & humanitas in Divinitatem converti nequit, a qua infi= nite diſtat: Nec unio facta eſt ex duobus in unum coaleſçentibus, quia hoc modo ſerer Eutyche- Schol. Eutyches Archimandrita celeberrimi mona- tis hoœreſis ſterii Conſtantinopolitani circa a. 443. unam in S ſoſſte- ma. 524 Caput V. vel ex pluribus partibus quantitativis, vel ex materia & forma, quorum neutrum Deo enti ſimpliciſſimo convenit. Deinde Chriſtus Deus (H. 242.) & homo eſt: (F. 298.) Er- go eſſentiam Divinam & humanam habet. Cumque Chriſtus ſicut ut Deus, ita & ut homo agat, actio autem principium activum & vim ſupponat, duplex in Chriſto princi- pium activum ſeu vis, ſcilicet Divinum & humanum eſſe debet, adeoque duplex natu- Tra, Divina & humana, nam natura juxta Philoſophos eſt eſſentia entis cum principio ejus activo. . Chriſto poſt incarnationem naturam ſtatuit, pu- tans aliter contra Neſtorium defendi non poſſe, efſe unum Chriſtum. Delatus proinde ad S. Fla- vianum Epiſcopum Conſtantinopolitanum in coa- Sa ab illo a. 448. Synodo damnatus fuit. Hac de re conqueſtus apud S. Leonem I. Papam a S. Flaviano de impietate Eutychetis rite inſtructum, ab eo pariter damnatus fuit. Eutyches igitur ad Imperatorem Theodoſium appellans obtinuit Sy- nodum Epheſinam indici, in quo latrocinio con- tranitentibus Papæ legatis ab Epiſcopis fibi fa- ventibus Eutyches abſolutus fuit, damnato Theo- doreto, Iba, & ipſo S. Flaviano, qui appellatio- nem interponens pluribus vulneribus trucidatus fuit. Tandem Theodoſio mortuo ſub Marciane Imperatore a. 45I. in Concilio Chalcedonenſi 630⸗ Epiſcoporum Eutyches damnatus fuit. Syſtema hæreſis Eutychianæ hoc eſt. I. Ante factam unio- 2 nem Chriſtus habuit naturam vere Divinam ex ſubſtantia Patris ab æterno. 2. Deinde in tem- pore in utero matris formata eſt humana natura a Divina quidem diſtincta, noſtræ tamen non con- ſub⸗ . fubkanti natura i dici pol fcata. tum, it mortali Proban Gicitur: in cam ſerpent, ſalis Ee DPenizin Teinm it in Daun. unt res tes, Nen Verban Conyver Pus me non di I, dee ernon Chiani tone n 6,21. Illog luſe Uturam Corins lo non rum P Candam umionen confuti nur 4 odu⸗ knii U e itiirt,t neutun inde Cnrt anan NE 8, in e gumin hriſo i Dinnu! uplern Atura ſr n Pi Timi e n unr n Nuni, ndi Bte 1d ümmm ut atns fi. M . Ptmeidi⸗ ſocns Gammune 4 i e De Incarnatione verbi Divini. 525 fubſtantialis. 3. Accedente porro unione humana natura ita abſorpta eſt, ut una natura fieret, quæ dici poſſet aut Divinitas incarnata, aut caro dei- ficata. 4. Ex quo ſecuta eſt confuſio proprieta- tum, ita ut/ipſa Divinitas facta ſit paſſibilis & mortalis; caro vero omniſcia, omnipotens &c. Probant hoc I. ex S. Scriptura, ubi Joan. 1. V. 14. dicitur: Verbum caro fatum eſt: Ergo Verbum in carnem verſum fuit, ſicuti virga Moyſis in ſerpentem Exod. 4. v. 2. Uxor Lot in ſtatuam ſalis Gen. 19. Aqua in vinum in Cana Galilææ; Panis in corpus Chriſti in S. S. Euchariſtia. Aſt Verbum caro factum eſt, non converſione Divi- nitatis in carnem, ſed affumptione humanitatis in Deum. Certe virga Moyſis, uxor Lot, & aqua funt res mutationi obnoxiæ, adeoque in ſerpen- tes, ſtatuam ſalis, & vinum converti potuerunt: Verbum autem Divinum non eſt quid mutabile. Converſionem panis probant verba: Hoc eſt cor- pus meum, quia panis eſt res mutabilis, unde non dicit Chriſtus: Corpus meum factum eſt pa- nis, nec Evangeliſta: Caro eſt Verbum: ſed Verbum caro faéctum eſt. II. Putant ſibi Euty- chiani favere Patres, qui loquentes de Incarna- tione utuntur voce mixtionis, uti S. Irenæus I. 2. c. 21. Tertullianus in apologet. c. 21. &c. Imo Julius Papa in ep. ad Dionyſium Corinthium ait: Weceßſe eſt, eos, cum duas naturas dicunt, unam naturam adorare, alteram non adorare. Et S. Gre- gorius Thaumaturgus in expoſ. fid. ait: In Chri- Rio non ſunt duæ Perſonæ, neguez duæ naturæ. Ve- rum Patres utuntur nomine mixtionis ad fignifi- candam hypoſtaticam utriusque naturæ in Chriſto unionem, non ad ſignificandam utriusque naturæ confuſionem. S. Julio epiſtola illa ab Lutychianis fuit fuppoſita, & nomen naturæ pro Perſona uſurpari poteſt. Denique illa expoſitio fidei non eſt opus S. Gregorii Thaumaturgi, ſed alicujus hæretici, uti notat Leontius adverſus Apollina- riſtas Patrum depravatores. 526 Caput V. H. 307. Una tan- Licet autem duæ ſint in Chriſto naturæ, tum eſt in una tamen tantum eſt in eo Perſona. Hoc Curiſo teſtatur S. Scriptura, quæ Joan. I. v. 3. di- berſona, cit de verbo, quod erat à principio apud Deum: Et v. 14. Verbum caro ſactum eft: Ergo Perſona Chriſti eſt enadem & una Per- ſona cum Perſona verbi, quod erat a prin- cipio. Item una & eadem Chriſti Perſona in S. Scriptura ſimul homo & Deus dicitur: ſic ad Philipp. 2. v. 6. unus & idem Chri- ſtus dicitur eſſe in ſorma Dei, & in jorma ſer- Vi: unus & idem Filius Dei faktus e muliere. Ergo non duæz, ſed una eſt in Chriſto Per- ſona. Hoc argumentum es cit. ep. ad Philip. petitum rejiciunt P. Harduinus in ſuir Com- ment. & P. Berruyerius p. 2. tom. 8. 97. I. ex transferri non poſſe arbitrantur; quos docte refutatos vide apud Cl. P. Gervaſium de Verb. Dei Incarn. 2do. Hanc veritatem profitentur antiqua fidei ſymbola & Concilia. In Sym- bolo Apoſtolorum profitemur jeſum Chriſtum Filium Dei natum ex Maria Virgine: Et Con- cilium Epheſinum, Chalcedonenſe & Syno- dus V. definiunt unum eſſe Chriſtum eundem ſimul Deum & hominem. 3tio. Patres unam tantum in Chriſto Perſonam agnoſcunt. S. Ignatius ep. ad Eph. S. Irenæus I. 3. c. 16. S. Athanaſius I. de Incarn. S. Ambroſius de Incarn. c. 5. Won enim alter e Putre, alter e V'irgine, ſed idem aliter e Patre, aliter ex Virginz. S. Auguſtinus l. de corrept. & grat. C. II. la Er t, II. Ultura ei nai gvod p Mon n conl Uutotän os metn ctonnd , lua one Mn ſubl Non ekt . on ed. honmhri human eo, quia exinanitionem illam ad Verbum Nanitas Aus ſun obis n Dotuit, non hun fniti va Dit nof lrio. 1. 1 ſace NIS dn De Incarnatione verbi Divini. 527 c. 11. Ipſe & Verbum, quod ſinz initio eſt, una Perſona eſt. Ato. Ratio eſt: Humana Chriſti fſouun natura ideo producta eſt, ut cum Divina Filii Alon e Dei natura totum Sα/u οιιτον conſtitueret, LE quod pro nobis Deo ſatisfaceret, adeoque rdns non quidem in eſſendo, ſed in ſubſiſtendo i incompleta fuit, alioquin totum cum altera Cuk natura non conſtituere potuiſſet, quia ex dua- entimn bus naturis in ſubſiſtendo completis nonniſi Dem totum per accidens conſurgit: conſequenter us dek humana Chriſti natura utpote in ſubſiſtendo gem G incompleta, non eſt ſuppoſitum & caret pro- ſmm Pria fubſiſtentia: ſed quod non eſt ſuppoſitum, r nu non eſt Perſona: Ergo humana Chriſti natura rdohe non eſt Perſona, & perſonalitas Chriſto, ut ad, homini non competit. Porro quia quoad l ſilr humanitatem Chriſtus non eſt perſona, quoad u Divinitatem vero eſt Filius Dei, & ſecunda 6 S. S. Trinitatis perſona (H. 141.) lubſiſtentia 1 4 ſua & perſonalitate gaudens, hinc Chriſtus * eſt & Deus, & homo in una perſona, & hu- im manitas in perſona verbi ſubliſtit. Deinde ſi duæ ſunt in Chriſto perſonæ, quzænam pro nobis paſſa eſt? non Divina, quæ pati non ncnd⸗ potuit, adeoque nec pro nobis ſatisfacere: „ non humana, quæ utpote finita pretium in- finiti valoris pro nobis ſolvere nequivit. Unde ,B ns u Fvit noſtra redemptio, & tota Chriſtiana re- cun ligio. 16 3 Schol. I. Neſtorius ex monacho Eccleſiæ Antioche- Weſtorè Pofs t næ ſacerdos, ac deinde Conſtantinopolitanus Epi- Mreſis & e, A ſcopus circa annum 427 duas in Chriſto perionas ejus ſy- gitr, ſtatuebat. Rumore ſuæ hæreſis ad Cœleſtinum ſema. EN Papam delato is per litteras Neſtorium ad reübe . 1cerr 528 Laput V. ſcendum hortatus eſt, intentans illi poſt decem dies communionis Eccleſiaſticæ privationem. His ſpretis Neſtorius etiam S. Cyrillum Alexandri- num adverſus ſe pugnantem velut heæreticum Apollinariſtam traduxit. Interim Neſtorii impie- tate commoti plures probi ab ejus communione ſeſe ſegregarunt, a quibus ille ad Concilium generale provocçans adverſarios ſuos vinétos præ- fecto urbis flagris coedendos tradidit. Denique annuente Cœleſtino P. celebrata eſt Synodus univerſalis Epheſina a. 43 1. ubi Neſtorius vocatus nec comparens Eceleſiaſticis infulis privatus, exul & profugus inter blasphemas voces, animam efflavit. Syſtema hærefis Neſtorianæ hoc eſt: X. Beatiſſima Virgo non Storozos Deipara, ſed Chriſtipara eſt. Unde 2. Chriſtus non verus & conſubfſtantialiter Deus, ſed tantum per gratiam, adoptionem, aſſiſtentiam, aut inhabitantem tan- quam ian templo Divinitatem eſt; & 3. Moralis eſt, non phyſica & hypoſtatica in Chriſto unio Divinitatis cum humanitate: & 4. Non una in Chriſto eſt perſona, ſed duæ, non unus, ſed duo Chriſti, adeoque Verbum humanitatem ſibi unien- do perfectum natura & perſona hominem afſump- ſit, qui primum in utero Beatiſſimæz Virginis formatus, & deinde ad unionem cum Verbo aſ- ſumptus fuit. Putat ſuffragari ſibi I. S. Scriptu⸗ ram, quæ humanitatem Chriſti exhibet ut tem- plum Joan. 2. v. O9. Tabernaculum Hebr. 9. v. II. indumentum. Philipp. 2. v. 7. quæ non habent cum inhabitante & induto unionem hypoſtati- cam. Verum humanitas Chriſti his rebus compa-= ratur, quia per mortem diſſolvenda erat, & quia ſub ea Divina Majeſtas latebat, non vero ut de- negetur inter Divinam & humanam naturam unio hypoſtatica. II. Citat pro ſe P. P. quorum nonnulli vocant Chriſtum kominem Deiferum, uti S. Baſilius ſerm. de Spir. S. Alii hominem Deifca- tum & Dominicum, uti S. Athanaſius in expoſ-. fid. Alii dicunt, hominem fuiſſe a Verbo affum- ptum 2 Ptünm puranit um, ut am nu Chriſns unionen Thre a tas etti ſehanztnt Cüm. II Clihon, nli Sa unle 1 N⸗ Denm & Iuitur d ſellieer Keren d ge inee Trinita at. enn N kan,e 3 eyle tiam, I gendun veto eſt nobili pote de in hrn s heef rpiet 8 ug nins gn Il Mahi De Incarnatione verbi Divini. 529 e ⸗ ptum vti S. Augufſtinus l. I. de Civ. 6. 2. Alii Gtlnen 1 humanitatem Chriſti vocant Qivinitatis inſtrumen- Un Yent tn, uti S. Damafcenus I. 3 de fide. Alii huma- nam naturam vocant templum Divinitatis. Aſt Chriſtus dicitur homo Deifer & Deificatus ob unionem hypoſtaticam, homo, id eſt, humana na- tura affumpta eſt in unitatem Perſonæ. Humani- Evincer. tas eſt inſtrumentum Divinitatis conjunctum „ non icit. N Teparatum, & Templum per unionem hypoſtati- et cam. III Specialiter opponunt S Chryfoſtomum, loiisi qui hom. 3. in c. r. Hebr. ait: Hic & Judaos GE Niim . Pauli Samoſateni aſſzeclas, & Arianos, WMarcel- . Ces, An umque & Sabellium ferit & Marrcionem. (Quomo- ne eA do? Jadaos quidem, oſtendens duas Perſonas, &g Deipara, Deum & hominem. Sed hic S. Chryſoſtomus lo- on vean quitur de duabus berſonis S. S. Trinitatis, Patre ber gratin ſcilicet & Filio, nam exponit illa verba. Prop- Nunten t terea unxit te Deus, Deus tuus, quæ hom. 5. Me de incompreh. LDei nat. de Patre & Lilio in S. S. n Chrito⸗ Trinitate exponit. Certe hæc verba aliquando rpro ſe protuliſſent Neſtoriani, ſi ſibi faviſſent. Va. diflert. P. Daniel S. J 1 3. p. 569. IV. di- cünt: Natura humana in Chriſto habet exiſten- tiam, ergo etiam ſubſiſtentiam propriam. Verum ab exiſtentia non valet concluſio ad ſubſiſten- m Verbe tiam, nam exiſtentia eſt ſtatus entis, quo ad l. N agendum & patiendum aptum eſt: fubſiſtentia ibet u⸗ vero eſt modus exiſtendi incommuni abiliter, qui Pennt, a nobiliori Perſona ſeu ſubfiſtentia Divina ſupple- e e ri poteſt. den Hlr Sehol. 2 Alpertinus Calviniſta, & David de Rodo- Concilium, ne in i. de ſuppoſito, Neſtorium ab omni errore Epheſi- abſolvunt, & Concilium Epheſinum multis pro- num juſte mn bris laceſſunt. Verum cum notiſſima eſſet Neſto- Jamnavit ti impietas: cum diligenti examine ſeripta Neſto- Weſto. rii diſenſſa fuerint: ecum Neſtorius ad Concilium rium. voecatus venire contumaciter noluerit, & aliis e. estiam Synodis particularibus contra ſe congrega- s tis Sthram Infiit. Theol. Tbm. I. LI 530⁰ Caput V. tis non obediverit, juſte ab Epheſina Synodo de- poſitus & damnatus fuit. Vid. Acta Conc. Epheſ. in collect. Conc. Admiſit quidem Neſtorius unam in Chriſto Perſonam, ſed unitate morali, affe- ctus, voluntatis & concordiæ, non vero unitate perſonali. . S. Cyril- Shol. 3. Nullus Neſtorium magis exagitavit, quam lus Alex. ab omni labe hœre- ſis immu- Nis gſt. S. Cyrillus Epiſcopus Alexandrinus, qui anno 419. coacta Synodo Alexandriæ duodecim capi- tula ſeun Anathematismos contrarios blasphemiis Neſtorianis edidit, quibus tamen Neſtorius duo- decim alios oppoſuit, ubi erroris Apollinaris & Arii S. Cyrillum inſimulavit. At S. Cyrillus edi- tis vindiciis omnem a ſe erroris fuſpicionem amo- vit, ita ut etiam Joannes Antiochenus cum cæ- teris orientalibus tandem Epheſinæ Synodo acceſ- ſerint, & Theodoretus inita cum S. Cyrillo con- cordia Neſtorium damnaverit. Verum non de- fuerunt, qui conati ſunt non ita pridem ſtylum in S. Cyrillum acuere, contendentes, Synodum Epheſinam immerito ejus ſcripta approbaſſe. Hanc ſententiam gravi cenſura notavit Harlæus Archie- piſcopus Pariſienſis, an. 1693. Certe duodecim S. Cyrilli capitula, approbavit Synodus Alexan- drina a. 430. Concilium Epheſinum Act. I. Con- cilium Chalcedonenſe Act. 5. Synodus V. gene- ralis c. I3. Et Cœleſtinus Papa ejus doctrinam laudat. Facundus quidem narrat Il. 2. c. 4. Gen- nadium Conſtantinopolitanum virum ſanctum damnaſſe capitula S. Cyrilli, ſed hoc vel falſum eſt, vel factum fuit, quia Gennadius falſis rumo- ribus de S. Cyrillo ſparfis deceptus fuit, quod idem Iſidoro Pelufiotæ contigit. Ex prudenti ve- ro œconomia S. Cyrillus, de ſuis capitulis filuit, nunquam tamen ea revocavit. Dicit quidem S. Cyrillus ſubinde unam efſſe in Chriſto naturam ſed intelligit verbi Divini eſſentiam. & duas poſt unionem naturas ſola quidem ratione diviſas, non vero ſola ratione diſtinctas admittit. Schol. . 4. Geprim novern dammnare ita duc Lleo 3 The Nugee Gom 0 1ult, Cnituo Delns, crrors ltöhee tli dan Muie iu ſ o. da Cape ttin olo Aepte nt cni Tün Occ lic din nodum Dontifie Venetig 4.557. (tatione hotviſle tindem llto igi n INta P. Krentes ualtes, unls eie! De Incarnatione verbi Divini. 531 hroht Schol. 4. Origeniſtæ, ut Synodum Chalcedonenſem Tyia ca- une eprimerent, an. 543. Juſtinianum Imperatorem pitula me- Ntnint moverunt, ut ſuo edicto famoſa tria Capitula rito dam- n damnaret, quæ ſünt, 1. ſeripta Theodoreti con- nata ſunt. n ſenet tra duodecim Anathematismos S Cyrilli. 2. Tbæ Epiſcopi Edefſeni epiſtola ad Marim Perſam. 3. Theodori Mopfueſteni ſcripta, quæ Judaicæ tante nugæ & malediéta appellantur. Juſtiniani edi- 1, Il cGtum Orientales receperunt, occidentales rejece- lvocetn: runt, putantes per damnationem horum trium lunte Capitulorum tolli auctoritatem Synodi Chalcedo- Netcind nenſis, quæ Theodoretum & Ibam abſolvit, & Lpolimd. erroris non coarguit. Vigilius Papa, ut utrisque CImA ſatisfaceret, judieatum edidit, in quo tria Capi- gconenn. tula damnavit ſalva Synodo Chalcedonenſi. Sed enns eumn huic judicato alii maxime Facundus Hermianenſis Nloion ſe oppoſuit. Interim Juſtinianus Imperator con- Aſhun tra nitente Vigilio Papa inſtigante Theodoro fenn u: Cappadoce a. 546. Synodo indicta, novo edicto tent tria capitula damnavit. Videns vero nihil firmari poſſe ſine auéctoritate Romani Pontificis, tandem annuente Vigilio Synodum V. generalem obti- nuit, cui tamen ob parvum numerum Epiſcopo- rum occidentalium Vigilius non interfuit. In hac tria capitula damnata fuerunt, & eandem Sy- nodum Vigilius a 554. aliique deinde Romani Pontifices confirmarunt Hoc vero non obſtante Venetiarum & Iſtriæ Epiſcopi celebrata Synodo a. 557. facto ſchismate, tria capitula citra labefa- ctationem Concilii Chalcedonenſis damnari non potuiſſe dixerunt: licet poſtea re m ture diſcuſſa tandem damnationem illam etiam receperint. Me- rito igitur tria hæc capitula tanquam Neſtoriana a V. Synodo generali damnata fuerunt: unde juxta P. Graveſon in hiſt. Eccleſ contrarium aſ- ſerentes hodie ſunt temerarii, ſuperbi & inobe- dientes. Et P. Berti obſervat, hanc de tribus Capitulis quæſtionem, non eſſe quidem de Ca- tholico dogmate, quatenus abſolute non traétat de fide Incarnationis; eſſe tamen de facto dog- . LI 2 mati⸗ 5 . 32 Caput V. matico circa libres hæreſi ſcatentes, & perſonas wobitn heæreticas, in quo etiam Eccleſiæ judicium juxta am int multos eſt inconcuſſum (S. 28. cum Schol.). Cer- corie tum quippe eſt. Synodum V. poſt accuratam trium Capitulorum diſcuſſionem illa can. r2. 13. & 2u0 14. damnaſſe, quod Vigilius P. a 553. Pelagius more II. ep. ad Eliam & S. Gregorius M. Il. 2. ep. 36. ars an, confirmavit. Certe Theodorus Mopfſueſtenus a iimn Ii S. Cyrillo ep. ad Lambon. vocatur pater Neſtori, di & nomen ejus ex diptychis Mopſueſtenis expun- 1s ctum fuit. Theodoretus impugnavit anathema- tismos S Cyrilli, & Neſtorium inique damnatum n eſſe afſeruit in epiſtol. ad Andream. Ibas Patres AW Epheſinos a S. Cyrillo veneno obeæcante decep- Drn ſl tos eſſe dixit, & ejus epiſtola ſcatet hæzefi Ne- Mun le ſtoriana: Ergo tria capitula juſte damnata fue- Ießte un runt. Theodoretus quidem in Concilio Chalce- (blilſtere donenſi abſolutus, ſuæque ſedi reſtitutus fuit: & nali Ibas lecta ejus epiſtola ad Marim in hoc Concilio 65 orthodoxus declaratus & ſuæ ſedi reſtitutus eſt, d Verum in Synodo V. nihil contra Theodoreti Mirini perſonam actum fuit, ſed tantum contra ejus ili ſcripta, quæ ipſe jam antea implicite damnavit, unn I dicens anathema Neſtorio in Concilio Chalcedo- itts nenſi. Ilbas vero abſolutus fuit, quia probari non e porerat, epiſtolam ad Marim ipfius eſſe, unde ne A pariter in Synodo V. nil contra ejus perſonam is con actam fuit, & Ibas ipfe illam epiſtolam in Con- Eor petld cilio Chalcedonenfi implicite damnavit. Vide Cl. Tholhdie P. Berti de diſc. Th. ltatis, oannes Schol 5. Joannes Antiochenus Epiſcopus multa ege- Auſtituen Antioche- nzs Neſto- rii errori non ad- ſit. rat in gratiam Neſtorii, & in ſuo Epheſino Con- lu En ciliabulo S. Cyrillum Alex. & Mnemonem Antio- Ch chenum excommunicavit. Unde Neſtorianæ hæ- npoft reſis ſuſpicionem incurrit apud Patres Epheſinos. Noprie Verum Joannem cum ſuis orientalibus tantum Ktech perſonæ non vero erroribus Neſtorii adhæſiſſe ineo patet, tum quia ante Concilium eum hortabatur, utn ut vocem & ſenſum Deiparæ admittat. Item in Imixt ſuo Conciliabulo ne verbum quidem extat de ap- pro- nnCh De Incarnatione verbi Divini. 533 A probata Neſtorii doctrina. Et Denique poſt ini- nlcinſ⸗ tam inter Eccleſias pacem in ep. ad Sixtum Ne- el, ſtorii doctrinam cum auétore ſuo publice damna- D vit. Quia tamen Joannes Neſtorii perſonæ plus un gquo favit, erroris ejusdem ſuſpeétus fuit, & 5 n errore facti deceptus cum fſuis S. Cyrillum, pu- 1 za tans eum errorem Apollinaris docere, & Conci- ohlrtiei lium Epheſinum, putans non eſſe legitimum, op- eln pugnavit. . it mmtk⸗ F. 308. Nre⸗ Quia igitur humanitas Chriſti caret pro- In Chriſto . Nei pria ſubſiſtentia, & cum ſubſiſtentia Verbi datur unio o unam Perſonam conſtituit; (F. 307.) ideo perlona- 4 Met 7 lis. um? Yecte humanitas Chriſti in Perſona Verbi ie ubſiſtere dicitur, & in Chriſto datur unio u perſonalis. Quippe unio eſt ſtatus plurium, quæ ad unum conſtituendum concurrunt: ſed Divinitatis & humanitatis, quæ ſunt plura, talis ſtatus eſt, ut ad conſtituendum unum Theandropum concurrant: Ergo Di- cio vinitatis & humanitatis in Chriſto eſt unio, que quia ad unitatem perſonæ ex duabus d naturis conſtantis, producendam tendit, vo- i catur perſonalis ſeu hypoſtatica. Unde unio e hypoſtatica eſt ſtatus Divinitatis & huma- nitatis, quo ad unam hominis perſonam conſtituendam concurrunt. eit⸗ SIchkol. Chriſtus non eſt compoſitus ea ratione & Chriſtus compoſitione, quæ fit ex partibus incompletis an ſit com- inine proprie dictis, quia quælibet natura in Chriſte voſttus. Mthg perfecta eſt & in eſſendo completa, non vero ls dn pars incompleta, quæ cum altera faciat totum, cum utraque natura poſt unionem inconfuſa & n koni, impermixta permaneat: unde nonniſi abuſive a t. nonnullis veteribus partes appellantur. Poteſt euit tamen Chriſtus dici compoſitus ea compoſitione, 1 L 3 quæ Caput V. quæ efr diſtinétorum unio: Quo modo Veteres Chriſtum compoſitum dicebant, ut oſtenderent, duas inconfuſas in Chriſto naturas eſſe. Licet porro in ſano ſenſu dici poſſit, Chriſtum eſſe duas naturas, quia tamen juxta Wicleffum hoc idem ſignificabat, ac unamquamque naturam eſſe to- tum Chriſtum, merito hæc propoſitio a Concilio Conſtantienſi damnata fuit. Item Chriſtus poteſt dici eſſe ex duabus naturis: At propter fraudes Eutychianorum docentium, Chriſtum ante unio- nem, non vero poſt eam ex duabus naturis eſſe, hæc propoſitio aliquando ſuſpecéta fuit. Item Chriſtus poteſt dici efſe ex tribus ſubſtantiis, ſci- licet, Divinitate, corpore & anima: hunc tamen loquendi modum, tanquam minus caute dictum a Synodo Toletana XI. a. 675. improbavit Bene- nedictus II. P. quod cum intellexifſent Hiſpani, mentem ſuam in alia Synodo Toletana XV. a. 688. explicarunt, contendentes utrumque dici poſſe; melins tamen dici tres ſubſtantias ad eludendas Arianorum & Apollinariſtarum fraudes. Unionis Perſonalis extrema ſunt Perſona Divina aſſumens, & natura aſſumpta. F. 309. Unio hy- Unio perſonalis in Chriſto eſt r. realis, poſtatiac nam Chriſtus verus Deus & verus homo in tealis, una perſona eſt, (F. 307.) adeoque unio na- turarum perſonalis prædicatur de Chriſto ſe- cundum rei veritatem: Ergo eſt realis. Habet ini. 2. Habet initium, Humanitas enim Chri- tium. ſti in tempore a Deo producta fuit, (H. 289.) nec fuit ab æterno; & hinc ſtatus ejus, quo cum Divinitate ad conſtituendum totum Theanthropon concurrit, non eſt ab terno, ſed cepit in tempore. Hinc P n te po 3. Non 3. Jvod no Eecreto 4 1 (lia Ln. tjit ſinf. Citfnun: IUit, utral Coneutric delrl Manr UIümun corpd 0 u tedn tet, T fi non nnd gitn Eenper tun pern Uun Apn up, nn Atem i olpos, ſel gui tmn oh ls par⸗ ttes. 1 J. 6) ohnel Ur Cr 4 „ Iſt n lhin 0lo Veke Okenterr, umn dein Im M am ele 0¹ CON liſtns po e inn n MNten⸗ Nutiss unttne aute De Incarnatione verbi Divini. 535 3. Non eſt abſolute neceſſaria, eoipſo Won ℳ quod non ſit ab æterno. (§ 45.) licet poſito ablolute decreto hypothetice neceſſaria fuerit. neera- 4. Eſt indiſſolubilis & ſemper durabit, Eſt indiß⸗ quia Luc. I. v. 33. dicitur: Kegni ejus non ſolubilis. erit ſinig: & Joan. 12. v. 34. Chriſtur manet in æternum: & Concilium Chalcedonenſe defi- nit, utramque naturam in eandem perſonam concurriſſe indiviſibiliter & inſeparabiliter. Schol. Marcellus Ancyranus docuit, Chriſtum poſt ultimum judicii diem depoſito ſervatoris officio, corpus & animam depofiturum, quibus in nihi- lum redaétis regnum hucusque occupatum dimit- tet, & Patri ſuo reſignabit. Sed ſic regnum Chri- ſti non foret æternum, quod pugnat expreſſe cum citato textu S. Lucæ. O. 310. Igitur in triduo mortis Chriſti Verbum In iriduo ſemper cum anima & corpore ſeparatis uni- mortis tum permanſit. Docet hoc dogma Symbo- QGuriſti lum Apoſtolorum, ubi Chriſtus dicitur mor- . erlie⸗ tuus, ſepultur, & ad inſeros deſcendiſſe. Jacuit ore err⸗ autem in ſepulchro Chriſtus quantum ad anima corpus, anima vero ad inferos deſcendit: unitum ſed qui Chriſtum nominat, dicit Divinita- verman- tem cum humanitate, vel tota ſimul, velit. ejus partibus conjunctam. 2do. docent hoc Patres; S. Athanaſ. de ſalut. Chriſti adven- tu: S. Gregorius Niſſ. de refurr. S. Augu- ſtinus ep. 187. S. Leo ſerm. 17. de Paſſ. S. Damaſcenus 1. 3. de fide c. 27. ait: OQuam- vis Chriſtus ut homo mortem obierit, ſanttaque ipfiur anima ab immaculato corpore diſtrabta ſit, LI1 4 Divi- An ſan- gurs tri- duo paſ- ſionis ef- Jiuſus Di- vinitati AnitlS manſo- vit. 536 Divinitas tamen a neutro, hoc eſt nec ab anima, nec a cor tritum illud: Quod verbum ſemel udmiſit, nun- quam dimiſit. Caput V. ore quoqguomoda ſejunbta eſt. Unde Schol. I. Anno 1462. ſub Pio II. gravis controverſia orta eſt inter Daminicanos & Franciſcanos. Fran- ciſcani negabant, ſanguinem Chriſti triduo mor- tis effuſum Divinitati unitum permanfiſſe; Domi- nicani zffirmabant. Per tres dies præſente ipſo Papa quæſtio hæc diſputata fuit, nec quidquam Papa definivit, ſed biennio poſt Cal. Auguſti con- ſtitutionem edidit, & litigantibus filentium im- pofuit, ſub poœna excommunicationis prohlibens, ne partes aliqua etroris vel alterius cenſuræ nota ſeſe mutno configerent, donec a S. Sede res defi- niretur. Sed adhuc ſub judice lis eſt. Unde per- peram nonnulli ſententiam negantem, ut temera- riam falſam & erroneam, & a Sede Apoſtolica damnatam traducunt, uti notat Collius in diſfſert. Sententiæ affirmanti & nos fubſcribimus, tum quia S. Scriptura ſæpe teſtatur, nos pretioſo Chri- ſti ſangnine redemptos eſſe, quæ virtus non erat, niſi ex unione cum Verbo: tum quia batres te- ſtantur, in triduo mortis Chriſti Divinitatem cum corpore & anima ſeparatis conjunétam perman- ſiſſe, ergo etiam cum ſanguine effoſo, maxime, quia ſanguinem ex aperto Chriſti latere effluen- tem ſalutarem, & vivificum appellant: tum quia quod Verbum ſemel admiſit, nunquam dimiſit, cum igitur ſanguis ſit pars vitæ necefſaria in cor- pore, etiam effuſus Divinitati unitus permanſit: tum quia huic ſententiæ aperte favent Pius II. Clemens VI. Paulus II. etfi nihil definiverint Non obſtat 1 quod in illo triduo totum, quod Chriſtus eſt, integrum non permanſerit, quia Chriſtus ob ſeparationem animæ a corpore verus homo non fuit. Nam licet in paſſione compoſitum ex cor- pove & anima diſſolutum fuerit, utrique tamen Divinitas conjuncta permanſit, quia realumendi eran 28 erint in reln ſie po ortur 1balge ſumitun humatl mana. Choler males Püſe, nem n Ms, tegritt Alol 2.5 ſerio) Sudarie Tbend o vernn alien copie 4pud Ieg. Pltin Prote gi tn be ere Langn centin incdor ghinis Geri 10 Ab Mn In n lon 15 De Incarnatione verbi Divini. s37 e Ad in erant in reſurrectione, ergo etiam ſanguini effuſo iſ. U in reſurrectione reafſumendo. Non obſtat II. quod Ulift 8 ſic poſſet dici Deus effuſus, ſicuti dicitur natus, mortuus: Nam communicatio cadit in totum, nec ab aliqua ſolum parte, ſed a tota humana natura cokitoſgf ſumitur; ſanguis autem eſt tantum pars corporis Ccancs humani, nec totum corpus, nec tota natura hu- triduon mana. Denique notat P. Gonet etiam pituitam, nuce; e choleram, melancolicam, ſpiritus vitales & ani- Nrlaleß males, dentes, ungues & capillos verbum aſſum- gliht pſiſſe, quia ſpectant ad integritatem & perfectio- uglian nem naturæ humanzæ: non vero aſſumpfit lachry- flenrum mas, ſudorem, ſalivam, quia non ſpectant ad in- s Ptöſten tegritatem corporis humani. ceninm Schol. 2. Sanguinem Chriſti, qui Mantuæ, in mona- An varti⸗ ee lese⸗ ſterio Weingartenſi, in S. Sindone Taurini, in culæ ſan- . Unde Sudario Veronicæ, in S. Spina Sacelli regiii Pa- guinis in 8, W lent riſienſis, & in ferro S&. Lanceæ Romæ aliisque nonnullis Ge ANID paſſionis inſtrumentis afſervatur & cernitur, eſſe Eccleſiis S verum Chriſti ſanguinem, non vero ſanguinem aſſervatæ alicujus imaginis, quæ Beryti a Judæis crucifixa Vint verus retioli⸗ copioſum cruorem emiſit, multi hiſtorici probant Clriſti 4 Gore apud P. Honoratum a §. Maria in animadv. ad ſanguis. dn Peme⸗ reg. & uſ. Crit. eorum ſententiæ parum faventem. intnena Platina in vita Leonis III. refert, eum Mantuam profectum efſe ad viſendum Chriſti ſanguinem, qui tunc ob aſſidua miracula in magna veneratio- ne erat, reque examinata eum approbaſſe. De S. S. Sanguine Mantuano deſumptus eſt S. S. Sanguis Weingartenſis, quem approbavit Inno- „ centius VII. in Bulla: Splendor paternæ. De S. Sindone teſtatur Julius II. efſe reliquias S. San- guinis fuſi, & de Spinea corona, Lancea & Su- dario alii Scriptores. Item patet ex Bulla Pii II. ad Abbatem & Mariæ Kantonenſis diceceſis, ubi Papa ait: non repugnare, aflerere, Redempto- rem noſtrum de ſanguine in eruce effuſo ob ipfſius paſſionis memoriam partem aliquam in terris re- liquifſe. Accedit S. Thomas, qui quodlibet: 5. a 5. ait: Sanguis autem Chriſti, qui in quibus dam LI S Ecclo= 538 Caput V. Eecleſtis oſtenditur, dicitur erx quadam imagine Chriſti miraezuloſ- fuxiſſe, vel etiam ex corpore Chriſti. Certe neceſſe non eſt omnem ſanguinem Urn naturalem a Chriſto in peſſione effuſum, ab eo nlo refurgente reaffumptum fuiſſe: eum enim tota Umelen, quantitas ſanguinis, quem Chriſtus füdit, non 1 & hr eſſet neceſfſaria ad infegritatem & perfeétionem Mann con humanæ naturz, in refurreëtiene tota reſumen- io hyp da non fuit, ſed modica portio in terris ad con- Chrici ſolationem fidelium relinqui potnit. Sed modo A An hypo- quæritur an hæ particulæ ſanguinis adhuc hypo- 0oneeht ſtatice ſtatice Verbo umiantur Sententia negativa vide- Cicttr. Verbo tur eſſe probabilior; tum, quia hic S. S. Sanguis AMlirnn untatur. in terris remanens non habet amplius ordinem ad ij Ali humanitatem Chriſti, ut fit pars ejus: tum quia gngn reliquæ partes materiæ, quæ aliquando in Chriſto di Verbo unitæ fuerunt, & poſtea per continuam us Mos tranſpirationem reſolutæz, & deperditæ non ma- Mmech nent Verbo unitæ: tum quia alias ſequeretur ali-⸗: Imd cd quam naturam hvpoſtatice Verbo unitam eſſe ad- Gos M huc in terris, & alibi, quam in cœlo & S. S. Eu- go vnn chariſtia, quod non eſt concedendum. Non ob- Cepti ſtat I. illud: quod Verbum ſemel admiſit, nun- Clnn quam dimiſit: quod ſolum intelligitur de partibus titi integris, non vero de earum particulis ad inte- ento gritatem corporis non neceſſariis. Nec obeſt II. len et⸗ quod Clemens VI. in Extrav. Unigenitus, dicat: Uiti iu non guttam ſanguinis modicam, quæ propter unio- lira nem ad Verbum al redemptionem totius generis 1 bumani ſuſiciebat, ſed velut quoddam profiuvium n ei noſcitur effudiſſe. Nam Clemens loquitur de gutta ſnn, ſ ſanguinis, quando erat in corpore Chriſti, cum Atl,t alio ſanguine pars integralis, & de guttis effuſis r Ee reaſſumendis in reſurreétione, non vero de parti- ticulis ſanguinis in terris ad conſolationem fide- “M lium relictis. Vid diſcuſſ. Theologico criticam de Unrr §. §. Sanguine e & & Zatere Chrifli in monaſt. W eingart. Cl. F. Auguſt. Haag. G. 311. De Incarnatione verbi Divini. 539 fn inten r inm §. 311. ee Unio perſonalis ſupponit unitionem per- Vnitio ainn ſonalem, quæ eſt actus, quo Divina natu-perſonalis ito ra & humana ad unam Theantrepi Perſo-in % Etſtn nam conſtitvendam concurrerunt. Hæc uni- arcntan. m tio hypoſtatica ſeu perſonalis humanitatis i, /affa D ee Chriſti cum Divinitate in ipſo momento ſ. eiſe conceptionis Chriſti facta fuit. Nam Luc. 1. né dicitur: Ecce concipier & paries Filium. & vo- nm cabis nomen ejus rtſum; hic erit magnur & FEi- linenn Tius Altiſſimi vocabitur. Et: Quod naſcetur eN tun te Sankum, vocabitur Filius Dei. Hic Ange- cih lus productionem humanæ Chriſti naturæ enen immediate cum obumbratione virtutis Altiſ- WOn . . . . Neteime ſimi conjungit, & exinde infert, quod ſan- eneleu (tus Mariæ filius. Dei filius futurus ſit: Er- ÿ go unitio perſonalis in ipſo momento con- nE ceptionis Chriſti facta fuit. Et quia anima niee Chriſti in ipſo productionis corporis mo- e mento producta fuit: (F. 293. Schol.) eo- ul dem etiam momento anima cum Divinitate in, uUnita fuit: & quidem ſtatim poſtquam Bea- Gie tiſſima Virgo Maria conſentiebat dicens: is damn Eccz ancilla Domini, fiat mihi ſecundum verbum o tuum, (H. 289.) quippe tum ante alloquium ee Angeli, tum durante illo v. 31. & 35. ſem- mif per de conceptione Chriſti, ut re futura, eα non ut przterita vel præſente ſacer textus nen loquitur. 2do. ita docent Patres S. Athana- fee ſius Il. I. de Incarn. Conjunkctio ec utero faéta i eD eſt. S. Auguſtinus Ench. c. 36. Ex quo homo eſſe cœpit, non aliud cœpit eſſe homo, quum Dei Filius., S. Cyrillus ep. 2. ad Neſt. Verbum in ipſo 540 Caput V. ipſo utero carni unitum. Theodoretus dial. 2. me pundtum quidem temporis interjeltum fuit inter aſſumptionem carnis & unionem. Schol. Origenes docuit, prius tempore animam Chriſti creatam eſie, quæ bonis fuis operibus de- inde meruerit hypoſtaticam cum Verbo Divino unionem. Neſtorins vero voluit, Chriſtum prius extitifſe hominem perfectum tum eſſentia tum perſona, antequam a Verbo affumeretur. Qui ex dictis refutantur. 3 G. 312. Beatiſima Unitio Divinitatis & humanitatis in Chri- V. MWaria ſto in ipſo momento conceptionis facta eſt; rede dici- (H. 311.) unde Beatillima Virgo Maria non kar Dei- ſolum Chriſtotocos, ſed etiam Deotocos, vara. id eſt, Deipara recte appellatur. Nam Gal. 4. v. 4. dicitur Deus miſiſſe Filium ſuum faltum eo muliere, fallum ſub lege. Ex quo ita: Recte vocatur Deipara, quæ concepit, peperit & genuit Unigenitum Dei Filium: ſed B. V. Maria concepit, peperit & genuit Unigeni- tum Dei Filium: Ergo recte dicitur Deipara. 2do. Antiqui Patres B. V. Mariam expreſſe Deiparam vocant. S. Dionyſius Alex. ep. ad Paulum Samolſ. S. Gregorius Naz. or. §5I. Ji quis ſanbtam Mariam Deiparam non credit, eotra Hivinitatem eſt: & S. Cyrillus 1. de recta ſide laudat etiam teſtimonia Attici Antiochi, Amphilochii, Chryſoſtomi, &c. 3tio. Hoc idem definivit Conc. Epheſ. c. 1. & Chalce- don. All. §. Schol. lis Ktal. Ne Deinr UIt: n; & le nol §. deri ob he hon ge ſtantial Nerata Dertich genden gle dn Dens Cundun num ſ dum t Ro 48. in ſa I o 1i Cirt,5 rrite Urio tem in Ulin n E, ſed Mexe 1 Folun Crlarn UN De Incarnatione verbi Divini. 541 8 Eel! Schol. Neſtorius negavit Beatiſſimam Virginem eſſe Solvuntur Deiparam, ſed folum Chriſtiparam appellari vo- objeſtio- iti luit: I. quia bæc vox non habetur in S. Scriptu- nes Meſto- ra, & Patres Chalcedonenſes eam ſymbolo adde- rii. re noluerunt. Aſt ſenſus hujus vocis ſaltem in S. Scriptura habetur, & ſymbolo addita non fuit ob heæreſin Eutychianam. II. Beatiſüma Virgo etbo Diie non genuit Divinitatem, nec Chriſto eſt conſub- tur ſtantialis, & humana tantum fubſtantia eæ ea ge- eſertünn nerata fuit: Ergo nequit dici Deipara. Sed ut nr. Cis Beatiſſma Virgo dicatur Deipara, Iufficit, quod genuerit Chriſtum, qui ob ſfubſtantialem utrius- que naturæ unionem eſt verus homo, & verus Deus. Eſt proinde Filio ſuo confubftantialis ſe- cundum humanam naturam, & genuit non Divi- nam ſubſtantiam, ſed Divinam Perſonam ſecon- in dum carnem. III. S. Anna nequit dici Avia Dei, fatta A ut Romæ definitum eſt in damnatione libri Thomæ Vatia a S. Cyrillo de laudibus S. Annæ. Verum S. Anna Deodner in ſano ſenſu Salvatoris noſtri Avia dici poteſt, G in quantum Chriſtus ex Filia S. Annæ genitus oe⸗ fuit. Liber autem Thomæ proſcriptus fuit, quia lin dixit, S. Annam eſſe ſocrum Spiritus S. & con- a Nett currifſe ad unionem hypoſtaticam. erit k & 313. n hiſni Unio hypoſtatica in Chriſto nec eſt natu- nio 45. ne ralis, quia non habet rationem fui fufficien- poſtatica , tem in viribus naturzæe. Nec ſolius rationis, quid ſit. ,. 56 quia duz naturæ in Chriſto non ſola ratio- ne, ſed reipfſa inter ſe diſtinguuntur. Nec Ldem eſt mere moralis in conſenſu cogitationum Aunl, & voluntatis conſiſtens, quia hæc unionem NN im diverſarum naturarum in una hypokafi non ie infert. dekol, 542 Caput V. Explica- Schol. 1. Unitio & unio hypoſtatica in Chriſto eſt fit: tur haæc myſterium incomprehenſibile: illuſtrari tamen ali- lebiti unio ali- quo modo poteſt exemplo unionis animæ cum dera v qualiter. corpore: ſicut enim ex hac unione reſultat una na- ſnke 2 tura totalis per ſe ſubſiſtens & alteri incommuni- “ cabilis, ita ex unione Verbi cum humanitate re- ttem⸗ fultat non quidem una natura totalis, in quo com- ſt en paratio deficit, ſed unum totum duplici natura 1: . . lut, conſtans, ſcilicet unus Chriſtus, cujus natura hu- nuic mana ita in Verbo ſubüiſtens & completa eſt, ut “ non poſſit alteri communicari 2 Sicut ex unio- “ ne corporis & animæ ita unum ſuppoſitum reful- tat, ut homo dicatur talis, qui eſt unum fſubje- ctum denominationis & principium quod omnium actionum & paſſionum: ita ex unione utriusque naturæ in Chriſto una exurgit Perſona, quæ eſt 1 principium quod, & fubjeéëtum denominationis nn omnium Chriſti actionum & paſſionum. 3. Sicuti Neta anima in homine eſt principium ſuperius & diri- tom gens omnes ejus actiones: ita natura Divina con- Men junctam ſibi humanitatem in uno Chriſti /ſuppoſito ſolute, regit, & ſpecialem in eam dominatum exercet, nak⸗ unde fluit valor infinitus actionum Chriſti, tum Dn propter Perſonam, quæ eſt illarum principium nn quod, tum propter Divinam naturam, quæ eſt bis C illarum moderatrix, unde vocantur operationes Non ien Theandricæ. 4. Denique ſicut anima cum cor- ſſenci pore unitur fine medio ſuperaddito, per hoc ſa vot ræciſe quod ſit actus & forma compoſiti huma- hi ni, ita unio hypoſtatica non eſt quid a Verbo & iti humanitate diſtinctum, ſed Verbum Divinum hu- un ſi manitati ſine medio ſuperaddito copulatur, quia (lentia per ſuam ſubſiſtentiam & perſonalitatem infinitam Maha terminat & perficit humanitatem creatam naturæ Unural humanæ ſubſiſtentiam excludendo. Hinc pro na- tura extremorum unio hypoſtatica eſt partim crea- iee ta partim increata: dici etiam poteſt naturalis, tatos prout naturale opponitur fiéto, vel quatenus in UNta ipſo conceptionis inſtanti facta fuit, vel quatenus Gan natura hominis, non vero ejus Perſona aſſumpta fuit: in Cnritrt Tuni hnat Mine a elaltutun i ione humanitk; ,in guts Gupleim insmmm- nokeh Hict ann pofinn unonk uodr; ne⸗ UlII na, gue lominsti⸗ eids 4 iint eitipor tom entt, Chriti ir imeife ann, e Ohenin imn eun 4 o, 1. gliti id ſeiit Didimn tenn irli Hieo Nmmnce⸗ elurni, Crenls! gonten n De Incarnatione verbi Divini. 543 fuit: non vero poteſt dici naturalis, quaſi efſet debita naturæ humanæ, vel neceffſaria & non li- bera vel a natura humana exigeretur. Schol. 2. Unio non eſt facta cum natura Verbi, ſed Wnio fa- cum Perſona, alias enim ſequeretur, etiam Pa- Ra eſi in trem & Spiritum S. eſſe incarnatum, cum natura Perſona ſit eadem in omnibus tribus Perſonis Nec ob- verbi. ſtat, quod Patres paſſim dicant, a Divinitate hu- manitatem fuifſe afſumptam, quia intelligunt Di- vinitatem Perſonæ Verbi conjunétam, ſeu Deum Verbum, non vero naturam ipfſam Divinam ab- ſolute. F. 314. Ex unione hypoſtatica naturæ Divinæ cum Duplex in humana utraque natura ſemper operatur cum Chriſto altera conjunétim, & humana ſemper ad nu- voluntas tum Divinitatis, (F. 313. Schol. 1.) non ta- & opera- men quælibet operatio eſt utriusque naturæe“- proprietas & effectus. Hinc duplex admit- tenda eſt in Chriſto voluntas & operatio Divina & humana. Patet hoc imo. ex ver- bis Chriſti Matth. 26. v. 39. Verumtamen non ſicut ego volo, ſed ſicut tu. Joan. 6. v. 38. Ve- ſcendi de cœlo, non ut ſaciam voluntatem meam, ſed voluntatem ejus, qui miſit me. Sed hæc Chriſti voluntas humana fuit, non Divina, nam ſicuti una eſt in tribus Divinis Perſonis eſſentia, ita una eſt voluntas. Imo & hu- mana illa Chriſti voluntas, licet inclinatione naturali mortem refugeret, perfecte tamen Divinæ Patris ſui voluntati ſubdita fuit. Ita citatos textus explicant S. Gregorius Niſſ. I. contra Apollina. S. Athanafius 1. de Incarn. & S. Ambroſfius I. 10. in Lucam, quod etiam probat S. Hippolytus l. contra Beronem. Idem patet patet ex faétis Chriſti: ſic joan. I. v. 43. vo⸗ luit in craſtinum exire in Galilæam: ſed non voluit quatenus Deus, quia Divinitate ibi & ubique erat: ergo quatenus homo, adeo- que humana etiam in eo voluntas fult. Con- ſtat etiam ex actionibus & paſſionibus Chri- ſti humanis: dicitur enim triſtatus eſſe, la- chrymas fudiſſe, eſuriffe, fitifſe, quæ ſine humana voluntate explicari non poſſunt. Me- rite proinde hanc veritatem definivit Syno- dus VI. act. 18. prædicans duas naturalef vo- luntater in Chriſto, & duas naturales operatio- nei, indiviſe, inconvertibiliten, inſeparabiliter ineonſuſe ſecundum & &. Patrum dokrinam. 200. Ratio eſt: In Chriſto eſt duplex perfecta & diſtincta natura, Divina & humana: (H. 306.) & quælibet habet ſuas inconfuſas proprieta- tes, Ergo etiam eſt duplex voluntas & ope- ratio, alias Chriſti Humanitas perfecta non eſſet, ſi propria careret voluntate & ope-= ratione. (H. 298.) Monother ochol. I. Unam in Chriſto voluntatem docuerunt Monothelitæ ſæculo ſeptimo, ſcilicet Cyrus Epi- ſeopus Alexandrinus, Macarius Epiſcopus Antio- chenus, Sergius Epiſcopus Conſtantinopolitanus, & ejus ſucceſſores Pyrrhus & Paulus. Cyro for- titer repugnavit S. Sophronius adhuc monachus, tum promotus ad ſedem Jeroſolymitanam coacta Synodo naſcentem heærefin prolcripſit. Sergius callide ſcripſit ad Honorium Papam, ut duarum voluntatum perinde ac unius profeſſione abſtinen- dum eſſe decerneret, maxime cum antiqui Pattes hanc quæſtionem ſilentio compreſſiſſent, & dua- rum voluntatum prædicatio contrarietatem in Chri- ſto invehere videretur Honorius minus caute aſſenſit Sergio, & paulo poſt defunctus ſucteſſo⸗ fem tem he acreptis Peratore Polit, ſ hor elt I Gua inn in eſet ſoeceſto Dus le Conſtun o Eſet UIS ſe ſwonmn . Typum ¹ VI. Bine tnopohi winiele Cenor non Conhan Myan⸗ ucrelit kuntinor Theodhr nOhnulii 1n Chri una fit Imtionem Chianis kunt, i tas ypo c vel l fuerit o, ſienn Inn N zanten .v. 6 . n: Etn Finitärf n, 1 SIll e ibugtt. s ell⸗ en lnt. , int S lturtir e Ant⸗ S ingn. 21 ieh 8 oen n pefftntn ate l en et / n t⸗ imi 6 * e monn, Anam 600 ſt. Ent I unn Neflier⸗ t Duttes eninte, nns s hlen, De Incarnatione verbi Divini. 545 rem habuit Severinum. Sergius litteris Honorii acceptis cum Cyro & Theodoro Heraclium Im- peratorem jam titubantem facile in præceps im- pulit, ſuisque coniiliis effecit, ut &EReſim ederet, hoc eſt fidei expofitionem ſtatuens, ne quis unam aut duas in Chriſto voluntafes nominaret, cum jam in multorum animis epinio unius voluntatis eilet diſſeminata Quare Joannes IV. Severini ſucceſſor EReſim merito proſcripſit. Confſtanti- nus Heraclii filius decreto Joannis adhæfit ſed Conſtans ejus in imperie ſucceffor agente Pyrr- ho Ecteſin famoſo ſuo Typo confirmavit. Marti- nus vero I coacta Synodo Lateranenfi 105 Epi- ſcoporum tum Heraciii Ectem, turm Conſtantis Typum & primarios hæreticorum duces damna- vit. Hinc commotus Conſtans Martinum Conſtan- tinopolim accerſit, ubi crudeliter exceptus, igno- minioſe per urbem traduétus ærumnis confectus Cherſonæ exal glorioſus Martyr occumbit, ſed non ſine Divina in perſecutorem ultione, nam Conſtans Imperator occiditur, eique Conſtantinus Pogonatus, id eſt, barbatus religioſus Princeps ſuccedit, quo favente Synodus VI generalis Con- ſtantinopoli a. 680 celebrata eſt prælidentibus Le- tis S. Agathanis Papæ, & anathema diéctum eſt Theodoro Pharanitæ, Cyro, Sergio, & , uti nonnulli volunt, etiam Honorio P &c. & duplex in Chriſto voluntas & operatio afferta fuit. Non una fuit circa unam in Chriſto voluntatem & ope- rationem ſententia. Monothelitæ, qui cum Euty- chianis unam tantum in Chriſto naturam admitte- bant, dicebant, quod unica ſit in Chriſto volun- tas hypoſtatica ſeun perſonalis, qua hoc vel illud, hoc vel iſto modo volebat, ita ut omnino abſorp- ta fuerit a Divinitate humana voluntas & opera- tio, ſicuti poſt unionem abforpta eſt in Chriſto hu- mana natura Alii dicebant, ex duplici Chriſti voluntate Divina & humzna unam com poſitam fieri, quæ, vocatur Deivirilis ſeu Iheandiice: . Alii chram Inflit. Theol. Tom. I. M m 546 Caput V. Alii unam voluntatem in Chriſto ſtatuebant, quia voluntas humana mere paſſive ſe habebat, nempe ut inſtrumentum, quo Divinitas utebatur, unde actio humanitatis non erat, ſed paſſio. Alii unam voluntatem gnomonicam in Chrifto eſſe dicebant, qua Chriſtus more ceterorum hominum debvit ra- tiones ponderare, quibus ad hoc potius, quam illud agendum determinaretur. Rationes petunt I. ex P. P. nam S. Di nyſius Areopagita ep. ad Cajum ait: Deo viro facto unam quandam Thean- dricam operationem expreſſit in vita. Verum præ- terquam, quod textus S Dionyfſii corruptus vi- deatur, qui non legit euam, ſed novam, uti ob- ſervat Martinus I. in Conc. Lateran. dicitur una Theandrica operatio, ſive propter unitatem ſup- poſiti agentis: ſive quia verbum Divina non egit ſine humanitate, nec humana ſine duétu & influ- Xu Divinitatis: five intelliguntur operationes, uæ utriusque naturæ influxum paſtulant. II. 8 Cyrillus Alex. 1. 4. in Ju an. ait: fuiſſe in Chri- ſto unam quandam operationem per ambas naturas. Et S. Athanaſius or. 4. cont Arian. ait: huma- nitatem Chriſti fuiſſe inſtrumentum Divinitatis. Et de ſalut. Chriſti adv. Chriſtum fuiſſe ſine carnalibus voluntatihus & cogitationibus humanis, quia Jolius Divinitatis voluntas in eo fuit Et S. Gregorius Niſſ contra Euno. ait propria eſt carnis perpeſſio, Dei autem operatio,. Et S. Gregorius Naz or. 36. Voluntas non fuit Deo contraria, quia tota deifca- ta fuit. Verum unam operationem ratione Perſo- næ agentis, & ratione intimæ conjunctionis utri- usqué naturæ admittit S. Athanaſius voluntates carnales, & cogitationes perverſas ſolum a Chri- ſto excludit, non vero humanas: & dicit volun- tatem Chriſti ſolius fuiſſe Divinitatis, non quan- tum ad naturam, ſed directionem, quia Divini- tas omnes actiones humanas ſingulariter regebat. S. Gregorius Niſſ. ſolum vult, quod in negotio Redemptionis Dei operatio potiſſimam partem ha- ſi er S§ G (*) S ſel ideoe eſt u Nes Unen Geret eziſten Tation lii⸗ lad tar (od — letur; itye, 1t, G Vlun arie er h in len motu Mote ls v. Ceptax tigde IdS i, pecc fümn 3 he 0 en beat. S. Gregorius Naz. aperte eſt pro nobis, pan lieet Vel proce E V manit Vinita erat e De Incarnatione verbi Divini. 547 wehant, 4 6 eſt in Chriſto voluntas Deo non contraria & ent, Ner ideo deificata, erit humana voluntas III. in Chriſto tehnnt,n eſt unica perſona, Ergo unica operatio, nam actio- lo. Mm. nes ſunt ſuppoſitorum. At ex hoc ſolum ſequitur, ehein unam eſſe perſonam operantem, ſed non unam nun et operationem perſonæ, fubfiſtentia enim eſt modus otie exiſtendi, non vero principium quo elicitivum ope- tones e rationum, quod eſt natura Perſonalitas tamen ne- ohifne ceſſaria eſt non quidem ut principium activum, vatin 1 ſed tanquam conditio, ut totum ſeu ſuppoſitum. 2 ſennß quod appellatur principium quod operationis, ope- retur; hine actiones ſunt ſuppoſitorum non eli- ſs l citive, ſed denominative, quia ſuppoſito tribuun- Cieitir tur, & a his denominatur agens. IV. Si duæ unittten; voluntates admittantur in Chriſto, erunt ſibi con- vim non. trariæ: per Divinam enim mortem elegit, quam n per humanam refugiebat. Sed humana voluntas heni⸗ in Chriſto Divinæ ſemper conformis fuit: & qui- rle! dem Pars inferior ſen ſenfitiva voluntatis humanæ leir motum fſibi ab Auétore naturæ impreffum fugiendo tntn mortem ſequebatur, & ſic Deo conformis fuit: itiu pars vero ſuperior mortem àa Deo imperatam ac- n. 1 ceptavit, & ſic nec Deo contraria fuit. V. De- In nii nique Catholici admittunt triplex operationum ge- d, nus in Chriſto: aliæ ſunt ſolius humanitatis pro- t, s „ priæ, uti manducare: aliæ ſolius Divinitatis, uti 6 4 peccata remittere aliæ utriusque naturæ concur- rnie n ſum poſtulant, uti tacta corporali morbos ſanare: hæ operationes tertii generis proprie vocantur Theandricæ: aliæ vero primi & ſecundi generis lHicet ſint tantum proprietates & effectus humanæ vel Divinæ naturzæ, a qua tanquam principio quo procedunt, quia tamen unum eſt ſuppoſitum agens, & Verbum Divinum Divina non agit ſine hu- manitate, nec humana ſine duétu & influxu Di- vinitatis ob unionem hypoſtaticam, omnes Chriſti operationes Theandricæ vocantur, licet non ſit una operatio. Hinc humanitas in Chriſto eſt qui- dem inſtrumentum Divinitatis, ſed conjunétum & activum, non vero ſeparatum, & mere paſſivum. M m 2 chol. 548 Caput V. Honorius Schol. 2. Magdeburgenſes, & nonnulli Galli con- P. non ad- kæſit Mo- nothelis- mo. tendunt, Honorium Papam errori Monothelita- rum adhæſifſe. Sed pro Honorio Apologiam jam olim ſcripſit Joannes IV. Papa in epiſtola ad Con- ſtantinum Imp. ubi ait: Hint ergo duœ haœæ contra- riæ voluntutes meutis & carnis, quas Apoſiolus do- cet, in noſtro nequaquam Salvatore ſuerunt. Et Honorius ipſe ep. 1. ad Sergium ait: Unde & unam voluntatem fatemur D. N. I. C. quia profe- Ro a Divinitate aſſumpta eſt noſtra natura, non culva. Ait deinde abſtinendum efſe a vocabulo unius aut geminæ operationis: Ne parvuli auf duarum operationum vocabulo offenſi Neſtorianos ſettantes nos veſana ſapere arbitrentur: aut certe ſi rurſus unam operationem D. M. &. C. fatendam eſſe cenſuerimus, Rultam Eutychianiſtarum atto- nitis auribus dementiam ſateri putemur. Cum ergo Honorius in Chriſto ſolum neget voluntatem car- nis cum ratione pugnantem: & prohibeat gemi- nas operationes in ſenſu Neſtorii a duabus per- ſonis elicitas; aut unam operationem in ſenſu Eutychetis ab una natura prodeuntem: Cum pro- fiteatur unum eſſe operantem ratione hypoſtaſis, ſed operari in duabus naturis, & ipſas duas na- turas in unitate perſonæ operari fibi propria in ep. 2. nequit dici Monothelismo adhæſiſſe. Dicit quidem Honorius unam voluntatem Chriſti, ſed per excluſionem duplicis humanæ voluntatis Spi- ritus & carnis Spiritui repugnantis; dicit Chri- ſtum Divina operatum media humanitate, ſed huic non tribuit ſolam paſſionem uti Monotheli- tæ, & operationem humanitatis non excludit. Hinc quoad verba quidem Honorii epiſtolæ cum confeſſione Macarii & epiſtolis Sergii conveniunt, non vero quoad ſenſum & intentionem, quia hi Monothelitæ negabant humanitatem eſſe inſtru- mentum activum, & geminam vel unam opera- tionem filentio premebant, ut facilius ſuam hæ- refin diflunderent: & quia Sergius virus ſuum fub verbis Catholicis in ſuis epiſtolis occultavit, mirum mirum tens e Ktol. 3. noſtri fuiſſe, in enn Cun unnlg gli ,i Per ſr ig ir iletun ie, 4 Utionen AAdtam tinorn Derrad wr: ſ intet tam ⸗ VI. tr Dneta nineru ammti ſato te eſe use uta coc 4 Plar in De Incarnatione verbi Divini. 549 Sali mirum non eſt, quod Honorius illud non adver- Uonotheh⸗ tens ejus doéctrinam approbaverit. Cogim, Schol. 3. Potiſſimum argumentum, quo adverſarii An Hono-= akilſt noſtri probant, Honorium Papam Monothelitam rius a VI. Elr fuiſſe, petitur ab anathemate a Synodo VI. act 13. Synodo. Aſtut⸗ in eum & doctrinam ejus contorto his verbis: comwmmu- nm 1 Cum his ſimul projici a §&. Dei Catholica Eccleſia, nicatus t: N) ſimulque anathematizari prarvidimus & Honorium, ſit. guti⸗ qui fuerat Papa antiquæ Romæ, goquod invenimus Nolirnu ver ſeripta, quæ ahb eo fakta ſunt ad Sergium, 4 foenn quia in omnib is ejns mentem ſecutus eſt, & impia 1 nii1 dogmata confirmavit. Ad hoc reſpondet Baro- Nrn nius, Acta Synodi VI. depravata fuiſſe; & dam- ur: MM nationem Honorii a Theodoro Monothelita eſſe C. ſtnin additam: tum quia S. Agatho in ep. ad Conſtan- aruy t tinum ait, nullum prædeceſſorum ſuorum a fide (umd aberraſſe: tum quia prima ſedes a nemine judica- nntaten 6 tur; tum quia Legati ſedis Apoſtolicæ Honorii Pcdent gen inter Sanétos Pontifices reconditi damnationi non dute tam facile conſenſifſent: tum quia ante Synodum en in VI. tria Concilia Romæ, & tria in Africa cele- GCne. brata in cauſa Monothelitarum Honorii non me- de ynd, minerunt: tum quia Theophanes Scriptor Græcus iste/ damnationis Honorii non meminit. Alii cum Ana- zi wind ſtaſio reſpondent, Synodum VI ſolum receptam lle N. eſſe usque ad prolationem canonum. Turrecre- Cili, mata putat Concilium deceptum eſie errore facéti, Punts quod de Honorii epiſtola judicaverit juxta exem- . dll. plar in græcam linguam a Monothelitis transla- * tum, licet Catholico prorſus ſenſu Honorius ſerip- glitte, 4 . an ſerit. Natalis Alex. & Petrus de Marca putant, et Honorium a Synodo VI. non eſſe damnatum ut ejftkin hæreticum, ſed velut reum nimiæ facilitatis & ueili, diſſimulationis, quia fidem præbens Sergio & vo- n, Alul cabulum geminæ Operationis prohibens, cauſam, 4 lon etfi ignarus, dedit Monothelitis, heæreſin ſuam au- vn oe dacius promovendi. Alii denique putant Hono-⸗ ſtam rium damnatum ex ſuppoſito, quod hæreticus fue- iuns i rit, licet revera in hæreſin non ſit prolapfſus. Vid. croli Cl. P. Jac. Chmel Oindic. Conc. cum. VI. M m 3 §. 315. 550 V Caput V. H. 315. In Chriſio Cum in Chriſto ſit duarum naturarum hy- achuelt poſtatica unio, ſequitur in eo locum eſſe commiué- .J micatio & reciproca nominum, proprietatum & at- idioma- tributorum utriusque naturæ in Chriſto præ- tum in dicatio & communio in concreto ratione concreto. unius Chriſti Perſonæ. Cum enim unica ſit in duabus diſtinctis naturis Chriſti perſona, neceſlario ſequitur, de uno Chriſto propter diverſas naturas, proprietates utriusque na- turæ in concreto prædicari poſſe. Pro qua Communicatione ſequentes regulas tradunt Theologi. Regulæ I. Nomina concreta ſubſtantiva, quæ ip- pro com- ſam ſubſtantiam ejusque ſubjectum expri- munica- munt & naturam ipſam ſive Divinam ſive one Tdio. humanam ſignificant earumque proprietates kongnnto, * de Chriſto prædicari poſſunt. Sic bene dico: Deus eſt homo: homo eſt Deus: Deus eſt mortalis: homo eſt immortalis. Nam ſen- ſus eit: Chriſtus, qui verus Deus eſt, eſt quoque verus homo & mortalis: Chriſtus, qui verus homo eſt, eſt quoque verus Deus, & immortalis. Excipitur tamen I. ne nomi- na ſubſtantiva ſuppoſitum creatum inferant: unde male dicitur: homo factus eſt Deus. bene vero dicitur: Deus factus eſt homo. Nam in priori propoſitione ſenſus foret: humana perſona factus eſt Deus, quod Ne- ſtor auum eſt; in poſteriori vero ſenſus eſt: Periona Divina facta eſt homo, quod ve- rum eft. 2. Nulla debet fieri reduplica i . unde communicationi idiomatum, quæ eſt mutua d pde fa omo e erlonan jera non cpoſttio: (iei deh (eatuta. 2 C0 i de ſus eſt Wan Li ſlbſecto Konn ſ nli. D erice Mura 00: ( Nam ! poſitun nem bſetkn Chtiſto Verbi Vero ne Neguit Derſon⸗ 11 Diyi 4 Mnt e: no Mnmme. loenn d⸗ ek m tunn Ar Rrikore. to Mir n iat ii pen ſo t iusgben⸗ Po 8 tac kunn inme N pnittt ere da . Dems Mur G, iin ells ,pe O De Incarnatione verbi Divini. 55 I unde falſum eſt: Chriſtus quatenus Deus homo eſt, nam Iy quatenus naturam, non perſonam afficit. 3. Propoſitio licet aliunde vera non debet favere hæreſi, unde hæc pro- poſitio: Chriſtus eſt creatura: rejlicitur; ſed dici debet: Chriſtus ratione humanitatis eſt cCcreatura. 2. Concreta adjectiva ſubſtantialia, quæ ſubſtantiam deſignant, non poſſunt prædica- ri de Chriſto: ſic non poſſum dicere: Chri⸗ ſtus eſt homo deificatus, quia videtur for-⸗ mam ſcilicet naturam Divinam accidentaliter ſubjecto ineſſe, ſive naturam Divinam Chri⸗ ſtum ſibi unitam habere unione tantum mo- rali. Poſſunt vero concreta adjectiva, quæ ſignificant proprietates Divinæ vel humanæ naturzæ, de Chriſto prædicari: vere enim di- co: Chrifus eſt æternus, eſt temporalis: Nam heæc prædicata in recto ſignificant ſup- poſitum, quod horum attributorum ob unio- nem hypoſtaticam utriusque naturæ eſt unum ſubjectum. 3. Nomina abſtracta Divinzæ naturzæ de Chriſto identice dici poſſunt: ſic Perſona verbi poteſt identice dici Divinitas: non vero nomina abſtracta naturæ humanz: ſic nequit dici: Verbum eſt humanitas, nam Perſona Verbi identice eſt idem cum natu- ra Divina, non vero cum natura humana. 4. Nomina abſtracta unius naturæ non poſſunt prædicari de altera: ſic non poſſum dicere: Divinitas eſt humanitas, niſi abſtra- cta pro concretis ſumantur. M m 4 5. Pro- 552 Caput V. 5. Praprietates utriusque naturæ in Chri- ſto, nec de ſe invicem, nec de naturis in abſtracto dic pofſfunt ob diſtinctionem: ſic male dico Divinitas eſt paſſibilis. An Chri- Schol. Juxta n. I. hujus S. licet male ſonet dicere, ſtus poſzyt Chriſtus eſt creatura. & ideo ob reverentiam Chri- dici crea- ſti, ab hac loquendi ratione abſtinendum ſit; tura. non tamen eſt contra fidem dicere: Chriſtus ratione affumptæ humanæ naturzæ eſt creatura. Mam ratione hujus dicitur faltus eſſe ex ſemine David. Rom. r. v. 3. factus ex muliere Gal. 4. v. 4 factum vero efſe, eſt eſſe creaturam. Hinc S. Hilarius 1 12. de Trin. c. 45. Chriſtum ratione humanitatis vocat creaturam. Et S. Hieronymus in 2. Eph ait: Wos libere proclamamus, non ſe periculum, eum dictere creaturam, quem vermem & haminem, & crucifxum & malediKionem, tota ſpei noſte˖« fiducia proftemur. KRatio eſt, quia vox creatura primario ad ipſam naturam, non ad per- ſonam refertur, ereatura enim ſecundum eflen- tiam, & proprietatem naturæ, non vero ſecundum modum ſubſiſtendi dicitur. §. 316. Hzc pro- Ex prima regula (G. 315. n. I.) fluit. quod poſitio: hæc propoſitio: Unus e Trinitate paſſus ſt, Unuse ſit Catholica & Orthodexa. Ita definivit Zacen , oannes II. P. ep. 2. decernens Chriſtum 2Sα. eſſe & recte dici unum de Trinitate. Ean- ca. dem Synodus V. can. 10. his verbis conſe- cravit: Si quis non confitetur D. N. I. C. unum de &. Trinitate, anathema ſit. Et Synodus VI. act. 4. approbavit epiſtolam Agathonis P. in qua Chriſtus dicitur una de tribus Perſonis S. Trinitatis. 2do. S. Proclus in ep. ad Ar- menos ait: Unum de Trinitate incarnatum. S. Ful- §Folgen r Vinia ur &n Ge tri rlo ſepe/ te ri ur ſtone l Kämiam. tibos Di tom eus Denſonan Cttiol Gl. Eiren inwaden⸗ tate pag Delgs. 5 Cit: Cui ler ſee d nona Innno Cunutus Monechi COtleiio eN Tii cüm Vi lum Po ſelt, e, es ENit eoqnod thre me Chriun do liini ſn q Dabor De Incarnatione verbi Divini. 553 ui S. Fulgentius I. de Incarn. c. 10. ait: Una geudn ex Trinitate Perſona Chriſtur. . . carne con- Küonk ceptus & natus eſt. Et Facundus Hermianen- 5 ſis de tribus capitulis ait: Non eſt. quod de verbo reprehendamur, dicenter: Unur de Trini- late paſſur eſt. ztio. Ratio eſt: In hac propo- Krene fſitione ly unus nequit ſignificare unam ſub⸗ e: G ſiantiam, non enim idem valet ac unus de edm tribus Diis, cum in Trinitate ſit unus tan- “ tum Deus, (O. 148.) adeoque ſignificat unam hun Perſonam: fed de illa dici poteſt, quod ſit ne baſſa: (. 315. n. 1.) Ergo dicta propoſitio ees eſt Catholica. Schol. Circa annum 463. Petrus Fullo ſeu Cnaphæus Petri Ful- invadens ſedem Antiochenam Deum in Divini- lonis khœ- tate padum eſſe aſſerebat & Triſagio: Sanétus reſis. Deus Sahéctus fortis, Sanéktus immortalis: addi- dit: Qui crucifixus es pro nobis Ejeéctus proin- de e ſede Antiochena & a Simplicio P. damnatus ad monachos Acæmetas ſe contulit, & a Baſiliſco Tyranno ſedi reſtitntus ſub Felice III. P. Iterum damnatus-fuit. Sub Imperatore Juſtino nonnulli monachi Schyteæ duce Joanne Maxentio etiam confefhioni fidei addendum efie putabant, unum ex Trinitate eſſe crucifixum, acerrime de hoc cum Victore Diacono diſputantes, & ad Roma- num Ponificem recurrentes; cum vero jufſi eſ- ſent, expeétare, moræ impatientes varias tur- bas excitarunt, at ab Hormisda Papa rejeéti funt, eoquod Eutvchiani eſſent. Rurſus vero alii Schy- thæ monachi, qui cum Neſtorianis negabant, Chriſtum diei pofſe unam ex Trinitate perſonam anno 53 2. a Joanne II. communione privati funt. Ex his colligi videtur, hanc propoſitionem: Unus e Trinitate paſſus eſt, non eſſe Catholicam: tum quia damnata eſt a Concilio Chalcedonenſi teſte Diofcoro in fuggeſtione ad Hormisdam, & a Fe- . Mm 5 lice Chriſtus non eſt tantum lius De adopti- V5. 554 Caput V. lice III. contra Petrum Fullonem: tum quia ad- ditamentum illud: Qui crucifixus es pro nobis, ad Triſagium ejectum fuit: tum quia Henotico ſeu profeſſioni fidei Zenonis Imperatoris, ubi di- citur: Trinitas manſit Trinitas incarnato uno de S. Trinitate Deo Verbo, orientales Epiſcopi ſub- ſeribere noluerunt. Verum Concilium Chalcedo- nenſe dictam propoſitionem non damnavit, ſed ideo ſolum definitionibus ſuis eam inſerere no- luit, ne ea Eutychiani abuterentur & Dioſco- rus ſolum narrat, qued eam Eutychiani tantum propſuerint Denique Triſagium omnes Vete- res de Deo trino, non de ſolo Filio intellexe- runt: unde Felix III damnavit Felicem, qu additamento innuere volebat. Deum in I te paſſum eſſe. Quodſi vero illud additamen ad unam Perſonam S S. Trinitatis reteratur, Ve- teres omnes eam admittebant, ufi probat Vale- ſius in notis ad Evagrium. Patres denique re- probarunt Zenonis Henoticon, quia Semieuty- chianis fa vebat, & tres tantum Synodos omiſa Chalcedonenſi obſervari volebat: Et quia ad Im- peratorem non ſpeétabat, definire res fidei. An wero Zeno hæreticus fuerit, critici non conve- niunt. §. 317. Ex regula ſecunda (G. 315. n. 2.) etiam colligimus, Chriſtum non poſſe dici Filium Dei tantum adoptivum. Nam in S. Scriptura Chriſtus vocatur Filius Dei unicus Luc. I. v. 38. Unigenitur Joan. I. v. 18. Proprius Rom. 8. Dileltus Matth. 3. Ergo non eſt tantum Filius adoptivus. 2do. Ex P. P. S. Hilarius 1. 6. de Trinit. ait: Eilius ſuus ſt, non adoptio ejus eſt. Et S. Auguſtinus tr. 7. in Joan. Eſt filius Dei unicus non adoptatus. Deinde contraria ſententia damnata ka 2 Con- Conellio Rorano In Rati eftanean t ex g Illa eſt ntum un ſon, gun Mun her flius tand Klol 1. Cirea ann Clic e . Chrſtun, Hlinn De atur vere Dei op ſatſcim n Elinrerin Dei mitnt I Vero Dotpii Menors llico D ſdee en dn (or Nekono nod ejns S lium n Mun, Lonne int. bame kaik De Incarnatione verbi Divini. 55 5 n n Nde, Concilio Forojulienſi a. 79 1. Ratisbonenſi & Romano a. 792. & Francofurdienſi a. 794. 3tio. Ratio eſt: Adoptio cadit in perſonam extraneam, quæ non ex natura & origine, ſed ex gratia vocatur ad hæreditatem: ſed eH nulla eſt in Chriſto extranea perſona, cum ze tantum una eaque Divina ſit in Chriſto per- Wr ſona, quz ex natura ſua habet jus ad pater- Halun nam hæreditatem: Ergo Chriſtus non eſt mse filius tantum adoptivus. Schol. x. Felix Epiſcopus Urgellitanus conſultus Error Fe- circa annum 783 ab Elipando Toletano Epiſcopo, licis & quid de humanitate Chriſti ſentiret, reſpondit: Elipandi. Chriſtum, quatenus homo eſt, appellandum eſſe Filium Dei non naturalem ſed adoptivum. Dubi- tatur vero, an Felix & Elipandus afferendo Filim Kenig, Dei adoptivum, negev rint cum Neſtorio bypo- es end ſtaticam unionem, & Filium Virginis a Filio Dei an diſtinxerint; an vero eandem Perſonam Filium 1 Dei naturalem ratione Divinæ naturæ, adopti- Don c⸗ vum vero ratione humanæ naturæ appellaverint. Probabilius videtur, duos hos præſules Neſtoria- ni erroris recs fuiſſe: tum quia in libro ſacroſyl- labico Paulini dicantur no"i hoſtes, & veternoſa fœce perfidiæe polluti: tum quia in epiſtola Syno- 2) in dica Concilii Francofurdienſis eorum bærefſis in ſci HM Neſtorio damnata dicitur, & illi redarguuntur, Soripenn quod Neſtorio anathema dicere noluerint: tum Le.! quia Agobardus in Il. cont. Felicem teſtatur, ſe Pn ejus Schedulam reperiſſe, ubi aſſerit, Dei Fi- lium nullatenus dici debere paſſum aut crucifi- n xum, ſed hominem tantum ab eo aſſumptum, , . dzoque cum Neſtorianis (§. 307.) jam refutati rh unt. ing u Schol. 2. Durandus in 3. d. 4. putat, Chriſtum ut Chriſtus t hominem poſle dici filium Dei adoptivum. Idem nequidem n it fentit Scotus, qui tamen monet, ob hæretico- ſecundum rum humanam naturam Pulius adoptivus dici voteſt. PFoteſtatis dignitas non amittitur, dan militas adovtalur. Et S. Cyrillus dial. 3. & S. 556 Caput V. rum fraudes, ab his loquendi formulis abſtinen- dum eſſe, eorum tamen ſententiam contra fidem Catholicam non eſſe cenſent viri docti eum P. Ber- ti. Nihilominus dicendum eſt, Chriſtum nequidem ſub exprefla humanitatis reſtrctione dici debere Filium Dei adoptivum: nam in 8. Scriptura Chri- ſtus etiam ſecundum humanitatem vocatur Eilius Dei. Luc. 1. v. 35. g F„ Joan. 1. v. 18. proprius: Rom 8. ubi de Chriſto ut homine ſer- mo eſt, nam ſecundum humanitatem natus eſt, regnum Patris obtinuit. & in mortem traditus fuit. Ratio eſt: quia licut naturalis filiatio non convenit naturæ, ſed Peiſonæ, quæ naſcitur, ſic etiam adoptio: ſed huma hypoſtaſin diverſam a Dei Verbo, ſeu a Filio Dei naturali, nequie ergo illi competere adoptio ſeu filiatio, quæ non fit propria & naturalis. Non obſtat I. quod S. Hilarius l. 2. de Trinit. dicat: dum carnis hu- Arian & Miſſa Toletana 3 Athan., in diſput. côn vocet Chriſtum adoptatum Nam illi per ly ado- ptari denotant aſſumptionem humanæ naturæ. Non obſtat II. qued in Ch'iſto ſit cauſa formalis adoptionis, ſcilicet bumanitas, & gratia habitaa- lis. Nam ratio formalis filiationis eſt perſona, non natura: & gratia habitualis in homine eſt funda- mentum adoptionis, non vero in homine Chri- ſto, in quo ex unione hypoſtatica gratia habitua- lis derivatur Non obſtat III. quod Chriſtus qua- tenus homo ex ſubſtantia Dei per veram genera- tionem non prodi rit: ergo eſt tantum filius ado- ptivus. Nam ſufficit, quod Chriſtus quatenus homo ſaltem prout ſubſtantialiter unitur hypoſta- tice cum Deo, una ſit cum Deo perſona, & conſe- quenter filius naturalis. Non obſtat IV. quod Chri- ſtus ut homo non poſſit dici Deus, ergo Filius Dei adoptivus. Nam licet Chriſtus ut homo in- definite non poſſit dici Deus, quia ſic homo ſo- lam humanam naturam denotat: poteſt kmen 2 1c1 ½ Chriſti non habet . Gei Den ofat ſun pe 5Berti Ert un ah Mtet hoe Cicit, Ch ir cene un gnn Uulttater llocall erbum UNndo 0 tomm don UU Ne ( nC Ur el Ge. Krn le turen Es crert Ferdo e e gon⸗ Ualitati it, un Uinche em c neln Mipro Wln, De Incarnatione verbi Divini. 557 msnk dici Deus, ſi ſumatur ut hic homo ſingularis Deo nchlnie hypoſtatice conjunctus, quia ſic tam natura, Gienmk. quam perſona illi hypoſtatice unita deſignatur. Vid. Kuntgi P. Berti de deſc, Zh. ne ti ⸗ . enk §. 318. . . 1 2 Ex regula quinta (F. 315.) Huit, aſſump- CQuriſtus he tam a Chriſto humanitatem non eſſe ubique. ſ’erundum Patet hoc tmo. ex S. Scriptura, quæ Joan. 12. umani- flana dicit, Chriſtum alicubi non fuiffe: non eram ner e, nmeif ibi: certe non ſecundum Divinitatem, ſecun- A uhigue⸗ nE dum quam ubique eſt: Ergo ſecundum hu- 1ih manitatem. Neque dicas, non fuiſie quidem “ ibi localiter, fuiſie tamen modo Divino, quia KANIS. Me .1. . . . t Verbum ibi erat. Nam licet Deus non ſit in mundo localiter, nemo tamen audet dicere, eum non eſſe in mundo: Erge nec S. Scrip- In tura de Chriſto hoc dicere poſſet. Putat qui- ee dem Carpovius Chriſtum, quoad actum na- umm turæ ſcilicet vifibilis, loquentis, tangibilis * &c. ſecundum humanitatem non efſe ubique; l efſe tamen ubique quoad operationem in om- vAN nes creaturas, cum tanquam inſtrumentom nle verbo conjunctum omnia conſervet. Verum e ex quonam capite probari poteſt. quod hu- Gise manitati Chriſti hæc operatio ubique compe- r . tat, cum certum ſit, duas naturas eſſe in mten Chriſto inconfuſas, & proprietates earum efſe diſtinctas; (G. 306.) & confequenter opera- dn tionem conſervativam & influxum cauſæ pri- ic mæ velut proprietatem naturæ Divinz diſtin- eli⸗ gui a proprietatibus humanæ naturæ, nec illi rndt communicari. Hallucinatur Carpovius in eo, et quo illa, quæ competunt Chriſto in cohctel- eu 558 Caput V. ſeu perſonaliter, humanitati Chriſti abſtracte conſideratæ tribuat. Deinde Joan. 17. V. II. ait Chriſtus: Jaum non ſum in mundo: relinquo mundum. Cerfe ſi humanitas Chriſti eſt ubi- que, quomodo Chriſtus natus, mortuus eſt? refurrexit & in cælum afſcendit? 24do. lta docent Patres. S. Greg. Naz. ep. ad Cle- don. S. Chryſoſt. hom. de Laz. & S. Au- guſtinus ep. ad Dardan. n. 10. Secundum hang förmam non eſt putandus ubique diſfuſus. Ca- vendum emm eſt, ne ita Divinitatem aſtruamus hominis, ut veritatem auferamns corporis: non eſt enim conſequens, ut quodg in Deo eſt. ita Jit ubigue ut Deus. 3to In Chriſto funt duæ diſtinétæ naturæ (§. 306) quæ de ſe in- vicem nequeunt prædicari (H. 315. n. 5.) Ergo etiam diſtinctæ proprierates, quæ 6 ſe invicem prædicari non poſſunt. & conſe- quenter ubiquitas, que eſt proprietas Divi- næ naturæ, de humanitate dici nequit. Solvuntur Schol. Lutherani nonnulli communicationem idioma- obje Rio- nes Lu- therano- rum. tum etiam in abſtracto & ratione naturæ admit- tunt, putantes, aliquas naturæ Divinæ proprie- tates uti ubiquitatem, omnipotentiam & omni- ſcientiam in naturam bumanam eſſe transfuſas. Quod probant I. quia Chriſtus ut homo ſedet ad dexteram Patris, Matth. 26. eſt in gloria Fatris, Philipp. 2. ommis poteſtas illi data eſt in cœlo & in terra. Matth. ult. Eſt in medio duorum vel trium in nomine ſuo congregatorum, Matth. 10. habitat in eo omnis plenitudo Divinitatis corporaliter. Et aſcendit ſuper omnes coœlos, ut impleret omnia. Sed in omnibus his locis fallunt nos Lutherani, dum, quæ Chriſto in concreto perſonaliter tribuit S. Scriptura, illi humanitati Chriſti in abſtracto conſideratæ tribuunt. Sic Chriſtus ratione fuphe⸗ ſiti ſti iſe rat i glo lata et eſt au Chriſto Ualter, me, G bum D uun Di Uuls hnt Vapom d UI dier fuk: des tis Chr homo ſune ſei t, it hiüne humami 0, u ſg Urer Niken, fentim. lee o llei Geent Verbun lio ſen Ne am ſe hiüce futat le. De Incarnatione verbi Divini. 559 fſiebkn ſiti & berſonæ ſedet ad dexteram Dei, non præ- NI ELE ciſe ratione naturæ humanæ: humanitas Chriſti eſt “ in gloria Patris in ſuppoſto: omnis poteſtas ei data eſt in ſuppoſito: Chriſtus in medio illorum fidt eſt auxilio gratiæ, protectione & auétoritate. In Nofhiti Chriſto habitat omnis plenitudo Divinitatis corpo- 2 11 raliter, id eſt vere & realiter, non tantum figu- 4,. dld rate, & omnia implet gloria ſua Dicunt II. Ver- 4 bum Divinum eſt ubique: Sed Chriſtus eſt Ver- bum Divinum: ergo eſt ubique Sed Syllogis- guun e mus habet quatuor terminos: Chriſtus quippe eſt d Verbum Divinum non ſpeétatum ſine humanitate, Cnen ſed duplici natura conſtans humana & Divina. Fortn III. dicunt: Verbum & humanitas intime uniun- o Ü tur: Sed Verbum eſt ubique, erge etiam humani- Ko 1 tas Chriſti, alias enim Verbum alicubi eſſet, ubi “ homo non eſt. Verum quæ intime uniuntur, e &e ſine ſe invicem eſſe non poſſunt, ſi adæquate unian- 315. N tur, ita, ut unum altero latius non pateat, ſecus 8s, Ct⸗ ſi latius pateat: Divinitas por o latius patet, quam ,Con humanitas. Item nullibi eſt Verbum, quin ſit ho- ſens „ mo, quia nusquam ab humanitate ſeparatur: ſed non ſequitur ibi eſſe hominem, ubi eſt Verbum, Nelnt. quia Verbum non ubique localiter includit huma- reniüis nitatem, quam non aſſumpfit per localem coexi- ſtentiam, ſed per unionem hypoſtaticam, unde hæc propoſitio: Verbum alicubi non eſt homo: dupliei ſenſu intelligi poteſt: 1. Verbum alicubi iun deſeruit humanitatem: qui ſenſus falſus eſt: 2. ſe min Veerbum alicubi eſt, ubi non eſt caro Verbi, & 6 . no e hic ſenſus verus eſt. rid . ir el 97 n li §. 319. 0 N . . . .. . . nin Ex communicatione idiomatum in Chriſto imani- etmn etiam ſequitur, quod Humanitas Chriſti hy- tas Chriſti Sluer poſtatice Verbo unita unica adoratione cum unita Ver- glirti⸗ Divinitate Verbi colenda ſit. Nam Imo. Hebr. bo ago- H 1. v. 5§. Apoſtolus illa verba Pſ. 960. Et ado- dnda eſt. . ntione rent Caput V. 1 7, rent zum omnet Angeli Dei, Chriſto adaptat. da Unde etiam Magi Chriſtum adoraverunt. ſunck Matth. 2. v. 1I. & cæcus natus a Chriſto ſa- Pude natus procidens adoravit eum. Et Chriſtum a ummn mortuis reſurgentem Apoſtoli adoraverunt (tat Matth. 28. v. 17. 2do. S. Athanaſius ep. ad Adelphium ait: Rerum ereatarum Dominum carnem jabtum, Dei Verbum odoramus. Et Pgo S. Ambrofius in Pſ. 8. Eer terram intelligitur is in D Chriſti caro, gquam hodie in Measſteris adoramur. llte Item Synodus cumenica V. can. 5. Et Con- Mo e cillium Lateranenſe ſub Martino I. definit is molg can. 9. N quis non una adoratiote Deum Ver- Elcium bum incarnatum cum ejus carne non adornt, 5 n juxta quod ſanbkld Dei Eccleſic ab initio tragi- (medit tum eſt, taliz anothema ſit. 3tio. Ratio eſt. (I Inar Fumanitas Chriſti in Verbo ſubfiſtens indu- beie ye cit communicationem idiomatum, & mutuam m pon proprietatem utriusque naturæ in Chrifto lle prædicationem in concreto ratione unius ninpe Chriſti Perſonæ (G. 315.) Sed proprietati- lunmn hburus naturæ Divinz cultus adorationis debe- fient tur.: Ergo etiam Humanitati Chrifti Verbo iatn unitæ. , C Schol. Sociniani, Grotius & Simonius volunt, Ma- 8e Dii gorum adorationem non fuiſſe cultum latreuti- Lint cum ſed mere politicum. Verum latreuticum lion fuiffe, Magosque Chriſtum non pro mero homine u. habuiſſe, ſatis ex eo elucet quod ſtultus co- natus fuiſſet, regis peregrini cauſa tam longum iter ſuſcipere: unde S. Matthæus per vocem αm- vzr , qua veneratio regum Perſarum ſumma, totoque in terram proſtrato corpore ſignificanda ne oſtenditur, hunc cultum denotavit Quando vero Umur dicimus, Chriſtum quatenus hominem ſimul cum Verbo un! r. eſent o a 6otmen Chrhnl. Chubn Gotatent AWret 0 Dhnin Pvyn . ANut . EtC I. deſiui um i adrt tio tan Natio 4 ſens NN Amtun one An noſſiet. ois Nr Sli Ven olunt, 1. un lter crentis neto her⸗ ls tn gon ſen nm, , nifene elgi ar oolſ . Rc . end ris in peccatum Incarnation . De Incurnatione verbi Divini. 561 Werbo eodem adorationis cultu proſequendum eſſe, ly quatenus non cadit ſuper humanitatem a Verbo ſejunctam, omnes enim norunt, humanitatem nude ſpeétatam adorari non debere; ſed ſuper humanitatem hypoſtatice Verbo unitam, quæ unio eſt cauſa adorationis S. Humanitati Chriſti debitæ. G. 320. Porfo ex hypotheſi lapſus humani gene- Icarna- niſſe neceſſariam, certum eſtluit abſo⸗ Uute ne- ceſſarid. abſoluta non fi Imo. ex S. Scriptura, quæ opus Redemptio nis noſtræ plane gratuitum, & merum be- neficium eſſe aſſerit, Rom. 3. v. 24. Tit. 3. V. 5. Ergo Deus ad illud non neceflitatur. Accedit Ratio: Quia opera externa, quale eſt Incarnatio, Deo ſunt libera: Item homo libere peccayvit, & Deus nobis ad gloriam ſuam non indiget: Ergo Incarnatio non fuit abſolute neceflaria, & Deus hominem ſine ulla imperfectione in maſia damnationis re- linquere potuiſſet: Nihilominus congruum fuit, ut ſuppoſito hominis lapſu Incarnatio fieret: tum ut opus, quod Deus formave- rat, & diaboli invidia confractum fuerat, per Divinam miſericordiam reformaretur: tum ut Divinæ perfectiones, in Incarnatione & Unione hypoſtatica magis manifeſtaren- tur. chol. I. Raymundus Lullus, de quo Vasquez in An ex y- præſenti diſputatione q. I. a. 2. docuit, ex hy- potheſi potheſi creationis mundi neceffariam fuiſie ſimpli- creationis citer Incarnationem Verbi tanquam opus perfe wsundi In= ctiſſimum, & abſolutiſlimum mundi ornamentum. carnatlio Schram Inſtit. Theol. Tom. I. Nn Vecke 562 Caput V. Hæc ſententia eſt contra communem fſere Theo- logorum, tum quia Incarnatio nihil commune ha- bet cum viſibili hac rerum univerſitate, tum quia mundus ſine incarnatione ſubüſtere potuiſſet, ſicuti revera per quatuor annorum millia fubſtitit, quin aliqua perfeétione ſibi debita caruerit. Wi- clefus in Trialogo longius progreffus docuit, Deum abſoluta neceſſitate compulſum fuiſſe non tantum ad Incarnationem Verbi, & ad hominem a perditione redimendum, ſed etiam ad creatio- nem univwerſi, & eorum, quæ in illo continen- tur. Probat hoc I. quia Deus habet infinitam in- clinationem ad Incarnationem tanquam bonam, Ergo ad oppoſitum non amplius liber eſt, quia infinita inclinatio ad rem tollit libertatem ad op- poſitum. Verum inclinatio hæc Dei eſt tantum entitative & fubjetive infinita, non vero obje- Give & appretiative, quaſi illud objeétum aut in ſe quoad entitatem üit infinitum, aut alteri cuilibet objecto ſit a Deo necefſario præferen- dum: Et quia nec judicium intellectus dictat, ob⸗ jectum illud habere bonitatem omnibus aliis abſo- lute præferendam, hinc Deus etiam non vult Incarnationem, eam neceflario omnibus ob'jeétis præferendo, & fic illa inclinatio non lædit Hiber- tatem Dei ad volendam, vel non volendam In- carnationem. II. S. Anſelmus in I. Cur Deus ho- mo: probat neceſſitatem Incarnationis ex eo. quia ſuppoſito lapſu hominis inconveniens fuiſſet. Deum non incarnari, & hominem redimere, adeoque impoſſibile etiam fuit, nam inconveniens Deo eſt impoſſibile, & ſie Incarnatio fuit abſolute neceſſa- ria. Verum cum non poſitive vel contrarie ſit Deo inconveniens, lapſum hominem non repara- re, ſed tantum negative, quatenus Deus omitte- ret id facere, quod eſt quidem conveniens, ſed ad quod faciendum nulla neceſſitatis lege tenetur, non ſequitur Incarnationem eſſe abſolute neceſſa- riam Idem S. Anſelmus ibidem docet, Incarna- tionem eſſe neceſſariam ſolum ex hypotheſi, Baud eus Eeinn 6o. Dens 4 hon hlIa. Dol 2, ( Derns lleſs Pro il 2deogn⸗ Min illi Polelt Hypo Gge vln n ten ſtskeeet ſt e Gebems In eli Contra 4 lergt Mie⸗ 6 (g. nen ord Uektlaria erl kin Einaria De ltum im Mtüta ſa lümine 0 ſteſt fer Nholio 60 inco unment n, Nee s pr un fuit De Incarnatione verbi Divini. 563 Deus voluerit vacuas Angelorum lapſorum ſedes ab hominibus impleri, non vero neceſſitate abſo- Juta. Schol. 2. Controvertitur hic in Scholis ſalva fide, an Jn Deus ſi Deus voluit hominem ſalvum facere, potuerit potuerit illæſis juſtitiæ ſuæ legibus plenam & condignam hominem pro ipfius offenſa ſatisfaétionem non repetere, ſine In- adeoque non incarnari, & omnem culpam & poe carnatio- nam illi gratis relaxare. Controverſis hæc dirimi ne Jal- Ppoteſt ope diſtinctionis dicendo primo, Deum vare. ex hypothefi, quod lapſum hominem ſalvum fa- cere voluerit, potuiſſe abſoluta & extracordinaria ſua potentia absque Incarnatione & ſuæ juſtitiæ ſatisfacere, & hominem ſervare. Quia inexhau- K aun ſta eſt Divina potentia, cui limites ponere non eto & debemus licet modum ignoremus, quo fieri poſſit. deun Ita etiam ſentiunt Patres. S. Athanafius or. 2. contra Aria. ait: Etiam ſine ullo ejus ddventis po- terat Deus tantummodo dicere atque ita ſolvere ma- ledikionem. S. Anguſtinus l. 13. de Trin c. 10. S. Greg. Naz. Or. 9. & c. Secundo ex potentia tamen ordinaria & legibus Divinze juſtitiæ, ita neceſſaria fuit Incarnatio Verbi, ac fatisfaétio Deo per Ipſum perſolvenda, ut fine illa hemo lap- ſus reparari non potuifſet: Nam de potentia or- dinaria Deus ex immotis juſtitiæ ſuæ legibus pec- catum impunitum relinquere nequit, tuin quia ex ſe,er natura ſanctus & juſtus eſt: tum quia peccatum fumme odit. Unde S. Irenæus l. 3. c. 18 inquit: e, Doe Wiſi homo conjunbtus fuiſſet Deo, non potuiſze var- s c⸗ liceps fieri incorruptthilitatis. Et S. Auguſtinus “ idem docet ſerm. 174. & S. Anſelmus ex dictis e. Scholio præcedenti hoc probat ex eo, quod hoc n ie Deo inconveniens adeoque impoſſibile foret, quod Kad 1 argumentum ſolum probat pro potentia Dei ordi- e naria, nec infert abſolutam neceſſitatem Incarna- re tionis pro potentia éxtraofdinaria; uti ibidem di- Etum fuit. , Vam ruik⸗ ,6. gol . Mſ, Nh 2 F. 321. 564 Caput V. H. 321I. MWMotivss Motivum Incarnationis Verbi Divini fuit Incarna- humani generis redemptio. Ita S. Scriptura, tionis .t Luc. 19. V. 10. Venit Filius hominiy qucrere, Tedemntio & ſalvum jfacere, quod perierat. Gal. 4. v. 4. S Wiſit Deut Filium ſuum ut eos, gui ſub geueris. S ” 4 lege erant redimeret. I. Tim. I. v. 15. Ekcca- tores ſalvos facere. U deſirueret opera diaboli. I. Joan. 3. V. 8. ut tollat peccata mundi. An Ada- Schol. Pelagiani negarunt, Chriſtum ideo veniſſe, mo non ut homines a labe originali mundaret, quam re- veccante jiciebant, & Abaelardus negat, Chriſtum veniſſle, Chriſtus ut hominem a captivitate diaboli liberaret. Sed veniſſet. his ex dictis refutatis, quærunt Scholæ, an vi præſentis decreti & rerum orcdinis, redemptio humani generis a peccato, ita ſit motivum ad- zquatum Incarnationis, ut ſi Adam non peccaſ- ſet, nec homo a peccato redimendus foret, Chri- ſtus non veniſſet. Reſpondemus negative, tum quia Luc. 5. dicitur: Won egent, qui ſani ſunt, me- dico, ſed qui male habent; non vent vVocarz juſtos ſed peccatores. Et in ſymbolo Nicone profite- mur: Qui propter nos homines, & propter no- ſtram ſalutem deſcendit de cœlis: & Incarnatus eſt: tum quia ita ſentiunt Patres: S. Athanaſius or. 3. cont. Arian. GQuod autem Filius Dei liomo Fablus eſt, nunquam accidiſſet, Niſi hominum neceſſt- tas cauſam præbuiſſet: S. Auguſtinus ſerm. 8. de verb. Dom. ſi homo non peccaſſet, Filius homi- nis non veniſſet. Chriſtus igitur dicitur Primo- genitus omnis creaturæ Rom. 8. v. 20. ratio- ne Divinitatis, non vero ratione humanita- tis niſi honore & dignitate. Tituli Docéctoris, Legislatoris &c. in Chriſto titulo Redempto- ris ſubordinantur, quo fublato non extarent. Adamo etiam potuit revelari Incarnationis my- Kterium ſine præſcientia ſui peccati, cujus. urns . fuit, fuit, po Velata e nodo pe ex parte heriecdil xrom. lem ean Deccati lentis a⸗ Negn delzct ela mria lu dekdiri Conden umntis ohten Gen tenn Erri len unio I Divin 1 lnn.3,, un ui⸗ lehnen Unlo hy meritum Mionis 1lns ſi (ſe inin ſteris 1 tionis Aern 1 bren R ine De Incarnatione verbi Divini. 565 fuit, poteſt enim alicui revelari effectus, non re- velata cauſa. Deus item fine unione hypoſtatica modo perfectiſſimo ſe communicaſſet ex parte ſui, ex parte vero termini communicaſſet ſe modo perfectiſſimo ſaltem appoſite ad finem ſibi præ- fixum. Denique docent hic Theologi principa- 11 lem cauſam fuifle originale peccatum, unde ſolis ANr, peccatis actualibus exiſtentibus Chriſtus vi præ- Pi Aron. 15,e ſentis decreti non veniſſet. Eru i ui §H. 322. eo nei, Neque humanitas, neque anima Chriſti Qhriſtus „Jun- defacto meruit unionem hypoſtaticam per unionem n opera prioritate temporis eam antecedentia. Avpohati- Ne,mi Ita definivit Concilium Epheſinum I. can. r3. D 4 telen & Conſtant. I. can. 1. Ratio eſt, quia nec zempore ig humanitas, nec anima Chriſti ante unionem priora EE hypoſtaticam extitit (H. 311.) Ergo hanc per non me- eE opera tempore przcedentia mereri non po-ruit. e tulit. Schol. Chriſtus per nullam operationem natura prio- Mec per rem unionem hypoſtaticam promeruit, nam hæc opera na- uni Divinæ clementiæ, & nulli merito tribuitur tura prio- Joan. 3. v. 16. Sic Deus dilewit mundum, ut filium ra aut Nuum unigenitum daret. Nec eam per merita illam ſubſequen- ſubſequentia promeruit, etiam ut præviſa, quia tia. unio hypoſtatica eſt principium meriti, ergo ſub meritum cadere nequit: imo actus meritorius unionis hypoſtaticæ eam jam ſupponit, nam ut actus fit meritorius unionis hypoſtaticæ, debet eſſe infiniti valoris, quod ipſum habet ex unione hypoſtatica. Ex eadem ratione nec S. S. Patres An E. E. veteris Teſtamenti meruerunt ſubſtantiam Incar- V. L. m- nationis de condigno: bene tamen de congruo carnatio- mernerunt aliquas Incarnationis circumſtantias: nem me- ſic Abraham prompta ſua obedientia meruit, ut ruerint. ex ſemine ſuo Meſſias naſceretur Gen. 22. v. 18. N n 3 bene- An Bea- tiſima Oßicium EOlriſti quotur plew. 566 Caput V. benedicentur in ſemine tuo omnes gentes terræ, quia obediſti voci merx. Item Daniel ſuis votis & de- ſideriis meruit abbreviari tempus adventus Meſſiæ c. 9. v. 24. Denique Beatiſſima Virgo Maria non meruit de condigno, ut fieret mater, Dei, quia opera ejus non fuerunt pretii & valoris ſimplici- ter infiniti, nec conſequenter ejusdem ordinis. cum unione hypoſtatica, maxime cum nulla Dei promiſſio interceflerit, nec ad dignitatem illam aſpiraret Virgo humillima, quæ Angelo hoc My- ſterium nuntiante turbata fuit. Meruit tamen de congruo, quia fuit maxima amica Dei, & pro- babile eſt, illam oraſſe Deum, ut Filium ſuum in mundum pro redemptione generis humani mitte- ret, & quidem ferventius, quam alii V. L. Pa- tres. Congruum ergo fuit, ut propter ejus pre- ces mitteretur Filius Dei, & illam ſuam matrem efficeret. Unde Sancti Patres communiter dicunt, Beatiſſimam Virginem ob ſanctitatem ſuam me- ruifle, concipere Regem colorum & Dominum. Omne genus actionum, ad quod perficien⸗ dum Chriſtus in mundum miſſus eſt, dici- tur officium ejus; & ideo Redemptio gene- ris humani, & quidquid ad eam pertinet eſt officium Chrifti. Porro ad redemptionem generis humani ſpectabat 1I. ut Chriſtus Deo plenam pro hominibus ſatisfactionem præ- ſtaret. 2. ut voluntatem Dei hominibus an- nuntiaret, lisque viam falutis monſtraret. 3. ut fideles ſuos regat, protegat & ſalvet. Hinc triplex Chriſti officium emergit, ſci- licet Sacerdotale, Propheticum & Kegium. Et ideo Iſ. 33. v. 22. dicitur Judex noſter, begirlator noſier, Nex noſter, qui ſalvabit nor. Pyime hrie Met 8. Chriltns It Eph. Muenp ANtorumn it hare unt, c ,. Uetinm p Do nobis enplo: eſt. i o e eit fenndn ſonfiae ſenzercer fcalein g icid etm n Rom. 5 1. bet, 3. 1o n Utienlan 6 Criſk lekiner mn vi lend lnt G Rhri De Incarnatione verbi Divini. 3J67 terrt n Vots §. 324. Primo igitur Chriſtus pro nobis vere & Chriſtus proprie juſtitiæ Divinz ſatisfecit. Ita Imo. vere pre docet S. Scriptara, quæ teſtatur, quod nobis Ja-⸗ Chriſtus proprio ſanguine ſuo nos redeme ¹Necit. mmHE rit Eph. I. v. 7. In guo habemus redemvtionem R AXUτοοαοοσια per ſanguenem ejur, femiſiontm pec- ded catorum Matth. 20. v. 28. Ellius hominis ve- ,A mt dare animam ſuam redemptionem pro multis. n ſum Aurcov, quod pretium pro redemptione nimt captivi ſolutum fignificat: ſed qui verum L Fr. pretium pro redemptione noſtra ſolvit, vere nacr pro nobis ſatisfecit, non ſolo conſilio & göon exemplo: Ergo Chriſtus vere pro nobis ſa- un tisfecir. Dicunt Sociniani Avrcor improprie Domn fſumi pro liberatione ſine dato pretio, ſicuti Deus dicitur populum liberaſſe, ſine pretio. Verum qualis conſequentia? ſubinde Avrgor ſignificat ſatisfactionem improprie: Ergo leie ſemper.certe dare animam hoc pretium fuf- l,H ficienter indicat. Rurſus in S. Scriptura Chri- gtog ſtus dicitur pro nobis, ſeu loco noſtri per ed veram fubſtitutionem paſſus & mortuus eſſe im Rom. 5. v. 8. Chriſtur pro nohiz mortuus eſt. G I. Pet. 3. v. 18. Juſtus pro injuſtis: Ergo ve- len N, re pro nobis ſatisfecit. Dicunt Sociniani, ibust. particulam τα tantum cauſam finalem mor- ulmt tis Chriſti denotare, ſcilicet ut nos a pecca- t to retineret, & ejus odium nobis inſpiraret. „ Verum vim ſatisfactoriam mortis Chriſti cla- m. re oſtendunt verba ſequentia: Wt nos jufli- Nir. Ficaret & Veo reconciliarét. Rom. 5. v. 10. ſͤn 3tio. Chriſtus in morte perferenda peccato- Nn 4 rum 568 Caput V. rum noſtrorum peœenas ſolvit, nam ex con- feſſione ipfius Socini. Iſ. 53. v. 4. de Chri- ſto dicitur: Vere languores noſtros ipſe tulit, & dolores noſtros ipſe portavit. Ubi Syriaca legit: vere paſſiones noſtras ipſe pertulit, & dolores noſtros ipſe paſſus eſt. Et Græ- ca: Ipſe peccata noſtra portat, & pro no- bis dolet. Unde ly Nüe non ſignificat tan- tum abſtulit, ſed etiam, poenam luit. Nec obſtat S. Matthæus, qui c. 8. v. 17. hunc locum interpretatur de morbis corporis a Chriſto ſanatis, nam morbi illi erant plerum- que poenz peccatorum, unde recte dicit, ideo Chriſtum ſanaſſe ægrotos, ut oſten- deret, ſe efie, qui peccatorum noſtrorum Poenas fuſtualiſſet, & caſtigatione ſua pacem nobis reſtituiflet. Sane Chriſtum peccatorum noſtrorum pœenas in ſe tranftuliſſe patet ex IH. 53. v. 5. Inſe vulneralus eſt, propter iniqui- tatei noſtrag, attritus eſt propter ſcelera noſtra, Hebraice Pne ab iniguitatibus noſtris. Di- ſciplina Caſtigatio, paciz noſtrœ ſuper eum, & livore ejus ſanati ſumut. Ergo pænas pec- catorum noſtrorie! luit, & proprie pro iis ſatisfecit. Ato. Chriſtus morte fua ſacrifi⸗ cium expiatorium obtulit, quo oblato & ac- cepto Deus peccata noſtra remittere, nosque impunitos dimittere poterat, nam dicitur ſa- cerdos noſter, qui ſanguine ſue ingreſſus in Sanctum Sanctorum æternam redemptio- nem invenit Hebr. 9. v. II. 12. Hac quip- Pe compellatione & defcriptione S. Seriptu- raàa docet, Cheiſtum rem iſtam vere & e- iter . Neer prx uioum wenti II Utiſee Un te flfle um Uem ver debatur igecleb (hmm pt Okerendin o mr ufn, ut In ſaer Uherit, n c, 4 Vn initat blhr eret trentix Niis e Unn ilutn Dpl 2, d onn N mbnn en Mento he Morum Kkternam 1 Deng reiigt Komni un 4 Nnem n Dens De Incarnatione verbi Divini. 569 unes liter præſtitiffe, cnjus aliquod ſignum figu- rativum editum eſt in Sacerdote Vet. Teſta- menti. Huc pertinet comparatio Chriſti cum Ulge Pontifice maximo, Hebr. 9. v. 6. & clariſſi- een mum teſtimonium, omnia ſacra Levitica E ben fuiſſe umbram futurorum. Hebr. 10. v. I. Ams Rem vero iſtam, cujus ſignum a Pontifice . edebatur, quoties in Sanéttum Sanctorum ingrediebatur, fuiſſe expiationem, aut ſacri- ficium pro peccatis hominum in remiſſionem giftent hlut E IE offerendum, Moyies Lev. 19. V. 14. docet. e Ergo morte Chriſti ita expiata funt peccata eS noſtra, ut Deus, moriente Chriſto, veriſfi- ie i⸗ mum ſacrifſicium & fatisfactionem pro illis Nin: acceperit. Patrum teſtimonia afferre opus Roktotu „non eſt, quos ſibi adverſos Socinus fatetur. ude Vid. meam Anal. Etertotun bltt el Schol. r. Satisfactio apud Seriptores juris Naturæ Satisfa- ,r ii⸗ ſignificat redditionem rei quipollentis Pro re Nio qetid. D 1. ablata, ut damnum reſarciatur. Unde ſatisfaétio nn pro peccato eſt redditio voluntaria honoris & re- llenh verentiæ æquivalentis ex propriis & alias inde- . ins, bitis ad compenſandam injuriam Deo per pecca- H tum illatam. ENdSN e roß Schol. 2. Socinus novum Religionis ſyſtema in Po- Socini hœ= . ſdel. lonia procudit, quod ſatisfactionem Chriſti potif- reſis & dia fſimum excludit, cum pro toto Reljgionis funda- ſuſtemd. ato N mento hoc principium ponat, ſolo pietatis & bo- e, N. norum operum ſtudio Deum placari, & vitam Pirt æternam impetrari poſſe. Syſtema ejus hoc eft. 1. Deus pro infinita ſua bonitate decrevit, omni- bus reiipiſcentibus, & pie in hoc mundo viventi- bus omnia peccata condonare, & illos ad immor- talem vitam transferre, dummodo in bono usque ad finem perſeveraverint. 2. Ut hanc volunta- tem Deus mundo patefaceret, miſit Jeſum Chri- Nn 5 ſtum 570 Capyut V. ſtum in mundum, qui hanc Dei bonitatem nobis non ſolum annuntiavit, ſed & miraculis confir- mavit, & occaſione hujus annuntiationis mor- tem erucis Deo mandante ſubiit. 3. Ut vero præ- dieationem Chriſti eſſe certam cognoſceremus, Deus Chriſtum nobis velut vitæ exemplar propo- ſuit, tertia die a mortuis excitavit, & in cœlum tranſtulit. 4. Igitur juſtificamur, ſeu peccata nobis remittuntur, id eſt, pro juſtis declaramur, per hoc, quod promiſſionibus Chriſti confida- mus, & mandata ejus ſervemus. Res autem a Chriſto promiſſæ ſunt vita æterna, & Spiritus S. quarum rerum fide homo movetur, ut mandatis Dei obediat, unde habet liberum arbitrium. 5. Sed quia homo mandatis Dei non obtemperaret, ſi natura illius per peccatum originale corrupta fo- ret, ideo peccatum originale non datur, & homo in eodem ſtatu naſcitur, in quo Adam creatus fuit. 6. Cum vero S. Scriptura ſæpius dicat, Chüiſtum ad ſalvandum nos veniſſe: Socinus bhoc vult intelligi, Chriſtum nos ſalvaſſe, quatenus & promiſſiones vitæ æternæ, & Dei mandata nobis revelavit: & ideo 7. Deus & potuit, & voluit peccata condonare ſine ulila interveniente vera ſatisfactione, imo impoſſibile fuit, ut alienam ſa- tisfactionem acciperet. 8. Quare Chriſtus non ſa- tisfaciendo, ſed doçcendo & doétrinam ſuam mor- te & ſanguine confirmando nos redemit. Hoc vero redemptionis genus cum non ſit ſupra vi- res meri hominis, hinc 9. Chriſtus non eſt eſſen- tialis & æternus Deus, ſed merus homo, & ſo- lum dicitur Unigenitus Dei Filius, quia inter ho- mines nullum patrem habuit, ſine concurſu maris conceptus, a Patre ſanétificatus, in mundum miſſus, a mortuis reſuſcitatus, & in cœlum exal- tatus fuit. Hinc non datur Verbi Divini Incar- natio: Et quia 10. Spiritus S. a Chriſto, qui non eſt verus Deus, mitti dicitur, ideo Spiritus S. non eſt verus Deus, & fic. 11. Corruit ma- gnum Sacroſanétæ & Individuæ Trinitatis myſte- rium, jum, 1us & el in§ La udex n ¹ Deo & vitam werito Hoe ſe Pers in Perta . font. In lidtioen Dens gn hee eet t eſeell bis ſatis A— . 4 ſo dn Non t Docens, Eeſorlore u lono II Crk Dos ſckin Ee loer 1e Gnded VAlre Pote De Chrittm, n0, ſed lommini ile loſit in 6 lirarn 8 Eetr Mriſti ot Res mn Ut Nilen iun 5. renaret, onnpn ſo⸗ Chom in geen Linns 6e, Neinphe Atrenl 4 nuunuin un, EW Feliele ii Ut Mem: De Incarnatione verbi Vivini. 571 rium, & præter Patrem D. N. J. C. nemo eſt ve- rus & eſſentialis Deus. 12. Quia tamen Chriſtus in S Scriptura ſæpe dicitur Rex, Dominus & Judex noſter, licet ſit merus homo, eam tamen a Deo poteſtatem accepit, ut Eccleſiam regere, & vitam æternam fidelibus argir poſſit, & ideo merito ab omnibus adorari & religioſe coli debet. Hoc ſvſtema Steinbartus in iſt. pur Philoſ. Gru- nerus in Inſt. Th. & alii, novis figmentis contra aperta S. Scripturæ teſtimonia explicare conati ſnnt. Inſargaa- ergo contra veram Chriſti ſatis- factionem. I. Quia in S. Scriptura dicitur, nobis Deus gratis peccata dimittere. Verum remiſſio hæc licet ſit gratuita reſpeétu noſtri, jure tamen fit reſpectu Chriſti. II. Chriſtus non potuit pro nobis ſatisfacere, quia injuſtum eſt, innocentem plecti pro reo Deut. 2 24. v. 16. Et Chriſtus pro ſeipſo debuit Legi obedientiam. Verum injuſtum non eſt, innocentem plecti pro reo, quando in- nocens. qui habet perfectum dominium vitæ ſuæ, ſe ſponſorem pro reo conſtituit, quia tunc reatus pœnzæ in eum conjectus cenſetur. Deinde Chri- ſtus homo faétus Patri quidem obedientiam de- buit, ſed liberam, quia libere homo faétus eſt. III. Chriſtus non ſuſtinuit poenam æternam, quam nos ſuſtinere debebamus: ergo non vere ſatisfecit. Sed licet poœna a Chriſto tolerata non fuerit æter- na quoad durationem, fuit tamen quoad pretium & valorem *quivalentem. IV. Sic Chtiſtus ut- pote Deus ſibi ipfi ſatisfecifſet. Verum cum Chriſtus, nec fit ſimplex Deus, nec ſimplex ho- mo, ſed Deus homo, non ſatisfecit ſibimetipſi ut homini & mediatori inter Deumm & hominem, ſub illo enim reſpeétu Deo ſatisfeeit, licet dici poſſit ſibi ſatisfeciſſe ut Deo. Vid. D. Tournely de 6 Tucar n. & P. Berti. F. 225. 572² Gaput V. §. 325. Satisfactio Chriſti ad reparandum homi- Eri- nem lapſum fuit necefſaria. Nam Imo. Deus tam in Veteri, quam in Novo Teſtamento mortis pœnam ſæpius interminatus eſt. Gen. 2. v. 17. In quocumque enim die comederis ex eo, morte morieris. Ezech. 18. v. 2. Anima, quc pveccuverit, ipſa morietur. Rom. I. v. 18. Re- velatur ira Dei de cœlo ſuper omnem impietatem & injuſtitiam hominum: Ergo cum Deus nec mentiri poſſit, nec mutari, neceſſe fuit com- minationem illam exequi, & vel hominem moriendo huic edicto ſatisfacere, vel in Chriſtum hominem vadem & ſponſorem poenam transferre. 2do. Apoſtolus in epi= ſtola ad Hebræos ſzæpe inculcat, ſacrificia legalia reatum, peccata tollere non potuiſſe, ſed nobilius ſacrificium Chriſti neceſſarium fuifſe. Hebr. 10. v. 4. Impoſſibile eſt, ſangui- ne taurorum & hircorum auſerri peccata. Ideo ingrediens mundum dixit: Hoſtiam & oblatio- nem noluiſti, corpus autem aptaſti mihi. Quæ verba clare innuunt, neceſſe fuiſſe, nos ſan- guine Chriſti mundari. Unde Hebr. 9. v. 22. dicitur: Neceſſe eſt ergo exemplaria quidem cle- ſtium hir mundari: ipſa autem coœleftia meliori- bus hoſtiis quam iſta. 3tio. Suffragatur ipſa Chriſti precatio, qua Matth. 26. v. 39. ora- vit, ut ſi poſſibile eſſet tranfiret a ſe calix paſſionis: Qui cum teſte eventu eum non tranſüt, ſub conditione reparandi hominis lapfi neceſſe fuit, ut Chriſtus eum biberet, Ato. Ratio accedit: nam veriſimile non vi⸗ detur, Mm ſe lole mo Ptiskactio Wiliori Ei potuil n e he li. 7 Aol 1. d. Non tlle fbhttone Alono atum Cblntete EciVer lepakt, 1 orie D Ton Pn Vinichem N non en llet ſine neſns gsEn ler gec dote il e Don ine Pecc CUndam Drimum tuns. Eiperta ter ſe n bantum Propr P 1. iin Dir Migg Aen 4 Mena ik De Incarnatione verbi Divini. 573 detur, Deum ſapientiſſimum voluifſe pro- prium ſuum Filium tam acerbæ & ignomi- uns nioſæ morti ſubjici, ſi neceſſaria non fuiſſet nm fſatisfactio per hominem Deum oblata, & ſi Iem. faciliori via opus Redemptionis humanæ per- Sctü, agi potuiſſet. Vide JQ. 120. ubi demonſtra- imie tom eft hanc ſatisfactionem exigi a Divina Aim juſtitia. V. I1 Schol. I. Sociniani volunt, ſatisfactionem Chriſti Solvuntur 1 imglin non fuiſſe neceſſariam I. quia Deus ſine omni ſa- objettio- Dens e tisfactione peccata nobis remittere potuit, fſienti nes. fuit & homo injurias ſibi illatas: KAe/p. Deus nequit ominen peccatum impunitum relinduere, ne ejus gloria Tel n obſcuretur (§. 120.) homo vero licet peccatum præcavere debeat, cum tamen res mundanas non Korloten regat, actus judiciales exercere nequit, quibus s in e gloriæ Divinæ obſcuratio aboleatur, niſi fit per- ſrtid ſona publica, unde fi fit perſona privata, Deo vß⸗ vindictam relinquere debet. II. Juſtitia vindicati- ſir va non eſt Deo eſſentialis, tum quia in Deo non Nettfi ellet ſine creatura peccante: tum quia contraria- tur ejus miſericordiæ: tum quia vel ſuſciperet eltt. magis & minus; vel debe et omnia peccata ædua- liter plectere: tum quia Deo foret necefſaria, ut- pote illi eſſentialis, & non libera, quæ omnia Deo non conveniunt. Keſp. Juſtitia vindicativa ſine peccante non eſſet in Deo quoad actum ſe- cundum & exercitium, bene vero quoad actum primum velut proprietas dicens ordinem ad crea- turas. Deinde Juſtitia & miſericordia ſunt circa diverſa objecta & diverſos effeétus, adeoque in- ter ſe non pugnant: & ſuſciperet magis & minus tantum quoad effectum externum, non quantum . ad proprietatem Divinam infinitam. Denique ju- ftitia Divina libera eſt quantum ad exercitium & varias poenæ circumſtantias, non vero quantum ad pœnz ſubſtantiam. III. Salva miſericordia fieri poteſt, ut Deus quem vult puniat: Ergo ialva 574 Caput V. ſalva juſtitia fieri poteſt, ut cui vult peccata fine ſatisfactione remittat, maxime quia hoc nobis ſub ſola conditione emendationis promiſit. Re/p. Exetcitium miſericordiæ Dei per ſapientiam ſem- per determinatur, unde fieri poteſt, ut non pu- nire Dei ſapientia ſub certis circumſtantiis indig- num ſit: hinc illæſa manet miſericordia, licet Deus puniat: ſed commiſſo peccato ſemper adeſt ea conditio, qua exiſtente ſi Deus non puniret, nulla effet juſtitia punitiva, licet ea æque fit in Deo neceſſaria quam ſanétitas & ſapientia. Certe reſipiſcentia & emendatio eſt ex gratia, hæc vero ex meritis Chriſti per pretium ſanguinis ſui & ſa- tisfactionem pro nobis ſolutam nobis compara- ta eſt. Nua ne- Schol. 2. Catholici omnes ſummo conſenſu docent, ceſſitate. neceſſe fuiſſe, ut Chriſtus pro nobis ſatisfaceret: ſed diſſentiunt, qua nece ſſitate Chriſtus ductus fuerit, ut pro nobis ſatisfaceret. Alii enim dun- taxat aſſignant neceſſitatem congruentiæ, alii neceſſitatem hypotheticam ſuppôſita Divina vo- luntate exigendi condignam ſatisfactionem, alii neceffitatem tantum decreti ac voluntatis Dei; alii dicunt, de potentia ordinaria Dei non vero de extraordinaria ſatisfactionem Chriſti fuiſſe neceſ- ſariam, quam ſententiam & nos (§. 320. Schol. 2.) amplexi ſumus. Suppoſito ergo quod ſatisfactio Chriſti fuerit neceffaria, quæritur adhuc in Scho- lis, an ita fuerit neceſſaria, ut purus homo nec Ppro ſuo nec pro alieno peccato mortali aut venia- li Deo condigne ſatisfacere potuiſſet. Scotus & Suarez affirmant, nos negamus. Nam imprimis homo purus non poteſt pro ſuo vel alieno pec- cato mortali debitum ſolvere, cum nihil nec na- turale nec ſupernaturale habeat, quod titulo juſti- tiæ, Religionis & gratitudinis in Deum Aucto- rem referre non teneatur, & quod iræ Divinzæ blacandæ idoneum eſſe poſſit; adeoque ſolutio non fit ex bonis indebitis. Deinde purus homo inimicitiam per peccatum cum Deo tontenKain diſpel= / 4 . Elhelere eſe tant Cutk lilte ojekate eene pe Piere pot Dei, & is anten Durum p non poſe koris pe Nee on s rede De fitio IoN fit in ordine Eeli in tunen ſat te Ehime DonoN Dam: E nerito ta Ans lerls T ex Kterum: 10 perio CCE MON In ei ge dotlt aie Etifi Ptolnte leiratu um, ſei Ecrato, nitaten Koro Iin Nedi O ro gpiemin kr ſ, um nſtantis: Ticorcit o ſemge on ei elle! entia. le , Her e nis ſni s compin ln docent ſoteſncere fis eng lüeninde Tenit, 1 Cöcren I onuts e tonend nide 1 Chuen N s Ho liut, Gunt 4 S 6 1 tohin hein il⸗ ie iie ,, ſolte e 1 Ii De Incarnatione verbi Divini. 575 diſpellere nequit, quia ſatisfactio hominis nequit eſſe tanti valoris, quanti demeriti fuit offenſa, quæ ſaltem objeétive & extrinſece ex infinita Dei Majeſtate infinita eſt. Nec homo purus reatum pornzæ per peccatum contractum fufficienter ex- piare poteſt, ob diſproportionem inter offenſam Dei, & pcenam temporalem, ac æternam. Ex his autem rationibus etiam probatur, hominem purum pro peccato veniali ſatisfacere condigne non poſ:ie, cum ſatisfactio ab eo præſtita nec ex bonis propriis, nec æquivalentibus fieri poſſit. Nec obſtat I. quod homo eliciens actum Charita- tis reddat Deo totum, quod ipfi abſtulit, nem- pe rationem ultimi finis. Nam hæc redditie non fit ex bonis propriis, nec eſt tanti meriti in ordine ſatisfactionis, quanti demeriti eſt of- fenſa in ratione offenſæ, quæ infinita eſt, cum tamen ſatisfactionis valor ex perſona ſatisfacien- te æſtimandus, finitus ſit. Non obeſt II. quod homo per contritionem poſſit mereri vitam &ter- nam: Ergo & condigne ſatisfacere. Nam in merito tantum attenditur proportio rei ad rem, & actus meritorii ad præmium, & inter enit liberalis Dei acceptatio; & promiſſio, ſe datu- rum ex miſericordia actibus cheritatis vitam æternam: in ſatisfactione vero ſpeétatur propor- tio perſonæ offenſæ cum perſona ſatisfaciente; quæ non eſt inter DOeum & hominem, & nihil in ea gratis remittitur, ſed totum debitum ex ſtricta juſtitia ſolvitur. Non obſtat III. quod poſſit aliquis ſatispati pro peccato mortali: Ergo & ſatisfacere. Nam transmiſſo antecedente, quod abſolute negari poteſt: diſparitas eſt, quod plus requiratur ad ſatisfaciendum, quam ad ſatispatien- dum, ſcilicet præter adæquationem posnæ cum peccato, adæquatio operis ſatisfactorii per con- dignitatem in eodem ordine, quod operi ſatis- factorio puri hominis relate ad offenſam Divi- nam nequit competere Nec obſtat IV. quod ſi homo pro veniali non poſſet ſatisfacere condigne . 00 Satieſa- 4 GRio Chri- fuit, ſed etiam ſuperabundans. Nam Rom. 5. NRi AαHi- valens & JNupera- bundans eſt. Xt qui- Aetas * ſe. 576 Caput V. hoc non differret a mortali, poſſet excludi àa vita æ*terna, nec pro eo ſatispati poſſet. Nam differt veniale a moftali adhuc in eo, quod homo in veniali poſiit ſaltem ſno merito aliquid obtinere, cui annexa eſt peccati venia ſailicet gratiam per actum Charitatis. Deinde ob veniale a vita &ter- na quis excludi poſſlet, ſi ratio haberetur ſtrictiſ⸗ ſimæ Dei juſtitiæ, quzæ plenam ſatisfactionem exigere poteſt; ſecus ſi ſpectetur natura gratiæ juſtificantis, & debitum ipfi connaturale: cum enim homo juſtus Deo gratus ſit, & gratiam me- reri poſſit, cui ex condigno annexa eſt vita æter- na, meretur, ut veniale ipſi condonetur. Deni- que cur ſatispati poſſit, non tamen ſatisfacere, ex dictis patet. G. 326. Satisfactio Chriſti non tantum æquivalens v. 20. Ubi abundavit deliltum, ſuvperabunda⸗ vit gratia. Hinc S. Cyrillus Catech. 13. ait: Won tantum nor peccavimus, quanium ille juſte egit. Et S. Chryſoſtomus hom. I10. in ep. Reom. Wulto plura his, quc debebamus, repen= dit Chriſtus, atqut adeo tunto plura, quunto mas re immenſum ad vuſillam aguc guttam collatum ſe poſſit. Ratio eſt, quia dignitas Perſonæ Chriſti fatisfacientis auget valorem ſatisfac= tionis: Ergo cum dignitas Perſonæ Chriſti ſit infinita, valor ſatisfactionis ejus infinitus, adeoque ſuperabundans fuit, nam plus eſt Deum humiliari, quam hominem contra Deum ſe erigere. Schol. x. De fide eſt, ſatisfactionem Chriſti pro pec- catis noſtris fufficientem & fupersbundantem fuiſſe, ſi abſtrahatur a modo ſufficientiæ & alrc⸗ abun⸗ . pIndant banc con 1b intrinl heralitate mumds al damns Chrifi, V 35. tn lubniſſet gnum & er ebe a tom gur ext trackun: gll ſolem ſuum cie gnum p em à Chriſtns retur: ſo imd ip (tonisn lilrerit ten Peel 1e, neb te pnuns ncri⸗ ntün, e te eicient Ferdi vn Unente, Cündum Funn Diri ce, qno uberetur ron ſolun Atet inf en l natura g natunale: e Egerim eit vita? netur. l ſatisfles Pvifee⸗ lem Non ſlenut eel, ⸗ „ iſ inde un 10. P Arue,c. llt 4 un al ts en Dr. vone 3s utun De Incarnatione verbi Divini. 577 abundantiæ: ſed controvertitur in Scholis, an bane condignitatem & ſuperabundantiam ex ſe ab intrinſeco, an vero ex ſola Dei acceptantis li- beralitate habuerit. Scotiſtæ negant, nos affir- mamus ab intrinſeco condignam fuiſſe: quod pro- bamus tum a dignitate Perſonæ ſatisfacientis Chriſti, qui perfecte juſtus & Sanctus fuit. Luc. 1. v. 35. tum a dignitate ſacrificii Chriſti, quod nil habuiſſet fupra lacrificia legalia, ſi ex ſe condi- gnum & perfectum non fuiſſet, cum etiam illa ex acceptatione Dei valerent ad purganda pecca- ta: tum ex gravitate pœnæ Chriſto impoſitæ, quæ exhaurit omne debitum per peccatum con- tractum: tum ex approbatione fupremi Judicis, qui ſolemniter declaravit, Chriſtum eſſe, Filium ſuum dileétum, in quo fibi complacuit, & in fſignum perfectiſfſimæ ſatis ſactionis fibi præſtitæ eum a mortuis ſuſcitavit. Non obſtat I. Quod Chriſtus oraverit, ut nobis delictorum venia da- retur: ſolum enim orandi exemplum nobis dedit; imo ipſa oratio Chriſti humiliantis ſe pars ſatisfa- ctionis fuit. Non obeſt II. quod Chriſtus ut homo lſatisfecerit, quæ ſatisfaétio non adæquat gravi- 9 S tatem peccati mortalis tanquam injuriæ Deo illa- tæ, nec tantum Deo placet, quantum ei mortale Eignant contra Divinam bonitatem diſplicet. am Chriſtus nec ut homo tantum, nec ut Deus tantum, ſed ut Deus homo ſatisfecit, humanita- te eliciente ſubſtantiam actionis, & Perſonalitate Verbi valorem ſatisfactorium infinitum in eam influente. Deinde mortale ſolum moraliter ſe- cundum prudentum æſtimationem eſt deſtructi- vum Divinæ bonitatis, non vero realiter & phy- fice, quod tamen requireretur, ut tantum odio haberetur, quantum Divina bonitas diligitur, quæ non ſolum moraliter, ſed etiam phyſice & mo⸗ raliter infinita eſt. Sckol. Schram Infiit. Theol. Tbm. I. 0 ° valoris. 578 Caput V. Et infmiti ochol. 2. Iidem Scotiſtæ negant ſatisſactionem Chri- . ſti eſſe valoris ſimpliciter infiniti in genere moris. Sed nos hoc iterum affirmamus, tum qvia ſatis- factio Chriſti gaudet vi ſatisfactoria ſufficiente pro peccatis infinitis: Ergo debet efſe valoris ſimpliciter infiniti, ſicut cauſa effectiva infinito- rum effectuum debet efſe infinita: tum quia di- gnitas Perſonæ Chriſti ſatisfacientis eſt ſimplici- ter infinita: Ergo & valor ejus ſatisfactorius, nam honor pro offenſa exhibitus eo major eſt, quo major eſt dignitas honorantis. Non obſtat I. Quod Perſona Verbi non ſit pars ſatisfactionis Chriſti, utpote quæ non potuit ſe demittere. Nam ſaltem Per- ſona hypoſtatice naturæ humanæ unita ſe ſatis- faétioni ſubjicere potuit. Non obeſt II. quod Creatio mundi non contrahat ex perſona operan- te infinitum valorem: Ergo nec aétiones ſatisfa- Sctoriæ Chriſti. Nam creatio mundi non quidem in ordine ſatisfactionis inſinitum valorem contra hit, bene tamen in ordine beneficii, & ratione principii & modi agendi. Non obſtat III. quod hoc modo Chriſtus per unicam actionem fatisfe- ciſſet fufficienter pro redemptione generis huma- ni, & ſic reliquæ actiones fuiſſent fuperfluæ, cum tamen paſſioni & morti Chriſti tribuatur noſtra redemptio. Nam Chriſtus ſufficienter quidem per unicum actum ſatisfeciſſet quoad quantitatem pre- tii, non vero quoad oſtenſionem ſui amoris, quo redemptionem noſtram ſua morte complere vo- luit. Non obſtat IV. quod ſic omnes Chriſti actio- nes forent in merito æquales: ſunt etenim ra- tione valoris perſonalis, non vero in ratione va- loris objectivi ab objecto & circumſtantiis actio- nis, qui pro majore vel minore dignitate obje- cti major vel minor eſſe poteſt. Denique ad com- penſandum meritum infinitum Chriſti præmium ſyncategorematice infinitum ſufficit. Sehol. 3, 5 E guigen Cintta Li Proro ſit us ad § Augal lentig dii derm. 12. Certe om letus lapenbune roris 0 ſilis n Vlris de Ndk, 4 aCtiones Alis ind ls Gom un nee⸗ 11 Nerun Kek ſhinn kit gen Titt. Non ti bonin ten. N. Minss ad kuei lcitiyun tn erat ktlam ent ſtiskici⸗ ihſa Vold 0 fat ohris, M vere is Whin ſen ſorn De Incurnatione verbi Divini. 579 ſinn Sehol 3. Satisfactio Chriſti fuit ex vera juſtitia, Et e ve- in garem & quidem rigoroſa & ad ſtriéctos juris apices. Ita ra juſtitia cintra Lugo patet I. ex ep. Rom. 3. v. 25. Gutm ad ſtriktas propofuit Deus propitiationem per fdem in ſanguine juris api⸗ enſius ad oſtenſionem juſtitic ſuc». Conſentiunt P. P. ces. S. Auguſtinus l. 13. de Trin. c. 139. M non po- : tun ti tentia diabolus, ſed juſititia vinceretur. S. Leo tis et ir Serm. 12. de Pafſt. S. Gregorius 1 17. mor. c. 30. Slickotis, Certe omnes conditiones rigoroſæ juſtitiæ ſunt reſt, r in ſatisfactione Chriſti. Eſt voluntaria Iſ. 53. IQuodlet Oblatus eſt, quia iple voluit. Eſt æquivalens & Chrifidon. faperabundans. (Schol. præc. 1.) fuit ex bonis n fälten! propriis Chriſti ſcilicet ſpeciali Chriſti dominio niti le l ſubditis, nam ſatisfaéctio Chriſti ſpectata ratione t I. G valoris Perſonam Divinam tanquam partem in- ſona open cludit, quæ nemini ſubjacet prout valorem in iones ſuts aétiones ſatisfactorias infuit. Fuit ex bonis don Gid alias indebitis, tum quia actiones illæ ſpeciali loren conn ejus dominio ſuberant: tum quia plus obtulit, i, Cnin quam neceſie erat ad delenda noſtra delicta. Fuit Pler M ad alterum, quia Chriſtus Deus homo non ſatis- fecit ſibi ut homini, ſed ut Deo (F. 327. Schol. 2.) Fuit plena, & nulla pars debiti gratis remiſla fuit. Non obſtat I. Quod non detur vera juſti- — tia hominis ad Deum, ücuti nec Filii ad Pa- err trem. Nam datur ſaltem vera juſtitia Dei ho- minis ad Deum, & filii habentis bona proôpria ad Patrem. Non obſtat II. quod principium elicitivum ſatisfactionis fuit humana natura, quæ 4 ſere N tota erat fub dominio S. S. Trinitatis, ſicuti etiam entitas phyſica actionum humanarum ad ſatisfaétionem neceſſaria, unio hypoſtatica & ipſa voluntas humana ejus dominio ſuberant Nt etenn 1 in ntnen⸗ „ „i Ktantis nire Ergo ſatisfaétio Chriſti non fuit ex bonis ejus n n. propriis. Nam humana natura eſt principium niu ſatis factionis phyſice quod entitatem ſpeétatæ; non vero moraliter quoad valorem & pretium: Entitas autem phyſica actionum, & unio hy- poſtatica ſunt tantum conditio præſuppoſita; non vero forma valorem & pretium influens; ſed 0O 6 2 er⸗ . 580 Caput V. Perſona, a qua etiam eſt valor actunm volun- Chekus tatis humanorum Chriſti. Non obſtat III. quod Chriſtus actiones ſuas creatas Deo titulo grati- tudinis, obedientiæ &c. debuerit: Ergo non ſatisfecit ex bonis indebitis. Actiones enim has ſolum quoad entitatem phyſicam ſpectatas Deo debebat, non ratione pretii & valoris a Perſona Verbi nulli ſubjeéta orti., §. 322. Satisfactio Chriſti eſt univerſalis, & Chri- dio Cri- ſtus ita mortuus eſt pro omnibus omnino An hominibus, ut vera & ſincera voluntate mor- tem oppetierit, eamque Patri obtulerit pro omnium redemptione & ſalute æterna, ante- cedenter quidem & ſufficienter pro reprobis, conſequenter & efficaciter pro prædeſtina- tis. Patet hoc Imo. ex S. Scriptura I. Tim. 2. Dedit redemptionem ſemetinſum pro omnibut. I. Tim. 4. Qui eſt Salvator omnium hominum, maxime fideliumin. Quæ reſtrictio notat, eſſe etiam Salvatorem infidelium. Et I. Cor. 8. Apoſtolus docet, Chriſtum mortuum eſſe pro iis etiam, qui pravo aliorum exemplo pereunt. 24o. definit Concilium Cariſiacum I. a. 349. Cariſiacum II. a. 853. & Tridentinum ſeſl. 6. c. 3. ac Innocentius X. a. 1653. dam- navit hanc Janſenii propoſitionem. Semipela- gianum eſt dicere, Chriſtum pro omnibus ommino hiominibus mortuum eſſe. Accedit præter alios Patres Clemens Alex. lJ. 7. Arom. Origenes l. 4. cont. Celſum. S. Auguſtinus, qui tr. 4. in oan. ait: Crucifixerunt Salvatorem ſuum, & Jecerunt danmatorem ſuum. Et S. Proſper in- ter opiniones Semipelagianorum refert, Qued ri⸗ lute pah Sehal 1 6 Iines, Put, (C Mortoum ſetut. tum po tum die tons, Mleat Non ghe Chifi 0 Ceſinatis lauiſi del liee lis Pre Unibrs cütoribn 6 24, Mtos tef tun ad d eſt Dlunins ] Geinit, Gis non t e dan Probornn Drparet tla, Et Mon ex terit, ſe henunt. U 2.0 Cern 1 De Incarnatione verbi Divini. 581 Chriſtus non pro omnium redemptione & ſa- lute paſſus ſit. Schol. I. Calvinus docet, Chriſtum non omnes ho- Solyunts mines, ſed ſolos electos redemiſſe. Et Janſenius objekio- vult, Chriſtum non ea intentione pro omnibus nes. mortuum eſſe, ut illis gratias ſufficientes mere- retur. Nam I, Joan, 10. Chriſtus dicit, ſe tan- tum poſuifie animam ſuam pro ovibus ſuis. Ve- rum hic ſolum pro electis Chriſtus dicitur mor- lls,10s, tuus, quantum ad efficacem meritorum ſuorum applicationem & aſſecutionem vitæ æternæ, ibus nn non quantum ad fſufficientem oblationem mortis bvutatei Chriſti pro omnibus II. Chriſtus pro ſolis præ- Ptulerit! deſtinatis oravit Joan. 16. v. 9. pro iis, quoS terna, an dediſti mihi. Ergo pro iis tantum mortuus eſt. o nehli Sed licet Chriſtus in illa ſpeciali oratione pro Cele ſolis prædeſtinatis oraverit, alibi tamen pro om- rede nibus cravit, uti v. 21. & in Cruce pro perſe- nr II cutoribus ſuis. III. S. Auguſtinus l. 21. de Civ. OVi c. 24. & alibi mortem Chriſti ad ſolos prædeſti- natos refert, quantum ad efficaciam, non quan- tum ad fufficientiam. Eodem modo intelligen- Wü dus eſt S. Thomas 3. p. q. 21. a. 4. ad 2. Etr. Rurſus IV. Concilium Valentinum III. can. 4. onn definit, Chriſtum pro impiis ante ipſum defun- n ene, ctis non effe mortuum: ſed loquitur qe damna- atiſaru. tis reduplicative in ſtatu damnationis Tpectatis, Ttdemm ut e damnatéione liberentur. V. Redemptio re- 6 proborum non fuit fruſtranea, utpote per quam 1r przæparata ſunt illis media ad ſalutem fufficien- 1. Nſe⸗ tia. Et reprobi quidem ipfi fuas pœnas ſolvunt, ih eert non ex eo, quod Chriſtus pro iis non ſatis ſe- Itter cerit, ſed quia ſatisfactionem ejus acceptare no-⸗ 1. Ciger. luerunt. 8 u Schol. 2. Gothefchalcus monachus monaſterii Orba- De Gothe- n u cenfis præter alia dogmata docuit, Chriſtum pro ſchalco &g yohe) ſola electorum ſalute mortuum efſe, eumque va- Conc. Va- lelet . rias Germaniæ regiones peragrafſlet, tandem Mo- ſent. &c. Oo 3è3 gun- 582 Covut V. guntiam devenit, ubi Rabanus a. 944. concilium indixit, cui Gotheſchalcus profeſſionem ſuam de gemina prædeſtinatione obtulit, una cum libello in quo Rabanum in quæſtionibus de libero arbi- trio, & de voluntate Dei & redemptione ſangui- nis Chriſti pro omnium ſalute effuſi Semipelagia- nismi inſimulavit: quare in hoc Concilio damna- tus & ad ſuum Archiepiſcopum Remenſem Hinc- marum remiſſus eſt, cui etiam Rabanus Archiepi- ſcopus Moguntinus epiſtolam ſynodalem ſcripfit. Hincmarus igitur cauſæ cognitionem ſuſcepit, & in, Synodo Cariſiaca I. an. 8.3. Gothefſchalcus non ſolum dsmnatus, ſed etiam verberibus caſti- gatus, libellum ſuunm igni tradere coaétus, & in ergaſtulo cellæ monaſterii Altivillarenſis incluſus fuit, cumque ad mutandam ſententiam ſuam in- duci non poſiet. Hincmarus an. 853. Synodum Cariſiacam coegit, in qua Gotheſchalcus iterum damnatus, & inter quatuor capitula etiam hoc editum fuit: Chriſti ſanguinem pro omnihbus fu- Jum, licet non omnes paſſionis maſſterio redimantur. Synodi Cariſiaceæ in Gothefchalcum agendi ratio & quatuor illius capitula valde diſplicuerunt Pa- tribus Concilii Valentini an. 855. in Gallia cele- brati, qui Can. 4. quatuor capitula Cariſiaca, præ- ſertim autem quartum de morte Chriſti pro om- nibus gravi cenſura perſtrinxerunt, quia Patres ex errore facti putarunt, aucétores Capitulorum Cariſiacorum definire voluiſſe, Chriſtum eadem ratione efſfſe mortuum pro iis, qui in impietate ſua mortui vel morituri ſunt, ac pro ſalvandis; cum tamen capitulum dictum ſolum velit, Chri- ſtum pro reprobis antecedenter & ſufficienter, pro electis vero conſequenter & efficaciter efſe mortuum, qnod bPatres Valentini noen damnarunt, unde etiam poſtea in Concilio Lingonenfi an. 859. can. 4. Tullenſi can. 10. re melius explorata ii- dem Valentini Patres cenſuram illam: Forro Ca- pitula & c. expungi ſtatuerunt. Eig meam Summ. Conc. Carranzx. An vero Gotheſchalci doétrina . reve-⸗ lerefa he koliei ſe cohunt et. 9. Chrit ta, ut a lein natn uNana Dinina v tiendo, (iſtn Ulans lk Deo le eX or kint N eit tün lag Chritus l Enci Mekuntin ſit ider ſonemn ke ol (omm ta, Chi le ad ey : nam funlum un Deu nftati lniſi en konti Ei i ni rheribos Oalts,1 Iſis inei in ſam: 3 Frot Rens ien ln etun!? Aell id Nigemt n CAn arlaci eH hitie , li n Cinionm Gnnete inten velit, lnn k vA Urte De Incarnatione verki Mivini. 583 revera hæretica fuerit, litigant adhuc graves Ca- tholici ſeriptores; rationes pro & contra videri poſſunt in Hiſl. Eccl. K. F. Gravétſon collog. 3. J&. 9. H. 328. Chriſtus ſatisfecit quatenus hamo Deus, Curiſtus ita, ut ad ſatisfactionem Chriſti utraque qui- ut homo dem natura Chriſti indiviſe concurrerit, ſed Deus Ja- humana materiam ſatisfactionis præbendo: tisfecit. Divina valorem & pretium infinitum imper- tiendo. (H. 326. Schol. 1. & 3.) R. 329. Chriſtus ſatisfactionem Deo pro nobis Curiſtuz præzſtans vere meruit per eas actiones, per vere me- quas Deo pro nobis ſatisfecit. Colligitur ruit. hoc ex omnibus rationibus (G. 324.) pro probanda vera Chriſti ſatisfactione allatis. His accedit, quod nulla conditio ad meri- tum requiſita in Chriſto defuerit. Nam Chriſtus I. fuit viator Luc. 24. v. 26. fuit II. ſancrus. Luc. I. v. 35. opera digna & præſtantia exercuit 1. Cor. 6. v. 20. III. fuit liber. II. 53. v. 7. IV. habuit promiſ- ſionem remunerationis. Iſ. 53. v. 10. Schol. Communis etiam eſt Theologorum ſenten- Et quidem tia, Chriſtum a primo Conceptionis inſtanti us- a primo que ad extremum vitæ mortalis Spiritum meruiſ- conceptio- ſe: nam Hebr. 10. v. 5. dicitur: Ingrediens in nis in- mundum dicit. .. tunc dixit: Ecce venio, ut fa- ſtanti. ciam Deus voluntatem tnam . . in qua voluntate Jankificati ſumus per oblationem corporis Jeſu Chriſti ſemel. Et certe in primo conceptionis in- ſtanti Filius Dei exinanivit ſemetipſum formam ſfervi accipiens, quæ exinanitio utique meritoria 00°4 fuit. Ebhriſtus 584 Caput V. fuit. Modo vero in coœlo Chriſtus non meretur, ſed meritum ſuum in morte conſummatum Deo offert, nobisque applicat. Porro Chriſtus meruit per omnes actus amoris Dei, quos ex fſcientia infuſa eliciebat, & per omnes actus virtutum moralium, quia liberi & Deo grati fuerunt. Meruit autem fſibi gloriam corporis, nominis ex- altationem, gentium cultum & adorationem, Eeccleſiæ ſuæ ſplendorem, diffſſionem & firmi- tatem, non tamen gratiam & gloriam, qua àa primo conceptionis inſtanti anima ejus ornata fuit, nee unionem hypoſtaticam. (G. 322.) Item Chriſtus nobis omnia illa gratiz cæleſtis dona, quæ juſtifieationem noſtram antecedunt vel ſe- quuntur, meruit. Gratia tamen primo Parenti noſtro & Angelis in creatione conceſſa non fuit ex meritis Chrifti, qui Adamo non peccante non veniſſet. H. 330. Chriſtus ad fatisfaciendum pro nobis pro- A verus fulo ſuo ſanguine ſeipſum PDatri in ara cru- Jacer-⸗ (d. cis obtulit, Ergo cruentum Deo ſacrificium immolavit. Eph. 5. v. 2. Zradidit ſemetipfum ro nobir oblationem & hoſtiam Deo in odorem „ Juauitatir. Deinde preces populi Deo obtu- lit, & pro eo intercefſit: Semper vivene ad in- terpellandum pro nobit. Hebr. 7. v. 24. Rur- ſus deputatus ad hoc fuit a Patre: MWon ſe- metipfum clarificavit, uf Pontifex fieret, ſed qui locutus éſt ad eum: Vilius meus es tu. Deni- que Divina populo rradidit. 2. Petri I. v. 4. Ler quem maxima & pretioſa promiſſa donavit. e Chriſtus verus Sacerdos novæ Legis Ult. N. hohk. Kot. elchit ilitud Chilede ſonet, ſedech Kos in Ktema! Ccna o Goo alb Dirinta ClNlis tore H 2 (n ( Denige teſores, tum He (s de vens 0 n en (licetn I. ſiſtenti kech non GCandam ec ipln int Vert fieitur n tame u lr UII Annun Den Mele umrlum De Incarnatione verbi Divini. 585 mnnen. Schol. Chriſtus eſt ſacerdos ſecundum ordinem Secundum Melchiſedech. Pf. 2109 v. 4. Et Hebr. 5F. V. 6. Si- ordinem militudo vero Sacerdotii Chriſti, cum illo Mel- Melchiſe- chiſedech eſt tum in eo, quod Melchiſedech idem geck. ſonet, ac Rex juſtitiæ, pacis: tum quia Melchi- ſedech dicitur eſſe üne patre & matre: & Chri- ſtus in generatione temporali fuit fine patre, in æterna fine matre: tum quia Chriſins in ultima coœna obtulit facrificium in pane & vino. De imf quo alibi. Item Chriftus non eſt ſacerdos ratione eins en Divinitatis, nam ſacerdos ſuperiorem agnoſcit: 32. P . omnis Pontifex ex hominibus affumitur: ſed ra- elis A tione Humanitatis ſubfiſtentis ſubſiſtentia Divina, unt ve! a qua Chriſti ſacrifieium ſuum valorem accepit. mno Pire Denique Chriſtus non habuit in ſacerdotio ſuo ſuc- Nu non f ceſſa ores, utpote qui ſempiternum habet ſacerdo- n erenn tium Hebr. 7. Conſftituit tamen fibi miniſtros, per quos tanquam per Inſtrumenta ipſe ſemper vi- vens Operatuxr. V §F. 331. dse. u Cum Chriſtus ſit ſacerdos ſecundum or-. Welchiſe- Dnkn dinem Melchiſedech: (§. 330. Schol.) & dech non ſe; quidem ratione humanitatis iubſiſtentis fub- 1 mss. n ſiſtentia Verbi, ſequitur ipſum Melchiſe- e e 7. Deo dech non fuiſſe Angelum, nec virtutem tnr r quandam cæleſtem, nec Spiritum Sanctum, „ nec ipfum Filium Dei. Nam MI elchiſedech fuit verus homo, quippe Gen. 14. v. 18. dicitur Ke Salem, & Sacerdos altiſſimi: Et Hebr. 7. v. 0. dicitur genitus ex hominibus, ita tamen, ut ejus Genealogia in Hebrzo- rum libris non recenſeatur: Cujur generatio non annumeratur in tis, 68 dyreov. Deinde no- men Melchiſedech non eſt appellativum, ſed proprium, nam littera in Hebræo α Ü2, 0 0% §5 cum cum non ſit nota pronominis wel regiminis, eſt nota nominis proprii. Nec eſt Filius Dei, quia Hebr. 7. dicitur aſſimilatus Eilio Dei &α νοοNοναμινιιο,, quod typum cum figaiſi= cato oſtendit: Ergo nec Angelus, nec Spi- ritus S. nec Filius Dei eft. Solvuntur Schol. I. Melchiſedechiani hæretici teſte S. Epipha- objektia- nio l. 2. heær. 4. docebant, Melchiſedech eſfſe præ- nes Wel- claram quandam virtutem Chriſto ſuperiorem, chiſede- quæ ad benedicendum Abraham de cælo deſcen- chiano- dit. Hierax voluit, Melchiſedech eſſe Spiritum S. rum. Origenes, eſſe Angelum. Cunæus vero, Melchi- ſedech non efſe nomen proprium, ſed appellati- vum cenfſuit, quod ſignificat Filium Dei, tum quia illud S. Paulus interpretatur Rex juſtitiæ: tum quia dicitur fuiſſe ſine patre & matre: tum quia dicitur Sacerdos in æternum: tum quia dici- tur eſſe dignior Abrahamo: tum quia de eo eſſe grandem ſermonem, & ininterpretabilem ad dicen- dum, teſtatur Apoſtolus Hebr. 7. Verum in his omnibus Apoſtolus ſolum oſtendit, Melchiſedech * eſſe figuram Sacerdotis Chriſti, quia gerebat ty- * pum Sacerdotii noſtri omnium præſtantiſſimi. Quis fue- Schol. 2. Quis fuerit Melchiſedech, incertum eſt: yit Wjel- non videtur fuiſſe Sem filius Noe, utpote qui non chiſedech. fuit Rex & Sacerdos, cum non fuerit primoge- V nitus Noe, uti probant interpretes, & ſolum pri- mo loco inter filios Noe ponatur, quia de eo He- bræi orti ſunt: adeoque ad eum jus Sacerdotii non ſpectabat. Chananæum tamen fuiſſe ceênſet S. Hieronymus ep. ad Evangel. & S. Epiphanius hær. 67. Et colligitur ex eo, quod fuerit Rezx Salem, vel ut alii dicunt, Jeruſalem, quæ eſt in Chanaan. “ G. 332. Ohriſtus Chriſtus offerendo ſemetipſum pro no- eſ, verus bis verus mediator inter Deum & hominem Wedeator. fuit. it. l liotor i dani Lerte ( s pl howine⸗ Adrocat ponlore 34) 200 IlNCN tur 4 De t cone relkare Iuturam 1 Medͤi lee ſeon Mineigi Prteſt h ſerten unns Udtura hiit, Di Unpertiyi Nidt 1. len ſeer UI ſorn rfunck Mure Uns ſ UE) / De Incarnatione verbi Dinini. 587 Im füuit. Ita I. Tim. 2. ait Apoſtolus: Unus Alk mediator Dei & hominum, homo Chriſtus Jeſus, Inh giut dedit redempytionem ſemetipfum pro ommibus. oII Certe Chriſtus omnia officia perfecti Media- SeH toris præſtitit: Fuit enim interpres Dei apud homines Joan. 1. v. 18. Confiliarius II. 9. Advocatus apud Patrem. 1. oan. 2. v. I. Sponſorem ſe obtulit, & plene ſatisfecit. (R. 324) 2. Chriſtus autem non fuit Mediator ſe- Quatenus cundum humanam naturam, prout intelligi- komo tur a Deo præcila, quia hoc modo non po- Veus. E tuit condignam & infinitam ſatisfactionem te . Rare: 6N ſ. Divin eeu Pæſtare: (H. 328.) nec ſecundum Divinam n6 naturam, quia hæc non potuit obire mune- den ra Mediatoris v. g. ſacrificare (J. 330. Schol.) nec ſecundum utramque naturam ratione principii formalis, quia natura Divina non poteſt ſatisfaciendo ſubjici: ſed quatenus e homo Deus, I. Tim. 2. komo Chriſtut Jeſus, mmän ita, ut per naturam humanam Verbo ſub- mem ſiſtentem omnibus officiis Mediatoris per- ert functus ſit, & ad ſatisfactionem utraque * . .. 2 . . . . ilet natura Chriſti indiviſe concurrerit, humana M ſubjectum, ſeu materiam ſatisfactionis præ-= buit, Divina valorem & pretium infinitum impertivit. . Schol. I. Calvinus docuit, Chriſtum eſſe mediato- Solvuntun renm ſecundum utramque naturam ratione princi- ohjeio- pii formalis, ita ut ſecundum utramque naturam es Oſian= berfunctus ſit mediatoris officio. Ofiander ſoli dri naturæ Divinæ officium medjiatoris tribuit. Stan- o M. carus ſoli naturæ humanæ. Nam I. Joan. 8. Chri-= vrint Kus ut Mediator dicit: Ego pono Ammam meam: Sed 588 Caput V. Sed hoc dicit ut Deus, qui ſolus eſt Dominus Ligti vitg & mortis. Verum nemo non videt, qued (liln ly ponere animam ad humanitatem ſpectet, Deus ſe ben enim non moritur. II. Renovare corda, & dare r enO. H lrikoti Spiritum S. officium mediatoris eſt, quod utique ad ſolum Deum ſpectat. Sed dare Spiritum §. Otabt meritorie eſt proprium mediatoris, dare vero ef-. ul, el ficienter, & ut Auétor doni, opus Dei eſt, apud torus el quem mediator intercedit. Lne 14. Cur Chri- Schol. 2. Chriſtus homo in decurſu vitæ fuæ mor- Uenle⸗ ſius ora- talis oravit Joan. 17. &c. quia voluntas Chriſti W verit. humana ex ſeipſa fatis potens & efficax non erat, fvam ) ut quæcunque vellet, poſſet adimplere, unde ne- & e cefſe fuit ad Divinam recurrere virtutem, ut quæ e volebat obtineret: oravit igitur, tum ut ſe ve- N d. rum hominem oſtenderet, tum ut officium Me- t. & diatoris impleret: tum ut orandi formam & ex- it. emplum nobis præberet. Duplex autem fuit Chri- ſti oratio, una efficax & abfoluta ex voluntate ol ( efficaci procedens, quæ ſemper impletur: Altera Mopt inefficax & conditionata ex voluntate inefficaci. (iein (S. 83. Schol. & S. 85.) Chriſtus autem in coelis unen, modo pro nobis orat, vel ſola humanitatis & me- di ritorum ſuorum repræſentatione Divinam clemen- Glcee tiam pro ſalute noſtra exorando, vel etiam ex- Cnnie preſſa ratione, & aperta ſignificatione deſiderii Cnti 3 animæ ſuæ beatæ. IuN cikn H. 333. ““ en . . riün Chriſtus Quidquid Chriſtus homines docendi cau- ſornde eſt Pro- ſa egit, ſpectat ad officium ejus Propheticum. Gigwit pheta & Chriſtus porro verus Propheta & Doctor 1s DPoRtor. fuit. Hanc veritatem teſtantur vaticinia ve- dr teris Teſtamenti, quæ, Meſſiam magrnuum Ei fore Prophetam & Doctorem prædicunt. in Deut. 18. v. 18. Iſ. 50. V. 4. Deinde conſtat iian ex hiſtoria vitæ Chriſti ab Evangeliſtis de- ſcripta, De Incurnatione verbi Divinii. 589 e Dnin ſcripta, & ex Teſtimonio, quod de ſeipſo ,m Chriſtus perhibebat Joan. 18. v. 37. Ad oc venz in mundum, ut teflimonium verhibeum veritati. Tot vero muneris ejus Prophetici extabant monumenta, ut judæi ipfi fateren- tur, eum effe Prophetam illum, qui ven- turus eſſet in mundum. Matth. 21. v. II. Luc. 24. V. 19. Joan. 3. V. 2. & 4. V. I4. Deinde etiam multa futura Chriſtus prædixit, uti paſſionem, mortem & reſurrectionem aArMMa fſuam Matth. 20. V. 18. fugam diſcipulorum e, IHH? Geabnegationem Petri.. Matth. 26. v. 31. en, 34. &c. Ergo verus Doctor & S Propheta n We e fuit: & quidem maximus, quia Deus homo NWcINN E . Emmm K fuit. tem iutl . . ex Nnmm Ichol. Chriſtus trigeſimo ætatis ſuæ anno munere Quando Dem: Aen. Prophetico fungi incepit. Luc. 3. v. 23. & ad hoc inceperit lte iefisn officium ſolemniter etiam, ut ita dicam, a Patre Chriſtus Nten neen inauguratus fuit, quando a S. Joanne baptizatus oficium anietsKn⸗ eſt, ubi vox Patris intonuit: Hic eſt Filius meus DoRoris. riunmckr⸗ dileſtus, en quo mihi complacui. Matth. 3. v. 17. ein Quod confirmatum fuit in monte Thabor corpore Kore n Chriſti clarificato, ubi præſentibus Moyſe & Elia coram Petro, Jacobo & Joanne eadem vox e lu- cida nube audita fuit, cum addito, ipſum audite. Matth. 17. V. 5. Ex eo autem quod Luc. 7. v. 28. Chriſtus teſtetur, quod nullus major Propheta ſit er Joanne Baptiſta, non ſequitur, quod Chriſtus ſuæ . oen 4 dignitati derogaverit: nam ſolum vult, inter na- lopeien⸗ tos mulierum per modum conceptionis naturalis & M majorem Prophetam non ſurrexiſſe, ubi Chriſtus atcr ſe⸗ de Virgine miraculoſe natus comprehendi nequit. gvun S. Joannes Baptiſta vero dicitur reliquis Prophe- dont tis major, quod Mefſiam prophetatum præſentem lrenp stiam viderit & demonſtraverit. iole s e le O. 334. * 590 Caput V. H. 334. Offeii Cum ad officium Chriſti Propheticum per= Frophetici tineat, quidquid cauſa docendi homines Dunesd, peragendum erat (H. 333.) ideo Chriſtus ea fradidit, quæ ad ſalutem nobis erant ſcitu & creditu neceſſaria: ſic Evangelium regni ing Zni Dei prædicaſſe Matth. 4. v. 23. & pacem cum Deo annuntiaſſe dicitur Act. 10. v. 36. Doctrinam ſuam etiam ſolide demonſtravit. Hinc ne illa dubia foret, id præcipue age- bat, ut homines convinceret, ſe eſſe Meſ- ſiam Patribus promifſlſum, & Prophetam a Deo ad homines miſſum. His Divinitatis ejus argumentis plena ſunt omnia, quæ de rebus a Chriſto geſtis Evangeliſtæe narra- runt. Hunc in finem non ſolum utebatur oraculis V. T. quæ veritatem doctrinæ, & Divinitatem Perſonæ ſuæ teſtabantur, ſed etiam miraculis, quæ ſicuti ſcripta ſunt, ut credamus ipfum eſſe Chriſtum. Joan. 20. v. 31. ita etiam hunc in finem edebantur. Hinc etiam Propheta verbis & operibus po- tens dicitur Luc. 24. v. 19. Et multi mira- culis ejus convincebantur, quod Divinus Pro- pheta & Melſlias eſſet, Luc. . v. 16. Joan. 3. v. 2. Quin & ipſe ad miracnla ſua populum remittebat, ut intelligeret, & crederet, ſe a Deo miſſum eſſe. Joan. 10. v. 37. An Eet- Schol. Sancti Patres, præcipue S. Auguſtinus ☛& Rota Chri- S. Thomas diſerte docent, Chriſtum nihil omni⸗ Gi ad 1b⸗- no ſcripfifle. Refert quidem Eunſebius I. I. Hiſt Sar us C. 13. Epiſtolam Jeſn Chriſti ad Abgarum regem Benutnia Edeſſenorum miſſam. Verum illam ſpuriam & ſuppofititiam efle probat tum filentium Evange. iſta⸗ EMarur nia in fum: NX E uum g in cceln denm rem ( ei pro bulss co Ii. Eee IOrices CHidn Ueliate, Cligebat Iunl n anct tün (re 1 Actne lun erit V I. Un Nen ſar um 5. 1.1. Ho , ut D Elin, hritt 4 ſecl e 1 ens, Mtce, De Incarnatione verbi Divini. 591 liſtarum & reliquorum Patrum Veterum: tum quia in ea citantur verba illa ſaltem quoad ſen- heting? ſum: Beati, qui non viderunt, & crediderunt, Pei ort Ex Evangelio S. JCannis longe poſt ſcripto: tum quia Chriſtus in illa epiſtola modo poſt ſuum in cœlum alcenſum Abgaro ſanitatem per S. Thad- dæum reddendam ſcribit, quod erat contra mo- rem Chriſti: tum quia in tota hiſtoria, S. Thad- dæi profectio, adventus Edeflam &c. multis fa- bulis conſtant, uti notat Nat. Alexander tom. I. iutre hiſt. Eccleſ. tum quia alias hæc epiſtola inter Ca- Ain nonicas relata fuiſſet. le F. 335. Pl Chriſtus officio Doctoris non tantum im⸗ Olriſtus 1, mediate, ſed etiam mediate fungebatur. Nam ahicto Do- ſe mn Colligebat ſfibi ſelectum diſcipulorum nume: snn nwen rum, qui perpetui vitæ comites, & ſermo- og los ann4 num auditores ita inſtituebantur, ut alios & fun- bamm,A etiam docere poſſent. Hos Chriſtus in ter- gitur. ſui ris adhuc degens ad prædicandum Evange- ſun: lium emittebat: Matth. 10. v. 5. Luc. 10. mn V. 1. Mandavit etiam illis, ut poſt aſcenſio- hes nem ſuam ad omnes gentes pergerent, illas 0 finn Evangelium docerent, & baptizarent Matth. Nined 28 v. 19. Quod munus, ut implerent, Spi- MundD ritum S. cum donis fuis illis dedit. Act. 2. t. a v. 1. Horum opera alii rurfus inſtituti ſunt, voNAH. . DeI4 1ita, ut Evangelii præcones mundo nunquam elent d geſint. G. 330. ninn l ee 8 ,5 onm Chriſtus non ſolum ſacerdos & Prophe- Chriſtus el ta, ſed etiam ſummus Rex eſt, non ſolum ſt Kex. ut Deus, ſed etiam ut homo vi unionis hy- D RK 63 ie pofiaticæe. Sic Pf. 2. V. 60. dicitur: Ego au- un i, F tem Quotu- plex ejus re giusn. 592 Caput V. tem conſtitutur ſum rex ab eo ſuper Sion mon- tem ſanltum eius. Sed non eſt conſtitutus rex ut Deus, quem titulum ex natura Divina habet: Ergo ut homo. Hinc Luc. r1. LDabit iIli Dominus Weus ſedem David patrir ejus, & regnabit in domo Jacob in ternum. Et ficut Magi Matth. 2. v. 2. & joan. I. v. 45. & populus regiam ejus poteſtatem agnoſcebant. Joan. 6. v. 15, ita nec Chriſtus improba- bat ſententiam Joan. I. v. 5o. licet regis ter- reni gloriam refugeret Joan. 6. v. 15. Sum- mum autem regem Chriſtum eſſe confirmat S. Scriptura Apoc. I. v. 5. Übi dicitur Prin= ceyr regum terræ. & c. 19. v. 16. Keg regum & Dominur dominantium. Ratio eſt: Rex eſt, qui ſupremo entium intelligentium dominio gaudet: ſed Chriſtus illo gaudet, nam An- geli boni miniſtrabant illi. Matth. 2. v. I11. mali ad ejus imperium corpora oblſeſſa relin- quere debuerunt Marc. 9. v. 25. & ſi Angeli hominibus præſtantiores (H. 182.) Chriſti im⸗ perium in ſe agnoverunt, quanto magis ei fubfuerunt homines; Ergo eſt verus Rex. Schol. Chriſtus quatenus Rex ſummus eſt, rationa⸗ les tantum greaturas regit; quatenus vero ſupre- mus eſt omnium Dominus, non tantum rationa- les ſed omnes creaturæ liberrimo ejus arbitrio & illim tatæ poteſtati ſubſunt, fub quo reſpectu omnia etiam bruta pedibus eſus ſubj'eéta funt Pſ. g. v. 6. & ſicuti vento & mari Matth. 8. v. 26. ſic omnibus etiam reliquis irrationalibus & inani- matis rebus, uti aquæ Joan. 2. v 9. Morbis & ipſi morti. Luc. 7. v II. potentiſſime dominatur. Triplex autem regnum Chriſti diſtingui poteſt, ſcilicet regnum potentiæ, in quo creaturæ u⸗ nales eg It tale⸗ tionale füp Cn Eeggonn Cum Oehl EAngeo 11 ſun, lel Ckiitus Wias, uj gu luls Pronnin Rinin ee hni 1 M. Donm, n te Chri e D. ok matt, latione qan UIn, gu⸗ 3. E Dlg, ſe⸗ o. tur De Incarnatione verbi Divini. 593 un nales ut tales: regnaum gratiæ, in quo eredentes, Nſichue. ut tales: & regnum gloriæ, in quo creaturæ ra- gtak Di tionales, ut operum ſuorum mercedem conſeeutæ Nc. t.4 ülli ſabſunt. Ciriris . & 337. n. Ur . Cum Chriſtus ſit ſummus Rex & habeat Chriſtus reghum gratiæ, potentiæ & gloriæ (J. 336. capus Enlen cum Schol.) eſt caput Kccleſiæ, hominum, Zccleſic. 1 & Angelorum. Et I. quidem Eccleſiæ Eph. I. „ v. 22. Ipfum dedit caput ſuper omnem Eccle- . I) 6O Ham, guc eſt corpus ipſius. Ratio eſt, quia Chriſtus habet dotes ad caput morale neceſ- E farias, nam donis gratizæ aliis ſupereminet 5 ler glenus gratich & veritatis. Joan. I. Cum mem- ee Pris luis fidelibus conjungitur, & eſt exem- * plar omnium prædeſtinatorum. Ram. 8. v. 29. uin „Et denique in membra ſua interiorem gra- rei tiz ſubminiſtrationem influit. Eph. 4. v. 15. 41NdH 2. Eſt caput hominum tum ratione cor- Homi- CH porum, quatenus aliquem influxum ex cor- eNse oN pore Chriſti percipiunt, ut ſint arma juſti- etusu tiz Deo. Rom. 6. v. 13, & ut aliquando poſt mortem reviviſcant. Rom. 7. v. II. tum ratione finis & beatitudinis ſupernaturalis, ad quam ordinati ſumus, & ratione medio- rum, quæ nobis ſanguine ſuo acquiſivit. 3. Eſt caput Angelorum, non ſolum ut Angela- Deus, ſed etiam ut homo, tum præeminen-rum. tia, caput omnis principatus & poteſlatis. Col. 2. v. 10. tum auctoritate & poteſtate: In no- minek Jeſu omnt genu ſtebtatur, ccleſtium, ter- reſtrium & infernorum. Philipp. 2. V. 9. Er . Schram Inſtit. Theol. Lom. 1. Pp 594 Caput V. Subjeſtit ſeibi Angelis, & Poteſtatibur, & Vir- tutibur. I. Pet. 3. v. 22. tum multiplicis gra- tiæ largitione, nam Eph. 3. cum S. Paulus dixiſſet, datam ſibi gratiam in gentibus evangelizare divitias Chriſti, ſubdit: M in- noteſcat Principatibus & Poteſtatibus in cœleſtibus per Eccleſiam multiformir ſapientia Vei. Ergo Principatibus gratia hæc a Chriſto conceſſa fuit, ut plura gratiæ myſteria cognoſcerent, An Chri- ſtus caput haretico- rutms. quæ antea valde obſcure cognoſcebant. Ra- tio eſt: Angeli & homines unum corpus Eccleſiæ conſtituunt, quatenus omnes ordi- nantur ad unum finem ſeu viſionem beatifi- cam: ſed Chriſtus eſt corporis hujus caput: (n. 1I.) Ergo etiam Angelorum. Schol. Chriſtus eſt actn caput fidelium in mortaß exiſtentium ſaltem ſecundum quid, quia actu in- Auxum Chriſti capitis participant, habent enim fidem ex meritis Chriſti, & actu pertinent ad Ec- cleſiam: (§. 24.) quia tamen in mortali exiſten- tes Chriſto non perfecte uniuntur, nec perfecte ab illo vitam ſpiritualem participant, ſunt mem- pra Chriſti tantum ſecundum quid, & imperfecte. Hæreticorum vero etiam occultorum Chriſtus non eſt actu caput, quia nil ad vitam ſpiritualem pertinens in eos influit, cum initium vitæ ſpiri- Et Ange- tualis fides ſit. Deinde Chriſtus ut homo ita eſt caput Angelorum, ut ipſis tamen gratiam & glo- lis merue- rit glo- ram eſſentialem non meryuerit, ſed tantum acci- riam. dentalem. Nam Luc. 2. Angelus ad paſtores ait: natus eſt vobis hodie Salvator. Upi S. Bernardus hom. B. ſuper Mifſſus ait: Nobis, inquam, non An- gelis quoque, qué cum magnum haberent, varvu- lum non requirebant. Certe Chriſtus pro Angelis non fuit mortuus, & Angeli ante merita Chriſti per paſſionem conſummata glorificati funt, ergo non per merita Chriſti. §. 338. fa lanben wo okie Dus opn ſeryance Hine un 14 ig mnea Chiſtus ,ulalem los len Nuth . n Dei Uinmn ol Mige Ainfia, luie ii Riguri linr Altmn n tin Enu Regun 6 Chrig De Incarnatione verbi Divini. 595 , G G. 338. iſis Officium regium Chriſti exigebat, ut ſa- Chriflus nsl lutaribus legibus ſuos gubernaret, imo ad eſt Legiis R& nhoc ofiicium omnes actiones pertinent, qui- lator. el bus opus eſt ad Eccleſiam plantandam, con- niis ſervandam, amplificandam, defendendam. HNinc Chriſtus eſt Legislator noſter. Nam den Joan. 14. ait Chriſtus. Si diligitis me, man- e Jjata men ſervate. Multa autem præter fidem ean 1 Chriſtus de moribus ſanxit, ſic Legem na- um turalem in Decalogo contentam ad Chriſtia- uge nos quam maxime pertinere declaravit: en beni- nden Matth. 5. Won veni legem ſolvere, ſed adim= s n Dere. Deinde eandem legem in cordibus ho= wmwinum obliteratam explanavit, & perfecit. mm Denique leges tulit de Baptismo, S. S. Eu- b Cchariſtia, Matrimonio & aliis Sacramentis. ebe Unde Tridentinum ſefl. 6. can. 21. definit: rirtu i quis dixerit, Chriſtum Jeſum a Deo homini- mi , pus datum Juiſe, ut redemptorem, cui fidant re . . » . 9 inm non etiam ut Legitlatorem, cui obediant, ana- Einle⸗ thema ſit. un Urſt⸗ Regum etiam eſt, judicium agere; quia Chriſtus nt, ergo Chriſtus eſt verus Rex, (H. 336.) eſt Judex guntt Judex vivorum & mortuorum. Sic Joan. 5. S , n, v. 22. MWegue enim Pater judicat quemquam, & mor- eien, ſed omne judicium dedit Eilio. Et v. 27. Ppte- uoruitis tem, Natem dedit ei, judicium facere, quia Eilius ho- os minis ſt. Id eſt, quia homo factus eſt, & un e, eatenus eſt hominum Salvator, Paſtor, Rex nn . & Legislator. Salvatoris enim eſt, obtem- iin, 4, perantes ſibi in gloriam adducere, inobedien- 19 P P 2 tes 596 Caput V. tes excludere: Paſtoris eſt, oves ab hæ- dis ſegregare: Regis, rationem a fubditis exigere, Legislatoris, transgrefſores poena, obedientes præmio afficere. An Chri- Schol. Regnum Chriſti ſpirituale eſſe, cujus finis ſtus re- gnum temporale habuerit. eſt futura vita, ex dictis conſtat. An vero Chri- ſtus etiam jus regium temporale habuerit, diſpu- tant Theologi. Multi negant, quia S. Scriptura Chriſto ſolum regnum ſpirituale tribuit, maxime cum Chriſtus ipie Pilato confeffus ſit, regnum ſuum non eſſe de hoc mundo Joan. 18. v. 36. Item S. Ambroſius Il. 3. in Lucam ait: KRegnum ſuum non erat de hoc ſæculo. S. Hieronymus in c. 22. Jerem, non erat terrenum. Et quia nec erat Rex Judæorum, nec aliarum gentium, nec bæredita- ria ſucceſſione, nec eleétione populi, nec jure belli, nec jure Patris, a quo tantum regnum ſpi- rituale accepit. Alii econtra volunt, Chriſtum ha- buiſſe jus regium temporale & poteſtatem in to- tum univerſum excellenti quedam modo, tum quia ſe tanquam regem a folvendo cenſu immu- nem declaravit Matth. 17. V. 24. & Apoc. I. V. 5. dicitur Princeps regum terræ; tum quia ſi non fuiſſet Rex temporalis ut homo, in iis, quæ non ſpectant ad regnum ſpirituale, homines illi obedien- tiam denegare potuiſſent, quod abſonum eſt. No- tant tamen hi Theologi, quod Chriſtus ab exer- citio hujus juris abſtinuerit, & nullum temporale regnum adminiſtraverit, tum quia hoc decuit Chriſtum, qui propter altiores fines ut Sanctifica- tor & Redemptor &c. venerat: tum quia hoc. exercitium non bene convenifſet cum exemplis patientiæ, Paupertatis, humilitatis, obedientiæ. Unde habuit ſolum poteſtatem generalem non præjudicantem particulari poteſtati regum tem- poralium, nec uſui eorum circa eorum regnum, cum Chriſti poteſtas altioris & univerſalioris of- dinis jurisdiétionem regum temporalium non de- ſtruat, ſed magis firmet & ſtabiliat. . “ F. 340. Ut Lxinan ſmilit Ut Nome jus en tina ter dtks Teitins UI futth. Ventes. tio ens cationis Uomilia CNn. ts ens Maratoo Ll. ( tradunt 4 halis geliſtis Pho len Chriſi kornn Re: ho⸗ Int, De Incarnatione verbi Divini. 597 N 0 1 Ndn K. 34 s tn. Ut vero hæc officia Chriſtus impleret, Satus Exinanivit ſemetipfum ſormam ſervi accipient, in einani- ſimilitudinem hominum fabtus, & habitu inventus tionis ut homo. Philipp. 2. v. 8. Actus primus hu- Curiſti. jus exinanitionis fuit conceptio ejus in Bea- g in tifſima Virgine Maria (F. 290. & ſqg.) Al- bim ter actus fuit Nativitas ejus in ſtabulo (§. 295.) ertius Actus fuit ejus Circumciſio Luc. 2. ⸗ ubi illi nomen jJeſu ſuaviſſimum impoſitum nes fuit. Quartus Præſentatio ejus in Templo. dth Luc. 2. v. 22. Quintus Fuga in Ægyptum. berdah Mlatth. 2. v. 13. Sextus Subjectio erga pa- ed n rentes. Luc. 2. v. 51. Septimus Converſa- guaß tio ejus privata usque ad annum trigeſimum. Rens OQéttavus varia incommoda tempore prædi- nc i cationis. Nonus acerbiſſima ejus paſſio & cll inn- humiliatio usque ad ignominioſam mortem. crucis. In his tamen omnibus radii Divinita- tis ejus ſemper emicabant, uti patet ex tota narratione Evangelica. Schol. Chriſtus crucifixus eſt 8 Kal. Aprilis, ita Tempus tradunt Tertullianus contr. Judæ. c. S. Canon Pa- Cyucifi- ſchalis S. Hypoliti M. S. Auguſtinus I. 18. de Civ. g onis c. 54 Ven Beda de Rat. temp c. 28. Vetuſtiſſima Curiſti. Martyrologia. Vid. Acta Bollandi t. 3. Mart. Hora Crucifixionis Chriſti a S. Marco aſſignatur c. 15. v. 25, hora tertia: a S. Joanne vero c. 19. V. 14. hora quali ſexta. Pro conciliandis autem his Evan- geliſtis Petavius vult apud S. Joannem in autogra- pho legi: hora quaf tertia. S Auguſtinus cenſet, Chriſtum crucifixum eſſe hora tertia lingua Ju- deeorum, quando clamabant: Crucifige, Crucifi- ge: hora vero ſexta manibus eorum. Baronius putat, hora tertia Chriſtum condemnatum, ſexta P p 3 cru⸗ 598 Caput V. Anima Chriſti ve- re ad in- Jferos de- Jcendit. cruciſiæxum, nona mortuum eſſe. Tenebræ vero in morte Chriſti non tantum fuper ſolam Ju- dæam, ſed ſuper univerſum orbem expanſæ fue- runt, de quibus vide diflertationem D. Calmet. Chriſto in cruce mortuo Anima ejus vere ad inferos deſcendit, id eſt, ad inferiores ac profundiores terræ partes, ut Sanctos V. T. ibi detentos liberaret. Nam I. Petri 3. v. 9. dicitur: Hir, qui in carcere erant, Spiritibus veniens, prædicavit. Et S. Paulus Eph. 4. v. 9. Quod autem aſcendit, quid eſt2 niſi quia S deſcendit primum ad inferiores partes terræ. Et Pl. 15. MWon derelinques animam meam in inſerno ) &τι , nec dabis ſanttum tuum videre cor- ruptionem DrG. Quod S. Petrus Act. 2. v. 27. Chriſto adaptat, ubi cum S. Petrus v. 24. Quem Deus ſuſcitavit, reſurrectionem: & per illud: MWon dabis &c. incorruptionem: & per: Won derelinques &c. deſcenfum ad inferos, Jolutis inferni doloribus, aperte diſtinguat, de ſola reſurrectione & incorruptione intelligi nequit, ſed de deſcenſu ad inferos, quo no- mine non venit ſepulchrum, quia non ani- ma, ſed corpus jacet in ſepulchro. 24o. Pa- tet ex Symbolo Apoſtolorum, ubi eſt hic ar- ticulus: Deſcendit ad inferor, qui licet in Sym- bolo Nicæno & Conſtantinopolitano non ex- primatur, ab iis tamen non excluditur. 3tio. ita docent Patres. S. Ignatius ep. ad Trall. Deſcendit ad infernum ſolur, egreſſus autem cum multitudine. S. Irenæus lI. 4. cont. har. c. 27. Tertullianus l. de anima. Origenes tom. in oan. An. 5 Ii inſefo inc. 4. r, l Potko ne Chrun inktro (ANtiO Pecialis fitu I. n gunturd os h inroſibi Ceodotn Olo una lieltur Aoc. Iun Chrn I p Lnapin Fren Augu In Rol. Cdk 105 vari tuIIN nO üulerni Naſlos, (cinani elehre A nmton ſencere Tünerus oe De Incarnatione verbi Divini. 599 lnen Joan. S. Cyrillus Jeroſ. catech. 4. Deſcendit un; ad inferos, ut & illinc juſtos liberaret. S. Hier. , Neen in c. 4. Eph. Inſeriora terræ infernur accipi- zur, ad gquem Dominus noſter ſalvator deſcendit. Porro nomine inferni non intelligitur ſepul- chrum Chriſti, nam in Symbolo deſcenſus meer ad inferos a ſepultura diſtinguitur. Nec In- em carnatio vel exinanitio ejus, quia pro hac nte ſpecialis eſt articulus: Qut conceptus eſt de Spi- etis, ritu J. natus e Waria Virgine. Nec intelli- , Gi guntur dolores damnatorum a Chriſto perpeſſi, IS H quos Chriſtus ſolvit, & quibus illum teneri, 6 impoflibile fuit. Act. 2. v. 24. nec ad ſatisfa- Gtr m ciendum pro nobis requirebatur, utpote pro nnum quo una ſanguinis gutta ſuffecerat. Nec in- niſtnme telligitur infernus damnatorum, ſed limbus G qui Luc. 16. ſinus Abrahæ vocatur, quo ani- ee Waf Chriſti localiter deſcendiſſe, dogma eſt fidei, ait Nat. Alex. Theol. Dogm. & Mor. I. r. Scripturæ ſacræ teſtimoniis jam citatis, n, & unanimi Patrum conſenſu firmatum: uti eSE Præter allegatos docent S. Hilarius in Pſ. 138. Kineonee . e ini S. Auguſtinus ep. 164. c. S§. S. Leo ep. ad n Turib. S. Gregorius l. 12. Moral. c. . 5,, Schol. Calviniſtæ deſcenfum animeæ Chriſti ad infe- Calvini- 1n 1 ros varie interpretantur. Nonnulli eum a ſepul- ſtarum & tura non diſtinguunt. Alii volunt eſſe cruciatus Luthera- 1I. inferni & damnatorum a Chriſto pro nobis in oruce norum tetin⸗ paſſos. Lutherani aliqui volunt eſſe ſummam Chriſti opinie. ommer exinanitionem & humiliationem tum corporis in n t. ſepulchro detenti, tum animæ tam acerba patien- ine tis. Alii vero aſſerunt, Chriſti animam in locum II. damnatorum deſcendiſſe, ut ibi Triumphum ſuum N oſtenderet. Sed hi ex diétis refutantur: ſicut & . 1441 Grunerus & Seilerus, qui hunc articulum fidei in ſuo Catechismo omiſit. 9 “ Pp 4 §. 342. Ewaltatio Criſti. 600 Caput v. §. 342. Opere redemptionis per mortem Chriſti abſoluto nulla amplius aderat exinanitionis caula: unde mox ſequebatur Exaltatio Chri⸗ ſti. Hujus Imus Actus fuit Refurrectio a mortuis, cujus hiſtoriam & teſtimonia legi- mus. Matth. 28. Marci 16. Luc. 24. Joan. 20. Act. 2. V. 32. 2dus Aſcenſio in coœlum. Mar- cCi I0. v. 19. Act. I. v. 9. Ztius Seſſio Chriſti Solvuntur objeklio- Res sontra Reſurre- Rionem Chriſti. ad dexteram Patris. Eph. I. v. 20. Rom. 8. V. 34. Schol. Deiſtæ in Reſurrectionem Chriſti arma con- vertunt; ut ipfius hiſtoriæ factum ſuſpeétum & dubium reddant. Woolſton de mirac. Chriſti op- penit I. Si Chriſtus poſt reſurrectionem non viſus eſt Sacerdotibus & Phariſæis, neque in locis publicis apparuit, nec in conſpectu plurium ho- minum, amicorum & inimicorum e ſepulchro egrefſus eſt, ſequitur eum plane non reſurrexiſſe. Verum Chriſtus a mortuis reſurgens non hoſti- bus ſuis neceſſario & congruenter apparuit, ſed iis ſolum, qui hanc reſurreétionem ſuam certiſſi- me probare poterant, fſcilicet diſcipulis fuis. Nam hi deſtinati erant, ad eam prædicandam, cujus proinde omnimodam certitudinem habere debebant. Huic procurandæ ſufficiebat apparitio Chriſti vivi, norant enim, quod Jeſus fuerit vir ſanétiſſimus a præſtigiis ad fallendum alienus. Econtra Judæi evidentifſima Chriſti miracula ſper- nebant, quæ diabolicis artibus afſcribebant, qui- bus proinde etiam reſurrectionem Chriſti tribuiſ- ſent. Deinde Judæi veritatem reſurrectionis Chri- ſti aperte cognoſcere poterant: cuſtôdiebant enim ſepulchrum per militées Romanos, ſignabant lapi- dem, adeo ut nec vi nec frande quidquam ten- tari poſſet: verum bis omnibus non obſtantibus Chriſtus reſurrexit, corpus ejus in ſepulchro non . apba- 6pparnui kutre Crreum pon ſol ex fatio feri ce bieit in Epu o in tlun leponen d ſne beptiot præde⸗ ince adt 0NIS 000 Ch ne & vidiſte⸗ iſſe Ranten it, ne⸗ io. ekeriſe Mond kuntel iet tionem Negare non et ratione intinis Dote c erunt Okenik eximit Laltucnlc Relunne kirontt⸗ 14. un Clhun. N SeloChen 10. MN! i arma lpeſtum e. Chritio en on N le n 1 1 Porun ne ir n keſuner. 1s ton ſen tel Heſls 6 Nriml Mönen e C . Hett nisCNH. De Incarnatione verbi Divini. 601 apparuit, ex ipfis igitur factis ſuis eum vere reſurrexiſſe concludere debebant. Proinde ipſæ circumſtantiæ reſurreétionis Chriſti tales erant, ut non ſolum ex teſtimonio Apoſtolorum, ſed etiam ex ratiocinatione ex illis circumſtantiis duéta, po- ſteri de reſurreétione ejus convincerentur. II. Objicit Edelmanuus in confefſſ fid. Corpus Chriſti in ſepulchro reconditum terræ motu illo tempore orto in viſceribus terræ abſorptum efſſe Verum ſi ullum adfuiſſet hujus ſciſſuræ veſtigium, Judæi ſepulchrum apertum & vacuum coram intuentes, id ſine dubio diſcipulis Chriſti objeciffent: qua ex- ceptione utique, ſi poſſibilis fuiſſet, Apoſtolorum rædicationem magis ſuſpectam reddidiſſent. De- inde adverſarii fatentur, hunc terræ motum Chriſti corpus abſorbentem eoipſo tempore ſactum eſſe, quo Chriſtus ſe reſurrecturum prædixerat. Ita- que & hanc telluris concuſſionem Chriſtum præ- vidiſſe, & Deum permiſiſſe aut omnia ita diſpo- ſuiſſe oportet, ut præfinito tempore evenirent. Si autem Chriſtus prævidit, certe non fuit impoſ- tor, nec falſa eſſe potuit ejus reſurreétionis præ- dictio. Si ſecus, & tamen Deus permiſiſſet, aut effecifſet, ut terra hoc tempore mota corpus Chriſti abſconderet, Deus ipſe hunc errorem, ſcilicet Chri- ſtum reſurrexiſſe, ſua mirabili providentia promo- viſſet. Apparitiones Chriſti poſt ſuam reſurrec- tionem in Evangelio relatæ, quibus fidem prudens negare non poteſt, corpus ejus a terra abiorptum non eſſe aperte probant, cum econtra ſine omni ratione temere dicatur ab adverſario, terræ motu intimis ejus viſceribus illud immerſum fuiſſe, ut- pote cujus aflerti nulla firma argumenta ab illo afferuntur. ð en rn⸗ Pp 5 CAPUT Eratiœ deſinitio. Ewplica- tio. CAPUT VI. D E , GRATIA CHRISII. G. 343. ructus Incarnationis ſunt dona Gratiarum H ex illo Myſterio emanantium. Eſt au- tem Gratia Chriſti donum Dei gratuitum ſupernaturale homini lapſo conceſſum per merita Chrifti Domini, in ordine ad ſalutem &thol. I. Gratia dicitur ex eo, quod gratis detur, Triplici vero modo ſumi poteſt. I. Late pro dono naturali gratis conceſſo, qualis eſt creatio vel conſervatio, quam non meruimus. 2. Stri- ctius pro dono ſupernaturali ad ſalufem æternam ordinato independenter a meritis Chriſti conceſ- ſo, qualis fuit gratia Angelorum & primi paren- tis in ſtatu innocentiæ. (G. 329. Schol.) 2. Stri- ctifſime, quam modo definimus. Et hæc dicitur I. donum gratuitum, ut oſtendatur gratis dari. Dicitur 2. fupernaturale, ut diſtinguatur a donis naturalibus creatione, conſervatione, ſanitate &. Gratia vero eit donum ſupernaturale non ſolum improprie, quaſi aliquam tantum, non vero om- nem creatarn naturam ſuperet, uti videre intuiti- ve ſubſtantinm ſgiritualem eſt fupra conditionem hominis mortalis, non tamen Angeli; ſed pro- prie, ita ut excedat omnem naturam creatam & creabilem. Et quidem gratia non eſt tantum do- num ſupernatiirale quoad modum, quaſi eſſet do- num naturale collatum modo ſupernaturali, uti ſuſcitatio Lazari, quæ ſecundum ertitatem, ſek- loet H eet vita Gns eam a ſopen emn, Ita, Iuturali tonum el non pron kelndet in fäntum eſt Aucto nem inti to cone Nine gn npt Deter 4. Nijn frtu Uellie. D n pierna unhom l, En ſinn, d at: Ki⸗ CAntem. Vidiur in in ſuin lakiunlt ſomilter ftillte Utl virtut coneuttit her eam Opera! keiteſer Mentum d contr. teni⸗ „ 4 Mite a A dekn nleal Caput VI. De Gratia Chriſti. 603 = Hicet vitam redditam eſt quid naturale, licet mo- dus eam reddendi fuerit omnino ſupernaturalis: ſed ſupernaturale quoad modum ſimul & entita- — teupm, ita, ut non ſolum conferatur modo ſuper- naturali vires naturæ excedente, ſed etiam ſit donum elevans & ordinans creaturam ad Deum, rnon prout eſt Auctor naturæ, hoc eſt, quatenus 1871 relucet in operibus ſuis ſeu creaturis, & per eas tantum abſtractive eſt cognoſcendus: ſed prout eſt Auétor gloriæ in ſe ſpectatus, & per viſio- nem intuitivam poſſidendus. Dicitur 3. homini 1Ciim lapſo conceſſum, ut oſtendatur, gratiam eſſe ma- n. Ur xXime gratuitam, ſiquidem donum inimico datum gratui magis eſt gratnitum, quam ſi non inimico detur. elum Dicitur 4. meritis Chriſti, ut diſtinguatur gratia Aünten hujus ſtatus a gratia Angelorum & ſtatus inno- kln centiæ. Dicitur s. in ordine ad ſalutem ſeu vi- tam æternam, quia gratia eſt ſemen gloriæ, qua- gets den dins hominem ad illam elevat, movet ac diſpo- .lite it. 4 e Schol. 2. Gratia Chriſti generatim dividitur in exte- Muiſio Ae riorem, qualis eſt Incarnatio & Evangelii prædis gratig. fen zem catio: & interiorem v. g. fidem, gratiam ſanctifi- riti onr cantem. De interiori hic agimus, quæ rurſi us di- pirig⸗ viditur in gratiam gratis datam. & gratiam gra- ) 2 ium facientem. Gratia gratum faciens eſt duplex, ter dein habitualis & actualis. Habitualis duplex eſt, una gui formaliter ſanctificans ſeu juſtificans, qua homo ur 105 ſit juſtus formaliter, altera complete ſanctificans, ſmninntl uti virtutes infuſ?,. Gratia actualis eſt, quæ 1on 1 concurrit efficienter ad juſtiſicationem „ quatenus reto⸗ ber eam Deus movet ad vitam pie inſtitnendam imi⸗ & opera bona, quibus vel diſponimur ad gratiam den habitualem, vel eam conſervamus, vel ejus aug- eſr mentum meremur. Sive juxta S. Auguſtinum 1. 4. contra duas ep. Pel. eſt inſpiratio ſanttæ dile- ii Rionis, vt cognita ſanfkto amore faciamus. Ubi ei nomine dilectionis bonam voluntatem, pium ani- uce 4 mi affeétum & boni amorem accipit. Gratia 5 actualis alia eſt operans, praveniens, ſeu excilans, titalenn, * quæ 604 Caput VI. quæ facit, ut homo bene velit, & applicat in- telle tum & voluntatem ad agendum, ut homo in bono torpens excitetur: alia eſt adiuvans, coo⸗: Dantu perans ſeu conçomitans, quæ eſt auxilium ſuper- 1 pnwo⸗ naturale ſeu actualis Dei influxus, quo cum in- ſ 6 telleétu & voluntate ad agendum applicatis pro- un Gonn ducit a dionem, & quo voluntas libere conſentit Alorump gratiæ excitanti. Unde gratia adjuvans realiter s datx, diſtinguitur a gratia excitante, nam excitans ſub- (icuntor inde prævenit omnem noſtram deliberationem & nis inn conſenſum prioritate temporis aut naturæ, adju- “ vans vero libherum voluntatis conſenſum ſecum d N habet, prout eſt a Deo influente & efficiente illum Moyen conſenſum: hanc gratiam nonnulli etiam vocant Apokolus ſubſequentem: D. Habert vero de grat. Chriſt. ſub- ct: Aii JBequentem vocat auxilium Dei ſupernaturale, quo imnten firmatur voluntas in bono propoſito, & adjnuva- knzeon tur, ut illud ad executionem perducat. Sic Deus im; al illuminando intelleétum & movendo voluntatem ntittun inſpirat affectum jeſunandi: En gratia præveniens, M, Alj excitans & operans: voluntas libere conſentit M, A inſpitationi Divinæ, & cum actuali Dei influxu ſin Grni proponit jejunare: En gratia adjuvans, coope- nn i rans & concomitans: ſed uberiori indiget auxilio, vIN ut actu jejunet, quia in executione major eſt dif- b ficultas, quam fſi homo ſuperaverit, erit gratia It Tos in ſubſequens. Hæc diviſio gratiæ in operantem & (mhlt der cooperantem proprie quidem tribuitur gratiæ ac-. , gvo⸗ tuali: adaptatur tamen etiam a S. Thoma gratiæ nes habituali, quæ quatenus hominem juſtificat, & animam Deô gratam reddit, dicitur operans, quia Hruent hunc effectum formaliter præſtat: quatenus vero Whenkian, in genere cauſæ efficientis eſt principium operandi it Diyin⸗ & dignificandi opera meritoria, poteſt dici gratia (lltitur cooperans, quia hunc effectum non ſola, ſed cum (imibns libero arbitrio efficit. Denique gratia actualis ſive ro g excitans ſive adjuvans ſive ſubſequens ſubdividi- 8 i tur in ſußicientem & eßicacem, de his omnibus Wintel modo pluribus agendum eſt. nonn, e⸗ K. 344. De Gratia Ceriti. 605 G§. 344. Dantur gratiæ gratie datæ, quæ per ſe Damtur & primo ordinantur ad ſalutem aliorum, & novenm ſunt dona fupernaturalia indebita ad ſalutem gratiæ aliorum primo deſtinata. Dicuntur autem gra-grats tis datæ, quia alio nomine proprio carent: Aata. dicuntur datz ad ſalutem aliorum ratione finis immediati, licet ille, qui eas habet, t Dature lnins iis ad propriam ſalutem uti pofſit & debeat. efen. Novem Gratias gratis datas enumerat S. ctem Apoſtolus 1. Cor. 12. Diviſiones grutiarune at (rid ſunt : Alii per Spiritum datur ſermo ſapientic, rntntde alii autem ſermo ſcienti, ſecvndum eundem pi- ,ds rvitum; alii fides in eodem Spiritu, alii gratia nat ſanitatum, alii operatio virtutum, alii PBrophe- na ne tia, alii diſcretio Spirituum, alii genera lingua- int rum, alii interpretatio ſermonum. Ratio eſt: uN quia gratiz gratis datz dantur homini, ut ueee aliorum ſaluti conſulat; hoc autem fieri ne- fcen quit, niſi res Divinas perfecte cognoſcat, ee ut alios inſtruere poſſit, ad quod requiri- , tur, ut bene teneat principia rerum Divina- in rum, quod fit per Fidem: ut eliciat conclu- Nnmſ ſiones ex his altiffimis principlis, & media n, congruenter ordinet ad finem, quod fit per uroen daptentinm: ut ope rerum humanarum expli- que cet Divinas, quod fit per Scientiam. 2. Re- ne quiritur, ut ea, quæ novit, convenienter au- paeteſe ditoribus proponat, ad quod neceſſe eſt, e“ ut illo idiomate loquatur, quod ab audien- e, tibus intelligatur, quod præſtat Interpretatio od ſermonum, & donum linguarum. 3. Requiri- tur, ut ea, quæ profert, confirmare pofſſit: 8 queold 6 0r6 Caput VI. quod fit, ſi morbos miraculoſe curet: unde gratia ſanitatum: vel prodigia patret, unde operavio virtutum: vel ſi futura prædicat, un- de Prophetia: vel corda ſcrutetur, unde diſeretiei Spirituum. An plures Schol. r. Wellarminus & Suarez putant, S. Apoſtolum Erati Bratis datæ. ſamoſioi es tantum gratias gratis datas recenſuiſſe, unde Sua rez llis adjungit Characterem Sacerdo- talem: Juiu isdictionem in foro interno: & aſſiſten- tiam Spiritins S. datam Eccleſiæ ac ſummo Ponti- frci. Sed hæc non ſpeétant ad gratias gratis da= tas, ſed ad tniniſtrationem & operationem, quæ in eo a gratiis gratis datis diſtinguuntur, quod hæ tantum importent actum manifeſtativum fidei, miniſtratio auéctoritatem exercendi actum in or- dine ad alios involvat, operatio autem ſit mini- ſterii executiv. Aliquæ ex his gratiis gratis da- tis ſunt in homine per modum habitus, uti Fides, Sapientia & Scientia, interpretatio ſermonum, & donum lingnarum, quibus homo ad arbitrium ſuum uti poteſt: aliæ ſunt per modum motionis aftualis, quæ producéto effectu ſtatim deſinunt, uti gratia ſanitatum, operatio virtutum, donum Prophetiæ & diſcretio ſpirituum. In Chriſto vero propter unionem hypoſtaticam omnes fuerunt per modum habitus. Fides vero ſumpta pro gratia gratis data denotat ſpecialem illuſtrationem, per quam quis redditur idoneus ad proponenda my- ſteria fidei. Eodem modo Sapientia & Scientia, quatenus reddunt hominem facile mobilem a Spi- ritu S. ſunt dona S. Spiritus: quatenus vero red- dunt idoneum ad alios inſtruendos, ſunt gratiæ gratis datæ. Gratia ſanitatum & operatio virtu- tum differunt in eo, quod in gratia ſanitatum re- luceat præcipue Dei benignitas erga miſeriam ho- minis, quæ per modum beneficii allicit ad fidem: in operatione virtutuum relucet Omnipotentia, queæ per modum prodigii ad fidem provocat. l 2, 6 P Ciferun, Perſe ptin Uetis lat pout elt n tantt tetore Aions or Gnin An MWarentn De he Uio dee fun haben lictut: l Nen miſt lſecnt, Nt Arg Eli ij g⸗ t fillt. Uer/tin, uin /, Eterna fer il ifi, 8 lnitione N iunt, gi uf Aperi n Giceß Iredend . Ratia e Nugiun (uiftut De Gratia Chriſii. 6 ⁰07 I h Sckol. 2. Gratia gratum faciens & gratis data inter Differen- Uet, ſe differunt I. ex fine, quia gratia gratum faciens tia inte- Nrrirs per ſe primo refertur ad propriam ſanétificationem, grat/as gratis data ad alienam. 2. Gratia gratum faciens, gratis temn,1 prout eſt formaliter gratia ſanéctificans, eſt pro- datas & pria tantum juſtorum: gratis data in injuſto & gratum peccatore reperiri poteſt. 3. Gratum faciens eſt facientem. altioris ordinis & perfeétionis, quam gratis data; ttlifg quia illa per ſe nos Deo conjungit; hæc ſolum keren he interventu gratiæ gratum facientis. no:Eil⸗ ſummici 4. “ S. 345. foren Siſne ſpeciali gratiæ actualis interioris au- &nvaua eturee Xilio nec fides ſupernaturalis, nec ejus ini- aftualis anch tium haberi poteſt. Nam Imo. Joan. 6. v. 29. 4d fdem “ dicitur: Hoc eſt opus Dei, ut credatie in eum, & ejus igi⸗ guem miſit ille. 1. Cor. 7. v. 25. Miſericordiam nitiang u,uils conſecutus aà Domino, ut ſim fidelis, ubi obſer- neeſſaria emem vat S. Auguſtinus 1. de præd. S. S. c. 3. Fi- . Aim gdeli ergo datur quidem, ſed data eſt etiam, ut ni éſſet fidelis. Eph. 2. v. 8. Gratia ſalvati eſtis per fidem, & hoc non e vobis, Vei enim do- nCine mum ſt. Nec dicas, hæc intelligi de gratia sie externa revelationis, & prædicationis Evan- aon gelii. Nam Eph. 1. Apoſtoluß orat, ut Deus fnimne det illis Spiritum Sapientie & revelationis in ohgetu agnitiont ejus, illuminatos ogulos cordis eorum, 1 i 4 3 .* . . ) lng ut ſciant, quœ ſit ſpes vocationis éjus. Et Act. 16. rugnn Deus aperuit cor Lajdiæ, intendere his, guc a thii Paulo dicebuntur. Item gratia interior fidei i ad credendum necefſaria diſtinguitur expreſſe bium, a gratia externa prædicationis 1. Theff. r. i Evangelium noſtrum non fuit in ſermone tantum, l ſed in virtute & Spiritu J. quo movente Theſ- n ſalonicenſes fidem ſuſceperant. Nam I. Cor. 4. V. 7. 608 Caput VI. v. 7. Quid haber, quod non accepiſti? Quo fe- Niimonio, ait S. Auguſtinus de præd. S. S. c. 3. Ivſe comicétus ſum, eum ſimiliter errarem, putans fidem, gqua in Deum credimus, non eſſz domum Dei, ſed a nobis eſſe in uobis. Hinc. 1. Cor. 3. Non ſumus ſuſſicienter, aliquid cogitare eo nobis, quaſi ex nobis, ſed ſufficientia noſtra w Deo eſt. Ex quo ita argnit S. Auguſtinus de præd. c. 2. Credere nihil alind eſt, quam cum aſſen- ſtione cogitare: Ergo ſi non ſumus idonei aliquid cogitare e nobis &c, proſeſlo non ſumus idonei credere aliquid quaſi ex nobitmetipſig, quod ſine cogitatione non goſſumus, ſed ſuſſicientia noſira, qua credere incipiumus, e Deo eſt. 2do. Patet ex Patribus, quos citat S. Auguſtinus 1. de don. perſev. c. 19. S. Cypriano 1. 3. ad Quirin. S. Ambroſio de fug. ſæc. S. Gregorio Naz. Serm. 44. & ſubdit: i6ti tales, tantique Dolklo- res dicenter . . . Nec ipſum cor noſtrum & co- gitationes noſtras in goteſtate noſtra eſſe, & to- tum dantes Deo atqut ab ipſo nos accipere confi- tentes . . ut id, quod bonum eſt, nobis quogue videatur bonum, &y velimur illud. Patres Græ- cos citat Hallerius in Theol. Græc. vindic. circa univerſ. mat. grat. unde immerito Græ- corum fidem ſuſpectam reddit Janſenius, & S. Auguſtinum aliqua innovaſſe calumniatur Launojus. 3tio. Ita definiunt Concilia: Arau- ſicanum II. can. 5. Nt quis ſicut augmentum, ita etiam initium fidei, ipſumque credulitatir af- Jebktum., non per gratic donum, id eſt, per in- Jirationem Spiritus J. corrigentem voluntatem noſtram ab infidelitate ad fidem, ab impietate ad vietatem, ſed naturaliter nobis ineſe dicit, Apo- Roli- enrcl bet e Eglird ſkul, o Wre, At ifcgtiri toeſt. ohectv te lver R opor (hehung lle gate Gſol 1. d Nichns: lljus Ukter homn, 4 ee ten Cliuncum üre Mn ſ Kilum fn s Divin ex Divi is Diri denefein cx adot 4 bede leite leni etia nien Putia il Ute Ob e e n Dir nn] De Gratia Chriſti. 609 Rolicis dogmatibur adverſarius probatur. Similia habet can. 7. Et Tridentinum ſefſ. 6. can. 3, Ni quis dixerit, hominem ſine inſniratione §&. Spi- ritus, atquét ejus auxilio credere, ſperare, dili- gere, aut Pœnitere poſſe, ſicut oportet, ut ei ju- Niſicationie gratia conferatur: anathema ſit Ato. Ratio eſt: Intellectus & voluntas nequit ferri iin objectum ſupernaturale, niſi adjuvetur gra- GAS tiz ſüpernaturalis anxilio, quia hoc illi non lndd eſt proportionatum, (G. 343. Schol 1.) ſed N objectum fidei eſt ſupernaturale, Ergo in illud fine gratia interiori ferri non poteſt. tia 1Mo. = Schol. I. Pelagius natione Scotus, profeſſione mo- Pelagii lLec nachus a. 403. novam de gratia hæreſin invexit, häareſis & C cujus ſyſtema hoc fuit I. Direbat, homini natu- ſuſtema⸗ HD raliter inſitam eſſe petentiam appetendi, quod legonto n bonum, & averſandi, quod malum eſſe judicatur, nti quæ potentis eſt liberum arbitrium, quod ad de- Gnn clinandam invisiam nomine gratiæ compellavit, quia a Deo homini donatum eſt z. voluit, ho- “ minem ſolius arbitrii viribus bonum facere, & uti malum fugere peſſie, ſi modo reétam habeat Le- t gis Livinze cognitionem, quam licet ex lumine Dlltes naturæ acquirere poſſit, perfectius tamen haurit ne. ex Divinis litteris Cum vero hæc externa Le- metio gis Divinæ manifeſtatio ſit plane immeritum Dei gſenel beneficium, & S. Scriptura docest, bona opera uſen ex adjutorio gratiæ fieri, dicebat 3 hanc gratiam CAun ad bene operandum -ſſe tantum externam Legis elia N ſeriptæ informationem: 4 gratiam antem voluit Algnits, dari etiam internam ſecundum merita, ſeilicet letcut boni cupiditatem, fidem & oratienem, quæ tamen , ih. gratia illuminationis interna ſe tantum tenet ex N, parte objecti melius & clarius propoſiti, non 1 Cun vero ex parte cauſæ ſeu intellectus ad creden- 6egin⸗ dum Divinitus excitati Quare 5. homo eum Achram Inſtit. Theol. Tom. 1 9 . 610 Caput V. 1. perfectionis gradum attingere poteſt, ut omnino peccare deſinat: quod cum ſtare non poſſit cum mala hominis inclinatione: 6. negavit peccatum originale, ex quo prava illa inelinatio ſequitur: 7. negato vero originali docuit, parvulos non naſci filios iræ & mortis, adeoque non egere Baptismo, ad regenerationem & vitam æternam, ſed tantum ad regnum cœlorum, ut ex ſtatu bo- no in meliorem transferantur: & ideo 8. parvuli etiam non baptizati ſalvari poſſlunt, & 9. pecca- tum Adami ſuper nos ſolum venit ſola facti ejus imitatione, & 10. mors non eſt poœna peccati. Errores Pelagii proſcripti funt in Concilio Car- thaginenſi a. 412. in ejus diſcipulo Cœleſtio: de- inde ab ipſo Pelagio damnati ſunt in Synodo Dio- ſpolitana, quam S. Hieronymus miſerrimam ap- pellat, quia deluſa eſt fubdola Pelagii profeſſione qua confeffus eſt abſolutam gratiæ neceſſitatem, ſed per eam intellexit, creationem, conſervatio- nem, Evangelii prædicationem, & juxta S. Au- guſtinum interiores mentis illuſtrationes. Cum vero rurſus beæreſin fuam diſſeminaret, iterum damnata eſt in Concilio Carthaginenſi a. 416. & eodem anno in Concilio Milevitano, & a. 418. in alio Concilio Carthaginenſi, cui 214. Epiſcopi in- terfuerunt: & demum a ſummis Pontificibus §. Innocentio I. & Zoſimo. Diſcipuli ejus famoſio- res fuerunt Cœleſtius ejusdem profefſionis, & Julianus Epiſcopus Capuanus, velut alii volunt Eclanenſis. Conſer Noriſium in hiſt. Felag. emipela- Schol. 2. Cum S. Au uſtinus Pelagianos acerrime gianorum Roœreſis & Suſtema. inſectaretur, nonnulli ejus ſcriptis commoti ſunt maxime monachi Adrumentini in Africa, quaſi liberum arbitrium per gratiam deſtrui doceret: ſed S. Auguſtinus editis libris de gratia, & libe- ro arbitrio, & de correptione & gratia, quos milit ad Valentinum Adrumentini Monaſterii præ- fectum, eos facile placavit. Longe difficilius fuit compeſcere monachos Maſſilienſes in Gallia, qui à po⸗ 1 pofte fandal Perien mlone In 0 1d pie Verum tatem demnipe OINhiun Clnnes necelli tamen erleye, Mnins e Me, nt 8 Crütn tar ad Vi ſcie Preeti ls bon eceßlite Gnoc hu leberet, tem ,Va ſenti de font Ohe Cebant, Verantia e0 ſon Mlagean 3309 1 het le necen W 8 Cllret un! De Gratia Chriſii. 611 a pofteriori libro S. Auguſtini de corrept. & grat. ſbandalum pafſi novum bellum inſtaurarunt, eo periculoſius, quod effent viri pietate & doctrina inſignes. HBi cum Catholicis confitebantur pecca- tum originale, & neceſſitatem gratiæ non ſolum ad pie operandum, ſed etiam ad credendum: umgem Werüm interioris gratiæ præventionem & neceſ- ter mm! fitatem ad initium fidei negarunt, unde diéti ſunt oSII Semipelagiani. Eorum ſyſtema hoc eſt. 1. Deus ,E0 omnium hominum ferio vult ſalutem, & Chriſtus ſoh hd4 omnes redemit, fidemque & gratiam ad ſalutem peen Kri neceſſariam omnibus præparavit. 2. Nihiloeminus Coniu tamen aliquos tantum prædeſtinavit ad fidem, leſtioe perſeverantiam & ſalutem. 3. Prædeſtinationis nodo hujus cauſa eſt prævifio, quod quidam lumine rinam? naturzæ, & libero arbitrio ac gratia bene ufuri Wiel eflent & cum premerentur exemplo parvulorum, Decefn quorum aliqui fine proprio merito prædeſtinan- Colltſin tur ad Baptismum & ſalutem, dicebant 4 Deum n uti ſeientia futurotum conditionatorum, & illos tons n przedeſtinare ad ſalutem, quos in annis adultiori- Gfet, M bus bonos futuros Pprænoſſet Hinc 5. negabant li neceſſitatem gratiæ ad initium ſalutis in eo ſitum, quod hamo ſine gratia pium affectum credulitatis baberet, & ſine ea peteret, & deſideraret ſalu- tem; nam juxta illos hæc non ſunt opera ſalutis, en, ſicuti petere medicum, & credere medico non oelaisf ſunt opera ſanitatis. 6. Circa perſeverantiam do- t iW cebant, ad eam non requiri gratiam, quia perſe- . verantia in eo conſiſtit, quod quis cooperanti .M. . Deo ſuum conſenſum conſtanter præbeat. Semi- pelaglani damnati ſunt in Concilio Arauſicano II. uns ⸗ a. 539. ſub Felice IV. Vid. cit. Noriſ. cOMNNN, a, en Schol 3. Pelagius igitur negat, gratiam interiorem Solountus ſu Ele eſſe neceffariam ad credendum, & putat, ſufficere objeſtio- h gratiam externam, ſcilicet prædicationem Evan- ves. e gelii. Semipelagiani vero volunt, initium fidei, Non i⸗ Tcilicet pium credulitatis affectum eſſe a nobis. Probant hoc I. quia ſolo lumine naturæ cognoſci- i α4 2 mus laptus ve=- ritates naturales ſine gra- tia cogno- ſcere poſ- 612 Caput VI. mus myſteria fidei eſſe fide digna, ob evidentia motiva credibilitatis. Verum hæc eſt fides mere humana innixa ſoli evidentiæ ſignorum, non vero motivo ſupernaturali Divinæ revelationis. II. Dœ- mones, gentiles, hæretici credunt ſine gratiæ in- terioris auxilio etiam myſteria ſupernaturalia. Sed dæmones non credunt ex motivo revelationis Di- vinæ, ſed evidentia ſignorum conviéti. Gentiles credunt ob demonſtrationem, hæretici ſolum fide humana & naturali, non ſupernaturali credunt, non enim credunt firmiter, quia non habent veram Eccleſiam. (G. 20. Schol. r.) quæ illis articulos ut revelatos proponat. III. Juxta S. Auguſtinum de don. perſ. c. 14. ineſt infidelibus quædam na- turalis credendi facultas, ſi fides eis congrue pro- ponatur. Aſt S. D. ſolum vult, quod quædam ſigna magis congruant his, quam aliis, non au- tem dicit hoc ſufficere ad fidem ampleétandam, ſed ad hoc gratiam internam requirit, citans illud Pro- phetæ: Dabo eis cor, cognoſcendi me. Quæ vero loca ex libris S. Chryſoſtomi objiciuntur, auxi- lium prævenientis gratiæ non excludunt, qua in ep. ad Rom. nos ſemper egere aſſerit. IV. Actus fidei poteſt fieri propter vanam gloriam, ad quem gratia non requiritur. Sed actus fidei ob vanam gloriam, quatenus eſt fupernaturalis in eſſe pPhy- ſico eſt a gratia, non quatenus eſt malus, & in eſſe morali. V. Tenemur ad actum fidei: Ergo debet efſe in noſtra poteſtate. Aſt ſolum cum Di- vino auxilio, quod nulli deeſt. An homo Schol. 4. Quærunt hic Scholæ, an homo lapfſus ve- ritates naturales ſine gratia acéctuali cognoſcere poſſit. Reſpondemus primo, quod poſſit cogno- ſcere aliquas veritates naturales ſpeculativas ſine gratia ſpeciali naturæ ſuperaddita. Nam §. Scri- ptura docet exiſtentiam Dei, quæ eſt veritas ſpeculativa, ex creaturis cognoſci poſſe. Sap. 13. v. 5. Rom. T. v. 20. (§. 41. Schol. 5.) Deinde in- tellectus cum ſolo concurſu Dei generali hapet . eftenci s ſb ed e intelle con gratin ptuki Gienntn Denn, to ek Oon e non e tul ce Cire 5 eN Wa nltitue mentis Korpor ſomno Partem turalin ltet. un4 de, Vun Oblt l Ve efilei eſ am In, MI oi ſnegei⸗; natun 7eltion R Ge ieiſolnni Inli erte Phent fen Uls unidt Aglinn uætuN. onge 00 Aelt s, non Gndam, s ilike . Qead untmr, m. nt, gh W.M lun, 41 inhn ls, lde Clun r o hls, oogule r ce ellniſe De Gratia Chriſti. 613 efficaciam naturalem reſpectu alicujus operatio- nis ſibi propriæ, alias foret potentia imperfecta: Sed cognitio veritatis ſpeculativæ eſt operatio intelleétui propria, ergo fine ſpeciali gratia eam cognoſcere poteſt. Secundo poteſt etiam ſine gratia fuperaddita cognoſcere aliquas veritates naturales practicas, quia Rom. I. v. 21. gentes dicuntur inexcuſabiles, quia cum cognoviſſent Deum, non ficut Deum glorificaverunt, & ra- tio eſt, quia verum etiam practicum eſt obje- GRum connaturale humanæ cognitionis. Tertio non poteſt tamen ſine gratia ſpeciali potentia mo- rali cognoſcere omnes veritates naturales colle- ètive vel diſtributive ſumptas: quod patet tum ex maxima veritatum moralium & naturalium multitudine: tum ex brevitate vitæ & auguſta mentis humanæ capacitate: tum ex infirmitate. corporis, & vitæ humanæ necefſitatibus, cibo, ſomno, pravis cupiditatibus, quæ magnam vitæ partem ſecum abripiunt, tum ex ipſa rerum na- turalium conditione, quarum natura in obſcuro latet. Non obſtat, quod Vasquez objieit I. nos juxta Apoſtolum non poſſe aliquid cogitare a no- bis, quia ibi ſermo eſt de eo, quod ſpecétat ad vitam æternam & finem ſupernaturalem. Nec obſtat II. quod intellectus noſter per peccatum valde vulneratus fuerit: nam hoc vulnus ſolum eſt quoad amiſſionem cognitionis rerum ſuper- naturalium, non vero naturalium & moralium, & intelleétus quidem vulneratus eſt, ita, ut non poſſit cognoſcere omnia objecta naturalia & mo- ralia ſine gratia, bene tamen aliqua, licet non cum ea facilitate & ſine erroris formidine, cum qua & fine qua ante peccatum cognoviſſet. Non obſtat III. quod a Deo petamus cognitionem re- rum naturalium maxime moralium. Petimus enim propter impedimenta removenda, & fru- Rtum ad ſalutem utilem conſequendum, non propter improportionem veritatum illarum ad in- telle cum. Q 3 § 346. 614 Caput VI. Hd. 346. Homo ſine Homo ſine ſpeciali gratiæ interioris auxi= Sna ge⸗ ſio non ſolum non credere, (G. 345) ſed uum mo- nullum bonum opus morale ſupernaturale rale ſu- pertinens ad ſalutem velle aut perficere po- Pale iut teſt. Ita docet 1mo. S. Scriptura, quæ ſum- ali nec mam hominis lapſi ad bonum ſupernaturale perfiere impotentiam oſtendit, dum nos cꝶcos & poteſt. ipſat tenebrat. Eph. 5§. v. 8. Animales, qui non perciplunt ea, quæ ſunt Spiritus. I. Cor. 2. v. I4. appellat. Imo omnis bona voluntas noſtra & actio Deo aſcribitur. Joan. 6. v. 44. Memo poteſt venire ad me, niſi Pater, qui miſit me, traxerit eum. Et c. 15. icut palmes non poteſt facere fruſttum a ſemetinſo, niſi manſerit in vite; ſic nec vor, niſi in me manſeritis. .. quia ſine me nihil poteſtis facere. Et ad Philipp. 2. V. 13. Veus eſt, qui operatur in nobis & velle, & perficere pro bona volunfate. Unde S. Au- guſtinus 1. de grat. & lib. arbit. c. 17. Jine illo vel operante, ut velimur, vel cooperante, cum volumus, ad bona pietatis opera nihil vale- mufs, 2do. ita definit Concilium Dioſpolita- num, quod hunc Pelagii articulum damna- vit: Gratia Dei atque adjutorium non ad ſingu- los abtus datur, ſed de libero eſt arbitrio, vel in lege atque doltrina. Concilium Milevitanum c. 4. Quirquis dixerit, gratiam Dei per I. C. D. M. propter hoc tantum nos ackjuvare ad non veccandum, quia per ipſam nobis revelatur aperitur intelligentia mandatorum .. non autem per illam nobis præſtari, ut, quod faciendum cognoverimus, etiam facere diligamus, alque vVa- leu⸗ ahur, Il idem it: D ur, G Ontihlenn nobir lur. coybitun Non ahe Oeol1. I, I Meyani 1. 7. 3. ſunt bo ommnidu⸗ lbengt exolnilt erunt ti hatun I 1. 7 Unn eße, Uatei 3 Verit: Ge N eniieh lum, ale k unde i ne grett ui apo Verbe NEUs , Ut (en hkiun funs ta Valm à kefinm. ze Upeten etüten), 1, Ce ſt yumnun 0s Enk niznltr 15 1.0 4 Volun n. 0. V, 1, glini t polnen iiſ nmmt AaPrl! hru 1 ti hDiſſin lom An 7oN . hitrio, 1 Nlerinm Dirr . une De Gratia Chriſi. 6erz leamus, anathema ſit. Concilium Arauſicanum II. idem definit can. 3. 4. 5. 6. 7. & can. 9. ait: Divini eſt munerit, cum & redte cogita- mur, & peder noſtros a falſitate, & injuſtitia contin-mur. Quoties enim bona agimus, Veus in nobis, atque nobiecum, ut operemur, opera- tur. 3tio. Ratio eſt, quia ad bonum etiam cognitum agendum ſine delectatione cœleſti non afficimur. Schol. x. Objiciunt Pelagiani I. varia loca S. Scriptu- Solvuntur ræ, Ubi dicitur homo Deum quæœrere. Pf. 9. v. 11. objetlio- praparare cor, Prov. 16. v. I. ſe convertere, Zach. nés. 1. v. 3. petere, & pulſare, Luc. II. Quæ omnia ſunt bona opera fine gratia facta. Verum in his omnibus tantum liberum noſtrum arbitrium, & libera gratiæ cooperatio commendatur, non vero excluditur gratiæ prævenientis neceſſitas. II. Af- ferunt exempla Zachæi, Latronis in cruce, Cor- nelii Centurionis, qui propter præcedentia meri- ta naturalia gratiam ſunt conſecuti: imo S. Pau- lus. I. Tim. 1. fatetur, ſe miſericordiam conſecu- tum effe, quiã ignorans hæc omnia fecit. Sed Zachæi & boni Latronis animam gratia przepara- verat: Cornelius antea habuit fidem implicitam, quæ ut fieret explicita, Petrus ad eum milſlus eſt. Senſus Apoſtoli eſt: ideo miſericordiam conſecutus ſum, quia magna erat mea miſeria, quod tanta mala facerem per ignorantiam & incredulitatem, unde illa fuit congruum Divinz miſericordiæ pla- ne gratuitæ objeétum. III. Objiciunt S. Juſtinum, qui apol. 2. docet, eos qui ante Chriſtum ratione & verbo vixerunt, fuiſſe Chriſtianos. Et S. Ire- næus I. 4. c. 37. ait bonum opus in nobis eſſe. Et Clemens Alex. 1. I. ſtrom. Græcos per Philo- ſophiam juſtificatos eſſe afſerit. Verum S. Ju⸗ ſtinus tantum vult efſſe quaſi Chriſtianos, unum Deum agnoſcentes. S. Irenzæus ſolum contra Marcionitas probat, dari in nobis liberum arbi- Q 4 trium, 616 Caput VI. . trium, & gratiam non excludit, ſicut nec exclu-. ol dit S Clemens, qui I. 1. ſtrom. illi omnia tribuit. Arepit IV. dicunt nan ſtare cum neceſſitste gratiæ huma- 127.1 ni arbitrii libertatem, ſed S. Auguſtinus 1. de lib. arbit. reſpondet, gratiam ſtabilie liberum arbi- trium, quis ſanat voluntatem, qua juſtitia libere diligitur, & cum poteſtas datur, neceſſitas non Pote imponitur. o Qualis Schol. 2. Dictum Eccleſiæ dogma: gratia datur ad nee⸗ gratia ve- fingulos actus pios & falutares, intelligendum eſt rſen qusiratur, de gratia actuali non de habituali, uti perperam nonnl & quid putat Molina, docens, hominem gratia ſanctikc- Wela illi & libe- cante inſtruétum cum ſolo naturali & ordinario Koypt ro arbi- concurſu, ſeu ſine gratia actuali poſſe bonum opus Cng, trio tri- ſalutare exercere. Verum definitiones Concilio- le buendum. rum & ſententiæ Patrum clare loquuntur de gra- tia actuali, quam ſolam Pelagius negavit. Sane Etb ex Orationibus Eccleſiæ apparet, quod etiam juſti Ml. . hoc perenne Dei auxilium implorent. Sic David lnexn juſtus orat: Acdjutor meus eſto. Porro gratia Algn actualis ad ſingulos actus requiſita non ſolummo- Olotun do eſt adjuvans & cooperans, ſed etiam præve- niens & excitans, uti docet S. Auguſtinus 1. 2. luſun de pece., mer. dicens: Quod ad Deum nos conver- I timus niſi ipſo excitante atque adjuvante non poſ- laulnnn Jumus. Quare in quovis opere bono & ſalutari fſt, i certum eſt, primam excitationem ſeu indelibera- t/ ef⸗ tum voluntatis motum totum gratiæ tribuendum nsi eſſe, nam S. Auguſtinus de grat. & lib. arbitr. In c. 17. ait: Ut velimus ſine nobis operatur. Quæ Alun autem inde conſequitur mentis deliberatio, & to- Agnolei tum opus ſalutare totum aſcribitur gratiæ, & to- liqa tum etiam libero arbitrio: totum quidem Deo & Mt S. gratiæ ſuaviter & delectabiliter moventi & appli a R*MZ canti noſtram voluntatem; & totum etiam no- e ſtræ voluntati tamquam cauſæ ſecundæ primæ Liul ſubordinatzæ. Quare diei nequit Deum & homi- iſt, , nem duas eſſe cauſas partiales operis boni, quia iflte , ſie cooperatio hominis non foret gratiæ eiens, 1i. P adeo- De Gratia Chriſti. 617 adeoque homo haberet aliquid, quod a Deo non accepiſſet, quod juxta R. P. Serry l. 3. de auwil. 0. 27. Pelagianismo favere videtur. l der en; §. 347. Poteſt tamen homo ſine gratia Fidei ali- Homo ta- qua opera moraliter bona ordinis natüralis men ſine facere, & ideo non omnia infidelium opera 5 ata ur ſunt peccata. Nam Imo. S. Scriptura laudat- eligenim idei ali- . . —1 — oper’ nonnulla infidelium opera. & illa præmio moraliter affecta refert, uti miſericordiam obſtetricum bona fa- Tgyptiarum Exod. 1. v. 15. Et Rom. 2. cere po- borun Center, quæ legem non habent, naturaliter ea, eſt. es (ond guc legis ſunt, facere dicuntur. Quod de un 19 gentibus adhuc incredulis intelligit Tertullia- nus 1. de cor. mil. c. o. S. Ambroſius ep ad , Irenæum. S. Hieronymus in c. 24. II. & ipſe n S. Auguſtinus l. de Spir. & lit. c. 27. ubi ait: ImKu g QNucdam tamen falta vel legimus, vel audimus, ein Aqu ſecundum juſtiti regulam non ſolum vitupe- ui zare non poſſumur, verum etiam merito relteque o ſaudamus: guanquam ſi diſcutiantur, quo fine fiant, vix inveniuntur, quœ juſtitiæ debitam lau- eninde dem defenſionemque mereantur. Hic S. Augu- etis ſtinus in infidelibus quædam bona opera non Sl ſolum ex objecto, ſed etiam ex fine bona u,, E asgnoſcit, ait enim, vix inveniri; Ergo ſaltem et aliqua inveniuntur. Sententiam ſuam pro- bat S. D. quia non urque adeo in anima humand mid imago Dei terrenorum defectuum labe detrita eſt, n enn ut nulla in ea velut lincamenta extrema reman- nde “ ſexrint, unde merito dici poſſit, etiam in ipſa im- en de vietate vitæ ſuc facere aliqua legit vel ſapere. H 24do. Patet ex damnatione hujus propoſitio- B * 04 5 nis 618 Cayut VI. H nis 25. Baji a S. Pio V. facta: Omnin infide= lium overa peccata ſunt, & Ehiloſophorum vir- tutes ſunt vitia. Hæc propofſitio non ideo tantum eſt damnata. quia actus etiam inde- liberatos peccati arguilt, cum hic error in prop. So. ſeparatim damnetur: nec ideo, quia Bajus ad opus moraliter bonum gratiam ſan- ctificantem inhærentem videtur requirere; nam Bajns non videtur gratiam ſanctifican- tem ab actuali diſtingnere prop. 42. Nec ſo- lum intendit S. Pius damnare, quod omnia opera infidel quod infidelis in omni apere ſuo peccet, ſaltem peceato omiflionis non referendo il- lud ad ultimum finem, quod vitium eſt ope- ium fint peccata, non vero, rantis, non operis: hoc enim effugium præ- cluſit Alexander VIII. damnans hanc pro- poſitionem. NWeceſſe eſt infidelem in ommi opere veccare. Notandum tamen hic eſt cum No- riſio in Vind. Auguſt. male ſentire Maldona- tum in c. 6. WMatth. dum hanc controverſiam a Tridentino & citatis Pontificibus definitam eſſe ait, cum mox allatas Theologorum no- ſtrorum explicationes & contrariam ſen- tentiam nullo modo, ſed tantum Novatorum opinionem damnaverint: ſcilicet de atctibus indeliberatis &c. tio. Ratio eſt: Inclinatio naturalis ad bonum rationis, non eſt omnino a malitia deſtructa: Ergo infideles poſſunt facere bonum naturale. Deinde infidelis ex naturali pietate honorans parentes non me- retur pœnam, Ergo non peccat. Denique ſi peccaret, melius eſſet abſtinere a cultu pa- rentum non urgente præcepto, ut non pecca- ret: quod abſurdum eſt. Sohol. N o r. uts, clium ſriptt. mnibus aſt nor coniblen lliins fu lune lg Vuhienſl Diſns à. Grod n 1, E1 Pes Etelane Den eile Enn eſte eerſor us etian lus o Tins XII Delam § Toleto B Nii⸗ tece en 30 Opus datten in A bent 1 hon hube lehgen Uitinm Ommne, Ueccatam inid n ibes Geithrge Nuröns E Riit De Gratia Chriſti. 619 tinid Schol. I. Michael Bajus a. 1513. Melini in Belgio Baji ſq- Gned natus, Lovanii a. 1550. Doctor creatus, ad Con- ſiema. cilium Tridentinum a. 1563. miſiſus multa erronee 1 ſcripſit. Unde S. Pius V. a. 1567. in Bulla: Ex en onmnihus 78 propoſitiones damnavit tacito tamen Uitent Baji nomine, tum ne exacerbaretur, & ejus famæ ee enn conſuleretur: tum quia non omnes propoſitiones glimn illius fuerunt Eodem anno Morillonius Bullam 1 Hite, hanc legit cotam ſtricta facultate Theologica Lo- Rr. vanienſi, quæ Bullæ obedientiam ſpopondit Ipſe S Bajus a. 1569 Papæ ſcripfit, & conqueſtus eſt, 44. Ne gquod nullum Bulle transumptum reperire potue- glocdeni rit, & ſimul Apologiam miſt, in qua exponit, vo E plures propoſitiones damnatas ſibi falſo aſcribi, hect & reliquas ad mentem S. Auguſtini eſſe veras. rencdo! Rem diſcuſſit Papa, & Bajo reicripfit: obedien- . dum eſſe, illique & ceteris illarum propoſitionum med defenſoribus perpetuum filentium indixit, & Ba- Gum Kr jus etiam eas ejuravit. Anno. 1579. cum nonnulli Ne has. propoſitiones propugnare pergerent, Grego- veni rius XIII. in Conftitutione: Proviſion noſtæ, len 1 Bullam S. Pii V. confirmavit, & miſſo Cardinali Aed Toleto Bulla a tota facultate Lovanienſi & ipſo e Mte Bajo recepta fuit, qui denique anno 1599. obiit. Onttoſein Syſtema Baji circa neceſſitatem gratiæ & fidei sbefi ad opus morale bonum his ejns propoſitionibus gmm: continetur. I. Cum Pelagio ſentiunt, qui tex- * tum Apoſtoli Rom. gentes, quæ legem non ha- uun bent &c. intelligunt de gentibus fidei gratiam Novnme non habentibus. 2. Liberum arbitrium ſine gra- t be iin tiæ Dei adjutorio nonniſi ad peccandum valeti 3. . Iudhit Pelagianus eſt error, dicere, quod liberum ar- et bitrium valet ad ullum peccatum vitandum. 4. omne, quod agit peccator, vel ſervus peccati, 1 e peccatum eſt. 5. Cum Pelagio ſentit, qui boni initehte aliquid naturalis, hoc eſt, quod ex naturæ ſolis te;m viribus ortum ducit, agnoſcit. 6. omnis dmor 1 Denige creaturæ rationalis, aut vitioſa eſt cupiditas, qua 1oin mundus diligitur, aut laudabilis illa Charitas, qua npe bper Spiritum S. in corde diffuſa, Deus amatur. 6 7. di- 520 Caput VI. 7. diſtinétio illa duplicis amoris, naturalis vide- Gum erat in Dei g licet, quo Deus amatur, ut Auétor naturæ: & n gratuiti, quo Deus amatur, ut bestificator, vana nn eſt & commentitia, & illudendis S. 8. litteris, ſolom ten & plurimis veterum teſtimoniis ex cogitata. 8. lun in IIIa Doétorum diſtinétio, Divinæ legis mandata (otins de bifariam impleri altero modo, quantum ad præ- expleio ceptorum operum fuhbſtantiam tantum . altero, jetene quantum ad certum quendam modum, videlicet, Dei on ſecundum quem valeant operantem perducere aAd E (ar regnum æfernum, hoc eſt, ad modum meritorium, “ commentitia eſt. & explodenda. 9. IIIa quoque nnm diſtinctio, qua opus dieitur bifariam bonum, quia uttne vel ex objecto & emnibus circumſtantiis rectum Aling, eſt, quod moraliter bonum apgellare conſueve- . . . un opns runt; vel quia eſv meritorium regni æterni, eo- quod ſit aàa vivo Chriſti membro per Spiritum Cha- d⸗ 7 ritatis, rejicienda eſt. omrinis . 2. Deo, & Solvuntur Schol a. Ex his patet, quod Bajus doceat, ſne ſtde inn n objelio⸗ ſupernaturali non deri opera moraliter bona, ſed lannm n nes. omnes infidelium actiones eſſe vera peccata, quod Fitutee idem docet Janſenins & Quesnellius. Probant hoc memnn I. quia Rom. 14. v. ult. Quod non eſt ex fide, it l kterr catum eſt. Et Hebr. r1I. v. 6. Sine fide impoſibile a Eegnun eſt placere Deo. Et Tit. r. v. 15. Omnia mun ne d ass, coinquinatis autem & infidelibus nihil eſt kinſe mundum, ſed inquinatæ ſunt eorum S& mens G Cenna . conſcientia. Sed in primo textu nomine fidei intel- l ligitur conſcientia vel ſi cum S. Anguſtino fidem milun in Theologicam intelligas, ly non ex fide ſumitur Altten i contrarie, id eſt, quod eſt contra fidem. Sine pofntal fide impoſſibile eſt placere Deo in ordine ad ſalu- nnte a tem æternam, non vero ad honeſtatem moralem en uli operis, quod Deo placet, licet operans illi diſpli- bomn ceat. Ad Tit a. Apoſtolus arguit ſuperſtitionem üuum in Judæorum, qui putabant, aliquos cibos ex ſe eſſe int 1 immundos, a quibus abſtinendo peccabant prop- ilis ie ter ſuperſtitionem, comedendo peccsbant » proh. n ter conſcientiam erroneam, & ſic nil ipſis mun⸗ Ditlile i Ror une. tifaun, N. 85 exccg egis 1i Antun ntom, A. Unm, We n ellten Inn n bonnn , antiiss t re coNIn eterni, Wuiumd et kk lte u pecin,6 Pornd lſer iun f ninefein⸗ gnelknet⸗ ſen den De Gratia Chriſtii. 621 dum erat. II. 1. Cor. 10. v. 31. Jubemur omnia in Dei gloriam. & I. Cor. 16. v. 14. omnia e* Charitate facere, quod quia infideles non faciunt, eorum opera ſunt peccata. Verum hoc præcepto ſolum tenemur omnia noſtra in Deum referre ſo- lum implicite & mediate, tanquam in Auctorem totius boni & naturæ, non vero ſemper aéctu explicito, formali & reflexo. Vel tenemur ita referre, ut nil faciamus, quod repugnet gloriæ Dei, non vero ſemper poſitive, explicite ex mo- tivo Charitatis proprie dictæ. Unde actio, quæ non fit ex Charitate, non refertur quidem ad ul- timum finem modo meritorio vitz æternæ, ne- quit tamen dici, nullo modo referri. III. S. Au- guſtinus 1. 4. contr. Jul. c. 3. fuſe probat, nul- lum opus ſine fide eſſe bonum: omnia infidelium opera eſſe peccata, & Philoſophorum virtutes vitia: fieri ex perverſo fine, quia finis ultimus hominis infidelis eſt malus, cum fit averſus a Deo, & converſus ad bonum commutabile ut ul- timum finem. Sed S. D. ibi diſputat contra Ju- lianum docçentem opera ex pravo fine fecta efſe Virtutes vefas, qui in infidelibus proceſſerunt ex bona eorum natura, & per quas perfeéte juſti fle- bant, æternamque damnationem effugiebant, li- cet regnum Dei non conſequerentur. Contra hunc ergo probat S. Augufſtinus, gentiles raro habuiſſe veras virtutes ob malum finem, eorum opera non eſſe complete bona conducentia ad vi- tam æternam, eſſe plerumque peccata propter malum finem, vel eile peccata in ſenſu lato, quatenus illis deeſt aliqua perfeétio, eo quod non proſint ad falutem: ſine fide per dilectionem ope- rante non haberi veram juftitiam perfeétam: & finem ultimum hominis infidelis ut determinatum ad bonum apparens eſſe malum, non vero ſpe- Gatum in communi, & ideo quia ex fine deter- minato ad bonum apparens non agit ſemper in- fidelis, ideo opus moraliter bonum ob ejus ho- neſtatem agere poteſt. §. 348. 622 Coaput VI. K. 348. Pacgator Peccator etiam ſine gratia habituali ſancti- ettam bo- ficante bonum aliquod opus morale ordinis num opus non tantum naturalis, ſed etiam ſupernatu- moraliter pverficere voteſt. ralis ſcilicet per gratiam acdtualem (G. 3460.) perficere poteſt; adeoque non omnia pecca- torum opera ſunt peccata. Hoc patet Imo. ex S. Scriptura, quæ peccatores hortatur ad pœnitentiam Ezech. 18. v. 30 Et Luc. 18. v. 13. Pablicanus laudatur ob humilitatem ſuam & dolorem, tanquam opera ad juſtiſi- cationem ſuam diſponentia. Certe hæc ope- ra, uti actus fidei, ſpei, timoris, doloris &c. quæ ad juſtificationem diſponunt, & conſe- quenter eam przæcedunt, non fſunt peccata, Ergo funt bona non tantum bonitate mora- li naturali, ſed etiam ſupernaturali, tum quia ſunt diſpoſitiones ad formam fſupernatura- lem, fſcilicet gratiam ſanctificantem, tum quia ex principio ſupernaturali ſeu gratiæ actualis auxilio procedunt. (H. 343. Schol. I. & F. 346.) 2do. conſtat ex definitione Con- cilii Conſtantienſis quod ſefſſ. 15. hunc ar- ticulum Hus & Wiclefi damnavit: peccatum mortalt inficit univerſaliter altus hominis vitioſi. n. 16. Et Tridentinum ſeſſ. 6 can. 7. definit: N quis dixerit, opera omnia, qua ante juſtifi- cationem fiunt, quacunque ratione fadkta ſint, vera eſſe peccata, anathema ſit. item S. Pius V. & Gregorius XIII. damnaverunt propoſitionem 35. Baji: omne gquod agit peccator, peccatum eſt. Et Clemens XI. has Quesnellii propoſitiones damnavit: 40. Non ſunt niſt duo amoref, i . Voli⸗ ultint i onnnia unneratt 1 muincu numn e Uur. Et ontlin nllir ſegne Orfumpat. 40 50 funt Diineſpiun 1o en Uulnn ernn Un l e⸗ o malo en Dtexpin Petest eni lue leet en Cen Humd ſl men wedin IIss proceg lee Clne⸗ ul 1 Vi Nnn Cocenn tl, I, gni ſun abo⸗ 66 por nd ſüime il ui, ade . Ardor non K uate De Gratia Chriſti. 623 volitiones & altioner noſiræ naſcantur, amor Dei qui omnia agit propter Deum, quemque Deus zintes remuneratur, & amor noſtri, quo nosmetipſos ac mundum diligimur, qui quod ad Meum refe- none . nhm rendum eſt, non refert, & propter hoe inſum fit en malus. Et 44. Amore Pei in corde peccatorum omug, non amplius regnante, neeeſe eſt, ut in eo car- e Nn nalis regnet cupiditas, oma gut ejus aöliones ghiuen orrumpat. Reliquæ propoſitiones a. 45. usque Plr ad 59. ſunt ejusdem furfuris. 3 410. Ratio eſt: Principium malum non inficit actionem agen- Punüng 1. FInQ . DE 14 tis, niſi ex illo agat, ſieut principium bo- ehre num eam non cohoneſtat, niſi agat ex Goise illo: ſed peccator non ſemper agit ex princi- , Nus Pio malo cupiditatis, ſicut juſtus non ſemper nt tn agit ex principio bono Charitatis, v. g. dum em Peéccat vVenialiter: Ergo non ſemper peccat. l,n Quare licet non detur medium inter charita- nenm tem & cupiditatem reſpectu perſong, quia nn homo vel juſtus eſt, vel peccator; datur ta- ieu men medium reſpectu actionis illius, quate- u nus procedit a bono principio naturæ, quod Ble0 nec Charitas eſt, nec cupiditas. 5. e⸗ Schol. I. Wiclefus, Hus, Lutherani, Calviniſtæ, Solvuntur Vitr un Bajus docent, opera omnia peccatorum eſſe pec- objehtio= nini i, cata, I. quia Prov. 15. v. 8. dicuntur viſctima im nes. SDpiorum abominabiles Domino. & Matth 7. v. 18. s, NVon voteſt arbor mala bonos frubtus facere. Et , Joan. 9. V. 31. Deus peccatores non audit. Sed ſnei victimæ illæ ideo ſunt abominabiles, quia ex hy- i. pocriſi, adeoque ex malo fine ab impiis offerun- rolie⸗ tur. Arbor mala quatenus mala, & ex malitia li agens non poteſt bonos fructus facere, bene vero edomm agens quatenus bona eſt, ex principiis fidei ſeu Pi recteæ rationis, Illa verba: Deus peccatores non nn 5 . * audit, 624 Caput VI. audit; ſunt cœci nati, & ſolum innuunt, quod Deus non audiat peccatores, ut miracula faciat pro confirmanda falſa eorum doctrina. II. Pecca- tor ſemper agit ex cupiditate, quia non agit ex Charitate, inter quam & illam non datur medium. Sed homo vel agit ex cupiditate, vel Charitate ſaltem improprie ſumpta pro bona voluntate, (eu aliquo honeſti amore, non vero ſemper ex Cha- ritate Theologica. Deinde inter vitiofam cnpidi- tatem & Charitatem non datur quidem medium quoad ſubjeéctum & habitum, bene vero quoad actum fſcilicet amor honeſti III. Ad opus bonam morale requiritur, ut ſit conforme regulis morum, reétæ rationi, & bonum ex objecto, fine & cir- cumſtantiis: Sed opera peccatorum non ſunt bo- na ex fine, quia illa ordinant ad bonum privatum ut ultimum finem, ergo ſunt peccata. Verum Peccatores ſolum in peccatis mortalibus in bono privato ſen ultimo fine ſiſtunt, actus vero alii honeſti faltem implicite ad ultimum finem refe- runtur, nec in bono privato fiſtunt. IV. Citant S. Auguſtinum, qui I. de lib. arbit. c. 15 negat, ſine Charitate aliquid bene fieri poſſe. Et 1. 19. de Civ. c. 15. ait: Virtutes, dum propter ſe Appe- tuntur, ſuperha vitia ſunt. Sed primo loco agit de bonitate ſupernaturali meritoria vitæ æternæ. In altero diſputat contra Stoicos ultimum finem in virtute collocantes, & vult affectum virtutis, quo tanquam ultimus finis appetitur, efſe actum ſuperbiæ. An hozo Schol. 2 Gregorius Ariminenſis, & Vasquez licet lRine gra- tia opus mor aliter bonum verfitere volſie. ad actus moraliter bonos ex fine, ob'ecto & cir- cumſtantüs influxum fidei & Charitatis non re- quirant: docent tamen, ad bene operandum mo- raliter necefſariam eſſe quandam gratiam atualem & auxjliantem, quæ juxta Vasquez ſit ordinis naturalis, licet per Chriſtum nobis concefſa. Re- ſpondeo Primo: Homo lapſus ecum ſolo concurſa Dei generali ſine ſpeciali auxilio gratiæ poteſt fa- cere aliquod opus bonum morale ordinis naturalis, quando gundo goſtinnn ninles 9 lgitimn ſurſt, 9 tam et exprelte teæ per Partien! damnata wonniß/ inn fin nole ler ro tij giqn lur ortun Iütiones Kerund.o Mu m. tiam 0 berum⸗ tot, & Vindis n nlegna is mto kehyonſio Annl Nii wend lohntn on odbſ . 14. g Uratia hoe Whem gr⸗ teri incli gulis 4 Mo is de Doſlamt Kternam Wes re⸗ inmnt, a 1 en Dn e l VCnd ne vel AMohe tegnben Co, fe Ee⸗ Non i Cunn fin CC. e talbos Cos uenl Gn Arn 1 . N.Iu D le E! rohir, 4 timo loen; De Gratia Chriſti. 625 quando nulla gravis urget tentatio. Nam S. Au- guſtinus I. de Spiritu & litt. c. 28. ait: Ipſi ho- mines erant, & vis illa naturc inerat eis, gua legitimum aliquid anima rationalis & ſentit, & Jacit, etſi non eſſet illa vietas, quæ transfert in vi- tam aternam. Et S. Thomas I. 2. q. 109. a. 2. expreſſe docet, hominem in ſtatu naturæ corrup- tæ per virtutem naturæ ſuæ poſſe aliquod bonum particulare agere. Deinde hæc propofitio 27 Baji damnata eſt: Liberum arbitrium ſine adutorio Dei nonniſi ad peccandum valete Ergo liberum arbi- trium ſine ſpeciali adjutorio Dei aliquod bonum morale opus perficere poteſt. Item damnata eſt hæc propoſitio Baji 36. Cum Pelagio ſentit, qut boni aliquid naturalis, quod e natur ſolis viri- bus ortum ducat, agnoſcit. Denique hoc probant rationes (§ 345. Schol. 4. & §. 348.) allatæ. Secundo. Homo lapſus non poteſt quodlibet bo- num morale ordinis naturalis etiam quoad ſubſtan- tiam operari fine ſpeciali gratiæ auxilio, quia li- berum arbitrium per peccatum multum infirmatum tot, & tam difficilibus naturæ præceptis obſfer- vandis non par eſt, præſertim cum tot graves undequaque tentationes premant, quibus fuperan- dis natura ſola non ſufficit. Non obſtat primæ reſponſionis parti. I. quod Concilium Milevitanum & Arauſicanum dicat, hominem de ſuo nil habere niſi mendacium & peccatum. Nam heæc Concilia loquuntur de bono ſupernaturali contra Pelagium. Non obſtat II. quod S. Thomas q. 24 de verit. a. 14. dicat, nullum opus bonum fieri poile fine gratia Dei. Nam intelligit concurſum generalem, quem gratiam vocat, quia huic potius, quam al- teri individuo datur. Non obſtat III. quod pro ſingulis actibus bonis Dei gratiam poſtulemus, & pro iis bene peractis Deo gratias agamus. Nam poſtulamus gratiam, ut opera moraliter bona ad æternam ſalutem conducant, & pro hac gratia grates rependimus: vel petimus motionem Pro- viden-⸗ chram Infiit. Theol. Tom. I. Rr An homo Schol. 3. Scotus & Molina docent, hominem lapſum Ene gra- tia poſſit HDeum amare ſu- per omnia amore vaturali. 26 Cavut VI. videntiæ ordinariæ uni præ altero gratis ex ſpe- ciali providentis ad bene agendum dandam. Non obſtat IV. quod omnem bonam actionem præce- dat bona cogitatio, & quod illa diſponat ad juſti- cationem, adeoque non fiat fine ſpeciali gratia. Nam bona illa cogitatio non cenducens ad ſalutem ſine gratia ſgeciali haberi poteſt ex ſolo concurſu Dei generali, qui tamen, pront huic potius quam alteri conceditur, etiam aliquo modo ſpecialis gra- tia dici poteſt: opera vero moraliter bona ex gra- tia facta conducunt ad juſtificationem, non vere facta ſine gratia. poſie viribus naturæ ſine gratia diligere Deum uper omnia amore naturali affective efficaci, li- cet non meritorio vitæ æternæe. Notandum au- tem contra Bajum & Janſenium, amorem Dei alium eſſe naturalem, quo Deus, per lumen na- turæ cognitus ut auétor bonorum naturalium ama- tur; alium fupernaturalem, quo Deus per fidem cognitus, ut auétor gratiæ & gloriæ diligitur. Amor Dei naturalis alius eſt effeétivus, qui con- junétam habet omnium vel aliquorum Dei man- datorum executionem, ſi omnium, dicitur efecti- vus ſimpliciter; ſi aliquorum tantum, ſecundum quid: alius eſt amor affectivus ſen propoſitum amandi Deum: qui rurſus vel eſt affeétivus ſim- pliciter, quo voluntas ſtatuit Deum amare abſo- lute ſuper omnia, & potius mori, quam Deum offendere; vel eſt conditionatus ſeu fimplex vel- leitas & complacentia, qua voluntas Deum vel- let amare, ſi voluptatibus renuntiandum non fo- ret. His poſitis dicimus non poteſt homo lapſus ſine ſpeciali auxilio gratiæ Deum ut auctorem na- turæ amare ſuper omnia amore effectivo aut affe- ctivo ſimpliciter. Ratio eſt tum ex Concilio Arau- ficano II. can. 25. ſtatuente: Hoc pradicare de- bemus & credere, quod per peccatum primi homi- mis inclinatum &y attenuatum fuerit liberum arbi- trium, ut nullus voſtea aut diligere Deum, Nicut opor- Nportu ler Ve. miſeri nodus Deum natura rbiti ad ame tar, d Thom torrup onmniq e tonem is no ectin, Vitandi Omnes! rene Untizon Uni⸗ Ueg ciegni: Uegdit e ns e kitn na Oimnin 1n do InON nn d ture 1 infimit mandate Uiat in nennbri⸗ uuntivan uis mne Dei der dtnr S Unlenn De Gratia Chriſti. 627 oportuit, aut credere in Deum, aut overari wrop- ter Deum, quod bonum eſſe poſſit, niſi zum gratid miſericordiæ Divinæ prævenerit. His verbis Sy⸗= nodus impotentiam hominis lapfi ad diligendum Deum ſuper omnia repetit non tantum ex fuper- naturalitate actus, ſed etiam ex infirmitate liberi arbitrii per peccatum contraéta: Ergo illa etiam ad amorem Dei naturalem ſuper omnia extendi- tur, unde additur: Sicut oportuit: tum quia S. Thomas q. 109. a. 3. ait: Homo in ſiatu naturg corruptæ ad diligendum Deum naturaliter ſuper onmia indiget auxilio gratiæ naturam Janantis: tum quia amor Dei effectivus importat obſerva- tionem omnium Dei mandatorum, quæ ex dicen- dis non habetur ſine ſpeciali gratia: amor vero affectivus ſimpliciter includit efficax propoſitum Ckandumn 41 vitandi omnia peccata, implendi totam legem; eWdle! omnes tentationes ſuperandi, & in omnibus Deo et Wien? placendi; quod propoſitum homo ſine ſpeciali 4 P Pprop P 8 gratia concipere nequit, quia eſt maxime difficile, quia nequit hoc efficaciter velle, cum non poſſit exequi: quia omnem affectum inordinatum à ſe nequit excludere, & quia hic actus maxime per- fectus eſt. “ Schol. 4. Scotus & Abulenſis putant, hominem in An homô ſtatu naturæ lapſæ ſine ſpeciali gratiæ auxilio poſſe ſine gra- omnia præcepta legis naturæ ſub mortali obligan- tia poſſit tia quoad ſubſtantiam obſervare, licet non quoad omnia modum, ita ut conducant ad ſalutem. Re vondes prcepta non poteſt hoc etiam potentia phyſica in ſtatu na- legis nd- turæ lapſæ.. Nam 1I. S. Scriptura impotentiam & tur& Jer= infirmitatem naturæ lapſæ ad obfervaunda omnia vare. mandata teſtatür Rom. 7. v. 8. ſcio, ui οα ha- bitat in me honlm. Et v. 28. video aliazz legem in membris meis, repugnantem legi menlis Méda, taptivantzm me ſub lege peccati. Infelix ego homo! guis me liberabit a corpore mortis. ujus?² Gratid Dei per eſum Chriſtim. Rurſus S. Scriptura te- ſtatur, legem non folum feriptam; ſed etiam na- turalem peccatum noh arcere; ſed potius augeré Kk 2 he druroliontn 628 Caput VI. fine gratia, quia lex facit quidem ſcire peccatum, non tamen cavere. I. Cor. 15. vV. 57. Virtus pec- cati lex, Deo autem gratias, qui dedit nobis vi- Koriam per geſum Chriſtum Item S. Scriptura oſtendit, nonnulla eſſe mandata fupra humanss vires, quæ ſine gratia impleri non poſſunt. Sap. 8. v. 21. Scivi, quontiam alster non pvoſſem eſe conti- nens, niſi Deus det; & hoc ipſum erat apientich, ſcire, cujus eſſet hoc donum. Item S. Scriptura te- ſtatur, integram obſervationem legis eſſe ſignum perfectæ Charitatis, quæ fine gratia haberi nequit. (Schol. præc.) Joan. 14. V. 21. Qiet hahet manm- data mea, & ſervat ea, ille eſt, qui diligit me. Ubi ſermonem etiam eſſe de lege morali naturali patet, quia Joan. 13. mandatur dilectio proximi, quæ ſignum certiſſimum eſt dilectionis Dei, & virtute totam legem naturalem continet, Rom. 13. v. 8. Qui diligit proximum: legem implevit. 2. Cæleſtinus P. in ep. ad Epiſc. Galliæ c. 10. dam- nat Pelagianos dicentes, quod gratia non ad ab- ſolute, ſed facile ſervanda mandata detur. Et in ep. Synod. Concilii Carthaginenſis ad Innocentium I. dicuntur damnati fuiſſe Pelagiani, quod talem a Deo conditam naturam dicerent, quæ per pro- priam voluntatem legem Dei poſſet implere ſive naturaliter in corde conſcriptam, fſive in litteris datam. 3. S. Auguſtinus in Pfſ. 118. ait: Man- datis ejus reſtis atque arduis humana non contem- peratur infirmitas, niſi præveniens ejus adjuvet charitas. Et ſerm. 148. de temp. c. 5. Eœc decem præcepta nemo implet viribus ſuis, niſi adjutus gra- tia Dei. Hic loquitur S. D. de præceptis naturalibus quoad ſubſtantiam, nam impotentiam repetit ab infirmitate naturæ, non vero a ſupernaturalitate. 4. Ratio eſt, quia homo non poteſt ex ſe præ- ſtare opus præſtantiſſimum, quale eſt obſervatio totius legis. Igitur impotentia hæc phyſica eſt, & oritur ex imminutione virium liberi arbitrii, ſimilis illi, quam patitur homo ex gravi morbo convaleſcens, qui aliquem motum, non vero om- nem Zern hi V. II. ſupra lata / tatural 3. V. 6. vels c mandan 2d co⸗ Veclen ſrat, Adu Kolne Velatnt Mon ob ep Ron locpi N v NR um Perer Oerda non poß Wide Il Cls ver fertur tis, De Gratia Chriſti. 629 ſiepen nem habere poteſt. Non obſtat I. quod Deut. 30. Tywg v. II. Mandztum datum a Deo non dicatur eſſe leit die ſupra nos. Et Eccli. 15. v. 16. di volueris man- data ſervare, conſervabunt te. & Rom. 2. Gentes naturaliter ea, quæ legis ſunt, faciunt. Et Philipp. 3. v. 6. fatetur Apoſtolus, ſe ſine gratia ſine que- rela converſatum eſſze. Nam in Deuteronomio mandatum dicitur non eſſe fupra Judæos quo- ad cognitionem, non vero quoad executionem. gsdel Eccleſiaſticus ſolum liberum arbitrium demon- hebeiiket ſtrat, gratiam non exciudit. Gentes naturaliter uüt aliqua legis ſaciunt, non vero omnia. Et S. Apo- i Al ſtolus ſolum vult, ſe exterius fine querela con- Orali ninl verſatum eſie abſtinendo a manifeſtis criminibus. to roxii Non obftat II. quod S. Chryſoſtomus hom. S. in Nis Dei, ep. Rom. dicat, gentiles omnia legis præſtitiſſe. 4, on., Loquitur enim de omnibus gentilibus, a quibus „ inglert non vero a fingulis lex naturee Obfſervata fuit „ita C . ut unus hog, alter aliud præceptum naturæ im- n nmus pleverit. Non obſtat III. dquod ſic homini lapſo, ben. 1 quædam præcepta eſſent impoſſibilia, & Deus illa loeti non poſſet pracipere, ſicut cœco nequit præcipere, olte ut videat. Nam per gratiam, quæ nulli deeſt, d nulla præcepta ſunt obſervatu impoſfibilia. Cœ- cus vero eſt impotens ad videndum, nec illi of- fertur ad hoc miraculum, ficuti homini lapſo gratia. §F. 349. Homo etiam juſtus non poteſt toto vitæ Homo ju- ſuæx tempore cum auxiliis gratiz ordinariis us nequit vitare omnia peccata venialia. Nam 1Imo. ber totam S. Scriptura innuit, etiam juſtum, qui tamen aa“” habet auxilia odinaria multoties peccare. „aiιariis Prov. 24. v. 16. Jepties cadet juſtus 2. Paralip. 6. vitare om- v. 36. Won eſt homo, qui non peccet Joan. I. nia venia- v. 8. Ni dixerimus, quoniam peccalum non ha- lia. bemus, ipſi nos ſeducimut, & veritas in nobis Rr3 non 630 Caput VI. non eſt. Quare 2do. Concilium Milevitanum can. 6. ſtatuit: Hacuit, quod ait & Joannes: ſi divtzrimus &c. quisquir ſie accipiendum puta- verit, ut dicat, propter humilitatem oportere di- ci, nos non habere veccatum, non quia vere ita eſt, anathema ſit. Et Tridentinum ſeſſ. 6. can. 23. definit: & quis hominem ſemel juſtificatum dixe- rit . . . pvoſſe in téta vita peccata omnig ctiam venialia vitare, niſi er ſveciali Dei privilegio, quzmadmodum de Beatiſſma Lirgine tenet Ee- cltſia, anathema ſit. Hinc S. Auguſtinus 1. de nat. & grat. c. 36. ait: &. omnes illos Sanktos & Sanklay, cum hic viverent, congregare al. mus, S& inter rogare, utrum eſſent ſine peccato. nonne und voce clamaßſent: &Ne dixerimus, guia veccatum non habemus. &c. 3tio, Ratio peti- tur ex infirmitate naturæ, qua fit, ut non poſſit hemo femper vigili anime eſſe, ut om- nes obrepentes tentationes ſuperet, concu- piſcentiæ motus compeſcat, & omnes pec- candi occaſiones declinet. Licet enim nul- lum ſit ſingulare peccatum, cui vitando ju- ſtus pares vires non habeat, ſi tamen eorum multitudo, varietas, frequentia & vis ten- tationum ſpectetur, neceſſe eſt hominem bre- vi defatigatum fatiſcere ac ſuperari. 4 2. Ex privilegio tamen ſpeciali, & auxi= liis extraordinariis poteſt homo per totam vitam omnia venialia vitare: ita enim docet Tridentinum mox laudatum : & S. Auguſti- nus 1. de pecc. mer. c. 6. ait: & a me guce- ratur, utrum homo ſine veocato poſſit zſſe in hac vita, conftebor voſ per Dei gratiam, & libe- tun jur tandunn Ulpenti ere i Mtu, (djudus 3. g0 Mar Diali ſe Nuin d Eeclele nit E ie a tufn de RRS.B Bun Rlol r. tire ſal Feniun (s (om er nexis: V. 8. tien, ltem tur eti diu, 1 jnſtus rulli Nem ee Cancdi r un Tr De Gratia Chriſti. 631 ian um jut arbitrium. Et Ratio eſt, quia ad vi- . d tandum omne venhlale requiritur, ut homo “ diligentiffime invigilet actibus ſuis, nec ob- anne Tebere ſinat vel minimum coneupiſcentiz g vi motum, quod poteſt auxiliis extraordinariis ſten adjutus. ſitunir 3. Hoc Privilegium habuit Beatiſſima Vir- GII6 go Maria, quæ ab omni peccato etiam ve- ien niali ſemper immunis fuit. Nam Tridenti- vib. num dicit, hanc efſe de Beatifſima Virgine Einelt Eccleſiæ ſententiam. Et S. Auguſtinus 1. de nat. & grat. C. 36. Excepta J. Virgine MWaria. gere gde qua propter honorem Domini nullam prorſus; e, cum de peccatir agitur, haberi volo quwxſtionem. um:6 Et S. Bernardus ep. 174. Wemini alteri, quam Dat6 Beaéiſumc Virgini in natir mulierum creditur 1 eſſe donatum, immunem eſz ab omni peccato. ſe, uton ,0 Schol. r. An homo ſine ſpeciali privilegio poſſit vi- An omnia Cnesfi tare ſaltem venalia per fete deliberata, non con- venialia E veniunt Theologi: illud certum eſt, viros ſan- dgliberata 1 enin Gtos rarius in illa incidere. Deinde homo juſtus quis vita⸗ lanco) cum auxiliis communibus gratiæ ſanétificanti an- re poſſt, men m nexis aliquo ſaltem tempore poteſt eſſe ſine veniali, & quam- s H v. g. tres vel quatuor horas, vel per integrum, diu. enrte⸗ diem, plus vel minus juxta fervorem Charitatis. nnel Item Tridentinum (n. I.) per totam vitam vide- , tunr etiam intellexiſſe notabilem ejus partem, ſive dinnu, unde P. Billuart cenſet eſie de fide, quod , E juſtus etam din non poſſit vitare omnia venialia e Notu ſine ſpeciali privilegio. Denique probabilius eſt, n oet nulli alteri Sanétorum præter Beatiſſimam Virgi- eitc nem conceſſum fuiſſe priviſegium nunquam pec- 1 candi venialiter, quia S. Scriptura (n. 1.) loqui- tur univerſaliter, & ſine aucétoritate Conciliorum & Patrum exceptio ſacienda non eſt. Rr4 Schol. 632 Caput VI. Solvuntur Schol. 2. Pelagiani docebant, hominem per omnem objeltio⸗ é5. vitam fugm omnia peccata ſine gratia vitare poſe. (345. Schol. r.) Rationes eorum ſunt I. qaia 1. Joan. 3. dicitur: Omnis, qui natus eſt ex Lko, peccatum non facit. Et Matth. 5. Eſiote perſeti, Bicut & Euater veſter cœleſtis verfehus eflt. Vetum S. Auguſtinus S. Joannem explicat de illo, qui natus eſt ex Deo generatione confummata & per- fecta in patria: Chriffus wero proponit perfectio- nem cæleſtis Patris ſui non ut aſfſequendam, ſed pro modulo noſtro imitandam II. Si juſtus non Ppoteſt vitare omnia venialia, Deus, qui ea vitare Præcipit, jnberet quid impoffibiſe: Sed Deus non Jubet, ut omnia collective venialia vitentur, ſed ſingula ſolum, & in particulari, nullum autem eſt, quod juſtus deelinare non poſſit, ſi velit, & quia non ſemper vult, ideo peccat: Unde in ho- mine juſto non eſt determinata neceſſitas ad hoc vel ilind veniale, ſed vaga, indeterminata & ge- neralis, & juſtus non eſt liber ad omnia collecétive venialia vitanda, licet liber ſit ad quodlibet decli- nandum: quippe omnia vitare plus habet difficul- tatis quam fingula ſeorſim: nec valet hic argu- mentum a ſenſu diſtributivo ad collectivum, quia in colleétione eſt ſpecialis difficultas in fingulis non reperta. III. Si homo omnia venialia vitare nequit, poſſet velle non vitare omnia, quia hoc foret neeeffarium. Reſpondetur: homo non po- teſt velle non vitare omnia venialia, quia non vitare velle omnia venialia eſt violare aliquod Præceptum determinatum, nam quando id, quod eſt neceffarium, aliunde malum eſt, v. g. homi- cidium cafuale, non licet illud velle, quia aliquis non excuſatur niſi ratione impotentiæ: poſſum autem non velle, & ſic prout ſtat ſub velle, ſtat ſub potentia. . An homo Schol 3. Homo lapfus, & in peccato mortali exi- lVine gratia nortalia vitare &g ſtens, non poteft ſine gratia ſpeciali diu vitare om- nia peccata mortalia. Ita communius docent Theo- logi contra Scotum & Durandum: tum quia ho- me e v uin lege (lia hor more e bigo ne tia: alia⸗ geret. tia ſyecit uti domm ili trihn iyesten vünungn tentin , Uundl . inbenn es: Ei Denm 8. lac oney hal elegij ir Nii ar ti at 4 ikerun 1es Ain Cpers I cili geti dnod mon teltato, cedit d on 45 Viam G . ſuicungt⸗ ie, hor Eeit, qu 5 olſtex a (Eer pr⸗ NN . . De CGratia Chriſti. 633 enſgian mo ex viribus naturæ non poteſt diu implere to- tentatio- tüſungt tam legem naturalem: (G. 348. Schol. 5.) tum nes vince- nfnl quia homo nequit Deum diligere ſuper omnia pe poſſit. ueud amore effectivo ſine gratia, (S. 348. Schol. 4.) it Ergo nec vitare omnia mortalia ſine ſpeciali gra- 660 ſe tia: alias enim Deum effeétive ſuper omnia dili- t te o geret. Deinde homo graves tentationes ſine gra- immn, tia ſpeciali vincere nequit ſaltem potentia morali, Onit ette uti communis eſt Theologorum, licet D. Habert eghenlin 1 illi tribuat adhuc potentiam phyſicam, cum qua Shn graves tentationes vincere ſine gratia poſſit, quam- ghiennn vis nunquam ſine gratia victurus fit, quia cum po- Eec ha tentia phyſica conjunéta eſt impotentia moralis. Vitentu! Nam Pf. 17. In te evipiar a tentatione. Et Matth. 6. Ulum jubemur petere auxilium a Deo contra tentatio- i veli nes: Et ne nos inducas in tentationem. In quem Vole i? locum S. Auguftinus I. de don. perſ. c. 23. ait: ns A; di nœc ab ipſo quidem poſcit Eecleſia, ſed a ſeipſa gwinun er ſibi dari putat, non veras, ſed perfunkorias ora- dnincalene tiones habet. Item Concilium Dioſpolitanum hunc Vikt Pelagii errorem damnat: ViRoria noſtra non eſt etfn ea Dei adjutorio. Et Innocentius I. in ep. ad Conc. let Mea- Carth ait: Neceſſe eſt, ut quo auxiliante vincimus, Sn eo iterum non adjuvante vincamur. Denique levio- i res aliquas tentationes quantum ad fubſtantiam “ operis moralis, ordinis naturalis homo ſine ſpe- ciali gratia vincere poteſt, quia ſine hac opus ali- quod moraliter honum, cum nulla gravis urget tentatio, poteſt perficere. (§. 348. Schol. 3.) cui accedit damnatio hujus propoſitionis Bajanæ 20. Won ſoli fures ii ſunt & latrones, qui Curiſtung viam & oſtium veritatis & vitæ negant, ſed etiam quicunque aliunde, quam per ipfum in viam juſti- ti, hoc eſt, aliquam juſtitiam conſcendi poſſe do- cent, aut ulli tentationi ſine gratiæ ipſius adjuto- rio reſiſtere hominem poſſe, ſic ut in eam non indu- 1 catur, aut ab ea non ſuperetur. Non obſtat I. quod „ detur præceptum abſolute non peccandi. Quia hoc ſupponit auxilium gratiz.. Non obſtat II. quod S. Thomas in 2. d. 28. docet, hominem Rr 5 vitare 634 Caput VI. vitare poſſe omnia mortalia ſine gratia. Nam hanc ſententiam S. Thomas in ſua Summa retra- Homo ſine gratia a pveccato reſurgere Reéguit. — Stavit. J. 350. Homo a peccato ſine gratia reſurgere non poteſt. Nam Gal. 2. dicitur: Si per legem juſtitig: Ergo Chriſtus gratie, id eſt, ſine cauſa mortuus éſt. Eodem modo, ſi homo habet naturam, per quam juſtificari poteſt: Ergo Chriſtus ſine cauſa mortuus eſt. Accedit Concilium Arauſicanum can. 19. Cum kuma- na natura ſine Dei gratia ſulutem non poſſit cu-. ſtodire, quam accepit, quomodo ſine Dei gralia poterit reparare, quod perdidit. Ratio eſt, quia homo non poteſt ſine gratia liberari a malis & detrimentis per peccatum contractis, nam macula non reparatur niſi per gratiam: ordo rationis per peccatum corruptus non poteſt reparari, niſi Deo voluntatem hominis ad ſe trahente: & pornæ æternæ reatus nonniſi a Deo remitti poteſt, qui Judex eſt & of- fenſus. Notandum tamen, eſſe aliquam im- perfectam reſurrectionem, ad quam licet non requiratur gratia habitualis, requiritur tamen gratia actualis, quia homo ante re- millionem peccati dolet. Unde damnata eſt hæc propoſitio 64. Baji: Illa diſtinflio dupli- cir vivificationis, alterius, qua vivificatur pecca- tor, dum ei pœnitentia & vitæ novæ gropoſitum & inchoatio per Dei gratiam inſpiratur: alte- rius; qua vivuificatur, gqui vere juftificatur palmes vivus in Chriſto efncitur, commentitia eſt, & &cripturis minime congruent. § kol. lt. M. Uteti ſae gkitiam, ſel e . Kcienti . biliter ge mus, eni ſt, (rel 20unen ratſe dd Zeritun, (l ei NCS 240. Cglt l Dumn en urgri u fationem Gitenti 4 luntas & iſeaton Criſiu. 8 gnſ in Meti bendnn tibus Vle Agettinn Pelgit in 1 tres fn et ilngen mere i ſüper io ad Katur, eOnverta t l2. P fhl d ſenn MNe De CGratia Chriſti. 635 Schol. r. Molina in Concordia diſput. 1o. docet bene An ſine utenti facultate naturali Deum nunquam denegare gratia gratiam, non quidem ex merito operis naturalis, voſſit ſe ſed ex paécto inter Deum & Chriſtum inito, ut homo di- facienti quod eſt in ſe ex viribus haturæ infalli- ſvonere ad biliter detur gratia. Nos cum Thomiſtis ſtatui- gratiam. mus, quod homo lapfus nihil prorſus facere pot- ſit, qued ipfum quovis meodo ad gratiam ſive actualem ſive habitualem diſponat, niſi auxilio gratiæ actualis præveniatur. Hoc indicat 1I. S. Scriptura Prov. g. præparatur voluntas aàa Domino. Quod paſſim urget S. Auguſtinus contra Pelagia- nos 2do. Concilium Arauſicanum II. can. 4. ait: & quis, ut aà peccoto purv gemur, voluntatem noſtram Deum expebtäre contendit, non autem, dt etiam purgari velinaus, per Spiritus &. infuſionem & ope- rationem nos fieri confitetur, reſiſtit ipfi piritui &. dicenti per Salomonem. PFrov. 8. PFrævaratur vo- luntas &c. Et Tridentinum ſefſſ. 6. c. 5. ait: SFi- ſtificationis eondium in adultis a Dei per Seſum Chriſtum prlveniente gratia ſumendum eſſe. Ztio. S. Auguſtinus hoc idem probat, tum ex eo, quod in negotio ſalutis dignationi gratiæ nihil fit ſub- trahendum: tum quia Eccleſia orat, ut ex nolen- tibus volentes fiant: tum quia minima præparatio ad gratiam eſt bona cogitatio, quam homo habere e gln n Anme teſgere N, nequit ſine gratia preveniente. S Thomas alias Cn rationes addit, tum quia finis diſpoſitionis ad gra- . i⸗ tiam eſt ſupernaturalis, nam finis proximus eſt 1d) e ipſa gratia, remotus vero Deus. Tum quia actus Homo mere naturales non habent proportionem cum gra- ge Cim. tia ſupernaturali, adeoque non poffünt eſſe dilpo- Giſetet⸗ ſitio ad illam: tum quia S. Scriptura expreſſe te- ſtatur, nos egere auxilio gratiæ, ut ad Deum convertamur. Thren. 4. Converte nos Vomine, ad te. . Schol. 2. Hinc Vulgatum illud axioma: facienti quod Quomodo eſt in ſe Deus non denegat gratiamz, non habet 1. intelliga- hunc ſenſum, quod operi moraliter bono ſolis tur illud: naturæ viribus elicito debeatur gratia tanquam /scieuti meri- quod eſt in Je, Deus non dene- gat gra- tiam. 636 Caput VI. merito, quod in variis Conciliis damnatur. 2. „Non eſt hic ſenſus, quod facienti quod eſt in ſe ex viribus naturæ Deus non deneget gratiam ex pacto inter Deum & Chriſtum inito, ut bene utenti facultate naturali Deus infallibiliter conferat gra- tiam, nam præter diécta (Schol. przæc.) bonum illud opus, cui hoc paétum annexum eſt, non eſt obſervantia totius legis, quæ non datur fne gratia; (F. 348. Schol. 5.) nec obſervantia ali- quorum preceptorum, alias multis infidelibus ali- qua præcepta legis naturæ obſervantibus (G. 347.) gratia data fuiſlet. Deinde hoc paéctum deſtrue- ret naturam gratiæ, quæ non omnino gratis da- retur: Et hoc pactum nec in S. Scriptura, nec in Conciliis, nec in Patribus fundamentum habet, nam locus ex S. Auguſtino l. 19 de civ. c. 13. citatus a P. Valentia in congregatione coram Cle- mente VIII. habita, ſcilicet: Deus.: dedit homi- mihbus quædam hona huic vitæ congrua. . . eo pabo ασuifimo, ut quicunque mortalis talibus bonis relſle ſus fuerit, accipiat ampliora atque meliora, & ipſam immortalitatis pacem: non fideliter allega- tus fuit, ut ſtatim obſervavit P. Lemos, quippe S. Auguſtinus dixit: ſcilicet, non vero &, ipſam immortalitatis pacem, ubi clare innuit, quod ho- mo bene utens naturalibus ex gratia, accipiat me- liora, ſcilicet ipſam gloriam, cum certum fſit, uſui naturalium ſine gratia non dari gloriam. Denique Clerus Gallicanus a. 1700. ſtatuit: Padum autem, quod inter Deum & Chriſium aſſeritur, commen- tum eſt temerarium, erroneum, nec ſolum tacente, ſed etiam adverſante Scriptura & . §. Patrum tra- ditione prolatum. 3. Senſus non eſt, quod facienti quod eſt in ſe viribus naturæ Deus conferat gra- tiam ex mera miſericordia non reſpiciendo ad ope- ra: nam implicat, quod Deus det gratiam, quia homo facit, quod eſt in ſe, & fimul non reſpi- ciat ad opera. Et Concilium Arauſicanum II. can. 6. damnat eum, qui dixerit, ſine gratia Dei eredentibus, volentibus & defſiderantibus miſeri- cor-⸗ cordiam e Gllc eſt noln pone let grati Oblervan ne grat cem non liter: al iomati ad Rom. Ders get kat, glot dicgt, gu⸗ Prepurue. cetit, guo 6e faciente tem. aſtus Auxilio in. erlererare Datten on Puen h. Cofiln pur honumn 11,. Cone Atjutoriun inplor ul in bono num ſeſ (lum tej ., ti erſe Ulattemna Orln ler ſe genli De Gratia Chriſti. 637 s amun: cordiam conferri. 4. Non eſt ſenſus, quod facienti ti ici quqd eſt in ſe viribus naturæ negative, hoc eſt, non ponenti obicem gratiæ, Deus infallibiliter det gratiam: nam non ponere obicem fupponit obſervantiam totius legis maturæ, quæ non eſt fſine gratia: (§. 348. Schol, 5.) & non ponere obi- Uerunn & cem non juvat ad conſequendam gratiam infallibi- b ron rt⸗ liter: alias gratia eſſet ex meritis: Senſus ergo Rerbri Aiomatis eft, uti explicat S. Thomas in c. 10. binhtein ad Rom. lect. 3. facienti quod eſt in ſe ex gratia, Anti ſr Deus gratiam ulteriorem non denegat. Nec ob- limein ſtat, quod S. Thomas q. 24. de verit. a. I. ad 2. minst icat, quod poſſit homo ſe ad gratiam habendam Keritee Præparare, quæ ei a Deo non denegabitur, ſi fe- mentun cerit, quod in ſe eſt. Nam loquitur eodem modo le e e faciente quod eſt in ſe per gratiam prævenien- One coran⸗ tem. . beht J. 351. t Juſtus etiam fine ſpeciali Divinæ gratiae Juſtus eGGuH auxilio in accepta juſtitia usque ad vitæ finem Iine ſpe- es perleverare non poteſt. Nam Imo. Chriſtus ciali gra- lin 1 P . tia in bono lens Patrem orat, ut ſuos ſibi ſervet Apoſtolos. gae ga⸗ vo6“ Joan. 17. V. II. Et Philipp. I. v. 6. dicitur: inem vitœ it, Confidens hoc ipfum, quia qui cœit in vobis perſeve- es opur honum, perſiciet usque in diem Chriſti Jſu. rare ne- wie N 2do. Concilium Arauſicanum II can. 10. ait: Tuit. Mum Adjutorium Dei etium renatir ac Sanktis, ſemper ir,w“ eſt implorandum, ut ad finem bonum pervenite, a vel in bono poſſint opere perdurare. Et Triden- 5 P. R—— „. . . . . . , tinum ſeſſ. 6. can. 21. Ji quis dixerit, juſtifi- miaß catum vel ſine ſpeciali auxilio Dei in accepia ju- tighat NMitia perſeverare poſſe, vel cum eo non poſſe, gn anathema ſit. Et can. 26. hanc gratiam ma- um gnum verſeverantic donum appellat. Hoc idem aimng probat S. Auguſtinus toto libro de dono per- inbe, ſeverantize, & præcipue ex eo, quia S un orat, 638 Caput VI. orat, ut credenter perſeverent: Deur ergo donat perſeverantiam usque in ſinem 3tio. Ratio eſt: quia conjuncéio gratiæ cum morte eſt pro- prius & ſpecialis effectus predeſtinationis, Ergo eſt per ſpeciale auxilium. Imo nez Schol. I. Etiam parvulis, qui fuſcepto Baptismo parvulis hoc do- num abeſt. moriuntur, datur ſpeciale donum Perſeverantiæ, ſicut & adultis, qui poſt acceptam gratiam ſtatim moriuntur, & oppolitum afſerere juxta P. Gonet parum tutum eſt, tum quia Sap. 4. v. 11 dicitur: Properavit educere illum, de medio iniquitatum: tum quia juxta S. Cyprianum l. de mortalit. & ö8. Auguſtinum de prædeſt. S. S. c. 14, mors, qua ſubtrahuntur homines periculis peccati, eſt ſingu- lare gratiæ beneſicium, a quo nec infantes exci- piuntur, qui periculum lubricæ zetatis evadunt. Hoc donum perſeverantize confiſtit formaliter in conjunctione gratiæ cum fine vitæ ex efficaci gloriæ intentione imperata, quam conjunétionem Dens variis modis ſingulari providentia procurat: quibusdam accelerando mortem, ne in peccatum iiabantur: aliis prorogando vitam, ut reſipiſcant: Solvuntii“ Schol. 2. Semipelagiani finalem perſeverantiam à objektio= nes. aliis ſubtrahendo pericula & tentationes, aut eas temperando, quæ omnia ſpectant ad auxilia ex- trinſeca. Aliis in periculis vires augendo, ut vincant, & inſuperabiliter in bono perſeverent; quod ſpeétat ad auxilia intrinſeca. libero arbitrio eſſe contendebant, ſcilicet activam perſeverantiam ſeu continuationem in ſtatu gra- tiæ finalis junctam cum actibus virtutis: paſſivam tamen perſeverantiam ſeu unionem mortis cum gratia donum Dei eſſe non diffitebantur. Nam I. gratia habitualis homini datur, ut in bono ſe con- ervare poſſit, ad quod ſufficit, peccatum vitare; quod poteſt per liberum arbitrium ſine gratia. Reſpondeo, poteſt hoc, ſi præceptum fit facile; & malla gravis urgeat tentatio; ſeeus ſi utgan Hi NMod in virtute ergo n Gein pot Non gu⸗ ſpeciaſis hiratur. Dens ſem e Ceſere Non et 0 Utpote n Geeti 1 Nii prins ſetn, ol 3. d. Tecdirid miede (ochlim tentatie Hine C implore finem Perduranr Giutörne num 6. Axilio 1 Cbſtit l. kltas. modum ero ſuf Non obt ,. eni esgnute ens Etfenltas De Gratia Chriſti. 639 Dunnſti quod in perſeverando contingit. II. Homo cum fo. Mint virtute perſeverantiæ infuſa perſeverare poteſt, ote ergo non eget ſpeciali gratia. Ke/ſp. poſie qui- dem potentia antecedente, non vero conſequente. Non quæritur, anlad poſſe perſeverare requiratur ſpecialis gratia, ſed an ad perſeverandum actu re- quiratur. III. Juxta Tridentinum Sefl. 6. c. I1. Deus ſemel juſtificatum non deſerit, niſi prius ab eo deſeratur: Ergo juſto non deſerenti Deum, non eſt opus ſpeciali auxilio ad perſeverandum, utpote qui Deum non deſerit. Keſp. juſtum non deſeri a Deo per ſubtractionem gratiæ efficacis, niſi prius ab eo gratiæ ſufficienti reſiſtente de- 6 8 Edektutn ſcepto EH S l nar ſeratur. e i dt rhot. 3. Ut homo juſtus din in bono beriyve- uſlus inlantes chol. 3. Ut homo juſtus diu in bono per veret, An juſltus ais ern equiritur gratia ſpecialis ſuperaddita, quia ob ſine ſge- t lonna: infeétionem carnis, & ignorantiam intelleétus dif- ciali gra- ficillimum eſt homini juſto inter tot & continuas tia diu tentationes diu in bono ſupernaturali perſeverare. in hono Hinc Concilium Arauſicanum II. (K. 351.) volt gerſove- implorandum Divinum auxilium, ut ad bonum rare poſ- finem quis pervenire, & in bono poſſit opere ſit: perdurare: ubi pro utraque perſeverantia finali & diuturna ſpecialem gratiam requirit: & Tridenti- num (§. cit.) indefinite ſtatuit; juſtificatum ſine auxilio Dei ſpeciali perſeverare non poſſe. Non obſtat I. quod ad diu ſervanda præcepta natura- lia, & vincendas tentationes ſufficiat minima Cha- ritas. Keſp. ſufficit quidem in actu primo per modum habitus, quo quis utitur, cum vult: non vero ſufficit in actu ſecundo, ut ſemper velit. Non obſtat II. quod homo juſtus ſit homo ſanus. Reſp. enim, hominem juſtum per gratiam non ita adæquate ſanari, ut in eo non remaneat corruptid carnis & ignorantia intelleéctus, & conſequenter difficultas ad diu in bono perſeverandum per ſpe= cialem gratiam ſuperanda. EGratia Nußiciens gquid. Ewplica- tur defi- nitio. 64⁰° . Caput VI. S. 3532. Gratia actualis, cujus neceſſitatem hacte- nus conſideravimus, dividitur in ſufficien- tem & efficacem, (G. 343. Schol. 2.) Qua- re de gratia ſufficiente nunc agendum eſt, quæ eſt illa gratia, quæ expeditam, propor- tionatam & relativam ad præſentes ſubjecti circumſtantias confert voluntati ad opus bo- num potentiam, ac vires pares ſuperandæ oppoſitæ concupiſcentiæ. J Schol. x. Data modo definitio ex D. Tournely gra- tiæ ſufficientis multis celeberrimis Theologis non placet, quorum nonnulli me etiam amicabiliter monuerunt, eam non ſatis caute in prima editio- ne Compendii mei Theologici a me adoptatam fuiſſe, tum quia præludere videtur Moliniſtis, quorum partibus favere ſe Tournelius non uno loco demonſtrat: tum quia hanc definitionem ab Eccleſia præ cæteris receptam autumat, cum tamen nen defint Theologi, qui illud ſolum ab Eccleſia definitum dicant, quod in ſtatu naturæ lapſæ gratiæ interiori aliquando reſiſtatur: An vero hæc gratia interior dici debeat ſufficiens, & an potentiam completam, proximam, & ex- peditam, & vires pares in omnibus circum ſtan- tiis ad oppoſitam concupiſcentiam ſuperandam conferat nullo Eccleſiæ expreſſo oraculo decre- tum eſt, & nonniſi ratiocinando ex definitioni- bus Eccleſiæ deduci poteſt. Uti docte notat Cl. P. Gazzaniga Præl. Th. tom. 3. diß. 3. Verumta- men quidquid ſit de mente, ſcopo, & cenſura Tournelü, definitionem gratiæ ſufficientis ab eo datam adhucdum retineri & cum definitionibus aliorum Clariſſimorum Theologorum conciliari poſſe, pro tenui meo judicio cenſui, ſed ſub ſe- quentibus explicationibus & reſtriétionibus. Imo noto cum Cl. P. Bertieri Theol. Dogm. part. 2. ”MM aliam lum eſe tor: alt oſit: h Onni imp eflercis lgo in de ntain, untigs ag ſperatda Poentia tuit expen eimne h i 2, 0 u⸗ Conthrete e Hheriudum tun en VOlont Cuia M . lt, Keonn dene dhenr GCüln etam lnpeniſn Alii gertn 1 koe ſent Unttio⸗ c e cCneor leret 35 E Thomil lelidet. nObis 4 es, ac nwen & i ad (104d tltrtik in ſütn. gellin , Ane Ntes b l Ct hennn Onrnel eologin ammicali⸗ Nimg eli e o 1r Wolni lins eſniten 5 Utunnt, n Ulud Kunnt N ſatn um eltam: eit ſufess D & l Ftetiitk Einidiin me concordabit, & parum ac nonniſi verbis De Gratia Chriſti. 641 aliam eſſe potentiam, quæ cum ipſo an conjun- gitur: alteram qua fit, ut homo in actum prodire poſſit: hæc conſtituit voluntatem expeditam ab omni impedimento impotentiæ, quod gratiæ in- efficacis vel ſufficientis munus eſt, & hanc intel- ligo in data definitione per epeditam, proportio- natam, & relativam ad praſentes ſubjeki circum- Nantias ad opus bonum potentiam, & vires vares Juperandæ oppoſite concupiſcentig,. Prior vero potentia cum actu conjuncéta voluntatem conſti- tuit expeditam ab omni impedimento nolentiæ, eamque habemus, cum gratia efficaci ſumus exor- nati. 2do adverto cum eodem Cl. P. Bertieri & Cl. P. Gazzaniga l. c. Gratiam ſufficientem non continere ex parte Dei totum id, quod ad bene operandum requiritur, ſed ad hoc inſuper requiri gratiam efficacem, quæ non ex conſenſu homi- nis voluntatis, ſed ex ſe eſt efficaæ, uti inferius contra Moliniſtas & Congruiſtas demonſtrabitur. Sed hoc ipſum datæ etiam noſtræ definitioni com- petit, ſecundum quam licet gratia ſufficiens con- 1 8 ferat completam, proximam, & expeditam ad bene operandum potentiam, quem loquendi mo- dum etiam Thomiſtarum aliqui pofſt Alvarezium amplexi ſunt, ad actum tamen pium & ſalutarem alia gratia major & efficax eit neceffaria. Atque in hoc ſenſu explicata data gratizæ ſuf tis de- finitio cum ſyſtemate grati s opti- forte differet ab ea, quam communiter dent Recçentio- res Thomiſticæ & Auguſtinanæ ſchole Theulogi; ſcilicet: gratia ſufficiens ſeu inefficax eſt, „quæ »in nobis excitat pias quasdam mentis illuſtratio- „nes, ac aliquam boni cupiditatem de iliter ta- s»'men & imperfecte, adeo ut bonum illud opus „àad quod gratia illa nos ſollicitat minime conſe- „quatur. „ Unde patet eandem gratiam & effi- cacem dici poſſe & inefficacem. Efficax eſt, quia conjunétam ſemper habet ex parte intgllecue 1— Schram Inflit. 1 heol. Tom. J. 8s mzés éi;= que Juſte- Md. Caput VI. aliquam ſanéctam cogitationem, & ex parte vo- luntatis aliquam boni cupiditatem: inefficax eſt, quia caret actu perfecto & conſummato, ad quem ex natura ſua & antecedenti Dei voluntate ordi- natur. Non igitur dicitur fufficiens, quaſi totum id contineat, quod ad opus hic & nunc elicien- dum requiritur, ſed quod potentiam ad bene & ſalutariter operandum conferat ab actu tamen ſe- junétam. anſenis- Shol. 2. Janſenius a. 1595. in territorio Laerda- menſi natus famoſum opus, Auguſtinus inſcri- ptum compofuit, in quo 20 annis laboravit, & poſtquam Epiſcopus Iprenſis a. 1635. Cconſecratus fuerat, complevit, quod poſt ejus an. 1638. Obi⸗ tum editum fuit, in quo tamen ſe & ſua ſcripta Romanæ ſedis judicio ſubjecit Mox ut lucem aſpexit Janſenii liber, prohibitus fuit ab Urbano VIII. in Bulla: In eminenti, quæ tamen obſtan- tibus Janſeniſtis in Belgio ſolenniter promulgata non fuit, usque ad annum 1648. Et a. 1653. In- nocentius X. conſtitutionem edidit: Cum occaſio- ne in qua quinque propofitiones ſequentes ex li- bro Janſenii excerptas damnavit. I. Alqua Dei præcepta hominibus juſtis, volentibus & conantibus ſecundum præſentes, quas habent, vires, Junt im- poſſbilia, deeſt etiam gratia, qua poſſibilia Fiant. II. Zuteriori gratiœ in ſtatu naturæ lapiæ nunquam reſiſtitur. III. Ad merendum & demerendum in ſiata naturæ lapſæ non requiritur in homine liber- tas a neceſſitate, ſed ſufficit libertas a coaktione. IV. Semipelagiani admittebant pravenientis gra- ti interioris neceſſitatem ad ſingulos aktus, eliam ad initium ſidei, & in hoc erant hœretici, quod vellent, eam gratiam talem eſſe, cui poſſet humand voluntas reſiſtere vel obtemperare. V. Semipela- gianum eſt dicere, Chrifium pro omnibus omnino ominibus mortuum eſſe aut ſanguinem fudiſee. Prima propoſitio ut temeraria, blasphema, impia & haretica damnata fuit: Secunda & tertia ut hæretica: Quarta ut falſa & hæretica. Quinta ut falſa, ſala, te lI, que torum loſa, (onttitn Eerent . (onerw Alexan Kegimni nibus i lie in ſant, nd lubleribe interni 43 Verentia Cü V Adidior AII 2. Lerbi 4 ohn, Dreleer lrlenikt⸗ Fllet, i lenit h ulkeni, Eechiarit Hon 1Go nO 1. ie,i Utio Gen Ahinqne udle 41 barmtum Unt attti fettinm, uberi i Vi Kn, I t X Dlhn A Cn tin ttoro lee Cllüng in 8 HMhont uenien 6 4 1 ANi/ arttie⸗ ii il Geßn . 1 De Gratia Chriſii. 643 falſa, temeraria, ſcandaloſa, & intelleéta eo ſen- ſu, quod Chriſtus pro ſalute tantum prædeſtina- torum mortuus ſit, impia, blasphema, contume- lioſa, Divinæ pietati derogans & hæretica. Hæc Conſtitutio in Gallia recepta fuit, quam ut elu- derent Janſeniſteæ, excogitarunt famoſam diſtin- Gtionem juris & facti, (§. 28. Schol.) quam eliſit Alexander VII. a. 1665. in nova Conſtitutione. Kegiminis Apoſtolici, dum fidei formulam ab om- nibus ſubſcribendam: Ego N. (onſtitutioni Apoſto- licæ Innocentii X. &. propoſuit, cui tamen Jan- ſeniſtæ rigidiores ſine limitatione ſubſcribere recu- ſant, molliores vero putant, ſe ſine exceptione ſubſeribere poſſe, quia hæc ſubſcriptio eſt ſignum interni aſſenſus reſpectu dogmatis, & ſignum re- vVerentiæ externeæ reſpectu facti. (S. 28. Schol.) Cum vero nonnulli Epiſcopi Belgici nonnullas additiones formulæ illi feciſient, eas Innocentius XII. a. 1694. improbavit, & juſſit formulæ ſub- ſcribi & damnari propoſitiones Janſenii in fenſu obvio, quem formulæ & propofitionum verba præſeferunt. Cumque hæc verba: in ſenſu obvio, Janſeniſtæ ita exponerent, quafi Papa tantum vellet, ut propoſitiones in ſeipfis damnarentur in ſenſu ohvio verborum fine reſpectu ad ſenſum Janſenii, idem Pontifex in Brevi a. 1696. dato declaravit, nomine prætenſorum Janſeniſtarum non fctos, ſed veros & declaratos intelligi⸗= Anno 1702. confiétus fuit famoſus caſos conſcien- tiæ, in quo quidam Clericus inducitur, cui abſo⸗ lutio denegata fuit, quia declaraverat, ſe revera quinque propoſitiones abſolute damnare & for- mulæ Alexandri VII. fubfcripſiſſe, nihilominus quantum ad quæſtionem facti, an libro Janſenii ſint attribuendæ, ſe putare, ſufficere religioſum ſilentium. Hic caſus propoſfitus fuit 40 Doctori- bus Pariſienſibus, qui reſponderunt: hujus Eccle- ſiaſtici viri ſententiam nec novam eſle nec fingu- larem, nec ab Eccleſia damnatam, nec talem; ut peffit illi eonfeflarius Sacramentalem abiolu- S s 2 tie= 644 Caput VI. tionem denegare, etſi pœenitens ſuam ſenten- tiam retraéctare nolit. Hanc reſponſionem pro- ſcripſit Clemens XI. Cardinalis Noallius, & plu- res Galliæ Epiſcopi, ac omnes Doctores uno ex- cepto ſubſcriptionem fuam revocarunt. Tandem Clemens XI. in Bulla: Vinz-am Domini Sabaoth, confirmatis prædecefforum ſuorum conſtitutioni- bus decrevit, obedientiæ, quæ præinſertis con- ſtitutionibus debetur, obſequioſo illo filentio mi- nime ſatisfieri. Syſtema Janſenii in ſequentibus conſiſtit: 1I. Diſtinétio inter ſtatum innocentiæ, & naturæ lapſæ in eo confiſtit, quod in ſtatu naturæ innocentis non eſſent niſi gratiæ ſuffi- cientes pendentes a voluntate Adami, cum econ- tra in ſtatu naturæ lapſæ tantum dentur gratiæ efficaces humanæ voluntati abſolute dominantes. Janſ. de grat. primi hom, c. 14. 2. Unde gratia efficax ex nulla alia cauſa eſt necefſaria pro hoc præſenti ſtatu, quam quia natura noſtra infirma & per peccatum corrupta eſt 3. Bæc gratia juxta Janſenium eſt deleétatio ſpiritualis, ſeu mo- tus indeliberatus deleétationis cœleſtis, quæ nos movet ad bonum: ficuti cupiditas eſt motus in- deliberatus deleétationis terrenæ, quæ nos mo- vet ad malum. Janf. I. 4. de grat. Chriſti c. 1. 4. Si delectatio cœleſtis ſit aliquo gradu ſuperior, delectatione terrena, gratia fit victrix, & nos ad bonum neceſſario rapit: quodſi vero terrena delectatio ſit ſuperior, cupiditas fit victrix, & nos neceſſario rapit ad malum, ſicuti majus pon- dus in bilance elevat minus, tum quia neceſſe eſt, ut ſecundum id, quod magis deleétat, ope- remur; tum quia hæc delectatio relative victrix ſive gratiæ ſive cupiditatis diametraliter oppo- nitur indifferentiæ agendi vel non agendi. Ne- que hoc tollit libertatem juxta Janſenium, juxta quem indifferentia agendi, vel non agendi non eſt eſſentialis libertati, & libertas eſt voluntas, quæ eoipſo, quod vult, libera eſt, ita ut ſola coactio, non vero necefſitas ſaltem mutabilis re- pugnet Plenet li Guplieem inmutabit Peſt, d igit, teſſltas re ſed libert mutabilis preſentin ſitam ſhee E in s⸗ Geletkttine lun hereit kunte hae Hon pollt 1 eledate tis mutan Dowitis donſtit katem, pt cendlo alte Voluntaten les tantul Uutats ſt vero eonſeghen⸗ lens nne⸗ ex ile obre nug nlt, & gn Fitentur, Mrpas gtat 1 donum, e, & 4 l 3. Oue Mter Long Nelerones ubs anmnt e De Gratia Cüriſti. 645 atabilis: nam Janſenius nit: unam fixam & is circumſtantiis vinci Goresme poteſt, qualis eſt neceſſitas, qua Deus ſeipſum diligit, & qua Beati Deum amant: & hæc ne- ceſſitas repugnat libertati non quidem eſſentiali, ſed Hibertati ſtatus viatoris: Altera eſt necefſſitas mutabilis, tranſitoria, relativa, quæ ſtantibus præſentibus circumſtantiis relative ad vim oppo- ſitam ſuseriorem vinci non poteſt, licet abſolute & in aliis circumſtantiis i poſſit: ſic a terrena deleétatione ſuperante c em movemur ad ma- lum neceſſitate mutabili & relativa, quia licet ſtante hac ſuperioritate deleétatio terrena vinci pugnet libertati: dico miu duplicem neceſſitatem diſ immutabilem, quæ in n 1 7 1 11 KH V it zin ptur g. non poſſit a gratia, poteſt tamen abſolute vinci, domminant ſi delectatio cœleſtis evadat fuperior: hæc neceſſi- Vce tas mutabilis juxta Janſenium non officit libertati Pain hominis in hac vita, quæ proinde libertas tota 1ohr i confiſtit in vertibilitate de una ad alteram neceſſi- tatem, prout deleétatio cœleſtis & terrena in vin- cendo alternant. Ex quo fluit, 5. Fuiſſe in Deo voluntatem antecedentem ſalvandi omnes homi- nes tantum pro ſtatu innocentiæ, vi cujus vo- luntatis Adam recepit gratias ſufficientes: pro ſtatu vero naturæ lapſæ, tantum datur voluntas conſequens ſalvandi omnes, & voluntas antece- dens nunc eſt ſterilis erga homines lapſos, nec ex illa obvenit homini ulla gratia ne quidem mors Chriſti, unde Chriſtus pro omnibus non eſt mor- tuus. 6. Ut vero Janſenius Catholicis fucum fa- ciat, & gratias ſufficientes non omnino rejicere videatur, dicit dari in hoc ſtatu naturæ lapſeæ parvas gratias, quæ hominem utcunque moveant e, and bonum, quæ defideria imperfecta in eo exci- . enni tent, & quibus homo reſiſtit. 1l Schol. 3. Quesnellus a. 1634. Pariſiis natus, faétus Quesnelli , Pater Congregationis Oratorü, ſeripſit a. 1681. errores. ton. Reflexiones morales ſuper Novum Teſtamentum, t in quibus cum multi errores in Bajo & Janſenio 3 damnati reperirentur, Clemens XI. a. 1708. fub m 47 .⸗ SS 3 ana- dAlicui 646 Caput VI. anathemate hunc librum prohibuit: quod cum nonnulli iniquius ferrent, libro Quesnelli accu- rate examinato Clemens XI. a. 1713. librum & 101 propoſitiones excerptas damnavit in celebri conſtitutione: Unigenitus, cui multi Galli ſe op- ponentes cum 4. Epiſcopis ad futurum generale Concilium appellarunt diéti ideo Appellantes. Ni- hilominus in Concilio Ebredunenſi Conſtitutio ac- ceptata fuit a. 1727. cui anno ſequenti etiam Car- dinalis Noailles acceſſit. Appellantes pro confir- matione ſuæ pertinaciæ miraculum ad ſepulchrum Diaconi Paris in appellatione mortui, & in coœ- miterio S. Medardi ſepulti commenti ſunt, quo puellam ejus interceſſione viſum & ufum crurum recepiſie jactitabant, quod tamen ab Archiepiſcopo Pariſienſi rigido examini ſubjectum falſum efie: deprehenſum fuit. J. 353 ½ Datur igitur in ſtatu naturæ lapſæ aliqua gratiæ in⸗ gratia interior, cui ex malitia voluntatis hu- ter n& e manze reſiſtitur. Nam Erimo S. Stephanus Rſtitur. Act. 7. 51. objurgat judæos, vor ſemper pi- ritui Sankto reſiſtitis ſicut Putres veſtri, it G vor. Ubi ad alia veteris Teſtamenti loca pro- vocat, in quibus eandem reſiſtentiam gratiæ exprobravit, quæ G. ſequenti proferentur & examinabuntur. Secundo Tridentinum &eſ. 6. cap. 13. ait: In Vei auxilio frmiſſimam ſvem collocare & reponere omnes debent: Deus enim niſi ipſi illius gratia defuerint, ſicut cœpit oput bonum, ita pverficiet, operans velle & perficert. Tertio S. Auguſtinus . 1. de pecc. mer. c. ult. de homine juſto ait: habet concupiſcentium, cum qua pugnet, eéamque adjuvante Deo ſuperet, i non in vacuum gratiam ejus ſuſceperit, Nire- JM Prouß lir fſtone 20 lir ſut Acmi lyle gr⸗ Cocet Ine Ni, G/ n ſiit, elo ſuffi nem Ninfn: tan Drenmn de zdͤ ſe Diike 1. i ilrn 3 glol etede ſutmnin mor illet, ſ Euiſſet, De Gratia Chriſti. 647 vrobur eſſe noluerit Quarto. patet ex propo- ſitione 2da Janſenii damnata. Imteriori gra- tiæ in ſatu naturæ lapſaæ numquam reſiſtitur. F. 354. Admittenda eſt ergo, in ſtatu naturæ Datur lapſæ gratia vere ac proprie ſufficiens. Ita gratiag docet Imo. S. Scriptura. Prov. I. v. 24. Vo- vere ſife cavi, & renuiſtig: extendi manum meam, & Feciens. non fuit, git aſpiceret. Hæc vocatio fuit ſm emn vere ſufficiens, tum quia Deus jubet conver- ckieig ſionem v. 23. Convertimini ad correptionem An 4 meam: tum quia promittit huic converſioni Spiritum S. tum quia extendit manum uti- que ad ſerio juvandum: tum quia minatur poœpam zternam non cooperantibus. v. 20. leii Deinde Iſ. 5. v. 4. dicitur: Guid ſt, quod de- lotttet bui ulira ſacere vincæ mekx, & non ſeci ei? an geſ quod expedavi, ut ſaceret uvas, S ſecit labruſ- cas? Hic domus Ifrael ſub nomine vineæ ha- „buit gratias vere & pure ſufficientes ratione nliag, tot mediorum, quee dedit ei Deus v. 2. ut , aflerret fructum, quem prudenter non expe- ung Gaſſet, ſi quid ad fructificandum neceſſarium defuiſſet, unde etiam provocat ad teſtimo- imm nium propriæ eorum conſcientiæ v. 3. Habi- n, tatores Jeruſalem & viri Juda, judicate imter Mu me & vineam meam: Ergo habuerunt gratiam l vere ſuflicientem, imo etiam pure ſuflicien- tem, quia culpa voluntatis eorum effectu ca- ruit. Dicunt quidem Calviniſtæe, hanc eſſe meram parabolam, & ſermonem efſſe non de beneficiis, ſed fuppliciis a vinea promeritis, 88 4 ita 648 Caput VI. ita ut ſenſus ſit: plantavi vineam, quid jam faciendum, niſi ut puniam ſterilem? Verum pärabolam hanc de judæis explicat ipſe Deus v. 7. & Chriſtus Matth. 21. & ſermonem eſſe de beneficiis patet ex contextu, hinc loquitur in præterito & non feci haieg ei? ac mo- do v. 5. ad ſupplicia deflectit. Dicunt 2. Jan- feniſtæ, Deum tantum loqui de gratiis ex- ternis. Sed cum loquatur de omnibus me- diis ad converſionem neceſſariis, etiam gra- tias internas intelligit. RKurſus Matth. 23. v. 37. Quostter volui congregare filios tuos, & nolu’ſü? certe hic aflectus Chriſti ferilis non fuit ſine gratia interna illuſtrante mentem & movente voluntatem. Act. 7. S. Stephanus ait, ju- deos Spiritui S. reſiſtere. 1. Thefl. 5. Mo- lite Spiritum extinguere. 2. Cor. 6. v. I. hor- tatur eos Apoſtolus, ne in vacuum gratiam Dei recipiant. Apoc. 3. Ego ſio ad oſtium, G pulſo, ſi quis milu averuerit, intrabo ad il- lum: Ergo plures gratiæ deſunt, illi reſiſtunt, eam extinguunt, & in vacuum recipiunt, quod non tenet de gratia efficaci, adeoque ſufficiente, & quidem interna, quæ per Spi- ritum S. clare ſignificatur. 2do. Ita definiunt Concilia. Arauſicanum II. can. 25. Necundum Fidem Catholicam eredimus, gquod accepta ger Baptirmum gratia omnes baptizati Chriſio auxi= liante & cooperante, quæ ad ſalutem animcæ per- tinent, voſſint & debeant, ſi fideliter laboraré vo- luerint, adimplere. Et Tridentinum fſeſſ. 6. cap. 1I1. ait: Deus impoſſibilia non jubet, ſed jubendo monet, & facere quod pvoſſr, & petere, quod non poſſie, & adjuvat, ut poſſis. Igitur de gat , eſt, t., man Aluen il 1r Gatun ibus latia n Uplent, ibustunn elitr tunm Glem ſan Hie! & Iol Ner Alttan, Ies non ſm ſuche t: Ste bilitatn i, ſc⸗ iei, lifler, Uliats ions, At: Ali k, geni ſeert Unt, e uuti , hmnt li, Limint, le Lat. 1l en? en t gele tmorere inelunr ar Gtise nitwsne ctian fuit h A mover § W., el 5 7 . l- 1 Un gin trhodt itelin, lttſin el, Me n dhn ,. Ng ſama Ceſe N ſtnent 1 De Gratia Chriſti. 649 eſt, mandata Dei eſſe juſtis poſſibilia, qui tamen illa non ſemper implent, conſequen- ter datur eis gratia, qua poſſibilia fiant, quia viribus naturæ non ſunt poſſibilia: Sed hæc gratia non eſt efficax, quia illa non ſemper implent: Ergo ſufficiens. 3tio. patet ex Pa- tribus tum græcis, quos Janſenius nobis con- cedit: tum Latinis & maxime S. Auguſtino, quem Janſenius totum ſibi vindicare vult. Hic 1. de nat. & grat. c. 43. docet, Deum non przecipere impofſibilia: Ergo ſupponit gratiam, qua poſbilia fiant, & quia ea ho- mines non ſemper obſervant, ſupponit gra- tiam ſufficientem. Deinde in 1I. de grat. c. 47. ait: Si conſenſerit nobis Pelagius non ſolum poſ- ſibilitatem in homine, etiamſi nec velit, nec agat bene, ſed ipſam quoque voluntatem & altionem. Divinitur aujuvari. .. nihil de adjutorio gra- tiæ Dei, quantum arbitror inter nos controverſiœ relinguetur. Ergo S. D. agnofſcit gratiam poſ- ſibilitatis ſeu ſufficientem diſtinétam a gratia actionis, ſeu efficaci. Et I. 83. quæſt. q. 68. ait: Ad illam cænam . .. nec omner qui vocati ſunt, venire non voluerunt, neque illi, qui ve- nerunt, venire poſſent, niſi vocarentur. Itaque nec illi debent ſibi tribuere, qui venerunt, quia vocçati venerunt; nec illi, qui noluerunt venire, debent alteri tribuere, ſed tantum ſibi, quoniam ut venirent, vocati erunt in libera voluntate. Et 1. de nat. & grat. c. 67. excuſantes ſe pecca- tores refellit, quia Deur multie modis averſum vocat, docet credentem, conſolatur ſperantem, diligenter adhortutur, conantem adjuvat, eau- dit deprecantem, & pectator volentem ſunare con- S 5 temnit. 650 Capul VI. temnit. Ergo datur gratia vere fufficiens. Hæc enim Ato. eſt donum ſupernaturale men- tem illuminans & voluntatem movens & tri- buens expeditam & relativam ad opus bo- num potentiam &c. (H. 352.) Sed talis juxta modo dicta datur, Ergo datur ſufficiens. Solvuntur chol. Janſenius negat in ſtatu naturæ lapſæ dari obiekio- gratiam vere & proprie fufficientem (S. 352. nes Jan- Schol. 1.) Probat hoc I. ex S. Scrigtura, quæ Jeniſta- non aliam gratiam niſi efficacem agnoſcit Joan. rum. 10. v. 27. Oors mech vocem meam audiunt. non räpiet eas quisquam de manu mea Rom. 9. Voluntati ejus quis eſiſtet? Reſp. loquitur qui- dem ſæepe S. Scriptura de gratia efficaci, ſed ſuffi- cientem non excludit, quam alibi commemorat. II. S. Auguſtinus pluribus in locis requirit gra- tiam efficacem, ut homo poſſit & velle & ope- rari bonum: uti l. de prædeſt. S. S. c. 8. ait: eos qui non credunt foris tantum audire non intus. Item illam tantum gratiam agnoſcit, quam nega- vit Pelagius, quæ eſt gratia efficax. Et I. de cor- rept. & grat. ſtatuit diſcrimen inter gratiam ſtatus innocentiæ & naturzæ lapſæ in eo, quod gratia ſufficiens ſit propria ſtatui innocentiæ, efficax ſta- tui naturæ lapſæ. Reſp. S. Auguſtinus vult eos, qui non credunt foris tantum audire, quantum ad effeétum, quia non magis credunt, quam ſi foris tantum audirent, non vero quod non ha- beant gratiam internam ſufficientem. Pelagius non ſolum gratiam efficacem, ſed etiam ſufficientem negavit, & utramque S. Auguſtinus defendit. Item S. Auguſtinus diſcrimen inter gratiam utrinsque ſtatus in eo ſtatuit, quod in ſtatu naturæ lapſæ homo ad perſeverandum egeat gratia ſpeciali ſa- nante & roborante ſuam infirmitatem: Adam vero in ſtatu innocentiæ tantum eguerit gratia ſecun- dum communem curſum applicante & movente. III. Nullæ preces Eccleſiæ gratiam fufheiertem a Deo 1 1Deo po⸗ Onnem g krlat, er Lommiam catn etian ibos de IV. Gra Qum ha Cax, . minit moretor Cigelene Elpont Gtter in Uieiplen futm Ala fecdbiridi ſeiens 40 der p ( il, Ptet in ſenn! lis 6 icen, ſperne, Dobatu I3. E miſnn tation, Ulltur hie De CGratia Chriſti. 651 ktie a Deo poſtulant, ergo non datur. Reſp. Eccleſia tatlerge. omnem gratiam ad ſalutem neceſſariam a Deo po- Genet ſtulat, cum ergo ſecundum prudentem Dei œco;=- nomiam etiam ſufficiens ſit utilis & necefſaria, l⸗ eam etiam a Deo poſtulat, quam licet Deus om- Etalim nibus det, eam tamen ab eo petere juſtum eſt. cien IV. Gratia ſufliciens juxta Thomiſtas etiam effe- ctum habet: Ergo omnis gratia interna eft effi- * e cax. Keſp. Grati iens dum intelleétum illu- n (8 * minat & voluntatem movet, ille illuminatur, hæc movetur, ergo effectum habet: quia tamen prin- cipalem effeétum, ſcilicet converſionem,, ad quam tigtin, e N n⸗ diſponit & potentiam confert, non obtinet, non a Ror) dicitur ſimpliciter efficax, ſed inefficax, quia hunc gniturt⸗ principalem effectum non conſequitur. V. Ila tan- ſelſi tum gratia eſt ſufficiens, præter quam nulla alia Cnment requiritur: Sed talis non eſt illa, quæ vulgo ſuf- Prüͤtt ficiens dicitur, cum præter illam novum auxilium ſlecc ad agendum requiratur: Ergo non eft ſufficiens. “ Kejſp. Gratia ſufficiens in ſenfu grammaticali eſt e nis illa, præter quam nulla alia requiritur, non vero ncan in ſenſu Theologico (S. 352.) explicato. It! Een . 400 fuſtis omnibus datur a Deo gratia vere Omnibus ſufficiens, per quam poſſunt aut tentationes αιda- ſuperare, aut mandata hie & nunc obſervare. iur gratia Probatur hoc imo ex S. Scriptura 1. Cor. 10.7Mciens v. 13. Fidelis Deus, gui non patietur vos len- tari ſupra id, quod poteſtis, ſed ſaciet Eiam ecum tentatione groventum, ut poſſitis ſuſtinere. Lo-= quitur hic Apoftolus de juſtis, uti patet ex V. 12. Qui ſe exiſlimat ſtare, videat, ne cadat. Porro tentarentur juſti ſupra id, quod poſſunt, niſi haberent gratiam ſufficientem (H. 352.) Janſenius quidem hunc loeum de ſolis pree- deſtinatis exponit, qui nunquam finaliter ten⸗ 652 Caput VI. tentationi ſuccumbunt. Sed falſo, nam di- citur: cum tentatione, non vero: e tentatio- ne, uti legit verſio montenſis: dicitur: ut poſſitis ſuſtinere: dicitur: ſaciet proventum, non vero victoriam: non additur conditio: fi præ- deſtinati eſtis: Unde ſenſus eſt: in tentatione ipſe roborabit vos gratiæ ſuæ ſufficientis auxi- lio, quo poſſitis eam ſuſtinere. Patet igitur textum ad prædeſtinatos quantum ad finalem perſeverantiam a Janſenio & Eſtio male re- Rringi, tum quia nullum in eo perſeverantizæ finalis veſtigium apparet: tum quia ad omnes fideles Corinthios illa verba diriguntur, qui non omnes erant prædeſtinati: tum quia Tri- dentinum ſeſſ. 24. can. 9. hunc textum ad omnes continentiæ voto obſtrictos extendit, quorum tamen aliqui tentationi ſuccumbunt. 200. probatur ex Conciliis: Milevitanum can. 3. ſtatuit: Pacuit, ut quicunque diwerit, gra- tiam Dei, in qua juſtificamur per I. C. D. W. ad ſolam remiſſionem peccautorum valere, qu jam commiſſa ſunt, non etiam ad adjutorium, ut non committantur, anathema ſit. Ergo datur juſtis gratia, qua adjuventur ad peccatum non com- mittendum, quæ erit ſufficiens, cum juſti nihilominus ſubinde labantur. Confirmat hoc Tridentinum ſefſ. 6. cap. 11. dicens: Wemo temeraria illa & a Latribur prohibita ſub ana- themate voce uti (debet) Dei precepta homini juſtificato ad obſervandum eſſe impoſſbilia: nam Deur impoſſibilia non jubet, ſed jubendo mones & facere, quod poſſir. & petere, quod non poſ- ſir, & adjuvat ut poſſs: cujus mandata gravia non ſunt, cujus onus ſuavt eſi: Veus nane ia ſ grul frin Deum: jet gra Mon Ge tiam i etror . tium, bilia, coneupi Conciſin ehtunn, glatie aolemid temn ſar Uari & Non V erotem Dion ſen Pop⸗ Mini ake Gata Dej l 5 Gemnat: len ſart (libus un Cat Noc pon Mandata lun grat Ule con unt. enn gr⸗ I i 0, n Cicret Uekun wn to⸗ine 1tentin ientbenr Patet ign a0 kudt 1o Mlle ſepernne 144d ON intut, Gbin Kr. 8 ertenl ccunba. itanuma. Nirt, 100 leri 1 ⸗ Cturſt n nee , cln/ fum, lens: in k, uint e⸗ oſtii. 1 uiMl Niile 4 7 — De Gratia Chriſti. 653 ſua gratia ſemel juſtificator non deſerit, niſi ab iir prius deſeratur. Erge Concilium docet, Deum adjuvare juſtos, ut poſſint, quod fit per gratiam ſuflicientem. Item Deus juſtos non deſerit; deſereret autem, niſi daret gra- tiam ſufficientem. Certe hic non damnatur error Lutheranorum & Calviniſtarum docen- tium, ideo mandata Dei efſſe juſtis impofſſi= bilia, quia omnia eorum opera ob pravam concupiſcentiam ſunt peccata, uti explicat Concilium lanſenius: ſed damnat errorem eorum, qui volunt mandata Dei ex defectu gratiæ eſſe juſtis impoſſibilia, quod docet Janfenius. Quippe Concilium damnat erro- rem jam a Patribus, fſcilicet Concilii Milevi-= tani & Arauſicani II. proſcriptum: ſed Patres. non proſcripſerunt hunc Lutheri & Calvini errorem libi adhuc eo tempore incognitum: Ergo damnat ſententiam quam Janſenius po- ſtea propugnavit poſt Lutherum, fcilicet ho- mini juſto aliquando deeſſe gratam, qua man- data Dei poſſibilia fiant. Deinde Concilium ſeſſ. 5. & 6. can. 25. Lutheri ſententiam damnat: Ergo can. II. & I18. damnat erro- rem Janſenii: quod clare oſtendunt rationes, quibus Concilium can. II. confirmat doctri- nam Catholicam: I. quia Deus jubendo monet, quod poſſis . . & adjuvat ut poſſis. 2. quia mandata ejus gravia non funt. 3. Quia fua gratia ſemel juſtificatos non deſerit, quæ contra errorem Janſenii directe pu- gnant. Nec juvat cum jJanſeniſtis dicere, Deum gratia habituali non deferere juſtum, niſi prius per peccatum mortale ab eo deſe- . . ratur: 654 Caput VI. ratur: Nam Concilium docet, Deum non deſerere juſtum ea gratia, qua poſſit pecca- tum vitare, præceptum implere, & in bono usque in finem perſeverare cap. 13. In Dei znim auxilio firmiſſzmom ſpem collocare & repo- nere omnes debent: Deur enim, niſi ipſi illiut gratic deſfuerint, ſcut Ooit opus bonum ita per- Riciet, overans velte & perficere. Ubi certe de gratia actuali ſermo eſt. Et cap. 16. CUum Chriſtus Jeſus tunquam caput in membra, & tanquam vitis in palmitts, in ipſor juſtificatos jJugiter virtutem influat, qu virtus bona eorum opera ſemper antecedit, & comitatur & ſubſe- quitur, milil ipſis juſtificatir amplius deeſſe cre- dendum eſt, quominus plene illis quidem operibuf, Juæ in Deo ſimt ſada, Divine Legi, pro hu- jus Vita ſtatu ſatis feciſſe cenſeantur. tio. Pro- batur ex S. Auguſtino, qui l. de corrept. & grat. c. 7. ait: Homo in co, quod audieras ac tenuerdr, in wverſeveraref, ſi velles, millo autem modo dici poteſt, id quod non audieras, erede- rer, ſi vellet. Ecce gratiam ſufficientem ju- ſto collatam; nam qui dicitur aliquid fac- turus, ſi vellet, debet habere expeditam ad id facultatem. Deinde S. Auguſtinus multis in locis docet, mandata Dei non eſſe homini impofſibilia: Ergo admittit gratiam ſufficien- tem in juſtis ad ea obſervanda. Ex his ſe= quitur 4to. hanc primam Janſenii propoſitio- nem: Aligua Mei precepta hominibus juſtis Oo⸗-⸗ lentihus & conantihur, ſecundum vræſentes, quds habent virer, ſunt impoſibilia, deeſt quoque illit gratia, gquq poſſibilia pant: Conſtitutionibus fummoram Pontificum Innocentii X. & Ale- Xäls 7 udri minn, orum lat jul t xret (Utenen Dail k! enten tilsg hnle Fee ſuſn E munde Pradia e kaute p niſ E ſehe l oros Ytia Veniat, ltei jſt itin ni & ten grat efiezcen dunt. 1 4 Dehgi fiann ſt ſed etie Locet dhedlieng tem, PPerte 4 um, on laye Melent futliatn dri De Gratia Chriſti. 655 Daon Xandri VII. merito eſſe damnatam ut teme- Dolrg rariam, quia eſt contraria communi Catho- Auim licorum ſententiæ: ut blasphemam, quia de- ,1, rogat juſtitiæ Dei, & fidelitati in promiſſis: Neehs ut hæreticam, quia pugnat contra Verbum e g Dei, & definitionem Eccleſiæ. Ratio eſt sto. tune ſuſti tenentur & poſſunt obſervare mandata Di em Dei; ſed hoc poſſunt ſolum per gratiam ſulſ- . tdh Kicientem (H. 348. juncto J. 352.) Ergo da- gente tuyur illis gratia ſufficiens. e,ſnheate . . . . . //R Sehol. Janſenius negat juſtis conferri a Deo gratiam Solvuntuß ona n wvere fufficientem, per quam tentationes ſuperare objeflio- G &e mandata obſervare poſſint. I. Quia homo ſine s,ô+ꝛ⁊᷑ ł K⸗-G lueſe n gratia efficaci nil boni ad ſalutem pertinens præ- “ “ ſtare poteſt. Joan. 6. v. 43. Nemo venit ag me, end r niſi Fater. . traxerit eum. Ke/p. S. Scriptura i, M ſæpe loquitur de gratia præveniente ad fingulos f. Ztl. n bonos actus necefſſaria; trahere enim indicat, quod e neil gratia voluntatem, non voluntas gratiam præ- aim veniat. II. Concilia & Patres de ſola gratia effi- eme caci juſtis conceiſa loquuntur, ſtatuunt fine 6 de gratia nihil boni fieri poſſe. (F. 3 0.) K»eſp. Con- ind, N cilia & Patres ſolum contra Pelagianos neceſſita- ioenten tem gratiæ in genere aſtrnunt, & volunt effe Aut 4 effficacem cum agimus, ſed ſufficientem non exelu- eim dunt. III. S. Auguſtinus 1. de grat. Chriſti c. 11. a bPelagio polcit, ut eam ex fide Catholica gra- Kinon, tiaam fateatur, qua bonum non tantum ſuadetur, eleu ſed etiam perſuadetur. Etl. de don. perſev. c. 22. mn fole docet Deum a juſto non prædeſtinato ſubtraheré I 'DH obediendi vires, & conſequenter gratiam ſufficien- uiin tem, quod tamen ob populi ſcandalum non vuk I) lrt⸗ aperte dici. Et de corrept. & grat. c. 8. dicit / . Deum, quibusdam juſtis perſeverantiam in bono ect,ge non dare. Et de perf. juſtit. c. 8. ait: juſtum ex unſe/ præſenti gratia aliquando non poſſe certa aligud ttonnmns mandata obſervare: Et quidem hoc ex poena pec- H ℳ cati originalis. Keſp. in primo loco S. Auguſti⸗ 14 , L nus 7 Gratia ſußiciens omnihus vel Pre-= Paratur vel datur. 656 Capvut VI. nus probat, gratiam internam eſſe neceſſariam ⸗ quæ ſubinde eſt efficax, ſubinde ſufficiens. In ſecundo loco omnino illam propoſitionem repro- bat & in reiponſione ad 12 ait: vires iaque obe- dientiæ non ideo cuiquam ſubtraxit, quia eum non pradeſtinavit: ſed ideo non prædeſtinavit; quia receſſurum ab ipſa obedientia eſſe prœvidit. In ter- tio loco agit de actuali perſeverantia, non de po- tentia perſeverandi. In quarto loco vult juſtum potentia conſequente conjuncta cum actu quædam mandata obſervare non poſſe ſine gratia efficaci, bene tamen potentia antecedente, quatenus orare poteſt, ut uberiorem gratiam accipiat. IV. S. Pe- trus fuit juſtus eo tempore, quo Chriſtum nega- vit: ſed tunc defuit illi gratia ſufficiens, nam Chri- ſtus ipſe Joan. 13. v. 36. dixit: non potes me ſe- qui modo, ſequeris autem poſtea. Reſp. S. Petrus, quando Chriſtum negavit, ab interna juſtitia jam defecit. Deinde S. Petrus non habuit quidem tunc gratiam efficacem, habuit tamen ſufficientem. Ver- ba Chriſti ſolum innuunt, S. Petrum tunc non moriturum eſſe, cum necdum haberet mandatum moriendi. H. 356. Gratia ſufficiens omnibus conceditur vel in præparatione, vel in executione. Ita 1Imo. docet S. Scriptura. Ezech. 33. v. 10. Molo mortem impii, ſed ut convertatur. I. Tim. 2. vV. 4. Deus vult omner homines ſalvos fieri. (K. 87.) Ergo media ad falutem necefſaria & gratiam ſufficientem illis confert, vel fal- tem præparat. 2do. Concilium Valentinum III. can. 2. ait: malos non ideo perire, quia boni eſſe non potuerunt, ſed quia boni eſſe noluerunt. Et Tridentinum dicit, Deum nos adiuvare, ut poſſimur. atio. Innocentius I. in ep. ad Conc. Cartha. ait: Quotidiana praſtat omini omini f Gruon lept. & filn, pa gtin ei tin dch itere ſet er Metino 1on ſ olte rejieit i Döterant tpiut, tivum rej 102, ug, ol 2, 0 D. Tonn Eeeſte gr unt, n tes. Ven Un grat Coibus me irle AIran De Gratia Chriſti. 657 ueld homini remedia. Et S. Auguſtinus I. 3 de lib. nln 2: bit. c. 22. Accepit autem homo, ut pie & onean ee „7 „ .3 . .4 ig Aligenter guxrat, ſi velit. Ato. Ratio eſt: Ne . V. gilms Deus ſerio vult omnium hominum falutem: ſiut4 (J. 87.) Sed hæc non eſt poſſibilis ſine gratia ii e ſaltem ſufficiente: (J. 346.) Ergo omnibus 1, Nantk eam vel confert vel fſaltem Ppræparat. O nuſt in . . S dichtm Schol, r. Lutherus & Calvinus docent, iis omnibus Solvuntun 3, deeſſe auxilium ſufficiens, qui non ſunt prædeſti- ohjeblio- ekien Vt nati. I. Quia S. Auguſtinus ep. 207. ait: ſcimus nes. t. II. gratiam non omnibus hominihus dari. Et l. de cor- rium e rept. & grat, c. 1I. nunc quibus deeſt tale acdhjuto- , nand rium, pona peccati eſt. Keſp. S. D. loquitur de Gte . gratia efficaci & juſtificationis „non vero de gra- .Penn tia ſufficiente. II. Si & Auguſtinus voluiſſet ad- i mittere gratiam ſufficientem in omnibus, potuiſ- t anitat ſet exX hoc capite facile refutare monachos Adru- Kentn metinos conquerentes ſe injuſte corripi, quod id ines non facerent, ad quod gratiam non haberent: mun is quod tamen non facit, ſed cauſam negatæ gratizæ “ rejicit in peccatum originale. Keſp. S. D. probat etiam eos injuſte conqueri, quia acceperunt gra- tiam ſufficientem, per quam efficacem impetrare Eurt poterant: orent, ait, ut, quodg nondum habent, olk atcipiant. Originale autem tantum radicale mo- one Iüln tivum rejectionis eſt in iis, quibus remiſſum eſt: G. 1o. M. (G. 102. Schol. 4.) & ibi loquitur S. D. de infide- 1. II. libus. ſilun 4 Schol. 2. Quærunt hic Scholæ falva fide, nam juxta An infide- nece! D. Tournely, hoc unum eſt de fide, juſtis non libus den- AQeeſſe gratiam, qua mandata Dei illis poſſibilia tur gratiæ elt, g. fiant, an etiam infidelibus dentur gratiæ ſufficien ſußicien- Aerian an! dentur Sr . N . tes. Verofimilius eſt, etiam infidelibus dari quas- tes. ee, dam gratias ſufficientes vere & proprie diétas, en m Eratias Probi H quibus mediate & fidem & ſalutem obtinere poſ- ſ Dunk fint, & non tantum has gratias illis præparari, Ceiisl uti vult P. Gonet. Probatur hoc I. Rom. I. v. 20. 0 164 ubi ſeuut p- un „% Schram Inſiit. Theol. Tom. I. ä 658 Caput VI. ubi gentes dicuntur ex rebus creatis potuiſſe Deum cognoſcere, glorificare, & ad ejus caltum & amo- rem excitari, ita ut inexcuſabiles ſint, quia cum cognoviſſent eum, non ficut Deum glorificave- runt. Sed excuſari poſſent, ſi omni gratia in- terna deſtituti fuiſſent, cum gratia externa ſine interna nihil ad motum veræ pietatis conferat (§S. 346.) Ergo hac non deſtituti fuerunt. 2. S. Auguſtinus in Pſ. 57. ait: In ipſis cordibus noſtris veritas ſceripſit: Quod tibi non vis fieri, ne facias alteri.. . Sed ne homines ſibi aliquid defuiſſe que- rerentur, ſcriptum eſt & in tabulis, quod in cordi- bus non legebant Et S. Proſper de voc gent. c. 14. Adhibita ſemper eſt univerſis hominibus quæ- dam ſuperna menſura dokrinæg, quæ etſi parcioris occultiorisque gratie fuit, ſuficit tamen, ſicut Do- minus judicavit, quibusdam ad remedium, omni- bus ad teſtimonium. Et Orofius in apol. de arbit. libertate. Mea ſemper hœc eſt fidelis & indubitata Jententia, Deum adjutorium ſuum.. Auniverſis in hoc mundo gentibus propter longanimem ſui æter- namque clementiam ſuhminiſtrare. 3. Deus vult ſerio omnes ſalvos fieri, (G. 87.) Ergo etiam media & gratiam ſufficientem ad hoc illis con- fert. Non obſtat I. quôd fides ſit prima omnium gratiarum: Ergo cum infideles non haheant fidem, nec habent gratiam ſufficientem. Keſp. Fides inchoata & imperfecécta, ſcilicet cognitio Dei, eſt prima gratia, non vero fides perfecta & explicita in Chriſtum, quæ quidem eſt prima gra- tia, qua juſte vivitur, & ad gratiam ſancétifican- tem homo proxime diſponitur, non vero eſt pri- ma gratia abſolute, quo remote diſponitur. Fides autem inchoata juxta S Auguſtinum de prædeſt. c. g. quibusdam non datur quoad actum, quia non omnes credunt, datur tamen quoad poſſe ſal- tem remotum. II. Sic non daretur ignorantia invincibilis fidei, & Eccleſia fruſtra oraret pro infidelibus, ut Deus eos ad fidem adducat. KXꝶ v. Ignorantia Evangelicæ fidei in infideli talis eſt, ut D mora- notalite entiot le ſoln hoſtt, Celan r Gbibs ek, mi Pen in otni Ciels e to, gun ane ron CAnn 0Ns Non Pen pon Deo Nebded Dorum notez Dens OtIes Uünne loni e ilis done aaligtn doncelan Ullun, tin ſiei Mne not ol 3. D (Omni an Conet 4 deri, col Drære.) 3 oler lig gat 4 onci tn ref, . Alet, De Gratia Chriſi. 659 Nilede moraliter vinci non poſſit ex certa & deliberata RKH intentione, quia medium ad eam vitandam con- t, Küan fuſe ſolum illi proponitur, licet abſolute vinci n gi poſſit, adeoque eſt invincibilis. Orat autem Ec- Nnl gü cleſia pro infidelibus, ut Deus præter illas gratias, exten quibus mediate ad fidem pervenire poſſunt, hoc totis dren eſt, majora gratiæ auxilia impetrare, iisque me- nerunt. 1 diantibus fidem optinere, det illis gratiam, ut ad hriſtue fidem imm diate perveniant, quæ gratia fidei non i, N/ Aſ omnium. 2. Theff. 3 v. 2. III. (iratia ſuffi⸗ 1ifdes ciens eſt illuminatio mentis & excitatio volunta- Culniri tis, quam Deus in nobis operatur: ſed infideles wor hanc non ſentiunt: Ergo non habent imo juxta HMUBMUã S. Auguſtinum ſerm. 154 gratia Chriſti infideli- ⸗ parin bus non datur. Reſp. Infideles illam inſpiratio- , ſuutl nem non ſentiunt id eſt, non refleétunt, nec a iun, on Deo eſſe intelligunt, licet ſentiant. Item non . des habent gratiam Chriſti refurreétionis glorioſæ ju- leg “ ſtorum, habent tamen gratiam Chriſti, qua re- 6 “ mote ad eum converti poſſunt. IV. Act. 14. v. 15. . inche Deus dicitur in præteritis generationibus dimiſiſſe HW omnes gentes ingredi vias ſuas. Et c. 16. v. 6. 6 Paulus & Timatheus prohibentur àa Spiritu S. bid e⸗ loqui Verbum Dei in Afia; ergo gratia ſufficiens toe HW illis conceſſa non fuit. Reſp. Ex primo ſolum inn e colligitur, illis gentibus tam copioſam gratiam NoN N conceſſam non eſie, qualis aliis obtigit, non vero elten. 1. nullam. Eodem modo Afiatieis tunc quidem gra- lcet tiea fidei data non fuit, (ed nullam collatam eſſe, les heſ⸗ 8 plane non ſequitur. it, Schol. 3. Excœcati etiam & obdurati non privantur An excaz nn omni auxilio gratiæ ſufficientis. Ita contra P. catis de- n ven N Gonet docentem, illud tantum excoecatis exhi- tur gratia oridet beri, colligimus ex teſtimoniis S. Scripturæ (Schol. ſuficiens. nn e⸗ 6 przec.) citatis: quibus accedit S. Auguſtinus in lm, Pfſ. 6. ſcribens: Ea eſt cœritas mentis, in -am quis- aſlacg quis datus tuerit, ab interiori Dei luce ſecluditur, enr aen ſed nondum penitus, cum in hac vita eſt: Quo n n 17 etiam referri poſſunt generalia S. Auguſtini placita: gnet 1 ſcilicet, mandata Dei non eſſe impoſiibilia: ne- idhen 1t 2 minem 660 Cuput VI. minem in eo peccare, quod cavere nequit: illos a peccato excuſari non poſſe, qui obtendunt, ſe gratiam non accepiſſe: quæ omnia non tenerent, ſi excoecati carerent omni auxilio gratiæ ſuffi- cientis. Non opfſtat I. quod Joan. 12. vV. 39. dicatur: Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Maias: Excæcavit oculos eorum, & induravit cor eorum, ut non videant ocu- lis, & non intelligant corde, & convertantur, & ſanem ezos. Et alibi cor Pharaonis indura- tum fuiſſe dicitur. Ergo induratis non datur gratia ſufficiens. Neſp. Judæi excœcati non po- terant credere impotentia conſequente & volun- taria, quia nolebant, vel in ſenſu compoſito ex- cocationis, non vero impotentia antecedente in- voluntaria, & in ſenſu diviſo. Item Deus non induravit Pharaonem poſitive impertiendo mali- tiam, ſed negative non impertiendo miſericor- diam & gratiam efficacem ob peccata, quibus gra- tiæ ſibi datæ refiſtit. II. S. Auguſtinus in ep. ad- Rom. ait: Pharaoni non imputari, quod non ob- temperaret, quandoquidem obdurato corde obiem- perare non poterat. Et ep. 194. ait: Deum indu- rare non imnertiendo miſericordiam. Et Il. de nat. & grat. c. 22. Nec cogitat prœvaricatorem legis quem digne lux deſerat veritatis, qua deſerius uti- que ſit owοο. Keſp. S. D. in primo loco vult inobedientiam Pharaoni imputari non tantum ra- tione ſui, ſed etiam ratione cauſæ ſcilicet prioris infidelitatis. In altero loco loquitur de gratia ef- ficaci. In tertio de impotentia conſequente, & voluntaria, non de antecedente. III. 2 Machab. 9. v. 8. Antiochus oravit Dominum, a quo non eſſet miſericordiam cbnſecuturus. Et Hebr. 12. V. 17⸗ Eſau non invenit vœnitentia locum, quanquam cum laclirgmis inquiſiſſet cam. Et Eccl. 7. v. 14. emo pvoteſt corrigere quem Deus deſpexerit. KReſp. An- tiochus pro doloris ſolatio, non pro peccati re- medio orabat. Et Eſau deflebat ablata fibi pri- mogenita non peccata. Et illud: nemo poteſt cor⸗ crtige ſel me UIpſien lat. (al 4. T ſilntem Candis COntr tat, De nits & ientbns Cieniis n (N De ſilv! drioa Ugo⸗ n ſll cientet, Gelenci 1K Hol intl e lg, l eſ in tönnmn 4 De hori, Chen mt Den VOr rE edr linkans! eni poſl Tentibus. lrr ord Gnum m Mr eo aulrn De Gratia Chriſti. 661 nennitt: in ernnt corrigere, denotat, quod difficile ſit corrigere: n ktet vel melius: nemo poteſt corrigere defectum nt . phyſicum curvitatis, nam in Hebræo ſequitur IH , quod curvavit, depravavit, ſignifl⸗ felenn, cat. . . uls eon Uictt er Schol. 4. Deus etiam omnibus infantibus media ad An Deus vonnerlen, ſalntem necefſaria præparavit, ac de illis appli- nihus oris rr candis ſufficienter, quantum ex ſe pro vidit. Eſt infantibus 6 pon En contra Vasquez in 1 S. Th. d. 96. c. 2. qui pu- dot media Cati nonp⸗ tat, Deum infantibus in utero matris, vel jam ad ſalutem e & vo natis & ſine culpa parentum ſine Baptismo mo- neceſſa- npofito e rientibus de applicatione medii ad ſalutem ſuffi- „ig . edlentel cientis non providiſſe. Probatur autem I. ex eo, Dells nd quod Deus vere & fincere velit omnes homines dend ſalvos fieri: (§. 87.) Ergo etiam infantes. Sed 0 mle. otiofa & ſterilis non eſt hæc Dei voluntas: (l. c.) , Cbug Ergo Deus vi illius etiam parvulis præparavit me- ns ien! dia ſalutis necefſaria, & de iis applicandis ſuffi- (Med in cienter, quantum eſt ex ſe, providit, alias vix iniheine defenditur, quod Deus velit, omnes ſalvos fieri. . Denn ib 2. §. Proſper l. 2. de vocat. gent. c. 20. ait: Won lil en irreligioſe arbitror credi, neque inconvenienter in- iuonne tellige, quod iſti paucorum dierum homines, ad . em illam pertineant gratig partem „ quæ ſemver univer- no hoſ Ais eſt impenſa nationibus. Non obſtat I. quod en ulnt S. Auguſtinus de don. perſev. c. 12. dicat, Bap- elcetiei tismum ſubinde Deo nolente, parvulis non dari. ſclieine . . Keſvp. Deum nolle voluntate conſequente, quia re in eenatel ut Proviſor univerſalis non tenetur perturbare or- . 4 Prli dinem naturalem cauſarum ſecundarum, vult ta- ,2 11 men voluntate antecedente. II. Deus cum na- 4 1, 8 turæ curſum inſtituit, in quo prævidit futurum, NN ut infans moriatur, priusquam Baptismus illi con- unmu .; II 1 11 1 e „ ferri poſſit: Ergo non providit de mediis fuffi- . l. 5 cientibus. KReſp. Deus directa voluntate eum na- ccaͤte turæ ordinem non inſtituit, ut infans ante Bap- D 1 n⸗ tismum moriatur, ſed velut Proviſor univerfalis de noſtro concipiendi modo prius certum ordinem Nendk cauſarum ſecundarum inſtituit, antequam de re- T t 3 medio ECratia dividitur in ope- rantem & cooperan- tem &c. 662 Caput VI. medio ſalutis infantium quidquam decrevit: ſi in hoc curſu infans ita conſtituatur, ut vi naturæ mori debeat, in voluntatem Dei direétam non re- cidit, quod ſalutis remedio actu privetur, ſed tan- tum in voluntatem ejus permiſſivam, & cauſas ſecundas, quarum curfum perturbare non tenetur. G. 357. Hucusque de gratia ſufficiente egimus: antequam vero de gratia efficaci tractemus, Diviſio gratiæ actualis in operantem, præ- venientem ſeu excitantem, & cooperantem, adjuvantem, concomitantem & fubſequen- tem (H. 343. Schol. 2.) confirmanda eit. t quidem gratia operans colligitur Philipp. 2. Deus qui operatur in nobis velle & perſieere. Gratia cooperans ex I. Cor. 15. Non ego, ſed gratia Dei mecum. Utramque inſinuat Con- cilium Arauſicanum II. can. 9. Quoties bona agimus, Veus in nobis atque nobitoecum, ut ope- remur, operatur. Et S. Auguſtinus 1. de grat. & lib. arbit. c. 17. ait: Cooperando in nobit Deus perficiet, quod operando incepit, quia ip- ſe, ut velimus, operatur inciviens, qui volemti- bus cooperatur perficienn. Gratia præveniens indicatur Pſ. 538. Wlſericordia eius praveniet me. Gratia excitans Apoc. 3. ſlo ad oftium, & pulſo. Gratia ſubſequens Pſ. 21. WMiſeri- cordia ejus ſubſeqguetur me. Gratia adjuvans Pl. 69. Deus in adjutorium meum intende, Do- mine ad aduvandum me ſeſtina. Accedit S. Auguſtums in Ench. c. 32. & 1. 2. de peccat. mer. c. 18. Et ipfa Kccleſia quæ Deum modo oret, ut excitet fidelium voluntates, modo u lt alti bre 6 cap. rilati liu co⸗ Lfol. telecl (koye igendn hel Uie Mon (o me Thom RK W En mere toe Em tatis Urgo rt en COlNexi I, Datru 1I. ta 1. 2. Rinno Holln in eli ne teriti 1 1t i umn Gom m? etnl ſkt⸗ m, Coul nontkien, te Ernns tractenne, tem, N ln Wmnl o.N n, U 5l,deg io n li e Meress n hit De Gratia Chriſti. 663 ut actiones eorum, quas aſpirando prævenit, adjuvando proſequatur. Et Tridentinum ſeſſ. 6. cap. 5. ait: Diſponuntur ad juſtitiam, dum excitati Divina gratia & adjuti, ſidem ex au- ditu concipienter, libere moventur in Deum. S hol. Gratia actualis dicitur operans, quatenus in- Gyatia telletum & voluntatem ad agendum applicat: operans Cooperans vero in quantum cum illis potentiis ad & coope- agendum applicatis producit actionem. (§. 343. vans quid. Schol. 2.) Nam gratia dicitur operans reſpectu illius effeétus, in quo mens noſtra eſt mota, & non movens: cooperans vero reſpectu illius, in quo mens noſtra & movet, & movetur juxta S. Thomam art. 2. Sed reſpecétu illius effectus, qui eſt applicare voluntatem ad agendum, voluntas eſt mota & non movens, cum ad illam voluntas mere paſſive ſe habeat, recipiendo Divinam mo- tionem: reſpectu vero alterius ſe habet ut movens & mota, cum operationem & conſenſum volun- tatis non ſolus Deus, ſed etiam voluntas efficiat. Ergo &c. §. 358. Gratia efficax eſt, quæ certam & infalli- Gratia bilem habet cum effectu ſeu bono opere TMicax connexionem, ſeu quæ certo & infallibili 4uid. influxu conſenſum voluntatis ſemper expri- Wmlit. F. 359. Datur in ſtatu naturæ lapſze Gratia effi- Datur cax. Ita patet Imo. ex S. Scriptura Ezech. 36. gratia v. 27. Auferam cor lapideum de carne veſtra, Hicax. & dabo vohis cor carneum, & Spiritum meum vonam in medio veſtri, & faciam, ut in prœ- ceptis meir ambuletir. Joan. 6. v. 37. Omme, Tt 4 quod 664 Caput VI. quod dat miti Pater, ad me veniet. Philipp. 2. v. 13. Deus operatur in nohis & velle & per- Ficere. 2do. accedunt Patres: Tertullianus de anim. c. 21. Erit vir Divinœ gratiq poten- tior utique natura, habent in nobis ſubjacentem ſibi liberam arbitrii poteſtatem. Et S. Augaſti- nus l. de præd. S. S. c. 8. Hac itague gratia, gud occulte humanis cordibur Divina largitate tribuitur, a nullo duro corde rtſpuitur, ideo quippe tribhuitur, ut cordis duritia primitur au- Jeratur. 3tio. homo ad poſſe operari eget gra- tia fufficiente: (§. 354.) Ergo, ut actu ope- retur, eget gratia efficaci, quia non minus ad poſſe quam ad operari in ordine ſuperna- turali maxime proportionatus non eſt. H. 360. Eſicacia Efficacia gratiæ non debet repeti ex dele- groent (tatione ſuperiori ſeu per gradus relative vi⸗ non ee Gtrice neceflitante. Probatur 1mo. ex S. Scri= e btura, quæ liberum hominis arbitrium ubi- ne neceſf- que aſtruit, maxime Eccli. c. 15. & 31. uti tante. alibi probabitur, per gratiam autem effica- cem neceſſitantem hoc tolleretur, uti ex alibi dicendis conſtabit. 2do. S. Auguſtinus de Spiritu & litt. c. 31. ait: Cum poteſtar datur, non neceſſitas utique imponitur. Et c. 34. Agit Deus, ut velimus & credamus . . . ſod con- Jenlire vel diſſentire propriæ voluntatis eſt. 3tio. Concilium Tridentinum ſeſſ. 6. can. 4. definit: & quis dixerit, liberum hominis ar- bitriam a Deo motum & execitatum nihil coo- Verasi aſſentiendgo Dto ecitanti atque vo- anti ci, (Wi in enn. (nncilia Uthen iumn 2 Arurment lum Geroncun Ceine ſe wotn Nrdtie al Elentie, ute. C Ment ſwonem iur i, /0 bertar g ſen deles ſineni eritun loe Cocel Uhra altr Ntol. . Eechation uad re robat her. 0. bicen 4 lius nos Ne/ Utem ne⸗ laretnr nol De Gratia Chriſti. 665 canti . .ç⸗ negue voſſe diſentire, ſi velit: ſed o veluti inanime quoddam nilil omnino agere, OIIIm mereque paſßive ſe habere anathema ſit. Hic Concilium duos errores damnat, primum Lutheri, quo prius docuerat, liberum arbi- . trium ad motiones gratiæ paſſive velut in- eGh ſtrumentum inanime ſe habere, & declarat, An ipfum agere, & gratiæ cooperari aſſentiendo. Uer,Aà Secundum, quo Lutherus cum Calvino ac ine deinceps Janfenius aſſeruit liberum arbitrium ſic motum neceſſario, quamvis non coacte, gratiæ aſſentiri & cooperari. & definit, poſſe diffſentire, quod denotat libertatem a neceſ- ſitate. Concilii definitionem confirmarunt In- nocentius X. & Alexander VII. hanc propo- ſitionem janſenii damnantes. Ad merendum & demerendum in ſtatu naturæ lapſæ non requi- ritur in homine libertas a neceſſitate, ſed ſuſfcit ert⸗ libertas a coaltione. Qui enim docet gratiam eliiee ſeu delectationem cœleſtem victricem neceſ- ex N ſitatem inferre, is docet, ad meritum & de- rimd. meritum ſufficere libertatem a coactione: Sed Egrt hoc docet Janſenius: (H. 352. Schol. 1.) tex plura alibi. Schol. I. Janſenius efficaciam gratiæ reponit in de- Solvuntur lectatione victrice indeliberata & neceſſitante, ubi objeffio- quoad rem ſentit cum Calvino. (§. 352. Schol. 1.) nes. probat hoc I. quia S. Auguſtinus I. 3. de peccat. mer. c. 19. Chriſti gratiam vocat cœleſtem & vi- Rricem deleftationem. Et in ep. CGal. ait: quod am- plius nos delettat, ſecundum id operemur, neceſſe sſt. Reſp. S. D. non ait, tali delectatione volun- tatem necefſario ad conſenſum pertrahi, cum ibi hortetur ad refrænandam illicitam deleétationem, & agnoſcat, voluntatem ei aliquando refſiſtere, Tit 5 dicens 666 Caput VI. dicens c. 14. Aliquando ratio viriliter etiam com- motam cupiditatem refrænat. Et in altero loco loquitur de deleétatione deliberata ſubſequente li- beram voluntatis electionem, ita ut ſenſus ſit: neceſſie eſt, ut operemur id, quod magis delibe- rate amamus, & quod praétice nobis magis pla- cet: quæ necefſiſitas non eſt abſoluta, ſed hypo- thefica: non antecedens, ſed conſquens noſtram libertatem. II. S. Auguſtinus I. I. ad Simplic. c. 2. ait: Voluntas inſa, niſi alquig occurerit, quod de- atqut invitet avimun,, moveri nulto modo po- teſt: hocg utem let occurrat, non eſt in hominis po- teſtate. NReſy S. D. hie lequitur de deleétatione indeliberata, quam produciv gratia, per quam fit, ut voluntas in acta pouta polſlit ſe libere movere in ulteriorem actum deliberatum, mediante tamen ulteriori gratia voluntatem ad id movente; adeo- que non agit de delectatione necefſitante. In quo Schol. 2. Celebris bic in Scholis ventilatur quæſtio, conſtſtat in quonam efficacia Gratiæ conſiſtat. P. Ludovi- efcacia cus Molina reponit efficaciam gratiæ in conſenſu grati& voluntatis, ita ut non gratia voluntatem, ſed MWolinæ voluntas gratiam determinet, efficiatque per con- ſententia. ſenſum, ut gratia ſit efficax, per diſſenſum vero, ut ſit inefficax, & mere ſufficiens. Hanc ſuam ſententiam eſſe novam & Patribus incognitam ul- tro fatetur Molina q. 23. a. 4. diſp. 1. putatque ad conciliandam libertatem hominis cum gratia, eelſle aptiſſimam. Verum hic modus conciliandi S. Auguſtino & cognitus, & ab eo rejeétus fuit, uti patet ex l. de grat. Chriſti c. 47. ubi expen- dens, quod bPelagius ſcripſerat, poſſe velle, & poſſe agere eſſe a Deo, qui naturam contulit: velle anutem, & agere eſſe a nobis & ex libero arbitrio, ſubjungit: Sr conſenſerit nobis Pelagius; ipfam etiam voluntatem &, aftionem divinitus ad- juvari, & c adjuvari, ut ſine illo adjutorio mihil bene velimus &' àgamus. .. nihil de adjutorio gra- tiæ Dei, quantum arbitror, inter nos tonnovetk⸗ relin- lirguet Dolinam cente 5 lem à s al uilio un r trionn (conlorme WINOS hſeme ſten 4 lnt ſino Neyte Fl titk ner dit, a lammate APrh⸗ tihutg m vol Gule In nohis chier Lalume l iien Nhis g letperis tns ver Iui conle ſentiente Aetkunder. n Ateroln negtene nt in 1 ds men⸗ ,lA Pens norn nlat ert, ℳ konitif gelechnie per gin 4 bere mmoN diante tat NENN Cante. ther ett t. Nl ie in ut⸗ wntaten, 4 eingeſee Menine 6 Ee; olgim lio nine De Gratia Chriſti. 667 relinquetur. Ex quibus verbis colligitur quidem, Molinam non efſe Pelagianum & heæreticum in mente S. Auguſtini, qui Pelagium abſolvit, modo ſaltem admittat, id quod revera admittit Molina, nos actu nec bene velle, nec bene agere absque auxilio fine quo, ſeu gratia fufficiente. Sed S. D. hunc modum conciliandæ gratiæ cum libero arbi- trio nunquam admiſit, utpote S. Scripturæ minus conformem. Nova hæc Molinæ doctrina pliurium animos ſtatim offendit, ac primo proſcripta in Academia Lovanienſi, & Duacenſi, tandem ad ſedem Apoſtolicam delata eſt. Hinc celebratæ ſunt famoſæ Congregationes de Auxiliis fub Cle- mente VIII. & Paulo V. quarum acta a diverfis edita fuerunt, judicium tamen Papzæ hactenus non exiit, ac proinde hæc ſententia ab Ecciefia exprefſſe damnata dici nequit. Nihilominus hæc ſententia a pluribus Theologis rejſicitur 1. quia S Scriptura tribuit gratiæ efficaciam antecedenter ad conſen- ſum voluntatis Philipp. 2 Deus operatur in nobis & velle & perficere. Non ait Apoſtolus operatur in nobis poſſe velle, quod eſt proprium gratiæ ſufficientis, ſed ipſum velle, id eſt, ipſum con- ſenſum efficaciter operatur. 1 Cor. 4 Guis enim te diſcernit? Quid autem habes, quod non acce- viſti? & autem accepifti, quid gloriaris, quaſi non aceeperis? Sed ſi gratia ſolum dat pofſſe, volun- tas vero conſenſum, per quem gratia fit efficax, qui conſentit habet, quo ſe diſcernat a non con- ſentiente fimili gratia adjuto, nempe per conſen- ſum, quem dedit, habet aliquid, quod non acce- pit, unde gloriari poteſt. (§. 73. Schol. 2.) Item Rom. 5. MWon volentis neque wurrentis, ſed miſeren- tis eſt Dei. Ex quo infert S. Anguſtinus l. ad Sim- plic. q. 2. Won igitur ideo diktum putandum eſt, gquia ſine ejus adjutorio non pvoſſumus adipiſci, quod volumus, ſed ideo potius, quia niſi ejus voca- tione volumus. 2. Molina ipſe fatetur, ſenten- tiam ſuam eſſe novam & Patribus incognitam: Ergo vel ex hoc capite deſerenda eſt, juxta prin- cipia Rarum Jſententia. Caput VI. cipia in diſſ. procem. ſtatuta. 3, in ſententia Mo- linæ gratia efficax ab humano arbitrio dependeret, & ab eo eſſet impedibilis, & ſic eſſet efficax, & non efſſet (G. 92. Schol. 3.) rueret certitudo Di- vinæ ſcientiæ & prædeſtinationis (S. 72. Schol. 4. & 73. Schol. 2.) Et denique Pelagius non ſolum refutatur a S. Auguſtino, quod repeneret poſſe in natura, adeoque negaverit gratiam fufficientem internam, in quo differt ſententia Molinæ ab hæ- reft -Pelagii, ſed quod dixerit, preter gratiam fufficientem liberum arbitrium alio auxilio non indigere, ut bonum ſupernaturale velit & perfi- ciat cum concurſu Dei generali. Congrui- Schol. 3. P. Suarez ſententiam Molinæ temperavit, docuit, gratiam efficacem conüſtere in comgrui- tate & attetaperatione illius cum libero arbitrio, in talibus cireumſtantiis poſito, in quibus Deus per ſcientiam mediam (§. 73. Schol. 1.) prævi- dit, hominem gratiæ conſenſurum, fſi illi in iſtis circumſtantiis conferatur Unde docet 1. Deus alios præ aliis velle efficaciter vocare: (F. 94.) Sed ne bona illa voluntas libertati noceat, vult 2. Deum per ſcientiam medism explorare, quid voluntas humana eflet actura, ſi in his vel illis circumſtantiis daretur gratia, & cum prævidit eam ſub hac conditione conſenſuram, tum demum de- cernere gratiam, quæ ideo dicitur congrua, quia a Deo exit tempore opportuno, & in talibus cir- cumſtantüs voluntatem prævenit ut quamvis ex entitate ſua ſit ſolum fufficiens, prout tamen a 4 1.1; 1 Deo dirigitur per ſcientiam mediam, infallibiliter habitura iit effeéctum. Hinc fit, ut efficacia gratiæ a conſenſu voluntatis quidem petatur ita ut ſit efficax, quia voluntas conſentit, nec tamen fit, ut qui conſentit, poſſit ſe diſcernere ab alio, qui non conſentit, non enim propriæ voluntatis eſt, quod præ alio gratiæ conſenferit, ſed ſingularis Dei beneficii quod gratia opportuniori tempore gum prævenerit. Hanc ſententiam defendebant Patres Utres Viya, aret Nento 1. gvi lolut Cocet in cite ſeram cor can ioft Dotent manfu⸗ Peenite, Vertit Uww eke⸗ fentes us i Teint Mi. Hpceun Pörindo rnmn & kintiüis ¹ Hæc Multi re intio Dlres ni leſktinati ta, ſalte Voluntu gratie (Schol. 1dtandl 1s, eſt 1 gdi⸗ noſt 4 ctiam elhenti nnns De Gratia Chriſti. 659 Patres S. J. ex decreto Præpofiti Generalis Aqua- viva, qui a. 16 13. cavit, ne in ſocietate propu- gnaretur ſententia P. Molinæ ſine hoc tempera- Kan mento. Hæc ſententia multis iterum non placet Cetibl ſtetirl Eete I. quia S. Scriptura efficaciam gratiæ repetit ex abſoluto Dei dominio in voluntates humanas; docetque Deum pro libitu eas immutare, etiam in circumſtantiis minus congruis: Ezech II. du- feram cor lapideum de carne veſtra, & daho vobis cor carneam. Non expectat hic Deus congruas Tert g diſpoſitiones, nee captat tempus opportunius, ſed Mldi potenter efficit ut operetur. Sic cor Affſueri in Velit E manſuetudinem Eſtbh I1s. Latronis in cruce in poœnitens in circumſtantiis minime congruis con- vertit Quid congruum in circumſtantiis, in quis e tenpent bus efficaciter vocati ſunt Jacobus & Joannes re- e cang ficientes retia, Matthæus ſedens in telonio, Sau- detd lus ſpirans cœdis & minarum. Certe Deus dice- Cnbuel retur valde improprie dare velle & perficere: e Philipp. 2. dare Spiritum bonum, auferre cor lapideum, ſi alium ttahit in ſuam ſententiam ex- plorando ejus animi propennhonem, & captando locum & tempus opportunam, & in his circum- wret,ſ ſtantiis eum ponendo, in quibus ille conſentiet. n “ 2. Hæc ſententia nititur ſcientia media, quam hoe 1 multi rejiciunt: (F. 73. Schol. 2.) Item præde- ſtinatio penderet a meritis præviſis, quod iterum plures negant: (F. 90. Schol. 2.) imo etiam præ- deſtinatio ad gratiam præſupponeret ſi non meri- cngn ta, ſaltem diſpoſitiones & præviſum conſenſum Ein voluntatis, ſi gratia concederetur, & ſic efficacia nt gun gratiæ eſſiet ex conſenſu præviſo, quod modo t (Schol. præc. rejectum fuit Item hic modus captandi occaſiones ad alliciendas voluntates libe- ras, eſt Deo indignus, & ſolis creaturis compe- tit, quia Deus immediate dominatur voluntati- bus noſtris, & dat illis non ſolum efſe liberum, ſed etiam velle & operari liberum. Denique hæc ſententia denegat Deo imperium in voluntstes humanas, & liberum arbitrium ita independsns acit, ſit eficaa ab intrin- ſeco. Caput VI. facit, & dominam ſuorum actuum, ut Deus ip- ſe, ne eam juribus conceſſis ſpoliet, & nullam necefſſitatem illi inſerat, teneatur ſe ad ejus nutum fingere, & obſervare, quæ foret ejqs propenſio in præviſis circumſtantiis, ut ab illa obtineat, quod intendit. Dicunt quidem Congruiſtæ I. Luc. 10. fieri mentionem gratiæ congruæ, ubi eadem gratia in Corrozaitis non habuit effeétum, quem tamen in Tyriis, ſi data fuiſſet, habuifſet: Ergo efficacia eſt a congruis diſpoſitionibus ſubjecti. Sed alii Keſp. hoc gratiam in Tyriis non ratione ſui habuiſſe, ſed ratione alterius, ſeilicet auxilii effi- cacis adjunéti. II. Citant S. Auguſtinum qui I. 1. ad Simplic. c. 2. ait: ex multis uno modo voca- tis eos ſolos ſequi vocationem, qui ei capiendæ idonei reperiuntur. eſp. S. D non loquitur de idoneitate, quæ in libero arbitrio, ſed in gratia concefla ſcilicet efficaci conſiſtit. III. Auxiium quodeunque eſt ab huine iruſtrabil, quia illi diſſentire poteſt. Ergo non eſt ex ſe efficax. NR„eſp. Eſt ſolum in ſenſu diviſo fruſtrabile, non vero in ſenſu compoſito. Vid. (§ 92. Schol. 3.) An gratia Schol. 4. Multi Theologi eum Thomiſtis docent, ratiam efficacem eſſe talem ex omnipotentiſſima Dei voluntate. & fupremo dominio in noſtras voluntates, adeoque eſt per ſe efficax ex natura ſua, ab intrinſeco, non tantum infallibilitate ſcien- tiæ ſed etiam cauſalitatis, ita ut infallibiliter con- ſenſum voluntatis inferat. Nam 1. ita docet S. Scri- ptura, uti ex diétis patet, cum neque ex con- ſenſu voluntatis: (Schol. z.) neque ex congrui- tate, (Schol. 3.) fit efficax. 2. Ita docet S. Au- guſtinus qui 1. 1. de pecc. mer. c. 9. vocat gratiam efficacem Spiritus S. occulti imam gratiam. 1. de grat. Chriſti c. 24., internanz poteſtatem. I. 4. con- tra Jul. c. 8. ommipotentiſimam voluntatem. l. de corrept. & grat. inclinandorum cordium omnipo- tentiſimam poteſtatem. Et S. Th. q. 6. de malo ait: Meus movet voluntates imazautabiliter vropter 6 — ſeuai : irine ax: leſtinat chol. mediun, Us teſ⸗ Otation Lam " ciat, 6 is /l I. n loluntate lol 5. eſns ei Hnns e Kdaer tumae Volont Vt nod Genam! Klol 6, AOhne Vere Tegbiri an 40d 20 Dhyfier lnum, Ppern tie cor De Gratia Chriſti. 671 Del; eßicaciam virtutis moventis, quæ defcere non po- et, En teſt. 3. Gratia habet ſaam efficaciam àa decreto Ne Divino: Sed decretum Dei eſt ab intrinteco effi- cax: (S. 92. Schol 3) Ergo & gratia Item Præ- deſtinatio eſt certa certitudine cauſalitatis: S. 99. Schol. 2.) Ergo & gratia tanquam eræſtantifſin medium ad gloriam eſt certa certitudine caulſalita- tis reſpective ad conſenſum liberum. 4. Accedunt orationes Eccleſiæ, quæ precatur, ut omnem bo- nam voluntatem & conſenſum Deus in nobis effi- ciat, dum orat Dom. IV. poſt Paſcha da povulis tuis id amare quod præcipis. Et Sabb poſt Dom. inum il IV. Quad. ad te noſtras etiam rebelles compelle wodo voluntates. * Schol 5. Qui admittunt gratiam per ſe efficacem, Vnde in- i ns ejus efficaciam diverſimode explicant. Thomaſ- trinſeca 3½ üinus efficaciam gratiæ reponit in multitudine & gratiæ ef- . 2 coacervatione auxiliorum, quæ ſimul ſumpta con- ſcacia, . tumacem animum frangunt, & eo ducunt, quo àg coacer- H voluntas Dei vocat. Sed bæc ſententia non ſol- vatiane nin vit nodum difficultatis, nam adhuc quæritur, un- auxilio- 1.)) denam hæc auxilia ſint efficacia. rAdqD6.. Schol. 6. Thomiſtæ ſicuti in Philoſophia docent, ad An per actus naturales non ſufficere Dei concurſum, ut ermo- vere dicatur primus omnium rerum motor, ſed tionem requiri præmotionem phyſicam, per quam cauſa ghu’ſicam. ſecunda needum ad operandum determinatur: ita Thomiſta- ad actus (apernaturales neceſſaria eſt præmotio rum ſen- aiceti Phyſica ſnpernaturalis per quam reatura ad agen- tentia. egde e dum, id eſt. intelligendurm E& volendum aKum e e . ſupernaturalem determinatur, in qua efficacia gra- docth/ tiæ confiſtit. Quid autem ſit hæc præmotio phy- i⸗ ſica, non eodem modo explicant: alii putant eſſe VCeNR, uke: „Piie gmntin .ii nudam applicationem cauſæ ſecund ad agendum: r 14 alii in decreto Dei extrinſeco ahi in qualitate chen.! tranſeunter impreſſa & ſuperaddita voluntati ſive 4 bunf in motione virtuoſa, qua ejus impotentia & in- in len differentia ad eliciendum actum ſupernaturalem lirge tollitur & phyſice prædeterminatur, conſtiinunt. NRE I, 00 672 Caput VI. Hoc probant r. quia per gratiam efficacem volun- tas in actus ſupernaturales influit phyfice, ſiqui- dem per illam conſtituatur ut principium actuale Phyficum, fienti per habitum ſupernaturalem, & gratiam ſufficientem conſtituitur principium habi- tuale phyſicum: Ergo in hac præmotione phyſica ſupernaturali conſiſtit efficacia gratiæ. 2. Motio, qua Deus influit in operationes creatas naturales eſt phyſicra, uti probant Thomiſtæ in Philoſophia, tum ex S. Thoma, qui q 3. de pot. a. 4. ad 3. ait: Operatio naturæ eſt etiam operatio virtutis Dei, ſicuti operatio inſirumenti eſt per virtutem Pprincipalis agentis. Adeoque operatio Dei eſt in cauſam, & non ſolum in effetum. Et r. p. q. 103. a. 5. in O ait: Deum applicare & movere ad actio- nem: tum quia ſine hac præmotione non ſalva- tur dependentia cauſæ ſecundæ a prima, ſi nihil a prima accipiat, ſed ſeipſam determinet & mo- veat, & ſi Deus ex parte principii agendi ſeu determinationis ad agendum, & ſic prævie non concurrat: Ergo etiam illa motio phyſica erit, qua influit in zctiones ſupernaturales, quia quoad has creatura æque dependet a Deo, ut Authore gratiæ, ac quoad naturales dependet a Deo ut Authore naturæ: conſequenter eſt præmotio ſu- perhaturalis. Verum cum hac præmotio phyſica etiam ad quameunque actionem creaturæ requira- tur juxta Thomiſtas, & vix clare explicari poſſit, quidnam fit hæc præmeotio, & quomodo phyſice moveat, & in quo fupernaturalitas illins conſiſtat, & diffieulter probari queat, an Hanc præmotio- nem ſupernaturalem S. Anguſtinus & S. Thomas afferuerint, hæc ſententia multis Theologis non omnmino pro explicanda intrinſeca gratiæ efficacia ſatisfacit. A delefla- Schol 7. Verofimilior igitur eſt ſententia R. R. P. P. tione vi- Rrice eſt eficacia grati7c.. Anuguſtinianorum & Cl. D. Habert Tom. 2. qui efficaciamgratiæ docent confiſtere in præveniente delectatione eaque victrice non neceflitante ſed moraliter determinante. Hanc ſententiam ita ex- plicat Nat Aa tlett unvit Natur nun 1ſ0, d venlen tum 17 Tenlon. MIn konece ey le efflearig tie eti eſcanug Aug as eſt mor. onnniy. Neo pel tun Moyet Lundari Donun eo giye ex amor tdinis ehlere Amore Contra e rei ama eim n lo 3. em eſt. Motum J 1t volun it ſit rtas ſ Airnn e 40 non M wa, Al De Gratia Chriſti. 673 plicat D. Habert. I. Delectatio Spiritus duplex eſt, alia prœveniens ſeu complacentia in bono ab in- tellectu cognito & voluntati propoſito, quo illa ſuaviter illecta excitatur, & pondere amoris incli- natur ad bonum illud proſequendum: alia eſt con- Jequens, quæ eſt quies in bono obtento & poſſeſ- ſo, diciturque fruitio, & in eo a deleétatione præ- vVeniente differt, quod hæc præcedat omnem mo- tum liberi arbitrii, & illud excitet tum ad con- ſenſum, tum ad opus, illa vero fit fruétus bono- rum operum. Certum porro eſt, nec in deleéta- tione conſequente, nec in deleétatione & ſuavitate ex deleétatione Spiritus in corpus ſubinde derivata efficaciam gratiæ conifiſtere, utpote quæ ſunt gra- tiæ efficacis effeétus 2. Delectatio præveniens eſt cauſa omnium actuum humanorum, tum quia S. Auguſtinus I. 14. de Cv. c. 7. ait: vefkla volun- tas eſt bonus amor, & voluntas perverja, malus amor. Et S. Thomas I. 2. q. 28. K4. 6. ad 2. dicit: omnis ablio procedit er amore: tum quia voluntas nec velle nec amare poteſt bonum, niſi illi placeat: tum quia finis bonitate ſua primario voluntatem movet motu complacentiæ & delectationis; ſe- cundario vero motu vel timoris, ne auferatur bonum concupitum, vel triſtitiæz & doloris, ſi eo privetur: tum quia omnis homo ſemper agit ex amore & complacentia ultimi finis ſen beati- tudinis univerſim ſpeétatæ, quæ ſola appetitum explere poteſt. Omnis proinde animi motus ex „ amore & complacentia boni exurgit; inde ira contra eos, qui nos in conſecutione vel poſſeſſione rei amatæ interturbant; inde odium eorum, qui eam nobis rapere volunt, & ſic de cæteris. Ex quo 3. ſequitur, velle, amare, delectari quoad rem eſſe fere Synonima, & omnem voluntatis motum eſſe volitionem & complacentiam, adeo, ut voluntas ſive ex odio, ſfive ex timore &c. agat ſit volitio ſen complacentia in bono, & vo- luntas ſimpliciter velit, & amet, licet ſecundnre qui⸗ ochram Inſtit. Theol. Tbm. I. Uu X 1. 674 Caput VI. quid nollet, & quodammodo invita ad ſic agen- dum ſe determinef. Voluntas tamen non poteſt Ein velle vel amare niſi bonum ſaltem apparens, W1 repugnat, voluntatem velle & amare bonum, nif unſo illi placeat & ſuaviter moveat, ne vero malum uunt ſub falſa boni ſpecie decipiat, vel verum bonum uum non alliciat, hoc Dei gratia eſt, quam petit Ec- Vand cleſia: da populis tuis id anare, quod grwciνâ. 4. . denique certum eſt, internam mentis illuſtratio- lobe nem non ſufficere, ut quis velle & operari poſſit nort in ordine ad vitam æternam, ſed requiri inſu- ie per internam ſupernaturalem voluntatis motionem uuni (§. 345. 346.) quæ ſolet vocari volitio, compla- centia, amor, deleétatio, ſuavitas, pia affectio. iInmn Ex his concluditur efficaciam gratiæ conſiſtere in Intura præveniente delectatione ſpirituali ſupernaturali, den eaque viéctrice & moraliter determinante, ita ut Pnd⸗ in gratia efficaci ſit aliquid phyſicum, & aliquid morale: nam ipſa motio eſt entitas phyſica divi- Uüm nitus immiſſa, quæ tamen non phyſice determi- enn⸗ nat, uti volunt Thomiſtæ, ſed moraliter, ita ut ln ejus cauſalitas ſit moralis, quia gratia interior de an. lectando ſeu alliciendo operatur, ſicut innatus vitæ oe amor determinat ad mortem fugiendam: unde i: non tantum movet objeétive veluti doéctrina au- nus ditores, quod falſo Pelagius afferuit. Probatnrr 5 hæc ſententia Imo, quia in S. Scriptura gratia s vocatur unklio. I. Joan. 2. Lætitia ſalutaris Vei n Pfſ. 50. Dilatatio cordis. Pſ. 118. Ex quibus effi- win cacia gratiæ in cœleſti delectatione non incongrue z. colligitur. 2do. Hæc ſententia ex variis S. Au- lecbi guſtini libris aperte probatur: pauca hic attulifſe ſeii fufficiat: Sic lib. de Spir. & litt. n. 51. ait: quando Ede inſpirata gratiæ ſuavitate per sviritum S&. facit Deus plus delenkare quod pracivit, quam delekat, quod 3 zmpedit, tunc carnis voluntas vincitur. Et 1. 2. ad nis Bonif. Tunc bonum concupiſci incipit, cum deleRare 8 a incipit, in qua dulcedinis gratia ſi nos non prævenit ngi Deus, non ſolum non perficitur bonum, ſed nec in- n 1 t. . * . * Se * tia choatur ew nobis. Et l. de grat. c. 13. Haœc ,4 .H ül De Gratia Chriſti. 675 doftrina dicenda ſit, certe ſic dicatur, ut altius SG interius zam Deo cum ineſjahili ſuavitate dica- tur infundere. Stio. patet ex communi hominum ſenſu: omnes enim gratiam Dei mente apprehen- dunt ut ſuavitatem, qua Deus inclinat corda eo- rum ad ipſum diligendum, & mandata ejus obſer- vanda; bonum quippe nec volumus nec amamus, niſi placeat. 4to. quod vero moraliter determinet Pprobatur tum ex eo, quia determinatio ad malum ini moraliter etiam fit per concupiſcentiam ſuaviter gii i allicientem ad bonum apparens. Ergo etiam Deus 8ndice moraliter determinat ad bonum per gratiam ſua- 0, CN vViter attrahentem: tum quia Deus etiam in ordine n am naturali talem timorem mortis & amorem vitæ Onſtent naturæ impreſſit, qui nos moraliter determinat raton ad ea fugienda quæ mortem inferunt, & ea uſur- panda, quæ vitam conſervant. Vid. D. Habert, mde, D qui plurimos celeberrimos Theologos maxime R Iſambertum ſpecialiter pro cauſalitate morali ſtan- W“ tem adducit. le, iu Schol. 8. Contra hanc ſententiam opponitur I. Deus Soluuntur eiots etiam corda hominum metu gehennæ, rerum faſti- objeflio- anver dio, dolore cruciante, non ſola delectatione ad ſe tra- ues. —KãũH hit: imo non ſemper operamur ſecundum id qu0 Cocnint magis deleétat dicente S. Auguſtino I. 8. Conf. . Noht c. 8. non faciebam, quod & incomparabili aſeltu Hnn ge magis placebat, & mox ut Gellem, poſſem. Reſp. 1 5 Qui metu pœnarum & doloris cruciatu acquiefcit Mie/ minitanti, vult liberari a malo, & vitam ſuam dan amat, quæ voluntatem ſuam magis allicit & de- ani lectat, quam ea quæ dimittere cogitur: imo etiam ri ſeipſos occidentes in brevi morte majus bonum & ſuavitatem fibi imaginantur, quam in miſera al 60:. vita. Faſtidium vero ex eo oritur, quod quis in , 6 rebus concupitis quæſitam deleétationem non in- 4 1 veniat, hinc ab illis ad magis placens ſe convertit. , S. Auguſtino continentia ſpeculative in ſe ſpectata ni 8 magis placebat, ſed practice & abſolute minus nili, quam carnis voluptas. II. Sententia hæc de mo- , rali ſolum cauſalitate gratiæ efficacis videtur cum int, UuZ Pela- 676 Caput VI. Pelagiana convenire, quæ etiam moralem motio- 4 nem in gratia admifit. Keſp. Pelagius docebat, quod voluntas nihil aliud ſit, quam boni appeti- tus, & juxta S. Auguſtinum l. de grat. c. 8 eam i ſolummodo gratiam confitebatur, qua demonſlrat & revelat Deus, quid agere debeamus, on quæ n donat, E& adiuvat, At dgamus. Econtra hæc no- 1 ſtra ſententia cum eodem S8. Auguſtino c. 10, eam gratiam fatetur, qua fatur glorig magnitufo non ie Jolum promitiitur, verum etiam creditur & ſpera- “ i tur, néec ſolum revelatur ſapientia, verum & ama- e tur. Hanc gratiam etiam noſtra ſententia profi- P tetur quæ cum tota Catholica Eccleſia docet, do- be trinam & interiorem mentis illuſtrationem non K ſufficere, ut quis velle & operari poſſit in ordine ii ad vitam æternam, ſed inſuper requiri fuperna- ne turalem voluntatis motionem, quam deleétatio- d nem &c. appellamus. III. Sub motione gratiæ N per ſe efficacis ſeu delectationis victricis voluntas 1 non ſe determinat, ſed determinatur per delecta- hk tionem victricem: Ergo per eam tollitur in vo- ſan luntate humana libertas indifferentiæ: vel ſaltem u quia victrix illa delectatio oritur tum ex diſpoſi- tionibus voluntatis, tum ex objecto extrinſecus Ue propoſito, & aliis circumſtantiis, videmur acce- Nn dere ad ſententiam Congruiſtarum. KReſv. Volun- Uuhn tas per delectationem victricem determinatur non bil phyſice ſed moraliter per modum ſuaſionis, illeéta- toel tionis, ita ut penes voluntatem fit ponere vel tene non ponere aétum ad quem efficaciter movetur. uan Cum enim divina voluntas ſit efficaciſſima, ait N S. Thomas TI. p. . 20. a. 8. Sequitur, quod fiant nten ea quæ vult fieri eo modo, quo vult ſcilicet ton quædam necefſario, quædam libere. Deinde de- tun lectatio viétrix non oritur ex diſpoſitionibus vo- Kere luntatis &c. ſed ex potentiſſima Dei voluntate ſem immediate & intime humanam voluntatem ſua- ri viter inclinantis, per quod noſtra ſententia differt ten a ſententia Congruiſtarum: Item differt a ſenten- Pii⸗ tia Thomiſtarum, quia motio phyſica divinitus i immiſſa nit .10, Onem M in Ordn iſapen Gs vOiNS el Geles tnr in v. 1N le henmne ,. Von onbs Nekk. rer 7 er noel ifimn,1 Volt kr Deice torns ſh e lan rten entit ta le imnd! dhinin De Gratia Chriſti. 677 immiſſa juxta noſtram ſententiam non phyſice ſed moraliter tantum determinat, & delectando ſeu alliciendo operatur. IV. Explicatio efficaciæ gra- tiæ per deleétationem vickricem eſt nova a Jan- ſenio excogitata, & vel eadem, vel ſaltem mul- tum conveniens cum Janſenismo, ſiqaidem etiam Janſenii fautores admittunt hominem motum vi- Grici delectatione five cœleſti ſive terrena phy- ſice & abſolute reſiſtere poſſe, non vero mora- liter. Reſp. Delectationem viétricem jam dudum ante Janſenium S. Auguſtinus, & cum eo Iſam- bertus ex dictis afſeruit. Eſt autem lata inter noſtram ſententiam & Janſenismum diflerentia, ſiquidem nos dicimus hominem motum dele a- tione victrici ſive cæleſti ſive terrena phyſice, abſolute & fimpliciter poſſe ei reſiſtere ſecundum præſentes quas habet vires: cum econtra Janſe- nius & ejus defenſores in ſuo libello Innocentio X. oblato per illas voces, poſſe abſolute, & phyſice ſolummodo velint, voluntatem, quæ eſt poten- tia phyſica ſub dicta motione remanere, ſed rela- tive ad motiones gratiæ vel concupiſcentiæ trahi neceſſitate ſimplici & voluntaria, quæ quidem non fit violentia ſeu coaétio, ſed tamen deter- minatio tam necefſſaria & antecedens actum, ut ab illo prorſus abſtinere non poſſit ſi v. g. delecta- tio cœleſtis ſit ſuperior, licet in alio caſu, quando terrena delectatio fit ſuperior, etiam ad malum quamvis necefſario declinet (§. 352. Schol. 2.) Nos vero ex adverſo dicimus quantumeunque intenſa ſit delectatio ſive cœleſtis ſive carnalis, hominem phyſice abſolute & ſimpliciter & poten- tia relativa ad ejusmodi delectationem poſſe reſi- ſtere, & retinere liberum ſuum arbitrium ſiqui- dem etiam cum gratia efficaci ſeu deleatione victrice libere ſe determinet, utpote quæ volun- tatem ingenita libertate non ſpoliat. Sicuti enim quivis homo veram habet & expeditam mortem fibi inferendi potentiam, quod tamen numquam faciet, quousque amor vitæ in illo prævalet: ita Uus ſub 678 Caput VI. ſub quacunque potentiſſima gratia potentiam habet faciendi malum ad quod ex ſeipſo ſufficit, quod tamen non præſtabit, dum gratia Divina illumi- natus ejus ſuavitate motus ad bonum operandum trahitur & allicitur. . An Adam Schol. 9. Auguſtiniani docent, Angelos & Adamum in ſtatu innocen- tiog ad perſeve- randum gratia eficaci eguerit. in ſtatu innocentiæ gratia per ſe efficaci ad perſe- verandum non eguiſfſe, ſed ſola gratia indifferente & verſatili a nutu liberi arbitrii pendente Po- tiſſimum eorum fundamentum petitur ex S. Au- guſtino, qui in libro de corrept. & grat. c. 10. II. 1I2. ut reſponderet monachis Adrumetinis, quærentibus, cur Adam fuerit inexcuſabilis & merito corripiendus ob peccatum, cum tamen ſine ſua culpa gratiam perſeverantiæ non habuerit: reſpondet, eum eſſe inexcuſabilem, quia licet non habuerit auxilium efficax ad perſeverandum, quale nunc datur prædeſtinatis, habuit tamen au- Xililum ſufficiens ejus voluntati permiſſum, cum quo perſeverare poſſet, ſi vellet, ſicuti boni An- geli cum illo per liberum arbitrium perſeverarunt. Ideo autem auxilio efficaci non indiguit, quia ejus natura erat ſana & integra, cum econtra noſtra ſit infirma & vulnerata, adeoque poten- tiori auxilio juvanda. Hinc c. 12. duo adjutoria diſtinguit: aliud eſt qdfutorium ſine quo aliquid non fit: aliud adjutorium quo aliquid fit. Primo homini datum eſt adjutorium perſeverantiæ, non quo fieret, ut perſeveraret; ſed ſine quo per libe- rum arbitrium perſeverare non poſſet: Nunc vero Sanctis in regnum Dei prædeſtinatis non tantum tale adjutorium perſeverantiæ datur, ſed tale, ut eis ipfa perſeverantia donetur. Hinc nata eſt fa- moſa diſtinétio Adjutorii ſine quo, quod Adamo in ſtatu innocentiæ, & Angelis ſuffecit, & ad-⸗ jutorii quo, quod in ſtatu naturæ lapſæ eſt neceſ⸗ ſarium. Verum his non obſtantibus alii plures & nos cum illis putamus; Adamo in ſtatu innocen⸗ tiæ & Angelis etiam juxta S. Auguſtinum gra- tiam per ſe efficacem ad perſeverandum fuiſſe ne- ceſſa⸗ greti innooe Neceſti ſe: ſe 1. 1. Ge⸗ Der ſ Ktinne mum deſtin dno minon tiſtio Aden De Gratia Chriſii. 679 M cefſariam. I. quia S. Auguſtinus l. 12. de Civ. kit, e c. 9. ait: Si Angeli ſeipſos non potuerunt facere iinile meliores. .. profelto & bonam voluntatem, qua ptnir meliores eſſent, niſi operante adjutorio Creatoris nabere non potuerunt. Ubi S. D. non de prima, ſed ſecunda voluntate libera & meritoria agit, Ergo egebant gratia efficaci. Et in Ench. c. 106. ait: Homo in paradiſo . . . ut ab eo teneretur via juſtitic, varum erat velle, niſi illum, qui eum fe- cerat, adjuvaret. Ergo præter gratiam ſufficien- tem, quam Adam in juſtitia habebat, ut eam teneret, & in ea perſeveraret, requirebatur gra- tia per ſe efficax: maxime quia c. 107. dicit: cuſtii rFraäadus eſt homo reflus, ut & manere in ea reſi- nEnmen tudine poſſet non ſine adjutorio Divino. Et c. 106. labne Juſtitiæ retinendœ non ſuficiebat liberum arbitrium, n Cblan niſi participatione immutabilis boni Divinum adju- evetunti torium præberetur. Et S. Thomas I. 2. q. 100. ittamann a. 3. ait: Homo in ſlatu naturæ integræ non indi- hiſam, 4 gebat dono gratiæ ſuperadditæ naturalibus bonis giboni ad diligendum Deum naturaliter ſuper omnia, li- eleetu cet lnacgeret auxilio Dei ad hoc eum moventis: Eigitef led in ſiatu naturæ corruptæ indiget homo etiam cumn en ad hoc auxilio gratiæ naturam ſanantis. 2do. Si olle e gratia per ſe efficax non efſſet necefſaria in ſtatu oo mMrn innocentiæ, eſſet ideo, quia S. Auguſtinus hanc o N neceſſitatem repetit ex fola infirmitate naturæ lap- If.. mh ſe: ſed hoc eſt fallum, quia eam etiam petit ab Aaniton omnipotentia Dei, & dependentia creaturæ a Deo eN, 1. r. cont. duas ep. Pelag. c. 20. Deus occultiſima Nuneg SS& eac ena voteſtate cor regis convertit. Ergo non t S. Auguſtinus cenſet, gratiam in omni ſtatu efſe ſed bet per ſe efficacem. Non obſtat I. quod S. Augu- e ndntt ſtinus l. de corrept. & grat. c. 12. dicat, Ada- mum habuiſſe ſolum adjutorium fine quo, præ- et, deſtinatos vero in hoc ſtatu habere adjutorium ſe n, quo perſeverant. Et: Adamum habuiſſe gratiam zi ret minorem, ſed lætiorem, gratiam vero Chriſti eſſe n e⸗ triſtiorem ſed potentiorem. Reſp. Certum eſt, ſiun Adamum non habuiſſe adjutorium, quo perſeve- ie⸗ Uu 4 raret, 680 CLaput VI. raret, alias perſeveraſſet, de hoc non quæritur, Cratia ſed an hoc adjutorio ad perſeverandum eguerit. eDe Deinde gratia Chriſti ordinatur ad difficiliores ef- feétus, ſcilicet ad ſananda vulnera naturæ, & ve- bellem concupiſcentiam vincendam, quam gratia glo he hs, . Adami, in quo innocens natura ſana erat, & ideo eres hæc fuit minor, ſed lætior; Illa triſtior eſt, ſelk iitun potentior. II. S. Anguſtinus I. e. docet, Deum (iſolti⸗ ſuam gratiam dimiſiſſe libero Adami arbitrio. Rep. ſenti S. D. hic non excludit gratiam efficacem, ſed Eh . . tantum aſſignat cauſam immediatam perſeveran- e tiæ, ſcilicet liberum arbitrinm, ſalvo jure cauſæ ia, Primæ: vel vult Adamum non eguiſſe gratia ef- tt, I. ficaci ſanativa, qualis in ſtatu naturæ lapſæ requi iene tur. III. S. D. docet l. c. Sanétos Angelos ſte- Uutina tiſſe per idem liberum arbitrium. Et in fine c. 12. leus ait, Adamo, ſi perſeverare voluiſſet, defuturum dnif auxilium quo Deus operaretur, ut vellet. Reſp. eun, Angeli ſteterunt per idem liberum arbitrium iden. uinf⸗ titate virium ex gratia ſanctificante & virtutibus Onne infuſis, & quoad actum primum: non vero iden. Gnihah titate adjutorii ſeu quoad actum ſecundum, ad Ditur quem gratia efficax requirebatur. Et in altero et, ſn loco loquitur de gratia efficaci ſanante, de qua eiln e potiſſimum quærit. IV. S. Auguſtinus l. c. ne- Uet ceſſitatem gratiæ effiçacis petit ex infirmitate na- turæ lapſæ: Ergo non ex neceſſitate præmotio. dtS 1 Mine nis phyſicæ. Aeſp. S. D. loquitur de neceſſitate Uglo auxilii ſanantis, non vero fimpliciter moventis tem hoe & applicantis: nam alibi agens de motione DBei Vittutes l. c. cont. duas ep. Pel. c. 20. ejus neceſſitatem repetit ex ſumma dependentia creaturæ a Deo. G. 361. Aumr Explicatis iis, quæ ad naturam, neceſ- z , Kabitualis r 62 . : , ; . guid. ſitatem (H. 345. & ſeq.) & diviſionem gratiæ in , tiam habitualem convertimur. Eſt autem Gra- actualis ipectant: (G. 352-360.) nunc ad gra- . Rnuni⸗ . De Gratia Chriſti. 681 men Cratia habitualis ſeu ſanctificans ſupernatu- nnee rale Dei donum animæ intrinſecus inhærens, nche⸗ quo homo formaliter redditur ſanctus, ju- nc ſtus, Deo gratus, filius Dei adoptivus & aet,d. hæres vitæ eternæ. Vel: Eſt charitas per ftod Spiritum Sanctum diffuſa in cordibus eorum dE qui juſtificantur, ipſisque inhærens, per quam line ſignati Spiritu promiſſionis Sancto efficiuntur fun divinzæ naturæ conſortes. v helkter .D o men? Schol. Gratia habitualis variis nominibus exprimi- Varia Ghe grint tur. I. Dicitur habitualis, quia per modum ha- ejus no- Elaplek bitus animz permanenter inhæret, cum econtra mina. Angelos gratia aétualis ſit aéëtus ſcilicet illuminatio intel- tinhoe e⸗ lectus & motio voluntatis tranſiens. Dicitur 2. t, deintn Sanktificans, quia effectus ejus formalis eſt, ſub- Völet jectum ſanétum efficere. Dicitur 3. SFaſtificans, birui quia formaliter expellit peccatum, & inelinat ad Eünm omne opus bonum: juſtum enim illum dicimus, on Neot qui habitualiter diſpoſitus eſt ad legem implendam. Eennlon, Dicitur 3. Adoptio, quia effeétus ejus formalis ItN 9J. eſt, facere filios Dei adoptivos Rom. 8. unde arte, etiam vocatur ſemen Dei 1 Joan. 3. v. 9. quate- Ernle nus per illam naſcuntur Filüi Dei & conſortes umiser Divinæ illius naturæe. Dicitur 4. Pignus hære- te end ditatis Eph. r. vV. 14. quia eſt titulus jus tribuens Ge dent ad gloriam cæleſtem Rom. 8. v. 17. Donum au- Et mo tem hoc triplex eſt: ſcilicet ipſa gratia ſanctificans, moticet Virtutes infuſæ, & dona Spiritus Sancti. vecelis Ge G. 362. Datur igitur gratia ſanéctificans. Nam Datur Rom. §. v. I. dicitur: Juſtißicati ergo ew fide gratia ,e Pacem hahemus ad Deum per Dominum noſtrum Lan tiſi- ſeng ſum Cer Auzr. Et I. Cor. 6. V. I1. Ablutins. Ueu Afir . . . Sanblificuti eftir. . . Taſtifzcati eſtis Gi ms in nomine Domini noſiri Jeſu Chriſti, & in Spi- u S ritu 682 Caput VI. ritu Dei noſtri. Sed hæc Sanctificatio & Ju- ſtificatio non fit niſi per gratiam ſanctifican- tem, quæ juxta Concilium Tridentinum ſefſ. 6. cap. 7. eſt unica & formalis cauſa juſtifica=⸗ tionis: Ergo datur gratia ſanktificans. G. 363. Gratia De fide eſt, gratiam ſanctificantem eſſe Janflif- quid anime intrinſece inhærens. Probatur cans i hoc Imo. ex S. Scriptura, ubi Deus dicit, Zd eui. ſe in juſtis per gratiam manere & habitare trin zce Joan. 14. v. 23. Ad eum veniemus, & manſio- inhv nem apud eum ſaciemus. I. Cor. 3. Syiritus rens. Dei habitat in vobir. Verba: venire, manere, habitare notant præſentiam Spiritus S. per gratiam intrinſece inhærentem. Item Deus dicitur nos ſanctificare per modum regenera- tionis I. Petri I. v. 3. per modum ereationis Eph. 4. v. 24. terminus autem regenerationis & creationis eſt quid permanens. Item gra- tia ſanctificans dicitur in nobis diffundi per Spiritum S. Rom. 5. v. 5. dicitur ſemen DVei. I. Joan. 3. v. 9. Jignaculum Spiritur Eph. 4. Vv. 30. Unde merito Tridentinum ſeſſ. 6. can. I1. definit: Si quir diwerit, homines juſtificari vel ſola imputatione Juſliti- Chriſti, vel ſola remiſ- ſione peccatorum excluſa gratia & charitate, 4a in cordibus eorum per Spiritum S. diſundatur, atque illis inkœreat: aut etiam gratiam, qua ju- ſtificamur, eſe tantum favorem Dei: anathema it. 2do. Probatur ex P. P. qui dicunt, gra- tiam ſanſctificantem ita efſe in homine juſto, ſicuti ars eſt in artifice, ſanitas in corpore, ver- rhum 140. potem Cic ani lant. lemn hor A ctian Et ſola Un ft a li, nec Kamn, ſin e aemn/ x. l Yradiam Rtun,: men, Dfünten Pieget eli 4a. terius, De Gratia Chrifti. 683 iolle verbum in mente, uti S. Baſilius 1. de Spir. S. ifen. c. 26. Item dicunt efſe animæ ſanitatem, mſel. vigorem, novam nativitatem, quæ omnia iſtiie quid animæ intrinſecum & permanens ſigni- . ficant. tio. Ratio eſt: quia per juſtificatio- nem homo non ſolum deſinit eſſe peccator, ſed etiam fit bonus & juſtus, quod non fit per ſolam remiſſionem peccatorum, ſicuti gten de non fit albus per ſolam expulſionem nigredi- Prohiu nis; nec per ſolam denominationem extrin- us di ſecam, ſeu imputationem juſtitiæ alienæ, habime quia jiuſtum, & jortem & bonum omnino virum monſr ob opera laudamus ait Ariſtoteles I. Eth. 12. iitu Schol. I. Lutherus, cujus hæreſis potiſſimum circa Putheri 1 8 gratiam juſtificantem & ipſam Juſtificationem ver- hreſis & ſatur, a. 1483. Islebiæ natus, in Schola Magde- ſyſtema. tem en burgenſi Iſenaci primis litteris imbutus. a Ar regenii. Erfurdienſi Academia a. 1505. Magiſter Philoſo- creation phiæ creatus, Religionem S. Auguſtini ingrefſus, netatd Sacerdos a. I507. factus fuit. Anno ſequenti Wit- lten tenbergæ Philoſophiam publice docuit, ac Roma, Ne quo a. 1510. in cauſa ſui Ordinis miſſus fuerat, lunc he reverſus, Doctor & Profeſſor Theologiæ a. 1512. ſmen i creatus, contra Indulgentias, Purgatorium & . Eyh. Pernitentias occafione Indulgentiarum promulga- 9, can l. tionis R. R. P. P. Dominicanis concefſæ hæreti- ſieni cis Theſibus pugnavit, cujus doëctrinam Leo X. i⸗ a. 1520. damnavit, & Lutherum refraétarium, hn 4 ejusque ſectatores excommunicavit: quem etiam ite, a. 1521. Imperator Carolus V. in comitiis Wor- incten, matienſibus proſcripſit, contra cujus tamen de- 1, ℳℳα ecreta Lutherani ſemper proteſtati ſunt, diéti ideo vtattent Proteſtantes. Anno 1530. Confeſſio Auguſtana “D àa Melanchtone compoſita fuit, cui anno 1537. ut, Articuli Smalcaldici additi fuerunt, & a. 1580. hine jult Liber Concordiæ prodiit. Ex his libris ſymboli- colpo⸗ cis patet, hoc eſſe Lutheranorum ſyſtema. 1. IIIa tenen⸗ Caput VI. tenenda ſunt, quæ de S. S. Trinitate & Chriſto antiqua Eccleſia in ſymbolo Apoſtolico, Nicæno & Athanaſiano definit. 2. Scriptura Veteris & Novi Teſtamenti unicum eſt principium & norma fidei, quæ cum fſit clara, Traditio, canones Con- ciliorum, ſententiæ Patrum, Auétoritas & Pri- matus Romani Pontificis ſeu Papee rejicienda ſunt. 3. Ex S. Seriptura diſcimus Adamum peccaſſe, ejusque peccatum in poſteros ejus propagari, quod peccatum originale in poſteris Adæ non tantum eſt defectus imaginis Divinæ, ſed prava concu- piſcentia. 4. Quia vero Deus ſerio vult omnium ſalutem, noluit humanum genus in peccato pe- rire, ſed 5. Chriſtum Redemptorem miſit, qui pro humano genere non ſolum ſatisfecit, ſed illi etiam juſtitiam comparavit. Unde 6. Divina Chriſti natura humanitatem ſecum perſonaliter univit „& cum ea omnem Majeſtatem ſuam vere communi- cavit. 7. Porro per ſatisfactionem & juſtitiam Chriſti hominibus imputatam iis peccata remittun- tur & illi juſtiſicantur. 8. Imputatur autem hæc Chriſti ſatisfactio & juſtitia homini, & ille juſti-⸗ ficatur per ſolam fidem, non vero ex propriis & meritis. Cumque 9. nullæ fint in homine vires credendi in Chriſtum aut ad Deum ſe convertendi, non habet homo aliquid liberi arbitrii in rebus ſpiritualibus ad ſalutem ſpectantibus, ſed Spiritus S. homines illuminat, regenerat, & ſanétificat. 10. Et hoc Spiritus S. efficit per verbum ſuum in S. Scri- ptura: II. Per hoc quippe movemur, ad Deum convertimur & pœnitentiam agimus, quæ in fide in Chriſtum confſtit, & ſeriam contritionem in- cludit. Contritio autem verbo Legis Veteris ob minas ibi contentas, & fides verbo Novæ Legis vel Evangelii excitatur, quod Evangelium eſt doctrina de gratuita peccatorum remifſione per Chriſtum. 13. Intuitu hujus fidei preæeviſæ Deus nonnullos prædeſtinavit, alios vere intuitu incre- dulitatis finalis reprobavit. 14. Ut vero fides in nobis per verbum Dei facilius excitetur, Ch igns uO dho e §(cnea Kncti nito on AsChri e & Smbole Vatie en dehud cum Lutl Eeptis iis Uin ſyett iel E 1) kn mm iud 6d intrint t D. S. §. . mutation Upiim Pileentiis Fnio, gni endin Inkäfeumn Obatn inh Uun Abi n n inktic fonem, ndban pecc⸗ r, Vt on habe Mon im (tti 1 Pactkione M eo innin im i lepene De Gratia Chriſti. 685 duo Sacramenta inſtituit, ſcilieet Baptismum & S. Cœnam, quibus quidem ineſt vis regenerandi & ſanctificandi, non vero gratiam ex opere ope- rato conferendi. 15. In S. Coena Corpus & San- anors. Luis Chriſti vere quidem ſunt præſentia, & cum Citus kk. Pane & vino fimul diſtribuuntur, ſed externa illa iiteali Symbola non transſubſtantiantur. Hoc ſyſtema vai.arie explicant Lutherani, nos expoſitionem lom umn S l “ D. Schubert in ſequentibus dabimus. Calvinus emum Ccum Luthero circa juſtificationem convenit, ex- i. Cceptis iis, quæ ad prædeſtinationem & S. Coœ- Nke. nam ſpecétanf. (G. 102. Schol. I.) pecané Schol. 2. Ex ſyſtemate Lutheranorum (Schol. præc. Dofkrina 1 miſt,“ n. 7.) ſequitur, homines juſtos fieri per ſolam ex- Luthera- ſecit, eu ternam juſtitiæ Chriſti imputationem ſine ulla gra- norum Nia tia intrinſece animæ inheerente, quod ita expli-circa gra-= er e LCcat D. Schubert Theol. Pol. p. 2. c. 2. Sect. 3. tiam JNu- §. 60. Concedit ille in homine juſtificato fieri ſtifßican- mutationem, qua dominium peccati ſucceſſive tem. ſupprimitur, priſtina impietas pellitur, & concu- rartene piſcentiis carnis reſiſtitur: Hæc enim eſt regene- KXilee ratio, quæ in adultis Converſio vocatur, fine qua ANα nemo juſtificari poteſt. Concedit etiam hominem Honnem juſtificatum ad ſtudium pietatis tranfire, & ali- eometn quam inhærentem juſtitiam ſtudio bonorum ope- in rum ſibi acquirere. hoc enim eſt Janbtifcatio, fru- eihind Etus juſtiſicationis. Sed denique docet Jnſtifica- nicken 4 tionem, ſi pro actu ſumatur, eſſe ſententiam Dei nie tanquam judicis, qua hominem pro juſto declarat, & a peccatorum poœna abſolvit, ad quod requiri- tur, ut juſtitia Chriſti homini propriam juſtitiam non habenti imputetur: peccata illi remittantur, non imputando illa ad pœnam, & ideo ſatisfactio Chriſti illi imputetur, quia Deus peccata fine ſa- tisfactione remittere nequit. Si vero Juſtificatio pro ſtatu ſumatur, eſt feliciſſima illa hominis re- latio ad Deum, quæ huic actioni forenfi, ſcilicet ut a Deo pro juſto habeatur, & peccata illi non amplius imputentur, reſpondet. Licet igitur gra- tia regenerans & ſanétificans modo explicato juxta 686 Caput VI. juxta D. Schubert fit aliquid homini internum, gratia tamen juſtificans eſt mera peccatorum non imputatio & declaratio pro juſto, & merus amor & favor Dei, quo indignos complectitur Heæc explicatio in multis peccat. I. Diſtinguit inter gratiam regenerantem, Juſtificantem & ſancti- ficantem, cum ad Rom. 8. v. 29. & 30. pro ea- dem gratia ſumantur, item ad Tit. 3. v. 5. 6. 7. adeoque ſi gratia ſanétificans fit quid internum, etiam juſtificans erit, maxime cum utraque eos- dem effectus habeat. (G. 36r. Schol.) 2. Vult juſtificationem eſſe actum forenſem & judicialem, quo quis pro juſto declaratur ſine actu phyſico, quo quis interne juſtus efficitur, aut juſtitia ha- bituali & inhærente donatur: contra quod pug- nant teſtimonia S. Scripturæ (S. 363.) allata, quæ præter ſententiam Dei abſolutoriam aſſerunt quid animæ inhærens infundi. Reliqua ſuis locis refutabuntur. Non obſtat I. quod odium Dei non ponat quid intrinſecum in homine, quem Deus odit, ſed tantum facit, quod ſit objeétum illi diſplicens: Ergo nec amor Dei. Reſp. Diſpa- ritas eſt, quod homo ex propriis habeat, unde ſit objectum odii Dei, nempe peccatum, non vero unde ſit objeétum amoris ſupernaturalis Dei. II. Dileétio Dei non facit, ſed ſupponit bonita- tem in homine, nam II. 45. dicitur: ex quo ho- norabilis factus es. Ego dilexi te. Xeſp. Ly ez non cauſam ſed tantum effetum dileétionis ſignificat. III. Vox dixelacis Juſtificatio in S. Scri- ptura excuſationem vel ſententiam abſolutoriam judicis ſignificat Gen. 44. v. 16. &, Keſo. Quan- do S. Apoſtolus utitur voce diανι idem indicat; quod Hebraicum ſo ar in hiphil fecit juſtum: maxime cum dicat, juſtificari nos per gratiam. Quid ſit Schol. 3. Quæritur hic in Scholis Catholicis, quid- nam ſit hoc donum gratiæ ſanctificantis animæ intrinſece inhærens. Thomiſtæ volunt efſe phy- ſicam & formalem participationem Divinæ natu- . ræ e len omine ſhernn (ons l forem tetip⸗ lias a mma julk ſelkettn Uun gui fün in Nii per Ctior e ceit, tonem p Uer etent ttlis reddere ligem ia, n uuſ ſore, M nier Inen P Per in Ex run 1t Deiformn lenEe n conle tam Der tropice I dot ain mgo h Uinitum Aritndi load lWibe Utholie⸗ Uoinde De Gratia Chriſti. 687 Himmmm ræ ſeu prædicati alicujus phyſici, quatenus in . Ttorummn homine juſto eſt radix Wirthtom & Gperattonum en eſ. nendm ſupernaturalium & viſionis ac amoris Dei ut au antis⸗ fm Ir Gtoris ſupernaturalis. Alii Theologi ſecuti recen- t tiorem Philoſophiam cum D. Wiber in Phil. An- nE tiperipat. docent, quod Gratia habitualis ſit qua- 90. wé litas a Deo animæ impreſſa & modificatio in ani- y. z1n ma juſti permanens per modum habitus, quæ Uitam perfectam Dei ut Triunins imaginem exhibeat: nee rum quia S. S. P. P. teſtantur, animam per gra- tiam habitualem Deiformem fieri, quod non fit En nifi per hanc imaginem Dei, dquæ utique perfe- ku önin Gtior eſſe debet illa, quam homo in creatione ac- tjufiiͤ⸗ cepit, cum ſtatus ille, in quo anima per Juſtifica- JuGs tionem ponitur, ſit longe perfectior illo, in quo 3.) A per creationem poſita fuit: tum quia gratia habi- um Wen tualis debet per ſe animam Deo gratam & amicam on ſuöl reddere, adeoque quid Divinum eſſfe debet, non odink quidem aliquid effentiæ, Divinæ, ſed imago per- rie, ioan fecta, ut ita verum ſit: Ad eum veniemus, & D manſionem apud eum faciemus. Hine ſumus Filii ep Dr Dei referentes in animabus noſtris perfeétam ima- iet d ginem Patris noſtri: ſumus Templum Dei, quod Citun, 1 per imaginem ſuam tota S. S. Trinitas inhabitat. nunnhi Ex quo etiam patet, quod gratia fit qualitas, Cit in⸗ cum ſit forma reſpectiva, qua anima talis ſcilicet er o⸗ Deiformis denominatur: Item eſt qualitas inhæ- lp. 1 rens & permanens, quia hæc imago tamdiu in ani- n dn ma conſervatur, quamdiu Deum non cogimus, ut loin ⸗ eam per peccatum mortale tollat: infunditur etiam 6blolnrn tropice loquendo, nam propria infuſio tribui ſo- , r lum poteſt liquoribus materialibus, quia intime len Niin ab anima recipitur: augeri & intendi poteſt, cum et ſem imago hæc etſi perfeéta pulchrius & pulchrius in infinitum exprimi poſſit, quia nunquam in pul- mnän chritudine ſua ita perfici poteſt, ut fimillima fit s, quoad modum ſuo prototypo. Ita argumentatur ſisn D. Wiber, cujus ſententia nihil plane contra Fidem Catholicam habet ut inferius patebit, & quam de⸗ 8 , proinde etiam Scholæ criſi relinquimus. iine H. 304. 688 Caput VI. G. 364. An gra- Gratia ſanctificans non ſolum eſt quid in= 1 Janbti- trinſece (§. 363.) led etiam permanenter ani⸗ Perma. mæ inhærens. Hoc docet Imo. S. Scriptura nenter in- Joan. I4. V. 17. Apud vos manebit (Spiritus 8.) hareat. & in vobie erit. I. Joan. 4. v. 16. Qui manet Innocentius III. c. Majorer de Baptismo aſſen- titur ſententiæ Theologorum dicentium, in tutes infundi habentibus illas quoad habi- tum non quoad uſum. Et Concilium Vien- nenſe Clem. de ſum. Trin. poſtquam retulit ſententiam eorum, qui dicunt, parvulis in Baptismo virtutes ac gratiam informantem infundi, hanc opinionem tanquam dictis San- Gtorum & Theologorum magis conſonam & concordem approbande eligit. Et Tridenti- num ſeff. s. in decreto de pecc. orig. ſub ana- themate abſolute definit: quod parvuli vera- raciter baptizentur, & quod novum induentes hominem, innocentes, immaculati, puri, innoxii, ac Deo dileki effelti ſunt; quæ omnia non fiunt ſine gratia ſanctificante, Ergo hæc illis quoad habitum infunditur, cum omnis actus ſint tiam baptismalem non aliter ſunt juſti, quam alii adulti per Sacramentum pœenitentiæ Deo reconciliati: Ergo etiam in parvulis gratia ſanctificans eſt quid permanens. An hiot ſit Schol. I. Ante Concilium Tridentinum non fuit ut de Fide. dogma fidei receptum, gratiam ſanétificantem effe aliquid permanens, maxime quoad infantes bapti- Zatos; in Charitate, in Deo manet, & Deus in eo. 2do. Baptiſmo parvulorum dimitti peccata & vir- incapaces. 3tio. Parvuli adulti facti per gra- Alos, bitnali ſeuti num: locis genti eſſe eo Conecili inde Negant dendan Aüpnt 2(one, dol 2. dibentin ernd ſglenter itens unn, fcante it: a0 UIS Per MWto inh un üei . tonine 3 eectin I, 1 Uit. in in ent 4 Uuintin Kcede ntie iellt efl ren I De Gratia Chriſti. 689 zZateos, quibüs plane inutilis videbatur gratia ha- bitualis, quam in uſum reducere non poſſunt, Aatt ſicuti poſſunt adulti. Poſt Concilium Tridenti- aGh num adhuc varie ſentiunt Theologi. Canus de eletali⸗ ir adhuc rie heologt. anhus .de V locis Theologicis 1. 7. c. 2. putat, hoc ſine in- Laim genti temeritate negari non poſſe, ſed vult, non itinch eſſe contra fidem. Alii docent, elici ex verbis Gitm Concilü tanquam concluſionem Theologicam, ac H proinde oppofitam ſententiam eſſe erroneam, (ed *R negant efle exprelle deſinitam, & fide Divina cre- Snde dendam. Bellarminus I. I. de gratia, Suarez & Btlon, 1 alii putant, hanc veritatem eſſe definitam de fide ta Al⸗ aàa Concilio Tridentino contra quosdam, qui puta- 4d hh bant, gratiam ſanctificantem eſie actum charitatis um Vier Pphyiice tranfenntem, & tantum virtualiter aut m ktol moraliter perſeverantem. NNNis1 Schol. 2. Recentiores Philofophi non admittunt ac- An gratid ornan cigdentia abfſoluta realiter abfolute, ſed tantum rea- ſfankt⸗fi- Cictis liter modaliter a ſubſtantia diſtinécta, & ideo con-cans ſit Mommm ſequenter docent, gratiam habitualem non eſſe accidens Nitet⸗ accidens abſolutum r 94 probant 1. ex G. Seri- abſolu⸗ 4 ſbirr ptura, quæ juſterum animas propter gratiam ſan- tunms. lg nhin Sificantem vocat tempia Dei 2 Cor. 6. v. 16. & vN eh qgicit: ad eum veniemus &c. Tota igitur S. S Tri- in hudut nitas per gratiam hanc animas juſtorum Ipeciali Fi, inen⸗ modo inhabitat: ſi vero hæec gratia foret zbſoln- noni tum accidens, non S. S. Trinitas, quæ certe ſub ſs el nomine accidentis abſoluti entis adeo imperfecti lisſe intelligi nequit, ſed ens aliquod in fundamentali s perfectione entis imperfeétius omni ſfübſtantia vi- i ler. liſſima, animas juſtorum inhabitaret, quod dici i un nequit. 2. Forma ſanétificans animam eſt poſiti- ſtente va, & ingens perfectio animæ: ſed perfectio po-⸗ e⸗ ſitiva entis eſt aliquid entis, contingens ipfam lls 5 ſubſtantiam entis: Ergo forma ſanctificans animam juſti debet eſſe aliquid animæ contingens ipfam r ſübſtantiam animæ ſeu modificatio animæ, & ſie „ nequit efſe ens ab anima realiter abſolute H . um s Sruram Inſtit. 7 P X * t am Inſtit. Theol. Tom. I. X 690 Caput VI. ctum, alias enim anima per meram illius imputa- tionem ſanétificaretur, & nulla fieret vera in ani- ma mutatio. 3. S. S. P. P. docent animam per gratiam ſanctificantem fieri Deiformem: ſed fi gratia eſt accidens abſolutum, per gratiam anima juſti non efſſet Deiformis, quia hoc accidens ab- ſolutum non habet aliquam formam Dei, alias eflet ens deificatum, ſeu ſubjectum habens for- mam Deitatis, adeoque Deus: Ergo non eſt ac- cidens abſolutum. 4. Prædicatum perfeétiffſimum & imperfeétiſſimum non poteſt per eſſentialem identitatem in uno ente conjungi: ſed prædica- tum accidentis abſoluti eſt imperfeétiſſimum, & prædicatum formæ deiformem facientis perfectiſ- ſimum, ergo in gratia ſanétificane conjungi non poſſunt, maxime quia ſupernaturalitas fo- ret prædicatum eſſentiale hujus accidentis abſo- luti, quod nulli creaturæ competit. Ita D. Wi- ber. Hec ſententia videtur nonnullis eſſe con- tra fidem. Verum abſtrahendo hic a veritate hujus ſententiæ, de qua diſputationem Philoſo- phis relinquimus, qui magno plauſu eam defen- dunt, illud certum eſt, eam contra Fidei noſtræ dogmata non pugnare, nec ab ullo Concilio vel Eccleſia hucusque damnatam eſſe, uti teſtatur Dominicus Soto, qui I. 2. de grat. c. 18. & c. 8. ait: Concilium conſulto abſtinuiſſe a vocabulo habitus, ut rem expreſſe non definiret. Item Canus de loc. Theol. I. 7. c. 2. Ruardus Taperus a. 7. de lib. arbitr. Bannez 2. 2. q 23. Medina in I. 2. q. 100 a. 2. & c. Non obſtat I. quod fit contra communem Theologorum, quorum novem citat P. Amicus, qui dicunt, eſſe ſententiam teme- rariam & errori proximam. Reſp. Pro hac ſen- tentia ſtant omnes Theologi, qui recentiorem modum Philoſophandi ſequuntur, ergo non eſt contra communem Theologorum, nam Theologi a P. Amico citati, illam ſolum ſententiam per- ſtringunt, quæ afſerit, gratiam habitualem non eſſe formam animæ perm anenter inhærentem, Aodl xe labitn tia, Quid ſed re ſed re &us, II. 7 Ii in ſterente Ne! Gun, Titent tüm ani lter Mtetl merun De Gratia Chrißti. 69 1 hæc ſententia non dicit. Non obſtat II. Gratia habitualis juxta hanc ſententiam nec eſt ſubſtan- tia, nec quantitas, nec qualitas, nec relatio &c. Quid ergo eſt? Reſp. Eſt qualitas non abſoluta, ſed reſpectiva, ſive modus, non realiter abſolute, fed realiter modaliter a ſubſtantia animæ diſtin- ctus, non tranſiens, ſed permanens. Non obſtat III. Tridentinum Seſſ. 6. can. 44. damnat eos, qui in juſtificatione excludunt gratiam animæ in- heærentem: ſed gratia reſpectiva excludit gratiam animæ inhærentem a Spiritu S. & cæteris diſtin- Gtam, ergo damnat gratiam reſpectivam. Keſv. iflimmm Tridentinum non damnat eos, qui dicunt, gra- tis peiſil tiam animæ vere inhærere & ab ea realiter moda- e cn liter diſtingui, qualis eſt gratia reſpectiva, ſed toralitas! hæreticos, qui dicunt, gratiam habitualem efſe merum favorem Dei extrinſecum (S. 363. Schol. 2.) quod hæc ſententia non admittit (l. c. Schol, 3.) Unde fallit ſyllogismus allatus, qui in minori ad- dit: a Spiritu S. & cœteris diſtinfgtam, quod non erat in majori. IV. Tridentinum definit illam gratiam, quam aſſeruit Concilium Viennenſe: ſed hec erat gratia abſoluta: Ergo eam definit. Reſp. Negando minorem, nam Goncilium Viennentſe ſolum afſſeruit, gratiam eſſe formam animæ in- hærentem, infuſam & permanentem: an ſit qua- litas abſoluta, de hoc non fuit mota quæſtio. Eo- dem modo intelligitur Catechismus Romanus. Non obſtat V. quod ſententia de accidentibus ab- ſolutis ut principiis fidei contraria rejecta fuerit ab Academia Lovanienſi a. 1662. & Pariſienſi a. 1624 & 1705. Reſp. Hæ Cenſuræ ſunt priva- tæ, quæ neque in Gallia, neque in Belgio hodie- dum obtinent. Schol. 3. Quærunt ulterius Scholæ, an gratia ſan- An gwatia ificans ab habitu Charitatis realiter diſtinguatur. ſanct - Affirmant Thomiſtæ: alii probabilius negant. 1. cans a Quia gratia ſanctificans & habitus Charitatis eos- Charitate dem effectus habent, nam gratia ſanctificans filios realiter Dei efficit, ſimiliter Charitas 1I Joan. 4. V. 7. Gra- diſtingua- XX2 tia tur. 692 Caput VI. tia nos Deo gratos reddit: Item Charitas Joan 14. v. 21. Gratia vitam ſpiritualem confert: Item Charitas I JOan. Z. v. 14. Gratia nos Deo con- jungit: Item Chavitas I Joan. 4. v. 6. Gratia eſt radiz omnium bonorum operum. Item Charitas I Cor. 13. Gratia eſt ſemen vitæ æternæ: Item Charitas Jac. r. V. 12. Deinde 2. cauſa formalis, qua juſtiſicamur, eſt gratia ſanctificans: ſed hæc etiam eſt Charitas habitualis, nam Tridentinum Sefſ. 6. c. 7 ait, uos juſtitia donari per Charita- tem, quæ diffunditur in cordibus eorum, qui ju- ſrificantur. Gratia tamen ſanétificans & Charitas habitualis virtualiter diſtinguuntur, quia licet fint unum & idem, ita tamen ſunt, ut exequantur diverſa officia tum naturæ, tum potentiz: nam gratia ſanétificans eſt fimul & principium eſſendi, & operandi fupernaturaliter. Non obſtat I. quod S. Scriptura & Concilia gratiam a virtutibus, & conſequenter etiam a Charitate diſtinguunt. Ke-ſv. Diſtinguunt ab aliis virtutibus v. g. fide, ſpe &c. non vero a Charitate, & ſubinde eandam rem ſcilicet gratiam & Charitatem ob diſtinctionem virtualem duobus vocabulis exprimunt. Non ob- ſtat II. quod gratia ſit principium eſſendi, & Charitas operandi ſupernaturaliter. RKeſp. Gratia eſt principium eſſendi accidentale, ficut & Chari- tas principium operandi: una autem entitas vir- tute diſtinécta poteſt eſſe principium eſſendi & ope- randi, præſertim quando principium eſſendi per ſe ordinatur ad operandum. Non obſtat III. quod effectus formales gratiæ & Charitatis a ſe ſeparari poſſint, poteſt enim quis eſſe gratus Deo per gra- tiam, quin eum diligat per Charitatem. Keéſp. Effectus formalis Charitatis habitualis non eſt, ut Deum actu diligamus, ſed ut propenſi fimus ad eum amandum, quod fit per gratiam. Non ob- ſtat IV. quod Charitas diflundatur per gratiam, adeoque ab ea diſtinguitur. RKeſv. Diffunditur per gratiam formaliter, ſicuti robur per fortitudinem, non vero efficienter, niſi ſit Charitas actualis, quæ e ſ kein. Grar mit hor Nenol⸗ tl wogt kunland. Porti nen tionunn UliuN, Mentins & w noya he Akllgs, Potentias UuUle Utegtal ſlerſa Opefandin ts i s, goi Apernatt n, t Gbilis. . Uherlo 1 nperan Unhlern Ula ven inl, ne De Gratia Chriſii. 693 quæ fupponit habitualem ſeu gratiam ſanctifican- tem. H. 365. Gratia habitualis & ſanctificans conſti- Virtutes tuit hominem in eſſe Divino, (G. 3601. 363 infuſa Schol. 3.) cum vero modus ope andi ſequa- 4ud. tur modum eflendi, operatienes Divinas gra- tiam ſanctificantem conſequi neceſſe eſt. Porro ſicuti natura hominis ita eſt principium ope- dena rationum ſibi convenientium, ſcilicet ratio- e nalium, ut eas exercere non poffit, niſi per mnele, Ppotentias ſibi congenitas nempe intellectum Getl E voluntatem: ſic gratia ſanctificans velut wi D nova hominis natura comites habet virtutes gum infuſas, per quas veluti per ſupernaturales le ſel potentias ſupernaturaliter operatur: funt qui- ia lei ui⸗ dem & ipſæ ſingularia Dei dona, & gratiæ „habituales, quia permanenter inhærent, & dadt integraliter juſtificationem perficiunt: ſed in- Mo G fuper ſortiuntur nomen virtutis, quia ad bene operandum proxime diſponunt. Eſt autem rette virtus infuſa habitus entitative ſupernatura- is, qui fertur in objectum lumine & motivo Rell. fupernaturali, tenditque in Deum poſſiden- ſe dum, ut eſt in ſe, & a ſolo Deo eſt produ- Deoee cibilis. Unde differt a virtute acquiſita, quia Nten. „ diverſo motivo in objectum tendit, nam v. g. 8 Mon el, temperantia acquiſita refrænat voluptatem S 4 . . eli z t. Sarnalem, quia dedecet naturam rationalem: win, infufa vero, quia indigna eſt Filio Dei adop- N Pmdhrk⸗ tivo, membro Chriſti, & retardat anhelan- ctinden tem ad Divinum conſortium. XX3 chol. Diviſio virtutum infuſa- . Virtutes 694 Caput VI. Schol. Virtutes infuſæ dividuntur in virtutes Theo- logicas, quæ habent Deum pro objecto materiali primario, & aliquod ejus attributum pro formali, ſuntque tres, ſcilicet Fides, qua Deum credimus & cætera, quæ nobis revelavit, quia verax eſt, nec falli, nec fallere poteſt. Spes, qua confidi- mus, nos Deum tanquam ultimum noſtrum finem & beatitudinem conſecutores, tentationesque ſu- peraturos, quia eſt omnipotens, & infinite miſe- ricors. Charitas, qua Deum ſuper omnia diligi- mus, & proximum ſicut nosmetipſos propter Deum, quia Deus ſumme bonus eſt, de quibus in cap de virtut. Theol. Et in virtutes morales, quæ verſantur circa bonum creatum ex motivo ſupernaturali, quæ generatim in quatuor virtu- tes cardinales dividuntur, ſcilicet: Prudentiam, Juſtitiam, Fortitudinem. & Temperantiam, de quibus in cap. de Virt. Card. O. 366. Omnes tres virtutes Theologicæ, Fides, Theologi- Spes & Charitas homini una cum gratia ſan- Ca cun gratia Jſanktifi- cante in- fundun- tur. Gtificante infunduntur. Ita docent omnes Catholici, & multi Theologi uti Vega I. 7. c. 24. in Conc. Trident. & Suarez 1. 3. de grat. c. 8. docent, hoc eſſe dogma Fidei in Tridentino definitum. Unde probatur Imo. ex S. Scriptura Rom. 5. v. 5. Charitas Dei diſuſa eſt in cordibus noſtris ver Spiritum J. qui datus eſt nobir. Ergo & fides ſimul & ſpes, nam Charitas nequit eſſe ſine prælu- cente cognitione Fidei. & ſine ſpe Charitas non tendit in amplexus ſponſi dilecti. Hinc Apoſtolus 1. Cor. I13. concludit. Nunc autem manent, fides, ſpes, charitar tria hac. In qui- bus autem manent? non in infidelibus, ne- que ſle in Min⸗ Rt. 11 llir, luntart Aux a Echari imn mn i uuj, ln ſi le Ga ernate IIs pep 0Mekadi U pitte ter lpe al Con ſerthnt Run Uion fürmen ſenitur aptism Lomitat duntur. ſie de V lez muu⸗ tantur⸗ Cas eſ 0nru im t Uhbins mnt Mral en De Cratia Chriſti. 695 se que in peccatoribus, qui charitate carent: giirt Ergo in juſtis. 2do. Tridentinum ſeſſ. 6. cap. 7. mul, 1 „ 7 , 7 4 7 7 77 2 cimn ait: Hanc diſpoßitionem juſtificatio ipſa conſe- vermi, uitur, quc non eſt ſola peccatorum remiſſio, ſed co‚i. & ſandiſicatio & renovatio interioris hominis per mumfm voluntariam ſuſceptionem gratic & donorum. nee, Quzæ autem fſunt illa dona, niſi fides, ſpes ur & charitas? unde ſequitur: In juſtificatione cu remiſſione peccatorum hac ommia ſimal in- legis Jiſa accipit homo per geſum Chriſtum, cui inſe- mn ritur, ſidem, WD & charztatem. 3tio. Ratio moin eſt: Gratia ſanctificans eſt quædam natura vor in ſupernaturalis, ſi ita loqui fas ſit, ſeu Divi- utertin, nus perfectionis gradus, quz ordinatur ad im, & operationes ſupernaturales: Ergo debentur illi virtutes infuſeæ tanquam potentiæ ſimili- ter ſupernaturales. , MS Sckhol. Cum Concilium Tridentinum nihil exprefſe An veli- na ſtatuat circa virtutes morales, diſputant Theolo- quœ vir- . gi., utrum revera in juſtificatione infundantur. tutes mo- eut Nihilominus communior & probabilior eſt ſententia pales cum exi 1 aflirmans S. Thomæ I. 2. q. 63. a. 3. quam etiam gratia in- 3115. 6 ſequitur Catechismus Romanus, qui inter effectus iundan- 2 Nhd in Baptismi numerat nobiliſſimum omnium virtutum tur. “Dl comitatum, quæ in anima ſimul cum gratia infun- li duntur. Favet etiam S. Auguſtinus, qui in Pf. 83. Martn ſic de virtutibus Cardinalibus loquitur: Illæ virta- Ppiritin d tes nunc in valle plorationis pver gratiam Dei do- 6 Hol nantur nohis. Et ratio eſt, quia gratia ſanctifi- “ Ner. cans eſt brincipium radicale & remotum omnium e Ceriis bonorum, & reddit hominem paratum ad implen- le⸗ dam totam Legem: Ergo illi reſpondere debent ell. „ habitus omnium virtutum tanquam potentiæ ſu- nconn pernaturales, & principia proxima actuum ſuper- 1. In naturalium. Non obſtat I. quod peccatores ac- bns, cepta per Sacramentum poœnitentiæ gratia ſanéti- . XX 4 ficante 7 Dona Spi- Dantur isges d. 696 Cuput VI. dona vi- ſubinde extraordinarie a tur, duarum motionum P! ſtant, tum in S. Scriptura, tum in trhdit. one Ecclelſialtica. Samſon inſtinctu Divino co- lumnas cæenacu i concuſſit. Jud. 10. Salo- mon mirum judicium tulit. 3. Reg. 3. Elea- ficante circa virtutes easdem, quas ante, difficul- tates patiantur. Keſp. Has oriri ab impedimentis externis ſeu vitiofis habitibus ante contractis, qui per virtutes zn alas non tolluntur, ſienti per acquifitas, quæ illis ſunt contrariæ: non vero oriuntur ex voluntate male erga Deum affecta & erga Objecta virtutum moralium. II. Sancti juxta Ven. Bedam humiliantur de virtutibus, quas non habent. Keſp. Non habent quoad a actum propter difficultates, ob quas ſubinde venialiter peccant: habent tamen quoad habitum. F. 367. Ut habitus virtutum infuſarum in adtum ritus ö. prorumpant, neceſſaria eſt iritus S. mo- Alid. tio, quia homo habitibus infuſis uti non po- teſt, ſine ſupernat urali Dluſtratione & cogi⸗ tatione, & fine Pia voluntatis affectione, quꝶ ſunt motiones Spiritus S. ordinariæ., & ad humanum agendi modum attemperatæ. Si vero hæ motiones excedant communem agendi rationem, & a actus heroicos ten- dant, vocantur dona Spiritus d. Elſt igitur donum Spiritus &. habitus upern naturalis, quo homo diſponitur ad accipiendas extraordina- rias Spiritus S. motiones ad propriam ſalu- tem. D. 368. Dantur dona Spiritus 5. Nam homines Spiritu S. moven- ra exempla pro- Zarus uns e Nenn i loo⸗ er. à bent 5. en a ſtioni, leri er. untin 1 de Eenſenur uci , 8 4 hentie drir Mlo! ine. I Chiiſt Cnlentn liet C Tor ie glo ee Metibus, un &r h: pe um Amion ſem' eleg, llhi⸗ lit, De Gratia Chriſti. 697 zZarus elephanti ſe ſuppoſuit 1I. Mach. 6. Si= meon venit in templum. Luc. 2. S. Apollo- nia ſponte in rogum infiliit. Ex S. Diony. N Alex. apud Eulſ. I. 6. hiſt. c. 4. Rationem nht affert S. Thomas I. 2. J. 68. a. 4. Quia ſicut ntim vires appetitivæ nate ſunt moveri per imperium zationir, itg omnes Virer humanc natæ ſunt mo- verri per inſlinbtum Mei ſicut a guadam ſuperiori votentia. 2. Septem ſunt dona Spiritus S. quæ re- Septem atn Eenſentur II. 1I1. his verbis: Requieſett ſuper! unt dona in eum Spiritus Domini, piritus ſapientic &g intel- S l 5 n ecr , piritus conſilii & fortitudinis; Spiritus lte un ſcientie & pielatir, & replebit eoum Sviritus ti- rn moris Domini. Idem patet ex P. P. S. Am- Aeeioe, “ broſio l. 5. de Spir. S. c. 2. S. Hieronymo lwk, in c. II. Iſ. S. Auguſtino 1I. 2. de doctr. engen Chriſt. c. 7. S. Gregorio l. I. mor. c. 28. & unm conſenſu totius Eccleſiæ, quam immerito ir- iege ridet Calvinus, quia in Hebr. Pietas & Ti- Ui mor idem, fcilicet reverentiam ſignificant, s, 6 in quo certe oculatior non fuit LXX. Inter- mote pretibus & S. Hieronymo, cum timor & me- fun tum & reverentiam ſignificet. Probat etiam ratio: nam tot ſunt dona, quot funt virtu- tes, quia dona idem habent cum virtutibus objectum materiale, & tantum ad actus ſublimiores circa illud eliciendos diſponunt (H. 367.) ſed præter virtutes Theologicas ſeptem aliæ ſunt virtutes, quatuor intelle- Guales, Intelligentia, Sapientia, Scientia & Prudentia, & tres in voluntate, nimirum Juſtitia, Fortitudo & temperantia: Ergo to- AX5 tidem tur. 698 Caput VI. tidem ſunt admittenda dona virtutes perfi- cientia. Explican- Seliol. I. Ex hoc fluit donum Sapientiæ, Intelligen- tiæ, Scientiæ & Prudentiæ ſen Confilii perficere rationem: Pietatem vero, Fortitudinem & Timo- rem perficere voluntatem. Per virtutem intelli- gentiæ homo judicat, aſſentiendum efſe Deo reve- lanti: per donum Intellettus etiam idiota ex in- ſtinétu Spiritus S. fidei myſteria ea claritate per- cipit, & tam firmiter illis aflentitur, ut ſibi videa- tur hactenus non credidiſſe, ſicut oportet. Per virtutem Sapientiæ ratio Dei gratia adjuta de re- bus Divinis tanquam de altiſſimis cauſis & ex iis de creatis, ordinando media ad finem ſupernatu- ralem recte judicat: Per donum Sapientiæ juſtus aliquando non rationis, ſed Spiritus S. inſtinétu movetur ad fublimiorem rerum cæleſtium con- templationem. Virtus ſcientiæ ad hoc diſponit, ut ratio de temporalibus recte judicet, illa nimi- rum non eſſe appetenda, niſi quatenus ad ſalutem æternam conducunt: Per donum cientiæ juſtus ulterius judicat, illa eſſe abjicienda velut impedi- maenta ſalutis, & cognitis vitæ neceſſitatibus ex eo profluit donum lachrymarum. Virtus Pru- dentiæ in dubiis confſulit ſecundum reétam ratio- nem. Donum Canſilii talia ſubinde Confilia inſpi- rat, quæ communem agendi rationem & huma- nam prudentiam longe ſuperant. Virtus Juſtitiæ hominem dirigit ad ſuum cuique reddendum. Per donum Pietatis juſtus a Spiritu S. movetur ad extraordinariam reverentiam Deo, rebus & per- ſonis ſacris ac pauperibus, ac omnibus exhiben- dam ultra id, quod juſtitia, religio & miſericordia præſcribunt. Virtus Fortitudinis juſtum in peri- culis juxta communes prudentiæ leges confirmat contra inordinatos timoris & audaciæ motus. Per donum Fortitudinis diſponitur ad actus heroicos inſtintu Divino eliciendos. Per virtutem Tem- perantiæ juſtus moderate utitur rebus delectabili- bus. ns, l OINIIes lol. 2. tentia, omini ſeritur V. 9, 5 Ait. is omn orii Cinnis Nliker labiths, ktin in Gona tioti Vdutr Conler ileron Deo con 44 ⸗ onn e Ednuibn Eiponnn tud onnn Acr Uiritus Uins bo inte umera ltem eDeore ſopermat- itic ultu §. Wnd dum ml⸗ Coniiini⸗ en Ahn. ittis ii⸗ genoum 14 moxenl ? ebns E bregice nlint lmi M Spiritus S. Sunt autem Frubtus Spiritus J. Spiritus De Gratia Chriſti. 699 bus. Per donum Timoris reverentialis erga Deum omnes delectationes ſtudio vitæ auſterioris abjicit. Schol. 2. Communior eſt in Scholis S. Thomæ ſen- An dona tentia, omnia dona una cum gratia ſanétificante cum gra- homini infundi. Nam in iuſtificatione homo in- tia infun- ſeritur Chriſto tanquam membrum capiti Rom. g. dantur. v. 9. & guα‿sς Spirstum Chriſti non habet, hic non eſt ejus. Ergo juſtus debet diſponi ad recipien- das omnes motiones Spiritus S. diſponitur autem ad ordinarias per habitus virtutum, ad extraor- dinarias vero per dona: (F. 367.) Ergo ſicuti in juſtificatione cum gratia ſanétificante infunduntur habitus virtutum, ita & habitus donorum. Unde etiam juxta eundem S. Thomam I. 2. q. 6. a. 8. dona ſunt habitus a virtutibus diſtincti, quia al- tiori/& nobiliori modo verſantur circa materiam virtutum, quam ipſæ virtutes. Quare ſi dona conferantur cum virtutlbus Theologicis, ſunt illis inferiora, quia per virtutes Theologicas anima Deo conjungitur, per dona vero ſolum diſponitur ad ſuſcipiendam Spiritus S. motionem. Si vero dona conferantur cum aliis virtutibus ſive intel- lectualibus ſive moralibus, ſunt præſtantiora, quia diſponunt ad motionem extraordinariam Spiri- tus S. quæ ſuperior eſt motione rationis, ad quam diſponunt virtutes morales. §. 369. Actus virtutum & donorum ſunt Fructus Krukus actus boni & laudabiles ex habitibus virtu- . qui. tum intenti & comparati, quorum duodecim enumerat Apoſtolus Gal. 5. fſcilicet: Chari- tas, gaudium, pax, patientia, benignitas, bonitas, longanimitas, manſuetudo, fides, modeſtia, continentia, caſtitas. Schol. 70⁰ Caput VI. X Schol. Charitas, Caſtitas & reliquæ virtutes, quas hie recenſet Apeſtolus, non ſumuntur pro habiti- bus, ſed pro zctibus. Vocantur autem fructus, ut intelligamus, in his actibus ſeenndum ſe ſpe- Statis nullum ineſſe laborem, uti putant homines carnales, ſed meram deleétationem & pacem. Vocantur fruétus Spiritus S. quia licet juſti ad illos actus vitaliter & libere concurrant, Spiritus ta- men Sanctus illorum Auétor eſt. Deinde non omnes fruétus in his allegatis recenſentur, ſed nobiliores tantum, omnes enim aétus cujuslibet habitus infuſi, ſive ſit virtus, ſive donum, eſt fructus Spiritus. F. 370. Beatitudi- Adctus donorum vocantur Beatitudines. 11Sc. (G. 369.) Eſt autem Beatitudo donum inſigne, . in enjus poſſeſſione animus quiefſcit vel plene & perfecte, ſi beatitudo ſit perfecta, uti vi- ſio Dei intuitiva, vel imperfecte, ſi beatitudo ſolum ſit inchoata, quæ in vita exurgit ex acti- bus præſtantioribus donorum: Operatio enim przæſtantior Magis perficit & delectat. Oéto ejunsmodi beatitudines numerantur Matth. 5. ſcilicet, Pauvertas Spiritus contra inordina- tum amorem divitiarum, quæ eſt ſpecialis fractus timoris Domini. Manſuetudo ad iram domandam, quæ generatur àa dono pietatis. Lubtas & ſtetus contra vanas delectationes conveniens dono ſcientiæe. Fatientia in perſe- culionibus coutra favores hominum, omnibus denis reſpondens. Quatuor hæ beatitudines fſpectant ad tollendam falſam beatitudinem. Quatuor reliquæe beatitudines ad æternam beatitudinem difponunt; per famem & ſitim fuſtitiv, quæ reſpondent dono Fortitudinis: per e ope Corſli ono in U tril ln gne atituch Eendens 1Go rer Nolte l Duo Keins idnm ) ntoo e⸗ lkir emn ve Ier Epun 8 ti k lumetnt, . Miti d Tetum 10 Alium Firtus 1 Pron Tominis tfeior Me ille Ercztor le die De Gratia Curifi. 707 per opera MWiſericordiæ, quæ eſt effectus doni les, En .. . 1. 5 .V id Conſilii: per Munditiam cordis reſpondentem tnkin, dono intellectus: per Pacem & Concordiam, une. quz tribuitur dono Sapientiæz. S. Lucas ſo- ntlun lum quatuor beatitudines removentes falſam peatitudinem enumerat, quas Chriſtus deſ- eie cendens de monte rudi populo proponebat; inimr. Ct Naezlatn. e. . Den Cto vero S. Matthæus, quas Chriſtus in m à Monte dicipulos jam perfectiores edocebat. Gonum,4 . . „ D. 371. Duo funt præcipui Gratizæ ſanctificantis a‿”hHua tacingn effectus: nimirum juſtificatio impii, & me- toο qued. mirden ritum juſti. Eſt autem Juſtificatio transmu- telen tatio de ſtatu injuſtitiæ & peccati ad ſtatum SSð Ga,N juſtitix & gratiæ. Juſtiſicare vero eſt, ali- beram quem vere juſtum, rectum, ſanctum, inte- gteln rius & exterius bene ordinatum erga Deum, eminen ſeipſum & proximum efficere. at. 7 NMath, dchol. Juſtificatio dicitur a juſtitia, quæ ſi paſſive plica⸗ , orin ſumatur, importat motum ad juſtitiam. Porro ur. hecni juſtitia dupliciter ſpectari poteſt: r. Prout dicit ſed rectum ordinem in ipſo actu hominis reſpective 11 Ir ad alium ſuum cuique tribuendo. Hoc modo eſt 60 leid virtus ſpecialis, quam hic non conſideramus. eltge 2. Prout dicit rectitudinem ordinis in interioris ir ⸗ hominis diſpoſitione, qua homo Deo, & vires ti o⸗ inferiores rectæ rationi in eo fubjiciuntur. Pro- , Ann prie ille tantum juſtificatur, qui ex injuſto ſen elttuche⸗ beccatore fit juſtus: quanquam improprie etiam Htudſnen ille dicatur juſtificari, qui ex juſto fit magis rtenn juſtus. ſin ünii, §. 372. 2 In Juſti- hicatione vere de- lentur peccata. 7⁰2 CLCaput VI. §. 372. In Juſtificatione peccatoris non ſolum te- guntur ſeu non imputantur peccata, ſed vere remittuntur, delentur, & auferuntur. Ita fides docet, & probatur Imo. ex S. Scrip- tura Pſ. 50. v. 2. dele iniquitatem meam: ubi verbum à ſignificat delere, abſtergere, & juxta ipſum Lutherum vertilgen. Item V. 4. dicitur: Amplius lava me ab iniquitate mea. Ubi Hebraicus legit: multiplica lavare me 222 non vero, uti Lutherus ver- tit: Waſche mich wohl. Sed lotio ſignifſicat abſterſionem peccati, & multiplicatio lotio- nis clare oſtendit, eam non confiſtere in non imputatione extrinſeca, quæ certe multipli- catione non eget. Effectus hujus lotionis refertur. v. 9. Aſperger me husſſopo & munda- dabor; lavabis me, & ſuper nivem dealbabor. Dealbatio autem notat effectum poſitivum, & non pure negativum, ſeu non imputatio- nem extrinſecam. Id quod clarius patet v. 12. Cor mundum crea in me Deus, & Spiritum re- Qum innovu in viſceribus meit. Ubi David pe- tit munditiam cordis, & intrinſecam Spiri- tus ſui innovationem, â in viſceribus meis, qua verba Lutherus iterum male omi- ſit, & pro ſ629 rectum, male vertit: ein gewiſſen Geiſt, per quem fidem intell git, uti ex ejus gloſſa patet: David certe hic fidem non petit, quam non amiſerat. Addit v. 13. Spiritum ſanbktum tuum ne auferat a me, nimi- rum gratiam ſanctificantem, per quam Spi- ritus S. in anima habitat. Et v. 14. Wiritu Pprin- temi jneipal Atur, , dele I.II. e Hinſecan- Eeccatun Namn con ſom exg olͤſieat ditor: tUV per Ratum e Kun ele lii pore les. N. I.1. Mnunolet Aini Cate g lont ſahn Uumn ilen lun tegln lld longe 1 5-. z1. a coope l erg ere 00 lifim ratiD n, ut nhlaſtko In Iic n K(hunte ecctn I Abſenun ex Sdn 1 Mene Alete gen. 1 Ol inint: iplicahe Utherusn io ſignin catio 10 Kere in Are mu Gios Mun Ovo muss .1 en rta rhine on innunn us left 45 Hiinn Cüibt⸗ nleeud in n principali confirma me. Quod autem confir- matur, intrinſece roboratur. Mec dicas: ver- ba, dele, lava &c. efſe metaphoras, quæ v. II. explicantur per non imputationem ex- trinſecam: Averte faciem tuam à peccatis meis: peccatum enim factum infectum fieri nequit. Nam contra eſt, ille metaphoræ verum fen- ſum exprimunt, & per o avertere faciem Juñnificatio inadæqua 1 exprimitur, unde ad- ditur: Et omnes ini guitates meas dele: pecca- tum vero factum eo ſolum tempore, quo factum eſt, & nondum retractatum, infe- ctum eſſe nequit, interim tamen faétum de- leri poteſt: ſimiles loquendi formulas repe- ries. If. 43. Oſezæ 14. Mich. 7. ltem in N. T. I. Joan. I. v. 7. Gicitur: Sanguis Filii ejus emundat vos ab omni peccato. 1 Cor. 6. v. 11. Ahbluti eſtig, ſanktiſicati eſtis, juſtificati eſtis. Certe mundari, ablui, ſanctiſcari non ſigni- ficat ſolam non imputationem extrinſecam, nam ille non dicitur ablui, cujus ſordes ſo⸗ lum teguntur. 2do. Probatur ex patribus, quos longa ſerie refert Bellarminus I. 2. de Juſtif. c. 8. nobis ſufficiat S. Auguſtinus, qui in Pſ. 31. Conc. 2. ait: Nec intelligamus pec- cata cooperta eſſe, quaſi ibi ſint, & twvant . . . Deus ergo tegat vulnera: non tu: nam ſi tus tegere volueris erubeſcens, medicus non curabit. Wedicus tegat & curet, emplaſiro enim tegit, ſub tegmine medici ſanatur vulnus, ſub tegmi ne vulnerati celatur uilnur. Ergo Deus tegit vul- nera, ut tegendo ſanet, ſicut medicus, qui emplaſtro tegit vulnus & ſanat. Hinc me- rito Tridentinum ſefſ. 5. can. 5. definit: & ltis 704 Caput VI. quis per Jeſu Chriſti gratiam, qucæ in Baptimmo confertur, reatum peccati originalis remitti negat; aut etiam aſſerit, non tolli tolum id, quod veram & propriam peccati rationem habet. ſed ilud dicit tan- tum rudi, aut non imputari, anuthema ſit. 3tio. Ratio eſt: Si in juſtificatione impii peccata remaneant & ſolum tegantur, homo fimul juſtus ob juſtificationem, & injuſtus propter reſidua peccata eſſet, item Chriſtus non eſſet Agnus tollens peccata mundi, nec nos libe= raſſet a ſervitute peccati: nec ſanctos faceret, nec poſſet nos declarare vere liberos a pecca- to, utpote in quibus peccatum adhuc eſſet. Solvuntur Schol. Juxta ſyſtema Lutheranorum (§. 363. obiettio- es Lu- therano=⸗ runz. Schol. I. n. 7.) in Juſtificatione peccatoris peccata non vere delentur, & auferuntur, ſed integra in eo remanent, & ſolum teguntur, ac non impu- tantur. Nam I. Pf. 31. dicitur: Beati quorum re- miſſo ſunt iniguitates, & telta ſunt peccata. Et v. 4. Guoniam tacui, inveteraverunt oſſa mea. Ubi Lutherus vertit, dann da ichs wolt verſchwei⸗ gen, verſchmachten meine Gebein, cui in margine hanc gloflam afſuit: dann da ich nicht wolt beken⸗ nen, daß eitel Suͤnd mit mir waͤre, hatte mein Gewiſſen keine Ruhe. Ke/p. Peccata teguntur non hominibus, ſed Deo, quod vero Deo tegitur; hoc Deo non patet, & quod Deo non patet; Deus non videt, quod autem non videt, non amplius eſt. Quod vero tecta ſint peccata, li- quet, quia talis dicitur beatus, & in cujus Spiri⸗ tu non eſt dolus. Lutherus hunc locum duplici- ter falſificavit. 1. Dum vertit: in des (Herrns) Geiſt kein falſch iſt, cum tamen ly ejus Ny cadat ſuper hominem —& antea nominatum, & ly- continuet ſermonem de beatitudine hominis. 2. In verſu 3. addit particulam oppoſitionis, nie & re⸗ &tel⸗ textun II. bl. laut (ate tum ( hane V. 6. cationi⸗ mhloit ltar, .n hor Peckgtor Ulremi Mominis Oeridd rewic depto⸗ noN1 tns Ne ſt, bel texit, ghoch in lurta incnamn Undumen Maenlis inanere 4d Katn Veteren Noya uni ex Atione 366. Le 1ationis d eſt heob, Nennis Oynn t Bopte us li 8S non i e pos I os ſacen 54 pecti lue ellet. ge non in ⸗ e 6 i polt teſihnt i nant enet e , halt i untur 0 101 Ee, W Nn CNole ,ſſyrh, ſne 5 N cadt Clin;, C e Dömns dan onls, De Gratia Chriſti. 705 & relativam in vote: ichs, & vocem, wolt contra textum Hebraicum 2*% 5ee . II. Pf. 31. v. 2, dicitur: Beatus vir cui non impu- tavit Dominus vecratum. Ubi juſtificatio adæ- quate definitur per non imputationem peccati, tum quia per hanc homo fit beatus; tum quia hanc definitionem S. Paulus ipſe aſſignat Rom 4. v. 6. Reſp. Datur ibi definitio adæquata jaſtifi- cationis negativæ, poſitivæ vero datur ſolum implicite, quatenus peccata mortalia non remit- tuntur, niſi per gratiam ſanétificantem, qua ſe- cuta homo beatus eſt. S. Paulus ex remiſſione peccatorum infert juſtificationem poſitivam cum illa remiſſione connexam, nam dicit beatitudinem hominis, cui Deus accepto fert juſtitiam ſine operibus, id eſt, ex gratia; quod probat, quia remiſſio peccatorum fit ex gratia: ſi autem ae- cepto fert juſtitiam, ergo eam Deus vere dat, & non ſolum imputat. Quæ omnia confirmat tex- tus Hebraicus, ubi habetur verbum &) remi- ſit, delevit, abſtulit iniquitates: & verbum 882 texit, intrinſece texit: & ià imputabit, quod intelligitur de imputatione ad poœnam. III. Juxta S. Paulum juſtificatio fit per hoc, quod induamus Dominum Jeſum Chriſtum Rom. 13. Indumentum vero non tollit, ſed tegit ſolum maculas. Keſp. S. Paulus ipſe explicat; quid ſit induere Jeſum Chriſtum, ſcilicet interius mutari ad ſtatum innocentiæ a ſtatu peccati, deponendo veterem hominem, & omnem affeétum peccandi, & novam vitam inchoando: quod quidem Luthe- rani exponunt de ſanétificatione, quam a juſtifi- catione diſtinguunt, ſed immerito uti patet (G. 363. Schol. 2. & F. 371.) cum definitio juſtifi- cationis etiam ſancétificationi conveniat. IV. Ne- mo eſt ſine peccato: & S. Ambroſius lib. 2. de Jacob, juſtificationem exemplo Jacob ſeſe veſti- mentis Eſau & pellibus hædinis tegentis explicat. Reſp. Schram Inſtit. Tehol. Tom. I. VVy 70⁰6 Caput VI. Reſp. Nemo eſt ſine peccato veniali, (§. 349.) bene vero ſine mortali. S. Ambrofius vero com- parationem in eo inſtituit, quod ſicut Jacob alie- na veſte indutus inceſſit, ita Chriſtus fatus in ſimilitudinem carnis peccati vere languores no- ſtros tulerit. §. 373. ſtifica- Quia in juſtificatione peccata non ſolum mio non fit teguntur, (H. 372.) hinc remiſſio peccato- per me- rum, quæ eſt juſtificatio peccatoris, non fit ram im- per imputationem extrinſecam juſtitiæ Chri- vutatio- . ee. . ee „/- ſti, ſed per veram & intrinſecam juſtitiam, ctſ ſeu gratiæ habitualis infuſionem. Catholica S. Scripturæ teſtimoniis, in quibus homo di- citur purgari, lavari &c. Purgatus vero & ſanctificatus nemo dicitur niſi per aliquod in- trinſecum, quo talis denominetur. Unde Rom. 5. v. 5. Charitas Dei dicitur diffuſa in cordibus noſtris: & v. 19. Sicut enim per ino- bedientiam unius hominis peccutores conſtituti ſunt multi, ita per obedientiam unius juſti conſtituun- tur multi. Ergo juſtitia noſtra eſt interna, ſicut peccatum noſtrum eſt internum. Merito igitur Tridentinum ſeſſ. 6. can. 10. definit: quis dixerit, hominet ſine Chriſti juſtitia, per quam nohis meruit, juſtificari; aut per tam ipſam Jormaliter juſtos eſſe, anathema ſit. Et can. I1I. Si quir dixerit, homines juſtificari vel ſola im- putatione juſlitie Chriſti, vel ſola remiſſtone pec- catorum, excluſa gratia . . . gquc illir inhe- reat, anathema ſit. 2c0. Juſtificatio eſt effe- ctus dilectionis Dei. Sed hæc non tantum eſt affectiva, ſed effectiva efficiens objeum . e- hæc veritas probatur Imo. mox citatis (H. 372.) Gdum i C ationi Wol. 1. Müllonem eorum N kortur lor Ctonis 1 iet, Ponmo N Uee betet (hrikns no Eherhoe torum K: A eam Detionem gnoc etin Chitionen Uobis Dron ions rinni us Ctianfi Uprehüuntur Uto 10 fuſto⸗ 8 ittionem Ens ſunt 1 Si Ver ir, C 4— r Velim ertine nnm fin lonſn⸗ rgze⸗ De Gratia Chriſti. 707 1, ( , . . . G dilectum intrinſece gratum & juſtum. Item uk. Juſtitia Chriſti eſt cauia efficiens noſtræ Ju- Sm ſtificationis: Ergo non eſt cauſa ejus formalis. gvon . l schol. I. Lutherani juxta ſyſtema ſuum (F. 363. Solyunkur Schol. I. n. 7.) volunt veram & propriam re- opjiekio- miſſionem peccatorum in juſtificatione fieri per os Lu- eeorum non imputationem, unde ſormaliter juſti- therano- Aſn ficatur homo per imputationem juſtitiæ & ſatis- „armz. 0 N factionis Chriſti. Quippe Deus neminem juſtifica- S,uIi re poteſt, niſi aliqua in eo ſit juſtitia: quia vero tie homo propriam juſtitiam non habet, alienam ha- ,Sejtin bere debet, quæ per imputationem ſua fiat: hinc uſtitir Chriſtus non ſolum pro peccatis noſtris ſatisfecit, Cüthole & ber hoc meritum paſſivum remiſſionem pecca- (, torum & abſolutionem a poœnis nobis promeruit; o d ſed etiam vicariam officiorum noſtrorum adim- 0S ve Pletionem præſtitit, & per hoc meritum activum 3 ,u⸗ quod etiam juſtitia activa & vicaria vocatur, de- Acolf larationem pro juſtis, & hæredibus vitæ æternæ u. t nobis promeruit, cujus proinde juſtitiæ & ſatis- linin factionis imputatione homo ita juſtifieatur, ut Uin N hæc imputatio ſit fundamentum declarationis ho- ſimſ⸗ minis pro juſto, in qua etiam formaliter juſtifi- uſi⸗ catio conſiſtit. Quippe varii actus juſtificationem al ingrediuntur inter ſe tamen connexi: formales inen ſen ratio formalis juſtificationis ſunt declaratio I. Nef pro juſto & remiſſio peccatorum, hi enim juſti- 0 Gein. ficationem in efle ſuo conſtituunt; fundamentales ltun⸗ actus ſunt imputatio juſtitiæ & ſatisfa ctionis Chri- Fiun i, ſti. Si vero omne id, quod juſtificationem ingre- ft⸗ „ditur, & ab ea ſeparari nequit, formam ejus vo- care velimus „ etiam imputatio meriti Chriſti ad 1,ie eam pertinet. Ita D. Schubert. Rationes Luthe- Nige ranorum ſunt I. Pſ. 142. dicitur: Non Juſtificabi- i o tur in conſpebku tuo omnis vivens. Ergo non da- “ tur juſtitia homini intrinſeca, alias homo in con- loe n ſpectu Dei juſtificaretur. Unde v. r. S. David von inn petit: Exaudi me in tua, Nb. non in mea juſtitia. 6 ceclu. Keſp. Deus videt illam juſtitiam hominis intrin- d V Vy 2 ſecam 70· 8 Caput VI. ſecam non ex viribus naturæ ſed gratiæ compa- ratam. Eodem modo juſtitia noſtra, non noſtra, ſed Dei dicitur, id eſt, viribus gratiæ acquifita. Vel David comparat juſtitiam ſuam cum illa Dei, relate ad quam nihil eſt omnis creata perſetio. Vel vult neminer ita eſſe juſtum, ut ab afflictio- nibus omnibus liberari debeat. II. Rom. 5. dici- tur: Per unius obedientiam jufti conftituuntur multi. Et 1I Cor. r. v. 30. Chriſtus dicitur factus juſti- tia & ſankiſicatio noſira. Et 1I Cor. 10. repre- hendit Apoſtolus eos, qui propriam juſtitiam vo- Innt ſtatuere: Ignorantes juſtitiam Dei, & ſuam volentes ſtatuere, juſtiticx Dei non ſubjekti. Reſp S. Apoſtolus intelligendus eſt in ſenſu cauſali, non formali. Scilicet Chriſtus eſt cauſa efficiens & meritoria noſtræ juſtificationis, quo ſenſu dicitur Sapientia, Reſurrectio & vita noſtra. Et in al- tero loco reprehendit Phariſæos, qui præſume- bant, ſe poſſe viribus naturæ legem implere, & juſtificari ſine gratia. III. Judex ignoſcens reo non ideo jnſtitiam illi infundit: Ergo nec Deus ignoſcens peccatori. Neſp. Diſparitas eſt, quod juſtificatio externa & forenſis non eſt connexa cum amicitia, ficuti juſtificatio peceatoris cum amicitia Dei: ad quam cum natura non habeat proportionem, intrinſece per gratiam elevari de- bet. An homo Schol. 2. Scotus putat de abſoluta Dei potentia ju- abſolute ver favo- rem Dei extrinſe- cum jufli- ſcari poſ- Kt. ſtificationem impii fieri poſſe per ſolum favorem Dei extrinſecum. Negativa ſententia eſt proba- bilior, quia Deus abſolute nequit remittere offen- ſam fine intrinſeca mutatione peccatoris, nam offenſam remittere nequit, niſi fiat illi pacatus, ad quod requiritur, ut Deus illum amet: amor autem Dei eſt effectivus, efficiens illum bonum & gratum, quem diligit, cum ſit omnis bonita- tis cauſa. Ex ſupponito vero, quod Deus mo- veret peccatorem ad actus Charitatis & contri- tionis per auxilium aétuale, non infundendo gra- tiam habitualem, poſſet quidem peccator abſolute ho ia D len eo Ens Dir er u r. titionen Iilem Ioad er geit lo ere ono Dr lekioni e comn in ingle cte Mo. 3. aDloluta in epcen tenti el tre il ttet tel Ohlat tie wo Opporun Potett cl in mation iet hm et ſad on ex die, Eratore WIm Phy Antur⸗ con KN nece hden De Gratia Chriſti. 70⁰9 per hos actus juſtificari inchoate & imperfecte, quia Deo ſuper omnia dileéte uniretur, non ta- men complete & perfecte, quia præcipuus effe- ctus Divinæ dileétionis, ſcilicet gratia ſanétificans, per quam Deus homini fit pacatus, non tribuere- tur. Non obſtat I. quod privatio gratiæ per con- Nnz tritionem deſinat eſſe voluntaria. KReſv. Deſinit tunra quidem quoad præſentem diſpoſitionem, non vero GHES. gquoad præcedentem, ex qua macula relinquitur N per gratiam delenda. Non obfſtat II. quod remiſ- n ttuom fſio peccatorum tribuatur Charitati. Luc. 7. Et ,G ſe homo Deum diligens ſit juſtus. Keſp. Tribuitur i. dilectioni non præciſe ratione ſui, ſed ratione gra- canlld tiæ connexz. Et diligens Deum eſt juſtus juſti- eftceen tia implente præſens officium, non vero delente ſne perfecte peccatum præteritum. Gi Schol. 3. Scotiſtæ etiam docent, de potentia Dei An pecca- en inen abſoluta peccatum actuale & habituale cum gratia teum mor- ice in eodem ſubjecto ſimul eſſe poſſe. Negativa ſen- tale ſimul Uo e tentia eſt communior, quia abſolute non poteſt cum gra- s ſtare juſtitia cum injuſtitia: iniquitas cum ſanti- tia conſ- Aα tate: rectitudo cum receſſu a rectitudine. Non ſtere poſ- leteftut Obſtat I. quod gratia & peccatum actuale priva- ſit. nNE tive non opponantur, quia actus & habitus non m deſ opponuntur, imo actus v. g. temperantiæ ſtare poteſt cum habitu intemperantiæ,. Reſp. Licet in ratione habitus & actus non opponantur, ha- ei Weni O ſei lun hine dent tamen alias rationes privative Oppoſitas, ſci- “ licet ſanétitatem & iniquitatem &c. II. Peccatum enn “ non expellit gratiam phyſice, ſed tantum demeri- erite „torie, nec Deus neceſſitatur gratiam auferre a peccatore. Reſp. Non expellit quidem per for- ſlt ns mam phyſice in gratiam agentem, expellit tamen n mme o“ ex natura ſua introducendo diſpoſitiones cum gra- Unn ℳ tia imcompoſſibiles. Item Deus quidem abſolute non neceſſitatur auferre gratiam; bene vero ſi .D ℳ hominem in mortale labi permittat. s &n. fnntenie, eum i Yy 3 §. 374. Caput VI. §. 374. Ad juſti- Ad juſtificationem in parvulis nulla re- fcationem quiritur diſpoſitio. Ita conſtat ex univerſali ee var Kecleſiæ traditione, quæ parvulos, quamvis , u rationis impotes, hactenus baptizavit in re- w 6ανι . . ai/ poſitio. miſſionem peccati originalis. Unde Triden- ſcretionis pervenerint, eſſe rebaptizandos. Enimvero ſi inobedientia primi hominis po- tuit illis nocere, obedientia ſecundi hominis, qui factus eſt nobis juſtitia a Deo, illis pro- gerit. Bene vero 2. Ex parte hominis adulti fui compotis in adulis. juxta communem providentiæ curſum præ- via diſpoſitio requiritur. Nam S. Scriptura ſpem veniæ non præbet, niſi peccatoribus diſpoſitis. Ezech. 18. N . . impius egerit Pœnitentiam .. vita vivet. Act. 2. S. Petrus Judæis prædicatione ſua conterritis, ait: Ez- nitentiam agite, & baptizetur unusquitque ve- Irum. Akt. 8. Philippus Eunucho Baptismum tinum ſefſſ. 7. can. 13. dicit anathema iis, qui docuerint, parvulos, cum ad annos di- petenti reſpondet: Si credir ex toto corde, licet. Tritum etiam eſt illud S. Auguſtini ſerm. 15. de verb. Ap. Qui ſecit te ſine te, non juſtifica- bit te ſine te. Et Tridentinum ſeſſ. 6. cap. 6. Diſponuntur autem adulti, ad inſam juſtitiam, dum excitati Divina gratia atque adjuti, fidem ex auditu concipienter, libere moventur in Deum. Ratio eſt, quia forma perfecta non indueitur niſi in fubjectum diſpoſitum: Sed gratia eſt forma, Ergo requirit ſubjectum diſpoſitum. 3. Di- ſeati celin lta l jer 5 eſt in llacet Nohto Mor. Uer g Gum Moten Deſil It do lum, E,lllm. Ham ekeitat 5. De e, Odio . inckon Vandti Col. 1 omi 2gnof licord Uare, ere Ui gtio, Ibns Uent Iia In, 3. Diſpoſitiones autem in adultis ad juſti- De, Gratia Chriſti. 711 ficationem prærequiſitæ ſunt 1. Eides, qua credimus, vera eſſe illa, quæ Divinitus reve- “ lata ſunt, præſertim a Deo juſtificari impium ð per gratiam ejus, per redemptionem, quæ le li⸗ eſt in Chriſto Jeſu: nam ſine fide nemo Deo ſhenah placere poteſt. 2. Timor, quo peccatorum “ noſtrorum conſideratione utiliter concutimur. *R Prov. 14. Timor Domini fons vitg. 3. Jyer, per quam ad conſiderandam Dei milſericor- omiid qiam animum convertentes ſperamus, Deum propter Chriſtum nobis propitium fore. Rom. 8. UIS ye ſalvi falti ſumut. 4. Inchoata Dei dilectio, ut totius juſtitiæ fontis Eccli. 2. Diligite il- dcomi lum, & iiluminahuntur corda veſtra. Ex hoc m enim, quod Deus miſericors peccatori poœ- Snom nam timenti offert veniam, non ſolum ſpes eteltck excitatur, ſed etiam tantæ bonitatis amor. ri e . Peccati deteſtatio, quæ ex fide, timore, „SEm ſpe, & inchoata dilectione oritur, ex quibus 6,dÿ“ odio movetur in peccatum. 6. Propoſitum mime inchoandi novam vitam & mandata obſer- Pitem vandi. Vid. Trid. ſeſſ. 6. c. 6. Urler iſerm / Schol. x. D. Schubert cum Lutheranis non negat Luthera- 0 e⸗ hominem juſtificandum prius credere, peccata ſua norum agnoſcere, dolere, iram Dei pertimeſcere, miſe- ſententia. ricordiam Divinam deſiderare, bene de Deo ſpe- rare, peccatum deteſtari novumque propoſitum &. capere debere, quia hæc omnia opus converſio- nis & regenerationis, fine qua non datur juſtifi- catio, ingrediuntur: nec negat his ſanétis motio- nibus Spiritus S. hominem diſponi ad ſtudium pietatis & habitum pie & ſanéte vivendi. Sed quia juxta illum juſtificatio eſt remiſſio peccato- 4 rum, & declaratio hominis pro juſto, diſpoſitio- 35 VVy 4 nes 712 Caxut VI. nes heæ neque hominem ad juſtificationem reci- piandam aptum reddunt, neque apud Deum ſunt cauſa impulſiva nos juſtificandi, præparant nos tantum ad fidem recipiendam, qua ſola juſtifica- tionem conſequimur. Hæc jam in antecedenti- bus (H. 373.) partim in ſequentibus refutantur. Unde eſfe-Schol, 2. Quærunt hie Scholæ, a quonam principio Rive pro- cedat ulti- ma diſpo- ſitio ad gratiam. actus Contritionis & Charitatis, qui uitimo ad gratiam diſponunt, procedant. P. Contenſon pu- tat, eos eſſie ab auxilio actuali transeunter com- municato, quia gratia habitualis necefſario ſup- ponit diſpoſitiones jam effeétas & produétas, cum non recipiatur niſi in ſubjecto diſpoſito. P Gonet vult, eas eſſe effective ab ipfa gratia habituali, quia actus Charitatis & contritionis ſunt a ctus vi- tales vita ſupernaturali, quæ eſt a gratia habituali. P. Goudin docet, actum converfionis ultimo di- ſponentem ad gratiam habitualem effeétive proce- dere a virtute infuſa Charitatis & pœnitentiæ non communicata per modum habitus, ſed per modum auxilii ſeu motionis, ita ut diſponat ad gratiam, & ad ipſas virtutes infuſas per modum habitus conſequendas. Sed hæc controverſia magis eſt ſfubtilis, quam utilis. An juſtif- Schol 3. Juſtificatio impii, ſi ſumatur pro infuſione catio fiat Jucceſſive. gratiæ & remiſſione peccatorum, fit in inſtanti. Si vero ſuümatur pro diſpoſitionibus, quibus pec= cator præparatur, licet poffit fieri in inſtanti, or- dinarie tamen fit ſucceſſive, quia illæ diſpoſitio- nes ordinarie tempore præcedunt gratiæ infuſio- nem, Deinde ſi Juſtincatio ſpectetur ex parte modi agendi, creatio eſt majus opus, quam Juſti- ficatio: ſi vero ſpectetur ex parte rei productæ, juſtificatio eſt majus opus creatione ob bonum æternum in ſpe, ad quod terminatur; non ta- men eſt quid majus glorificatione, ob bonum æternum in re. Denique juſtificatio impii poteſt quidem dici mirabilis, non tamen miraculoſa, quia non fit præter communem Providentiæ Divinæ cur- ulltlur ſubito §. Dau Inter gbita Guo pon ciim, nohis Il ckeh Deo erel lcſtatere Ttura 1. dncia lſt, / (ls eu Inaeulo Uinit, 5 1.lg Fe uen lig or: Iit: muie di nfcenti r in ſer De Gratia Chriſti. 713 onen l,. curſum, ſecus eſſet, ſi præter hunc curſum Deus Denmſnt ſubito movet ad perfeétam juſtificationem uti ente o S. Paulum movit. Alfeleti⸗ §. 375. keſtme. n düin Inãter alias diſpoſitiones ad juſtificationem ος aαd Pint requiſitas prima eſt Fides, (G. 374. n. 3.) juſtifica- gteiang quo nomine Catholici non intelligunt fidu- tionem re- mtren. ciam, qua credimus & confidimus peccata u*“ta eiiolf nobis propter Chriſtum eſſe remiſſa: Sed al . ctas, n di ib jtatibt bi ſiducia. qua credimus omnibus veritatibus nobis a lai Deo revelatis propter ejus Auctoritatem & ve- dns Lacitatem. Ita Imo. intelligit Fidem S. Scri- ainn. Ptura 1. Cor. 13. v. 13. ubi fidem a ſpe & Sdeme’, fiducia expreſſe diſtinguit: Munc autem ma- ire e gnent, fider, ſpes, charitar, tria hkæc. Ubi nienen certe cum D. Schubert nequit intelligi fides ene miraculoſa, cujus jam Apoſtolus v. 2. me- li⸗ minit, & inter chariſmata eam recenſet: mi4 V. 13. vVero agit de virtute fidei, quam a ſpe & fiducia, que eſt ſpes certa, diſtingnit: iftler tria hæc: & fidem & ſpem charitati poſtpo- itm nit: major autem horum eſt Charitat. Imo te. Eph. 3. Vv. 12. fiducia dicitur eſſe effectus ai,*ι fidei: In quo habemus fiduciam & acceſſum in r confidentia per fidem ejus diæ iiσ ραορ Ubi "ο ietie per in ſenſu obvio aliquam cauſam denotat, ali non vero, quid fides involvat; uti male ex- in, bponit D. Schubert, putans S. Paulum loqui heemm de fide, ſeu fiduciali apprehenſione Chriſti. I. Certe loquitur ibi Apoſtolus de fide, quæ eſt b bom actus intellectus, non vero voluntatis: pro- i e fitetur enim myſterium vocationis gentium 1 . . . . nohi ſibi a Deo revelatum, ejusque prædicatio- ie D ⸗ TLV 5 nem 71¹4 “ Caput VI. nem ſibi concreditam eſſe: Rogat Deum ut Epheſii corroborentur in fide & rerum Divi- narum Scientia. v. 12. Chriſtum habitare per Fidem in cordibus veſtris, in Charitate radicati & fundati, v. 13. ut pvoſſtis comprehendere.. quæ ſit latitudo &c. Rurfſus fides, qua ſalva= mur, dicitur aſſenſus Joan. 20. V. 31. Hac ſcripta ſunt, ut credatir, & ut eredentes vitam habeatis in nomine ipſius. Et multoties S. Seri- ptura fidem per ly credere exponit. Ludit hic iterum in verbis D. Schubert, dum adiſtin- guit inter ly credere, & in Chriſtum credere, quod juxta ipſum ſignificat, in Chriſto fidu- ciam ſuam collocare. Nam nullo S. Scrip- turæ exemplo hanc explicationem probat, quando enim S. Scriptura monet, ut Chri- ſtum induamus, ei adhæreamus G&c. vult, ut Chriſti virtutes in moribus noſtris expri- mamus. 2do. Eccleſia in baptizandis ſem- per eam fidem requiſivit, qua articulos in ſymbolo contentos firmiter crederent, non vero eam, qua crederent peccata ſibi eſſe re- miſſa, nam credimus quidem in ſymbolo re- miſſionem peccatorüm, ſed credimus per hoc, in Eccleſia eſſe poteſtatem remittendi peccata per Sacramenta. Item S. S. Patres fuſe re- fert Bellarminus I. 1. de Juſtif. c. 9. Merito proinde definit Tridentinum ſeſſ. 6. can. 12. Ni gquir dixerit, fidem juſtificantem nihil eſſe aliud, quam fiduciam Divinæ miſericordik vec- cata remittentir propter Chriſtum, vel eam fidu- ciam ſolam eſſe, qua juſtificamur, anathema ſit. 3tio. Fides qua credo, remiſſa mihi eſſe pec- cata, eſt impofſſibilis: tum quia nullibi reve- latum ltum in tey i, Hon d (ata: homo CcuINH ekiam tete Canſa AAtjon Obin ſilcani ſateton r ! Dpon ſies t Mior, llozt. Elel. 1 Carde bes h Inyite a1n ſ kend De Gratia Clhriſti. 715 Deunt latum eſt, mihi remiſſa eſſe peccata, neque elln i⸗ in revelatione & promiſſione generali, Joan. 3. in o. Gui credit in Filium, juſtificabitur; nam hic e nit non dicitur: qui credit, ſibi eſſe remiſſa pec- leice,, cata: neque in primo inſtanti exiſtentiæ fidei ua r. homo certus eſt, ſibi remiſſa eſſe peccata, .u cum nemo certa fide ſciat ex revelatione, ſe ke in etiam in primo inſtanti credere, ſicut opor- ſes⸗ tet: tum quia hæc fides confidentialis non ut ir. Iun cauſa præcedit, ſed tantum ſequitur juſtifi- um dlin cationem, in qua peccata remittuntur, alio- credet quin hæc fides falia foret: ſupponit ergo ju- iſto fa ſtificationem in fiatu, uti ipſe D. Schubert 6. Se fatetur, qui ad juſtificationem eam fidem re- n unte quirit, qua hie & nunc credo peccata mihi t, r remitti: ſed hæc etiam fides eſt poſterior ju- ſtificatione, nam remiſſio præſens eſt obje- is en ctum hujus fidei, actus autem non facit ſed Andhetn⸗ ſupponit ſuum objectum, conſequenter hæc tiotnt fides tanquam medium juſtiſicationis illa eſſet et, prior, & tamen ſimul poſterior, quod im- ſhieler plicat. nbolof⸗ Schol. Lutherani hunc ordinem ſalutis ponunt juxta Ordo ſa- hethe Carpovium Theol. Rev. tom. 2do. I. Deus om- mtis juxta bent nes homines ad ſalutem vocat ſerio & ſufficienter Lathera⸗- dipe invitando eos ad ſalutem per Chriſtum partam os es l 3 amplectendam vel directe Evangelium claris ver- 9 Ney bis proponendo, vel indirecte ad illud quæ- d CAn.1 rendum ducendo: Evangelium antem motiva ad 8 ih, bonum faciendum „& malum vitandum ſuppedi- nlir tat, ex quibus novæ vires a Deo Evangeli Au- nte Gore ad bonum homini conferuntur: quæ eſt ſunß gratia vocans vel præveniens. 2. Deus hominem thnd iltuminat informando & convincendo eum de ve- ielele⸗ ritatibus ſalutaribus & legalibus V. T. & Evan- Mipitee gelicis novæ Legis per Verbum S. Scripturæ vel w lectum, 7¹6 Caput VI. leétum, vel auditum, vel meditatum, quæ eſt gratia illuminans, 3. Illuminatio de veritatibus legalibus ſeu legalibus Contritionem generat, pec- cata enim ſua & eorum pœnas homo ex lege cognoſcit, ex qua cognitione triſtitiam de illis concipit, pœnitet, metu pœnzæ promeritæ con- cutitur, pudorem ob peccata haurit, illa efficaci- ter cum propoſito fugiendi odit, in quibus Con- tritio confiſtit, quam Deus per legem operatur, & hec per gratiam conterentem. 4 Poſtquam vero homo per illuminationem legalem ad con- tritionem & deſiderium medicinæ ſpiritualis pro peccatis pervenit, per illuminationem Evangelicam ipſi in promiſſionibus Dei generalibus oſtenditur medium, ex ſua miſeria eluétandi, ſcilicet, quod ſatisfactionem Chriſti per fidem debeat apprehen- dere, quod medium cognitum avide cupit, & innixus pramiſſionibus Dei generalibus ad fe appli- catis illam ſatisfactionem Chriſti vicariam fiducia- liter apprehendit, & ſic in illo fiducialis fides ori- tur, quam cum Deus gratis in eo excitet, me- rito gratia & beneficium Divinum dicitur. Hinc objeétum hujus fidei eſt ſatisfactio Chriſti activa & paſſiva, quam fides eum fiducia apprehendit, dum fatisfactionem Chriſti pro ſe quoque fieri vel ſactam eſſe, & effectum illius ſcilicet liberationem a reatu, & participationem ſalutis fibi a Deo tri- bui & imputari vult. Quia vero hæc fides ſal- vifica involvit deſiderium liberationis a reatu & firmum propoſitum non amplius peccandi, fides cum voluntariis peccatis ſimul confiſtere nequit, & ideo fides ſalvifica ſtudium ſecundum volunta- tem Dei vivendi includit & viva eſt, ſine qua fides dogmatica mortua dicitur: quemadmodum etiam fides ſalvifica ſine ſtudio ſecundum volun- tatem Dei vivendi mortua eſt, nec hominem ſal- vare poteſt. 5. AGtus, per quem fides in homine excitatur five donatio fidei dicitur KRegeneratio, quæ illuminationem ſupponit, & eſt a Deo per verbum legis remote & diſpoſitive, per vevui van- Lve grat litun Pli ale⸗ poſi nun &e Gneit en, lura apir tir, 6 he ſun ven⸗ der et atu tutio Fiyen 4Ppre aſt lat, pera ii Iis magi⸗ necel Vverbr home moyv anſen Operr ſhiit erſer em Mi⸗ De Cratia Chriſti. 717 e e Evangelii proxime & immediate, hinc dicitur criuthis gratia regenerans. Per hanc regenerationem tol- t, . litur dominatus peccati originalis, & fit, ne am- E plius peccata acétualia voluntaria ex eo oriantur, 1 E i Aadeoque mors ſpiritualis aufertur, pradueitur pro- itr r. poſitum emendationis, homo accipit vires ad bo- a cet num & contta malum, oritur appetitus ſpiritualis, lbos r. & exinde fit luêta carnis contra Spiritum, homo opentn, ducitur ad ſui abnegationem, ad vincendam car- Poſgum nem, & ſic homo accipit vitam ſpiritualem, in- 1 cor. ſtauratur in eo imago Dei, fit nova creatura, tnals No eripitur ex tyrannide diaboli, ponitur in ſtatu gra- ngelem tiæ, ſit filius Dei & hæres regni cæleſtis. Porro ſtenditut 6. hæc mutatio hominis adulti, per quam ille ex et, l ſtatu iræ tranſit in ſtatum gratiæ, dicitur (onver- Ppeter. ſio, quæ dicitur tranſitiva, quatenus Deus homi- nit A nem convertit iluminando, conterendo & rege- Rea⸗ nerando: quatenus vero homo ipſe contritionem, mn füt⸗ & fidem vivam concipit, eſt intranſitiva, & vo- ſes bi⸗ catur Pænitentia. 7 Illuminationem, & regene- itet, AN rationem ſequitur guſtificatio, quæ per (ſolam fidem tor, vivam habetur, qua ſatisfactio & juſtitia Chriſti lizd apprehenditur. 8. Sicuti autem fides vera una etenlt, quaſi manu Chriſtum apprehendit, & ita juſtifi- ſeiſe cat, fic altera quaſi manu actiones Deo aceeptas gratinen P operatur, & ita inerementum vitzæ ſpiritualis ca- eo ti pit, quod dicitur Sandificatio, & eſt regeneratio- ſles i⸗ nis continuatio, per quam proinde imago Dei fertn & magis inſtauratur, quæque homini ſalvando eſt , des neceſſaria. Deus autem eſt, qui hominem per e negit verbum legis & Evangelii tranſitive ſanétificat, ⸗ homo vero intranſitive ſantificationem ſuam pro- ie movet per ſtudioſam verbi Divini lectionem & dn anuſcultationem, & crebrum exercitium bonorum uin n⸗ operum, viéctoriam, tentationum & vigilantiam a ſpiritualem, per quæ media homo in fide finaliter * perſeverat & ſalvatur. mto⸗ Schol. 2. Ordo ſalutis juxta nos Catholicos hic eſt, Ordo ſa- Peo der uem refert Tridentinum ſeſſ. 6. cap. S. & ſeqq. 1. lutis juet verbin uſtificationis exordium in adultis a Dei per Jeſum Catholi- Pyer⸗ Chri- cox. 718 Caput VI. Chriſtum praeveniente gratia & ejus vocatione ſumendum eſt: quippe per giatiam excitantem & adjuvantem homo ad ſuam juſtificationem, eidem gratiæ libere aſſentiendo & cooperando diſponi- tur. 2. Homo excitatus & adjutus hac Divina gratia fidem ex auditu concipiens libere mo vetur in Deum, credens vera eſſe, quæ Divinitus re- velata & promifſſa ſunt, atque illud inprimis ju- ſtificari impium per gratiam ejus: per redemptio- nem, quæ eſt in Chriſto Jeſu. 3. Dum vero ſe homo peccatorem eſſe intelligit a juſtitiæ Divinæ timore utiliter concutitur. 4. Ad conſiderandam tamen Dei miſericordiam ſe convertendo in ſvem erigitur, fidens, Deum fibi propter Chriſtum pro- pitium fore, quem proinde 5. tanquam omnis juſtitiæ fontem diligere incipit: ac 6. propterea movetur adverſus peccata per odium aliquod & deteſtationem, hoc eſt, per eam Pænitentiam, quam ante Baptismum agi oportet. 7. Hinc pro- ponit ſuſcipere Baptismum, inchoare novam vi- tam, & ſervare Divina mandata. 8. Hanc diſpo- ſitionem Juſtificatio ipſa conſequitur, quæ non eſt ſola peccatorum remiſſio, ſed & ſanctificatio & renovatio interioris hominis per volunta- riam ſuſceptionem gratiæ & donorum. Unde homo ex injufto fit juſtus, & ex inimico ami- cus, ut ſit hæres ſecundum ſpem vitæ æternæ. Cauſa finalis hujus Juſtificationis eſt gloria Dei & Chriſti ac vita æterna: Efficiens eſt Deus; me- ritoria eſt Chriſtus Jeſus, qui per crucem & paſ- ſionem ſuam eam nobis promeruit: Inſtrumenta- lis ſunt Sacramenta Baptismi. & poſt lapſum, Pœnitentiæ: Formalis eſt Juſtitia Dei, non qua ipſe Juſtus eſt, ſed qua hominem juſtum facit, qua ab eo donatus renovatur Spiritu mentis ſuæ, & non modo reputatur, ſed vere juſtus nomina- tur, & eſt juſtitiam in ſe recipiens ſecundum pro- priam diſpoſitionem & cooperationem, quæ illi inhæret, & cum qua illi habitus virtutum Theo- logicarum fidei, ſpei & Charitatis, & virtutum mora- norli Lhol.: miens in Virt dortißie nn jult mapcate joſtita de hon 1 Ky⸗ e pece iun Mentum 1 e lls tn be- tione cOnkrito mentale kenpore ſengne Cnttiones o eene Menum Cuneni, ono Telit e un gfern Criſunn Nekceden- deritis omeren 1s tripl ael, ntis, eNeatis gnatie nol De Gratia Chriſti. 719 voenicte moralium ac donorum (§. 366. Schol. C. 368. – Schol. 2.) infunduntur. Sic ergo Juſtificatus & n, eilen amicus Dei factus homo progrediens de virtute ſei⸗ in virtutem renovatur de die in diem, hoc eſt, e Dhk mortificat mem bra carnis ſuæ, & exhibet ea ar- norer ma juſtitiæ in ſanétiſicationem per obſervationem Pinnst. mandaterum Dei & Eecleſiæ, & ita in ipſa gins,⸗ juſtitia per Chriſti gratiam accepta, cooperante teni. fide bonis operibus creſcit, & magis juſtificatur. Dfené 10. Si vero homo ab accepta juſtificationis gratia eDder per peccatum exciderit, rurſus juſtificari po- drahin teſt, cum excitante Deo per Pœnitentiæ Sacra- in / mentum merito Chriſti amifſam gratiam recupe- unh. kare procuraverit, qui modus Juſtificationis eſt Panns lapfis reparatio, quæ pœnitentia poſt lapſum alia otete eſt a baptismali, & continetur non modo ceſſa- nhol tione a peccatis & eorum deteſtatione, aut corde ilentor, contrito & humiliato: verum etiam eorum Sacra- Hiren⸗ mentalem Confeſſionem ſaltem in voto & ſuo ni. tempore faciendam & ſacerdotalem abſolutionem, ac itemque ſatisfactionem per jejunia, eleemoſynas, edi orationes. & alia pia ſpiritualis vitæ exercitia, H pro delenda pœna temporali poſt dimiſſam culpam effnn & pœnam æternam in Sacramento, vel voto Sa- ſn cramenti, includit. 1I. Hoc modo jnſtificatus n homo ſive acceptam gratiam perpetuo conſerva- verit, ſive amiſſam recuperaverit, proponit ſibi vi- trene tam æternam, & tanquam gratiam filiis Dei per nhi Chriſtum miſericorditer promiſſam, & tanquam e mercedem ex Dei promiſſione bonis ſuis operibus & n ⸗ meritis fideliter reddendam, quam proinde vere nne promeretur, & ſi in gratia deceſſerit, conſequitur. .Phln, ang Schol. 3. Ex dictis (Schol. I.) colligitur, Luthera- Solnuntur nde nos triplicem fidem diſtinguere: Hifloricam, quæ objeſlio- tsſ, eſt aſſenſus propoſitioni datus ob auéteritatem lo- nes. nmmn. quentis, qui ſi detur veritatibus in S. Scriptura mil revelatis ob teſtimonium Divinum, vocatur fides le i1 dogmatica: Altera eſt ſides miraculoſa, qua Deus d miraculum facturus eſſe ab homine creditur. Ter- oe. tia 720⁰ Caput VI. tia eſt fides fiducialis, quæ ex illuminatione le- gali & Evangelica & deſiderio ſalutis oritur, eſt- (Schol. I.) quæ eſt actus voluntatis, ex notione tamen aſſenſu ac fiducia conſtat, & dicitur ſalvi- fica, ac ſi hominem impellat, ut actiones ſuas ad voluntatem Divinam actu conformet, viva eſt; & ſola ſalvat. Hanc fidem fiducialem probant I. , Matth. 9. v. 2. Chriſtus dixit Paralytico: Confide S& Fili, remittuntur tibi peccata tua: Ergo fides, per quam peccata remittuntur eſt firma in Deum fidu- cia. Keſp. Paralyticus antequam remiſſionem ac- ciperet, habebat fidem, & tamen non credebat, peccata ſibi remiſſa eſſe. Deinde fiducia non exi- gitur a Chriſto tanquam ratio & conditio remiſ- fionis peccati, non enim dicit: confide, & re- mittentur, ſed abſolute: remittuntur, ita ut re- remiſſionis. II. Rom. 4. v. 20. dicitur: Abra- ham in repromiſſione Dei non hæſitavit, ſed con⸗= fortatus eſt fide. ., ideo & reputatum eſt illi ad juſtitiam. Reſp. Nulla hic fit mentio fidei fidu- cialis Abrahæ: & fides dicitur ei reputata ad ju- ſtitiam, ubi non eſt ſermo de prima juſtificatione, cum jam antea Gen. 14. v. 19. Benedictus Deo, adeoque juſtus fuerit, ſed eſt ſermo de incre- mento juſtitiæ per bona opera. III. Fides eſt ſperandarum ſubſtantia rerum. Hebr. II. v. I. facit, ut menti firmiter hæreant, quæ non viden- tur, & necdum exiſtunt: vel quod fides ſpei no- ſtræ baſis ſit. G. 376. Sola fdles Sola Fides confidentialis non eſt cauſa non juſti- impulſiva & diſpoſitiva juſtificationis. Pro- Rcat. batur Imo. ex eo, quod nullus locus S. Scri- pturzæ oſtendi poſſit, in quo dicatur, quod ſola, & quidem illa fides conſidentfalis ia IfI⸗ que fiducialis apprehenſio ſatisfaétionis Chriſti miſſio ſit cauſa fiduciæ, non vero fiducia cauſa RKeſp. Fides ſic dicitur metonymice, in quantum liteet, lifez ian, (⸗ Avali t han Uin ze po citur in Munn. K Chii Nels dle e, tin 1. dl. eieti 9, It, in r. mur intotir Duns e llit E lennn mt: Peondt t 0ren l etian Uillam De Gratia Chriſli. 721 mik ſtificet, imo quoties Scriptura loquitur de fide i uüſtificante, ſemper loquitur de fide dogma- Ri tica, (O. 375.) quæ eſt tantum aſſenſus intel- r6 lectualis nec ſimul fiducia voluntatis: & præ⸗ anda ter hanc fidem dogmaticam aliarum virtu- t,d, tum actus ſeu diſpoſitiones requirit: (G. 374.) nl Ergo ſola fides non juſtificat: Deinde fides dicitur initium juſtitiv. Rom. 4. v. 5. Funda= nnak. mentum. I. Cor. 3. v. II. & corda purificure. Hionnr Act. 15. v. 9. Ergo nec apprehendendo nec ncrel, ſola juſtificat. 2do. Probatur ex P. P. S. Cle- uron mens Alex. 1. 2. ſtrom. docet, idem prmce- ſtio en gere, timorem &dificare, dilettionem perficere. E, & S. Baſil. in Pf. 33. ait: Timor ſalutarie add * vœnitentiam ducit. Unde Tridentinum ſefl. 6. . „ can. 9. guis diverit, ſola fide impium jusſli⸗= e,d“ Ncari, ita ut intelligat, nihil aliud requiri, 1/ 4 . . . . . n e. Auod ad juſtificutionis gratiam conſequendam coo- totites veretur, & nulta ex parte neceſſe eſſe, eum ſuc uen voluntatir motu præparari, anathema ſit. 3tio. Decens eſt, ut homo, qui propriis actibus igei⸗ perdidit juſtitiam, ad hanc recuperandam, s le iterum per proprios prioribus oppoſitos ,n. diſponat: Sed homo peccando non tantum nes agit contra fidem, ſed etiam contra amorem venene &timorem Dei, Ergo non tantum per fidem, Gts“ ſed etiam per timorem, ſpem & amorem amiſſam juſtitiam recuperare debet. Schol. Lutherani cum Catholicis docent, cauſam Soloumtess 8 ali efficientem Juſtificationis eſſe Deum; meritoriam abjeltio- oſs. Dre Chriſtum: inſtrumentalem eſſe Sacramenta, ſed neés La- 6t ſolum quatenus per Verbum Dei excitant in no- therano= els . 8 bis fidem: materialem animam hominis: finalem gum; = glo⸗ t Schram Inſiit. Theol. Ibm. l 22 72²22 Caput VI. gloriam Dei & hominis ſalutem. Formalis vero juxta Lutheranos eſt declaratio peccatoris pro ju- ſto & remiſſio peceaterum (SG. 273. Schol. I.) juxta nos eſt gratia ſanctificans animæ inhærens: cauſa denique impuliiva ſeu diſpeſitiva tenens ſe ex parte heminis, quæ Deum ad'nas juſtificandum, ſeu declarandum nos pro juſtis movet, eſt ſola fides confidentialis, quæ licet ſit viva, & in pri- mo juſtificationis a du habeat efficaciam & virtu- tem bona opera faciendi, & excitandi ſtudium pietatis, & quando homo juſtificari pergit, ipfſa bona opera non deficiant, non tamen juſtificat, quatenus efficax eſt per opera & charitatem, ſed ſola juſtificat, eaque quæ forte connexa ſunt, ad juſtificationem nihil cooperantur: Cum econtra juxta nos non ſola fides, ſed & aliæ virtutes, ſpes, Charitas &c. (§. 374. n. 3.) fint cauſa di- ſpoſitiva juſtificationis. Pro Lutheranis videntur ſtare ſequentes rationes. I. Rom. 3. v. 28. docet S. Paulus, juſtificari hominem per fidem, ſine ope- ribus legis, ubi opera expreſſe excludit: & c. 1. dicit: juſtus fide vivit. Et Tridentinum Sefl. 6. cap. 8. docet, nihil eorum, quæ juſtificationem præcedunt, ſive fidem, ſive opera juſtificationem promereri. Item S. Auguſtinus l. de fid & operi. c. 14. dicit: Sciat quisque per fidem ſe poſſe juſti- nicari, etiamſi legis opera non praceſſerint: ſequun- tur enim juſiificätum, non præcedunt juſtificandum. Ergo ſola fides, non vero aliarum etiam virtu- tum actus, imo nec fides, quatenus eſt bonum . opus ſecundum legem fidei ſed intuitu juſtitiæ Chriſti juſtificat. &. ν. Apoſtolus loquitur de fide per charitatem operante,-& excludit opera, qua- tenus in ſe ſpeétata nullatenus ad juſtitiam perdu- cunt, ſed omnem vim a præveniente gratia acci- piunt. Gratis autem per fidem juſtificatur homo, licet juſtificationem timor, ſpes, dilectio, & con- tritio præcedant, quia ipſa Fides eſt donum gra- tuitum. Tridentinum loquitur de operibus ſine gratia factis, & de erito de condigno, quo ca- rent tEent dem gno milit tribn ſen Genge tur: Cred ſerm alter 9, Cl: Alr Colom lbero wü, li⸗ inns, ſ. nlame ehttone elle IMo. ey ono, nnnig kes IuI hon kktit: it no hhat, u, li De &ratia Chriſii. 72 3 rent opera ante juſtificationis gratiam facta. Eo- dem modo S. Augaſtinus docet, opera de condi- gno meritoria juſtificationem non præcedere. Si- militer alia loca S Seripturæ fidei vim juſtificandi tribuunt, ſed illi, quæ per dilectionem operatur, ſeu fidei tanquam initio & radici, non exclu- dendo alia ogera. II. Matth. 9. v. 22. dici- tur: Eades tua te ſalvam fecit. Et Luc. 8. v. 50. Crede tantum, & ſalva eris. KReſv. In primo loco i fudin ſermo eſt de fide per charitatem operante. In gengt, i altero de falute corporali Filiæ Principis Synago- Aäiu, gæ, non vero de gratia ſanétificante agitur. III. taten l Gal. 2. v. 16 dicitur: &ientes, quog non juſtifi- 4 fünnl catur homo ex operibus legis. Reſp. Apoſtolus m eW ſolum excludit opera ex ſolis naturæ viribus & Vittuts, libero arbitrio facta: non vero opera liberi arbi- K cadla trii, quæ fiunt ex gratia fidei. is Mtan V. 29. , ſir §. 377: t: Er Quia fides ſola, qua credimus & confi- Walius dimus, peccata nobis propter Chriſtum eſſe ſine reve- remiſſa ad juſtificationem non diſponit : lſatione (§. 375. 376.) imo in S. Scriptura nullum Poteſt eSſe fundamentum habet: hinc nullus ſecluſa re ſiun s a⸗ velatione poteſt eſſe certus certitudine fidel 4ia. 8,. ſe eſſe in gratia. Ita Catholica fides tenet Imo. ex S. Scriptura. Eccli. 9. v. I. Weſcit homo, utrum amore, an odio dignus ſit, ſed omnia in futurum ſervantur incerta. Hic Kccle- ſiaſtes non loquitur de amore & odio alio- fiunee rum hominum, uti vult Lutherus, dum male n vertit: Doch kennet kein Menſch weder die jane Liebe noch den Haß irgends eines, den er fuͤr „. Ccon.⸗ . . . lde ſich hat, nam in textu non habetur: irgends ei „ eines, nec ſequens membrum: den er fuͤr ſich ane hat: conjungitur cum priori, quia accentus 4 „ Z 2 2 . Sake- 724 Caput VI. Sakephaton membra disjungit, cum vox 95 omnia, non ſit in genitivo, & verba 7a& amorem, & HWwν αο%h odium nec fint in regi- mine, nec in ſtatu conſtructo. Unde verſio- nes LXX. Syriaca, & Arabica cum vulgata ponunt pro accentu Sakephaton punctum, ut appareat. 9or nec ad hominem, nec ad amorem ſpectare. Ly dignus non habetur quidem in textu hebraico explicite, ex ſenſu tamen colligitur. Item dum vulgata noſtra vertit: Omnia in futurum ſervantur incerta: in Hebraico quidem habetur: — 2 omnia ante eos: Sed idem eſt ſenſus, fſci- licet: omnia opera juſtorum, & amor Dei erga illos antecedunt cogitationem eorum, ut ſine revelatione certo ſciri non poſſint. Unde Campenſis vertit: Omnia hac hominem latent. Symachus: omnia coram eis incerta. Chaldaica verſio legit: non eſt, qui ſciat id, quod erit homini, omne in Providentia de- cretum eſt, ut ſit ante eos. Imo verſionem noſtram contextus probat, ſi enim homo amorem Dei neſcit, quomodo certus de illo erit. Rurſus Eccli. 5§. v. 5. dicitur: De pro- pitiato peccato noli eſſe ſine metu, neque adjicias veccatum ſuper peccatum. Hoc iterum male explicat Lutherus de propitiato peccato quoad poenam, dum ſiniſtre vertit: Seye nicht zu ſicher, ob dein Suͤnd noch nicht geſtrafft iſt, daß du darum fuͤr und fuͤr ſuͤndigen wolleſt. Nam in Græco nulla fit mentio pœnæ, ſed ſermo eſt de propitiatione culpæ, uti habet Verſio Arabica & Syriaca, & ſignificat vox 55i- aon 1, qn ente Is, 1 Cleptt Certi Cert e leytus tiation ſmo I temn Citen Pro (6pom d ere: lun ſelleet, ſine , Gen (icens: Ceronin ſiur n Etiamn . Eentinnn iunnte le ue Uullur 11l. Ra ſite P0 ſ le relt. lwbler uuctom, ,,net 1 ben er n ta uin ulrtiin alncrl n ewun, 1 oi ALoßnten it ineertt rit enti⸗ Vetäoan in on s e I 1. D ut iſtm tunn M catogiif enin f ii en ue Nel, 1 f be ifen in 7 De Gratia Chriſti. 2725 SEiXαον ρρι ab Eihdao reconcilio: & patet ex eo, quia peccatum in antecedente, & ſe- quente verſu pro culpa ſumitur, ac verſus 4tus, ubi de pœna peccati ſermo fit, a ſe- quenti plane ſejungitur: certe ſi non ſumus certi de remiſſa pœna, nec de remiſſa culpa certi erimus . . Item falſum eſt, quod hic textus intelligendus ſit de peccato & propi- tiatione futura, cum enim in ſequentibus ſit ſermo de futuro, priora ſunt de præterito, ne idem bis ponatur. Nec ſenſus eſſe poteſt: circa propitiationem ne confidas abundantiæ opum tuarum, quaſi iis poſſis peccata redi- mere: nam ly év „ροοαοσα in abundantia, additum verbo metuere, fignificat nimium, ſcilicet, ne ſis nimium ſecurus ſine metu: ſane de abundantia opum hic ne verbum qui- dem legitur. Accedit S. Apoſtolus Philipp. 2. dicens: Cum metu & tremore ſalutem veſiram operamini. Et I Cor. 4. Wihil enim mili con- ſcius ſum, ſed non in hoc juſtificatus ſum. Ita etiam docent Patres: & ideo juſte definit Tri- dentinum ſefſſ. 6. cap. 9. Quilibet dum ſeipſum ſuamque infirmitatem & indiſpoſitionem reſpicit, de ſua gratia ſormidare & timere poteſi, cum nullus ſcire valeat certitudine ſidei, cui non go- teſt ſubeſſe falſum, ſe gratiam eſſe conſecutum. 2do. Ratio eſt: Nihil datur, unde homo certo ſcire poſlit, ſe eſſe in gratia, licet enim ex fide conſtet, Deum vere poœenitenti dare gra- tiam; non tamen homini certo conſtat, quod vere poniteat, neque per revelationem, ne- que per evidentiam, nam judicium hominis in hoc eſt fallax, cum inſcrutabile ſit cor ho- 2 2 3 minis, 726 Caput VI. minis, & ſemper prudenter timeri poſſit, ne quod peccatum ibi lateat, dolor non ſit ſuffi- ciens, & charitas ſit pure humana. Solvuntur Schol. I. Lutherani & Calviniſtæ ex falſo illo prin- objehio- nes. cipio, quod fides juſtificans nihil aliud ſit, quam certa & indubitata fiducia, peccata nobis eſſe re- miſſa deducunt, hominem debere & poſſe eſſe certum de ſua juſtificatione. Nam I. 1 Joan. 4. dicitur: In hoc cognovimus, quoniam in ipſo ma- nemus, & inſe in nobis, quoniam de Spiritu ſuo dedit nobis. Et Rom 8. Iyſe Spiritus teſtimonium reddit Spiritui noſtro, quod ſumus Rilii Dei. Et I Joan. 3 Scimus, quoniam de maorte translati ſumus ad vitam, quoniam diligimus fratres. Et Joan. 14. Vos cognoſcetis eum (Spiritum S.) quia apud vos manehit, & in vobis erit. Reſp. Loca citata intelligenda ſunt de notitia per fidem habita promiſionum & donorum Dei, quantum eſt ex parte Dei promittentis, licet non cognoſcamus certo, nos habere conditiones illas, quibus illa dona & promiſſiones mereamur. Etſfi enim teſti- monium Spiritus S. non ſit fallax, hoc tamen eſt fallax, qued putetur teſtimonium Spiritus S. cum tamen non ſit. Sincera quidem Charitas eſt cer- tum indicium gratiæ, hoc tamen nobis non eſt abſolute certum, quod proximum ſincere diliga- mus propter Deum. Item Apoſtoli poſt ad ven- tum Spiritus dicuntur eum perfectius cognituri eſie per fidem, ſcilicet quod fit in Patre per uni- tatem ſubſtantiæ, & quod in juſtis futuris ſit per gratiam, quam an juſti ſe habere certo ſciant, ibi non dicitur. II. S. Auguſtinus de ver. poœdit. c. 2. ait: Won dicimus, dimitte nobis debita no- ſtra, pro iis peccatis, quæ remißſa credimus in Baptismo, niſi de fide dubitemus. KXeſp. S. D. credimus ſumit pro confidimus, nam I. 2. Cont. Creſcon eandem ſententiam refert, & verbo, con- Eidimus, utitur. III. Gratia eſt in anima: ſed homo ſcit ea, quæ ſunt in ſua anima, maxime quia gnine ſeit ſe Gabilt uer ſcient gwi e ſeiplu eſt te ſens tituci ol coret, ir get (ument ok Retento Cebitis feen Aleſe Iii eh In he Mopoſ contine Mopofi ſeli con Aitionen Onnhes Velate teat, non he mO de atural liſitis Dractie⸗ tota 00 Aert i Mine De Grutia Chrifi. 727 Olt, H quia etiam ſcit, ſe habere fidem & ſcientiam, ergo til. ſcit ſe habere gratiam, præfertim ſi bondm dele- ctabiliter operetur. Aeſp. Homo non ſcit omnia, quæ in ipfo funt; ſcit quidem ſe habere fidem & ilorhr ſcientiam, qui ſunt habitus refidentes in intelleétu, it, grr qui eſt potentia cognoſcitiva & reflexiva ſuper 1s er ſeipſam, voluntas vero ſeu ſubjectum gratiæ non oſe⸗ eſt talis potentia cognoſcitiva, & Charitas exi- 1a, ſtens in voluntate non includit in ſui ratione cer- eer. titudinem, ſicut fides & ſcientia. GN Schol. 2. Catharinus in opuſculo de certitud. grat. In homo innn docet, juſtum poſſe evidenter cognoſcere, ſe eſſe gertus Vi. 8 in gratia, ex hoc diſcurſu Theologico: Qui Sa- Theologi- 4 tranti — : . . ge a cramentum Baptismi & Poœenitentiæ cum debitis ce de ſua btnet. 4 diſpoſitionibus recipit, conſequitur remiſſionem gratia eſſe nd) R pe catorum: Sed ego recepi heæc Sacramenta cum poſit. Nepn li debitis diſpoſitionibus, quia evidenter ſcio meam Pem hi fidem & intentionem, alias ad hæc Sacramenta rn dl accedere non poſſem: Ergo ſum certus, peccata ugind mihi eſſe remiſſa, adeoque me eſſe in gratia. Ve- , Cihnd rum hæc ſententia plane non placet; nam hæc Rein i propoſitio particularis: Ego ſum in gratia, non e tide continetur ſub aliqua univerſali revelata, quia Uins propoſitio particularis non continetur ſub univer- SS ſali conditionata, quamdiu non eſt certum, con- is 0e ditionem in hoc individuo eſſe impletam: ſed eete Gle⸗ omnes propoſitiones de juſtificatione hominis re- polide velatæ ſunt conditionatæ, ſi homo vere pœni- ins cogni⸗ teat, quod tamen evidenter ſcire nequit, ergo Pare el non habet certitudinem Theologicam. Certe ho- lutmisk mo de intentione miniſtri, & de actibus ſuper- Celto , naturalibus ad Sacramentorum ſuſceptionem re- quifitis certus eſſe nequit: & fſufficit certitudo praética, qua actu non dubitat, ad ſuſcipienda tuta conſcientia Sacramenta. Schol. 3. Vega l. 9. In Trident. c. 46. vult, aliquos . ad certititudinem moralem ſuæ gratiæ ſecundum viam ordinariam ita pervenire poſſe, ut ſine for- midine & temeritate non minus certi eſſe poſſint 5 2 4 de Buſtus gratia οidene poteſt. 728 Caput VI. de ſua gratia, quam certum eſt, dari Romam. Verum communior opinio tenet, ſecluſo privile= gio ſpeciali & favore Dei non efſſe poſſibilem cer- titudinem meralem propriæ juſtitiæ omnem for- midinem excludentem: tum quia juxta Tridenti- num quilibet juſtus debet formidare de ſua juſti- tia, dum ſeipſum, ſuamque infirmitatem conſi= derat: tum quia alias ſine temeritate jurare poſſet, ſe efſe in gratia, quod tamen juramentum rejicit Innocentius III. in cap. Accepimus de Purgat. Canon. Nihilominus poteſt homo habere proba- bilem & conjeckuralem certitudinem de ſua gratia & juſtitia, cujus nonnulla figna aſſignat S. Ber- nardus de converſ. Cleric. ſcilicet devotionis affe- ctum erga Deum: contemptum rerum tempora- lium: animum nil præter Deum, aut propter Denm amantem: exercitium rerum ſpiritualium: Pœhitentiam: aviditatem audiendi Verbum Dei. K. 373. Quemadmodum vero certitudinem noſtræ gratiæ non habemus, (G. 377.) ita etiam, licet reipfa juſti ſimus, a ſanctitate & juſti⸗ tia, quoadusque vitam hanc mortalem agi-⸗ mus, excidere poſſamus, uti oſtendit 1Imo. S. Scriptura EKzech. 33. v. 18. Cimm receſſerit juſtus a juſtitia ſua, feceritque iniquitates, mo-⸗ rietur. Et I Cor. 10. v. 12. Qut ſe exiſtimat NRure, videat ne cadat. Accedunt exempla Angelorum rebellium, Adami & S. Petri, qui juſti fuerunt, & tamen a gratia excide- runt. 2do. ita ſentiunt Patres: Tertullianus de pœnit. S. Cyprianus in exhort. ad Martyr. S. Auguſtinus l. de corrept. & grat. c. 6. J cutem jam regeneratus & juſtificatus in malam vitam ſug voluntate relabitur, certe iſte non e, de⸗ i /io Hatoe ſek: ſ Nelt Khot. Di Peccate Pede cantel Pkan fumn eſt imm ſlifes cenſeni I.M Pon to tülr in eund o fut hllnt, rins eblen INo tr p 9 IIn. tte nii Horm i gran Kelper Wfie fin pe Ellhet Monn. amrirle blen e⸗ deke ſaa G lat 5.. lonig a⸗ lempor⸗ t Nopt Kiruglinr cpom D Henan itr ein te A Menn . eldit n rl en ittt, ℳi . ſer t eelll 6. P Gt ent⸗ ertoliend 4. l. 0. i, nun e non 4 7 De Gratia Chriſii. 729 teſt dicene, non acceyi: quia acceptam gratiam Dei ſuo in malum libero arbitrio amiſit. 3tio. Ratio eſt: juſtus quousque vivit peccare po- teſt: ſed a peccando a gratia excidit: Ergo poteſt e gratia excidere. Schol. Proteſtantes ex errôneo illo principio, quod Solvuntur peccator juſtus fiat ſola ſide confidentiali, docent objeltio- prædeſtinatum per nulla crimina gratiam juſtifi- nes. cantem amittere: Ita docent nonnulli Calviniſtæ putantes, quamdiu fides in corde remanſerit, gra- tiam non amitti, quia decretum prædeſtinationis eſt immutzbile. Lutherani vero, & fidem vivam ſalvificam, & gratiam juſtificantem amitti poſſe cenſent. Pro Calviniſtis ſtant ſequentes rationes I. Pf. 36. v. 24. de juſtis dicitur: Cum ceciderit non collidetur. Et Pf. 113. non enim qui operan- tur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt. Reſp. In primo textu ſermo eſt de tribulationibus. In ſecundo vel præteritum: ambulaverunt, ponitur pro futuro, ambulabunt: vel ſenſus eſt: ſi am- bulant, non operantur iniquitatem. II. S Gre- gorius hom. 5. In Ezech. II. docet, Charitatem ſtabilem, & perſeverantem eſſe. Et S. Auguſti- nus tr. in 1 Joan, dicit, eam areſcere non poſſe. Reſp. S. Gregorius loquitur de Charitate beato- rum. Et S. Auguſtinus vult id, quod in Chari⸗= tate radicatum eſt, areſcere non pollſe. F. 379. Homo amiſſam per peccatum juſtificatio- Soia fdes nis gratiam per Sacramentum pcenitentiæ non ſal- recuperare quidem poteſt, uti ſuo loco dice- vat. tur: ſive autem acceptam in Baptismo gra- tiam perpetuo conſervaverit, ſive amiſſam recuperaverit, nunquam per ſolam fidem, ſed progrediendo de virtute in virtutem in 2 5 ipſa 2— 73⁰ Caput VI. ipſa juſtitia cooperante fide in bonis operibus creicere, & ita magis juſtificari & ſalvari debet. Hoc docet 1mo. S. Scriptura. 1 Cor. 13. v. 2. Oi habuero omnem fidem, ita ut montes trunſeram, Charitutem autem non hubuero, nihiil ſum. Ergo ſola fides non ſalvat. Sermo quidem hic eſt de ſfide miraculorum, uti no- tat Schubert, ſed prout includit fidem Chri- ſtianam & Catholicam: ſeu de fide perfecta circa ea, quæ creduntur, nam S. Apoſtolus vult præferre Charitatem omni fidei, conſe- quenter etiam fidei credendorum & fidei fidu- ciali hæreticorum. Deinde Gal. 5. v. 6. di- citur: In Chriſio Jeſu neque circumciſio aliguid valet, neque præputium, ſed ſides quc per cha- ritatem operatur. Ubi oſtendit Apoſtolus, dari aliquam fidem, quæ per charitatem non operatur, & ideo eam ſe ſola non juſti- ficare & ſalvare. Rurſus S. Petrus, S. Joan- nes, S. Jacobus & S. Judas contra diſcipu- los Simonis Magi verba S. Pauli in epiſtola ad Romanos male interpretantes, expreſſeé ſuas epiſtolas ſcripſerunt, ubi docent, ſolam fidem non ſalvare. Sic S. Jacobus c. 2. V. 14. ait: Quid proderit fratres mei, ſi fidem gui- dicat ſe habere, opera autem non habeut? nun- quid poterit fides ſalvare eum? fider, i non haheut opera, mortua eſt in ſemetipſa. Et hoc poſtquam multis probavit, concludit v. 24. Videtis, quoniam ex operibus juſtificatur homo, & non ex fide tantum. Et v. 26. Geut enim corpur ſine Syiritu mortuum eſt, ita & fides ine operibut mortua eſt. Reſpondet Schubert, S. Ja- cobum non loqui de fide fiduciali juſtiſtcante e de ſi lete, 6 bebant wlame Hoſtolu Portatur, 3 Detr Ger bonm nen /⸗ Il, n Geſant, lountnr. lant, qn nunds ſ 1oOperant Non Ne Mrlen, Uellante 1Dellarm liſkntin⸗ irſlei⸗ d ifeats mno. Chr Mera ut lith.s. ut 1 ⸗ ayl ie ir, lut 1 De Gratia Chriſti. 731 Oen ſed de fide in nuda notitia & aſſenſu conſi- ſtente, quam hypocritæ pro fide fiduciali Gr habebant. Verum ubinam fides fiducialis Um fundamentum in S. Scriptura habet, & cur d Apoſtolus hypocritas ad rectam fidem non W hortatur, ſed opera præterca requirit? Item ,un 3. Petri I. hortatur Apoſtolus: Satagite, ut en (u Yer bona opera certam veſtram vocationem & ele- E deln ionem Jaciatis. Ubi hæc verba: per bona ope- Apohän ra, in nonnullis quidem græcis codicibus , h deſunt, in aliis tamen, & omnibus Latinis ſdeifa leguntur. Hæc omnia S. Scripturæ loca in- V.6. dicant, quod bonis operibus æque ac fidei foch munus juſtificandi & ſalvandi tribuatur: Ergo Cooperantur ad juſtificationem & falutem, & Momk non mere comitantur fidem juſtificantem ve- griten. luti ſigna, proprietates & fructus, uti volunt 1 ifi Proteſtantes. Eodem modo docent l atres 1,8 2 Bellarmino relati. Et ideo merito definit d Tridentinum ſeſſ. 6. cap. 9. i quis dixerit, negn Jola fide impium juſtificari, anathema ſit. les, elgt⸗ . vet F. 380. g.1 C ₰ . in, Ex dictis (G. præc.) fluit, Bona opera Opera bo- mhn juſtificatis eſſe necefſaria ad ſalutem. Nam na ſunt A 1mo. Chriſtus ipſe in Evangelio ubique bona neceſaria 55“ opera ut neceſſaria ad ſalutem commendat. ad Jalu- lltt Matth. 5. Sic luceat lux veſtra coram homini- en ro bus, ut videant opera veſtra bona. Et c. 7. g Omnit arbor, quæ non Jacit ſruttum bonum, excidetur, & in ignem mittetur. Et c. 19. 6) Oi vir ad vitam ingredi, ſerva mandata. Et nete Matth. 28. Chriſtus judex dicturus eſt electis: . Poſſi- 732 Caput VI. Poſdete paratum vohis regnum a conſiitutione mundi: Eſurivi enim, & dediſtis mili mandu- care &c. Ubi particula enim cauſalis eſt. 2do. Hzxc eſt doctrina omnium Patrum, S. Chry- ſoſtomus in ep. Rom., c. 8. ait: Hieri non po- teſt, ut ſalvetur, qui poéſt ſidem torpeſcit. S. Am- broſius in c. 4. ep. Hebr. Mon ſuffeit fider; ſed debet eſſe vita fidei condigna. S. Auguſti- nus de grat. & lib. arbit. reprehendit eos, qui dicunt, juxta S. Apoſtolum ſufficere fidem homini, etlamſi male vivat. Hæc omnia eludere non poteſt D. Schubert, dicendo ſer- monem efſſe de operibus fidem juſtificantem concomitanftibus: nam uti ex infra dicendis patebit, opera noſtra ſunt vitæ æternæ me- ritoria. Solvuntur Schol. Lutherani cum D. Schubert docent, multi- objebtio- 6d. plex in S. Scriptura, mandatum extare, quod ſtu- dium bonorum operum exigat, imo tota Lex eo tendit, ut homines regenerati bonorum operum exercitio Deum colant, & ideo ad illa obligati ſunt, ac juſtitiam, omnesque virtutes ſectari de- bent. Quia vero juſtitia noſtra valde imperfecta eſt, cum regeniti ſemper peccata infirmitatis co- mittant, qualia ſunt motus concupiſçentiæ, qui- bus etiam non conſentiunt, & tamen fidem ha- bent, per quam peccata remittuntur, id eſt te- guntur & occultantur, ita, ut fſolum bonum in conſpectu Dei remaneat: Ideo hæc regeneratorum juſtitia in ſe imperfecta Deo tamen placet, & di- citur juſtitia Legalis, Renovationis & propria, quæ a juſtitia Juſtificationis, Evangelica, Fidei, Aliena fci icet Juſtitia Chriſti omnino diſtinguitur. Quare licet Juſtitia legalis ſeu operum homini regenito ſit omnino neceſſaria; non tamen eſt neceſſaria, ut per eam juſtificationem & æternam ſalutem conſequatur, & ideo Lutherani plures cum un D. nnos, 1d ſalut & alio (encda Arencd erelligen Joan 5 u Whhite 0 Colns MMenr, ſoss hur ii, It Be Uuentun ſles ſces ne Ades ni lis loei Nllbi Nn ee leut 6. M . Uol ſer, E llein CPtirt 5 tre, C ir⸗ dperi ptismur AKam (i er a bo ſindi, & btone Ure Lat In ihe Eterl optionen ur non an hiſitttia l pntk. 4 SCh ri uſr⸗ t. 80M⸗ ln enit en celelten ec Nin cendo. Hficant 4 Cicens eternen Nelt, N. e, Golt⸗ tOta UAil tum ge⸗ r le inhetin ſonittis⸗ Centie, den ilen 1 1,il At in bono acet, El. & ale lan Ne, elun van, on Mnel n ein, 4 De Gratia Chriſti. 782 eum D. Schubert, contra nonnullos alios Lutke- ranos, docent, bona opera non efſſe necefſaria ad ſalutem, licet ſint neceſſaria ratione præcepti, & aliorum motivorum ab æterna lalute conſe- quenda deſumptorum. Nam I. S. Scriptura vim ſalvandi ſoli fidei tribuit Marc. 16. v. 16. Qus crediderit, & Baptizatus fuerit, ſalvus erit. Item Joan. 3. v. 18. & Joan. 6. v. 47. Kev. Locus S. Marci intelligendus eſt, qui crediderit cum vo- luntate obſervandi mandata, & illa ſervaverit, ſi adultus fuerit, ſalvus erit, Ex hoc loco ſolum infertur, quod non ſolus Baptismus, ſed etiam fides ſalvet, quæ in adultis omnino eſt necefſa- ri, ut Baptismus fruéctuoſe ſuſcipiatur. Hoc ar- gumentum: Baptismus ſine fide non ſalvat, ergo ſola fides ſalvat: tam male concludit, quam hoc: fides ſine charitate non prodeſt ad ſalutem, ergo fides nihil prodeſt ad ſalutem. Eodem modo in aliis locis neceſſitas fidei ad ſalutem afſeritur, ſed nullibi dicitur, vel ſolam fidem ſalvare, vel opera non eſſe neceſſaria. II. Eph. 2. v. 8. dicitur: Gratia enim ſalvati eſtis per ſidem, non e operi= bus. Reſp. S. Apoſtolus vult, fidem efſe ſalutis noſtræ fundamentum, quam ex gratia habemus, non vero ex operibus ex puris viribus naturæ & liberi arbitrii factis. III. Salus ſine operibus obtineri poteſt, uti patet in infantibus, bono La- trone, & ſtatim poſt Baptismum morientibus, qui ſine operibus ſalvati fuerunt. Ke/p. Statim poſt Baptismum decedentes ſalvantur per fidem ſejun- ctam quidem ab operum conſummatione, non vero a bona voluntate, & propoſito mandata ſer- vandi, & bona operandi; quod etiam de bono Latrone obſervat S. Cyrillus Cat. 13. Vellet juſte agere Latro, ſed venit mors. In infantibus ope- rum incapacibus illa non requiruntur, quia illis vita æterna datur tanquam pura heæreditas ob adoptionem in filios in Baptismo: adultis vero datur non ſolum ut hæreditas, ſed etiam ut mer- ses, quam per opera bona mereri debent. F. 381. 734 Caput VI. H. 381. Opera bo- Dantur igitur opera perfecte bona, ſeu na dan- ita perfecta, ut peccata non ſint, vel pecca- tur. tis contaminata. Nam Imo. Job. I. dicitur Job vir rebtus, ſimplex, ac timens Deum, & recedens a malo, nec in omnibus, gquc ipſi ac- ciderant, peccaſſe labiit ſuir. Matth. 7. Videant opera veſtra bong. Et Luc. 7. laudatur pecca- tricis poœnitentia. 2do. Ita docent Patres. S. Hier. I. 3. cont. Pelag. Hoc nor dicimus pohſe hominem non peccure, ſi velit. S. Augu- ſtinus 1. de bon. conjug. S. Greg. I. 2. mor. c. 8. Hinc Tridentinum ſeſſ. 6. can. 25. N quis in quolibet bono opere juſtum ſaltem veniali- ter peccare dixerit, aut, quod intolerabilius eſt, mortaliter, atque ideo pœnas ternas mereri, tantusmgut ob id non damnari, quia, Deur en opera non imputet ad damnationem, anathema ſit. 3tio. Ratio eſt: Actus ex gratia eliciti non ſunt peccata ob innatam concupiſcentiam, cujus motus indeliberati non ſunt peccata, ex alibi dicendis, nec ex defectu intenſioris Charitatis; quod enim minus ferveat Chari- tas in via, quam in patria, non eſt pecca- tum, ſed defectus juxta S. Auguſtinum I. de Spir. & litt. c. ult. nec ex admixtione pec- cati venialis, quod ad tempus vitari poteſt. (G. 349. Schol. r.), Solvuntur Schol. Lutherus in aſſert. art. 31. ſcribit: in omni objeklio- nes. opere bono juſtus peccat. Et art. 32. opus bonum optime faktum eſt mortale peccatum ſecundum judi- cium Dei. Et art. 36. euſtus in opere bono veccat mortaliter. Recentiores vero Lutherani docent, pPeccatum originale homini, quamdiu vivit, ſem- per Eer inel . pecd Uine op Mon pru hbent morem ſunt pee tn, ſel id, an lentions, Pecerti. ehl tame Pinr ner Uin een enitent (iotdor: boimn, let Hie : E eii ali (iatuslo Mono i e ect⸗ in kenſn ſiliet, Peccbit intnt, Ulis. mpetſect ſenitur, eccamin lunng Ut lenſtruata 1s ſenm. iune, i, Mimns ſa Konſol. lüul De Gratia Chriſii. 2735 per ineſſe, quia tantum tegitur (§. 372.) & quia ex peccato originali peccata actualia oriuntur, born ,r hinc opera etiam honeſta infidelium funt peccata, Nelfne non prout ſunt conformia legi, ſed quatenus non , habent omnia ad bonum opus requifita, ſcilicet I i amorem Dei & Opera vero regeneratorum etiam 6 Dnl ſunt peceata non quidem prezæretica ſeu volunta- N ria, ſed peccata infirmitatis, & peccata ſecundum .7. V quid, quia a reliqui's peccati in carne adhuc he- atar en rentibvus, ſeu concupiſcentia, quæ eſt formale elt us peccati originalis (§. 266.) contaminantur: pla- Hl cent tamen Deo, quatenus hæc contaminatio te- Hinl gitur merito Chriſti: nec illa peccata iis ad æter- 5 nam poœnam imputantur, quia de illis quotidie 1 2. u poenitentiam agunt. Probant hoc I. Eccl. 7. v. 21. n 15 dicitur: Non eſt homo juſtus in terra, qui faciat en inu bonum, & non peccet. Quæ propoſitio æquiva- let huic omnis homo juſtus faciens bonum pec- ll cat: Ergo dum facit bonum, peccat, & cuilibet operi aliquid proptii amoris, concupiſcentiæ & ie, Deu- imperfeétionis, quæ ſunt peccata, adhæret KReſp. , Aulie Citatus locus huic propoſitioni æquivalet: Omnis tn el homo juſtus in terra, qui facit bonum, quando- ſtennn que peccat: quippe non dicitur, faciens bonum . cen in ſenſu compoſito peccat: ſed in ſenſn diviſo, Ne fſeilicet, quandoque faciet bonum, quandoque pterin peccabit. Deinde verba illa: qu aciat bouum, eit Claie adduntur, ut innuatur, ſermonem eſie de juſtis en agdultis. Denique licet actibus noſtris bonis ſæpe eR Ne . . umtè imperfectiones adhæreant, ex hoc tamen ſolum finum, „ ſequitur, eos non eſle optimos, non vero, eſſe Ltioreſe peccaminoſos, quia Deus non ſemper præcipit ltarioel⸗ actum intenſiſſimum. II. Iſ. 64. dictur: Fagi Jumus ut immundus omnes nos, & quaſi vaunus menſtruatæ univerſa juſtitic noſtræ hinc S. Bernar- ,o qus ſerm. I. in feſt. omn. ſanét. & diſtinkte judi- N Hnun dicetur, injuſta inventetur omnis noſtra juſtitiag, &g un iii, minus habess. Quod etiam docet Geſon. J. 4. mo de conſol. Theol. & Adrianus in 4. ſent. Ke/p. ni docen, Iſaias loquitur de peccatoribus, uti patet ex v. 5§. ivit, 5 vel Dantur 736 Cnput VI. vel ſi de juſtis loquatur, vocat eos immundos ab origine, & quia ſubinde venialia committunt. S. Bernardus loquitur de noſtra juſtitia colleétim ſpectata per totam vitam acquiſita, quam injuſti= tiam vocat, tum ob incertitudinem veræ juſtitiæ; tum quia eam ſæpe venialibus peccatis maculamus. Gerſon de iis loquitur, qui ſuama juſtitiam jacti- tant, & ita corrumpunt Adrianus lognitur de malis, quæ bonis immiſcemus. III. Rom 7. v. 19. dicitur: Won enim qued volo bonum, hac facio, ed quod nolo malunm, hoc ago v. 20. i autem quod nolo, ilud facio, jam non ego operor illud; Jed quod habitat in me peccatum. Reſp. Apoſto- lus per lIy ago intelligit motus indeliberatos, nam noluit nequidem ſentire matus concupiſcentiæ, quod tamen non afſecutus eſt. Quare ſequitur; Jjam non ego operor, id eſt, no plena voluntate his motibus conſentio, adeoque non pecco. Enf. nullo modo dicit, opera noſtra eſſe peccata IV. Petimus, ut nomen Dei ſancétificetur in nobis; ergo in nobis polluitur. K&e νρ. In peccatoribus polluitur nomen Dei, petunt ergo, ut iterum ſan- Stificetur: juſti petunt, ut in bono perſeverent, & ut perficiatur in eis, quod jam acceperunt. Dantur infuper opera bona ſupererogato- opera ſu- ria, Deo placentia, & proficua homini. Nam erig S. non omnia opera ſunt præcepta: ſic caſtitas *αε. virginalis, & vidualis non eſt præcepta teſte Apoſtolo. I. Cor. 7. De virginibur praceptum Domini non habeo, Conſilium autem do. Simi- liter nec paupertas Evangelica, nec obedien- tia Evangelica præcepta eſt, utpote quæ Chri⸗ ſtus juveni ad obtinendam ſalutem ſolummodo ſuaſit, cum tam ardua præcipere, & Boni- tati Divinæ, & humanæ fragilitati reppgnct Ergo po d ns ſuo Got y. Pereoge nitas enn ego vbie loma bo Cotlium. ons e Ulger en w: gto ippeti en giari ſe NN mded Ar op Montie ne In Piern Mir. inen⸗ uie .Z l, h ir ſehtenen Pnitur be Unſegdent De Gratia Chriſii. 737 Ergo dantur opera ſupererogatoria: de qui- bus ſuo loco plura. Schol. Proteſtantes docent, nullum dari opus fu- Soluuntur pererogatorium, quod bonum fit, I. quia confor- objectio- mitas cum lege Dei eſt forma bonorum operum: nes. ergo ubi deeſt lex Dei, opus bonum deficit. N& /p. Forma boni operis non ſolum lex, ſed etiam Conſilium Dei eſt. II. Tota ratio Chriſtianæ per- fectionis eſt ſub præcepto, quo jubemur Deum diligere ex toto corde &c. adeoque amore ſum- mo: Ergo non dantur opera Confilii & fuperero- gatoria. Reſp. Tenemur Deum amare amore ſum- mo appretiative, ita ut nos nihil per transgreſſio- hiſeenti⸗ nem gravis præcepti Divini a Deo ſeparet, non e ſenpirr vero intenſive, ita ut etiam Confilia Evangelica a SOne ampleéti teneamur. ſern 1 enl I. §. 383 r in no Wais Per opera bona homo juſtificatus vere & Opera bo- Wtemg „proprie mereri poteſt, & reipſa meretur vi- na ſunt les tam vternam. Hoc docet imo. S. Scriptura ie orz eee Pl. 118. V. I12. Inclinavi tor meum ad ſacien viie ter- das juſtificationes tuas in ternum propter retri- butionem: Ergo obſervatio mandatorum me- retur retributionem, uti patet ex particula W cauſali, propter. Ubi Lutherus male vertit: nin. Ich neige mein Herz, zu thun nach deinen le Rechten immer und ewiglich. Nam apoyn hic ee, ponitur poſt ? â ſine præfixo articulo, , S conſequenter mercedem, ſeu retributionem 1 dbelen ſignificat. Quare LXX. vertunt α ανα☚αααειαιπσ. uet Et verſio Arabica 2 ſumit in ſtatu nmmel conſtructo, & 2ν in genitivo, & 70ο 2 prae- BA fixum vertit: ad vel propter æternitatem ge mer- Schram Inſlit. Theol. Tom. I. Aaa 738 Caput VI. mercedis. Unde a Chaldaica hic receden- dum eſt. Deinde Sap. 5. dicitur: Apud Do- minum eſt merces tcorum. Kt Eccli. 16. MWiſeri- cordia facit unicuique locum ſecundum meritum operum ſuorum. lItem Marth. 5S. ait Chriſtus: Merces veſtra copioſa eſt in cælic. Quod c. 20. explicat exemplo Patris familias, qui in mer- cedem exigui laboris reddit operariis dena- rium diurnum: Ergo æterna vita bonorum operum merces eſt, adeoque illam bona ope- ra merentur. Rurſus Hebr. 13. v. 16. dici- tur: Beneficentiæ & communionis nolite obliviſci: talibus enim hoſtiis promeretur Deus, id eſt, pro- meremur. Verti quidem poteſt ly ννρνιαα Seο4°, delectatur Deus; verum cum operi- bus, quibus delectatur Deus, præmium aſſi- gnetur; cumque verbo latino mereri nullum aliud in Grzco, niſi évaενρερ reſpondeat, ſenſus vulgatæ præferendus eſt. Item vita terna dabitur juxta menſuram bonorum ope- rum Rom. 2. v. 6. Reddet unicuique ſecundum opera ſua, iis, qui ſecundum patientiam boni operis gloriam quærunt, vitam &ternam. Non gradus accidentales vitæ æternæ, uti Schu- bert exponit, ſed vitam æternam, & quidem habito reſpectu ad opera, quod indicat ver- bum reddet. Et 2. Tim. 4. Repoſita eſt mihi corona juſtitiæ (id eſt vita æterna Jac. 1.) quam reddet mihi Dominur in illa die juſtus Judex. Ubi iterum verbum reddet, & corona juſtiticg operum meritum deſignat. 2do. Ita docent Patres. S Ignatius ep. Rom. Ginite, ut beſtia- rum eſca ſim, per quam poſſim Deum promereri. S. Cyprianus I. de unit. Eccl. Frweckei Dei obtem- . nnen, ereelen Neritu Peritoe S glit i ſt lNiſeah Cnlett Denee, tin lt⸗ lonoen in gener Uuione Alal. Per inler ee i miite ler ſeh Cienta termine Mokrs ghittke Iutriee Deo merito ui 1 lis gle 1.23. Mordi N, 4 Milerie igeet Ee, Wh U 4 De Gratia Chriſti. 739 obtemperandum eſt, ut accipiant merita noſtra mercedem. S. Auguſtinus ep. 104. Mullane ſunt merita jnſtorum? ſunt plane, quia juſti ſunt. in Merito ergo definit Tridentinum ſeſſ. 6. can. 32. CN Si guis dixerit, hominis juſtificati bona opera odta ita eſſe dona Dei, ut non ſint etiam bona ipſius iimn juſtificati merita. . . anathema ſit. 3tio. Deus tisd confert homini per gratiam virtutem bona bommn operandi, & ex modo dictis operibus ex gra- borge tia factis promittit vitam æternam: Ergo 10, homo eam promereri poteſt: Meritum quippe ℳ in genere eſt opus bonum præmio ſeu retri- ek, butione dignum. alegit omn gei Schol. Cum juxta Proteſtantes bona opera non ſint Solvuntur rip per ſe neceſſaria ad ſalutem (§. 380. Schol.) ideo opjeſtio- lna infert D. Schubert, Deum quidem bona opera in nes. lun hac vita remunerari velle, ſeque id facturum pro- honte miſiſſe, licet hæc præmia in boc ſæculo non ſem- ſten per ſequantur, imo Deus gradus etiam gloriæ ac- cidentalis pro qualitate & menſura operum de- terminabit: Sed cum ipia æterna gloria operibus noſtris non ſit promiſia, nec propter eorum di- Itin gnitatem, ſed ex mera gratia etſi juſtitia remune- . 1 ratrice impellente gradus accidentalis gloriæ illis uti Ser a Deo determinetur: ideo opera noſtra non ſunt Enice meritoria vitæ *æternæ. Nam 1. Pf. 102. dicitur: ct Qui coronat te in miſericordia & miſerationibus. iei 86 II. 55. v. I. Venite, emite absque argento, & abs- ſta⸗ guez ulla commutatione Rinum & lac. Et Rom. 6. .1 v. 23. Gratia autem Dei vita &terna. Ubi miſe- ur ricordiæ & meræ gratiæ corona gloriæ tribuitur. lt Reſo Corona gloriæ in primo loco citato ſoli Rrlre miſericordiæ tribuitur radicaliter & antecedenter 41 i Ad gratiam prævenientem, non vero conſequen- l iin ter, ubi etiam juſtitiæ afſcribitur. 2. Tim. 4. v. 8. fonerſt Imo ibi nec videtur ſermo eſſe de corona gloriæ, iſti 6 quia contextus agit de miſerieordia Dei erga ju- te Aa a z ſtum 740 Caput VI. ſtum in hac vita, & verbum U fignificat cir- cumeingere, quod huic vitæ convenit juxta Lu- theri verſionem. Pf. S. v. 13. Iſaias agit de gra- tia hujus temporis præſertim prima, quam iüne merito accipimus; vel ſi gratia ſecunda intelliga- tur, ſermo eſt de illa, cui in cœlo augmentum gloriæ reſpondet, quæ emitur fine argento in radice, ſcilicet prima gratia, quam gratis accipi- mus. Vita æterna dicitur gratia, quia ipſa opera, quibus redditur, gratis data ſunt, vel dicitur gra- tia, quia prædeſtinatio noſtra ad gloriam eſt gra- tuita ab omni præviſione meritorum independens, vel dicitur gratia, quia Deus gratuite dignatus eſt, vitam æternam conſtituere mercedem bono- rum operum Item vox græca Yagizue ſubinde ſignificat munus militibus ob fortiter geſta con- cefſum, quod metaphoræ ab Apoſtolo in citato loco uſurpatæ ſatis congruit; unde habemus & largitionem gratuitam, & laborum ſeu operum remunerationem. II. S. S. P. P. docent, beatitu- dinem eſſe meram gratiam: Deum non coronare merita noſtra, ſed ſua dona: Deum nulli factu- rum injuriam, ſi juſtis nollet largiri coleſtem gloriam. Ita S Bilar. in Pſ. 51. S. Bafil. in Pf. 14. S. Auguſtin in Pſ. 70. Reſv. Beatitudo eſt mera gratia ratione prædeſtinationis ad illam. Coronat in nobis Deus dona ſua, quia ejus adju- torio bona operamur. Non eſfſet alicui injurius, ſi nollet gloriam dare, ſi abſolutam ejus Aucto- ritatem & opera noſtra tantum ſpectemus: quia vero operibus accedit liberalis promiſſio, fidelis eſt, nec aliquem juſta mercede fraudat, & juſtus reddens unicuique ſecundum opera ſua. III. Hoc dogma evertit vim & efficaciam mortis Chriſti, cujus merito gratia & gloria ſolum tribuenda eſt. Evacuat etiam Divinam miſericordiam, & Domi- num omnium facit debitorem creaturæ, quæ in meritis ſuis confidere poſſet. Reſp. Nulla fit in- juria meritis Chriſti, a quibus provenit gratia juſtorum, & ut eorum opera vitam æternam 3 pro- ron gdi Deun 2 nol Cheri nx, ſirmi Vitum nlleri refn e i ſalti⸗ Nolt rriin Mohor n , Bori⸗ id time ee Vantun tur, i derri litis Dofun Nobis E Cellem Kiie, Cantis ſeitar. Liei kierne Derari. inti o 1 ent N Mn De Gratia Chriſti. 741 iuc. promereantur. Nec facimus Deum debitorem, maln. qui ex nobis aliquid commodi capiat, ſed dicimus t de. Deum ſe facere debitorem noſtrum non aliquid a nobis accipiendo, ſed promittendo. In bonis operibus collocari poteſt ſpes retributionis Divi- næ, & ad excitandum fervorem debet quisque firmiſſime credere, bona agentes ituros effe in vitam æternam: ne autem ſuperbiat, cogitet ſe ſen miſericordia Dei, & meritis Chriſti egere: ne icitur⸗ præſumat, meminerit, ſolis perſeverantibus us- meg que in finem paratam efſe retributionem æternæ ependes ſalutis. Vide Trident. Sefſ. 6. can. 26. IV. Opera Gignent noſtra ſunt imperfeéta: aliunde Deo debita, quia m don. Jervi inutiles ſumus Luc. 17. v. 10. Et non habent (ohie proportionem cum æterna mercede, non enim geltn ⸗ Junt condignæ paſſiones kujus temporis ad futuram dineitn gloriam. Rom 8. v. 18 KRe/ſp. Opera noſtra ſunt bemsl quidem imperfeta relate ad perfeétiſſima, non gemn tamen ſunt peccata, (§. 381.) imo per gratiam betit· accedente Divina promiſſione ad meritum ele- Ngane vantur. Cauſa meriti non eſt opus, quod debe- ili ker tur, ſed operis, quod debetur, libera executio: Servi inutiles ſumus, quia opera noſtra nihil uti- llrl litatis Deo afferunt, quia ſine gratia fieri non tituh 4 poſſunt, & Deus ſine propoſita mercede potuiſſet d Nn nobis mandata ſervanda proponere. Denique non eſt proportio inter opera noſtra, & æternam mer- cedem ſpecétata operis ſubſtantia, & de rigore ju- ccklels ejls elr⸗ inimnids, s AlH ſtitiæ, bene vero inſpecta natura gratiæ ſanétifi- mns: cantis & ejus dignitate, a qua meritum profici- ſo, ſeit ſcitur. En §. 384. UL e B . = 6eCit, Licitum proinde & honeſtum eſt intuitu Licitum Eternæ mercedis nobis promiſſæ (J. 383.) znnutn n. operari. Quippe Pfſ. 118. S. David ait: In- mepccdi⸗ ue oſinavi cor meum ad faciendas juſtificationes tuat operari. e u ternum, propter retributionem. (JG. 383.) . . . . Et Matth. 6. Quwrite primum regnum Dei & Z Aaa 3 juſti- Requiſita ad opus vere me- ritorium. 742 Caput VI. juſtitiam ejur. Unde S. Auguſtinus in Pſ. 120. GQuando jfacis orus bonum, propter vitam cier- nam fac. Et Tridentinum ſeſſ. 6. can. 31. . quis dixerit, juſtificatum peccare, dum intuitu æternæ mercedis bene operatur, anathema ſit. Ratio eſt cuilibet bene operanti licet inten- dere finem bonum: Sed finis bonorum ope- rum ſupernaturalium eſt vita æterna, Ergo licet eum intendere. D H. 385. It autem opus fſit vere meritorium vitæ æternæ, requiritur Imo. ut ſit liberum etiam a necefſitate. Nam Eccli. 31. juſtus dicitur mereri laudem & gloriam, quia potuit trane- gredi, & non eſt trantgreſſus; facere mala &G non ſecit. Et S. Auguſtinus I. 5. de Civ. c. 7. alt, nulla a juſtitia bonis præmia, & malis ſupplicia eſle conſtituta, ſi a Dei præſcientia imprimatur neceffitas. Hinc Innocentius X. hanc Janſenii propoſitionem ut hæreticam damnavit: Ad merendum & demerendum in ſtatu naturæ lapſa non requiritur in homine liber- tas a neceſſitate, ſed ſuſſcit libertas a coabtione. Ratio eſt, ut quis ſit præmio dignus, debet habere dominium ſuæ actionis, ideo enim laudatur, & præmiatur, quod ſe ad bonum determinaverit, a quo abſtinere poterat; quod non habet agens ex neceſütate. Requiritur, ut ſit opus bonum: ſi enim bonum non ſit, vel eſt malum, & ſic non præmium, ſed pœnam meretur. Rom. 6. Jti⸗ vendia peccati mors: vel eſt indifferens, & ſe ve jel no Poplia 3. Joces ivo 1 ſwere. ah. 16 irtutea ecee len op Ia ele s Mlllae 4. lin s ergere iie Numn Mr., . anet Iitate ttam 112. on c lubeat ulan egbit S IM N in ier. lunni Gtkm . lotk ilen. Ctun e⸗ Inn, U iom n tometin Ous dietu otut ta⸗ z, mll 1Cr. Nrrliet ocentis) ettai Hinini 0ni t ide Ad hun terne Gil en ENon n., jens, 4 De Gratia Chriſti. 743 vel non datur; vel ſi detur, nec præmio nec ſupplicio dignum eſt. 3. Requiritur, ut ſit opus ſupernaturale procedens ex principio ſcilicet gratia, & mo- tivo ſupernaturali, quia ſine me nihil poteſtis jJacere. Joan. 15. V. 5. Et Tridentinum ſeſſ. 6. cap. 16. docet: quod ſine Chriſti gratia & virtute, quæ, bona hominum opera ſemper antecedit, & comitatur & fubſequitur, ea- dem opera nullo pacto Deo grata & merito- ria eſſe poſſint. Cujus ratio eſt, quia inter opus naturale & præmium ſupernaturale nulla eſt proportio. (§. 346.) 4. Requiritur, ut fiat in obſequium Dei, quia ſi in Deum non referatur, non erit or- dinis fupernaturalis, nec a Deo mercedem exigere poteſt. 5. Requiritur, ut operans ſit in ſtatu gra- tiæ Joan. 15. Sicut palmes non poteſt ferre fru- Rum a ſemetipſo, niſi manſerit in vite; ſic nec vor, niſi in me manſeritis. Sed peccator non manet in Chriſto, quia non manet in Cha- ritate: Ergo non poteſt ferre fructum. Unde etlam merito damnatæ ſunt propoſitiones Ba- li 12. 13. & 15. quæ ſic ſonat: Ratio merilti non conſiſtit in eo, quod, qui bene operatur, kabeat gratiam, & inhabitantem Spiritum d. ſed in eo ſolum, quod obedit legibur. Ratio eſt, quia perſona Deo exoſa, ſcilicet peccator, nequit facere opera Deo omnino grata, cum Deus prius offerentem, quam munera ejus reſpiciat. Gen. 4. 3 „ AaaA4 6. Re- 744 Caput VI. 6. Requiritur, ut opus fiat in ſtatu viæ. Eccl. 11I. In quocunquez loco ceciderit lignum, ibi manebit. Joan. 9. Venit nox, ſcilicet mors, quando nemo poteſt operari: ſcilicet meritorie. Eccli 9. Mortui nihil noverunt ampliur, net habent ultra mercedem. In quæ verba S. Hie- ronymus: Mortui nihil valent ad id adjicere, quod ſemel ſecum tulere de vita. Ratio ex vo- luntate Dei petenda eſt. An deheat Schol. Tr. Ut opus ſit meritorium, non requiritur, opus eſſe Superero- gatorium. ut fit fupererogatorium, hoe eſt nulla lege præ- ceptum, imo contraria opinio erronea videtur, tum, quia juxta Tridentinum per opera in Deo facta, qualia ſunt etiam opera præcepta, vitam æternam meremur; tum quia Luc. 6. dicitur: Diligite inimicos veſtros . . . Es erit merces veſtra multa: tum quia laudabile eſt, etiam præcepta ſervare. An Elias & Enoch in loco incognito degentes, modo adhuc mereantur, divinare no- lumus. Solvuntur Schol. 2. Janſenius docet, ad meritum non requiri, objeſtio- nes. ut actus fit liber a neceſſitate: (§F. 352. Schol. I.) de quo in c. de act hum. Pelagiani autem negant, ad meritum requiri opus fupernaturale, quod re- futatum fuit. (C. 345. 346.) Alii denique opus bonum absque gratia habituali factum eſſe regni cœæleſtis meritorium contendunt. I. Opus malum meretur pœnam fſine habitu malitiæ: Ergo bonum præmium ſine habitn gratiæ. Keeſp. Peccatum ex ſe habet condignitatem ponnæ; bonum opus vero ſine gratia econdignitatem vitæ æternæ non habet. II. Homo in ſtatu peecati poteſt per pœnitentiam fibi injunétam ſatisfacere. Item apud alium hominem mereri poteſt, licet fit ejus inimi- cus: Ergo & apud Deum mereri poteſt. KAeſ. Diſparitas quoad primum eſt, quia ſatisfaétio at- tenditur penes æqualitatem pœnzæ ad culpam: rantis meritum vero penes condignitatem operis & ope- 1 untis l Cps ſt i ellee⸗ Ino in operi⸗ ronm ne. non! tem tam1 inpern ſopern nus, Aecens, Miantis Reſol1. labet minnt Hoe h Cratig Corign S Vero ti nit tia fun lebite, emio Moport deit ob Memin N, Ut ü lcdns, Tetine Hpliu,r ba H tio n reguint lege e 9 Figetui a in De ta, inn 6. dicitr brtei ifl n recen NgN lcime no von li, K gotr vigne on ede tegt Mnsmiu 1go bonn eccatund- ois n eNoNkid enienin I iin eſs iine it i⸗ anfin fa De Gratia Chriſit. 245 rantis ad preæmium. Quoad ſecundum Diſparitas eſt, quia apud homines meritum attenditur penes opus independenter a conditione operantis: ſecus eſt apud Deum, qui homini merenti reconciliatus eſſe debet. III. Si requiritur ſtatus gratiæ, ho- mo in ſtatu peccati fruſtra oraret: & S. Scriptura operibus peccatorum remiſſionem criminum non promitteret Dan. 4. Peccata tua eleemoſynis redi- me. Reſp. Opera ante juſtificationem facta, licet non ſint proprie meritoria, ſi tamen per volunta- tem inchoatam, ſe convertendi a gratia excita- tam fiant, ſunt præparatoria ad gratiam, & illius impetratoria; unde illa S. Scriptura commendat. §. 386. Ex his colligi poteſt, quid ſit Meritum Meritum ſupernaturale: ſcilicet eſt actus moraliter bo- uid. nus, liber, ab homine juſto & viatore pro- cedens, ſupernaturalis, & in obſequium præ- miantis exhibitus. Schol. r. Meritum alind eſt de condigno, quod in ſe Meritumn habet valorem condignum cum præmio, cui Ppræ- de condi- mium tanquam merces ex juſtitia debetur, ſi opus gno, & de hoc habeat æqualitatem cum mercede fine ulla congruo. gratia ex parte remunerantis, erit meritum de condigno rigoroſo, quod ſoli Chriſto competit. Si vero operis valor & dignitas remunerantis gra- tia nitatur, quales ſunt actiones noſtræ in gra⸗- tia fundatæ, quæ ſunt dona Dei, & aliunde Deo debitæ, erit meritum de condigno ordinario. Aliud eſt meritum de congruo, qued exceditur a præmio, nec debetur ex juſtitia, licet quandam proportionem & congruentiam cum præmio ha- beat ob decentiam, liberalitatem & honeſtatem Præmiantis. Ad meritum de congruo, requiri- tur, ut fit opus bonum, ſupernaturale, liberum, & ab homine viatore elicitum. Aa a 5 Sckol. An ad meritum requira- tur pro- miſſio Dei. 746 Caput VI. Schol. 2. Ad meritum de condigno præter condi- tiones (G. 385.) aſſignatas juxta communiorem ſententiam Theologorum contra P. Vasquez re- quiritur ex parte Dei pactum ſeu promiſſio de danda mercede. Nam I. S. Scriptura, Concilia & P P. quando loquuntur de promniflione mercedis, innuunt hane ad meritum requiri: Sic Concilium Senonenſe in decreto fidei c. 16. ait: Faciet tan- dem onmis miſericordia locum unicuique juxta me- ritum operunz ſuorum non abſoluta condignitate.. Jed gratia magis & liberali repyomiſſione. Et S. Au- guſtinus Serm. 158. Debitor fattus eſt Deus, non a nobis al'guid accipiendo, ſed aliquid quod ei placuit. promittendo. 2. Meritum de condigno ex parte hominis, inducit obligationem mercedis ex parte Dei: (Schol præc.) Sed Deus ex ſola ſua promiſſione ad remunerandum hominem obligeri poteſt, nam omnia opera noſtra aliunde Deo ſunt debita nec ſervus proprie dictus meretur mer- cedem, niſi illi Dominus promittat, cum omnia ejus opera Domini ſint: Ergo requiritur promiſſio. Non obſtat I. quaſi opus malum pœnam merea- tur fine interveniente pacto: Ergo etiam bonum præmium ſine pacto. Reſp. Diſparitas eſt, quod opus malum, per quod offendens lædit jus alte- rius, ſine pacto infert obligationem illud reſar- ciendi, opus bonum vero, quia aliunde Deo eſt debitum, non habet jus exigendi ab eo merce- dem, niſi liberaliter Deus promittat. II. Inter homines non requiritur promiſſio de mercede, ſed mox ut Dominus operario laborem præcipit, ille mercedem meretur: Ergo etiam apud Deum. Reſv. Diſparitas eſt, quia, obſequia operarii non ſunt aliunde Domino debita, ſicuti opera noſtra Deo. An opera Schol 3. Quæritur in Scholis, an opera juſtorum naſtra ſint de condi- g10° Me- ritoria. ex gratia facta ſint meritoria de condigno vitæ æternæ. Scotus per meritum de condigno illud intelligit, cui debetur præmium ex juſtitia, quod cum operibus juſtorum ex gratia factis non de- . beatur heatur lehtat Propti tantun ſentent tltumn hoc fdelt etiam ultii Coin o ſed i ferori Meritun merid⸗ V Tandhn (titll er Centin ie eh Cimn noyer rin I telt In gui N n, omnes egno nit, wentt Cla uod neritr 8 Va Urbitn erne Aer cond⸗ Nunnigen 6, Ltd. Dus,1 .4 gllt ndigno! nercedis Etetut k Cunn Onnn ngonite Euum ne⸗ le nen mullen 0 elatl 1 * De Gratia Chriſii. 747 beatur ex juſtitia, ſed ex ſola ordinatione & ac- ceptatione Dei, hinc opera juſtorum non funt proprie & intrinſece meritoria de condigno, ſed tantum extrinſece ob acceptationem Divinam. Hæc ſententia eatenus vera eſſe videtur, quatenus me- ritum ponit in præmiante debitum. Interim in hoc videtar falli, quod velit, Deum tantum ex. fidelitate juſtorum meritis præmia retribuere, cum etiam ex juſtitia retribuat, unde dicitur corona juſtiti?. Ræc tamen non eſt obligatio juſtitiæ commutativæ, quia homo nihil poteſt dare Deo, quod ejus ſupremo Dominio non ſit ſubjectum: ſed juſtitiæ diſtributivæ, qua fuperior dat infe- ferioribus unicuique ſecundum fuam dignitatem & meritum Quia tamen Deus ſervat æqualitatem meriti ad mercedem, in quantum tantum dat pro tanto, ſervat modum juſtitiæ commutativæ. Du- randus in 2. d. 27. docet, nullum poſſe eſſe in creatura meritum condignum. Circa hanc con- troverſiam, uti notat D. Habert, Concilium Tri- dentinum nihil definivit, licet contrariæ ſenten- tiæ communi aperte faveat, cum qua nos etiam dicimus, opera Juſtorum ex gratia inhabitante & movente facta eſſe proprie & intrinſere meri- toria de condigno vitæ æternæ. Probant hoc I. teſtimonia S. Scripturæ (S. 383.) allata, in quibus juſti per opera bona dicuntur digni Deo & vita æterna: Sap. 8. Deus tentavit il- los, & invenit eos dignos ſe. 2. Thefſal. I. dic omnes tribulationes ſuſtinetis, ut digni habeamini regno Dei. 2. Tridentinum Sefſ. 6. can. 32. defi- nit, juſtificatum bonis operibus vere mereri aug- mentum gratiæ, & vitam æternam. Sed parti- cula vere denotat meritum de condigno, utpote quod fimpliciter meritum dicitur, cum econtra meritum de congruo ſit meritum ſecundum quid. 3. Valor operum noſtrorum, prout ſunt a gratia habituali & movente, adæquat excellentiam vitæz æternæ, ſunt enim ordinis ſupernaturalis & Di- vini ſicuti gloria, & condignitas eorum attendi- tur 748 Caput VI. tur tum ſecundum virtutem Spiritus S. tum ſecun- dum dignitatem gratiæ, quæ eſt pignus hæ- reditatis æternæ : Ergo ſunt condigne merito- ria. Non obſtat I. quod Rom. 2. dieatur: Non Junt condigu paſſones hujus temporis ad futuram gloriam. Keſ Hoc intelligi de operibus ſanéto- rum ſecundum ſe ſpectatis, & ſecundum ſubſtantiam rei operateæ, non vero de illis, prout funt a Spi- ritu S. & a gratàa, quo modo Deo digna fſunt. II. Gloria exredit opera juſtorum etiam ex gratia fatta, quia eſt æterna, & conſummata: Et Deus remuneratur juſtos ultra condignum Luc. 6. men- ſura ſupereffluente Æ „ Gloria excedit opera ſanctorum exceſſu perfectionis actualis, non vero exceſſu virtutis: fieuti ſemen non eſt quidem æquale arbori quoad molem, eſt tamen æquale in virtute, quatenus virtus ad totam arborem illi ineſt. Deinde Deus remuneratur ultra condignum, non quaſi ogera juſtorum non mereantur de con- digno vitam æternam, ſed quod ultra gradum gloriæ de condigno promeritum Deus ex ſua libe- ralitate majorem perfectionem viſionis beatificæ ad iciat. III Bonis noſtris non debetur præmium ex juſtitia, quia fecluſa promiſſione Deus ſine in- juſtitia illud nobis denegare poſſet, ergo non funt condigne meritoria. K ρ. Ex promiſſione Dei reſultat in eo obligatio juſtitiæz non omnino rigo- roſæ, ſed latioris, quia ſupponit gratiam faétam a præmiante, nam bona noſtra opera ſunt ex ejus gratia, & nonniſi ex gratia illa acceptat ad præ- mium, licet condignitatem ad illud habeant ob *W ualitatem valoris operis ad ipfum præmium, penes quam meritum de condigno attenditur. An ad Schol. 4. Ulterius quærunt Scholæ: An ad me- ritum vitæ zternæ requiratur influxus faltem virtualis Charitatis, an vero per omnes virtu- tes a gratia deri vatas tam infuſas, quam acquifi- tas polſlſit quis mereri vitam æternam fſine aliquo inflauxu Charitatis. Affirmativa ſententia eſt pro- babi- labllor, Sexuum dlarum ns præ 0. Ves In Cr nelle operaſe Tibus i Domine inpotn Uinun its 1Cor.I. guid aln ldem i Olia a levi 1 Ntitum ſie eſſe Mon. 13. etectio Uumr, (lantet 1 gos in Tice et Oper I 1 ſileet, mine De ta. ! (laritati kierunt & Upli Tunn 1 Don ree WI 4 un Ke De Gratia Chriſti. 749 Un ſen. babilior, ſcil. ad meritum de condigno requiri in- Charita- iinn . fluxum ſaltem virtualem Charitatis, licet per actas tis. rei aliarum virtutum ſine hoc influxu Charitatis ju- ſtus præmium accidentale mereri poſſit. Eſt contra P. Vasquez, & probatur I. ex S. Scriptura Gal. 5. In Chriſto Seſu neque circumc,ſio aliquid valet, neque præputium, ſed ſides, quæ per dilektionem operatur. Item S. Scriptura præmium bonis ope- ribus ita promittit, ſi fiant in gloriam Dei, in nomine Chriſti. Matth. 18. & 19. Quæ Omnia important aliquam relationem ad Deum tanquam ultimum finem, conſequenter in objectum Chari- . e W tatis. Hinc S. Paulus hoc motivum inculcat. Roha T. Cor. 10. ve manducatis, ſiue bibitis, ſine quid- 63 DZ quid aliud facitis, omnia in Dei gloriam ſacite. en Au Idem docet S. Thomas I. 2. a. 4. Ratio eſt, tum Aboeni quia atus aliarum virtutum non referuntur in röens obſequium Dei, niſi per C haritatem, quæ ſola oturett⸗ Deum ut in ſe bonum reſpicit, quod tamen ad in gnin meritum requiritur, (§. 386.) tum quia perfectio aiale vitæ eſſentialiter conſiſtit in Charitate, Colofſ. 3. R Rom. 13. Ergo etiam meritum præmii eſſentialis perfectioni viæ reſpondens in ſola Charitate fun- datur, & ſic nulli alteri virtuti niſi ex imperio Charitatis elicitæz competere poteſt. Non obſtat I. quod Matth. 10. & 12. Luc. 10. I Cor. 15. & in Tridentino ſefſ. 6. cap. 10. vita æterna cuili- bet operi juſtorum abſolute promittatur. .„eſp. tion 1 65 In illis locis fubintelligitur conditio alibi expreſia, med „ ſcilicet, quod opera fiant propter Deum, in no- Diat 1 mine Dei: & Tridentinum exprimit opera in Deo aeen facta. II. Actus virtutum infuſarum fine influxu ern Charitatis ad Deum ultimum finem ſupernaturalem tenlun referuntur Reſp. Referuntur ſolum imperfeéte &E& implicite, non vero perfeste, quod ad me- NNE„ ritum vitæ æternz eſfſentiale requiritur, licet Uens n non requiratur ad præmium accidentale. III. Si nes itl nullus actus virtutum fit meritorius ſine in- Gn Aegi⸗ fluxu Charitatis, tunc Charitas ſola meretur, Gne di Ir aliæ virtutes ſunt ſuperfluæ. Ke/p. Sequela dtil . non Primam gratiam mereri voteſt. 750⁰ Caput VI. non tenet: Charitas enim in merendo ſe habet ad alias virtutes, ut cauſa univerſalis ad alias particulares: ficut ergo cauſa univerſalis non impedit cauſalitatem particularium, ſed eam com- plet: ita licet aben efficaciam merendi a Cha- ritate; ſingulæ tamen merentur ſub ejus influxu. J. 387. I. Licet autem opera hominis juſti ſint de condigno meritoria vitæ æternæ, (G. 386. de condi- Schol. 3.) Nemo tamen nec de condigno, nec gno nemo de congruo primam gratiam actualem mereri poteſt. Nam homo fibi hanc primam gra- tiam actualem mereri deberet per ſolas na- turæ vires, ex quibus ſolis operatur, qui ante primam gratiam actualem operatur: Sed homo per ſolas naturæ vires gratiam mereri nequit: (§. 385. n. 3.) Ergo nequit eam me- reri. Unde illud axioma: en tniune meriti non cadit ſub meritum. Et illud Pelagii dam- natur: Gratia ſecundum merita datur. 2. Nemo etiam gratiam primam habitua- lem de condigno mereri poteſt. Nam Rom. 2. dicitur: uſtij/ icati gratis per gratiam. Quæ verba explicat Tridentinum ſefſſ. 6. c. 8. Gra- tir juſtificari ideo dicinnr, quia nihil eorum, quc juſtificationem vracedunt, ſive fides, ſve opera ipſam juſtificationis gratiam promeretur. Ratio: ante primam gratiam habitualem ho- mo non eſt juſtus: Ergo eam de condigno mereri nequit, nam ad hoc requiritur, ut ſit in ſtatu gratiæ adeoque juſtus. (H. 385. n. 5. Schol. Nl. 1. vo n in ſoen ſitati⸗ lanctit GN 2. T Motus llamn 1 conr ſe 5 er Ee⸗ Oneñ Pbeed tlam gruon Ti Dem (Mrik eri po Alol 2. tinm ! i . Gtifeen Cebens 15) Cum gn tia inf tia Catt Ejnu wit uf niſhon kum 0 torum. lo c nnss Kn De Gratia Chriſti. 751 btta Schol. I. Homo primam gratiam habitualem de con- Bene vero AiE gruo mereri poteſt. Nam r. S. Auguſtinus tr. 44 de con- H in Joan. ait: Iſia confeſio, Publicani, meruit ju gruo pri- ſtificationem. Ergo homo primum gradum gratiæ mam gra- ſanétificantis mereri poteſt, non de condigno: tiam hahi- (§. 387 n. 2.) Ergo de congruo. (H. 386. Schol. 1.) tualem. 2. Tridentinum ſeff. 14. c. 4. ait, Contritionis motus fuit quovis tempore neceſſarius ad impetran- dam veniam veccatorum. Ergo eſt meritorius de congruo primæ gratiæ habitualis. 3. Actus, quibus jolitt ſe homo ad juſtificationem diſponit, vim habent, , (NN ex decentia inducendi Deum ad alicujus beneficii gno, „Cconceſſionem; quia ſunt actus ſupernaturales, Deo placentes &c. Ergo ſunt meritorii de congruo. mert (K. 386. Schol. 1.) Item unus alteri primam gra- waln tiam de congruo mereri poteſt, quatenus con- 1 or. gruum eſt, ut Deus impleat voluntatem hominis ratut l Juſti & ſibi accepti ſecundum amicitiæ proportio- atur. nem in ſalvatione alterius. Nullus tamen præter en net. Chriſtum alteri primam gratiam de condigno me- Rans reeri poteſt, quia hoc ſpectat ad gratiam capitis. enn Bnum I Schol. 2. Putant Pelagiani, quod homo primam gra- Solvuntur elugier⸗ tiam habitualem de condigno mereri poſſit. I. objeflio- atu quia Contritio de condigno meretur gratiam ſan- ues. Stificantem. Keſp. Contritio juſtificationem ante- n kain⸗ cedens eſt incapax meriti de condigno: (§. 385. n. 5.) Si vero ultimo diſponat & conjungatur mon⸗ cum gratia, non habet rationem meriti, niſi gra- en. G tia informata II. Convertenti ſe ad Deum gra- c. 0. tia datur ex juſtitia. 1. Joan. 1. Fidelis eſt Deus izil unnn & Juſtus ut remittat nobis Reſp. S. Joannes ſu- ,/ mit juſtitiam in ſenſu latiori pro executione pro- gner. miſſionum: vel ſumit juſtitiam relative ad Chri- ſhiil ſtum, qui vere nobis mernit remiſſionem pecca- hen e torum. III. Deus non dat gratiam niſi dignis, , Ndl Ergo condigne merentibus. Reſp. Non dat niſi Ptur, dignis non ita, quafi prius digni fuerint; ſed quia G per gratiam eos dignos facit. Caput VI. §. 388. Homo de I. Poteſt tamen homo ſibi mereri de con- condigno digno augmentum gratiæ & Charitatis. lta a , definit Tridentinum feffſ. 6. can. 32. Ji quis Anm BrA- . . . ,ſzy/ 2 . tia ,. eri dixerit . . ipſum ſeikeatun bonie operibur, poteſt. duc ab eo per Dei gratiam, & Jeſu Chriſti me- ritum, cujus membrum vivum éſt, fiunt, non vere mereri augmentum gratiæ, vitam aternam, atque etiam gloriæ augmentum: anathema ſit. Cujus ratio eſt, quia operibus juſtorum nihil deeſt, quominus augmentum gratiæ prome- reantur. (F. 385.) Unde etiam merentur om- nia auxilia, ſine quibus juſtitiam conſervare non poſſunt. Non ta- 2. Non tamen poteſt homo mereri de con- men pri- digno primam gloriam. Nam prima gloria ſeu mam gio- primus gradus gloriæ homini tribuendus eſt am. ante quodvis meritum de condigno, quia re- ſpondet primo gradui gratiæ ſanctificantis, per quam homo fit filius & hæres: ſed primam gratiam ſanctificantem homo recipit ante quod- etiam jus ad primam gloriam. libet meritum de condigno: (H. 387.) Ergo Bene fa- 3. Secundam tamen gloriam de condigno men ſe- mereri poteſt: Quia juxta Tridentinum ſefl. 6. undam. C. 32. Juſtificatis nihil deeſt, ut æternam vi- tam, atque etiam gloriæ augmentum me- reantur, (n. I.) eum ſecunda gloria augmento gratiæe & Charitatis reſpondeat. l. Nenn p loe e berah elt, d Parayi Per i toſtet Premin Mottalt ge con 2. ſexer⸗ Glcitn n nat. Ulren .Mertan Els Conllen le i il 1 fen Ar li len ttti 2 ſleit, Cir ſut,n Citrin kenn 1 rumm il e pronn⸗ entur or honleten ite ⸗ gend Gllk nntok ppinm Mtecvo⸗ ) conie⸗ tennn Ntun Me. onente De Gratia Chriſti. 753 §. 389. 1. Nullus etiam de condigno reparatio- Mallus de nem poſt lapſum fſibi mereri poteſt. Patet condigno hoc ex EKzech. 33. v. 12. aſtitia juſti nen repara- liberabit eum, in quacunque die peccaverit. Ratio nanee eſt, tum quia merita, quæ ſibi juſtus com- voſt lap- . Jum mere- paravit, per peccatum ſuſpenduntur: Ergo",: poteſt. per illa hoc peccatum meritorie tolli non po- teſt: tum quia homo lapſus eſt indignus, ut præmium illi conferatur, & in ſtatu peccati mortalis nihil mereri poteſt (H. 385. n. 5.) de condigno. 2. Item nullus de condigno donum per- Wec ver- ſeverantiæ finalis mereri poteſt. Nam Rom. 11. veran- dicitur: Zu autem fide ſas, noli altum ſapere, tiam Fna- Jed time. Et 1 Cor. 10. Qui ſat, videat, ne - cadat. Et Philipp. 2. Cum metu & tremore veſtram ſulutem operamini. Ex quibus ſequitur, incertam eſſe perſeverantiam, & non extare ejus promiſſionem, quæ tamen ad meritum de condigno requiritur. (F. 386. Schol. 2.) Qua- re S. Auguſtinus de don. perſev. c. 13. ait? datis dilucide oſtenditur, & inchoandi, & usgut in finem perſeverandi gratiam non ſzcundum me= rita noſtra duri. Ratio eſt, quia Perſeverantia eſt complexio omnium auxiliorum, per quzæ juſtus non tantum perſeverare poteſt, ſed re- ipſa perſeverat: ſed juſtus hæc auxilia effica- cia de condigno mereri non poteſt, quia nullibi hoc Deus illi promiſit: Ergo donum perſeverantiæ de condigno mereri nequit. Schol. Sckram Inſiit. Theol. Iom. I. B b b 754 Caput VI. Solvuntur Schol. r. Non obſtat huic ſecundæ parti I. Quod ho- objelctio- es . mo augmentum gratiæ & gloriæ mereatur: Ergo etiam bonam mortem, quæ in ratione beneficii non eſt quid majus gratia & gloria. Unde Luc. 21. Chriſtus ait: Vigilate omm tempore orantes, ut digni habeamini . . ſtare ante Filium hominis. Et S. Auguſtinus de don. Perſ. c. 6. ait: Hoc donum Dei ſuppliciter emereri poteſi. Keſv. Diſparitas eſt voluntas Dei, qui hoc noluit, licet facere potuiſ- ſet, ut homo bonam mortem non minus, quam æternam gloriam mereretur. Unde in citatis tex- tibus commendatur oratio pro dono Perſeveran- tiæ obtinendo, quæ prout ſimplex eſt petitio, non meretur, ſed impetrat: Impetratio vero a ſolo Dei beneplacito dependet. II. Deus promi- ſit nobis perſeverantiam, quia promiſit, ſe nobis daturum illum timorem, cum quo non recedemus ab eo. Jer. 32. Timorem meum dabo in cor corum, ut non recedant a me. KReſp. Deus promiſit perſe- verantiam Eccleſiæ, cuius nobilior pars ſunt ele- ti, non vero cuilibet juſto in particulari. III. omo poteſt mereri finem, fſcilicet vitam æter- nam: Ergo etiam media ad illam, ſcilicet donum perſeverantiæ, pro quo etiam orare poſſumus. Reſp. Perſeverantia eſt medium ad conſecutionem vitæ æternæ, non vero ad illam merendam: homo ergo juſtus per bona opera independenter a perſe- verantia meretur abſolute vitam æternam, non ta- men meretur abſolute ejus conſecutionem, ſed ſi in gratia deceſſerit, donum perſeverantiæ orando quidem vel pro nobis, vel pro aliis impetramus, licet ſub merito non cçadat;: non enim omnia, quæ petendo obtinemus, meremur. Sic Deus audit peccatores veniam petentes, quam non merentur. Nemo de Schol. 2. Juſtus de congruo infallibiliter reparatio- congruo infallibili- ter repa- rationem nem poſt lapſum mereri non poteſt. Id quod pa- tet I. ab experientia, quæ docet, aliquos po plurima & eximia pietatis opera in ſtatu juſtitiæ peraéta lapſos & mortuos eſſe in peccato, uti in 3 / 1 5 1 Ke neme ſunpka aclt enitn p ſevern Iis 0 b m umport Iulbus Ptat I dio l, e⸗ me NN De Gratia Chriſü. 755 tl. . HH in Saule &c. apparet. 2. Peccator non reſurgit poſt lap- Pentd 2 ſtatu peccati, niſi per gratiam efficacem ſed ſum me- “ nemo hanc gratiam meretur de congruo infallibili- retur. “ ter, quia etiam non meretur gratiam efficacem, irl qua non excidat a juſtitia, nec primam gratiam: * (K. 387.) Ergo nec ſecundam a lapſu reparantem. “ Dictum tamen eſt, de congruo infallibiliter, quia Rei. fubinde contingit, ut Deus juſtis lapſis efficacia “ à4 reſurgendum alxilia indulgeat intuitu boni kin Operis, quod in juſtitiæ ſtatu peregerunt. Sic “ 2. Paral. 19. Jehu ad regem Joſaphst dicit: Im- leſr⸗ pio prabes auxilium . & iadcirco iram quidem Nenih Domini meruiſti: ſed bona opera inventa ſunt in Ve⸗ te. Quæ verba indicant, Deum ob præcedentia 1s Mlnn bona opera Joſaphat miſericorditer cum eo egiſſe, Eent; tum circa poenam temporalem, cum circa remiſ- fetſenls ſionem peccati. Verum de his non extat Dei e promiſſio: hinc Deus ſubinde lapſis pœnitendi ſpa- ithete tium concedit, & forte ſine ullo reſpectu ad anti- ⸗ qua eorum opera. hlart W Schol. 3. Juſtus etiam donum Perſeverantiæ de con- Suſtus bo= ee gruo infallibiliter mereri non poteſt: tum quia num per- Honns §. Auguſtinus quærens, cur huic potius quam veranticœ “ alteri donetur perſeverantia, recurrit ad inſcruta- de con- m: bilia Dei joadicia: tum quia perſeverantia paſſive gruo in- R ſumpta ſive unio mortis eum ſtatu gratiæ non jallibiliter un 1 cadit ſub merito de congruo inſallibiliter, alias mevreri nrl 1 enim nullus juſtus male moreretur: tum quia per- nequit. e ſeverantia active ſumpta pro continuatione in bo- dee nis operibus usque ad finem vitæ nequit cadere n on ſub merito de congruo infallibiliter: hæc enim e le⸗ importat collectionem auxiliorum efficacium, cum Non Iu quibus ſucceſſive acceptis juſtus usque in finem , vitat malum & bonum operatur, quæ tamen col- eH lectio ſub merito infallibili de congruo non ca- os hr⸗ dit, eoipfo quod prima collectionis hujus gratia os 1o ſub merito non cadat (§. 387.) quæ utique ad iie merendam ſecundam, tertiam &c. ſupponitur. B b b 2 G. 390. Diſtus mnereri 756 Caput VI. De Gratia Chriſii. G. 390. Denique juſti poſſunt mereri bona tem- poralia prout neceſſaria aut utilia ſunt ad oper: virtutum, quibus ad vitam æternam perdu- cuntur. Quippe eodem merito, quo quis meretur finem, meretur media ad finem con- ducentia: ſed juſtus per bona opera meretur finem ſeu vitam æternam: Ergo eodem me- reri debet bona temporalia, non ſimpliciter ſpectata, ſed prout ex ordinatione Divina con- ducunt ad finem, & ut ſic ſpectata bonitatem finis participant. Certe pro his etiam bonis habetur Divina promiſſio. 1. Tim. 4. Fietas uad omnia utilis eſi, promiſſionem habens vitæ, guæ nunc eſt, & futurce. Schol. Fieri poteſt, ut five juſti ſive peccatores bona temporalia per opera moraliter bona de congruo mereantur. Sic juxta S. Auguſtinum Romani, qui peccatores erant, propter opera quædam mo- raliter bona totius orbis imperium meruerunt. Ttem juſtus poteſt aliis de congruo mereri, quid- quid ſibi meretur, quia Deo opus gratum offerte foteſt quod a Deo acceptari conveniens eſt. roinde Domine! ut mereamur aſſequi, quod pro- mittis, fac nos amare quod præcipis. UIT a kr⸗ Ade n N gvo ir nemar⸗ mmekn demn r npleke ina r . Mitaten n boni Ditt ben lit atoesdonn Eecongtnl . onmni, nn merenl. Aeli, E⸗ tum olmn gniels 1 Nnod l⸗ 60 7 57 CAPUT VII. D E ULTIMO FINE HOMINIS ET BEATITUDINE, F. 391. ratia homini neceſſaria eſt, ut ſalutem Enir æternam conſequi, & finem ſuum ul- quid. timum ac beatitudinem ſupernaturalem conſequi valeat. (H. 343.) Eſt autem finis id, cujus gratia aliquid fit: ſeu eſt aliquod bo- num, quod propter ſuam bonitatem cauſa eſt movendo appetitum, ut adhibeantur me- dia ad ſui conſecutionem. EFinis ultimus ille dicitur, in quem tandem cæteri omnes re- ſolvuntur, ſive propter quem cæteri omnes ſunt. Schol. Finis triplex eſt: Finis qui eſt id, quod per Diviſis media intenditur: Enis cui eſt ſubjectum, cui finis. bonum intenditur: Finis quo eſt boni amati poſ- ſeſſio. Hi tres fines partiales conſtituunt unum totalem. Finis qui, amatur amore concupiſcen- tiæ: Finis cui, amore benevolentiæ: finis quo amore complacentiæ. Rurſus finis alius eſt ope- ris, alius operantis. Alius primarius, alius ſe- cundarius. Alius ultimus, alius non ultimus. UI- timus vel eſt ſimpliciter ultimus, ad quem ultimo tendunt omnia: alius ultimus ſecundum quid, & intermedius, ad quem agens ultimo tendit tan- quam ad finem particularem, unde quis duos ul- timos fines ſucceſſive habere poteſt. Philoſophi B b b 2 in Dalur . Finis ſim- Quippe Deus datur: (H. 41.) Sed Deus eſt Pliciter ul- ultimus ſimpliciter finis hominis, ex dicen- timus. . 758 .⸗ Caput VII. in Ethica probant, homines agere propter finem, quia cognofcunt finem, & media illi proportio- nata, ac appetunt finem. . §. 392. Datur finis ſimpliciter ultimus hominis. dis: Ergo datur finis ſimpliciter ultimus ho- minis. Probat hoc ulterius appetitus homi- ni innatus, quo in ſummum bonum, in quo ultimo conquieſcat, fertur: Sed hic in ho- mine fruſtra non datur, & ſatiari omnino poteſt, quod certe non fit niſi per ſummum bonum: Ergo datur finis ſimpliciter ultimus hominis. Finis ulti-Schol. Finis ultimus multiplex eſſe non poteſt. mals mal-= tiplex eſe nequtit. caciter verum creaturam, Homo etiam ad ulti- (§. 58.) Unde homo non poteſt eodem tempore ſimui appetere efficaciter duos ultimos fines: li- cet unum efficaciter, alterum inefficaciter appete- re poſſit: uti patet in peccatore dante eleemoſy- nam, qui inefficaciter Deum pro fine habet, effi- mum finem in ratione boni ſpectatum ſive for- maliter ſumptum ſaltem interpretative omnes actiones ſuas refert, quia dum appetit bonum particulare, refert illud ad cumulum omnium bo- norum, ad quem velut ad ſuum totum tendit: non tamen refert omnes ad finem ultimum mate- rialiter ſumptum, ſcilicet in objectum habens in ſe tantam bonitatem, ut eſſe poſſit, debeat, & ſit finis omnium, quia juſtus venialiter peccans non refert hoc peccatum ad Deum tanquam ulti- mum finem materialiter ſumptum, cum non poſ- ſit dici operari bene & propter Deum. F. 393. So Wünu Nhen iine Vir ko homa ilu/ nifele tls, ſolt, Morun e ed 0 nlce elgit nis h Aiin un . Mirg⸗ Clen . IIs ulti Ulühns Non or let, tio oX er Olol. P Itur ciſti Nto De ultimo Fine hominie & Beatitudine. 759 1en, hpert⸗ G. 393. Solus Deus eſt flinis hominis ſimpliciter gous Aultimus. Ita prædicat Eccleſiaſtes c. ult. Deus et Finem loquendi variter omnes audiamur. Deumfinis ho- vomi time, & mandata ejur obſerva, hog eſt enim om- minis ul- lens nir homo. Id eſt, ad hoc creatus eſt omnis aε. Ger homo: Et Arabica verſio legit: Quoniam cui- mete libet homini prodeſt hoc. 2do. Probat hoc ma- SIm. nikfeſta ratio: nam finis ultimus debet eſſe ing talis, ut ultra eum alius finis appeti non nb poſllit, (H. 391.) conſequenter omnium bo- ONn norum cumulum in ſe continere debet: Sed Uomn hic eſt ſolus Deus, ens a ſe perfectiſſimum, IlIm (H. 40.) infinitas perfectiones infinito modo in ſe continens, (H. 55.) quo melius eſſe, & eexcogitari non poteſt: Ergo ſolus Deus eſt Nne finis hominis ultimus. Rurſus Deus ſolus eſt prima cauſa, primus motor, (H. 41.) re- ede rum omnium æ& & . Apoc. I. V. 8. (H. 46.) dem Principium & finis, a quo, in quo & per ,6 quem ſunt omnia. Ergo ſolus Finis homi- A nis ultimus eſſe poteſt: alioquin ſi alius finis heſe ultimus extra Deum poſſibilis foret, Deus 4 D non omnes perfectiones poſſibiles in ſe habe- mnum ret, & ita Deus non foret. (H. 55.) Ultima midt ratio a Beatitudine hominis peti ſolet, quam unNE mox explicabimus. hebels lchet, d Schol. Epicurei nullum finem ultimum rebus vel a 7 rens natura, vel ab Auétore naturæ conſtitutum eſſe vn U⸗ exiſtimant, ſed omnia temere prorſus & incon- non o⸗ falto fieri volunt. Quippe cum Providentiam Dei negent, & omnia ex fortuito atomorum concurſu coaluiſſe ſtatuant. (S. 41. Schol. 4.) B b b 4 con- 6 760 Caput VII. conſequenter ea ad nullum finem directa eſſe a Deo volunt. Sententias circa ultimum finem do- cebunt ſequentia. 14 K. 394. Peatitudo, Beatitudo igitur juxta Boetium eſt ſtatus quid. omnium bonorum aggregatione perfectus, qui ut talis totaliter ſatiat & quietat appetitum. Quotua- Schol. Beatitudo hominis r. alia eſt naturalis, quæ ple. naturæ rationali ſecundum ſe ſumptæ convenit, & quam crestura ſolis naturzæ viribus afſequi po- teſt, eſtque ſtatus bonorum naturalium aggrega- tione perfectus Alia eſt jupernaturalis, quæ naturæ vires excedit, & ſolis gratiæ auxiliis com- parari poteſt. 2. Beatitudo ſüpernaturalis alia eſt via per quam homo fſummo bono conjungitur, eo modo, quo in vita hac mortali conjungi po- teſt: alia eft Patriæ qua homo ſummo bono modo perfectiffino creaturæ competente poſt vitam frui- tur. 3. Beatitudo ſupernaturalis, alia eſt GW- tialis, quæ verſatur circa primarium objeèëtum beatificans: alia accidentalis quæ verſatur circa objecta ſecundaria. 4. Alia eſt eſentialier tan- tum perfilta, quam animæ a corpore ſeparatæ poſt mortem: Alia eſt numeris omnibus completa, quam habebunt refomptis poſt reſurreétionem cor- poribus. 5 Alia eſt formalis & eſt operatio qua cum ſummo voluptatis ſenſu apprehenditur & poſ- ſidetur ſummum bonum: alia eft abiektiva, quæ eſt res ſen objeétum, cujus pofleffione plene ſa- tiatur appetitus hominis, ad hanc requiritur, ut objectum continest in ſe omne genus boni: ut ſit quid ultimum, sd quod omnia referuntur: ut ſit ſufficiens, tollens omnem miſeriam, & nil de- ſiderandum relinquens: ut fit poſſibile: ut ſit quid ſtabile, omnem timorem excludens. F. 395. 1 N Ber n hon ſlus 0I. 15. lif ni te g Cterhu Ponon Deus elt ulei tollend⸗ Obtineri, De ultimo Fine hominis & Beatitudine. 761 kder F. 395. int Beatitudo hominis objectiva pro nullo ſta- Beatitudo tu hominis poteſt eſſe bonum creatum, ſed hominis ſolus Deus. Probatur 1mo. ex S. Scriptura. objeftiva Prfſ. 15. Dominus pars hœreditatit meæ & cali- ſoas Alme cis mei. Pſ. 72. Quid enim mihi eſt in cælo, & Ain⸗ 4. Gd te quid volui ſuper terram? Pars mea Deus in einn aternum. Unde S. Auguſtinus te mor. Eccl. VPonorum ſumma Deus nobice eſt. z2do. Solus Deus omne bonum in ſe continet: (G. 55. H eſt ultimus finis: (G. 394.) eſt ſufficiens ad Medin tollendam omnem mitſeriam (G. 129.) poteſt ee obtineri, quia cognoſci & amari poteſt: Eſt ie quid ſtabile: (§. 64.) Ergo ſolus eſt beati- leùd tudo hominis objectiva in omni ſtatu. (F. 394. ee Schol.) 3tio, Beatitudo hominis objeètiva ufen in nullo ſtatu nequit conſiſtere in bonis for- ad tunze, ſcilicet divitiis, honoribus, & pote- tn ſtate, utpote quæ poſſeſſa onerant, amata * inquinant, amiſſa cruciant, & hominem ma- n“ Lis poſſident, quam ab eo poſſidentur. Ato. WNon conſiſtunt in voluptatibus corporis, quæ em animam non perficiunt, cito tranſeunt, ma- J α gnas ſecum miſerias afferunt, mortis metu nos excruciant. Sto. Nec in bonis animæ ſcilicet virtute & ſcientia, quæ dolores & alias miſerias non excludunt, timorem amiſ- Nee ſionis non auferunt, nec propter ſe ſolum, GriIW ſed propter Deum appeti debent. 6to. Nec confiſtit in omnium horum bonorum conge- bun rie, cum hæc omnia etiam conjuncta homi- n nem ab omnibus miſeriis liberare, ejusque aappetitum perfecte ſatiare non poſſint. Ergo in ſolo Deo conſiſtit. BbbS Schol. 7⁵² Caput VII. Solvuntur Schol. I. Veterum opiniones de objecto beatitudinis objeblio- hominis ad tres claſſes reduci poſdunt, pro triplici nes. bonorum genere, ſcilicet, fortunæ, corporis & animæ. Hæc bona creata eſſe beatitudinem ho- minis objeétivam probari videtur I. quia facultas finita, qualis eſt voluntas, per boni finiti poſſeſ- ſionem ſatiari poteſt, imo defacto per viſionem & amorem Dei finitum ſatiatur. Reſp. Voluntas hu- mana eſt quidem finita in eſſendo, non vero in appetendo, quo modo Syncategorematice infinita eſt. Item viſio Dei non ſatiat appetitum prout præciſe quid finitum eſt, ſeu actus animæ: ſed prout bonum increatum involvit, & eſt adeptio ſummi boni. II. Appetitus humanus non ſatiatur attingendo Deum modo finito, nam ſemper vult illum cognoſcere perfectius & perfectius. Neſp. Appetitus humanus ſi ſit rectus, non fertur ad aliquid impoſſibile, adeoque ſatiatur, ſi eo modo attingat, quo modo in eum ferri poteſt. Deus eſt Schol. 2. Deus igitur ſolus Beatitudo hominis natu- beatitudo ralis & objectiva etiam in ſtatu naturæ puræ fuiſ- hominis ſet, ac proinde Beatitudo ejus formalis, qua ſum- naturalis. mum hoc bonum poſſediſſet, fuiſſet viſio Dei ab- ſtractiva, & amor naturalis, quo Deum ut Au- Gtorem naturæ complexus fuiſſet. (F. 259. Schol.) Modo autem in ſtatu naturæ ad finem, & beati- tudinem ſupernaturalem elevatæ, Deus etiam ut Aucétor fupernaturalis eſt Beatitudo hominis ob- jectiva, & poſſeſſio illius per viſionem intuitivam & amorem ſupernaturalem beatitudo formalis. §F. 396. Perfefa 1I. Porro homo perfectam & completam beatitudo beatitudinem in præſenti vita habere non in kac vita „Oni . labere non aa⸗ poteſt: Quia, ut ait S. Job c. 7. Militia eſt tur. vita hominie ſuper terram. Quæ militia tam nobis acris eſt, ut vix liceat reſpirare. Non eſt Pores Aez z (ll, Ccdlun are n ems Mne (ol pe e vit⸗ Eden tatenn Polſt: ſt mn ltitin 2 iyerte Ki Doke he glitne nti. lenti n Cnſiſil leet in Auie l lmn Cenur. IDe deri De ultimo Fine kominir & Beatitudine. 763 enmn nobis pax ab inſidiis diaboli, qui ſemper cir- Inttii cuit, quærens, quem devoret: non a lege – peccati, quæ eſt in membris noſtris: non a tier⸗ tentationibus, quæ quo dulciores, eo crude- ee liores inſidias ſtruunt: non a confcientia, nſue quæ pungit, & remordet, non a metu judi- Olmde dicii, qui angit: non a morbis, afflictionibus r & calumniis, cum quibus perfecta Beatitudo ieim ſtare nequit: adeo, ut cum Apoſtolo excla- n memus. Rom. 7. Inſelix ego homo! quis me liberabit de corpore mortirs hujus? Accedit dteri 4 . . 2 ontmn Qquod perfecta Dei cognitio ob intellectum in enen hac vita corporeis vinculis alligatum, & con- I ſequenter omnino perfectus amor ob volun- neimf tatem ſenſuum illecebris irretitam haberi non o pofſit: Iltem quod omnis in hac vita felicitas ſit mutationi obnoxia, adeoque non plene misn ſatiativa nec perfecta. . len 2. Aliqua tamen beatitudo inchoata & lnperſfe- ode imperfecta in hac vita agnoſci debet: nam Ra tamen n S. Scriptura quosdam jam in præſenti tem- abetur. pore beatos prædicat. Pſ. III. Beatus vir, 1,6 qui timet Dominum. Pſ. 118. Beati immaculati 6 oh in via. Matth. 5. Beati vauperes piritu, Gc. olnidis . . . . . nmis beati mites Sc. (J. 370.) Quippe beatitudo rms conſiſtit in ſummi Boni poſſeſſione: Sed homo licet imperfecte in hac vita ſummum bonum poſſidere poteſt, juxta illud Chriſti. Joan. 14. i quis diligit me, LPater meus diliget eum, & ngen ad eum veniemus, & manſionem apud eum fa- leke i ciemus. Et I. Joan. 4. Qui manet in charitate, Ntn ? in Deo manet. Et ideo Apoſtolus fideles gau- fitam dere jubet Phil. 4. Gaudete in Domino ſemper. ſa⸗ 3. Bea- 764 Caput VII. Quæ con- 3. Beatitudo autem vitæ hujus in ſinceræ Mhiit in erga Deum charitatis actibus confiſtit: per afkibus hos enim Deus perfectiori modo pofſidetur, arſta- quam per actus aliarum virtutum tum mora- . lium, quæ cum circa media & objecta creata verſentur, Deum immedliate non attingunt: tum Theologicarum, quæ licet immediate circa Deum occupentur imperfectiori tamen horum major eſt. r. Cor. 13. Item per actus tur, ſcilicet cum majori pace & gaudio. Ha- tus enim Sviritus, qui per Charitatem in cor- dibus noſtris dominatur, eſt gaudium & pavx. Gal. 5. Et Charitar ſine gaudio eſe non poteſt. S. Auguſtinus in Pſ. 76. S. 397. Datur Quia igitur perfecta in hac vita Beatitudo perfeta haberi nequit, (F. 397.) poſt hanc aliam HH aliquam & æternam & perfectam credimus. Fd nake Id teſtatur S. Scriptura V. T. nam Patriar- CcCh veteres meliorem & coeleſtem patriam appetiverunt. Hebr. 1II. v. 13-16. Dan. 12. v. 2. dicitur: Evigilabunt ali in vitam ter- nam. Et Iſaias c. 66. v. 23. 24. Salutem æternam miſerrimo damnatorum ſtatui oppo- nit. Idem docet multoties Chriſtus in N. T. Joan. 3. v. 16. Mt omnis, qui credit in eum, non pereat, ſed habtut vitam æternam. Et Matth. 25. v. 14. Venite benedildi, poſſidete varatum vobis regnum. & v. 46. ibunt.. jußti in vitam aternam. Ratio eſt: Homo appetit modo eum attingunt, quam Charitas, qug Charitatis Deus delectabiliori modo poſſide- in N. hoe n: 30 s Nol. elt, uttie minit Tice Alumn V. 20, Noa ii .. V. A1 bonis C Kitu ſt lane us to Walss tem & Cgnitio Hone ſe vamP Ia loce Duti 1 ſoan. 1 Cor. 1 nign linſo Dait iſen De ukimo Fine hominir & Beatitudine. 7⁵5 linen in hoc ſtatu elevationis perfectam beatitudi- I nem: Sed eam in vita hac habere nequit: . Ae, (H. 397.) Ergo poſt eam datur, ne appetitus unm. eſus fruſtra illi ſit inditus. Gucen nn Schol. Vita aterna eſ ſumma, cujus homo capax Variq ſhumde eſt, perfectio & Beatitudo, & illi, qui hujus vitæ jus no- Ini participes ſunt, Beati vocantur, variis autem no- mina Oli un minibus hæc Beatitudo in S. Scriptura metapho- itas, E rice exprimitur. 2 Cor. 5. v. I. dicitur Taberna- pertn culum æternum. v. 8. Fatria noſtra. Matth. S. ft v. 20. Regnum cœlorum. 1I Cor. II. V. 25. Co- Go. , rona vincentibus deſtinata. Apoc. 2. v. 7. Para- lo. 1 diſus Dei. I Petr. I. v. 4. Hareditas. Luc. 22. n In v. 30. Convivium. Matth. 22. v. 2. Nupticg. Apoc. 3. „6 v. 21. Seſſio in throno Chriſti. Hebr. 4. v. 9. Sab- 1Nn N batismus &c. §. 398. Cum Beatitudo hominis objectiva in omni peati in- ſtatu ſit ſolus Deus, (H. 396.) etiam poſt tuitive Benm hanc vitam Beatitudo noſtra Deus eſt, cu- Deum vi- aehn jus proinde affecutio Beatitudo noſtra for- dent. lgen malis erit. (H. 395. Schol.) Aſſequimur au- M tem & poſſidemus hoc ſummum bonum per n in cognitionem & amorem: Igitur Beati cogni- Du“ tione ſeu viſione Dei intuitiva gaudent, per us quam Deum immediate in ſe ipſo cognofcunt. Gin Ita docet 1mo. S. Scriptura. Matth. 5. v. 8. beege Beati mundo corde, quoniam ipſi Deum videbunt. SKNI I. Joan. 3. v. 2. Videbimus éum ſicuti eſt. Et im. I. Cor. 13. V. 12. Videmus nunc per ſveculum ue. in ænigmate; tunc autem facie ad faciem. Nunc iu cognoſco ex parte; tunc autem cognoſeam, ſicut t.⸗ Scognitus ſum. Sicuti ergo S. Paulus intui- tive a Deo cognofcitur, ita intuitive ſe Deum . cogni⸗ Armeno- rum ohje- Riones Jolvun- tur. 766 Caput VII. cogniturum eſſe aſſerit. 2do. Ita definit Eu- genius IV. in decreto, ubi ait: Purgatas ani- mas in colum mox recipi, & intueri clare ipſum Deum Trinum & Unum, ſicuti eſt. 3tio. Vita æterna eſt Beatitudo perfecta hominis (H. 398.) Sed Beatitudo perfecta eſt ſtatus perpetuæ voluptatis, quæ ex cognitione in- tuitiva boni ſummi, quod eſt Deus: oritur, Ergo vita æterna perpetuam voluptatem or- tam ex cognitione intuitiva ſummi boni, fſci⸗ licet Dei includit, adeoque beati intuitiva Dei cognitione gaudent. Schol. I. Intuitiva hæc Dei cognitio vocatur vißo beatifica, quia tam clara & diſtinéta erit, ac rei, quam oculis videmus, & illum ſumme beatum reddit, qui illa fruitur. Dicitur etiam cognitio comprehenſorum, quatenus illa eſt, ad quam com- prehendendam tendimus. Philipp. 3. v. 12. differt ſpecie a cognitione abſtraétiva ſeu ſymbolica, ut- pote per quam Deum non immediate in ſe, ſed in alio, & per aliud, nempe per eflectus creatos cognoſcimus. Schol. 2. Sæculo 7timo Armeni docuerunt, intelle- tum creatum nec ſuperno lumine ſuffultum poſſe clara Dei viſione frui, quibus deinde acceſſerunt Monachi Palamitæ. Fallitur vero P. Vasquez, dum S. Chryſoſtomum, Theodoretum. S. Baſi- lium, S. Cyrillum Alexandrinum & Jeroſolymi- tanum, S. Gregorium Nifſenum, S. Bierony- mum, Primaſium & Iſidorum hujus erroris accu- ſat, ſiquidem hi Patres contra Anomæos ſolum docuerunt, Deum a beatis non comprehendi. Ra- tiones Palamitarum ſunt. I. Quia S Scriptura expreſie teſtatur, Deum a nemine viſum efſe, imo nec videri poſſe. 1. Tim. 9. Joan I. v. 18. Keſp. Hæec & alia S. Scripturæ loca denotant, Deum oculis corporis, vel ex viribus naturæ, . vel 3 N 4 Fel oo 1. 8. ie in, lt cog Ceont Dens EtThe ſibs, tl, igitir. om Vocat Oſtencat Niture, itidos Gorede in Dirin uile, integ inwifbil Mome None tir Droporti Gen nor finlte en ſeibüitne modo re, ülter . Wnelhe ire kkn umi De ultimo Fine hominis & Beatitudine. 767 nt. vel cognitione comprehenſiva videri non poſſe. e II. S. Chryſoſtomus hom. 23. in Gen. ait: Di- . vinæ glorig fulgurantem Majeſtatem neque Cheru- tnelen bim, neque incorporecæ illæ virtutes videre poſſint. ich Et cognitionem Angelorum vocat revelationem, 4 horli & condeſcenſum ac indulgentiam, eo modo, quo el e Deus Patriarchis, & Prophetis ſe manifeſtavit. Et Theodoretus in dial. ait: Impoſſibilis eſt homi- nitte nibus, imo etiam Angelis Divinæ naturæ contui- 1sn n tus. Et S. Hieronymus in c. 1I0. Iſa. ait: Homo tatem igitur Dei faciem videre non poteſt. Reſy. S. Chry- boni, foſtomus loquitur de viſione Dei comprehenſiva: intuimm vocat vero' condeſcenſum contra Anomæos, ut oſtendat viſionem beatificam non fieri ex viribus naturæ, ſed eſſe gratiæ beneficium ipſa fide, & deitnt Spiritus Prophetici illuſtratione Ptæſtantius. Theo- eit,e Qdoretus agit ibi contra Eutychianos, qui unicam nt heu in Chriſto naturam admittebant, & ideo putabant, Zn i Divinam etiam naturam vifibiliter in terris appa- lcumcot ruiſie, quod negat; & ob Anomæos tunc graſ- n n ſantes vocat Divinam eſſentiam indiſcriminatim wier⸗ inviſibilem, ſcilicet viſione comprehenſiva, quam * Anomæi defendebant. S. Hieronymus ſimiliter de Re viſione corporea, vel Intellectuali comprehenii a ſpen loquitur. III. Deus infinitus non eſt objectum proportionatum potentiæ intelleétivæ finitæ, ſicuti t, , nec potentiæ viſivæ corporegæ.. Reſp. Deus qui- um dem non eſt objectum proportionatum potentiæ ctehemm finitæ quoad entitatem, bene vero quoad cogno- Psde ſcibilitatem, ſi lumine gloriæ elevetur, & hoc m, 5. N. modo ſub ſphœra potentiæ cognoſcitivæ contine- etoſoſe: tur, non vero ſub latitudine potentiæ viſivæ cor- Be porexæ, quia eſt objectum ſpirituale. fforstel⸗ nes iu Schol. 3. Quærunt hic Scholæ ſubtiliter magis, quam An Deus en A utiliter, an detur in viſione Dei intuitiva ſpecies ger ſus n imprefſa & exprefla Dei, vel an Deus Beatis in- ideam ins Gin d tuitive ſe videntibus imprimat ſui ideam. Re- beato wi= 11. V.S ſpondemus breviter: Intellectus Beati videt Deum deatur, Genmn immediate in ſeipſo: Nam Deus in viſione beati- 6 mm ſica 768 Caput VII. fica per ſe intellectui beato præſens eſt, & inti- mior intimo noſtro, uti ait S. Auguſtinus: Eſt etiam intelleétui attemperatus beneficio luminis gloriæ: Ergo cognoſcitur & videtur immediate in ſeipſo ſine ſui idea. An ali- Schol. 4. Certum eſt ex lege Dei ordinaria neminem guibus in vita in tui- tiva Dei viſio con- ceſſa fue- rit. in hac vita conſtitutum Divinam fubſtantiam in- tuitive videre poſſe. Certum item eſt, ex poten- P tia Dei abſoluta & lege extraordinaria poſſe non- nullos ad hanc viſionem admitti, utpote in quo nulla eſt repugnantia. Certum denique eſt, Chri- ſtum in ipſo primo conceptionis ſuæ inſtanti ha- buiſſe intuitivam & beatificam Dei viſionem. (F. 304) ſed quæritur in Scholis, an non etiam nonnullis aliis Sanctis, præſertim Moyſi, S. Pau- lo, & S. P. Benedicto hæc prærogativa concefſa fuerit, ut in hac vita ſaltem transeunter Divinam Eſſentiam intuitive viderint. Negant D Tourne- Iy, D. Habert &c. Nobis affirmativa ſententia magis placet. Nam I. de Moyſe Num. 12. v. 9. dicitur: Ore ad os loquor ei: ubi indicatur fami- liaritas Divini ſermonis cum Moyſe, & revela- tio Divinorum decretorum: Et palam & non per &nigmata, & figuras Domimum videt. Ubi viſio intuitiva deſignatur, quia LXX. legunt: xæ ra Jokey xvgis 2eds gloriam Domini vi⸗ dit. Nec dici poteſt, Moyſen ſolum Angelum vidiſſe, nam in Hebræo legitur: 117 O OD & ideam Domini 52 quod ſoli Deo tri- buitur, (S. 40. Schol.) contemplabitun. Rurſus Exod. 33. v. 2. dicitur: Loquebatur autem Do- minus ad Mouſen facie ad faciem. Et v. :8. Uſtende mihi gloriam tuam: Qui reſpondit: Ego ofiendam omme bonum tibi. Dicis, Moyſen hic ſolum pe- tiifſe, ut Deus viam ſuam in deſerto illi oſten- deret, & populum inobedientem non derelinque- ret, quod Deus quidem illi annuit, ſed qnando etiam viſionem Dei poſtulavit, Deus negavit: non poteris videre faciem meam. Verum Uert ibi N hihe tülime tur ee Num. 2 Cor. arcanal eſt tan nOn iss A ext ſut en Mat no lorie Tiann darar cle Cohe Gllk 4 Oo cre ning rlo n mſig MMis -e 5 A eutn in , ſon ltuit a lcee dlara at iiguntui lopt n enin Niutin ſon hote n lrgn ia hen tantien e e pole Nr Cte in eſt, inſtanti viſione don ttin Nl, . n nel ter Dis Tont 1 ſaten .M. eann „Eet⸗ lan b un iit N. A Donini 1 ygelu. 0 Den- e. U Oule 1 ientt oein eſmk Moler 4 Vav⸗ gegat erum De ultimo Fine hominir & Beatitudine. 769 ibi hæc viſio Moyſi denegata fuerit, quia præſtan- tiffima dona non ſtatim conceduntur, ne puten- tur communia, poſtea tamen concefſam fuiſſe ex Num. 12. colligitur. 2. De S. Paulo probatur 2 Cor. 12. Raptus eſt in Paradiſum, & audivit arcana verba, quaæ non licet homini loqui. Quid eſt tam mirabilis revelatio, quæ verbis deſignari non poteſt, niſi manifeſtatio Divinitatis, de qua Iſaias ait: c. 64. Oculus non vidit Deus absque Te, quæ prœparaſti diligentihus te. Nec obeſt, quod S. Paulus poſtea ignoraverit, an in corpore, an extra illud hæc audiverit, ignorantia vero non ſtat cum clara viſione. Nam hoc magis confir- mat noſtram ſententiam, quia abſcedente lumine gloriæ utique altifſimarum illarum rerum memo- riam habere non potuit. De S. P. Benedicto te- ſtatur & Gregorius l. 2. dial. c. 35. quod illi fa- cile fuerit totum mundum ſub uno ſolis radio collectum conſpicere, quia videnti Creatorem an- guſta eſt omnis creatura. Et S. Bernardus Serm. 9. Ad hanc excellentiam videndi Deum absque vehi- culo creaturæ, licet ad modicum rapta videtur illa anima S. Benedibti, qua collektum Jub uno Jolis radio mundum univerſum conſvperit. De Beatiſſi- ma Virgine Maria teſtatur B. Albertus M. & S. Tho- mas de Villanova, Eam intuitive Deum vidiſſe. 3. S. Auguſtinus l. de Gen. c. 27. dicit, Moyſen Deum in ea ſubſtantia vidiſſe, qua Deus eſt. S. Ba- filius hom. I. in Hexa: Moziſes vidit Deum, ut erat homini videre poſſibile, imo at nemini gotius licuit alii. Et S. Ambrofius l. 2. de Moyfſ. c. 2. Moczſes neque in ſpecie, neque per œnigmata, ſed dara atque perſvicua preſentic Diving cognitione dignatus eſt. Non obſtat I. quod Exod. 33. V. 20. Moyſi dicatur: Non poteris videre facien meam, non enim videbit me khomo, & vivet. Et v. ult. Videbis poſteriora mea, faciem autem meam videre non poteris. Et Joan. 1. v. 18. etiam poſt rap- tum S. Pauli dicitur: Deum nemo idit uuquam. Et Schram Inſtit. Theol. Tom. I. Ccc 770 Caput VII. Et ipſe S. Paulus poſt ſuum raptum 1 Tim. 6. v. 16. ait: Qutem nullus hominum vidit, ſea nec videre poteſt. Reſpv. Viſio Dei Moyfi primum negata, concefſa illi fuit Num. 12. Dictum illi quidem fuit: Non videbit me homo, & vivet. Sed reſpondet S. Auguſtinus l. de Gen. c. 27. Deum nemo videbit vivens vita iſia, qua mortaliter vivi- tur in ſtis ſonſibus corporis: ſed niſi ab hac vita quis que quodanzmodo moriatur, ſive omnino exiens de corpoe, ſive ita aver jus, & alienatus a carna- libus ſenſibus, dei merito nelcigt, ſicut Apofiolus ait, utrum in corpore, au extra corpus eſt, cum in ilam rapitur, & ſubvehitur viſionem. S. Joan- nes loquitur de viſione comprehenſiva, quam ha- bet Unigenitus in ſinu Patris, uti ex contextu patet. Similiter de viſione comprehenſiva, vel corporea S. Paulus loquitur. II. S. Irenæus I. 4. c. 29, ait, Moyſen Deum non vidiſſe, ſed ſimili- tudinem claritatis Domini. Idem negat Origenes in c. 6. Iſa. & probat Tertullianus contra Prax. c. 14. Et S. Auguſtinus tr. 3. in Joan. Quid vi- dit Wouſes? vidit nubem, Angelun. ommnis illa creatura typum Domini ſui gerebat, non ipſius Do- mini praſentiam exhibebat. loquebatur ergo IMWoy- ſes cum Angelo. non erani zlla ſubſtantia Dei. Reſp. S. Irenæus, Origenes & Tertullianus con- trariam quidem ſententiam confirmant, videntur tamen loqui de quotidianis Dei viſionibus Moyſi conceſſis, non vero de illa rariſſima in libro Nu- merorum relata. Diſcrepantes S. Auguſtini ſen- téntiæ conciliari poſſunt, Moyſes enim vidit An- gelum & ignem in rubo, ſed vidit quoque gloriam Domini in Sina. Non cogimur ergo dicere, S. Au- guſtinum a priori ſententia receſſifſe, ſolet enim indicare, ubi repugnantia inter ſe ſcribit. III. Si qui Sanéti Deum in vita intuitive vidiſſent, fuiſ- ſent beati, & viatores, non tamen per fident ambulantes, quæ per claram viſionem tollitur. Reſp Fuiſſent tantum transeunter beati, non vero permanenter, & ſubtractio hujus viſionis non fail⸗ et N. ſet po juttit Pphant eſtrt non Ahel. Men men e, Dern ohlte Cilnm lum. int 4 ide M. Cr er/ en 1in (vare Voun igoot tenl tifez . Fipin Nonn meren nem 605 Titate titum KEI. Declel Digo ligi mati 1d De ultimo Fine hominiz & Brzatitudine. 771 ſet pœna, quia hæc viſio tranſiens non eſt corona juſtitiæ, ſed beneficium, ſimile raptibus contem- plantium. Deinde actus vifionis tranſiens non deſtruit habitum fidei permanentem, nam habitus non deſtruitur, niſi ab habitu contrario. Schol. 5. Theologi communius docent Enoch & An Enoch Eliam Dei conſpectu necdum frui niſi forte mo- & Elias mentaneis raptibus transeunter: Vivunt enim ad- viſione gtmni⸗ huc, & necdum mortui ſunt, beatitudo autem beatifica Ynſin permanens non confertur niſi poſt mortem. Non fruantur. Hhn obſftat I. quod Enoch dicatur translatus in Para- §. N. diſum Eccl. 44. v. 16. & Elias aſcendiſſe in coe- dumn? lum. 4 Reg. 2. Reſp. Nomine Pafadiſi intelligi- COhſex tur quilibet locus, ubi feliciter vivitur: & no- ſiyd, N mine cæli etiam ſuperior pars aeris deſignatur. Ne! Prf. 8. v. 9. In Eccleſiaſtico nomen Paradiſi in led in Græcis & Hebraicis codicibus deeſt, & Vulgata 5 ex Arabico merito deſumpfit. Sane fi de coœlo empyreo ſermo eſſet, Enoch & Elias eo ante aſcenſum Chriſti penetrafſent, quod falſum eſt. Quando Patres dicunt, eos in cœlum raptos eſſe, volunt ecs in gratia confirmatos, translatos ad ignotam regionem frui Deo per altiſſimam con- templationem. II. Si non fruerentur viſione bea- luuns e tifica, adhuc mererentur, & ſic merita Beatiflimæ ,vilean Virginis & omnium S. S. excederent. K»eſp. Prs Mo Nonnulli putant, eos non amplius eſſe in ſtatu loN merendi, cum ſint extra hominum converſatio- Atini⸗ nem, uti erant Patres in limbo. Alii putant, idt eos adhuc mereri, ſed quia non ita intenſa Cha- le glin ritate ſicuti Beatiſſima Virgo operantur, ejus me- 1e,: ritum non exæquant. III. Carmelitæ Feſtum ſoktein S. Eliæ celebrant, & in commendatione animæ . ⸗ Eccleſia per merita S. Efnoch, & S. Eliæ Orat: let Ergo vifione beatifica fruuntur. Ktſp. Sanéti hi el een religioſo cuitu honorantur, quia in gratia con- tolin firmati ſunt, & rogamus Deum, ut eorum meri- . vonrel tis nobis ſit propitius. noo ee⸗ Cccz Schol. 772² Caput VII. An poſſi- Schol. 6. Notant Theologi communiter, nulla ratione bilitas vi- naturali poſitive demonſtrari poſſe, intuitivam Rionis in- Dei viſionem effle poflibilem: tum quia nequit tuitivok demonſtrari a priori ab aliqua ejus cauſa, quæ naturali deberet eſſe Omnipotentia Dei, cujus terminos ratione poſſibiles omnes non cognoſcimus, maxime cum demon- intellectus noſtri capacitas ad ſola objeéta natu- ſtretur. ralia ſibi proportionata ſe extendat. Nec poteſt demonſtrari a poſteriori, quia nullus naturalis ef- fectus habet neceſſariam cum intuitiva Dei viſione connexionem, & appetitus naturalis ad intuiti- vam Dei viſionem in homine non datur, utpote quam naturaliter nec cognoſcit, nec aſlequi po- teſt. Nihilominus poſſibilitas intuitivæ Dei viſio- nis negative oſtendi poteſt, dum demonftratur, eam Intellectui lumine gloriæ elevato non efie impoſſibilem. H. 399. Beati ad Ut igitur Beati intuitive Deum videant, videndum intellectus eorum Lumine gloriæ elevandus ra, iu⸗ eſt. Ita definivit Concilium Viennenſe con- mine glo- tra Beguardos & Beguinas, qui docebant, riæ. animam non indigere lumine gloriæ ipfam elevante ad Deum videndum, & eo beate fruendum. Mos, ait Clemens V. Sacro ap- probante Concilio, ſebtam ipſam cum præmiſſis erroribus de lumine gloriæ dummamus, & repro- bamus. Ratio eſt, quia intellectus noſter ex ſolis naturæ viribus non eſt capax ad elicien- dam actionem fupernaturalem, ad quam non habet proportionem (§F. 399. Schol. 6.) Sed viſio beatifica eſt actio ſupernaturalis: Ergo intellectus ad eam eliciendam viribus naturæ capax non eſt, ſed lumine gloriæ elevari debet. 1 C. 400, He ieo Bam tura: elt cte lox in entia ett im Walxr incfen lind I. d⸗ Ai fr Fia it Gent ni in Poſt t ken 6or ſo l2. Gnid ſophin ualite Beato kealite Vienn Mima ihlam i T drod! demir Mlod iant De ultimo Fine homini- & Beatitudine. 773 Lrier G. 400. ütyen . e “ Hoc lumen gloriæ non eſt Lux increata Lumen a Deo diffuſa, & realiter ab eo diſtincéta. gloriæ Nam quidquid eſt, aut Deus eſt, aut crea non tura: Sed Lumen illud non eſt Deus: Ergo x in- eſt creatura. Deinde ſi Lumen gloriæ eſſet“ata. lux increata a Deo diſtincta, darentur duo dtmnist 8 Niin entia a ſe & conſequenter duo Dii, quod dimi. eſt impoſſibile. (H. 58.) . Nie chol. 1. Palamitæ volunt . Lumen gloriæ eſſe lucem Solvuntus õ, increatam a Divinitate diffuſam 1 ab ea realiter objebklio-⸗ eͤri diſtinétam, etiam oculis corporeis aſpectabilem nes. whatn I. quia in Synodo Bizantina ſub Andronico ju- non 6 niore & Joanne Patriarcha contra Barlaamum & Acindynum Act. 6. definitum eſt, lumen Trans- figurationis Dominicæ increatum eſſe, & a Di- vina ſubſtantia diſtinétum. Keſp. Hæc Synodus ent fuit Græcorum Schismaticorum. II. Sol non vi- ſand detur, niſi in radio a ſe diffuſo: Ergo nec Deus lepuin niſi in lumine a ſe diffuſo. Reſv. Fallit hic ſup- enle er poſitum, nam operationes & proprietates Dei ab ocbin⸗ eo realiter non diſtinguuntur, (§. 53.) ſicut ſplen- jeiyn dor ſolis a ſole. eo ben Schol. 2. Non conveniunt Theologi in explicando, Quid fſt Cnd quid ſit Lumen gloriæ. Qui Peripateticam Phi- Iumen nif ſophiam ſequuntur, docent, Lumen gloriæ eſſe gloriæ. . e qualitatem & habitum ſupernaturalem intelleétui G Beatorum a Deo infuſum & accidens abſolutum nolte,er realiter ab Intellectu diſtinétum: quia Concilium delten⸗ Viennenſe exprefſe diſtinguit lumen gloriæ ub uun U0 anima, dum ait, animam indigere lumine gloriæ ) ipſam elevante ad Deum videndum. Notent tamen 4, e alii Theologi, Concilium nihil plane definiiſſe, sr quod lumen gloriæ ſit accidens realiter abſolute atut ab anima diſtinétum. Ideo qui recentiori modo eleran philoſophantur, & accidentia abſoluta rejiciunt, putant, Lumen gloriæ effie quandam diſpoſitio- 6 Cec3 nem, 774 Caput V.- I. nem, affectionem & modificationem animæ a Deo faétam, qua ad videndum intuitive Deum apta redditur. P. Berti vult, Lumen gloriæ eſſe ip- ſum Deum, ſeu increatum Lumen Beatorum men- tibus intime affulgens, ſuoque fulgore ac motione qualitatem illi imprimens ab anima realiter indi- ſtinétam. Verum Concilium Viennenſe videtur nomine luminis gloriæ, aliud quid a Deo deno- tare. Quidquid fit de hac controverſia, eam utpote non magnopere utilem criſi aliorum relin- quamus. An er Schol. 3. Ulterius Scholæ quærunt, an Lumen glo- uberiorem rixz per uberiorem Dei concurſum ſuppleri, & an concurſum alicui creaturæ naturale ac debitum efe poſſit, Ad DVei ſup- primum reſponderi potefſt affirmative, quia non pleri poſ- eſt repugnantia, nec ex parte Dei, qui omne illud, At. quod in viſione intuitiva non eſt a cauſa vitali, fupplere poteſt: nec eſt repugnantia ex parte in- telleétus, quia uberior Dei concurſus eum etiam elevare poteſt Ad ſecundam reſpondetur nega- tive, quia talis creatura foret ab intrinſeco beata & impeeçabilis, quod eſt contra naturam creaturæ ex ſe defectibilis. Quomodo Schol. 4. Intellectus active concurrit ad eliciendam intelleltus viſionem beatificam, quia viſio hæc eſt actio vi- ad viſio- talis, licet ſit ſupernaturalis, nam etiam ad actum nem con- fidei fupernaturalem liberum arbitrium active con- currat. currit: Elevari tamen debet virtus ejus naturalis per lumen gloriæ. Unde Intellectus concurrit ut cauſa principalis, & lumen gloriæ agit velut in- ſtrumentum Dei potius, quam intelleéctus, quia magis eſt inſtrumentum illius, a quo eſt, quam illius in quo eſt. G. 40 1. Beati v. Beati vident omnia, quæ ſunt in Deo dent ea formaliter ac neceſſario, ſecundum proprias Juaæ Junt & neceſſarias eorum rationes „& hoc eſt pri- . marlum N Türin io 1 ga An exiſte Tium Vinitan wen elg Nrout 1 ie Lon V Kitumn heben ttho tamen lſed Na Or els o ident De⸗ log Carium honoru Cogniti Peati KErumm Moprie ſeria Okiam ent W Pi Neünen De ultimo Fine hominie & Beatitudine. 775 imoe marium viſionis beatificæ objektum. Nam in Deo benm viſio Beatorum eſt intuitiva, facie ad faciem‚Jormali⸗ ac quidditativa, I. Joan. 3. V. 2. Videhimus ter. cncg eum ſielti eſt. Ergo omnia in Deo formaliter Ag. elxiſtentia vident. Hinc Beati vident Myſte- ee rium S. S. Trinitatis; omnes perfectiones Di- Doe vinitatis, Scientiam. Omnipotentiam, Im- ei menſitatem &c. Vident voluntatem Dei, umDH eſusque decreta quoad entitatem ſpectata, prout ſunt ipſa Dei eſlentia; ſed non vident Lnae. ea prout formaliter libera ſunt, vel ſaltem didu non vident neceſſario, licet nonnulla, ad kr ſtatum, conditionem & beatitudinem eorum muei, ipectantia videant. Vident etiam Divina at- us nn tributa & ſpecificas eorum rationes, non Xte i tamen ſecundarias, id eſt, non vident omnes am reſpectus, quos dicunt ad creaturas. Quare viſa Omnipotentia vident quidem generatim Inle ncu ejus objectum, nempe ens poſſibile, ſed non wident entia ſingula, ad quæ extendi poteſt. ſ6gender . . . . kic Beati etiam vident aliquas creaturas, din quod eſt objectum Viſionis beatificæ ſecun- Ge darium; nam Beatitudo eſt ſtatus omnium Smmß bonorum aggregatione perfectus, qui ſine en cognitione creaturarum ſtare nequit. Hinc trel Beati cognoſcunt omnes creaturas exiſtentes, ſa rerum naturalium cauſas, ſpecies, vires, 1 ekt, proprietates: Vident clare omnia fidei my- ſteria. Vident ſummam erga ſe Dei miſeri- cordiam, nec ſine perenni gratiarum actione e — vident ſuos ſocios, ac beatie patriæ conci- 1„ ves: Vident, quæ ad proprium ſtatum ſuum nae pertinent: Pontifices, quæ ad Eccleſiæ ſuæ uns J CcC 4 regi- Quomodo beati creaturas in oo vi- deant. Beati Deunm Nemme 776 Caput VII. regimen, Reges, quæ ad ſuum regnum ſpe- ctant &c. S. Ambro. in obit. Theodoſ. Vi- dent preces, quas viventes ad eos dirigunt: Non tamen vident omnes creaturas poſbiles aut futuras in aliqua temporis differentia, nec cognoſcunt ultimum diem judicii, nec ſecreta cordis, nec futura contingentia, niſi illis revelentur. Schol. Beati videre poſſent omnes ereaturas aliquando futuras, & omnes poſfibiles, quia hoc etiam modo Divinam Omnipotentiam non comprehenderent, cum eam non omni claritate & perfectione, qua videri poteſt, & reipſa a Deo videtur, cogno- ſcerent. Quantum attinet ad creaturas exiſtentes, nonnullas earum vident in Deo formaliter uno & indiſtinéto actu, tanquam in motivo formali & medio prius cognito, ſiquidem creaturæ formali- ter objeétive continentur in Deo, cum Divina eſſentia habeat vim infinitam ad repræſentanda objecta neceiſario cum ea connexa in ratione ob- jeéti primarii & ſecundarii: Ergo Beati nonnullas creatutas formaliter in Deo vident, & quidem illas, quæ ſpeétant ad eſſentialem eorum beatitu- dinem: Aliss vero Creaturas, quæ ad beatitudi- nem aceidentalem ſpectant, & quæ decurſu tem- poris illis manifeſtantur extra verbum per revela- tionem ſibi factam cognoſcunt. H. 402. Ex perfecta & intuitiva Dei viſione ori- tur in Beatis intenſiſfſimus Dei amor. Sic zmank. I. Cor. 13. V. 98. Charita: nunquam excidit. Cuſus ratio eſt: Beati perfecta & intuitiva Dei cognitione fruuntur: (G. 399.) conſe- quenter Deum ut ſummum bonum in ſe, & ſibi cognoſcunt, & ſic maximam ex Dei per- fectio- Nul ionit unmus (ot. ( Amend poſſi ſario⸗ Anle Ame Glin tit, Aaxcreit optet lellien el. ! i, lre en Cnfſet en ſeg e W1 tlüons Mnene b, fumtre detti cel glinne hon eh Drocecl hon V. E ſed non tiggtu 4 indici n ma d Vohrt N De ultimo Fine hominie & Beatitudine. 777 nnfe fectionibus voluptatem percipiunt, adeoque n ſ. ſummus eorum in Deum amor eſt. (J. 132.) Grdt. S poſtoan uchol. Certum eſt, quod Beati Deum neceſſario n peais ferem. ament, quoad ſpecificationem, ita ut odiſſe non neceſſario ei, k poſſint: Sed quæritur adhuc in Scholis, an neceſ- Deum K i ſario ament quoad exercitium, ita ut ab ejus gment. enin,1 amore ceflare non poſſint. Negant Scotiſtæ; ſed - Aaffirmativa ſententia videtur nobis probabilior 1I. quia I. Cor. 13. dicitur: Charitas nunquam ex- gilluit cidit, ſive prophetiæ evacuabuntur &c. Id eſt, un exercitium Charitatis in cælo non ceſſabit, licet inen Prophetiæ exercitium ceſſet. Et Apoc 4. Beati kione . requiem non habent, ſed noéte & die dicunt, , e Sanéctus &. Et S. Auguſtinus, lib. de civ. 22. eiſe, cult. Deus Rine fine videbitur, ſine faſtidio ama- ter uot bitur, ſine fatigatione laudabitur. Laus vero omi hæc exercitium præſtantiſſimæ Charitatis in ſe e ymi- continet. 2. Voluntas rectæ rationis dicta- eun Dyin men ſequens nequit ceflare ab actu, niſi intel- Preſetns leétus in eo deprehendat aliquam rationem ntont mali, aut in ejus ceflatione ſpeciem majoris tiromm poni, ſed voluntas beatorum dictamen rectæ gi rationis neceſſario ſequitur, & ratio nequit pro- m beti. ponere beatis motiva, quibus ab amore Dei, vel dertitl⸗ malo, vel minus bono avertantur, quia alias utſl te⸗ formaret judicium erroneum: Ergo ab amore Dei Ner ſeſek⸗ beati ceſſare non poſſunt. Non obſtat I. S. Au- guſtinus, qui in Ench. c. 105. ait: Voluntas aut non eſt, aut libera eſt. Reſp. actus voluntatis procedens a voluntate prout libera eſt, liber eſt; .B non vero procedens a voluntate, prout natura Kone d⸗ eſt. II. Amor patriæ idem eſt, ac amor viæ: Nor. Ne Sed hic eſt liber, Ergo & ille. Reſp. Idem eſt, ſed non eodem modo regulatus, nam amor viæ 1 n dirigitur a judicio indifferenti: amor vero patriæ iu a judicio bonum univerſale proponente ſine mix- alſe⸗ tura mali, & fine indifferentia, & quidem om- nle⸗ nino clare, cum econtra fides in via proponat Dei er voluntati ſummum bonum tantum obſcure, adeo- li⸗ Cee 5 que 778 Capit VII. que cum judicio indifferenti. III. Amor Chriſti regulatus ſcientia beata erat liber, quia per illum Chriſtus meruit: Ergo etiam amor beatorum, qui eſt perfectiſſimus, liber erit. eſp. Amor Dei ſecundum ſe confiderati in Chriſto liber non fuit, ſed ſolum prout fuit ratie diligendi creatu- ras. Item amor liber perfectior eſt amore neceſ- ſario, ſi neceſſitas oriatur ex imperfectione co- gnitionis, non vero ſi ex perfectiori cognitione oriatur, quia ſic ejus capacitas expletur & ſa- tiatur. §. 403. Beati ſunt Ex eo, quod Beati intuitive Deum vi- impecca- dentes ſummo illum amore complectantur, biles. ſequitur, eos eſſe impeccabiles. Ita docet S. Fulgentius 1. de fid. ad Petrum c. 23. Eir- miſime tene, & nullatenus dubites .. non jam poſſe quemlibet &. S&. Angelorum in deterius com- mutari, quia ſic acceperunt eternam beatitudi- nem, qua eo ſtabiliter perfruuntur, ut ea ca- rere non poſſint. Par autem ratio eſt pro Bea- tis. Deinde impoſſibile eſt, ut qui Deum vident, ab eo avertantur: mens enim ab illo objecto divelli nequit, quod totam ejus ca- pacitatem exhaurit, quodque ita amat, ut nihil præter ipſum amare poſſit: Sed talis eſt Beatorum conditio, qua ſecluſa non fo- rent perfecte beati: Ergo ſunt impeccabiles. An ab in- Schol. Quæritur in Scholis, undenam ſit impecca- trinſeco Jint im- veccabi- les. bilitas Beatorum. Scotiſtæ reſpondent, non eſſe ab intrinſeco; ſed ab extrinſeco, ſcilicet ex vo- luntate & auxilio Dei conſervantis beatos a pec- cato. Probabilius dicitur, Beatos efie ab intrin- ſeco impeccabiles. I. Qnia in intellectu eorum nequit efſe diétamen defectuoſum: tum quia in vidente clare Deum nequit efſe ignorantia, aut incon- Nr ion Viſam bonu ammab pecc⸗ ſuppe Verti mu pece titar & 6 allre Beutue ttunsg enm ſohen erv tent ingn aman No ſed on E guut tes Polli tiitgr, OlIhnem orbos a di rrupti a Ut . Mdu WuChr los “ De ultimo Fine hominis & Beatitudine. 779 or Di inconſideratio ob ſummam perfectionem in Deo Iein viſam: tum quia Deum cognoſcunt ut ſummum Petnan, ponum, extra quod, & ſine quo aliud bonum amabile non datur: Ergo in voluntate nequit eſſe peccatum, quod dictamen defectuoſum intelleétus ſupponit. 2. Per amorem beatificum homo con- vertitur actu continuo ad Deum tanquam ulti- peccatum vero mortale a Deo ultimo fine aver- titur, & per veniale ab eo defleétit, averfio vero & defleétio a Deo, cum converſione & actuali adhærentia ad illum ſtare nequit. Non obſtat I. Beatus eſt capax legis imperantis, ergo etiam Deum transgreſiionis Keſp. Eſt capax legis, non quia Ehantu eam transgredi poteſt, ſed quia dirigi poteſt, & ſuperiori fubjici amat. II. In Beatis remanet li- H“ꝰ bertas, ergo potentia peccandi. Keſp. Hæc po- .29 Ei tentia eſt defectus libertatis in ſubjecto necdum , ,1 in gratia confirmato. Beati autem necefſſario Deu ni n amant. (§. 403. Schol.) n hutt ,1 s F. 404. o gli hu Non anima ſolum ſua beatitudine fruitur, Dotes cor- Ih ſed corpora etiam ſuo tempore glorioſa erunt, poris glo- sn & quatuor dotes glorioſo corpori competen- rioſi. uNID tes poſſidebunt, quæ ſunt: Impaſſibilitas, Sub- SA tilitas, Agilitar, & CUlaritat. Imvaſſbilitas aAuH omnem a corpore paſſionem corruptivam, eceiis morbos, dolores, & mortem excludet: de qua dicitur r1. Cor. 15. Seminatur corpus in dé corruptione, reſurget in incorruptione. Subtilitas W Corpus glorioſum facit alterius penetrativum, atie ita ut pro libitu pofſit retinere vel deponere Eebid modum quantitatis loci repletivum. Sic cor- n pus Chriſti januis clauſis intravit ad diſcipu- d los & exivit e ſepulchro. Agilitas reddit lilnn r cor- —– Beati Nſumma voluptate verfun- duntur. 780⁰ Caput zI. corpus glorioſum celerrime mobile, non ta- men in inſtanti, de uno loco in alium. IIſ. 40. Ahument pennat ut aquilg. Claritat reddit illud luminoſum & diaphanum ſimile cryſtallo, ita ut in eo etiam oculis appareat interior mi- rabilis omnium ſuarum partium organizatio. Sic facies Chriſti transfigurati reſplenduit ut ſol. Macth. 17. v. 2. Nimirum Chriſtus refor- mabit corpur humilitatis noſtræ configuratum cor- vori olaritatis ſuc. Schol. Corpora Beatorum, quia ſunt incorruptibilia, nullo amplius alimento indigent: quia ſunt ſubti- lia, & pro libitu ſe confpicienda præbere, vel præſentiam ſuam oculis fubtrahere poſſunt: erunt etiam omnis defectus naturalis expertia: veram tamen corporis humani ſubſtantiam & figuram ae ſexum habebunt & certo loco cooncludentur. F. 405. . Cum igitur Beati maximas Dei perfectio- nes intuitive, (H. 399.) prætereaque maxi- mam fſui ipſorum perfectionem tum quoad intellectum, (IJ. c.) tum quoad voluntatem, C 404.) & corpus, (H. 405.) cognoſcant, iquidem propter notiones diſtinctas erunt ſibi conſcii, eo major autem ſit voluptas, quo major eſt perfeétio, & quo certius cognoſci- tur: Hinc Beati ſummam & ineffabilem vo- luptatem percipient. Nam nez oculus vidit, nec auriz audivit, nec in cor hominis aſcendit, gug Deus prœparavit iir, qui diligunt illum. I Cor. 2. V. 9. — Sckol. Nu ſt (. tiya, ſen gat um i, ſat. bentife uniam la. Gin mi do Aleg 15, gt tun In eelli f Uidlece ele or As ſeei n Dem je efentin futut, MOd, ſenterti in itin Derspe 3. mels neb coll tormmm, Kras Ne Ationen bit: v Noducd umen titndinen leponun tionen ſeo en ne len, De ultimo Fine hominis & Beatitudine. 781 Intr Schol. Cum ex dictis in Beatitudine, & viſio intui- In quo nL, tiva, & amor intenfiſůũmus, & ſumma Voluptas Beatitudo Gcin ſeu gaudium occurrant: quærunt Scholæ, in quor formalis ſalr tr nam igitur Beatitudo formalis eſſentialiter conſi-ſſentiali- ſtat. Hugo Victorinus putat hominem formaliter ier conſi- etilt beatificari per actionem Dei increatam homini ſlat. Panlznd unitam, qua Deum intuitive videt, & ſumme di- endutt ligit. Verum hæc ſententia non placet: tum Pur feſt quia Beatitudo formalis eſt vitalis poſſeſſio ſum- õ mi boni, qua homo intrinſece beatus efficitur, adeoque eſt eſſentialiter modificatio ipfius homi- nis, quæ nec eſt, nec poteſt eſſe actio creata: tum quia homo per juſtitiam Chriſti non poteſt upt reddi formaliter juſtus, ſed per juſtitiam ſibi in- ſunt ie trinſecam: (S. 373. Schol. 2.) Ergo nec poteſt hee,E eſle formaliter beatus per actionem Dei increatam, Uur em alias enim ſi beatitudinem perderet, nihil intrin- ttin: ſemn ſeci amitteret. Henricus Gandavenſis beatitudi- inns nem reponit in illapſu quodam ſpeciali Dei in ndeu. eſientiam animæ, ex quo illa eflentialiter ſanéti- ficatur, & quaſi in Deum transſormatur, eo fere modo, quo ferrum candens in ignem. Hæc etiam ſententia nequit explicare, in quonam ſpecialis ille illapſus Dei confiſtat: non enim poteſt reponi eetit in intima præſentia Dei in mentibus creatis, nam e Deus per immenſitatem ſuam omnibus, bonis æque e ac malis præſens eſt, nec tamen omnes ſunt beati, un nec conſiſtit in aliqua operatione circa mentes bea- luorren, torum, hæc enim operatio vel bearet mentes no- gnocon Kras per ſeipſam, & fic homo beatus foret per cruntil actionem increatam Dei, quod ex dictis eſſe ne- 6, ſ quit: vel eas bearet per aliquem effeétum in ipfis his, ſ productum, ſcilicet cognitionem & amorem, quod coi tamen Gandavenſis negat. Reliqui Theologi bea- blene titudinem formalem in aliqua operatione animæ u hi⸗ reponunt: Thomiſtæ quidem putant, hanc ope- glmnit rationem eſſe viſionem Dei intuitivam: Scotiſtæ on. vero eam in ſolo actu amoris conſtituunt. Pro his conciliandis dici poteſt, beatitudinem forma- lem, in Viſione, amore & gaudio conſiſtere. Nam 64 1. S. 782 Caput VII. 1. S. Scriptura & P. P. licet hanc quæſtionem non definiant, reponunt beatitudinem formalem tum in Viſione Matth. 5. Beati mundo corde, quo- niam ipſi Deum videbunt: tum in amore: Defini- mus, ait Benedictus XII in Extrav. Benedictus Deus, quod exr viſione & fruitione Dei Sandkorum anima ſunt vere beatæ: tum in gaudio: Joan. 16. Gaudium veſtrum nemo tollet a vobis. Et S. Augu- ſtinus 1. 10. Conf. c. 23. ait: Beata vita eſt gau- dium de veritate. 2. Viſo, amor & gaudium beatitudinem efſſentialiter ingrediuntur, quia ſine his poſſeſſio ſummi Boni concipi nequit: ad hanc enim requiritur, ut mens intime & vitaliter Deo conjungatur, quod fit tum per viſionem, quæ intelleétum ſummo Vero intime conjungit; tum per amorem, quo voluntas ſummo bono adhæ- ret, maxime cum voluntas per ſolam viſionem, nec intelleétus per ſolum amorem ſatiari poſſit, nec ille beatus fit, qui non amat, quod videt, nec videt quod amat. Denique gaudium efſen- tialiter requiritur, utpote ſuaviſſimus ille ſenſus, quo poſito mens ita contenta eſt, ut nihil am- plius petat, quod ad beatitudinem eſſentialem re- qviritur (G. 395.) Non obſtat I. qued S. Scri- ptura beatitudinem in viſione reponat Pf. 1, 6. Satrabor, cum apvaruerit gloria tua. Re p. S. Scri- ptura etiam amoris & gaudii meminit, ex dicétis. II. Viſio eſt quid primum in beatitudine, ex qua amor & gaudium fluit, & qua ſublata beatitudo tolleretur. Ergo in illa eſſentia beatitudinis con- ſiſtit. Keſp. Viſio eſt quid primum ut pars eflen- tialis, non vero ut tota eſſentia. Amor & gan- dium ab ea fluunt non tanquam proprietates ab eſſentia, ſed tanquam aliquo præſuppoſito, quo fublato tollitur beatitudo, quia pars ejus efſen- tialis perit, fſine qua tota beatitudo eſſe nequit. III. Per ſolum amorem Deus poſſidetur, eo frui- mur, & eum velut ſummum Bonum attingimus. KReſp. Per viſionem etiam ab Intellectu cogno- ſcendo Deus poſſidetur, illo per cognitionem frui- mur, Ll nur, cum? Peatiti tum tee, e frutio Dei, n doris Doo don gn . ſectin preciſe in gon cutn? ex ed ſten. Uiner in⸗ pereare titndine lum ett⸗ l Coee Uejhehun Uitam Emyo 10 Gpr ſi wtin Inbol. Mo eſ er ( De ultimo Fine hominis & Beatitudine. 783 Crkionen mur, & eum velut ſummum Bonum cognoſcen- Nünken dum attingimus. Viſio ergo æque ac amor ad Cortl tr peatitudinem requiritur. IV. Gaudium eſt tan- tum proprietas beatitudinis eflentialiter comple- teæ, cujus forma eſt amor, qui eſt ſummi boni fruitio: imo ſi gaudium ſit directum de bonis Dei, non diſtinguitur ab amore: ſi indirectum de bonis propriis, Deum pro objecto non habet: Ergo non eſt pars eſſentialis Keſv. Poſſeſſio boni eſt qua materia beatitudinis, forma vero eſt gaudium, ſine quo beatitudo completa non eſt. Dein amor fruitivus, prout gaudium com- plectitur, eſt forma beatitudinis, non vero amor . præciſe ſumptus. Denique beatitudo conſiſtit tum in gaudio directo ex ſuppoſito, quod idem ſit nem, Ne ngit; t . . . . dond acle cum amore: tum in reflexo, quia anima etiam ex eo beata eſt, quod Deus ſummum ejus Bonum töoren .V mu . * ſfſit: non enim repugnat, ut aliquid creati beati- Col it tudinem ingrediatur. Ut II1 kris, Quia autem Beati non pofſſunt amplius Beatitudo mi peccare, (§F. 403.) non adeſt ratio, cur bea- Aſ terna. rös titudine ſua priventur. Hinc beatitudo eo- „NA rum eſt æterna, & nulli viciffitudini obnoxia. te,ad Ita docet Imo. S. Scriptura Sap. 5. Juſti in benm verpetuum vivent. Matth. 25. Ihunt.. SJitſti in ninsde vitam eternam. Joan. 16. CGaudium veſtrum kane nemo tollet a vobixr. 2do. Subſcribnnt P. P. nte h S. Cyprianus in exhort. Mart. Vita tempora- rio, lis extinguitur, ſed &terna rtzpyaratur. Et in 6Sde Symbolo profitemur vitam aternam. 3to. deen Ratio eſt: Beatitudo debet omne deſiderium MMI beati explere, (G. 395.) & omne genus iin, mali excludore: Sed hoc non præſtaret, niſi n eſſet inamiſſibilis, ſi enim amitti poſſet, Hol. iinen ici⸗ Beati Deum laudant. Non eſt 784 Cauput VII licitudinem crearet cum beatitudine incom- poſſibilem: Ergo eſt inamiſſibilis; & conſe- quenter &terna. H. 407. Cum igitur tantis perfectionibus, tanta- que felicitate Beati ſint perfundendi, & ex conſideratione beneficiorum animus gratus oriatur, fieri non poteſt, quin gratifſimam in Deum mentem gerant, & ad perpetuam perfectionum Dei celebrationem, ſeu laudem accendantur. Sic viginti quatuor ſeniores in Apocalypſi c. 4. v. II. Abjicientes coronas ſuas ante thronum agni, dicunt: Dignus er Domint accipere gloriam &c. Et c. 19. v. I-6. cantant Beati, Alleluja. Quod qua lingua fiat, experientiæ beatæ relinquendum eſt. G. 408. Deus dona ſua licet in ſe gratuita diſtri- æqualis in buit pro receptivitate ſubjectorum. Proinde omnibus Viſio be a- n om AI “ tiftca. Nam Imo. Joan. 14. ait Chriſtus: In domo non eſt æqualis in omnibus viſio beatifica. Eatris mei manſioner multæ ſunt. I. Cor. 3. Unusquisque proprium mercedem accipiet ſecun- dum ſuum laborem. Et C. I15. V. I4. Alia cla- ritar ſolis, alia claritas lung, & alia claritas Nellarum: ſtella enim a ſtella diſfert in daritate, Vie & reſurreſtio mortuorum. 2do. Ita docent Patres, inter quos S. Hieronymus I. 2. cont. Jovin. hoc probat his rationibus I. in Eccle- ſia militante diverſi ſunt ordines: Ergo etiam in triumphante, quam prior præfigurat 2. Matth. 20. Chriſtus ait: Qui tat:nai ſſe, N. 1. Gales les, G Ajusn Plus ter Klol n. Puntürn N. I rnt Donmm Pte I n omni s, in dverh WWn a h eleit Gmni NIS: E Gammi dene ven Kene tur, dn II. de inkhel elen tisardor W cahi Cupiurt ſerimen apacit⸗ iel 9. weritun Uyfica⸗ orix, K lim, Ann De ultimo Fine hominie & Beatitudine. 785 zina. eſſe, ſit omnium minimur. Ergo ſunt diverſi Hal gradus beatorum. 3. Gloria cœleſtis eſt mer- ces, & redditur ſecundum proprium unius- cujusque laborem: Ergo qui plus laboraverit, plus recipiet. e Schol. I. Jovinianus ſicuti nullam meritorum diſcre- Solvuutuey pantiam, ita nullam præmii inæqualitatem agno- opjeßtio- 6 gatt vit. I. Matth. 20. operarii inæquali tempore la- ges. tiſdomm — porantes, æqualem mercedem receperunt. Kejſv. ekpetuen Denarius eſt figura beatitudinis objeétive ſum- 1r louken tæ ratione durationis æternæ, quæ eſt æqualis in omnibus Sanctis; non vero ratione intenſio- nen nis, in qua pro diverſitate meritorum gradus colon diverfi erunt. II. Sic poſſet inter Sanctos creari Digmmi 4 invidia. Reſp. Hanc excludet perfeéta Charitas, 0, Vl⸗, qua beati non minus de propria, quam aliorum n I felicita te lætantur. III. Damnati eadem poena une damni afficiuntur, quæ non ſuſcipit magis & mi- nus: Ergo & beati eodem præmio. XKe * Pona damni non fuſcipit magis & minus ratione ſui, bene vero ratione adjuncéti, ſcilicet inimicitiæ Dei, lie G & cruciatus, quo damnati plus minusve crucian- Put tur, dum cognoſeunt ſe viſione beatifica privari. 3 IV. Beati vident Deum, ficuti eſt: Ergo non dbentie⸗ inæqualiter. Reſp. Aſt non omnes vident Deum E eadem vi intelligendi, nec amant eodem Charita- .(N. “ tis ardore. Satiantur tamen ſinguli, quia vident, it ſor uti capiunt, amant, uti poſſunt, fruunmtur, uti Aus cupiunt, inebriantur, uti ſitiunt: & gloriæ di- ſcrimen non a Deo, ſed a propria uniuscujusque i capacitate repetitur. nt, . HS 11. PeD i Schol. 2. Cauſa moralis inzequalitatis beatitudinis eſt Cauſa in= 4 ie meritum, uti ex modo dictis patet. Cauſa vero A.aualita- 1, phyſica efficiens totalis eſt inæqualitas luminis tis beati⸗ ybick⸗ gAgloriæ. Nam hoc ſolum, non vero etiam intel- tadinis: lectus perſpicacia, uti volunt Scotiſtæ, eſt prin- ebeorn cipium, quod in Beatis inæquale eſt: intellectus enim mne Sehram Inſtit. Theol. Tom. I. D d d Aureola Marty- 786 Cuput VII. enim in viſione beatifica non agit, prout eſt po⸗ tentia naturalis, ſed ut elevata per lumen gloriæ, ſub qua ratione nulla eſt in intellectu beatorum inæqualitas, cum potentia ejus obedientialis in omnibus ſit æqualis, diverſitas vero perfeétionum intellectus in corpore ad diverſam organorum ſtru- turam pertineat, quæ in anima ſeparata ceſſat. Certe nullus beatitudinis gradus majori perfeétioni intelleéctus creati reſpondet, cum tota actio ſit ſupernaturaliss F. 409. Ex inzæqualitate beatitudinis Sanctorum fundata in divefſitate meritorum fluit Tri- rum, Vir- plex Aureola ſeu gaudium accidentale a bea- ginum & Dokto- rum. Quid ſit. tis de ſingulari quadam victoria perceptum, & in corpus ſpeciali fulgore redundans, ſci⸗ licet Martyrum, Virginum, & Doctorum. Martyres enim vincunt mundum contemptu mortis, qua nullum gravius malum a mundo inferri poteſt. Virgines vincunt carnem, cu- jus illecebris reſiſtunt, unde cantant in cœlo canticum novum. Doctores vincunt diabolum una cum aliis verbi Dei miniſtris & Interpre- tibus, cum e cordibus hominum eum expel- lIunt, adeoque cum ad juſtitiam erudiant mul- tos, quaſi ſiellæ in perpetuas ternitates ſulge- bunt. Dan. 12. Sed Aureola debetur victori- bus: Nam non coronabitur, niſi qui legitime certaverit. 2. Tim. 2. Ergo hi aureolam acci- pient. Schol. Hæc aureola proprie eſt in anima, quia eſt gaudium de operibus victoriofis: ſed ex hoc gau- dio reſultat etiam aliquis decor in corpore: unde valde probabile eſt, quod claritas gloriæ efformet in capite Virginum coronulam albam: in le ar- Nu Uuty lubvir dis in pre ided durn 1 et bo lo , Lecernit 4 WI, un . I pof Dnine ler loens Conyine tonis Quo ( pecc füm e) darann, lret 1 I Il tinr uhn Gtetpo⸗ CruI. dta Nertettio a W! AoGon Huit 1 leäher Aepnn, Gars, Dodoen Cfenu. ANN fnenn’ eInteyyr nn eihe⸗ Ciantmnn ltr ſ r il, i n. en 1, C 4 ſerkoe gin . ce: l . e eKom. in ⸗ N De ultimo Fine hominis & Beatitudine. 787 Martyrum purpuream, & in capite Doéctorum ſubviridem. H. 410. Quia homo perfectam hanc beatitudinem gudicium in præſenti vita habere non poteſt, (H. 396.) vParticula- ideo priusquam eam conſequatur, morien-“ ſa dum illi eſ; (H. 270.) & quia terna vita eſ⸗ rir. eſt bonorum operum præmium; (HG. 383.) quo an homo dignus ſit, Deus judex juſtus decernit, hinc Judicium particularz, in quo ſententia illi fertur, ſtatim poſt mortem ſe- quitur. Hoc indicat Eccleſiaſtes c. 11. In ine hominis denudatio onerum illius. Et Hebr. 9. v. 27. tatutum eſt ommnibus hominibus ſemel mort, voſzi hoc autem judicium. Quare hoc ju- dicium particulare ſtatim, juxta citatum tex- tum poſt mortem erit, ubi anima ſuperno lumine irradiata omnia minima etiam totius vitæ peractæ peccata & bona diſtincte cogno- ſcens conſcientia propria eam accuſante & convincente, æternæ vel ſalutis vel damna⸗ tionis ſententiam excipiet. Quogſi igitur anima juſti àb omni næevo Et juſti & peccato pura æternæ ſuv ſalutis ſenten- inventi tiam exceperit, ſtatim beatitudinem ſuam, atin claram ſellicet Dei viſionem conſequetur. Ita earktece⸗ docet imo. S. Scriptura 2. Cor. 5. V. I. ci- e vo⸗ 40. O. Scriptura 2. 5. V. I. ſequentur. mus, guoniam ſi terréſtrie domus noſtra hujus ha- bitationis diſſolvatur, quod di:ficationem e Deo habhemus, domum non manuſabtam ,ternam in calit. Et quidem in hanc domum ſtatim poſt D d d 2 mor⸗ 7838 Caput VII. mortem recipiemur; nam ſequitur v. 4. Nam & in hoc ingemiſcimus, habitationem noſtram, quæ de cœlo eſt, ſuperindui cupienter. Et v. 8. Audemus autem, & bonam voluntatem habemur, magir peregrinari a corpore, & præſentes eſſe ud Dominum. Hoc vero optandum non eſſet, niſi ſtatim a morte viſio beatifica nobis con- cederetur. Unde hoc deſiderium exprimit idem Apoſtolus Philip. r. Cupio diſolvi, & eſſe cum Chriſto. Rurſus Apoc. 7. v. 9. dicun- tur Sancti ſtare amicti ſtolis albis ante thronum Dei, & in conſpettu Agni. Et c. 14. V. 13. Amodo jam dicit Spiritur, ut requieſcant a labo- ribus ſuis, opera enim eorum ſequentur illos. Et Chriſtus bono Latroni dixit. Luc. 23. v. 42. Hodie mecum eris in paradiſo. 2do. Patet ex P. P. Szculo I. Hermas 1. 3. ſimil. 8. docet, omnes pie obeuntes jam in cælis coronari. Item S. Clemens ep. I. ad Cor. vid. Analuſ. P. P. Sceculo 2. Athenagoras ait, nos hac vita defunctos in meliori vita apud Deum effe. Sæculo 3. S. Cyprianus in exhort. ad Mart. ait: Terrie repente ſubtraheris, ut in re- gnie cleſtibus reponarir. Sæculo 4. S. Am- broſius l. de bono mortis: Hanc remuneratio- nem habent juſti, ut videant faciem Dei &c. 3tio. Accedit Goncilium Florentinum in decret. unio. Et Innocentius III. c. cum Martha. de celebr. Miſſa. imo cum joannes XXII. hanc quæſtionem in controverſiam adduxiſſet, Be- nedictus XII. in extrav. Benedibktur Deus, rem defini vit, & contrarium hæreticum declaravit. Ato. Ratio eſt, quia impii ſtatim poſt mortem vadunt ad poenas: Ergo juſti ad præmia, a — Nu Gllbus ,go Ulul ex hettifie⸗ eol, . Künds, Dote deati 40 n expect ſn i : 6.25. dex: conſt tur, Nien Geit 4 1 udo les ei e 190 jbente tar nun vel ek Canim Mthen Catione cclent lecepe tudine lV.I. s ſib⸗ don cc 1onkum mnime. vel Adri⸗ De ultimo Fine komini: & Beatitudine. 789 4 gquibus nihil eos retardat: nihil ex parte coœ- ußin, li, quod Deus nobis per Chriſtum reſeravit: nihil ex parte corporis, quod ad viſionem hum, beatificam non eſt necefſarium. ente Sohol. I. Nonnulli antiqui Patres, S. Ireneæeus, S. Ju-Solvuntus Lon eke ſtinus, Lactantius &c. & nonnulli Græci, tem- objeſtio- bs pore Concilii Florentini docuerunt, animarum nes. N ti beatitudinem & Viſionem beatificam differri usque ſag9 ad ultimum diem judicii, cum illæ interim in Yilic occultis receptaculis oceluſæ Judicis adventum 9. ir expeétent. Nam I. Matth. 20. v. 8. dicitur: Cum te uom ſero faſtum eſſet, dicit Dominus vineæ procuratori 4. h Juo: Loca operarios & redde illis mercedem. Et otte c. 25. V. 34. In extremo Judicio dicet modo Ju- er dex: Venite.. poſſidete paratum vobis regnum a .e conſtitutione mundi. Item Hebr. 1I. v. 39. dici- ,1 tur, quod Sancti V. T. non acceperint repromiſ- Me ionem, Deo pro nobis melius aliquid providente, 16 Cet ut non ſing nobis conſummarentur. Et 2 Tim. 4. 8 N dicit Apoſtolus coronam juſtitiæ ſibi reddendam 4 a juſto Judice in illa die. Et I. Joan. v. 2. Simi- 4 les ei erimus, cum apparuerint. Unde Apoc. 6. t, v. 9. &c. clamantes vindicari ſanguinem ſuum, Pl ben. jubentur ſuſtinere modicum tempus, donec implea- erkot1 tur numerus fratrum ipſorum. RÆαε . Matth. 20. D N vel eſt fermo de beatitudine completa & corporis 64. & animæ: vel per veſperam intelligitur judicium . particulare: vel parabola explicari poteſt de vo- NNee atione gentilium, qui etiam fero venientes ac 6e = Eccleſiam ob heroica opera cum aliis mercedem in d receperunt, Matth. 25. ſermo item eſt de beati- loctr 6 tudine corporis. Hebr. 1I. ſenſus eſt, animas l be V. L. ante aſcenſum Chriſti in coœlum promiſſio- eg, nes fibi factas non accepifſe: & quando dicuntur let, non conſummandæ ſine nobis, ſenſus eſt, non u,I conſummandas efſe felicitate completa corporis & Leclatata animæ. 2 Tim. 4. Apoſtolus loquitur de die mor- K mott tis; vel ſi loquatur de extremo Judicio, intelli- tenin: gitur de felicitate corporis. I. Joan. Z. ſenſus eſt: 1 dd ¾ non- 790 Caput VII. nondum apparuit, quod erimus in futuro Sæculo, cujus modo ſpem habemus; ſed ſi apparuerit, tunc erit, quando fimiles ei erimus non tantum ſanétitate, ſed & beatitudinis æternitate. Deinde cum Chriſtus apparnerit, beatitudine completa corpore, & anima ſimiles ei erimus. In Apoca- lypſi clamor ſanéctorum exprimit ardens eorum deſiderium, corpus reſumendi, in die judicii ex- plendum. II. In pluribus Liturgiis S. Jacobi, Ba- filii &c. fiunt preces pro Sanétis, ut eos beata retributio comitetur; ut illis Sacrificium profit ad gloriam, ut earum animabus donetur requies. Reſp. In his Liturgiis petitur major Sanétorum gloria accidentalis, major cuitus in Eccleſia, & imitatio. Subinde deprecamur Sanctis requiem, dum indiſcriminatim pro omnibus mortuis ora- mus, quia inter illos ſunt animæ Purgatorii, vel Sanétis requiem precamur, gloriam corporis ex- petentes. III. S. Hilarius in Pſ. 120. ait: juſto- rum animas in ſinun Abrahæ locari, & nondum recipi in regno Dei. Et in Pfſ. 130. ait, eas ad inferos deſcendere. S. Chryſoſtomus hom. 39. in 1 Cor. Sine carne anima admirandis illis honis non fruetur. S. Ambrofius l. de bono mortis do- cet, animas receptas in quibusdam promptuariis extremum Judicium expeétare, & eas ad inferos deſcendere & 2 c. I1. inter ſe tem oOrdines læti- tiæ juſtorum non recenſet vifionem beatiſicam, imo ait, eas gloriam ſuam previdere, & ad eam feſtinare. Et l. de Cain & Abet c. 2. vult. ani- mam poſt finem vitæ ſuſpendi futuro ambiguo. S. Auguſtinus ſerm. 259. ait: poſt giei judicii ven- tilationem celebrandäum eſſe sabbatismum in terra. Et 1. 12, de Civ. c. 9. in ſecretis receptaculis piorum animas locat. Et tr. 49. in Joan. ait, reſervari ſingulis gloriam poſt reſurrectionem. S. Bernardus ſerm. 2. de O. O. S. S. ſcribit, quod Sanktorum animæ ante diem judicii non converten- tur in requiem ſuam. Et ſerm. 3. eas modo poſt diem judicü introire in demum Dei: & habere eas rugam Deul IUgam goit r⸗ ſen ſir amima Dei e retio Chrik ſoſtor corpo Mre Dls Alene Ti inte eie Ien à Ton eN iem mima: Wexitn Mvel dinr nus in lenari non v manſio corpor mam & ineligi 30 r Corpon ia a tum g tum 4 VeerO c0 lol 2, um le pn UII. unn ſer De ultimo Fine hominis & Beatitudine. 79I. lei rugam ante illum diem. Reſp. S. Hilarius diſtin- nit, gyuit regnum Chriſti a regno Dei: in regno Chriſti norte ſeu ſinn Abrahæ per viſionem beatificam manent e N animæ usque ad conſummationem Sæculi in regno e N Dei conſtituuntur per glorioſam corporum reſur- In A rectionem: dicit etiam animas ad inferos exemplo tens en Chriſti deſcendere, non vero ibi detineri. S. Chry- indicie ſoſtomus negat gloriam animæ in hypotheſi, quod aoodi, corpora non reſurgant, non quod anima ſine cor- tenk ppore coronari nen poſſit, ſed ideo, quia ſi una m Not! pars non coronetur, dicere quis poſſet, quod nee Ur redi altera coronetur. S. Ambroſius per illa promptua- neton ria intelligit diverſas manſiones in cœlo, & vult Celela, eas ad inferos deſcendere, non tamen ibi manere. s ellin Item a ſeptem illis ordinibus viſionem beatificam notns a. non excludit, nam n. 49. ait: hanc remunera- gtai, N tionem Khabent „ At videant faciem Dei: Denique Colonsti anima ante diem judicii in omni ſtatu ſuſpenſa eſt: 0. At: in exitu e corpore, timore ſententiæ æternzæ ſa- lutis vel damnationis: in purgatorio, incertitu- dine durationis poœnarum: in coelo expectatione Hon udicii extremi, quæ omnia neſcit. S. Auguſti- nus in citato ſermone tenebatur adhuc errore Mil- lenariorum: At in l, de Civ. anceps eſt de loco, MN. Orte ene non vero de gloria; & forte per abditas ſedes 2d ien manſiones coœleſtes intelligit: & tr. 49. de gloria riins K corporis loquitur. S. Bernardus per requiem ple- betlinn, nam & domum Dei gloriam animæ & corporis Aden intelligit, & per rugam naturalem inclinationem ad corpus. IV. Abſonum videtur animam ſine corpore coronari. Reſp. Conveniens eſt, tum quia anima eſt cauſa principalis bonorum operum: tum quia bona ſola voluntate ſine corpore efficit: tum quia anima ſeparata eſt capaz gloriæ, non 3 vero corpus ab anima ſeparatum. on Schol. 2. Inter illos, qui animas modo poſt extre- An Joam⸗= rhi⸗ Cl mum diem ad viſionem beatificam admittendas nes XXII. mtren eſſe putarunt, a nonnullis recenſetur Joannes contra- minH XXII. Papa. Verum licet Joannes XXII. in rium de- hiee eam ſententiam vehementer propenderit, uti finiverit. D dd 4 patet 1g⸗ „ 792 Caput VII. N patet ex Odorico Raynaldo auétore coævo, qui del refert, Joannem hanc ſententiam in Feſto O. O. ſentel S. S. Dom. 3. Adv. & in Vigil. Epiph publice Nite in concione retuliſſe, & ſæpius in Curia ooram ſture Cardinalibus ventilaſſe; uti etiam teſtatur conit- 0 nuator Chronici Guillelmi Nangii ad annum 1333. Jonnh & Gobelinus ætat. 6. c. 17. &c. Nihilominus Vlon hanc ſententiam nunquam afſertive docuit, nec Tecit unquam ut fidei dogma credendum definivit. Pa- alin tet hoc r. ex proteſtatione ipſius Joannis facta nt coram Cardinalibus a. 1334. quam refert Benedi- tien tus XII. in diplomate, ubi ita ait: Proteſtamur 12 zapreſſe, quod gquidquid in quæſtione ſeu materia Putet viſiomis anmarum. . diximus, allegavimus, pro- 1.I. voſuimus, non intendentes aliquid determinare, Mlllie vel decidere ſen eredere, quod eſſet quovis modo ne cripturk S§. obyium vel contratium orthodovcc d Fdei:. . Et ſi forſan in prædifbtis ſermonibus vel Hgn collationibus aliqua, quæ vel Scripturæ §. vel fidei e orthodoæ quovis modo eſſent, vel viderentur, ob- Ani via, ipſa præter intentionem a nobis fuiſſe prolata Clot Aicimus E; Aßſerimus, ague revocamls preſſe . is non intendentes illis adhgrere, nec ea in præſenti zuu defendere, nec in futurum. Patet 2. ex alia pro- teſtatione Joannis, quam morti proximus coram Cardinalibus 3. Dec. fecit, ubi profitetur, ſe cre- dere, quod animæ ſeparateæ & purgatæ Deum ſicr, clare facie ad faciem videant, & ſi quid ipfi con- lete trarium exciderit, expreſſe revocat. Rurfus in ann epiſtola ad Philippum Franeiæ Regem expreſle z teſtatur Joannes, qnod multi Cardinalium pro & i contra de hac materia locuti ſint, ut veritas ple- ſein nius inveniri poflit: & negat: quod Miniſtrum 1 6 Minoritarum Pariſios miſerit ad aſtruendam illam ſententiam, ſed rogat, ut cuilibet permittat di- 4 i cere de hac re, quid verius exiſtimaverit, donee Ruor fuerit ordinatum per ſedem Apeſtolicam. Denique Benediétus XII. Joannis ſucceſſor in Bulla: Bene- eo 1 dictus Deus expreſſe teſtatur, quod Joannes Car- ia ge dinalibus, Prælatis & Magiſtris in Theologia man. Eun dave- i De ultimo Fine hominie & Beatitudine. 793 erd n daverit, ut ſuper prædicta viſione deliberate ſuam o .0. ſententiam dicerent, ut ille controverſiam defi- me nire poſiet, quod tamen morte præventus præ- runn ſtare non potuit. Ex quibus patet, Gerſonem tut t & Okam ex falſis rumoribus deceptos eſſe, dum nomn 1 Jcannem XXII. in hac materia abfolute erraſſe ihilonn volunt, dum res nec ab eo definita, fed tantum recitando allata fuerit. Juſſit quidem ſententiam bivit affirmativam tenentes incarcerari, ſed quia eam enns . t de ſide tenendam proponebant, & contra ſen- . At Dert. tientes anathematizabunt ante definitionem Eccle- Poliſim ſiæ. Philippus Galliæ Rex non Joanni, uti falſo Vn ant putat Petrus de Alliaco, ſed Miniſtro Generali nus p⸗ F. F. Minorum ſententiam de dilatione viſionis bermunne, publice prædicanti rogum intentavit, nam Joan- 4 nes in ſua ad Regem epiſtola harum minarum ſihi faétarum, nec alius Auétor coævus meminit, & ſiquidem fibi faétæ fuiffſent, Rex a falſo rumore de Joanne ſparſo decipi potuit. Vid. Cl. P. Gaz- Zaniga. Schol. 3. Joannes Cadonici Canonicus Cremonenſis An Juſii in libro, cui titulus: Vindicic Auguſtinianæ ab V. F. do- ir ti imputatione regni millenarii. D. Muratorius & nati ſint ex Aie CI. P. Feltri, ex aucéctoritate S. S. Auguſtini, viſione Uns ee Chryſoſtomi & Hilarü contendunt Juſtorum vete- beatifica. tur, ete⸗ ris Teſtamenti, animas plene purgatas ſtatim poſt te m mortem beatificam Dei viſionem conſecutas fuiſſe. Hid iien⸗ Verum licet Scripturarum oracula in hac re non Nin admodum ſint conſpicua, & quæ de Sanétorum n ere ab inferis liberatione dicuntur de animabus in pur- ſiam got gatorio degentibus accipi queant, nec explorata etitoe ſit omnino traditio, uti notat Cl. P. Bertieri in 4 Muin Th. dogm. tom. 2. nihilominus tamen communis enCin eſt Theologorum ſententia, veteris Teſtamenti Pritut e: juſtorum animas propter obſeratas adhucdum ob eiteAe Adæ peccatum coœli januas in quodam remoto n Verige loco ſinu Abrahæ dicto in ſpe venturi Liberato- lar Bene ris detentas fuiſſe, ubi a ponis & omni animi nres 1 verturbatione liberæ ſolamen quidem ae quietem ogin obtinebant, beatifica tamen viſione necdum dona- ſe D dd 5 ban- 794 Caput VII. bantur. Id quod colligitur ex his S. Pauli verbis: Wovi Teſtamenti mediator eſt (Chriſtus) ut morte intercedente in remiſſionem earum prævaricatio- num, quæ erant ſub priori Teſtamento, repromiſ- ſionem accipiant, qué vocati ſunt ternæ hæredi- tatis. Hebr. 9. v. 15. Item jucta fidem defundi Junt omnes iſti non acceptis repromiſßionibus, ſed a longe eas ſpicientes & ſalutantes, Deo pro nobis melius aliquid providente, ut non ſine nobis con- ſummarentur. Ib. c. II. v. 13. Vide Mamachium in libr. de animabus juſtorum in ſinu Abrahæ ante Cuhriſti mortem expertibus beatæ viſionis Dei. G. 412. Purgato Quodſi vero juſtorum animabus poſt mor- rium da- tem nonnihil expiandum fſuperfit, illud pœ- zur. nis prius expurgare tenentur, antequam ip- ſis concedatur, aperto Dei conſpeétu frui, quod fit in Purgatorio, qui eſt locus, in quo juſtorum animæ detinentur, donec juſtitizz Divinæ plene ſatisfecerint, vel pro aliqua poena temporali, quæ ipſis poſt condonatam culpam ſolvenda ſupereſt, vel pro levioribus illis dum viverent nondum remiſſis. Proba- tur hoc Imo. ex S. Scriptura Matth. 12. v. 32. Quicunque dixerit verbum contra Kilium hominit, remittetur ei: Qui autem diwerit contra iri- tum &. non remittetur ei, neque in hoc ſœculo, nequt in futuro. Ergo dantur peccata, quæ in altero ſæculo remitti poſſunt, non in in- ferno, ex quo nulla eſt redemptio: Ergo in Purgatorio. Dein 1 Cor. 3. v. 15. dicitur: Vniuscujusque onus, guale ſit, ignis probabit.. ſi cujus opus arſerit, detrimentum patietur: ipſe autem ſalvus erit, ſic tamen quaſi per ignem. Ex — Deud HE (— Neccata Per ign non t funt: opetn gata locns robet elet er eo rur e (lemede lonae ſerius in or. ſn Nlin Fee. 5. ui te inen re lkntio d. luſo 4(1 dii r & on ore n. tunn, ſuiuro (leto 6 Enamn Wde reii: lamaclun Nrula Vii. Mno⸗ ilu⸗ egnun ⸗ Ettn in in 1o Al dona eions , Mr INY ,MNn G ſua, 4ta, voninl Eie 11 (idimt r: N 1. iget . ) De ultimo Fine hominis & Beatitudine. 795 Ex quo conſtat, in futuro ſæculo quædam peccata remittenda eſſe eorum, qui ſalvi fient per ignem: Sed hic ignis non erit infernalis: non tribulationes hujus vitæ., quæ tranſie- runt: non ignis ultimæ conflagrationis, qui opera non purgabit, niſi quæ necdum pur- gata fuerint: Ergo ignis Purgatorius. Hic locus juxta Eſtium ſatis ſolide Purgatorium probat, licet ob variantes explicationes In- terpretum non omnino inviétum argumentum ex eo deduci D. Tournely putet. 2do. Pro- patur ex Traditione. Szeculo 2. hoc docet Clemens Alex. ſtrom. J. 7. Tertullianus 1. de Monogam. Sæc. 3. S. Cyprianus ep. 66. in- ferius citandi. Szæc. 4. S. Gregorius Niſſ. in or. pro mortuis ait: Mon voterit a corpore egreſſus Divinitatis particepe ſieri, niſi maculag animo immixtas Purgatoriur ignis abſtulerit. Szæc. 5. S. Auguſtinus hom. 16. in 1. So. hom. Qui temporalibus pœnis digha geſſerunt, per ignem quendam purgatorium tranſibunt. Sæc. 6. S. Gregorius M. 1. 4. dial. c. 30. In qua ſen- tentia datur intelligi, quasdam culpas in hoc ſeæ- culo, quasdam vero in ſuturo poſſe laxuri. Tra- ditio reliquorum ſæculorum manifeſta eſt, & S. Bernardus Serm. 66. in Cant. ait: non credant, ignem Purgatorii reſtare poſt mor- tem . . qucærant ab eo, qui dixit, quoddam pec- catum eſſe, quod neque in hoc ſæculo, neque in futuro remitteretunr. Hinc Tridentinum in de- creto de Purgatorio Epiſcopis mandat, ut ſanam doctrinam credi, teneri, doceri & ubique prædicari ſtudeant. Difficiliores & ſubtiliores quæſtiones apud rudem plebem, a po- 796 Caput VII. a popularibus concionibus ſecludant: incerta, & quæ ſpecie falſi laborant, evulgari non permittant: ea vero, quæ ad cbrioſitatem quandam & fuperſtitionem ſpectant, vel tur- pe lucrum ſapiunt, tanquam ſcandala prohi- beant. 3tio. Ratio petitur tum ex levitate peccati venialis, tum ex reſidua poœena poſt dimiſſam culpam, de quo alibi: Si quis au- tem cum his e vita decedat, nequit venire in infernum, quia adhuc manet amicus Dei: neque ſtatim in cœlum, in quo nihil coin- quinatum introibit: Ergo in Purgatorium. Solvuntur Schol. Aetius teſte S. Epiphanio hær. 75. Walden- objeRio- nes Lu- therano- em. ſes, teſte Guidone in ſumma de hær. Apoſtolici, teſte S. Bernardo ſerm. 66. in Cant. Lutherani & Calviniſtæ purgatorium negant. I. Quia peccata in altera vita expiari non poſſunt, nam nec opus, nec ſapientia, nec ſcientia erunt apud inferos. Eccl 9. v. 10. Et quocunque ceciderit lignum, ibi erit, c. 1I. v. 3. Imo S Scriptura duos tantum ordi- nes e vita decedentium aſſignat, juſtorum & im- piorum Matth. 25. & Apoc. 14. v. 13. dicuntur beati juſti, qui in Domino moriuntur. Deus etiam non recordatur iniquitatum vere poœnitentium. Ezech. 18. v. 21. & cum dat diloktis ſuis ſom- num, ecce hærzäditas Domini. Unde Chriſtus bono Latroni dixit: hodie mecum eris in Paradiſo. Ergo juſti non detinentur in Purgatorio. Rſp. Salo- mon Eccl 9. illa verba dicit ex perſona impio- rum, & infernum & Purgatorium negantium. S. Gregorius M. l. 4. dial. c. 39. illa verba ani- mabus Purgatorii applicat, quæ nihil amplius mereti poſtunt. Auſter & Aquilo Eccl. 11. deno- tat duo loca ultimata, quæ non excludunt locum intermedium, ſeu Purgatorium. Chriſtus Matth. 25. loquitur de extremo judicio, ubi nullus amplius locus Purgatorii erit. In Apocalypfi ſermo e nort merit ode MüN Por M al, gin Uce r. uͤnt, inl juſtit Por ru Dtet r Uati ln De ultimo Fine homini, & Beatitudine. 797 let, de perfecte juſtis, quibus nihil in Purgatorio gii n luendum reſtat. Ezechiel loquitur dei oblivione ohtten quoad poznam æternam, non vero quoad tem- . poralem in vita necdum deletam & in Pſ. 126. “ ſermo sſt de juſtis ſine omni reatu pornæ tempo- le ralis decedentibus: Latronis autem boni pœni- leit tentia tanta fuit, ut omnem & culpam & poenam Cenn N deleverit. II. Græci a Latinis differunt in dog- mate de Purgatorio, de quo in Concilio Floren- it ren tino multum diſputabatur. Keſp. Diſſenſio ſolum Cnsl eſt circa locum & genus pœnzæ Purgatorii, & g quomodo ex S. Scriptura probetur. Græci certe il l in omnibus ſuis Liturgiis pro mortuis oranf. III. flocn. S. Auguſtinus in Ench. c, 68. dubitare videtur de Purgatorio, & P. P. communiter docent, non eſſe locum ſatisfactioni poſt vitam. & ρ%6. S. Au- guſtinus ſolum dubitat, an nimia adhæſio ad res temporales igne puniatur: & P. P. docent remiſ- Mkenni Püent ſionem culpe mortalis, & poenze æternæ poſt aieſn mortem non dari. IV. Poſt mortem non datur rbas meritum: Ergo nec ſatisfactio, alias etiam dœ- 7 n mones ſatisfacerent. Unde ſicuti impii ſtatim dam- N nantur, ita juſti ſtatim præmiantur, quia Deus nn e⸗ pronior eſt ad præmiandum quam ad puniendum. ncnr Keſo. Ad meritum requiritur libertas, non vero 1 ei ad ſatisfactionem: doëmones vero non ſatisfaciunt, ac. quia in jis reatus culpeæ manet. Impii ſtatim poe- hniin “ næ rei ſunt, juſti vero non ſtatim præmio digni intr ſunt, ſi quæ maculæ iis adhæreant, quæ bonita- nind tem Dei impediunt, ne eos ſtatim præmiet, ut juſtitiæ ſatistiat. . . ſon i O. 413. rhs. orro animæ in Purgatorio exiſtentes vi- Anima m vorum precibus & ſuffragiis juvari poſſunt. Pur gato- r“. Patet hoc Imo. ex 2. Machab. 12. v. 43. Ubi vit de- mban udas ſabla collatione duodecim millia drachmas lum prer rlehd argenti miſit Jeroſolymam offerri pro peccatis Lar: Haf. mortuorum ſacrificium. Et v. 460. anbta rkoſun. 798 Caput VII. SG&& ſalubris eſt cogitatio pro defunktis exorare, ut a peccatis ſolvantur. Ex quo conſtat 1. poſſe mortuos poſt hanc vitam a peccatis ſol- vi. 2. Sacrificia & orationes mortuis pro- deſſe. 3. Omnes peccatorum reliquias non ſemper per mortem expiari. 4. Locum eſſe, quem Purgatorium dicimus, in quo animæ pro his pœnis ſatis patiantur. Authentiam hujus libri probavimus. (G. 7.) Reſpondet Brucknerus: illa verba: Sancta & ſalubris eſt &c. eſſe adjectiva, & in Græco Autogra- Pho non legi, & ſenſum eſſe: Sancta cogita- tio eſt judicare, optimam gratiam repoſitam eſſe iis, qui cum pietate dormitionem acce- perunt. Verum citata verba legunt omnia exemplaria, uno excepto, & illa mutatio ſenſum non mutat, ſed propoſitio dogmatica ſenſum univerſalem facit. 2do. patet ex Tra- ditione. Szeculo 2. Tertullianus I. de cor. mil. c. 3. ait: Oblationer pro defindir, pro natalitiis annua die ſacimus. Et l. de Monogam. ait: Vidua pro anima ejur, viri, orut, & re- Frigerium interim adpoſtuiat ei. Sæculo 3. S. Cy- prianus ep. 66. prohibet pro defuncto Victore Sacrificium offerri, quia contra legem Fau- ſtinum Presbyterum ad tutelam nominavit. Szæculo 4. S. Ambroſius pro defun cto fratre ſuo Sayro & Valentiniano, Gratiano & Theo- doſio defunctis ſacrificaſſe legitur. Notum eſt, quod refert S. Auguſtinus l. . Conf. Monicam matrem ſuam vehementer rogaſſe, ut ſui memoria ad altare fieret; & oblatum AR pro ea ſacrificium pretii noſtri, ait S. D. c. 12. dem probat in I. de cura pro mortu. & ſerm. Nn ſen. 1 ſſrh it db Palmor tak . ſoleban Gdibrs ſtem 1 ferent, Hyrum, CInn vet unc al lenle). hosar fult, Noopi, inlone er ihſ tuos Pr d.Chr chanit ttt ex unbin Animnis adman Linenle em ge Dkation lnnoee eluncte ln de i ndr Mohdnn Rm, ctr. eil tnier Glint cumnt no wthentn Reſpone NH 4 coN. tepoſt gen en Unt onn Mltt nnute etale , de r, lonogn . 6 ⸗ 0 oe en Un Dninant o t CINr. Moun 9 Cont nltle⸗ lotun Dol, Ntu. ſen De ultimo Fine hominis & Beatitudine. 799. ſerm. 172. ait. Hoc a Puatribur traditum uni- verſa obſervat Eccleſia. Eadem Traditio con- ſtat ab exequiis mortuorum olim cum cantu Pfſalmorum & precibus celebratis, uti teſta- tur S. Hieronymus in vita S. Pauli Eremitzæ: ſolebant etiam pauperibus convivia dari: de quibus S. Chryſoſtomus hom. 32. in Matth. Item ut frequentiores pro mortuis orationes fierent, ſolebant ſepeliri jux? Baſilicas Mar- tyrum, quæ loca Coœmiteria vocabantur, cum vero etiam in Eccleſia ſepeliri vellent, hunc abuſum reprehendit Concilium Bracca- renſe I. c. 36. & in Concilio Triburlenſi c. 17. Moguntino c. 52. & Meldenſi c. 72. ſtatutum fuit, ne quis in Eccleſia fepeliretur, niſi EKpi-= ſcopi, Abbates, & viri Eccleſiaſtici meritis inſignes. Catholica Traditio etiam colligitur ex ipſis ſuperſtitionibus, qua nonnulli mor- tuos pro eorum liberatione baptizabant teſte S. Chryſoſtomo in c. 15. I. Cor. Alii S. S. Eu- chariſtiam in eorum os infundebant, uti pa- tet ex Concilio Carthaginenfſi III. c. 6. Quzæ omnia probant, quam alte inſederit eorum animis opinio, mortuos vivorum precibus adjuvari. 3tio. Patet ex Conciliis, Cartha- ginenſe III. c. 29. decernit commemoratio- nem defunctorum pomeridiano tempore ſolis orationibus faciendam eſfle. Lateranenſe ſub Innocentio III. cap. 66. preces pro requie defunctorum approbat. Florentinum decre- tum de Purgatorio ſeſſ. ult. edidit, cui etiam Græci ſubfſcripſerunt. Tridentinum ſeſſ. 22. ait, Sacrificium Miſiæ pro defunctis in Chriſto nondum ad plenum purgatis rite juxta Kho. olo⸗ 800 Caput V. UI. . ſtolorum traditionem offerri. Ato. Credimus communionem Sanétorum, qui communi charitatis vinculo colligati mutuam ſibi opem ferunt: Sed ad hanc communionem etiam animæ in Purgatorio ſpectant, utpote mem- pra Eccleſiæ, quæ prout triumphat in cœlo, militat in terra. & purgatur in Purgatorio, una eſt quoad ſubſtantiam, & diverſa tantum quoad modum & ſtatum, Ergo animabus in Purgatorio precibus noſtris opem ferre poſ- ſumus. Solusstaédiy Schol. I. Proteſtantes negant, animas in Purgatorio objellio= nes. detentas viventium precibus & ſuffragiis juvari. I. Quia 2 Mach. 12. Judas pro vivis, ne eis no- ceret peccatum occiſorum, ſacrificia obtulit: tum quia v. 41. laudant Deum, quod eos juſte ob pec- catum puniverit: tum quia Judæi ad preces con- verſi rogaverunt, ut patratum delictum oblivio- ni detur v. 42. & Judas hortabatur populum, con- ſervare ſe ſine peccato, ne vivis id accideret, quod Iraelitis accidit ob furtum Achan Joſ. 7. v. 12. tum quia in Græco non dicitur pro pecca- tis mortuorum, ſed ſimpliciter pro peccatis: ze=- õ gααNiα gocie“, zum Suͤndopfer. Imo Judas non potuit pro his mortuis orare, quia erant æternum damnati; tum quia, gravem le- gem Deut, 7. v. 25 latam violarunt; cum de do- nariis idolorum aliquid abſtulerunt, v. 40. tum quia de hoc peccato ante mortem non doluerunt, Ccum illa donaria ſub tunicis interfectorum illorum reperta fuerint: tum quia ſolum orarunt, ut poœ- næ inferni illis mitigarentur, quod fieri poſſe do- cet S. Auguſtinus in Ench. c. 1Io. Origenes I. 3. de princ. c. 6. Magiſter ſententiarum l. 4. d. 45. Reſy Judæi laudant Deum, quod eos pœna tem- porali puniverit, pro qua tollenda preces offe- runt, & rogant, ut a pœenis Purgatorii defuncti liberentur. Joſ. 7. v. II. Deus expreſſe dixit; quod Juodd Pulo noñ quo⸗ dum bus tis hat Ei E en ler, glin g domr wne lMum We ud miti grati ſelie abſie ng he P citur golen & h eX pr Iude tiode Dayi E re guida Aye lum tor. los Em An Neiire Cun Ghen enin te ti inc tgun rtunr imuhst ne o Purgrin ,ne e⸗ Ptoltene te⸗ es n Ci hn,4 n ropen. Nens: 1⸗ efre Nn le ſl afen ⸗ Cmn eetn V. 0 Golven, um in De ultimo Fine hominie & Beatitudine. 801 quod propter peccatum Achan nolit eſſe cum po- pulo, non vero hic. In Græco ly mortuorum non habetur quidem quoad verbum, bene vero quoad ſenſum, imo in contextu etiam quoad ver- bum habetur, nam Judas pro iis obtulit, pro qui- bus oravit; ſed pro mortuis oravit, ut a pecca- tis ſolvantur, uti ipſe Lutherus vertit: darum hat er auch fuͤr dieſe Todte gebetten, daß ihnen die Suͤnd vergeben wurde: Ergo & pro illis obtulit, & quidem pro phyſice mortuis v. 42. die erſchla⸗ gen waren. Rurſus non omnes peccarunt gravi- ter, imo pauci ob igneratam illam legem, vel quia putarunt eam ſe ad ſola idola, non vero ad donaria extendere, nec credebant, illam legem tunc obtinere, quando nullum Idololatriæ pericu- lum aderat: in quo leviter peecarunt; aut ſi gra- viter peccarunt, de hoc peccato doluerunt, nam Judas Divinitus cognovit, eos cum pietate dor- mitionem accepiſſe, & habere optimam repoſitam gratiam v. 45. Retinuerunt quidem illa donaria, ſed ideo, quia peraéta pœnitentia morte præventi abjicere non poterant. Denique citati Doctores, & nonnulla etiam Miſſalia loquuntur de mitigatio- ne poœnarum Purgatorii, quod late damnatio di- citur. II. A facéto particulari Judæ non licet re- gulam univerſalem deſumere, quia falli potuit, & hoc ſine mandato Dei, & ſine exemplo fecit ex propria opinione aXααονoννςò.‧ß Kéſv. Faétum Judæ laudatur a Spiritu S. uti ſanétum & falubre v. 43 Nec hoc ſine exemplo fecit ſequens tradi- tionem Patrum, & praxin ufitatam a Tobia c. 4. Davide 2 Reg. I. & cogitatio ejus dicitur bona & religioſa. III. 2 Cor. 5. v. 10. referet unds- quis que propria corporis prout geſſit ſive bonum, ſive malum. Et Gal. 6. v. 5. Unusquisqut onus Juum portabit. Ergo alienis precibus non juva- tnr. Keſp. S. Paulus in primo loco ſolum innuit, juſtos in altera vita fuffragiis viventium juvari pro menſura bonorum operum in vita factorum, quia chram Inſtit. Theol. Tom. I. Eee Locus, voœna, du- ratio Pur- gatorii. Corpora morigto- rum re- Jurgent. 802 Caput V. II. quia eis nova merita poſt vitam non accreſcunt, G ut juvari a viventibus poſſint. Unusquisque ian etiam onus ſuum portabit, ſive quia propter pro- 8 8 pria peccata punietur, five quia aliorum merltis „ poſt mortem non juvabitur, niſi propria in vita lemm præceflerint: five quia in extremo judicio nemo lLornel aliorum ſuffragiis juvari poterit, ſed quisque ex eg. iis, quæ gefüt in corpore, judicabitur. IV. Me- üſe lius eit per ſe fatisſacere, quam per alium, & mi- . nus præmiatur, qui per alium ſatisfacit: Ergo pro tt defünctis orare non debemus, ne eorum gloriam Mrii minuamus. Keſp. Melius eſt per ſe ſatisfacere in gu vita, ubi fatisfaciendo meremur gratiæ & gloriæ licet augmentum, non vero in purgatorio, ubi animæ Nutur amplius mereri non poſſunt ſan Schol. 2. Nolumus hic curioſe indagare, ubi ſit lo- cus Purgatorii, quæ poena ibi ſuſtineatur; quæ WerI ejus duratio. Hæc omnia incerta ſunt. Alii Pur- iche gatorium in inferno; in aere, alii ſubtus ter- s ram ponunt. Acerbifämam eſſe Purgatorii poœ- Ehet nam ob privationem Viſionis beatificæ nemo du- Cernn bitat. Alii poœnam veri ignis, alii obſcuritatem ſitte & tenebras cum ſummo angore & animi triſtitia dktet addunt. Quanta ſit ejns duratio, quis dicere po- la teſt? Putat Maldonatus poœenas Purgatorii ob ma- 5 zXimam earum acerbitatem ad decem annos ab fls animabus non tolerari. Sed praxis Eccleſiæ huic Cenlos ſententiæ contradicit, quæ anniverſaria pro de- in, funétis ante ducentos & amplius annos celebrat. Utn Verbo: Eccleſia de his omnibus nihil adhuc pro- Clrcun nuntiavit. nulli JO. 414. guia Quemadmodum vero animæ juſtorum om- ded ni næ vo carentes ſtatim poſt mortem. (H. 411.) bCutbin vel ſi quid ipſis expiandum ſuperſit, in Pur- lt. gatorio plene purgatzæ (§F. 412.) mox beati- up. toudinem fuam conſequuntur: ita etiam cor- l⸗ vora ſuam aliquando gloriam obtinebunt: Nen (H. 404.) Gin in D De ultimo Fine hominie & Beatitudine. 803 (F. 404.) Unde corpora mortuorum omnium aliquando refurgent. Hoc oſtendit Imo. S. Scriptura Jobi 19. v. 25. Scio, quod Re- demptor meus vivit, & ¹ n noviſſimo di. 16 de terra Jurrelturus ſum, & ri rſam circumdubor pelle mta. Non loquitur hic Job de liberatione a miſeriis fuis, quia dicit in noviſſimo die ſe re- ſurrecturum & quidem cum pellt ſuu. In He- braico quidem legitur: Poſtea ſuper vulverem ſurget, ſcilicet Redemptor meus. Verum licet in modernis Hebraicis exemplaribus le- gatur ο furget; in antiquis tamen vulga- ta noſtra legit ſe& ſurgam. Quare ſenſus idem eſt, nimirum: Super pulverem ſurgam, id eſt, jſipulchro 1éſurgam, alias enim oculis ſuis Job Redemptorem ſüum non viſurus eſſet. Imo licet etiam ſervemus textum mo- dernum Hebraicum, intelligendo eum de re- ſurrectione Chriſti, ex hag tamen adhue no- ſtra reſurrectio infertur a S. Paulo. I. Cor. 15. V. 12. Et ipfe S. Job. cum oculis ſhis vi⸗ ſurus ſit Redemptorem redivivum, ſane oculos & carnem recipere debet. Rurſus juxta textum Hebraicum loco: Et rurſum circumdabor pelle mea: legunt quidem non- nulli: & voſt cutem meam perjſorarunt hoo: quia 9090 in Piel a 276,) ſignificat perforare. Sed hoc falſum eſt, nam 62 ſignificat cir- cumire, & in hiphil circuindare, ut ſenſus ſit: Et pvoſiquam vellis mea circumiverit hoc, nempe, corpus:; vel in niphal, Poſtquam pel- le mea circumdata ſuerint nempe offa: hoc ſe- quetur. Deinde ſervata etiam illa lectione Eee 2 He- 304 Coaput VII. Hebraica, reſurrectio aperte probatur, nam ſi Job corroſa a vermibus pelle Deum oculis fuis viſurus ſit, pelle ſua rurſum circumdari debet. Eandem veritatem docet Chriſtus Matth. 22. dum Sadducæos reſurrectionem negantes refellit, dicens: De reſurreltione au- tem mortuorum non legiſtis, quoa diltum eſt a Deo: Ego ſum Deus Abraham, & Deus Vaac, & Deus Jacob: non eſt Deus mortuorum, ſed viventium. Ubi ex immortalitate animæ & naturali ejus appetitu ad corpus reſurrectio- nem corporum probat. Idem ex profefſſo do- cet Apoſtolus 1. Cor. 15. Omnes quidem reſur- gemus, ſed non omner immutabimur: in momen- 1o, in illu oculi, in noviſſima tuba, canet enim tuba, & mortui reſurgent incorrupti. Hoc idem docent omnia Symbola, Apoſtolorum, Con- ſtantinopolitanum, S. Athanaſii. 2do. Ra- tionem dat Athenagoras: ſi reſurrectio mor- tuorum futura non ſit, Ergo vel quia Deus non poteſt, quod nemo dicet, cum Deus om- nipotens, qui creavit omnia ex nihilo diſſo- luta etiam reſtaurare pofſſit: Vel quia Deus non vult, quod iterum falſum eſt, quia re- ſurrectio nulli nocet, & eſt digna Deo, ut etiam corpus præmium ſuum accipiat. Vide etiam S. Clementem ep. I. ad Cor. S. Juſtinum Apol. I. Tatianum or. adv. Grac. S. Theophil. Aunt. lI. I. ad Antolyc. S. Irenæum Il. 5. cont. hær. Tertullian. I. de reſurr. carnis. & Minu- cium Felic. in Ocavio in mea Analyſi P. P. Solvuntur Schol. I. Sadducæi negabant refurrectionem mor- tuorum, quos hodie plures naturaliſtæ ſequuntur. I. Quia multa V. T. teſtimonia conciliari non poſ- ſunt ind ut⸗ Mi Kin Tan- Dhol reſ ter lu/ mii lon or De ultimo Fine hominis & Beatitudine. 8051 un ſunt cum fide refurreétionis. Pf. r. non reſurgent nGlis impii in Judicio. Pſ. 77. dicuntur Ifraelitæ Spiri- reumntai tus vadens, & non rediens. Pf. 113. Won mortui laudabunt te Domine. Eccl. 3. Unus imieritus eſt hominum & jumentorum. Reſp. Impii non reſur- gent in Concilio & judicio juſtorum: vel juxta Hebraicum: impii non fuſtinebunt ſe in judicio, id eſt, defendere ſe non poterunt. Per Spiritum r Yr vadentem, & non redeuntem intelligitur fluxa ,n, vita corporalis. Mortui non laudant Deum cultu publico, ſicuti viventes. Unus eſt interitus ho- 7 ninel minum & jumentorum quoad corruptionem cor- bttetie poris, non quoad reſurrectionem. II. Reſurrec- eſlo dr tio carnis nocet animæ Sanéctorum, quæ fine car- 1 ſr . ne & Angelis eſt Deo ſimilior. „e p. Anima in monne corpore eſt perfectior, quia habet omnia ad natu- eas ræ ſuæ conditionem requiſita, utpote pars com- Nce poſiti: imo corpus poſt reſurretionem glorioſum Neitn animam nullo modo aggravat. III. Sic caro re- ,Cor ſurgeret, & non reſurgeret, quia non foret ea- n N⸗ dem caro. Quæſo! Undenam reſument illi ſuam io e carnem, quæ ab Antropophagis vorata, & in eo- Hia De rum ſubſtantiam converſa fuit. eſp. Non foret eadem caro ſtatu & qualitate, bene vero ſubſtan- ebſt tia: ſane homo in vita mutatur corpulentia, di- lo G. gnitate &c. & tamen manet idem ſubſtantia. De- in Deus inde in hypotheſi carnis ab Antropophagis devo- Uinl. ratæ illa caro datur homini reſurgenti, in quo eo. primitus cepit eſſe caro humana, juxta S. Augu- ſtinum 1. 22. de Civ. c. 19. Vide cit. Athenago- ram. Clinmn Schol. 2. Eſt de fide, quod in reſarrectione anima Qualia heoyn. reſumat idem numero corpus, quod habuit in corpora 5. Al. terris, uti patet ex citato Jobi textu: rurſum cir- roſurgent. Mun⸗ cumdabor pelle mea, & in carne mea videbo Deum . meum: quem viſurus ſum ego ipſe, & oculi meit conſpekturi ſunt, & non alius. Et 1 Cor. 15. Opor- no⸗ tet corrupiibile Hoc induere incorruptionem. Et Uuntut Concilium Lateranenſe IV. fub Innocentio III. on wo c. I. definit, omnes mortales cum ſuis propriis l Eee 3 cor- Sudicium 806 — Caput VII. corporibus reſurgent, quæ nunc geſtant. 2do. Communior eſt ſententia, quod juſti & improbi cum omnibus membris corporis, etiam iis, qui- bus in vita caruerunt, ſine omni defeétu reſur- gent, quia reſurrectio eſt opus Dei particulariter operantis, quod eſt ſine omni defetu. tio Com- muniter docent Patres, homines reſurreéturos in ea ſtaturæ magnitudine, in eo robore & corporis compoſitione, quæ convenit ætati hominis per- fectiſſimæ 33 vel 35 annorum. Item non omnes reſurgentes erunt ejusdem ſtaturæ, ſed talis ma- gnitudinis, quam habuerunt in termino augmen- ti, ſecluſo tamen naturæ defectu: unde gigantes non reſument corpora immoderatæ magnitudinis, nec pigmæi corpora immoderatæ parvitatis. Se- Xus tamen reſurgentium manebit. Vid. diſſert. Calmeti de reſurrect, mort. Poſtquam igitur in fine mundi ad ſonitum univerſale tubeæ mortui reſurrexerint, (H. 414.) Judi- in fine mundi erit. cium generale celebrabitur, quando uno die, &in uno loco omnes ſimul omnium ſæculo- rum homines ad Tribunal ſummi Judicis ſta- bunt. & ſinguli omnibus ſpectantibus & au- dientibus ſententiam in ſe latam excipient. Teſtatur hoc Imo. S. Scriptura Joel 3. v. 2. Congregabo omnes gentet, & deducam eus in vallem Joſaphat, & diſceptabo ecum eis ibi ſuper poputo meo. Et v. 12. Conſurgant & aſcendant gentes in vallem Joſaphat: quia ibi ſedebo, ut Judicem omnes genter in circuitu. Lutherus qui- dem hæc verba de Kccleſia nova interpreta- tur, quam vult deſignari nomine vallis joſa- phat, tum quia in materiali valle oſaphat, non poſſent omnes homines ſtare: tum quia S nomen 1 101 loe ot ver inin ſint U lu 4,. ci⸗ ſole C ſol li de in ſt mol V. V. lui⸗ ita ſeſte Wur De ultimo Fine hominis & Beatitudine. 807 16 nomen Joſaphat fumitur appellative pro omni H loco, ubi eſt judicium ehovæ. Verum bene notat D. Duhamel in edit. Bibl. licet hæc latr verba in fenſu hiſtorico de ultione Domini ab . inimicis judzorum ſumenda explicari poſ- tundi ſint; non obſtat tamen, quin in ſenſu a Spi- torpon ritu S. intento etiam de judicio extremo pro- e lata ſint. Cætera, quæ de valle Joſaphat objiciuntur, non labefactant Traditionem ed apud Catholicos receptam de extremo Judi- gan cio in hac valle celebrando, nam licet in illa inds ſola omnes recipi non poſſent, in ea tamen, . §. & ejus circuitu recipi valent. Deinde cum nhn Joſaphat ſemper hic ſcribatur cum littera ] initiali majori, erit nomen proprium; & ſua- det ratio congruentiæ, quod Chriſtus in vi- cinia jeruſalem, ubi paſſus eſt, judicaturus Iihr ſit. Rurſus hoc univerſale judicium in N. T. ) multoties prædicitur: Matth. 7. v. 22. c. 16. noc v. 27. C. 25. V. 31. Gc. dbi apparatus hujus ſeul⸗ Judicii late deſcribitur. Joan. 8. v. 28. Qct. 1. v. II. I. Theſſ. 4. v. 15. & c. 240. Cauſæ 1⸗ hujus judicii univerſalis celebrandi ſunt, ut 15 ita infinita Dei Juſtitia & Miſericordia mani- feſtetur: læſa juſtorum fama coram toto mundo reparetur, & Divina Chriſti Majeſtas toti orbi innoteſcat. Schol. Circumſtantiæ hujus Judicii generalis, quas Crcum- ex S. Seriptura novimus, erunt, Imoο. Exercebi-ſtantiæ L tur a Chriſto viibiliter apparituro, & plena pote-Judicii. ſtate judiciaria inſtruécto: Matth. 16. v. 27. Joan. 5. v. 22. Licet enim poteſtas judicandi omnibus Per- ſonis S. S. Trinitatis ſit communis, præcipue ta- men Filio Dei tribuitur, qui non ſolum ut Deus, ſed etiam ut homo judicabit. 2do. Ingens ſplen- Eee 4 dor, 8⁰8 Caput VII. dor, & variæ manifeſtationes Divinæ Majeſtatis, ſummique imperii eum circumfundent Matth. 25. Luc. 9. v. 26. quo etiam ſpeétat fonitus Tubee, 1 Theffſ. 15. per quem Tubam vere ſonantem, vel ſonitum Tubee ſimilem, vel ingentia tonitrua, In- terpretes intelligunt. 3tio. Judex ſubſiſtet in nu- bibus 1 Thefl. 4. v. 17. ut ab omnibus hominibus conſpici poſſit. Ato. Omnes Angeli Sancti duce S. Michaele Archangelo eum comitabuntur Matth. 16. V. 27. ut gloriam Domini & Regis ſui prædi- cent Eph. I. v. 21. Sto. Mortui omnes per vo- cem tubæ excitati, & reſurgentes in valle Joſa- phat congregabuntur ante Tribunal Chrifſti Judi- cis, & pii ab impiis feparabuntur. Matth. 25. v. 31. Pii ad dextram judieis, impii ad finiſtram collocabuntur 1 Thefſ. 4. v. 17. 6to. Apparebit ſignum S. Crucis, & manifeſta erunt abicondita cordis, ita ut unicuique & bene & malefacta al- terius pateant Matth. 27. Ztimo. Judex denique juxta cujusque merita vel demerita juſtiſſimam, feret ſententiam pro bonis quidem; Venite bene- dicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum eſt ab origine mundi. Pro impiis vero? diſcedite a me maledicti in ignem æternum, qui paratus eſt diabolo & Angelis ejus. 8vo. Habito Judicio mundus immutabitur. Iſ. 65. Novi coæli & nova terra creanda dicitur. Cauſa quippe mo- dernæ mundi difpoſitionis eſt confervatio & pro- pagatio ac habitatio humani generis, quæ cauſa poſt extremum judicium ceflabit. Igne igitur hic mundus purgabitur. De hac Innovatione fides nos docet: Mundum ad ſuum exitum perventu- rum eſſe: efſeque per flammas abſumendum Pſ. 102. v. 265. & 2 Petri 3. v. g. Item eum non eſſe in nihilum, ſed in meliorem ſtatum redigendum. Cætera ſcilicet duratio mundi, natura & qualita- tas ignis, quo mundus conflagrabit: figura ejus futura, incerta ſunt, de quibus vid. D. Calmet in diſſ. de fine & ſtatu mundi poſt Judicium. G. 416. d cixtt tatce IVn Por i Una INud nit iin ee Ebe uoc Ue de n Ommn A rion, 6 chiic tus 5 ile V. 3. Pecc lolitu flog gun lane De ultimo Fine hominis & Beatitudine. 809 Iir, . , SD “M Signa tamen nonnulla Adventum Chriſti Sgna m ad udicium præcedent, quz Chriſtus præ Gudicium tu. dixit Matth. 24. v. 29. Luc. 21. v. 25. Quia Mrdt im tamen hæc ſigna partim ad excidium Jeroſo-N lymorum partim ad adventum Chriſti in cor- pore ſuo, quod eſt Eccleſia, pertinent: Ex lis judicii tempus certo cognoſci non poteſt. Unde S. Auguſtinus ep. 80. de fine ſæculi: IUllud: Vigilate, ne cum venerit, repente inve- miat vos dormienter ad omnes pertinere docet. niſtin . lei 2. Interim ante extremi judicii diem An- Antichri- shn kichriſtus prius adveniet, qui innumeros ſe- ſtus ve- leige ducet, Sanctos bello vexabit, Meſſiæ nomen et. mm & Dei cultum ſibi uſurpabit, contra quem nik Enoch & Elias pugnabunt, quique poſt bre- e6 ve tempus & imperium a Dei Verbo vel Spi- ritu vel ejus juſſu interficietur. Indicat hæc „h omnia S. Scriptura. Dan. 7. v. 24. dicitur: in Alius conſurget poſt eos decem Reges potentior inen. prioribus, & ſermones contra Evcelſum loquetur, E. vandtos Altiſſimi conteret. Quæ de Anti- e an chriſto explicat S. Hieronymus, Theodore- RMW tus &c. Matth. 24. v. 4. 5. II. 12. Chriſtus c ipſe Antichriſtum deſcribit. Et T. Thefſ. 2. hingl V. 3. dicitur: MWiſi prius revtlotus juerit homo und veccati, filius perditionis, qui adverſatur & e=- en tollitur juper omne, quod dicitur Deus, aut Apn quod colitur . . . tunc revelabitur ille iniquus, nci guem Dominus Jeſus inter ficiet Spiritus oris Jui .. cujus adventus ſecundum operationem Sa- tanæ in omni virtute & ſignis & prodigiis men- 16 Eee s5 daci= Won erit regnum millona- rinmn in terris. 810 Caput VII. dacibur, & in omni ſedubtione iniquitatis iir, qui pereunt, eoquod charitatem veritatis non re- ceperunt. Apoc. II. v. 7. Antichriſtus de- ſcribitur nomine beſtiæ, quœ aſcendit de abiſſo, & occidit duos teſtes, quæ faciet odverſus eos bellum, & vincet illos, & occidet eors, & cor- pora eorum jacebunt in plateis civitatis magn&, quæ vocatur ſpiritualiter Sodoma & Rgyptur, ubi & Dominus eorum crucifixus éſt. Et c. 13. deſcribit hanc beſtiam, habentem cornua de- cem, & ſuper cornua ejus decem diademata, & ſuper capita ejus nomina blasphemicy. Draco de- dit ilii virtutem ſuam, & poteſtatem magnam.. poteſtas ſacere menſes quadraginta duos cum dan- Rie, & vincere cos. Porro de Henoch & Elia contra Antichriſtum prædicantibus habetur in Apocalypſi c. 11I. Ego dabo Spiritum meum duobus teſtibur, & prophetabunt diebus mille ducentie, amilti ſaccix. Ubi nomine duorum teſtium omnes Interpretes Henoch & Eliam intelligunt. Hæc de Antichriſto S. Scriptu- ra. Cætera quæ de eo feruntur pene omnia, vel obſcura ſunt, vel incerta, de quibus vid. diſſ. D. Calmet de Antichriſto. §F. 417. Regnum Millenarium Chriſti in terris, quod judicium univerſale præceffurum dici- tur, eſt omnino fictitium. Probatur Imo. ex S. Sctiptura, ubi Matth. 22. dicitur: In re- ſurreblione neque nuhent, neque nubentur. Ergo regnum Chriſti non erit in voluptatibus car- nalibus etiam moderatis. Item I. Theſſ. 4. V. 16. V 160 lin Chuin ino legnn ittit Con ſerui § H dem coula kunt, n ep. ſtatin tifie fium Aol. qu in t⸗ Tatan jakti Cepte MiI tam diſe anne in l tione t lont, iid Cien — De ultimo Fine hominit & Beatitudine. 811 ii, v. 16. dicitur: Veinde nor, qui vivimur, qui ne relinquimur, ſimul rapiemur cum illis in nubihus e obviam Chriſio in aera, & ſic ſemper cum Do- bÿ mino erimur. Ubi poſt adventum Chriſti non nin regnum Millenarium ſed ſempiternum pro- „Or mittitur: quod etiam prædicitur Luc. I. v. 33. Regni ejus non erit finig, quæ verba Eu Concilium Conſtantinopolitanum Symbolo in- Ren ſeruit contra Apollinariſtas Millenarios. Et H S. Damaſus in Concilo Romano a. 373. ean- M dem Millenariorum hæreſin damnavit. 2do. nb conſtat ex P. P. qui hunc errorem oppugna- s. runt, uti Cajus apud KEuſeb. I. 3. c. 22. S. Dio- nA nyſius Alex. 1. de promiſſ. S. Hieronymus & ep. ad Hedib. q. 2. 3tio. Ratio eſt: Sancti Ohhn ſtatim poſt mortem donantur Wiſione Dei bea- o tifica: (H. 411.) Ergo regnum hoc Millena- A rium eſt omnino fictitium. AV Schol. Cerinthus circa annum Chriſti 80. docuit, MWillena- Gere quod poſt reſurreétionem mortuorum futurum fit riorum . in terris Chriſti regnum apud Jeroſolymam reſtau- lreſis. NN ratam mille annis ante judicium univerſale, ubi Hihus. juſti inter voluptates carnis verſabuntur, & præ- cepta ac ſacrificia legis Moſaicæ reſtaurabuntur. Errorem hunc ſequentes dicti ſunt Chiliaſtæ ſeu Millenarii. Item S. Papias Epiſcopus Hierapoli- tanus Joannis Presbyteri, non vero Evangeliſtæ. diſcipulus teſte Euſebio I1. 3. hiſt. c. ult. hos mille 1 annos in terreſtri Jeruſalem explendos eſſe voluit U in voluptatibus quidem corporis; ſed moderatis Gn E& licitis ſine Templi vel Legis antiquæ reſtaura- „V tione; cujus errorem nonnulli priorum ſæculo- 4. rum Patres ſunt ſecuti'’, præſertim S. Irenæus l. 5. cont. hœær. vide Analyſ. P. P. Pro regno hoc ficti- ls tio afferunt ſequentes rationes. I Matth. 19. v. 29. Pel dicitur: Omnis, qui reliquerit domum &c. centu- 11 plum 812 Caput VII. plum accipiet, & vitam œternam poſſidebit. Sed pro hoc centuplo recipiendo nullum convenien- tius tempus niſi poſt reſurrectionem aſſignari po- tefſt. Reſp. Juxta S. Hieronymum ſenſus eſt: Gui tarnalia pro s awatore dimiſerit, ſpiritualia reci- riet, quæ comparatione & merito ſui ita erunt, quaſi ſi centenario numero pavvus numerus compa- retur. Scilicet gaudium in tribulatione, voluptas in Charitate, & intima pax cordis. II. Matth. 5. v. 6. dicitur: Beati, qui eſuriunt & ſitiunt juſti- tiam, quoniam ipſi ſaturabuntur. Sed hæc ſatie- tas non erit, niſi in regno millenario. Reſp. Ser- mo eſt de ſpirituali fame & ſiti; Ergo etiam de ſpirituali ſatietate in cælis. III. Luc. 22. v. 29. dicit Chriſtus: Ego diſpono vobis, ſicut diſpoſuit mihi pater meus regnum, ut edatis &j bibatis ſu- per menſam meam in regno meo. Reſo. Edere & bibere lumuntur metaphorice pro cæleſtibus deli- ciis: ſolebat enim Chriſtus carnali populo, ſub figura nuptiarum cæli gaudia adumbrare. IV. Apoc. 20. S. Joannes hoc regnum millenarium clare indicat: nam v. 2. ait, ſe vidiſſe Angelum, qui draconem, ſerpentem antiquum ligavit per mille annos. v. 4. Animas decollatorum propter teſtimonium Jeſu Chriſti vixiſſe, & regnaſte cum Chriſto mille annis, cæteros vere mortuorum non vixiſſe, donec conſummentur mille anni. v. 6. Et haæc eſt reſurreftio prima, beatus & ſanktus, qui habet partem in reſurrektione prima, in his Jecunda mors non hahet poteſtatem, ſed erunt da- cerdotes Dei y Chriſti, & regnabunt cum illo mille annis. & v. 7. ait, poſt mille annos ſolven- dum Satanam, ut plenam habeat hominibus no- cendi facultatem. & v. 12. ait: Omnes mortuos reſumptis corporibus ad judicium eſſe vocandos. Reſp. Per mille annos hic intelligitur tempus a morte Chriſti usque ad Antichriſtum, quo Sancéti regnant cum Chriſto in cæelo per gloriam, in terra vero per miracula & cultum illis exhibitum. Mor- tui ſunt reprobi, qui cum primæ reſurrectionis per gra- „* gle tichr it dde da cit A lum latun tot. eſt e 0 ſat ne gnüdan CHluiſk Mae, enus d. CEl is, toſar ltiar Mire enin n eriti le, De ultimo Fine hominis & Beatitudine. 813 . Kel gratiam non ſint faéti participes, conſequenter “ nec ſecundæ reſurreétionis, ſcilicet ternæ felici- “ tatis participes erunt. Sacerdotes notant ſpirituale Sacerdotium laudis & gratiarum actionis. Deni- “ que elapſo hoc tempore, ſolvetur Satanas & An- “ tichriſtus veniet, Sanctos oppugnabit, & reſur- e get univerſa caro ad Judicium generale, ubi cui- ſg que pro meritis retribuetur, & juſtis erit ſecun- “ da reſurreétio, acg plena animæ & corporis feli- citas, impropis vero ſecunda mors & damnatio. her i eint §. 418. A t Abfoluto itaque judicio univerſali non ſo- Cælunns ibis lum anima, ſed etiam corpus in coœlum trans- quid. „Me latum æterna beatitudine & gloria donabi- ine tur. (F. 404.) Celum igitur ſeu ſedes beatorum, hr, eſt locus, ubi beati cælites verſantur. De am hoc Cælo, quod Empyreum vocamus, con- enme ſtat nobis ex S. Scriptura, quod ſit locus quidam corporalis & materialis, in quem me Chriſtus una cum corpore & anima aſcendit. ka Marc. 16. v. 19. & locus omnibus delitiis ou . “ plenus. , Schol. Cornelius a Lap. c. 5. Matth. v. 4. ait: In ſgntd cælo terra quædam eſt, at non eraſſa, ſed ſubti- ar lis, lucida & coleſtis. Ibi enim eſt paradiſus 1 ſer roſarum, liliorum, gemmarum, omniumque de- 8 “ litiarum, at non terreſtrium, ſed cœleſtium „ quæ a mire oculos, ſenſusque beatorum oblectant: alioquin ““ enim corpora ſenſusque beatorum, quæ tam dura e 1 imo martyria atrocia paſſa ſunt in terra, carerent „ mweritis ſuis oblectamentis, ſolæque animæ eorum ten & mentes eſſent beatæ: quod eſt abſurdum. Un- 1 de S. Joannes Apoc. 21. & 22. vidit civitatem “ cæleſtem in quadro poſitam, & fundamenta ejus tinl 4 1 con- 814 Cap. VII. De ultimo Fine hominis &c. conſtructa ex jaſpide & omni lapide pretioſo. Quia vero nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis aſcendit, quæ Deus præpara- vit iis, qui diligunt eum 1 Cor. 2. v. 9. de his diſſerere vix poſſumus Faxit Deus, ut ad has Agni nuptias & nos aliquando vocari mereamur, ut inebriemur ab ubertate Domus Dei, & tor- 8 rente voluptatis potemur in æternum. 1 U. 1I. O. G. D. . lus g natur. Angel Unt. , Auden 2. . dult l IMaN A 1G. io is müt, s ennr. . geki , U is Imefen, ei, &l Nl les ex natura ſua. 347. Intelleét I N D E X RERUM MEMORABILIUM LOCUPLETISSIMUS. A. A bbatum Juriſdictio unde. 127. Abraho promiſſio futuri Meſſiæ facta fuit. 470. Adamus. An corpus Adami androgynum fue- rit, an gigantæum. 413. Omnium hominum pri- mus fuit. 414. Solv. Object. Præadamitarum. ihid. Quodnam primum peccatum Adami fuerit 437. Per peccatum juſtitiam originalem perdidit. 454. De peccato ſuo pœnitens æternam falutem obti- nuit. 460. Adamo revelata eſt incarnatio. 468. Adulteræ hiſtoria apud Joannem eſt authentica & canonica. 26. Aggai Prophetia de Meſſia. 480. Amor Dei quid. 260. Angelus. Etymon vocis Angeli. 335. Ange⸗ lus quid. 336. Dantur Angeli. sbid. àn ratidne naturali Angelorum exiſtentia demonſtretur. 337. Angeli a Deo creati funt. ibid. Quando creati ſint. 338. Sunt Spiritus. 339. Sunt incorruptibi- & voluntate gaudent. 342. Quid & quomodo cognoſcant. ibid. Sunt hominibus perfeétiores. 343. Multa ignorant. 344. Poſſunt in cognitione creſcere. 346. Erra- re poſſunt. ibid. Libera voluntate gaudent. 347. Amant ſe. ibid. Immobiliter Objeéto adhærent. ibid. Affectus habent. 348. In corpora agere poſſunt; quo- . Index Rerum memorabilium. quomodo id fiat. ibid. Potentia magna gaudent. 349 Mirabilia efficere poſſunt. ib’d Hominibus viſibiliter apparere poſſunt. 3580. Non ſunt omni- potentes. 351. De uno in alium locum ſe movere poſſunt. 352. Mortuos ſuſcitare non poſſunt. ibid. Quomodo fint in loco. 353. Numerus & Ordo Angelorum. tbid. Hierarchiæ. 354. Progrietates Ordinum Angelorum. 355. An omnes ſpecie diffe- rant. sbhid. Sibi colloquuntur. 356. Quomodo in⸗ & att unus alterum illuminet. ibid. An in reétitudine in- tellectus & voluntatis creati ſint. 357. An in gra- tia ſanctificante. ibid Angeli boni beatitudinem meruerunt, & quomodo 381. Intuitive Deum vident. 382. Non peccant, nec peccare poſſunt. 383. Deum laudant. ibed. De poœrnitentia pecca- torum lætantur; homines cuſtodinnt. 384. Singuli homines ſuum Angelum cuſtodem habent. 385. An omnium ordinum Angeli a Deo mittantur. 386. Miniſteria ſanctorum Angelorum cuſtodum. 387⸗ Ex revelatione Myſterium Incarnationis agnove- re. 468. Anima rationalis non eſt particula Dei. 404. Animæ rationales non migrant de uno corpore in aliud. ibid. Non propagantur ex ſemine. 405. Non ſunt creatæ extra corpus. 406. A Deo creantur. 407. Sunt Spirituales, ibid. & immortales. 409. Anmihilatio quid. 421. Solus Deus creaturas annihilare poteſt. ibid. Antichriſtus veniet. 409. Antropomorphitarum hæreſis. 161. Apollinariſtarum hæreſis. 496. Arii hærefis, & ſyſtema. 273. Articuli fidei. Diviſio in articulos fundamenta- les & non fundamentales nulla eſt. 4. . Aſeitas eſt gradus eſfſentiæ Dei conſtitutivus, Atheismus quid. 148. Athei quotuplices. ibid. An dentur Athei. 153. Attri- Perkec W Ch ue vi her Aicire . Wr. Nitoral Deym gue in tnras les 7 tate lis eſt na. Auali Bei poj, lci II ili Ki leüt, tlinns Ctieus, N 1 . Index Rerum memorabilium. Atiributa divina ab eſſentia divina realiter non diſtinguuntur, 166. Efſentia tamen ſine attributis, & attributum unum ſine alio concipi poteſt. 167. Quæ diſtinctio inter eflentiam & attributa 174. Aureolæ Martyrum, Doctorum, & Virginum quid. 786. Azaric oratio eſt canonica. 25. B. Baji Syſtema. 619. Baruch liber eſt canonicus. 22. Beatitudines quæ & quot. 700. Beatitudo quid & quotuplex. 760. Beatitude hominis objectiva pro omni ſtatu eſt ſolus Deus. 761. Deus eſt Beatitudo hominis naturalis 762. Perfeéta Beatitudo in hac vita non datur, shid. Im- perfecta tamen habetur; 763. quæ coniiſtit in acti- bus Charitatis. 764. Datur perfecta beatitudo poſt hanc vitam, ibig. Beati intuitive Deum vident. 7655. An Deus per ſui idesm a Beatis videatur. 766. An aliquibus in vita intuitive Dei viſio conceſia fue- rit. 768. An Enoch & Elias viſione beatifca fruan- tur. 771. An poſfibilitas viſionis intuitivæ ratione naturali demonſtretur. 22. Beati ad videndurmm Deum egent lumine glorizæ. ibid. Besti vident ea; quæ funt formaliter in Deo. 274. Quomode crea- turas in Deo videant. 776. Beati ſunt impeccabi- les. 778. An, ab intrinſeco, sbid. Summa volup- tate perfunduntur. 7280 In quo Beatitudo forma- lis efſentialiter conſiſtat. 78r. Beatitudo eſt æter- na. 783. Beati Deum laudant. 2984. Non eſt æqua- lis in omnibus viſio beatifica. ibid. Cauſa hujus in-= qualitatis. 788. Belis hiſtoria eſt canonica & authentica. 26. Bonitas quid. 248. Deus eſt ſumme bonus. 249. Indicia Bonitatis Dei. sid. Deus cuiwis creaturze tantum Boni afferre vult, quantum capere poteſt. ſfbid. Cur Deus impiis Bona faciat, 250. Schram Inſtit. Theol. Tom. I. FIf Index Rerum memorabilium. C. Calvini hæreſis & ſyſtema de Prædeſtinatione. 236. Canon Hebræorum Librorum S. Scripturæ. 27. Canon Catholicorum. 30. Canon Acatholicorum 31. 1 Canoniſtarum auétoritas. 65. 4 Capitula tria merito damnata ſunt. 531. Caput ultimum S. Marci eſt authenticum, & canonicum. 26. Carnium eſus an fuiſſet in ſtatu innocentiæ. 429. Cerinthi hæreſis. 272. . 13 Cognitio Dei eſt necefſaria, & terna. 190. 191. Communicatio idiomatum in concreto in Chriſto admitti debet. 550. Regulæ pro communicatione idiomatum. ibid. Concilium quid. 95. Proteſtantium definitio. ibid. . Concilia ſunt divinæ inſtitutionis. ibid. Concilium . quotuplex. 86. Convocatio Concilii generalis ad 4 Papam ſpeétat, 87. Non vero ad Principes laicos, 1 quorum tamen poteſtas aliquo modo concurrit. 89. 8 Papz etiam eſt, vel per ſe, vel per ſuos Legatos t Concilio generali præſidere; 9r. Quis Concilia con- ri firmet 92. Jus ſuffragii deciſivi quinam habeant. 4. Concilium Generale eſt infallibilis fidei con- Tedverflarum judex. ihid. Regulæ de auctoritate . Decretorum Conc. 99. Tridentinum a quibus recep- tum. 100. . Concurſus Dei ad actiones creaturarum. 421. ſt Conſervatio quid. 419. Deus creaturas conſer- tal vat. 420. m Corpora mortuorum reſurgent. 803. Qualia (0 corpora reſurgent. 805. An Creatura cur ſit peccabilis. 213. 1 S. Cyrillus ab omni labe hæreſis immunis eſt. 53. D. Dam- inume, tunt1 rolu jen. ie. 4 100. h cunit lein ells ⸗ n Halen ei (0 torſu bos tete n. 4 ui Unis Inde Rerum memorabilium. D. Damnatorum ſupplicia ſunt æterna. 366. Danieli promiſſio futuri Meſſiæ faécta eſt 473. Exerdium 70. Hebdomadarum. Sententia Mars- hami, 476. Harduini, 477. P. P. Berti, Graveſon. 478. . . Dæmones. Quodnam primum eorum peccatum fuerit. 359. Ex quo provenerit. 360. Per pecca- tum ſtatum gloriæ perdiderunt, & in inf num de- truſi ſunt, ibid. Et quidem ſtatim poſt eccatum. 361. Nonnulli dæmones funt in aere. 362 nam damni & ſenſus ſuſtinent. 363. Vero igne ma- teriali torquentur. ibid. An ſit hoc de fide, & quo- modo fiat. 364. An etiam in aere igne torquean- tur. 365. Cur Deus peccantibus Angelis non pe- percerit. 369. Dæmones homines infeſtant. thid. Hominum corpora pofſidere poſſunt 320. Signa poſſeſſionis diabolicæ. Poſlunt ſomnis fugge- rere, & oracula fundere, 373. Item morbis corpus affligere, agere in aerem & corpora; 374. Appa- rere in forma vilibili. 375. Quid dæmon poſlit. 380. An Angelus malus iingulis hominibus delega- tus. 387. An Myſterium Incarnationis cognove- rint. 468. Decreta Dei ſunt æterna & immutabilia. 216. Deiſtarum ſyſtema. 8. Eorum objectlones ſol- vuntur. 9. Deus eſt ens a ſe. 145. Deus exiſtit. 147. Exi- ſtentia Dei a priori demonſtrari nequit. 153. Exi- ſtit per eſſentiam ſuam necefſario. 156. Eſt immu- tabilis. ibid. Eſt æternus. 158. Eſt primus & ulti- mus. 159. Eſt ens ſimplex & Spiritus ibid. Non eſt corporeus. 160. Eſt invifibilis oculis corporeis. 162. Pœ- An S. Auguſtinus Deum corporaliter videri poſſe do- cuerit. 163. Deus per nullam imaginem vere repræ- ſentari poteſt, 164. bene vero per figuras hierogly- Dicas ibid. Eſt incorruptibilis. 165 Non datur in Deo compofitio, ibid. Quidquid eſt in Deo, Deus eſt. . Fffza 166 Indew KRerum memorabilium. 166. Eſt independens, 171, & infinitus. 172. Quæ perfeétiones fint in Deo. ibid. Eſt incompre- henſibilis, 173. Immenſus, & omni præſens. 174. Deus unus eſt. 176. Intellectu & veluntate prædi- tus. 1858. Omniſcius. 1988. Cognoſcit ſe, omnes res extra ſe, cogitationes occultas, bona & mala, dſingularia minima, 189. Præterita, Ppræſentia, & futura. 190. Deus fſeipſum comprebendit 19r. Dantur in Deo ideæ. 194. An Deus creaturas im- meciate in ſe cognoſeat. ibid. Quomodo & quafe Deus futura cognoſcat. 196. Deus infallibiliter om- nia prælcit. ibid. Præſcientia Dei non lædit homi- nis libertatem. 197. In qub medio fatura libera abſoluta cognoſcat, 198. & in quo medio futura conditionata. 199. 200. Nec ſenſus, nec imagi- natio in Deum cadit, 201. Nec reminiſcentia, nec memoria, nec oblivio, ibid. Deus mirari nequit. 202. Datur in Deo ſuprema ratio, & voluntas. Deus eſt liber circa creaturas. 213. An Deus ab æterno actiones noſtras liberas prædefiniat. 210. Quomodo libertas ſalvetur. 220. Deus eſt ſwumme ſapiens. 241. In Deo non eſt ambitio. 243. Eft omnipotens. 245. Poteſt facere miracula. 246. Eſt fumme bonus, 249, Bencficus, 250. Et miſeri- cors. 25 . Eſt infinite juſtus. 252. Finis Dei in pPoenis infligendis. 254. Eſt longanimis, & cur ponam diflerat, ibid. Summe verax eſt, fidelis & ſeverus, 255. Efſſentialiter ſanétus. 257. Eſt ſibi ſufficientiſſimus. 258. Summe beatus. 259. Glo- ria & Majefſtas Dei. s5bid. Affeétus proprie non ha- bet, 260. Deus eſt ſubſtantia fſingularis, completa, communicabilis. 318. Non eſt ſuppoftum, nec unica perſona. 319. Abſoluta in Deo ſunt com- munia, 326. Dokar Eccleſiæ,, & in Eccleſia quis. 62. Dona Spiritus Sanéti quid. 696. Dantur dona Spiritus Sanéti numero ſeptem. 697. An dona cum gratia infundantur. 699. Dotes corporis glorioſi. 779. E. Ec-⸗ lLecl cleſi Lito bil⸗ cit c i per/ coen, Peria Repi Perd 1 N. Dens, lites er un R n⸗ 11 Unuin Ktie Unendr. lithes 4 T 0 fun Indev Kerum memorabilium. X E. Eecleſia quid. 6. Syſtema Proteſtantium de Eceleſia. 66. Notzæ veræ Eecleliæ. 698. Notzæ Ee- cleſiæ juxta Proteſtantes. ibid. Vera Eccleſia me- rito Romana dicitur. 8o. Eccleſia Chriſti eſt viſi- bilis. ibid. Eceleſia Chriſti vilibilis nunquam defe- cit, nec eſt defeétura 83. Eccleſia eſt infallibilis cor troverſiarum fidei judex. 9 3. Eſt etiam infalli- bilis in canonizatione Sanétorum. 90. Eccleſia diſ- perſa eſt infallibilis,. I10or. An Eccleſia in factis dogmaticis ſit infallibilis. roz. An ab Eccleſia dif- peria ad Concilium Generale appellare liceat. 107. Regimen Eccleſiæ eſt Monarchicum Ariftocratia tem- Peratum. 122. Membra Eccleſiæ quinam. 128. Eecleſiaſtici Liber eſt canonicus. 26. Edelmanni Syſtema. I51. Elipandi & Felicis error. 555. Epiſcopi Juriſdictionem ſuam Pabent immed ate àa Chriſto. 124. Eſiher Liber eſt canonicus. 24. Evæ creatio. 411. Quandonam Eva, & cur creata ſit. 412. 413. Eutychetis hæreſis & ſyſtema. 524. F. Fataliſtaram ſyſtema. 149. Fides ſola non ſalvat. 729. Filius cur WVerbum dicatur. 264. Filius eſt Deus. 266. Efſt Pa ri conſubſtantialis. 270. Divi- nitas Verb bi conſtanter a Patribus adſerta fuit. 275. Per quem actum intelligendi filius generetur. 296. Ex quarum rerum cognitione generetur. 297 Fff S Finis Indev Rerum memorabilium. Finis quid. 757. Diviſio finis. ibid. Finis ſim- pliciter ultimus. 758. Finis ultimus multiplex eſſe nequit. ibid. Solus Deus eſt finis ultimus homi- nis, 759. “ Fwmina an ſit verus homo. 412. Gemarra quid. 59. Genealogia Chriſti expenditur. Cur S. Matthæus tres Reges omiſerit. Soz. Quomodo v. II. Mastth. T. I Par. 3. V. 15. concilietar. 503. Difficultas v. 12. ſolvitur. 504. Cur S. Matthæus Genealogiam S. Jo- ſephi texat. 505. Quomodo S. Matthæus cum S. Luca in Genealogia concilietur. ibid. An Cai= nan a §. Luca additus fuerit. 507. Generalium Juriſdictio unde. 127. Gilberti Porretani opinio. 169. Gotheſchalci Doctrina. 581. Grati definitio. 602. Diviſio gratiæ. 603. Dantur novem gratiæ gratis datæ. 605. Differentia inter gratias gratis datas, & gratum facientem. 607. Gratia actualis ad ſidem, & ejus initium necefſaria eſt. ibid. An homo lapfus veritates naturales ſine gratia cognoſcere poſſit. 612. Homo ſine gratia bonum morale ſupernaturale nec velle nec perficere poteſt. 614. Qualis gratia requiratur, & quid illi & libero arbitrio tribuendum. 616. Aliqua tamen opera moraliter bona homo ſine gratia ſacere po- teſt. 617. Peccator etiam bonum epus moraliter perficere poteſt. 622. An fſine gratia homo poſſit Deum amare ſuper omnia amore naturali. 626. An ſine gratia poſſit omnia præcepta Legis naturæ ſer- vare. 627. An homo ſine gratia mortalia peccata vitare, & tentationes vincere poſiit. 632. Homo ſine gratia a peccato reſurgere nequit. 634. An ſine gratia poſſit ſe homo diſponere ad gratiam. 635. Quomodo intelligatur illud: facienti quod eſt 1 ſe, eus efhe Den Cili neqn An late ci ſoſk cier dor ſul h ui⸗ tia e Geles 666. fican ad tia tur Nere ifie ſt d An: ſine! Duſt gube dend 1 le fr. lon⸗ tthen tth. 1. V. 10 §le. § C Index Rerum memorabilium. Deus non deneget gratiam. ibid. Juſtus ſine ſpe- ciali gratia in bono usque ad finem vitæ perſeverare nequit. 637. Imo nec parvulis hoc donum deeſt 638. An juſtus fine ſpeciali gratia din in bono perſeve- rare poſſit. 639. Gratia ſufficiens quid. 640. Ali- cui gratiæ internæ reſiſtitur. 646. Datur gratia vere ſufficiens. 647. Omnibus juftis datur gratia ſuffi- ciens 651. Gratia ſufficiens omnibus vel præpara- tur vel datur. 656. An infidelibus dentur gratiæ ſuſſicientes, 657. An excocatis, 659. An omni- bus infantibus. 66r. Gratia operans & cooperans quid. 663. Gratia efficax quid. ibid. Datur gra- tia efficax. ibid. Eflicacia Gratiæ non repetitur a deleétatione neceſſitante 664. Syſtema Molinæ. 666. Congruiſtarum ſyſtema. 663. An gratia ſit efficax ab intrinſeco. 670. Unde hæc intrinſeca ef- ficacia gratiæ. 671. An Adam in ſtatu innocentiæ ad perſeverandum gratia efficaci eguerit. 678. Gra- tia habitualis quid, & varia ejus nomina. 680. Da- tur gratia ſanétificans. 681. Eſt quid animæ in- hærens. 682. Quid fit donum inhærens gratiæ ſan- Stificantis. 686. An permanenter inhæreat, & hoc ſit de fide 689. An fit accidens abſolutum. 699. An a Charitate realiter diſtinguatur. 69r. Nullus ſine revelatione poteſt eſſe certus de ſua gratia. 723. Juſtus a gratia excidere poteſt. 729. 5 Græci Textus auctoritas. 42. Gregorii Palamæ opinio. 170. Gubernatio quid. 242. Deus totum mundum. gubernat. zbid. Quid in Gubernatione Dei atten- dendum. 245. H. Hehraici textus auétoritas. 36. Hiſtoricorum auctoritas. 65. Homo corpore & anima conſtat. 410. Idea- liſtæ refutantur. 41I. Creatus fuit cum voluntate Fff 4 ſancta, Index Rerum memorabilium. ſanéca, & in juſtitia originall. 426. 427. Inſtructus rit, fuit appetitu ſenſitivo, 428. & habuit fuper omnia animalia dominium. 429. In ſtatu innocentiæ erat immortalis, quæ immortalitas erat gratiæ benefi- cium. 430. Elevatus eſt ad finem ſupernaturalem. 43 1. Præzæcepit illi Deus, ne de fructu vetito come- deret, 434. Hoc præceptum ſuadente diabolo trans- greſſus eſt. 435. Jeq. Honorius Papa non adhæſit Monothelitis. 548. Num a ſexta Synodo excommunicatus ſit. 549. Hoſius poſt lapſum iterum reſipuit. 279. Hiſs. Ejus hæreſis. 199. Humni Te Deum laudamus quis anctor. 290. Numnus trium puerorum eſt authenticus. 25. ADAYrcobo promiſſio futuri Meſſiæ facta fuit. 470. Quid aomine Judæ in vaticinio Jacobi intelligatur. Ganſenismues, ejusque ſyſtema. 642. Idea Dei an nobis innata. 153. Idalolatriæ origo 177. Neſas Cariſtus eſt verus Meſſias. 489. Annun- tiatio & Incarnatio Filii Dei. 492. Ex Virgine con- ceptus & natus eſt. 493. Conceptio ejus miracu- loſa fuit. 495. Quomodo facta fit. ibid. Corpus Chriſti ſucceffive produétum non fuié., 496. Ani- mam rationalem habuit tbid. Humanitas Chriſti eſt opus ſanétiſſimæ Trinitatis. 497. Quo anno or- bis conditi & quo die Chriſtus natus fit, 499. Ex ſemine David ortus fuit. 302. Verus hamo factus eſt. 509 An Chriſtus ante Incarnationem ex Ma- ria aliud corpus habu rit 512. Imperfeétiones hu- manas naturales afflumpſit 513. An ex neceſſitate natutæ doloribus obnoxius fuerit. 515. Non aſ- fumpfit imperfectiones morales ibid. Nec pecea- . vit, nalee rit Chri Der 8520 dat 10 0 ſn l⸗ ſius Bon Ofie ſatis Gne go⸗ 584 5oa e Ca i Ant cifix keros Tu tpxr c con tion vel⸗ 561. ſaly⸗ latre ! 1n ndn HCNnn frrent 20 . 25, 2), on 1 ecci⸗ Index Rerum memorabilium. vit, nec peccare potuit. 516. Infirmitates perſo- nales non aſſumpfit. 377. An formoſus fuerit. ibid. Anima Chriffi perfectifſſimam ſeientiam habuit. 513. Chriſtus beatifica viſione fruebatur; non tamen Deum comprehendit. 579. Gratia & dona Chriſti. 320. Duæ in Chriſto naturæ funt. sa2. In Chriſto datur unio perſonalis 533. An Chriſtus fit com- pofitus ibid. Duplex in Chriſto eſt voluntas & operatio. 543. An dici poſſit creatura. 552. Chri- ſtus non eſt tantum filins Dei zdoptivus. 554. Ne quidem ſecundum humanam naturam. 555. Chri- ſtus ſecundom humanitatem non eſt ubique. 557. Humanitas Chriſti unita verbo adoranda eſt. 559: Officium Chriſti quotuplex. 566. Vere pro nobis ſatisfecit. 567. ka verus Sacerdos ſecundum Or- dinem Me chiſedech. 584. Verus quoque Mediator quatenus homo Deus. 586. Cur Chriſtus oraverit. 598. Quando inceperit Chriſtus officium Doctoris. 589. An Epiſtola Chriſti ad Abgarum genuina. 590. Eſt Rex. 591. Quotuplex ejus regnum 592. Eſt Fabut Eccleſiæz hominum & Angelerum. 59 3. Eſt Legislator & Judex vivorum ac mortuorum. 595. An temporale regnum habuerit. 506. Tempus cru⸗ cifixionis Chriſti. 307. Anima Chriſti vere ad in- feros deſcendit. 599. Calviniſtarum & Lutherano- rum opinio. 599. Exaltatio Chriſti. 600. Solvun- tur objectiones contra Reſurrectionem Chriſti. ibid. Ignorantia invincibilis Dei non datur. 154. Incarnatio quid. 463. Eſt poſſibilis. ibid. Eſt conveniens Deo. 465. Poffibilitas Incarnationis ra- tione naturali demonſtrari nequir. 466. Quibus re- velata fuerit. 468. Non fuit abſolute necefſaria⸗ 561. An Deus potuerit hominem ſine Incarnatione alvare. 563. Motivum Incarnationis. 564. An Patres veteris Legis Incarnationem meruerint. 565. An Beatiſſima Virgo. 566. Infantes, an pro peccato orig ſns Patiantur. 459. . Fff 5 Infer= ginali pœnam ſen- Index Rerum memorabilium. Infernus eſt locus materialis. 360606. , Goachimi Abbatis opinio. 170. Nhini⸗ Joannes Antiochenus Neſtorii errori non ad- Zi bæſit S32. Soſephi Judæi teſtimonium de Chriſto genuinum e eſt. 21. Ira Dei quid. 261. 1 Sudaismi moderni ſyſtema. 484. Sudicium particulare ſtatim poſt mortem erit, then 787. Et juſti inventi ſtatim beatitudinem conſe- quentur. 789. An Joannes XXII. contrarium defi- niverit. 791. Baudicium univerſale in fine mundi erit. 906. Circumſtantiæ hujus Judicii. 807. Signa Judicium præcedent. 809. Judith Liber eſt canonicus. 24. SGuſtificatio quid 70or. In Juſtificatione vere delentur peccata. 702. Solv. Objeét. Lutherano- „ rum 704. Juſtificatio non fit per meram imputa- Nue tionem juſtitiæ Chriſti. 706. An homo abſolute AUul per favorem Dei extrinſecum juſtificari poſſit. 708. n. Ad juſtificationem in parvulis non requiritur diſpo- mae ſitio, bene vero in adultis. 710. Lutheranorum pot ſententia. 711, An juſtificatio ſit ſucceſſiva. 712. In Fides ad juſtificationem requiſita non eſt fiducia. M. 713. Ordo ſalutis juxta Lutheranos, 715. Ordo , falutis juxta Catholicos. 717. Sola fides non juſti- Ge adr ficat 720. Solv. Obj. Lutheranorum. 721. . mitie euſti veteris Legis an donati fint viſione bea- metite tifica. 793. gulat 0e (0 L.⸗ “ Lætitia in Deo quid. 263. Liberius Papa an a fide lapſus fuerit. 277. Libertas Dei in quonam conſiſtat. 214. Libro- Index Rerum memorabilium. Librorum S. Scripturz novi Teſtamenti Cano- nicitas vindicatur. 27. n. Lingua primæva quænam fuerit. 424. Lumen gloriæ quid. Ilo Beati egent ad viden- win . dum Deum. 772. 773. Lunicolz num dentur. 402. Lutheri hæreſis & ſyſtema. 683. Docétrina Lu- ne, theranorum circa gratiam juſtificantem. 685. l⸗ nckk. M. MWacedonii heereſis. 293. fim Machabæorum Libri ſunt canonici. 26. Magia diabolica eſt poſſibilis. 376. An detur. eſm MWanichæorum hæreſis & ſyſtema. I181. Eno Maria ſine labe originali concepta fuit. 448. Debitum tamen proximum illud contrahendi habuit. 452. An liceat votum ſanguinarium pro tuenda 7 . . . . HE immaculata conceptione B. V. 453. Maria Virgo . ore e poſt partum. 501. Parentes B. V. 508. Recte di- um citur Deipara 540. iiuin Maſora quid. 58. Meritum quid. 745. Meritum de condigno & ͤ ade congruo. zoid. An ad meritum requiratur pro- miſſio Dei. 746. An opera noſtra fint de condigno meritoria. ibid. An-ad meritum de condigno re- e quiratur influxus charitatis 748. DPrimam gratiam de condigno nemo mereri poteſt, bene vero de congruo primam gratiam habitualem. 750. Homo de condi augmentum gratiæ mereri poteſt, non tamen primam gloriam bene vero ſecundam. 752. Nullus de condigno reparationem poſt lapſfum me- reri poteſt, nec perſeverantiam finalem. 75 3. Ne- mo de congruo infallibiliter reparationem poſt lap- ſum meretur. 754. Juſtus Bonum perſeverantiæ e infal- Index Rerum memorabilium. infallibiliter mereri nequit. 755. Juſtus mereri po- teſt Bona temporalia. 75605. Meſſias promiſſus jam venit. 4982. Characteres Meſſiæ. 486. Seqg. Jeſus Nazarenus eſt verus Meſ- ſias. 491. Vid. Jeſus Clriſtus. Methodus docendi veritates fidei. 135. Miracula. Deiſtæ varias Miraculi definitiones cohfinxere, quæ & afferuntur. 18. Quænam vera Miraculi definitio., ihid. Solvuntur Objeét. incre- dulorum contra miracula. ibid. ſeg. Miſchna quid. 59. Miſio quid & quotuplex. 230. Datur in Divi- nis. ibid. Molinæ fyſtema circa efficaciam Gratiæ. 666. Monothelitarum heæreſis. 544. Mors omnibus hominibus eſt deſtinata. 437. An aliqui non ſint morituri. hid. Mundus. Deus mundum ex nihilo creavit. 390. Intelligendo & volendo mundum creavit, ibid. li- bere & in tempore. 391. An ah æterno creare po- tuerit. 392. Hiſtoria creationis mundi ex L. 2. Moy- ſis peti debet 393. Ante hunc mundum nec alii mundi fuerunt, nec modo ſunt. ibid. Partes Mundi ſucceſſive creatæ ſunt. 396. Sententia S. Auguſti- ni de diebus angelicis. 397. Quo anni tempore & die mundus creatus ſit. 3989. Opera ſex dierum. 399. Deus mundum bonum creavit; perfe- ctiorem tamen abſolute producere poſſet. 415. 416. De mundo optimo. 417. N. Nazarethanz domus translatio. 5oo. Neſiorii hæreſis, & ejus ſyſtema. 527. Juſte damnatus fauit in Concilio Epheiino. 529. Notæ Fote unitas n0 Quan lica. ar liea! ſie not⸗ . lecke ihin, tia 4 bam 6 Oher gator næ. nti. eder ana Cle. Dren Vile⸗ ei ho. Pnlkge . efntton euum er in in ,ℳ sN Augrl whore 4 I Genn i lö⸗ 1 2 Index Rerum memorabilium. Notæ veræ Eccleſiæ. 68. Notzæ Eccleſiæ juxta Proteſtantes., ibid. Prima nota veræ Eccleſiæ eſt unitas. 69. Unitas juxta Proteſtantes 70. Secun- da nota Sanétitas 71. Tertia ut ſit catholica. 72. Quando Symbolo Apoſtolorum addita vox catho- lica. ibid. Catholicum quid juxta Proteſtantes 73. Quarta nota eſt, ut fit apoſtolica, ibid. Apoſto- lica ſucceſſio an requiratur. 74. Notæ veræ Eccle- ſiæ conveniunt ſoli Romano- catholicæ. ibid,. An notæ veræ Eccleliæ aliis Sectis conveniant. 77. Notio quid ſit, & quot ſint, & num in Divinis recte ponantur. 329. 0. Odium Dei quid. 261. Ommnipotentia quid. 245. Deus eſt omnipotens. ibid. Deus per ompotentiam omnia non repugnan- tia facere poteſt. 246. Deus poteſt plura facere, quam quæ fecit, & meliora. 247. Okosza. Quid hæc vox denotat. 2388. Opera bona ſunt necefſaria ad ſalutem. 731. Opera bona dantur. 734. Dantur opera ſuperero- gatoria. 736. Opera bona ſunt meritoria vitæ æter- næ. 737. Licitum eſt intuitu æternæ mercedis ope- rari. 741. Requiſita ed opus meritorium. 742. An debeat opus eſſe ſupererogatorium. 744. P. Pantheismus quid. 149. Papæ eſt convocare Concilium Generale. 97. Ac eidem per ſe, vel per ſuos Legatos præſidere. . Papa ſuccedit S. Petro in Primatu, & eſt caput Ec- clefiæ. 112. Solv. Objeét. Proteſtantium. 1 4. Prærogativæ Primatus Papæ jure divino 116. Pri- vilegia Papæ ſecundaria, & a Summis Pontificibus Index Kerum memorabilium. ſibi reſervata. 117. Privilegia apud Catholicos con- troverſa. ibid. Supremus Epiſcopatus Romano ju- re divino annexus eſt. 121. An ſit de fide, Papam . E fuit modernum efie legitimum S. Petri Succeſſorem. 5 122. Faradiſi locus. 400. Farochi ſunt Inſtitutionis divinæ 25. Juris- diéctio Parochorum eſt immediate a Chriſto. 126. Fater in Divinis eſt Deus. 266. Generavit Fi- lium. 292. Pater intelligendo ſeipfum generat Fi- lium. 295. (Generatio hæc eſt neceſlaria, æterna, immanens, perfectiſſima. 298. Pater eſſentiam di- vinam etiam quoad modum habendi habet a ſe. 310. Quomodo fit Principium Trinitatis. ibid. Ratione n ordinis in fubſiſtendo in Divinitate primus eſt Pater. 1 311. ð Fatres Ariminenſes an a fide defecerint. 279. nu Fatrum Auétoritas. 61. Patres Eccleſiæ qui 1 62. Quomodo probent Patres. ibid. Catalogus A Patrum ſamoſiorum. 63. ſeg. Fauli Samoſateni hæreſis. 272. E Feccatum originale quid. 439 In poſteros Adæ traducitur. zbid. Solv. Object Pelagii. 442. 30 Peccatum originale non eſt ſubſtantia animæ, 444. Nec concupiſcentia. 445. Solv. Object. Lutheri. ſio ibid. In quo confiſtat eſſentia peccati originalis. 240 446. Quomodo traducatur. 447. Omnes homines excepta B. V. originale peccatum contrahunt. 448. Pœnæ peccati originalis. 453. Poœnzæ peccati ori- 18 ginalis poſt mortem. 459. r Pelagii hæreſis & ſyſtema. 609. U Perſong divinæ eandem numero divinam eſſen- tiam habent. 285. Solv. Objeét. Socinianorum. 287. In tribus divinis perſonis non datur Ordo perfectio- nis, nec virtutis agendi ad extra, nec temporis, 8 nec dignitatis. 312. Sunt realiter a ſe diſtinctæ. R 313. Solv. Object. Sabellianorum. 315. S Petri Gcot di⸗ yn e Ritone a Index Rerum memorabilium. Petri Fullonis hæreſis. 553. V. Petrus Caput Eccleſiæ a Chriſto conſtitutus fuit. 108. Error duo capita Eccleſiæ ſtatuens. I1I. S. Petrus Romam venit, ibique ſedem fixit. 113. Phantaſiaſtæ qui. 511. Pliloſophorum auétoritas. 65. Peænitentia in Deo quid. 261. PFPrincipia veritates revelatas cognoſcendi. 1I. Principia duo ſumma non dantur. 180. Prædeſtinatio quid, & quotuplex. 221. Præde- ſtinatio datur. 222. Soli Prædeſtinati ſalvantur. 223. Catharini opinio. ibid. Prædeſtinatio eſt cer- ta & infallibilis 2 4. Nullus de ſua Prædeſtinatio- ne certus eſſe poteſt. 225. Solv. Object. Calvini- ſtarum. ibid. Signa Przdeſtinationis. 226. Pra- deſtinatorum numerus eſt Deo determinatus. zhid. An multi ſint prædeſtinati. ibid. Cauſa motiva Prædeſtinationis. 227. An ſit mere gratuita. zbed. Effectus Prædeſtinationis. 233. Prædicatio quomodo fiat in materia Trinitatis. 3⁰3. Proceſſio quid. 289. Datur in Deo vera proceſ- ſio. 290. Proceſſiones divinæ ſunt veræ actiones. 291. Duplex datur in Deo proceſſio. 292. Propoſitio hæretica quæ, 1I31. Erronea, hæ- reſi proxima, hæreſin ſapiens, de hæreſi ſuſpeéta, ſapiens errorem, errori proxima, male ſonans; pia - rum aurium offenſiva, temeraria, ſcandaloſa, ſedi- ditioſa, 133. Schismatica, blaſphema. 134. d quem cenſura Propofitionum ſpeéctat. ibid. Modi damnandi Propoſitiones dogmaticas. ibid. Providentia quid. 422. Deus providet creatu- ris. ibid. Providentia quotuplex. 423. Specialem Provideutiam Deus erga hominem exercet. 424. Par Indev Kerum memorabilium. Purgatorium datur. 794. Solv. Object. Luthe- ranorum. 7906. Animæ Purgatorii fidelium preci- bus juvari poſſunt. 797 Locus, Pœna, duratio Purgatorii. 802. C. Quesnelli errores. 645. Guintiniſtæ qui, & quodnam eorum ſyſtema. 14. 4* R. Rationis humanæ uſus in Theologia. 136. Regimen Eccleſiæ eſt monarchicum ariſtocratia temperatum, 122. Ragnum millenarium non erit in terris. 810: Millenariorum hæreſis. 811. Regulæ pro ſenſu litterali S. Sctipturæ 54. Re- gulæ de autoritate Decretorum Concili iarium. 99. Kelationes reales dantur in Deo. 325. Reprobatio quid. 234. Reprobatio datur. jbid. Reprobatio poſitiva eſt ex præviſis demeritis. 253. Motivum reprobationis negativæ an ante præviſa demerita. 238. An originale peccatum motivum reprobationis 240. Revelationis neceſſitas. 5. Sy ſtema Deiſtarum. 8⸗ Principia veritates Tevelatas cognolcendi. II. S. Sabellianorum hæerefis. 29. Sankitas quid. 256. Deus eſſentialiter ſanétus eſt. 257. Sanguis triduo paſſionis effuſus an Divinitati unitus manlſerit. 526. An particulæ ſanguinis in nonnullis Eccleſiis afſervatæ ſint verus Chriſti ſan- guis, 537. An hypoſtatice verbo uniatur. 538. Sapien⸗ ter/ tie Dens taD er benn. 14 36. Koen e N E. iiti ſbis i i ſun 38. Sl Index Rerum memorabilium. Sapientiæ Liber eſt canonicus. 26. Satisfabtio quid. 569. Satisfactio Chriſti fuit neceſſaria, qua neceſſitate. 572. ſeq. Satisfactio Chriſti æquivalens & ſupersbundans eſt. 576. Et quidem ex ſe, ibid Et infiniti valoris, 578. Et ex vera juſtitia ad ſtrictos juris apices. 579. Satis- faétio Chriſti eſt univerſalis. 5S80. Ut homo Deus ſatisfecit, & quidem a primo concegtionis inſtanti. 83. 5 Scientia datur in Deo vera. 192. Diſcrimen in- ter ſcientiam Dei & creatam. ibid. Diviſio ſcien- tiæ Dei. ibid. Deus cognoſcit res per cauſam 193. Deus poſſibilia cognoſcit in eſſentia ſua. ibid. Scien- tia Dei rerum omnium cauſa eſt. 195. Num detur fcientia media in Deo. 200. Scriptura eſt divina. 1I. Modi inſpirationis di- vinæ. 12. Solv. Objeét. contra revelationem Scri- pturæ. 15. Libri S. Scripturæ. 22. Canon He- bræorum. 27. Canon Catholicorum. 30. Canon Acatholicorum. 31. Vulgatæ noſtræ aucétoritas. 33. Verſiones S. Scripturæ. 38. ſeq. Lectio S. Scri- pturæ in lingua vulgari merito prohibita fuit. 46. S. Scriptura non eſt ubique clara. 48. Varii ſenſus S. Scripturæ. 51r. Senſus litteralis. 52. Regulæ pro ſenſu litterali S. Scripturæ. 54. Semipelagianorum hærefſis & ſyſtema. 610. Socini hæreſis & ſyſtema. 569. Syinozæ ſyſtema. 149. Solv. Objeét. Spinozæ. 180. Spiritus Dei & Spiritus ſanctus idem ſonat. 264. Spiritus Sanctus eſt Deus. 291. A Patre & Filio procedit. 30r. Græcorum error de proceſſione Spi- ritus Sancti. 304. An particula Ellioque Symbolo bene addita fuerit. ibid. Pater & Filius mutuo amore ſpirant Spiritum Sanctum. ibid. Quare vocetur Spi- ritus. 305. Principium quo proximum Proceſſionis Spiritus Sancéti. ibid. Diſerimen inter generationem Filii, & Proceſſionem Spiritus Sancti. 306. Spira- tio Schram Inſtit. Theol. Tom. I. Egg Index Rerum memorabilium. tio hæc eſt neceſſaria, æterna, immanens. 307. Pa- ter & Filius ſunt unum prinecipium Spiritus Sancti. ihbid. Status naturæ puræ an poſſibilis. 431. . Suhſiſtentia quid. 320. Quot ſfint ſubſiſtentiæ in Deo. 321. T. Julmud quid. 58. L Theologiæ dogmaticæ definitio. x. Nomen Theo= logiæ ibid. Diviſio Theologiæ. r. Continet arti⸗ culos fidei. 3. Syſtema totius Theologiæ. 36. Ne- ceſſitas Theologiæ. 38. Theologiæ Scholaſticæ ori- go. 40. Theologorum auétoritas. 64. Tobiæ Liber eſt canonicus. 23. Traditio eſt regula fidei. 55. Quotuplex. 57. Traditiones Judæorum. 58. Proteſtantium ſenten- tia. 59. Auctoris Princ. J. P. E. fententia. 60. Trinitas quid. 315. Fuit in V. T. cognita. 316. Quibus revelata fuerit. 317. Myſterium San- Gtiſſimze Trinitatis ſola ratione evidenter demonſtrari nequit. 331. Valentinianorum hereſis. 292. Vampirii quid. 352. Vaticinium omne a Deo datum impletur. 256. Venialia. Homo juſtus nequit per totam vitam cum auxilis ordinariis omnia venialia vitare. 629. An omnia venialia deliberata quis vitare pofſit & quamdiu. 631. Veracitas quid. 255. Deus ſumme verax eſt. Pbid. . V'erſiones S. Scripturæ quot, & quæ. 38. eg. zuto ſunch Vird⸗ ibic 535 in y ſten WM Eien Plen ibi ſid. bene eſt ſe MN i, lunt Pern on — Inde Rerum memorabilium. Virtutes infuſeæ quid. 603. Diviſio virtutum uc infuſarum. 694. Virtutes Theologicæ cum gratia ſanctificante infunduntur. ibid. An etiam relique virtutes morales. 695. ene Unio hypoſtatica eſt realis. 5334. Habet initium, zbid. non eſt abſolute neceſſaria; eſt indifſolubilis. 535. In triduo mortis Chriſti verbum cum corpore & anima unitum permanſit. ibid. Unitio perſonalis in ipfo conceptionis inſtanti facta eſt. 539. Unio pypoſtatica quid. 54r. Explicatur hæc unio aliqua- liter. 542. Unio facta eſt in perſona Verbi. 543. et an Vocum recentiorum ufus in Theologia. 136. 6 Ne Voluntas in Deo eſt. 202. Deus omne Bonum roli⸗ vult, & malum averſatur. 203. Voluntas Dei eſt &terna & immutabilis. 204. Voluntas Dei quotu- plex. 205. Deus nequit aliquid velle ſuis periectio- nibus repugnans. 206. Voluntas Dei eſt reétiffima. zbid. oluntas antecedens non ſemper impletur, bene vero conſequens. 207. Voluntas antecedens eſt ſeria. 208. Voluntas Beneplaciti. ibid. Deus vult omnes ſalvos fieri. ibid. Solv. Object. Calvi- en ni, & Janſenii. 209. An hoc ſit de fide. 211I. Vo- 1 luntas Dei eſt cauſa rerum; 212. Mala vero ſolum Altnt permittit, ihid. Permiſſio mali perfeétioni divinæ non officit. ibid. Objectum divinæ voluntatis. 215. Z. Zelotypia in Deo quid. 262. ERRATA ERRATA TOMI I. 154. a linea II. ſequentes usque ad Scholion 7. Pag. lin. 25. 2. Conf. TI. 89. 19. maturzæ 99. 20. Philiſophia 137. 17. Capat 140. 8. Canſtantienſe 4 omittantur. 157. 8. De 208. 24. pft 208. 28. Iem 210. 33. baptismo 331. 27. quod 340. I17. ſpirituali 472. 9. Rabbinorum 545. 23. Letis 629. 31. Ccdinaria 668. 20. Deus 671. 28. 733. 13. neceſſari 746, 22. quaſi B— corrige contra mature Philoſophia Caput Conſtantienſe Deo poſt Item baptismum quoad ſpiritualia Rabbinum Legatis ordinaris Deum necdum deleatur neceſſaria quod — —— — — —— p. DOMINICI SCHRAM, BENEDICTINI BANTHENSIS SS. THEOLOGIE„ ET 88. CAN O N UM PROFESSORIS EMERITI, INSTITUTIONES TLHEOLOGI£ DOGMATICE, SCHOTASTICE, EFTI MORALIS, METHODO SYSTEMATICA V PROPOSITXÆ, AC IN TRES TOMOS DISTRIBUT. EZ. EDITIO SECUNDA, EMENDATA, AUCTA, ET INDICE RERUM INSTRUCT A. ☛dw Xnͤ ☚£r TOMUS kI. S. 60 . . Z .„ SUPERILORUM APPROBATIONE. . 000 == AUUSTXE VINDELIOGORUII, SUMPTIBUVS MATTHALEI RIEGER P. M. FILIORUM. MDCCLXXXIX. VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset 2. Copyright 471999 VXyMaster Gmohi wwwW.yXymaster. com