12A11700-7

12A11700-7_8-1 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Continens Evangel. Secvnd. Matthaevm, Evangel. Secvnd. Marcvm, Evangel. Secvnd. Lvcam, Evangel. Secvnd. Joannem, Actvs Apostolorvm, 7 Menochio, Giovanni Stefano - [ - - - — MÉ u M E. -— ; wosqegecs "* gupten i E * at pus m — VYNINIES n - x a R p CY RTH IATR ERE u ET C M EE Es rE d. . m csim - 2 - . pa i i » : m a. 2 LU 2 A 5 E g ( T M u Y s . CA n us df » AU j i AU ( 2 P p J um $: A Es ed r i ^ * hi 2 us d h Y m d ] s z - 2 g a ssl NT * x* w & A »4 [ Q* * * d $ - p "s tss d 38 t M $; x € TOR z NG Ü s ss A E CT v - s s n SCI * Rab & h- a. d E n w 2 - » Ei Pj & 3 s s * i. LA p i » A E x x * 3 229 5 n d i A. ..» * ,Ww X p A DWC LSt] d u s * 3- p d . Y * S R d j D p gt o $ w 5 . T * n E £ VN Wv g p P Y s - j a x s * ob E A k.kwy V M x* M ii : v - i ^ n.—w D RD * N 1 .wn h 2 j* i x d ia p TW a Y g $- m 21 d* 7^ n E R. i cA W'v Eu W b d Pt Aac ».Hu u Ó d : ^ Ts C W m v* aS e coi Ts * x N ** Mä, x d ,u xw m ors ^W * u * F zh P A u d a lo - L. u E A yu E T f d E M EE m v x FR C u i E * A AO " 2 mac D u n p P E 2 R * n w N $ e RE Pa r j Vr A zm NUA 2 vb i Y F. d L 2 m m z i WA N "a U x P» gl um Es s. s E m * * uw d . * 5x N i d s P * & " z EE : as X2 D ee r Ls o 1...«.9;: . P D FA x u LE EY eil u » - i x M v L u $ s. s s d l E j x a 5Si N sE d R. A * z E ij z s o p N m - 4 a N w À ts ] u. * fs W æ E s A A s . 3 um vt A $ * A * AE TT * ? $ - x P [ 3. A W B E 5l d $ : AE E d - AE " * N E "A - - L h Sfiys - p j* 2 g E /a ;j* d .r * Ls o - ): — Vs p n : 5 A OE A b As x o z d p* * (* nv «w n 3 X $ : X N T ag M ^ r x2 W " * s D m as E * n * Ia w DN m l o a W E W * u . EY * D * d s Ls 35 i 23 wes »: » UR A k du " .H " um ROX - UE " * E Ea E es N 5 g E - s n . 3 | As J u s x s p e - d $ d s » * x p x $s ^ E ^. RO E 2 a ts 3 : P s s x i t 35 - $s E z * 259 COR hx 3 Es * i d- as $: A * z P d - "s E6 E 2 s t ( k Es at od a * d " * us $ X E m - m ] T E^ A : LA d E N DO x 3 n E: £. m gb E 3. z. : k VT d x 4s k u z i k AE :g U ?M s. P*« E. $ dee - u e l xb t ^ i D& s s E 4* x i i D. ial Pa D AUs 2$ MT E "d a u UM 2 Es a& $ At du M penr w E X M S * R iv P. Ms i 2 vt 2 - i h. .WW. m , us V v P wum d A 2 E h u M X , v 3* o s E $s RA zS $ z s* DI m As X J5 x R [ d $ * * H T 4 * A MERUGE m Xes X * E L w T N— n D5 Ls ao * E Tv AL s * 2* a p EE u E C o 3 ET D $ p m ER x ET W d u $p r a * z5 : 24 Rs * d fs g a A. um E 2 Zut i hr E - * $ s i MW .»H * .!MJW $ u z rE v E v:SS $ B x t E v zi E N ER Bs EEE L 53 H a 1 d. u M w.w. ;v X E s o : X — 2 3 w n x » 3. 4 J NG s & 33 nm.w,*ww.— Es p x r E x * 5 as M p Ls PO V E EX a s M Ts p 6 $ -- at 5 É 3 * EX x * t N L p As p z E & w » E i w A AO T2 - v L. e t * d mw. - Q m s * * £. ^qu 53 QU Cs x s mu I ls " $ N Md t e M;m. » s P - cee A. s d A o * VOW a ia E EM EU . E ia 3 fw« R H E E. i Hs "É D r r 33 R * D d« d- [ a s É x 2 TRU 2 *s 2 .äæ E a. És E. Hw x .... M s 5j as EE n n * de, T. AR d 2 Mp N : A i5 A $x » d y pH j t n us M o 5 d od P M D z UE E EAC Ed 2 m d . $t E st x s . M - ^ Iu gU "j & n N..W T VA EW u- 5 ET p x T UE ET A p K duEew a .W/ j r o i s. d k AA as V R ES Bo U X »Uu », as . * x us * t f E w A C EE Es N: CC 5 i n s M : $ i &- WO m eS r eu z m 395 U « * x C s L m $4 ?s u E m T n Md t E s u at RR * x dR * m E a M sE p Es d 9 E d H s ss CRl m m i O u Rs uT r d s ( - a NG 2 EY 3 o A i Y z x Ts .M M xf x R s u A J J ss - M kl5 E R.^ p s 3 j x j cgv d n "r x 22 d A À . [S J D r » zl gO i^ i T x m as AR i MUUSUA s x w3 WMW../ D u D EE d a Sn A i AR AE z J ar z z5 e n "x x P 2 u^ ^X J 4 GE M i o o D - A H - z A $w - - ide - E E g A. ^ URT ls x D* o m d d D Pt i -s $s v? "m : x ET X A. F r : £ x - PO 5 NG RA " a L^ d at , P MC PA s E i -s s - - P. 61 E ?s a 2 f.r, j is « i * ii - r u* — « EY *s z * x .æll AC z A 352 3 " i K$ f cy VU x et f C A 3 E * . -s " M. x i* i y m L st l - PT vt u - p u Mx d Bd -t t * Mu T .w * $. nu - x hm E E. l s v ä 4 d - x M DN UR re a 45 . E i 33 n p D x u ( - P id ïu../ C Fs W ER H : d D D r d d m n MTA E E P E 2 s. io doee Mee 2 o MC Á z d ER sb - pre A d E Eu d x * E AU i. per E As - Y C d z M 9- - d n 53 L * hus us 4 E 1 m 2 * d - z a. N : n oX « w&w,»! P * d P - É 5 * EX i £T d P H h va R 25 E. i ER EY a R G b ii L. d A Pa EM i ? T E 2 d ROM EURT d RC o 1f i. ia p ? p d A. x $ , h- d 1 E A: RRU d X aE n o s A* 6 ^ u o g :l * b .ml M * AS ^s 3509 d s rv ». « QU a ä& T j d E. J A w i- P $ AT - L A a m d 23 p M. PC t Y EX b ^ ) * D vt* t pO * LA x E d Es W d d nx j um z w * L4 *. * d ul ov »t - a * x P. s o TM n : * A 2 E TE ID x x EUA $s E 3 R x LE i. LA 1525 5 P od T M xw.. H 14 P rdrd P ) V ETX zi N N o v5 2 n p A e s p "4 x hm — p eos I * : TF E P E r 2 N * W M: & As T TR Eu " s k C d B H £ X m d 33 Is d i H. : " Y * A : W p 1 EX : MP m B ven A 3 s Mx P of t r " ( D Z 4 ) p k O r L As hs s AA & i^ TR -a a u 4 ^5 t D. i AME s ,. H * i n* i^ *s 3 m - v - R. n ; b 28 B at f r A N D v » ) B MY 3 d L 3 a fel 3b E.v v o hr 9 A d , 7 o d AJ- N I2 d ^. : E f .W, * ,»zHM w AE * A E ä u Vil E « s. i M i s. X u Ed E M - 3 r 5 1 x . E - B FN 5 Á décps dv d P 5 d u " p* s D u a t B x P * ':- EK * Dd Sowe m p : z d n x Jfb nl r d ^ æ r ? z u ss a s z d us X H H : 3 * m E - E ES A r 4 E k D i n Es » y-/ d d pR Mx?..v.ïa Es E Cer Y od p 3 s — A rE äu;- s. b PE s ais a v -- z. H dvl RUs r E a B B us o a at d o ( m m ia j u E i. i du E. d - st $ -- B i LT E 262 N P i A z a x ial E p t ! nE W u NI i cetpedengue ä& wirs A "a !Jl -LONWE AUW od u « *X * « D *sv l*s. d .æ? X 1 $e 3 WSS R US :-. swMe 3* * p t&, Le^ LE w N .. LA v? * (* LA l 4 W H N / L * ^ /^ - M * W E. &M EX 47 N & L $* d- ^ XX D vv y * LR , * " : f j 8 t * ts rl At N - P x d R-' 7 [ A p* $À | | " ,: N N Oi « s * l s ' Y , ew " i -5 - J i l l l p* x x J /a à $ )n. A i «.//, iM xä $, Á ) N l [ xx f T IM A KXXx I N N N N .! i * [ lil N | M ] i | l il As N VN , / & - ] / n 7 Va i ] l W ts & X * N " . ] -!. M a n h $ w xax 4 Bs - d. n *4 M -H- ch. / [ // uwm «— l - E A," * N $ "s e DW A M ^ - "- Yif . -s w L n D] qe- i N UB Tübingen DX ] . U. DNKN $, [ o ET a - Z d» Ü »f —— m ? T PTAR COP D li É /r &i $, Wää, N M : — ** n a f " : s OM M. 1 D — G- m N X L. ^s OCSPS N k g m w r N o z — - * -- - d. RT NNN sp- r h T $- bN 4 1 w f^ M w (; g 9 x«f s.2 z-—w, LU N re Db .n -- / P d W ", ;, xxx u- D N : M ES $: ; ») 7 Á ( ENS / n d bl [ 72 N ADUEEeen-. CU B. NN ) s / u^ .—;s , - N N Y W SSEN T. La hd | $ —— 9 V A P.l i Y 'I M .M " lss iA , , p . wO CC N N 4 d " d- SEN ! TA N ; II I i k AX C H / ; M — Acpnens // , N .. ( ^ E &i E sE «SW»(& Q » .x 4 —3 .W "um m p w [ T5 xX pur n n 04 x —— ———— ÁÁ co-ewee E - L Q UR — m UER EPT m " '«.! h Ue - 4 m - 2 M»A&.Mï * * L P d P m uml — 7 4 D-——— H;ï 2 p F ( M . M BN DN b &e m * To-a- - p E - s Z g n Xx N 2 P t p w-xu— - —PÀ g — u . 77 s a X g T — — n TESCEN " NG ") A du TP .x --— [X . . E N ,/ ( M..: N N,x r M j N AT. 3 al 97 E. s Sih. $s E5 VR 22 4 : // ' r ?. . —N xæu /r/ E t Mm 7 , . — — 4 9 54 - & '. N«-xx d p 9 $^ " d ,// *b 4 1 "— xhx H u 2 r - A. " 0, A v G, Y æ*... )* 7 Fa i^ N »XXXK mw k3 WY * , : * f ag t d N H ,, v - T 85 x xdü d m RMN .V v l .M—. /, BPT um i. ll.' 5 o E ] 2 d -- xx E -- R N /r a w . Tj 2 d P d /Js.. : N dN — " A » d f 7 u N E CT Xx»x 9p— d i d A E Lt s LP [ ( - d umv CR Wi LL $ D Xl " w d P P dul ? a N r r AN SMON NXX r d SWI i M. f; /&uc j A ics ' /w W C JIH od äæ! * NN - O P um M.. M— "-- d nE N 1 N - N D * b s N X A i E h. ts [ - *CSwWn Q* w* .Oc M E d i w *. * w »" ,,, * I X $. É) À W" E r Ó I N 9. p / ; ZA T Jubt T VEND WR : * $4 À. - m E. DÀ ^ n faq : ** . [ , D) "U : A h w..-&llu N 2 "P5 p — 3 ,r. u um a ! N * N AT d L z ///1 — àÀ "-- PT d - Y -Ow N ,3 .,IM Eu « Nf,. :.-N.Xh ; n.«nv N "u hi e- P 2 M [ N r - p d — €X .J pc-' o' | /////:lu 4 x'x P a m Y 5 - r -enBES m ^ f 7 ü — t —— ] À— 709 93 L3 $& MU - " d C X *4 84 L2 ] LA j n | ff s .-a — RE r .. m —— — & * !M b s AOKX EAU U ME — M $ X N 2 -- - NS B -i/l * s. " rl ^i u "-— A H H. OM N i w a n // pb m v i '/ p /,. 'I t $ X - "u M. - b r j J miR,. E " f-' e- * . ^ CH //, M ' L /,Ilp N N [ 'K P od $- - —* 'r " U E M m "* ". *« wk.ï .:,.- d u RO d £ ? E g m l- : DN U v * . N OW D *- d Va* L & r ^f Xx P um ! 3 NCN » [] wsx ASS b « W. l * xltsnl,.ïAil'y A ROE AL D 6. M. .. [ Xx O.'ll N N N * ...I,. 1 - h. P MM X i N j , l BM —— x / - EM NN. Bo 7 xxxx áw * f r *| $* N nf u N N 4' — , i s. n P «* ané & g N N ) * e. v* ..H... *. w . .. i ! "i z //, T ,,. 4 " H xs Un i lj ..M ». 3 "P . g s; ( ss EEE w ...M ES gt k.x;x : É s .. T E EuE t X A u d n x * W - 4X d $£ ^ zv d x & * j I E Md AX E e € Y Á M d T E m o MC A 5 — — ET : * " ais £ Em - - - ER DT ERN zi ia T $ - P u La " bj NV lv — á Es . s : - k abi- m m 2 27 — —— x - - - T GU st - s E Y s r ] £x T Y ais N T : z ER - V.-xc cinn Es -2 9 ais m 2 o a MA NU z DN uN D b Y dl d^ BIB SACRA CVM P MENOCHII E S J. COMMENTARIIS EDITIO NOVITER REVIS/I "?WE&E&E ?QEPE'EE* — i I TOMVS VII. C (3 Iq a. I N Eï FI S EVANGEL SECVND. MATTH.EVM. EVANGEL SECVN D. J OANNEM. EVANGEL. SECVND. MARCVM ACTVS APOSTOLORVM l EVANGEL. SECVND. LVCAM ääsä&ä'ä VIENNAE AVSTRIAE TyPIs ET SvMTIBVs JoaAN. THoM. TRATTNER, DACR. CAES. REG MaAj. AVLAE TYPOGRAPHI ET BiBLIOPOLAE MDCCLV r : -- aL — a * ia us a $ P i n &j QBJ S. " tpsteh x o* BIN i. p * 42 A 700 * ag - SANCTUM 'ISTI JESU'C EVANG LIUM SECUNDUM MATTH]EUM CAPUT PRIMUM. - " quibus majoribus Cbriflus fecundum carnem: de/cendmt Zls- gelzzs mfh*mt ?af pb de Marie [pon[a ü&æ conceptione, parmque futuro.. ! I- l'ber generatloms JESU Chiriftr filii a Damd filu Abra-,,Luca, ham: »- X 2. b Abraham gernuit Iaac. 6 Genf 2I' :)0' e Ifaac, autem. genuit Jacob. c€ Gem d ]'a(:ob 2 25 255- — i lber: generarionis FE $ UP Clartþ*t, & nom Gz*m'rattarzum qma licet. mul-- ) Quafi dicat, liber de vi- tas Évangelifta generationes: nume- ^ta Chrifti: nam: n353n 7of- rare vellet; unam:tamen quereret Chri- fti. Adde qnod nomen qeyéc & ,fin- daþ , apud: Hebraos ,. Grece cys y£0'16 5 nificat non folum-genera- gulart numero ponitur pro' plurali: t*lonem j feä totum etiam vitz curfum, ey£atey,ut Genef. 5..T. ubiHebreus uicquid. liomini accidit in vit:, fic dicit ,. £b generationut. LXX, ver- Genef 6.0. Noe dicitur ,. Perfetfus terum::, fBiftNog eyey£attog , Ipber gentra-: fjogié , eodem prorfus modo ,. : quo: s. opmnil us genarxznanzäus jui:, id. eft, Vel Matthzus hic: dicit.. in omnibus partibus vitz fuz. quod verius exiftimo , fenfus eff, quafi Eili? David, le:þ Aär;zbam) Hi duo: dicat x« eft enarratio , five de-. potiffimum ex Chrifti pragemtonbus memorantur , quia illis precipue pro- fcrlpmo & catalogus eorum,, a. qni- iniflio fa&a eft. Mieflie ex eorum fe- bus Chn&us fecundum carnem ori- mine nafcituti: Abrahe quidem Ge- vinem. duxit. Apud Hebreos enim quzlibet fcriptura , - licet brevis , gp nef.. rz$ 13. & 22. 18. Davidi vero 2.. ! fépher , dicitur ,.id e& Lier. z Reb 7.12. & T. Paral 17. TI. Generationts.) ln finguldn ditum .. Er fratres ejm,ö*c ) Ideo etiani: putat D. Hieronymus , Gezerationis y frattum mentio fit hocloco,. q;na ab Bibl. cum Com. Mezoch. T. VII. A £ yà - 2 EVAN .GELII*,SE'CU'NDU:M MfA'er-iï.f 4Gen d ]aCob autem geiiufit ]iidam, & fratres ejus. 19.35. 4. e Judas autem genuit Phares e Gen " I | f Phares autem genuit Efron. ,& Z"aramui'deyi Thamar 38.29 aTe Eíron autem genuit Aram. . 2. 4 4. Aram autem genuit Aminadab. i fRuth g Aminadab autem genuit Naalfon. 4- I8 v I. Par. Naaffon autem genuit, Salmon. i5 $. Salmon autem genuit Booz de Rahab. . : 2.5 £ Nu À Booz autem genuit Obed ex Ruth. 12. Obed autem genuit. Jeffe. L£ Ruth 4. 2I i Jeffe autem genuit David regem. z 6 . . k David antem la fuit z Ruth U T12G, -' rex genuit Salomonem gx' 62 , quæ 4. 22 I.Reg.' 7. 1 Salomon autem genuit Rbboam. - IÓ6. 1. m Roboam autem genuit Abiam. h 2. n Abias autem genuit Afa. Reg 8. Afa autem genuit Jofaphat. 12.24. i3Reg Jofaphat autem genuit Joram. 11.43 Joram autem genuit Oziam. Re 9- o Ozias autem genuit Joatham. ia m ao 14 p Joatham autem genuit Achaz.' , .,—Q'AA&haz hilce duodecim fratribus tribus Iffaei,; Paralip. conft:t joram non genuife & populus omnis Oziam . immedi te , fed interceffiffe natus eft. Judaicus profcxgi— alias tres, nimirum Ochoziam , Joas, S. Genuit Booz de Rabab. ) Meretri- & Amafiam, qui pater fuitOzie. Hi ce illa Jerichuntina, qua explorato- tres excluduntura Chrifti Genealogia res excepit Hebrzeorum , ot. 2. I. in odium impii Achab , ex cujus fe- 7-f*.) Quietiam di&us eft 1fai. minenati funt. 3. enim Regum or. Regem.). Scilicet primum de tribu 2I. commipatus 1lli fuerat Dominus Juda. Quares , qui fieri poffit, ut non per Eliam , fe omnem ejus pofterita- inter Salmonem , & avidem , tem deleturum ; quod ufque ad quar- nifi tres viri Booz , Obed , & Jeffe tam Generationem intelligendum erat, numerentur , cum conftet trecentos qu& in Àmafia terminata eft. Quem- ï; fexaginta fex annos interceffiffe ? Re- admodum econtrario Jehu ; quamvis fpondendum,non effe incredibile, qua- malo regi , quia tamen Dei juffu, tuor homines illo zvo , quo vita erat Achab pofteritatem delevit , Deus diuturnior, totum illud fpatium equaf- pofteritatem. promifit , que ufque ad fe ; erique potuit , ut prolem non quartamGenerationem pro €o regna- in adolefcentia fufceperint, fed fene- ret, 4. Reg. IOo- 59. & I5. 12. pre- i étuti jam proximi. termifíos autem hos reges ex femine 6. Ex ea que fu if ris. ) S(.:ilyricet, Achab fuiffe conftat, quia Joram du- uxor. xit uxorem Athaliam filiam Achab, * 9. Genuiz Oziam-) Ex. 4. Reg. & 2. u us genuit Ochoziam. w —— CAPUT L o2 La q Achaz autem genuit Ezechiam. Rez. Io. r Ezechias autem genuit Manaffen. « Manaffes autem genuit Angon. IS. 9- c2Par t Amon autem. genuit Jofram. L ^ - 26.23. 11. v Jofiasautem genuit Jech am,. & fratres ä jus ia tr:ihf- p2Par pm 27. 9- gratione Babylonis. mi I2. Et poft tranfmi grationem Babylïo.ni*s . q2Par 28.27e echonias genuit Salathiel. » 2Par Salathie] autem genuit Zorobabel. 32.33- sgPar 13. Zorobabel autem genuit Abiud.. Abiud autem genuit Eliacim. 35.20- t£oPar Eliacim autem. genuit AZor. 35.25- 14. A2or autem genuit Sadoc. - s 2tar Sadoc autem genuit Aclrim. 36.1.2: Achim au:em genuit Eliud. 15. Eliud autem genuit EleaZar- Eleazar autem genuit Mathan.. Mathan autem genuit Jacob.. E Jofeph, virum Mariääx, de .'q'ïu?a na- I6. Jacob autem genuit tus eft Jefus, qui vocatur Chriftus. 17. Omnes itaque generationes ab .Abraham ufque ad Da- vid, g;energtiones- quatuorde cim: & a David ufque ad trant- * A2 migratio- IT. 7q/1'4; amtem genuit fäcboniam;f)': na8 , que&. non eil'ent':e"jui'dem- t:'r--iökus,x non tamen-hoc licebat ,. cum foming Qui 'etiam di&tus: eft Eliacim, & Joa- effent hzredes : tunc- enim tenebantur P eim , vide dicta: r. Paralip..3. n. 15. & 16. ubi multa de filiis- Jofiz- dixi- viro nubere , qui. non: folum ex ea- mus:, propofito* etiam: fchemate- ge- dem effet tribu , fed. etiam ex eadem: familia. -Cum exgo Beata.Virgo nul- nealogiz: eorum: & ordine,-qpc?; regna- runt. los habuerit fratres , & paternorum bonorum heredes , viro tupferit. fa-- Ip. tranf; n):'grntia?ze 'B."q?i'y lonis-..)l Id. e&, milie fue , texens Evangelifta cata- inftante tranfimigratione: Babylonica, ro n bä,. nam cum Jofías genuit Joacirn ,& fra- loguimn. p itorum. Jofephi, & il- tres ejus , nondum: populus: Dei Baf lum a:Davi de. enus duxiffe oftendens ,. byloneim. migraverac:- - * eadem. opera: B eatam: Vivginem ejus- dem flirpis.,, & familie fuiffe: often- 12. ER pof tran[migratiymem Baly- dit.- lonis.) 'Yempore exilii , in ipfa:ca- privitate, factajam populi tranfinigra- F7- Ümnes :'&qua gme:*atiääü E ö'c) tione.. Oinnes. has: generationes in. tres- tef-- faradecades divifit Evangelifta , quod: 16. Jacol autem gentit. Yofepb virum voluerit triplicem: populi ftatum. , fub» Maris, &c. Y Licet. poffent matrimo- niaapudHebrzos copulari inter ptfr:f?s judicibus ;. fub. rag?lfus-,; fub ducibus: [u 4 '-EVANGELiï s'ä'eU'NbUM MAT'TE | | migr,ätiohem- Byaby!lonis,&,'"'-gejhäratiöïibsf'ycjil-agüördecim"ff-& Á tranfmigration - pretytus DA FT O ERE Q & ! quatuordecim, - xLuc& r18. Chrifti au L t em ge-dä?raut—iö-"--üci erat: x Cum dï'e-;tdefpbn; H À 1. 27' fatamater Q J us Maria Jofe P h ante : quam convenirent, inventa eft m pteroi þabgqsf- de Spm u iquap&oï-r. w 19-;4107fe.ph | ;! 3( f 1cerdoclbïts defignare Cur au«cem excxdüïe e:x.npru 5 q.uæ foïücio expee ditiffima eft , & fimpliciffima ,. eam- generationum fummam exprefferit , duas potiffimum — caufas afferre pof- que probat , & fequitur Maldonatus; fumus. Alteram, ita factum, ut in- Vel certe dicere poffumus, teffarade- telligeremus .aliquid in ea re fubeffe cades has potius effe perfonarum,quam iyfterii , nec inconfideranter prater- iremus. generationum , & ita primam teífarae Alteram, ne quis exiftima- decadem in Dayide fic teriminari , ut ret, fe errore, aut oblivione, tres il- David fit ultima perfona primz teffa- los reges num. g. pretermififfe ; vo- radecadis, & initium etiam ( prima Eodemque modgo. luit quogue fortaffe cayere , ne quis perfona fecundz. poflit. generationis Chrifti feriem , Jofiam ulrimam perfonam étfe fecun- *w aut minuendo , .aut au d& tefferidecadis, & initium etiam , corrumpere. f gendq numfe;e * primamque perfonam tertig , e. enim ( fi Chriftum non numeres ) fip- - Generationes. quatuor deiom. ) lpfa u etiam generatione intelle&a , qua larum £effáradecad » um: numei'pä. coge Abraham. genitus eft. .Earum ordo j v abit. hic eft, 1. Abraham, 2. Ifaac, 3. I8. Chrzfi autem Generatio /:'c är:tf..) Jacob, 4. Jude, s. Phares , 6. Ei- Quia generationem Chrifki cum alio- ron , 7. Aram, 8. Aminadab, 9. rum generationibus connumerayer«at, Naaffon,-10. Salmon, 11. Booz, 12. ne.quis exiftimaret eodem modo at- Obed, 13. Jeffe , 14. Davidis. ue alios genitum fuiffe, fingularem 4 Davidy &'c. generatione- quatuor- modum , * quo genicug eft, ;f;;ponic f.-g,f decim. ) 'Earum ordo hic eft, 1. $a- cer hiftoricus. lomonis , 2. Koboam , 3. Abiz ; 4. Cum effet defpon[aza.) In Gr æff—'ö ?e& Afz , s. Jofaphat,6. Joram, 7. Oziz, pyuesvStioqc , verbum autem "g fute . Joathan, 9. Achaz, 10. Ezechis, M 69« potius fignificat alicui onderi- .T ; in uxorem , quam nubere, quod Grz- 14- Jechonis. [anaffe, 12. Amon, Ig J.gfïæ; , ci dicunt qagues. .Sed hoc difcrimen 4 tranfintetatione B « lorgi,; u/que ad non eft perpetuum ; nam ; Lucas cap. Cbrifium . genevationes. ^ patuordectm. ) , num. g. eandem Mariam domum Earum ordo hic eft, 1. Salathiel, 2. ductam a Jofepho geporqo reug.eyqy Ape Zorobabel , 3. Abiud , 4. Eliacim , yellat .: vocant ergo Eyangelifte B, $. Azor, 6. Sadoc , 7. Achim , g, V [irginem uyxe'Tt/05.74) , non quod Eliud, 9.. Eleazar , 10. Mathan, 11. du&a non effet , fed quod non magis Jacob, 12. Jofeph, 15. Chrifti. | In a viro. cognita, quam fponfz , quz hac teffaradecade ||.una. deeft gene- nondum nuptz funt, ut notavit D, hi ratio , ut patet, .Alii alizer.podum Chryfoftomus. ^ Adde proprietate hunc folvurit. . D. .Am-brpfius-y:- Epi- aliarum linguarum ,. ut ltalice, fepe - La s ii M ld A ii phanius , Euthyngius f;xcentug,-,umm idem effc fponfam, ac Vm-Jv.am nuptam, ES * — X* 3 i (CAPUT LC * s "',19"-. : ':fdfe À ph autem vir ejus; cum effet juftus; & nolli;ätf eam traduce T . 3 'e, voluit occulte dimittere eam. 7 ; 20. Hzsec autem eo cogita n * [5 € ecce Ange lus Dommx Q,apparuit in fomnis ei, dicens : TJofeph fili David , noli timere accipere E d z lariam conjugem tuàm : quod enim in ea natum efty- de Spi- ritu fan&to eít. - ) 'ac. Parlet autem- hlum :oy & voeabis nomene ju,s*]ESUM:y Luc. I.c 21* ipfe enim falvum faciet p opulum fuum.a peccatis eorum, 22. Hoc autem totum fattum eft, ut adimpleretur, d 21&4" , p m , dicentem: dx&um eft :'a' Do;pivrxlioper?iophe;tg E ;Eöce 3 L s 'aneguam cm'vemrent) ld eH:, co- " 39. Jufu:.) Id eft, perfetus; feu Nec vero ex hoc dicendi eximia probitate , quafi dicat , curo pularent. inodo.colligitur ; eos poftea conve- ea ellet: virtute , ut n-em-in«em legde- $ niffe: fic enim dici folet , etiám de fis,que poftea non fiunt, ut fi dicas: Tradusere-) In Greco £ vmlcea'- tuypaTíc'us, id sft , publico exemplo Antonius. antequam pharmacum fu- meret, mortuus eft. Vel fenfus eft, puniendam curare , propalare , infa- antequam Jofeph in domum fuam Ma- iare , ignominiofe accufare; ad ver- riam introducerer, ut T0 €0svemirent, bum , exemplare , ut Vertit Au gu(?ci- nus epift. $9. domicilii communionem fignificet , * non 'coggr.ej'fum rmaritalem. Volutt oceulte di intcee eam.) Non Lrventa eff ,. 6c ) Significatur eam judicavit Jofephus Virginem ex adul- terio concepiffe , fed unde , aut quo- ita tumido apparüiffe utero , ut qui- wis , qui modo oculos adjiceret , yl- motlo concepiffet , dubitavit , & quia dete pdïfe-t eam effe gravidam. non ex fe concepiffe certo fciebar, lp uterao babens.) ld eft ,. gravida dimittere voluit , in aliquam aliam - "'I regionem proficifci cogirans. Or- pregnans, -De Spiritu Sando. ) I d eft : virtute taife exiftimavit Marie yim illatam, Spiritus San&i , adeoque etiam. EL atque ifa abf que illius päCca;o gra- zris & Filii; una enim totius Trini- vidam elfe. -In Gi*æco' eft s'vSþ.u- : aatis virtus, Dicitpr tamen Chriftus 20. Cagitgnte.) : e Spiritu fan&o conceptus ; quia fo- (,L':]S«E'yfr,o'g . eum hac eogitaffet. Jet fcriptura Spiritui fancto. tribuere Eili David. Vocat Filium David, utin memoriam ille revocet promif- opera benignitatis liberalitatis & cha- ritatis ; ut Patri opera potentiz & fionem. Davidi fa&tum de Chrifto ex gubernationis; Filio autem opera fa- femine ejus nafcituro. pientie. Praterea, quia Chrifti con- Natum.) Conceptum, geh'icutxn.,' ceptio opus fuit fecunditatis ac vi- yificationis , hzc autem opera Spiri- oI. Jpfe enim. falvum. faciet popu- £ui fan&to tribuuptur, fic Genef. 1. 2. /gm. ) Katio redditur , cur 7efws ht ap 'legimus : Spruins Dominiferebatur [fu- pellandus , quod,nomgg Salvato- 2 * P—f;þd'qüd.fs &VJO:U];-' 6. 64 diCitur:SPi. rem fiznificat. xitusenim cft, q'zu" vivificat ; & Pfalm, 22. Hoc aure m totum.) Quod fän&a Virgo conceperit , quod 7ef»s infans 105. 30- Euaitte Sptritum tuua ,Ef ereas bostar, 6 r;wv.zl—:'s fk;vi:m. :crrdf ngf?.dïï-ffï natus appellarur. - & 6 EVANGELII SECUNDUM MATTIL alüum 23; z Ecce virgo in ut.e-fo habebit, & pariet filium , & vo- * 7- 14- cabitur nomen ejus Emmanuel: quod eft iqterpretamm, No- bifcum Deus. 24. Exurgens autem Jofeph a fomno , fecit 7« chtïpr'aäceþit ei Angelus Domini , & accepit conjugem fuam.. 25. Et non cognofcebat eam, donec peperit filium. fuum L: EE P prim.ogenitum » & vocavit nomen ejus Jefum. . CAPUT I z Ouomodo Magi cum suneribus ad. Chriffum natum pär*veærinf v dis in infantes fvitia , & Cbrifli in gy : | dg Hero p ? 2 : exz'lz'o.; , dpfiuqu e reditu in zgrmm f ae. eLuc. I. Um « ergo natus effet Jefus in Bethlï-ehem]udä in diebus: 2. 7. C ^ Herodis regis , ecce Mggi: ab Oriente veigemnt. Jerofo- lymam ; ?. Dicen- u ddimpleretuf..)- Particula s, cau- Cat ,. cuz. mobis D'em-—,,'vlcl' nabifäm Deus;; fam hoc loco. fignificat ; nam mülte eft autem. Deus. nobifcum ,. non folum. conceptionis Chrifü ex Virgine cau- quia auxilium prxftat, & peccata di- -fz fuere , videlicet hominum. redem- mittit , quomodo.etiam eum antiquis t Judzis-erat; fed. quia Fer£uz earo fa- n io,, Dei fingularis mifericordia; ju- itia , amor , facta Patribus promif- Gu efl , E* babitavst iz-nþa&i&.. Joan.. fio , & que hoc loco indicatur fcri- I.4- H pturarum. Chriftum. prenunciantium P 24. Exurgens.) Grt &ce äläsyrägæig, » adimpletio.. expergefactus. , excitatus a. fomno. Fecit ficut: praeepit e3 Magelus. ) Ti- Per. Prophetam-), Maiam cap.7. rum.. I4. more & fufpicionibus ablegatis.,. alio: 2 3. Virgo i stero balebit. ) 'Vïrgo- abeundi cogitationem depofuit. eoncipiet ,. nullum. v.ifgjnitatis detri- "ccepst conjugem. [uam. Tnentum paiia. illa habitavit.. Vocabunt nomez ejus ,.60. ) Chriftus 25. Dozec peperzt. ) Non fignifica- * nonünum tantum habuit nomen , fed tur poftea cognovifle, fic Genef. g. i . plura ,. & ea maxime , quz illi tribu- dicitur corvus non reverfus , donec: untur ab Ifaia, cap. quidem g. 444»z- ficcarentur aqux , qui tàmen nunquam. ,i rabs, Confülkiarius,0fc. capite autem. reverfus eft, fic 9. Reg. 6. dicitur 7- Emtnannel , dictus.eft. autem 7efus, reretur.. MichoI non.habuiffe filios , donec mo- : quia: hoc:illi nomen inditum eftin Cir- cumcifione.. Primogenitum.) Nonquod poft eum: Epznanucl ) Que voxcompofita eft alius ;. fed quod. nemo ante illum- Vocavit, ) Scilicet mater. ex propofitione tv £, cum, & ex: pronomine 43. zz , id eft 22245 , & ex L. F Bethblebem.) Natus eft in Beth- - lehem;, quia ibi nafci(turum*'Nliä» nomine. JZN; el,, id.eft. Dens.;. quafi dxe- f:APUT IT 1 7 a. Dicentes : Ubi eft, qui natus eft rex Tudaeorum ? vïdi—' eum. mus enim ügl;am ejus in Oriente, & venimus adorare 3-0 Au"' [^ m — B chieas p.rædikej;æt caþ.. $.9. & «opof— tradiderunt , Athanafíus , Naz'ïanze- sebateumex natali folo probare, fe eum nus , Chryfoftomus, . "Theophiladus , effe ducem, de quo. Propheta loquere- Cyprianus , 'Tertullianus ,. Hierony- tur. Deinde quia eodem loco natus mus, lfidorus & alii, & veteres pictu- erat David , 1. Reg. 17. I. & 17. 12. r& adítipulantur , receptaque paffim opinio inter Chriftianos ; utetiam treg cujus ipfe facceffor & reítaurator re- e ni veniebat , oportebatque inde de fuiffe , quorum nomina Cafpar , radice Jefíe florem afcendere, ubierat Melchior , Balthaffar. radix. : ) Orzerte 'vem.'r;mtö Ideiï ; ex r&. J«da.) Eft enim ali ä Bethlehem in gione , que comparatione |Judzz , tribu Zabulon, Jofue 19. 15. erat orientalis ; neque enim fi nifi- catur ab extremo oriente veniffe. p XOo- Jp diebus Hero4is.) Hebraifmus id eft, tempore- Herodis. - "Fres fuére Hero- babile eft, regionem hanc. Arabiam des. Primus , qui Afcalonita , Ma- » fuiffe , quod ex illo etiam Pfalm. 71. nus, vel Ant ater dictus eft, & de probari poteft: Reges A4rabum & Saba dona adducent , & exillo If. 6. Omnes hoc loquitur vangelifta. hoc loco. Secundus, qui Tetrarcha Galilex fuit, de S4ba ventent 4 aurum & tbus defe- & Antipas di&us eft, fuitque Afcalo. rentes,. Àlii tamen putant ex Perfide; pite filius Hic fecundus Joannem alii ex Mefopotamia, aliiex Chaldza Baptiftam interemir, Chriftum irrifit. veniffe. Nihil certi ftatui poteft. 'Terrius, Jacobum occidit, Petrum Venernnt.) Decimo tertio dig poft T vinxit, Actorum 12. 2. fuit autem non natum Chiiftum, Antipe filius, fed Ariftobuli filii He- Hierofolymam.) Poftulabat enim ra- rodis Afcalonitz. Notat Kvangeli- tio, ne qui regem natum quzrebant, fta tempus Herodis Regis alienigenz ; in regiam civitatem venirent. Factum etiam eft divino confilio, ut venirent ut intelágatur tunc Chriftum Meffiam fatum, cum juxta Jacob . prophetiam Hierofolymam , partim ut Judei in- Genef. 49. 10. ablatum a. Judeis fce- excufabiles effent , ut ait D. Hierony- $5 ptrum ad extraneos tranfiffec. - mus, partim ut prius à , intibus , quam a Judzis Chriftus Rex natus an- - Regis, ) Ut diftinguatur a T'etrarcha. nuntiaretur, ne Judeorum de fuo Rege Magi-) Sapientes apud Perfas Magi nato teftimonium fufpectum haberetur. dicebantur , quo "fenfu etiam Evan- * 'eliftam hanc vocem ufurpaffe proba- Q. Ui efi qut matus eff Rex. Judao- H rum? ) Exiftimarunt, Herodi & Ju- jiliffimutm eft, & quia ab Oriente ve- nerunt , ubi celebre Magorum nomen deis novi regis ortum , locumque na- tiyitatis notum effe , totamque Hie- erat , & quia ftellà funt ducti , quafi horaines, qui aftrorum.contemplatione rofolymam propterea exultare. ldeo dele&arentur , in quaomnistunc Ma- fidenter , fine timore interrogant. orum fapientia verfabatur ; quare Vidimus.) Eo fcilicet die;quo Chri- É vangeli fta honoris caufa IMagos vi- ftus natus eft , & deinceps- detür appellaffe; alioqui nemo nefcit, Srellam.) Similitudinem ftella, qua- Magi nomen iacintatoribus etiam, les funt comete.- r eftipiatoribus, & malefcis. tribai. Eju:s.) ld e'1, indicem nativitatis ejus. " eges fuifle mulït-'i ;& -gz';xïves Patres INcc tamen ex fulg ftellg apparitione - A s '.,ElVAüGE.LrL SECU MDUM MATTH. 4 -"Audiäejnsw autïem Hercd folyma eum: illo. omnes prínci pes fäc':jercïäotüia,ä-&ï Sl&.rib-asþöi. 0 Et Colngregans ; uli, fcifcitabatur ab eis, ubi Chriftus- nafceretur.- » A : 5' : t illi dixerunt ei : In B.ewfehem Judæ 3 81c emm fcrx- : ptum eft per Prophetam : - -.6. b Et tu Bethlehem terra J uda, .nïä q—uvaxiuar.n mm]ma es dm 5 P 4. 2- rincipibus Juda : ex te e.nim.ï ex1et d , qui segat poplum tneum Ifrael. Toan. ^ * 'Tunc Herod des- leam' vo eafi's : 7- 42- s Magis. di?lifgentef* dldï gjit. ab eis tempus ftellae ,. quze apparuit eis. . Ee, & ifüterfogatä,- ."&; Et mittens,illos in Bethlehem, dixit : diligenter de puero, & cum inveneritis,, ;tenuntiä,te 1n Bhl , ut * & ego veniens adorem eum. Wccpecesa C'h'riüuïm. natum effe cogno-fcerä po- en*acï in tribu Zabulon " ut*iipf—a nota- tuerunt , fed addita revelatione 1illis vimus num. I. In textu Michez eft, fa(cta ,. aut. infpiratione divina , aut & ru Berblebem Ephrata, id e,&, qpæ- 4 certe ex prophetia. Balaam. Num. 24. prius: Ephrata: dicebaris..- : 17. Orietur flella ex. $acob. — Mlagros Nequaquam minima es)y Cbncfariüffu videtur dici intextu. Michzez , in quo enim.aut ex pofteris Balaam fuiffe , aut ex ejus pofteris , qui vicini erant, habemus ,. Paroulzses ,, fed. D. Mat- | : eam prophetiam & traditionem acce- theus fenfum , &. Scribarum.inter- iffe ,. mul pretationem reddidit ; eft enim fen- à ti gravefque - auétores. "e-xi- imant. tentia : Parvula quidem es, ficum. -- In Oriente.): SenfüS'-eiï.;, ftellam ap—'-- aliis majoribus & frequentioribus: op- paruiffe in Oriente ,. ubi . ipft erant ; pidis conferaris: at fi fpe&tetur prin-- "9 nonautem ipfos.in Oriente exiftentes, Cep$., qui ex te nafcetur ,. non es par—- ftellam ,qua. effet: in. Oriente, vidifle. va.,.fcd illis major.. Aliqui leguut Venimus adorare etm.).| Non folum per interrogationem ,. hoc.modo : ut hominem urbanitatis caufa , fed 'Func. Bethlehem. minima fis in cenfu ut majorem homine ,& Deum.. familiarum tribus Juda ? Immo vero: 4. Principes Sncrrdötw;;.)g Id eft; pri- ex te originem fumpturus eft Me flias.. marios, & velut capita, & qui-doctio- Sic Deur. 9. 2. ubi.in Hebrzo dici- res habebgntuninïïege-. tur : Quis fítabit ad' facies. filiorum: Hanach ? eum interrogatione, vulga- Seribas.). Id eft, doCtores, fe Q* lgg-is peritos ,. utvocat D. Lucas 7..30. quo- tus interpres Latinus per negationem zum: munus erat facras Scripturas .in- extulit , abfque interrogatione * Qxi-- Lus. nullus potefl ex aduer[o refifieres eorrupzas fcrvare, earumque fenfiim Itaque mirumnon eft,filiocloco Mat- interpretari, F Hb Chriffus u [2 ; jEc;r-c»für;. 22 Eft He,a- thgi interrogationis nota ormittitur.. lm priäzc*iþiän: ïun'd) Væde di&cta: ad lixaifmus id.eff; ubi nafciturus effet. cap. illud s. M'ichez num..2. ubi hunc locum explicavimus: 2 - Prophetam. ) Miclieam c..5.num.2. /06. Térrai 3uda:) Va dicitur , ut di- - Clam vocatis Magis-). Clamvocat, 2 jïinguatun ab alia-a' B.ethl"ehgmz " 'q;læ, qgia. Chrifto infidias Pargc.. ii i - pI x 5 " CAPUT I Á Y 9 |.*9. Qui cum aud-ïiH'en*t regem , abierunt. | Et eccefteï la, quam viderant in Oriente, antecedeba E t e08, uíque dum ve- niens ftaret fupra, ubi erat puer. 1o. Videntes autem ftellam gavifi funt gaudio magno valde. 11. Et intrantes domum , invenerunt puerum cum Maria matre ejus, & procidentes adoraverunt eum : e & apertis the- cPfal. a fauris fuis obtulerunt ei munera, aurum, thus, & myrrham. 7110 12. E: refponfo accepto in fomnis ne redirent ad Herodem, M per aliam viam reverfi funt in regionem fuam. - 13. ui.cum receffiffent , ecce Angelus Domini apparuit in fomnis Jofeph, dicens: Surge, & accipe puerum, & matrem éjus, & fuge in £gyptum, & efto ibi, ufque dum dicam tibi. Futurum eft enim , ut Herodes quærgt puerum ad perden- : dum eum. 14. Qui confuürgens, acce pit þgerum, & matrem ejus 99&3, | & fecefï?t in VJEegptum : - r5. Et Ten'zpu':/?e/lw.) TÓ) X,ggvov TS u1yo- fingula finguli, incertum eft, fingu- OQi»8 ücfoo6 . füupus quo apparuerat los tria obtuliffe probabilius videtur. . ffella , ideft , quo illis cempore pri- Ineft hifce donis fua myftica fignifi- mumni ccpitfet apparere. z catio, quam juvencus Presbyter a D. (./9. Ecce ffella , £5c.) Interim enim dieronymo laudatus , hoc verficuló - - düm fuerunt Hierofolymis, confpe- &u (telle caruerunt. com prehendit : '.Tbg: y AU U . myr(b*aäz, Tegique , XI. betrantes domum.) Aliqui 'præ- bomtzique , Deoque - fepe interpretantur; aliiin honeftio- Doz2a feru'fzt. . rem & coómmodiorem locum Chriftum Daret -12.. Refpon[o accepto, &c. ) À infantem translatum putant , ut. Jan- eos Deum confuluiffe , an ad H ero- — "fenius & . Maldonatus , qui.tamen dem redire deberent. £ priorem interpretationem comm rem Patrum affirmat. .uqio- la fomuis.) Per Angelum , ut ver- ficulo fequenti. (5 Cum Maria matre ejus. ) Gj).uod Jo- 13. Surgé, & accipe.) f«toStig ma- - fephi mentio non fiat, aut cafu, eáha[ie , expergefatlus accipe , ideft, quod forte domi non eífet ,. aut my- expergifceve ftatim , & accipe. 1 erio. factum eft , wut Jofeph a Ma- d4- Qui confurgens.) à i €yeeStic, is non inveniretur ; ne ferte Chri- ile vero " expergefatus ,. id eft, cum .,fü patrem . pütarent. Nam. paftores 2 ftatim poft vifum evigilaffet. « puerum .cum Jofeph & Marja inve- Notle. ) Credibile eít prope fuiffe nerunt, Luuc. 2. .160. .. carnifices , quando de no&te fugere : Thefauris ) "l hecis & vafis , in qui- jubetur. Fugerunt autem non ex Beth- bus munera habebant tzepofíta. lehem , nec ex Jeruíalem ,. fed ex |OObtsderunr , 6c.) . Àn finguli tria Nazareth , qua erat in Galilza , ut hxc,aut fingula finguli tria hec, aut Fer;fpicuLFm eft t/ä;: FUC- 2-- 39- i Biälf :;:gmfam. Menoch. T. V, ! L 10 ,»EVANGEL;II SECUNDUM MATTH.- 15. Et erat ibi uf(jue ad obitum Herodis : ut adimplerätuï*, 4Ofez quod dictum eft a Domino per Prophetam dicentem : d Ex Ii- I. fEgypto vocavi filium meum. " . L . 16. Tunc Herodes videns , quoni am illufus eiï'ät 'aMagis; iratus eft valde, & mittens occidit omnes pueros, qui erant . in Bethlehem, &in omnibus finibus ejus, a bimatu, & infra; A fecundum tempus , quod exquifierat a Magis. 17. Tunc adimpletum ett, quod di&tum eft per Jeremiam : Prophetam; dicentem : e Jer. .IQ..e Vox in Rhama au diia &f plaratusyi&r uhilaBés mul tus: Rach : 3.2. I5. el plvorans. filios fuos, & noluit.:gonfo.lari, quia non. funt. - I9. Defuntto autem Herode, ecce Angelus Domini appa- ruit in fomnis Jofeph in ZEgypto, !^ .. 2o- Dicens: Surge, & accipe puerum , & matrem ejus ,& | vade in terram Iírael: defun&i fun t enim, qui quaerebant ani- inam pueri. l 21. Qui confurg ens accepit puefum, & matrem ejus, & ve- nit in Ferram-lfrael. - 22. Au'-» , I5. Ufque ad. elitum Herod?:.) Quan- Magis.) Id eft, tempus hoc compu- to tempore Chriftus fueritin /Egypto tans ab eo tempore , quo ftellam ap- paruiffe a Mazis didicerat & eos om- incertum eft, alii yolunt ibi feptem annos hzfiffe , aliitres, alii duos. nes interfici jubens, qui toto biennio — Ut adimpleretur,) Particulawr, hoc ante apparitionem ftelle nati eflent. loco non videtur caufam , fed even- Nain poft ftellam vifam , infántem re- gem natum non arbitrabatur : fpatium tum fienificare , ut muültis aliis fcri- vero ante apparitionem ftelle amplum pturglocis, infra cap. $. 16. Joan. g. 39..1. ad Corinth. 11. I9. &c.. Nec conftituit , ne fi forte infans , quem enim propterea fu git in AEgyptum, quarebat, major effet mole corporis, ut prophetia adim P j eretur , ed cum quam pro ztate , elaberetur,. Adde; Magos quidem dixiffe.quando - vidif- vitandi Herodis caufa eo fugiffet, fa- &um eft ut prophetia impleretur. fent ftellam , que natum indicarat Ex 4Egypto vecavi , 6c.) Locus hic infantem , quando autem infans na- ad literam de Ifrael , quem Deus fi- tus effet , nec dixiffe , E fciviffe.- r x?re'cA forc'ai-l'ev lium fuum primogenitum appellat, I9. Fox iz Ra ma 4nlita g/l';,: &c.) Exod. 4. 22. Et de Chrifto intelligi- tur. Vide di&a Ofee IT. I. "Totum,hunc locum explicayí ]&nexp; Vocavi.) Ut fcilicet rediret 31. num. 15. vide ibi dicta.- ',8 terra Qo. Surge , 6* accipe. ) V JEcypti. 16. M. num. 13. » ide ga;&g itens.) Satellites .füos. 4 bimatu & imfra.) Id eft, qui non- Defznfii funt. A) Plu:ale pro fïhgu- dum duos aanos expleffent.- lari. Unus Herodes erat mortuus ; Secundmm tempus. quod fequemt e 'qui tar—nen querebant animam , id eft, - m o s du n g i CAPUT .11.&111.»— Xl 22 'Audieris autem, quod Archelaus regnaret in fildæa- pfo Herode patre fuo, timuit ilio ir e; & admonitus in fomnis, feceílit in partes Galileede. . * 25. Et veniens habi tavit in civitate, quee vocatur Nazareth: ut adimpleretur, quo T. d dictum efï per Pxiqghetas: -/Quoz-ïi.am 4 —,N-azfaræusvvoca itu 4 Á CORPEPTS u : ) -jfoknkes -Baþz*z]la[.(j Cujus «ita )aujlerims« defzribitur ) ! penitentiam juxta líaie vaticinium in deferto predicat , & populo ad ipfum confluente , reprebendit Pbarifaos una cum Sadduceis., docems ut dignos faciant fru&us ponitentie : &? quantum fuus a. Chrifli paptifmo differat : [uper-Chriflum autem a Sfoanne baptiza- - ', tum defcendit Spiritus [anttus aE V0X Païüïz's eclitus audita eft. N diebus autem illis venit ]oanngs Baptifta præäi;gns in I deferto Judaeze, .L ^ E B 35 * du : vi t am puer(l)- er-ï;pere, multi emm , fci- p*e-IIatum ä'xïtu Naza'rädttfs , quenm licet fatellites HLerodis. fufcepifiet, hoc enimi falfum eft, cum 22. Sece/fit 19 partes Galilea, ) Ubi fciamus. eum vinum bibiffe , quod-ta- Herodes Antipas mitioris ingenii , men Nazareisin primis emit. vetitum. i- IN diebes His.) ldeft, anno I5. uam Archelaus , iniperabat. 23. Ut adimpleretur. ) Pro, atque 'Tiberit Cefaris, ut patet ex D. áta .i;x.nplctum eft, : Luca caj* 3. initio. L2 . 7 Venit.). Nom ante vener at ; quia toer prophetas , &e-) Id eft, per Ifai- usprsatarte i am cap. IJ. num- F. ubt Chriftus di- nondum triginta annos.natus erat , citur 3v y zet/er, id eft flos. Hicve- ante quam. etatem. nemini facerdotis , do&oris , aut prophetae officio füngi ro unus propheta fatis eft ; nam Evan- licebat, ut tradunt Hebrzi, & ex T. gelifta nimerum multitudinis pro fin- eulari hoc loco ufurpat, ut cum num. Paralip. 23. 3. colligi puta& Maldo- 20. dicit Zefuzd; , pro defuntlus. Sen- fiatus. - Foannes Bap ft/laj Baptifta , Ban- fus ergo eft, hsbitavit Chriftus in INa- rígQ); , appellatus eft, id eft ézp£iza- Zareth , ut adimpleretur, quod dictum o aM eít per lfaiam prophetam , qui eum for, vel quod primus baptizare ccc- Netfer a Nazareth vocat, cum ait : perit; vel quod Chriftum Daptizaverite E 2 Ie deferto 7 p da4.). (uod erat intef Nerfer de vadise ejus aftender, id eft Oriéntem , & Septentrionem ; citra flos , vel Nazarenus. Pozro Chri- ftum- Nazarznum dici a Nazareth cxi- Jordanem fecundum flnvium. : Inex- ftimat Eufeb.. Cefarienfis lib. 7. De- trema parte erat Aennon , & Salim , monftr. Evangelice cap. 1. Errant, ubi Joannes ba ptizare foligus diciwm | ]vo)än.l 3:23: i qu? þut«mr. Chriftum |INazareum ap- : — EVANGELII SECUNDUM MATTH. aMa—r«'"v'a. Et dicens : « Poenitentia » m -ggite "appropinquavit i;nim regnum coelorum. Luzæ. .,9. Hic eft enim, qui. di&us eft perIfaiam prophetam dicen- i .Ifai.æ tem:. » Vox clamantis 1 * n deferto: Parate viam Domini: re&as - 4o. 3. facite femitas ejus. - : Marci 1 3. 4. Iple autem Joan nes häbebat ,veilin;entþum :de pilis- öame- L lorum , & zonàm elliceam circa lumbos fuos ; : efc;a a—utem& 6. 4.' ' ejus erat locuftae5 & mel filveftre. c Mar ^. 8S. c Tunc exibat ad eum L'fdæa, & Jerofolyma? & omnis ] * I. . Omnis regio circa Jordanem; D. E b /ap,tizab'axitl;ïr ab eo in J6rdane,' confitentes pec;aþg ua, R J4. Videns * 9. Penienttam 4322:',.) Id ,eff: dole- ex pilis factam confiringere. . "Falis te ob peccata, & vitam, morefque zona Elig 4. Reg. 1. in melius mutate, Deoque per bona Locufis.) Non erat cibus immundus opera fatisfacite. apud Hebraos, ut patet ex Lev. I11. De harum e(u ait D. Hieron, lib. 2. "ppropinquavit, &c.) Id eft prope eft , fcilicet aderat Chriftus , qui id adverfus Joyin. — Orentalibus & Libya tï datet fibi credentibus , & obedienti- populis , quig per defertum &7. ealidam bus ; & quia ejus fores aperiende erant eremi vaffstatem locuflarum nubes repts per Chriftum , ante quém nullus mor- rientur , locuflis vefei moriseft. . Nide talium in colum ingreifus eft. Plin. lib 6, ca p. 39. & lib. 11. cap. 29. [0) annem etiam de Barros dec i Regnum celorum.) 'Q.u.o in cclo re- 20 li j . [* » *l gnant fancti cum Deo. Mel filve f rf) Quod fälve&reä ap&s 3. Vox clemantis. ) ldeft vox cla- in folitudine illa conficiebant. .-In mans , vel, vox hominis clamantis regionibus enim calidioribus tanta fcilicet audietur. Vox hóminis pa- lam , & libere predicantis, nimirum apum copia effe folet, utcum alvea. ribus capi ,non poffint, in filvas avo- Joannis, vel per ipfum Dei. leut, & aut in arborum truncis , aut in rubium fiffuris mellificent. Parate viam Domini, 66c.) 'T ransla- tio fumpta eft ex hominum regem S. Hierofolyma. ) Cives»HieröfoVIy-' ; expectantium confuetudine ; hi enim mz. Qumnis ,7 veniente rege vías complanant , pur- "udea. ) 'Multi c;E omnli- Ju— gant, & quantum ]licet , rectas faci- dex parte.. unt. emota metaphora fenfus eft, (6. Confitentes peccata f*« ) Non Auferte, quz adyenientem poffent of- eneratim folum fe peccatores effe confitentes , fed etiam figillatim pec- fendere, .fcilicet peccata, & pravos affectus. cata fua, faltem graviora enuntian- T RUESIEE tes. Confiteri enim peccata, plus Semitas.) Ideftvias; eftufitata He- fignificat, quam generatim fe pecca- brgis ejusdem fententig repetitio. Confitentibus fa. 4- De pilis.) Scilicet contextum.- torcm confiteri. tisfactionein injunxiffe negar. Abu- Zonam pellicam.) AteaTinty , caria- lenfis , affirmat D. 'Thomas in cap. ceam , qua fcilieet cilicinam. veftem II. epiftole ad.Romanos, & alii. z i r V C AAP U T III. * 13 ". Videns autem multos Pharifzeorum ,& Sadducäeorum venientesad baptifmum fuum, dixiteis: Progenies vi Peraljum, quis demonftravit vobis fugere a ventura ira? 8. Facite ergo fru&£tum dignum poenitentiae. " Lj 9. Et ne velitis dicere intra vos : d Patrem habe mus .Abra- 2]Joan ham: dico enim vobis, quoniam potens eft Deus dg lapidibus 8- 39- iflis fufci:are filios Abrahae. B 3 "9 IO'.' Jam 7- P/mr;ijkorün;; ) . Ph-ärifæi nomen « Quis oflendit vobis fugere A wventura -deducitur a radice 133 farafe, id eft, z4 ? Admirantis vox eft, quafi di- cat:; Quanam h&c viperarum muta- explanare , explicare , - doceré, vel potius, ut Epiphan..l. 1. Panar. & tio et ? Quisnam vos hoinines peffi- alii , ab ead*m radice pzrafc quatenus mos ad baptifmum , & ponitentiam venire docuit ? Mira Dei benignitas, fignificat dividere, & feparare, guia Pharifzi doctrina , religione , mori- qui talem mentem dedit. Mira etiam "*bus ab aliis: Judxis erant . feparati, o- confcientie vis, que vos intus da- mnibusque eminebant, ficut ergo do- mnat, & cogitremedium quzrere. &iffimi Gentium dicti funt. Philofo- 4 ventura ira. ) [Eternam damna- phi , ita do&iflimi Judeorum didcti tionem intelligit. funt Pharifzi, quafi dicas, 'feparati 9- Facite ergo frutbum dignum peni- ob eminentem fcientiam , & fancti- £entia.) Id eft : oftendite vosnon fimus tatem. Qui plura de Pharifzis fcire late venire. ad baptifmum. Fructus volet, confulat Serarium in 'Trihze- penitentiz dignos appellat omnia ex- refio ab jnitio, & deinceps per mul- terna figna, : ex quibus vera animi pac- ta capita. nitentia cognofct poteít, quales funt Saddnucaorum.) Ita dicebantur, quafi lacrymze , pr&teritorum peccatorum deteftatio, (& bona opera pr jufti effent: aut potius quod juftos fe * ?quenci- jactarent ( Hebr, enim. o /z4/, bus contraria, vocatur juftus ) aut a S$adoc eorum 9. Et ne velitis dicere, €$c.) Sen- auctore, ut vult Epighanius hzrefi t:ntia eft : nolite contenti, & fecuri I4- Fuit hec una ex fe&is Judeorum, effe, quod filii fitis Abrahe , quafi a Samaritanis prognata , unde cum id vobis fatis ad falutem futurum fit : iis folum Moyfis Pentateuchum reci- operibus yobis opus eft, & fi filii piebat, docebatque non effe refurre- Abrahe eftis, opera Abrahg facite &ionem, necAngelum, necSpiritum, Joan- 8- 39. AGor. 25. 8. & confequenter ani- Portens eff Dens, Uc,')' Dcus; qui mam eífe mortalem. Vide Serar. loc. Adamum ex limo terrz formavit, po- cit. a c. 18. usque ad fin. lib. fe- terit etiam ex hifce lapidibus filios cundi. Abrahz fufcitare, & fine vobis im« wPragem'e: -i)tfþenarum, ) Quaü- dïcä!:' plere promiffionem illi fa&tam de fi- peflimorum, filii peffimi, & venenati, liorum multiplicatióne , '& falute. fummam enim Pharifzorum, & Sad- Refpicit vocationem Gentium , ex duczorum malitiam, nocentiflimoani- quibus Deus , quafi ex rudibus, & mali comparat; eam przxfertim que impolitis lapidibus filios Abrahe , in calumniandis, & quafi mordendis id eft, fideles fa&urus erat. Solent fan&is viris confiftit. - etiam facre Literz ;apidibuS* compas d äi i E. F;(VkAN GELH-.—SECBNDUM MATTH. 1ro. Jam enim fecuris ad radicem arboruthi pofita eft. Onmis -ergo arbór, quas non facit fru&tum bonum, excidïtur, & In ignem müttetur. E I fM'ftr. E - Ir. e Ego qu idem b*aptïzd vOS m äqua f'n* poen-itentiam : qui aütem poft me venturus eft, fortior me eft, cujus non fum T.uca. 3. 1 Ó . dignus caleeamen (a portare : ipfe Vos vbalp-tiza.-*b.it m Spmtu E ]ozm. fantto, & igne. * i. 96. 12. Cujus ventila brum ïxh-, manu fua; 4&-perm'u—ndabit aream fuam: & congre A gabit triticum fuum in borreum, p * aleas autem A. 5. comburet igni inextinguibili. fsf "Tunc [ sst In pasitentiam. ) Ut ponitentiam: rare eos , qui lapides colunt. - Pfal. 113 8 Similes Wdlis ffant , qui faciunt agativ, & per eam przparati euum ez, fcilicet idola aurea, argentea , la- recipiatis, qui poít me venturus eft. Monet enim vos baptifmus. meus , ut Abraha. ) ; T'q"o H'B g-cwï[«c, eft d'a-!zivi quemadmodum: aqua corpus. abluit; € a fu—?r-. ^ ita vos curetis animos veftros a pee- IO. Secures ad ra catorum maculis abluere. decem arb — pofrta ef.) Jam tempus inftat, quo intru- Qur pofh me venturus efl. ) ó ä*gxzo';- étuofa fynagogs ficulnea excindenda pi»og, qui poft me venit, fignificat enim. eft ; itaque fatagite bonis operibus vi- jam natuumr efle, & jam. adventare am vobis munire ad falutem ; nec Chriftum intclligit. loriemini, aut fiduciam veftram con- Fortior me e/f.-');rk 1':0*)(96&"(1?09 » PO' tituatis in lege.Mofaica , aut cere- moniis illius, nam /ex: & prophere us- tentior , m'ajori's,que' virtutls , ita uf que ad Joannem Baptiffam , poft jo:n- dignus ego non ftm ejus calceamenta: portare, id eft, nem.vero Büpti&a!n vregnium cedlorum fervire. , vel viliffima in rer illi h : wim patitur , 61* violenta vapiuut. Ulud, atque ideo bonis operibus infitite ; lpíe vos baptizabit im Spiritu ff jï 5 fi énim- illis carueritis , vos etiau & egni.) Hic tanto me fortior & ma- eum: matre veftra (ynagoga excidemi- jor. quia non homo tantum, fed eti- xi, peccatorum peosnas lueti:, in &- am Deus eft ,. baptizabit vos Spiritw Hactenus fui- fan&to, & igne, id eft, non folunms ternum ignem miífi. ftis dilectus populus, mult:que erga corpora, ut ego aqua, verüm. etianm ï; vos indulgentia ufus eff Domiaus, in animos veftros effufo Spiritu fancto purgabit, divinoque illo ig pofterum feverius aget ; ideo bonis z Pc ilfl.üiam- operibus viam vobis ad falutem fter- mabit. wite. Alii cum D. Athanaf. qu. 45. Ia. Cujus ventilabrum $n manu fady. ]ä feeorios , mortem: interprezantur , cu- &c.) Ventilabrum in(trumentum eft, l jus, ut etiam divinijudicii iljam co- quo-grana in altum projecta ab aceri- bus, & pulvere purgantur. Porro. anitantis , timorem: intentet. Joannes Baosiíta. : »oteftas per ventilabrum | judicandi LI- Ego quidems äz:pfilzf voy ;;';::.'4*7(:4.-) t f'gnificatur,.de qua dicitar j i()'ZIITU s. Ego, qui homo tantum fum, aqua 22. Patev wmut jmdicium dedit felia, xos tantum ba Arca Ecclefia eft, in qua tritico per- Bun lao prizo , & corpora fo— ll: ^* mixt$ funt paleg , & ac?res, hoc eg i [ d 24l — $ * $ SOCAPUT IV. 15 1T3. f , f Mar Tunc venit Jefus a Galilzea in Jordane-m ad Joannem 'Ic 9. ut baptizaretur ab eo. I4. Joannes autem pro hibebat.eum r o ; dicens: Ego a te debe baptizari, & tu venis ad me ? 15. Refpondens autem Jefus, dixit ei: Sine modo: fic enim decet nos implere omnem juftitiam. 'Tunc dimifit eum. 16. Baptizatus autem Jefus, confeftim aífcendit de aqua, & ecce aperti funt ei coeli: & vidit fp iritum Dei de.fCEndentem ,IfICL:It colqmbgfn, & yexliente.m fuperjfg. t5 g Et pr'obis improbi. . ]udex« hoïsi:a,b -'ii'l'is . I5. S/ne moZä.) Modo, cum non- fecernet , & flammis gehennz inex- dum fum defcenfu Spiritus fahcti , & tinguibilibus addicet. voce de cclo miffa Chriftus décla- I3. U£ baptizaretur ab eo.), Cur vo- ratus, non, tanquam Chriftus, fed luerit Chriftus baptizari a Joanne; va- tanquam unus de ceterorum hominum rig afferuntur probabiles caufs.. I[. nuníero homo privatus accedo, ideo- Ut ipfi hac ratione teftimonium de que non debes recufare mihi, quod major'te fim, baptifinum ut ceteris celo preberetur. II. Ut Joannis - -baptifmo auctoritatem daret. HII. Ut impendere. ea re ad fuum baptifmum homines Decet.): Quamvis neceiïari;im non - aliceret , & ut ait Auguftinus, Ne fit, tamen convenit. * gm*varenmr—äomines ad Domini *baptz's— Leplere.) Nihil pretermittendo $ "um venire, eum non gravaretur Domi- non folum ex iis, qu& neceffaria 5 ( sus venire ad baptifmum . fervi. IV. fed etiam ex iis, quz factu utilia & decora funt. BN Quia- cum baptifmus populi fidelis 1 fignum, & teflera futurus effet, vo- OQmnem ju/?iti.:tm. ) Id eft, oqufdQui(! wet* wv W ( — Jduit etidm Chriftus populi hujus prin- fancti viri virtuti & officio confenta- ceps & caput, illo infigniri, & in careat. neum eít, etiamfi non- facere, culpa ^hoc fratribus affimilari , quibus |in 2 nullo, nifi in folo peccato debebat Dimiff. ) ldeft; non ul : - g/iïg, diffimilis, ut dicitur ad Hebr. 2. trzth—p»rdhig' s buit, fed baptïzavic. 4 p I4- feanzes autem prahïäcäat ewri.) -Y6. .perri fusnt ei eeli.) Nonre Prohibebat, quia fciebat eum baptifmo ipfa, fed apparitione. Quod dicitur non indigere : & quia, fi non indi- e;, non eft exiftimandum eum tantum. gens, baptizari vellet, fe tamen, ut vidiffe ccelos apertos, cum aliisetiaay Ig ilum baptizaret ; 1 : nerito in,digzlutn apertos, vifos fuiffe credendum fit, . judicabat. fed fignificatur illius caufa patuiffe. ^ - Debeo.) In. Graco eft, Xouz» ? yo, Vidir. ) Chriftus , & etiam Joannes« s dd €ft;' opzu; ' babeo, fcilicet etiam in [* Chrifto mundatore opus erat.; nemo : Sicut columbam.). INon vera colum« enim eft fire peccato. An D. Joan- ba fuit, fed illius fpecies. . Quidáme ( tamen. veram fuiffe. putant, - a ne$ baptifmo aque fuerit a Chrifto qu»od e('f fj T baptizatus, res eít incerta. Affit- minus probabile. fv inant Chr foü:.Hi-eronym. auctor itma- Venientem fuper fe. ) 'Ita'que iml-)le.'v perfecti ,' Eutb tum eft, quod de Chrifto per Ifaiam r . Jactus. yrmius., & '1 h,eQPhyf /1 C t6 EVANGELIT *-SE;CUNDUM MATTH. gLuCI 17. g Et'ecce vox. de coelis dicen s$ihe eft ïfiljus mxeus*d-i- U* 9 $Y le&tus , àn quo mihi co mplagui. b d7 CAPUT I V. J incit dialaJZi Chriftus in deferto po[t jejunium quadraginta dierum * dentationes , €? capto S'eanne [ecedens, in. Capbarnaum poeniten- C DEU tiam pradicat : pifratores Petrum, C /ndream , Zfücobum , && - Sfoaunem. Zebedai ad fe oocat : annuntians quoque Galileis . -evangelium , varias curat infirmita 2 fes , turbi.f a ipfum comitantibus. 4 Mar -.I-. Urc Jefus dedu&us eft in defertui [ Y ^ * T m a fpiritu, ut tenþzif 1 retur. a diabolo. Luca. 59. Et cum- 4. I. jejunaffet quadraginta diebus, & quadragïn ta no- Gibus, poftea efuriit. 4. Et accedens tentator dixit ei : Si filius De1 e$; dig, ut lapides ifti panes fiant.- s : AH per eum Spiritus. Domini ,';&*'c'ap. 61. Chrifto ,. fed,uc-echientïam & impul—-l Y. Spiritus Domini fuper me. &fc. fum Spiritus fan&ti fiznificaret.- 17. Fiu:.) ln Graco eft cum at- . n defertum.) INimirum Judes, de ticilo. jàjg, id eft, /Je fflizs , fcili- quo diximus fuperiori cap. num. I.- cet, ufiicus , fingularis, eximie dile- 4 fpirita.) Scilicet fan&o. Ut zentaretur a diabolo. ) Ut cum &us: quare etiam quód dicitur. DzZ- &»s in vulgata noítra editione, in demone congrederetur, & ab illo éen- Graco eft, ó &yamuróg, cum articu- tationibus appeteretur , pofletque di- lo , quafi dicat, 7/Ile 4/e&tus. cere, Venit princeps bujus mundi, & ia n quo mibi bene tomplacui. ) £». -S..? mt non. babet quidquam , Joan. 14. 3o. fudU»«c« ad verbum, l qwe placur. 2. Quadraginta diebus , & qmidra- Refpondet Italice phrafi, qua dic*- ginta noclibus. ) Nihil omnino cibi remus , Ne/ quale o del quale m jon capiens toto illo temporis fpatio.- compiaciuto j e m compiaccio, id eft, Poffea efuriiz,) Indicat, ante evo- qtl,i lmihi» fing-ularicer gratus eft. lutum quadraginta dierum. fpatium non efuriitfe. Efuriit autem;, ut 3 I. Unc. ) Statim ,Win: exl)remcDi; oftendens fe hominem effe, timido vus Marcus-eap. T. num. 12. hofti, & tanquam Deum aggredi non - Dutius.) Grece d y99. fubductus, audenti, adimpugnandum animus ad- vel abreptus eredibile eft non per deretur. " aera abreptum ; ut Habacuc Dan. 14. s. Accedezs. te mtator, ) Au&oreä 35. quia id Evangelifte non tacuiffent, paífim putant euim forma corporea & fed ductum, non coactut, fedliben- humana accefliffe, & quia multa eft tem. Sanctus. Marcus habet, Expa- cum Chrifto . collocutus, adorari voluit. / & qæyia fe u 'lifxeum. fpreizus ,. non ut vim illatam * CAPUT IV f 4. Qui refþonde.ns' dixit: Scriptum eft: 7 Nodda folo:p ane ZDeut vivit homo, fed in omni verbo, quod procedit de ore Dei. 8! 3. . $. Tunc affumpfit eum diabolus in fan&am civitatem , s sU flatuit eum fuper pinnaculum templi, * 6. Et dixit ei ; Si. fil 1 ius Dei es j mi tte te deorfum. . Scri- ptum eít enim: c Quia Angelis fuis mandavit de te, & in P. manibus tollant te: ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. 99-11. 3 * Deut . d. Ait illi Jefus ruríum , fcriptum eft: Non tengaþis Do- 4 ! 16. m num Deum tuum. * 'niöntäm excelfum val 8. Iterum atfumpfit eum diabolus in . de, & oftendit ei omnia r'eg'na mupdi, & gloriam eorum. 9. Et Zentator. ) Ó mtipat €y, ideft , ;lle Pinuaculum. ) Grxce ä*r'f—s&-ö:yzcv—; id. tentator. . Scilicet , diabolus.. eft, a, intelligit peribolum in ex- $; Frlius Deies, ) Quafi dicat, quan- tremo margine & crepidine tecti; qui doquidem Filius Dei cs, & potens, appohi folebat planis tectis domorum, ne famem patiaris , cum' aliunde ci- ne minus caute ibi ambulantes pra- bus non fuppetat, jube , uc lapides cipites caderent. hi panes fiant. 6. Scriptum eff enim, Uc;) WAbutï-— 4- Nom 1 falo þ:mp; &c.) Senten- tur diabolus teftimonio fcripture ; tia eft, Deum non indigere ufitato neque ením voluit Spiritus fanctus - Ccibo, utfervos fuos alat; poffe enim fignificare fore, ut quidquid juftus, uno verbo novum formare cibum, five prudenter , five temere, five be- quo vefcantur. "Teftimonium hoc defumptum .eft ex capite g. Deut. ne, five maleagorederetur, bene fuc- num. 3 cederet ; fed' ut tn iis , qua ut vir ju- 2 ubi legimus : J4ffuxzt ze pe- ftus agerct , etiam fi totus adverfare- nürias, 69 dedit zibi cibum n'mmuz,- quod tur mundus, tam przfens Dei expe- sgnorabas tu, & patres euiy ur offeude- riretur auxilium, ut Angelorum ma- re; tb , quod zom im folo pame vivat nibus geftari videretur. ) homo , [ed in o»ims verbo , 4 Iitä.d' egredi- z£ur de 0re Det, 7. Nom tentabis , &e. ) "'entare De- um dicitur ís, qui a Deo miraculum l Fivit.) Grzce, g'äasvïa: wver, fci- vült, ubi nori eft opus; e enim id - licec, fi Deus ita. velit. velut Dei : /iu'u'pd procediz , &c. ) 1d eæi quod facere. potentme periculum -velleo- Deus dixerit, feu voluerit & jufferit. 9. Lz mon'tm, ) Quis f;uefit hic t t. Tune , €6c.) Hscfuit fecundaor- mions , fcriptor facer non expreífit, ttec facile eft divinare. lHllud con- 0 dine tentatio, fequitur enim , £zerzz ji affumpf'* ?- deinde additur ; /7zc rei;- ftat Jerofolymam | montibus circum- uf um €c. ltaque D. Lucas j qui datam fuiffe, cum de illa fcriptum f fit : Fusdamezta ejus in anc tentationem : non fecundo loco znonti&u: fdn-' conílituit , fed tertto , rem expofuit ; &is. Pfal. g6. r. Eg "; de ordine autem , quo geíta eft, folli- Onia regna mund:. J Non ita u£. f citus non fuit. viderit, fedita ut cujus que regni pla- f Sanilan civitetem.) Jerufalem. Bibl. cum Com. Menech. T. Vil gaæin digito deügnaveria', E EVANGEL[I SECU'*JDUM MATTH 18 c. Et dl'nt el : Haec omnia tibi dabo, fl cadens adorave. TIS me. 1o. Tunc dlcxt ei ]efus j Vade Satana ! Seriptum eü enim: eDeut e Dominum Deum tuum adorabis, & illi foli fervies. 21 5. 13. Óir. Tunc reliquit eum diabolus , & ecce Angeh acceife— * runt, & miniftrabant ei. 12, Cum autem audiffet Tefus , quod ]oannes tradltus eH'et F fMarf fecetfit in Galileeam: T. 14. 15. Et relicta civitate Nazareth venit, & habïtawt in Ca- uea. * T 41 pharnaum maritima ; in finibus Zabulon, & Nephthalim. oan 14. Ut adlmpleretur, quod di&um eft per Ifaiam pro- 4« 43- phetam : 15. 8 Ter * G/oriam eormm.) ld eft, qua unum- Hebraeos e(t illum adorare & colexe, & timor Domini fïgmfïcac omneimn quodque re maxime præf'caret, verbis divinum cultum. explicans. 9. Hac omnia tili dabo.) Lucascap. Servies. ) Mc'rgæva's:g , inde latna 4« 6. fcribit diabolum addidiffe: 94 Deo foli debita, fic enim ufu recepta fignificatio , cum alxoqm fervitutem mihti tradita /knt, 6 cui volo, do slla, lgnificet. in quo mentitus eft. . Dicitur quidem diabolus princeps hujus mundi, Joan. ^H- 4ceelferut. ) Scnllcec cmporall 12. num. 51. & ahbt, fed non quod fpecie. mundl, fed quod vitiorum, qu& pro- Miniflrabant ei.) Scilicet cibos, & pria funt mundi , dominus fit ; ita- in aliis rebus fe ad ejus obfequlum pa- que nec regna dare, nec auferre po- ratos exhibebant, & de victoria con« teft, quod proprium eft Dei. l'rov trà diabolum gratulabantur. LE g. 15. Danicl. 2. 21. 12. Traditus. »n Ab Herode in cær- c,zdem.) Id eft, humi pwc:dens, cerem. feu proftratus. Seceft in G;zlt/&am 3. SClllCE* ne Adoraveris me.) Aperte ad pecca- & ipfe in carcerem conjiceretur, non tum inducit , nec addit, FZzes Des - -eft autem-fermo de Galilea , in qua Herodes erat Tecrarcha, fed de Ga- e$, fcilicet credebat purum effe. ho- i minem; &alioquiquanta fuiifet ftul-- lilsza gentium, que erat extra Hero- titia,*velle a filio ei. adoran ? dis dmonem, & ab Adrichomio col- locatur in tribubus Nephthali. Afer IO. Vade fatana.) Satanam fuo fo- & Zabulon ; di&aque etiam eft Ga- mine vocat , ut oftendat, fe fcire eum effe diabolum , quem diffimula- liléa fuperior, cum Galilza Herodis diceretur inferior. bat. Vox Satan 4dver]2:rzum fignifi- cat. * I3. Cmvitate Nazaretb. ) Quæ erat Donivem Deum "um adamät: in (Jalxlæa Herodis. Adjacet Deut. 6, 13. habetur ; Domuzum De- Caplaarnaum maritima. ) um tummtinebis , 6 ii fols fervies : fed enim Capharnaum mari Galilzz, quod Chriftus fenfum potlus, quam. verba appellatur etiam lacus Genefareth, & imare Ttbermdxs. reddidit ; timere enim Deum, apud ä: * - APUT IV. 19 z A I15.g Terra; ,Za'bülon, & terra Nephthalim, via.märi's trans ,1fie X ordanem , Galileece gentium. t g. I« 16. Populus, qui fedebat in te nebris, siditinbelm magnam, & fedentibus in regione umbra mortis, lux or:a eft eis. : . . 17. & Exinde coepit Jefus preedicare ,. & d icere : Poeniten- ? Mar tiam agité, appropinquavit enim regnum coelorum. VI. IS. 18. Ambulans autem Jefus juxta mare Galilzeze, ; vidit duos ; Mae fratres, Simonem, qui vocatur Petrus, & Andream fratrem 1. 16. Luca. ejus tmittentes rete in mare (erant enim pifcatores)) 19. Et ait illis ? res hominum. - : Venite poft me, & faciam vos fieri pi.fca;q- y* 20. At illi continuo reli&tis retibus- fecuti funt eum; 2r. Et procedens inde, vidit alios duos fratres, Jacobnm Zebedsei, & Joannem fratrem ejus in navi cüm /ebedaeo patre eorum, reficientes retia fua , & vocavit eos. 22. ll " li autem ftaim reliétis retibus, & patre fecuti funt eum . Ft c)ir.'cu*ibat Jefus totam Galïl'æain, docens in fynagogis eorum , & prsedicans evangelium regni, & fanans omnem tatem in populo. languorem, & omnem infirmi QU 24 Et 15, Via mpzr;': irans Jordanem.). Vi- .enim dicitur vifo miraculo captorum de di&ta Ifa. g. 1. ubi totum hunc lo- pifcium , fubdu&tis adterram navibus, cum ecxplicavimus. relictis omnibus fecutos fuiffe Chri- Traus Jordanem. ) 'Terra ZabüIOn ftum ; fed illud reBdis omzibas non & Nephthali refpectu Jerufalem erant fignificat omnino abdicatis, fed tan- cis 'JFordanem , fed quia Hebrzi ante- tifper dimiffis , ad eum modum, quo -quam, Paleflinam. occupaturi Jorda- Samaritana reli&ta hydria, venit in -mem tran(irent, eum a ;)pellabant trans civitatem , Joan. 4. 28. III. Hoc jJordanem, etiam po h quam illa- po- cap. Magthzi , cüm proprie vocati *titi funt , eandem 1 oque ndi forlnfltn Íunt , & ipfi ómnibus . abli g:azis, retinuerunt. Chriftum funt fecuti. 17 Pe»ttentiam apite , 6e.). Vide & Pzfcatores: bominum. - Alludit. ad dicta fuperiori capite num. 2. Chiifto preteritum officium, fic de ipfo canit 190 euite pof me.) lera David Pfalm. 77. 70. 71. uf lt vocati funt hi duo fratres Andreas & eum de gregibus ovimny, de poft feran- Petrus. L. Joannis t. num. 40. &feq. te5 accepit. eum , pafctre Tacob fervum ,Qu& tamen non tam vocatio, quam fuum s 65 Iþa&l, bareditatem [iaz. admonitio , « future vocationis pr&- 9. Teram Galileam.) Galileam gen- paratio fuiffe videtur, tantum enim tium, in quam fuccefferant. . pr&dicit Chriftus Petro, quod futu- Evanugelium regni. ) onum nunti- rum erat, T7z, ipquit, vocaberis Ce- um, quo przdicabat repnum colorum phas... M. Lucg 5. I. & Io. qux etiam appropinquare fupra num. 17. $0- AL rA ER o TR proprie vocatio non £fuit ; ransum lcb-at hic ( ?noä verba facigndi in.Sy- x - 20 ,.*EVAN»GEL;H s'-EcüNDUM MATTH. 24. Etabjit opinio ejus in totam $yriam, & obtulerunt ei omnes male habentes, variis languoribus , & tormentis com- prehenfos, & q ui deemonia habebant, & lunati'gos, -& paraly- ticos, & curavit eos. K k Mar 25. k Et fecutee funt eum turbze m ulte de Gálilaea, & De- 3.7. ER Lucz. poliy &.de Jerofolymis, & de Tudaea, & de trans ]Qrdanem. 6. 17. CAPUT V. O&f tradit Xbektz'tudz'n'es' $ Zdpofiolos Jalem terre , & lucem mundi dicit : mec vehit, ut folvat legem, aut prophetas, fed ut. adim- pleat, docens de mon irafcendo fratri, [ed ut ei reconciliemur ; de non concupi[cenda muliere; de membro fcandalizante. abjiciendo; de uxore extra cafum adulterii non dimittenda ; non jurandum j ec malo refiffendum ;. inimicos diligendos, & de male . i meritis bene mexendutm. ï I dens autem. Tefus turbas, afcendit in montem , & cum fediffet, accefferunt ad eum difcipuli ejus. .2, Et aperiens os fuum docebat eos, dicens: aLuc.. 3. « Beati pau regnum peres fpiritu, quoniam ipforum eft ,6. 2o. Coelorum, 4. b Beati nagogis viris gravibus & do&is e;c-. latur , fines habet ;' ad Orientem ve- 3 hiberi Archifynagogi auctoritate & ro trans Jordanem ; & mare Gali- facultate, Vide A, 15. 15 ]em ultra Gadaram , Hippum, & Lazguorem. ) Infirmitatem, » Pellem fefe extendit. Porro civica- tes, a quibus regio Decapolis'dicta eft; - Dfirmitatem.) In Grzco eft, Ma- he cenfentur, Cafarea Philippi, Afor, Aaxíay," que vox generalis eft, & omne malum & omne à Cedes, Nephthalim, Sephet, Choro- cat.- m dolgre:n fignifi- zaim, C harnaum, Bethfaida, Jo- 24- Lunaticos,) Scilicet certis lune tapata , i iberias && Bethfan E temporibus vexatos a diabolo; vel alias Scychqpolis. '. humore melancholico , aut comititli pXut p tj morbo laborantes. I.V / fdem turbas afcendit in ü&nfa»?.) :25. Decapeli.) De Decapoli viden- Ut frequentiam fugeret, & dus Adrichomius in tribu INephtha- ad difcipulos fuos fermonem haberet. lim 'num. 4. Decapolis, id eft, decem Q. Jperiens os-fumm. ) Aperire os civitatum regio , in Evangelica hi- fcripturz phrafis eft ,. poft longum ftoria celebiis, diunturnumque filentium , in verba Longitudo ejus tri- ginta milliaribus conítat , latitudo prorumpere, fic dicitur de Job. c. 5. " paulo minor., A Septentrione Liba- nutu, I. Poff bec aperuit 7o -6 034 pfum, num montem & Damafcum, ab Oc- G. maledixtt diei fuo. cidente Sidonem urbem , a Meridie 3. Peuperes [piritu.) Grace, wrexol ?echfftn, qux «& Scythopolis appel- id eft, mlfndici. Ü x i A-lï'U T. V. 2I - 4. b Beati mites, quoniam ipfi poffidebunt terrafn. é Pfal. ; BL I $. c Beati, qui lugent, quohiam ipfi confolabuntur. : c 1Maiee 66. Beati C jui efuriunt, & fïtiuht juftitia'm', qponiam ipfi fa- 6[-' g. turabuntur. 7. Beati mifericordes, quoniam ipfi mifericordiam confe- quentur. : d Pfal 8. d Beati mun do Xcor'ude- ,,.* qubni.am ipfi Deum lv,id'ebunt.'- 229 4 9. Beati pacifici; quoni am filii Dei vocabuntur.» E 2 A — Sp;'ritu. ) Affe&u & ;rol;mtace, qui $. Lucas cap. 6.'2['-. ita häbet : Bears, fcilic.t, non neceflitate, fed volun- qui nunc e[uritis , quia faturabtmimns.. tàte funt' pauperes & mendici, qua- Communis interpretatio eft de fiti, uendse les funt ii, qui in familiis religiofis id eft, ardenti defiderio confe voluntariam paupertatem funt am- juftitiz, id eft, virtutis & fan d itatis. .plexi. Ab.hac tamen beatitudine non Rupertus eos efurire & fitire ju(titiam excluduntur illi, qui animo placido exiftimat , quibus juftitia non admi- * in re fua. modica acquief.cunt, & di- niftratur, quales. funt pauperes , vi- yitias non appetunt. dug & pupilli; Maldonatus' eos in- Regaum eclorum. ) Beatitudo cale- telligit; qui vere efuriunt & fitiunt ftis, ia qua cum Deo & Angeli ? re- ad paupertatem redacti, quod jus fu- nabunt. um illis non tribuatur , quales funt 74 Beati mites.) Humileä &"m:m- ii, qui injufte damnati bona fua per- Íueti, Chriftoque fimiles, qui de fe diderunt, aut ii, qui, quod fuum eft, ,'icit infrà cap. II. 29. . Difczre 4 me, quia pauperes funt, recuperare non -quia mitis fum, 65 bumilis corde. poffunt. ^ L S.tura buntur. ) Omni bonoi*um ge- ngïdeäung.) K?x"q;mvo,u.q'o'sm,/ hzre- | ditate poflidebunt. nere explebuntur in colefti patria. Terram,) Terram fcilicet viventi- Satabor cum apparmerit . glorta. tna. um, ideft, regnum calorum. Dixit Pfal. 16. 15. Omnia Dei beneficia autem potius zerraz , quam regzgum fub imagine cibi ac potus defcribun- celorum varietatis caufa, & ut often. tur aliquando in facris literis. "Vide déeret mites & humiles, qui a poten- 1f. 6s5. 13. Luc. I. 53. Scilicet .a Deo. - tibus & fuperbis de terrg hujus poffef- 7- anf:quentur.) $ fione depelluntur, melioris terrehe- 'g. Mundo-carde, €$c. ) Scilicet ab reditatem confecuturos. omni labe vitiorum. Vel mundo- S. Qui lugent.) Qui vexantur, at- corde dicuntur , qui' finceri funt & fimplices, non aftuti & fecundum car- fligentur, & ut loquitur S. Joannes cap. I6. 55. In hoe mundo preffuram nem prudentes. Hos muadus irridet, babent. ut quondam uxor Job virum' fuum, Confolabuntur-) Paflive , id eft, g:o'n*-ï cui dicebat:: Adhuc fw permanes in folationem accipient. Hoceít, quod ft'mplicihte tua. Hujusmodi homines Chriftus dixit Joan. 16. 2o. . P/eral;- ignorantes & . cecos mundus exifti- 15, 65 flebitis vos, mundus autem gau- mat, idéoque apte illis promittitur debi | Jed trsfitia veftra verretur m vifio Dei, cum dicitur: gwosiam ipf : andi * Deum videbunt. . . 6. -Efuriunt 65 firiuns juffitiam.) (9.4 Paciffei, ) E*v'gn')vom:oi, xd eft, pa- * 22 EVANGELIL SECUNDUM MATIER. - ;IPEAN: IO. e Beati, qüi perfecut.idnem patiuntur P 3 : r,optleïr j*u,»üitiam, 2. 20. quoniam ipforum eft regnum Coelorum. * 3.14& 11. Beati eftis, cum maledixerint vo bis, & perfecuti vos * l^*fuerint, & dixerint omn 3 malum adverfum vos m-entientes propter me. j I2. Gaudete , & exultate, quoniam merces veftra copiqfa eft in codlis. Sic enim perfecuti funt prophetas, qui fuerunt -ante vos. 3 T Mar 13. Vos eftis fal .t.erræ. f Qïuod ü fal "'e'v'"anuerit/;, 'in"quo fa; 6. 49- lietur? ad nihilum valet ultra : * niiiw ut mittatur foras, & con- LO* Luce- culcetur ab hominibus. 14.34- 14. Vos eftis lux mun d1 Non pot—äfc: ;ivifäs ab'.fcorirdi'fup?a -montem pofita. - gMar :Y5. g Neque accen dunt lucernam, & ponunt, eam fub mo- 4. 2I: dio, fed fu per candelabrum , ut luceat emxnibus, qui in Q.Q- L -ä 8 ïcäf-'mo 'ftïnt. 1L:33. — 16. À Slc l p ä &rína. erudire debent ;« fale 'chri- cis fa&-öreä , five conciliatores. Qui 1 & ipfi quieti funt & pacati, & alios, ftianz fapientiz condíre, infatuentur ^ quantum in ipfis eft, reconciliamt, & vitiis, aut erroribus , quis illis fapo- paci ftudent. . rem probatorum morum - reftitüet ? Eilii Dei vocabuntur.) Deo fimiles Non f[jgnificat doctorem emendari m érunt, qui eft Deus pacis. Ad Rom. -& doceri non poffe, fed ditficile poffe. '64 204 Ic Col'. 14« ;733-* & alibi ,— e& Nif, ut mittatur foras, &c.) Xtraà autem hic vocaeri, rem ea voce figni- omum ejiciatur , & conculcandum catam confequi. Sic Joan. epift. 1. objiciatur per viam prstereuntibius. - h cap. 3. I. dicitur: F;deze, qualem cha- Alie res ufum aliquem amittunt ali- j ritatezm dedit nobis Pater, ut flis Dei quando , fed aliuim retinent , nam li vominemur, 6X [fmus. verbi gratia, aureus nummus, fi fran- Io. Preprter jy/?itia?tæ ) .Re&e & ju- gatur, nammus non eritj fed adhuc D Ífte facta. erit durum. Sal wero, fi infipidum IT reddatur, nullum amplius ufum reti- 1Ié Ogme malum,) Quodcunque - net, ideoque nilil aliud reflat , nifi malum: Q I23. Voes e i5 Tal rerra.) Condientes ut abjiciatur, uti prorfus inatile. b alios doctfina & vite exemplo. 14- Fs effzs Iux munds. ) Qui mun- ( Terra. ) Id eft, mundi, five hómi- dum doc&rina & exemplo illumi 4um. ? * debetis, nate V D E'uamærit.) Græce pcægavS?l, id CQ, Non potefh exuttes abfcondi, t$c.) Cie infatuatum & infipidum redditum , vitas in monte pofita latere-non po- t fi faporem & acrimoniam amiferit. teft, vos vero non dobetis abfcondi.. 18. Aecendurt.) Scilicet homines, du quo falletur ? ) $5 fod imfulfuri eüSc [ fuerst , dm quo sllud. condieris ?. inquit multoque minus Hac fimili- C D. Marc. cap. 9. 49. non enim eft tudine Chriftus difcipulos hortatur, hi gc grayiter, ögv'erbis, &.excmplg-.lu-, J Ia;is fal la ü qui alios yica & do« Ed ä : * ^f Cds CAPUT v 23 - ";16-.*1,- S.ic luceat lux veftra coram-hominibus, ut 7 videanthPee- opera veitra bona , & coelis eít. glorifiænt patrem veítrum ; qui Vinz. I,z' [] 17. Nolite putare, quoni am veni f: olvere 1& gem : aut pm. phetas; non veni folvere, fed adimplere. : 19. i Amen quippe dico vobis, donec tranfeat coclum,,. & ;Lae. terra, jota unum, aüt unus apex non pr&teribit a lcges donec 1617 omnia fiant. d I9. k Qui ergo fo ll'vger,ibt(,' unüm de mandatis i»fft'"is minimis, & « Jac. C docuerit fic homines, minimus vocabitur in regno coelorum: 4 Io. qui autem fecerit & d 2* * ocuerit ; -khic,.'magnu&-y'pcabitur in regno. d 'coelqorum*T $o Dico '- Ceapt, nec.labbri, -äuc *fifb,i parc.mv;; la&us apta ümili;udihe pictoris, qui fubducendo fe, fed lumen fuum li- inchoatz &.quibusdam tantum linea- rhentis adumbratz imagini dum extre- beraliter proximis communicent. I6. Ut videant.) Particula U£, hoc mam apponit manum , & colores fu- loco non caufam, fed confequenti- perinducit, priorem imagigem abo- let, non tam diffolvendo, quam per- am fignificat. ]talice diceremus : Per- z zarevi talmente che veggano le vofire ope- ficiendo. r re buone , e ne diano lode. a Dio. 18. mez. )yows Muecn , Hebraice 7- Non wenifolvere.) Dixerat Chri- veritatem fignificat. Vide If. 65. 16. * ftus Apoftolos lucem eífe mundi, Itaque 4ez dico volis , idem eft, at- [ quod de vita & doctrina i& exemplo que , I» verztate dico vobis.. intelligendum effe diximus num. I4. Dozec traz[eat.) Donec pereat. Niunc docet eos fuo exemplo, ,quo- C lu Ef'terra. ) 'Totus mundu's,* n modo vivere & docere debeant, de- qui firmillimis nititur fundamentis. T bere fcilicet eos legem melius ferva- jota. ) Swrus habet, 7o4, atque IU re, quam hactenus fervata fit ; me- ita exiftimandum eft Chriftum dixife,. ut qui Hebrzeisloqueretur, apud quos liusque interpretari, quam Scribe & n« Pharifzeiinterpretarentur : monens,ne fod minima eftliterarum : fed Gr- ( exiftimarent licere fibi, quod Chrifti, cus interpres pro eo pofuit quiddam fimile, ut poífet a Gracis intelligi. hoc eft, ipfius legislatoris difcipuli &o effent, legem violare , ficut 'folenr -pex. ) Per apicem intelligit mini- J qui ex familia principis funt , omni- mam litterx alicujus partem. bus pene legibus foluti effe. Porro Nozn prateribir.) GQuin adimpleatur, n- Chri(tus non venit legent folvere, quia fenfus eft, quidquid lege & prophe- [e quamdiu lex vigere debuit, ipfe eam tis continetur , aut promittitur ,. ad exaéte. fervavit. lllam. vero adim- unguem implendum. W plevit, bene illani interpretando, gra- I9. De mandatis affis mini m;':. ) De tiam, per quam. fervari poffet, lar- mandatis meis, que Pharifzis & Scri- Ü giendo, & ea, que in lege promiffa bis fu perbis nullius momenti effe vi- erant, exhibendo.. Quuomodo autem dentur. $, $zc, ) Id eft, que-r.nadmodiin; i.pfä l Chriftus quoad . julicialia- & ceremo- l4 niàlia legem. adimpleverit, & fimul facit, qui nec ipfe fervat , & alios uo docet non elife fervanda. illam abrogavgrit,- explicat Theophyf N á4 EVANGELI SECUNDUM MATTH. " d 5 ^4o. Diéo enim vobis; quia nifi 'ab.un'daverit juftitià veftra if;uq. | plus quam Scribarum , & Pharifzeorum f, non ilntrabitisql m * 11-39- regnum coelorum, mExo 21. Audiftis, qui a ditum eft antiquis : » Non occides; q"ui K X 20.13- autem occiderit, reus erit judicio. * * eut. a omnis, qu—i ir—afcitur--ffa'ti*i '22. Ego autem dico vobis, qui 5- 17* (uo, reus erit judicio. Qui autem: dixerit fratri fuo : raca: reus erit concilio. » Qui 'autem dixeyit :, fague : reus qritige- $ ; þennæ ignis. " Minimus vomZitur :2 regno celo- 22. ngautäm dico 'voäz:) Quafi di.e rum.) Per regnum ccelorum refur- cat , ego autem hoc legis preceptum: rectionis, & ultimi judicii tempus in- interpretor & perficio , doccoque, non l telligit, ut explicat D. Chryfoftomus externam tantum occifionem criinen & 'Fheophylactus 5 * tusc enim qui efTe , fed internam etiam iracundiam animo conceptam , & verba contu- unumde minimis hifce preceptis non meliofa. * fervaveri£, minimus vocabitur, id eít, judicis fententia declarabitur. Reus erit judicio-) Damnationi :mof"- tis eternzg. Alludit ad tribunal quod- !: Refurget quidem etiam ipfe, fed erit minimus , ultimus , & viliffimus ,, dam , quod ab Hebtzis p 5yyp - quia ejicietur in tenebras exteriores , p^* , id eft judiesum , dicebatur. Si- &c. TO vocabitur , milis phrafis effet , fi quis Roms di- quid, fïgnifïcet di- E &um eft num. 9. ceret : Qui hoc, aut illud peccave- 20.1 £. ) Nifi major rit, fententia Rote illius inappella- fuerit. Ntfï 46(:224'41!6*1' 4 bilis divinijudicii condemnabitur, Lo- J4fitia -ve]lm.)( Id eft, Iegis obfer- queretur enim de divimo judicio , al- vatio- $ ludendo ad tribunal Rote Romanz, mam Seribarum 65 Pharifzorum. ) cum metaphora ab illa fumpta. No- tandum, non augere Chriftum nova Qui hec minima effe putanc, & do- cent. lege hujus péccati peenam, cum eum O. 4ndiflist4c.) Perficit Chriftus qui irafcitur, aut alteri maledicit , reum 'effe judicio, & aterno fuppli- legem veterem, additis iis , que ad perfectionem Evangelicam defidera- cio addicendum atfirmat , fed docere bantur, non quod lex in fuo genere gravidres, quamapparebat, & quatm Ícribg docerent, penas deberi pecca- peifecta non tuerit , fed quod minus perfedta, quam Evangelium. & tis, horum gravitate expoftta. Rews.) &voxcQ , obnoxims. Raca.) Np) raque , vox Chaldza, five Syriaca , que vacuum fignificat, g«4icio.) Ad eft, penz capitalis , qua coptra homicidas in judicio de- fcilicet cerebro; homiaemque exigui cernebatur. . Porro hec verba , Rezs judicii :eftqe minus convitium, quam ä fi dicatur alicut, Fazzzr. erit judicio , non ita, ut hic ponun- tur , funt in veteri lege , fed Chri- Rens erit concilio.) 'Y & ovycd, ';tp ,id ftus non ejus vérba , fed' fenfum ex- eft, judicem conftffui.) Aludit ad Ju- dices confilti Sanedrim (de quo mul- preflit ; jubebat enim lex Levit. 24. 2I. & Num. 3 $. 16. 17- 30- ut homi- ta Sigonius de Republica Hebreorum cida moreretur, lib. 6. toto c*ap.,j.) fignificatque ad CA P &T Vi. : 25 33. Si ergb offers munus tuum ad altare ; l& ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adverfüm te. * 24. Relinque ibi munus tuum ante altare, & vàde prius re- conciliari fratri tuo , & tunc veniens offerés munus tuum. 2«. 1 Efto confentiens adveríario tuo cito, dum es in via ? Luc 'cüm eo: ne forte tradat te adverfarius judici , & judex tradat i. te miniftro, & in carcerem mittaris, -.26. Amen dico tibi, non exies in de, donec qi'ejddas novif- fimum qgadräntgm.- 47« Au- 1 judiciim fcveri illius & inexgrabil.ïsï recdncilietur ," quia mifericordiam Synedrii rapiendum , judicandum , & Deus vult , non facrificium, Of:e 6. zterna mortcpuniendum eum, qui in 6. Matth. 9. 13. & dileGioni fui quo- proximum. fuum non fuerit veritus dampnodo proximi dile&ionem ante- ]. jacere verba. contumeliz. Qiuemad- ponit. modum autem tribunal hoc concilii 14;,) Magnam emphafim habet hec a Sanedrim gravius erat ,' & majoris au- particula , quafi dicat , in ipfa ara ]- &oritatis & poteílatis , quam tribu- ftans coram Deo.. nal,quod dicebatur 744dicmum; ita hac Haber 4li7uid adverfum te. ) — Scili;- r l- phraíi fignificatur , eternam quidem cet in quo dete merito queri, poflit. i. his, fed graviorem ponam iniligen- 2$. E/ffo confentiens aduer[ario tuo.) dam , quam iis, qui tantum animo iram Exemplo humano , & quafi parabo- eo d« concepiffent, necin verba contume- la, concordiam commendat. : quafi 0- lie erupitient. Porro cum dicit Chri- dicat , fac in rebus ad animam fpe- ftus, eum, qui irafcitur ,' aut contu- &antibus , quod folet fieri in lite de l- meliam in alium jacit, eterne mor- re temporali. |^Ut enim praeftat re- 6 0' tis pona punienduimn, nonde iisom- conciliari adverfario, quam ab eo ju- nibus loquitur , qui aliquo irz impe- dici tradi & condemnari ; ita proximo yd tu commoventur, aut aliquam le- m vem contumeli:m lefo reconciliari , quam puniri. roferunt: fed de Adver[srio.) Id eft,. ei qui habet Ls iis, qui delibcrato. perfecto confen- li- fu graviter irafcuntur , non vitiis , aliquid adverfum te. . Grace dyridise; ie ei qui contra te litigat. t fed «perfo'nxï & eam ex hujusmodi ira i Dum es in via. costumceliis afficiunt ti vita, ) Scilicet in pref en- d« .Gäbemuigm'.t. ) Gehenna dicta eft Fudici.) Chrifto. uifi Fallis Heznon. *3 ge enim val/ez x Miniflro.) Ide , A í gnificat , He»zo» autem eft nomen ft, Angclo malo fen- m tentie executori. 'üt proprium horhinis ejus loci aliquando i poftefforis. Inea. Judzi idolo .Mo- Carcerem. ) 'Quida'.m ixatellfgunt,: loch filios exuftos offerebant , unde Purgatorium , ut Cyprian.. Ambrof,: faftum,utinfernus gehenna vocaretur. Origen. Alii Infernum ; ut. Auguft. i 25. Si ergo offers vimnus tuum ad at- 26.'«Exie:.)* ExibiS. hu :4re.) Rem Deo inaxime gratam in- yl Noviffmum quadranttm,y Ultimum m ehoatam jubet relinquere , ut- fratri al quadr'antefp. Quadxfans'*qgar;a pars n B. cum Co?:, 'Merfarb. T. FT. ^ z 26 EVANGELH SECUNDUM MATTH. eExo. .57: Audiftis, qiz.ia di&um eft antiquis : e Non meechaberis, 28. Ego autem dico vobis, quia omnis, qui viderit mulie- 2.0» 14" rem ad concu de fuo. pifcepdum eam , jam moechatus eft eam ii C?.Tf E A pMar 29. p Quod.fi ocu hïä tuus dexter fca»nd'al-ifzat t'e;,. eriie':e?üinz * ! P 9. 46- & projice abs te: expedit enim tibi, ut pereat unum membro- infra. rum tuorum, quam totum corpus tuum mittatur in gehennam. 30. Et fi dextra manus tua. fcandalizat te , abícinde eam, & projice abs te : expedit enim tibi, ut pereat unum membro- rum tuorum, quam totum corpus tuum eat in gehennam. sgDeut : 3r. Di&um ett autem: 4 Quicumque dimiferit uxorenr 14- I- fuam,, det ei libellum repudii. —— AinIra. 32. Ego autem dico vobis : Quia omn-iä, qui dimiferit uxo- 19- 7- i " Marc rem fuam, excepta fornicationis caufa, facit eam — Vm;oechar(i * jo.11. & qui dimiffam duxerit, ; 36.18- gdiulterat, "«Luc&. PaeaN qua s : U MM . -ub 3.Cor eftaffis, fienifieatur minimum quod- endo, &c. illum potius vobis eruere: ». Lo. que debitum; feu peccatum. .debeatis, quam culpam admittere. 27. Nog mecbaberis.) Non commit- Verum , quia femper poffumus a pec- P h: tes adulterium, hoc enim eft uory£v- cato: abítinere fine mutilatione cor- l- £iy apud: Grecos, quafi dicat Domi- poris, ideo hec non licet. . Allego- $4 nus z Lex dicit , Noz committes adul- ria defumpta eft z chirurgis , quii fer:um , nullam autem: mentienem fa- etiam nobiliffimz corporis parti ,. ud- cit aCtus interni: ego legem perficio, lis: eff oculus ,' non parcunt , í 1 ita: explico , doceoque nonfolum patra- neceífarium fitad: vitam tuendam. xi adulterium: opere , fed' etiamr cor- 3o. E«t.) Grece 8X49* , mittatur. de , qui enim: alienam uxoreumr vide- 3I- Dez ez Ibellum repua'ii. ) Ne zit, illamque.concupierit , jam corde ipfa libertatis caufa. maritum fugiffe: adulterium commifit. . videatur, & ut alteri fine ig.n"ominiag x 29.. ggividerir.)- Grzce eft, 5 AA2- poffit. nuberes 3 "mo», qui afpicit non enim: fignifica- 32. Qui dimiferit wxvrem fuam, 6c-y turis, quj cafu oculis in mulieris: Non folum ob fornicationem , fedi ä etiam ob alias aliquas caufas: dimit- vultum. ineurrit, fed qui impudico & in eanr animo oculos injicit. MHu- tere licet uxorem , quas fufe perfe- jufmodi oculos. D. Petrus c..2.. n- 14- quitur Sanch. de matrimonio , lib.. 3XOCAt,. P/€"0£ adaulterit. Io. ubtapit de divortio, v.gr. pro- t Mulerem.) Alterius uxorem. prer herefim, &c. Chzi&us-meminia 29.. S£ eculus tuns , €c. ) Id eft , ff tantum: fornicationis , quia fornica- cariffimunr aliquid:, quale eft. oculus: tio- conjugis, eft caufa.proprie ad. na- dexter , aut manus dextera , tibi fit. trimonium . Ífpectans , quiz conjuga- äll eccafi» peccati, &c; Veletiam ocu- lem. fidem violat ,. & ipfi. matrimo-- l'äum-.iþfu.m;' aut manum: dexteram. in- nio. injuriam facit.. sellipit ,. quafi.dicat ,. adeo. peecatum Exceptaforutcationis caufa, facit eam - fugere debetis , ut.fi alia via illud vi- matbari ,&e.). Senfus eft , q,uicgngügt vandi non. gife: -pj.—quam; oculum. ezu- x EUA fornicationis caufa , dimizt - E WO u- — uuA CAPUT V. 27 * L] 93 Itefum audiflis : qüia,. diCctum eft a'ntiqüis r Non per- 'Igï A Jurabis reddes autem Domino juramenta tua. xod. 34. Ego autem dico vobis, non neciue per, or jïurareï omnipo » Levit. coelum, quia thronus Dei eft : 55. Neque per terram, quia fcabellum eft pedum ejus : ne- 19.12- eut, que per Jerofolymam, quia civitas eft magni Regis: : ^ 56. Neq ue per caput tuum juraveris, quia non po]t'e's unum ?. lIs* n.. Eapil?um album fäcgge 3 'aqþ nigrut 2 37 s Sit ! uxorem, facit eam.mcochari ; quia fi inquit , fratres mei , nolitejurare , ne- alteri nubat , aut fornicetur , erit adul- que per celum , n'eqmþgr terram , me- tera, cum femperremaneat vinculum que aliud qwdcmzque jur-nmen-tum,* &c. qnatrimonii. -Qui vero ob fornica- Dicitur non jurandum neque per cce- " tionem wuxorem dimittit, non facit . j lum, neque per Hierofolymam , quia eam mcchari , quia utitur jure fuo; in omnibus hifce jurandi formis ta- & fi ipfa alteri nubat , aut fornice- cite Deus continetur. Qui enim per tur, hujus peccati culpa marito ad- Hierofolymam jurat , videtur per eum - fcribi non poteft. . Hxc itaque caufa jurare, quiregnum fuum & templum, * - licitàm facit dimiffionem , & fepara- f. [« icros ritus , quibus coli voluit ; tionem quoad thorum , fed non fe- Hierofolymis conftituit. j cundum conjugium dimiffz , aut di- Quia tbrozus Dei eff ) D icat aliquisi snittentis. Immo propterea juraimentum per cc- d Dimiffam.) Scilicet etiam ob for- ; ) lum fufcipi poteft ,' quia thronus Dei .nicationem. — Vide Sanchez loco ci- eft, hoc eft', quia in eo elucet Dei tato difp, 2. num. 3. majéftas :-alioqui jurare per colum 70829. Nen perjurabis ) Habetur hoc quatenus cclum eft , non licet. Re- Levit. 19. £2. : Ípondetur, caufam quidem , cur per Reddes, &fe.) ld eft, przftabis quod cclum juramentum fufcipi poffit, effe, jurafti.- Num. 390. 3. legimus : 5 quia Dei thronus eft, majeftasque quis virorum votum Domiso voverit , BDei in eolucet : fic tamen effe hanc ä «ut. fe eonfirinxertt juramento , non fa- caufam jurandi , ut etiam fit caufa gict irritum verbum . fuum ,. fed omne abftinendi a juramento , a. quo Dei quoa" . j)romtfr , nplebit. . rcverentia & majeftas, qux in colo j - 94- Nenjurare omnino.) Scilicet nifi & terra fplendet , deterrere nos de- caufa futficiens fubfit. Sic etiam di- bet. Vide infrà num. 6 citur in Decalogo, Noz eccides , & 35« Scabellum eff pedum cjus. ) i tamen licec publice poteftati occide- uiüur Chriftus. humano modo , & -re latrones , aut iures. Docebant ad captum rudium ; qui concipiunt » - Scribe folum perjurium | prohiberi , Deum in cclo effe, &'terram, quaü . Exod. 20. 7. & pejerare per creatu- fcabellum pedibus illius, effe fuppo- e xas crimen non efle. Utrumque er- fitam. . -xorem confutat Chriftus. $ , - Vide que dicuntur num. fe- l- quenti. .ngæ per celum, & c.) Prohib etChri- Neque per. Hterofolymam ,&c. ) Id us juramentum tam per Deuin, quam eft ne juretis per Jerufalem, quia ci- pet creaturàs, fi abfque debicis cir- vitas eft magni re is.Dei , in qua il- cumf(tantiis adhibeatur. Similis eftlo- lius eft templuin & cultus. : | .cusq D 'Jïafgbi e 5 1$; ,/j(zzte 0mti4 , 36. Quia non. puter s rqpi//um X L a EVANGELII SECUNDUM MATTH. s . Jac. 37 s-Sit autem fermo vefter, *eül, eft :'i'llOl."l,h'?nOn * guod " 5. 12- autém his abundantius eft, a malo eft. . Ll t Exo M 38. Audi * ftis, quia di&um.ejä : t Oculum þröjo.culb, & de;I- L !1-24- tem pro dente. e. " i ï; 24.20. 39. Ego autem dico vobis, non refiftere m alo: « fed fi quis Sl Deut. te percufferit in dexteram maxillam tuam, przebe illi & alteram z nw DA IQ.QI' 40. x Et ei qui vult tecuminjudicio contendere ?& tuuicarh z L* tuam tollere, dimitte ei & pallium. * xICor ; 41. Et quicum e paffus, vade cum Í que te an.gariaverit mill 425 Qui 6 i .1-1-10 & alja duo. album f?z&ere, ö'c) Quuafi dicat, quia 520 Non. ;'«e/t'/lcre;ygala.) Malum vo- hi caput tuum, non eft tuum, fed Dei cat injuriam , quz nobis infertur, cui NNam qui jurat per caput, devovet ca- docet non effe refiftendum , fed po- put fuum fupplicio , fi falfum dicat ; tius patienter excipiendam, & cumin fà at vero nemo rem alienam debet de- una maxilla plagam aut colaphum. yovere , & fupplicio fubjicere , & accipimus, alteramvertendam. — Hic J fortaffe hoc. eodem modo ; explicari tamen r c0»*e9 , commode accipi poteft quod dicitur, Quia zbronus De; poteft pro homine malo injuriam in- ef ; & quod dicitur, 9ua fcabellum — E E EUR E EE A EE EEE - ferente. Quzret aliquis , quo.modo- efh pedum ejus ; quafi dicat : Nolite hzc intelligenda fint , fi quidem ne- lo jurare per creaturas , quia non funt que Apoftolus Paulus alteram maxil- q veftre , fed Dei ; qui non vult eas lam prebuit percutienti , Act. 23. 3. EE Ie, ad juramenta . ufurpari. Neque Chriftus ipfe ]Joan. 18. 23. p - .97. Sit, fermo vefler. Ef , Eff.) Sen- Refpondetur, ex hoc.conftare, aut, hal fus eft , fimplici affirmatione , vel quod hoc loco Chriftus docet , non. 4 fimplici negatione utimini , nullo in- effe preceptum , aut non effe ita, ut terpofito juramento. verba fonant,intelligendum - Partim P - Qued bis abundantins eff.) . Id e&:, ergo pr&cepti , partim confilii eft. lur quidquid fupra fimplicem affirmatio- Precepti hzc funt. I. vt vindi&tam I nem aut negationem. addíderitis.. non qua&ramus. I[. ut potius alte- Íci ram maxillam re ipfa vertamus, id 44 málo eff.) W« v8 monges, a ma- bu itgz? , quo nomine diabolus appellari eít , alteram accipiámus injuriam , Tün folet, ut infra c. 6. 12. & c. I3. I9. quam acceptam ulcifcamur. LII. ut pa- quz explicatio etiam ex eo confirma- rati fimus ad remittendum de jure no- nt. tur, quia in Greco additur articulus, ftro ,. quandocunque id charitas &Dei ad| quafi dicat , quod amplius eft a ma- zloria videbitur poftulare. Confilii àd| hgno illo introdu&um eft. Poteft autem eft , ut quamvis neque chari- etiam fenfus effe , a malo , fcilicet tas , neque Dei gloria id a nobisexi- tte more, a malitia , apravo principio. gat, mortificationis tamen noftra chu- Sic Joan. 5. I9. dicitur mundum po- fa , ad verbum hec omnia faciamus , ln fitum effe in maligno, Grece £» r non quidem irritantes adverfarium ad sroyq o . * du inferendam injuriam ; fed nos ,ipfoä ( 38. [e) culum pro eculo.) Sumptum éx excipiendam exponentes. . , ls lib. Exod. 21. 24. & Deut. I9. 21. o41. T? angartawerit.) & cyq/agæ'ua"sæ, 6; Oculum pro ocülo apud Perfas publici nuntii , aut cur- ' reddet, qui inju-. Tad riam fec-it. fores erant ; his licebat quolcunque fui ; — CAPUT V. 29 4:. y Qu1 petlt a te, da jeia & voIent1 mutuari a te, ne ;Deut avertg/ns I5. 8- l: 3. Audiftis , quia di&tum eft : & D111ges prommum tuum, z Lev & odio habebis inimicum tuum.- 19.IS* I$ 44. Ego autem dico vobis : a Diligite inimicos veftros, be- , ruc !t nefacite his, qui oderunt VOS, b & orate pro. perfequentlbus,ö 27- oom & calumniantibus vos : 45. Ut fitis filiipatris veftrl, qm in coelis eft : qui folem ! 2.90. Lucz. fuum oriri facit fuper bonos, & malos : & pluit. fuper ]uüos, 5 23:34- ii A&. & injuftos. 46. Si enim diligitis eos,: qui vos dlhgunt, quam mercedem T. 89- habebltls ? nonne & publicani hoc faciunt ? ul 47. Et fi falutaveritis fratres veftros tantum , qu1d amphus Qs If facms ? nonne & Ethnici hoc faciunt ? m 48. Eftote ergo vos perfefh, ficut & pater velíter coeleihs [ic perfe&us eft. p D 5 CAPUT lt do )t homines cogere ad ferenda onera , dius con]e&uram $ quod non dixit Do- l- equos , aut naves ad curfum ufmpa- minus hoc loco: .Aud:fu, quia dicuna re. Inde fa&tum verbum: Zqap£vti», eff antiquis , fed tantum , 4udizis, quia j diclum : eff. Itaque Scribz per pre- i d apud Gracos, &«ngariare, quod hic ut? habemus, id eft , cogere, per vim x£70s- amicos folum aut cognatione won adlgere jun&os male intelligebant. ut lia duo.) ln Greco non eft vox 45. Ut firis fl patris vefri.) E Jv T Alia , qua voce fignificatur tria mil- Hebraifmus., quo. qui alicui "finnhs j liaria ambulanda , cum tamen Chri- eft, ejus filius dicitur. am ftus duo tantum videatur intellexiffe, 46 Quam mercedem habelitis. ) Non fcilicet cogentx ad unum milliare am- negat mercedem habituros eos , ui tt» bulandum , fuperaddendum & alte- il amicos dlh(runt ; fed qui diligunt ut mmlrum amore tantum u yuüm. publicani , 42. Oi petit a te , p ) Docue- naturali & ^ amore concupifcentiz , rat non refiftendum malo , nunc etiamn omnia ad fuum . commodum aut vo- 00* - Del ad liberalitatem. & promput*udmem luptatem referendo. lii ad benefaciendum inftituit. Puälzc;mt) Græce T5Àe»a: , erant an | Neavertaris.) Scilicet ab eo , nede- ii, qui publica pro principe vettiga- trectes dare mutuum. lia colligebant , avarum. hominum, 2 Au Od;a habelis snizicum fuum.) Mal- genus. ,»& toti populo odiofum. &o- $.. donat. interprctatur de odio.,. quo rum frequens mentio eft apud Evan- jubebantur profequi publicos hoftes, geliftas. iad & illos penitus abolere, fic I. eg. 47. "Amplius.) Graceet, megioaóv fo$ id.eft , exzezum. 15. 9- J«ffuseft Saul perentere Amalec, D & demolirs univerfa cjus, .&c. ) Bar- 49. Sicut. pater vefler. ) Particula radius ,. & alii pucant illud. additum. ffev* , non. zqualitatem ,. fed uali- cur" fuiffe a Scribis, & ex co capit Barra- tatem, fïmxhcudmemque fignificat ; [qllc - 309 EVANGELII SECUN-DUM/MATTH. QAPUT Vl Docet. Chrif]us , Quomodo; facienda. [int elee'moj&nk , & bmii*oa;' Iraditque difcipulis formam orandi , & offenfas aliis condonandi ; item quomodo fit jejunandum ; quod mon in terra , fed in cela tbejaurizsandums oculus mundandus ; nou ferviendum. duobus dotminis ; "vetat itaque folicitudinem de Vidu, L ."weflitu , . & de craflino. Ttendite, ne juftitiam veftram faciatis coram h-ominibus, r.A ut videamini ab eis : alio q 'uin'mercedem non habebitis apud patrem veftrum, qui in coelis eft. f 2. Cum ergo facis eleemofynam , noii tuba canere ante te, ficut hypocrita faciunt in fynagogis, & in vici$, ut honorifi- centur ab hominibus * : Amen dico vobis, receperunt merce- dem fuam. , - 9. Te autem faciente eleemofynam , ne fciatl üniiï:r.a / 'tua»;, ; quid faciat dextera tua. 4. Ut fit eleemofyna tua in abfcondito ; & pater t/lu,uäs ; qui " IIEI vidgt in abfcondito; reQdet tibi. ri desdó: r Et lu & eam Quidem fimilitudinem » que tuba ;605 convocarent. |]ta hun& 167' « inter Deui & hominem , nou que cum explicat Lyranus , Ca s inter hoiminem Abulenf. Janfen. & alii. j—etal.m;x? . telt. 2 & hqminerþ efl'e |po- m Hypocrite.) Quorum mores funt, ut ita dicam , perfonati. . Vetus eft I&l I.AT rendite.) Cavete. dictum, To£ws mundus exerctt. biffrio- Jfhitiam.) ln Greco eft , £A«4- miam. d ) pogvyqy , eleemofjnam ,. fed nofter in- Iz äyn " gogis , & in/æ'i)/'zr'is.) Ubi fci- eit licet major eft populi frequentia. terpres legit Joxeion vv5 , juffitiam, id Rec e eft , opera virtutis. di&a num. I.. peruut mercedem . fiam. ) .Vide Mercedem zon. balbebitis apud patrem aifírum.) Quafi dicat , habebitis apud 3- Nefaiat fmifltra, 6c.) Bft hyper- hi homines inanem gloriolam , de ua bolicalocutio, cujus fenfus eft, adee Ql debere nos juftitie noflrz teítes effu- Tet num. S5. dicitur, Receperwmt mercedem fuao , a Deo autem non habebitis. gere , ut fi finiftra oculos haberet , 2. Nol; tuba canere.) Figurata lo- videre non poffet;quid faciat dextera, W cutio , qUZI fie nificatur vitandam imile preceptum $ cclefiaitici dicen- f oftentationemíin b onis operibus. Non tis : Conclude eleemofynam im fiam pau- ali ui exifti- peris, cap. 19. 13. quafi defunt graves auctores, at. Adï;at- ; €elee- gn ment , morem fuiffe Pharifsorum & mofyna occultiílime aul aliorum hypocritarum , ut cum vel- 4. In abfcondite.) Deo tantum , & u lent pauperibus eleemofynas dare , tibi cognita. X i h CAPU T VI. ar //s. Et cum oratis, non eritis ficut hyp-ocfitæ,' qui amant in Íynagogis, & in angulis plateayum ftantes orare, ut videantur ab hominibus: Amen dico vobis, receperunt mercedem fuam. 6.'TYuautem cum oraveris, intra in cubiculum tuum , & — as - i r m claufo oftio, ora patrem tuum in abícondito ; f& -patg:r tuus, JJX ui videt in abfcondito, reddet tibi. 7. Orantesautem nolite multum loq ii ficut ethnici faciuntz putant enim , quod in multiloquio fuo exaudiantur. .8. Nolite ergo affimilari eis: fcit enim opus fit vobis antequam petatis eum. pater meüer, :quid " f 9 . Sic ergo vos orabitis: « Pater nofter, qui es in coelis: 4Luc À Il. 9. fanttificetur nomen tuum. Z 10. Ad- . S- Qusi amanz.) ln Gfæcä eft , or; In ;?u!tiloynio.)f Hebraifmus ,id eft QuiASo» ,. quia, amant.. . v propter multiloquium.. In angulis platearum. Y Scilicet in 9. Sc/t.) Adeoque nonm verbis ad €ompitis, ubi viz diverfz concurrant, adeoque major eft , q,tmm;.' alibi , ho- eum fnultis eft qu's-' , fed affectu. minum. frequentia. 9. $/e.) Ideft , in hanc fententiam, i Seantes.) Quodfic fere Judai orä- etiam fi aliis verbis uti coricingat. rent. Vide Marci cap. 11. 25.. Pha- Pater nmofler-) Docet nos inchoare rifeus etiam Luc. cap. 19. ftans orat; orationém a voce Pzzer , ut excité- ! & apud Nehemiau. cap. 9. 5. popu- maur ad fiduciamimpetrandi , ut blan-- lus. ad preces jubetur confurgere. Vel do: nomine Dei benevolentiam capte- €erte /f/zzze: , idem eft. ac. manentes , muse Porro- cuin dicimus Parer , nom )* in loco fixi confiftentes & immobi- D folam priimam. "lrinitatis. perfonám, les , quafi homines animo in colum 4 : fed totam. 'Trinitatem. appellamus.. rapti. 1 ) 6. Izira im: cubiculum tn um.) No n Nofder. ) Dïici*mu's- zofer, & nom mrus, ut doceamur noi tam propria: improbat. morem. in publico orandi; comtnoda fpectare ,. quamr proximo-- fed tantum. intentionem anim$ corri- "it.. GQui enim.in cubiculo oraé ,. & rumn , & ut intellizamus nos omnes: l id vultab alüs fcirk ad.. captandam fratres cffe , unius filios putris, uni- us & ejusdem nobilitatis , ut notavit: L inanem gloriam , is in platea orat, D. Aüg & tuba antcfe canit; qui vero in pu- uftinus lib. 2--de. fermone Do-- blico orat, fed gloriam inanem mon mini cap: g. - aucupatur, is perinde facit ac fi ora- Q"zït es s celis. ) Efï (jïui:die"r-rï Deus: 00 ubique ,. fed in cclis fe niagis mani- ll ret intra cubiculum: fuum.. - 9. Nolitemultum loqui ,8c.y En Gre- feftat , undeillud' Pfalmi ,:; C&l enare o co eft,- ui; BurroNoyzowrt , id eft, ne rant gloriam Dei. ^ nl futili verboram: profufione ucamini: , Santiificetur. , Sanzte colatur , & autab aliis videri cupientes , & ma- honore afficiatur. . gnifieri ;propter prolixam orationem, Nomen £uwm.y ln fcriptura Dei no« T aut. ezrorem. E:thnicorum: fequentes ,. men , pro leo. ponitur. Nomine: enim co 3 ui melius fe putant a Deo intelligi,. gnofcitur ;, imfo Catur & cele- À f .- inter orandum multum. loquantur. þnaqu- 32 EVANGEL..U SECUNDUM MATTH. 10. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua , ficut in 7 coelo , & in terra. tialem. da nobis hodie. rr. Panem noftrum fuperfubftan 12. Et dimitte nobis ? ^ debitoribus noftris. . N debjta nof;'r.a,: rflcyru.t &;*nos-fd?mïtümfï? á * 15. Et.ne nos inducas in .,te'nt. 5ti0n';e.m. ! Se'df lib&raïnögt E malo. - Amen. ) Eccl 14. ? Si enim dimiferitis ho miriibus peccata eoru m , | Qïmit*- 29. ^. ; * ?x;:fra tet & Voþis pater ve,iïter 'coel,'*(eftis deli&ta veftra. R * If.Si 18.25 IO. Aal'v-eniat regnum tuum.) licet idem notat , £/so1ay fu6ea» , adve- M:rci Deusubique regnet, tamen quodam- nientengi. diem. vOcant. *: $ic panis ad- vemiens ,cprog 8mióo g , ille eft, qui. 1I.25. modo non pacifice regnat, nec fine hofte , quia multi illius voluntati.& nobis quotidie advenit ad vitam fu- imperio rebelles funt. Petiturergo, ftentandam. "Vulgatus cutn vertit, ut Deus abfolute, & (ine adverfario faperfubflantialem , derivavit a nomine regnet : Sic enim dicimns : J44vezzaf Soía, fubflautia, & propofitione £ m'f* l regnum tuum ,. quemadmodunvwfi fi- que /zper fignificat. A FA lii patri pscificum regnum, & victo- CI2. Dumurte nobis de bita noflra.) Pec; cata doftra , f riam contra hoftes precarentur. quibus tanquam zre Eiat voluntas tuz, €c.) . Hoc eft, alieno obftricti tenemur Deo. Luc. obediatur tibi ab omnibus in terra cdp. Il- 4. eft, ta nofira. E bimittf naä;i: peecea- promte, alacriter , exacte,; ficut ab 77 Angelis obeditur in colo. Azcurt$ mos di. ztmms , O. ) Vi- - p II. Paenem nofhivwm fuperfn 6/]2»!24-7 deat quid dicat , qui non dimittit. lem. ) Luc. cap. II. 2. habemus , Petrus Chryfolog. ferm. 71. Home, t panem nofivum: quotidianum , cibum , inquit , £& £;b; zsifericordie fatlus. es - K quo indigemus quotidie , qui etiam spfe menfura. Quantwm quaris mifg*-. V ricordia , fac tantum , &c. M appellatur fuperfubftantialis, quia fu- a per fubftantiam noftram advenit , & I Et ne nos inducas $m femtatio- ili adjicitur. .. Vel dicitur fuperfub- nem.) Scilicet deferendo, feu permit- L ftantialis , quiaad confervandam hu- tendo fuperari, quafidicat: Dagra- ^ ^ manam vitam magis prodeft quam tiam tentationes vincendi. Vel,quafi alie fubftantiz, illafquein hoc fupe- yat V«el. certe , dicat : Ne nos permittas tentari, ne D q quod probabilius forte cadamus. g exiftimo , panis fuperfubftantialis eft Lilera mos a zmalo.) A'nó ,,.g n0y4o8, anime cibus , verbum Dei, gratia , 4.maliguo , fcilicet a. diabolo , ejuf- 25 üt Euchariftia, &c. quo animz pafcun- que infidiis. .. Poteft etiam movgeoy tur & roborantur, & quo indigemus accipi neutro genere, ut TO mow(eov, ) quotidie ad tentationes & bujus vite li quodlibet malum comprehendat , & m difhcultates. fuperandas. 1n Grzco illud.przfertim, quod animz faluti u eft , zero» éniscioy , quod interpres incommodat. i hic vertit, pezem [uper|ubfdfantialem , | in fando autem Luca, ut dixi ; p«- Zmen.) Id eft, ita fit , vocem He- nem qmotidianum. . $. Ambroftuslib. braicam LXX. vertere folent , cye'/- 5 5. de Sacramentis cap. 4. vertit, Pa- v»orro, Fiar. v 14. $i enim dimiferiti: nem advenientem , quia Gizxci , ut *., ö'c;) -«-gedf- m ij [ L CAP UT*VI, 53 n I g Si autem non dimiferitis hominibus : ne / ^ c p-atxeur' vefter dimittet vobis peccata veftra. 16. Cum autem jejunatis, nolite fieri ficut hypfoc'ritæ' triltes ; u$ exterminant enim facies fuas, ut appareant hominibus jejünan- tes: Amen dico vobis , quia receperunt mercedem fuam. r 17. Tu autem cum je tuam lava. junas , unge caput Ltuurun, ; & faciem lt* 18. Ne videaris 'hominibüs jejunans , fed patri tuo , qui eft in ab 9t bi. fcondito: & pater tuus, qui videt in abfcondito reddet ti- [/3 .19. Nolite thefaurizare vobis ihefaui'os in terra : ubi geru- go , &tinea demolitur: & ubi fures effodiunt , & furantur. 'qui [ü 20. c Thefaurizate autem vobis thefauros in coelo : ubi ne- , p * tit, que aderugo , neque tinea demolitur & ubi fures non effodiunt 12.35.. nec furantur. r ITim int -SrI. Ubi enim eft thefa urus tüus', ibi eft & cor tuum. q* 190 s'mfi Iec. 22. d. Lucernacorporistui eft oculustuus, Sioculustuus 4Luc. 11.54- gt fuerit fimple::: : totum;c'o;rpus tuum h?cidum erit. j 23. SI (* pit ,racioneü » cur dixerit ; Disaitte q&otidianum » & ita nos gerainus , r nobis debita noffra , Ef;. ac f1 non jejunaremus. tit 16. Tr/ffes. ) Àd eft, vultu trifti- 19. 4Erugo.) In Græco'e&'aüg, Qer- tiam preferentes. Grec. exv9 miculus veftibus potiffimum noxius. ii g)qwbi j s j id eft terrici. fio, adefío. Tizea.) In Grzcoe » Bedoc'ic , ero- if* Exter)æina;zh) A,Qm;x'g/so'lv , confi ; Non eft nomen anima- lis. ciunr, corrumpunt, obícurant vultus Dezolitur ftatum ; feu fpeciem naturalem mu- erodit. .) Confumit, corx;ümpic,« mit i tant , €(tata. . palloe & feye;itate affe- 20. Ip calo.) Scilicet per opera bo- na , quibus id acquiritur. s & Receperunt: smmercedem fuam.) Quam 21. Ub enim eff quzrunt, inanem gloriolam apud vul- Quafi dicat : thefzurus tuus 67 £. gus. "lhefaurum cor fequi- tur; fi ergo in terra thefauruni re. 17. lsge caput tuwm.) Non jubet : condis , cor fimul terra obruis ; id j &i nt revera caput ungamus , fed ut je- vero turpiffimum eft ,* hominem. ad gl x junii fugiamus oftentationeim , &hi- L coleftia natum cor in terra. & luto ) laritatem potius & latitiam. ( quem- fepelire. In cclo ergo locandus the- . admodum qui more illius &vi caput faurus : fj 74,'7 in conviviis ungebant ) prxferamus, tur. t C enim eo cor tuum rapie- — jjuti Íolebant orientales populi in 1ztitia 22. Lucerma corporis ?ui & not:uluä caput ungere, in macftitia vero ab £u45.) Id eft , oculus corporalis fun. He un&ione abftinere. ]Jubet Chriftus gitur officio lucernz , quia ficut lu- ut preferamus vultum & habitum d cexrna lumen prebet volentibus ali- f Bfäl'. eata Con. Meznaoch, T. VL L 4 34 EVANGELIL SECUND-UM, . MATTH. c Luc. 9. Si autem oculus tuus füerit nequam: totum corpus tu- 16.135. um tenebrofum erit. Si ergo lumen, quod in te eft, tene- r;ï (l f Pial. bree funt: ipfae tenebrae quantee erunt ? L ] 54-23- re: äut ehimf tinüm Luce 245 e Nemo poteft duobus dominis fervi 12.22, 0dio habebit, & alterum diliget : aut unum fuftinebit, & al- j fu Philip terum contemnet. Non poteft Deo fervire, & mammonzse. 4 l Ti 25. f Ideo dico vobis: ne foliciti fitis animae veftrze quid : 6 manducetis, neque corpori veftro, quid induaminr. Nonne 3 Il r.Petr anima & corpus plus quam veftimentum? -plus eft qua?h'efg:a', — a6. Refpi-. - d ba opgramur, clara erupt & l,ucid-a ,.h(ic f qu.dagere; itaoculus omnibus mem- bris corporis veluti lumen przbet , ut eft, bona, & probabilia:fi vero for- poffint fingula fuis officiis rite fun- didata fuerit appetitu rerum abjecta- C0 Hinc oculi a Latinis dicuntur &arum , quales funt divitiarum the- gi 2 qi lumina, & a Grecis Qata. fauri , tenebrofa erunt , quantumvis bj Q Si oculus tuus fuevit. ffmplex , -&fc.) alioquilucida. videantur , qualia funt P Ti Si oculüs tuus fuerit purus, & nullo fupra memorata , jejunium , oratio, C* pravo humore vitiatus ,. tótum cor- eleemofyna , 1 pus lucidum erit: quia univerfa cor- Si ergü luzen quod in te efh, G7c.) ä tü Si ipfa. intentio ; que lumen quod- [ä du poris membra ita illuminabuntur , ut poffint (in gula rrf:&e fua peragere of- dam eít , tenebrofa fuerit ,. quia ma- Q ficia. la; ipfe tenebrz , id eft , actiones ^ alive, qux de fe lumen non habent, gu o- $£ antem oculus. tuus: fuerit me- quam.) mOPeog , Vitzatus, morqeog di- nifi illud a bona intentione mutuen- do citur proprie de malo moralitér , fed tur, quanta caligine malitig obfite t erunt , Ífi ipfum mentis judicium propterea Evangelifta in hac prima parte, fimilitudinis ufus cft dictione, corruptum fit , quam cecos affectus Tü quz oculo fpirituali potius convenit, fequi neceíle eít? $i — 94. Duobus dominis.) Scilicetdiver- quam corporeo , ut intelligeremus n ab oculo corporis tranfeundum effe fis inter fe, feu diffidentibus & con-- - k ad oculum mentis: prefertim cum traria imperantibus, !€ hzc fimilitudo fuám apodofiam, five Suflinebit.) dvSc£erai , ample &etu?*, redditionem expreíffe non habeat. retinebit, illique adhzrebit. Totum corpus tuum zezebro[um erit.) Mamimona.) Yd eft divitiis ; eft vox * dl Vitium oculi cadet in totius corpo- Syriaca tefte D. Hieronymo. . " P tis ris perniciem , quia membra omnia 25. Seliciti.) ldeft anxii. roh.ibec e erunt quodammodo.in tenebris , nec nimiam follicitudinem, quz ex ditfi- * dentia diving providentie proficifci- fuas exercere functiones poterunt , bt nifi impedite , & perinde ac fi ef- tür, utapparet ex n.26. 28. & 50. tü fent in tenebris. Porro fimilitudinis & eam qu& a Dei fervitute hominem. f applicatio hoc pacto fieri poteft : per diftrahit , ut conftat ex num. prgce- oculum enim intelligere. poffumus denti. i mentem noftram , que fi munda eft nima,) Pro , l'de anima , id eft vi.- 1 g & fimplex , & nihil aliud refpiciens, ta, quam dat anima. d ant intendens, quam Deum, omnia Nonne antma plus ef , quam efca, ffc.); üj opera noftra , qua fecgndum eam Quafi d.ic?:at ; Quis vobis animama & V, i ï H -— z ÉCAP ïU"*T Nn 35 j M 26. Refpicite volatilia cceli, quoniam non.f'e'mntj neque'me- e. tunt , neque congregant in horrea , & pater vefter cosleftis paícit illa. Nonne vos magis pluris eftis illis? 27. Quisautem veítrum cogitans , poteftadjicere ad ftaturam : l fuam cubitum unum ? 2 b 28. Et de veftimento quid foliciti eftis ? Confiderate lilia d agri, quomodo crefcunt : non laborant , neque nent. ( -29. Dico autem vobis , quoniam nec Salomon -inïc')mni glo- l? ria fua coopertus eft ficut unum ex itis. - $0. Si autem focnum agri , quod hodie eft , & cras in cli- banum mittitur : Deus fic vettit : os modicae quanto magis v 0€ fdei? -Eo. 31. Nolite 9r b licitteffis ? Crediderim fententiam ef- corpus dedit , nifi Deus ? qui ergo Is quod :ajus eft dedit , dabit etiam fe: $i corpori veftro, quo nihil ma- T uod eft minus , efcam fcilicet, que gis videtur effe in veftra .poteftate , It nihil addere poteftis, nec eflicere , ad pr-op'agandam* vitam eft. neceiía- ria. Q quantumvis conemini, uttantillum fit -96. Volatilia. ) Quz miniis quam procerius , quid folliciti eftis & an- terreftria animalia habere folent. in- xii circa ea , que ab aliena pendent i) d- duflrig ad querendum cibum , & qu& voluntate & providentia divina , & W* cum fublimia ferantur per aerem, lon- non potius in Deo fpem veftram lo- I) gius abfunt a cibo. catis , cujus eft res ita. difponere , ut nihil vobis defit ? .Vl fenfus eft, UP Gzli. )- Ut diftinguat a. volatilibus 2 domefticis , qux hominum providen- extra controverfiam pluris funt ani- W tia aluntur. ma & corpus , quam ftatura ; parum Parer vefter.) Non dicit, patär eo- 1 enim refert, qua ftatura fit aliquis. us rum, fed pater vefter ; quafi dicat: Quod fit hoc , quod minus eft, Deus $i Deus illa ,. cum viliffima fint , etficit citra ftudium noftrüm , quan- ü animalia tamen providentiffime pa- to magis citra noftram anxiam fol- m- fcit ; quanto magis pafcet vos , qui licitudinem illa potiorain nobis con- & homines & ejus filii eftis? fervabit , & ad illa tuenda ,qu& opus Nonfi vos magis pluris ilis effis ? ) fuerint , largietur ? llf Sy judc M&Ao» àwpéecre duro». Id 28. La agri.) Addidit zgrz; ut ab 0X eft , nonne vos longe illis antecelli- hortenfibus diftingueret ,^ qua ho- tis? Nonne illis longe pr&ftantiores f minutn cura plantantur & aluntur. eftis ? Non laborazt.) Scilicet ut viri. ye D -Q7. Cogitazs.) Feglgya; ; quantum- . Nezt.) Scilicet ut faminz. [ci vis nervos ingenii contendat ; uan- 29. Nec Salomen:) Proponit exem- tumvis fol um Salomonis, cujus maxime ce- 20 [z : licíte. cogitando 'fdifcru»cie'c ent lebres divitiz , petentia & fapienria; e Adjicere þotejt' 4d ff aturam V fgam cu- aitque; ne Salomonem quidem etium bitum unum?) Apud S. Lucam ica le- tum, cüm in fummo faftigio . gloriz gimus Quis autem vefirim cogitan- yt fuz erat , ita eleganter potuiffe veítiri, do poteft adjtcere ad þ*4tzr?zm feüam esu- ut lilia veftiuntur candidifiimis & odo- Lit»mg/ unue ) ff ergo neque quod /mia- ratiffimis foliis. fi) go. 4n elibanum. vuirtitur. ) Arentes um ff , Ip'a.n:/z:'is ; qtfid a'cï cet-eris f?'- 36 EVANGELII SECUNDUM MATTH; At z - 31 Nolite ergo foliciti effe dicentes : Quid manducabimus i 3 z-93C nan«; * : « Llu n]pu $. aut-quo Uptii emur ? .32. Haec enim omnia gentes inquirunt. - * Scit enim pa»te?* : ! vefter , quia his omnibus indigetis. lt 33. Quaerite ergo primum regnum Dpei, & jumtliamï-äjusï; ü & haec omnia adjicientur vobis. N / " 34. Nolite ergo foliciti effe in craftinum. C caflinus u . . dies folicitus erit fibi ipfi : fufïiqit diei malitia fga. : 'CAPUT: enim ftipule in clibanum , id eft fur- Hac omnia adjictentur vobjs, ) Vi- dum. num , mittuntur, adillum calefagien-- detar fumpta metaphora a rebus vili- bus, qua. pretiofius aliquid ementi- Modice fdei. ) O,X:(fdw:go:,, parum bus gratis adjiciuntur. Mantiffam g V Deoï & illius providentie fïdentes, Latini appellant [tali, 4 gienta. 32. Hac enim omnia gentes inquirunt.) 5 34. Nelite folliciti effe in cmfz'm;m..) : Scilicet follicite & anxie, non fiden- 1 Quandoquidem fi regnum Dei quz- f tes divinz providentiz, ratis, hzc omnia adjicientur vobis. S. Lucas dixit: NoeZte i fublize tollz, 33. Primum.) ld eít, ante omnia, p pereoeidsc3e, id eft, ne fitislon * pre&cipue & maxime. ga *Rejgnum( Dei.) ld eft, ut cum'Deo futuri follif:ituydifne fufi per;fi. I regnetis , ita ut ad regnum illius ca- Craflinus dies follicitus erit [fbi ipft ) leite perveniatis. Vel per. regnum Id eft, fatis vobis follicitudinis affe- d Dei intelligenda eft Dei gratia, quam ret ad querenda ea, quz, cum vene- rit, erunt in ipfo neceffaria. Non imprimis tanquam animarum noftra- rum vitam quzrere debemus, ficut prohibet Chriftus omnem rerum tem- Luc. cap. 17. 21. dicitur, Reggumcz- poralium follicitudinem & providen- lorum 1ntra vos eft. tiam, fed eam tantum, que impedit D quo minus quzrámus regnum Dei, & ) Juféstiam ejus.) A'urS$, id eft Dei, [ neque enim referri poteft ad regnum, que pluris facit temporalia , quam &terna; hec, quz priora & potiora alioqui dicendum fuiffet dvrzc, vo- effe debuerant, illis poftponens, catur autem Dei juftitia , quam ille nobis prefcripfit, cum |legem fuam Malitia fus. ) Affiftio & labor, nobistdedit, ad cujus normam exi- qui-unumquemque: diem. comitatur ; u gentes opera noftra, juftitiam ferva- afi dicat, neigiturlaborem & affli- fnus,- & jufti fumus. & fan&i. 4 ionem ante rempus Percipere velitis, AL k Ed ä'r*ä&; 9&*9& 37 CAPUT VIH. * T Docet non judicandum : de feffuca in. oculo fratris , &? trale in proprio oculo : fancium nmon dandum.canibus : omnem peten- tem , quarentem , C? pullantem a. Deo. exaudiri : faciendum y aliis , quod nobis fieri volumus.: per angu[lam portam ad vitam iutrandum : quomodo. dignocantur falfi prophete , &?. arbor bona a. mala : comparatio de audiente Cbrifli verba & operante , aut non operante juxia illa. 1.'NTOlite judicare , ut non judicemini. (1) : 2. In quo enim judicio judicaveritis , jud .icabimini » 4 Luc. a & in qua menfura menfifueritis , remetietur vobis. 6. 57- 3. Quid autem vides feftucam in oculo fratris tui , & tra- Rom. bem in oculo tuo non vides ? "20 I. Marc. 4. Aut quomodo dicis fratri tuo : Fraterfine ejiciam feftu- 4. 24. cam de oculo tuo , & ecce trabs eft in oculo tuo ?. à Infr. f $. Hypocrita , ejice primum trabem de oculotuo , &tunc 21.22. videbis ejicere feftucam de oculo fratris tui.- * Mlarc. il!'- aritas 1--24- tt* 6. Nolite dare fanttum canibus , neque mittatis marg . u . um veftras ante porcos , ne forte conculcen s it eas pedibus fuis ? If. 9. & converfi dirumpant vos. . Jo1i4. . 7. b Petite , & dabitur vobis : quarite, &i etis:'p ul- 15- ) -'nvenïi lg fate , & aperietur vobis.- 3 lis. $ anis aCOb ll (1) 5 edit. Sixt. legztur : Et non jucicabimini : &f e44dj;g; : nolite, com- demnare ,. & non condemnabimini. - ? 1. A Johte judicare.) Curiofe in alio- Trabem,) Gravia peccatä.- - V rum mores & facta inquire n- 6. Nolite dare fantlum canibus , 6c.) j do, & ea damnando. Id eft, res fanctas nolite impuris fv Ut non judicemini,) Condemnemi A flagitfofis hominibus communicare , j a Deo judice. qui adeo ex illis non proficiunt, ut n Q. lp quo enim judicio judicaveritis , eas rideant , & indignis modis tra- 1 C ii &c.) Quales vos fueritis erga proxi- (tent. ,'en- mum, aut benigne illius facta inter- Converfé dirumpant vos.) Ydeft lace- dit pretantes & excufantes, aut rigide ju- tent , five dilanient , quos honore : « dicantes & condemnantes, talem & profequi debuiffent, & am riemini. gratias agere vos Deum judicem ex pro beneficio. ora In qua men[ura, &c.) R epetitio ejus- 7. Petitey 65 dabitur vobis.). Affir- dem fententiz; fen(us enim e(ít, Ta- mantes promiffiones frequenter funt lem fe vobis Deus exhibebit , quales in fcriptura cum exceptione explican- 0s vos ipfi proximis. j de, ut hocloco; fxpe enim petimnus ur.; f Remetietur.) Scilicet a Deo. & non accipimus, vel quod male pe- camps , v*l quod indigni fimus, vel jtióy g. Fe um?.') Leves defe&us. - - ^ 2 8 EVANGELII SECUNDUM MATTH. $. Omnis enim, qlmlji:peti't*,, accipit: & qui "quæri'tginvy'enit: : al & pulfanti aperietur. 9. Aut quis eft ex vobis homo , quem fi petierit fihus fü- k us panem , numquid lapidem porriget ei ?. x IOQ. Aut fï'pifCe-m petierit » nmnquid , ferpen - tem porri get t ei - II. Siergo vos , cu m fitis mali, noftis bona data dare filiis veftris , quanto magis p K ater vefter » qui in coelis eft , 'dgbit D bona petentibus fe? Q e'Tob. I2. c Omnia ergo quaecumque vu ltis , ut faciant vobis ho- 4. 16. mines , & vos facite illis. Hzec eft enim lex.,& prophetae. It L.ucg. 15. d Intrate per anguíftam portam : quia lata porta, & fpa- 6.31- 8 Z Luc. tiofa via eft , quee ducit ad perditionem , & multi fun; ,'.qui 33.25. Intrant per eam. di .14. Quam angu fta porta , & ar&ta via eft ; quæd—ucit ad n vitam , & pauci funt, qui inveniunt eam! . * veniunt Iad, vos in ve- af dite a falfis prophetis , qui ftimentis ovium , intrinfecus autem funt lupi rapaces: 1 pe 16. A fru&tibus eofum cognofcetis eos. Numqüid c olligunt Ve ^. de fpinisuvas ; aut de tribulis ficus? 17 Sic ha quod nobis non expediat , vel quod de Iägibug & monitis fpectantibus ad mutua inter fe hominum officia; nam 'Deus aliquid aliud melius det, quam preter hecalia funt, quz ad Dei cul- Qd id fit quod poftulamus.- Ti 9. 4ut quis eff ? ) $ Tíg &ciy, ld eft, tüm pertinént. Per degem & pro- *'adn quis eft ? phetas totum vetus teüament*.qm.inf . d Quem ff perierst. ) Óy 6d alriam. telligit. Quem dicendi modum licet a confue- I3. Istrate per amg ufiam þ&rtld-än.: ) bil Imà tudine Latini fermonis abhorrentem , er ar&am viam legis, & mandato- Yel fetinuit interpres , pro quo dicendum rum Dei intrate in regnym cæloru;n. T. fuiffet, 44 2uo f penierit, dt etiam ali- IS. 4ttendite.) Cavete. A falfis Prophetzs. ) Falfis do&tori- ton bi Grgcifmi frequenter occurrunt. Let II. Beza data. ) 30'(4/,641*94,&)/?6962 ? bus, qualesfunt hzretici, & ii omnes, eod bona dona, ad verbum, £ezas datzones. qui aliud opere exhibent;, aliud h & Quanto magis pattr vefler. ) . Com- tu & fermone promittunt.. 4 Inp veflimentis ovium.) O vina pelie I parat jatrem patri, coleftem terre- l, firi ; b eum homini ; bonitatem ne- conteCti, & fe pro ovibus aut pro D paftoribus, quibus mos eft indui pelle tetur. quitiz; utaminori gdmajus argumer- ovina, venditintes. Méetaphora pel- fru[ 12. Fultis.) Scilicet rationabiliter. lis oving, fignificat verbapia, opera Trt nis Hac efl euum. lex , &f Prophera. ) ld charitatis, eleemofynas, & eaomnia, fci eft, hoc enim docent lex & prophete, quibus impoftores. abutuntur ad fal- Z hec eft fumma omnium, quz in lege lendum.. ifn & prophetis concinþntgr. ;n:ellige tie 16- Frl(&iþïffgi), OPeribus. L CAPUT VIL 39 lt 17. Sic omnis arbor bona, fru&us b : onosvfacit: mala autem*q | arbor malos fruétus facit. $ /Su ü- 18. Non po'eft arbor bo na malos fru&us;'face:re—: neque ar-* » I gþ bor mala bonos fru&tus facere. fiInfr. 19. e Omnis arbor qua non facit fru&,u'n? Bo/pum , excide- 25.1I- i tur & inignem mittetur. " SIuce ls 20. Igitur ex fru£tibus eorum cog nofcetis e.os, 6. 46. bit 21. f Non omnis quidicit mihi; Domine , Domine, inträ—dg Aa. bit inregnum coclorum : fed qui facit voluntatem Patris mei: 19.55. l0« qui in coelis eft , ipfe intrabit in regnum coelorum.. - : & Pfal. 22. Multi dicent mihiinilladie. Domine, Domine, nonne & ,. Infra in nomine tuo prophetavimus , & g in nomine tuo doemonia : ejecimus, & in nomine tuo virtutes multas fecimus ? 25.41. qui [] * j Luacm 25. Et tunc confitebor illis . Quia numquam novi vOs : difcedite a me omnes , qui operamini iniquitatem. ,/ .[3-270 ud z Luc. 24. i Omnis ergo , qui audit verba mea heec , & facit ea, g. affimilabitur vi tn. (e ro fapienti ; qui ædifïca'vi.txd'omum fuam füpra g, 2« I * j petram. defcendit pluviä ,& veherunt Huminä,, & flaverunt ].acob Ifit funda.- I 22- SiC venti, & irruerunt in domum illam , & non cecidit : 26. Et ta enim erat fupra petram. sal . Tribulis. ) Tribuius, herba eft ri- tis effe credere in ipfum , & audire Jaum gidis & præcvlurAis fpinis in foliis ar- verba ipfius, fed ad falutem neceffa- l- imata. rium efle, ut quis audita opere pra- d - 198. Nen þbf&j? aidor donü midMos fra- ftet. )t.*O-* [ - dus fatere , 660.) Affert Dominus pro- 22. In illa die.) Scilicet celebri & babile admodum figaum , quo boni a expectata, nempe judicii. ,.) malis, faifi prophete & doGtores a g nomine 140. ) ld eft, vi rtute fua. U veris poffint internofci, eftque hujus- Prophetavimus. ) Futura predixi- jit modi.: Quicunque bona faciunt opera, mus. non femel, aut iterum, fed conftan- Virtutes, ) Miracula. " ter & diu, hijboni funt ; qui mala 23. Cenfitebor.) Aperte dicam. n5 eodem modo faciunt ; Nunquam naovi vos. ) Aq ;»probationis & cavendi. - ii mali- fqnt," & amicitiz- cognitione. b Ocet ergo abl I9. Omnis arbor, qu& non facit fru- non fufficere ad falutem dona gratis )elle Bum bonum, 6c. ) (iuémadmodum ar- data, qualis eft prophetia, autdonum bores infructuofx exfcinduntur, ne miracula patrandi, fed clie pl'O fruftra terram occupent, & in ignem opera requiri. : bona etiam de mittuntur ; ita, & hominibus, qui bo- 9Q4. Qui ediffcavit dommm fease 6c-) peräl nis operibus vácui erunt, eveniet, ut Significatur is, qui fuam converfatio- f fcilicet: excifi. € terra mittantur H in neém, & vite in(titutum , quod non ignem. inferni. 2 in una operatione , fed in conftru- fa- 2I. Non ommis qui. dieit. mibi, Domi- &ione univerfe' vit« confiftit, fundat ne, Domine.) Dgcet Chriftus non ,fag fupgr folidum fundgrgencuxn', nempe H L u 4o EVANGELII SECUNDU M : M'A T THE. . 26. Et omnis , qui audit verba mea haec , & non facit *'ea.,/f fimilis erit viro ftulto , qui zdificavit domum fuam fuper arenam: 5 27. Et defc endit p*luxvia ,& venärun't' flumina , & flaverünt ll venti , & irruerunt in .don*xum illam , cecidit , & fuit ruina ilius magna. 28. Et fattum e ft: cum /confum'malfi'etf admirabantur turbae fuper dottrina ejus. jefus verba h—'æcy í KMar. . 49. k Erat enim docens eos ficut poteftatem häbgns ,& f I..99 Lucae. noïn—'fïcutx Scribe , & Pharifsei. 6. 32. CAPUT VIII Curatum leprofum Sfefus mittit ad Jacerdotes : fanat puerum Can- VE turionis , cujus fidem commendat ; item focrum Petri . febricitan- di tem , alifque plurimos male babentes : «erbo fpiritus ejicit : n Scribam fequi "volentem rejicit , alium vero-patre | inepulto mox t det - fequi jubet : navicula flu&hibus periclitante , excitatus a. difcipa- - ju . lis mare.fedat : duos quoque demoniacos apud Gerafenos. liberat , du — demonibus in porcos ingredi permittens ,. quo "oifo Gerafe- r p ni precantur , ut a. [uis finibus difcedat. no hi 4 Mlar. 1. f Um autem defcendiffet de monte , fecutae funt eum tur- ? 4 'Iu 40- .^ bsae multze: s brr Luca. l 2. a Et ecce leprofus veniens , adorabat b [ E 5 Ig'ymine , fi vis , potes me mundare. d (4. Et T fup&r' obfefvationem do&tring 088 eaque non alieno, fed fuo nOm'ïii-e lib gelice, rectam fidem , & bona ope- roponebat: Ego aeurem dico volis, éfc. ra ; hic enim , licet ingruant venti 5 ecundo quia raram quandam ener- Yur tentationum & vehemens illa extremi giam & efficaciam habebat ejus fermo, 634 judicii procella , manebit tamen in- cum Pharifeorum oratio tepida effet, concuífüs.;; cum interim xdificatio frigida, & ad movendum animos pa- Yet ejus qui audivit quidem , fed audita rum idonea. "l'ertio, quiado&rinam dic; opere non praftitit ,- ingentem rui- fuam miraculis confirmabat , quod lr nam fit datura. Pharifzi & Scribz fac ; hd 29. Admiraban $ . ) fä;'wön'do'owo, riant. ere non ipoteæ ln ébffnpebant. - - . Q 29. S£cu£ þatcyfatem lmbmk.) Primo, 2. JfDorabar. ) Id 6&,- inclin—ääus x;e;- Cïpn uia non ficut Scribe & Pharifzi tan- " verentiam exhibebat, ron fo- b tum ea docebat, quazlex dicebat, nec Ium urbanitatis caufa ,"tanquam pro- interpretis loco folum fungebatur, fed phetg aut fancto, fed religionis, tan- Yid nova pracepta, &,prqmilïa afferebat, quam Deo , quod etiam oftendunt » CAPUT usl —— 4I 2 E Et ,äxtenden,s Jefus rhanum ,. tetigit eum , fdic ens ; RA " Volo,mundare. Et confeftim mundata eft lepra ejus. : r 4. Etaitilli Jefus: Vide , nemini dixeris, fed vade , 55Lev. ünt oftende te facerdoti , Mfla & offer munus; :qUOd- præcepit Moyfes,-f* * N in tefüimonium illis, s. c Cum au:em introiffet Ca 'ad eum «cLuc. pþgrnaüm. w accemt 65 Cen:urio , rogans eum, 7. Í- 6. Et dicens X , Domine ; puer meus jacet in domo ,pgraly— ; ticus , & male torquetur.- -7; E-t aitili Jefus : Ego v*eäniam ; &Hïä;;.urabo eum. g. Et (on verba illa : Sj vi , potes mt mu:zd.zfe, ,jnobis det humiiita:is documentum, llll« divinam inilo vim agnofcens, & ut facerdotes jam effent inexcufa- tl : ?^ Tetigit eum. ) /Egrotos aliquos biles, fi in ipfum non crederert, ca- f0 taitu curáre voluit Dominus, ut often- jus miracula probaffent.. In Greco deret etiam carneim fuam propter con- eft, r& ises : qui modus loquendi ipu junctdionem cum divinitate, vim fa- -certum aliquem , aut fummum facer- lutiferam & vivificam habere. dotem fignificat; eaenün eft vis ad- LL D. Cyrillus. Alii propterea tetigitfe diti articuli. r e- putant, ut oftenderét , fe lege veteri Maunus quod pracepit M. bjfc: J Guale nonteneri, quz tactum leprofi pro- munus offerendum etfer, habesLev. hibebat. Levit. c.4. 46. ita D. Am- Cap. 14. 4- brofius , & aii. Alii, ut doceret la refimoniam i. 5 Quafï dicat.; : | fuf- . TE C BRT o legem , qua lepr& contacum prohi- Ut illi ipfi, qui mihi maxíme adver- Do- bebat, ne tangens contaminaretur, fantur, primi míiraculorum .meorum in fe locm non haberze, qui nec con- teftes fint, & proprio ipforum tefti- Saminari poterat, & leprofum, ut monio eorum incredulitas arguatur. ^ B muadaret, tetigerat. [ta 'l'ertullianus Non prius munusaccipiebant, quam lib. adverfus Marcion. 4. valetudinem diligenter exploraifent. pmine Mendare.) lmperativum eft paffi- (5. Cenigrio. ) Homo gentilis: ex F", Hü j entt* wvum , ut patet ex Graco , xagaer- Romano exercitu, centuriones erant, '['ermo. 9 3- qui centum przefant militibus. Hunc (4e Nemimi dixeris. ) No:n'omnh;o centurionem non acceífife, fed mi- ] ejlets vetat, ne quid unquam dicat, fed ne fiffe ad Chriftum nuntios, docet S. ]s p* innim dicat, antequam fe facerdotibus often- Lcas e. 7. 3. fed D. Augaft. & alii uo derit, ne fi facerdotes vulpata fama nodum. folvunt, dicentes , eum ac- fatum coggoviiient, calumniarentur cedere, qui per alium afe miffum ac- j p fon efle vcre mundatum, cujus mun- cedit, Sic ille dicitur coram judice L dities , ficut lex Levit. cap. I4. pre- comiparere, qui pef procuratorem eipiebat, non eflet i pforum Judicto um comparet. (.fu-l ts comprobata. z ( 6. Puer meus. ) Servus , ut habet 5on 1* 'Offende te fac S. Lucas. erdorz. ) lta jubef, rie' m ]" yideatur legemr non fervare , & ut Male. ) ld'f:&,, graviter , &fy—ögs Rendlmt : Bibl. cum. Com, Mezocb, T. VJIT - $ — EVANGELII SE.CUNDUM, MATTH. 4 Luc. 9. Et refpondens Centurio, 4 Domine , non fum 'dïgnus, 7 ï6. ut intres fub te&tum meum - ; fed tantum dic v'*f';e*rbio , & fana- bitur puer meus. 9. Nam & ego homo fu m füb poyteii'tate conftitutus ; habgens f fub me milites, & dico huic , Vade , & vadit, & alii ni, & venit : & fervo meo . Fac hoc, & facit. ? Ve- ye 10. Audiens autem Jefus miratus eft ,. & fequentibus fe , dixit; Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Iírael. eMal. 11. Dico autem vobis , quod multi « ab Oriente'; & Occi- l I- IT dente venient,.& recumbent cum Abraham, & Ifaac, & Jacob in regno coelorum. I12. FI- ie 9. Domrine non. jklm.digmu, &c.). Vi- ze & phantaffa alicujus. effetius magni, [ detur hoc adverfari narrationi S. Lu- & fícbolet cadere 12 Chriflum , unde c& , qui centurionem ait rogaffe Chri- admiratus ? ftum ut veniret. . Sed refpondert fa- .. eff , d efft. mzzgm;m reputa- Noóz invemi tantam f.. « cile poteft, eos qui millfi fuerant non fidem in lfrael.) Ti habuilfe a centurione in mandatis, ut Non comparat Chriftus. Centurionis rogarent Chriftum, utipfe in domum fidem , cum fide fingulorum , etiam Es RTE x if veniret, ut patet ex- Luca loc. cit. n. Apofítolorum, B. Virginis , &c. fed h 6. Sed eos id de fuo addiditfe ; vel ü cum populi fide. Sic.enim folemus quod non exiftimarent poffe Chriftum aliquando generaliter loqui, ut eos, W zgrotum fanitati reftituere nifi prz- de quibus dubium non eít, excipien- a Íentem, vel quod centurioni fuam dos intelligamus. Sic rex fi dicat , j Ant apud Chriftum au&toritatem vendita- talis eft ditiflimus regni mei, procul re vellent, qui polfent impetrare non dubio feipfum excipit, qui fine con- folum, ut opem ferret morbolaboran- troveifia ditior eft. Poifumus etiam d ti, fed etiam ut ipfe coram adeffet.- dicere non,loqui . Chriftum de ipfa de lt £c verbo.) Impera, non verbo. fide, fed de externis ejus fignis; quafi 9. Nam €f ego homo fem fub poteflate dicat : Non inveni qui ita mihi re- h £onflitutus , 6c. ) X minori-ad majus fponderit, qui tantam pre fe fidem tin ferret. * Qui tam firmam de divina fu argumentatur , hoc modo. .Si ego homo cum fim fub alterius poteftate, mea potentia perfuáfionem haberet. id eff, fub tribuno , & fub Impera- Prior explicatio videtur aptior. - w tore conftitutus, tamen quia fub me 'YI. 440 Oriente &5 Occidezte. ; A. to- Qit milites habeo, g.liki:o huic ; Vade, & to orbe terrarum , extra regnum Ju- eg vadit, &c. quanto magis tu, qui fub dz ; pofuit enim duas remotiffima 7 ; lic nullius es poteftate, poteris folo tuo partes pro omnibus.- imperio fervum menm curare? Venuient. ) Voca ti ; loquitur enixïi tol in 1O. Mrratzus eff.) Jam Chrifto no- de Gentium vocatione, de qua Ifaie ta erat Centurionis fides: miratus ta- cap. 43. 5 Vaticinatus eft ; de qua il inen dicitur; quia podfumus res ma- tota Epiftola ad Romanos, maxitme i autem cap. II. late difputat. D. Pau- Q gnas, & hominibus infolitas, quam- d- lüs. ( vis nobis notz fint, admirari. miratio, inquit. D. 'Thom. in Com- Recumbent, ) Ad ih&nfäm ; meta- ment. in Matth. 2f apprebenffo magni- phora enim fumpta. eft a convivio, tis 1Hdjnis cffelius , quod ff ex niikginafio- folet qüipp"e *r*e'lgr'.xum '-Acælo'-rum pf:r erg :j CAPUT lvfur. 43 n ls 12. Filii autem regni ejicientur in te $4 Eþras exteriores .,* ubi ld erit letus, & ftridor dentium. * * 13. Et dixit Jefus Centurioni Vab a dedt uotditi ? 115 fiat tibi. Et fanatus eft puer in illa hora. * Veq -14 . Et cum venitfet Tefus in dom a & um Petri, vidit foc,lrum. ejus jacentem , & febricitantem, v 1$. Ettetigit manum ejus , & dimifit eam ffbris , & forre- el, xit, & miniftrabat eis. : V "u i16. f Vefpere autem fatto obtulerunt ei multos daemonia f Mar. 0b habentes ; & ejiciebat fpiritus verbo ; & omnes male haben- I. 32. F tes curavit. I7. Uta g lfai. dimpleretur, quod di&tum eft per g ]faiam pröp;he- 3: 4 Un tam, dicentem , Ipfe infirmitates noftras accepit , & aegrota- I.Petr nle - 18. Vi- il d tiones noftras portavit. OROR 2. 24- convii(ium. fïgtïifï&arï, quia fatiabi- IeRi'sï.gIoriæ participes non erunt, & d.) mur, cum apparuerit gloria ejus. Pf. in infernam caliginem detrudentur. fii$ la 16. 15. . Non folebant Gentiles cum érridoer.) Fortaffe ex indignatione Judeis ad menfam difcumbere, ab his & rabie, in Grzco eft, Jevqpuos, fre- fed enim nonu admittebantur. Docet er- mitus aut crepitus dentium , qualem nus go Chriftus in celo cum ipfis Patri- edunt qui rigore febris corripiun- 08 tur. j tetr archis Judeorum Abraham; lfaac & Jacob difcubituros , & ]judsis ipfis 14. le domum Petri.) Quam fcili- 4 anteponerdos. cet antea habicare folebat, hoc enim xcul Cum Abrabam, If aAc éf 74?0&'.) Vi- tempore omnibus reli&tis, Chriftum one Porro hec domus non d dentur hi tres quafi Reipublice Ju- fequebatur. d&orum fundatores nominari, qui ve- erat in Capharnaum, fed Bethfaidz , ! la luti in capite menfz feifuri fint, ut cujus civis erat Petrus, quod oppi- luafl dum parum diftabat, ita ut. Chriftus j fignificetur gentes cum illis, & fta- tim poft illos, /z.mte'i—pfos Judæog, fef- exiens ex S$ynagoga Capharnaitarum. ert fu'ras; Bethfaidam pranfum , aut ccenatum vina .12« Fulii -'regni.*') Qui ad regnlim ire potue'rit. ÍIta Maldonatus. Cor- qu» nelius a Lapide, & alii putant do- primi fuerant vocati : Vel filii regni mum . hanc tuiffe Socrus P«tri in Ca- dicuntur ii, qui in ipfo regno, & ex , t0* gente fideli Judzorum nati erant. Ita- pbarnaum , apud quem :divertebat j lice diceremus; Z sereralz del regno. Petrus cum. Capharnaum fe confere- ia bat. 2 ( tenebras exteriores.) In tenebri- cofum inferni carcerem. He tene- 15. Ef fetigit.) : Ut apprehenderec nmm bre dicuntur exteriores, quia qui ad manum ejus, & levaret, ut exponit [fnig illas mittuntur, a gloria excluduntur; $. Marc. cap. I. 31* J 16'. OQmmnes. ) Scilicet fïl)i,(;tnlacose de qua hoc loco ayitur fub allepgoria qume convivii- ^ Solebaot autem antiqui 7- U adimpleretur.) lta ut adim- Pa* convivia vefpertino tempore agitare; pletum fit vaticinum prophete. Vide & aulam in qua difcumbebant , mul- di&a cap. 2. n. I5. Vel ctiam figni- T tis facibus accenfis illuminare. Hac ficat caufam , juxta ea que fupra di- IU *x- ergo Fug:e 9fïrebu'?t x qu:i convivii ch- TA ximus cap. I n. 22. k " .EVANGELII. SECUNDUM *MATT.H. : 18. Videns autem - trans fretum. ]efus turbas mulltas» circum fe z jum'tv' ire ü . 19. Et accedens unus fcriba , ait illlvi ; Magiüef ,'feqüar te, .. quocunque ieris. D L L 5Luc. 3o. Et d 1cit ei Jefus. äVulpes fovea.slhäbent, & volucres 9- $8- cocli nidos , fikius autem heminis.non habet, ubi caput fu- € um reclinet, 21. Alius autem de aifcipulis'ejus ait 1 ; Dömine » per- mitté me prímumire , & fepelire patrem meum. ( 22. Jefus autem . ait illi * [fequere me, & dim'iltte' mortuos . fepelire m.ortuos fuos. q » 25 Et Inférmitates uofiras acce,fï:ir.') Su&u; dos. Videtur Chrif'ïus exïoclocö; lit. Ifaias proprie loquitur de pecca- Capharnai cum -efle ti t , apud difcïïyxl- tis, que LXX. verterunt, &àros rág los divertiffe, ^u V dj.AmoTíug 1jQ? Drotis bic peccata. mo- Filius antem bominis.) Filius homi- flra portat : fed Evangeélifta ad mor- bos corporis accommodat , five quia nis, phrafi Hebraorum , idem eft, uód homo. Chriftus autem feipfum b lic '"Chriftus corporis morbos non nifi lium hominis vocat humilitatis cau- propter morbos animi curabat: five fa, cum Deum qu quia, ut ait Chryfoft. homil.. 2g. , ut erat, appiellare morbi corporis peccati pona fuat, poffet.. QI. Alims autem : de d;jf:ipu/ii, E;':) - loc d & plerumque ex morbis animi na- Prius Chriftusilli dixerat, Sequereze, C fcuntur, Quamquam, autem lfaias justa communem interprctationem quod Matthzus hic tacet, Lucas di- Q COg de peccatis loquatur, fieri camen po- cit cap. 9. $9. idco petit facultatem patrem prius fepeliendi. Philippum teft ut etiam de corporis morbis lo- hunc fuiffe tradit Clemens Alexan- Tur cutus fit ; quos Chriftus accepit, non NG ut ipfe haberet , fed uf a nobis au- drinus lib. 3. firomat. cap. 2. . ferret, ut explicat gloffa interlinearis. ]i Permitte me primum :'n-'*,' & þþelire; m 18. Jaffiz dre trans fretwm, ) Jatiit patrem meum. ) Difcipuli hujus pater fri difcipulos nayiculam agere in ulterio- jam mortuus erat, nec tamen permit- Cut rem ftagni Genefareth ripam. tit Chriftus.ut abeat, & parentem tu- I9- Scri&a, ) Quinam elffent fcribe D hus mulo condat, quia docere voluit, cum diximus fupra c. 2. n. 4.- ab eo vocamur, ne uaius quidem diei Rj QO. Vulpes foveas babent, &c. )' Scri- authore moram, etiam pietatis caufa, bam hunc rejecit Chriftus; quia non etiam ad fepeliendum jam mortuum fj tam perfeCtionis Ítudio tenebatur , patrem interponendam effe , quo mi- bal quam gloriz, .aut lucri cupiditate. nus vocantem e veftigio íequamur. Qu Verborum autem fententia eft, adeo Nullam majorem effe poffe pietatem, a me diyitias expectare non potes , m ut beftiis terre & volucribus. cocli quam ipfum fequi, cum nec patrem uidem, nifi propter ipfum fepelire ln paupérior fim, cum nec exiguum ho- d ebeamus. ita Maldonacus, a La- bi Ípitiolum proprium habeam , in quo jde, & alii poft. Ch ryfoftomum. caput reclinem , cum vulpes.foveas c & g: Iheophylactus tamen , 'Cyrillus, K fuas habeant, & yolucres coli ni- ex recentioribus aliQui, putant Po&u- ha - * / 45 ^CAPUT Vl te EL i Ft afcen dente eoin pavicuïam , fecuti f(mt eum vd-i*f-rir Mff cipuli ejus. 3^ 2uca £ /24. Et ecce motus magnus þfa&us ei"lt- in mari , itaut na- g. 22. vicula operiretur flu&tibus, ipfe vero dormiebat. 0 25. Et accefferunt ad eum difcipuli ejus , & fufcitav*e—r—unt [l- enm , dicentes : Domine falva nos, perimus. . à " 26. Et dicit eis Jefus : Quid , timidi eftis , modicee fi dei z [« Tunc furgens , imperavit. Ven'tis , & mari , &/ fa&a eft tran- . quillitas magna. [ 27. Porro h omines mirati ,funtx., di j E centes : Qüalis eilï» hic, - quia veníi, & mare obediunt ei? 29. k Et cum veniffet trans fretum in regionem Gerafeno- , w rum . occurrernnt ei duo habentes daemonia , de monumen- I. ?CO, tis exeuntes , faevi nimis , ita ut nem fire per Lucz. ipu o poffit tran viam illam. 3 29.- Et8- 26- ff laffe, ut parentis fenis,cur-äm gerere Pfal.99. Tw deminaris poteffati ma- ek, / um. liceret usque ad mortem fecuturum fe ris, motum autem futluum '&ju: u miti- u- protmittens, cum patrem coudidiffe;, g45. quod mihi probabilius videtur. Q7. Homines mirati [unt.)-N el Apo- lare Dimitte mortuos, 6c.) Nlortuos primo ftolos intelli ; it, vel quod verius vi- loco peccatores intelligit, qui non de detur, alios homines, qui Chriíto' in ) Chrifto , fed de rebus hujus mundi naviculam afcendente, etiam ipfi alias cogitant, quique anima mortui funt, naviculas afcenderant , & in eodem i . tem cum careant vita gratiz. ftagno navigabant, ut Chriftum fe- - Morrpés fuos. ) Cadavera mortuo- querentur, ut fcribit S. Marc. c. 4- um rum , quibus ipfi funt fimiles, cum 36. Ef alia n vera vyita fint deftituti. Vel, vox, zlIlo. «nave:, inqgi;, f-rant cmn : duos, idem fignificat ac fi dixiffet, fu- 29 .. Inregzonemi Gärafem'rum.) Gerafz uirt um quemque patrem, fuum filium, (ex Adrichomio in defcriptione tri- fratrem. Oftendere voluit funera bus Manaffe num. 55.) alias Gera/z atet mit i curandi officium minus eifg,quaialx mu- & J7erafa , olim Gergefa', Jofepho IU nus exangelizandi. etiam Gerz//;, Hieronymo vero Garz- '94. Morus. ) Id eft tempe'ü'a's.—' 4fí diCa, infienis, ac munita trans um Ip mari.) ln ftagno Genefareth. j ordanem urbs eft. Ab bac civicate diel ufay Ipfé vwtro dormiebat.) Non fimulato, circumjacens territorium regio Ge- u fed vero fomno , quem tamen pro- rafenorum vocatur, ut etiam a Gada- babile eft fuiffe voluntarium & accerfi- ta, Gadarénorum, eam S. Matth. in ffi tum, ut tempeftas eo. dormiente, & ul« Gr&co, yeeyto'nyov, id eft, Gergefe- u quafi fine ejus confilio, oriretur. norum, Marcus vero & Lucas. - .26. Modite fidej. ) Confidere de- Quo5»oy , hoc eft, Gadarenorum ap- gt buerant, fe, dum' Chriftum comita- pellant ; ex quo aliqui exiftimarunc djure [4 bantur, in peculiari effe Dei tutela. idem effe Gerafa & Gadara, quod fal- Imperzvi;. ) In Graco eft, E'z:crc fumeft: Latinus autem interpres ideo um« p , merepavit. lmperat ventis & videtur nomen Gerafenorum pofuife du mari folus Deus, itaque canit Davigl tam in Matthzo , quam in. Marco / 45 | (-EVANGEALII: SECUNDUM )MATT;'H./ 29. Et ecce clamaverunt 4 dicentes , »Quidï nobis , & tibi, Jefu fili Dei ? Venifti huc ante tempus torquere nos? p 1 ar. II. 40. I Erat autem non longe ab illis grex multorum po ?f;þ Luca. Corum pa fcens. p $. 32. 41. Daemones autem rogabant eum; dicentes ; | Si. ejicis nos 1 3l hinc, mitte nosin gregem porcorum. v J -32. Et ait illis : Ite. At illi exeuntes a bierunt in pcrcos',;j& ecce magno impetu abiit totus ; grex per præcepsr in maze, mortui funt in aquis. j 55. Paftoresautem fu gerunt, & vehientes in civitafemj -v-nuril- tAiaverunt *omnia','& de eis. , qni dæmonia habuerant. T M Et : & Luca, quod illud fuo teml)ogg nó- D Lucas expreffit c. 8. n. '31.;quafï,^ : l. fi illuc mitterentur, eodem modo, tius effet, & communius. ] De monumentis exeuntes. ) Judzi qui poft judicii diem effent excrucian- enim tion in urbibus, fed in agris ex- di. Alterum ut mitterentur in por- tra urbes fepulchra conftituebant, cu- COS,, quod propterea videntur peti- hh ville, at regionis illius incolz damno — TT Md Tl AU biculis fimilia, qux plures homines EM poffent eapere ; fepulchra ampla fu- porcorum affecti, Chriftum non re- R iile colligitur etiam ex lfa. cap. 65. 4. ciperent ; quam conjecturam. exitus. videtur confirmare ; nam n. 34. ha- p uübi habemus aliquos in fepulchris dor- bemus mire folitos, ut fuperftitioni operam Et rogabant eum, ut traufiret darent, & a mortuis per fomnum re- a frnibus eornm. Qu fponfum ad quzfita , ut ipfi fibi per- 32- Bt at Hs : Re.) .Cur demo- fuadebant , acciperent. afferuntur rationes. nis poftulatis annuerit Chriffus multe 29. Qwu4 nobis CT zibz ? )*1 (-ïuafï dï.-'- i. Ut ea vexa- 3 —?101 cant, quid tibi mali fecimus, ut nos tione ejus civitatis homines ad falu- ton tem adducerentur. 2. Ut cives illos ex hifce corporibus exturbes ? ft n Vmg?i buc..) ld ;5 1 regïoxiem: Judeos , qui contra legem carne por- uib hanc Gerafenorum. cina vefcebantur, porcorum ja&ura ben Anure tempus. j Scilicet puniret. 5. Sadducxorum caufa, qui 'die judicii iC graviora expectant. Tpiritus negabant, ut re ipfa viderent I Torquere 203.) Y orquebantur, quia fpiritus efle. 4. Ut qui liberati fue- inviti ex iis quos obfidebant expelle- rant, magnitudinem bencficii agno- fcerent, videntes quanta multitudine [277 bantur, & incredibile non eft aliquem por ilis cruciatum, ut exirenc, Chriftum damonum liberati effent. 5. Ut fci- addidiffe. remus, ne in porcos quidem, nifi eo i 39. Grex multoruga porcorum. ) (Quos, permitteote, daemones habere pote- vel Judzi contra prafcriptum legis , ftatem. 6. Ut liberati intelligerent,. ( vel incole regionis illius Grec« reli- quid ipfi paffuri fuiffent, nifi à Deo ionis, alebant. fervati eflent, cum viderent porcos, — tll fimul atque dzmones in eos ingrefft Qui -3I- Métie mos jm gregem porcorum. ) tar Duo rogaverunt demones. Alte- effent, precipitatos in mare. 7. Ut zum ne in abyïïu?m mitgerentur,, ut appareret quanta ex uno homine dæf. "i D. CAPUT IX 47 z: Mar j /"$4. Et ecce tota civitas exiit obviam Jefu ; m &vifo eo ro- 5 EZ Lucz. . xgäbant , ut wtrarnfir.et a finibus eorum.. J -- "COARU T IX. 9. 37 W ] - Paralyticum curat, Scribis ifturmumütibusj,« guod dixiffet remifJa E Matibeum publicanum , C? refpondet Pbari- slli peccata : *vocat ] Jfeis murmurantibus , quod cum publicanis ederet , quodque ipfrus Y i difcipuli non jejun arent : anulierem a. Janguinis profluvio. liberat : fujcitat : vifu duobus cecis reflituto , filiam principis oriuam J -demoniacum qmnutum fanat , & ubique pradicans omnes fanat infirmitates, dicens , multam e[Je me[]em, paucos K vero operarios. lIElG i. L T afcendens in naviculam ; transfretavit, & venit in ci- vitatem fuam. dO; : Atl« . Et ecce offerebant ei a paralyticum jacentem in leCto. « Mar Jor uti- | Etvidens Jefus fidem illorum, dixit paralytico: Confide; fili; *- 3- L i remittuntur tibi peccata tua. ibis dixerüht intra fe, Hic blaf- ikus iC* d RL ecce .quidam de Scr ts -phemat. * la- 4. Etcum vi diffet .Jefus cogitati.ones eorum , dixit : Ut fret E. quid co'gitatils mala in cordibus Veftris»?' o« g. Quid |tg inonum :nxü;itüdc» —ejeäa effet, cum Chriftus cöne;ionabacur ,' ut habemus FXZ- a fotum porcorum gregem impleverit. ex Marci eap. 23. & Luc. cap. 5. I9« .8. Ut oftenderetur demones in homi- . Fidem illerum. ) Qui paralyticum LHOS offerebant. Sic propter fidem Cen- [« .mibus porcorum more viventibus li- turionis fanatus eft fervus illius, fu- n benter habitare, qu&e tamen ratio my- qui ticà potius eft quam litteralis. periori cap. num. 8..& 13. Nec ta- Ie mare.) Ón lacum Genefareth. . men dubitandum, quin etiam ipfe pa- ent 24. Rogabant,ut tranftret 4 Jfenibus ralyticus magnam fidem: habuerir. [üe- eorszm.) limentes aliis rebus Confde fili.) : Quuafi dicat, bono ani- 00 5 fuis, qqia dire orcos amififfent. 1o efto, plusenim, quam petis, impe- ; fcï- Tran/ir';t.) Id eft difc edefet. trabis etiam animi fanitatem. R ansfretavit. ) '"lrajecit Jacum - Remittuntur. tibi peecata tua. ) Ita T B Genefareth. ov loquitur, quia morbi originem indi- 'etiL- Crvitarem . [mam.)) Capharnaum: in- care, & prius, quam morbum ipfum É : [)e0 telligit, quam civitatem /z47 dicit , tolleie voluit. Fieri etiam poteft, ut quod in ea Chriftus frequenter h d ea ratione docere voluerit, quid pa- 05 taret. LÀ ralyticus primo loco petere debuiffet. je lUc 2. Offerebant ei p ;m—/j t;c;(m. ) P-er" 3. Blafphemat. ) Triþuens fiþi quod dz' sectum in domum demiffum, in qga ;'foliu'ä Dei eft. . - 48 EVANGELII-SEC Ux& DUM MATTH. s. Quid. eft facilius dicere : Dimittuntur tibi peccata tua; an dicere : Surge) & ambula? . ;? 6u 6. Utautem fciatis, quia filius hominis habet poteftatem 1n: LJ * terra dimittendi peccata, tunc ait paralytico Q let&tum tuum , & vade in domum tuam. Surge;, LOH? -ïy 9. Et furrexit, & abiit in domum fuam. - » & .8. Videntes autem turbze timuerunt, & glor ificaveerunf s b M^t. Deum , qui dedit poteftatem talem hominibus. X | ..9. ? Et cum tranfiret inde Jefus, vidit hominem fe &emtem 1 Lucz. in telonio , Matthaeum nomine. feit Et ait illi: Sequere ii Et 5. 27.furgens fecutus eft eum. 1o. Et factum eft difcum bente eo in domo , ecce multi pu- blicani, & peccátores venientes , 'difcumbeba'nþt cum Jefa, & l ? difcipulis ejus. xtv:. Et Wi — 3 ab 5 Quid ef facilius dicere.? Uc.)' meros fuftulifict, & in dox.n.umxfü,;aw-i lul Dit&cilius dimittere peccata , quam portaffet. þtrt corporis valetudinemreftituere. Ve- 9. TLewerunt.) Grece efjc, 53620,.466- €'&», id eft, admirate fazi, timuerunt qui ra enim eft D. Auguftini fententia Quia tract. 72. in Joannem, ditficilius effe timore illo, qui ex .magna alicujus Lum hominem juftificare;, quam celum & opinione & rcverentia naíci folet. n JUu terram creare. .Sed Dominus ita lo- 9. lz telomio. ) Civitatis Capliar-- nai ; in loco ubi Publicani ve& igalia: quitur, quia fortaffe dixiflent Phari- utfl Íxi, Chriftum , quod non poffet fa- exigebant;a 7 ;?»og, quod 'bf&!;gd[ | ;gni:r f ; blic mitatem corporis vifibilem conferre; cat. kw ad invifibilem confugiffe peccatorum Mattbeum nomine.) Dicebatur etiam 4 I remiflionem , facileque eíife domare, Levi, ut patet ex Marci cap. 2. 14. l. quod nemo, an donetur, cernat. Ita- & Luc. cap. 5* 27. quod nomen erat Yal que hoc fenfu majus eft vcrbo fana- honorificentius, quam Matthai, ut. u r lat re, quam dicere folum remiifa effe putat D. Hieronymus, qui propterea. n peccata: hoc enim poteft dicere etiam exiftimat modeftiz caufa Matthzum: ie Qqui non facit. fe appellare nomine Matthaei , cum h — 6. Ut autem fc:'aris-..') Non enim Lucas & Marcus eum. Levi dicant, honeftiore vocabulo. poteft falfum miraculo confirmari, xedderet enim Deus teftimonium falfo. Secutus eff eum.) "Non r;rïrum Ra- tim fecutum tot auditis miracülis ; "Falius Lominis babetr potajädtem.) Po- acceffit etiam interna efficax infpira- li teft Chriftus etiam ut homo remittere tio & vocatto. nwn peccata, non ut qualifcumque homo,; "8 ; fed ut homo Deus. IO- Iz dome.) Ejusdem Nïatthæi,, Tedi ut patet ex Marc. ca Surge , tolle €$ vade, €$c.) Kixc tria cap. 5. 29. xX P* 2. 15. & Luc. ng verba ad evidentem curationis proba- Phblicani. tionem Chriftus adjecit; non enim ) Erant hi Judei, ut eiia:n— Cj Matth.. Vide D. Hieronym. epift. 146. Toos poterat videri fimulata & imperfecta ad Damafum , in qua difputat contra curatio , qua impotens membrorum '"T'ertullianum exift fus, nicos fuifle. imantem hos Eth- l65 par.alytïicu*s fur/:exilïet; le&um in hu- J ? ! ;.'GZA PUT : IX. 19 l: li. Eti?idxen/tes Pharifeei, dicebant difcipulis ejus: Quare. cum publicanis, ; & peccatoribus manducat Magifter vefter; ni& . 32. At TJefus audiens. Jle Sl ; Wib : No"n eiþ Opus yäl'entibus medi-. cus, fed male habentibu I3. Euntes autem diícite quid eft & ?-c Mifericordiam volo , «Ofes non facrificium. d»ö' 6. . Ut peccatores. » Non —.elnikmk veni vocare juftos , 4 fe 9. 14. Tunc acce flerunt ad eum. difeipuli ïoanniä dicentes : fä Ti- m u « Q Quare nos, & Pharifzei jejunamus—:frequ-'ehter,u'difcipulifau- m oth. IO Is. tem ïtui-- pon jeljunalnt--f? e Mar py 1.5'.; Et 2- 180 Luca. * I;ecbatqyres«'. ) Pablicani , ihquït D. Chriftus ,",fiþ ergä mifericordia etiam- D Hieronymus hoc-loco , baéebaztur 3 33 ab omsius fan facrificio opeti tam eximio antefer- f : quam "peccatares , quia tur, quanto magis omnibus aliis re- um tala officia villy ffue peccato. freri. po[- bus minoris momenti erit antepo- fs5t. . Exiftimabans etiam Judai eos, nenda, quantoque ítudio curandum vch qui :colligebant. vectigalia , peccare, erit, ut peccatoribus -hifce in tam eeunt quia putabant Romanos injufte re- grayi neceffitate confticutis fubvenia- cujus gnum illud tenere,-& 'vectig E REU r b injuriam exicere. « P & * glia per II V. zdeztes Pha Non veni vecare ju]f'äs-, &c. ) Id eft, yhate arsies. ) - Aderant hi eos qui fe juftos putant, & medico guha ut fpe&ätores , non ut convive, pu- blicanis enim & peccatoribus commi- opus habere non éxiftimant, quales [þgm- fcceri nolebant. s x erant fuperbi Phariíxi. Vel feufus eít, non veniífe fé vocare juftos ad tiam I2. Noz eff opus walentibus zmedicus , m &c.) Quafi dicàt, propterea cum illis ponitentiam, qua.nimirum non in- | Urat verfor, ut animas eorum "ab incredu- digen, - Icaque apud S. Luc. cap. $. litate & peccatis fanem. Hoc eft, num. 32. dicitur, No» ves; vocare jn- n u u ffos , fed peccatores , ad . penitentiam. terea 1 od dixit Ovid. lib. 3. de Ponto ; Vel fententia eft , non veni vocare ia É eg o. 4 ; , : Firma.valez per fesy nullumque. Ma- juftos, quia nulli funt per fe jufti, eu qui non indigeant meo . adventu ; n cbaona quarit : Orues emium peccaverunt , E5 * — "d medicam dubius ,e'onf ?git - dÉl egént g/c-y' * l 0be7. ria Dej, ad Rom. cap. 3- , fe- R 4 bgatus ühS , Diogenes cum Lacedeio- k atefrunt ad m dj o "Aiorum laudaret inftituta, cur apud anni;.) 9. Lucas cap. $. 33. Phari- pirt €os non viyeret ? Refpoudit, nullum fzos acceflifle dicit, quod ita conci- medicum cüm fanis verfa :thæii egrotis. I .-fe,glq'cum liari poffe videtur,ut dicamus Joan- nis difcipulos a Pharifzis fubmiffos | puc- I3. M, ij'erica;-didm volo , 5 zon fa- accefiife , itaque ^etiam Pharifzi , erificizm.) Defumptum eft hoc tefti- eiiam, mornum ex Ofeecap. 6. num. 6. Sen- non per fe, fed er.difcipulos Joan- MP nis accefferunt,. Vel certe quztio ab contra fus eft, malo inifericordiam in egen- utrisque, . Pharifais fcilicet & difci- $€5, quam facrificium ; quafi dicat p Pn,lis* joan*ni"s eft ?rop ofij:;x. : d : Biél.cum Com. Menacbf J.T.JV!I. Ld E -'EV;XNCI:ELII/ S.E-CNU NVD/U'M -M-:.AT—-T H. *5 -35. Et ait illis fefus : Numquid poffunt filii fponfi lugere, . quamdiu cum illis eft fponfus ?. Venient autem dies ; Gubd/aus feretur ab eis fponfus, & tuncjejunabunt. . $3 L . . el rudis irn '-veüi- 16. Nemo autem immittit comm! ffuram panni mentum vetus : tollit enim Plenitudin«em | ejus a V.eftäm-gp.dto;,. ü . & pejor íciffura fit. ttunt vinum ndvum*in:ut-fels Vetäfeä5 -äliolquif—x 6j 17. Néque mi rumpuntur utres, & vinum effunditur, & utres pereunt. . Sed .vinum novum il 8 'i-n,. utres nlovoxs. mittunt., & ,.ambp- con?þ- * Vantuïf. er fili — ill : 15 "Nitäquid po[ent ,& /þonji Ingt- /ccTum. eam introducet , - ubi perpe. tüis ejus fruerur amplexibus. re?) Per filios fponfi Apoftolos intel- [- E tib ligit , alluditque ad ritum nuptiaram; -"uferetur ab - eis J 5 an]if:.) Per mo folebant:enim veteres, quod etiam tem crucis. nunc factitatur , fponfum honorifice 16. Nezó autem /d;;fl-tit,, Uc,j Vlilt t deducere, iMique cum celebrarentur Chriftus duplici hac fimilitudine do - tem nupti adeffe, & comitari , ut illa cere genus vivendi ad difcipulorum ^ " fociorum , amicorum .& propinquo- captum;confuetudinemque accommo- uU rum frequentia nüptiis di nitatem & dandum, :ne fi initio przter con- [ hilaritatem. conciliaret. j Ios áutem fuetudinem cogantur jejunare inftitu- bat novi mariti comites fponfi filios ap- tum deterriti derelinquant.. Itaque pellat Chriftus. In Greco non.eft, . difcipulos fuos veftimento utribufque 2 vuot. »up Qís , ffls - fponfe , fed 102 78 veteribus ; genus autem viyendi au- [ »up.9eiy0s ; 'eft autem yuuQwey conclave, fterum & atperum, panno adhuc ru- H feu thalamus nuptialis ; quafi dicat, " di, vinoque novo comparat ; eft- que fententia : Quem admodum pan- ell - filii thalami nuptials , id e(t , .amici Qu & focii qui familiarius adhibentur , -no veteri non afluitur pannus novus, vd .& qui. ad ipfum thalamum fponfos qui-fi adjiciatur , pannus vetus ma- deducunt.: Ef Hebraifmus, fic r. . gis laceratur ; & quemadmodum vi- Tib &t E Machab. c.. 4- 2. ii0i '"m?g.'c,c'g " QG » f(ii num novum/, aut muftum fervens illi 4crt , id eft, Acre cuftodes. non bene mitticüur in utres veteres, Lugere) Yriftes effe ,. in fordibus . quos facile bulliens vinum difrum-. exp pit; ita difcipulis vitz mitiori affue- D & lIu&tu . verfari , a ciboetiam abftine- et re ,ut faciunt, qui mofto funt animo. tis, ftatim non eft alia ratio feverior Yer Quamdiu cum illis eff [pon[us.) Dum & aufterior proponenda, ne ditlicul- C nuptiz celebrantur importunum eft .tati fuccumbant , & ab incepto cur- r jejunare , & communis aliorum 1«- .. fu vite perfeQioris refiliant. - l( titiz participem non effe. — Porro Cammi['urdm'. ) Græce 570737&17]166 " Chriftus fponfus eít, cujus , ut ita additamentum , fupplemeztum ,.Italice Wt dicam ,. fponfalia hic celebrantur - diceremus , w« pezia , v".('f'df,f?" dé p^"u"e nuovo. - autem in calo , ubi matrimonium Rudis.) dquág a fullone fubadcti. s, id- 6-& * 'no,ti(ïun) m tu quodammodo cum Eccefia ejus fpon- fa confummatur Apoc, cap. I9. 7. 9- To/liz plenitudinem ejm' ) Supl)lemen; tum illud rigore fuo tollit veftis ve- . quia in thalamum fuum,' id eft ; in * x ICAPUT»K. / 51 t 7-.'18. T HæC1llo loqu entead eos, ecce'princ-eps unus accefïït,f Mar as & adorabat eum , dicens : Domine! filia mea modo defun£ta 5. 22. uca. eft, fed venij impone manum tuam fuper eam , & vivet.- :Ri- 9. 41. x F. 19. Et furgens Jefus, fequebatur eum, & difcipuli ejus. to, T * 20. g Et . ecce mulier ; qua fanguinis fluxum patiebatur ; Mar E 1 X *d uode imenti 5.:25. 3 cim annis , a»cc.emt rgtro » & tetigit Hmbnam Veft uce, uiit ejus. & jed 21. Dicebat enim intra fe : Sl tefigerq tantümf 1(ze;ftii'n " entum 9- 43- ejus , falva ero. ^ 22.. At Jefus converfus , & videns eaih'sv 'cïh-"xit': Confide, gec ] . fiia, fides tua : & 1lla hora. : te;falvam Afe'civt. 'Et-þfalea fä&a-'» eft mulier ex ia J - $95. Et cum veni ffet .I/efus in'domum xþrinCiþis,;/&'vidifI"e.t nor: .;gibicines, & turbam tumultuante m, .dixcebat A 2 24. Rece- Vglt :eriä plenitudinem , id efï inte gricgg— .Aac'eji: re;ro,) Noneft aufa palam do- tem , illam enim lacerat. . accedere, five ex humilitate , five nm Ig.. Princeps nnu;.) Princeps fyna- j E udore turpis morbi, five quod lege ito- goge nomine Jairus , ut habet Lu- evit. cap. 15. I9- ab hominum con- CO cas C. 9. 4I- Princepsfynagogz voca- fortio arceretur. Fluxum autem fan- liti" batur , qui fynagog& prefidebat. guinis , multi fluzum feminis fuiffe iue Modo defuntla eff.) Mlarcus cap. S'. s. putant , qui honeftiore vocabulo. flu- ifque 23. non mortuam puellam , fe4 ;2 xus fanguinis appellatus fit.. Ita Chry-. L extremis Yuiffe dicit. Lucas cap. g. 42. foftomus & 'Iheophylaétus. : qu- &6 bec moriebatur. Dixit mortuam v Brnbriam. ld eft extremitatem , : EB' effe , quia adeo male affe&tam xeli- feu funiculum alligatum extremitati pur querat , ut jam crederet expirafíe , more Hebisorum, de quo vide Num. T )VIUSQ vel etiam a fupervenientibus familia- 15. 59. & Deut. cap. 22. I2. ff ribus extinttam audiverat. — Vulgo .22. Et Jefus «onverfus , &f videns i Yi etiam de-graviffrime egroto dicimus, Quam tamen eam.) Vertit fe quafi ignorare£ , & vens illm mortuum effe. quzreret quis effet, qui fe tetigiffet, Z explicationem . particula illa., — »04e, ut narrant alii Evangeliftz ; quod 'm'm.. excludere, videri poffit..— In Graco ideo fecit, ut videns mulier fe latere eft , 4eri &TeNvr40t» , quod bene non pofle , proderet fe fe , & mira- F À ffue- : riot verti poteft , jam mortua ef? , ita ut culum ex ejus, quz beneficium ac- il certum mortis tempus non fignifice- Ceperat, ore cognofceretur, quod [ulis tur, fed tantum mortuam effe, Sic :ta- autem Luc. c. $. 46. ait dixiffe hri- lice diceremus, La mia jïglia 6 gia morta, ftum : Zerzgu zze aliquis , nam egona- p * 20. Duedetim annis.) Facit hoc ad v vwirrutem de ;me exiffe ; humano mo- alice miraculi probationem ficut uod re locutus eft , quafi de illo virtus yc d arcus cap. 5. 26. & Lucas cap. g. exiffet , quemadmodum . folet fecta 43. expreflerunt, eam omnes fuas fa- vena fanguis érumpere. cultates expendiffe in medicos , nec * Confide filia, t$e.) Quafidicat , ne n(ïüïT.l quidquam profeciffe. Hzac enim in- tum yeteratum & incur - fe. e, putans Amihi-fa&urm difplicuif- x emen; abilem j -mo;täu m r2 j v* ffæiiïe' oüegdunm 33. THisises) Mosenim fuit anti« * - 52 : EVA(N*GELI:I- —SFfCU'NfI;) UM MAV'.DTH. . 24. Recedite,-non eít.e deridebant eum.. nim t'.nvo-"r.tüa. puella, fed dofmi"f. Et tur 25. Et cum eje&ta e ok -t ejus. ( rba, in-tr??i?? & tenmtmanum für 1). Et furrexit puella. 26, Et exiit fama heec in univerfam terram i llam d . 27. Et tranfeunte inde Jefa ; fecuti fünt ei'duo coeci Q mantes; & dicentes : Miferere noflri, Fili David- .,f' cla $ ä 28. Cum autem veniffet.domum , accefferunt ad eum cceci. M I Et dicit eis Tefus : Creditis, quiarhoc poffüm. fac-erex vobis ? Dicuntei? "Utique; Domin e. ; 29. Tunc teti git oculos eomn'l , dicens: Secu ndum dee'mk. Xat! veftram fiat vobis. .. 96- Et aperti funt oculi eoru m hn fus, dicens: Videte, ne quis fciat.- - i /, & cromfni,natüs. cï?il, illis $ ; Je: p 1. llli aut : s töfä ter.ta.-'ixlþla';; me em exeuptes? di H'arpavemn't eum . 32. Egret- a J. ra/f "Vecem ianum eju—sT : Iä,idif. Six;. /egit':;r : & dixit: u puella furge. orum, ut ad funera Lamentatrices - lp nurverfum terram iam.) ;Regio- & Tibicines adhiberentur ;quareOvi- nem Judez:: s dius ait 4. Faftorum: 2 D* Fili Dzvi)): Sic Meffiam ap- Cantabat meffis tabia funeribus. pellabant. . Vide infra c ap.I5. 22. & - Turbam tunmituamrem. ) Frequen-. Marc. cap. Io. 47. tiam eorum, qui aderant ,Uut funus 30.. Comminatus ef.illi:.) In. 'G'ræcox d profequeretur , vel ut defuncte pa- eft,.dyeBoiuiearo , cujus vocis vim rentes confolarentur. Vel domefti- I^uthymius auctor Grzcus ita expli- Y) gll» cos intelligit, qui plan&u , & eju- cat in hunc locum fcribens: Ieter- xeft latu prepter mortu V Tüáyi multuabantur. . ftm puellam -tu- minatus eft Chrifius cecis , 4nuflere vi- delites intuenscontratlis faperciliis, come 24. Recedite, ) Cur turbas juf;ea: 7010 capité , weluti facere folent, qui etitt recedere , caufam indicant Matc. c. .4lios de contimendo fecreto . adimonent. Peht 5- 49. & Lucás c. g. 56. Uterque : Videtur autem filentium imperaífe ad enim naárrat Chriftum parentibus puel- vitandam Pharifzorum invidiam. Il- Qt1at ls vehementer przcepiffe ,'ne quis id lud' etiam animadverfione . dignum , ts | fciret. Proptereà ergo turbam ex- : hæm ' Chriftum tuac tantum indixiffe filen- cludit, qu& continere fecretum nefcit. N tium ; cum aut mortuos fufcitavit , qui[ Vide, quz dicam infra n. 3o. aut cccis vifüm reddidit , ea fortaffe Téant Non eff mortua puella , fed. dorkzit.) n de caufa , quia ceteri morbi curabi- Voce Mortua quidem erat , fed Dominus les videri poterant, vitam autem & illam dormire ait, quia tam . facile vifum nemo nefcicbat fine mirauclo m poterat illam a morte revocari non polfe. mlma no fufcitare. á qgam a/ fom- Wt . .8T1. Difamaverunt. ) .D.iv'ulgaqæ Y 25. Tezuir.) Apprehendit. Potuit runt. Non ita preceperat Chriftus lhyy fo lo verbo fufcitare , fed manum il- filentium, ut peccare vellet, fi fecus j lius-tenuit, quia apatte rogatus fue- qii facerent : Oporzet , inquit Euthy- rat , ucx-illi manum impoggret. : 31 mius , €os 2 äcmyïfia: .cqnferur(t mo- ] CAPUT IX'., 55 H at Egrefï' $ autem 11 lis, 4 ecce obtulerunt ei hommem mu- ^ Infe I2.22. tum, daemonium habentem. -Luca. um :33. Et. eje&o. daemonio, locutus eft mutus ;& mxrätæ fant. d 14 turbæ, dicentes : Nüumquam apparuit fic.in I: Tael. 34. Pharifeei autem. dicebant: In prmclpe dæmoniorum ep- cla- CIt dæmones. - 3$. ? Et circuibat ]efus omnes civitates, & caf'z ela, docens ; Mar R. in fynagogis eorum, & preedicans Evangelium regni, & cu- 6. 6. i? rans omnem languorem, & omnem infirmitatem. 36. Videns autem. turbas, mifertus eft eis, quxa erant ve- lem xati , & jacen:es ficut oves non habentes paftorem. X :37. 'Tunc dicit difcipulis fu18, k Meffisquidem multa, ope- k Luc rarn'autem pauci.. - * IO. 2 Je 38. Rogate ergo- Domlnum meiïïs, ut mlttat operarlos in illa meiïem fuam. - rel- ge aglo p G 5 CAPUT N C0 dr/ha ean[a præc:pere ff /entmm, eo0; ve- cum illo Chrt&us pa&umhaberec $. yut vo qui beeficio Junt affctli, pradicare be- - Luc.c.1I. i$. habet , ;» Heelzebub £ weficiuma: propter gmt:tudmäm exifti- principe damoniorum. Sic enim ex fa- yli mofo idolo: dæmonum principem ap- "jet* maverunt ergo tcci Dominum mode-- Eratenim Beelzebub no- ? Vi- ftie caufa vulgari vetuiífe, quæ gefta . .pellabant. ( érant, fieC fe peccare, fi minus pare- "bile Accaronitarum idolum, de quo rent 4. Reg. cap. I. n. 2. ölfe"pxenmbus D yetil. .82« "Mutum-) Vox Græca xeQog , Vide quz ibi notavimus. m etiam furdum fignificat , immo po- 35* Regm ) De regno calefti verba li tius furdum quam mutum ; quanquam . 4c1ens hac duo conjun&a fint , ut. fcilicet ul , Vexati.) Attru:l mürmltatlbm, & i]eti« qui furdi funt: a nativitate , etiam ca- languonbus vtb s reant facultate loquendi , cum difce- facentes.) * pplþt(uö'vcl,db]eal, fpar- calle re nunquam potuermt, quomodo Voces Formandz fint. .Apud Lu-^ fi , neglectt; nam fcribz , pharifzi, UA cam C. II. & facerdotes, qui erudire debuiffent, f I4. ipfum. dxmonium privata compendia fectabantur. . ucló mutum appellatur ab effectu, quia ni- mirum eum etficiebat mutum , quem 57. Meffis.) V urba populorum fufci- invaferat. plendo verbo , & fructui ferendo ap- nv ta , nifi dlllgentee cultores defide- jiftus |83. S/e.) "Talia faciens ,. vel tale rarentm. [ecus quicquam. .. l 34- I2 principe damonioram.) Vi, & 0pemru. ) Prædncatotes Evange- yhy hc1. j n imperio-priacipis de&moniorum; quall 54 EVANGELII SE UNDUM MATTH 2 CAPUT UX /' ) eum Legatzo, 4c m]fru&zo duodecim Aþo]lolomm ( quorum bic nomina recet[entur) ad ewngelzzandum Judeis , & demoniacos. infir- Vlatt mofque curandos ; qui adverfus mala bic imminentia premonentur, m & roborantur : Chriflus. non venit, ut mittat: pacem , fed. gla- p dium , ipfeque coram. bominibus con]ïlendus eff , neque quzdguam J eïus amori prcgponendum bogorans autem alios propter - M Vitt Cbr jlum bonorat. Clarz/ium 6'99 zm merce— (letr dem recipiet. Mar I. T convocatis duodecnn dlfClpU]lS fms., dedlt 11115 potefta- Cuni tem fpirituum immundorum , ut eiicerent eos, & cu- Duss *j s $ rarent omnem languorem; &« omnem infirmitatem. I 2. Duodecim autem Apoftolorum nomina funt heec: Prl- X 9 . mus, Simori, qui dicitur Petrus, & Andreas frater ejus. um 3. Jacobus Zebedai, & [oannes frater ejus, Philippus, & dicity lum - Bartholomeus , Thomas, &. Matthæus pubhcanus, ]acobuS Tiàng Alphæl ,& Thaddæus. iun 4 Simon Qu lay rg Ptrttuwp ) Contra fpxrxtus un- omnium Apoftolorum , non temipo- x ali mundos. re. fed dignitaté , quia Chrifti . Vica- J Duodejim autem , 6fe, ) Duodecim rus, & Dcclefiæ caput.. ju Apoüolos effe volult , ut duodecim Qui dicitur. Perrus) Poftea Petrus pliti eharic Patriarcharum . figuram implerent, & u dictus eft, infra cap. 16. n. 19. fed Qr emadmodum ex duodecim Pacriar- Evangeliftaloquitarin prafenti, qnia ritj) d jis. totus ]udalcus populus carnali- refpicit tempus , quando hzc literis ter propagatus eft , ita totus Chri- amnandabat. Additum eft , 24 dieitur 1n rl ftianus populus fpiritualiter ex duo- Petrzus 5 ut.à Simone Chananæo dl- ofue tribus decim Apoftolis. propagaretur. ftinguatur de quo n- 4. :ndreas. tioth 2. -pofolorum.) A po: olos Grzcum Petri frater, qu1 prlor nomen eft, 4zocoAog , idem ügmäcac venerat ad ! hrx(ium, fed Petro- poft- . quod Ldtme zifw«:: Non omnis au- ponitur, ut primatus Petri figmüce— Inqui tem nuncius ab-aliquo miffus dicitur cur. lt In'g Grxce Apoftolus, fed qui ore nego- 3. Jacebus Zebedas.) Scxhcet Hllus. Titton tium tracdtat , quod accepit in man- Addxtum eft Zebedu;, ut ab altexo il- datis, qualem Latini oratorem , vel lo. Jacobo dlil:mguerecur, qui Alphm cmg legatum vocant, - Ex hac autem Do- filius erat. rtgm mini impofitione factum eft nomen Toaddsus.) Mic , ut ait D. Hiero- bmm h dignitatis , officii; & poteftatis, fic- nymus, trinomius fmt, nàm & Thad- ut nomen Epifcopi , quod a fpecu- deus, ut hocloco , vocatus eft, & &lngw lando accipitur, nomen eíft dlgmta- Judas Jacob frater, & Lebbzus , id enj sis, & poteftatis.. elt , eereulum , velus aliii mterpretan— CETUPRISETNE eSer Prtmns S£on.) Simon prnmus erat sur, leseulus. que , 3 tlhlm d CAPUT d 55 5 '-.'l'x-flï d sdbor rdpriet s nj eum.- " $: Hos duodecinm mifit Je us5 procipiens eis, & dicens : In f viam gentium ne abieritis & in c x if i;traveritis : ivita;es Samg—ritanqrum n.? g[a. . 6- Sed- potius ite ? ad 'oveäg: quae ï'perierünt äömuslffael./ A.A&; D ; Euntes * autem präedig:a;eg ;c!;liikcjlen.t'es-; Qm';a- apprc)pinqua- 13-4?- vitregnum ccéelorum. - ' :78: Infirmos cura:e, mortuo " ffufcitafe , leprofos mphdate., diemones ejicite ; gratis accepiftis, gratis date. Mar ..9. « Nolite poffid R. ett? ürum, neque a;rgeqtïum',v neqqel p/e; " 8- Luc.9 QU cït;mam;.in zomsveftus * - » IiO- Non i E ss dX io. 4- Pre s 4S;mon &b'anäk?k:; )It:a vöcatür x 6,.- It:.; potius ad 0-1VJke:4.) POVC'S VO(":Vat, etiam a fancto Marco , a S. Lucá quia erac populus Dei peculiaris , & dicitur Ze/ozes , nam j3Jp q444z4 ze- ejus veluti grex, quem ipfe per fe, 55& lum fignificat. . Dieitur autein Chaz & per prophetas , pafcere dicebatur. 0bUS nangus a 'Cána vico- Galliles. ubi Bu ptriernnt.) Poterat enim ufur- aquam Chriftus in vinum 'cónvertit , pari-illad Ifaig. Ommes nos quafí oves (mmot à quo oriundus erat-' 'Potuit etiam erravimus , unuiqui(que in viam fuam Chanangi cognomen adeptum ele declinavit , cap. 53« 6- 5 noto. : . Quia appropimquavit , empo« ex aliquo eventu nobis i 1 ö'ci)' Vide Yict |gudas dfehbaristhes. s fchariptem dicta cap. 5. num. 2.- plerique dium putant, quafi lifa- "o defermos curate, €fc. ) Ne' lgarcatis Petrus chariotem , quodetfet ex "'pribu DHífa- miraculis, fed ea facite quotiefcum- gf char. Alii quai nyop 7^wN ?f ca- que ad perfaadendum , aut neceífa- b qllia rioth , id e(t vir oppidi car/e/^ , quod rium , aut utile effe judicabitis. Titeris in tribu Juda fuiffe difcimus ex libro Gratis accepiflis , gratis date.) Non folum monet ut avaritiam fugiant , duitit Jofue 15. 25. Alii ex quodam vico 0 d tribus Ephra * E im, qui dicerewr,liicgtï & pro Dei donis pretium non acci- rioth. piant, fed etiam probat, quod proxi- Ad lafæ.digandumqal)lar'o- me docuerat , nimirum. debere €os uwm iniraculorum dono largiter uti , fole- ) p0 pinquaffe regnum. /c'ælofufp-—?r iut:-(dic-i. mlüce' EH n inus enim quz gratis accepimus, libe- n viam ' geiztiu;?; j Que äu;:(;:it' ad ralius , & largius impertiri , quam Prohibet przdi- B,hl!!'. nationes gentilium. mus. qug data pecunia nobis gompamv.'i- « d care gentilibus, quia Judais primum regni. filiis predicati oportebat ver- . Neque pe G. )' In Grzco eft, yphea bum Dei , A&. 15. 46. ; * Ex98 xaNx0y , mec as, id eft , nec ul- lam aliam pecuniam , . omnis enim Htero* ! dnm crvitates Samaritanorn 9) Di- That- ftinguit Samaritanos a Judzis ; & a pécunia, vel ex auro , vel ex;argen- Gentibus , quia proprie neque Genti- to, vel ex «re' conficiebatur. di Im zomi.) n cruümenis, quz in * us 5 il les erant, neque Judzi , fed ex utro- que mixti Judiicam religionem ges- ipfis zonis olim erant , v 4 "cf:l. Fx illi:f PICW' pendebant. ^ - eilium ritibt—IS fdi)giüitiöïï's mi(fc:ebanc: - [ - [4 .EVAQ&-ELU, S ECU 56 NDUM M*AflfTH. xp;,-«';N,on peram in vias. neque ögas,,ltu;i:mgsx »; nequkg' calcea- I menta, neque virgam, dignus enim eft operarius cibo fuo. .. Itof 11. Ín quamcuriqueautem civitatem,. aut.caftellum intrave- tite ritis, interrogate; quis in ea dignus fit, & ibi;manete,'f dogec r exeatis. &C /.12. Intrantes kau,tem in domum ,,»fal;utat'e,þ.feamnf,.;;di,cgn';ärsiQ Pax huic domui. se E 13. Et fi quidem fuerit do mis illa digna; veniet pax veftra lm fuper. € eam ; fi aut*e—mfnon fuerit digna, pax veltra revertetur | adA VvOS. * ilel a v : 1*4;33 ( i IO. Nogperam.) Adcibaria, &alia '&Apaup*'errirhns'«eiï..-Sït Jacob fe pau- x morti ad iter opportuna fecum ferenda. * perem fuiffe cum Jordanem tranfivit, Ve fiteti " Neque duas tunicas.) Nonprohibet 7 fignificare volens, ait: I» 4acuío mee duabus fimul, fi neceffitas , & fri- tranfroi ]ordiznem, l/htm Genef...*k*gz—.' hom gus.poftulet, tunicis indui , fed plu- Io th : Dign)?s eff .enim pfer:gri?:*.-; 279 ]?!g-, quod res habere tunicas , quam ad prefen- tem neceffitatem requirantur , utfa- &c.) Quafi' dicac : ne foliciti fitis. , fénfo ciunt divites , qui multas veftes in auditorestveftri, neceffaria vobis fup- 1 lis a arcis "repofitas habent , aut certe peditabunt. & l'æp ytgmä: Jf*-) Hiero- ?tot unam in prefentem ufum ,. alteram $ II. Qwis im ea in futurum. nymus interpretatur , quis dignus fit du Neque calceument 4.) Qus fcilicet hoc.a vobis accipere beneficium , ut lj totum pedem tegerent , voluit enim ad illum divertatis. — Alii, quis ma- Tinj; fandaliis contentos effe, que folée gis idoneus ; ut illi Evangelium an- lifs, erant plantam pedis tantum munien- nuntietur, Alii, quis bonis fit mo- & tes , vide Marc. 6. 9. rious, & hofpitalis ; que omnes ex- ütof At Marcus -.cap.ö. plicationes feré in idem recidunt. Ne7ue vir Fa ) The 0. g. virgam concedit. Refponderi Donec exeatis)) Quafi dicat, noli« Veren potcft , Marci loco citato,, concedi te hofpitium mutace. - Clarius hoe Certe virgam ad inpitendum in via , hoc expreflit D. Lucas. No/lite zranfire Yere autem . loco prohiberi virgam, cujus de domo im damum , c. IO.-7. Ratio In d ad defenfionem ufus effe poflit, qua- precepti eft, ne inconftantes videan- türu lis effet. virga ferro prefixa. Vlal- tur, aut delicati, quaüi propterea domum mutent , quod iis contenti lfban donatus. putat . Evangeliftas verba AC non numeraffe , fed fenfum exhi- non fint, que in primo hofpitio .il- buiffe. Voluerunt ergo fignificare lis fuppeditabantur. "Vel etiam , ne Evangelifte Dominum — Apoftolis priorem hofpitem offendaht , quafi fphes i ]bi precepiffe , ne quid haberent , pr&- bere. minus dignus effet 1 llos zïpud fe. þg- ln qu ter ea, qu& effent in prefentem ufuih Vit-e neceltfaria. Matthzus id fignificavit I2. Pax buic domui.) Salutatio He- dicefis , zegue virgam , quam . alio- brzeorum: Pax £5j ,. quibus Verbig Cum l qui etiam pauperrimi habent. . Mar- profpéra omnia precantur. lalem cus.idem fignificat dicens., ./eZ vir- .13. S; fuerit domus illa. digna. j "Ut KC ZADIUM. , u ienim virgam tan- acem veftram recipiat. Luc. c. Io. Haa lnh tum habet , ni i B]j / il f;zpexüüqm habec.ï 6.' dic'itlälrw:f- Et f «b ftferit l?ä" asss * 4 * CAPUT X $7 C2 14. Et quicumque non receperit vos, neque audierit fer- Q. mones veftros; ^xeuntes foras de dom ave g - o, vel ciyitate, excu- tite pulverem de pedibus veftris. * )nec 15. Amen dico vobis & Gomorrhaáorum in diejudicii, quam illi civitati. ; "Tolerabilius ferïtïerræso'do—'x*nqr-nm, ( 16. d Ecce ego mitto vos ficut oves in medio luporum. 4 Luc Eftote er eftra go prudenþes ücu't"' ferpeqtes ,& ümplngs ficut co- Ie- 3- etur lgmbæ. * 17. Ca- id'eïïv, "hofpes pacis amator ,- at pä- tgä',Evängglio, & evyidenti a mir—acula a ce , & profperitaté dignus , fic f/jus tanquam opera diaboli calumniante $ ? DAl« sortis dicitur , qui morte dignus eft. vitioque fuo minus idonei redditi ad E vit, Venit pax vefóra fuper éam. ) Eve- refipifcendum , quam Sodomitz , ut i me nient illi omnia bona , que illi pacis habetur ex c. IT. n. 23. & 24. $j 1n - nomine précati eftis. Sedomis , inquit ; fafle fuiffenz vistau- — Revcrretur - ad vos. ) Vobis evenfet It , que faGa fent m te ; forte man- quod illis precati: eftis. Vl potius lo [it, fülene ufgpe ; * bAHc diem. Verumta- fms j fénfus eft , qua precati fueratis , il- men dico "velys , quia terra Sodomorug s u- lis non evenient , quod alia fcriptu- remiffiues erit im.die jedicii guam tfibs, re phrafi diceremus, Ferbsz ad vos I6. :Sicu? oves. ) Omparat cum Hiero- revertetur vacuum , d. eft , fine effe- ovibus, non folum quia innocentes, ys fit &u. B ed etiam q uia inermes ; & ab om- I4. Excutþle ft;l'vrrem.) Detra&is mbus huma fn, u6 fandaliis , & interfe, aut manu col- nis prefidiis imparati init- I$ fide tebantuf , finé facculo & » pera, &c. m an lifis , aut alia fimili ratione deterfo, In medio. ) In. medium.. (it mo* & excuffo pulvere. Id fieri mandat, ut oftenderent , fe nihil cum iis com- Le»orum. ) Lupos appellat omnes 165 &X j qui Evang:cli O repu n aturi erant. |ont mune habere yclle, quando, & pul- Prgdente:.) Ut in n dias eorum caà- n0Jr verem ipforum illis cclinquant. el veatis, Serpentum prudentia celebra- certe , utoftenderent illum ipfum pul- g hot tur, quod ft evadere alioqui non "Mf "n verem , quem ex itinere collegiffent, poftint., faltem caputa vulsere in- Patlo in die judicii teftem contra eos fu- turum , qui ferecipere noluiffent. So- tactum fervare curent, reliqtum yero jidean" corpus pla gis expofitum relinquant; ngerea lebant .enim Judzi aliquid. notabile 1ta nos ca put noftrum qui Chriftus optentt facére , ut teftimonium efle rei fa- eft, & sj Gx , fic lacerabant veftes audita bla- as fidem., & religionem , 110 ..* : cum reliquorum omnium jactura cu- m,llf fphemia , &c. " ftodire debemus. Vel refpicit Chri- Tolerabilius. eri? ferra. Z Sodomor;;m. ) ftus . ad ferpentium acutam videndi quafi l-.nx quos. ( prefertirn in. Sadduceos , fe hi aciem ab Horatio etiam ccle ^ bráàtanr, * qui-erant ejus gentis Epicurgi ) Pen- cum dixit lil). H Serm.l Sat. le) £apolitanórum peccata exundaverant; o— [14722 CEFZL$ A61/2472 io Ht cum tamen interea fanctitatem fimu- , verbw larent ,. & zelum religionis, re vera .I&M m AHl 4quihs , aut ferpeus E]Jidh;f(i?u flagrantes odio veritatis, & inyidia. ) u in Chriftum, ideoque aures obftruen- UL H Prudentes pervideg .dicuntur que& lí [W!! E Biäl. du -Com'.- Menoch. T. V II * d * t - * M * B 4 * / 58 EVANGELII SECUNDUM MATTVH, eLuc. 3l 147.- Cavete amtem ab hominibus. ^ 'Tradent enim vos in 1L.12. conciliis , & in fynagogis fuis flagellabunt vos. 7 dor I8. Et ad A. praefides; & ad reges ducemi hi propte teftimonium illis, & gentibus. rn.ïe, in. dom I9. Cum autem tradent vos, nolite cogitare, ;quom-öd'd,,faüt-- ; 24 quid loquamini: dabitur énim vobis i L] fict n'illa'hora,'quid qu | quamini. /- » qu . 20. Non enim vos efti j $, qui lo quimini», fed Spiritus Patrls veftri, qui loquitur in vobis. 1on 21. Tradetautem frater fratrem in mortem, & | pater .filiuit , : j ? & infurgent.filiiin parentes, & morte eos afficient. * In'q . 22, Et eritis odio omnibus hominibuspropter nomen meu g i 2 qui autem perfeveraverit ufque in finem hic falvus erit. &ute p gite in teft TA Cum.uaqtemperfeq,uentur vos in civitate' ifta , fu E * " aljamc d u P2 » 1101 funt agenda P& prudentit mentis .90. Non» enim os effys ,ö"c) Non eft oculus. tam vos quam fpiritus Patris veftri: imp/ices.) cäxe'gmm innocentes , ,fïn- quia non veftro , fed illius fenfu , ceri , ne illis ullam. vobis nocendi confilioque refpondebitis; caufa enim labit Occaflonem przbeatis , vel ne inju- non eft veftra, - fed Parris mei, qui Vaf riás ulciícamini, ideo vobis Ífu I7. Cavete ab beminibus. ) Scilicet utamini; Bgeret verba , quibus ; addqc [ improbis , de quibus ftatim. 2I. Tradet fi'xtfb' fratrem. )X Adeþoï u .a conciliis.) slg Gvvédgis , ad con- crefcet perfecutorum rabies , ut nul- judidi cilia , five judicía fua ; loquitur de lus fit inter eos affectu creqi sribunalibus Judzorum.. Exempla verfa eft fides. - L quorur di- tendis non femel occurrunt , ut ÀCt. cap. QQ2. Erités odio oumibus , : 56'0.) SCi. 3 ati ! 4. 7. & cap. 5. 27. & cap. 6. 12. & licet improbis. L i 2. ad Cor. cap. 11. . Qs: antem per[everaverit ?f?u.e ad 18. d prefides , & ad v Jfnm £ribunalia . Ethnicorum, egc's.. ) Adr ffnem. ) ó ónoutfiag , qui fuftinuerit, - & ? fcilicet patienter tolerans. Pdtt:äfl— : ] ts In teffimonium iMius.) Id eft , ut il- 4Ha enim opus perfelum babet. Jacob. - lis-de me conftanter fortiterque pa- .Cap. I: & Apoc. cap. 2. dicitur« E/o Vquar " fim d tiendo teftimonium przbeatis ; intel- ffdelis & [3:6€ ad, morzem , ö' afdäa -rz)'b*if d efle f ligent enim , non eífe rem vanam , coronam vit&. O qua vos mori paratos viderint. 25. Fugite im aliam.) "Tunc fugäfe' f m V el . fenfus eft : Ut ea res vobis ad- vult, cum fine fidei macula, & cum R Mere ttiflir verfus illos teftimonium fit in die ju- ejufdem wtilitate' fuga iniri poteft. udit *dicii , & inexcufabiles reddat , ut Nam fi fidei honor poftulet , ut. vi- nunquam dicere poflint, fe Evyange- ta profundatur , fugiendum non eft. 3l lium: non audiviffe. Am g Quatenus liceat fügere tempore per-. $. I9. Nol;e eogitare, &c. ) Scilicet . fecutionis , docet . Thom. cap. 2. - umxm anxie , follicite & trepide. Id fatis Ququæa- ISS- art-x SQ &. D' Augu&i .Ildum fighificat verbum Grzcurh u5j píer- — egregie epift. 1g0. ad. Honoratum.. €nim H,.;;'a-;gq-a ue follicste cogrzetis, folet ^ Nyn'ca(zþ:mfnaijti:.) Non pexjambt;*. 7 I * ULUOROU D X 59 5 W "aliam.w Amen: dico vobis non confumma 'donec veniat Filius hominis. ibitis civitates Iírael , n 24. f Non eft difcipulus.fup Y Luc; -dominum fuum. er -magiift;;pm ; ne.c( fefvüs.fppef J; 40 d t c]Oän , Qt - V 25. Suflicit difcipulo, ut fit ficut: mägiüerv ejus: & fervo, - 3.16 ] lq- ficut dominus ejus Si patremfamilias Beelzebub vocaverunt: I j . quanto magis domefticos ejus? . . . * ï. P,atr'iS 26. Ne ergo timueritis eos. g Nihilenim eft opertum, quod Mar. í . mon revelabitur; & occultum, quod mon ícietur. 22« uce ..-.2. Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine: & quod 9: 17. um -in'aure auditis, praedicate fuper te&ta. & I2. 28. Et nolite timere eos , qui occidunt corpus , animam 2« feuth:' autem non poffunt occidere: fed potius timete eum, * qqi po- e &ite in teft & animam , & córpus perdere in gehennam. hz'.' iam. a 29. À Nonne duo pafferes affe. veneunt : & unus ex illisi R . —l patre veftro ? ) Non non cadet fuper terram fine -* H2 14-1 I- : veliri: 39 Ye- . AO. unenee fenfu ! 17-354 j enim - labitis. : Vel fät;fus eft, ad fïde.iA,, & licetvbs fmprobi pei'f.equanturl, Z ta- Evangelice virtutis Perfe&ionem flon men tandem virtus v 7 'eüra' cpgnofce;. gi, qui adducetis. tur. quibus Croitates lfrael.) Id eft Jude orum. to. 27. In t Y *meäris;)' Priüatjm , fäcre.-. 3 : Adeo Donec ventat Piius bominis. ) Ad , u nul- " judicium. Itaque notatur obiter in- a lum i;ze.) In publi&o ; & palam. credulitas Judzorum ; quibus conver- - In anrt.) Secreto. n d * tendis Apoftoli futuri fint fatis occu- $Super tä&d.-) Te&a domorum in pati , donec Filius homini$ veniat. Paleftina plana erant , & in iis ver- gh) ?d' : 04. Nom eff difczpulus. fuper. mags- fabantur , & confabulabantur multi yérum. ) Quamdia* fcilicet difcipulus fimul in ea convenientes. ] d ltaque jnuerits eft.. Vel intelligitur de folis Chrifti idem eft przdicare fuper tectà, ac »difcipulis , qui nunquam magiftrum predicare in loco aliquo , uBi multo- atitte wquare poterunt. Vel certe , non rum fÍit frequentia. , i^ tam docet , quales difcipuli & fervi -QB. Nolite zizzere eos us E/l,' i t2 Timoz; *ffé foleant ;^quam quo odo fe er- timorem. pellit : timo divinitus in- ub ff J a magiftrum , atque dominum fuum fligendg ultionis dtim-orem faevitis »gerere debeant, nempe fic ut non: tyrannorum , 'c tyrart exiftimert, fe melioris quam illüm poteftatem. qui 1n corpora .h-aþæe..x-)c &om 1 €onditionis effe debere. ^ z gehennam.) 'S'cili((:eä mittehdo; i oteli * 28. Patremfa;ilias.) M ä,,.!qu.i Eccle- 29. Nemme duo palleres affe venennt, . u;—'Vi' jam guberno, qui ejus gloominus fum. €7.) Senfus eft: Pafferculi minimi non &» 96. Quod.non revelabitur, ) 0 $x pretii funt , Ofe Pe[' & tàmen eos divina ! h cïvroxakvpszio'sr;u : qu0d zon [ft reve- providentia tutatur, & pafcit , quan- j p landum , etiam in hac vita , véritas *o ergo potentiorem curam veftri Do- N f enim quantumvis oppreffa , tamen d minis geret , qui tanto intervallo eos : folet tandem emergere j quafi dicat, antecellitis! Non ergo qui[quam-vöbis, ?45 d b3 - [ * 6o .EVANGELII SECUNDUM MATTH. 30.-Veä?i autem capilli capitis omnes ;numei—ati funt. - 4/ 31, Nolite ergo timere: multis pafferibus.meliores eftis vos; U -Mar. 9- 38 . 32. : Omnis ergo , qui confitebitar me coram hominibus, 41 4AUuca 'Co nfitebor & ego eum coram Patre meo, qui in coelis eft. 9) 9. 26.* .33. Qui autem negaveritnmie coram hominibus cedi & nlegvabo &' * 9. & 12. eg0 eum coram Patre meo, qui in coelis eft. - * * 44 "Tim. .:34. k Nolite arbitrari p ,quia pacem venerim mittere in ice ram:.non veni pacem mittere, fed gladium.. - * * jer$' 2 12. yol kIJUC. 35. Veni enim feparare hominem adveríüs patrem fuum, &- 1 Mic. 12.51. filiam adverfus matrem fuam , & nurum adveríusfocrum fuam: * 36. 1 Et inimici hominis domettici ejus. T g. 6 " - duat s; Luc L) ,.37. m. Qui amat patrem , aut matrem plus quam me , non LU eft me dignus: & 14-16. qui amat fili.ümg' aut fi * äiam .fupgr—me'-, . non dleos z Infr. eft me dignus, Y 16.24. bran 38. 1 Et qui.non accipit cruceih fuam, & fequitur me,no n &t Maf: eft me dignus.- $ ! 8 34 39. Qui invenita r- ucge. nimam .'fquam'., pgrdgt iillam;-'& qüi o pe 14-27. 24 d—i;derit gnig;a;m fgam.ïprop«ær me , inveni - Qt eam " - p T Mi a n P s w I.F' 7:33 v Joan " vitam eripäre —pörte*rit' Dofnino iflwgit'o.- ätiir, & q,ui-—xme f&quuntur-.;- pläcig Cicar 12.95 « 4e.) &ocaeís ,. quod nomen eft tis & moribus difcordent. a fectato- v Luc . " diminutiyurm , fignificatque affe - ribusmundi, Gladius hic'eft £yan- Io.16. "47 , quafi dicas , zerszciolpa , vel elium , quod filios a patribus in in- Joan. "minivimss oboluma E ;unw;expilicac',l??kuchy- delitate permanentibüs didu t * z Cit ,xnlk' P ö'dg 13.20 thius. rum a focru, C. j » fidti j Marc. Size Patre 'vej? 36. Inimici bamanis domeflics £ dec d ro.) Sine patris ve 4o. ; 90 400 ftri natu , & voluntate.. Sumptum eft hoc ex Michee cap.7, — - iegdth 30. Vefirt capsiis capstis, omnes mu- num. 6. . Domefticiab Evangelio abz. Ü merati [unst.). Cnafi dicat ,, cur& Deo horrenzes , inimici-erunt iis, qui fi- dem complectentur , etiamfi: alioqui, funt , u£ folent que numerantur, aut l P) Olþi)ef , alicui numerato commendantur. propinqui fint, &.ad eandem ta- tni 53 31. Melsores.) Id eft , pretiofiores, miliam ; & domum pertinentes. . '.vr P qllïa ü fcilicet apud Deum. 37. Nen efóme digmus.) Ideft, qui ' lütdr meus difcipulus fit , ' l .. 32. Confitebitur me.) .Co—nfïiebitku,r 4 . & fru.a;t;.uï regno : j Mïm & profitebitur fe ex meis effe. ineo.. ? E :33. Negato.). Scilicet ex meis effe, accipit vruccm dnam. ) 34- Non veni pacem mittere.) Pacem Accipere crucem', eft ad. mortem PO Q j i UP fcilicet , qualem improbi optant , crucis ferendam paratum. effe. Sole- j x qui tunc . pacem fe habere putant ; bant enim qui in crucem agebantur, ifre 4 cum poffunt libere emere , vendere ; Ccrucem accipére, ac ferre, LA 'clnas comeffari , & 39. Qui imvenit animm [mam. ) Is . bente fervire. vitiis : nemine prohi- & ^v m dicitur. animam., id eft , vitam ine luum Sed gladinm. ) Ide& , d: mä ium , venire, qui Chriftum negando, vl wobe --5-'9 -/i'tlk j five bellum , u fl:rhcet inala pax ioþ tam confervat, 421 B ^ r - CAPUT X. & Xf 61 * 40. Qui reci plt vos, me rec1p1t & qm me 1ec1p1t, reuplt Y0$. eum, qui me mifit. DUs, 41. Quirecipit prophetam in nomine pr0phetæ, mercedem l prophetze accipiet, & qui recipit jutum in noinine jufti, mer- o & 1 cedem jufti accipiet. 423. Ét quicumque potum dederit uni ex, ominimis iftis ca- | lr icem aquae-frigidae tantum in nomine dlfmpuh. amemdlco vobis , non perdet mescedem fuam. n CAPUT XI. jam-. fïoannes d carcere nuntios mittit ad f)feþm - quibus poft Cbrzjlz f0n relponfum abeuntibus, zp[e coram turbis, laudat. Yoannem: u- f0n d«os "vero pueris in. foro invoicem acclamantibus a[fimilat , expro- brans, civitatibus ob[Hinatis , in quibus. plurimas fecerat. virtu- ) f1ott fes: cvnfe[ 0 Sfefu.ad Patrem ; oneratos ad fe *vocat. Clorz- Jfus ,. dicens : qugum /imm.ejä fvave. | per- T fa£tum eft; cum confummaffet Jefus, præc1p1ens duo- Qu F decim d1fc1puhs fuis, tranf'ut lnde, ut doceret, & pra- pþcþ dlcarc tin 01v1tat1bus eorum. . (elatü« H3 üjoan- : yat icosenstó. s t I Perdet 1//4771 j Qum mortem &ter- t, aut jufto, fed ahcm ex mm:mls, qt, DUe !'Idl'n mcurret. ! v1hmmts , & abjectiffimis. . 40. Qui recipit vos, me rec:pzt ) In ' Calicem aqua frigide. ) Rem viliffi- ]Ill ) legams emim ile recipitur, & illi mam., qualis 'eft aqua frigida , cui ! cap honor exhubetur »,qui mlfic illos calefacienüe nihil : induftrig, aut im- elio i A. Quz recipit prophetamy 12 nomine penfæ adhxbmum eft Hl' 3 alloqmc prophera. ) Guuia propheta eft, id eft, dn - nomine . difeipuli;. ) IdePc qum ml usa me ; non qul& cognacus DOII ineus dlfCIpnlus eft. im tä' quia Judzus , &c. -per prophecdm XI L cmfzmmaæt '-7Efus Í ]7!'&6'&- te - ntelligit do&torem Evangehcum E ;Cü qnl ( piens.). Id eft , cum Fmem fecif- & * 11 Mer cedem propheta ACcEpter. ) Partt- fet: Pl zcipiendi. N epseerit mexce(hsfproghetæ veli egn- uoitatibus. 7) Sc:hcet Judæorum. " em quam prophec m&xcc em accr lt:aque vel relagivum fine anteceden- W" ) ev, nam juxra leg Da ldlS L & e "'fo 24: /iq:m pars ; crat defcen- » te poütpm eft, vel non ad prgznmum, fed ad,remotum reterrl debet nimi- 5 $olt- désitis Év. frtaeccom $ remanentis ad rum ad id, quod cap. fuperlort num$. 5 ebantut ) fremas. Sic. .Saulus dum lapidantium dl&um erat. Le potiws 4d oves, qua bcephmum veftimenta cuftodteDat , genienant , domu: lírael , vel,ad. ;llud jufh j ) n Ü 111um nnium. mambusl a 1dabat .ut non uno loco lelt Auä*u li mus nulnu 20 "ANon. conþæänm;:ö:tm ci'y(;d- m F £es Iþagl, &e. :(r ndOi " Ex gmmm:: eþ*g 3. Nonü pwphe- ;U Jlf E Y P À &æq i l E »* 65 EVANGELII SECUNDUM MATTH. sLuc. 24 ïOänhes«väitem cum audiffet * in vinculis opeta-Churï*-ft«iS f ttens duos de difcipulis ; & pl 7. 1g. Il L 7 . Ait illit Tu es, qui ventu rUs 655 am alium expe&tamus? lu 1$, ait illis: E Ánp .4. Et refponden s Jeft : un'tïs r.enunt'iat'ex »J.oain- ni, qus audiftis , & vidiftis. 4 ante laudi ambulant ; I&profi khätimdan'-tur $ li OSCIE s. b Coeci vident , c 355« furdi audiunt, mortui refürgunt 5, pauperes evangelizanturz Ttaj 61.1. 6. Et beatus eft, qui non fuerit fcandalizatus in me. tii, 7. « Tllisautem abeuntibus, coepit Jefus dicereadtur bas d; 12 - L uc. Joanne: Quid e ^ xiftis'in dve'fertumr videre? amndinem vento (telo; a * agitatam. Lsb - 8. Sed quid exii'tig V;id'ei'ö? hominem mollibus veftitum? Ec- Ino enim botífe ce, gui : / Uiþüs v.ei'tiuntuf ) ln domibus regum funt.- N Iu ? d Prin; 6. Beafus 7»);' nom fuerit, jZandal;za; - tiuin d Q,/In ä)än-;uli:.) In carcere pofitis. 9. D 3. Qué venturuses. ) Grgce 9 &e- £us i2 76.) ld eft, offenfus mea do- tmi Xopivog , id eft, ile venturus, fci- &rina & moribus : fcilicet Chriftus multis illorum tamen vitio , lapis of- Tüm ef lícet a prophetis przdictus, Meftias. Id eft, ex- fenfionis fuit. Videtur autem occul- fon f n alimm expetlamus ? etiam : pectaredebemus. Non dubitavit Jo- te notare difcipulos Joannis, & fimul * annes. " xan. Chriftus. Meffias. eflet , indicaré fe illoruüm corda noífe. Etig Ls g. drundinem.) Pro , Numarundi- P/H:q; fed id 0 difcipulos mifit, ut per oc- prophe cafionem hanc: interrogationis., .. vi- nem ? Egregium Chrifto teftimonium dentes Chriíti figna in eum crederent, dederat joannes Daptifta, cum di- priufqo xit: Ecce Agzus Dej , &. Joan. cap. 1. tivit j 4. Repunciate Joaumi .)' Sciebat Chri- 29. Ne etgo exiftimarent Judai ; Jo- prelene ftus eos non. Joanni , fed fibi inter- Vitétum rogaffe ; noluit tamen eos prodere , annem legatione ad Chriftum milfa teftimonium mutaviffe; dut certe de tam Yi ideoque dixif, Regwneiare Joanzs , &c. Chrifto dubitare ccpiffe & vacillaffe, pops h Qua audiftis, &f vidsjflis.) Miracu- docet non effe Jóannem hoininem le- et]dm l Aà 4 qu&e.a me fattà. effe:ab iis; qui v ft-fuis viderunt, audiviftis ; & qu& ?VQS':' lpü mere fententiam. mutet. m, & fimilein aründini ,qty Ees 10 prafentes confpexiftis. -8. Sed. quid. exiffis videre ? Lopn- 6H 68. Cucr vident. — . N'yaflNE m o t Malach elt , wvifpm recipiunt. , id nem . mollibus "veflitum ? ) Joannem .- j laudir ab afpetitate vite ; quafi di- II5 " Evangelizantur. ) Erouq Méorrea cat , qui hoc gedus vite fufcepir , & egticit: Qugd- active fumi poteft ,- & paffive, conftanter tenuit , fane immaculatis M410r -AGive; ut fenfus fit : Pauperes & : W XHQ fuit inotibus & incorruptis , ideoque tn R Est 3 abje&i homines , rudes & doctrina illius teftimoniu de fne vérax cen- d - Otnibi. ** carértes, evangclizant, id eft , IE;van- fendum , nec ipfé diverfis tempori- tür Àf, elium 'predicant. — Paffive , ut fen- bus diverfa fenfiffe credendus eft. D us fit : Pauperibus & abjectis homi- lea ?01 Ecce qui mollibus velfftuntur , im da- A nibüs Evwangelimu pradicatur; id'eft, milus regmum [u5t.) Quafi dicat , fan- » $] bonus illis nuntius affertur', quod &us plane eft Joanies, & ab omni- Bunt, .Pogeiïuri fint xequm culorum. - bus"hujus »vite deliciis abihoirfe.:i-gij-;« ü Yd q * * E C A;P UT X 3 i 63 inift; d; Sed quid exitiis vi dere? prophetam? Etiam di C .55 ) & plus quam prophetam. * imus^ a 10. Hic eft enim, de quo fcriptum eft: 4 Ecce fego.**mittö 4Mfal. Join- Angelum meum ante faci ante té. * j em tuam ; qui p»ræpgrab?t viam tuam $7- - à rri fürrexit .inter natos n&ili'äruni. Luïæ * Qtür, 11. Amen dico vobis; no W - P« ajor Joanne Baptifta: qui *a'u.txem minor eft in 'rägno coelol- 9. 27.- . rum, major eft ilio. n - as de 12. - diebus atütem Joannis "*Bapti&äe uf que-nun L - iC regnurxv; - vento 1 ud. Cæl?rum- v1m 'pgtitu»r 2 & violentl r.apiu'nt: ill amapé- - i * 13 Orræpefs EC l enim delicias fedari - in - 'animo ha- lc;t hominum opini.ohe—:' Joannes effet buiílet , non deferta loca , fed aulas fan&tior. Maldonatus & 'T'oletus ita ) Sed . Principum , & hujus fzculi Pgten— interpretantur , ut feifus fit , eum, tiurh domos quafiviílet. - qui minor fancitate (it in Ecclefiía ndala 'P ] 9- Sed quid extflis. videre ? Prgþbe- Chrifti ,. inajorem 'effe Joanne, non 1eà do z4m ? ) Quafi dicat: Hoc quidem ve- Chriftus uod foannes,multos immo plerof- rum eít, illum eífle prophetam , fed que Ecclefiz filios fan&itate non lapiso non tantum eft propheta ,* fed ipfis fuperet; fed quod ii , qui ad Eccle- moccul s etiam rgajor prophetis fiam pertinent ratione ftatus & legis & finul [e. Et4am. ) Grace eft, Nai, id eftcerte. novz, quz filiorum eft, majores fint, Plusquam Prophetam?) Y'uit Joannes quam filii Synagoge, & veteris le- arandie propheta , quia Chriftum abfentem gis , que erat fervorum; Nam fi- moniuï.n priufquam. manifeftaretur, pranun- lius minor, eft major fervo maximo. cum G - tiavit; plufquam propheta vero, quia Porro Joannes plene ad Ecclefix fta- [l. C(ïp' I. prefentém vidit, quod nulli conrigit tum non pertinuit , cüm ante Chri- lgt , J0* veterum prophetarum , & non tan- fti mortem occifus fit , ante quod m mia. ss tam vidit , fed prefentem nondum a tempus Evangelium non habuit fta- certé de T ET populo agnitum indicavit. . Fuit tum integrum & perfedum. — Vide cillils etiam plufquam propheta , quia Chri- 'T'olet. in cap. 7. Luc& annot. 5o. inem J ( fti fuit precurfor & baptizator. X IO. £ece ego mutto Angelum meum, I2. Regn'umv cæ'llarum VI7I pATItuT. ) E ) q*&* ii Id e& , mortificatione , penitentia , &c.) Hzxc verba fupra explicavimus, ignominia , paupertate obtinetur, & u hen;' Malach. c. 5.. 1. unde defuümpta funt. ea ad illud itur yia, quam Joannes o*æ]nem/ 4 iIl. Surrexit.) l extitit. d eQ apparuit, gve verbis & factis demonítravit. Qui qui d fic explicant , regnum celorum vi- Cepits .* Major Joanne Baptifta.) ld eft , wna- tam sternam interpretantur, Velfen- saculatis jor illo propheta nullus fuit , fed ille fus eft : Regnum cclórum rápia vio- /ileoqie omnibus præ/&at ; Luc. c. 7. 28. dici- ^ tür: Major smfer matos mulierum pro- lentis, quianoniatra unum populum, epix m ut in veteri lepe, conclufum eft, eeinpotl* pheta ï?aanndB;:pt:faxuem0 efi quafi certis finibus cuftoditum; fed dus &v " Qui áuttm miuor eff s2 regno celorum, omnibus apertum & expofitum , ut r,"l &fc.): Multi hoc. de Chrifto intelli- quicnnqaue . velit in illud irruat, & illo aM fin unt, quiminor fit, quod humilior, potiatur. Sumitur autem regnum cq- 011'935 ! M vel quod..ætgtc junior L vel quod il- lorum juxta 'hanc. .expl»icaäion;m x N - 64 | EV ANGE LII SECU N*'QU M MATTH. - 13. Omnes' enim prophegäe ,&lex u n - i:queä ?a-]oannemxxprg- hus - phetaverunt. Maho 14 Etfi vultis recipere, e ipfe eft Elias, Ij ïq'ui wentlift;s eft, - L x dic 4- 5 r$. Qui habet aures audiendi , audiat. 2 sj 1) 16, Cui autem fimilem seftimabo. generationem iftam milis eft pueris- cOE E us ;in A | forq , qui 'c-?aman.tesk Ccosqua- ». : toru libusv-, | I7. Di- Q I l: | ; ro Ecclefia & Evangelio, aut etiam cuhdum Chri'&'i a*dvcntflm ad extre- 4l. r o vita &terna j ad quam fideles muni judicium , ut patet ex Machab. Simul 4. 5. & ex Matth. I7. I0. L. D& E cclefie filii pgryeniunt. etiam - : fignificatur. magnus ad Ecck- IS. Quibaber aures audiendi,andiat) olim : flam concurfus, ita ut fe ill im ingre- Aures habet dociles & obedientes , & intelligat , fibique perfuadeat, qua E dientes comprimant, dum fibi ad il- ha&tenus dicta funt, vera effe , niimi- accide Jam aditum conantur aperire , ut ac- cidit in magnis folemnitatibus, qua rum legem & prophetas ufque ad Jo- * neutr annem tantum viguifle , poftea re- Tent. ingenti populi freguengia : Celeb/ran- j " tur. g gnüm calorum vim pati , &c. i es enim ;)raphäta ,- &.) Di- 16. Gezerationem Zflam,) Id eft ; hu- W os i M jus «tatis homines , potillimum ta- um : tuse[l xetat num. II. dgzer matos mulierum . abloni moóm furrexit major Joanue Baptiffa , men Scribas & Pharifzos intellioit. minor efl :2 vegno celorum, Similis eft pueris. Jedentibus in. foro, p a, fed qui &.) Similitudo hzc fignificat , ni- itutlm enajor eff illo, Nunc reddit his verbis gationem , 4quia prophete & lex u[gue hil ad illorum falutem ^ fpectaffe , a j'mmzem prop!rtuverunt. Id eft , quod non fuerit a Deo large exhibi- 4 L vitmt tum , fed eos in fua incredulitate : l fü, 1 duraverunt, quafi dicat: Ante hotmi- & malitia. pertinaciter permanfiffe. E es erant quodammodo ligati lege , .nec licebat unicuique in regnum cc- Hoc ut- explicet , utitur fimilitudine ': ; FQUtri E| defumpta a pueris morofis , quibus I) N Jorum irrumpere ; at nunc licet , & nulla placet cantilena , nec ad l&ta, M: iter patefa&tum eft & expeditum. In» &t nec ad triftia & lugubria a fodali- s Propbeta , ö' Jex ufque Zzd ]aa;;hcm; bus adduci poffunt; fed dum letum " s quä pa £. ) Senfus eft, prophetas, &le- aliquid canitur , fe maftum aliquid .gem prophecaiTe ; Ad eft, viguiffe, malle fignificant ; contra vero lgtum, mmum i duraffe ,. vim habuiffe ufque ad jo- fi trifte & lugubre proponatur. Vi- annem , id eft, ufque ad illius prz- detur refpicere ritum aliquem illius Dl)mn .dicationem : Nunc autem quod pol- temporis, nobis non fatis notum; Jitici funt prophetz exhiberi, atque "Hunc aliqui ita folitum . inítitui ar- L | Clüjg & .ideo mmirum smon effe, fi tam multi , bitrantur , ut fcilicet pueri in duas Til v -& tanto conatu infur gunt, uþiaþianc turmas feu claffes difituguerentur , l & regnum colorum. '& diverfas hominum conditiones imi- hi lde f "14 Et ff vaulus reciptre,) ld eít ad- tarentur , altéra lamerftànte, altera D MTl "*rertere , feu intelligere. leta & cantante. Liberum vero fuif- e IWn: fe pueris aliis, qui aderant, fe ad. quam tlàm (i-defe eff Elias.) Sclicet veftitu , vi- h *tà , fpiritu & precurforis otficio. maluiffent claflem adjungere, adquas Tonia] ll etiain a. Jadentibus inyitabantur, fed ïïï—*kk*&ifïïfü(!!ïüf 4/:) Seilicet anre fe- : [-—— K - » P $5 E us 17.,; .D'ic'unf, : CeCanimus. 4 ipn. L ,vq:bis , & non faltaftis : lament &if mus, & non planxifUs. i5 eft 18. Venit enim Joannes, nequ le—: mandücans , neque,bvibe.n,s; & dicunt: Daemonium habet. * 1? Si- .i19. Venit filius,hominis man ducans, & bibens , & dlcunt Ecce homo vorax, & potator vini, publicanorum, & pecca- 3qU. torum amicus. Et juftificata eft fapientia a filiis fuis. X 20..Tunc coepit exprobrare civitatibus , in quibus fattae i »D P funt plurimae virtutes ejus , quia non egiífent poenitentiam. d extre- Vachab, . e1. f V& tibi Corozain, vae tibi Bethfaida , quia , fi in T.y- fLuc Bu [ ro, & Sidone fa& v effent virtutes, quae fattee funt 1n: vobis 4 16.13- :wdfxzf.) | dientes , olim in cilicio , &ginfere p-pgni—æntiam egiffent. . . 22. Ve- gt que , fiii- accidebat frequentef,. uf Tiorofi puerí quíd obfütit, quo minus etiam alii x ad o neutrius claffis inv-itatfiones- adtnitte- credere poffent ?* Itaque apparet di- ofta r | rent. vinamr fapienti m , & sprovidentiam ; Ce*cin;;rm:, f£5' "pon falzaffis.) Si- nthileorum prxtermifile, qu& necef- RC znificatur modus agendi, quem fecu- faria erant ad procurandam, & pro- Left , hu- E tus eft Chriftus, a communi vita nory movendám hominum falutem. Vel müm tà- abhorréns. * fenfus eft, fapientifftmum- Dei con- inelii Lamentavimus, t$c. Significatur in- filium juftificatum eft apud. omnes , t ii f" 0., ftitutum vite Joannis, qui cilicio in- qui& nihil non eft expertum, ut. Ju- (at, D dutus & in folitudine duriffimam dos ad falutis viam revocaret ; nam fpe&afïe N vitam tolerans , lamentàri videbatur, five aufteritas vite placeret, five com- »e exhibi« Id eft, moítum ac trifte vite genus munis & popularis , utriusque exetn- vedulitate D fequi. Neutrum audiverunt Judai, plar exhibuit , hujus in Chrifto , il- wrmsz' ?. neutri adheferunt. liusin Joanne. ntlitudine .19. Nequemanducans , neque bilens.) lumïracula.. B 26. Virruzes.) Id eft, j vibus Non manducaflfe dicitur , aut quia ne- 2I1. Va tibi.Corozain.) Corozain, E |Jett 3 m eum manducantem viderat ; aut Bethfaida: & Capharnaum Gallilze i [Odüli' quia parce admodum ^ manducabat ; civitates erant prope lactm Genefa- am Jetm aut quia non more aliorum homi- reth , in quibus Chriftus. frequentif- at iiqid minum., fed ferarum potius victita- fime cum fuis difcipulisEvangelium ero Jettm bat. predicans , & imniracula faciens verfa- g. Vr Damonium : /M&et.) ! Solent änïfm' da- batur , ideo illis ex probrat incrgdu-' jem j iu? moniaci incemperiis a&ti, abfurdis uti litatem.- j; not m cibis , & aliquando multo tempore Siis Tyro, (f &idone , &$c. ) Propterg iititut aF nihil manducare , aut bibere. ea his memorat civitates , quod gen- j in OU X9. Euins hominis) Chriftus.. tiles effent , quod vicing , quod de- erentul Y gificata h fapiemiia a flis [uis.) liciis , avaritia , & omni vitio 4 noneg j Id eft, multitudo credentium fua fi- genere - corruptiffima, ;ux'n altera de divinam proyidentiam. & fapien- Olnua. jam diu , nec tot adhorta- MT tiam fignificas , & ab omni calu- tiones & miracula expectafent. ii mnia liberat ; cum enim hi crediderint, In cilicio, 67 cinere.) Mös —eni:mf fuit;. ^ d) i fd Bibl. cum Com. Memc/j. TF E n Z -ä; 68 TTM. EVANGELIïf /'sjE cätfüiäü?M MA M - Mremuiftamen diéo vobis: P ) yro; & —si'dbjnijv i*e'rii"iiïïusäï! in die judicii, quam vobis. e0 J ' - 23. Et tu Capharnaum: numquid ufque in coelum exalta- beris ? ufque in infernum defcendes: quiafi in Sodomis fa- Tl rétri &&e fuiffent vitrtutes , quae Hs V,f,a&æ funt in te, forte mgnüffent 0. ufque in-hanc diem. - 24. Verümtamen dico vobis, quia terrae '-deo mo;rumijxfe"- miffius erit in die judicii, quam tibi. if 25. In illo tempore refpondens Jefus, dixit :- ConfitG-:Or .ti'-' m bi, Pater; Domine coeli, & terree, quia abícondifti haec. a fa- rifqu pientibus, & prudentibus, & revelaíti ea parvulis. - dempi 26, ]ta Pater, quoniam fic fuit placitum ante te. pE £ ]"o"a.' bul ( 27. Omnia mihi tradita funt a Patre meo. g Et nemo no- o : 46 vit Filium nifi Pater:;.neque Patrem Cenr ] quis n»ovi; nlfi Filius, & [777 o9. & GBiA.V*Olüerit Filius revelare. - 8- 1o. ; ** $ 28. Veni- & IO. ut qui verfabantur in -iu&u ', cilicio. nülla.þ' i)r'ælmiiï'a int;rrogatfioqne. fermo- ; I5. induerentur , & federent in cinere. nem exorditur. ' 22. Rem!ffins erz£^) Quemadmodum tias ago, Confiteor.) ld eft, laudo , feu gxy'a(vl La[þ enim minor fuit culpa ejus, quz veri- tatis nuntios norn habuit , quam ejus, - Aféondifti Vlmc—.* ) Scilicet m ducar que rejecit, ita minor erit peena.- regni cale is. Ufe-g] ; 23. Nuwmaeid u[que m celum exalta- - Sapsentibis , 69 prudenti£us,) Scribis, - & Pharifais. fibi 0& OI beris? In Greco eft , 4 £wc r8 Seu8 Vþopinioxi.e fapientie & conl PyeS9sca , id eft, que u[que ad ce- placentibus. ts af Íum exaltata es : fcilicetinea prefen- - Parvults. ) *Nnm'oz-g , infantibus , tia; docrina , & miraculis, Nofter ftultis, fcilicet mundi opinione: Apo- Mira g interpres legi ff ftolis , & ceteris fidelibus æbüll e videtur 7 &eg Soay8 hu:nil-ibgï,- Ntïr(m je352e4 , & fenfus eft ; Num tibi & fimplicibus. Dtoxme putas iftam ; .gloriam c?iu duraturam ? 26. lra Pater.) Nal ó mavQe ,'"cer« funt. fane erras. z £e fane pater.. D Hieron. hoc fenfu in- Ufgue in smfermum defeendes. ) . Tn terpretatur , quafi Chriítus dicere vo- dl, t« Greco eft, xeralilacQqo 4 lïü( Orei * 7 deprimeï - luerit, Maécte pater, perge ita facere , "ts fi ris, detraheris, detruderis, quemadmodum copifti. . Vel fenfus Dett Q - Quia ff 1n Sodomis.) Sodomam pro- eft, It2 pater, fupple, Copfizear, quafi di- ponit ; quia corruptiffuma , & quia Cat, etiam , atque etiam tibi gratias m ]ib Qam hs fingulari excidio nobilitata. ago , quod fic facere volueris, ut Ferre manfiffeut. ) E'uzvay Zv , Id cum fapientes Evangelium recipere "ntim eft maznfnt utique, Non eft'ergo , noluerint, parvulis non fi$ dedigna- É Forze , dübitantis , fed affirmantis. tus revelare. n D -95. Refpondens Te[us ) ld eft, fub- — B1e placitum fuir ante DuV - ts fimü1 Verbum jungens , vel fari orfus.. ita tibi. vifum eft. H tl enim Hebraicum 543y A4«za«b , non 27. Omnia mihi tradi tafänt,'Uc,.') 4j folum fienificat refpondere interro- Hoc dicit rationem reddens eorum , qul la Ài ganti , fed etiam ufurpatur, cum quis - qqæ di&urus fequenti verficulo ; Fe- CAPUT XI&X[I d $ ent zg. Venite ad me omnes; qm laborat ii & oneratx eftls., & ego reficiam vos. X lu- :29. Tollite jugum meum- fuper vos. , & chfexte Ia me, 3 qma Js f mitis fum, & hutilis corde: d. mvenletls requlem anlmabus * Jez. veiïms L 6. 16. pR fifent «.9o0- i ]ugum enim meum füave eft, & onus meum leve. " ]oa. CAPUT XII m r€ 53 - Dz]czpulos Jpicas fablato. vellentes | excufat , manum. quoque arz- of tl« dam [abbato. curat Pbarzfæornm macbinationi tacitus cedens.«va- T rio/qué a fe curatos filere pracipiens , implet. l/aie "vaticinium, danoniaco , ceco , & muto curato , Pharifceos ipfum in Beelze- bub ejicere demonia. þla/pbemantes convincit falum dicere; di- 10 10 ius & cens blafbbemiam in Spiritum /Zmäum irremilfibilem , €? de omni verbo otiofo reddendam rationem ; Scribis autem , 6'99 Pharifais - Vent f gnum petentzlyus dandum dzczzfjo-næ fignum, & qua fint [ermo - Water , & fratres ipfius. N illo tempore abiit Jefus per fata fabbato: dlf'czxpuh au- «Mar. fex era IaI t 2 223. eJus efumentes coeperum vellere fplcas, & man- ca ducare. 2 my&em uite-ad me. omnes, & iesfus autcin Reffcsam.) A »a747 €. , ld eft, quie- Scribis, eft : Omnmnem poteftatem gubernandi, fcere faciam ; recreabo. & confulendi hominibus , alutem apxentm 29. Jegum meüm) Scilicet , legem, illis afferendo . fibi «traditam effe , fic Evangehcam fitIDUS v C infra cap. 28. Data efh mib: potey?m in Difcste a me , éfc. ) Id e&, ]ugum " APO :ælo 65' ID ferras,, meum: fubeuntes experimini me mi- jmilibUss Nemonawt le:um, nf Pater) um tem effe & humtlem corde. proxnne dixit: Omnia . mihi tradita Itaque invitat,ut veniat ad fe, quod non ty- (ete unt , oftendit fe redemptorem mun- rannus, fed bemgnus ; & manfuetus fenfu n di, ut explicavimus. Nunc fe etiam Dommus fit. icere vo doctorem profitetur ; ut autem do- l»venietis reqmem abnimalus 'vejrts &rmæ fug veritatem ,- &. certitudi- Sentictis vos. graviilloj mgo Jevatos, l fgcel'c j nem comrnendct , -premittit fe fcien- quo premebamml t fenius tiam habere divinam , eam nimirum '39. $zave.) In Graco eft Xee'roc, ) gratm quam habet Pater, cum fit ejus fi- qu&e vox non tam aüres quam ad per- yeris , " lus , ejusdem cüm €o fubüantlæ & fonas,. & mores figmfïc.dndos adhi- fClentlæ pere Nif Parer.) Non. exc]udntur Spiri- beri folet ; quafi dicat, jugaüm méum gedig tus fanctu: , ut nec Filius: ficiin fi- non eft hominis fzvi & crudelis; qua- le Reges popuhb fibi fübjectis aliquan- milibus mtelhge non excludu rehquas do folent imponere , fed benigni, fua- )ldcüy Pcrforias divinas, VlS , & clemencxb patris. 28- Qui laboratis. ) ói uomwvng ; I! Y Ü qui laffi ; & tatxgafl eftis onere pec— Aä&.zto Id eft, quadam dle fab- I6 e()ïum ! bati. $. Lacas cap. 6. n« 1. vo- cufOl , catcrum,& gravn Jugo, yeteris legis. : 69 .EXVANGEL-U SECUNDUM MATTH. ] 2. Pharifzi^autem videntes, dixerunt ei : Ecce difcip i M tui faciunt , quod non licet eis facere fabbatis. 2 &V £ 1Re.. ton f 21. 6 3. At ille dixit eis: Non legiftis , ? 'quid fecerit Dav,i:d',: quando efuriit, & qui cum eo erant: — p ..4. Quomodo intravit in Domum Dei , & panes proþpüt'ib- 9. : nis comedit, quos non licebat ei edere, neq 10 -»ue' his, qui cum. €o erant, c nifi folis facerdotibus * eur, d I4L 9. $o u $. Aut non legiftis in lege , 4 quia fabbatis facer ll. ia libeat & 2$. g. templo fabþgtum 'ViQJBilF Y 2 fn?/e crirþine -fujn.tä Tonne m cat fabbatum F&d&do pr:mum, 3tvrz- Ka iägis nv jegis ignge gome&re, quod alii aliter explicant. rantiam, ut Euthymius adnotavit. L que w Kibera lib. 5. de feftis Hebreorum Quj fecerit David. ) Miftoria ha- M quen cap. L. poft D. Chrgfoftomum & betur I. Reg. 12. 1. t fevil T heophylactum putat. fic appellatum Et qut cum eo erant. ) -At'loc'o' in- E. 57 quodcumque fabbarum, ,q*uöd prozi- dicato libri Regum dicitur ipfnm fuif- Joneft me fequeretur feftum aliquod, quod. fe loeum. . Refpondendum neminem it r in feriam fextam incidiffet. Maldo- cum 1lo fuiffe, cum panes aceepit ; fed ali G argume nat. Sabbatum fecundo primum non 1 iuos alio loco focios h;;fbuiiïe, Cerdote aliquod e pluribus, fed unum certum quibus ex-panibus dederi fibbati defignari putat , quod folum hoc no- (4. p domum Dei. ) — In: Qabcmacu-. mine inligniretur , & ex conjecturis, lum , gondum enim excitatum. ? forum . templum illo tempore. -erat expufet quas affert, colligit fuiife fabbatum t feyiur Pentecoftes,: quod propterea dicatur ANdfE folis [acerdotibus.) Ex lege Le- eant, . fecundo primum, "quod inter tres Vit. 24. 9. Vide Riberam de templo t precipuas feftivitates Pafchatis, Pen- lib. 2. cap. 1o. Argumentatur Chri- te e0, illius [ D tecoftes, & Scenopegiz , five "'aber- ftus a majori ad minus: fi David ne- um p naculorum , fecundum fit. Alias plu- cellitate excufante non peccayit pae &bum ( res explicationes habes apud eundem nes propofitionis comedendo , quod h Maldonát. hic, 'T'olet. in Luc. cap. lex tantum facerdotibus concedebat; 7»- SI 6. annotat. I. Darrad.tom. 2.lib. 6. quanto minus peccatfe credendi erunt PT crifis cap. 9. Videque dicam Luc.6.n. 1 difcipuli , qui neceffitate famis eom- 9« Dixtrunt ei.) Lucas cap.6. n. 2 pulfi , non fepofitum facerdotibus dlfmpu* cibum ,. fed communem , & nuilli ye- Wtius fcribit non Chrifto , fed difcipulis titum fuml)fe,run,tg $ Querem ejus hoc. a Pharifeis didum fuiffe. Utrumque fieri potuit ; ut fcilicet $ ut mon legiffis ineg e, U ;') Sens T primum difci 2 fentia eft, in lege przcipi, ut fab- UC)PI fto. dixerint. batis facerdotes animálià occidant , di fpen lm f - Quod non lieet f actre fablatis.) Qui- pelles detrahant , ligna componant,; bus fcilicet non licebat cibos parare &c. quz& ad facrificium funt neceffa- tdtde ad vefcendum , ut colligitur ex lib. yia,faciant, quibus tamen fabbati re- M dmü.e [ Exodi cap. 16.n. 5. 22. & & cap. jiïg.io ,& .fa,n&i.cas noi yiolaba.cux! l"hmmm 35.2. Vide Riberam de * &iS Her Sabbatum violant.) NMiolaffe facer- brzorum lib. 5. cap. I. dotes fabbatum dicit , non-quod ve- jte f Wmm; E zyvhlegäisgffc.) Objicit,-opinio- xe violarent , fed qmgogl f*.a tacerent, Clltem i 69 hs CAPUT XI. « z 6 Dico autem vobis, qui a templo major eft liic. -eIReg u ] e Mifericordiam. volo, * & 15.22. *7. Si autem fciretis , quid eft : Eccl. non facrificium: numquam condemnaffetis innocentes: - w p 4. 17 8. Dóminus enim elt filius hominis etiam fabbati. Ofez loütïb- /.9. Et cum inde tranfiiffet: venit in fynagogam eorum. 10. Et ecce homo manum habens aridam & interrogaban t 6'- 6.- pr i ;um eum, dicentes: Si licet fabbatis curare ? ut accufarent eum. I . 11. f Ipfe autem dixit illis: g Quis erit ex vobis homo qui fMar. i n habeat ovem unam , & fi ceciderit haec fabbatis m -in foveg;æ : iuä mt. sl D nonne teneþit: & levabit ea 12. Quän-* gi)gi,,. i3 p 22. 4 tavit. —güx ni)fi divinus culfhs excufaret, fa- bati . obfervatic;ni ï)fæf&tendam effe. * cere nom licuiffet , cum effent opera. ]ta enim Chriftus argumentatur . i hi. Quod alterius rei caufa comparatum fervilia ex genere fuo. eít, id cedere debet ei , cujus cau- Joco iti- * . Templo major eff b1c.) Vox. /ie, m fuif- noneít pronomen ; fed adverbium , fa comparatum eft. At Sabbatum yeminem. in Graco enim eft à3s. Senfus ergo comparatum eft hominis caufa : De- bet ergo homini cedere , nimirum ubi cuepit argumenti .eft ; Ginemadmodum fa- cerdotes fine crimine funt , cum in de hominis falute agitur. Juxta hanc häbmfiïïe' fabbatis fabbatum violant , eo quod - expofitionem vó Filius bominis , de €orum opera fervilia templi fanctitas uolibecthomine, & non peculiariter Deznacte d e Chriftointellipgitur. lllud autem, um u excufet , cui per hujusmodi opera feryiunt; ita etiam difcipuli culpa va- Dominus eff, explicari debet juxta phra- lere Lé* cant, quod prefente , & permitten- fim Hebrzorum , apud quos ille di- citur 5y3 £abal, alicujus fei , hoc e templo te.eo, qui templo major eft, quippe eft, Domizu: , qui aliquare utendi jus p r illius Dominus , & in ejus obfequi- jivid - $d um fpicas fricuerunt, (&- grana in habet, ficut. homo , in aliquo cafu, cibum ex ariftis excuflerunt. jus habet vertendi diem Sàbbati in : cyit p 9. Sifeiretis . Ec. . Si fciretis Deum ufum :fuum. o ! qllO 9- Vesit.) Non tamen eadem die, nged&bat; tanti mifericordiam facere , ut illam facrificiis preponat, non argueretis cum Laucs 6. n. 6. dicatur : Fathumeft E difcipulo$ , quod fpicas vulferini, fed autem &X 1n altero fabbato, &c. ,mis eom- otius wüfericordia efurientes profe- Eorum.) Qui prius difcipulos accu- ;erdotiblï' ! quil Y 'Que.remï ni. fayerant , quod fpicas vellerent- g. Dominns enim eff jflz'us bomiais* .JO. dpterrogabant eum.) Lucas. cap. 6. n. . & Marcus c. 5. n. 4. ajunt j.) h &fc.) Probat fe in fefti obfervatione Chriftum Scribas , & Pharifzos in- u fb* difpenfare poffe , quod Dominus fit etiam fabbati , Dominus àutem po- terrogaife. Utrumque verum; Quz- E,ccidant , tcft de re fua, quidquid libuerit, face- fierunt. Scribe , an liceret curare. ,mpo nïmt) Quzrit Chriftus, an liceat benefa- d re. ' Matth. 2. n. 27. habemus etiam (ipbatife dixiffe dominum.: $a564747 propter cere ; quafi dicat , fi benefacere li- boninem fatlum eft , 6 non "homo pro- cet in fabbatis , curare licet- pter fabbatum.. Iraque Dominus eft filuus JI. Quis eriz ex vobis bomo j &$c. ) Scilicet , quod vos facitis, extrahe- äi'fe facet hominis , etiam. fabbati. Cujus loci F' uodw; ententia eft; hominum falucc;m fab- re ovem in fove'famflapfa.m die fab- j tb f 7O EVAN GEL!I SECUNDUM MATTH.. 12. Quanto: magis. mehor e& homo ove9 itaque hcet fab- batis benefacere. L dæm« 3. 'Tunc ait homini : Extende manum tuam: Et exten- 5j dit, & reftituta eft fanitati ficut altera. Tegm 14 -Exeuntes autem Pharifsi ,. confilium famebant adver— dom fus: eum - quomodo perderent eum. Y ^15. Jefus autem fciens receffit 1nde : & fecutl funt eum Z quo : multl, & curavit eos omnes : 1j - 16. Et preecepit eis,. ne mamfefcum eum facerent. quo € 17. Ut adimpler etur, quod dlötum eft per Ifalam ProPhetam d:centem 25. [v 1 La 9. À Ecce puer meus, queni elegl dile&us meus, in quo 29- 42- I-bene: complacuit animae meze. Ponam fplrltum meum fuper & va eum ,. & judicium gentibus nuntiabit. domi I9. Non contendet, neque Clamablt, neque audlet ahqms in plateis vocem ejus : :20. Arundinem quaffatam non confrmget & linum fumi- fias to x fem gans non extinguet, donec ejiciat ad viétoriam ]UdlClum' 21. Etin nomine ejus Gerttes fperabunt. - 9. mp D 22. 'Tunc oblatus eít ei daemonium habens : coecus, & mu- 98 ( tus, & curavit eum, ita ut loqueretur, & videret. Civis 23, Et ftupebant omnes turbæ, & dicebant: Numquid hic bus, eft fillus Dav1d? 245 CA Pha- tl'dl'läS E E . f bati , d multo ma(rls hcebu: ex rnmbo Titntla Rus mlracu]a fua: dlvulgarl vetult, «grotantem fublevare , aut meimbriís ne Pharifsorum zinulátio Tnagis ex- Af ; captum cur.u'e. acerbdrecur, Ael cum propter edndem? T I2. lraque Licet" fabbatis benefatere.) caufam - feceffit ad mare. Maldo-. Qmpr Comy Non dicit,licet curare, ne anfam ac- nat. puta: reddi caufam, cur omne$ cu- cufationis: .arripiant ; fed generatim laVLI'lt quia , quemadmogum "pro- ter fe plonuncmt llceu; fabbatls beneh- pheta: prædlxerac ^ admodum bem- Ad'()erj Ccore. gnus erat , & manfuetus. s., I5. Scjen:) Eorim fcilicet Cogita- A8. Ecte puer menus, 65c.) Hoc tefti- t Ju tiones, & machinationes. momum defumptum elft ex 1faia. 42. WCa Reæ['t. ) Ad mare , ut exphcat llludque eo loco exphcavnmus Tnéttig 17 l;( arc. cap. 3. 7. fecedit vero, & fe |9Q. Cecus , $. pmurus. ) Exiftimat fübtrahit non refiftendi impotentia , Maldonatus. d& nonem ita auditum, Wusm fed quia nondum venerat hora ejus, & vifum ejus lizafle, üt nec audire utin fimilibus caufis . Joannes dicit E 'des poffet , nec vndere ; orgams tamen : 9* & cap. 8. 20. & alibi. corporeis non l«fi;. At 'Tolet. in. C de 16 Pracepit eis, 6fc,) Vide dica Luc. cap. 1. annotat. 31. putat etiam hi, q fupra c. 9. n. O. organa . fuiífe læfa, quod . videtue $ 17. t adimpleretur, &7/) Hoc Ifaie probabnluw Tiejg d teülmomum 1mpletum eft, cum Chri- 23 b:[ms David.) Hoc eft, Mef—- &mos ] lCere CAPUT xi 7i - fab- 24. ! Pharifzei autem- audientes, dixerunt : Hie non ejici 9. 34- daemones nifi in Beelzebub principe daemoniorum. - "Marc. Xæll' '25. Jefus autem fciens cogitationes eorum, dixiteis: KOmne s. 25 Luce& regnum divifum contra fe defolabitur ; & omnis ciyitas, vel domus divifa contra fe non ftabit. - 1 * II.15. kLuc. '06. k Et fi fa tanas fatanam ejici eum quo. modo ergo ftabit regnum ejus? it adVerfüsi'ïfe ;d:ivifus"— i ei',c : XI2T. —47. Et fi ego in Beelzebub. ejicio daemones, ül'i(i/ v'ei'"tri in | quo ejciunt? ideo ipíi judices veftri erunt : * * jeam .28. Si autem ego in fpiritu Dei ejicio . dæmqnfæs , igitur pervenit in vos regnum Dei. ) quo 29. Aut quomodo poteft quiíquam intrare in doæf]um fortis, & vafae fiper ! jus diripere, nifi prius iall*-igaverit fortem , & tunc domum illius diripi*et.- PA ( 36. Qui ! fias toties promiffus , qui futurus eft mniamihi. . Difcipulos in nomine fuai- ex femine David. Chrifti demonia n: ejeciffe- haþgmus — 94. In Beelzebub,) NMide di&ta fupra € Luc. 10. 17. Cäll). 9- 34. » ldeo ipfijudszes vefhri erunt.) Q-;Ia- (.Q5. Omne reghum , & c.) Regna & fi dicat , id, quod agunt ipfi , vos m civifates , & domus , que feditioni- condemnabit , qui in me calumnia- bus, & domefticis diitidiis in con- mini , jd hic uod in illis approbatis.- trarias factiones , & partes fcindun- 29.J» fpiritu Dei. )- Virtute divi- tur , facile pereunt , ut docet expe- na, À | i ?ha- rientia. Non eft ergo probabile, fa- Pervenit z'k vos regnum Dei. ) Vel vetüits tanarn id agere velle, per quod fuum fe ipfum & adventum fuum Chriftus mgïs a regnum deftruatur , cum potius illud appellat regzuz De; , quia initium fuit candett omni artificio ftabilire ftudeat. repni-Dei, & additurn nobis ad illud Costra fe.) ln partes centrarias in- patefecit. Vel fenfus eft: Si in fpi- Maldo- nnqä;cuä ter fe, quod fe quenti ver(i'cglo dicit, ritu Dei ut fuperiore argumento pro- m 310* Adver[nus fe. batum eft, €jicio demonia, ergo ve- L 27. Filii veffri.) Aliqliiinfelligi pu- rum eft, quod & égo , & Apoftoli L tant Judeorum exorciftas, de quibus mei , & joannes prxdicavimus, ap- D.Luücas in ACis A 0&/ teüï- po(?ol.l vap« 19-13- propinquaffe , & veniffe regnum Dei, ,'üiïj/ p mentionem facit. Nam Spiritus fan&tus; qui miracula Qus . n que ejiciunt. ) Al;gumcntu:n efï per nos operatur , noftram przdica- hujusmodi: Cur potius me quarn fi- tionem veram effe teítatur. xiftimat lios veftzos dicitis in. Beelzebub eji- 29. Quomodo poreft quijauam , 8':.' ) cere demonia , cum utrique ejiciàmus? Sententia eft, quomodo poffum .ego cur de me male, cum idem facia- Diabolum de poffeffione fua deturba- inus, de illis bene judicatis? Vel fen- ré , id eft, ex hominum corporibus ojet- in fus eft : fi difcipuli mei, in nomine ejicere, nifi fortior illo fim? videmf meó dxmonia ejiciunt, major ego Fa[4.) Scilicet inftrumenta, belli- demonibus fum, nec opus habeo illa ca nimirum , vel do le&ilem. meüicam- fupgl- j M ejicere àn Beelzebub ; ut vos . calu- - 72 EVANGELII SECUNDUM MATTH. 40. Qui non eft mecum, contr ame eft:.& qui non congre- E ^ - qutfà ' gat mecum, fpargit. - P /Mar. .. 31. 4 Ideo dico vobi s: Omne päccatum, & blafphemia rä-: & f j 3- $- mittetur hominibus, fpiritusautem blafphemia non remittetur. . h 29* 42. Et quicumque dixerit verbum contra filium hominis, re-- - Its 1 L À 2.IC. mittetur e1: qui autem dixerit contra Spiritum fanttum D 3 Omo . remi ttemr ei .nequ'.e in, hoc faeculo; neque in futuro. Ó - -32. Al.l-t Qd z 2 no; gæ: noneff mecum , eomtira me ftus , Ne/zte ',4/i,11quic.," probibere , k,?u?; jtdici Wdici :/27.) Nel fenfus eft : Satanas ,. cujus enim, nom eff contra vos', id'eft, qui virtute dicitis me ejicere dzmonia , eadem, qu& vos, docet, ac facit; etiam- EE fi, demn n0n folum mecum non eft , fed etiam uia vos non fequitur , pro vo- contra me , &non fclum non congre- bis eife non ,videatur , pro vet;s eff , La gat mecum homines in horreum Dei; quia do& firmat. - rinam, & fadta veftra con- " blnfphe $jed eosdem etiam. difpergere ftudet, 00 *j &a Deo abducere. | Ítaque. ex ope- 31. ldeo dico vwobis.) Caufaïis-di- um ( rum diverfitate conftat inter me & &io non refertur ad ca, qus proxi- demonem nullam eífe concordiam. me preceflerunt,*fed adverfum 24. fhus hn diximu '"Nel fenteritia eft, quafi dicat: Vos Hic a0n ejecit daruonia nifiim Beeizebub Queri Pharifzi , quafi judicet indifferentes, principe damoniorum , quod clare pa-. ct ex Divo Marco , apud quem fic - compre & zqui videri vultis, qui nec pro me Y£ Crim fitis, nec. contra me, fed pro veri- legimus cap. 3. num. 28. -4mez dico Cálump tate ; at ne erretis , neC alios deci- vobis , quoniam ommnta dimirtentur fí-- piatis. "Nam etiamíi, quod vos fi- liis bominum peccata CQ blafphemit ,qui-. — £0 gray bus blafpbemaverint : qui. autem Aaf- ^ äþä LOper mulatis, nec pro me , mec contra * * &mpo me vos effe, verum effet ; adhuc ta- phemaverit m Spiritum fantbum , nom. fatum . men ob hoc ipfum effetis in culpa. babebit remi[fionem 1n &reruum * fedl . reus erit aterni delitls 3. quoniam dice- téi. n Vos enim, qui Scripturarum fcien- 9* 4 tiam profitemint , primi pro me elfe bast , [peritum immundum babet. debuiftis , nec ininus peecatis quam Spzritus autem blafphbemia.). Hle«'ai-ï, Ài is peccct, quicum fuo regi adetle de- citur peccare in Spiritum fan&um, & . blafphem 5 in illum effe,qui manifcfta (Jüod q beat , cui eft obftrictus , illum ta- m-il()s men deferit eo temapore , quo illi po- Spiritus fancti opera damoni tribuit. tiflimum fervire debuiffet. Ita e.xpli'- Non remiftetur.) Quia in aliis ple- Qd ( cat Maldonat. Porro notandum eft, rifque peccatis aut ignorantia , aut Véllene qlle qut non repugnare huic Chrifti fententice, infirmimitas , f1non omnino,aliqua . : quod Luc. 9. 5o. illa occafione dixit faltem ex parte , a culpa excufat , t lmlu ominus : Qu zom eff adverfum: vos at im peccato in Spiritum fanctum ni- ls eft hil ejufmodi eft, quod culpam elevare - udate pro volisefl, | Loquitur eniin ex di- fcipulorum fuorüm opinione, qui non poffit. itcaque hoc peccatum non re- Nl putabast pro fe effe, nifi qui Domi- mittitur, ideft , vix & «gre dimit- tCUm num non doctrina folum , fed etiam titür,quia it1 peccare Wnfiguis eft ma- T& üpe pedibus fe&taretur , dicebant enim: litiz, & quia hujusmodi peccatores piitis Vidimns quemdam in uomine tuo ejicien- vix unquam pconitet , ut par eft. - w h? ztn damonia , 6f probibutmus eun,quia 32. Quicumque dixerit "verbum con- éa llpr non (equitur nobi[cnm. Quibus Chri- tra Filium hominis, ) Qualis illa elï. Àj) M - 4 CAPUT Xtr. 73 283: Atif facite 'arborem bonam , & fru&um ejus bonum : v aut facite arborem malam ? ; & fructum ejvus,mlalum ; fiquidem lwlïia« fe- ex fru&tu arbor agnofcitur. Y H 0-d eftis bönä lo c t;etur. 34. Progenies viperarum, quom Q pot ; S qui, cum "ïIfu . Is, 1e- fitis mali? w ex abundantia enim cordis os loquitur. , oD 35. Bonus homo de bono thefauro profert bona, & malus homo de malo thefauro profert mala.- ; Àut 36. Dico autem vobis: quoniam omne verbum otiofum, —cmaned M quod locuti fuerint homines , red/dent rationem de eo in diþ . r qu judicii. eft qui L 37. Ex verbis e t;etiam nim tui;sxjuüifi*ucvabe:ris,'& ex vefb?s tuis cöri— p y0* demnaberis:. * tüi f/l $ 48. Tunc a COR bxlufþ.hemia cap. fuperiore n. 119. Ecce - Quomodo. poteflis. &ona loqur, Be. ) homo 'vorax £$ potator vini, publicano- Non negat abfolute, & omnino pof- [ilis di» rum $ peccatorum. amicus. Fortaífe fe ; multi enim mali cum fint, bona B moxl- lus bominis hoc loco, ut fupra n. g. loquuntur , fed dicit quod naturale , um 24 diximus , accipi poteft generatim , ut quod ufitatum, quod diuturnum eft; Befiæhü quemlibet hominem , etiam Chriftum, fere enim boni bona, mali mala lo- Jare pa- comprehendit , ut fenfus fit: fi gra- quuntur: & fi quando fecus fit, id & yem Ite ve crimen eft innocentem hominem preter naturam , & prater confuetu- s. d calumniari, & morte piandum ; quan- dinem accidit , $ : entur f' to gravius erit manifefta Spiritus fan- poteft. & diuturnum effe non D n qu' &i opera per indigniffimam calumniam Ex abundantia cord! : ) Id os loqui- m H demoni adfcribere ? hoc ergo pec- tur , quod abundat in corde. um nf catum dithcile remittetur , illud au- ;' p 33- De £ono thefauro , &c.) De bo 7 .-tem. non admodum zgre. no thefauro cordis, ore promit bo» j tt* 3 33 4ut facite arborem bonam , &c.) na Arborem bonamaut malam ipfos Pha- ) [Ilc di äö. Qrane verbum otiofum , &c.) Eft rifzos intelligiz , quos reprehendit , argumentuma minori ad majus; quafi um quod cum arbor bona videri vellent dicat, fl de minimo verbo otiofo , vll malos tamen fructus facerent ; aut quanto magis. de blafphemo , quale j eribulte quod cum arbor mala eflent , videri veftrum eft, quo dicitis, me in. Beel- jliis pe- vellent bonos fru&us facere , jubet- zebub ejicere demonia , ratio in die yji, av que aut aperte-bonos effe , aut' aper- judicii reddenda erit; verbum autem ( ;diqll*a te m:los. íta Maldonatus. Vel fen- otiofum definit hoc loco D. Hiero- x fus eft, aut me fimul cum operibus nymus, quod fineutilitate & lo qgen- d s laudate , aut me tanquam- arborem tis dicitur , & audientis.- memm malam una cum operibus damnate, ; noi 1 At cum reprehendere me non poffitis, 37. Ex verbis enim tuis juffifiaberis &c.) Non ita intelligendum quafi fo- j dimil nec o pera mea, par eft , ut me reci- la verba aut condemnatura , aut jü- ,dime piatis. ftificatura unumquemque fint ; multis »ecqï*ïores 34. Progemies viperarum.) Viae di- enim aliis aut juftificabimur, aut con- r &O &a fupra c. 5. n. 7. um ! demh'abimur argumentis . S$ed i:a.-m. Lg illa [/ Bi4. f:a?/ï Com.leach. Z V 1t. x E p [ £VANGELII SECUNDUM MATTH. . 74 p gï8, 'Tunc refponderunt ei quidam de Scribis, & Pharifgeis, m dicentes : Magifter, volumusa te fignum videre: P 2 ambul 2 Ihfr 39. Qui refpondens ait illis : » Generatio mala; & ad u]*-terä d 1gnum quaerit: & fi | Eu 16. 4 : gnum non dabitur ei, Kniüäügnum' o Jonse Lucs. Prophetae. * ngtam 1I.29. .40. Sicut enim fuit Tonas in v entfe ceti tribus diebus ,& 5 1. Cor 1: 22- ? tribus no£tibus, fic erit Filius hominis in corde terree tribus Teq Tonin 0']-0!] & diebus, & tribus no&tibus. * Q T 41. p. Viri Ninivitze furgent in judicio cum generatione ifta, ä j f d : $6. P ]on. & con - lemnabunt eams quia poenitentiam egerunt in præd;ca- 3. 5. tione Jons&, Et ecce plus quam ]onas hic. fatre 42. Regina Auftri furget in judicio cum generatione iíta, Dissseraaens- & condemmabit eam , 4 quia venit a finibus terrae audire fa- »- P R g'- & ecce plus quam Salomon hi C. àt quà Io- » I-' ientiam Salomonis à - 4 1. L. ( 3.eru—'1'AI—1 777 QJPar' ) üt dixi 9. L. a d juftificandos ; & condemnandos eft, ficut Jönas fuit Ninivitis fignum,u multos , qui bene aut male locuti funt, ita & Chriftus Judeis: ille enim fa. P'asq fola ipfa verba fufficiant. &oillo mirando , quod tribus diebus fat, N " Jixerunt. Vide latuitin ventreceti , & poítea vivus tentilfi 9. Refpouderunt.) D aüditet dicta fupra c. II. 25- & ejectus eft , tantam fidem przdica- Volumnus a te frgnum videre. ) Pe- tioni fue conciliavit , ut Ninivitas hl mj tebant miraculum aliquod novum & ad penitentiam converterit , feque a pientia inufitatum. Fole£ant , ait fanttus Hie- fiàm, Deo miffum eis perfuaferit: (ic Chri- ronymus, ve/;m rmorem Elie ignem de ftus morte fua & .refurrectione poft lat À fblimi wenuire , vel im fimtlitudinem triduum, fe filium Dei, & Chriftum hum ( Samnelis tempore effivo contra uaturam verum effe oftendet , agnofcetque tem ; divi loci mugire toniTua , corufcare fulgn- generatio hzec eum eífe Mefliam. . rQ& . pnbres ruere, Gc. In corde terra, ) id eft, medio, feu 3ii 89. Generatio.) Genus hominum. intra. Yi eis Adalrera.) Degener , & a Deo de Multi do&ores Limbum in- vis d * telligunt, alii fepulchrum. ficere folita per peccatum. AI. Viri Ninivite , 6c. ) Quoniam 45 ( Signum uon dabitur ei.) lp fis peten- 6.)] tibus, & quale ipfi volunt ; nam alio- Jone meminerat Dominus , qui Ni- &Q&Ende nivitis penitentiam pradicaverat, con- Difto: ui multa figua edidit Chriftus, feit Judxos cum Ninivitis gentilibus; ANifE frgnun. 7ona propheta, ) Senfus ut Judeornm incredulitatem, & ob- lm a« eft, fignum petunt, quoe agnofcant &em q TE , quo mundo manifefter, non ftinationem hoc exemplo, & compa- us autem 'dabo aliud fignum tale , nift ratione coarguat, illi enim Jonapre- i'at £ dicante crediderunt , & ponitentiam imnortem , & refurrectionem meam , egerunt ; fecus Judzi, licet Chriftus Wo-im tunc ipfi vel volentes me agnofcent , ltenta tunc populi in me credent & ad me pr&dicaverit, & plurima ; clariffim " que miracula ediderit. I)nmm conyertentur. Sic Joan, g. dicitur : "Cum generatioze ifla.) Id eft, con cum exaltaveritis fflium bomtints , tune r nïtug e gogno[cetis , quia ego fum. tra hoc hominum genus. &« ) d - j tat, Cat()tum 42. R'egifm "ufhri.) vReginavSaþa, - ; 4?. Szcnut eni? fïtit Jote: , i CAPUT. XI. 15 ts - 2 43- r Cum autem immundus fpiritus exierít ab homine , * Luc. ambulat per loca arida , qu&erens requiem , & non invenit. I2* hlterä - 44. Tunc dieit : Revertar in domum meam , unde exivi. ; Jong E: veniens ínvenit eani vacantem , fcopis r'nun.dat.am. , & or- natam. Hos. fpiritus f'ecum, »us;-:& 45« 'Tunc vadit , & "aiï'uhdï*fv feptem a nequiores fe, & intrantes habitant ibi: s & fiunt noviífima «aPet tribus hominis iliius p s ejora prioribus. Sic erit & generationi A/h.'u-icï gef—-. £ 2. 20. EM fimze. : ne i&'a',' jjte 46. t Adh u C eo l'oq'ueïnfe ad turbas, ecce mater GJUS .& Lucz. æ.dica- fratres ftabant foris , ,vuq;uæ:]ien te S 4loqui €i. i . 8- 19» z 47. Di- e iftt, Jire fz- de q:ua'—vïd'e q E al dutiek 3. Reg. Io. Amänlfaf per loca arida, & 't;nawwfd.) n. I. & fequentibus. Id eft, per deferta, & folitudines. Cogebantur enim demones ab homi- À Ar'Cllm— Venit a finibus terre, ) Ex Arabia, ut diximus loco citato libro Regum. num corporibus pulfi a Chrifto, ne figum, Plusquam Salomon hic- ) Quafi di- hominibus nocerent, loca deferta, & um f arida petere. Sic Angelus Raphael ; diebus eat , Kegina, fomina, barbara , po- tentiffima , a finibus terre venit, ut EObiz 8. demonem in: deferto- fupe- 3 YiVUS audiret fapientiam Salomonis, homi- rioris /Egypti religafie dicitur. nE dict*. nis mortalis- ceterorum fimilis , fa- - Ünarens requiem, U mon invenit.)) (ioivitas Quia nimirum nemini nocere poteft,. pientiam utique humanam, non divi- fequea nam, quam miraculis non con firma- in quo demon fuam quafi re quiem -,——/ & ic Chri- bat. At ]udet & Pharifzí, viri non voluptatem conftituit. - : Qne po. folum dosti, fed doctores legis, veni- "hiftam 44- Faeantemy, fcopzsanundatam, 6 entem ad fe D'ominum , filium Dei, Habitatore Deo carentem flagitiis joetque & divine. fapientim thefauros. ore mancipatut m & ad excipiendum prio- (ltam. - fundentem , inaudiraque miracula co- rem hofpite m paratum. hominem. pec- $ o feu yam eis facientem, contemnunt. H«xc catorem. bym U* vis eft comparationis, & antithefis. |48- Afmit feptem alies, &6c. . Nihil. 4 Qwnz autem bmmundus fpirritus , aliud fignificat. quam eos, qui boni ;.uonizmi €c. ) Ideo videtur Chriftus dixifle, ut. fuerunt, fi quando contempta divina u N- oftenderet pejores effe. Judeos , quam gratia mali E ant, peffimos fieri fole- fi nunquam Dei legem, & cognitio- re, quafi pro:uno' fpiritu imimundo ,. 31'1!9'00*". nem accepiffent. . Cum enim per lIe- milibUS; feptem in. illos ingrediantur. Porro /& o em diabolus quodammodo àb eis feptem. Hebrsorum confuetudine pro: ejetus effet ,. contempta. D«i gratia multis pofuit, certu compte digni fa&ti füunc ,. utfeptem in eos pro incerto.. * 1 mv numerumt prqs o pree uno immundo jreatam fpiritu fplritu'si in gre- Novi/fema. ) 1d eft, pö&*fe-'me-lä- Chritus derentur.. C blomundus fpiritus. ) ) lea ap p&llätur : P46 . Frarres. ), Id V.eii,. cognati» pro» pinqui. wmima; dzmon ob peccati labem, qa inqui- Srabant fdriif'. natus eft ,& quia homines ad pec- y Fi*eqilentii'a- audito- eüa o catorum. ll'orudgsw vfufcip«iendas. follici- rum Chrifti exclufi, ut patet ex Luc- tat, 2 /8,0 20'-' ": SAPK 1 76 EVANGELII SECUN*DUM 'VIATTH 47. Dixit autem ei qu1dam Ecce mater tua , & fratres tui N L forls ftant quaerentes te. (icem 48- At ipfe refpondens dicenti fibi , ait : Quae eft mater 7À mea , & qui funt fratres mei? foffoca 49. Et extendens manum in difcipulos fuos , d1x1t Eccg 9. / fnater mea , & fratres mei. Qum, 5o. Quicumque enim fecerit voluntatem Patris mei , qu1 ( m Coelis eü ipfe meus frater, & foror, & mater eit 1] Q APUT XIII. loqueri TF ! Sedem* in tavicula proponit turbis parabolas [eminantis ,- ac giza- Ityfter 15 | üorum, quas etiam difcipulis interpretatur : item parabolas de grano finapis , de fermento in farina occultato , de tbelauro , & tion h: margarita imventis, de reti in mare miffo, quam parabolam etiam declarat : * &adi docens ín patria , ait propbetam won e[je fine. u 141 bonore nifi in propria . patria. audle illo die exiens Jefustle domo , fedebat fecus mare. ebms a Mat IN 2. a Et congregatae funt ad eum turbee multee , ita ut 15.] 4. I in naviculam afcendens federet ; & omnis turba ftabat m Luce &, httore 9. 4 4ltityd Et locutus eft eis multa in parabohs, dlcens Ecce exut, tem, L (: . qui femlnat , feminare femen fuum. 6 &j 4. Et dum feminat , quaedam ceciderunt fecus viam , & 0837 j fen venerunt volucres coeli , & comederunt ea. Wina tor b Cn; s. Alia autem ceciderunt in petrofa, ubi non habebant ter- Ciylum ram multam: & continuo exorta funt , quia non habebant 6.. Sole b Qu alntudmem terrae. AX Ctat P gnter 47. Qu« eff mater . mea, &c.) Non D In parabolis.) Similitudines ufur- qummt, "gnatris cognationem negat, fed fpiri- pans, & fermonem, qui aliud fonat, b tüalem praefert. aliud. fignificat. nls II SO. Serer, ÉT mater. ) Id prop ter Qul femisat.) Periphrafis agricola, focmmas dl&um eft. * fholis d At / Ó entíooy , feminàáns, id eft, femma- qum dl m re folet. Ta ut tn naviculam afcendens jä- 4 Ef vmerunt -valm'res ezli , ö'c ) 2j deret. ) In naviculam: afcendit Quod in via, five femita campi ce- Ualer ne a multitudine opprimeretur ; & cidit cum .expofitum fit, nec inter 15 qui Ug f ut omnes auditores ante confpectum Do- glebas lateat, facilius ab avibus cocli dlgm El'am fuum,& in fe intentos haberet. involantibus excipitur , & comedl- inus enim tantam frequentlam non tur. caplebat, ut apparet ex cap. fuperio- 5. In petrofa. ) Terra pems abün- 'f eft IQS& re n.4 dante ) d A hi plus l ; X CATPUT XIL 77 F65 tul Ms Sole autem Orto æftuaverunt * qma non habebant ra- dlcem arueruünt. fna;et " Alia autem ceciderunt in fplnas- & creverunt fpinse,. & fuifocaverunt ea. Ecce 8. Alia autem ceciderunt in terram bonam : & dabant fru- &um, aliud centefimum, aliud fexagefimum, aliud trigefimum. QUi 9. Qui habet aures audiendi j audiat. IO. Iï.t accedentes d1fc1puh dixerunt ei : Quare in parabohs loqueris eis ? & II. Qui refpondens, ait illis : Quia VOblS datum eft noiï'e [ 94 . myiteria regni coelorum : illis autem non eft datum. J a d 12. ?. Qui enim habet, dabitur ei, & abundabit, qui autem ZInfr. 25.2g- ),8 . mon habet, & quod habet, apferetur ab eo. 13. Ideo in parabolis loquor eis: quia videntes non vident; N & audientes non audiunt, neque intelligunt. l 14. Et adimpletur in eis prophetia I(aize dicentis: « Audltu clfalæ , audietis, & non intelligetis, & videntes v1deb1tls " & non vi- 9. 9 M r — debitis. late. 212. Ya u 15. Incraiï'atum efc enim cor populi hujus, & aurtbus gra- Lucæ ^5 viter g. 104 abat Itl 2 " "ltitudiaem. ) ld ef"t Profundlta- -Joan. tem,. meretur ; ei qui non habet, etiam fi 49* g exllb quid reliquum eft, auferatur, quia AG 6. äj?uavcrunt, &. ) . Exawuart- indignus eft, ut habeat. I8.28 905, ferhinum recens natorum ger- I" thente: mon vident. ) Id eft, lmy&' mma torrefacta funt. !^ Rom cum mlracula, certiffima eorum que 1. 8 g. Ceuzefimum , &c.) Pro, cente- dico argumenta, oculis fuis videant, nt tf* cuplum fe*(a"ecuplum, trigecuplum. & auribus audiant , nec intelligere, 9. Qui babet aures audiendi, audiat.) nec credere volunt. In penam ergo 1bebmt Excitat auditorum ítudium , ut dili- 6, S0€ incredulitatis illis obfcure loquitur, genter parabole fignificationem in- quia dum quz perfpicue , ac dilucide qulrdnt. Vide di&à fupra cap. II. 1llis dicebantur, intelligere noluerunt, s r 5n. 15. illad meruere, ut ita illis loqueretur, ud follïtt II. æm volis dztum e/f, &$c. ) Apo- ut etiam fi vellent , intelligere non olis datum eft noíffe Dei myfterm, polïenc. ] 100121 uia digni erant, quia mcelhgere, quia Anditu audietis, &fc. ) Sumptum eft femind" —£redere volebant , .quia quzfierant, hoc ex cap. 6. lfaie n. g. ubi etiam tamen j, & t habet. D. Marcus cap. 4. Io. illud explicavimus ; Citatur llss autem non eff datwm.) Quia cum hoclocoj ixta LX X. interpretationem. p C credere noMent, atque intelligere, in- Non "videbitis.) ld eft , non intelli- 3C n tet digni erant, quibus myfteria regni ccc- getis , .aud: ebant Chrifti predicatio- ipus &t li nem , videbant miracula , fed . fine lorum explicarentur. coined 19. Qui babet , dalitur ei.) Senfus Ífrucu, quia non cap!ebemt V eft, ita pleluque fieri folere, ut ei I5. Incra[[-tun.) ldeft, induratum. . qui plus habec, plus detur, qma plus Svrus habet, Nnäe afufum. 7 79 EVAN GEL«IIS-ECUNDUMq M»A.TT'H...* nt viter audierunt, & oculos fuos clauferunt ; ne qaando videa a oculis, & auribus audiant, & corde intelligant, & conver- E. tinoo. tantur, & fanem eos. 2 —— 2 . b 16. Veftri autem 9eati oculi, ciai*æyiïdfent,, & :u'ifres veft"reyej-,' [ i, quia audiunt. * Q ve rE — Bo a Luc. 17. d Amen quippe dic o vobis, quia multi prophätæ, & D A. um TORENES audi 1924* jufti cupierunt videre, quae videtis, & non viderunt; &Aäalh-, m dire ,. qu&e auditis, & non audierunt. , qm'den 19. Vos ergo audite parabolam feminantis : . tnpdin 19. Omnis, qui audi: verbum regni, & non intelligit, venit !t malus, & rapit, quod feminatum eft i.n,cQ.rdg ejus 5 mc eft , d reg qui fecus viam feminatus eft. - qgto f 40. Qui autem fuper petrofa feminatus eft, hic eft , qm H EE accipit illud : :. verbum audit, & continuo cum' gaudio H fppcï | L . fe : poralis. 21. Non habet autem in fe -radicem. : d eit tem ä j [ --—Fa&æ j l inàpnam Càm, vo 4uri£n.c.) Scilicet ,. —m;entiis. Si,c fos, quod parabolam.non .üicgliæ.iif- i 5d df fent, cum primum. audierünz , nerci- etiam eculos intellige. E. DUS t Graviter.) Scilicet, more furdaftro- tis parabolame hanc ,, 6 quomodo: omnes 1 i ? FOl þ szums garabolas cognofeetss. 2 quafi dicat. S& h . lium, Clanferunt. hanc, qux omnium: eft facillima, nomn &ring. Chrifti. . ) Scilicec,, lumini" do- intelligitis , quomodo: alias, quz dit- Scandg] ficiliores funt, intell . tis ? - j dem (s 16. Ouia vsidä(zt',. &c. ) ^ Chriftum . tüto dilo ; ^ vident, & ejus p Ig. Verbam regni. ) vangelium. 5 unt. gædicatio.n,f:m. audie Non intelligs.) Non recoudit alte D RU mulrJ 17- Multi prapheta , 88 juffi . &c. ) in: animo. , non. fovet , non medita- p'nim fe .Xauc. Pfo. 24. habet sez/ti propbeta ,. tur, & quafi terra. Cordis. fui tegit z "liisd veges. . INominat nobili /fimas quasque: nam non intelligere non femper culpa eít, hic autem. culpa notatur.- X fie feen] perfonas ,. queque digniffimz fuiffe N prater te videbantnr ,. qu& Chriftum. viderint ,; Maíns. , O' noneos, ma lignus; «di*aï-; Othines nectamen videre potuerunt, quo ma- bolus, ut fupra cap. num. I$. & C& alibt- gis gratiam, & felicitatem A poftolis. ) Wüthem a.Deo coaceffam, commendet. Hic eff qui fécus viam [&minatus eff- 14 Non- videraunt. ) lWNon h&c omnia , Id e(t, hic eft finilis agroy. & terre, nec: ita clare intellexeriont , nam. ut quz fecus viam dura eft, praetereune : üg, Tl tium calcata veftigiis. 23' IMP; air D.. Paulus ad. Hebr. II- 13- 7»- £. za. felem, de; untla [unt. omnes iffa mon ac- Qo. Cmm gaudtia acc ipiz.y Sig;nifïïcat Witam [ ceptis repramzt/fronsbus , fed. « longe eas hujifce auditoris . levitatem , nullt enim. minus conftantes aliquando etfe: hij afficsentes, U5 falutanzes. Mide L.Pe- M tb i.IQ RI. folent, quam qui iqid.o. maxime vi- 39« atudite parabolam. 5 1d. eft, ejus dentur ardere.. difq gmütag f fignificationem ;. jam: enim parabolom: 21. Radicem. ) Conftintiam:, E *nt habet alte impreffum verbum . Dei , alias t N W audierunt. Vlarcus cap. 4. I3. indi- ef qgi non habet terram m.ul-tam.,-, id efl. cmtefl lt gan; Apoftolos a. Chrifto fubreprehgn- T CAPU T "EL 79 w mdemt aCta autem tribulatione & perfecutione pro pï.e . f v'erb,ux/h,Acgn- tinuo fcandalizatur. . UER d 22. Qui autem fesninatus eft i H fpinis, hic eft, qui verbum ehz, T "folicitudo ízeculi ifius, & ffallacia divitiarum fuffo- cat verbum , & fine fru&tu efficitur. . RE E 23. Qui vero in terram bopam fem! natus eft, hic eft, -.qui' audit verbum, & intelligit, & fru&tum affert , & facit aiiud ; &.Aa.lä- | 1 uidem centeíimum : » aliud autem igxageümum , aliud vero trigefimum. . , venit 24. e Aliam p arabolam prdp-ofuïtiilis, dicens: Simile fa&tum « Mar . L PA eft regnum coelorum homi ni, qui feminavit bonum femen in * 26. agro fuo. 3 4 i 25. Cum autem doi"mi,rent hömines, venit inimicus ejuä, & i qi : fppe;j fetni;ilavit zizania in ïmefdio!tritici, & abiit. po us 1 26 Cum xagefimum ad viduas, trigefimum ad — magnam, profundamque , ut ita di- cam, voluntatem. conjuges referunt. Alii aliter, ver- m Sed eff temporalis, ) id eft ad tem- bi gratia, centefimum ad martyres, n: " nf]?l" E pus tantum durat in eo f'atu. fexagefimum ad virgines, trigefimum ad viduas. Vide Maldonatum in 77 0?7,1"ef Proprer verbum.) Propter Evvange- dicit. 9F lium. hunc locutn. Jjmay 001 Scandalizatur. ) CZldif, id eft, fi- 24. Simile, 6$c.) Quafi dicat,/*fi/mile dem deferit, & a doctrina, & infti- quid accidit inregno cclorum, id eft, tuto difcedit. . D in Ecclefia. 'l'ria in primis hac pa- ecfium 29. lm fhimis. ) Qui in terram qui- rabola fignificare voluit . Chriftus. dem multam, & bonam , fed i Primum in Ecclefia non folum bo- o,dit at d fpinis num femen, id eft, homines bonos, ü medm' plenam femen excipit. f vgr Selicirado feceli. ) Pe r fOlici'tudi.- fed etiam malum , id eft , homines nem fzculi fignificat quidquid in illo malos effe. .Deinde fe non effe mali uper C'J!Pæ reter regnum Dei, magno ftudio feminis au&orem, fed boni ; malum Ur 3 - Poftremo us U* 1 omines quzrunt, honorem, divitias, a Diabolo feminatum. l. ^ Xc. & quidquid a querendo Deum malum femen quod a Diabolo femi- ho:ainem tardat. natum eft, fe patienter usque ad mef- fem laturum eife; nec ftatim eyulfu- T e f - Fallacia divitiartan.) Fallaces divi- d & tery — tiv , multos enim decipiunt. rum. Q5. Cum autem dormirent homines. ) græteïeun' 25. dnterram bonam.) Etbene etiam Noéte éoncubia. Italice diceretur, cultam , fubactam , & purgatam. Cum gipift quando rutto 11 zondo dormiva., " nü ]i Intelízgzt.) Mledicatur, exercet. prepofiti- Ecclefiz negligentius age- Miud quidem centeftmum , 6c.) Si- rent, yel Apoftoli mortui effent, ut r ndo tff Ü (le g vt* gnificat finzulas feminis menfüras, altas D. Aug. interpretatur. '"'centenas , alias . fexagenas , 4nimicus ejus. -Diabolus. j0 alias tricenas afferre. " Apparet hinc, Zizamia.) Lolium, & herbas fege- mam ! efía meritorum gradus. tibus noxias. um pity Interpretes Mglos ho'ming:s inj:el- m j i centefimum £ru&üm ad virgines , fe- ligit. l 80 EV ANGELI SE CUNDUM MATTH. 26. Cum.autem crevilfet herba, M & fru&um feciflet : tune apparuerunt & Zzizania. - Cclont 27. Accedentes autem fervi patris familias , dixerunt ei: fulis tt Domine , nonne bonum feme n feniipai'ci in agrotuo? Unde H ergo habet zizania? , us homo holc fecif. fine 28. Et ait illis : Inimic - Servi autem di- 3 xerunt ei: Vis, imus, & colligimus ea ? tem: / ïg 29. Et ait: Non , ne forte colli nf fimul cum eis, & triticum. gentes zizania, era'di'cetis 36. 1 30. Sinite utraque crefcere ufque ad meffem, & in tempore fUnt a meffis dicam mefforibus : Colligi:e primum zizania, & alligate lm 2x ea in fafciculos ad comburendum in horreum meum.. : tri;icum autem congregate - A eft Fil f Mar 31. f Aliam parabolam propofuit eis dicens: Simile eft re- ! 4- 31- gnum coelorum A,uca. E. , fit, nul n agro fuo; grano Gnapis, quod accipigps hqmo-: feminavi " tam rem 13.19- Maju 32. Quod linimum quidem eft omnibus feminibu.sxg .cum . d'oribus autem creverit, ma ] us,eft omnibus oleribus | , & fit arbor, ita maram | | illiuse M w uüt vvolucres coeli veniant, & habitent in ramis ejus. X lat 33./A':liam - ïl Otnifs predii, 36 Éondum. Cum kfpicam "dX Mefaribm.') fAngelis, 'ut explicat converf. r ana protuliffet, cum Ecclefie mini- Dominus eodem numer. 34. h ri malos bonis admixtos eíle; ex - Cosig,te primum zizania.) ln mundi f Apoft Vérunt parvis eorum Aa&ionibvus. deprehendit- fine, & confummatione fzculi, cum j* n ent. meífis erit, zque boni , & mali col- TWeng & 298. Vir imus,. & colligimns ea.) Pro, ligentur, hi flammis zternis addicen- Wüdenc eamus & colli j amus. Hisfignifican- di , illi in 2ternam beatitudinem in- E tur ardentes aliqui. Eccclefig miniftri, ducendi. Sed in paárabolis multa di- mcremm qui malos de medio tolli vellent. cantur, non ad fignificandum , fed 29. Ne forte colligentes zizania, &c. ) ad implendam narratione:n, non quafi: Wiey, Ne bonis noceatis , dum malos ftu- C FnyIQl parabolg partes, fed quafi emblema- WKP,J- drä detis e tedio tollere. Adde eos qui ti, & ornamenta; non quod unicui- mmm zizania , & mali funt , xnon'n.unquam ue particule fua. apodofis reddenda bonos fieri. Non vetat. Chriítus it, fed quod cum illis adjunctis ita d aliny;, hereticos e medio tolli, & extremo T )dl ea apud homines fieri foleant. ttnf, Ts affici fupplicio , qua de re videndus Horrezz. ) Calum. hoc loco Máaldonatus. Vide etiam ; 31« Grano ffnapis.) Propterea Evan- Y H m,l 1 placet, qu& late de hoc argumento gelium, & ejus predicationem, & . Ply(,'m difpütavimus lib. 2. Hiero Tiüm i 3. polit. od fidem grano finapis conferet , uia ? femen hoc cum parvum fit.initio in Ali 3o. llxqu t ad meffem. ) . Meffis v;ra ingentem magnitudinem crefcit, ut ex- Qu [ar o Temmatio - plicat fequenti. verficulo. D at , faeunts c;[;*'?- ut dicitur in- fer T fra n. 39. 7 :32. Mini,:num.)' Scili(.fec propor;iq-' ! /' cum CAPUT XIL 8t : ; fune ; - /.53. Aliam parabgi)lxalm* locu'us eft eis.. g Simile 1ebfï regnunt z Lue s ccclorum fermentos quod acceptum mulier abícondit in faringe !3* F* j ei: ] »lr fatis tribus j donec fermentatum eft tatum. Une d- 34. Hzec omnia locutus eft Jefus in para bol-,i/s, ad turbas*, & u- fine parabolis non loquebatur eis.- . : tmd- ] p* a 35. Ut impleretur, quod dictum er af'.Päf Prophetam dicen- ^ Pl tem : ^ Aperiam in parabolis os met adictis. a confüitutione mundir. Im; eru&abo abfcondita 77- ? ! 36. ; 'Tunc, dimiffis turbis ; , venit in domum , & aE&eifeä ; Mar. empore runt ad eum difcipuli ejus, dicentes: Ediffere nobis'Bárabo. * 9* aligate. - lam zizániorum agri. * * prem D 37. Qui refpondens , ai t illis: Qui feminat bonum femen , eft Filius-'hominis;- * TI 38- Agfr ne, nullum enim tam p bís partes, donec totus orbis hujus 'eminavitï | . tam reur producit. S fermenti vi, & acrimonia corripere- Majus eff omnibus oleribus.' )'"/In Caiï- tUr. Dicit fazs zribes, tantum s; Cum 7 enim fimul mifceri folitum fuiffe col- d*oribus ením locís longe fupra hu- bor, 1fà - magam ftaturam affurzit, ita ut ubíi ligitur ex fimilibus Iocis Genef. 19. 6. w illius copia eft, filva fpeciem referat. Judic. 6. 19. 1. Reg. 24« - lta mt velucres cals ventant, &c, ) 35 Ur Pmpleretur. ) ld eft, ita ut ímpletum fit ; neque enim hoc loco, ,S.Aham p 7J Hoinines magnis, & excelis inpenits — prediti, ue philofophi, &c. ad fidem Ut , caufam fignificat, ob quam Chri- converfi, qur in umbra Evangedice tus per parabolas loqueretur. T explicilt?ä & Apoftolice docrinz requiem que- | Per próphetam.) David Pfalm. 77.2. verunt. Aperiam imparabohs. ) d eft, lo- )4'111 ao sculi, cum 38. simile eff regnum calorum fer- q'ar parabolas, infígnes, memorabi- mento, 6c.) Hxc parabola idem quod les, figuratas , propheticafque fen- ( mdi Q precedens fignificat, videlicet EcclIe- tentias: jg addictte Ernuilabo abfcandita , &oe. ) Problema- udme m n fiz, & Evangelice glo&ri*næ: vim, & incrementumt. : £2, ut eft , in Greco EXX. virorum; ; ml d e L. Maüulzer, ) Res.de uf A : ge'rt";fftf-, Ait &nigmata , fententias involucris qui- kfdüm ') Chryfologus ferm. 99. Vir im agro , nonq busdam tegentes res arcanas , fteriis plenas. my- ( embleae Jfinaprs arborem ferit , domi, mnulier fer- qinicule Trentng. procmrat , 65 panes preparat 24 conjfifmib*n'? euuds. ) Repetens od alimonia. Quia virum foris expedlat fcilicet ab initio liberationts a fervi- j f ddendt laber ; intus wmulerem do tute /Egypti, immo ab orbe ipfo con- djun&is i nïzgfim cura eonfiringit,. 8c. dito. . Hic eft fenfus Ioci hujus Da- ant, Satis tribus. ) Satum eft tertía pars vidici , quem Evangelifta ad. fimilem Ephi , continetque modium Roma- fenfum accommodavit, ut placet Mal- yro Ea num. Satum ergo, & modius zqua- donato, vel potius illo ufus eft im zuoncm D Tia funt, perinde ac Metreta, & Ephi. fenfu myftico, cut n dicat in Chm(ïo feret y qU A Aliqui fato tribuunt fefquimodium. impletum effe. (j imitio ! In tria fata, five menfuras immiffum 36. Ed;ffere. ) ld eft, explica. ;rcfcih j T. eft fermentum, nimirum in tres or- : ïz »Fi'l-im'« hominis.) Chuüftus. p T x.;ä/v mm Cow». Mizoch. T. VIK. 82 : EVANGE,—LI.I "SECUNDUM MATTH. * 5 38. Ager autem eft mundus. Bonum vero femen, hi funt - RHhiregni Zizania autem, filii fünt neqdam. Quee kRApo diabolus. k Mef- r 39. inimicus autem, qui feminavit ea, eft (it ott I4I5.fis vero , coníu ^ funt. mmatio fseculi eft ; Meifores ; ïautern*v -Angeli j 4 G 40. Sicut ergo colliguntur zizania , & igni co r.hburtïmt'up; fic erit in confumma:ione fzeculi. ; . 41- ,Mittet filius hominis Angelos fuos, & colligen tde regnp ; dutts p ejus omnia fcandala, & eos qui faciunt iniquitatem. 42. Et mittent eos in caminum ignis. , Ibierit fletus : & [ pit a'[t ftridor dentium. * 4 Sap.. 43. ! Tunc jufti fulg " dosrode 3: 7-. ebunt ficut fol in regno Patris eorum., , 3n ui habet aures audiendi , audiat. - ii ap. 44. Simile eftregnum coe'oram thefauro abfcondito in agros uem qui invenit homo, abfcondit, & pree gaudio illius va- B fni m illum. : DO'V'A) | " it, & vendit univerfa , quae habe;, & emit agru i J $5 1 45 Iterum : tranf;it 38- -Age;'- ejl mundas. ) -.Dicitlvlr Qui babet aures audiendi, au diar. ) *X 5 mundus, ne putarent difcipuli in fola Vide dicta fupra numer. 9. — 4 —— 44 Simile eff regnum celorum . the- Judza, ut ha&enus, fpargendum id fe- mnen. fasro, &c.) Regnum cclorum, ut in A oU quin fuperioribus parabolis pro fide, Evan- ebeit , Filii regni.) Homines jufti, qiii-bus celefte regnum paratum eft. gelio, Evangelica doctrina accipitut , 15 d Filij nequam. ) ld eft ma li fcilicet eoque dirigitur hzc parabola, ut often- Non lio diaboli. Grgce T$ mo»7e8. dat, quanta fedulitate, & diligentia CælOmm ia j?mz- illam quarere ; & TCl par 4I. Coliigent de regno g'm 0m2 inventam qglan'fi - dala.) Scandala vocat eos, per uos facere debeant. LY ld thef fcandala venerünt, id eft, filios Dia- Thefauro.) Rei, qu& aftim ari non & fed boli, qui zizania funt, poteft. Qui enim tantum habent pe- f'iïämim( Ef COJ.) PtO, id CR, GOS. cunig , ut numerari non poffit, eos : Calorm Qui ra- thefaurum habere dicimus,. Qui faciunt. imiquitatem. ) 1 ng?qüærl vis ftudiis addicti funt, & kfgelerirbus, al fcondito.) Quuia afeculo non erat ; älnyem fiagitiifque ferviunt. auditum. Loquimur Dei [aprentiam , Oi ve inquit D. Paulus 1. ad Cor. 2. 7. / erni. 49. Caminum. ) Fornacem iigui»s ih- myflerio, qua atfcondita efly quam pra- Mdfgar C08 - Srridor dentium. ) Explicatum eft deflinavit Deus anute jk;üla 4 glariqm z A)pel Dellum hoc furra cap. 8. numer. I2.- aoffram. RA -43: Tesc.) Scilicet in confumma- Invveni:. ) Präteritugn eft e'vg»a)v, fiþ M. etiam , abfeondir, fxevi. tione fzculi, cum juftis merces fbono- Inventi thefaurü T Oa rum operum tribuetur. Pra gaudio.) &idluy, Sicut fol. ) Sic in trans ägüfa tione Emir 4grum ilum. ) .Non figvnifï.cac pilos Chriti, qug fpecimen quoddam fuit emendum Evangelium , 'eratis emm, lorig coleftis ; fplendzit facies ejus inquit , accepiffis , gratis date. cap. IO. - freur fol, infra cap. 17. 2. 1 hi &t .8. fed fïgnificac tanti «ftimandum - ^ i CAP -U— F XHL $3 TM Ori, 45 Iterum fimile eft regaum coelorum homini hego;iat - quaerenti bonas margaritas. k Mef- -.46. Inventa autem una pretiofa rnar / garita, abiit , & vendi- dit omnia, qua habuit, & emit eam. Angeli 4T. lerum fimile eft rtegnum ccelorum fagenae miffze in fna're, & ex omni genere vifcium congreganti: * * rüntgr-; 48. Quam cum impleta eflet, educentes, & fecus littus fe- dentes, elegerunt bonos in vaía, mal.s autem foras miferunt. eTegmo 49. S'c erit in confummatione (zeculi : exibunt Angeli, & m:& feparabunt malos de medio juftorum. so. Et mittent eos in caminum ignis : dor dentium. ibi erit fletus; & ftri- eorum. 51. Intellexiftis hzec omnia? Dicunt ei : Etïath. n agn0 p $2. Aitillis : Ideo omnis fcriba doétus in regno coelorum , E fimilis eft homini patrifamilias , [ius V&* : qui profert de thefauro fu/q- m nova, & vetera. , Tierom $3. Et fa&tum eft, cum confu mmaffet ]e*fus parabolas iQas, m tranfiit inde. L25 eS 5j m Et 4:;;&& ) p the ut qui invenerit illud,&iihil non facere illos xterne feliciæti& compotes fu- : debeat, ut illius compos fiat. turos. - 48. Educemtes -) Scilicet pifcatores. , bv - A8. Simile eff bomini negoriateri. ) ANon homiui, fed margarite regnum $O« Iz c4mi;zfzm £n, €c.) WMide ut odete Ts cclorum íimile e(t, ficut in prece- fupra n. 42. diligenta 52. ldeo ,. &.) Quafi dicaa-, quia denti parabola nori homini invenienti, intelligitis , fcitote omnem fcribam , fed thefauro invento, coimpáratum eft : fed fenfus eft, idem accidere ín id eft, do&torem feu legis peritum; jmari 102 inveniendo , acquirendoque regno in regno celorum proterre de the- bent p* fauro fuo nova, & vetera. Vel fen- celorum, atque fj quis mercator bo- offit, o nas querens margar'tas, una pretio- fus eft, quandoquidem regnum colo- fainventa, abeat, & ut illam emat, rum theíauro fimile eft,' debet omnis y non em- s fcriba d C , omnia vendat, &c. illo proterre. octus, & nova, & veterà ex j ,'gnfid"f ] oMargeritas ) Maey & O. '7. in Italice I» regmo, & ) du Greco eft., g Pfl drecos liemem fignificat. eg TÓy Da01N£a) , in regnum, ideft, äp*[pelïamus , Perla. * j L. doctus ad regnum celorum pradican- , j ; 47. Szmile df reg "m iæ"-lfomm f«ge- duma Vel, qui aptus eft ad regnum 24, 6c. ) Significatur hac parabola fupthh f homines in. Ecclefiam in- colorum, id eft, ad Ecclefiam, qui non omnes doéctrinam habet " greffuros , quemadniodum necomnes üït"lv' j i.d(i)n'eam' ad Eccle- fuurt: jfces fagena capiuntur.. Secundo. ü 1 aificit effe in Ecclefia éx omni gente , ac Täe]:iur&. ) ) Id e'fï::rd-fe ceyl"Ixa-kpe-xþï-a'rïayu.' 4lií A Nooa, 6f verera. ) Quafi dicat , matione, & boris permixtos malos, jo a jmid? " he:g &ternis fupp?mm 4?ï?dica9?9.sv omne genus ciborum , feu Jl:erum.qvïi-;k - -— OEVAN (:FLII SECUNDU'VI MATTH 84 mMar 4 !t $4. m Et veniens in patriam fuam, docebat eos in fyna,qogls 6. 1 eorum , i: a ut mlrarentur, & dicerent : Unde huic fapxentla fth P gbï L"Læ " hac, & viituies ? *joan $5$. " Nonne hic eft fabri flhus ? Nonne mater ejus dicitur pofmt ; 4. Di 6: 42. farna, & flatres eJus ]acobus , & ïofekh & Simon , & uda& s H 56. Et forores ejus, nonne omnes apud nos funt? Unde proph 6 Dic ergo huic omnia ifta? 57. Et fcandalizabahtur in eo. ïefus autem. dïmt eis : Non j & l eft propheta fine honore, nifi in patria fua, & in domo fua. 1. Un $8. Et non fecit ibi Vlrtutes multas, propter mcreduhtatem . poftulaf 1llorum. ^ $ At dlfco Q CATPUT XIV 9. Et €05, Qu Caþut jfocmms datur puelle faltatrici : lefus qumque irorttm millia iu deferto quinque. panibus , & duolms pifcibus fatiat , Jub- Bu n EUA latis duodecim reliquiarum copbinis : C Juper mare ambuldm' ! chufm fs difcipulos tempefTate agitatos conformt Petrumque a [ubmer- - Perbmm, N fione liberat : im ferra Gene[ar variy curantur lon-- [ tlam, virm -- j pum, B. guores . 1a&ly. ve[Himenti ipfius.' Chnüp .eMar * IN a. Mlo tempore audiyit Herodes tetrarcha famam Jefu,.— des abfcns t dition; | Lucæ . 14. Q.Et ïa Cgem ; JOunnem j g d tx neg.elïarlarum, figmfïcw autem 57, Scand lizabantur, ) lic[ïc xo&en- . Chriftus doctorem Eyan elicum de- debantur in eo ; fcilicet ob gener.ts -R yeni ber& effe, oinni genere d. o€tring in- humilitatem, ïlthh 2 LT ftructum, & virtutis, ut poflit om- nibus fdr.lsfacere Quafi dicat : N prapacm ftve . bonore , 3'6') nusquam ef'c minus in Htt gF UCds C 54. Patriam /imm ) Scilicet INaza- honore feu contemptior , quam m reth. atrla, mdtm j f£ Mzrarenmr ) Oct ÉxaNrTTSODuU, 59« Fartutes. ) eracula, Prlma ! lqmt, £0 $fa. ut obf upefcerent, miracula fpcmenubus plura non in- qu 14 Tüany SIponderi Virtutes.) Potentia, & faCult'is mi- geffit, ne yilefceret divina liberali- Ti p raculorum patrandorum tas ; & n6 cives Iul gzavxons culpz S5. Fabri flims. ) Quidam putant rei fïcrent; ferrarium fuifle, ahi llgnarnum, quod & de pe, verius vidstur, t l amlnum ] Erodes Tefmr:/m. ) Vlde dl&ä I, "hune M [ Fratres eju:.) ld et ) cognatl, fupra c. 2. u ,J4cobus.) Scilicet minor.. Tetrareha, ) llie dxcmur Tetrarchzg tht las $22102.) Scilicet Chananzus, fïve qui dirionis alicujus, aut. regni qu àr- al vid: Zelotes. /fam partem poffidcbat. Iu p j«4as.). QUI eü Thdddæus. F(mm 7&jv-) Mmum tfam fero jE- n fj Y CAP UL :Xv $5 Hic (3]?' na;zogls 2. Et ait pueris fuis : Toannes Bapt'fca : ipfe fur- 9»1 antur in.eo. pienti rexit a mortils, & ideo virtutes o .3. b Herodes enim tenuit Joannen j & allhgavit eum : & ^ Mar dicitut UXOF cm h**?rls fui. 6. 17. pofult in carcerem propter Hemdmdem Jucae. , & 4. Dicebat enim illi Joannes : Non licet tibi.hab ere eam. O 9. fr s. Et volens illum occidere, timuit populum, c quia ficut ? j; - Unde prophetam eum habebant . 21.26. 6. Die autem nata.1s Hemchs faltavit filia Herodxadzs in me- « Non dio, & placuit Herodi. yo füà. 1. Unde cum juramento polhc1tus eft ei darc quodcumque poftu affet ab eo. ylitatem 8. At illa preemonita a matre fua ; *Da mihi , inquit; th in diíco caput ]oannis Baptftee. 9. Et contriftatus eft rex, propter juramentum autem ,& gunrm eos, qui pariter 1'ecuuxbebant.) jutfit dari.- Es5 1o. Mlüt- j fu famam ad Herodem perveniffe, Virtutes.) Miracula, feu poteftas 7H caufam fuiffe crediderim Herodis fu- miraculorum. s TM perblam, & in rebus divinis negligen- OPer;znt;tr ) A&we, in Greco enim P tiam, virtutisque odium, « contem- B L £o'g'youmv n. E Pt um. Baroniustom. I. Annal Anno . Propter. Herodiadem. ) RExrat hzc Chrifti23. caufam reddit, quod Hero- fïha Ariftobuli fratris hujus Herodis, üles abfens fuerit hoc tempore in ex- cujus legitima uxor erat filia Aretg 0e ditione Arabica adverfus Aretam xegis Arabis. Vide Jofephum lib; i ]efu. R Adde Herodem antequam ) E egem, 18. Antiquit. c ip. Joannem in carcerem conjiceret , Ro- Uxorem fratris [ui. ) Phxhppl fra- 'ï C&, Ohen' mam- veniffe. '"Nide Jofephum lib. tris fui yiventis. Herodes Antipas: & 19. Antiquit. cap. 7. & Baron. Philippus fratres erant ex eodem pa- ob geneïü 2. Pueris.) Id elt, famulis. tre , fed non ex eadem matre. WVade r ) £c.) Hic efW Joannes B;zprz/ia, [ At Jofephum lib. 17. Antiq. cap. I. Lucas c. 9. n. 7. no» afferuiffe ait He- 6. Die mzt:zl::,) Diem natalis fui t mions I rodem , fed dubiraffe, &* befztabat , folebant antiqui convivio, & aliis l- qum n inquit, eo quoZ diceretur a qmbmdxzm, titiz argumentis celebrare. Hezc oc- u H um 34 Toaunts furrexit a mortzuis , &fc, cafio, «& hic locus faltationis filiz h efponderi poteft, Herodem quidem Herodiadis. D. Marcus addit He- 2"00 In' p primum ab aliis audiviffe Joannem a rodem dixiffe: |Qwidas;d. petieris da- " ierdi dmorcuis excitatum , ut Lucas fcribit, bo £52 lizet dimidiumregni mei. Marc, ioris ! lr & ea de re dubitaffe. Poftea vero id 6. 23. Proverbialis phrafis , & aliis in animum induxifle, & affirmaffe, ut etjiám regibusufitara. Vide Eüher 5.5- fcrlbunc Matrhus, & Marcus. - In- 9. Pramenita,y Prius inftructa , im- N d*&' ter vanas Hebræorum de dnlma fen- 1o inducta, ut ügmhcat participium téntias videtur" eriam viguiile apud Græcum wg)o/n/faw'Se:o*a & m/f'tgam 5 T etrilfcha j ahquos chdgour'dm illam de anima- pmpul(a. reg"' quar um tranfmigratione, & hoc fufpica- In di[co.) In Ianx.e, in magna patina. ex vultu [j tum fuijle Hierodem eft probabxle. "B. Cmrrg/lams.) Quai m 86 EVAN GE.L.H SECUNDUM MATTH. 10. Mifitque, & decollavit *.Joannem in carcere, A rr. Et allatum eft capu ; t ejps in difgg, & datum eft puellze, Wj & attulit matri fuze. - T us« L d 12. Et accédentes difcipuli ejus, tu lerunt corpus ejus, [ lr be fepelierunt illud , & venjentes nuntiaverunt ]efu. | 3 Autem 4 Mar 12. d. Quod cüm audiffet Tefus , feceifit inde in navicula, ; 20 ] 6. L 31- in locum defertum feorfum, & cum audiffent turbae , fecutae - t teliruia funt eum pedefties de civitatibus. - tj M 9- IO. Joan. I4. Et exiens vidit turbam mu ltam-, & 'm*i.ferrtus efteis, & . P ofünm, 6. 3. curavit languidos eorum. A.f Is. Vefpere autem fatto, a ccefferunt ad eum difcipuli äjus, Qlam, dicentes : Defertus eftlocus, & hora jam praeterüit: dimitte 3. E turbas, ut euntes in caftella, emant fibi efcas. * it3 ff Vefpere 16. Jefus autem dixit eis-; Non ha bent nece ^ c ire: aa;'ä ilis vos manducare. z Igl Ef [ e ]oan 17, Refponderunt ei E re) Lüo : « Non vhfbem.us. Bic 'nivfï q.üinique-pä; EU 6.9. nes, & duos .pifces., - F ns, d 18. Qtn L Dere, ( i E. 005 ut apparebat : q'ud triftitiam .fimulavit, xit;w qïiia nondum venerat hora ejus, ^wt quidam volunt, vero imilior Au- ut in fimili exemplo loquitur Sanc&tus Joannes csp. 7. n. 30. Aliara etiam, E H uftini fententia ferm. T. & 2. de de- cur feceflerit, Marcasrationem affert,- ! LY collat. josn. Bapt. qui vere contrifta- Diri xl tuim putdt. c. 6. n. 31. quod difcipuli ex fua Ie- ftoli m g tione fatigati rediiffent, & requie in-- Apg Propter juramentum. ) Quo putavit digerent , quim eo loco habere non Ate pofe fe teneri. Aliqui putant mon exifli- gmafíe Herodem fe teneri. obligatione poteragt , propter frequentiam homi- le s"?f;' hn juramecti, fed putaffe regium efle, id num ad Chriftum concurrentium. ïï)a Pa m - -In locum de[errum.) Lucas. c. g. IO. — 0"."1;5 (4yg quod fuerat pollicitus, effcctum dare. I CF f Ed Propter ee; --7;21' pariter retumbel ant.) ait , fece/fz feorfupm in locum defertum, Apud quos de exiftimatione fus ali- qui cff Betbfz1ds. ltaque Lacum Ge- . Mateie nefireth navicula non trajecit ; fcd Jäiäm; 1 quid perire arbitrabatur , fi quod pol- tantum aliquem ejus finum, nam Beth- — licitus fuerat, non impleret.- * Wt omnib !fIO. Mt:(ïtqae 251 49;*0[/4"0; * ) Mar- faida eft in Galilza, hoceft, in Hero- Alixj um il cus habet c. 6. n. 27. fed milio con. dis tetrarchia, in fabatur. qua tunc lefusl ver- Benfdlx" l feftim fpiculatore , &c. . 1n Graco B"*fdim autem ell, dmogsihag o mexshareez, Pedeffres.) Per t:er.ram juxta I*ït(;ägïf BISUTN miffo -&iculata're. Suidas 6 mivoUAd- Iacus. 14. Exiem:i.) Ex mavi, q,ufa ut ait "ttt Gu TGQ intcrpretafur' » äog)üæcf'(gw, "ldo- Marcus, turbz eum prevenerant. m'lmuds h rem, eirporis cuffadem. . Nide L ipfiam L ad lib. 1. hift. Corp: T'aciti, qui pu- 435 Fefgere autem fatfo..) Inclinata. Ort qu, sat Jeeculatarcm dici cuftodem, corpo- j am ) Uttur proceflerat. am die, qu& ultra meridiem. mulcum ut fcil lu p ris, quodquafi in fpecula falutis Prin- — , QUt mip, cipis,:utMa giftratus furcon ftitutüs fic. Hora j4m prat tit.) .ïHlo'X:a, cqnfu;g ! ul . t cibi fumendi. Á ) em 50 33. Seodill iude ) 96 inde fubtza- Apot Olor W. * 87 CAÀPUT' XIV. r8. Qui aït eis * Afferte mihi illos huc.- x 19. Et cum juffiff:t turbam difcumbere fu per füenum , ac- pueflæ, | ceptis quinque panibus,. & duobus pifeibus,- afpiciens 1n. coe- ju, & lum benedixit, & fregi:; & gäediti d'ifcipulis panes , difcipuli autem dederunt turbis - avic'ula, oo. E 't man ducaverumn tomnes,a&"—faturati fünt. Et tuïerunt fecuta 1eliquias, duodecim cophinos fragmentorum plenos. 21. Manducantium autem fuit numerus, quinque millia vi-- di, & rorum, exceptis mulieribus & parvulis. - 22. f Et ftatim compulit Tefus difeipulos afcendere in navi- /Mar. uli äjus, culam, & preecedere eum trans fretum, donec dimitteretturbas. 6. 45. diditte £ Joan 23. Et dimiffa turba, 4 afcendit in- montem folus orare. Veípere autem fa&o wfoh*gsg—zrat ibi. 24 Na- 6. 15. i illi; 19 E 'czm/ju]ifet turbam dzþ'umäe. - 0. Dzoa.'erini copk?äo;. » Duodecilh Íportas, quot fcilicet erant Apoftoli, re.) Lucas c. 9. n. I4. habet : Facize ui fragmenta , que . fuperfuerant , cos di[cumbere per convrvia quinquage- u25 , id eftjuffit illos ordinate difcum- colligebant. : eré, & in quasdam claífes diftribu- 2I. Qunque m tllia V'virar-um.) In À $o Greco elt, àotl meyTexio Xi ?)uor ,. quafi tos, ita ut in unaquaque ferie , vel fhort £f claffe effent quinquaginta. d pro- quinque millia , quemadmodum eft ; Saobus 2 prerea a Chrifto fa&dum videtur, ut apud (Marcum c. 6. 44. & apud joan- nt numerus difcumbentium facilius nem c. 6. Ioc. . Nofter interpres in jm etiay Senius iniri poffet, & ut absque confufione Grzco non legit illud QU . ex fua le Apoftoli manducantibus turbis mini- eft idem, quia numerus perfectus, & ftrare poffent. - rotundus poni folet pro impertecto, requie u cum difcrimen eft modicum. pere f0 Super fenum. ) Fonum pro viridi jam homt RE M herba paífim accipitur , ut lf. 4o. 22. Ert féatim compnulit , 66c.) Com- pulit difcipulos afcendere in navicu- t« Ormnis caro fenum , & ftatim, exfícca- lam, quia volebat folus orare, & fe $ .9 IO tum efl fenum, 05 cecidit flos ; unde & a populo fubducere, quia fciebat fore, , df Marcus ait, fuper viride fenum. acum s ut veniret, fé raperet , ac regem fa- fe ; Afp,ic)'ms Wa ]u ) Ut oftenderet, ceret, ideoque premiifis difcipulis, aleclt ) unde omnibus in rebus petegdum eitct & relita turba, in montem folus qm Deu auxilium. afcendit. u a T LE RUL RD Vide Joan. 6. 15. Adde, Benedixir. ) Lucas habet -cap. 6. n. voluiffe, ilis in naviculam ingredi ]e[us v 16. Bezedixir. ilis , Ícilicet, panibus, compulfis, fequenti miraculo mate- riam przparare. « Ilmïs & pifcibus. l[l Fregit ES- dedi? di/äz',mli:. ) Panes in Pracedere eum trans fretum. ) ln re- maaibus Chrifti multiphicatos affir- ionem Gerafenorum , quz ultra la- jj cum erat, ut confítat ex n. 34. voluic a eranto mant aliqui, alii in manibus Apofto- j p . lorum, utrumque factum crediderim, enim Chriftus ex Galilea fugere, & )I ut fcilicet primum in manibu* Chrifti, in oppofitam Gerafenorum regionem um qui miraculi au&tor erat, multiplica- ,venire, ut Herodis vitaret infilias, rentur, deinde ia manibaüs . etiain & ut eorum declinaret ftudium, qui n goüfu eum regem facere volebgnc. Apo &ol?rufm N 4f 9$ EVANGELH SECUNDUM MATTH. & j 24. Navicula autem in medio mari ja: v | abatur'üu&ibus :-erat " enim contrarius ventus. / .4 ! ! WP " a. Quarta autem vigilia no& mare. is venit ad eos ambuïanïs fup&r wnivert len:es, 26. Et videntes -eum fupcf mare ambulanfem .,Ltufbati funt, TEU dicentes : Quiaphantafma eft. Et prae timore clamaverunt. 27. Statimque Jefus locutus eft eis 3 xdicens': Habete fidu- h , ciam , ego fum, nolite timere. - d 28. Refpondens autem Petrus dixit : Domine, fi tu es, jube 2 L me ad te venire fuper aquas. E.'warifq' Et A - us D 29. Atipfe ait: Venr. defcendens Petrus de nkavicujlg.,— . ambulabat fuper aquam, ut veniret ad Jefum. - Minen : 40o. Videns vero ventum validum, timuit: & cum coe piü'e.t* * pirat. mérgi , clamavit dicens : Domine, falvum me fac. z - *j 3 1. Et continuo Jefus extendens manum, apprehe P ndit eum ; & ait illi: Modice fidet, quare dubitafti ? [ 1 52. Et cum afcendiffent in naviculam , ceffavit ventus. ' H i — - l 33. Qui autem in navicula erant , venerunt ,., & adorav & runt 707 dicentes : Vere Filius Dei eft. VT d E tun?. Higar [ imom. facilieate pofFuLatienis , ff : ii ;2&1- .,Qfdrfæ autew vigilia motlas. ) . Ultima vigilia, qu& etianr matutina porentia Domini confervv attm.. z : dimini dicebatur. Exod. r4. 24. & 1. Reg. 3I. Medice fidei.) .Sig n iificat mom "us 4 II.II. Ín quatuor partes militart ar- propter vim venti , fed propter nio» dicam fidem illum periclitari. te diftributam fuiife nocem, quz quatuor vigilie , quod vigiles quater 42. Cam afcendiflenz. in na*vibu:fqmg) Tan mutarentur , dictze: fint, nemo ne- Chriftus fcilicet ,. & Petrus. Apu'cï u$ fcit. 2 S. Joan. legimus : ve/gerzzt ergo eum Í i 06. Phéntafm a eff.) S'pe:fïrum*,quïæ accipere i navim 6 flatim navis fuit f«d Tütur folent interdum dzmonis opera com- ad Lerrans, im quam zbamt. IO*HH*. 6- 9T« W vernn pare-re-, E u verba fignificare videntur Chri- 34 F 99- Tabe, ïfc.) | Tubendo fac. Pe- 4 um nivim non introifle. Refpor- Que ul trus ubi C que ardeztiffimz Hdei*-.y efï:,.r & dendum tocam rei geftz feriem fi- fe dilectionts eximiz. 3 Bhabuifle. Petrus dixit: Doemzze ffrm BRT 29. Defcendes:.) Credid it eum; qui e5, j':ï'/;.e me "venire ad te, 6$c. poffea vos 3» G precipiebat effe Chriftum , qui nimi- luerunt ewm accipere $m mavisr, ut ait V ficie j rum ejusintellectinn. illuminaverat./ Joannes, quam.etiam ingreffus eft, ; —»— Wentu] 30. Cu»zr cepifft mergi.) -Chrittus ut ajunt hoc loco Mattheus, & Mar- * Y. B permific Petrum timere, & mergi ne cus, & ftstim navis ad littus delata tanto miraculo fuperbiret, ut ait. D. eft ; id eft, velociffime, & quafi mo- k ,meïlti m mento temporis , Cumtamen mu o i, Chryfoft. & "Theophyla&us, ^ Pa«/s- ; 5 [ t:um j Vïdemu, Is relinquitur fezfatiomi ; ïnquït D. maris reftaret navicandum. qpogueta P : Hieronym. wr eugeatur fídes , & int,el- 33^ Venernnt.? | oüqugm fcïIiice ; J JHl A CAPUT XiV&XV 89 üs - erat (/434. 5 Ef cum transfreta(ient, ven erunx;m terram Genefar.. 6 Mar ::3 Is fuper 35. Et cum ,cognoviffent eum viri loci illius, miferunt i in ? . univerfam. reglonem 1ll*äm &. obtuzerunt ei omnes male- ha- u ben:es, xti funt, 36. Et rogabant eum, ut vel fimbrlam vefnmentl ejus tan- Verunt, ! ete fldu- gere*ht Et qu:qumque tetl,c:erunt : falvi fa£ti funt. CARUS XV. Ws es Jube Pbarzþzorum de lavandis manibus ,. alzzfque rebus tradgtzoncs, quas Dei tnandatis praponebant : €? que [int. coinquinantia bo- avicula "minem : mulier Cbananea per[everanti fide ; ac- [upplicationg im- cæpl(fet þetmt filie curationem : fe[us curatis juxta mare Galilec va- uatuor. virorum. millia. Jeptem panibus - riis languoribus , dit eum ; pauczfgue pil d ulis fatmt Jublatis feptem Jpor- tarum - reliquis. As Unc- accefï'erunt ad eum ab ]erofolymls Scnbæ 4 & adorave & Pharifdei, dicentes : 2. a Quare dlfClpu ? tui tranfgrediuntur tradxtlones fenio- 41* j LE / rum ?.non enim lavant manus fuas, cüm panem manducant. 7 D TAT g / " '3. Ipfe autem refpondens ait illis : Quare & vos tranfere- - dlmml mandatum Dei propter traditionem Veftram ? Nam i JDeus dmt ificat o loptef d 4 I'Ho- alle um ad terram app: 1hhenc, ut indicat. D. Hieio,olymis. ) Vtnientes. Ut ) AB g, Ap larcus cap. 6. 2. Tmmgred;umw fraditionem. ) Vm-f!z /$. Dej es. ) X"on adnpcxone, Non dic:nt legem trmsgxedt, q.it - fed natura ; non ut virum juftum, fed lex nihil de hoc przci piebat. Aticri- ii j" ut verum Deum confitentur. be, quia multa erant, quorum tactu foan. o u ntur Ohri Venerunt. 4m tevram Genefar. ) fe(.undum I»gem homines inquiniban- /Quæ ultra lacum erat, ex qua lacus tur, ne quid ejusmodi imprudentes' Refpoti nomen dCCCpel at. fortaife. t tigiffent, cunüxtuemnt cre- rlem r f 'brás manuum lotiones ante prandmm, Wm?lf f h35 Cum cognaviffent eum.) Paiftim . fs ?* "ex ficie, pamm ex rumore de illius & etiam inter prandendum, * quis di- fcipuli negligebant ; Ahoqul non tim. 11*7/, p at adventu per xegmncm 'vulgato. expeites - urbamtans, ut ante cibum us i mantüs non ablunrenc &Mir ^( Fimbiiam -ve]hmen j.) In vefti- lSs ménti extremitite fimbrias geffab.nt Cum pzmem manducant. ) Cum ci- t $ deml .Hebrzi , ad eum fcre modum, quo bum capiunt. x qui ( mo* F " videmus i in telarum extremitate. fila . Quare & "vos, &fv. ) Nihil de tra- ye m Jforrt dmone Iavandl manus dicit , ne fi quxdam extare. Vide .Num. 15. 38- Bill. cum Cons, Mmocl:. T. VI1. M - am fahcef '9o EVAN GELIT-SE CUNDUM MAT TH. ' . m &Exo. 4 4: P Honora patrem , p) & matrem:. 20.12- vel matri: morte moriatur. & » qui malke(fixeä»t,ga,t—ri,ï"t 1 initum f eut. $.Vos autem dicitis : Quicumque* dixeciteiatri * aE 7Bv A ; ..«.V,El.;-' matn 4 R 6. 2 p M urlïusquO"d'cvun?gue xeilï EE me ? t1b1 proderlt - et a me 6 cE:xo. "] 25 * * E NI - ,9. Sin 21.17. - * ^ dàtolom Levit laudaret approbare, fi nod'fäïudaï:gï;, offerrent , -aut fe -()bt:ulkifïþ"e cäufarevnf- 1. Bt 20. 9. r P yituperare videretui * : " ; ? " ', & fine .nec'e,[ïä: tur, &hoc paGo parentum egentium tiije. TOV-*tate in invidiatn n 'i"rit:u;'rere't.. preces ,^ & necellitates eluderent; qua E N 20.20.7 Dixit. ) Precépit. . & religione impedirentur; quo minus il- : Jcedic Q« Honora, patrem , & [5 5 Non«ïlfo-if lis benefacerent, & fenfus verborum, d hanc interpretationem. -fg'equeïntibüä*, . 1u lum reverentix - figna. exhibendo, fed E Darifie etiain cum opus habent auxilium dan- hic eft.' Quidquid ex rebus meis tibi H prodeffe poífet;munus eftDeo dicatum,- - do, & neceffitates eorum fublevan- & templgo attribuzum ; itaque faceffe, B 1 À do. Habetur h - - J 20o. I2. oc px*æceggum.' Exgd. : & alia ratione tibi profpice. IV. Au- p,anta'vit guftinus ita interpretatur; quodcum- * 5. Qus f??:zledixer;it,ä c.j Exod—. 21 I7: que munus eft ex me, id eft, quic- "n m ] " Mz : -,;m?u;oämm'qug eff ex me-,)jz'bi prb-' quid, tu pater, mea cauf«Deo in fa- x " ;: E ' '6- Et n derít, &c. ) Locus difficilis , qui ut crificium offerre conftitueras, tu illud ; 8 ) Cu Uüm nog interpretum varie torfit inpenia, ita tibi habe, aut pro te, offer, ego jam multiplicibus explicationibus camp:'m &tatem habeo, & fi voluero ; prome n ipfe offeram. V. Hugo hanc putàat f q aperuit. l. ergo juxta aliquos fenten- 05, tia eft. Quodcumque Deo obtulero, elfe. fententiam. . . AÀn tibi 'proderit hmulatore illud etiam tibi .proderit, in illiuscom- munus quodcumque ex me ? id eff, perouri qux ego, Deo , temploque fepofui, imunionem venies,' illo coritentus efto, üiflld Tnty folebant enim q ii facrificium aliquod & dicavi, tibi putas proderunt ? N'e- T&Ce mir Deo offerebant , nifi bolocaultum quaquam : oberunt potius, nam que ém H effet, cujus ritus erat, ut totum igni Dei funt, facrilegium fit ad alios ufus 0 Q abfumeretur , aut victima pro pec- convertere. Veritati. propiores . dii entiff explicationes ille, í ug ita interpre- H wllene cato, cüjus pars cedebat facerdotibus, A- illius victiie 'partes auferre quas ab- tantur, ut doceant filios quidem itlotts f fumerent ; fatis ergo effe docebant réntibus aliquid ex Pharifzorum do- * Ldbm ïan& Pharifzi; fi filii pauperibus parenti- gmate, & inflitutione tribuiffe, fed ltàtis bus partem aliquam mactatz victima non quantur autipfa pietas, aüt pa- Or es;., rentum: neceifitas opus habuiffet , fa- permitterent, quà fuam inopiim fu- Htis qo blevarent ,. ;etiamfi aliis ceorumdem tis enim hoc collgi vidétur-ex. $. txhibe. neceffitatibus non prefpicerent. — l[. AMlarei contextu, in quo habemus c. Quidquid ex -ine 7 II -Vos aurem dicts ; fi djxæ;'it ne a 9 Smfl Alii ita ,explicant. Daärm tibi proderit, munus eft. Hoc eft, bomo patri, aut zeatri Corban, qnod fi aliqua re te juvero , beneficentix eff dozum , quodcumque ex me tili pro- mæ Ie(ïll mez acceptum reéfer, nam taámquam fueritær, E5 ultra hon dimartifis eum quid- lL N,, munus potius do, quod tanquam de- quam fatere patri [uo aut iatii, Quod !l)ug dicitür, &f s»tra nos dimituis, ÓG i Ii Ommx bitum 'obfequium ( quod non agno- fco.) tibi reddo. . lil.. Alii docent f:tis oftendit illos aliquid pirentibts * E - Scribas, & Pharifzos folitos. fuitle iudulgeri, fed non, B- " Rülnéy quantum ple tds Á docerc filios; ut omnia fua 6€mplo prägïcrji-bit,- voluiffe.- W ï fe»fh Y* 1 CAPUT XV. d 91: E od ? v -.6. Et non Eonon&cab it patrem f'uum., aut matrem fuam & *mtga 1, n'rætum feciftis mandatum Dei propter traditionem veltram.. el mam -4. Hypocritae, bene prophe avit'de vobis Ifaias, dicens: 8. d Populus hic labiis me. honorat :'cor au:em eorumi Ionge 4lfaig .eft a me.- .29-13- 6Et 'arci -9. Sine caufa autern colunt me, docentes dp&rmas, & man- 76 : dáta hommum. ..» E , e caufaren [ Io. Et convocatis ad fe turbls dlx1t eis : Audï.te & in- 16 entmm telhgl e. lerent, qua -x. Non quod intrat in os, coinquinat hommem fed quod' oipinus « | procedlf ex ore, hoc coinquinat hominem. vegborum, üö.ltlbus ;3 12. 'Tunc accedentes difcipuli ejus, dixerunt ei: Sus, qmæ us mels ubl Pharifzei audito verbo hoc fcandalhizati funt ? )eo dlcatümr .13- At ille refpondens ait: « Omnis plantatio, quam non '-'Jom lque ficdle, j * 15. 2» eIV'l plantawt Pater meus cæleüls, eradicabitur. * M2 14. Si- quodcum : — l eüs qm 6 -Ef non laana:ry?ceätt patrem . funm, alxcuy.ts vétitum fümatur, non ratio- ia t &fc ) Culpa vacabit, etnm(l patrem ne fui, fed ratione circumftantig, quia. [ES. tu illu fuum non Honorat. nimirum hoc tempore , aut his per- er, eg() ]'Rm pO , DP 7- Hypecrira. ) MHypocritas Phari- fonis illo utí prohibituny eft- -fxos, 'Scribafque appellat , hoc eft, Quod procediz ex ore. ) Mala , que hanc pit fimulatores , hiítrionibus fi:mles qui. ex ore pi'odeunt hominem coinqui- ii prodert ne71d€ . perfonati fabulas aguat ; aliud foris, mnc, at falía, teftimonia ,. blafphe- aliud intus. funt ; T?twrgr"ax mm mix, &c Generalius, apud. D. Mar- »é fepom'- j Græce mimumn fignificat , & hleo- cum , qm habet. c. 7- À5- 7*&;& de:ba-. ennt ? M* nem. Hoc autem loco propterea & ;, nam Q! mine praced»uzt hoc eft ea, que ex vo- Chrt&o vocantur hypocritie, quiacuin luntate proc.edunt:. Dixit autem ex ] alio U iligentifimi legis obfervacores vide- ore, quia frequenter fermone: pecci- ) lofes ri . vellent , legem tamen propter tri- ) intepr dmon.es fuas transgrediebantur. tar ; & ad fervandam antithefiin, op- N p'mendo que ex.Ore prodeunt, iis videtm p 8. Labüs me läanarat ) E.x(:errnm qua ingr ediuntur. í gorum fan&titatis perfónam gerit. I9. *canddl/Zezft p;nf,/ Quis v1de- 1Dutie » «l ut indicat Chryfoft. "Cor eoruzz lomge eff a 7e.) Alind batur Chriftus , intus cogitat, & amat, aliud foris contra cxbomm delectum Iege pr eícri- gbulfreï j ;xhrbet ptum l,oqm, legemque : up[' un abro- déeur & are, .9.. Sine canfa. ) jérq» ; Frufïra pabemis * Dollrinas 6 mandata hammmm) DL— i Plarmno.) Scrxb&s, & Phari- a fæos mtelhmt:, quos tan tam. arbo-. orty ']W vmæ lem repugnanma. res noxias exfcmdcndob a 3 rinat.. 1lI. Noz quod intrat in 05, &fe. $: Non ge t D A. non pl;tnt awit Pater menus ce- /t$ um W £ibus, qui natura fua' bonus eft uo Ümnis enim creatura Dei bona eff, lef;s.) Qui mli iz auctor nou eft. yitri I "im. 4. 4-) per'fe coinquinstho- Erad' cali ur.) Nifi mutentir in.me- gpintith lius, fcelus deteftentur, & refipifcant, qpue ib minem , non negat coinquinare pot- j fe, fii mtemperantex, aut contra legis emdlcabum:un & male Perdcm:un E. AE * f 4 92 EVAN'G'ELXIIV SECUNDUM MATTH. JfLue 14 Sinie illos : £ coeci funt , & duces coecorum : coeCus L osQ 5- 59 autem f1 cceco ducatum praeftet, ambo in foveam csdunt. - A us ogal ;« Mar I SQ g A e pondens autem Pe:rus dixit ei ; 1 l 7- 17. rabolam iftam. E—diffgre nobis pa-- (V6S . Y 16. At ille dixit : Adh»c, & /whs Gue mtetléda editt 25 ] ; : java m 17. Nonjntelligitis, quia omne, quod in os in atrat . in ven- trem vadit ,. & in feceffum emittitur? 3Q d | .18. Qusd autém procedunt de ore; de corde e&*eüntg,!- & ea. OIUI, coinquinant hominem, s LU. 19. De corde enim exeunt cogitatiom es malz., homieidia, : Mif ( adult-1ia, fornica:iones, fur:a, falfa teftimonia, blafohemiae. B g T 20. Haec fünt, qua coinquinant hominem. . Non lotis au- 9 ,;i-,fides tü tem manibus manducare ,. non coinquinat hominem. J tora L4.Mar or. Et 4 e J 29 H Sidonis. grgifu.s in'de;"—],efusï, fecetfit inhpgrtes. Ty'ri(-,ï- & 7- ; 24. "..e2. Eteccemulier Chananzea a finibus i llis egreffa daäa?it, 1 1 .dicens ei : Miferere :,' ? mutos, mei DOmine) 'Qli David—:g filia mea.malg : 4 a '*?mgniq vexatgr,« Cemnt. " 1"2L3Qü1 3. [ C &:dOS Matthzo repugnat 5 nam 1pfi Tyrii, I4.. Simjte ilos.) NNe curetis illo- lagl rüm fcand lum. * & Sidonii, qui Phonices erant, vo- . Ambotn feveam cadunt.) K imagi&e;, cati funt. Syrophenices, comp.fito . KLX * . & difcipulus pravitátis ; nifi excufet pnomi:se, quodSyri Phaniciam occu- 22 Ni piflent , & mixti Phonicibus habi- ignorantia probabilis, & quz vinci ulleri; - non poflit; quilis non erat d in -Scri- : taffeat. | Vel Syrophenices didti funt; a, bis, & Pharifzis. uta Libyophonicibus, Ponis fcilicet; - Dimijte I5. Refpondems.eztem.) Mebraifmus, diftiaguere tur. Porro dicicur hzc i peit., refpondere, pro exordiri. fermonem, mulier Cha.anga, vcl quod civis ef- - CTA * 'ut fupra cap. II. n. 25. vide ibi di&t i. fet Cang majoris, que urbs erat in Dter t Parabolam.) Sermonem obfcirum. Phonicia, contermina tribui Afer, ut dbo]a p I7. Noz.) Gr&ce, Nond;uxn.,Of)'vrw. conftat ex Jofue 19. 28. "Vel quia - Phanices ex terra Chanaan, ingredi-- 3. N ld. Decorde exeunr.) Ét prave vo- entibus illan Hebrais, eje&i funt.- * mar luntatislabe iaficiuntur. Porro cogiti- llgig i tiones prave de córde excurt, quia Vel quia €x. pofteris erat Cham filii W. ( Noe, cujus filius primogenitus $i-* inde manant; quamvis mon fempg-r don dicebatur. Genef. Io. 15. quiur- ] licibi in verba erumpunt, aut facta. ^R a /91. l» partes.) Re gionem: , feu 19- bis Sidonis fundator fuiffe perhibetur. . Tnin ag un ca vicina. Miferere mei.) M dicit, ut magis - [ pqmt ben Tyri, 8 Sidom ;3.0) Dus erant, & Chriftum moveat, quam fi dyiyxill'g«(:., Gentiles ; & maritimx civitates , Ga- Rihe mes. D Mi Cj L lileg vicin , Septentrionem . vér- E FKi David.) Mulier h ?c » €ifi Ju- jus. da4 non erat, propter Judeorum vi- . 2 lii 29. Mwlier Chananaa.) Marcus c. 7. cinititem ab.illis audivilfe viletur d« DA Meiliain fore ex pofteris Pfav'id. Yon if 26 Syrophoniffam ?Qcat guod'g?þil H PSTUNNUR T POT ES LE 9 E z * CAPUT XV. 93 [ "23*.*;Qf1 i non refpo: dit ei verbum. Et ac'cgdlentes" d'ifcip*uli ; int. vabant eum dicentes: Dimitte'eam, quia clamat poftios. * ejusro ; Supr Obis p 24. Ipfe a utem refpondens, ait : -Non fum miffus n'i-:ü' i.ad I—O' 6; domus Ifrael. oves, quae perierunt aq. Je2n- $1 '^58. At illa venit , & adoravit eum,. dixce;ïs : Doming, - O. 5-3" in vét. juva me. . . 36. Q relfpondensï äït : Non Veft» b»onïum* "ï:füm"ere- upanem fi- * * * t", &a liorum, & mitiere canibus. - * 97. At illa dixit: Etiam, Domine; nam & catelii;eduqt- de s ominorum fuorum. melti, micis, quae.cadunf de menfa d 28. Tunc refpondens Jefus, aitili: O mulier, magna eft 'emg. fides tua: fiat tibi, ficut vis. .Et fanata eft fxlia ejus ex illlav lt i hora. 740. Etec um tranfiffet inde Jefus, i;'enityfe-:c':us' mare G;lilææ, L 'y'ri- ] & & aícefidens in montem, fedebat ibi: habentes f'ec-:,üm-k Ifaiae 'laäavit, - 30. k Et accefferu ntad eum turbae multse, mutos, coecos, clau do:, debiles, & alios multos : & proje- 35. 5 el malg cerzunt eos ad pedes ejus, &-c.ravit eos. lta üt turbsas mirarentur , videntes mu tos loquentes, 5 Qi 3. '5-" clasdos ambulant esy coecos videntes : & magniügäbant Deum L. * fi Tyri f rael. rant , 0" E M 3 - 3 2.-:[];6'—'- :OmP , MEO. P : 23. N5 re/þanïdiqt ei weräuü.) Ut gnam, quaä üllor'mä panem accipiam ; jam 0CCU* mulieris fidém, & zonftanti.m . pro- memineris tamen Ormnine etiam ca- yus habie baret, & aliis patefacerec tellos ex iicis, que cadunt e menfa didi funh dominorum, vi&titare, & panis illius is fcilicet Dumitte eam. ) Concedendo quod - $ petit. , aliquo modo effe participzs. citur hC Quia clamat pofó nos. ) Sáltem pro- .29. O mulier.) Jam non canem vo- j ii x y ent H pter improbitatem , ut dicitur in pa- cat, qu&tantam fidem ofteudebat. m t m li Mer., n rabola petentis p:nes. Luc. I1. 8 ^o. Ma:/os. ) Grece xepsc » que?* - vt . Q4. Non fum wi[fus niff ad oves,Gc. ) vox mutum & fürdum fignificat, & Vd quià Hoc imandatum accepi a Patre., vt igred- Judeis proponam verba f.lutaris do- propterea mutum, quia furdum. . e,&i fnt Debites.) Grzce xvÀASg, UA ( in- um fili (rine, Gentibus poftea E£vangelium uit D. Hieronymus in hunc locum) redicabitur po(t meam mortem, nitus 9l & ion tainen quidquam obftabat, quo- £ranflulit Latinus interpres..— Debiles, : gi uf in Graco [eidptam eft xuNNSG, quod non- minus uni aut alteri , fi res terret, generale debiira 65 , fed naius sxnffymi- yt m polfet benefacere. tatis ef) nomeny ut qu,amodo-clau,dm 4i- 25. Mijttere. ) Projicere. » qixillét Camibus. ) Sic Gentiles a IuCiæis citur, qui uno claudtcat pede, ffc. xvóg yocabantur, ob impuros mores. appelletur, qui «nam manum debilemha- af j * bet , 6 'J 27. Etiam Domine.) QGr&ce Nai, * gorim Vi id eft , certe, quafi dicat * ^]ta eft , 31* Magntjïcaäazt. d Lag V. daþam, Grace., gloriffcabanz. Davld- non inficior me: canem effe, & in.di- 1 F. * L m EVANGELH:äE,C',UND-rU;NI' MAV'II'TH./' : : !Mäai'.giiäæä;;* Z:ï*]efusiauæm c,onvog;äti-s difcipulis fuis : ,dixit: Mifereor [ .a m : $- P tuxbe, quia triduo jam. perfeverant mecu [à 1 ; n5 & non habiefht',; [ Tem er /*'quod. manducent: & . in via. & :dimiFtere eos jejunos.nolo, ne d-gfiCiagt-.,ï- Eu - h k F 3- Et.dicu nt.ei difbïpuli: : Unde ergo mes tantos, ut faturemus'turbam tantam? nobls in de"erto pa- M um non » - emrit: du ! j4o Et ait illis Septem , & paucos piíciculos. * Jetus:. Quot habetis panes? .At 1111 . 4 : | chxeruntt [ oienes : :.;-', " ï.' "N ; :35. Et preecepit turbae, ut difcumb e rent füþef terram. 36. Et accipiens fe [ pnes ac ptem panes, & piíces, & gratias agens, - 6Q : xfrägit-,'& de dit difcipulis fuis, & difcipuli dederunt populo.. / . *:37.; Etcomederunt omnes, & fáturaii fun:, * tifeorur ,Et quod fu- : * ]. perfuit de fragmentis, tulerunt feptem fportas plenas. k :- | .538 . Erant aut 3 ä ä' iem . qui manducaverunt, ,qugt—uor millia ho- cep?mua minum, extra parvulos, & mulieres. ? E —w - 9. Et dimiffa turba, ,afcendit-in naviculam',j & venig inc ]. Totan, E * f um f Qg;es Magedan. ? H nonüer CAPUT, XVI. jfeji;s fign ] , efifz'ozze- ibfum tentantes arguit ,^ qu lt g, od frgna te;zpa- ide dids f vum non dijudwarent ; jubet difcipulos cavere a fermento Pbas . A -2-; Fläü 'bi Tüboren f rifaorum , ac Sadduceorum ; ipfo[que interrogat , quem iplum - Vi& flgnum e[Je dicant,- & -Petro po[] illius refponfionem. promittit claves regni.| Omnes lomi eelorum : [uam uutem po[fonem pradicans, a Petro, iirepa- - 3* Tapfi lm EU tur: propter quod Jatanam ipfum appellat : docens quemque .. — Wilfterum Vujlar ; : Jropriam crucem tollere, & Deum unicuique juxta — [fua opera redditurum. E * lm enim y Oj aMär ]æ T accefferunt ad eum Pharifzei , & Sadducei tent a 1 teg, 8- II- . E Luce.- .&'*x-'cigax'/grunt eum, ut jïgnum de coelo oftendere teis. ] venti 2. At 4« Fatieg 12.54- , : l cauz 4 22. Canvacdil di/cipulis (u5. ).Afoluafi p 777 diféipulss, ) Vlde[hz. ,. ï' Iræ!h UC. 'W confilia fua cvm illis communicatu- &a capit. II. numer. Ig. * ;p.ientes. vid: rus. Videtur voluiffe Chriftus eoruimn 39." MageZan. , Marci cap, 8- nugi ; fidem explorare , && futuri miraculi IO. dicitur, lezizz zz pertes Dalma u- | *fin!i])kngifüxn eccafionem captare, ut difcipulorum me"tum e& j tba. Fortaffe erant propinqua loca; "1 Cl 9ccaftone conflaret. non effe panem, vel alterum regio , vel alterum vicus; V ten und: t4m ingens tirba faturari poffet. vel idem lögus duplex nomen lgabeb.acg IN) ;36 Gratizs agems.) s'üvxægngn'va!ag, lt C()gn [ enz. eratias eztffer, id eft, cum bene- Harifzt, 64 .S":t.d&sc;ziL)ï' De Pflä—— fli Prims . j g 10 À G"nlu ixiffec, fumitur enim ävxcc(g;geïv? pro rifeis ,. & Sadduc : *s &is vide dicta D'ophy ll* R UP d r Ogüo[r ' äu?xo clgä'n? W D del [ - Y E CAPUT XVI * 35 Mifereor - amoot nle refpondens , git illis * Fa&o vefpere d:cxtxs Se- n habent, « S renum erit , rubicundum eft enim coelum. j deficlant 43. Et mane; Hodie tempeftas, rutllat enim trlfte coelum .«zio' à na au*em temoo ^4. Faciem. -ergo cocli dijudicare noílis : lrerto pa- [ adultera fignum 45qu Jum non. potf"ftxs fcne? b. Gener:p;x,o mala, 12.39- quarit; & fignum non dabitur ei ; 'c nifi fignum. jonæ Pro- dixerunt JEt reli&tis illis, abiit. v]onæ phetæ. $. Et cum vemifent dlfClgull ejus tran?fretum, obhtl fant " Tam. * f-.-F panes. ac.cnpex'e jas agen, .6. Qui dixit 11115 : d Intuemlm & cavete ü fermento Pha-lear g. I5. popul(z rlfæorum, & Sadducæorum Liucz. t quod u« ^T. At li cogxtabant 1ntra fe dxcentes Qma panes non 8c- $. d. ceplmus. millia ho« 8 SCIens p y venit It Tf'nfeg;z:.) Potentnæ ejus perlcu- ventf cum 0A fær'v.ztzone Q,ul ita hunc lum facere volentes, ,& calumniari , locum mtmpretantur, illum - legum fi non faceret quod petebant? "fine intertogationis nota. Vel fecun- Ut (ignum de ««la offenderet. eis. ) do- argumentum ita: formari pote& fi faciem coeli ia enpt Vide di&a fupra ca;?' I2. numer. 39- retenta interr ogdt:tone .Q« Fatlo vefpere, &c.) Vefpertmum cognafcitis, id eft, figna ferenitatis, sento Dio- d uborem ferenitatis, matutinum, plu- - « pluvlæ, quod ditfeilius eft & iit- certius ;- quomodo figü temporis ad- u fpum vi& fignum .effe , longa. expenentla 1 g r mnes homines docuw. véntus mei, quz tot prophetiis con- Tempeftas.) xeip.e». tempus aquo- fïgnatd, tot a me miraculis confir- p, ia fum, imbriferum , ventofum, . pro- mata funt, cognofcele nequitis ? celliferum. Vel fenfus etiam eft: Vos ad figna quemque r Rut;/at. ) Rubet rabicundum eff, Ccli confideranda fatis . eftis: &ctenm u idem enim. utroblque eft. verbum Gre-. &éadventu autem | Meflie (ïgna pmc:- cum. 7ru,0 pat s tis, u iafi nulla- habeancur 'cum. ta- men 1 ata fint multa , & cercvïuna, Trifle celuim. ) Tu,rbulent.um, 1deo- i tentan .que triftitiam afferens. fed ad qua vobis non vacát, aut non jderet € (4. Faciem ergo cælt, &$6. ) D.« Duüc. Jubet attendere. 'Talia funt prophe- Hypocrite factem tarum otacula & quomdlana mtmcula, cap. I2. 55. habet : cæh 3 6c. Vogathypocritas, quiafa- ' quæ patro. vüll!l ) Vldedl ,.pxences videri yolebant; cum effent « Gemeratao mala ,. 55 4dulter4 x ) ,Anlïptenmfinm. Porro Chrift argu- nW Hæc fupïa explicáta funt cap- 12: n. 39. j p« mentum eft hujusmodi : Factem qui- /8. '€um ven(ænt.) Cum folveren:' 'ei piln dem .coli cognofcere pm:cihs, figna ut vemrent opin? ]oc autem temporum ( .id eftu adventue mv ja5y Trans fretttm j.Ín Bethfzudam W ut altel' pabebt mei ) cognofccre anon potf*üis, non 'ait Marcus $. 22. men i enim primus acïveqi;u:, meus ex cole- abus fignis. Soh « Lunæ, fed ex l£ Int,æmzm j* 'iVï'dete ; & adV"e,r- hi pmphctus' &. mu;tculls, qui. *hcxo tlte, O'glafrs, ')5 xgoazxsrs, ( ) de ii TL , cognofei . debet.. .Hoc eft q: dod. dici- 7. 4* il cagttabzmt &c. ) Nonfo- ;ur Luc. 17 20. . Re gnunm Dai 149 lum quomodo Chnül verba mtell:ge- od n d L * 95 — EVÀ NGELI*i v—»s'r«:'c UNDUM MATTH. 1. À g. Sciens autem Jefus, dixit : Quid' cogita: is ir'x.tr.a" Vos mo— Elam, dica fidei, quia panes non habetis? * L] Ij D eSupr' g, "Nondum intelligis, neque recor damini e qui nqüe'* panum W 6 .. ]:Al; 1137. iät], joan. quinque millia hominum ; & quot cophinos fumpfiftis? & Dei vv 6 . Io. Né A * jue ffeprem panum 'in qgahtyuor" millia hommum Y fifs? . 1 n pr quot fportas fump 15&34. 11. Quare non igtelligitis ,. quia n on de parie' dixi'väbiäfz Bar- o ffel5, q Cavete a fermento Pharifz2eorum, & Sadducaeorum ? I2. Tunc intellexerunt, quia non dixerit cavendum a fer- If k Jram a * . fnento panum, fed'a do&trina Pharifzeorum , & Sadd iceeorum. fdebunt gMär 13. g Venit autem Jefus in partes Ceefarese Philippi: & in- 9. 27.terroga bat diícipulos fuos, dicens: Quem* dicunt ho*rrvxinc-:-?sïe(iïfe- A lasss m | ,xFil-fum h«omin/is.' L. d » ; lo oyinari - a4. At - frimibant n Meff u:nt:ur, . f;:-d"v ïetia?lïAI ! qui'd fatto 'o'p:us ef- do&rina, a qua -.c'aveþr.e' jui;ec -Cu'r nt. autem pravam: Pharifeorum doctri- OED . Aj et, cum panes non accepilfe ^ Futabant Qnuia panes nom. acceptmts . ) Quafi cat D. Hieio nam fermentum vocaverit, ita expli- L dam ajum-, dicerent: Hei , quandoquidem fer- m., Fermen:um banc menti fit mentio , in mentem, nobis wiz babet, ut f farine mixtum fucrir , E. bello fut quod paruum videäädt'.""s* erefCat in dl r . 1 Vara ( "venit panes nos non accepifle nobif- .cum . pro; com:neatu. & ad Japorem fuum "univer/am con]per- 9. Sciens -autem 7 j E /; fronem trabat'; Ira dollyzga baretica , fis Talant tey usf.) Eöx/'ujn co- vel modicam [cint Hlam im fumu peds. 8Ut Jeren, gitationes. ? SCrlpcuris Í .9. Iz qzt zque in;llia bammurn) Da- jecerit ,. im brevi sngens fHlamma . [uccre- torum in cibum quinque millium ho- fést ,* toram bominis p ?[äfmem.&d fr x Atvemiffe « minum , & per miraculum multipli- trdhl-t- Ek Prqpäü I Pa . catorum. * 2 I3. Cifarea' pPhiligpi. X -nge»:þri;;t* M rtictf, 4 I2. 4 detr. jna Pbgr('faeorur;i , Efc) Paneas dicebatur, & a Philippo^ tityfts Qua feilicet legem corrumpebant. $. £rarcha Cefarea. appellata eft in h * Yl norem iberi Celaris, fita erat ad T hn /;Lucas cap. 12. I. habet : 4iteedite 4 radices Libani montis ; ubi Jordanis ponit. fermenio Phai ifaorum : quod:eft bypocri- fés, fed fentus idem eft , ipfam euim lluvius fontem füim baábet. | Dicitur 16. p. n do&rinam Pbarifeorum vocat hypo- Pbigppi , ut. dillinguatur ab altera tl"lmmn t Czlarea, quam Herodes Afcalotrita Mücens. ( crifim,, qui: nimirum aliud docebarit, -& aliud faciebant ; vel quia omnis eo in loco xdificavit , qui prias'dice- ecrum doétrina ad hypocrifim tende- batur turiis Stratónis, & Cefareum pto 0mm dixit, in honorem Cafaris Augufti- qu-' Dej bat. Non repugnat huic loco quod Àp cap. 23. 2. docet facere quecuraque Qucza dicunt. bomines e[fe fliwm bomis Doy dicunt. lilic eiim. loquitur de Scri- 2is ? ) ld eft, 7?1(02 me dicant effe tur- Ch Roö bis, & Pharifzis fuper cathedram £«? ut habet Lucas cap. 9. Ig. . "Non Tn de moruimn fan&titite quarvit: aut vitie - Pturaïm ,Nlat-:»lyfïs': felentibus., 1d e['tf,k-le,g.em ((((( &uat n m Moyfis explicantibus. quod dum- fa- integritate , qug notiili má. erat,'fefdl ! m ciunt illis credendum eft ; hic autem dz dRiniöne diguitatis , & auctorita- tis füg. — Quarit quid fentiantturbz, e&l img er Qun non de lege Moyfis, fed de proprio ngm'Scribas & Pharifzos male de il- t5 C eorum ferm.c,ritïo ; id eft, : de hæretica s 97 & CAPUT XVL 14 . At illi dixerunt': À Alii Joannem Baptiftam ,j alii autem bMaQ.i : --] 9. 28. Eliam, alii vero Jeremiam , aut unum ex prophetis. Luca. 15. Dicit illis Jefus : Vos autem quem me effe dicitis? - Le'"p;a'num 1 9- I9. Ins? 16. Refpondens Si " non BEtrus dixit: i Tu es CPnfiftus, filius i : Joan Dei vivi. 6: 9. inïlim:, & EC 17. Refpondens autem ]efu sx, dixit ei : Beafus es Simon Bar- Jona: quia caro, & fan Vl,;) u guis non revelavit "tibi? fed, Pater, ; iigi väbis: AE - meus, qui in coelis eft. , — 8. k Et ego di co ti hm r fer- ibi, quia tu es Petrus, & füper hanc £ Joan Petram sedificabo Ecclefiam E geonum. . meam, & portae inferi non prae- l- 42. & yalebunt adverfus eamf d : d i t9. .l Eþ | niIIESL e'iïe; lo opinari, & loqui notum erat; exi- na; quod Chaldai;:& : fïlium-]oännis i ] ftimabant enim eum fcdu&orem eífe, fignificat, quemadmodum Toann. 21. $ b non Meffiam. E . 15. Simoen foanzis. Simili contra- ub*et;)'ï,ïcu I14. AL Z : Joaunuem Baptifam , /ö" ) m dodr &ione ufus eít Lucas , cap. 3. 30. Putabant multi Judeorum, ut qui- Care 6X fauguis.) Carnem, & fan- ia 6s dam ajunt, & indicat Jofephus 2. de guinem vocat homines carne, & fan- en:u;ïl hun bello Judaico cap. 7. migrare animas guine conftantes. Ita Div. Paul. um futity in varia corpora, juxta Pythagori- ad Galat. 1. 16. poftrevelationem fibi m mj cam uériuvoycc i. — Velcerte exifti- a Déo factam , négat fe contuliffe p nj mabant revixifle Joannem Baptiftam, confilia cum carne & fanguine , id Mareiiti s JH aut Jeremiam , vel Eliatn , quem ex €ít, cum homine quoquam. w ? Scripturis fciebant mortuum non effe, Revelavit :zibi ) 'lVantum arcanwm. m fu j adveniffe ex loco in quo agebat. Ig. Tw es Petrus , 6c.) Nonimpo- t m ('E?cprophetis.) Ex aliis prophetii nit nunc illi Petri nomen , jam enim I Vos autem quem me e[fe d1citis ) inde a principio vocationis fu:w Qug 'Iniparticula illa.. Fos aurez, eít an- appellabatur, ut conítat ex IMarco 3. in tithefis , vulgo enim & turbz , tan- 16. & Luc. 6. 14. - Quod ad fenfum acümh attinct, idem eftac fi dixiffet. Tu quam hómines mini'ume vulgares, op- onit. üta el'R! L es Petra ,. & fuper hanc Petram zdi- i xfdän *.16. Refpondems Perrus,) Petrus po- ficabo Ecclefiam meam in Greco t Dtc'tlll' tiflimum refpondet ; quia reliquoruni enim ztTo5;, & nomen proprium eft, princeps, quia ardentioris fidet, quia ) alté & appellativum ,. Petrzz, fignificans. , Mgilott quafi reliquorum Apoftolorum os erat; Adde in lingua Hebraica, vel Chal- yius «t & pro omnibus loqui folebat. dàica, in qua Matthaum fcripfiffe þer— !] æïlfeam - Enius Dei.) Natura, non adoptio- hibent, non effe hoc difcrimen ma- ne, urul/ Agnovir Petrus divinitatem in fculini, & faminini, ut eftin Grzco, IIW [;orlh- Ch r &Of & potuit quidem Grecus interpres Vrv;. ) Deum vivüm appe Wab Scri- dicere , * e)8, léveoc, xai éni TávrG o cg; n Non 9[8 pturarum more, ut ab idolis diftin- T& TíTee &c. & non émi ravr$ vjj i j guat,'qux mortua funt. zírec, tamen primo loco méreog di- ento (ed - I7. Bar - Jora.), Bar- Jona dictum xit, genere maículino, quia de Petro eft per contractionem pro Dar-Johan- judoni viro lgq-xxeb;cur ; qui. proinde voca- um i ;Biäl. Eüm"cam. ana'rb. ya VI.(; ; 1 -- z 4 EVANGELII SECU'NDUM,,' MA TXTiwI/. El(aie v )0. 7 Et tibi dabo claves regni ccelorum, Et quodcumque ] RCION 22.22. ] an igaveris fuper terram , erit ligatum & in coelis , & quod- - que ton - 4, cumque folveris fuper terram ; erit folutum, & in coelis. uT 20. Tunc przecepit difci pulisfuis, ut neqïi-ni dicerenþ, ,quizï . Vemte, ipfe effet Jefus Chriftus..- t .21. Exinde coepit Jefus:oftendere : r me, —difcipulis fuis, quia opor- H 25 0. teret eum ire Jerofo lymam, & multa pati a fenioribus, & Scribis : & E W principibus facerdotur"n-, & occidi, & te'rtig- die E U refurgere. ; Óf Q 22. Et affumens eum Petrus, ccepit increpare ill Abfit a te; Domine: non erittibi hoc. " uhi dicgns-:- x (ür, : mMar « 23. fatana, dabit o 9. 33- Qui conveþfus, dixil»:,Pet'ro: m Vade poft me, ts fcanda- ';A eü 'g Qutii bulo mafcuiino videbatur fighandus. - Cate viden Q,O; Nenis dicerent ,. €fc. ) . Vide - Veribitem Secundo vero loco "irea dixit; quia dicta. fupra cap. 9. num. 3o. ubi in de illo ut petra fundamentali loque- dicavimus id factum ad vitandam ca- ] ss À batur, hujusmodi autem lapides a- luinniantium Scribarum, & Pharifzo- h :uleipoþ( To«&i potius a. Grzcis dicuntur fami- rum invidiam. Praeterea aliud fuit ! . tàtt fenfan nino genere, quam z£re?; mafculino. temipus probandi przdicatione faluta- * dici; Por Edificabo. Eccleffam . meam. ) Dando ris doctring, & patratione miraculo- ' tti paüiüm 'tibi fupremam in Ecclefía poteftatem, rum , aliud vulgandi JEfum etfe Mef- me dy ertert ut fiam. Sdtam atiin explicatur. Eft quidem "T'empus. vulgandi fuit poft Chriftus fundamentalis petra. praci- datum Spiritum fanctum Apoftolis, J enim y. pue; fed ei fucceiferunt Petrus , & qui licet mifTi prius-fuiffent ad predi- Verfibyar- reliqui fummi Pontifices, ut Vicarii cum fumma candum regnum coloruin, . probabile poteftate.. Ecclefiz tamen éft abftinuiffe a nomine Mef- NO»/:S," vox adeo nobilis in Chriftianifmo, fiz, nec dixiffe) quod fortaffe etiam Y0t inte]li hoc loco primum occurrit in novo te- ipfi eo tempore ignorabant) JEfum ftàmento. YU hmm ni efte Filium Dei vivi, quod- poft ac- ] [/ P Porra isfer? mom pravalebuut, &5c.) ceptum Spiritum fanctum diferte , & Satang vires EEcclefiam expugnare non conftanter profeffi funt. (]Uälek q fu;l ?j- Difi poterunt, immo quantumy!s fe mu- natoribus. i. 4 femieribus ) Populi guber- lis niat adverfus Ecclefiam , quafi por- t tis, vectibus, & feris; Ecclefim vi- 22. ffumens eum.) Segregans, aut ha CmuS res, & impetum non fuftinebit , Afe(? fubducens eum , non aufus coram » regnum illius ever£etur. aliis increpare. Antres f 19. Claves regni celorum. ) Clavis " Igcrepáre.) Scilicet ámanter, & fa- TM per metaphoram appellatur poteftas miliariter. Y Vitàis ['uam rum. aperiendi, & claudendi regnum colo- Aifitare.) Grece eft PAsog oj 0 hten. id eft, propizius ribi , fcilicet, fit Do- (]Xlenn Coll Et quodcummque [gaveris, &c.) Hac minus, & avertat quod tibi affirmas m*ge! ! Quam metaphora idem fignificatur quod fu- imminere. em fi phäfls YO periori, nimirum fuprema poteftas 23. Quicomverfzs.) Petrus Chriftum m K ie remittendi, aut retinendi peccata, ex- increpuit , fed ftatim vice verfa Chri- 10 ft j Afe fe ipfag) Vgox-mdnunicandi QÓ« abfollvend.i.rn tus objurgávit Petrum. — In Grggg, lérety ) Ti Z - i CAPUT XVL. 99 "mque - "fcandalum es mihi : quia non fapis ea, qq?ä Deilfunt') Fde.a, $, :qui- p t |qua hominum.: dixit 'difäpulis fuis : » Si quis vulg—,poft me ;:Suþr 24. Tunc Jefus ls qüia* venire 0.39- |^ tür me. , abneget fgmetip-fum, &»tollat crucem fuam , & fequa- 3 E ucac. 9. 23. uopr- p 25. o Qui enim voluerit animam fuam falvamfacere, per-. .I,'Q o' D - det eam : qui autem perdideri —t animam fuam propter me, in- eLuc, rta d& veniet eam. * 17.33. 26: Quid enim prodeft hom :ini—', fi mundum univerfum lu- Joan- dien: D 12.25. cretur, anims&e vero fuse detrimentum patiatur? Aut quam r ]. dabit.homo commutationem pro anima fua ? h, d- N2 27. Fi- .fcgnda-. . d* u — d e(t fgapsig, qüæ vox hoc loco fignifi- iis, qui partes alicuj IS defefun;, id- Care videtur vultüm ad majorem fe- que palam profitentur. É Vide veritatem compofitum. Sic etiam Tollaz.) Portet. * 30: ubi in Crucem fuam. ) F andam C - Luc. 9. 55. : erendo pati enter * Fade poff me.) Abi hinc. Alii pu- advería.. Phatifæ()' P — tant fenfum effe fequere me, quafi Segnatzr fne. ) Imitetur me, & qua aliud fait ? dic:t; Potius deberes fequi , & imi- via ego gradior yte faluta tur. x : ; €tiam ipfe .grzfdiai mi;aculo- 43 :d * otari paflionem meam , quam ab illa me avertere. .25. Jn imä&z jïmm ) L.Vi'tax'n Corpo- a-yelïe Me . Satana. ) Id eft, Adef;rie ,A divi- ris. duit po . ne enim voluntati, licet infcius ad- Perdet e.zm;) Qui.enim vitam fuam X verfabatur Petrus. fervare voluerit, Deum potius ne- tad pred Scandalum.) lmpedimento es mihi. gando, quam vitam; amittendo is robabile perdet eam, quia fem gninöMef' Non fajis qua Dei funt.) $ Qeovfic, pitanis addice- -mon intelligis Dei confilium de gene- tur fuppliciis. ( villeenam ' .ris humani redemptione. Perdidertt animam fnam proþt'er— mel.) yJ Jf - Ne obje&to quidem mortis difcrimine LE 4ed ea qua haminum.f) Humäna, Chriftuin. negando. diete quale eft fugere molefta. I;z'vmiet €472. ) ^ Siquidem æc*e'rnam 24« Difcipulis [2:5.) Non-tamen fo-; vitam confequetur. yli mbere ' lis, & turbis etiam /przfentibus, ut oÓ. Guid enim prodeff- boutni , & ) habemus ex Luc a cap. g. 23- & ex Nihil homini prodeft fi multa lucre- ngins d 4 Marco cap. 8- 34- ur in hac vita, fed fi eterne vite Abneget. femetipfum.) AbnEg ire eri- j:&uram faciat. Ut ffquis de poffef- fum eft nullam fui rationem habere, fione aliqu4 litiget, & poffetfio qui- — &fa. " vitai fuam, cum opus eft, pro Chri- dem ilh adjudicetur ; 'fed ipfe morte fto contemnere , ut ex verfieulo fe- muléctetur judicis e;usdem fententia. Duog 0083 quenti colligitar. Dixit potius 242 Quam dabit homo commutationem, &c.) seget , quam zegez, quia plus habent EU üt DO. Quam poterit compenfatiosem dare, pi af emphafis voces hz compofitz , quam ut animam fuam perditam recipiat ? fimplices; eft ergo abnezare fe, omii- Nullam fane, qui enim femel zternge (hritum 1 no fe negare, ac fi penitus non noffet vitx jacturam fecit, in priftinum fta- tl5 v f Chrie 2 fe ipfum, nec ullo erga fe amore te- tum reftitui non poteft, n« f; ex infer- li neretur. ) Translacic fumgca eft ab no carcerg thlgi. d Éf * " 100 -E-V'A.!NG/ELII. SECUNDUM MATTH. 27. Filius cnini hominis v » t pAG.A enturus eft in gloriaPatris füi cunr 1 ngelis fuis: p & tunc reddet unicuique fecundum opera ejus. P : frcut fol 1235 | xom 28. Amen dico vobis, 4 funt quidam de hic ftantib ds, qui p 2 6. 'non guítabunt mortem quen:es z. A j,tem in regno fuo. ; done; videant Filitxm homin*is venien- & N $ 3. bonumt Lucz, (CAPUT XVIL . À tibi um * 27,"013?1']2;' in monte transfisuratio, quam ju bet [/lz'/cz'þulo& jz'lenäe fer- 5 «Ad are, donec a mortuis rejurgat : .Eliam dicit. vventurum " imo Mi&te jam venilje , fed cognitum mon fuiffe ;; nempe Sfoannem. Baptillam : ho - uerum lunaticum curat , quem difcipuli ob modicam fidem curare ii n pofuerant , offendens quanta fint virtutis fides. fimilis grano "fotunditat bor a Nm J'napis , jejumium, €? oratio: pa[onem fuam preedicit : pro liaribus & Je quoque, & Petro didrachma Joloit , invento : diis tripit in ore pifcis fLatere. ginti. 3 Mj « Mar I a poft dies fex/aifumpfït Tefus Petrum, & ']aco,bu-m, i&l 0. I. oannem fratrem e Morfes, Luea, E, * dem & [ jus, & duxit illos in montem .ex—cel- UUR USCANSSIENORT UI UT NUME -; quopiam ] 9- 28. fum feorfum : z. 2. Et &t limbo m &ddu& 27 Erdus euim hominis, &c. ) C.-u?t ( vera interpremcib eft de Transfi- puum, ut ChriftusFilius hominis dicstur,dictum u iratione , quain non omnes, fed foli foecie fe h. eft fuprac. g. n. 20. Confequenter & P : D. Thom, apte ad ea qux proxime dixit , judi:ii Petrus, facobus, & ]oannes, ante- quam morerentur, videre meruerunt. Dpauera meminit , in quo anima vel (alva Viderunt etiam Apoftoli reliqui , ]u- Vtamenti fiet, 'velperibit, ita ut. nulla commu- da excepto, cum e monte Oliveti im- lm'?h»td 1 tatione redimi amplius poffit. regnum fuum , hoc Detit fune ; eü:k in "cmlq-fg;i*' - -u gloria patris [4i. ) Cum. gloria a f cen.dil:. i $& intd Kggrent patris fui. * Gloriam: patris appelat, PmP Ctun vel quia , etfi ipfius erat, pater ta- de, Tot a IP 0/! dies fex.) Idem tempus po- men eam illi una cum natura dederat, nit Marcus cap. 9. 2. Lucas H temhlm, à vel ut fignificet illam fibi cominunem vero cap. 9. 28. & poftotto fere dies lnum e A effe cum patre, Dicitur venturus in id fa&um dicit. .. Matthzus, & Mar- 3 p bu. ] gloria, quia licet eam tunc haberet à Movfe cus eum diem , quo fuperiora gefta. cum hzc loquebatur, tamen illam oc- fuerant4 non numerarunt, [,ucas nu- p Phetis g cultabat, poftea oftenfarus in fecundo meravit. WVel Lucasnon przcife, fed . tf fuo adventu. confufe tem 2 I )ræfenum 98. De hzc f&ntl&m. ) Ex iis qui xit Fere. pus notgyic, ideoque di- hic funt. Vide dicta c. 6. n. 185 ádvent S. ad 11-. Montem.) Quis whicw mon's' fuerit Unt lud /Zaztes orzre, Evangeliftz non dicunt ; paffim ta- t 0'456;]0 Noz gu]iaäfmt martem.) INon mori- men creditur fuiffe "I'habor, quem D. entur, eft Hebraifmus. " 4 R*[Mud Hieronymus in locis Hebraicis in me- j Onders Vmi-e:rztem i'f rtgno fu. ) Coxnmunïs, P lcrwlmuS dio Galil«x cavm'po VeQ'e dicit , mira ; f ?h g l S * CAPU T XVIL IOI s füi um ä. Et traäsfigbratus eftante eos. Et refplend'ïit,facieä ejus peraens, .. ficut fol : veftimenta autem ejus fa£ta fünt alba ficut nix. us qui 3. Et' ecce appa;*uerün€ 1l!is' Moyfes, & Eiias cum 69 lo- ISV€HI?R4 quen:es. X j 4—. Re fpondens autem Petius * dixit ad Tefum : Dominé; bonum eít nos hic effe: fi vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, Moyfi unum, & Eliae unum. leti [tr- $. Adhuc eo loquente, ecce nubes lucida obumbravi* eos: ERN 2 J N) cens : Hic eft Eil 1 m iino b Et ecce vox de nube, di Y lus meus dileétus, 53"2)1' ipfum aud:te. 3 17 uf ïn qqufo mihi þene complac'ai.,: 2.Petr 6 Et 1. 47 " curant - cundum vocat. tic Ita'ice dicerewmus, x ii gra rotunditate fublixfxem. Di&acþThza- bora Nazaret quinque, aut fex mil- Fa buono fhar: qui. Placuerat | Petro h: pn liaribus ad Orientem , altus. eft fta- gloriofus ille Chrifti, Moyfis, & E- ) diis triginta, planus in fummo vi- 4 lis ftatus , in quo eos permanfuros $ cinti. credebat , fi femper in monte com- CO 3. Moyfes & Elia:s. ) Adtuit verus bic fria tabernacula. morarentur, ileoque dixit , Facz'aæm Dbümv & Moyfes, & verus Elias; Elias qui- dem ex paradifo terreftri , vel alio Faciamus bic tria taäefnacä!xz.) Tria iil EX»CG . uopiam loco ubi agebat, per Ange- * tentoria figimus ; tres domuaculas lum adductus ? Moyfis vero anima excitemu-. ; K ex limbo per aliquod corpus afium- Tibiusum, 6c.) De fe, & aliis if il Apoftolis mentionem non facit, de tum, ut folent Angeli, cum v Vide le Transfi- Ífpecie fe hominibus exhibent. folo Chrifto, Moyfe, & Elia folici- es, fedfoli D- Th()m-xg. paft. quæ&c 4.')'- a'rt- 3- tus. Vel, quod aliqui putant, puti- nnes , afité" * vit fe cum reli uis- difc Apparuerunt autem Moyfes.veteris r ipulis- in ta- mertyerunte "Leftamenti: promulgator , & Elias bernaculo. Chri i habitaturuimn. Eli(llli D u' rophcta, Chriftumque adorantes ve- S.Ecce zabes [nctda. » Opportune nu- s : Qiiveri m nerati funt, & Dominum confeffi; ut bes hec divinitus tactà eft. — 1. Ut intelligerent. difcipuli Chriftun , & per eám veéluti corriceretur , quod prophetarum , & Moyfis Dominum Petrus dixerst de conftruendis caber- naculis,ac oftendereturChriftum taber- effc, non autem efle fzliam , aut Je- remiam, aut Joannem Baptiftam, aut naculis manu factis opus non habere. tempuä'þä- 2 üunum ex t ophetis, ut populus 3je- Il. Nube hac factum eft, ne Apoftoli $. LchS v II Ü af dies bat.. t agnofcerent tam legem magnitudine fplendoris abforberentur, a Moyfe promulgatam, quam. pro- fed fulgoris vis temperaretur. 4ll. s & Mat- Facta eft ad Dei przfentiam fignifi- ; geüa phetas illi teftimontum — perhibere: [ucas nüe 1H. Ut futuri fui adventus imaginem candam, nam gloria Domini vere in reprefentaret , nam ante fecundumn nube apparuit, ut ex multis veteris : tæCifei " "'Teftamenti locis difcimus. ídeoqu l ejus adventum IMoyfes, & Elias ven- turi funt, ut ex Apocal. cap. 1 1. num. Et ecce vóx denube, f$c.) Recte Chry- 53.4- 8 6. non obfcure colligitur. foftomus obfervavit hanc vocem polt- yons fuertt quam Moyfes, & Elias difcefferunt, ffim t 4. Refpondens.) Liebraifmus eft, re- ;'u fpondere proloqui, ut jam f&peex- 3 emiífam fuiffe, ut dubium non elffet, f qubm * mee . p'licavimus. non ad alium q'am ad folum Chrii- 48 ' j , Bonm eft nos hic effe. ) Bon*/tm,, ju- ftum ! cffe .refefendum-. & CR E 7 TO 5 T - EVAN'GELI'IPSF;CUNEQM MA/Tfo. : a^ DC andieitosdhiici muerun: valde.. * puli c—ecide'runf in faciem fuam, &'t-i..- A diite 7. Etagecethit A uf! & nolite timere. Jefus, & tetigit ebs : dixitqüe eis : Sui*-gitä , 3 : Dibus p 8. Levantes aute "i ! me9, q m oculos fuos, neminem Vide;junt, 'n'ifif'fc')f.- lum Jefum. * " Ipnem, g. Et de fcendentibus illis de monte , [;ræcep'it eirs"]efus, Bo dicens: Nemini dixeritis vifionem 3 donec Filius hominjs a ; eul. mortuis refurgat. i r he . Mar Io. Et interrogaverunt eum difcipuli , diCentes : cqud . Vperver D- IO. * Merte h Mal. ergo fcribee dicunt, quod Eliam oporteat primum venire ? ir. Atille refpondens, ait eis : El 1. E 4 5» ias quideng venturus eft, & *eftituet omnia. * ; Corratu Supr. I2. Dico autem vobis, d quia Elias Jam venit, & non co- " ET 1I 14- £noverunt eum, e fed fecerunt in eo, q L Qure n eSupr Sic usecumque voluerunti I L] 3 & Filius hominis patfurus eft ab eis. E O 15. FPune D iope: Jpfum audite. ) ,Sägxiiücat Chriftum cum tamen etiam reliqui fideles idem W. cicets n legislatorem efíle , cui obedire opor- fentiant , & dicant. teat 5 Judire en Porro difcipu- poffioile ; im hoc lo;o, Obedire li divinitatem Chrifti Petri confeffio- fiznificat,. ne, vifa transfiguratione ,. & voce —N— 6. Cecid à erunt i faäiem Jam.) 'Yi- colefti edocti interrogant. um tu more nimirum confternati. fis Chriftus , id eft , Meffias, cur fedjudæos, j fequentia j Et timuerun:.) Pro, quiatimüerunt. antete, ut Scribz docent, Elias non EUY MMPTSM um — 9. Tetigit eos, ) Ut tacere folemus venit ? Interrogationi occafionem E h5e)| cum femianimes, aut fopitos tangi- dedit Elias, qui in transfiguratione. :46 ei:.) i$ fimilib inus, ut ad fe redeant. vifusfuerat , & receflerat ; inde enim Tünt, 9. Nemini - dixeritis viffonem , &c. ) revocata eftin mentem difcipulis Scri-- Non vuit boc , inquit D. Hieronymus, barum doctrina , tradentium ante Mef- I g, zn populos pradicart , ne 6 . ineredibile fiz adventum Eliam rediturum. Evagdio lf ts effet pra res magnitudine , & poff tan- L. Eb venturus 0fj, ) Seilicet sam gloriam apud rudes anmos jäq(æm ante fecun Tutüm ; N i erux fcaudalum fdcgret , €5e. dum adïyenfum., no*n»fanltej "Luca primum. Mactm f Donec Filius bomtnis a mortuis re[ur- Mj pat :$4t.) lunc enim. incommodum nul- Reffituez omni;;.) Reftituere d'mniä, lum fequebatur , & Evangelium om- eft id, quoddixit Malachias cap. 4. Io 0j nibus erat predicandum. num. 6. Comverte£ cor patrum ad filiosy. i mdmem 65 cor frltorum ad patres eorum,61c. NÀ Üj ls q IO. Quid ergo Seriba dicumt, €ye. ) V r Non erat hec priv:taScribarum opi- de di&ta ad illum locum. . Vitfaret nio;, fedomni Judeorum populo com- I2. Elias jam venst.) Scilicet Joana- RE ï l ane inunis. " QMCI '«111 Sed ita loquuntur Apoftoli, nes Baptifta , qui Elias fuit non per- ut illiterati folent, quicura de re ali- fona, fed fpirita ; qui Chriftum pre-. | tre Qd()lefc q7a audita dubitant , dicere folent; ceílit 42 /paritu , 65 wirtute Elié. T n Fecerunt im eo.) Herodem intelli- 2v "Uerf;; quomodo intelligendum;quod concio- - natores aiiirmanr. ; àut negant , &c. squ git, qui Joannem occidit , & fOrcai—'- * - AH r CAPU T XVIL 103 lm,&tt 13. Tunc Intellexerunt dlfc1puh, quia ide ]oanne Baptiffa dixiffet eis. Surglte, -14. f Et cum veniffet ad tuxbam , acceffit ad eum homo ge-fMar . nibus provolutus an*e eum, dicens : Domine, miferere filio 9- 19- ucc. , tiftfo. .meo, quia lunaticus eft, & male patltur : nam fæpe cadlt in, . 39* ^ denem, & crebro in aquam i is Jeíus, $. Ex obtuli eum dlfmpuhs tlllS-, & non potuerunt curare. Jofminis à eum.. 16. Refpondens autem. fefus, ait : g O generatlo incredula, ; Mar 3. & pervería, quoufque ero vobifcum ? ? ufquequo patiar Vos? 9. I8- T Quld * nite? - Afferte huc illum ad me. Lürus eit t 17. Et increpavit illum Jefus, & exiit ab eo dæmomum, -& curatus eft puer ex illa hora. z non co« 18. Tunc accefferunt difcipuli ad Jefum fecreto & dmerünt oluerunt, 'uare nos non potuimus ejicere illum? CUA " 19. Dixit illis ]efus: Propterincredulitatem veítram : À Amen ? Luc quippe dico. vobis, fi habueritis fidem , ficut granum finapis; 17- 6- ,. Tunc dicetis monti huic: 'Iranfi hinc ; & tranfibn, & nihil im- ndees idem. poffibile erit vobls. 10 diftipte ricontelio" 20. Hoc Cüm tu fe ]udæos , qui confenferint , 1d emm zadio [uperatus ff (inquit D. Hieron.) m man[uetus ac mitis; [ed, quod. im fims- lefüas, eu fequentla indicant. , Elias non Im eo.) Pro ei. htudinem medics , ff egrotum videat occáfonem b eis.) Scilicet ]udæls,vel impiis, centra [ma pracepta [e gerere, dicat : illis fimilibus , qui Joannem occide- H/quequo accedam ad damum siflam ? quo- f matlolle runt. ; ixdt enim ufque artis perdamiudufiriam? me alind ; ipulis Sri 14- Ltmat:cm eff-) lta vocantur in jubente , te aliud. perpetrante. Evangelio vexati a D&inone ' certis Ajf'erte buc illum. ad me. ) Bene.ait m ante Me " lunz temporibus. Marcus cap. 9. 16. propheta Habacuc , id eft', Zwz sra- turürm £us fueris,, m;järtcardm recor daäeru Galicet mutum , & n. 24. furdum fuiffe di- cit. - Lucas vero c. 9. n. 39, d«mo- q7. Ert Pxerepawit sllum. ) Scilicet , 10 d aiacum fuiffe ügmfïcat ex1re xmpetrans Grece Pmeriunoey Male patirur.) Graviter vexatur. awrw , f"nlfïea't autem svrmf.cav, in- crepatos imperare ; & comiinari. a,e omnm, I$i Oituli eum dtjc:lþulz: £45.) (Qui ád rádicem montis conftiterant, dum Ig. Secrero. ) Privatim , feorfim W, 4 liwr Chriftus cum tribus illis in cacumm». a pubhco , domi fcilicet , quod ad- verfaretur. dit Marcus: verebantür ne hoc eoruim um d v 16. Gezeratio incredzula. )Quldam culpa accidiffet , atque ideo feorfim de difcipulis tantum ; quidam de pa- caufam inquirunt. hcet ]Oa" tre adolefcentis , & reliquis Jud&is hoc Owuare neo:.) Quibus dedftl poteüa- ji; 000 99* di&um putant ; quidam de utrifque- tem demones ejiciendi. dl Rüm Pfæ : Propter incredulitatem 've/?rzmz ) " EZIII Pcrvcrf;x) &Eg'(:a,u,[.c&vï], id eft, 4;f- Jl« tería , qus fe dirigi non finit, hdem minorem, quam habere Apo- ,dem inte g)—-au/ïnc ero 'vahfm»v? j Non qued ftolos tamdiu cum ChnRo verfatos, & for 104 FVANGELII SECUN*DUM MAT I'H hamum : . 920. Hoc autem: genus non e]mtur nifi per orationem , & ]ejumum. . Qu0 2I. Converfanubus autem eis in Gahlæa dixit 11115 ]efus : me, & f 'ïnfla i Filius hominis tradendus eft in manus hominum; 20.19. Lucsz. 22. Et occident eum , & tertla die refurget. Et contn&atx funt vehementer. - 9: 44 ! Propaf j 23. Et cum veniffent Capharnaum, acceiï'erunt, qui didrach- P qujr ma acc1p1ebant, ad Petrum, & dlxerunt el; Magxüer velter Eu à non folvit didrachma? . dri, pl 24. Ait: Etiam. Ft cum intraffet in domum, preevenit eum //mm ( Jefus, dicens: Quid tibi videtur Simon ? - Reges terrae a qui- - bus accipiunttributum, vel cenfum? a filiis fuis, an ab alienis? (ll nu"l, ( 25. Et ille dixit: Ab alienis. Dixit illi Jefus : Ergo liberi funt filii. 26. Ut autem non fcandahzemus eos, vade ad mare, & mltte - J hamum: Nl R EEE RO RE I puts tot tantifque. vifis miraculis oporte- provocant. Videtur Chriftus loqul -i $ bEt bat. Adde mcreduht atem parentis de pccuhau ahquo dzimonum genere " adolefcentuli , quod ex Marco colli- potentiore , obftinatiore , & ceteris nocentiore. gitur, ubi Chriftus Patri ait : $2 potes —-———— eredere., omnia poffibilua fumz evedenti, 2I. Lon*verj?mnäm autem ez:) d- j; H quafi indicans propter ejus incredu- G'Tgsg;'*!.ævwv óra 4UTGY. Verfant;bus Au- hOC lp m , Á Zt ElS . vel zeverrentibus autezm ez;. T€ yoluk. lit:item non potulffe Apo&olos prius ^ SHierg ejicere. :)n "Accefferunt qw didrachma 4ccl- Szeut grazuem fmzpzs) Fidem ficut piebant.) Didrachmum duas drachmas tüor V&lenu granum flnapis non appellst fidem argenti continet , id eft, dimidium 4 f" Pm it; v] exiguam, fed potius fidem ferve tem, ficli , equivalet duobus Julllb Roma- & acrem inftar grani finapis. Vaf nis , five duobus regalibus Hifpani u fUper ( habueritis fidem . illam ,. quam ego Cis.- Solvebatur autem id pro tributo ; üth Romanis , vel Herodi a/üngulls vi- cum grano finapis , àn ejus. pdrdbola, contuh 3 fupump i, ris quomnms In Syriaca verfione il , Dicetis.) Pro , & dixeritis habetur.: Accefferumz 1, qui 4ca:p1e- ANEng Trapfilit.) Factüm hoc fide & pre- 6472! binas dracbwmas argents. capitatim. ene | cibus $. Gregorii Ihaumaturgl « lir, eztizm.) 1ta refpondet, quia Pithoy Nibii tmpaäylnle erit volis.) Fides fcxebat Chn&um aliis annis fohtum , ?&] enim quafi Dei manus e(t, quidquid folvere. ()l'do Deus poteft, &ii qui fxdem habent - Reges terrt ,a qwäu: 4rczþzunt U €.) Itflo t hu]USW poflunt , quia non fuis, fed Dei ma- À minori ad majus argumentatur, hac hite t nibus operantur. ranone Si filii regis terreni illi tri- P Vüaum 20. Hec genus non e]tcnur , "ff per butum non debent ; Ego qui Dei re- Cas ;ut ; Ini erationem , (5j ;e;zwmm ) Aliqui pu- gis regum filius füum ,. nulli reg1 tri- tlof, Vpitar tant dici hoc de omni. demonum ge- butum pendere debeo. Ti nere. Alii de lunaticis tantum. . Alii,. 26. l£ autem non /mndalzzem: ew.) de iis, qui diuquempiam poflederunt.. Non fuiffet fcandalum datum , fed ]R OTH TEENERECE URDMOR DEU TUR T CEPTONS Cuim ep"m1tu ä ilnva Alii, de iis qux homines ad libidinein acceptum ,. us Fheoloy vocant, fed ". Bl a, ! 5 A a - ET CAPUT -va, Io t 5 jem, & bamum : & eum pifcem ; qui primus afcend*erit'.,.. toI;Iä,' & aperto ore ej U$; Umvenies ftaterem : illum fumeng,':da eis pro S'jefus: : * ntrilatt ^C A P' UT AXVINH.- pb docet , guifäam*' major fz'z* in regnö co'elörum * : e» m quam fit a pufillormm [candalo cavvendum : quomodo frater in nos peccans debeat corripi , & . Ecclefiauggnon audiens pro etbnico ba- ; veller E beri, pote[late ligandi , atque Jolvendi difcipulis tradita :^ docet ayteum aq- " etiam , quam fit apud. Deum efficax duorum petitio fibi confentien- ; alienis? tium , C? quoties fratri in nos peccanti [it ignofcendum ,. ac- p libeti commodata ad. boc parabola de vege vationem cum. - ervis juis ineunte.. U mitt 1 Nailla horaaccefferunt difcipuli ad Je E [- fi 4 Mar hamum: (um, dicep'tes : Quis 9- 33- psapssususmaat putas, miajor eft in regno coelorum ?- Luca. ius Joqi - H .. 2. & Et advocans Jefus i 9. 46. jUfr genere pf,ar;vulum , ftatuit eum -i»n medi Lucz. ^ & ceceris co rum " 4. Et 9. 46 — élntra T 1 hoc ipfum , —cmn facile 3 Capharnaum , quarentes inter fe, quís 19.14. lat a re voluit. pg)iï'et $ fita- eorum effet major. Domum perve- 1.Cor autem n Staterem.) Siclum ichma &t tuor valentem. ; drakchmas qua- nerunt , ut ait Matthzus. Juffit Chri- 14.20» ftusPetrum, ut ad mare abiret , pifca- gsdtzc'hm" Da eis prome, t$ £e.) Pxoaliisnon retur ; & tribütim | folveret. Poft. | dimidium « folvit, vel quia aberant, vel volens quam rediit, interrogavit , ut Mar- jiis Romie - "Petri fuper ceteros excellentiamoften- cus habet: Qwid z viatratlabatis ? Il- ,s Hifpant . Sedens delje, uc hotaj: Clhxïy—fo&omus. d Ll li pudore fuffufi tacebant. pombuo r vero Dominus vocavit illos. '"Tunc lp ve d- 1&:;1[4 hera.) Sub idem t&mpus. in ilabora,id eft in illo tempore 1czl'ï'€rü().ne .I-. Acelfermnt difcipuli ad Tefum & c.) accefferunt, ucait Matthzus , & qua- j ftionem, non de fe feduniverfim po- ; ul Ut bene inter. fe confentiant, que Matthaus hoc loco., & Marcus cap. fuerunt : Qs putas major eff i re- ondet, qui 9. 33- & Lucas cap. 9. 46. habent, gno celorum. )l folitum ordo geftorum ftatuend's eff , qui In regnuo cælörum.) In Ecdefïa po- fuit hujusmodi, Venit Dominus ,ut ftea vero in colo. Putabant Chri- ] 4 g[ Capite przcedenti dictum eft , in Ca- ftam prius in terris regnaturum, poft- X modum in celum cum fuis tranfitu- lematun pharnaum. Jntravit autem , t Lu- ra Ll CaS ait, in corda difcipulorum ambi- rum ad regnum aternum. g Det? tiofa cogitatio (Gragce eft àaAosusquóc, 2. Er ad'vocans Jefus parvulum.)) Id j g ratiocinatio , dialogifmus , fermo ) eft, puerulum. Id fa'tum ut quem- de primatu , de quó , ut eft apud Mar* admodum Chryfoftomus obfervavit, IIZM;W £b ) cur , in via difputaverunt, dum irent non folum verbis í , 'fgd:rebus etiam. * Jatuf * [ O 3 »Bül' cu?z ?gm. MeizQ;þ. T. V. - - P &5 ^ EVANGELIH "-A'SECUN-DLUM MATTH.: M Cs 3. Et dixit: Amen dico vobis, nifi converfi füefifiæ &ieüï—? - Ll - ciamini ficut parvuli, non intrabitis in reznum coelorum. - - (ende eu - 4. Quicumque crgo humiliaveri. . : fe flCUV.'t p/aqulus)iü-ïe, hlc (ehlem, eft. major in regno coelorum.- . E j jentem ! .$. Et qui f ufcep?ritï unum P axvulum it*ä'lemïïinfnomixje meo; 9. Et me fufcipit. 3 te» boni £ AT. 6. c Qui autem ícand alizaverit unum de- 'puiïll-is iftis, qu1 p ocuis l ? - 9. 4I. in me credunt ,' expedi i, ut fufp )u Vi« juca. * endatur mola aüna?ia in U. 0. co llo ejus & deme:gatut n profundum maris.- $* 2 - NUS, e ;.75. V&ae mundo a ícandalis. Necetle eft enim, ut ven ian -tx - dmel. fcandala: ver " Pf venit. umt;men ve homini ijli z per qggm -fcgn"d'aylum i a»£ s.dSi * & ermay ápfis præfencibu;, bumilitatem , fim- feandalizare ; fignificat etiam fcanda- z. 4 ? monübt plicitatemque doceret. lizare fpiritualis ruing caufam efle , 13. E 3- Niff converft fueritis.) . Scilicet a injuriis afficiendo , criminando , & - fu quia gu perbia, & ambitione. . INi(i mores a vera fide perfecu ; tionufn atrocitate $ mutetis , & humilitatem, ac fimpli- deterrendo. quie m citatem quodammodo puerilem indua- Unum.) V el unum folu m. Quidü 14 3 tis. - multos ? quid fi populum univerfum? 6&, ul'p Nonm intralitis in rcgn.uþz celorum.) Expedit ei, 6c. ) Senfus eft : Quif- 1 Interrogaverant difcipuli de primatu quis fcandàlizaverit unum ex.pufillis in Ecclefia , Chriftus refpondet de re- hifce., melius effet ei fi mitteretur in W mi no colorum , ludens in ambiguitate trem ty mare , quam ut hoc faceret; hoceft; ; gnifï&&cionis regni colorum. preftarer eum temporale illud malum (4- Sieut parvulus ife.) Non efthoc pati ; quam injuria aliqua pufillum ita intelligendum, quafi omnino equa- violare , quia fcilicet-pro hujusmodi ls. ) Scili lis in omnibus humilitas, atque fim- injuria graviores fubiturus eft peenas. ^ mlitia; ( licitas , illi , qu& in pueris eft, de- Hunc effe fenfum patet exwerbis Lu- * G. 0 ideretur, Quis enim in regnum co- c& cap. 17.2.ubi ficlegimus: Urzzsus äï $ 3 a lorum intraret ? fed proponitur ma- eff slh ,. f lapis molaris emponatur cire Catum «t ximum humilitatis , & fimplicitatis ea collum ejus , £5 projtetatur $m mare, O. ag r exemplum, utad illud, quantum po- quam ut [fca ?dalizet unum de pufillis tuerimus , proxime accedere cone- /flis. t j mag mur. 4 " Mola 4/:'7247'1'4.1) Quam fcilicet afi- ! nge] : Tit D qm[ Hic major eff ; 6c). Qul humilior nus agit in piftrino. i eft, ille major eft. . . 7, Va mundo a fcandalis. ) 1d eft, S. Et qui [ujceperit, t$c.) Qui pro- magnum mundo malum imminet pro- pter fcandala. Mundi. nomine eos i 'xL V e pter me fufceperit bofpitio, aut ali- .. quo modo juverit , Tfoverit, defende- intelligit , quibus inferenda eft inju- pOm rit humiles hofce , ine ipfum pecu- ria, & offendiculum objiciendum, lm'ks lie liari quadam ratione fufcepit : quod calumniis, & perfecutionibus ; &c, :- r enim illis fit, mibi ipfi fieri puto. - Hominibus tam bonis quam . malis 6. Scandalizaverit,) 1d eft , offen- magna im pendent pericula PröP?fF ! DA derit, injuria aliqua affecerit , oppo- fcandala. j , i^ uemm nuDtur enim inter fe , /zfcipere , & Y Neceþ e:/f enim. ut veniant [canda- | NI | ; ' CAPUT XVlUI. 107 4Supe - . .8. d Si aütem manus tuà, vel pes tuus 'fcandaïizaf te ';-.-.äb.. rum. - * fcinde eum, & projice abs te: bonum tibi eft ad vitam ingredi 5 39r arc, ille, lic debilem, vel cl audum, quam duas manus, vel duos pedesþva,- 9: 42» A bentem mitti in ignem seternum. : 1 . 49. Et fi oculus tuus fcandalizat te, erue eum & pröjice abs iie u !É |te;5 bonum tibi eft cum uno oculo in vitam intrare, quam duos - L ilfis, qui - oculos habentem mitti in gehennam ignis. is pufillis: dico enim :ünalfia i Io. Videte, ne contemnatis unum ex'h vobis, e quia Angeli eorum in ccelis — e. I'ala I venïant femper Videnj: faciem Pa .33- 8- d tris mei, qui in coelis eft. . ir. f Venit enim Filius hom! nis falvare, quoäp&rier.at. : fLuec. :andaïum //12. g Quid vobis vi detur? fi fuerint alicui centum oves, 19.1o. uc. $ i5 & erraverit una ex eis: nonne relinquit nonagintanovem inä; 04, iam fcanda- montibus, & vadit quaerere eam, quae erravit? ufim efle , 13- Et fi. contigerit , ut inveniat eam : An en dico vobis, mido , quia gaudet fuper cam magis, quam fuper nonaginta novem, atrocitate quae non erraverunt. " /14. Sic non eft voluntas a nte Patrem vefïrum, qui in coelís l Qüld (l &iS- eniverum eft, ut pereat unus de pufillis i n I É : * . eü ; Qui . 1$. h Si autem peccaverit 1 te frater tuus, vade,w& Corripe b Lev E. ex pf e — eum inter te, & ipfum :folum.ä Si te audierit, lucratus .eris fra- 12-11 l. ütteretur H * trem taum. 2 hioc & I9-13. jud malum i Luca, I L] '3' " pu(illm la) Scili.cet i)l*æfüpþoütä homihum q';uïdemþX parvqlqis hifce perire vult, acob. hajosmodt malitia: fic prima ad Corinth. 11. di* quod ff aþerre*t , eum reducere cu- eft ])æïlaSo rat. 5« 19- Aarbis L ; Citur: Operter barefes effe. 9. Si autemmanus tua, Gc.y Expli- 3. Gandet | fuper. eamlï') Gaudio J ll i[illf éatum eft hoc fupra cap. 5. nium. 29: a&uali.,, & novo. apatur tl* I4. Nom ff voluntas ante Patrem u n At O- -dugel: eorum , &. ) Quafi di- -- €at; magni enim a Deo fiunt , adéo veffrum.) Id e ter veíter. ft, .non,þ. vult Deus pa- / N ; de j Puf/l/! ut Aogelorum illis cuftodiam tribue- p Peeceaverz rjnie) Ye aIfqua ra- rit, qui Dei faciem intuentur , pof- tione Igferit. Vel te feiente pecca- fciliþgt alie funtque in contemptores facile a Deo verit, velquantum in feeft, tibi fcan- d vindictaim impetrare. ^ dalum przbuerit peccando. Certam S a. Venir enim fijus bom 721 , &c. enim eft Chrifti do&rinam non.tam nomlnc e0 Alteraratio , qua idem probat: qua ! anguftis finibus cohiberi , ut' de iis dicat, ne contemnatis pufillos h« fce, i t n tantum péccatis loquatur, que ce- mendllm [ 4 - propter quos Deus human:m carnem duntin privatam injuriam corrigentis, ibus » 6 affumpfit, & mortem paitus cít. cum Chrifti ratio, Lzecrazas eris fra- malis I2. $; fuerint alieui centum oves.G. ci) frem tuum , in alis eti i am 'fäci:atis Y 7 j pfoptff - Quemadmoduim paftor ne unam qui- &que Iocum habeat. dem o vïc'ul'amr , ita Deys ne unim . Frater thui, ) Fxattem. yocat ome , [l ^ - 108 EVANGELI-I SEC-UNb'UM MAT'TH. d -- 16. Si autem te non audierit: adhibe tecum adhue «unumha t Ubi € äk&v I itin in 19-15. verbum;- j]| duos, ; ut in ore dubrum,"vel trium teftium 1tev.t-(:)m-ne7 A * Oau.- Á u Tu 17. k Quod fi non audie rit eos, »dic'Ec.;clefiæ. Si autäfh- M t pecoo 8. 17. 2. Cor Ecclefiam. non audierit, fit tibi ficut ethnicus, & publicánus. I3. .. I8. 4 Amen dico vobis, quaecumque alligaveritis fuper.ter- ;f.feptuagies ] Hebr. ram, erunt ligata & in coelo: & q i 2.1dto 10-28. terram uæcu'mAq-Li e' folveri us fu þEE kiCor , erunt foluta & in coelo. - ^ VOl rat .19. Iterum dico vobis , 'quia fi duo ex vobis | Eonf e-n,(erïntf ) Etc 2lherfuper terram , de omni re € 4 * Qudebeb; 1uamcum " ue pgtj-grint, üet .il.jisä: 3. 14. Patre m :44;. Cun fJoan ] eo, qui m ;::oevl.is» eft. - AX d -inus e'u T a 29 Ui 5 qu& habe älemlChri&ianumi, de aliis enim non Adhibenptar etiam dwua illi--teüää , uf agit,ut patet-ex num. 17. Dic £eclefía, poftquam delinquentis culpam cogno- L 5c. fl Ecelefeam non audiverity fit tibé fiput verint , & illum obfervantes didice- h. l —N j i /| etbnicus , & publicanus : nam ethni- rint in peccato hareré , ipfum corri- ; 81 Ju 0- ex ;W4 cum , & publicanum fratri opponit, piant, & fl emendari nolit, ea co- lcàt, non " & Ecclefia de his non judicat , qui fo- gnitione utentes , ad fu ? E ferapt. - P?ri orem dc- ] ) ) i T Pet tetram, a ris funt [. ad Corinth. 5. 12. Proprie od amplii tamen illim quem n. 10. pefilzm ap- H : * $ Ut quidy pellavit, nunc fratrez vocat ; docet- 17. Di;c Eccleffa.) Sine ïllïg g;i'idem crediderit, tunc tibilicebit ad' prelae mni Corfes que eum , fi uid forte peccaverit , torum Ecclefiz EU. Puro non fevere , & tanquam inimicum , ferre. 'ju(;igium ,fratrf::m-d.eg* À Xuge. D hfmum de ( fed mifericorditer, & tinquam fra- trem €fle tractandum , ficüt eum fi- 652 11bl ffeut etbnicuss 69 m P*?äl'ff-*-mä—ïi&i .f iatellisebar h Eum vitabis ut vitantur ethnici , & | QUe lolyeng lius j homioistracbat , qui venit ut f&j:.' varet quod perierat. publicani. Alludit enim ad morem, Judeorum , quia confuetudine ethni-. mmquam £3 Corri;einrer te O spfem fülnm.) Qua- corum , & publicanorum , quos pro J'ng tlïeþ 4 fi dicit, fi peccaverit frater tuus, ne ; uf ts fibi continuo eum accufes; ne ftatim eum publicis peccatoribus habebant, abfti- nebant. Id autem fieri jubet , ut qui eQueliie, ad Ecclefizjudicium deferas , fed fa- fe ita deftitutos viderint, refipifcant, Pt ln mz illiusconfule , & peccatum illius 'z',v'is in t e prius corrige, — Àn autem orünis, qui & ne hujusmodi obftinatorum confue- tüdo , bonis, & integris noceat. SMUené d peccat prius corrigendus fit ,. quaim deferatur , difputant T'heologi , a qui- I8. Quacumque Al/,i.gaveriiixl feper. * Qp ?e 65.,» ef bus petat, qui plenius hec voluerit Zerram.) Quia dizerat Dominus Ec- cognofcere. clefiam. audiendam , eumque. ficut m&gnd, five r (lhqumd 16. Adhile tecum .adbuc snum -vel ethnicum, & publicanum habendum, peu duos.) Ideo adhibendi teftes, ut. qui qui illinon obtemperaverit, quantuim Wus, (s corrigit, ei, qui peccavit, facilius per- Ecclefiz paftores poteftatem habeant, Ug 7) | ahqm It nmi fuadere poflit, eum peccaviffe, cum id oftendit, ne quis audeat repugnare. 1 Gl]m non ipfe folus ,. fed duo etiam aut Quid fitligare, aut folvere . 3 Nl r tres tefles affirmant ; in hanc enim ximus cap. I6. num. I9.- t Jus B j City o fententiam teftimonium ex Deuteron: 3^ j : i 19 'Iterun;.) | i : P - d eft, prateréa Mis. 8tm qis inducit. ^i ore duorum, vel trium, & i de cáp. feg. n. '2"41 thomacem ïä ;äjï | C'APUT XNIHL - Ed - Iog )C üntm, -£0. Ub1 enim funt duo , vel tres congregatl m nomme meo, llet omte 1b1 fum in medio eorum. - 21. 'Tunc accedens Petrus ad eum, dixit :m Domme, quo- » L uc Srautem - tles peccablt in me frater meus, & dimittam éi? ufquefeptres- 17 4 blicanus. 22. Dicit illi Jefus: Non dxco tlbl, ufque feptles., fed u.fque uperter. . '" feptuagies fepties. ds füper 23. 1deo atfimilatum eft: regnum coelorum homlm regl, quï P voluit rationem pohere cum fervis fuis. fenfertnt 24. Et cum coepiffet rationem ponere , . oblatus eft e1 unuS, fiet illis Pb qu1 debebat ei' decem millia talenta. , 25. Cum autem non haberet, unde redderer ]u[ïit eum do- ao. Ubi " dminus eius venumdari , & uxorem EJUS, & ü Los, & omma, m iEIra t RA EURT quæ habebat, & reddi.- i telles , tf 03 26 Pm- - E Lpam 60"00' -- ptes dxllce- pfum corti- $2 duo ex vaä;:;anfeuf rtnt, &J' s ) Qua- Smn £m medzn €or um. ) Ut preces eo- Jit, e2 coe fi dicat, non folum que llgdverle fu- rum audlam, ths adf m ; öl £os dm- orjorem dte per terram ,eruns ligata n ccelo 5 fed, gam. uod amphus eft vobxspromwco, fo- -92. l[aue fe f ;mmg:e; f ptzes ) N ume- re , ut quidquid duo de vobis com- dhs qmdem auni confenfu petierint eonfequan- ^ rus finitus pro infinito , uafi dicat, jt d pralie t£ur. uotles peccaverlc, 10'110 ce.' Grece fratrem d? Sunt. qu1 p utent p,ropoerea hgc éft: Septu agits /E-Ptem, quæ fac;unt 490« Chriftum de oratione addidiffe; quia yices. intelligebat Apoftolos, & quicum- ^ vullicunti.) que folyendi , & ligandi haberent po- 23. ideo affimilatum eft , ! &c. ) Sen- gthnidl te(tatem , & illa bcne uti vellent , fus eft , ideo hec dicuntur, quia re- num Dei affimilatum eft , &c. Vel d morm nunquam ea , nifi premiffa oratione udine ethti* u'uros effe , qua oratione pcterent, particula 14e0 Grece du Toufo*fpom- E quos pm ut Deus fibi gratiam darec xc&e r Ju- tur pro o-n » g&aæ. fteque judicandi. ebant, 20Uk n AW' milatum g/ï regr.wm cælarum 3 ipet , Ut qut Su/;er terram.) S:gmfïcat €08S, quam— refp:(cant. ' yis in terra effent » longeque a coclo Quafi dicat, fimüe quid accidit in ,mm coniüe diftarent , ibi tamen cum orarent ex- Eccleüa » ac fi rex, &c. audiendos effe. ; nocet 9,4 Decem millia t.aïa?zta ) Id Eft. wm!" M" " - * De om»; re) Sive þarva fit. 3 five fexies mille millia aureorum: fex , "ut magna, five. fac&hs; five' dithcilis. yocant, milliones. 'Talentum enim ymins d Cur 4liquando.non impetremus qu imqu*; ? fCUC funt aurei fexcenti, fi de talento At- 1 habeüïüm* penmus, diximus cap. 7. num. 7. unc tico loquamur, nam talentum Hebrai- 20; Congregatiim mominemeo. 3- cum de quo probabile eft locutum ut qnzmmm ahqul in nomineChrifti congregantur, MC« cum nihil aliud quam: /Chriftam, & Chritum, duplo majus eft. — Verum: : te])"gn hoc loco decem millia talenta pofita eu fUl"3 , ejus glouam qu&runt ,. el.cuim 'eis funt pro mäxunapecumæ fummd,quæ- invocatonominé cógregàntur. Vel cumque mndem illa fit. n cum qui con egantur, XChri(hi au- at Vi thomacem ä pex fonam gerunt.. i05s Redds) Id eft, folviy LVANGELII SECU DUM; MATTH .26. Procidens autemfervus ille orabat eum; dicens Patxen- " Sianfhabe in me, &omnia reddam tibi. . - 74 Matrimont .27. Mifertus autem DOmlnus ferv1 1111us, dmufït eum, & de— n f0 exita ( -- bitum dimifit ei." as laudi :28.. Egrefïus autem fervus xlle, 1nven1t1unum de canfems fuis, qui debébat ei centum denarios: & tenens fuff'ocabat. vulis titts eum, dicens: Redde, quod debes. dictht, au 29. Et proc1dens confervus ejus, rogabat eum, dxcens Pa- djïale e tientiam habe in me, & omnia reddam tibi. 30. Ille autem noluit, fed abnt, & mifit eum m carcerem, donec redderet debitum. * 31. Videntes autem confervi ejus, quæ üebant, contrxftatt T fat funt valde : & venerunt, & narraverunt domlno fuo omnia ,. mig . quse fatta fuerant. 4 ordanem, illum dommus fuus, & ait illi : Serve ne- ä 232 Tunc vocavit i L D 3. Et fe quam, omne debitum dimifi tibi, quoniam rogaiti me: ? NX 33., Nonne ergo. opoituit & te. mifereri conferv1 tui, ficut «entea $i & ego tui mifertus fum ? *ufs? 34. Et iratus dominus ejus tradldlt eum tortorlbus, quoad l 1 Quin ufque fedderet univerfum debitum. mmem ab 1 .38: Sic & Pater meus coeleftis faciet vobis, fi non rem1fe 1 $ d?n ritis unufqulfque fraeu fuo de COI'dlbUS veftris. 1 - lerebit ;m E * j x CAPUT 1 ES ii 4 3'T!nmme ftmams te$ o« ! fxdl&ls àu 96. Patientiam babe.)) ld. eü, expe. damnatl funt panas: ahquando per- Mülmgue ^ €ta me patienter, & omnia reddam folvant, & quafi reddito debito libe- qui debeo..- rentur , fed fore, ut nunquam liberen- 28- Cenmum dem:wo: J Denanus uni tur, nifi pocnas perfolvant , quas quia ua, M Romano Julioxquivalet; itaque cen- perfolvere numquam poterunt , nun» IqUà 6x a tum denarii decem , coronatos efïi- Ae eut. . clunt quam liberabuntur. Nec fignificatur 4 Nan/f, peccata:dimiíla redire, fed tantum . Zemen.) Inje&a íneollum manu, propter inhumanitatem n proximos, Is legls It : 94« Tradidir torteribus.") Solebant & crudelitatem ,. sternas pecnas infli- "tiàm fe « enim jure Romano ; antiquo (cui etiam gendas, quamquam illud verum eft W cip. p Vi fmt) judei tempore. Chrifti obftringeban- ejus peccatum , cui alia peccata prius tur) debitores a creditoribus inerga- dimiifa fuerant ,. gravms effe , & di- H £ulum compacti flagris f« pe &plum- rius puniendum , ob cxrcumglzmnam 3. batis excipi, & aliis tormentis cru- mgracltudlms. n Clarl JDe cordtbzus. ) Id e& exanimo, fubæ olui Tes b . Sic 66 Pdter m:?us cæle/ït! fduet intellige peccata eorum , p ePc in tex« E redp lu lto ;wm) Non figuificatut foxe;-ut qui tu I9« » Tf hij N YII - P atlen- CAPUT X —— ,Mammomfzim docet. ex lia .in]lïiaäimä;"äæfinaïïg,ööluïile'; dléC XO- um,&de rem extra caujam fornicationis po[fe dimitti-z. inter vvarios eunu- ' -ctheräis cbos laudat illos, qui fe caffrarunt propter regnum celorum: par- . «ulis manus imponit : adole[cens qui. ownia [e fervalJe pracepta qufdtahat-i dicebat , audito- Chrifli confilio de omnibus vendendis abit triffis ; (Cens : Pa : Zilfïgile ergo ajerit , dioitem intrare regnum colorum, C * quid illis pramii fi, qui emnibus relictis CatCerem, Bv ipum fequuntur. * » ctril LY?T fa&tum eft, cum confummaftfet . I-;f'uS* fermö*nes iftos ');u À Mar UO omnia, migravit a Galilaa, &.a«a ven it in fines Judaese trans ordanem. IO. I. Serye ne- 2. Et fecutae funt eum turbze multae, & curavit eos ibi. Te L * . b Et accefferunt ad eum Phariízei tentantes eum, & di- ; Mar tui, ficut entes: Si licet homini dimittere uxorem fuam quacumque ex 19 2 E Cauía ? yä, quöad- ^. 4. Qui refpondens, aiteis NUA legiftis, c quia qui fecitho. , G«n. minem ab initio, mafculum, & foeminam fecit eos? & dixit: [; 97 .. $. d Propter hoc dimittet homo patrem, & matrem : & ad- 7Gen o"nþ-remifef- ] 2. 24. eerebit u?;qril fuas , & erunt duo in carne una.- oX i«6o Ita" I Cor. d 6. 16. » ; Entantes eum.) ld eft, cä' ) tan- bät;m* : at Genef.. 2. 24 di&um hoc Ephef CARUT ". tes occafionetn aliquam 1llum Adamotribuitur. Refpondendum eft, 5- 3I- / X ex di&is , aut fa&tis calumniandi. Adamum tanquam prophetam Spiritu Dei hoc dixiíte ,. & uando p Quacumque ex cau[a.) Non dixerunt: locutum fuifle. Degtþ Apfius ore x y debito Jibt n liceat uxorem dimittere aliqua ex uam liber et.þ aufa ; fed.uqndaünque ex c-cufdd , natm Dimittez bomopatrem,65 7/714trgm.) liqua ex caufalicere non dubitabant Ideft , difcedet aparentibus, ut cum "NNVide Deut. cap. 24- 1. .. uxore habitet. Solent enim liberi uf- gerant, ? H 'P ha- que ad nuptias cum parentibus habi- figificit 1 4.. Non legiffis, 6c.) Exprobrat tare, poftnuptias a parentum .domo "i tant Tifzis legis ionorantiam , cujus tamen fcientiam fe tenere profitebantur , fic difcedere, & vir uxorem , uxqr vi- füpra cap. 12. 5: $- rum fequi. (pi p4$ I l Qui fecit-) Ó 7onj Adb&reäif, ) ai-g-oo-noMzgS»i«:sm: . 4g- d yeu nd Aator. * x ) &6 , ideft, Cre- glurmabiter , fcilicet. amore f,'.& co- (catà prlu i : L L r d Mafiulum , & faminam fecit eos, ) habimcioneg Chrifti. argumentum eft. hujusmodi: Una caro.) Velut unus : I:(")'mo. Vel cumülnmm $i Deus voluiffet unum virum plu- corporum conjunctionem intelligit , res habere uxores, non unam tantum, ut D. Paulus vidstar interprerzari , T. ; anirtlü» fib ad Corinth.c. 6. 16. cum ait: Q a4- fed plures feciífet fceminas ab initio. (E dixirf) Deus; deeo enim loque- beret meretrici , unum corpus effcitur. Y/ ze E VANGELH s ECUNDUM MATT " u .. Itaque jam non funt duo, fed una caro. Quod ergo Deus "1 conjunxit, homo non feparet. L L & * &onre. l. lli: e Quid ergo M ,Deut 7 D'icüntl i oyfes mandavit dare -libei!tl'tïz u V : 24. I. repudii,. & dimittere? - * * . ! hibere w 8. Aitillis : Quoniam Moyfes ad duritiam Cöfdis v'eüä.,per' 1 E mifit vobis dimittere uxores veftras : abinitio autem non fuit fic. EU fSupr : 9. f Dico autem vobis, quia quicumque dimiferit uxorem - bon fcia 5. 32. fuam, nifi ob fornicationem, & : i jam duxerit . mæch—;&tur : & - TnQu Marci qui ditmiffam duxerit, moechatur. IO.IIl: 1o. Dicünt ei difcipuli ejus: S - bius, D Lucz. i lta eft caüfa hominig cüm [ D« 16.18« uxore, non expedit nubere. dixit i - des: ] 1Cor. .-II. Qui. ilis : Non omnesg:apiunt Verbum iftud, fed - leltimoni P 2:49«q juibus datum. eft. o Ls $; -I2. Sunt enim eurüchi p - qui de matrís utero fic nati funt, i Pra"[a:('r , L Tpnum a & funt eunuchi,. qui fa£ti funt ab hominibus: & funt eunuchi; 4 Qui þotfþ ; ^ Es qui fe ipfos | caltraverunt proptcr Tegnum, coelpmm.' Qui L nymus lib - E pouit, inqpi t got,exift;capelfe;F-?Ei?t:, 1 3v. g T'uh/ci: 1 inlvimr 4d t - q0« 82 444 eff. ) Ut fcilicet etiam LT T&.jlltnqui j-;tjm,wn Jfunt düa,fff) ld ,; fcmem T , eft , jam non fgn; duo homines, fed ob adulterium uxore dimiífa alium E 6 , ducete non liceat , non expedit du- ( Quod: 4erg0 Dent E'oizjzz;zxit.')' Adeo cere uxorem. ,., dul * Vejs; - Caefa.) '&ir(ia , ne E aiu g arto vinculo, ut nollet. unquam fe- gotiutm , aut ?uä E 46 u , pararicdam viverent. k : B conjugale. U. Mandavit dare [belim-- refuäii - Nubere. J eyapiioas V wxorenm duceres - 'Ui"m : ,'l CUU W imittere.) - N olentibus uxores di- II- Nop ommes capiunt verbum boc.) PROD Pdrwz Id eft ,. non omnes tantum virtutis ; 08 putrjo, mittere ; imperav it,ut darent il:i.is li- gt , bellum repudii. capaces funt, ut fine uxore vivere pof- | Utnu iggzr LE 9. 44 d;!'rrit-:'d;æ " fint ,.aut velint. , hr f ob düritiam, ?Zi*: v-efri.)' [d e(ï, .Ferbum ifíad.) Rem : han'b.l antes ; & à i mmm "Pérmifts2)- Quidani 'þg*fant fuiffe il- s; Datum eff.) Scilicet a. Deo. Ticiti permiffionem;: alii-probabilius; .O. Qui demarris utero /t'(: natifw;t.) ';æ els bgneüæ liciti--- difpenfabat énim-Deus , lice- INafcuntur enim. quidam ita a natu- j gïati m a hR rà fadti , ut ad«matrimonium contra- K, batque utrique cum alio contrahere. Non fuit frc. ) Scilicet permiffum , hendum inepti fint. Proponit , ut Q Dl[WPg/I feü licitum , aut inflitutum. ait Hilarius, tria eunuchorum gene- Yent 9. Nifi ob formtcationem. ) Licetqui- rà, quofdam a natura, quofdam ab »ut ad( dém ob adulterium- uxoris ab illà di- hominibus, quofdama fe ipfis factos; ! fino *Yertere, &feparari quoad thorum:con- quorum primi; & culpa ;.& merito b pua -s jügalem , fed manet perpetuo matri- careant; fecundi culpam, fi fuo con- tu u monii vinculum , nec aliam ducere fenfu exfecti. fint ; tertii meritum ha- xfim beant. M Ulüm fas eft, priore , : quz dimiffa eft ,Nad- A m - huc fuperftite. - Qui. fe epfos caffrav ?r:mt, 6c.) Sci- wf Dim ) Sci licet voto , feu 5 Cà pmf tlo, nem. . A H - i lieet ob fofhicdtio— caftitatis. - Pmpflüt? perpenuge t N E benevol d ;ï "H« t ( X c A-'Pïï,U,T'ï-xixög,.; n d rgo'Deusf'i 13 L Tunc oblsti funt et.parvuli, ut manus eis i 1 * ergt, g'Mar; & orare'. Diícipuli autem increpabant eos. mpon : IO&IS.. — Lucz libcln ] - 34. -Jefus vero ait eis :- 4 Sinite parvulos; '& nolite eos pro - L *'Ig IS. hibere ad me venire: talium eft enim regnum c célórum. - - » bSupr eltript- 15- Et cum impofuiffet eis manus, abiit.inde;, 18. onfotüc d- t N 30 16. ; Et ecce unus accedens , ait illi: Ma ; Mar ( Uxorem . boni faciam, ut habeam vitam aeternam? giftePbone ; q I0.I7. à [* ] :h;tur: & , - 17- Qui dixit ei: Quid nie interrogas de bono ? X Unus e RZ Lucæ. "$! , bonus, Deus. Si autem vis ad vitam ingredi, fervá mandata. - hu nini; cumï'. UP 18. Dicit illi: Quae? TJefus autem dixit: & Non homicidium tExo- facies: Non adulterabis : No n facies furtum : Non faltum ao.1 * * küud.j M teftimonium dices: Ig. Ho- « Propter resnum'cæþamm.) Íd cft, ad mati funt ; ii ngid ee iæt'crr'ag;:.& e bezo ? ) regnum celorum promerendum. Lucas & Marcus habent , C me L eunuch. Qu; potéff capere , Capiat. ) Hiero- diéss. bonum : ut etiam habet textus nymus lib. I. contra . Jovian. | Pro- . Qu GracusMatthzi, 7/ u A eig dj »; postt, inqpic 4 Agaizatkete: ? lþm:räitpm És . fed nofter interpres legit 97 ue d oorZE d invitat ad curfumy, teuet Im mannu vir- Titpi -XxyaS 09 4- ut etiam. habent aliqui péTonc gini(atis bravium , offendir puriffmum | Grzci codices. Dicendum eft, non dlicer etiam - fentem , E clamutatz Qui friit venit, - difcordare Evangeliftas , potuit enim mi alium - & äiäat. Qu; poreff capere eapiat ,. uoz ^" Chriftus .utrumque dicere ,. vel Mat- dicit * Velitis j nolitis bibendum -vobts thxi verba , & aliorum Evangclifta- efl , atque currendum y fed, qui volutrit, runide m—fï:gni/fï g:äxfe'. Non verba Mat- ",m j 3ut ,ns ; quéi potuerit eurrere , atque potare « M thzi hunc. fenfum. babere poítunt, D le wincet. ,: ile fatiabstur ,. &$c. Quid m interrogas de bogo 2 hoc eft, artm dicert ; 13« Parvuli. ) Mox.maióta , pafvii—- . quid me interrogando, vocas bonum? virum ) 3- los puerulosfienificat. $. Lucas ha- quid mecumJoqueris vocando bonum? bet ,f/ïgrs'þn , Ideft, Ifazze:. ltaque lia explicat Abuleníis, & Maldo- um virtuts utrumque facum eft , & allati in- evi p natus. Probabiliorem exiftimo pri- fantes , && adducti puéruli. mam folutionem, v ï-d.et.urq..ue ita Chri- Ut eis manas tmapoueret , &$e«/ ) Ut tus "interroganti. refpondiffe: , quia Janc eis benediceret , bene precaretur ,. & fciebat eum quz. a? Domino audiffec Deo j t n at uri gratiam aliqu m fpiritualem imperti- '^pon eíie fatturum , us ,cxplïicät Ori- retur. genes. p a n Difeipuli antem increpabant eos. ) - us eff bonus Deus. ) Mazcus , & ynil " conua u Pmpomt ! Quod eam xtatem indignam judica- Lucas habent , Nw/les. Zonzs, if fo-: rent, ut ad Chriftum accederet ; q;u—'lfï- lus Dess, Unus Deus per fe, & na- dorum g* - Chrifti minueretur dignitas, fi bene- of n 4 tura. fua bonus eft 3 habet- ;niam. a fe cipf faos dicendis pueris occuparetur.. bonitatem , cujus fons eff ,.a quo merlto 14- Tahsm.) Quaftrdicat s & ho- homo , & reliqu& creaturge bonita- )4 4 o con^ rum , & fimilium, fcilicet- innocen- .tem hauriunt. Sic ergo refpondet Do- ; imeritum tium , & fimplicium- minus , quia adolefcens bonum eum 16.. Magzfler bone. ) Utitur hjon'o.r-if-' "vocabat , non ut Deum fica praefatione. ad captandam Chrifti rum hominem. " fed ut man— h4 4 benevolentiam.. 19. D d : | ) Quænam. ea )üw pCIP P jent Hs qua d Bidl. u':m" C em A'(efzofb'.. g I//Ilf. 114 EVA NGELII SECUNDUM MA!TT*H. r TE I9. Honora patrem tuum B , & matrem tuam & gilgiges. pþä.— Y ximum tuum ficut teipfum. t omna « 20. Dicit illiadolefcens: Omniahaec y a. jeh cuftodivi (1) äjqie'niugä - fecu et mea, quid adhuc mihi deeft? - 21. Aitilli Jefüs: Sivis perfe&use ffe, vaderehdä dmi&ia, quae WE fede mj habes, & da pau peribus, & habebis thefaurum in colo , & " ä edcanta veni, fequere me. 3 3 B 22. Cum 'audiffet au tem adolefcens Tverbum, ahïit triftis ; 160 pa erat enim habens multas poffeífiones. - A o quoter a -Amen dico vo 23. Jefus autem dixit difcipulis fuis : bis, quia dives difficile intrabit in regnum coclorum. y-poff;xdebit. .24., Et iterum dico vobis: Facilius eft, came lum per foramen [ acus tranfire, quam divitem intrare in regnum coelorum. À Apud ln 25. Auditis autem his, diíci puli mira Ibantur Vg!d.e, ,dicentestb: NU Quis ergo poterit falvus effe ? L & viribus, ^ 26. Afpiciens autem Tefus, dixit illis : Apud-homines lo« Omuidpg/],] funt. . gratiam poy ? vitianum af Hi??'dmbiï'e eft apud Deum autem omniq poffibilia 27. 'Tunc ? utatur, -; j CI) Hec *ver&al: à iuvenfute meä, in edi»*L-;?ixt- nmom legnntur. . g 27- Rf];";m fint mandata interrogat, qug Chri- comitatu agere , inyitareque eum ,ut - phuit H ftus memoraverat , quod ad Chriftum, fequatur , quemadmodum Apoftoli , ; eXorlintar tanquam ad novum aliquem , & ma- & familiares. difcipuli fequebantur. *-20. hibmus Q4. Et iterum dico vobis.) Praterea P ximum Mhagiftrum veniffet , ut ali- quid fupra le em difceret, nam legis dico vobis: fimilis phrafis eft' fupe- lCR , confr mandata non 1 olum fci A 4'b'at/,ferd etiam riore cap. n. 19. [tali ce dilger'e mus , * obfervaverat. " -nzi wi dico di pin. L 'V'& j QO. Omnia hec euf ziv ) ( Gamelum-) «auxog eti ä'm- nauticum | ii xit quod res erat , neque enim fine funeni figaificat , quare aliqui de il- D l'ellqu lo locum hunc interpretantur. Com- ma]us caufa narrat Marcus cip. Io. 21I. Chri- It, ftum hoc audito , eum dilexiffe, quod munior, & verior explicatio eft de profe&to non feciffet, fi , quod aliqui camelo animali. ]?l L/] volunt , fimulator fuiffet. Per foramen . acus. ) Scilic&n* quod acus habet , vcl quod facit. Non ts Wndys | Quid Adbuc mibi deeff ?) Scilicet ut fignificatur effe omnino impoflibile, perfe&us fim- fed valde difficile. 2I. $; vis perfetius effe , &5c.) Suth- . ü n IPan j cit quidem ad falutem przcepta ler- 2$. Quis ergo poteri t faluus ejï-;;? ) vare , fed fi perfectionem Evangceli- Cum omnes divitiis ftudeant. "m tderj, .cam optas , V44e , £c, E 96. Afpiciens autem.fe[us.) Propte- Praemium, retributio- rea videtur Chriftus difcipulos afpe- Tbe/:«urum. ) xiffe , ut indicaret fe eorum cognos ede W]t nem. z:befauro copéa , €Y perma- $ » lube nentta vetribu ?ionis rutel * (igimr ) ut ait viffe cogitationes , fermones quam- m V lthor Chryfoft. é vis fecretos. Marcus enim. cap. IO. !V - Ven: , feque » 'eme.) Verbum illud ve- 26. ait Apoftolus hoc dixiffe , 26 Jtr nj 25 , indicat Chriftum non de invita- favràg inter- fe spfos. , id eft , tacite, P "i fed . | V6F tl MTM ftiogle folum , fed de 'c'oxfpcrali etiam | & fuþmiiïa voce. E. E " CAPUT XX II5 T 27.4 Timc. refpondens Petrus, dixit ei : Ecce nos reliqui mus il.iges pro- omnia, & fecuti fumus te: quid ergo erit nobis? * m .28. fefus autem dixit illiss Amen dico vobis, quod vos, qui fecuti eftis me, in rezeneratione, cum federit Filius hominis in mnia,que .. fede majeflatis fuze , fedebitis & vos fuper fedes duodecim, g, t - .judicantes duodecim tribus Ifrael, 29. Et omnis, qui reliquerit domum, vel fratres, aut foro- i trili: ; res, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros; " propter nomen meum ; cer';tu*p.lum "—accigiet',. & vitgm acternam 'obiä, quia l N N 'Pz 3o. M,.pflti- t foramet . [ onsmi yrui. "Apud. homines, ) Solis humanz na- Sedebitis & ?z;,a:.) In thronis ex nu- turz , qu& corrupta eft , facultatibus bibusfimilibus throno Chrifti , in ipfo ,dicente; j & viribus. aere conftituti. * Largiri eäim mines ho 60mnia poffibilia [nnt . Super fedes duodecim. ) Id rdi&um;, T .gratiam poteft , ua ab affectu di- quia tot conftabat Apoftolorum colle- . 3 font. vitiarum abft s xfahat,ur ,« ilis vae'ne ium, utatur. J«duantes.) Non folum apþroba-— 27. Refpez de:;s Pe);:m.) Refpondere . tione , & comparatione vite bene h ä üe Elim,u: : T. rafi Hebrza, etiam illi dicuntur, qui acte , fed etiam judicio aíleffionis. exordiuntur fermonem : quareMar.1o. Hi autem dicuutur hoc judicio ju- m A OROH D) 1 20. habemus: &f cepiz & Petrus dicere. dicare , qui judici aflident , illi pro- fequebanturs E Ecct Wos reliquimus omnia.) Quafi ximi ,. & fententiam a fupremo judi- i. ) -Pretetet sf t fiptn -dicat, confilium tuum implevimus, ce rogati , contra fontes ferunt. N quid. ergo przmii feremus. Duodecim 1ribus lfrael.) INon folum 3 di;'etemüils 29.- Fos. qui fecuts eflis me. ) Non duodecim tribus , fed totum etiam : .dicit , reliquiftis omnia , fed dicendo orbem A poftoli judicabunt , Chriftus ia'mr 5auticulm vero lfraelitarum tantum meminit , al * quod majus erat, quod erat minus intelligit , ut D. erronymus | iadi- quía Apof(toli ifraelitz erant , & quia rantur« r cavit. nomine duodecim tribuum , Eccle- nm:iq | In regeneratione. ) la refukrte&ione,' fiam intellexic; quod fi Ecclefiam , extremoque judicio ; tunc enitm to- przcipuam humani generis partem, g q L P tus mundus renovandus eft , & quo- judicaturi ezant , facile iatelligcbatur fadi. ffixiles .dammodo regenerandus . Quare Apo- etiam reliquos mortales judicaturos. ; imp calyp. 21. I. dicitur: Vidi celum. no- 99. Bt emnis qui reliqueritz G c.) Du* W.5 terram nevame plex eft hujus lociinterpretatio, qui- Áfunt eft ) Com féderit. feiius hommnis , &r. ) In ac dam de voluntariis: pauperibus haec (eant^ duo tribunali ad judicandum. verba inteligunt , hoc pacto : Om- — de f:dl majefhattis.) Sedes hzc maje- nis voluntarius pauper, qui id quod p g 4 latis , nubes erit candida; ipfo fole habet reliquerit , quidquid. illud fit, eoc" fplendidior, juxta illud Apoc. 14. (ive domus, five ager , &c. centu- qone Q^ Vidi, &f ecce nubtm caudidam , & je- plum accipict , &c. Alii putant Chri- enl m a 4 77 ub [edenrem femiem fílio homi- ftum loqui de alio . inferiori homi- dix e, n 2/5, Éc. in Grxco eft,£ad 900vsoo£q6, num gradu , qui non rclinquunt om- dgtac 1 **:(u;er th&"? glqrff ; id QR, glorioío. nia, fed aliqua, nt dgmumïaliquam, D * -t j 115 EvANGE;Wr;ï.rus'ECU-NbUM MATTH. ; älhi("raï Pa d ' Muiti. * i 4 Conv& 20.16. prir n H i, tifit eos 1 Mardà ^ aü A IO.81. L] CAPUT XX ] foto otiof lucm. 13.39. Parabolam þroþbhif de operarüs in vineam conzïzääjs[ $ ï'quom m 4 Rd Troni füeri ultimis idem, datur denarius cum primis : efus. difcipulis pajjr- : nem« ac re[urreCHionem. Juam . redicit. 2 . €P occafione aimbitiouis ponam hot filiorum Zebedei docet. difcipulos , quod. nou . potefiate , & oflen- f. Circ: . Jione domi nii, [ed officio m icit ls t injferii debeamt &|Je majores . D 'Z-'Diü -egfediem" vero Cericbo duos: 60 o luminat. - a -Vos im vi t E 1 4 Imile'eü regnu m coelorum homini patrifamilias, ijui exiit A '. n L:8. Cuf . : ' um : Curatori| .Aprimo mane conducere operarios in vineam fuai 2. Con- M. piens a x vel Agrum pr'optef Lthcum 41 0E *us powitur mumerus ccrtus pro iDCerto , L 9 Cim non tantum quidem honorem polli- & indefinito, fenfusque eft , multo M. rant, a m ceri , quantum Apoftolis, fed am- plura accepturos, relicturos parva, o. Ver plum tamen; & eximium | nimirum & pauca, accepturos magna & multa, céntuplum , & vitam xternam, Poffidebit.) Grace eft xNqeorouiott, * p i - A4ut uxorem. ) Non vult Chriftus haredtttabit. U. ft. matrímonium diffolvi , fed vult fe 20. Multi autem erumt primi novif- 1. D uxori preferri, etfi uxor virum im- fmmi, &c. ) Hoc additur a* Chrifto ; lo gepi . pediat , quominus Chriftum fequatur, ne Apoftoli nimia fecuritate langue- .. 5 uxcrem relinqui , non matrimonio rent, fignificat enim fieri poffe, ut- .At'ï ,diffoluto , fed facto divortio , in iis qui primi vocati funt , ut illis con- To1 r I4. ] cafibus, in quibus a jure conceditur. tingit, in novilimis tamen hareant, Quamquam & de matrimonii inter nifi conatam ad virtutem & perfe&tio- Doviffimo eates diffolutione interpretari pof- nem ádhibucrint; üt contra ctiam ace ; u mus, quorum conjugunr alter fi cidit ,. ut qui ultimo loco Chrifti fcho- Chriftianus factus fit, & alter con- lam ingreifi funt , antiquiores difci- verti nolit ad Chriftum , neque cum P ulos virtutis pertinact cxercüxone Prigo m Chriftiano fine religionis injJuria-ha- Prævert.sntg : iE bitare, Chriftianus poteft, nonChri- --zzl-i'm':'m', ftianum, difioluto matriionio, dere- LLS —jlmi;"e, ) Grzce eft;: f 4 Degz; ^ redditur enim ratio preceden- erm æqulv linquerc'. Vide D. Paul. 1. ad Co- N tis, & totius parabole fcopus € "wf re rinth- 70' IS. oftendere multos primos eíle novif- , P;-apter 2027emÓm "Jemum. ) Proþter me, fimos, & novillimos primos: fenfus "ipeis( 77 propter fidem , aut. Evangelium ( eft, quod in regno colorum protne- Ws (iei ftudium perfe&ionis Evangelics, rendo accidit , finile eft ei quod ac- Centuplum actipiet.) Hoc premium cidit patrifamilias conducenti opera- Iios, &c. n hac parabola prius ex- At Rors efthujus vite, nam Luc. 13- 39. di- 1 WO .citur , &* wos recipsat mulio plura £m plicabimus verborum corticem, dein- , Tlois r boc tempore , & sm.[aculo venturo "Vitam de n. IÓ. interiorem ejus fe ? nfufp';, Teyeg, 0. itefæang. ; Cgïn dicitur , c'en(uylum, & fimilitudinis apodp'üm. ts dsot o AMPUE R. aA d M / A 1 5. COnventïone autem fg&a cum ; nö?immiv ] , l d O perari?s ex den.ati"*o) diurno, fnifiteos in vineam fuam, l ;. Et egreffus circa horam tertiam , 'vv(idi't-ialiros flantes in foro otiofos,. H 4. Et dixit il lis: Ite & vos in vineam m-'ebam, &,: quod ju- 3 .quamni 3 lr p d ftum fuerit, dabo vobis.- Tterum autem exiit cir A ais 5. llii autem abierunt. ca fgi;tam, &, nonam horam, & fecit fimiliter. * um ] . *6. Circa undecimam vero exiit ) inv-enitþ alios iï':anfte's.," & jina dicit illis : Quid hic ftatis tota die otiofi ? . ) duxit. Dicit illis : Ite & - Pa 7. Dicunt €ei : Quia nenjlo' nos con VOS in vineam meam. dicit dominus vinese pro- 8. Cum fero autem fat&tum effet, s, qui exit i Qarn« curatori fuo : Voca operarios, & redde illis mercedem, inci- , Cot piens a novilfimis uíque ad primos. . t LI " 9. Cum veniflent evgo, qui circa un ? PETCUIT däcimäm horgm Vehe- eü þ; xmulc.o i xant, acceperunt fingulos denarios. ; Xo. Venientes autem & primi, arb itrati funt quod plus efïeht if 08 p(ll'Va') ) &multa, accepturi: acceperümt autem & ipfi fingulos denarios. 1I. Et accipientes murmurabant adverfus patremfamilias , vt 12. Dicentes:: Hi noviffimi una hora fecerunt, & pares ; 7 W'W'/: r 3*. ChriüOi E. illos nobis fecifti, qui portavimus pondus diei, & &eftus. I3. At ille refpondens uni eorum, dixit: Amice, non facio jte hngi j polley t* tibiinjuriam : nonne ex denario conveniíti mecum ? —.I4. Tolie, quod tuum ett gen hareatth ,& ygde ; volo autem & huic .x&P?ffe&i.G'? ; 'r;pyiiïimo dare ü:cu'e & tibi. — P5 15. Aut a t t SERDEUNST Chriftifeht* - - * d uiorCS dlfa. ) | decim fumt bora di;;:? Itäqüe quimane l Cïe Gitione luxit. Primo mdng.) c'if.(.a TQ), mox ut4 41'- z vocati funt , duodecim horas labori Q. Deznar: - impenderunt ; qui tertia hora,.no- » Wl'l'f eny 0. ) xDiximus fupra dena- ] H n" rium equivalere uni julio Romano, vem horas, qui fexta, fex ; qui un- Ü PIWC :;:de five uni. regali Hifpanico, & decem decima , unam tantuin. ngOu 56& crucigeris Germanicis. $ efi e novl g. Procuratori.) ÉmirQóme , præ?e&o feofos '—'Diurno.) ld. e P ft, dando Prp opera domus, vulgo, magsfer demms dici- mos unius diei. tur. orum. prome' 3. Circa-boram tertiam.) O iim tam dac apud Romanos, quam apud judxos --12. Fecerunt. ) ld eft, lgboraife:tlnc, centi O^ duodecim erant horz diei; & totidem feu operati funt. / od U5 l)OlJ' Pfl qet ; no&is, five dies effént longi, five Pondus diei , & eflus. ) Laborem ne u breves, five noCibus pares, unde il- totius diei & moleftiam : megidiani U feofui ud Domini Joan. 11/9. . Neune duo- 'æRus. Hn$ EVANGELI SN«ECU'N DUM L.IM*A'I;TH. 3. Aut non licet mihi quod v * o - X jlo, facere? an o,c-:'ulüsxmus | nequam eft, quia ego bonus fum ? E . * ^ furprinci «Supr I16. a Sic erunt noviífimi primi, - quorte, & primi novi[fïmi :;.mvuïti;l : AVAarCI 19.20: enim funt vocati, pauci vero eletti. * P 19. Et I * I7. b Et afcendens Jefus Jerofolymam, aiïu-mpgif dhodeci?i t eradif Lu c-;: di 26 c T fcipulos fecreto , &'git illis : 3 13.39- j 18. Eccg - lii £ Niar: -q Qu Jo. 2. I5. duf non lic?: ? qui ultimi "ggnerunt prius "fnercäsl)er- Lucz. licet? - ) Id eP;, an non folvitur, & eadem, quz aliis, quia . . dwfliim Qculus tuns n 19.31. eqüik;n ef.) Id eft, in- &quale opus , zqualem mercedem , . Ajno tuo. .vidus; quafi dicat, invides illi meam d major diligentia, & brevius tempus ; ^ n. Mf enignitatem. primum locum meretur. Rclique - circumftantie parabolg adhibitz funt — [ Iotefüs b Bozus [um. ). Benignus, liberalis.. p j & * Poffu: 16. S;c erunt. novi/fimi primi, Gc.)) ad narrationem probabilem, & hu- . Chriftus in hac parabola comparat manz confuetudini accommodatam . ,.' 23- Ait Deum patrifamilias, homines ope- faciendam, itaque fi e:s quis velit. T'ad dexter: zariis, Eccleflam vineg, gloriamdena- difcutere , nulum faciet opere pre- - fio diurno. Quemadmodum ergo tium. "[ale eft quod quinque dies - ed quibu operarii in vinea laborantes denarium hore nominmentur ; quod quidem in 23 XHRETHUE | diurnum merentur, ita quiin Ecclefia foro otiofi inventi fint; eo quod rnion - Dei laborant, merentur vitam &ter- fuerint conducti : quod patertamilias f0 Goj pnmam. Finis ergo parabolz eft often- proeuratorem habuiife dicatur : quod . [ litibus pntil dere mercedem vitz «terngz nontem- denarius potius detur, quam aliud - 20. Mttoy port, quo quis laboravit, fed labori numifma: quod operarii primo con- f ! me ünr 7j & opert quod fecit , refpondere ; fz- du&i murmuraverint, & fi "h zflia*'j : oann.is,-ug | pe enim fit ut aliquis una tantum ho- funt his fimilia- Tum. 4 Mxlti enim. fumt "vocati, pdulc; vero | ol ra laboret, quantum alius toto die; V d doran, ideoque zqualem mercedem , id eft, elets. ) Probaverat pxoxime explicata $, &t d eundem denarium diurnum accipiat , parabola, non omnes zqualem mer- Uri eodem plaue fenfu , quo dicitur Sap. cedem receftuzos effe, fed futuros O exhil "6ng. aj , 4. 13-. Con]ummatus a. brevi, exple- mültos noviffimos primos, & primos - amsuc £0 vi£ Ltempora mníta, id efít, cum brevi noviifimos. Concludit nunc genera- - Detitun YV tempore juftus vixerit, tantum tecit lius non omnes qui vocati funt, mer- Wofs boni, quantutn inulti , quilongotem- cedem accepturos, quia nimirum ple- - Petitim-,,, " pore vixerunt, Porro, Paterfami- rique vocati venire nolunt. Nec ve- Att Y90g0, g li:s, cajus mentio eft in hac parabola, rocum dicit: Ms/t; f/unz vocati, figni- D eft Deus ,: cajus eft vinea, de quo ficatur non omnes efle vocatos, fed E. fii lbe Chriltus dicit, Pazer zens agricola ef ita loquitur , ! quia omnes multi Joan- 15. 2- Dies, eft cujusque homi- funt. mis «tas : Vinea Ecclefia : diverfe 17. Mfcendem s. Dicitur afcendere, fei qug tàm vel quia pars urbis:Jerufalem edito . ! tre ( horz , quibus vocantur operarii, funt hi uquam ( bhominis ztates, pueritia, adolefcen- loco fit4 erat, in monte Sion, vel ] ; trib lmtm-. tia, virilitas, &c. Forum efít mun- quia Hebrei, Chaldzi, & Syxi, quo- l. dus: Denarius vita «terna : Vefpera rumliugua Chriftus loquebatur, zjceze rgm Pw-'al)am futy diei , eft fiais muadi, & judicii dics, dere, dicunt pro zre. ^ Mfig cum redditur unicuique premiunr la- Secreto. ) id eft, feorfim difcipulis mq tantum audientibus. z üt H borum , & bvunorum.gperum. lis UI dl-["P i - pO CAPU T XX II9 -.38. Ecce afcendimus Jérofolymam , & filius hominis t»raäe- );ulugtuusï ^ X tur principibus facer - dptum, & Scribis, & condemnabunt eum inorte. x mn mult: P Ig. Ettradent eum Gentibus ad illudendu m, & Hagglläädum, E dniein | 1 'ï;.& crucifigendum, & teriia die refurget. 20. c 'Tunc accefit ad eum mater fi liorum Z-ebädæi cum « Mar filiis fuis, adorans, & petens aliquid ab eo. 100354 premeaccau u) ] 21. Qui dixit ei: Quid vis? Aitilli: Dic, ut fedeant hi us'hkrcäspef-' ; duo filii mei, unus ad it aliis, quià - E dexteram tuam, & unus ad finiftram-in | mércedem, - . regno tuo. .e2. Re fpondens äutem Jefus, dixit : Nefcitis, quid petatis. [evits tel!ïpus, p Adiqu Potefüs bibere calicem , q uem ego-bibiturus fum? Dicunt adhibitz f ei: Poffumus. LÀ : jlem, commodat 23. Aitillis: Calicem quidem meum bibetis : federe autem. ad dexteram meam, 'vel finiftram ; non eft meum d g i are Vobis, t operg DI* uinque qi&. fed quibus ?aratum eft a Patre meo. ] quidem 1 ün m '24., d Et o quod noD 19. Gentsibus. ) Pilat preces ejus ex feliorum defcendere volun- aterfamis 9 & ejus mi- £ate. Senfus autem 'eft, Nefcitis quid jcatur : qu litibus gentilibus. - quam lü 20. Mater filiorum Zebedat. 5 Salo- petatis , quia non fpiritualia petitis , me uxor Zebedai, mater Jacobi, & ed temporalia. Vel, quia bonum i primo. COf quidem eft quod petitis, fed non ob- t ü-quæ lia Joannis, ut habetur fu"pra capit. Io. num. 3. tinetur precibus , & favore, fed la- f/y 'MW!' 'WI! orans.) moocwvyoUcu, inclinans bore, & bonis operibus illud meren- ] fe, genua fle&ens, & reve x tibus conceditur. 1 p me Chriíto exhibens. r(ent:iam Calicem. ) Poculum paffionis ; fic Perezs aliquid.) Generatim poftu- ftd furro$ vero appellatur metaphora fortaífe ex 0$, & pnmüs * lavit , ut concederetur id quod erat antiqua confuetudine du&ta, qua 1o- Ed petitura , q'iemadmodum mater Salo- lebat damnatis ad mortem poculum nunc monis 3. Reg. 2. 20. filium rogat. veneno plenum porrigi, ut ea ratio- tl fdng n Peti;ioncm unam barvmulam ego deprecor pimirum p tis Socrates extinctus eft. ne vitam finirent , quo genere mor- ec Y A t6, Togo , ze confundas fAciem mneam. res exiüi- Marci cap. 10.35. dicuntur accefliffe Poffemus.)- iVlalti aucto vmf") üg u filii Zebedei, & dixiffe : Voluzuns , mant ut temere, & ambitiofe hono- gcdws , lo "t quodcmmque petieriztes , facias . mo- rem petiverant, ita quoque temere, m 5/5, que taien verba non a filiis, & ambitiofe refpondiffe : poffus, nec i afceoder fed a matre dicta funt, filiorum no- fatis percepiffe, quam magnares eff:t, mine; quam ob caufam a Marco filiis quam pollicebantur. Maldonat. pu- ; Uf Alem ed' tribuuntur. tat non temere , nec infcienter, ed )!g SI(m 1 amanter, & vere refpondiffe, fe pa- &Sy 7 . 2I. lz regno tuo. ) Quod fortfige 4 putabant futurum in terra. ratos effe, ut pro Chriíto morerentur, epatun 2. Nefcitis quid peratis. ) Mater , ut poftea exitus docuit. . inquit Hieronyiaus ,. poffulaz , €£ Do- 23. Calicem . quidem ameum " 6eti;€. ) &m dlfc jpll munus di[cipulis loquitur , intelligens De jacob»IO'C('mPcac Domini calicem 7 m EVANGELII SECUNDUM MATTH. Mat 24. d Et audientes decem, indignati funt de duobus fratrlbus. s, Mife I0.41 25 e Jefus autem vocavit eos ad fe, & alt Scitis, quia confeülm eLuc- principes gentium dominantur eorum , & qm majores funt, 22-25' poteftatem exercent in eos. 26. Non ita erit inter vos: fed qulcumque voluerlt iüter ? duf vos major üerl, fit vefter minifter. 1 * doro d j 27. Et qui voluerit inter vos primus elfe; erit vefter fervus. "/W ! f Phii 28. f Sicut filius hominis non venit miniftrari, fed mini- m:rmtzbus 2. 7 rare, & dare animam fuam, in redemptionem pro multis. ifit rth Mar .29. g Et egredientibus illis ab Jericho, fecuta eft eum t,urba; 109-40. Iäuïta : d li . Lucea. o. Et ecce duo coeci fedentes fecüs v1am, aucherunt, quxæ r« pf 16-35- Jefus tranfiret, & clamaverunt, Dicentes : Domme, m1fgr€re noftri, fili David. 3*. Turba autem increpabat eos, ut tacerent.- At illi magxs clamabant, dicent:es : Domine, m:ferere noftri, fili David. T if a 32. Et ftetit ]efus, 8. vocavit eos, & ait : Quid vultis, ut fa- Cciam vobis ? : 5 Dic tlm Inven ; 33 chunt 1;111 : Domine, ut aperlanfur ocuh noftri. 34. Mi- 3 adducx te | m al x bibifie, cum- ab Herode occitus fit, p Et f tum a- Chrifto po&ulaverant : quotï hlS opus! * gt habemus A&. :2. Joannes autem tamen. adeo fecrete non tecerarie, quin. 1 licet occifus non fit ; calicem. tamen decem qu& agebantur, mtellwercnc. L 4. Hoc paffionis bibit, quia in dolium fer- Dominanmter eoremey ln eos domy. meft- patuimr exercentu ventis. olei inje&us eft , & in mfulmn SbDl Pathmos relegatus. Er qui. zmajares /äaw.) Scihcet: mter Non eff meum dare vobis.) Non ne- eos , reges nimirum , & prmcxpes, WS fede; gat Chriftus fuz poteftatis atque ofti- eft repetitio precedentium , & cxplv— 9 -€ii effe concedere, ut. aliq jde ad. dex- -———- catio feripture ufitata.- tram, vcl fimfham fuam fedeat ;; fed 29. Mauiffrari.) .Sci ycet, ut ei mi- ä Officiof, W tantum negat efie. fuz poteftatis, & mütet:nr &ndum qy officii illis dare, fed tantum his, qui- Miniffrare,) ld eft, omnium utxh- tati. fex vire.. 0 Obfirepe bus a patre fuo. paratum effet ; quafi ï Y 7er dicat. Noneft meumdare vobis pro- Dare animam. ) Id e&, Vlt'am po- Upta c &i pterez quod petitis,aut propterea q.:od nere. V lderuw' cognatr mer eftis, non'eft meum dare Redemptxanem pro multis. J ld eft, j Vobxs, qui nondum meruiftis. pro redunendts hqmmlbuv, Græce Quibus paratum: eff & patre mto. ) eft, Nreo, quod pretium redemptlo:- tem Qui illad-meruerunt. nis fignificat. 24. Indignati funt.) [Egve tuleruntr, 0. Ej David. b Id eft Mema. Qute D L -- " 'fh'um quod. aliis vellent anteferri.. Vide cap. 9. 27- & €. 15..22. Mdrq t^st lej, - Q5.. Vocavir eos ouljï? ). Scilicet de- Io. 47- «em difcipulos ; matér enim, &duo ar Increpaäat eas, ut tacerent.) Non 2; J); "Ff 4 n i ejus filii ff.pdrdtlm Q« dam. prima- invile, & maligne, fed amanter, & lijj, i us E " [ H Y2I 3 3 / " CAPU - XXLC as fratribs. - 34 . Mifertus autem eorum Tefus; tï*e*t*ïgi*tïlo'culös eorum. E 7 Xcltis; quia qonfe&im viderunt, & fecuti funt eum. jores fünt, CAPUT XXL hueri játer f;fefus fuper. afinam J'erulalem cum triumpbo ingre[Jus , nego-tja. tores de templo ejicit , & Pbarifeis de triumpbo indiguantibus (ler fervus. refpondet ,. difiipulis autem. de . ficulnea: Chriffi verbo. arefatta ; fed mini- mirantibus declarat fidéi effcaciam : interrogationem de fua po- ro multis feflate retundit, quafHione. de J'oannis baptifmo : &?, ex parabolis hg eum turba de bomine duos filios babentc, & de patrefamilias , cujus vinito- erunt, quia res pof? alios [ervos etiam filium vinee beredem occiderunt, - , miftrere pradicit regnum Dei a. 'udeis ad Gentes * iransferendum. t illi magis li Darid. T cum appropinquaffent Terofolymis, & veniffent Bet'h?-,'Maf i phagead montem Oliveti, tunc Jefus mifit duos difcipulos, r1. 1. lus ut i - 2 Dicenseis: Ite in caftellum, quod contra vos eft, & ífta- Lucs. tim invenietis afinam. al i ligatam & pullum cum ea: folvite, & 1929 ;oltr. : adducite mihi : É M S 'aïi( .4. Etfi quis vobi juid dixerit, dicite : quia D»om:.inus*— verant qu his opus habet, & confeftim dimittet eos. L] dicarari Qu jucelligerente 4. Hoc autem totum fa£tum eít, ut adimp » leretur, quod dx- [n &os domie g &um eft per Prophetam dicentem: . s. b Dicite, filize Sion : Ecce-rex tuus Vehit tibi manfue- LIfaie : Säli&et intet is. 62.1I. & .princip 6 tus,. fedgps fgper kafin-anj X pul-lu'm' üilligm-fubj'ugal- : 6: Eu n- Za Ch. li- 9. g. W r" & ep fi 11. ofïpiciöfälvivd-pia'm. turbam f&ciiï-'c'a; -*:c,i'e; : Coutra .;v.e-f':ff » Id e * R '* , regibne? ïoa ct gt er ml dendum eft, ne homines abjcéti Chri- ante vos. 5 fto obftrependo molefti effent. . j Domsnus bis opus , omat um uf.lh - 94- Terigs? oculos eortias. his opus habet. :hääf;. ) JEfus fupra c. 8. n. 3- ) Vide di&zf « Ut adimpleretur. ) Significatur h vitaim [0" Chriftum afino infidentem Jerufalem Vasderunt. ) Vifum reïcepgrunc".' defh ingredi voluiffe, ut cogerentur ]udei j.)! Gract Erþpbagä. s. Villa erat ad-mon- ex prophetie teftimonio ipfum tan- u r «p tem Oliveti, vicio! Bethaniz, quam fuum a regem, & Mefliam agno- umrgdemptif)' quare D. Lucas ait cap. I9. 2€. Fa- fcere. &um efl cum ap . pro $. Dicte flia Ssmn.) MHsc verba Ó e j Mema. pinquaffet ad Be"fkpba- NI;U' ( £*5 &* Berbaniam, apud Zachariam non funt ,. ex quo 15.'. 22 - 9. n caffellum. ) sig 14j xoyuxv ,5 : defumptum eft. fequens teftimonium, Non peguem, àut i» vicum. mert'"") & U [ed áut Evangeh&a exl»)vlicavndiw cayufg O | B;H. cu))i/Coirtz.. Mezocb. T. VI. l, am&üwr' 182 — Eif ANGELILiSECUND UM M ATTH- /(3:6- Euntes autem-difcipuli fecerunt ficut preecepit illis Jefus, | 13.'Et.' ^ Et adduxerunt afinam, & pullum : & impofuerunt fuper lionis vot €os veitimenta füa, & eum defuper federe fecerunt. u K 8. Plurima au:em turba ítraverunt veftimenta fua in. via: .nav'xt 80 alii.gütem esedebant ramos de arboribus, & fternebant in.via: 1 Ti 9. Furbae autem, quae praecedebant, & quse fequebantur, bili, q c'Pfal. cl Wionn: f amabant dicentes; Hofanna filio David : c benediétus, R | qul 117 venitin nomine Domini : Hofanna in altiffimis. ' f Et 20, 10. Et'cum intraffet Jerofol duttels: , Marci [ ymam,- commota eft ,unive,rfa 3 - 1I.IO. civitas, dicens : Quis eft hic.? ; ; (lcten Luce.. . It.' Populi aut em. fi,i;ebapt- ch e;it:]efu S prdphe?a a Næ;za-, P 39:58. reth Galilaese, - & lique m; dMar. 12. d Et intravit Je fus in 4te-5ni—p,1um Dei, & ej;icire'bä—it omnes 10. M Lucæ,.- II.I15. vendentes , & ementes in templo, & menfías nummulariorum, —*—— 19.45. &kg?tkhedvrasA'vendmtiqim columbas ever'tit;, ]oan. tulife, — A] EJ 13 fEt " tüfilem itf 2'145 lo femp/m Häraifmum Gracus , K&'L*atinus in- c, 69. 1I. teftimonium conflavit. terpres retinuerunt. in quo popu E que ert an Eilie Sion.) / Frequens Hebraifmus, Benedilus qui venit. ) .Jd eft, jxo- Vesdenje; quo Civitates filie appellantur. Vide fper (it. ejus adventus. * * Conflaente; hoc tefítimonium fuo l In nomsine Doaami. ) 2 Id eít, a Deo tïtudinc, | hoc eft Zachar. 9. 9. loco ex'plicatu.m? $ miffus, & ejus perfonam gerens. |7. Et euo defuper. federe. feäe;'hnt. ? Hofanna in altiffisss,) Id eft, falva. [ eeiïent, d Grace émá)e ávro» fwper e«, quod obfecro eum tu ; qui habitas in altif- 0M$ anin vel ad afinam , & pullum, vel ad fimis. .. Vel, 72 a/tifigus po(itum eft ïmt ! cu m( veftimenta, iparia referri poteft. pro 4e alffimis , hoc.eft, colitus, :9. F. [2 divinitus . mirabiliter Chriítum ferva. nülllhabercn ftes , pallia. fEsment a, ) SCi.licgt fummas ve- IO. Comsnota eff umiver(a crvitas. ) A05 , qui , Cf a 9. Hofanna.) Id eft, falva slfcero. Variis affectibus, gaudio, adiiratió- : Dymu, « Acclamatio folita Hebrgis, quaa ne,metu, invidia, prout quisque af- Deo profperitatem omnem precantür, fectus erat , fed prefertim invidia, & felicitatem ,; fumptumque eft ex qua 9cribe & Pharifzi ucebantur. um- Oppm Qzuis eff hiz? . Scilicet cui fic accla- Cdlbfdm& Pfalm. I17. 25... O Dozine [alvmwm me Tum in for f^. 9 Domine bene Prq,fvefizrg . cujus matur, & qui pro. Meffia reci 3 pitqr. i vérficuli prior. pars in Hebrzo eft; II. fopul;.) Jxkdk,;twbd;-- E. NlnDTypUTM WYV NIN 4 adoga: Propheza.) Nonquemlibet prophe I 3.- striftl bofcibanna cKefpondet vulgaris accla- tam, fed eximium illum, & diu ex- E S,Wllmr m pectatum intelligunt feilicer Meffiam. : N Varifg fnatio ltalis ufttata , Vv2 wvzva.. Filio David.) Quaíi dicat , Meffiz A Nazarethb.) Ibi en ?muevducatus e-ü« i omnis felicitas. "Vivat Metfias, vi- Chriftus. $ Refts vat Chriftus Davidis : filius. Vel di- I2. E* 2nutra 'Utt 7Efm' ;n .Teniþlwzzi.lj citur Filio David in dativo , quia uc Non. fatis. compertum .eft. quando O0 tl Tym, docet Genebrardus j! verbum falvan- Chriftus in templum: intraverit. Ali- retgm "ad la di fere conftruitur eun dativo, quem qui putant. recta Xad, ,,.tf.mþplujml fe con- * 1 * & CAPUT XXL- 133 ii ]. j ,'Q.ï"Et**di£it, eis: Scriptum eft: « Domus^mea dómus óra -vifím ünt fuper tionis votabitur : vos autem feciftis illam fpeluncamlatronurh. 56. 7. 14. Et accefferunt a i T. ia In. via: i d eum ;foeei-, & claudi in þgmplb &fa. f're * r navit eos. k 7* ntin.vio: 15.- Videntes aut em prineipes facerdotum ; & Scrlbæ tifirà-'19. 46. uebantür, [ . bilia, qua fecit, & pueros clamantes in tem - Hofanna filio David : indignati fünt, "'* plo, & dicentesz Li&us, qui .16. Et dixerunt ei: Audis, quid iftí dicunt? efus autem dixiteis: Utiq f Pfal. t univerfa- ue. Numquam legiftis: f"Quia.ex.ore infgr?tjum, .. & la&en:ium perfecifti laudem? 05 293 8,5, p 1 I7. Et relié&t 1 :/m aNm- is lilis, abiit foras'extra 'cx:ivit'ate'm'in B,ethanïarg: — dbique manfit. bat omnes v 18. Mane autem revertens in r«f:-ivitatem, efurit. glariorud, 19. g Et /"13.' k j:tuliff*ee. Alii non eodem die quo Te- mirum nön eft, fi timore cbn&ernafi rufalem ingreffus eft, fed ;xoftridie. in fucam verfi faünt. ml la templum Dei.) Intemp ä i atrium, 16. lriqué.^) Scilicet audio. Y Ex ore imfantium , &ci [atinus t* d in quo populus orare folebat, quod- ue erat ante atrium facerdotum. e& ex Pfala ) Sumptum 8.3. *Qui clamabant non Id et, - Vendeuies , & ementes :m templo.)) fuerunt infantes , fed pueri, utcolli- -- Confluentein templum inngumera mul- ;? titudine, plurime hoftie offereban- itur ex verfic. precedenti, ubi ape T ,.a- Deo. pellantur, Puer; , Grece vaii«. Hi » peren?. tur , rmiaxime feftis diebus, que ne enim cum turbam audiffent' claman- jidt, flv ^* deeffent. delonge venientibus, facer- tem Hofznna frlio Devid, idem carimen, dotes animáàlia ad facrificia vende- ut ea folet atas$, ingeminabant, bitas in a "bant, cumque aliqui, unde emerent, $ ofitum e Perfeciféi laudem.) ld eft , pervvfcv&am : cdlitüäv non haberent, conítituerant nummu- laudem confecutus es. citum f larios , qui mutuam fub cautione pe- I7. liiss re/itfii.r.j Principibus fa- .cuniam darent. [ta explicat Hiero- cerdotum ,. & fcribis , 7 n g/'mt Af de quibus n. ;, atiint nymus. :* Fortaffe etiam pretium ac- 15. di&um-erat. ^ Eós vero reliquiffe j qusqi P^ 'eipiebant pro elocatione Ioci ad qua&- putandum eft, vel'quod ejus prefen- ftum opportuni. » e tia, & colloquiis indigni effent: vl sim iv Catbedras.) Q uales huiusmödi re- neab illis ante tem geebanT rum in foro venditores deretur. 4 pus Qomþrehen— lent. : habere Fo- - In Bethaniam.) Qus fita erat in l"a- ffm [cþlplt Ul' 13. Seriptum efl. ) Vfai. cap. $6. 7. tere montis Oliveti, & duobus mil- h — Speluncam latrommm.) Propter Íce- liaribus ab Jerufalem diftabat. libus yro]* jus avaritig , firta, ufuras, & nun- jji & dinas I8. E rii.) Aliquiputant non ve- : MGWW quibus témplum profanabant. re efuriifle. Dominum, fed fe efurire Mirumeítnummularios, &alios run- finxiffe, ut occafionem haberet-mira- edycitisf dinas in templo .exercentes Chrifto culim patrandi; Alii putant famem i TN,IPIIW non reftitiffe. — Refpondet. D. Hiero- iHam voluntariant fuiffe, (& a Chrifto ?, nymus: lgzesm quiddam , atque ffde- fponte accettam , quod matutinga. d 0 qeum radiabat ex oculis ejus , 64 divini- tempore poft fomnüm cibum appe- LA j qatis majeftas (Wd,kn "n fac'ie'., Itaque mlllum ( tere nac.urali:er'nön foleamus. Alii * * * * - N r i um .EVANG EL!I'&'S;E CUNDU M Va Pa ï — gMac. :439- g Et videns fici arborem unam fec us viam, v*en'itad eam: j REpr m fetmo 11.13. & nihil invenit in. ea nifi folia tantum, & aitilli: Numquam qui go« * i ex.te fru£tus nafcatur in fempiternum. . Et -anþekfa&a eft cpnti- s. bapt nuo ficulnea. . u^ A "ZMàr......20. & Et.videntes,difci ov , puli, miiii*gti';fuvn,t;, dianteg :j Qu-örpödþ o6, 5 d 1 11.20. Continuo aruit'? .. E d * * -- AU u 21. Refpondens aute m Jefus ,. ait eis : Amen dico vobis, fi edidils i a ouuna:do habueritis fidem, & non hefitaveritis, non folum de ficulnea facietis o H rel ; fed & fi monti huic dixeritis: Tolle, & ja&ate in mare, * : Aufe : Ne fiet. . ue - 4 Quid $ 'Supr;: ^ 22. i Et omnia, quaccumq ;.Petieri;isin o',fatione cfedenteä, 7. 7. accipietis. [ lins, & ac ^ AMarec,. ffet in templum, accefferunt. ad.eum docen- .11.24. .23. Et cum ven! äm yinea m 'tem principes facerdotum, & feniores populi dicentes: X In 1 1j ftatem?- . 22 k Mar. quà poteftate heec fa;is F thms tlbi dedit hanc pote .24. Re- tnto conitt 11.28 : / . A. ingreduse Lucs. E 1 pütan,c fuiffe. -ye.rgam & h.ä;ura*l-;ejrn--efi;iä "20. Videnres dif-iguli. ). Bcilicet. die ;f M lntcm! riem , quod yidetur probabilius. fequenti, ut ait Matcus, ftatim enim [ Unam propon '200 2' ; arefacta e(t, ut hoc loco dicit Évan- Nam Chriftus parce admodum cibum e * 8 Btm, Cápiebat, & noétes frequenter vigi- gelifca; fed non ftatim apparuit. ari- Daptimum yc — Tabat, itaque mirum non eft, fi ma- da , vel dicendum (tatim apparuifle bapti m q tutino tempore efuriit. aridam, fed poftridie dixiffe Chrilto, P abat, fid.om Ecce fícus , cui maledixifls , armir, ut - 39. Nibil igvemit im e4,) Addit babet Marcus , idemque. dixiffe reli- - Ont inftitut Marcus cap. II. n.13. — ANez enim erat r tlonem itque. zempns ficorum., fed cur Dominus cum quos difcipulos. Ve] tandem dicen- Ut tlomine Íciret ficorum tempus non eífe, eos um bis dixiffe , 440z4do . arzut ,. & Mofís iegy ptima. die cum arbori Chriftus male- p " tamen quafivit in ficulnea, illique dixit, & poftridie cum iteram illac maledixit, & aridam reddidit ? Ke- Aots Cl fpondetur Dominum ficut parabolice tranfiret Chziftus cum difcipulis. Aniffa v ^oO& metaphorice inulta dixit ; fic & OI. $i babueriris fidem.)) Marcus ha- 4 Contifie arabolice hoc feciffe , ut aliquid bet, babete fídem Dei, i. e. fidem ma- VtQUO ml [ nam, fiduciz impetrandi conjunctam. gnificaret , myfterium autem quod fi- KU.I; gaUTGïg Dr gnificatur hocfuit ; quod cum fynago- Non folum de. fc"ulneg facietis.) INon x qu.'d 1 non [ aarbor effeta Deo n vinea fua plan- folum poteritis ficulneam arefacere, etlam £ollo, tata, fru&umque in eafepe quafiffet, in Greco eít, 4 uó»oy TO TÓjg cvxili , YUs [ non folum quod in ficu fatum eft. nunquam inveniffet, merita eft utare- Tolle $ jala re i mare.)| n Greco eft, le.ünus'& B fieret , & veteri lege abrogata, extin- guerecur. Nec tamen vitio carebat tollere, & jactare Ze97: x ii Tnen ' l i quod fru&um non fecerat, nam arbo- -Q2.. Credentes.) . Scilicet fide nihil UY EEE vacillante. Vide Jacob . 1. 6.. Poffa- x res quidem certo. anni tempore fru- let autem mibil befitaus , €c. LT . étus ferre debent, homiues autemanul- . lo non tempore benefacere tenentur. 23. In qua peteflate bec facts ? ) his e Cæl Q Namquam ex te frullus na[catur. ) Qua poteítate ,' & autorit»te :fretus Quod ficulnez maledixit myfterium e.templo ementes, & vendentes. ex- —À confi Ü €— Will?l Dote . fuit, qt proxime explicavimus. pu?iftï,, urbemque , & templum curm 4 H d CAPUT XX 125 nitad ean: t5o24. 'Refpondcns ]efus dixit eis : Interrogabo vos & ego Numun f unum fermonem : quem fi dixeritis mihi, & ego vobis dicam, a poteftate haec facio. i et at dn qu - .25. Baptifmus Joannis un . de era! ? e coelo, an ex hþnimi- us ? At ! lli cogitabant inter fe dicentes : ,*Qu()glxo'do . Lj 26. Si dixerimus , e coclo, dicet nobis Quare ergo non Si autem dixerimus: ex hominibus, timemus - D) vob*its,iü - credidiftis illi ? ISupr. de ficulnea. - — turbam : 4 omnes eniin habebant Joanne m ficut prophetam. Ait illis 14 5 teinmae, - .271. Et refpondentes- Jefu., dixerunt : Nefcimus. ipfe : Nec ego dico vobis in qua poteft ate haec facio. uidam habebat duos credcfitäs, 1.28. Quid autem vobisvidetur? Homo filios, & accedensad p;*imum,* dixit: Fili, vade hodie, operare om docen- - : fin vinea mea. Q3 29. llle ntes ; « T teflatem? t ? anto co E hibuerat, Ee Agnus Dei , ecce qui tel- d mitatu ..clam:intüim Hä/)tnnd, L£ peccata mundi , joan. cap. I. 29. & c. ingrelfus es ? | Sclict di V 24. leterrogabo wunwm — [ermonem. ) 2 Praterea fi refpondiffent Joannis ba- flatim enim [ As x "Unam proponam quaflionem. ptifmum e cclo fuiffe, id eft , bapti- 3 £ os. Baptifemus foannis unde erati ) zaffe & docuiffe poteftate a Deo ac- ) dicc Ea m cepta, dicere potuiffet Chriftus : Cur apparüit. AJte Baptifmum vocat Chriftus non folum m apparilie baptifmum, quo homines aqua bapti- admirtitis doctrinam & baptifmum zabat, fed omnem ejus profeffjonem, jeannis , qui nullum edidit miracu- Xüïe LEHIROQ omne inftitutum , omnem predica- lum, nec a vobis baptizandi faculta- TA tem poftulavit; meam autem dottri- , (isil: re tionem atque doctrinam, quemadmo- nam miraculis confirmatam- non ad- indem diceté dum nomine circumcifionis : totà leqx j 4rtif Moy(íis intelligebatur. mittitis. N Cogitabant inter (e.) Midentur facer- Tymemmus turbam. ) Scilicet ne lapi- viltus mie det nos ut blafphemos , aut alia ra- iterum UF "dotesa Chri(to aliquantulum feceífitfe, tione in nos infefta confurgat. 4 « fubmifia voce de refponfione dan- ,fcipulif-/ da confultafie, quod ex verbo Greco 298. Homo quidam babtbat: duos fflios, — Marcos t L3 aliquo imodo colligitur ,. ài&AoqCovro £fc.) Parabolz fignificatio eft hujus- e, fidemn m modi, Homo quihabebat duos filios, qonjuiam. vap éavrdlg ratiocimabantur apud feip[ory $ [ quafi.non folum cogitaverint , fe Deus e&.. Duo filii ut multi patres jitiis.) etiam collocuti fueriit & confulta- explicant , funt duo. populi, Genti- verint. lta explicat Janfenius, Ca- lis & Judaicus, - Gentilis prior a Deo j M*g LUE per legem naturalem juflus eft in vi- n t jetanus & Barradius, Credibilius mi- fi hi videtur aliquos eorum vim argu- nea laborare , fed. abnuit, quia eam s 6raco* -Tnenti preyidilie, & eludere yolui non fervavit, fed poftea ponitentia d /gMäqn dicéndo fe nefcire, h .ductus eft, & in vineam venit, quia fije 0i 26, si dixerimus e cmlo, €5c.) INon non tantum legem naturalem ferva- 16 P"/M poterant confiteri baptifmum |Joan- vit, fed etiam Evangelice jugo fe nis e colo eiie, quia coacti fuiffent fubjecit. Contra Judzi polliciti funt 46 f d l) confitcri Chriftum non humana , fed fe fervaturos legem datam per Moy- ,HCJW hec k fem , fed illa violata, Evangelio divina pote(tate facere, quz faciebat, ndentes 8 etiam reftiterunt, ideoque illi fimiles np quia Joannes dg illoj:eüimgnium per u- ; 126 EVAN GELII sE"äUND-UM' MAT—TQ. 29, Ille autem re f p ondens, alt Nolo. nitentia motus, abiit. | *yos fuos ad: 550. Accedens autem ad alterum, dixit fimiliter. At ille re- ] a fpondens ait: Eo, domine : & non ivit. - I üm occide 31. Quis ex duobus fec 1 1 it voluntatem patris ? " Dicunt ei s 3. Ttenur Primus. Dicitillis Jefus Amen dico vobis & "Mas fomief. » quia publicaii, & meretrices praecedent vos in regnum Dei. D L Pordf 32.' Venit enim ad vos Joannes in via juftitiie, & 'non cräd'i-,:. tebuntur for diftis ei: publicani autem, & meretrices crediderunt ei : vos autem videntes nec . t Agnicol retis ei. poenitentiam habuiftis poftea; ut crede- | Ü'eres, ve ?h Ifai." fl Aliam þarabOIam audite: m Homo erat paterfamilias, f 39 Et apr $ L qui plantavit vineam , & fepem circumdedit ei, & fodit in.ea erem torcular, & gedifica Atupt. z $ vit turrim; & lgcavit eam agiigolig;"& per- E 40. Cm « Marc, €gre profe&us eft.- I2. L: Q one, Laicx. - ' 34 Cum A 4L. Apunt AUs agricoli 20. 9 fuüerunt, qui fe in vineam itürum di- virtutis , i,tety'- de monfïrantes qua vo-- xit, fed non ivit. Poflunt etiam duo bis effet gradiendum. A. Didit: filii duo hominum Judeorüm genera 32. lm via juffitis. ) idieff , do cens . '*idEm, qugn fignificare. Primum plebem & Publi- verbo, & exemplo juítitiam. Caànos, meretrices & peccatores, qui . Videptes.) Publicanos , &;merei:ri;-" male-vivendo dicere videbantur, nolle ces credere, & peenitentiam agere. - ba vinum exci fe:conferre ad opus in vinea facien- Hiolioet Jepem Nec penitentiam habuiflis , &fc, ) ld dum, &:tamen iverunt, quia przdi- eft, nec poftquam illorum exemplum f Ampur, ) 1 catione. Joannis & Chritti , - mores vidiftis » fententiam mutare volui-. hu .(]UOd Y imnutarunt, & quod a Patre colefti ftis. P L "W nf req jubebantur, fecerunt, Secundum Sa- p r R Prophetar, ' 33. Han)a erat piz:erfgäxiliq:i) De- : Í VV cerdotes, Scribas & Pharifzos, qui um fignificat. ? ; legis obfervationem feveram, & exa- Plautavir wimeam. ) '-Syh-äqogzïr;'x'k in- lg r &am profitebantur , & tímen nihil telligit, fed quod idem eft, populum -: ii tatmiy m minus fecerunt, nam nec legem fer- Ifrseliticum. -S. Marcus habet , Pa- putitodingy, .arunt, nec Joannem, aut Chriftum l fimavit , eft autem Pafl;zare idem NU fa-lutaria predicantem 'audiverunt. quod fodere, uterque Evangeliftain | feriibus, s. Greco habet , éQursuoty: plaztavit, B elendar '31. Pablicans , 65 æ;e)"etrice;" pracem. AAUUTFUS. dent vos :g regnum Der ) Dicit publi- fed. fenfus eft idem, nam v L A ites fodl- ?'* P?re Ccanos, & meretrices precedere, non endo plancantur. * 3 l at Prafää quod facerdotes fecuturi fint , & in Sepem circumdediz.) Sepes fignificat. - 'g»; : 1 60 mris regnum Dei irigreffari, fed quod cum cuftodiam Angelorum, fiverectorum, legis doctores effent, & praecedere vel divinz providentiz protectionem. deberent, adeo non, precederent, ut Alhi legem & precepta interpretan- | ne fübfequerentur quidem : in Grzco tur, quibus Judsi quafi certis limiti- - j üt | Ebræx eft, mpo4ovci» pZ j praemnt wos , bus copcludebantur, né quid-quid li- 1 funt "p ] ante vos eunt, & fenfus effe poteft, bere facerent. Fodit iu ea tereular.) 7 Fdlum ante vos eunt in y?a 'penitentiz, & ld eQ, lagdm r Il " 1 CAPUT XXI 127 & pe. /44. Cum autem tempus fru&iuum appropmquaiï'et, mlüt fer- Atillere- vos fuos ad agricolas, ut acciperet frué&tus ejus. 3$. Et agricolee apprehenfis fervis ejus, alium ceciderunt, Dicunt eit i ah um occiderunt, alium vero lapidaverunt. 6. Iterum mifit alios fervos plures prlorlbus, & fecerunt ublicari, & 11115 fimilitef. 37. Noviffime autem rmiït ad eos filium fuum dxcens : Ve- non credz rebuntur forte filium meum. int e1: vos. -.88. Agricola autem videntes filium, dixerunt intra fe. z H;c n Infr. ut crede- eft ^zeres, venlte, occ1damus eum, & habebimus hæredltatem 26. 3. e;uzs. 27. T. oan. erfamlhasg, fodit n .ea 1-39. Et apprehenfum eum eyecerunt extra vineam , & occ1 1 1.53 erunt lig & per- 4o. Cum ergo venerit dominus vinese, quld fac1et agrlcohs aliis ? j Cu 4r. Ajunt illi : Malos male perdet : & vineam fuam locabit aliis agricolis, qui reddant ei fru&um temporibus fuis. intes qua Y 42. Dicit illis Jefus: Nunquam legifüs in Scripturis : o La-»Pf4. dem, quem reprobaverunt aedificantes, hic fattus eft in ca- 117. [d g& docenf pu t22 (tam Acor. , & mureti bi vinum excipitur expreífis uvis; Vereäunmr,) Id dicit quod eos fa- 4- II. uam 3061'8 cere «&quum erat. Rom. ilicet legem difcerhentem purum i, do ab impuro. Alii altare interpretan- 38- Hic eflhares. ) .Ejx his verbwg 33- yn eemp i tur , quod vi&imarum fanguine, apparet Judeorum principes aut co- 1.Petr auare VOl qua(ï ibuíto redundabat. Alü fpiri- gnoviffe Chriftum effe Dei filium, aut 9. T. tum prophetarum , qm quaft muftum faltem cognofcere potuiffe. ja,) Dt fervebant, Habebsmus bareditatem ejus.) lum JEdiffcavit zurrim.), "Vemplum, vel de hareditate dejiciemus , & nos il- yna u civitatem ipfam Jerufalcm vel legis lam occupabimu fignificatu r Prin- &, P()pll ü ]titudinem. cipes fecerdotum, Pharifzos, & Scri- s hi ! Locavit eam agricolis.) Sctlxcec Sa- bas Chriftuin occidiffe , ut vineam, fl mirt ide "cerdotibus, Scribis, & toti Judzorum id eft , populum Ifraeliticum a Chri- Lyan gcllm n ïgenu colendam dedu;, mercedem fo. fto abfiraherent , ne ipfe dominare- p fatllly tur, fed potius ipfi omnia regerent viteà fodi Pz'regre profschus eft.) Deus ublque arbitratu fuo, fic Joan. 12. 19. dice- eü fed multis videtur abfens. bant : Videtis quia. wihsl proficimus, ecce mundus totus poft ipfum abit. pes I fg"mm tas a M; f järva.c. ) Id eft; Prophe- « re&Oqu 39. Extra vineam.) I*thxa Jerufa- gte&w" p 35 Al;um ceczderunt, érc. 9) Nam lem, & extra populum, in Calvariz pf prophetæ ut loquitur S. Paulus ad montem, ubi feparatus a populo, & | Hebre- cap. 11. 37- Lapzdntz fwnt4 ejus obfequiis, & concurfu , morti rtl $ l[mm 'traditus eft. feih Jfent. , &e. 375; Ftlmm ]imm ) ]Efum Chrl- LA 42.. Lapidem quem reprobawrunt,ö c.) [ - d un. Pro. lapzs quem reprobaverunt. j 9g — EVANGELII SECU. NDUM MATTH. y " & ef mirabife m | utanguli? A Domino fa&um eft ii?ch," - "oculis noftris. AE Dl i 43. Ideo dico vo bis, quia auferetur a vobis us. 1'?gnum Illeli', & ; - qumbens. d dabitur genti facienti fru&us ej * . " - tmtatr. j 744. Et qui ceci deri * t fuper lapidem iftum, co hfgihggtur: fu- ; 2 | NDI per quem vero ceciderit, conteret eum. 45. Et cumau diffent principes facerdotum, & Pharifzei pa- TO. t Mi rabolas ejus,. cognoverunt, quod de ipfis diceret. ^. 46. Et qusrentes eum tenere, U timueruqt turbas : -qt»xlo)n;*am';v 4 j ficut-prophetam eum .hab.eba.n L - 1 Á CAPUT H AE re Fructus ejuse) S&ili;:ec regni, fru&us dice braifmus. ï'Sum.pcum veüi hocteítimo- dignos regno el. L 2 Simj - nium ex Pfal. 117. 22. fenfus eít, la- pis ifte, quem xdific antes rejecerunt 44 Qui ceciderit fuper x/"P"de miftm, - Bcit nuptías tanquam fabric & ineptum, non folum &c.) Qui in Chrittum unpegerit , ! 2 .Btmi admiffus eft, fe d etiam in potiori. (qui aliquibus eft lapis offenfionis;, iort loco eft conftitutus. N & petra fcandali) & in illum non L 4eDant ven honeft crediderit, cadet, & noxam accipiet,. dzi, Pharifzi , & Sacerdotes, qui- l. Tteru bus creditum erat mun us Écclefiam ut illis accidit, qui, verbi gratia, pe- veterem zdificandido&trina, & exem- dis lapfu interram , aut in lapides de- m RE hi Chriftum rejecerünt, fed Chri- volvuntur, & caput aut membrum ali« * zg'l' plo, oco pofitus quod frangunt aut debilitant, j E EfPWe; -ftus in digniori fabrice 1 & h exorfa eft, hoc sft in capite anguli , ut 1ci- - $uper quem vero ceciderit.) Lapidem - Dixj l'tmu licet duos parietes necterct, populum cadere fuper aliquem , eft Chriftum nimirum judaicum, & populum gen- gravi fua. ultione in aliquem incum- 6t eadem la 'Kth.æO loc]o C0 tilem, utexutrisque unicam.coagxgen- bere, aut de cclo ad eum judicin- - Pt o ^ -taret Eccleftam. dum , & condeimnnandum venire , ut B C Fatium ef iffu d) ln Graco eft, explicat D. Auguftinus, &ali. ita- .fcys'vgfro &uT« fa&a'e bac, F ccem ininum que remota lapidis metaphora , loci - 1237 04 ro neutro tinore ebrzorum. Sic hujüs fenfus eft ; Miferum quidem . - D. nj * T Uzam peru a Domtn ; effe in hac vita, & magnum; noxium- bWII;IIi T h) Pfal. 26. 4. ,regno Co]on pro Zzn s. A Domino fa&um dici- que lapfum non credere in Chriftum; - tur, qu ia afolo Domino, non humano poft hanc vero vitam extrémam, & as feciffe. confilio faftum eft, ut non credenti- omnium graviffimam perniciem in- [ Ws hac bus Judxis, Gentiles vocirentur, & credulis inferendam a Chrifto, cum .. V()hllm per Chriftum Japidem angularemlEc*. eos pcnis addicet eternis. carj clefiz adjungerentur. .. Conteret. €um. ) Plane cqmminuet; Miralilé ia oculis noffris.) Pro, ocw d iif f", ls mofiris, ut fcilicet Deus Gentes ad- & quíifi in pulverem rediget. — da [f lt w Um mittat in Ecelefiam, & ]Judaeos non Graco eft, Axuqo8 dvróy. — Ventila-. Yl eflam Yo — bit. ipfum , fic de impiis dicitur Pfal. ld credentes reprobet. 1. futuros fimiles pulverij qwezs pra- Quia ! SBho; 4A3. Auferetur a volis regnum Dei.) jreit wentus a facre terra. lii ve Abolita Synagoga, & Ecclefia, que Y WX i hic-regnum 46. Teert.) Id eft, manus ín eum Vem par r dici'tw-:'ï, ad Gentes injicere, feu apprchendere. &zans]ata, d !j], h ( - T H X OXQE UE 129 -— CAPUT XXHI. miraþïle in d .. & [ Parabola de"rege , qui fecit nuptias filio [uo ,. in quibu num Del) - cumbens ab[que «ve[Te . nuptiali in ienebras ejicitur exteriores : zentatur. S'ejus a. Pbarifeis fuper cenfu dandó Cajari , &?. a *ïngetur:«fu-f : sSadduceis fuper refurre&lione, quorum redarguit infcitiam , mor- £uorum evincens refurre&Honem : rur[umque a legis doGore ii deniatur [uper magno legis ma ndaío : «iciffm quoque s il interrogat Pharifcos , cujus Jïlzm /it- , * Chrifius. CAPUT gpasapesasnasat *"I*i T fefpondens Jefus , dixit iterum in parabolis eis, aLus dicens : 14-169' i Ircgni, if * 9. a Simile faf£tum e "APOC:-*- ft regnum coslorum homini,regi, qui fe- ^ Ig. 9.' , libenifm cit nuptias filio fuo. um unpe" 3. Et mifit fervos füos vocare invitatos ad nuptias; & no- is offentio lebant venire. * i ilum 9 4. Iterum mifit alios fer tatis: Ecce osam acciple vOS, dicens: Dicite invi reipi gratias p prandium t it laPideS dee emembrum d tati. venire noluerunt ; ideoque gen- ilitánt, I-R Efpondens. j Id—, eft, qfermor:ïem es eorum loéo vocatz funt. exorfus, Hebraifmus. prit.) [apidem Dixit iterum i parabolis. ) Non Homini reg? ) Deo, qui eft rex. fz- di *ci!riüurïf eft eadem hzc parabola que a Mat- culorum , immortalis, & invifibilis, hao hocloco narratur, eum ea, quam ut ait D. Paul. 1. ad Timot. 1. lhquem incum habet Lucas c. 14. 16. ut omnes utri- Fecit nuptia:.) Paravit convivium | euim ]" nuptizle, vel ccleftem gloriam figni- um vemïe usque circumftantias confideranti pa- s ( dl a tebit, licet fint admodum fimiles. cat, v:l gratiz affluentiam, do&rinze etiphor 41 Q. Simile fafiura ejf regamum calorton Evangelicg copiam, qua habetur in ferum gu(dei [ homini regi.) ld eft , idem accidit in Ecclefia, facramenta item , & ra- regno cclorum, ac fi quis Rex nu- tias mulktiplices, que in infidelium ^ ptias feciffet filio fuo, [ commodum convivator cecleflis inftru- 21 j Chn&"m' Vide;ur xit. ; extremim s Chriftus hac. parabola duo fiznificare yiciem voluiffe: Alterum multos a d: regnum Fi^o fu. ) Id £. Olirifto fponfo; b rlüo D ccelorum, id eft, ad Eccelefíam vo- & Ecclefie fponfz, vcl uniufcujus- cari, paucos venire, ut concludit n. que animz. flv 14. Mttlti ]imt vocati , pamci vero ele- . Servos fuos. y cnan ytb de Apoftalos. ) -Propþetäs,'&, dein- , redig et. &;. Alterum , non omnes , qui ad |/ 27 Ecclefiam vocati veniunr, falvos fieri, Vocare invitates. ), Judeos intelligit. yro id eft, dignos effe collefti convivio, Noiebant venire. ) Id eft, credere, $ dlc i P fi uia aliqui veftem nuptialem non ha- & audire Prophetas , & Apoftolos. TA j bent, ut fi nificat n. 11. Dirigit au- 24 Mterum . guifft ali05 fervoi. ) Signi- 4 tem parabolam' in Judxos, qui invi- j ficat repetita miffio fzpe, & a mul- g n d Bibl. cum Com, Meéanocb. ]T. VIIT IN i À y99 E z GE L H r bECUNDUM MATTH. ; prandxum meum paravi: tauri mei, & altilia occifa funt, & nf Omnia parata : venite. ad nuptias. vellem $. Iili autem neglexerunt: & ablerunt, aliusin villam fuam, alius vero ad negotiationem fuam : * lus eju 6. Reliqui vero tenuerunt fervos EJUS, & contumelns affe- ï & &rid &os occiderunt. u 7. Rex autem cum audiffet , iratus eft,. & miffis exercxtlbus It c fuls, perdidit homicidas illos, & 01V1tatcm illorum fuccendit. gt e 8. Tunc ait fervis fuis: Nuptiee quidem: paratæ funt, fed 16 E qul invitati erant, non fuerunt digni. Jhgifte - . Ite ergo ad exitus viarum, & quofcumque 1nvener1tls, , & revocate ad nuptias. 'nam, ho Io. Et egreffi fervi ejus in VJas., congregaverunt bmnes, DI quos lnvenerunt malos, & bonos, & impletae funt nuptiae 1fcumbent1um. A Cæfan, 18 C II. Intravit autem rex, ut v1deret dlfcumbentes, & vidit tatls, hy ibi hominem non veftitum vefte nuptiali, 12. Et Aemm —N— I2, 4nj tis Dei fervis Judzos invitatos fuiffe, Pfalm 77- 49- Immzjfune: pe* ;mgem' i. condemnar nec tamen venire voluiffe, malos. mus icu Aitilia, ) Ita vocantur animalia im- 8. Non fuerunt dsgni. ) Scilicet ipfi fe fecerunt indienos. " [ nuptsi ity pinguata , & ad conviviorum ufum r umj faginata; fignificatur doctrina Evan- 9. d exitus viarum, €e. ) Quafi 100 & vg e lica, & fpirituales epulæ a Deo in dicat : Ite , vocate gentes omnes, É cclefía parata. abfque ullo difcrimine , nulla gens fit Iuf "3pud a 5. Alius in villam fuam , 66) Va- adeo remota , ac barbara ; quam non Y I3 Mzm rias excufationes , & occupationes vocetis. . ïgdll! [ pratexentes , & teimporalia fpmtua- IO. Males é* äono.f.) Id eft fine di- libus anteponentes. i n Catur y fcrimine, nulla gentl's , nulla perfo- 0 6 locum 6. Tezuerunt [fervos , &c. ) judei narum, aut'conditionis habita ratione. p lmb enim fervos Domini tenuerunt , & antue difcumbentium. ) Locus con- Occiderunt , . nimirum utrumque Ja- vivii invitatis dlfcuxnbcntmus nnple- lu "nm cobum, ma;mem, & minorem, $te- tus eft. TO expfic l. M hanum , atque alios , de quibus ait II. defravit vex nt vidertt di[cum- Vero elef. Chriftus Matth. 23. Ecce ego sitto ad Pentes.) Regis ingreffus ad videndos vos prophetas , & þzp;mte: » & feri- convivas., Dei indicat circumfpe&io- COnviyg 4v ) AC en &as , 65 ex sss occtdetis ; & erucifige- nem, qul omnium in COIIVIVIO recum- lr üm £i5, 85 cx eis flagellabrtis 12 /jnagogt: ve- bentlum opera omnia , virtutes ; ac duüo fjhus Jféris y 0- vitia novit, premioque afficit, vel Àij 7. Cum audi[fet.) Qus gefta fuerant. fupplicio mulctat. t (n Derig et nnquä Miffis exercitsbus [usis , &c.) Aliqui Non vefitum veffe nuptiali. ) Sole- Catoy fe de Romano exercitu fub Vefpaüano, bant in conviviis veftibus indui cc- l$ | di & Tito luiperatoribus explicant. Alii natorls,qua carere deprehenfus eft hic p Qu cofiviva. Vefhs hec corivivalis charíe 0s m putant fignificari Angelos malos, per $ Altre quos Deus omnes punit , juxta illud tatem, aut animi puricatem fignificat. Q J &Rl d 'CAFUT*mn I3I ont, & . | 12. Et ait illi : Amice, quomodo huc intrafti non habens veftem nuptialem ? At ille obmutuit. Jam füarny ï I3. Tunc dixit rex miniftris: ? Ligatis manibus, & pedi- PSupr bus ejus, mittite eum in tenebras exteriores : ibi erit fletus, 8. 12. ls af ï & ftridor dentium: 15.42- 14. Multi enim funt vocati, pauci vero Infra 25.30. ;iercitibus Is. c Tunc abeuntes Pharifsei, confilium inierunt, ut Ca- CM&I'. 1ccendit. perent eum in fermone. Y . 12.13. font, ft * I6. Et mittunt ei difcipulos fuos cum Herodianis dicentes: Luca. Magifter, fcimus, quia verax es, & viam Dei in veritate do- ?? 29« nven6ïiti5, K Ces, & non eft tibi cura de ali quo : non enim refpicis perfo- nam. hominum : t omnes, 17. Dic ergo nobis, quid tibi videtur, licet cenfum dare j nmpue d Cafari, an non ? Ig. Cognita autem Jefus nequitia eorum? ait: Quid me ten- us E tatis , hypocrigæ ? R2 19. Often, 221 l I2. Am)(:'e.) Significatur non odio 16. Cwn Herodianis.) Quinam di- yei t at condemnari , fed juftitia. Hierony- cantur Herodiani , non fatis conftat. musS.amicum. vocari putat , quia ad Aliqui putant fic appellatos , quod nuptias invitatus fuerat. Herodem Meffiam effe crediderint. s , Quomodo , ($c.) Quafi dicat : Cur Alii cenfent Herodianos fuiffe Hero- g. ) Qdf - non es veritus ? dis milites. Alii; Herodis miniftros, Obziutuit. ) Q'uia fcilicet nulla erit qui tributa colligebant. Alii, nobi- mes omnCS [ apud Deum excufatio. les aliquos viros ex Herodis. aula * ula ges u i quam u : I3. Minifiris, ). Scilicet. Angelis. qui tunc Hierofolymis agebat , alii Ligatis manibus , 6 pedibus. ) Si- eos , qui tributum Cafari perfolven- nificatur vi detiaendum, nec ullum dum .contendebant , qui propterca ub ] ore locum evaflonis. Herodiani vocati funt ; quod Hero- sua p o p tenebras exteriores, ) Mide di&ta des , qui Czfari adulabatur , & gra- jubia t Locus con* €. 9. n. I2. ubi totum hunc yerfic : [.1- tiam 1iMlius captabat , illis faveret ; ] lum explicavimus. que videtur probabilior, & veriox ent [ j imple 14. Melti enim . ];m( QUCAIT ; p;cuci explicatio , & eft Origeuis , Hiero- verà ele&l;.) Quafi dicat : Quod huic nymi , & Cyrilli , & ex recentiori- vidtrt : Ísw bus Maldonati in hunc locum. jüe ndos convivz accidiffe dixi ,' multis acci- H i [98&1 det, hic enim unus omnium repro- Viam D um borumtypuseft. Velcerte hzc con- feu qua ad. Deum itur. Dc;.) ld eft , Deo þrobatam, AL Ofec m clufio : Mw; /ïmt "OCZAIL , U;-,- adto- Ls tu .'ac tam fuperiorum parabolam referenda lu veritate.) ld eft vere ,. fincere, fficlt * je ? eft , inqua videmus multos fuiffe vo- Non re[picis per[omam bomimum. ) catos , fed paucos veniffe , & ex il- Neminem curas, neminem -metuis , " ) 50l lis ipfis qui venerunt, non omnes cle- fed libere quod fentis, effaris , nec ipus du C? €tos eífe. propter perfona alicu L frhic a recto difcedis. jus qualicacefn [ehcnf lv charl' 15. Caperent.) lllaquearent,in Grg- R co enium eft, wa(yrääuaæa:g. qm fjf | 17. Cenfum.) "Tributum, E'(VAN'GEI;II' SECUNDUM MATTH. 13 dower .. 19. Oftendite mihi numifma cenfus. At illi obtnlerunt ei denarium. * : federunt [j De! 20. Et ait illis Tefus: ,Cujus. eft imago haec, & fubfcräþtïo? : d 2or. Dicunt e1: Ceefaris. 'Tunc ait illis : d Reddite ergo, - dtum ef Rom.: i [ $f E quae funt Caefaris , Caefari: & quse funt Dei, Deo. H ? 1 : J 1 22. Et audientes mirati funt; & reli&to eo abierunt.- i :: t 3 'cob? o ;3. 5 25. In illo dieaccetferunt ad eum Sad duc&i, qui dicunt non D o»áhe effe refurrettionem : & interrogaverunt eum , . M s Phar - Guducoets eDeut 24. Dicentes: Magifter, Moyfes dixit: e S i quis mortuus 25- 6. fuerit non habens filium, - ut ducat frater ejus uxorem illius? í 3 g Marci & (afcitet femen fratri fuo. 12.1g. -&m: Lucz. 25. Erant autem apud nos feptem fratre $: & þrimus uxore ] 25 20.25, du£ta, defunctu s eft , & non habens femen , reliquit UXorein AE -. fuam fratri fuo. z j corde t 26. Similiter fecundus, & tertius, ufque ad feptimum. 9. Noviffime autem omnium & mulier defun&ta elt. P 3 | 3. Hocl 28. In refurre&tione ergo cujuserit de feptem uxor? omnes enim habuerunt eam. —— 29. Refpondens autem Jefus, ait illis : Erratis,- nefcie:iax*tes' C Newvirtg AE 3 mortuis exe Scripturas, nþque virtutem Dei. f ä*cælis tolloa 7 3o. In 30 l ref 19. -Nt)mifma cen[us.) ld eü , -qu)d— je&i e&is, reddite illi tributum ; m refnrrt&ioner folet;pro cenfu dari. etiam Deo ea reddere debetis, que illi Ntgut tifoy Denariun.) Denarius argenteus Ro- debentur , facrificia , oblationes, pri- E if D manus drachmz unius ponderis erat, mitias, &c. Poterar Chriftus ftatim I dicere; Zjcet folverecezfum , fed voluit | fiäS, neqUe & (quod fapra fepg diximus) uni Ju- que mulio: lio noftrati , autuno Hifpanico rega- illos ex éo convincere , quod Czfa- [ Cbl ag li æquivalebat; Pendebant autem rem pro fuo rege , five imperatore Romanis tributi nomine in fingula agnofcerent , moneta €jus utentes, u A"ge/t capita denarios duos , ut fupra dixi- 23. Sadduts;?) Quinam effent Sad- ; Yque mus cap. 17. num. 23. Quod autem of- ducxi; & unde ita dicti fint ; dixi- FYUDE , Qu ferunt Chrifto denarium. unum, mtus c. 3. n. 9. / Wtntim pe. numifma cenfus effe ajunt, propterea Proptnandurm accidit, quia didrachmum , quod erat 24.Mgfä: Jixit.)Deuteron'. 25,6, ub1 CPPM AiCa8 ( numifma cenfus, & duos Julios vale- hanc legem explicavimus. 28. Ia refurreülione , 6$c.) Quafi di- P^ bjelu, bat , commoditatis caufa in duas mo- Wt 6 ggy, netasdivifum erat; quarum una que- cat: Quzrimus cüjufnam futura fit 9"' WH(epi Wt libet Julium unum valebat , & dena- uxor, cum omnes hi refurrexerint. Si MT ) lyualt rius dicebatür. j dicas non fóre refurrectionem, nobis- Oj. Reddire ergo qua funt Ce[arís Ca- cum fentis : fi dicas fore , fequitur fu 3 Egog,,, mþtum eü ] feri,t) Quaf dicat : Denarius habeat maritos. hoc abfurdum , ut una mulier feptem s th hic Cafaris imagine, & nomine no- gumem r tatus indicat vos Romano Imperato- Q9. Ne[fcientes fcript llbros las intelligentes. &Y A$. ) Male 11- "ntur ri eífe fubie&;os. - $i ergo illi fub- Ca;] TM CO Nen n /; I CAP p XXIL 133 .tulerunt d S . In refurre&ione enim neque nubent, ne 20 « que nub»en»tur: - fed erunt ficut Angeli Déi in coelo. X fcriptio! 41. De refurrectione autem mortu orum nonk legiftis, qilod dite etpo, - . di&tum eft a Deo dicente vobis : 0 & Deus Ifaac, & Deus Ja - 32. f Ego fum Deus Abraham, / : J; Eäa unt. | cob? Non eft Deus mortuorum, fed viventium. dicunt qon - 33. Et audientes turbze , mirabantur in dottrina ejus. 34. Pharifzei autem audientes , quod fil en;iym impofgiffet js mofuus - Sadducsaeis, convenerunt in unum : te ntäns eMar. »rem illius, - .'35. g Et interrogavit eum unus ex eis legis do&or, I2.28- Jeum: Lucgz. jmus Uxore « j d eft mandatum magnum in Lege? : JO:25. 6. Magifter, quo yit uxorem | 37. Ait illis Tefus: 4 Diliges Dominum Deum tuum ex toto ;Deut 6. 5.. R " corde,tuo, & in tota anima tua -& in tota mente tua. itmurm, imum mandatum. elt 38. Hoc eit maximum—, & pr: H R. 3 390 Se" or? omnes - MO SARK- Neque vi;;tutl'e)n De;.) Qui hor;ünes probandum non defuiffent. Argu- - gelcientes mentatio vero Chrifti eft hujusmodi: a mortuis excitat, & miro ftatu in Deus non eft mortuorum , fed vivo- " -eclis collocat, - It 3o0. i» refurrec rum , quia nemodicitur Dominus rei, refqrre&ionem. »;wc,') Id eft,. poft que omnino eriit , & nullibi eft. tributüm a..li? Neque nubent, ueque nalentur.) Si- Atqui dicitur eus Abraham , Deus nebetïs, que 1 ,l 4 Ifaac, Deus Jacob ; Exgo Abraham, Dlationess p - | gnificat Dominus in cclo neque nu- tias, neque illarum opus futurum. Ifaac, & Jacob vivi funt , fimiliter- hs um p l t aque mulier illa nullius erit uxor, que alii omnesei vivunt. iNon funt ;,,,[ed volut 3 cum ibi matrimonia non fint , nec fi- vivi corpore , ergo animo : quod f1 god Csl : liorum. procreatio. animivivunt, nequecum corpore ex- j imperatore : tinguuntur, erit refurrectio ; propter- Sieut Angeli Dei)) Hujusmodi rebus Cjüs l/lte]]tæ: liberi; neque ením nuptiis opus ha- ea enim vos refurrectionem negatis ; m efent Sa "1 bebunt, que tantum inftitutz funt ad quia animos fimulcum corpore mori -humanum genus , quod mortale eft, exiftimatis; & fi animz vivunt , re- ü fl'xït ; (isi furgens & corpora , utrumque enim propagandum , quam rationem teti- pars hominis eft naturaliter. Vide git S. Lucas c. 20. n. 35.. ; ,inquit; u Feron' 95'6' »i E digni babebuntur [2culo sllo , & re[urre- plura apud Maldonatum. .Éhone ex mortuis , neque nubent , ne- 4. Silestium " ?2, 2 Quf d- que ducent uxores , neque ultra 7ori po- eft, E'oiumot, os occlufiffet. - pofesffet.) I:i Grgco' m focua f terunt , 4quales enim Angelis (unz. 35. Teutans eum.,) ld eft , explo- vt 32. Ego fum Deus Abrabam,6c.) De- rans ejus fapientiam. jonem ,n fumptum eft hoc teftimonium ex lib. fote f u Exod. c. 3. n. 6. ex quo Chriftus ar- ' 86. Mandatum magnum.) ld eft, yliet qu . gumentatur , quia Sadduczi quinque maximum omnium mandatorum; po- lJibros tantum Moyfis recipiebant , nit pofitivum pro fuperlativo , ex He- brgorum idiomate, A)Mælell alioqui clariora loca ad propþfitum * M * 134 EVANGELII SÉCUNDUM M AT TH. 2 iLev. 39. Secundum autem fimile Peft huic: i Diliges 'pifo'ximum":j s Onr: I9.18- tuum ficut te ipfum. arc. : Cite, fecun 40. Inhis duobus mandatis univerfa lex pendet, & pro -& non faci 12.31. phetäe. .41r- Congre gatis autem Pharifzeis interrogavit eos Jefus, 42. Dicens: Quid vobis videtur de Chrift Paunt in h eft?. Dicunt ei: David. — 0? cujus filius kLuc. 43. Aitillis : k Quomodo er EX 20.41. Dominum, dicens : , go David in fpixfitu vocateum 4 Pfal. l bu;: dil 44. 1 Dixit Dominus Domino meo: Sede a. dextris meis, : - 64 Am 109.1- donec ponam inimicos tuos fcabellum pedum tuorum ? X - Gedras i 4$. Si ergo David vocat eum Dominum 17 El ejus eft ? . , quomodo filitfis 46. Et nemo poterat ei refpondere verbum J & eVos , neque aufüs illa die eum amplius interrogare. e&er? of fuif quifquam ex ^CAPU T XXII. 1 A. Sedengy, ) L E sris C 1 SCfiZis, 6'57 Pharifeis [uper catbedram Mowfí fedentibus þrræcz'þz't fe- uþra c' 2-11. . fus obedire, ipforum autem opera non imitari, retegens ipforum by- K Ph&rifæil f pocrifim, & ambitionem, difcipulos vero contrariam docens bumili-. . 30 0707114 1 tatem : deinde multiplex c illis ob bypocrifim, ac. reliquas fuas . erwte, . dniquitates interminatur , pradicens eos patrum fuorum men- 3 .3Ddätiä divi fetam funt inre . Juram in juflorum perfecutionibus impleturos , ac - p dd COIOHC] erujalem deferendam. Iorttbns gey Pgr 0mnitl( nc Jefus locutus eft ad turbas, & ad difcipulos fuos, ! E. ] Præc' 42 »15. TU 2. Dicens : fu Efdr per cathedram Moyfizxfederuht a Scribæ;,jï; $ Alligant. & Pharifagi, , em culligum. $. 4 x Y Ipny, , Qinniä " ATUNT G ; fotgy * 39- Simile "EW vermios o Chriftum effe 1 Mofa ; 101n€C. ciy? ln;ica ) Qmade dil;- plufquam hominem , & eífe Filium 1 iCæ ]enïs o. Univerfa lex pendet., t$c:) Qua'- Dei, & verum Deum. " ? opellayi . fi dicat: Hec eft totius fcripture atrty »f, fumma , nam , Plezi£udo legis. eff. di- meams: 44« 4 dextris m'ef'&. ) Ad d exmmf harifg Caru leil;o , ad Rom. 13. & ad Galat. 5. 46. Neme.) Scilicet ex adverfatiis. . dicitür Orznis lex 12 u5o fermone 18- Qui/guam.) Seilicet illorum. !gff 0 4m. fm plerzr : diligl': Pra*xim'r,fæm tuum ficut de Igterrogare. ) Scilicet ut folebant ,. . Ti fomie, spfam. * argumenta proponere ad illius fa- Vétünt » Dety 493. In Spiritu.) Ideft m pientiam explorandam. Wt [ ritu lancto. otüsa Spi.L um tn .l " A. Qüipercarbedram Moyfi, tfe.) Den. b] " Focat eum Damimmi ) Nam fïliüs j cathedram fignificatur auctori- prefextim nondum natus , non folet tas docendi , & przcipiendi , fic etiam ulb LT nfcïlþtm vocari dominus a patre , pgæfercim dicitur ; cgchcdxa Pecui. Sbe * "*JOX H Y35 CAPUT XXlIL pioximumi 3. Omnia ergo, qusecumque dixerint vobis, fervate, & fa- cite, fecundum opera ve 1 & non faciunt. ) ro eorum nolite facere: dicunt enjm, : : * propheta.,. Jefus, . 4. b Alligant enim oneraà gravia, & impor tabilia, d'impo- 4 Luc [ 46. Cüjus ülius "nunt in humeros ! hominu—m; digito autem f&o nolunt ea mo- 11 Or "vere. : I5.10. vl em. s. Omnia ver 0 -opera fua faciunt, ut Videaht'ur ab homini- bus ; « dilatant enim phyla£teria füa, & magnificant fimbrias. . Num xtris meis,; 6. d Amant autem pr " imos recubiþus in Coenis , & primas I 3:39- m^ cathedras in fynagogis. eut. 6. g. 1. Et falutationes in foro, & vocari ab hominibus Rabbi. d Mar nodo flligs: ^ - $.. e Vos autem nolite vocari Rabbi: unus eft enim Magifter 12.39. eque aufusï "wefter, omnes autem vos fratres eftis. Luca. * Ó — Db 73 $;derunt. ) x,,Pf'ob fedenL fronte, & brac;txiis , non benä in- ^ e ]ac. Seribt , €9 Phartfer. ) Vide di&a telligentes illud Deuteronom. 6.n.g. ? le þmcipitfïek-». upra c. 2.f. 4. & c. 3. n. 7. Scribz, Ligabss ea in manu tua , eruntque & itfinm by- & Pharifzi fere facerdotes erant. mouebuntur ante oculos 1405 , &fc. Mas qan; uml 2 Ümnia quacunque dixerit -vobis membranas dilatabant Pharifzi , hoc eft, latiores faciebant , ut "longius "rvate, 6c.) Omnia , que legi , & digus Juis ! mandatis divinis non repugnant. Sic confpicerentur, & ceteris diligentio- LULul J etiam funt intelligenda illa Pauli ver- res in legis obfervatione viderentur. ! Lba ad Coloifenfes 3. F/lii o£edize pa- Magnificant. j Id eft , magnas fa- ! [ entbus per omnia, & Mla, Servi obe- ciunt. j;e per omnia dominis carnalibus. Eimbria:.) Erant fimbrim fila non Dicunt Precipiunt.. texta, hyacinthini coloris , fufpenfa Jos füo5 4. 4Mlligant.) ld eft , in alis palliorum , five extremita- em colligunt. »veluti in- fat- üüm& tibus-veftium, quas Dominus Num. Lmportabila.) Grmce eft, dedo- IS- n. 9. & Deut cap. 22. n. 12. "TuxTa , portatu diffcilia , non folum Hebrzos geftare juflit , ut le is re- : h 'Om Mofaice legis quam D. Petrus A. cordarentur , eas Scribe & P ; arifei Chiftum &d , Füium 3. appellavit jsgswm , qwed zeque pre cateris magnificabant , id eft, atre$ noflrt , neque nos portare potui- majores faciebant, ut de phylaéteriis u5 ; fed etiam aliorum preceptoruin, diximus. AL deretm & Pharifaicarum traditionum. 7- Ra465;.) ld eft, 4,M4gi/lfcr mt. s ax'a'dveff"'üs'. Digito autem [uo, 6c. ) - Mliferos 9. Nolite "vocari Rabbs. ) Eo modo nim homines, quos fuis ineptiis one- quo Pharifzi , qui ambitiofe & clo- illorum ayerant, netantillum quidem exem- riofe Rabbi appellari cupiebant. lo fuo juvare , aut difpenfando in g ad us Unus entm eft magisfler vefler , &c. ) orum mandatis , aut traditionibus , » Non vetat abfolute magiftrum aut pu blevare v olebant. patrem vocare , vel vocari, fed com- d) 5. Phylatieria. ) Membrans erant , parate ad Deum , docens illius corh- gff 4jdort fic etad uibus infcriptam legem Pharifzi ve- paratione nemirem nec preceptorem, [ dl uti ejus obfervatores geftabant in l l?ec patrem effe polvï'eA » & hofce hg- p2 ET 136 EVANGELII SECUNDUM MATTH. La Ya fMal : g.' f Et patrem nolite vocare vobis fuper terram 5 unus eft : ventpert 1. 6. enim Pater vefter, qui in coelis eft. * L L ] ET io. Nec vocemini magiftri : ':' quia Magiüei vefter unus e&, ; :] A . Chriftus. i. Su 'm'f, erit minifter vefter: 'Tplum y Qu 11. Qui major eft veftru d - 12. g Quiautem fe exaltaverit, humiliabitur, & j quide lu SSU £gLuc. - aenjur: 24-II. miliaverit, exaltabitur. . * 19-14. 13. Vae autem vobis, Scribe, & Phari(zei hypocritee ; qkl.lvia' us C Marci - ditifica 12.40 clauditis regnum coelorum ante homines ; vos enim non in-. * Lucxz - tratis , nec introeuntes finitis intrare. 1 D 2-09, QUI ia coQ l 14. Va vobis, Scribse, & Pharifzei hypocritee : 4 qu ^uz fupe H j 2047. meditis domos viduarum , orationes longas [ | " j 21 Bo ; orantes 5 propter , hoc amplius accipietis judicium. L] Le0, quf. 1;. V3e vobis, Scri bae, & Pharifzei lypocritee: quia circui- tis mare, & aridam, ut faciatis unum profelytum, & cum fuerit - Rs 'ï edet -fupeï — ( À fa&tus , facitis eum filium geher;næ duplo quam vos. 16. Va -,banteds, 1 noris ,. & amoris titulos , illius ho- ipforum occludentes ; d ua phrafi fi- * tionexd Tud nori , & amori pofthiabendos. gnificastur , eos impe ire multos , [ jutplant, * Fratres. ) Adeoq qui jam jam ad coli januam appro- . odl " ue non de-becis alii pinquarent , ingreffüri, nifi illi ob- Ál aliis velle preferri. aArent. 1o. Mag.ffri. ) Gr&ce xafuouras , - Rn qiy Magiflyi , inffitutores ,' gubernatores , Intvoeuntes,) Id-eü, ingredi volen« L. MIIIS mortis dolores, Syrus habet Rederes.. tes , feu incipientes. ia lh. . 1I. Er;£.) Pro for. 14. Comeditis domosviduarum.) Spo- - N liatis domos, & exhauritis faculta- Gebtrm d. |. 3. Clauditis regniem ealorum ante Lo- mines -)Lucas cap. 1. 52. paulo aliter "tes viduarum fimulatione fanctitatis, — £ Dll,[g' qua dicit : 9zra tuliffis clavem [eientit , qua deceptz. pecunias vobis dant , ut. Ál : quz verba majorem habent empha- veftris precibusjuventur. Viduas po- - um | tiifimum memorat , vel quia hujus- - . C^ Y guid füm. Significant enim. Scribas, & €. ) p Pharifzos ita fibi legis fcientiam modi facilius capiuntur fpecie fan- , ftem jj nfürpaffe , -ut exiftimarent neminem, &itatis , vel quia majus erat fcelus Qs Ín ïqï nifi ipfis viam indicantibus in celum viduas exhaurire , quarum indigentia potius erat ab illis fublevanda. Ti * Utb o ire poffe.. Sumpta eft metaphora ab QS mu Wt £dium dominis , qui cim neminem O;ationes longas orantes,) Su obzen- j Clemdgm domumingredi volunt, nifi juffu fuo, £u prolixe orationis . ut habet Marcus. clavem fecum auferunt. Claudere cap. I2. 40. P. um autem Scribe , & Phari(zi regnum J pln) T&(e mplius)) Gravius quam c'eöeri, & lf**d ft: ( cclorum dicuntur , quia perfuade- quia viduas exhauritis , & quia fi-: Al;lll € x bant hominibus neminem nifi ipfts mulatione fanétitatis id facitis. / aperientibus , id eft, docentibus, in- | tenetu[ 4 trare poffe ; quo fenfu omnes, quas jdicium.) Condemnationem, 4lipo fén 80 Circuitis mare . & aridam.) ld afa Aüpe volcbant traditiones quaft onera gra- Tata f ET via , populo geftanda "imponebant. eft, nihil non agitis, ut unum pro- N «nte boruints.) Januam ante faciem 7 (ity C felytum | faciatis ;. profe,lycos YOCA- — N E L U. i C A P U H XXIIf; 137 : , unus eft [.0-x6. Væ —vobis, d uces coeci, qui dicitis : Quicumque 'j'nra- verit per templum, nihil eft: ^ t Uv5 elt, pli, debet. 4qu;i autem juraveæfit inauro tem- id. e'ni-m; m 17. Stulti; & coeci: Qu " plum ,. quod fan&tificat aurum ? LI ajus eft, autü'm-, an tem- * « [ qui'fe hü- 18. Et quicumque juraverit' in altari, nihil eft , quicumque aütem juraverit in dono,. quod eft fuper illud; debet. rite; quia 19. Coeci : Quid eni fan&tificat donum ? 4 m maju.'s'eft,* onum , an altare, quod im n0n It* 20. Qui ergo jurat quze fuper illud funt. in- altari; furat ih.ïäog &/*i»ni ommbus, d qua c z 5 ; propr .21. Et quicumque jurav'erij; in templ eo, qui habitát in ipfo : 05 ]urat in illq, & in * uia Circui« 22. Et qui jurat i n coelp , 'jur—atinthro,n-o Dei, & in eo,' qm z ; cum füerit fedetrifuper eum, 23.1Va , ; Vg bant eos, qui ex Ge;i..tiliu,rfx fuperfti-: ad &,o'fden.x ufxis o.blataxh./ Aliquiïinv- T pbrafl f tione ad Judeor À um religionem fe ad- telligunt de auro quo templi parietes dire multos , | jungebant. " veftiebantur ; faltem aliqua ex- parte; ( Hhridam.. 'Terram.- * nam parietes fecundi templi , & He- amuam appro FEilium gebenna.) Filius gehennz di- j sifi. illi o rodiani non videntur fuiffe auro tecti. citur , qui gehenna dignus eft ; ficuc Debet.) Juramenti obligatione te- filius mortis , qui morte dignus e, netur. Fortaffe Scribz , & Phari- ingredi voleti lil)o IcRego Cäp- 20' 3[' Geheéznza.) V fxi in hunc errorem inducti funt, quod duirim.)Spee 1de di&a fupra cap. 5. exiftimarint templum. & altare. effe xuritis at num. 22, a Deo remotiora , quam aurum , pe«- one fzm&itatis, ^ Duplo qtmm'ïva.r.) &vr?&o'frs;fbv, zfo/.iä)'v. cuniam ; dona , & facrificia qus in Ad verbum ,' Zuplicius , quam vos., id templo Deo offerebantur. vobis dint , Ut eft vos quidem duplici condetnnatio- g, Vidus p* 17. Templmm quod f[antlifecat aurum.) ne , & fupplicio digni eftis , illum Propterea enim aurum fanctum erat, üt fped & Jate autem plufquam dauplici dignum fa- quia erat in templo , & ad ejus ufus fcdus citis. Ita enim comparati fuünt ho- facros. offerebatur. 2 us erat münes , ut vitia potius quam virtu- I8. 4irar?.) Loquitur. de altari ho- rumi gligentà tes imitentur , & in rebus malis fa- Jeyantd locauftorum , quia in illo dona offe- $u) oittt- cile magiftros difcipuli fupercnt. rebintur , five facrificia ; in altari 7 - 16. Quicusque. jaraverit per tem- enim thymiamatis tantum offereban- iab t plutn.) Grece eft, & r& vad, ip rem- tur fufimenta , & thymiamata. : 2O. Jurat im eo pío ; fed fenfus idem e(t. — in ommnilus, que i vam ceteriq i Nilil eff . Juraxïnenti rcligiog;e.non fuper iüdud [unt-) QuY enim jurat per $ & quia tenetur. : rem continentem , jurat etiam per i hts - Ia auro te'mp/i. ) Aurám templi, vel ea qu& contiaentur. ; vafa aürea ad ufum facrórum defti- 22. Quicunque jurat 12 c&lo, €fc.. ) nat.wllem' V id nata fignificat; velauream pecuniam x e dicta fupra gallite 5 num.'$4. g n $ * * * t unllm Pfa' Bidl. sjlgga:uïCq(?:. Menmch,. T, F A yfiy v D r h z I38 EVANGELII SECUNDUM MATTH. 7 b5 Et $ Luc. /23. i Vge Vobis Scribae, & Pharifzei hypocritze ; quidecima? 11.42. tis mentham, & anethum, & cyminum, & reliquiiiis, quae gra- non elie viora funt legis, judicium, & mifericordiam, & hidem : hxc B. sc Tu oportuit facere, & illa non omittere. rum, qi 24. Duces: CæCl,» e&colantes cuhcem camelum autem glu- y 37E tlentes. X TE . 25. Vse vobis, Scrlbæ, & Phar1fæ1 hypocr:tæ, quïa munda:- ]udao g N J4 Ide tis, quod deforis eft calicis, & par0pfidls : 1nfus autenr plem eihs rapina, & immunditia. ibas t 26. Pharifzee Coece, münda prius, quod intus ef't cahcxs, & b ltisidy parOpf'dls, ut fiat id, quod deforis eft, mundum. ALeIT. Ut 27. .V:e vobis, Scribee , & Pharifzei hypocritee ; qui fimiles - eftis fepulcärls dealbatls, quae a foris parent hommlbus fpe- Huper ter c1ofa, intus vero plena funt ofïïbub mortuoram, & omnl fpur- L Zacharig Cltla & altarg 28. Sicut & vos a foris quidem paretls hominibus Jufu, m- p tus autem pleni eftis hypocrifi, & iniquitate.- tl.cenm il 29. Vs vobis, Scribze, & Pharifzei hypocritze, qui sedificatis . ! honor fb fepulchra prophetarum, & ornat1s monumenta juftorum , , ! eorun iific E 30 lpfi federa — À. propias 11]. "- tamen aliqui' negant. Late de hoc ] l æu.lficabant 23. Deczm4t1: ment/mnz) Id e& de- 30 me: cimas folvitis , ex mencha ; qug her- Barradius tom. 3. -]ib. g. cap. 27. Sanune, ) ba eft.nota. Q4. Excolantes cul;æm, 6() Qu*tfi «tnethum.) Herba q'læ(hm eft odc- dlcat, diligertes in minimis, in mae p 3l Jefim, Bletïphom ium- lo diter | ràta,, cujus meminit Plinius lib. I9. xums neglwcnces. ïeCltdt Luc c cap. 8. verfus finem , &lib. 20. cap. p:à a. percolantibns vinum , fi in 11 quxc ) f(/] ffa Q4. lud culex inciderit. Cyminum.) * Herba & femen notum, Q5. Calic;s.) Poculi. Offïlämpah 7 cujus memlhlt Plin. lib. Lt Iden qy h I9. cap. 8. Paropfidis.) Patine , vellancis , ín JUtzg. ogy 3f [ ahquanculum ante finun. ua:cibi inferuntur. - Significat eos Graviora, ) ld e& 4 e corpore lavando , & mundando - Opetibus « * .majoris mo- nimis effe follicitos , ^in abluendis M mena autem animz fordibus negllgentes. Bäumtx One Judicium.) Quo umcuuque Jus fuum t ant, ext reddi debet, erant enim Scribe ,& 26. r frat. id quod diforis eff , muan- W a de Pïüp*æm Pharifzi judices in multls caufis fu- dum.) Si enim ammuemuqdus eft& d"eomm. purus , externa étiam opera , ex in- aC n Mi jär:mrdm »* Et charltatem in tejna fanttitate emananua, munda Ciltere Pl OXHDO.*) erunt & pura. : U pios (crer Fidem.) Con&antlam in padtis , & 27. Partnt,) Apparent. . h(lmm promiffis. 29. JEdi ificatis fepulchra prapb:mrurn, j res nm" Et sl non omittere,) Q'gmi'xczue vi- &c.) Non reprehendit Chriftus Scri- Fatore Iqu detur decimas etiam olerum & vilium bas., & Pharifzos , quod fan&torum - ]E, &11 [ herbarum fuiffe- in precepfo., quod prophetarun) fepulcþra. vetu&ate fa-- cat Tol. d b * H CAPUT XXHL s 0 139 - 40 Et dicitis : Si fuiffemus in diebus patrum, noiï:är.örmjng' 1 yuidecime ? ; que p non eifemus focii eorum in fanguine prophetarum. .. * . —. $r. Itaque teftimonio eftis vobifmetip fis ; .qui-a fi s erunt. * T um qui prophetas occid v 33. Et vos implete menfuram patrum . Vei;trör-nm. : agl 43. k Serpentes geni mina viperarum, q'ugmoc/ioj, fugileti S a kS upr P Lj uia—münda-iil judicio gehennze ? S .44. 1deo ecce e go mitto ad vos provphïetars, &-ï'äþi.'enjrtes:,ä' & ten pleni : 7 fcribas, & ex illis occidetis, & crucifigetis , & ex eis flagella- bitis in fynag Á iclics i og'i'slx veitrixs » & perfequemini de c.:ixvitatxe:in* civi- E atem. - * at fupe.r väs omnis fanguis juftus, Tqüi.'eülfusveif : yi (imiles : : fuper terram, / a fanguine Abel jufli ufque ad fanguinem » /Octt yinibus (pe- - Zacharise , ": - filii Barakchi.æ,. gqqem 'occidi'fgis inter templum ,. ?—i & z' pmni ?ür- :v II. ; 4&1 altare, ?2 2.- i joli; i« D* S 5 .86. Ai*nän Paral. [ sss . rifcent ia reftaurarent, que merito in donatus putat Chriftum irr*id—efe Scri- 24.22. aiadificiis ! honore habebantur ; fed. quia cum bas, & Pharifzos , qqafi dicat : ma- ftorum eorum zdificarent fepulchra , majora jores veftri prophetas occiderunt, vos ; E ipfi fcelera perpetrarent , quam qui illos fepelitis. Y 30 prophetas illos , quorum fepulchra Filis eflis eorum ) E'-;xfceleræs etiam zdificabant , occiderant. imitatores. . * 32. Luplete menfurat p 4;rum bgfra- p d hr 30* Efferus.) id eft fuiffemus. Sangmine.) ld e ft czde. rum.) id €ft , occidite eos prophetas, N Qu f 31 . Teffimonto eff T voäi/'mctip/;;'s, & uos illi , quia nondum erant, ócci- n Paulo aliter hoc Chrifti argumentum d ere non potuerunt. Vetera: patruni ais v u veftrorum fcelera recentibus c mu- VE yhora hi recitat Luc. cap. 11. 49. Profedio , in- quit , zeffifcamini , 'quod . confentitis late, eft figura, Confeflio ; qualis il- vinill v eperibus patrum vefirorum , quoniam 77 la ápud Virgil. 4. JEneid-. T. féquere ltalíam ventis , e * q«idem eos occiderunt , vos autem adi- l danci int fícatis eorum [epulcbra, Confentiebant 33. Genimiua. ) ldeft progetes , operíbus eorum, qui prophetis occi- quafidicat , pellimorum filii pefiumi: : Signi fit e0f Vide dicta cap. . 3. m . mun dmd() déerant , quia veterum fepulchrorum * a apnem i;s inflaurationem ad. Chrifti cedem di- Jadicio.) Condemnat 'ionej',*. feu fup- 3l rigebant; extruebant-enim fepulchra, jhicio. ü$. nä j [igette ut a prophetarum atque juftorum ce- 4. Ideo.) Scilicctut convertamini. Vel ideo occidetis , quia. mali eftis , i hn de abhorrere yiderentur, ut cum po- j m l'm lls m ftea Chritum perfequerentat & oc- & viperarum genimina x " ciderent , Chriítus occ propheta nec Prophetas, &f Sapientes , & Sc'.r;äm..) l 090;"' u[lda juftus videretur. Quis enim credit Per Sciibas intelligit legis interpre- a^ tes, S. Lucas pios homines , & próphetarüm culto- dxixic,- Pro;heza$, CY Appe u-ent. i res , €orumque fepulchrorum inftiu- þlafv'k. " í n ratores , in prophetam infurgerc vel- 3 &, Ur "ven dat. Mes) Particula z , [f];rd 4 " &tl 4 le, & illum neci tradere ? lta. expli- non "caufam (ignificat , fed evcatiem. t ]ul d &Oï f. sat T olet, in locum huac Luce. Mal- /?ärxgg.ïigexn alicujus. fuper aliquem;, quO «;BWW w : - þgw 'EVANGELHESECUNDUM"MATTHQ - äf L i/$6. "Á mén: dico vobis, vetient bæïcv Aoymnia-' füper gen"er'agio;: j ï pem iftam. *A;wawzæ eluc. ^ 37.0 Jerufalem, Teru falem, "q'u*'aä '-þcc-idis PQOphetas, & lla,pid.äsi JAodiirius /.33.14- eos, qui ad te miffi funt, quoties volui congregare filios tuos, P. quemadmodum gallina congregat pullos fuos fub alas,& noluifti? g jfudn AF 59. Ecce relinquetur vobis domus veftra deferta. - dMoprenbentio 39. D 3 t. ddt Q ico enim vobis, non me videbitis amodo, do'nekþc dl- ; catis : Benedi&ps, qui vvegi.t in nomine Domini. - 1 GR E E rVTern pul. aut fup&;,caput— äjus vlenü:f: , eft ho- tantur quod faciebaxät Pharifzi , & micidii penas dare, fic infra cap. 27. Scribe, Vel certe fignificatur adeo ] - 4 Ipfea clamaverunt Judei: Sezge/: ejes fu- 1 graves ponas daturos , ut non fua [ Amen dic pet mos , 69 fuper feljos. noffvos, tantum , fed . patrum .etiam | fcelera Z*fé»;. Pro juftorum. z : qui non def luere videantur , quamquam qui Chri- Uj/que ad fanguinem Zacharia ,. &fc .) ftum occiderunt, tam: graves ponas - Aliqui putant hunc effe Zachariam , meriti funt , ut alienis peccatis de- j eumdifcipu' qui inter minores prophetas numera- bita fupplicia adeo non luerint , ut tur. - Alii contra putant fuiffeZacha- ne quidem pro fe »ipfis fatis mulcta- riam patrem $. [oannis Baptifte , ti nnt. 1 utraque fententia patronos habet era- 57- Quoties volui cong regarefli;:'iþp | ET ves auctores , & fuis nititur conje- o5 , 6$c.) Significat fepe vocatos Ju- ] dm, 5,, &uris , quas referre non eft hujus bre- dzos, ut ad meliorem mentem redi- [ *"odi, $4 vitatis, quamprofitemur. Mihi pro- rent , fed eos converti noluiffe. Si- [ hi, babilius videtur quod docet-D. le- .mile eft illud. Proy. ronymus, fermonem hic effe de Za- renuift:s 4 £fc. 24 Focavi G. ] mespi, LUR UET charia , em occifum fuiffe inter u Congregare, &c) Ad me ,inunum ] ] dællg intgul | templum & altare habemus ex 2..Par, Dei caltum , in unam fidem, & cha- - 24- 22. qui licet fuerit filius Jojads, ritatem ; fub ala mez tutelz , p uvat nihil tamen obftat quin idem voca- tectionis. O& pro- A. retur €tiam Barachias, & effet bi- Gall;za.) In Greco eft » 0eYi6; q"uæ; : Lj Àb tomius, nt multi alii in facris literis xox gallinam ,. & generatim quam-. fuiffe memorantur. ? libet avem fignificat, quarein $. Lu- f0 texer Inter templum , &5 alta re.) In.—ä trio i ca -habemusz Sueut avis nidu;fz : f:m,m*,þ € Áttefergy facerdotum , in fpatio illo,. quod in- CT y Lum ter altare holocauft qlr,um ,& templum - 88- Eece relinquetur, £fc.) Particu- intercedit, la, Ecce , p : 36. Vensent hac xa;vmid fuper genera- TA xfopinquum E,empus indi-l e»V" u tionem iflam.) Cum enim Judszorum Vobis.): Abundat more Hebrzorum. p una fit congregatio , & unum reipu- Domus veflra deferta.) Per domum ) il blice corpus , mirum non eft , fi fi- templum intelli. Cui Props lii pro parentibus puniantur. Sic I. falem. . git , aur jl,rb'c.m Jeruex Jlld n t Kegum I5. 6. jubentur deleri Atma- 39» modo , ..Efc.)iAf'n;-' P4 r y idetl, t memm lecitz propter majorum fuorum fce- ;ex nunc , ex eo tcmpore, : ! lus in lfraelitas. Quz punitio etiam Donec dicatis : Bepeditlus , &c.) .DI.O-»: / , No, F e"dfrfn magis locum habet, cum pofteri pro- fed ] mlnc mecin extremo judicio videntes me . quoi i genitorum .fuorum mal-t)s-- inores imi- foif dicatis : Bezedidus qui - "venit ivmm'if '( ] n [ sss I4r -:e*æ Xy 4 ä;*ä' gen'eragioï OOA POUUEANOXXEI 05 - Pradicit tetnpli - ever iorem., monetque ,. ut caveant a venturis | &ïapida's*f;ï iljos tuos, - "Méduttoribus , futura. pranuntians bella , ac perfecutiones : Jur- i * vt - gent p Jfeudocbrifti ; €? -pleudapropbeta :.de adventu. filii bominis | Szvnov pracedentibus fignis im. [ole , luna , & . ffellis : omnibus ignotum i. - dicit Chriflus diem judicii , C? de fideli, ac malo fervo, - M propter. qua docet. femper ejfe vigilandum. r nt difci- 4 Mar — —ÜÓ g 1. ; T egreffus Tefus de templo, ibat. Et accefferu 13 3. — ! puli ejus, ut oftenderent ei cedificationes templi. Lucz. ificatur adeo — .. 4. Ipfe autem refpondens dixit illis : Videtis haec omnia? 2I. 5. Amen dico vobis j w non H o : ,b non;elinqugtur hic l;.pis*fuper lapidem, tium. fcelen - qui non deftruatur, gamquiCtr- H . Sedente autem eo fuper montem olivet.i.,' accefferunt ad ^ Luc. uye pont B- - peccatis dee - eum difcipuli fecreto, dicentes: Dic nobis, quezndohaec erunt? 1944 ? y hoennt , Ui & COnfummationis faeculi fatis hu & quod fignum ;dve'ntus tui, 53 4.c Et ne Domini. Dicent autemtunc Judei qui putant i d ai)—ilïis fatum, ut eum ad mifericordiam fle&terent ; dixerat damnati, Bezedidus , €&c. rei eviden- e vocatOS !.lq ; x tia coacti , fle&entque genua juxta i]- enim relinquendam domum defertam; meitem rede Jud, ad Philip. .2. Ut ;z zomine Je[nu .quare cladem , & everflonem urbis, nolllim'r- $i emnue genu fletbarur ,. celefliumy, terre- & templi przdici intelligentes , xo-* fürium , &6 infernorum , Gc.- Vel de gant ut templum contempletur, nec r g Judais intellige , qui extremo mundi tam egregium opus perire patiatur, g, in m | tempore ad Chrifti fidem converten- 9. Nom relinquetur lapis [mper lapi- fdem, & Cha". tur. de;.) Licet per exagcerationem di- wda, & €tam hoc videri poffit , tamen non l. [Bar.) Abibate .ttämplo.. E'no- -eft paffa divina providentia , ut exi- ft, ceno qi '1 : eévero dnà 78 lees, uteftin Gra- ' ftimare quifquam poffet , hec hyper- yeratim quO* « &O textu. -bolice potius effe di&a , quam pro- uarein 1 "Accefferunt. difcipuls | ejus , &c.) Mar- xie. WVide jofephum de bello Ju- €üs I5. I. unum,tantum accefliffe di- dáico lib. 7. c. 9. & 1o. & Theodor, 7 nld""' f" " cit Fortaffe unus pro. omnibus lo- - Jib. 3. Hiftor. Eccl. c. 26. ,f f. ',Pzïficul, cutus eft, vel numerus pluralis poni- 1 Quando.. b«c Qrunt.)' Hec fc'ili&ec'ma- tur pro fingulari per yllepfin , ut p W cum c. 26. g. dicitur difcipulos mur- la , qu& prædixi(ïi urbi , &- Htemplo venturda. - z ? HebrzOf"m muraffe propter unguenti cffufionem, p donm cum tamen joannes c. I2. 4. folum | Quod. jïgmm! aä'veritrg'tui.) Ad ex- tremum judicium. yr u jpem gu Judam murmuraíiie , & 'indi«gnatum mncmoret. Ef confkmmz,-tiani: fecntt , Uc.j Sæ- "aeTH idel Ut oflenderent ei edificatienes templi.) culum confummand imintellexere dif- Non quod nunquam templum vidiff:t, cipu'i ex verbis Chrifti Matth. 13. gte d) 01 Si- e it i« confummatione facul Mit- iaty p m fed quod nunquam illius ftra&urin £uiflet curio.(ïus'r c,antemplat'us.. aet. E,uus hominis Angcla: fnos -- &c. Al-i- R— t 142 EVANGELII s'E-c UNDUM h—ïlATTH. T « E;ph . 4 Etre i2 " vos y Ea 4. 6 fpondens Jefus, 'dixit eis : « Videte, ne qu ; Co : feducat. . 'm.'Et [ ; Mu lti enim-ventent in nomine *meov,' dice - ponutorum : 2. I8 "ntes 1 E;o f qu ' Chriftus, & multos feducent. 1. Qu /6. Audituri enim eftis prae lia & Opinibnes*p-fäae"]ic)'ru.m- Vl- - g u E dete, ne tur Finteltm . finis. b;er;n.ini,bo.portet egim haec fieri, fed,honäu'm eft :oqe . 7. ConfürE ä,t enim gens in gentem , .&,rägnum in "r?e'gnümïs- E IT & erunt pefülenti, & fames : & rerreemo:us per lölc;.af '$. Haec autem omnia initia funt dolorum. » lert, inte * L d Supr 9. d Tunc traden: vos in tribulationem & occident vos, Io.17. & eritis odio omnibus gentibus prop'er nomen meum: 0dio habebs IJUCæ- W olio profaq Io. Et tunc fcandalizabuntur m ! fetat-res, 21.I2. glti»&þ invic.þxþ'þraden; ,& Joan. odio,habebþunt invicem. * it. Pþm'a/) 4 A flb 135.20. - -M. lus enim (f 16.22. E. Melti entm venient im nemine ta qui volet leget:ai':;ud Jofephum Hb: | £5, &ante meo. ) Se Prophetas a Deo miílos 20. Antiq. cipit..7. 9. & I5. & lib.g. E N de. bello m profitentes , aut Mcpias ; idque par- Judaico c. rr1. 12. I?- 20. timante diem judicii , partim ante ex- 2148 a. [ & od cidium- Hierofolymitanum , quod de UE Ms "Dheoda , cujus mentio eft. A&or. 5. Peflilentie 69 fan)ef. ) Fa,metä ante Charitatem h Hierofolymitanum éxcidium przcef- 1 055 ( Chrif 6. & aliis hujufmodi intelligendum filie ex Actis Apoftolorum colligitur eft. Vide pluraapud Barradium tom. c. II..n. 29 & Vetent , jam 1 3. lib. 9.'c. 2. ubi multa ex Jofepho J ofepïfus trgdit 1. 20* €odem Cim ] antiq. cap. 2. d fenfus & affert , & profanis fcriptoribus. Per loca, ) In. variis locis. - In momine mto,) Mleu m fibi nomen lehirefce. ufurpantes. - » 9.Initia [nnt dolorum.) A' exai edivos.. elCEt, l l 6. Audttur ia ia pralia.) Hoc Vox Greca 93 , dolorem partus fi- .rita:e',. && nificat. Senfus eít , hzc füat initia dé bellis Judaicis , qu& urzbis exci- Tetelt ip (s dium przeceflerunt, plerique intelli- : olorum parturientis Jerufalem vel ; D Hit.fa/'v;, gunt. Alirde bellis Antichrifti , que mundi. Solet Scriptura cum dolore i h l parturientis dolores magnos confer- r antc finemmundi futura funt. Utrum- E —'qm Pil ti CDtet que poffumus probabiliter intellirere, re. Pfalm:47. n. 7. Idi. doleres ut par- J 79 polii, cum alterum ex hiftoriis , & certo - turientis. lai. j í^| ' -ftapi;ew , J am eventu; alterum ex Joannis Apo- rientes dolebunr. 3- n 8 &mfï .f.artf- * H4 , Trademt ves i tfra infj calypfi probetur futurum. ;2 ;fibktldiïanem. ) » lal eriti Opiniones.) Rumores, famam. .Græ- Variis tribulationibus , & vexaai-ox:]iþ- H drej, ce eft éxodg , auditiones. bus exercebunt vos. *thi, 6f Qmnibus gentiä-m.) Omnihomi: xim Sed noudum eff fruss.) Scilicet Jeru- ceneri. Perïewtl(mes falem , vel mundi. 7. Confürget emiz genus in xgentem, Io. Scandalizabuntur.) A fide : difi &c. ) Hsxc ctiam communiter & de ento- E * to te li Drius ruim. cedent timore"i?m/nanium torm 4 4 tcmpore Hierofolymitini excidii , & fll[ug de. teiipore Antichrifti intelligi pof- Ipvicem tradent.) Pxopinqu bulat UC quos. - i PFOP.m":' | 3 " anc;— exempla hujus prajedi&ionis mul- te N N L j , CAPUT XXV. 143 E N ul Y0$ duCent muh;oä. j ! r Et multl 6pfe1'.1doprophetæ furgeht, '& fe ^ y4. Et quoniam abunudabit iniquitas ,. refr jgefcetv charitas "multorum. I3. Quiautem per fävära'verit ufquein Hnäm,' hic falvus brit. Füm. . Vi-d" 14. Et praedicabiturhoc'Evangelium regni in univerfo orbe, ondn'm et in teftimonium omnibusgentibus: & tunc veniet confummatio. 15; e Cum ergo videritis abominationem defolátionis, quae e Mar. - 1'r;e'g'num, ! di &a eft f a Danie à I35.14- le prophetal*,;&agtem in loco fan&o : qui Lucz. - lo;a.' | l"egit, inteuiga*t": r6. Tunc 21.20, an. datvr, T Odio habebunt irvicem. ) Inädeliþus 27-- ifil; nihilöminus Evangelium longe late- 9; 4 odio profe quent'iþufs fideles ,.,Chrim que per orbem predicabitis , nec il-- [ J fectat.res. Jis impediemini , quo minus munere lat ; ( 1. Pfendoprophete. furgemt. ) Mide veftro fungamini. . Ipn tefligsontum omnibus gent: ä;z:.) Ne í l. ; Jofephumlib; 7.de bello , c. t1. La- " | ji. E lis enim pfeudopropheta Simon Ma- quis Évangeliiignorantiam poffit pre- u$, &ante extrem .texere. Ut Evangclii predicatio con-, * tichriftus. .ümjudi'cium An- & *tra ipfos teftimonium dicat, quod feghum hb' ; I l | I2. Adbundguit iniquitd.c.)' Szyitia , vitio fuo pereunt , non autem pro- À d delitas in. Chrifti difcipulos. * ptérea quod Eyaqgelium non audie- D 4 & ca rint. : szrigefcct chartias. ) Qui enim Pamenié .O charitatem habebant , qua Apofto- Coz[umumatio , AU'!:.)- Tsl?x(;g , finis vel L. Jos, & Chriftianos exciperent, & fo- mundi , vel. Jerufalem. jjm p* - s. Abominztionem del[olationis.) Abo- m olligt . . verent , jam fe ab ip(is abducent, ne imdit eodem cum illis exitio involvantur, minatio defolationis fignificat prota- [ Vel fenfus eft: Charitas multorum natione.n teinpli , propter quam , refrigefcer , & peribit, illorum vi- per quam illud defolatum eft, & . everfum', nimirum abominanda fce- H delicet , qui perfecutione territi a cha- : w-ajä/yæv., : ritate ,' & fide, vel a fola charitate, lera Judeorum , que ip(ü in templo m p5 7 « retenta in corde fide , excident, opatrarunt, quibus abominandam (tra- H gem, & vaftationem. Romanorum 13 Hic falvus erzt.) NpudLucam ni7 epfile V - hil .detrimenti ex perfecutione eos infe , urbem , & templum provoca- Jote ui patienter perfeveraverit perce- cartünt. Ali de feditione illa ia- 0005 Con í 9'4 terpretantur ; quz fub. Floro prafide |-pturos pollicetur : ££ ezpz//ws , iaquit, u n de capite veffronon pertost ; 29 patten- Zelotis au&toribus (. ita enim feditio- nis duces vocabantur ) inter Judeos !EMF 'P?r;fþ 1 u vefira po/Jrdebstss animas. "Ucfra:,id excitata eít , ita ut Zelote in tem- . eft, falvi eritis per patientiam. 7 h l junen ) pg4. Br pradicabitur boc Evangelium plum fe receperint, & illud contami- j yexatiodi :*;ï .. regni, €/c.) Licet hec calamitas , & naveriit, ut fofephus lib. 6. de bello Judaico c. 1. defcribit, — Prior-expli- 3erfecutiones advenerint , non tamen catio eft Maldonati, & Corn. a La- m;i omintm. - continuo 'xiftimetis , adelle finem Pofterior Abu- -mundi; prius enim. Ejvangclium to- pide ia. Danielsm. T | .to terrarum orbe predican oportet. "lenfis, Janfenii , Bor'ron'ii , & alio- rum. ; m gt a | [ Vel fenfus eft : Licet tam. multa.tri- T bulationes, calamitates, & perfecu- A Dagicle /):op/g gta..) ; þCap'v. 9. n. 27. siones iqfïzrge&uræ fint. contra vos, ,ian? pPOPill' ', Quirle&it. j D"'a;niclem ,pjxopþätgm. : a * 144 EVANGELII SECUNDUM MATTH wau e À 16. Tunc qui in. Judsea funt , fugiant ad mohtes. ocadentem ' 17. Et quiin te&o, non deícendat tollere ahquld de. do- mo fua. 4 i Ubieu n k Stati 18. Et qui in agro, non revertatur tollere tunlcam fuam. 19. Vze autem. przegnantibus, & nutrientibus in illis diebus.' i fcurabitur, ecælo & g A8.). 20. Orateautem, ut non fiat fuga veftrrain hyeme, g vel fabba:o; I. 12. 21. Erit enim tunc tribulatio magna , quahs non- fult ab lm- T Et tun tio mundi ufque: modo, neque fiet. g plangent omr 22. Et nifi breviati fuiffent dies illi , non fieret falva omnls enlemem it - caro : fed propter ele&tos breviabuntur dies illi.: l: Matr 23. g Tunc fi quis vobis dlxerlt Ecce hic eft Chrlftus, aut 713-2L. illic : nolite credere. ln penetralins, u E parte domus, 24. Surgent enim pfeudochrifti, & pfeudoprophetæ, & da- ] P Sicut enij 73b &ue fecumdum unt figna magfia,: & prodigia, ita üt in errorem 1nducantur (fi fieri poteft) etiam electi. - Compart, quod gur fülito, & i $ X 25. Ecce praedixi vobis. oXet, nec qux 1 26. Si ergo dixerint vobis: Eccein deferto eft nohte exlre- « quo puro tem ecce in penetrahbus , nohte credere. ptunum ; ftc ipf ipf 27 Slcut " nim putablmus. - Eut uno mome ad Üccidentem . Intelltgdt ) Locum prophecæ od Sabbato, ) Qua a us 'longum fa- fciat eum de abominatione loqui, que cere non licebat.- Vide A&or. eap. . &do fl,lendldus. fignumerit eyerfionistempli, & urbis. I. I2- €ttt vifarüg nog 16. Tusc. ). Cum fcilicet audieritis 28 liicumaue Qualis m fuit 4bi enitio mum!;, ö"cï) prelia &c. ita ut Zw»c ad omnia fu- Aliqui figni cari putant nullun hu- ü æCOCBf [ radiéta referatur. Vel, Zzzc, cum jusmodr tribulationem fuiffe in popu-. Au$ elt , ompe, Ícilicet profanari templum videritis. lo Judaico; fed' quid amplius fonant t d lum Fugiant ad mantes ) Ut fa;utl fuz verba: nec populus ille fuit ab initio- $ illo lll(hcem mundi. confulant; tutiora enim funt montana Videtur Chriftus refpxcere .a lu æad Cada loca ; quam plana & campeftria. tempus Antlchrlfh r adeo . Er qui in te&'o, €&c.) Celerem 92. Breviati. ) - Scilicet numero.' Yentus ?X om fugam defcribit. Qui in tecto fue- Nifi Dominus tempus illud brevms AC Vif w rint non defcendant , ut farcmulas effe voluiffet. - l ent Cddï*ï&ra colligant , fed tantum ut fe fuga pro- Non freret Íalua omnis caro. ) Omnes 9 T arim. 3 ripiant. 'Tecta Judex, ut alibi non Judei 4 Romanis, vel omnes Chri- emel diximus, plana erant, & iniis ftiani ab Antichrifto fuiffent abolitii M ul!" [ lem verfari Judei confueverant., Eletlos,) Qui .Scilicet tunc erunt ; I8. Noez revertartur tol/(re ttmzcdm.ï D Vatlonem vel qui poft nafcitori. D hs alir Sed re&ta fe det in fugam.. 3 2"7200) Particula | Tzzc, de fi. mlm 9 jec I9. V« autem prægaamzäm cfc) gnat totum tempus , quod inter Hie- l0ns ] ütrris oQuaram . impeditior eft fuga , cum rofolymitanam everüonum, & finem: j uterum gerant, aut infantulos finu inundi interJacet. 902 dj m Qu l"ïm'n porc"nt quibus lac prebent.- Si fferz poteff. ) Si herl poiret. elh [ 20. .Hyeme. ). Tempore ad fugam In defe;toc;/i ) Scxhcej: (.,hrx- &C Infy mcommodo. * i t 'ünd. /[umc a. j e " CAP UT XXiV. - 145 97. x.Sicut-e'nim fülgur exit ab Oriente , &.paret üfque in ] "Occidentem : ita erit & adventus Filii hominis.- I &aquilæ; iLuc. |..98. i Ubicumque fuerit corpus, illic congregabuntur » fuahä. 20. k Statim autem poft tribulationem dierum illorum fo l 12.37. t 41ale7 li diebus. bícurabitur, & luna non dabit lumen fnum, & ftellze c a;dent 1-3.'1 O. elfabbro,. e coelo, & virtutes coelorum commovebuntur- Ezach. 50. Et tunc parebit fignum Filii hominis in coelo; & tunc 32. 7. foit ablm plangent omnes tribus terrae : / & videbunt Filium hominis Jocl. 2. 10, 1lvä3omni$; jeftate. I5 | venientem in nubibus cocli cum virtute muItg, & ma * 1. m Et $ arcti : ba. ^ AIiï de inflammatis exhalationi- 3:24 riitu';, aut B þ?natrïdiäu!. ) Scilicet in intima Luca. | parte. domus. bus accipiunt, quz cadentes. ftellas 21I.25 tææ':&".dai - Q7. Sicut enim fulgur , 6€c.) Chri- referunt fuo dapfu per aerem. ftus fecundum adventum fuum fulguri Virtute$ cwlorum — comimmoveluntur. ) Apo. ndugantu'i—ï E | comparat, quod quemadmodum ful- Aliqui de Angelis intelligunt, qui ade * 7- . gur fubito, & inexpectatum emicare miratione commovebuntur , vel tre- [ folet, nec quisquam obfervare poteft, more ; quod videtur per hyberbolem - [ie exire di&um ad fignificandam Dei tremen- . quo pun&o temporis fit e nubibuseru- | pturum ; fic ipfe fubito, & cummi- dam iram, & potentiam. .Alii, vzr- nimé putabimus, veniet, & ficut ful- tutes celorum , nihil aliud. effe putant, g Sicot . gur uno momento ab Oriente' usque quam ipfas celorum vires, five po- — ad Occidentem elucet, fic ipfe veniet teflates corporumcceleftium, duz mo- r't!ongtimqfa:-lg adeo fplendidus, & illuftris ut nemo vebuntur, & a folitis actionibus de- | A&.m'-' Cap' eum vifurus non fit. fiffent. Alii arbierantur 'v[rtut'e.t fïgn i- 29. lbicumque fuerit corpus, Efc. ) ficare fidera omnia, & aftra, que in facris literis militia cocli, & virtutes, | nu]hm U In Graco eft, nróàgua, cadaver. Sen- * fus eff , omnes homines convolatu- hoc eft, exercitus celorum appellan- - if in popue- ros ad locum, ubi Chriftus fuerit, ut tur. ylius fonant. ab illo judicentur, quemadmodum 30. Pare!iti. ) vit db initid cuum erit. : A-ppare'-ll)it,. . Confpi- ios relpictle aquile ad cadavera convolare folent, eritque adeo manifeftus Domini ad- Signum flii þ/aam'xïi;i:, &c. ) Imago ventus, ut omnes nullo monftrante crucis fplendidiffima , vel etiam ip et numem i-v 1 fint vifuri, ut a eadem crux, in qua.Sertator noí ; llud breviui. vident cadavera. quile nullo indi-can;e: confixus fuit. Ome 7'99. Starim.) ld eft, non multo Plangent omnes tribus ter»m'.sx-)'-—ld eif, ( [9] pre dolore ac poenitentia pectora ma- Triä?tldt;onem dierum ;/lorä;nz ,€ c.)- nu tundent, nimis videlicet fero. ; ii L Trbulationem Antichrifti. Onmes fribus terrá.) Id eft, ex om- tont fv".mf ; $o obfturabitur, 6c.) M el nubium nibus aliqui ; nonenim boni plangent, denfarum obje&tu, vel etiam. fubtra- fed potius letabuntur, 4wie dibgunt . Tutts deü' ] .&ione luminis : quomodo etiam in- aduvent um e jn';, ut ait Paulus . 2. ad ( inter P^ 'lim. 4. g. fii telligendum quod fubditur : Ez /wsa m 202 dabit lumen fuum. - Filrum homsnis.)) Chriftum. Srella cadenz de calo.)) Maldonatus Nubibus celi.) [d eft, aeris, ficdï- g pl hzc intelligenda putàt ut fonant ver- cimus volucres codli. R M W* Cbn i Bib. cum WC'am*. Mg;zoqä. T',V!-I,' * - x-» X [ 4 [ 146 EV'A—SGE LII SE 'CjUND"U M MATTH. "—r — 3tr. m Et mittet Angelos füos cüm tuba;'& voce magnä,; & 'Cor.' congregabunt ele&tos ejus a q E m Is- 2- r uatüer -Vgntis ib fünïr'n;sq coelo- iThef' um ufque ad terminos eorum. - 9) Sicul 32. Ab arbore autem fi * ci difeite plafabïc;]äm : cum jam ra- | " t bibentes x 2 4- 15. mus ejus tener fuerit, & folia nata, fcitis, quia prope eft seftas. | dem., quo 33. lta & g Esb . VOS, cum Videritis heec omnia, f?ijl;ote, fl;uia própe K eft ;n januis. - comnes: ia t^4o Tur 34. Amen dico vobis, quiz no ? p-ræferibit zeneratio hæc, É [ donec omnia hsec fiant.- . : linyietur. - 4r. Du »Mar — 35. ? Coclum, & terra tranfibunt , v & rba autem mea 'n'o,'n bunt. : quetür. (1 ;;3.;31, praeteri | h 56. D B autem as d ho ra nemo fcit , neque 'A'ngïeli D ! . Vini j - ? venturus f Cv.oelolrum', nifi folus Pater. ' "N 37. 0 ,Si'ciut' : 4 Tllod À————MÀ. * qua ho fü Virzure, ) Poteftate.- .Sei)tentriODe , Auftro , Orient Z : P. Oc- - perfodi dor 81. Cunm fuba.) Aliqui veram tu- cidente. - 44 ldeo bam intelligunt, aliqui metaphoricam « fmgis Cæ!ü;füm. ) Ab unà c)o'el.i j 1 id'eft, vocem aliquam magnam, rau- extremitate usque ad alteram, ubié x| : homitis ve cam, fonoram, horrendam, & clan- colum videtur terminari. - 45 Quis gori tubz fimilerg, qualem fe audiffe ^ . Q. 4b arbore antem ftci diþi'te p.«zkqua"- ltuit dom dicit Joannes WApOc.ï C€. I.IO. & & 4.. Zolam.") Id eft, accipite, audite fimi- * I.' & C« I 6. litudinem , quam vobis ex arbore fict Et "voce mdg;m",' Efc,-),þSï tubam me- propofiturus fim., j taphorice interpreteris dices wece za- 3. 'I;zjanuis.') : Pra f—o»ri:xbusu,- prg:i ('I) 4l "s £"4, exegetice poni, quafi dicat, cum ^ pe, ante pedes. hts teli tuba, cujus fonus vehemens, & vox 34- Gezeratio bec , Ccc ) Id ef, magna erit. Favetque, quod in non *definet effe in mundo humanum ; Qu lomo d 85 Mm f aliquibus Grecis codicibus habetur, genus, donec omnia, qu& dixi,. fiant. 4 ( ntumvis Mer ceaNmwyyo; $evig putq4N;6 , Omhino, &certiffime fient, antequam ) €unm tuiha voci magne. -Si. tubam. hominum genus aboleatur e terra. - *0 tratus ?i proprie aceipias , dices preter fo- S. Celum , 6 terra tranffbunt, 7 c.) - p Wemalugdo "VOT nem ee num tube audiendam etiam vocem, Id eft, potius vel prius peribunt , .E Ditim i qua mortui judicio fe fiftereju- quam verbá, & beantur. Fayet huic interpretationi, irritum cadant. pxædi&'roges mez in * ltife eg tit quod in Grecis codicibus habemus; .ll m 3* ag 36. Niff folus parer.) Non dubi I "Itetis l Mera e'dvricyeoe, xad od mteyedatc; quin etiam filius hominis excludatur, eum tuba , 6 voce magna , ut eft in cum dicatur Marci 13. 32, Neque T dj wulgata Latina . editione. Filius niff pattr.,- Hoc autem fic intel- ac -u Miey | l Eitlos.) Et etiam non electos; fed lige.- Verum quidem eft, Chriftum þ j 4 ; de electis tantum mentionem facit bomihem fcire diem judicii humano BI honoris cau fuo intelle&u , cum in ipfa humana | * lg, probos. fa, tacïte/ .-præteriens re- * Chrifti natura, ut ait D. Paul. ad Co- Vüsthy v ilter 4 quátuor ventis. ) Id efh a qua- loff. 2. 3. Jfnt omnues in t hefauri [apsen- £uor Orbis partibus, a quibus'qua- £ie, & ferentia abfconditi. — Sed.non iiff Mdfnt [] T0 ho o prscipsi venti flant, fcilicet noviþ fecundum humanam naturam , 95 d. m d i n 1 ] CAPU T XXV. 147 n & : ,þ37.., r Sic : tus Filii «Ge I;- ut autem in diebus Noe, ita.erit & ac;ven I 1ls etelo - hominis. ? : icut enim e'r:int in diebus,,.ante',diluvium comedentes, Lugæ, j jam t J & bibentes , nu bentes , & nuptui tradentes ufque ad eum !7?* elt fs. diem , quo intravit Noe in arcam ,. jia prope. 39. Et non cognoóverunt, donec ven Ws COMMO UR CNM | tulit omnes : ita erit & adventus Filii hominis. Iio hæb, : 40. 'Tunc du , 0 erunt in agro : unus aiïumetpr , & unus re- M - linquetur. m:ea:non 4r. Duse mo lentes in molai una affumetur , A& utna— ïelin.: quetur. (1) * z ; Angdi — 4 Vigilate ergo , q uia nevfc.:itis," qua hora Dominus vefter venturus fit. / A - 43. Illud autem fcitote, p q uoniam-fi fciret paterfamilias, , Mar, —— d 17,* 0 Sicut . qua hora fur venturus effety vigilaret P'giqug ; & non fineret 13-3'3. ucæ. riente, O. jerfodi domum fuam. 44. Ideo & vos eftote b uná eali '1 parati : quia qua neícitis hora Filius 12.39. : ^hominis venturus eft. . zerama j 4S. Quis, putas, eft fide lis fervus, & prudens, quem con- p p ftituit dominus fuus fuper famiiiam fu z gndite TIm P ary/n , ut detv illis cibpm [ dn tve'rrxfþoAr; ? T25 camore nd i 46 LI Bea- (1) 44 verf. AI- j edit, Sixt . zddirar: duo in ledo, unus 'aiI'ui'nätur',w & )ï'l.büs ! pl'O: & ^unus relinquetur. N ' W,ä[d erh qua homo eft, fed qua homo Deu molebant frumentum -mglam trufati- eít; Nam fi homo tantum fuiffet, lem verfantes. - u antumvis perfectus , .quantumvis ';] ngqc s 30-, dixiy n l3 44« Qua nefcitis bora.). eo gratus , non fciviffec illum diem, wérE , quea hera mom putatis. re terl'üf l 4 queémadmodum mnec Anceli fciunt. Filins hominis venturus eff:) Ad ju- INon negat ergo Chriftus, fe etiam ho- dicium , & repetendam a vobis totius ] IZIW, U:') minem diem, judicii fcire, fed negat vitz rationem. ; ; peribunte fe fcire eo titulo, quod homo fit.- 4S- Quis putas eff fidelis fervus,&tc.) ] 58 Cueedestes, 67.) Quafi dicat : Imitandum proponit fervum fidelem, "Terrenis rebus intenti, & nihil minus & prudentem , qui afiis fervis prs- jon dubiuit uam diluvium expectantes. pofitus, bene fe gerendo meretur , ut eschudatuh ab hero. ad amplius munus promovea- Nett f Nul;äütes.)-cyayä'v'fsg',,xld e(ïï, 153- trimonia contrahentes.. » j* tur, & fupra omnia illius bona con- -89. Tultr omne:. ) Omaes dinou: fRituatur. Chnüum -40o. Heus affumetur , 65 nuns relza- y Quis putas ? ) I n Gäæco eft, v 1 humain &pas, qui[mam , quis tgrtur ? * f humJM uefur.) Id eft, unus eligetur , & fal- Ur dez slls zritics rmen[uram. ) Allu- d vuserit, alterreprobabitur, & peribit. * AT. Mailentes. ) Significatur etiamin dit. ad. veterem famulorum morem, þat ? f,;p;z À viliffimo hominum genere Chriftum qui enim fideliffimus erat praficieba- $«d 001 : | :fp*o,s haberec/ Quientalium |. ancille wr? & fingulis Íuo tempore cibi, n naWWn' EVAN GELII SECDNDUM MATTH 148 5Ap0. .46. 4 Beatus ille fervus, quem; cum venerlt dommus ejus,. E Qumque 26 15- invenerit fic facientem. ,5.d quir o]æm fecum: 47. Amen dico vobïs, quomam fuper: omma bona fua Lonfh- « Tuet eum. Prudent( 1bus. 48. Si autem dixerit malus fervus llle in cor de fuo: Moram fac:]t dominus meus venire: Morat a 9tl Tud. .49. Et coeperit percutere confervos fuos, manducet autem, & bibat cum ebriofis : 6. Media al pit.. exite.obi $o. Veniet dominus fervi 1111us in dle, qua non fperat, & hora; qua ignorat: 7. Tunc f . $1. Et dividet eum, partemque ejus ponet cum hypocrms. ampades fuis rSupr r Illic erit fletus, & ftridor dentium. n 540 —-——— lflfl D CAPUT XXV.. pent, ut fpofus L mum fponíe, in : des füas deduce ia Pamlyolas proponit de decem «virginibus, ac taleniis di jlrzlmfzs fervis, quorum dominus peregre rediens. fingulos pramiat , aut : brandis prepara wrgmes honoris punit juxia ipforum merita : extremum judicium ponit ob - Pcum fibus, ! oculos , & caujas premiationis bonorum , ac pu- E lib. 5 cenial, d eitiomis malorum. M eudhs. Vije L trad. a. Jun d n6 fdelinm o Unc fïrmle erltregnum coelorum deceríh wrgm*bus* quæ E 'enificar. / accipientes lampades fuas, exierunt .obVLam fponfo & Laalas fus fpon 8e. ^ : IMufiat, : )m - i. 2 Ouln- [ perünt, qua ( - Tuntbyiam, fe vel tritici demenfum dabat, quo - fe I z. ) Cum fcxhcec Dominus ; Tptias inor, alerent. venerit, pendet enim fenten- -- ; Otnes bonis o i 9. $; autem dGCrl! males . férvus tia ex fuperiore capite. n ;lle. ) $i fervus ille malus fuerit, & Decem 'wrgtmäw ) Id eft multlS'. Omum fUam dixerit. þ(mfa & Fe $0. Sperat.) ld eR expectat. Denario numero parabola proponitur, - SI. Dividet eum. ). E]lClCt e familia uüut omnium hominum multitudo , at- p antem CM ue univerfitas fignificaretur , quz. le 77 fua, feparabit a famnlorum . fucrum per hunc numerum expnmx folet, ut æ yir gits 1" numero. lomutafli merce- fid m dbcf'im Partem ejus.) Partem vocat, He- dem meam decem fw:zäu: Gen. cap. 31.. 7. — Parobola breorum more , miferam ejus condi- tionem, SicPf. 10.6. dicitur: lgzis, mt patet ex. conclufione, qu& habe- turn. I3. eo fpectat, ut intelligamus talicis eorum. & fulphur , S Jþ:r:tm Procellarüm pars 3 0leum )1 debere nos femper vugtlare, paratos L. hOC [] um bypecritis , &c. ) Hypocmas effe, & bonorum copiam in adven- lan lto vocat fervos pigros, & negligentes, tum Chri(ti prepararé, qunnefcunus qui non folent "nifi Domino prefen- qua hora Dominus venturus. Iic. T)af f"f*ü &mt Ms ve] t te laborare , ad ocgluwn . fervientes , ut Virginibus.). Nirgines dixit, morem : füm loquitur D. Paulus ad Ephef. 6. 6. refpiciens sviillius; confuemdo emm R Gpemm [l EEE , B w l CAPUT-XXV.- E 149 eis erant fatuae, & quin C lüe þru-de ntes: 2. Quinque autem ex : inus; us . $.d quinque fatuge , acceptis lakmpadib/us- non fumpferunt fa coniti- oleum fecum: $ 4. Prudentes vero a * c.ceperu»ht oleum m vafis fuis cum latf;l-:-, S Ü MOT&[E dibus. : $. Moram autem fa ciente fplbl'ifö » dormitaverünt-dmnes, & ormierunt. & 6. Media aute m no£te claïndr.fa&:usgft Ecce fponfus Xvþe-, E mit , exite obviam ei.. fpents & j ^. 'Func furrexerunt om es V1rgmes 11Iæ, f;&". :orhäï;ï???ün;t. gypoþfids&- am pades ..fua& T 3 8. Fätügae . Moram. autem. f'aciente — fponfo. y äl-at, -ut,fpm-ifus— vefperg .ad..iregc do-. mum fponíe , indeque fponfam in e- Moza . f poAfi inoram. fignificat »ju'tq'uilicijs | ^ des fuas deduceret ad nuptias cele- yenturi. . P dl]l;iþll!isï es, && .d.orm:'emnf;)ï brandas preparatas, pueri autem d Darmitaverunt omn Z juf , nb X virgines honoris caufa obviam ibant Dormzirt, mori efó ; inquit. Gregor. Wt - cum facibus. Mide. Alex. ab Alex. homil. I2. -4ete fomuum vero dormi- lib. 5; genial dierum , & ibi Tira- zare , .efl.ante mortem a. falute Uingue- t. quellum. . Vide etiam Salmer. tom. 7. feeres quia per pondus agritudinis per- tract. 39. Jam diximus per decem vir- weniter ad (agmum mortis , &c. Ap- gines fideliumomnium apui;i.tudin;m ] pellayit autem Dominns mortem ho-, jus: que fignificari. * iminum fomnum, quia omnes veluti, d des Lampa (Juas ) — Lampas ;'äd'cm" a fomno, ita.a morte in extremo ju- fignificat. Omnes enim fidem acce- dicio excitabuntur. perunt, qua Chrifto excipiendo exie- ? Quir runtobviam, fed nonomnes cum illo 6. Media, node clamor fatlus : ef) : Cum äfc'ilicec(minus.'expe&abaptur x t Dominus ad nuptias ingreffe funt, quia non omnes bonis operibus erant in(tru&a.: nam 442 Lora non þutatis Frliu$ homi- im fentt Sponfo £* [pom[a. ) . Dum fponfus in mis veniet. . Porro clamor ille eft , omum. fuam. fponfam .deduceret. qui capite precedenti num. 3I. per tubam & voce t &—mums. | Sponfía eft Ecclefia, quam trium- tus eít. m magnam figni kfïca'-v 1 roponitüh phantem Chriftus deducet in cclum. . nmdo, 4* Q« Oinque erant fatue, &c. ) Fa- V. Tanc furrexerupt ommes "virgines FUL Y quæj tug virgines. fignificant eos, qui cum alle. ) N«l fignificatur corporum re- furrectio; vel, audito rumore adven- ; folet, ut þ fidem habeant, carent tamen operibus, nes, qui pri- i m bonis,Sapientés vero €0s, qui utrum- tus Chrifti, omnes homi us quafi fomno opprefli de illo non qug hbt qué conju ngunt,üdcm f;(.:,kilvic.ec )S opera. Cogitabant, excitandos, ficut D. Pau- lusdicit ad Rom- c-13. IF:— Hora eff lgelligämus 9. Oleum. ) ;Bonörvuih operuin;nam' tD Pmms fine hoc oleo fïd;es/ non lucet,; fed jem nos de [ommo furgere , munc entm ip adret languet. propier eft. nijfro Ts quam tum. reie- "Je 'f'&ajïx fu;:a iP er vafa m;elhg;qus dinmits, * ixxd æ'defgilüusa g Or na*vcr unt. ldm;mdes fuas.) Ornare anima, vel.confcientià , qug |boho- rum & lun lampades fuas, eft, opera, que quis li' m()l'em €eit. ub m E : ;»itecgpcgþu [ 'täcit', ad reddendám in ju ic:rg eo- eu,ldo. e"-im : " 5 s L . 138 EVAN-GEIQ-I'I SECUNDUM MATI;H.-- /*8. Fatuse autem fapientibus dixerunt :' Date nobis 'devolä*(; r Eu L unum, uni veftro : quia lampades noftrae extinguuntur. & 9. Refponderunt prudentes, dicentes: Ne forte n on fuffi- [b «tiain. * ciat nobis, & vobis: ite potius'ad vendentes, & emite vobis. : [ : Ab 10. Dum autem irent emere, venit fponfus, & qua paratee. [ elinas, .erant, intraverunt cum eo ad nuptias, & clau'a eft janua. 7 Stmi 1I. Noviffime vero veniunt, & reliquae virgines, dicentes: 4b Qu - Domine, Domine, aperi nobis. * Mcondit :312. At ille refpondens ait: Amen dico vobis, nefcio vos. ! ECRU! A 4Mar — 13. « Vigilate itaqué, quia nefcitis diem,. neque horam. lorun, & 15.33. — I4. P Sicut enim homo peregre proücifcgns, vocavitfervos . » E« £Lu " 1 1 quinque t x fuos 2 &ï trad1d1t illis bona fua. 15. Et- fonii, ec — . rum r a * Io ngi ?. Ait il & recognofcere. - " ationem in memoriam revocare, " tern«e. X -n;'zftiqs.:)' Be-atftUQiniä &- : C qua fier. 4 X "8 Date Bobis de o lo veffro;) Sipni- "Claufa eft janua. ) Q—u-iä nïzl'li äpei?ie- pintn i p ficatur fore; ut homines; qui'bona. tur ccli porta, poftquam beati poft ópera nor habuerint nimis fero , cuim. judicium in colum fuerint ingreffi GI. Neviffime vtro -wveniuut €$ re- judicabuntur^, * fan &Q-rglm-: '-gu.xilf-ium* t implorent. . X Hiqua "Virgines, ) Ktiam hoc eft parer-. & preguation þ r 790. Refpon dérusit þfü.ä'ente! 10862 9 R gon ad explendam, & ornandam pa- - f Cum u a Quod prudentes virpines negamnt fe; rábolam. $imul tamen fignificatur — | virgny, óleum daié poffe', .fipnificat aliena poft judicium, quo quilibet damnatus Timt ereoy ópera, G'merira implis tunc non pro-- eft;. non eífe precibus lc—ä;(;'um,, ut ad- : 'v'tu t Chilhs futura. , Nonenim potetit turic roga- mittatur ad gloriam.. ( » -12. Nefiio vos. ) E. ft vulgaris ille ceftt i j *quia e tus D. Petrus, aut alius quifpiam.ex fancis, merita fua , & opera dare dicendi modus; quo eos dimittimus, P tam ais quibufcum nihil commune habere vo- E juditn impio , ut falur.em'j aternam "confve-f uature . » D hoc lumus ; his enim dicimus, Nontenovi, . 4litis, ..A forte op fuffisat Bobic, UPp0LAS) ltalice, No- :2 cemofto , licet nobis . Vm'll!'t [; 1 t Non fignificatur juftos dubitatores in egregie copniti. Dicitur etiam Do- - « VOS Og h judicio ; num ad falutem futficiant minus nefcire impios' fcientia bene- -N int 1 l Sliging fibi opera, qu& habebunt ; erurt eniii volentig , & approbationis, quiaeos : *ntum li QU beati , & clariffime fcierit fufficere fibi non approbat, juxta illud Pauli 2 ad [ um ded it,; opera & charitatém , fed eft'parabo- rim..carh 25 I quei junt ejus. 9- .ïCagnq'?it Dam»z'ng.l;,;* ; h Ujunds f ig parergon; tribuitur' enim hac re- ; CM D m fpgnfio ;K"*;i inibus , üt harrationis UIS. Fegalate dta49 e 6c:) Nevobis- ! &ttim "heren decorum ,. ptobábilitas férvetur; contingat: cum fatuis;Virginibus. im- * utetiam quod proxime dicitur , Jre paratis ex cocleftibus nuptiis excludi, N ^ Mu ded; : TET petíus ad vendentes , t.^ & quod' fe- UH "Sient enim bouo. ) . I»mpe*rf.e&æ 5 : Qul 7feda quitur, Dwm aufem arent emere; nuül-- eft & pendens oratio; itaque fubin- Ota la enim erit facultas judicii tempore 3 j ahh le operuüm bonorum oleum Filli ï vel Jfacir 1 fï ,,Zi- r?gæï!? f-æ t !l füque f Abeundi a 1 iatn." Pátrtic ften 0n f comparan dum, fed fignificatur inuti- dom, lrl Jem effe fetam i. duo: fuai Ls abóla , I'eg t f 2 Juuo pasa. adyigü antia abolg mï&læ, ; riam., i. aþigxk:qmg;w, " Bo »2 - OCAPUT XXV. 15I sdedn T 1;. Et uni dedit quinque talenta, alii autem duo,, alii vero . T unum, unicuique fecundum p eft ftatim. ropriam yirtp.tem',. & profe&us ton füfi- d- evobis. T - 16. Abiit autem q : : vi quinque talenta a cceperat, & oper.at*uïs : epuus p eft in-eis, & lucratus eft alia quinque. * 4nua. 17. Similiter & qui duo acceperat, lncratus eft alia du,o).*, dicente ) 18. Qui autem unum acceperat, abiens fo'dit« .ifnl,-t-;errani,'& ndit pecuniam domini fui, ; . ?bfco- : N io voS. | E Ig. Poft mu ltum: vero temporis ven : it -.dOinus I.'-eryo»rum iofati lloruim, & pofuit rationem cum eis.- lit alia vit fervos 20. Et accedens, qui quinque talen ta acceperat, obtu didifti jJuinque talenta, dicens : Domine, quinque talenta tra n mihi ; ecce alia quinque füperlucratus fum. . 2r. Ait il Dominus ejus : Euge, ferve bone , & fidelis, titüdinis &« r ] uia fuper pauca fuifti fidelis , fuper multa te conftitutah', x beti po d. :in..t;".a m gaudium domini tui, *. 1 s ingredt * 220 .AC" at ut 5 r U fi pecuniam fli;lvarm fervis ad lucrandum celt p & preparationem ad extremum judi- puhmpr d- cium, ut ea , quz prgceffit, decem V diftribuunt, eain tradunt fpeGtata fin- f i pfcnr ] rginum. gulorum induftria, & prudentia ; ideo -w*i Homo peregre pr af.'cifcs)zs. ) S-ïgnifica-l Dominus hoc parábol« addidit, quam- 2! | amnáus g xis in diftributione donorum , & ta- jimy UL A v ,' tur Chriftus, qui dicitur peregre pro- lentorum Dei id non fiat. fe&tus; quia ex hominum oculis dit- ceffit in cclum , fedetque ad dexte- -XX6. Letratus eft alia quinque. ) Ace i niis il : ram Patris, multo po! tempore ad ceptis talentis alia fuperlucrari, eft, jimittimus,| accepta gratia bene utendo , ejus ac- habere vo- 4 judicium , hoc eft, in mundi fine re- Nunte navi,v-; 1 ] ditarus. ceffionem rrfereri, vel. plura bona fa- Vom*vit J r" éngios 205 , *äfc;) Per fer- cere. li b Ssos omnes homines, faltem Chriftia- «eam L0 « /-.19- atbiens fodit in te;r;zm, &c.) Si- etia Dene - ni intelliguntur ; omnibus enim ta- gnificatur negotiandi negligentia eo- i5 ! lintum aliquod, id eft, gratiam ali- rum, qui, ut ait D. Paulus 2. Cor, quiagos d uam dedit, qua negotiarentur , id cap: 6. I. in vacuum gratiam Dei re- eft, adjun&a fua diligentia, & ejus- j Doritih cipiunt, & eorum quinimio quodam dem gratie incrementum , & vitam à metu vota aut cónfilia violandi, di- *ternam mererentur. cunt fe præcepcorum obfervatione effe Neyobi .15. Umi dedit quinque talenta , Ulc) contentos. nibus 11 Non enim tradit Deus omnibus dona r excld ! I9. Pofé wnltum vera temporis, ö' Fo) &qualia, fed aliis majora , aliis mi- Nimirum in fecundo adventu , cum Jngese nora, aliis plura, aliis pauciora. aderit Chriftas mundum judicaturus. jjc 107 Unicuigue [icundum propriam virtu- e m 162.) Non fignificatur fupernatura- Quuod etiam ita effe intelligendum pa- ia dona dari. fecindum facultates, & tet ex eo, quod fequitur: Pofmit ratio- (it nem cum. etis. jl ires naturales; fed hoc etiam eft. pa- Wldm abolæ pärärgon ; -q-uiax gnim homines, 21. Esge.) EJ Bgne feu ïd&ev. ; ^ B N x 132 EVANGELII SECUNDUM MATTH. 42. Acceffit autem & qui duo talentà acceperat, & ait: Do- T n Tb oui non hb xX p ftale*n'ta.' tryadid'iiï:i- mihjr , ecde -aha duo fupgrlucra—i tus fum. EF » Eu Mrint fetus, 23. Al illi dOminus, ejus - Euge, ferve bone; &Hd'eïvis, quia fuper p * * on m uca fuifti fidelis, füper multa te c?nüiyutam, jntx*a ET in gaudium domini tui. z B omneAnge 24. Accedens autem , & qui unutnti talentum acce-perä;t , ⁢ ! y Eteo Domine, fcio, quia homo durus es, metis, u E bi non feminaüi, J eordine '& congregas, ubi non fparfi - fit:- L 4 Etfh 25. Et timens abii, & abfcon di talentum tuum in terray ecce T finittris. habes, quod tuum eft. - : L 34 Tunc .46. Refpondens autem dominus ejus, dixit ei: Serve male, E benedi p & piger, f P [ flituione w ciebas, quia meto, ubi non ferriiqp'?. & congrego; ubi non fparfi : L » -- 35 d Eflïj 27. Oportuit ergo te commi ttere pecuniam meam nummula- ] dedsftis ii riis, ut veniens ego recepiffem utique, quod meum eit.c—umj 4 o Nudos ufura. T n Giete er -—28. Tollite itat ue ab eo fallänthm-,; & 'dgt-/e: gj É quihgbef de- T. Tosc B do teviditm cem tal*entg. - ss " .yvmus tlbf o S'u'p;-a ülra-fé cqnfituam, &fc. ) Hac ftadio, arte &dilige,nt'ia mL;Ltilïlic;m4 dam. Reliqua parerga funt parabo- re docet Chriftus majora fe bonis fer- lg, ideoque non eft anxie queren- - Qumllug ecc vis, Quam merita fint ipfornm, prz- LE rotagit, inia daturum ; Aez egim funt condigne dum, qui fint numularii*-,x quibus pe- LU palfenes hbujus temporis ad futuram. glo- cunia comiraittitur, &c. « PWtini defo i - Rectpiffem quod meum eff. cum ufura. Á H rjam, quarevelalitur in nobis, ad Rom. Per ufuram gratie & (titie incr e | du um viebeee 'cap. $. 18- ä"u P tfnms illam 24- Düïä!.l)ä h x;a&atti -ditfxc'ilis il j mentum intellige, quo accepta gra- i e RLT avaruse tia bene, & graviter ilten,tiþusw ;fem«pexn j Ol huä/em " - Metis, ubi. mon. feminafi.) Ut avari aceidit. ? h (C4t4 Qu 28. Tollite ab e ; talentum. ) Qui --.'.'— 4 Alnae ; flic faciunt & raptores , qui in aliena lüni bona involant.- enim. gratia non bene utuntur, fed Enfärls & peccant, grat ^ mm fanctificantem amit- dit C&p 8 Congregat; ubi noh fþarfz]zziQ ) Eft re- tunt. . l. G petitio ejusdem fententiz. Date ei, qui lgabæt,oïg:'cem— f;z!em;:.*)::; ufe, 26. Servemale, & piger, & 0.) N()n )Vl &t hi E/t parabole parergon; neque enim| d dise ita accipiendum eft, quafi quod ma- gratia,'qu& ab uno aufertur, alteri | lus fervus dixerat, agnofcat, & verum datur. taque ita loquitur ad explen- Iieg POne üt ( fateatur, fed de ore fuo voluit coar- dam parabolam, quia ita aliquando 7 ä Bl ,h&f llom, 'guere, & judicare fervum néquam. fit inter homines, ut quod uno igna- | h --) .27. Committere pecuniam meam nu- vo, & infideli fervo tollitur, gnavo. 1 £ : Ldn Grï?x.;,/lfte' ' samlarits , 6e.) Significatur tantum & induftrio, qu i þgne accegpis uti;f:t; r, Bu hd ;n gratiam , quam( accgperimtls- ; omm -tribuatur. l[ V, f Cofnf N ao BU tB n p r A E. - .CAPUT xxv* 153 aït,:— Do-g 29. c Omni enim habenti dabitur , & abundabit : ei"aüt'äm' rS'üp,r;.,' I3.I2. pe.;lucra-'v qui non habet, & quod videtur habére, auferetur ab eo. 3o. Et inutilem fervum ejicite in tenebras exteriore S : Ki'llic"- Marc, 4-* 25-* lis ia ! I»þï"järi»t fletus, & ftridor dentium. - n 31. Cum autem vererit Filius hominis ín In ajeftate fua , I - .m,imtraï ]. omnes Angeli cum eo, tunc fedebit fuper fedemi majeftatis fuae. 19.26, ETQt, ïait,; 32. Et congregabuntur ante eum omnes gentés, & feparabit Egmina&i,g eos àb invicem, ficut paftor fegregàt oves ab hoedis: 33« Et ftatuet oves quidem a dexttis fuis) hodos autem a vrra,;»ecce;. finiítris. 34. - Tunc dicet rex his; qüi a dextris ejus efunt : Venite, rve'mal'e,;i- benediéti Patris mei, poffidete paratuni vobis regnüm a con- fütutioné mundi. repo, ubl *. d Efurivi ením, & dediftis mihi manducare : fitivi) & zjoie ormula« dediftís tnihi bibere : hofpes eram, & collegiftis me. * & vifitaftis me, Ézech et ; 354 cuxpï 36. Nudus, & cooperuiftis me: e 1nfirmus 3 ISA ISa 7« in Carcete eram, & veniítis ad me. —.5$7. Tufic te(pondebunt ei jufti, dicentes: Domine, quan- do te vidimus efurien 5 tem, & pa).vi.,mu'-sk te? fitientem , & dedi- ; Omi mus tibi pótun ? — enni COUR TUEIE E -- E | «3K8*. Qüavndd Ápoc. càp. 20. IR« Pjdi tbromum ma- miilii- 729 Qzi non baber.) Scilicet lucrumy. M pm 0* qui nulluni éx credita pecunia lucrum, gnum , catdidum & fedentem — fuper reportavit. n 4 56« yfe quaet- Quod viderur babtres) Qui pectintam 32. Congregabtntur.) Scilicet mini- , guibus D** Domini defoderat; non tam habebat, erio Angelorum. 33. Oves.) Bonos intellipít, ficut 7 l'ffn'l)' quam videbatur habére, cum ad nul- L&iti?ä " n,crc';' ]um ufum illam adhiberet , nec lu- per hoedos , malos. crum ex illa faceret. A a'extris.) Ad dexterari. accepta g 1 90. anutilem [ervum; &c.) Sunt ením 54. Rex, ). Chriftus, peccata omiílionis ,. quibus «tern& Venite , &c.). Vocateos ad fe, quia ;FiþPiïe'"Pgï damnationis pcna debetur. yult eos regni fui participes effe. fym- ) Qu In temebras exteriores Benediél Patrís mei,) Dile&ti a Pa- a Vide ucu"tur j -di&ta cap. g. num. I2. X tre meo, & ab illo vita &terna do- cint em Mï";"; I. Cum autem veneri? Filiws bomi- nandi. Poffidere. ) KNoeoyopié'avt , baredi- 7/] fllmr 4'; ) ^nis.) Midetur hec effe explicatio ejus, fatem regnt cApste. üe enut n quod dixerat num. 49. de Domino ra- Pararuo vobis regnum a confHitutiene ,ne ylrert .tiones ponente cum fervis fuis. fertil . mundi.) Locus quidemab initio mun- Í Zd 2 J Filius bominis.) Chriftus judex. di paratus, àt beatitudo ab sterno prs- t ,aliquan : In majeff. deítinata. od n B /1n Grzco. 4te. ) ld eft glorza, ut ?ü 9. Quando te vidimus efurientem , h gnöv Ü Jjitu Super fedem majeflatis fua. ) De qua öf- jg uU ) lnfelli?unc quideäx*; fan&ti Chri- R c'cegf Bi:';h eum F'o;f:*. Mämcb. T. V. II.' s " D —— i H ] 54 EVAMGELII SECUNDUM MATTH. 38. Quando autem te vidimus ho fpi-"t,em,' & collegixius ""te;,&, aut nudum, cooperuimus te? .39: Aut quando te vidimus ;-önfaltant prz 4inüfmu4m ) aþtlv in carcere, öz Pyretifi n n venimus ad te? .40. Et refpondens rex, dicet illis: -tur ajida, d Amen dido vobis, quam- diu feciftis uni ex his fratribus meis minimis, mihifeciftis. - paum in cinl f Pfal. 41. Tunc dicet his, qui a finiflrris erunt: £ Difcedite.a me - dijulis : Dr s.2 maledi&ti, in ignem eet ernum , qui paratus eft diabolo, & än& l dum: E rä. gelis.ejus, - Ddrs a L ucg. .42, Efurivi ,en.i,m, & : ; nori ded - Cijta 0j x 13.27. & non dediftis mihi potum. 3 V 43. Hofpes eram , & non collegiftis me: nudus, & non (ij * r cooperuiftis me ; infirmus, & in carcere, & non vifitaflis me, 44. Tunc refpondeburít ei & ipfi, dicentes: Dominge, quan- fibot lo te vidimus efürientem, aut fitientem, aut hofpitem, aut nu- ixt di dum, aut infirmum, aut in carcere, & non miniftravimus tibi? t Siths, 4$. Tuncrefpondebitillis, dicens: Amendico vobis; Quam« raáittr, w diu non feciftis uni de minoribus his, nec mihi feciftis, ? Tunc £ oan 46. g Et ibunt hi in fu pplicium a?teï*num , jufti autem m Bol in atr Dan. vitam aeternam, — I2. 72. Ó—ÓÀ—ÀÀ i n m'(;zm H (ipgey, Oténi doris Wi tomprdhe mmg do ä Orls .^ Mettptoris Lj v * 5 ngf funt h bhl [77 llie &62 h fium non de fe loqui, fed de paupe- Uzi exräi:/ fratriéus me;;:. ) Apofio- Mal'tls Yé ribus : fed ita loquentur , ffpezre; de lis , difcipulis, fidelibus. üum u tanta fublgmatione , vel quia ei parum Miutnis ) Qua fi dicat, etiam inter M üm ef P.f Videbtrur, quod fecerugt, ut ait Rabsn. eos infimis, Syrus habet, parvwiis, 8 QR fena vel bwpilitatis cau[a laude benefeior .m fcilicet humilibus, feu abjeftis. (ll Jiorum fe indignos proclamantes, ut in- 41. Difcedire.) Procul abite, nihil ET AC Chri térpretatur Origenes, mihi erit vobifcum commu dllu dem lr ne j figni- bi COrtputat ficacur pena damni.: m (ine du 40- |Duamdis. ) Grece eo -30'0;; In ignem aternum.) Pona fenfus. li t R Oyis quatenus, feu z quaptWm ; id eft, 45- Mirnoribus j Blj j quod illis feciftis , mihi feciftis , 'ita £Aaylc cv. .) ', Grece minimis | P E mlm t ür, Wüci üg( etiain infra num. 45 ; AR in i 4 )E:,iömf.x)v —'Pro:*, itaq Mp (', ^',"?5;'1 —— ; U &f H du LY 155 $ CAPUT XXVL legimis t -Conjultant p)incipes facer dotum de occidendo jfe]a ; quz unguenfo atcere, & pretf'oþ a iuliere perfunditu75 dnurinurantibus difcipulis : vendi- 1 Obl Uae ]. tur a f'uda, de cujus proditz'one difcipulis in cena loquitur, in qua s 1 1eai i * [ panem in corpus Juum ,. & *vinum in Janguinem confecrata tradit Cedite à mg - difdpulis : Pradicit omnes fcandalisandos, trinamque Petri nega- Wonem : & pof? trinam orationem capitur a Judeis, quorum a mi Petrus ab[üdit auriculam : . difcipulis fugientibus ,. coram "E 'ütivii;; - Caipba a falfis teflibus accufatus ,. mortifque reus judi- ur , ac caditur ,. C ter a lus, &vnori ; c?ïus cotipuit Peirp negatur. itaftis me, Yine, quane T fa&um 'äfï«, cum Confümtnaffet Jefus fermonesfhös ömhes,r : 'em, at nu« dixit difeipulis fuis : vimus tibi* ít biduum Pafcha 4. a Scitis quia pó fiet, & Filius hominis « Mar .bis : Quam' | tradetur, ut crucifigacur. * I4. I "ifts,- * unt prinbïpes faderdotüm-, & feniores Luez. 3. Tunc congregati 22. i. ] gutem 1 iphas. | populi in at?it;fm prinéipis facerdo tqm, qui dicebatur Ca 2 PINCOVIC MC UE A E 4. Et " a)qfüpaæajzt 3 EJus. fermanes (ïïeis fïraäit'u'säef"ïa'; clamantibus,qaju- hss omnes, ) ,Quafi dicat, cum etftge y. cFhetfroe eum. omnen doctrinam, quam toto Ejvans 3. Tunc. ) Eo die, quo Chriftusdi- Íc ipulis$ fuis.hec lo cutus efl. gelio comprehendi , abfolviffec, & j munus doétoris impleffet , aggrcílus "rincpes Sacerdotum, ) Capita fa. eft vedemptoris officium,* Vel certe fniliarum facerdotalium, cum fummo intelligit tantum fermones, & docri- acerdote , qui fimpliciter Princeps fam traditam cap. 21. & fequenti- Sacérdotum vocabatur, , bus. Senioret populi. ) Hi facerdotes non CAPUT 2« Paf 6;02112477) P:J(Eþti fe;æ » Dida ft erant, fed Jaici ; Lucas v ocat M4gi.f- A —77 ] |funt hzca Chrifto feria tertia; id e /t')':tttlh "die Martis, vel feria quarta : po [ . In attium Pfin'c;pis /&cär(latum.) &ig. T )A poü biduum enim, id eft, poft duos dies, Ti» &uN)y ; eft autem Zv, Grecis fa&um eít Pafcha, & agnus immo- proprie loeus apertus in atrio domus: ; sbà inte latus eft feria quinta. taque fi dica- Vertit /rZum. quare interpres nofter fere &UNEy , Ct : f,gfï)lllii&!- xuus hzc Chriftum dixifle teria quar- Ergo in atrium do- t1, eadem feria quarta in fequenti mus principis facerdotum convene- ul äbite j mhll ^ 4 biduo computabitur, ita ut fequens runt facerdotalium familiarum capita, nl ! zi i biduum fint duo' dies, Mercurii Z f & magiftratus. populi, ibique exclu- 4 licet, & Jovis. fis iis, qui fuffragii& fententiz di- [us Filus hominis tradetur.) Egö trae qna [en de cenda jus.non habent, confilium ha- j , inmi .::' 4 " dar-ad crucifigendum ; ut cruci bitum eft. N owun - Nam iq,,-,eu'm finem Pilato a j u- . i dicch vt ub Ckifþat.,) Homo erag -itaqüre D "! | 4 - 156 EVANGELII SECUNNSUM M ATTH. . 4. Ft confilium fecer 2 || $ Vidente derent. unt, ut J.efur;n dolo tenerent, & oC01. z od perditio «. Dicebant aute 2 ? S M m: Non in die feflo, ne forte tumultu fieret in populo. ! Io, Sciens. 6. Cum aut em Jefus fe(i'e:t in Bethania in giqn;lo 51moms Jleri? *opus.en leprofi, t qr. Nan fe . AcC efftad eum mulier 'habens,al—äba&rüm un ; femper habet gue.n..t-*i -prer V, Mitten: iï[ar'. tiOü , [ [ - n, P —b & effudit fuper .g:gpu.t ipfius -rgCu;nbentis. feptiendum: 11:.2, avarilli mus, & pgr;dit-u*s, qui qu. ra- vas quod non hab:t À«/Jj», id eftan- 1. Amgt i 12. 3. tione ad: fummum pervenerit. facer- fam, qualia mlta funt myropolarum, - dotium, lib. z ^ ( &6. Fregit, quia ex: materta fiagili pro- Trangeliun i r Jofephus tradi $. Antiq. wcap;. . 3 t : pterea fiebant , ut facile cum opus gr;am. i 4 Gonfilium. fecertmt. ) ovysfisAsi- - effec: effundi poffec unguentum. sss RRE 64)10, unanimi .confenfu . confilium luaguenti pretioff.) - :Odorati Iiquo* um & u ait ceperunt, d:creverunt. riS$ ür S.. Marcus cap. I4. 3. ait fuiffe Prinopde in um JEf'em dolo' tenerent. ) Clam & unguentum ards fpieat;. ? Joanues mum [piu Tauda fraud ulenter , non aperta vi, quia ti- I2 3. zidrdi pifbici. Quod ad nardum mebant populum , ut Lucas expreffit áttinet, €x ipfis etiam facris litteris Spicatm erpo 3 cap. 22. n ]iati « folijs. * 2« & indicant etiam, que .conítat effe mire fragrantiz fruticem,: ^ fequuntur. unde illud Cant. cap. 1.12. / D effei &. Dicebanr autem, uon in die feffo rex in acculétu fuo, nardus mea dedit ,þ'edes, t haben Animus illis erat us edorem fuavitaris. Vide Plin.-lib. 12 Ruorietudo enim que in diem po N & orintales nati feftum, Chrifti ced em differre 4 fed . £1p. 12. Diofcor. lib. I. cap. 6.. Pi- poftea na&i Jude. magiftzum proden- fticum vero dici "propterea putant, eléxioribus qu tis occafionem, confilium mutarunt. quod fidelis effer , non adulterati ; ;? &t qu dex Ne forre . umultus. freret du popu'lo. ) ded fi hie effet fenfus.. coT54, potius Widebatur enim yero(imile in tanta dicenda fuiffet, quam /o'rix?. Ita: - 9. Tidenteg dif multitudine futuros plures, qui Chri- Qque ills affentior, qui sicmóv m 9 Jome a m Inurmara fto faverent, & illum :x facerdotum TOU ify, dittum pütant, quod eft «ett alii u A4manibus eripere conarentur. potare , quód nimirum unguentum jil- 6. ln Betbania.) Nide di&ta fupra dud liquidum eífet, & quodammodo qebeuy, — o B xàap. 2I. n. 17. Sur, j w um ti *.;' potabile, ut ab ii: diftingueretur un? b t .lld()mms— d» domo Simonis leproff.) detm hic uentis, qu& non erant fluida, fed eft Simon, cujus eft mentio Luc. cap. craffa & folida. . Docet enim Stu- Pt us 7. num. 40. " Dicitur autem leprofus, .chius lib. 3. de re convivali cap. I5: P ut o 4ufine, ex Luciano, Plutarcho, Phi- .D"i Pdftpäxih quod olim eo morbo laboraffet. Vel lr &d .certe fuit cognomen familiz ; fic ,nio & Athenzo , veteres etiam un-' 4$, | apud Romanos Cocdies; & Claudius 414 uenta.bibere, aut potui mifecere con- D. non folum vitium corporis fignifica- ; 1 ueviffe, ut minus mirum $ E it un;uer- 4t " bat, fed nomen etiaim erat gentis. ta aliqua. sgixZ. fuiffe dicta. ^" Sui U Ücu, 0f ] 7: Maler.) Maria Magdalena; fpicari etiamr licet dici mig pjv , per nl prrtqha 'A/::ba/?rzm. ) ^WXel -ngiücacur;vas - &raanfpofitionem literarum, && fuiffe * Vfen, A illud. ex. alabaftrite lapide-fuiffe, ex primum in facro textu e'rxaxqy , üt hr Vgttatio, quo pyxides.unguentarie fieri fole- nunc habet S. Marcus cap. 14. 5. Di- nmam bant, tefte Plin, lib. 56. cap. g. Vel citur fpicati ; quia ex nardo oleo'de- [3! Otmnh li h "ts (liþucä' fiebat unguentum pretiofifli- vælabafcf'uml dijgitug. Græce äkä/ä*agg»ov, t düten ) T e A * TH. 3 157 $. Videntes autem difcip a € i.nteä : Ut . nb & ond. i uli; in d-(igp*æti— | funt di € uid perditio haec ? 3 tte tumul ud venundari ,mu'-lto, & ;äari paüperibuä. 9. Potuit enim ift Io. Sciens autem Tefus, ait illis: Quid molefti eft * mo Simont 1s huicinu- lieri? opus enim bonum operata eft in me. : . Ir. Nam fe S VO mper pauperes haïbgtl þifcumv:— mev:'auit/eþxkh ,noþ . ynguenti p femper habetis. P I;. Mittens enim hæc,ungue ntum höc in corþüä meum, 'ad. : S?idenl;-. : fepeliendum me fecit. P TE .13. Amen dico vob is, ubicumque praedicatum fuerit hbcx Emyropoarum r fagili pro Kvangelium in toto mundo, d-icbtgr", & quod haec fecit in'm-gf.-. icile cum pt E U 3 14. Tunc - nouentum. Odofati lï.'äuv smum , & ut a'it,i?li,n. loco cifato: feciffe effundeudo fuper fe unguen- tum , quam fi . vendetet , & pauperi- 4 2, ait fuule Principale im "muguentis, 4m. quo poriffr- ,U. J mum fpice laudabantur , deinde . falia. bus daret, tum . propter dignitatem uod ad mardu perfong Domini, tum quia humani- líati ex foliis. picatum ergo ad diftinttionem fo- * £atis officia, qua alicui certe perfong fücris Viteris| ;fït'tæ fruticemy: Efkdi-tf ; jic; ev .c:iput.:) Etr etiam fuper exhiberi poftulat tempus certum, non 0112' D"Iw" g : pedes, ut habemus ex Jo. 12. n. 3. funt pretermittenda propter commu- dus mea dedit iConfuetudo enim fuit inter Judwos, niadebita; que indeterminate debemus proxímis. V ideCajet. Jentac.1. quft. 1. T H «& orientales nationes, ut in conviviis ].ap. 0. «celebrioribus, qui invitati erant, unge-" I2. Ad fépeliendum me fecit. ) Soli- terea porint tos enim fuiffe Judasos mortuorum rentur, qua de ,rgdïvi'—de' ïSjtu,chiu,m l,o.c,.'- cit corpora aromaátibus fepelire, conftat j agaltertt 5 fr;dw'»ä ,Mpocius [ * .. Videntes dt/cipulz mdignati foit. ) ex Scriptura. WVide Gen:; c. 50. 2. & soni. I D jEx Joanne capite I2- 4 przcipue Ju- 25. fignificat Chriftus mortem fuam .dam murmuraffe habemus ; fortalle adeo eife vicinam, ut mulier ilia, quafi ü mg;nöi um divinans paulo poft fepeliendum, in p * v,: .etiam alii ungueriti profufionem egre l * .ulerunt. . Vel certe per fyllep(im di- fepulturam unxerit; non quod ipfa L ea de re cogitaverit , fed quod tam, quolummo Citur, difupsl;, pro 4ifcipslus, wt pu- opportune ünxerit , ut ea de caula t9. erepr uD* ed S4t M idonatus & alii- unxiffe :»videri . poffet. — Significat t ämdä D 49 .Potuit . enim. (jfud. ) -TOB'T,O T0 1 cet 6m : uUgo» , hoc uuguentum . étiam fortaffe Chriftus eam propter- Dard paupesibus. ) Quo animo hoc ea-fe-nunc unxiffe, quod futurum ii 022 fs effet , ut poft mortem ungere non g dixerit judas, explicat' Joannes cap. ps etult 07 q 12.6. — Dixp autem hoc mom quia de poffet , quemadmodum Marcus cap. egenis pertinebat ad eumy fid quia fur I4- g. indicavit. 9«od babuit , inquit, iif Boc fecit , id eft ,^ quod potuit , & qua p at | ( B erat , &f loculos habeus, ea. qua (mit(e& . didà D bantur , portabar. illi licuit, me ad fepeliendum de more w IOo, Sciens auiem. T E[ 2 unguentis condivit; Prevem , inquit, j fif """t' ba & cogitationes. $) Judx ve;-i ungere corpus "meum m fepulturam. jy j qtllt 1 Paulo aliter Joannes, MMW]? ! Bonum opus. ) . P ietatis fcilicet ,ï & quem lqco fuo $3 devotionis in Chriftum. explicabimus. vap' I oleo ] de -II. Haberis.) Pro babebitis. ^ Do- I3 Evange Á ium boc. ) uEvamgelicä nardO -hechiftoria. k i i pretl oflm' ! cet autem Dominus Ma;'tam' : mel'ius ij —^ EVANGELII le CU:-N'DUM MATTH. 3j 1 0. t Ye « Mat.- 14.c Tune abiitunus de duodecim , qu'i'di'cebatur]u-dasl Ifca- 14.10. riotes, ad principes facerdotum: gifcipuls f ALucs. I ,,.E "t al a Rte it illis: Quid vultis mihi dare, & ego vobis eum tra- : 22. - dam? Atilli conftituerunt ei triginta argenteos. : unis veltn Jer&t. | ^ 31 Etoo 16. Et exinde quaerebat opportunitatem, ut eum tra 4Mar IT. d Prima autem die azymotum accefferunt difcipuli ad &go füm, 1 14.12. Jefum, dicentes: Ubi vis, paremus tibi comedere Pafcha? 22 At Luc&.' rg. At Tefus dixit: Ite in civitatem ad quendam, & dicite ; ayfide,. &2. 7 ei: Magifter dicit : Temp us meum prope eft, apud'te facio 24. Filis Pafcha cum difcipulis meis. & autem] ^ d 19. Et fecerunt ifcipuli, ficut | Ilj erat ej Cgh&ïüplit i*llisfjefus, & pa- ! ;faverunt Paf?ha. 15, lefy a bdissnn Quit ego m Dicetur. ) INon memorabitur tan- Vide quse ad hunc locum Levitici. g—o-; I inmmaen tum ; fed cum laude: etiam celebra- tavimus, & Exgd. 12. num. 6. & num. Dbitur , ut ex hoc appareat quam ini- 53. Dániyit a que Judas fadum damnaverit;quod í P;uc/m) Tdeft, j'iänum Pafchalem, - &H 6 T,. I9 4d quemdam. ) Vgrgc;gjro*g'äx&'ï).a " Tlofüm mepri univerfus orbis commendat. Cd4. Tusc abüt , €f6. ) Particula , adcertum quemdam, refpondet phira-. unc, nonag tempnis conz referenda i noftra Italice qua diceremus. .42- 3 üt 3gnus!a m eft, fed ad témpus, quo facerdotes cum date dal tale, ic ex comimnuni tra- em Paer. I ditione creditur fuiffe Joannes cogno- eNüte fb e de xeliquis àd confiliumcontra Chriftum íneundum eongregati. funt. & 7 mento Marcus ,. incngs etiam domo. Potarer de P Upns de duodecim. ) Emmp hafim ia« difcipuli in die Pentecoftes Spiritum — 2 " il tamep , bet , & fceleris magnitudinem often- fan&tum réceperunt, R cum df dit, tánto etiim peccatum proditionis Magifer dicir.) E x hoc. lbän'e;-c'(')i- Cotdiffo ] i*ï $ravius , quanto conjunctior, & be- ligitur fuiffe aliquem ex Chrifti difci- M& Tyes | i Ita jreficiis adítrictior pérfona. tradentis. pulis ,. qui. Chriftu m pro. fuo m&gi-i angel ^5 Quj dicebatar [fcarioter ; f)'cs) Ad ftro agnofceret.. j üt UET diftin&ioneni:Jude "Thaddei. " É Tuspia menm pripé «f ) Tempusa .. hi X n , 1e05,) Siclos; Si- Patre conftitur ïæOl'u m Wt f5. Trigimracargen 1 um , quo mihi mdx;icp.-[f elus equivalet-quatuor Juliis Romae dufn eit«. MIltüm a nis. "ltaque triginta ficli duodecim edpud 18 facío 5 P4fha-) ld eft, faces Viptiyituen, j coronatos efficiunt monetz hujus Ro- re decrevi. : & erpy C füanz. ^Vide qux de argenteis Jude Qu diféipulis mtis-) Hocideo Chri-- li MUTES Pofi datis dixi Zach. c; 11... I2. , Ítus adjicere videtur , ut Patrem-fa- 17« Prima die Atymrem.) Feri a quinä imilias admoneat , ut tredecim futu- hi d ! tOtcm £a;'qua die:ad vefperam futura erat ris convivis menfam inftruat. Un- 3l 1iQ écna Pafchalis, & azimorum panum de etiam conjectura aliqua fumi poteft, — |- J Datcae j ufus; De hocdie dicitur Levir. 23: 5. hominem illum familiarem , & ut di- u V, üta i uAarta decimia dit .men- &uy (ler Men[é primo , xi , difcipulum fuiffe Chriftt, cum fci- de m ff5 ud Sefperam Dhafe Dómini eff. .. Et ret, quot difcipulos fecirm haberet. ! &Vol quinta deci » Qo. Di/äumöeöat:zpi'duadwim s & q'.") QQI Nu ^i tnoram. Domint eff.— 4 die bujus /ä!emniäf;s 49- Mos difcumbendi in le&is cum cibus E D tiam[i'f n I$ t Selatfm diebas azyma -&ämffläti! T c')" CFPVi?bäWH a Romanis , vel a Pez-. |i 1 | C A Pupq- N p ov 158 udas Ies ^40: e Vefp eMar. ere autem fa&o , difcümbebaf.cum duodecim ; 14017-' difcipulis fuis. Lucaz. j gum (t« 21. Et edentibus illis . dixit : : " a . 22.14e unus veftrum me traditurus eft. Amex;v,-fdieo vobis, f qui Ooan adert 22. Et contriftati valde Numquid I 3:2I. (cipuli ad. ego fum, Domine? , Cceeperunt ünguli d?c'ere: Paíche? 23. Atipfe re f , & dicite paropfide, hic me tradet. pondens, ait: Qui intingit Nmecumm.anum in " d te facio 24. Filius quidem homi nis vadit, g ficut fcriptum eft de iilo : gPfat. Vse autem homini illi, per quem Filius hominis tradetur : bo- 49-1o- num erat ei, fi natus non fuiffet homo ille, » ;us,- p 25. Refpóndens autem Judas, qui tr adidit eum, dix ;, it: &um-. ao vt — Md güd ego fuïm). R»abb-i? Aic illi: Tu.ä.dixmi, i. Levitici 10« m,ö,. & nulll« fïs manavit ad Hebfæös. ; Enher.is- $9. äi-iätingit mecum mamgjm, &c.) enim c. r. n. 6. leGorum difcubito- 'Tredecim convivis plures patinas ap- 1Pafchal'em.-ï fiorum mentio eft in. convivio Af- pofitas fuiffe cumcibis credibile eft, ag o ol , fueri ; Nec in lege precipiebatur , ex quibusterni aut quaterni cibum fu- fl)Ondilea' ut agnus a flantibus ederetur, quod Tüerent. Itaque indicat Chriftum épemusi fentit Perer- Exxod. 12. difp. 7. fin. unum ex illis tribus, aut quatuor t1- ommuni tfà« intes cOgn0* Riber, lib. 5. de fe(tis Hebrzorum cap. bi proximioribus, proditorem effe. 3«Suarez de Euchariftia difp. 41. fect. Alii in menfa, que fortaffis rotunda ! egigm omo 2. Alii tamen putant Chriftum ftan- fuerit , putant paropfidem aliquam tem cum difcipulis agnum pafchalem cum efcis propofitam fuiffe, ex qua s Spfriff'm : comediffe, Qu fententia licet inul- omnes,quod libuiffet, accipererent,nec c itne C* his verbis Chriftum fignum ali quod Chrifti diici P :f' £oS & graves habeat auctores ; non j eft ità Évangelicg narrationi confen- cognofcendi proditoris dare, voluil- o fuo mag tanéa, nt precedens. . DBaron. anno fc, fed illius tantum ingratitudinem, Chrifti 34. num. 4I. aitin libro He- & fcelus redarguere uáfi diceret, Tenpus 4 br&orum rituali fcriptum exftare, ftan- aliis verbis ,' illud b 40. Io.. Qi£ mlhl mora edebaf panes meos , magnificavit fuper diritum antiquatum , & omiffum poft captivitatem Babylonicam. Difcum- ee fupplantationem , & quod. habet Verumtamen. ecee d dl fice bebat ergo Chriftus tempore profa- Lucas. c.. 22. 21I. n& cc&nz poft Agni Pafchalis efum. manus tradentis me , mecum e/? qnmen- cldtach" f* Hxzc interpretatio wnihi verior vi- QIp. Ünus vefirum me traditurus eff.) detur. N ; Pdf.ïem 1 -Proditorem noa nominat, ut honori Vaditf.)g- S,cilice£ aa mort s deciin 003 4llius parcat ; indicat samen fe nofle 1 vui illum , ut ad mutandam mentem exci- nificat fe fponte ire. f pot* ly tet, & ut oftendat fe fcientem, pru- Sceriptum eff-) 1n prophetis. od eii cum f* Xdenvtem, & volentem mort. Bonum , 6c.) Id eft , melius, carens Rh [ 229. Nurquid ego [um Dom;'m/.-?) enim Hebrsi comparátivis. " paber Etiamfi feinnocentes effe fcirent, ma- 28. Nunquid ego fum Rabli?) Quä:- LA j5 & um ibus is tamen Chrifti verbis, quám con- rit non tantum ignarus , fed impu- T j C ientiæ fuæ confidebant. denter; & diiïlinulanter, &'t*entans - Á 160 EVAN,GEIQH SEE)UNDUM MATTH. ü 41Cós - 26: À Coenantibus autem eis, accepit Jefus panem . & bene- ! 9. Dico: 11.24. dixit, ac fregit, deditque difcipulis fuis - ,&at: Accipitg, & : vitis, ufque comedite, hoc eft corpus meum : - in regno Pal 27. Et accipiens calicem gratias egit, & dedit illis, dicens: Bibite. ex hoc omnes. & a 28. Hic eft enim fangu! s miets Hbvi M : AT Tunþv imenti s ' qu)xi; -pyb' n mul-t-is effundetur iri re'm;iiïionem- peccatorum. 29. Dico fus d: ld qu P tur, d Sangui num- CHri&us cercoxfcir»ec eum -eife- a ne.ng ,— & gr'afiäs D-eo €eiffer , uc E vum teffament P proditorem , an vero : ; fäncum fufpïca-— aulus , & Lucas habent, locis pro- L matur., Por retur. xime citatis; 2 M. dctor, u ve $ eft ',llïonc(ï.&',- & A E hus teltamentun Tu dzxt]?t) Modu - -Hoc efd corpus , ö'c) HiS'Ve"rbïLS';O E m antiquo V minima cum offenfione ejus, quocum ecravit panem , ut verbis illis n. 29« loquimur, mininiaque noftra arrogan- Hic eff , &c. confecravit vinum ; e "Deo. initum, tia, quod intetroganiur concedendi ; - terram Chanag. aufem oratio factiva ; qux in fine * &flim obfirins utinfra n.63. 64. credibile eft lizc prolationis effe&tumi hábet , hcc efty Aerrandam , qu verba fubmiffa voce ita 4 Chrifto effe efficit quod fignificat. *s , prolata, ut reliqui non audirent ; nec - Hoc eff , 6c.) P rononién 5 ec; de mon':.- A s Normn a as noyum, quid- diceretur, adverterent. ftrat contentum fub fpeciebus, hunc Tum populo ' à 26.' Cenantibus autem , €$c.) Lucas in modum: Hoc quod fub his acci- tamen cap. 22. n. 20. de confecratio« dentibus panis continetur ; eft Corpus -nolis beredita !Bitte qutem ne calicis verba faciens , ait : Szsi/z- meum;.ex D. Th. 3. part. q. 78« a. $. Vhrf fervand zer , & calicem páflquam. éenavit y G c« Corpus meum.) Corpusaccipitur non ex quo Bellarm. lib. 4. de Eucharift. M Pramul:js) ] pro toto homine, fed pro altera tan- D. f unt. c. 27. & Salmeron.tort, 9, tract. 14. tum parte hominis ; nam ex vi ver- * EFuridemr, opinantuf fion éodem tempote panem borum confecrationis , panis in folum . in corpus, & vinum in fanguinem corpus convertitur, licet anima, fan- Jrutra, . üum cornvertiffe , fed prius panem XOJIS s Dro re guis & divinitas fimul eum corporeg pE Offertu; in corpus , dumi cenaret cum difci- exiftant per concomitantiam. ltaque pulis ; ut ait hoc loco Matthgus , & | ^ fi triduo illo-mortis Chri(ti ali uis ex (PRifido, p «gms Mardüs; deinde'poü cæn'am winum "Aypoftolis Sacrum feciffet , f l ) dun in j ub panis f0 £s oiïem inSanguinem:ut docet Lucas.& Pau- fpeciebus fuiffet Corpus cum Divini- lüs i, ad Cor. 11r. 25: Suarez de Eu- tate abfque Anima , « Sanguine. T p f vharift; difp. 41« feft. 4. arbitratur, 28. H;c. Pronomen Hie , eodem m Dominum calicis confecrationem. a Pote pafiy modo explicandum eft , ut explicavi- i lumfj corifecratione Corporis non feparaffe. mus proxime pronomen Hor. Eu dltur ! pr: Credidérim dici poffe Chriftum fub fi- Sangui.f me,u.f.) Sub vini fpeciebus » pr nem menfz, cum ipfe jam mandu- i XIMHS 0y jün 'caridi finém feciffet , fed adhuc men- ex vi verborum eft folus [anguis , "rf i Corpus vero , anima , &c s . per .c:oh"-x E fa ablata non effét , dec acte gratiz, Ccomitantiam.:; ; 0 lf& no & reliqui ciborum.effent fupra men. Nv fef amenti. ) Apu d Lucmh (; Wieftfn It eap. /fam ,.ea loqui cepiffe , qu« ad my- Quh Ypet t 22. num. 20- habemus : Hic eff calix b hmd fterium Corporis , & Sanguinis fui novum teflamentum in Sanguine meo qui irn um Cali pertinebant , &.mox confecraffe, &c. pro volis funderur. lta etiam D. Paul.. Bly 90 Cont Bezedixit. ) In. Graco eft, x« £v- I: ad Corinth. I 1. 25. Hic calix novum l WWMB» I ; M*W'd'ag, ö' eum &g)g;dixü[et FO fCiliCEt. teflamentum eff tm meo Sanguine , &fen- S emm e& 2 — BL ss - CAPUT XXVL £Gr1 - ; & be/ne.ïï 29. ,Dite a-'utren] vobis, non bibam amodo de hoc genimine cipite, & vitis, ufque in diem il lum; cum iïll-ud biþam vpbifcum novum , - 4n regno Patris mei. - exierunt in )m'of;tem OIivefi. : à dicensi . -4o. Et hymno di&to , atie- ; Mar. 839l Tunc dicit i?ljs Jefus : vz' Omnes 'vos fcandalum p * mini 14-27. qi p : p L ( fus 63-: Id quod hoc calice contine- ce Se*.nguinem fuum fundens , abftulit 3. Dio tur , eftSanguis meus per quem no- . peccata mundi, & in facrificio etiam F vum teftamentum fancitur, & con- Mitfz propitiatorio effunditur; & of- i, ut | firmatur., Porro zovem feffamentum fertur eo Sanguis Chrifti in r x : fionem peccatorum. — as , lodis PW?!, ^ Qicitur, ut a veteri diftinguatur. Ve- $tus teftamentum antiquum fedus fuit .99. 4modo.) A'm c'c',gv'-x ex nunc, fn etbis corte d- cum antiquo lfraelitarum populo ,* a pofterum , deinceps : locutus eft Chri- s illis n lv 1 Deo initun, Qquo promifit fe illis ftus confueto hominibus more , qui viüum ; elt- ^terram Chananzam daturum, & vi- ab amicis longe difceffuri dicere fo- Qui i fnt. " ciffim obflrinxit populum ad legem.: Jent? Non comedem 3 us, aut bibemus &t , cc e&;]) feryandam , quam per Mofem tradi- amplius fimul.. s . * . i | dit. Novum autem teftamentum, eft .4De boc geuimine vsti :.)' De hac ce- ó i,u)demoü " fcdus novum, cumnovo Chriftiano- neratione , hoc eft de hoc fructu vi- tiS; * iebus, hutd rum populo percuffum ,. de tradenda b his acd obis hzreditate coleftis patrig; ex Ufaue 12 diem zlltmz ,V eum illud biä?m , eltCorpuf "parte autem noftra viciffim dé lege volzfeum novum.) Cum fcilicet aliud m, ql 78' r Chrifti fervanda. vinum novum, ac cclefte vobifcum o* Pro sultis ) Pro omnibus bibam in convivio illo zternz gloriz, iceipitur lt | ti funt. À ; ;qui mal- de quo ait David Pfal. 55. 9. Inebria- :g altera t« y ei fivee i fun'detur.) In Gräecoq eft , ró àx- bontur ab ubertate domuius* tua. Dicet CXv»cpevoy , qui effunditur , id eft, -pro aliquis, at Àct. Io. 4I. ait.Petr. Maz- uiis infolum » eo ducavimus , E5 bibimus cum-illo pofiquam canima ln« wobis , pro redemptione -veftra'. cum .COXpOl'.Sf dibatur, offertur, & effunditur inhoc - refurrexit a vorti. Refpondemus , facrificio. Dicitur autem fundi fan- non manducaffe Dominum, aut bi- jam. Ique t adi uis €X- guis , dum in fpecie liquida in calice biffe indigentem cibo , ut cum erat j colle&us offerturDeo, ac indein ea- inortalis. [ta Eiman..Sa. R efponderi m fll palli.s dem fpecie funditur in ora fumentium. etiam poteft cum DBarradio non habe- : enn Divitie Smgui.ne. Poteft etiam , efundimur , intellïgi ri ex loco cit. ÀActor. illum cum nd,if- 0 dem- JXtempore paffionis ,. ita ut in Grxco cipulis vinum bibiffe. If Spofitum fit prefens pro futuro , ef- 3.0-- Ef bymno ditlo.) aj Ópyno'ayTts, pl E eum bymnum ceciniffent , videtur in- jondirar , pxo effunderur j & licet 70 BwyJbour»o» jungatur cum sor/eim» , telligere ufitatam formulam gratias fmiwf'pedeiï"* "ealix , atque ideo de effufione in cruce p g dangir uterentur. agendi poft menfam , qua Judzi tupc à " fermoó eíte.non videatur, dici tamen &c lper q j poteftfumi calicempro contento $an-. Exierunt. ) Ex domo.. ubi. chan,- guine , pet metonymiam , dicique cf- rant , & ex urbe. »d Lucm e 4 fundendum caliccm in paffione, quia Iz montem Ofveti. - ) Urbi proxi- od ( - fanguis eo contentus tunc effufus eft. mum,. u je n 5I- Scandalum: p;:tic)nini.) Non fi- ttam p. hl In remi/Fonem Jeccatorum. ) Chi- jj ( ftus enim eft Agnus Dei, qui in cru- j (4 gþiä.ca'; FAPO.R?.IOS fiQem ger*di—'cgros,' gt Y & t läi&.!.bczgrn'-Com.,Mftzq;b. T. Vlf- : [ p e v;' - - - . d62 - EV*ANGELTI; SECUNDUM MATTH. kJoan. mini in me in ifta no&te. - Scriptum eft enim : : 37 Eaf k .Peï;gtiam pa- 16.32. ftorem , & difpergentur oves gregis. - A la, &n Zach. 32. Poft « 5$ Tonc 3- 7. lilaeam. quam autem ;fefurgez;ero $ I p?ælcledam vos in Ga- ar. quitinete hic :33. Refp 14.28. ondens autem Petrus , ait illi : .Et fi omnes —fc::;ln.' EU 16. L) dalizati fucrint in te ; ego numquam fcandalizabor; & dicens : P. eMar 34. Ait illi Tefus: « Amen dico tibi veruümtamen $ q'lliïa—in xhac nq&c;e;am j 14-39- tequam gallus cantet, ter me negabis. i. Et ven ^" ^ . 35. Ait illi Petrus: » Etiam fl oportuerit me mori te 3*2 cum., & dicig Petro z Mar ; non te negabo. Similiter & omnes diícipuli dixerunt. - I4.31. [ ssmumnqmeccm : 36. Tunc venit Tefus cum illis in villam, quae dicitur Geth- quifare potan Luce.femani , & dixit difci pulis fuis»:,l Sedetel.hic5 doneäc'f vadan jeauria butyri, 22.33: illuck, 4& orgm. 7 adradicem mo 431 Ef E snd mf —— EY - &tl R ! 37' Et ofFümþi autin fide v.aäilläturos, aut Chriftum fumit , mägis' quam aliis fcandali;zm- Quos affmpft f negaturos , fed deferturos. dum pradicit. * * lu , doloris & dees habere. v pter me. Cum fcilicet videritis me 34; Jiztequam gallus cantet , &er (M ntgabis.) At Marci 14. 3o. legimus , Aeu Perm, ] indignapatientem. Scandalum ergo ptiniquam . gallus vocem bis dederie , ter Qu lu illi funt paffi difcipuli , & veluti impe- me es megaturu:. Joannes vero cap. omni [eert gerunt in Chriftum comprehenfum, & hoftibustraditum ,& ad ca I3. 38- «"ttquam gallus cantet , ter x—ï:lcuc etiam ad. Uüerat, impulft. ïum funt ; me negabis. Qus dicta inter fe non fatis bene coherere videntur. Re- 1 - Mofus f - Seriptum ej enim.) Vide Zachar. fpondendo tempus quod auroram prg- titat , adeo 13. num. 7. ubi hunc Iocum de 1 fto explicavimus. V'Chria cedit, vocari gallicinium , quod eo Rrtninis mer tempore galli cantent, licet etiam 40 entimis T 92. Pofiquam autem ve[urrexero, &fc.) media noéte cantare foleant ; fed hoc l 1 LUITIM lt ] Duobus verbis difcipulorum animos tempus non appellatur ga/liczgism , hontbar, récreat; & cum fe refurrecturum af- u firmat , & c i C ia commodius dicitur , zeda-nox. 39 0f r Mb 7t riturutm.: um eis in Galilræa*- appa- um ergo ait Marcus, prisfaquam gal- lus vocem bis dederit , ter w es negatis Alfeffag j ïml;e Pracedam vos in GaliMtam. ) Quafi 745 , fenfus eft , antequam fecunda is finfn dicat , antequam vos fugientes redea- vice , hoc eft tempore gallicinii tis in Galilzam patriam veftram , ego * gallt Xtt Diyjq y illuc ibo, viden £ canfent;.ter me negabis. : : excepturus. . dus a vobis , yquu'e 36. In villam.) 515 x [9) LE £m JEVW, ':'/?' u q"lldm."n villam, aut. predrum. H m ...83. Et ff emnes fcandalizati nerint, ortuim fuiffe Vi ef.t tl'l " €c.) Triplici nomine peccat : x etrus ; conftat ex Joanne I8. 1. 26. in quem P T videsen quia Domino contradicit , quia aliis Chrifítus orati 1 fento tüj bat. onis caufa «-fæpe»:» ;it;t'l'fn : Miga, u le przfert , & quia fragilitatis fux ) Prgggj, ; u parummemor., nimium de fe przfu- T u li mit. Verum quia ex amore proficif- tant Gefeman: , & fignificare, vallem cebatur affeveratio illa , . non fevere olei ; alülegunt, Ga»femimi, & in- Tüdisa ilum Dominus redarguit ; quia ta- m TT terpretantur , Leruzz eavum. b t Chnü üs a z jf ement men plgs d,erfe » quam de aliis pr- lgentes v,.c»"?i';*-f"lg*'?ï Get lt 3] X d s ] - : c**A'PIU'tr xxxvx; » 163- VE ciám p T. 37 Et 'a(ïïimpto' Petro , & -d&uoi»)us filiis 'Z,ebedæi coepit con- ] triftari; & moeftus effe. » w] 38 T unc ai tili: Tr iftis eft anima »m nea »;ïf que ad mdrtem, Afuttinete hic, & vigilate mecum. 39. Et progreffus pu fillum, procidit in facir*emïfuam*,- ofans, ftlneä'..fcan«' & dicens: Pater mi, fi poffibile eft; tránfeat ame calix ifte, 6 no&gamï '.ïv,erumtamen non ficut ego volo, fed ficut tu. ! 40. Et venit ad difcipulos fuos, & invenit eos dormientes, bü teClIm-, C& dicit Petro. . Sic non potuiftis una hora vigilare mecum? R Qit. i 2 41. Vi. citur Gethe- demmum - gnificare 'puï-:aflt; zorcular . olei , 'aut cum ait: dbba ^ Pat?r ,;o':lrznia zibi po[-. Situs eft hic locus Jibslia funt , at pofito. divino decreto i vadatt. Qecuaria butyr:. ad radicem montis Oliveti.. quo conítitutum erat ut pro nobis g E — Sedete bic.) Remanete hic, moreretur , fciebat effe impoflibile , sss ut calix ille a fe tranfiret. Rogabat 37- E£ .1[2;7)1/1?0 Perro ; éfc. ) - Ali- . quos affumpfit fecum , quia orationis- tamen ut tranfiret ;^quia finebat na- j fcandali?an'; - fue , doloris & lethalis illius fudoris tnram humanam partes fuas agere, -feftes habere voluit. Affumpfit au- uemadmodum egiflet, fi neque cum mlet , I L 4 ivinitate conjuncta fuiffet , -nec de tem Petrum, Jacobum & Joannem , 0. Iegimus , quia plus illis confidebat , ideoque divino decreto quidquam fciviffet. ; dederit, f ad omnia fecreta folebat adhibere, —lTranfeat a me.) mapsN9éTw dm £uoU,- és vero.cap - Jficut etiam ad tränsfïguratiq'nem ad- pratereat 4 me; aut ut Latini loquun- - euntet , 00 hibuerat. ; X tur , pratereat me, Rogat ergo Pa- imer f 000 [2 - Mefhus effe.) A'Dwuoss» , quod fi- trem , ut fifieri poffit , acerbilfimam (lentut. nificat , adeo vehementi objeGti di- mortem imminentem avertat. gutoram pree ) ; criminis metu angi , ut quodammo- [077/ [7 * n , quod * do exanimis , & attonitus fis. Sci- tis crucis. x ife. Xmara hac potio mor- ' ; ïlce; etianm licet ut homo paffionem, & mortem Non ffeut ego "volo.) Sci'lic,et näturäli eant; fe(l hoc 1 horrebat. voluntate , qu& mortem refugi£. allicimmt y 1. 38 Tf« eyt'ldm'ma mea.) Grece 40.. Veuit,) & exerai, prafentis tem- eft , negivnoc , id efttriftitia undique poris, ut etiam , zzvezzz, évoto'xci. yiu[pii? p obfeifus animus meus , eodem pror- Sic.) |tane ? italice dicimus : 4 r um fus fenfu , quo in perfona Chrifti di- quefto modo ? quafi- dicat , quomodo g feninea preftas quod pollicebaris , cum dice- xerat David -Pfalm. 114. 3. Grrews- ;411icigiiz ; dlederunt me dolores smortis. bas te etiam pro me in ; mortem itu- $ Á T.«üfqu ad mortem.) Quuafi dicat, adeo rum, fi nnnc tain. mollit j h er fuöcum—- efriy eravis eft triftitia , ut mortem rmihi ^bis fomno? /j,^ "afferre videatur. Italice diceremus : llza borz.) Quod temporis forcom f* fpatium 26' in quetl Mi fénzo morir di malinconta. orationi tribuifle videtur. fape mm' Suflinete bic.) Expectate hic. Mecum.) Emphafim habet hec vox; 39. Procidit im faciem [mam.) Ge- d vuafi dicat, me non folum vigilante, nua flexit , 1 e d etiam orante ; fedante , & cum & cernuus faciem in .tel'el z Egend"m P";ï* ;ram inclinavit: morte pugnante, WVos, qui me dor-. jcites. 'v 4 ho Patez n , fé pofrbile eff ,. &c.) Scie- miente pugnare debebDatis , ne vigi- ii & Jat Chriftus abfolute: poflibile efe lare quidem j , Jj ," tuiltis, eeacini s p M i E 0 *,'L ü;gt .apäd AM;rcum' def:lärac ; :; :.. f d P w rfW j 2 164 EVANGELII SECUNDUM MATTH a. Vigilate;: & orate;. ut non intretis in'tentationem; Spl- 49E60 'fitus quidem promptuc eft, caro autem infirma.. "- E t ofcuiatu 42. Iterum fecundo abut & oravit, dicens : Pater mi, It go. DIXI 'non poteft hic calixtranfir e, nifi bibam illum, fiat voluntas tua, ETRT acce[ïeaunt s. Bte 45. Et venititerum, & invenit eos dormIenfes ; erant enim oculi eorum gravati. fnanum, & 4; 44- Et relictis illis, iterum abut, & orav1t tertlo eumdem, pis facerdol fermonem dicens. $, Tun 45. Tunc venit ad dlfC)pUlOS fuos, & dicit iis: Dormlte fuim, p o jam,& requiefcite, ecce appropinquavit hora, & Filius ho- ibunt. , minis tradetür in manus peccatorum. E exhubebit m 46. Surgite, eamus, ecce appropmquawt, qui me tradet. - eMar. 47. o Adhuc eo loquente, ecce Judas unus de duodecim $Q J 14.43- Venit, & cum eo turba multa, cum gladiis, & fuftibus z mx[ïi ; Oportet f uca. a principibus facerdotum , & fenioribus- -populi. j I 22 oan. 48. Qui autem tradldlt eum, dedit illis fignum , d1cens L ex:fhs cum 19. 3. Quemcumque ofculatus fuero, 1pfe eft, tenete eum. L ipud vos fe 9Ft « hs ina | 41T: U noe inireti. im tenmnanem.) num Afti excuclent ; & veli mv1tos v1- — hlit inr fe - Ne in tentationem incurratis , & ab gilare facient. hn&u» J ü . Mla fuperemini. Peccatorum. ) Gentlhum. Solebanc Spiritus. quidem promptus eff , &5c.) 45 Intrzvz h Quafi dicat : enim Hebrei Gentiles abfolute pec- mb hog. ,[,d, Quamvis prompto & catores appellare Sic ad Galat. 2. Teue!e.) p alacri a animo fitis ad fubeunda me- I$: leglmus N^s natura Judes , 55 nan V0, Auice €cum pericula; caroó tamen imbecilla &x. gentibus peccatores: eft, ideoque orationis przfidium qu&- tomen fodyle 7. Faffibus. ) EUA , l:gm: , id efï:, "aC A rindum , ut teutaclom refiftere pof- - ha is. : fitis. 498. 9« autem tradtdzt) O' à£ - , d i 42. Niffbibam.) Pro, ita ut ion bi- gaäzäoug , traditor, qui tradebat eum, . 4 quzd [ qUO fm ne 2 bam , quafi dicat; Si fïerl non poceü Dedir illis. ffgnum. ) Magna enim V. Uny , Qquin blbam. pars eorum qui venerant ad Chriftum t Petm 43. Eranut enim ocult eorum. gmvan j compreéhendendum , Gentiles erant , :1. 1. .. Vel fomno, quia multa jam erat nox, nec illum de facie norant. 52 Cmver aut humore pra triftitia ; folet enim Quemcumque ofcullatus. fnera ; ö'c.) moaror animi ficut lacrymas exprime- Hoc ufus eft figno, quia ita fignum de : Vdgma re. , ita VEIPOI'CS in cerebrum excita- dare volebat , ut qua re militibus As m re , unde nafcitur fomnus : - videmuf- Chriftum prodebat, eadem Chriftum i þm&um lieffirio o que infantes, poftquam fleverunt, alte proditionem fuam celaret.; non au- dormire, & viros, cumin lu&tu funt, tem celaffet , fi inufitatuin fignum de- Wrtt , sl opprimi fomno. diffet. Erat autem ufitatum, ut of- um l&dm | .45. Doermité jam , & reqme/&tte. ) culo fe Judsi , prefertim. mferlozes Dor- lC'lIl"n ue "übum aneg Qu Sermo ironicus , quafi dicat : fuperiorés falutarént, & Thty mite jam , & requiefcite ,. f pote- magnum erga eos, quos. fá alufabant dicit afuua ftxs i ecce appropmquanc hoües,foms- amorem oüendene volebam: ,ut folmi: P ? a quam Wa [j s J H 165 CAPUT XXVL lent. Spl É : E cönfef&ïrh accedens ad. Jefum ; dixit : Ave; Rabbi. .A Et oículatus eft.eum. ier mi, f -5o. Dixitque 1illi J Mus- Amicer Qu vendi?. Tuss * Juntas tüa, njecerunt in Jefum, & tenuerunt eum. ! accefferunt, & manusJ xf enim . -sr. Et ecce unus ex his, qui erant cum Jefu, extendens . 4 manum, exem! t gladiüm fuum, & percutiens fervum princi- pis facerdotum . am * utavit auriculam ejus.- , umden - lad jium tuum in locum 52. Tunc al t illi Jefus: Cenverte g ] N . :VD,ormite fuum, p omnes enim, qui àcceperin t g'xatdxixum , gladio per- »Ge : . Filius bo- ibunt- J E poc. ia non poffum rogare patrem. meum, &^ I ^ $2. An putas, qu 3 .'IQ. etiadet ] exhibebit mihi modo plus quam duodecim le giones Angelorum. q ifaie duodecim | 54. q Quo * modo ergo implebuntur "Scripturæ $ gqia fic oportet fieri. 53:10: $5. In illa hora dixit ] efus turbis : —'i'amquam ad ]atfoüem exiflis cum gladiis, & fuftibus, comprehendere me, quoiidie À 'dicens ftis. l tempi : apqd M fefiebam docens in 0, & non rpe tenui ! 4g. Etk EX * n /X 3 ---æ , '. 5—6.1 Hoc h;)die inter fefcminz. Sic queri/tur :$3- Plufqzztn'z duakdecim legiomes. ) ] invitos vi; Chriftus apud Pharifzum *Lucez 7.. Qua( dicat: Petre tuo auxilio opus 45. Intravi im dosum tuam , ofculum noh eft ; nam fi ro & gem Patrem pro n.ï 'So'leban?- duodecim difcipulis infirmis, & ad ibfolute pec* - mibi. non. dedifti. jj abt. 9. Tezete.) Prehendite. refiftendum invalidis , duodecim le- SO. 4duztce . ) Grace eft ,E Tdlet, ;]uöd gienes Angelorum 'mihi exhibebit , hllli, 6."0'1 quorum vel unus omnes in me irruen- nomen fodalem , focium, & amicum fignificat. Amice, quem fcilicet ego tes nullo negotio poffit occidere. gt id e&, amo, vel qui te amicum fingis. Leégiones.) Grgce , Mtovag , vox d quid venifli?) Nunc in hortum? 0 d re ; Latina , quam in textu Greco Evan- sudebat t quodnam,negotium hüc te duxit? geliüa- retinuit. Apud Rom:nos au- SI. Unus ex bis qui aderant.) Sci- tem , ut Vegetius & D. Hieronymus Vagn: enm - fcribunt , legio fex hominum millia aj (itom. lices Petrus, ub habemus ex Joanne I8- IO. * continebat , aut ut Polybius ,. com- atl erapt , i 52. Converte gladiumtumnm E .:) Re;on— muneslegiones habebant quatuof- mil- h de in vagina. * lia, ducentos pedites , vel in gravio- fgtrin $i . Omnes qui accepert nt gladium ,* glä- ; ia fignum ; ribus bellis pedites q.uinqu; i;ni1^lia j X , wl dio peribunt.) Non fignificat Chriftus equites vero trecernitos. neceffario omnes qui gladium . acce- m Oi | perint ,"gladio perituros effe ; multi 84. Quia [ic eporter feri, ) Id eft? tet 4 non d qua dicunt fic oportere fieri. f 'enim gladio non pereunt ,. fed Jegem t o»* tantum allegat, que habetur Genef. Quoridie apud "vos fedeäam,xif-c.;) at 9. 6. Onuicunque fuderit bumanum Jan- Oftendit Chriftus eis qui fe compre- sgferion guinem , fundetar . [anguis illius , nec hendebaht., non eorum induftria, aut icumq* viribus fe capi , fed Patris volunta- gtabanhs dicit, quam ponam fubit um fint, feq $ te , & fcripcuäarumädccr'e;o. a T i quam Tnxc?rcanvu«u",;,x' * - d E 66 "EVANGELIESECUNDUM MATT*;;. *'Tht. 4- 20. ..$6. Hoc autem totum fa&ctum e&, r ut'adimplefentm; Scri- É amodo- Y s Mar. pturs pf r fugerunt. B 'ophetarqm. Tunc difcip»pli omnes, s relicto €05 '-Dei, & vc 14-50. 6 Ton zLuc. -5T- t At illi | Qtenentïes 22.5 4. pem facerdotum , ]*ef—u'm ; duxerunt ad Caipham pr«iiivc.ii'-, * Bhiphema Joan. ubi Scribae, & Seniores convenerant. : ftis ulafph . 58. Petrus autem fe quebatur eum a longe uíque in atrium 19.24- principis facerdotum. * 6 Qu Et ingreffus intro, fedebat cum -mixiig. - ! Ws eft n itris, ut videret finem. /59. Principes autem facerdotum , & om : 0. ,T - rebant falíum te ne concilium quæ. - Merunt, z ? 4 69. Dice derent : üimonium contra Jefum , üt eum -mortj tra- m "percuffit ? 60. Et non invenefunt,n'**cum ;:þ 6g. "(PE Noviíflime autem venerunt duo falfi teftes. nulti falfi teffes a;cemntu- s Joan 6r. Et dixérunt: Hic dixit : « Poffum de una ancilh *- 1?- Dei, & pott triduüm rezdificare illud. üruerg' tefnlu'm z ln A 62. Et furgens princeps facerdotum, ait illt : "Nihil- refi PQ&* Gorintem P des ad ea, quae ifti adverfum te teftificantur? * Mnterpofterar 63. Jefus.autem tacebat. ; Et princeps facerdotum ait illie l 25. " diriþ*i.) Adjuro te per Deu * m vivum, ut dicas nobis, fi tu es Chriftus filius Dei. : : 4mdo vide * Cit fatim poy | 'Väuthenk dico vobis , »-'qgebatux, 60 64. Dicxity illi Jefus : : 'Tujgixiai; j Ri ftdentem X amodo |: i 1 - AOQtelattr o s. AC atphag. ) f j .De quo fupra di; quafï diceret.; fi vös"folveritiä , ego « A0f 9 poft te ximus num. 3. rewdificabo. | Adde Chriftum non ap- ! -gii ä at Tudsc 60.- Noz invenerunt. ) Scilicet ido- pellaffe templum manu factum , illud BEU tettpor neum , & quod verifpeciem haberct, quod erat evertendum ; aut non ma- er vl €upiebant enim fl ciem inducere. agitio fuo juris fa- nu factum , illud quod erat edifican- - itrirtyis p dum: Falfum autem templum Cor- Vfj y Cum »ulH fä[þ' teffes .:zcce;/]&'j?—rzt. ) poris Chrifti appellare. manu hoini- -—bl'ai n s p Licet multi fe offer a rent ad falfum te- num factum, quod in vifceribus Vir- m Dei, ftimonium dicendum contra Chriftum. ginis Spiritus fancti opera fuerat ef- Novijime.) Grece , vcseoy, id eft, tormatum. : 6?' Sfldll 1 , | folebam pofterius , poft alios teftes tejectos ' 63. Tacebat.) Quia fci-licet' fi.;'ieba; «li Jéftes - Falft t.fles. ) Falfi teftes dicuntur, nihil profuturam refponfionem. Shitionem v:) qui: quod Chriftus dixerat , & malo animo , & diverfo fenfu , & aliis ver- Aa(juro fe, &c. ) Adjurare eft Dei éN æiid lldliuc bis recitarunt. Alio quidem fenfu, nomine , & quaíi mandato aliquem E jim n uia Chriftus de templo metaphorico aut ad loquendum, aut ad Corporis fui fuerat locutus , illi de faciendum obfítrin gere. quid aliug P Vl ! E*'P!ærg bant. templo ipfo, inquod Judai conflue- $4 u es Chriflus Filims Dei) Sci h Ct.e.-'.x z W tfno Aliis vero verbis , quia non ut tu yulgo docere foles., " lg 08 ufity dixerat Jefus. Poffeos 4efruere, fed foi- t Do- * x'u 64. Dics 4//i Jefus.) Refpondi L lr * ?gzg/:emp;lnm &ec ,. Gc. ) Jo;m. :9. Igf m * minus ob reverentium Dei , c-ujusA au- lidy 2 p o i À —— 167 CAPUT XXVI ent.urlScr'x- » amodc; viäebitis fil ium hoininis fed. Utls xSuþf entem a dxextlfisk virt 'elido eo ; Dei, & venientem in nubibus cocli. j 16.2". R om. 65. ''unc princeps facerdotum fcidit veftimenta fua, dicens: àm pr»iiidää - Blafp erant,. - hemavit: quid adhuc egemus teftibus? *e;ce nunc audi- j'Ther H ". ftis blafphemiam: P 4- 15 e in atrium. 66. Quid vobi rimt 1 S Videtu'r ? VVALt illi .rclfpondlentes dixg ^ iummn-f Reus eft mortis. * 61. y 'Tunc expuerunt 1 n faciem ejus, & cölAaphis eu ntg Ce- jlaiz. SO; 60 liom que« derunt, alii autem palmas in faciem ejus dederunt, Marc. 68. Dicentes : Pr | mor,t? ftàe x opheti;g nobis, Chri&e, unis eft, qui te 14.65. percuffit ? : 69. 7 Petrus vero fedebat for is in atrio.,, & acceffit ad eum zT uc. a;æffdïentr 22.55. e templurt una apCilla? dicens : Et tu c';um J'efu»Galilæo eras. Eríes At Joan. :IS.- 17- ihil refpote &orämeem Pontifex per aäqura—ti*onem ; C'alap):i: eum ceciderunt.) ExoN«gi- interpofuerat. €'&» , colaphus enim. Greca vox eft, quam. Euthym. auctor Grscus , ait Eum 3l 1))1 : 25. r27 dz':x'ij?i ) Vide di&ta fupra mïin. effe verberationem , qua& in collo fit, vacua manu , ut fopum edat. - Alii es Chriftus m adax'v—ideäitis, 65'0) Nón :ügnifï- cat ftatim poft illud tempus, quo lo- idem effe putant quod pugno factam | quebatur, eos vifuros filium homi- percuffionem , quod etiam Theophy- fico vobit , - - nis fedentem a. dextris virtutis-Dei ; Ja&us fentit , -au&0r etiam ipfe Grz- cus. /- : amO 0 - Joquebatur enim de extremo judicio lon o poft tempore futuro , fed ft- Palmas 12 faciem ejus dederunt. » In ylveritis , D0.— gni : cat Judmos non effe vifuros fe Greco ell, &ppumic as ; . eít 'autem giftum n01 P^ . ab eo! tempore ,. id eft, à morte fua, paniCe» , fufte, vel virga , vel crepida donec videánt euim fedentem a dex- percutere :fignificat etiam alapis cxde- fjdum, V . gt 0001* 4 £ris virtutis Dei. . re, quo fenfu nofter interpres accepit. j elifm 4 dextris vistutis Dei () Ef He- 68. Prophetiza nobis, ($c.) His ver- ginplum VP - bis Meffiz , ac prophetz dignitatem qang hoie . tem | braifmu? , pro, ad dexteram potén- el. fibi falfo arrogatfe fignificabant, & veluti fitum Mefliam, & Prophecam Vifceribüs ""; m 6g; Seidit ve, Wimentüd fa!l.) Ut fa- perafucrät'e"' 'cere folebant Judei , & alique etiam irridebant ; qui, a quo l)erculït;s eifet, | alig Gentes, cum dolorem aut indi- divinare. non polfet. 69. Sedebat forss 1 atrie.) INon re- TE .gnationem volebant oftendere, pugnat quod Joannes cap. 18. 25. ait gulionem " Quid adhuc egemus teffibus?) Quafi : ld ! dicat, jam nulli neceffarii funt teftes, ftetifle; nam vel ftare idem eft quod jurar manere, vel utrumque verum eft; cum ydato aliquem - *e Teum,habeamus reum confitentem. enim effet ad ieznem , ut fieri. folet , D qut |B ,67 JExpuerunt in faciem eju:;) Gra- modo ftabat , modo fedebat. ] r. ,?d üd ïdm/? ,, ] viffimum ignominiz genus , & apud 4Ancille.) Oftiaria , ut habemusex ual) Gclicl J Hebraos ufitatum , ut patet ex illo joanne. [ "Num. 12. I4- $i parer ejos fpuiffet £2 Cum Jefm Galilao. ) Nocat Jefum | faciem sllius ,. monage - debuerat fattem Galileum ignominim caufa, ficut p fpþgdicïz::ï , (aten die:äu: ruäv(ä jkjknd? 2 qui iniquo . er-ga eum eramt animo , i [ d i .Fujus. E g ^ * 168 EVANGELII SECUNDUM MATTH. 7o. Atille he Is5 äavit' go'ram qmnibus, diCens . Nr:::ft:io,( quid " - dicis. : Petro: V . 71. Exeunte autem illo januam, vi dit eum alia 'ancillaS & D fot aithis, qui erant ibi: Et hic erat cum Jefu Nazareno. : D T T novi ho- 72. Et iteru minem. fn negavit cum jgramento : Quia non | OLT Abes : quam gil folebant appellare ; & quia cum in tun& media circiter nöx , cum 4galþlï Galilza plurimum . verfaretur , , Gali- primum canunt. Vide di&ta fupra lxus credebatur , & quia ómnes fere num. 34. unz ergo exeunte illo ejus difcipuli Galilzi erant. januam, ut ait Matthaus , vidit il- 0. Neféro quid dicis.) Quafi dicat, lum alia ancilla , & alius etiam qui- ] ,L fïud&:, l adeo non fum quem me effe dicis, ut alius videns eum. . .Porro ancilla co- dam ; nam Lucas habet , Po? pufil/um : dato actuf ne quidem intelligam quid dicas. Sic folemus refpodere , cum ab eo cri- pit dicere circumftantibus. Quia bie /lum » inine quod nobis objicitur , nos abef- ex fl5 ef. - Hujusancille vesxbis mo- fe longiffime fignificare volumus. Ne- Em fugi ti quidam ,. ad ignem revérfum Pe- illuu, d þio 7uid dicts. Nom smtellsgo quid . di- trum interrogayerunt , ut ait. Joan- c4:. MH&c prima eft negatio , cujus nes , Nwmzquid tu ex di[cipulss ejfu's'* es? T las q ordinem , ut.etiam reliquarum, fub- & Lucas addit , 24/ss widens eum di- E Jutamyr jiciemus , ut appareat non difcordare xit y 66 t de sllis es. Cum ergo ur- interfe Evangeliftas, licet vario mo- geretur Petrus, fecundo negavit cum do, & non, iifdem verpis ,. negatio- juramento , ut ait Matth. Pof? paffl- nes referant ; nam ad unam & ean- 3e/us ï lum "vero , Ut ait Mattheus & Lucas,'i dem negationem , plur.es Cconcurre- ^ aWv f. id eft, zzzervallo fatlo quaft bora unius, bant p* on& Fétrum interrogantes alius quidam affirmabat . dzcens )V,cvi-& I & urgentes ,. & diverfa loquentes. & bic cum illaerat ,mam 65 Galrleus eft. Àn fi ingreffus ergo Petrus atrium Ponti- ut eft apud eundem Lucam cap. 22. ficis fervis , & miniftris fe permi- 59. Hunc fecuti funt alii , qui adfta- Q Tror fcuit, & ad ignem modo fedens , mo- bant , ut :ait Matthzus & Marcus, ta R do ftans, fe calefaciebat. Hunc cum & dixerunt : Vere ex s/lis es', mam , P xht 0 pra: vidiffet ancilla oftiaria qux illum in- loquela tua , id eft ,' pronuntiandi & troduxerat , & ad lumen, ut ait Lu- loquendi modus, 'Galileum te effe ? Tun càs , fuiffet intuita , interrogavit il- indicat. Idem cenfirmavit IMalchi, effet, Dten lum, utait Joannes , dubitans: Nwz- cognatus , ut refert Joannes , dicens:: ficerdoty Wfid- z ex dz'/ö'ipuli: es bominis iflins ? No5ne ego te vVidi im borto. cum . 1llo? Deinde'idem confirmavitut ajunt re- Ignorabat hic Malchi cognatus c&- liqui Evangehftz , Mattheus & Mar- fum fuiffe a Petro Malchum , alioqui 'eus, 9 tu cum Jefn Galilae eras ; Lu- idilli objeciffet. His auditis Petrüs cas, & bic cum illo erat. Huic ancil- negavit tertio , additis imprecationi- LL lz refpondeifs. Petrus, | primo Chri- bns & juramentis , cej;t dereffars. ( 71/i "lm H ftum fe noffe negtvit. — T'imore er- (ait Matth.) & j»rare, quid'nghfnfo:üï - lumn Verun go perculfus , poftquam primo ne- fet bominem , k& Marcus , cepsr. ana- Ulifjg p gavit, e&iit foras ante atrium , utait ï:h,em4fizv4rq"'€f jeráre. — Bete& abat * an d D Marcus, Grace s; ro meocvNio», id autem , & anathematizabat , : I d eft 1 MJ ld " eft , i» vefitbulum arrii. 'Eunc gal- mala fibi imprecabatur , & diris fe de $ mü llcfb lus priimum 'cantum edidit , quem vovebat : Hec mib; Ql faces OR . ? bj n 'fo-rgalïe Petrus non audivi: i .'fratqge b&fi ldddi F kiifo (lmc m r a r EUR E .H. L CAPU T XXVI &XXVII 169 efcio, qmd 73. Et poft pufillum accefferunt, qui ftabant, & dixerunt Petro: Vere & tu ex illis es : nam & loquela tua manifeftum jaxilla, & T - te facit. * feno, 74. Tünc coeplt deteftari, & Jurare, quia non novüTet ho- on novi ho« minem. Et continuo gallus cantavit. * « ,. Et 75. Et recordatus eft Petrus verbi Jefus quod dn(erat Puus Wuras ETRU qnam gallus cantet, ter me negab1s Et egreiï'us foras flevit nox, eum gl amare. 'e dida fupr& CAPUT XXVII j exeunte 1llo: lu$ , vidit il lius etium qul' jfudas, relmfzs zzrgem*ezs - Jaqueo fe fu[vendzz Sfefus coram Pi- , Pf pl dato actufatus ,. mon refpondet , uxor autem Pilati dicit. ipfum ]M- yro anolla (d« |füum , praeligitur tamen Darabbas : Pilatus lotis manibus ibus. fUa hi cille vebis mo». [ fum ]ïagellatum tradit crucifigendum , qui a militibus mulz*zþlzczter » revérfum 1 F sllufus, ducitur -ad crucifigendum , && felleo *oino potatus ,. inter t ut alt] laz,'rones cmczj?gzmr divifis ipfius ve/lz:nentzs , €? a variis multe ijb ; gydens eu ' achantur in ip[um blafpbemie , Juboriuntur tenebra , & clamans Cum ergo uf- ndO negïWlt cum jfe/us Eli, acetoque potatus , cum clamore- exþzmt ac figna *Udï ia unt : corpus Je[u a Jofepb fepultum la. Pf n æus & LuC«ls, -- €ufloditur. a militibus, . , quf ii at diettt : m Ane autem fa&o, confilium inierunt omnes principes *M " [ facerdotum , & femores populi adverfus Jefum, ut t [uc qm cip. 22 eum miorti traderent : ali qul adüa* 2. a EX vinétum adduxerunt eum , & tradlderunt Pontio 4Mar, gl & Marcuty Pilato praefidi. - I$ illis ers ?4" pl'O gutan P 3. Tunc videns ]udas, qui eum tradidit, quod damnatus m [ al m *ef*'et, poenitentia du&us, retulit tri ginta argenteos principibus (? jOan. firma Ma] hi dice facerdotum & fenior 1bus, :19.28- oalmes 3 I M 4. chens Jurte (im ! L j & Qatus Ane autem fd&a J (Vfarcus ha- te&ts de capitalibus caufis judicandi, yuc hod , Jioqn bet ,,confefmz mAne 5 LuCAS five quod non liceret illis quemquam jins P gt fa&us eft dies. in crucem agere , qUO genere mortls [jg u ecatiod" Chrnftum fublatum vnlebanc, cum tis ID hum inierunt. Cmf ium inferunt.) Plemus confï- tamen,alio modo , verbi gratia , la- th d ) J 0i - 9. Pentio Pt/atapmf'dt ) Ducunt ad' pldwus occidere pofient, Prior ex- gl 4 Romarum prz(idem Pilatum, quia ut plicatio verior, . quod omnino vetiturm rCl s teüilb " lpütmtjudæl dicunt cq)udJOdnn I8.3I eflet illis'judicare in caufa fanguinis. Wabat ! 3ilis non l:ceä.«zrmterþ'ære7uemqu4m, 1» 3- demztu.f ej?t.) bCIIlcet Chn— UP & [ sf ve quodomnino adeimpta illis effet po- ftus a facerdonbus ad mortem. pur Bzé£. cum Com. Menoch. T. VL Y ( . - - 170 'EX.TAIINTGEL—II SECUNDUM MATXT,VH..* P Tuhc -4. Dicens : Peccavi, tradens fanguinem juftum. « Atillidi-- xerunt: Quid ad nos? tu videris. A. phetn dic L) &£A&G. $. Et proj eCtis argen J appretati, I- 18 queo fe fufpendit. teis in be-mplo,'wrecefïït :b &abiensla- - r Et: 6.' Principes autem fa—c-erdotum-, acceptis argenteis , dixe- - l Dominus. runt: Non licet eos (i y. Jelt z mittere in córbonam : quia p.retiu-m. fan-- guinis eft. - " prazdes, d "Do dicis. 7. Con filio autem initö-, emerun X ex ill.isr agrum ügül? in ; fepuituram peregrinorum. n Etc e A&. 8. c Propter hoc vocatus eft 'agerille, Haceldama, hoc eft, | ibus , ml d Tun I. f-9- ager fgnguinis , ufque in hodieljnum diem. - Aicunt tel . 9t Tunc i—? u r 4 Trzzd,eh: fanguinem ]u/ium ) Id cipes facerdotu'm,» zon licere m)'trerc eft juftum hominem ad mortem. 25 corbonam , quia argentei illi vide- prafes vel 2 fufem.) Grace dó9or , id eft, in- bantur quodammodo a Juda' Deo ob» ; i 1f. Per. fontem , feu innocentem. lati, cum in. templum funt projecti, dimittere 1 Quid ad nos ? tu "videris. ) Id eft, lege autem Déuteron. 23. 1$. dici- 16 Hb quid ad nos tuum hoc fcelus attinet? tur Noz offeres mercedem prafz'l—uli*,q noftra nihil refert , tu tibi nec pretium carnis im domo Domini Des Barabbos, , cogfule , tu vide.quid feceris. . tui: quicquid ilud efl, quod. "vowtris , S- Ef projetlss argentei $ 4 t?mp/o.)- quia abominatto eff utrumque apud Dominus Cum nollent argentum accipere , in Deum tuum, ex quo per quándam ana- semplum mifer abiit, & projectis in Jogiam colligebant, nec pretium fan- ä .. Per Tere ipfo teiplo argenteis difceflit, |No- guinis in corbonam mitti poffe, id DL abud . Jer luit enim iniquam pecuniam retinens eft, in locum, in quo affervabantur Vi obire mortem, vifusque eft fibi Ju- dona Deo oblata. Aliqui ex corbo- Ts Quare das, cum in templo argenteos proji- na prius elJatos argenteos illos exifti- ) Ttétit fibro U& Sinile ceret,faeerdotibus dare , & initum mant, folebant enim publici fumptus,. d ER INUNPURTESCS NONCIM CrENU venditiohis contractum refcindere. & qui ad religiónem pertinebant, fiert Cs Laqueo ]kfitjþendit.ä An ante Chri- ex facro gazophylacio , :cujusmodi fti mortem, vel poft, non conftat. facerdotes caufam effe arbitrabantur, Aliqui putant de arbore ficu fe fufpen- ut Chriftus, qui fe filium Dei ptoS- t diile, quare Juvencus cecinit: x tebatur, occideretur. 77 ; loformem vapuit ficus de vertice 7. Cenfilio eutem iutto. ) Poftquam 1 , Wt erqy 7mortem. '.jif' Chriftus crucifixus eft, ac* fortaffe - 4 j Cur fe Ju das fufpenderit, caufa eft in poft Pafche diem feftum. 3 Qu 4 promptu ex Evangelifta : eo enim Agrum jïguli.x) Vel quia figuli erat, "h emerr;, actus efta nimia triftitia, & defpe- vel quia ex eo ad vafa firigenda ma- jn i 4 ! ratione, quam concepit, cum Chri- teriam figuli petebant , vel quod te- .. 1 ftum damnatum vidit, quem fortaffe ftarum fra gmentain illum projiceren- fperavit miraculo elapfurum manus "tur. ïg Arm fipuli jud&orum , ut fe alias fubtraxerat, In fäpulturanit peregrinorum.) Judzo- 1 nf d at cum nondum vererat hora ejus. . rum , qui Hierofolymis decederent ]. ä x & di Diyie . 6. Non licet eos mirtere in corbonam.) *extra patriam , nec in p roprium fe- - 1 ". tndy ! & Corbonam ait D. Hieronymus fuiffe ulchrum poffent inferri.. &i j " ! dj gazdþhy?äeium :te*mpli. Dicunt prin- ;A | $ Hdcdddmæ l Lingga Syriaca- inf m .I. CAP üT - XXVII. H ; 9 Tünc impletum eft, 'i]uodädi&um eft pe;r ]eremiam/pro- a d É phetam dicentem : 4 Et acceperunt triginta argenteos pretium zzcy 3 11012' [ gbiens l ï appretiati, quem appretiaverunt a filis IHfrael: 10. Et dederu 4 nt eos in agrum figuli, üc;ut con&it/;tvüt mihi » s d- B^ -Dominus. retium fa- ir. Jefus autem ftetit ante preefidem, « & interrogavit eum «Mar. p ? prefes, dicens: uf Tu es Rex Judeorum ? Dicit illi Jefus; I5. uce mfglii 4 ^Pu dicis. : I2. Et cum accufaretur 23: $» a princi þibus -facergdotum' ,' & -fgnio.. Joan. ribus, nihil refpondit. 19.33- ?3, hOC e&, .13. Tunc dicit illi Pilat us : Noh« audis, quanta adveríum te gt Tuc ïþ dicunt teftimonia ? - -—--æ diere ii 14. Et non refpondit ei ad ullum yeirbimä(,' ita ut mfräretur . praefes vehementer. acei ii v* ] udi' Deocbe ; 15. Per diem aut em folemnem c.:dnfueveratvþræfe's populo funt ije(lïïj dimittere unum vint&tum y quem voluiffent. : -16. Habebat autem tunc vinttum (2?)0 18' dWI' ; N * —.inügner'n ; ql-lil dicebatur m ;"fl"?"[i'. | 3 Barabbas jo Domin D9 1 u* m 17. Con- gpd wnitris D m qu .axippn gqufel agrum fïgnifïcat, i&p—; 12. Nilil refpondi:.) Quia. nihil re-. i gpidDimim! - Dema , fazguimem. fpondendo profeciffet. INec fi fince- gindam am^ - : pretill'" APe Q. Per Jeremiam prophetam. ) Nul- re ageretur, neceflaria erat refponfio, itti d. - Vibi apud Jeremiam extat hoc vatici- omnibus enim Ghriftus benefecerat, afeyabantür nium, quare dici poteft ex aliquo alio nemini nocuerat, & fanam, fanctain- ] Jeremiz libro, qui non extat, fumptum que doCrinam, & fcriptu:is confen- ! i ex CO* d elfe. Simile eft, quod habemus Za- taneam, fi vellent intelli E 03 1105 exite char. ITI. n. 12.- gere , fgln- plici f mptlls, j quod fuo loco expli- per propofuerat. stinebàno fer . cavimus. . I3. Quanta dicunt adverfum te tefi- qujusmo 1 Aeccepérumt trigizita argenteos. ) Sci- wenia,) Qu&nam fuerint hzc tefti- Jicet , principes facerdotum. monia, Mattheus non exprimit, fed a;bimbantur 1 habemus apud S. Lucam cap. 23. n. 5. um Dé o* - Prerium apprettati.) ldeít, qui ar- gentei erant pretium Chri&li. appre- dt . illi inwale[cebant dicentes, commovtt oquam " /:iati- '. populum docens per unrver[am Judaam 2 ( Quem Appret: AverHnt. a fZiis Ifrael.)) incipiens & Galilea usque buc. , )d ! o fortalt IS. Per diem folemuem. ) Scilicet üem emerunt ab uno ex filiis Ifrael, Pafchz. Videtur tuifle hec vetus yia ögu j ertts videlicet a Juda. . endil mb Is 1O. Dederuut eos im agrum fu. ) confuetudo"]udzorum , ut in memo- fiig dt . ; 4 riam liberati ex /Egypto populi vin- ] quo d eft, ex*penderunt. €03 , ementes €&um unum e carcere liberum dimit- ercti agrum figuli. .-'C A 5 * terent. Eam confuctudinemRomanit onffiiui ) Grazce cvitra£e ordina- " : vit, id eft, ficut mihi prophete or- redacta in provinciam Judea , abolere m ) derett d dinavit, & oftendic Dominus faci- holuerunt. » g d "endum, & implendum fuo tempore. Quem voln if[ent.) Scilicet, ex pt;o-x n s a praftde. p II. Tu dids.) Vide fupra c 16. rno g R. 25- .ap. 25. " pofiti guas Mi Jifj'gn:z?. J Sfïclere ',-- & i:npro» L: £8 4 Y 172 /E,V'AN;GïELIl "sE CUNDUM MAflïfHL * T7. Congregatis ergo illis, dixit Pilatus: Quem vul'tis'äï.mit- a Em T s tam. vobis : Barabbam, an Jefüm, qui dicitur Chriftus? füper 105 .18. Sciebat enim , quod per invidiam tradiffent eum. - 5 Tu 19. Sedente autem illo pro tribunali, mifitad eum uxor ejus, "tradidit eis T dicens: Nihil tibi, & jufto illi, -, Multa enim paffa fum. *hodihe pervifum propter eum: - ! . : "l congrerar * £Mar . 250. g Principesautem face I 'dotum, & feniores pe.fülaäf.erü—nltx 25. Dt'ex i5.11. - f'ünt éj. Luca. populis, ut peterent Barabbam, Jefum vero perderent. ï 23-180 21. Refpondens autem przaefes ait illis: - & s Quem vultis votïils—' joan. de duobus dimitti ? At illi dixerunt : Barabbam. pu: ejus, & 18.40. 25. D .&um , ilfude icit illis Pilatus: Quid igitur fa ciam x-dke x]efu— ; x.qui dici- 2 A. tur Chriftus ? *. 30 Btex 25. Dicunt omnes : Crucifigatur. . Ait illis; praefes: Quid : cmiebam C enim mali fecit ? At illi-magis clamabant dicentes : Cruci- .. Btpo Jnduerunt e : *fügatur. . .24. V1 dens autem Pilatus q'uïa nihil proficeret fed : ni-ägiS' ierent, — tumultus fieret, accepta aqua, lavit manus coram populo, di- : K xa deritis. N CCTANGCRNENANRT 6 -Tine Simon cens: Innocgns- ego fum a fgng—uinejuüi hujus, vos vi * 47 AEt SCUR b t L - t Calvaria xb.itace*, anarnnr'lesx*cap.. 1,.8.. Latronem »glo.x Pa/;z;lis. ) Grzce, tuvbis. L voCat, Awc9c, funt autem Avcai pu- 24. Videns Pilatus, quia nibil prafce-. i 25. S"l)cr 110j blicarum viarum obfeffores, qui tranf- ret, 55c. ) INon excufat Evangelifta euntes exfpoliant, & trucidant. Mar- Pilatum , fed Chriftum innocentein 2008 5 qut, cus cap. [5- 7. & Lucas 23. I9. ho- - hls noftris oftendit , dum docet; Prefidem non 2 F/ag'ella': micidam , & feditiofum appellant. ullo idoneo teftimonio, non ullo pro- * T0 honeftin 17. Barabbam , an JE[um ? ) Com- bato crimine, fed folo popularis fe- TEU INCACTAE TR a COVTTEURNO! RPE x i paratione Barabbe occafionem quaz(i- ditionis metu eum damnaviffe, & ica pdmis, Vi vit Pilatus Chriftum a morte fervan- 12. 1 1- 3. Mo damnayiífe, ut. damnan ( ; do ?t,iam abï -jcruc di , ut etiam patet ex fequentibus. folveret. x 8n agendi Ig. Sedemte z/fo pro tribunali, ) Id |Lavit manu:, 65 c.) NIa'nuurm .ab- (5 R0 Liyffn .eft , valde opportune , cum jam ad "] P brto, lutio innocentiam fienificat, unde il- J'?'rt/'. Ut h abi ferendam fententiam paratus effet, lud Pfalm. 72. 19. Jf ificavi eor me- ortem - ut res non cafu, fed divinaprovic!en- um , E5 lavi inter innocentes zmanus me- tia facta videretur, . "'Cloni, ; Nibil tibi , &t juffo illi.) ld eft, ne 4*. In lege *tiam. Deuteronom. 21. : 28: Ci]; 6. przcipiebatur, ut qui fa&e cedis "d. .&e negotio illius immifceas, ne eum infontes effent, manuum /ablutione id 4 nulimm ; condemnes, Juftum, & vulgari opi- fignificarent , dicentes L LJ manus. noffra X P dicie .;nione., & vifu admonita appellat. -quam ü&ltlum hon effuderumb fanguinem bunc , didi- Multa paffa fpm per. vifum.) ld eft, cerat hoc.a Judxis Pilatus, & ut fe m Pertmet, infomnis. Putantquidam, factum id innocentem oftegderet , juxta eorum MM '-a:diabolo , ne' Chriftus occideretur. morem manus abluit. Cnitdham liy LL Probabilius eft a Deo immiffum , ut a fanguine juffi Pujus, &c. ) À tefejt - X ; æ-; i.- '. Darpu 1 -Chriyfü innocentiami oücïnderct.- de hujus innocegtis. Hmzm At D CAPUT XXVIL. 173 l- lti aïmit- ', Qs.j Et refp ondens univlerftus populus dint : -ïSgnguis ej-us. lu^ | fuper nos, & fuper filios noftros. Ü Í Ün. - 46. '(Yunc. dimifit illis Barab J bam. efum autem Häge]lgtp;n UXOf 6jUs, " tradidit eis, ut crucifigeretur. - . 27* ?Tunc milites preefidis fufci pientes Jefum in*þr-äätdrium, [üm "hodig À congregaverunt ad eum univerfam cohortem. . 5 Mar. * em cocci 15.16. erfüäfärlint 28. Et exue * ntes eum , chlamyd i : 'nefam circ;gxm dede- a fent. runt ei. "NI obIT * 29. i Et ple&entes coronam «aelfpinis, p-o)flie(f'unt füper ca- 210an. jlts ïobi; pu: ejus, & arundinem in dextera ejus. Kt genu flexo ante jo. 5. x ,eum , illudebant ei, dicentes : Ave rex Judaeorum. L. ; - '*, 3 30. Et expuentes in e um, acceperunt arundrinem;, & .pe*r- | :fäs': Quid - cutiebant caput ejus. * DL exueruht eum'chlamyäe-., & ls : Cl',llCi- 41. Et poftquam illuferfin induerunt eum velti ; mentis gjtls, & Adu;.(erunt eum, ut crqci- : fed magis 4 figerent.. a3e . k E xeuntes autem iih'vï*ener.'unt hominem -Cïyrenæum,, no- £Mar-. . opulo, d 5 videriti. mine Simonem , hunc angariaverunt, ut to lleret crucem ejus. 15-21- uca. I Et venerunt in locum, qui dicitur Gelgotha, quo 25 23.26. r ; Matr, - eft Calvariae Iocgs. . s * Y-3 atus, Luez ; al prfite Q5. Super mos. ) -[(1 et, imputetur zippcllxabat&r, vel quia Cyrene n Eratc 25:33 nobis ; aut, in nobis yindicecur, & vel quia inde oriundus erat.. oan. ; Eyangeli in filiis noftris. ] autém Cyrene regionis Decapoleos in j innocentem Y ellatum. ) .Non vilrgis , - Syria caput. . [ncertum eft fueiitne 917 96. F/ag ,Simon ]udzus, an Gentilis. Proba- U llHO Pm-' quod honeítius erat. fupplicium , fed 1 agris. Vide Lipfium de Cruce lib. bilius videtur fuiffe Judz :m ; -Mar- o yularis ee .2. cap. 3. Mos fuit, ut qui elfent in cus enim cap. I5. 2I. dicit pátrem uvl fc, & i* fuiffe Alexandri, & Rufi, quos nomi- jo etium 4 crucem agendi, prius flagellarentur , de quo Lipfius ider l n,. 69 nat tanquam vulgo notos, aut, ut 9s In pratorium. ) I2 anmium /Præ.- nonnulli -fufpicantur , q)uaüj- Chriifci Mam d t0ri;. Ut habet Marcus I5. 16. difcipulos. n garid"vertmt; ) Quid fït»anvgatiare, u [ in Cobortem.) Pars eít fere decima legionis. di ximus fupra Matth. 5. 4I. 7 :9g8. C J blamydem. ) - Veftem regiam, 33. Gelgorha. ) ld eft: Calvaria : JCBIOW" Syrum , feu Chaldicum corruptum g & militarem , que etiam paludaimen- vocabulum , Hebrei m2393. 4*e- Í fa&æ ( tum dicitur. Volebant fcilicet tan- M y ablutione ! squam fi&itium re em irridere. : O- leth, caput appellant, quod xotundum 4ni 1 coronàm fpineam it. Sic Nonnus alicubi vocat xvx-- (id dem pertinet, quo du wdeowq», ciremlare , five rotundem g It ufc capiti imponunt, & arundinem manu atufs tenéndam dant, quafi fceptrum. capet. Dictus eft Calvarig locus; ]uxtï e orütt. Cecerpeam. ) Purpureaar Nemo quod ibi facinorofi homines extremo fupplicio afficerentur , ac propterea . mefcit, purpuram regum fuiffe. d) M a. T .humanis apitibus plgnus effeg -'Alii e Y intm Cyrenaum. ) Cyren&us. 1 " - 174 E-VAN'GELII ,SECU«NDBM MAT-TH. 34. Et dederunt ei vinum bibere cum felle miftum. Et cum j «f 3 Praet guftaffet, noluit bibere. z E pila fu. p Mzr .35. P * 9) | 7 Ítquam autem c rucifixerunt eum, m diviferunt vefti- P p Ed us, fortem mittentes: ( ) utimpleretur, quod di&tum eft fitriduo il 15.21. menta eJ Luc£. per Prophetam dicentem : » Diviferunt fibi vefü Mdefcende d menta mnea , - 23 34- & fuüper veftem meam miferunt fortem. osn. P a Sinil - 36.-Et fedentes fervabant eum. * Lbis, ( feni 1 9.23. w*Pfal. Z 37. Et impofuerunt fuper caputejus c aüfam ipfïusfcüptäm ^- 1. Alios 2119. HIC EST JESUS REX JUD/£ORUM. 1p fi vex Lra f 48. Tunccrucifixi untcum eo duo latrones: unus a dextrisy E. q n - 39. Pree- & unus a fïnii)h*is. Penim : Qui ? 4 Tf . (1) Ut impleretur, & rel/qua; szque 4d verf. 36. 12 edit, - fnt. omiffa. it: dictum. volunt , quod ibi fuerit riis generofi vini myrrhati houftus. xImproperab Adami calvaria, & corpus fepultutn. [ as A fen dabatur, propterea acetum Chrifto - Vide Martinum Del - Rio in opere atum myrrhatum. vinum appellari ,. Em Mariano fermone de . vifitatione B. quod myrrhati v E a Virg. bene de hoc difputantem. propinatum. ini loco illi fueric'. —-* 34 Vinum cum fe!l,e mifum.) Mar- Ef cum gu/qaj'et, 4 &. ) ; Márcia ait. los coniïitufus, cus ait datum illi vizum zzyrrbatum. non accepiffte. Ítaque guftavit, ut. [ lIX , ad u Eít autem vinum n-uyrrlmt:umhz ut ali- tradit hoc loco Matthzus, non bibi L39 Hplen qui explicant , vinum odore myrrhe ut docet Marcus. h conditum, ut enim ait Plinius lib. 14. * tür ti, qr pue 35- Sertem mittentes.) Id -e&, fuper F hon ab uro, v, cap. I3. apud prifcos vina myrrha tunicam inconfutilem, fortafíé etiam - Tiltue vulgo j condita lautiffima erant. Dabatur fuper partes factas, quod. videtur col-. : Vicirin Chrift autem vinum generofum , & fuave ligi ex Marci I5. 24. — Drviferent ve- MU TIPTY damnatis, ut reficerentur, *«& corde Jeimenta ejus , mitientes M * forzem /ï(lwrf:';, 'm Sfirmn era confirmarentur , juxta illud Prover- quis 7:;ill täl/gre!a - otnmiferitiors biorum 31.'6. Date feceram merenti- ag c. 37.Q2. | bus , 65 vipum brs, quiwmaro fünt ani- Per PMP/",M"?;) David Pfalm, "' en0 ; Utbast, 6 oblivifcantur egef atis fua, n. I9. Te Nirgo fl g. 36. Servabast. ) 'Ne quis eriliäï PA Jerifalen. & doeloris [mi nmom recerdentur aAmplius. ret. L 4 , ) Allatum ergo eft, ut hiinterpretan- tur, myrrhatum vinum, ut juxta con- 97. Ghnfem Mifens EPo, ) hus .rilentisk g H fuctudincem Chrifto daretur, fed fa- pter quod cruci fuffixus eft. 1. u 'Wïüïst tcdlites fel admifcuerunt. Vide Ba- d 4 lde Hic efd JEfus &fc. ) Hec titu,lþi for- 42- 8 " E -I'. ron. lom. 1. anno Chrifti 34. num. mula paulo aliter eftapudalios Eyan- RI ;If d Iae 94. & fequentibus late de hoc difpu- geliftas concepta, cum enim omnes. 1 liS Rex-, tantem. Vide etiam Gretferum tituli fententiam exprefferint, nemo 4 nf tàmen eorum videtur omnia tituli Vtent témpo tractatu de vino myrrhato. Credi- derim vinum acefcens & corruptum verba pofuiffe. Ex omnibus auteia | fitm üducl im (nosn Gracus & Syrus acetum . vo- hec tuiffe verba colligere nobis licetz . T amiyie T Hiceft JEfus Nazarenus Rex JTudaorum, a 8' UBI: fm cant ) regi dolorum exhibitum , vo- quafi ideo damnatus effet M br cari agtem vinum myrrhatum , vel » quod*l;e- , quod myrrha, qu& amati faporis eft, £num invadere voluittet. $ raflelo qum vel quod etiam ett arnarifiimum, po- u l'Ohes 539« Gracifixi funt cum eo duo larra-. lClb tui clict admixtüm, - Qu? fi crucia- nc.) Chriftus Vero mediq;ïimerzü-*' j kt vif ; Nir * :H CAPUT van. 173 m, Ri cum jgg.jPr-.æterejuhtes autem blafphemabant eum moventes ca- ? a pita fua : H (erunt velti- 2x 40- Et dicentes : o- Vah! quä -deftruis;' tïe;mplsum iDei ,&in alöan- d didume iduo illud resedificas: fal Ifnenta mea * va temetipfum : fi filius Dei es, 2 deícende- de cruce. * 41. Similiter & principes facerdotum illuden tes cum Scri- ( bis, & fenioribus dicebapt : d . [] - 42. Alios falvos fecit ) f s d pfum non poteft falvum facere: ius'fc;i-ptäm* p i vex Ifrael eft, de(cendat nunc decruce, & credimu S ei. »Sap. usa dextris; 43. 4 Confidit in Deo: 1 2. 18- iberet nunc eum , üyult: dixit qi al enim : Quia filius Dei fum. * 2I- 9. " l . n 44. Idipfum autem & latrones , quï cru'cfiüxi erant cum eo, L 21 mif impropera bant ei. hati hooftu ctum. Chril $..A fexta autem. hora teneb:t :e faCte funt fuper univer- E pum appellari fam terram ufque ad horam nonam. oco. illi foerit: -a6 Ri *Marcus " T 1os conftitutus, 'quaü eorum caput, tiente fiebant, & ejus n-otät,a inanfue- [ & dux, ad augendum dedecus. tudine & patientia refipuit. - Vel cer- e güftavit, t te dicitur Latrozes ia plurali per fyl- 205, n0i blblti 9- Blafpbemabant. ) Conviciaban- Utraque explica- 4 tur ei, qui preseribant illac ; itaque lepfim ; pro /zzro. non ab urno, vel a paucis, fed a ple- tio probabilis eft, & graves habet M ld eRv fupet rifque vulgo ja&a fuiffe videntur con- affertores. forlle etiam vicia in. Chriftum. 45- 4 fexta autem hora, &c. ) Mar- jd videtur col pyujemtt- - Meventes capita füs. )gtàuod irrifio- cus cap. I5. num. 25. hora tertia cru- - nis fignufn erat, licet aliquando etfet cifixum ait Dominum. . Joannes cap, /iyim Mer eii? commiferationis. Írrifionis eft illud I9.- I4- indicat crucifixum hora fexta. Communis refponfio eft, crucifixum -lMaig c. 37. 22. Sprevir re &f fubfamnavit fuiffeinter tertiam & fextam ; cum vid Pfalm.Rïl f& "virgo flia Sion , poff te caput movit Jflia ferufalem. vero. medium a quolibet extremo 40- Vaä. * [ nterje&io exultantis , nomen fumere poflit, hinc factum, uc Ng qlliS el'ip'. alius ex Evangeliftis tertiam , alius irridentis & admirantis. fextam dixerit. Jorro ficut nox in ) Qimi t ] ^ Qu deffruis zemplum.Det, &€&c. ) Vi- Á Á de dicta fupra cap. 26. num. 60. - quatuor vigilias, ita dies in quatuor us 4O. S£ rtx partes precipuas dividebatur, quarum « tl yii fof Ifrael eft. ),Si eft Mema-s- quxlibet tres horas. complectebatur; udalios Bvf ] lIfraelis Bex.. — enim 9 n $45 . Cdrzf ditim Deo.) ?rs'wo:Ssv, eft erantque tcrcia, 'fextak, nona, duo- pemo. prateriti temporis. Senfus eft, quo- decima. efferints Ji niam fiduciam in Deo collocavit,; & Tenebra falla. fünt. ) D. Dionyfius m u eum amavit Deus. . * Areopagita epift. 7. ad Polycarpum, )nmbus a tem SPvelteum.) Si amat eum. He- & epift. r1. ad Apollophanem ait, te- ; nolis lice braifmus eft. — Hifpani dicunt fimili nebras faétas interpofitione lunz in- qu fl i hrafl, fí lo quiere. ter folem & terram, quod receptum eft ab interpretibus in' hunc locum. & 44. Làtrenes.) Fortaffe uterque, pri- Fuit autem maximum miraculum, lu- !] mum conviciatus eft, poftea vero al- d du h nam fe interponere ,. & eclypfim fa- ter vifls mimculis ; qua Chrifto pa- sliu 1 Q* . * Á 176 EVANGELII SECUNDUM MATTH. . 46. Et circa horam nonam clamavit Tefus voce magna, di- ,Pflcens: r Eli, Eli, lamma faba&tani ! I uíge dcorf * hoc eft: Deus meus; à ) 21. 2 Deus meus , ut quid dereliquifti me ? E oEkEm 47. Quidam au M LTm, quii Eliam vocat ifte. tem illic ftantes , & ayldientgg , dic * : eBa&þ: . E en . 48. Et continuó currens uhþs*e&x eis acceptam fpong iam ifh- zveneruut m plevit aceto,' & impofuit arundini, & dabat ei bibere. - ' um m MR 49. Ceeteri vero dicebant : - Sine, Videvam.uïs,ï an VehiaF Elias liberans eum.: 4 1 Hq Xeää.d;, i : lias eyp. 2j 50. Emasna. JEfur, al ritum. Jefus autem ite?um cl-am.axlïls La -; X à : einjügfþïQ P eomanenib füirita ;'g t. SE L n ertremo vit: lv Otuile, mirà cere tempore ,pledilunii ; erat enim que fiE-Hel;raica VOX , five jzt&d&a(;i— : r dwinitattm tunc luna decima u inta primi men- Syriacum , flcut aliqui volunt. t od u qui 1 fis, quo tempore j [udei Pafche fe- Ut quid dereliquifls ze? Y3ec ver bla x ram i ipfo ext ftum celebrant, Ex hoc colligitur, Chriftus dixit ut homo, noh-quod*'feï a Deo derelitum putaret, in cujus. J as du quales fuerint he tencbre, nimirum - "Ioro crederetu iis fimiles, quas videmus, cum folis de- manus paulo poft fpiritum fuum com- j , Emi];f /Pirim fectus accidit lun& intcrpoficu. mendavit; fed quod ita.fe pati vide- ' : ar.x'u Donam tem Super unrverfam, terram, ) . Scilicet ret; quem.tdmo'düm fi . Aab» eo dcgel,i- : j ,;. C 0f, € Judeam, & vicinas aliquas reoione . étus fuiffet. ; CoXam, fedv Cur tenébre factz fint, alii alias ra- 47- Quidam.) Qui fci licet Iingu-"a;h tiones . aíferdht. Vel enim fiznifica- Hebraicam, aut Syriacam non intel- - : AU mortem, ligebant. Videntur fuilie Romaat mOV runt Judaeorum cocititem , vel indu- E 3 eenfesf &« funt in deteftationem tanti fcele- milites , quia 7M atthzus & Marcus ris, vel ad fignificandum Chriftum eos ipfos qui dixeranr, Eliim vocat - Vr iflud, a, ] R") ha üatima jofitie folem occubuifle, vel ut di- ifte, aut ex illis certe aliquem , ace- &ntüt, foife d ; vine.ire effent argumentum, vel ad tum ftatim Chrifto obtulifie iadicant. expergefaciendos Judeos, ut magni- Lucas- vero cap. 23. 36. & Joan. cap. nitt [Clm yé R. [unse tudine miraculi 'Chriïium agnofcþ— ? 19. 29. €os, qui acetum Chrifto por- Cillqem Qüm rcnt.- rexerunt, milites tuiíle dicunt. 46. EL , Eli, €(c.) Marcus cap. 15. : 48. Currens unusex ei$, Éc. ) Dixe- 3d üc Chnüo Eadein fen- E M 54. habet ; Eloi. Eloi. rat enim Chriftus, 5/5o, ut hibemus - itedum t tentia, paululum inflexo vocabulo, apud joann. cap. I9. 28* 'C'fä utroque enim modo dicunt Hebrzi , - épongram Tmplevir acete. ) Acetuhi ", Deus mens , 65 Els, €$. Eles. Itaque jm&;; i ibi de more pofitum erat; quod cruci CL "m e alter. Evangeliftarum fenfum , alter affixis, aut crucifigendis ad illos re- verba Chiifti ,g:xpremp. Probabilius creandos dari foleret, 'ut- fentiz |Mlal- tafacmmema ; videtur dixiffle z , »5, ut habetur donat. m dlem imy Alii putant datum acetum, ut W u m in Pfilm. 2I. num. I. cujus verba citius moreretur, ita 1 heophyla&us. Chriftus recitabat.. Cardin. B*ronius putat acet'im, fpon- W o *»t»q l Lamma.) Íd eüï; X 1 ) aol byn B0R &i xXzzt, : q'nid & giam, & hyffopum fiftendi fanguinis dlm) h'f*()ne fte? T59. vim habere , ideoque crucifixis data li, Satatlani. ) Id eft , dereliquifti me ut diutius viverent, diutiusque Chifi ín Pfalm. 21. lcgitur*353Ty £e2252227, Qquerentur, - tOl'- * &an vdi quo/d' idem eft, ac fazactazz, five utrae 50- Clamans vece Ditteg , ( N * :;mgn-t-z. ) In þ;?co Mumc — NUPU. ag CAP UT XXVIL 177 N Á Ed Sr. « Et ecce velum templi fciffum eif'induaskpartes a fummo ,par US fmeus? | X ufque dcorfum, & terra mota eft, & petrze fciffao (unt, 3 3', 14- ", $2. Et monumenta aperta funt: & multa co rpora xSian&o,-, diceBant rum, qui dormierant, furrexerunt. - $ furre&tionem ejus: ä * :3. Et exeuntes dé monumentis poft re ngiam im- at multis. ere a p | venerunt in fan&am ciyitätem " & .ap—paruerux Ld * - '* 545 Cen- 'EHiAF Ehas : eft, xgdfä.,ag , id ef , eum clamaffer. ïlii, fciffum effe, quafi templum pre Lucas caáp. 23.'46. É* clamans voce indipnatione, ut mos erat illius avi sveftem fcinderet. Alii , 2dáici po- emif rp;l magna JEfus, at Pater am manus tuas Chriftum puli in diverfas artes divifionem, & | €omnzendo jþz'ritum meum, j [ in extremo vite magna voce claimare diffipationem gnificatam . putant, otuiffe, miraculum fuit, quo vide- Aliü, profanationem .templi. Alii, - tur divinitatem fuam declarare vo- januam cocli pate fie fuataii iter ad celum. fatam, & apéreum 'oluit. uiffe, ut qui. fupra humanam natu- ^ Hac verbt. ram in ipfo extremo fpiritu tam ma- Terra mota eft, €f petra feiffa fumt.) .Ex concuffióne .terrz fcifías petras noit quod i |] 'gna clamaret voce, plus effe (!uam «t in cujis. homo crederetur. probabile eft. - 'l'erremotu & fciffio- -- m Tum corte Emifit fpiritum. ) Slcilicet poft ho- ne petrarum , divinitas & pr«fentia ft Pdti videe: ] ram nonam tempore vefpertini facri- Chrifti videtur fignificata. Sic Pfal. 67,.9, Q.. Deus cum egredereris in con- ab & derlel.i-', | fiii. Vox, ezifz , fignificat non coa&am, fed voluntariam fuitfe Chri- [[etisa populà zui cum . pertranfrres im de- ficet Tingumt. 8 Íli mortem. ferto , zerra mota eft , &c. Vide etiam l - ,SI-,/EI ecce. ) Re&e D. Auguft. lib. Pfalm. 97. 7. 8. 9. & 98. T. & I15. j 001 intEf jlje Romat .. 8. de confenfu Evang. cap. 9. obfer- 6. 7. & Joelis 2. 10. Potuit eriam di- ; & Marcus. vavit iftud, ecce ; fignificate velum vina ira fignificari , fic Joelis 3. 16. Elim voot templi, ftatim atque Chriftus fpiritüm habemus : Domzmus de Siom rugiet, E5 emifit, fuiffe difciffum , ita ut mors de Jeru[alem dabit vócem fudng, E^ 6s Jiquetmy at vebuniur celi 68 terra. jl indican ' Chrifti fciffi veli caufa fuifle demon- Vide Agegazíi & Join. 9? ftretur.. Itaquequod Luc. 23. 45. v&li cap. I. 22. 23. landem fignificari * * fciffionem cum tenebris, qu& vivente potuít indignum f [2 icinus a. Judeíis ad- Chribo po* dicunt : adhuc Chrifto facte fuut, junxerit, miffum , quod quodammodo horreret [n Dise per anticipationem hiftorie fgciiïg tellus, & terre non potlet. .eredendum eft. 2.. Menumenta aperta funt. ) Scili- ?', üt blbemug cet poft refurrectionem ; eo enim tem- T Veltga templi. ) Quod p'.endeb-axyt M iure Acetum fan&ta fan&orum. pore corpora f«n&torum refurrexérunt. ( cract i j Scufem eff. ) U.t fiznificaretur vete- Sed Evangelifta miraculum hoc cum quO xafacramenta atque figuras pat-fact .s, Ceteris quz in miorte Chrifti accide- j4 Q o runt, numerat per anticipationem , fentl cum effent implete per. Chtiiti mor- gt tem , ut jam facile ab omnibus intcl- omnia hzc prodigiain unuin congerens. * ;m acetulm du Aigi pofict, quid fignificaffert. Alit, Saztlorum.) id eft fidelium. weophy! , $urrexerunt, ) n autem - fnortui fpor f ] Synagog&e abrogatiónem , & v-luti ii fu. . diffolut!oném. igmificatom — püt4nit, deinde fint , alii ajunt, ahi ;jieganc , l 1 Alii, Chritti paíttonem finitàm efie, quod magis probo; yüci üxis datà & animam a' corpore feparatim , ut 53. Venerunt in fa nilam c;vitdlf-ein. ) atiisq COIf | veli puxtes a fe. mutuo divulf erant. ]erufalem? qu& ita aüpellatur oD tem- Bte&/ enas Cotn, Mtaoch, T. V(I. " 17$ -"äv.ANGEL'iI--steU—N'DüMMA'i'TH. fo, Et1 , g4.' 'Ce'nturic.- autem, & qui cum eó ärahtg- cüüodlentes e- nin petr | ^ fum, vifo terrzemotu, & his qu& fi . dicentes: Vere Filius Dei erat ifte. menti j & ? ét, Ea $45. Erant autem ibi mulieres multee a dentes Cor 5 Jenge, *qu'??ï fecutee erant Tefum a Galilaea, miniftrantes ei : ....56. Anter quas erat Maria- 4 Mgdalne .-)þ Tunt Jofeph mater, & mater filiorum Zebedaer. 3 , jrinc zMar. 2 ; D6 Dio 57. t Cum autem fero factum efiet, veni t quidam Homo di- I5.42- yes ab Arimathe - L diit adha 4uC&. : a, nomine Jofpeh, qui & ipíe difcipulus erat 64 Tube 23.50- Jefu.. . ; fi€ forte v [oan.. '58. Hi C 'acö.efüt' ad Pilatu m, & petiit corpns Jefo. Tunc - Surrexit a 19.39. Pilatus.juffit reddi corpus. $9. Et acce pto corpore , Jorg?hlinvolvïtiillud in ;findp.lig Aoieus, mundg d - - &o. Et | , &llia ; plum & Dei þülium. Dicuntar aa- r r Zokcd , : j.) Que alibí ! gideu'i Q 4 dicitur Salome. —iu-——- tem yeniffe in civitatem, quia mortui 1 601 lp -";07" - * extra urbem fepeliebantur. $7. Cum autem ; fero faau») .eær, ) Apparuermot multis.) U tre firréctio- Cum diés in. vefperam inclinaret. - 10 CODGHO h nis Chrifti ceftes . effent.. 8i folus Dive ) Divitem fuiffe propterea adam refgr Chriftus refurrexiffet , phantafma cfle expreffit, ut rationem redderet cur ovum nos j credi poterat ;-cum alios fecum, qui aufus fuerit Chrifti cor f tsl p fimul refurrexerant , adduxit, facile - poftulare. pus a P.f:æï.fidg alitm « ü -trimath uda uttéviffe, probavit fe refurgere potuiffe , qui j« ). Civitate tribus' A alios fufcitaverat. cujus menti i o eft Jud. 9. 4 1&4 Meg. 4 d exgidg $4. Centur;o. : ) Romanorum mili- 23- 3 : QU& fenu tum przfe(tus, $ 3 Jr;e/it ad Pilätf!lmo) Ancequam MQue enim fa Timuerunt valde. ) Vgrel)anzltr enim, * fabbatum veniret. Propterea autem tun) feþukhm d -fe divina in. eos, qui fcelerate necis acceflit , quia non licebat damhatoe ps ï'-dVOlutu miniftri fuerant ,. vindicta converte- - rum corpora finc judicis facultae de- & ! Ii A,'ierg 2 retur, ponere. jofeph d. Ejlius Dei.) la 'aþpellat; vel pro- | J«fft re d&',i carp;.i:. ), Cum tah*[lexïtl HeRfes ( pter eximiam fanctitatem, vel potius prius ex Centurione cognoviflet; Chri- ftum mortuum efte.- Cavit enim, n& Wt ubi ( -quod ejus divinitatem agnoverit.- V diofo &i - Mintflrantes ei. ) De facultati- qua £ * raus fieret , & ,fuppj.lic;qio* ;v,i,qus Woeren, . bus fuis fuppeditantes ei neceffaria. eriperetur, AL 4 Vide Luc. 9. 3. - &o. du ffdone mumda.) Et etiam £«S6. María Ma g d. nova, nam Miarcus c. 15. 46. illam fena « pf dalene.) So,,ro;- La- emiffe Jofephum fcribit. Sindone ", Quam (gari & M urthz, munda, & nova, utetiam fepulchro (WX!W, l — María Zacobi. Jacobi minoris & Wa tadie ]bfeph matcr, que etiam dicitur Ma- fuo novo, Chriftum involvit , & fe- t diem ria Cleophz, fcilicet uxor. Hzc erat pelivit Jofephus hon oris caufa, & fa- 3 Jedin, Beatz Virginis *foror. - Vel ut alii .ne opoitebat muridillimum . Chriffi lu ll corpus, munda etiam findone, &fe- fiiori volunt, foror Jofephi fponfi Beate fem fim A e 5 Virginis. Vide jqan., | pqlchw *'ex;ipi. L ffaj dm yc 23 L ielgrtare — - J € fgp-«ü T -'X*')ivm T r cide- Süi'enees' f6o.'E£ p';sfuit illud in monumento fuo ttovo , quod ex j ratin petra. Et advolv : xt faxum "m'algnum: ad oíftium. monu- ef)int« val' menti, & abiit. L 5 6r. Erat autem ! bi Mariä Ma gualäifve,c'ntæ gdalene ,/. &,.;alteifaþ Maria? ïfäg | d&ütEs contra fepulchrum, L - -3562. Altera autem die ) q uae eiï:poiï P*aräfgeve;n,; convene- ]acobl, t runt principes facerdotum .& Pharifzei ad Fil 63. Dicentes : Domine, rccordati fumus: quia fedu&or ille 3 od dixit adhuc viveis : Poft tres dies refurgam. cipulis ,er'af; 64. Jube ergo cuftodiri fepulehrum uíque ín die m certlium, | 5e forte veniant difcipuli cjus, & furentur eum , & dicant: l. TW Surrexit a mortuís; & erit noviilimus error pejor priore.- . Ait illis Eilatus: Habetis cu&odiam-,—.» ite cuftodite, ficut |in fmdonc [ "fcitis. : 66. I llí autem abeuntes , mtarlïïe* fo. E! rum f&pulöhrum ; figfxantes, ; * Aa';:)ideuïx cum cuüodiþus. CHVAPS CAPUT iil " 69; In -Im'änumel);t'ü jeo öþä-; ) Dwiä dies. » Non dixerat Chriftus , poft faämn qe ) 50 confilio hac factum £fuit ad pro- tres dies, fed certia die refurrecturum, Andimaret bandam refurrectionis fidem, nam fi Vide fupra cap, 16. 21. & 20. I0. uiffe proptered - 64. Usque «m drem zeriium. ) U9que , reddertt. 00 fiovum non fuiflet fepulchrum, dice- re jJudet potuilent non Chrziftum, E ad finem diei tertit, ut fcihcet cum - ii p fed alium queïmpiam? ibi . conditum , non refurrcxerit, appareat eum elie fuf Ü eXiEec' inentitum. t ;l'ü),ll& Illdi j ( Quod exciderat im petra , &c.) Hoc, Píebi.) Qua(idicane : Nobíshomi- — - nibus eruditis & elegantibus id non 4 Mi & que fequuntur , eodem fpectant , audebunt dicere , minime credituris , neque enim fuífodi in lapide excava- . A*ptfqïïadj tum fepulchram pote(t, neque ingens fed imperitz multitudini , quz facile roptere antell lapis advolutus removeri. omnibus rumoribus fidem habet. epur mb 6I. 4dizera Maria.) Mater Jacobi, Ef erit novilfimus eyror pejor. priore. ) Priorem err.rem vocant Pharifzi, j Bob & jofeph de qua n. 56. dictum eft.. quod Chriftus mu f' Ü Umen-;:ï - Sedentes contra fepulchrum.) Obfer- elie fium Dei. » ltis pE:fuafiilþ; rfg | D xabant ubi corpus . Chiifti: poneretur, gnoV t n Chrl ut clapfo fabbati die.:ä?i:ent', & illud 68. Holeris euffodiam.) xere, qtod .av;;gmm, n AMngerent, verti etiam potuit: abere cwffodram, 69. Alrera die.- ). H eft, fabbato. quafí dicat, poteffatem vobis facio , fquücio. i u& ut aeceptis m vft etlam ? " Suaef poff parafceven.) Poft feita—m ftodiatis. - 3 ilitibus fepulchrum eu- A " . lm feriam, quam vocabant , perejreven, 1 j T dot t miupusxtviy , Id eft , praparattonem , J Cuftedite"ficut feiris-) Ut vultis, & ib y.. .. oin * quia ea die cibos preparabant in fe- ex diligentia qua vobis neceflaria aut di rl tm figil cra. 1 ?. quentem diem £eftum fabbati. opportuna videtur. - ltalice dicere- 63. Seduttor 1lle. ) Non futficit fce- mus, Cuffodite il fi'fülcr?a veffro fenao. m.leit , f&j i Vel, ceme vi pare , € ptace . yis j hrlm à - lusillatg mortis, nifi etíam poft mor- 66. Mmunierunt fimu - & tem famam ejus lacerent. - l ündone ! T ! 7 dia militum, jäþuhbrum;-) Cnüqe- of rref :-lic-'.c refnrgam. ) ;ntra: tres 4 JVEVANGEL'I-I,!' s'E'c:-uNDm*fi' MATTH | UUCAPUT XXVIIL ä ïf.w | '3 put a - ficut niX. E Fü&o terremtü , exterritifgue. cufTodibus , ZIngelus mulieriïä& j 4 r t narrat. ChrifHi refurre&fionem ,. qui ipfis apparens jabet fiut ( 6P. — fünt velüt i ZIngelus julferat ut difcipulis nuntiemt , quod Dominum in Gali- .. - $ Reo Afneve vos ; lea vifuri- fint : milites fepulcbri cuflodes , pecumia corrupti .di- Titis: cunt corpus CbrifHi furto fublatum :. difcipuli xoidentes in Gali- * 4l 4 None jubentur ire ad docendas, & bapti- : læay Dowminum , : ^A s -detelocun gandas ommes gentes. PA ..5 Et cit 4 Maf I. Efpxereï aüfem "fabbati,' quze lucefeit in pritha fäbbatig ve- | ] précedet I6. : I. V nit Maria Magdalene, & alie:a Mariavidere fepulchrum.- . WObIS, 9 EC x Lucf.. 4 Rt ecce terrzemotus faéctus éft magnus : Angelus enim. 24. Io. oan. Domini defcendit de coelo : & accedens revolyit lapidem, .&- 1 :-magïxo vcüm Ut enetperr... .zo.-x;',**'fedeþat fuþer gum. : » 3 Erat : ! CURRT » dedelast fup« fum adventum numen'fütn orto jan.'a fole; & fenten- P""Sz'rgnantevs.—) Grece o'þ&-äcy:'öäywe(;, tia eft, valde mane domo difceffiffe, —^ willet, — ndicas fe ef fizillum imprimentes , ne qua fraus fieri poffet. fed ad monumerntum non perveniffe P 3- A/þcau!. à Cum ndffad:täus. ) Id eft, adhibitis nifi orto jam fole; lente enim mulie- BM fa; res progredi folent. NNon folum ve- Üitut filrgo cuüodibus munierunt fepulchrum. nerunt ut fepulchrum viderent, fed — ä I6 micang, I i E[pere autem jg;ääati..) Sumitur * etiam ut. Chrifti corpus ungerent , ut b Prétigty, vefpera,. five fero, ópi , pro habet Marcus cap. 16. 1. n tempore vefpertino, obfcuro, totius O. Terremotus fatius 'ej?. m::gnm'.) pET SeRt ENSTRICN AUMT noctis fabbatum fubfequentis. - Ut fcilicet excitati cuitodes refurre- | * tertitos cre e era, vel nox.- &ionis Chrifti te(tes effe co [* rentur, 18 naturalis - Qnua.) Scilicet v ? d um non ! Lecefecstt $2 prima. [ &bati. ) De(init iideinque intelligerent Chri f magis AügeL advcniente luce diey Dominicz., que furto fublatum , fed divina virtute a Dnt, dies phrafi fcriptura dicitur przma /a5- mortuis fürrexiffe. — Dici etiam*pocefi S' Rffpond", bat;, & fic deinceps; id eft, prima , * fignificatam terremotu Angeli pre- 8 eft H Vide hY fentiam. |Vide di&a capite fuperiorl - aut fecunda dies hebdomadz. Vel ixunug, Vld ug dicemus infra Luc, Ig. 12. num. '51.4ad illa verbah, Terra mota 1 et. v 5 :| Titer, o quia cpe. Gracis aliquando fignificat, Nite p poff ; idem erit oj eaarwr, quod Rewslviz lapidem , &. ) Ut referaf& Want militos eít fabbata ;5. id. eft , evoluta hebdo- fepulchro appareret Chritam. jam mada, & omnibus illis diebus, qui refurrexiife. Alioqui enim antequam MUDTM removeretur lapis , exierat Chriftus UC venit 6-V a fabbato , ut dixi , dicebantur pri- itete lo 1na fabbati, fecunda fabbati, &c. illum penetrans , ficut.cum natuseft, 4 u & : Altera Maria. ) Mater Jacobi & e virgineo utcro ewmerfit. Quot fue- ; zi Pffïbaverag, n Jofeph, de qua fuperiore capite nu- rint Angeli, & quo ordine & imodo - Wt & ineris 56. 61. dictuin. eft.- mulieribus vifi flat, dicam infra num. facei ipfo Videre fepulchrum. ) Mlarcus cap. 9. Nam Evanzgeliftas conci 4 4 !igre »not::* , 7 I Uto [ 16. 2. ait valde manke yeniíle ad mo- cR adinodum facil;. QU p x8r , 'CA P U T. XXVII'I.; I EF ä Erat autgm ü - R *Veüïl*;lsntä ficut nix. - fp'e.&,uïsi ejus ücut fulgur TE 4. Prse timore. autem Ejiïs .ex.t*ei'i;i'thi funt'Cili't?dfäs? & facti j i (& - funt velut mortu. n Gal- | s. Refpondens autem Angelus dixit mulieribus : Nolite tí- mere vos:; ício viti d- - X * enim, .quod Jefum , qui crucifixus eft - g]fæ.' ritis : : LE N -6. Non eft hwet Surrexit enim, übut,dixit " V . 2 ehitg ,& vi-* dete locum, ubi pofitus erat Dominus. - a fürre'Xit: &ecce 7. Et cito euntes dicite diícipulis ejus, qu! P E rzecedet :] : i ve vos in Galilæam , ibi eum yidebius : eCceAprædi?;i»* : ulchrur. - g. Et exie runt .cigo de monumento cum'timbre, & gaudio N- dus enm p & é pulis ejus. lpidem) ^ ?agþo curr x ntes ggntilare difci * Z3 9: Et t cem.triftes erant, recreentur, & ut Medelhanr fuper eum. ) Quafi mulie- — n rum adventum expectans , & quafi nutans fides confirmnetur. indicans fe effe, Pracedit vos 42 Gailaam. ) Ibi enixr; , & fentee ) viíiet. qui lapidem revol- * condixerat cum difcipulis ut adeffent, m,) di[üömäïel 1 fe etiam affuturuin promittens, .fupra o peve $ 1 3- ..A[;e&æ. ) Gr &ce 2&'9& ,"Mid eft . Galilsam ; i mll — fpecíes , feu forma. cap. 25. 32. videibi dicta. Sicut fnlgur; £/c.) Luce & caääo- elegit, in qua fe difcipulis oftenderet, 01 fUlüm Ye É re micans. N quia ea regio procul aberat a pericu- viderent, 49 lis Scriparum & Phàriizorum , qui Pratiümore autem ejus. ) Scilicet 'ungcrcnt,, U Angeli, de quo proxime loquebatur, ! Hierofolymis pufillum gregyem & ex- uanquam & terrz mota milites tuif- territum vexare facilius potuiftent. ; gagnt ) D [2 "territos credendum eft; fe quia ea Praterea multos habebat. iii Clii- s hu 1 ftus pios verbi fui auditorcs , quos o (0) erentdly res naturalis videri poterat, multo folart & confirmare volebat. ä mapis Angeli afpetu confternati oyiltum 191 - funt. Ecce prédixi wvobis. ) . Ut canr ibi yina v itute d s. Re[þnnde*n;c. ) Seräbnem' e;corclil Chriftum videritis ; intelligatis non j etimpo et ens, eft Hebraifmus , ut jam fzpius elle phanatafma aliquod , aut vobís goeli f^. — diximus. Vide dicta fupra :cap. II. fieri przftigias, fed rem. ipfam pr&- ,P itt fupc 4 ri(; h4 '. A numer.2$. .- di&ctioni huic mez plane confentire. À Rfrd Nolite t;mere vos. Y QUua dicar; & . Exieruntcito, &c.) linorenim, meant milites impiorum miniftri, vos & gaudium feftinare facit; dixerat- t refemw que Angelus:; CXo euntes, &c. OirO autem ne timeatis , qui piecacis cau- 3 hr du jm fa huc veniftis. quod attinet ad ordinem rei geítz, m At* qu 6. Videte locum .ubi pofitus erat. ) fic fentit. Maldonatus. Difpartitum eul Chf[ Quod & fuo & Chri(ti teftimonio fuifle fcpalcehrum, & tam interioris, f pat E&, uam exterioris, fpelunce januam 1la- probaverat, ;nunc experientia confir- Ange- Quot u* 1 mat, & ipfo vilu nititur. illis &dem pide obje&to fuifie claufam. fU modo fac'-er'e'lx lum, cum defcendit, utrumque lapi- um i 7- Et eito euntes,.) 'Cito ire jubet, dem removiífe, & feditie in exteriori J ciliae ! ut quam primum qui ob Chrifti mor- fpeluqt:a fuger eum lapidem, quem l te ia -ESII»ANGQEIII.I SECUNDVM MATTH. ". Et ecce Tefüs occurrit illis dicens: Avete. Illaeautem: 15 Unde accefferunt, & tenuerunt pedes ejus, & adoraverunt eum. em, ubi ct "10. "Tunc ait illis Tefus: Nolite timere : ite, nuntiate fra- H tribus meis, uteantin Galileeam, ibi me videbunt. - 'erunt, d -i1r. Quae cum abiiffentj ecce quidàm de cuftodibus vene- I9 Etac funt in civitatem , -& nuntiaverunt princ;ipiþüs face.rdoþx;m mnis pote omnia, quee facta fuerant. - : 1. ) Eu i2. Et congregati cum fi enioribu's'; , confilio äö&þpto , 'pe;,li-; » omine Pat niam copiofam dederunt militibus, Ed - É - 20. Doce difci . I3. Dicentes : Dicite, quia puli ejus ifo&te æn&rüntg L ecte eg & furati funt eum, nobis dormientibus: * . L U l t mmatiopæ 14. Et fi hoc auditum fuerit a prae Hdg » Bos fæaïdfabirxgus & (ecuros vos faciemus. 36. Tn mni .r1g. At illi , accepta pecunia, fecerunt fi &ut *er-&nt"eöþæ.:.f | Et divulgatum eft verb ons iïle,:non um iftud apud ludæps uln'gu?in hodier- tantut C num dieg:rä * iberadis - X ] d wie-tum YO. Un-. j $ j0dn. « i l* qudm ab ()-Rïo/ intérioris; removerat, In- fþehmcæ appärentïtiuä 9..m qua corpu N0n de: refíez mulieres priorem fpeluncam Chrifti jacuerat, ita ut omnino tres. Angeli vifi illis fint. Primus in ex tatt Clmfu angelum viderünt , a quo jufie funt pirebat dietye accedere , & fepulchrum vacuum in- ceriori fpelunca fedens fuper lapidem ufb etiam illi fue- Unt et tueri. Huic narr«tiont videtur re- & duoininteriori, pugnare, quod habet San&us Lucas rint, de quibusait Joannes capite 20.. j z Aattonem . numer. I2. Ervidiz , ( fcilicet Mag- 1 fügnte C. 24. n. 2. cum ait: Ef zzvezersnt ymitinam dapidem revolutum a monuwmento , &5 in- dalena ) 4d»oes 444ge.os im albis fedem l$ non veffe nom invenerunt Corpus Domiat tes unum Ad caput , 6$ »num ad pede ïE[ü , €& faftum eff dunm mecnte cosffer- uhi pofftum fuerat corpas TEfa. .. Vid l Clpuh f plura apud iVlal erünt Yi z«té e[Jent de (ffa , ecce duo virs- fste- Cu» " dö-nat:. &Bgrrgd.ï-'öm- : Tevitati Mae vunt fecns illas in vefte [ugenti. :l IV 8-' 6' 00 zimerent aAMtem , 69 declnarenz ul uuz 9- advete 4 ',v' tübus hi Ea Lerrag: , dixerunt ad ilas: Oud Pax vwibis. Id eft , falvez.e';. Sfyms*, p od Tenuerunt pedes ejur, ) — lïm,ttem:äm D. ï quariiis "wrventems cWm mortuis $ mom ef Lic, ]c)l frrvextt , 6c. Kefponldet provolucm, Chriftum venerantes. Maldonatus Lucam per anticipatio- Io. Fratribus mei. ) Difcipulis. " r ï ;,» i þ neur locatum fuiffe, quia entm eo meis. : | ! ; I2. Confilio zrcäpfa; ) Inito confilio, P properabat animo, ut.narraret, mu- heres Chriftam . in fepulchro non ia- eft enim cwzsoUo» confilium , quod 3l veniffe, quia jam refurrexerat, id di- aliquid. fiaul capiunt. xitanteq'«m commemoraret Angelos 3- Nobis dormtentibus.) j SE»,- öorïhïe-, iä UH ab illis vifos, eorumque teftimoxsio bant, qaomodo furto fublatum cor- - refu;reCtionem- confirmatam — tuiffe. pus teftificart potersnt? .. 3 - Qtuod autem ait Sanctus Lucas, Ecce I4. Secumros vos faczemus. ) Ne--;äh— duo vfri'þ'etermzt, Efc'.. intcnigïo po- quam negli gentes- fepulchzi cuítodes. 4: * ä telt de. duobus Augclis in- incef:ïorä plectamini. A. PH' CUA p;U,.,,T . XXWIII. N 183 ]l auter 16. U*ndecim autem.difcipuli abierünt in G aïliglæaing in mon- Tünt eum, tem, ubi conflituerat'illis jefus. vuntiate fra hod : qindam autem '*d:u»bita;. It g. Et videntes eum adprave'r*unt, : X * verunt, Jlibus tene» 1.18. Et accedens J efus locutus ;e&'eis, di cens Data eftmlhl : facerdotu omnis poteftas in coelo, & in terra. 5 " « - 19. ? Eun tes ergo doceté omnes gentes, ul s il IMun baptïZafgte.s eo EX 16.15. | ;ï:nom-ine Patris, & F iij & Spiritus fantu. - * * epto,pecu 20. Docentes eosfervare omnia qucecumque.man E davi vobis. s g venþïexrunt',f [ Et ecce ego V! obifeum füm omnibus diebus, ufque ad con- ü : ,fumma.tion.em faeculi, É - - :v,debimus-/e'i - iöïn meontem. ) Quifnam fuerit motatu dignu'rri aeciderat , uno verbo 'rantedo&I mons ille, non expreffit Ecvangelifta. . indicare. 19. Data efi mibi omnis poteflas, c.) jein hodier: octantum confítar, fuiffe juxta ma- re liberiadis ; nam ex co ad mare ]d eft, Mihi 2Deo data eft omnis po- illud pifc-tum ibant difcipuli , ut ha- teftas a Patre.per wternam genera- Y U bemus. Joan. 21.2. tionem ? Mihi autem Zezzini data eft 1 F yro- ^ -2UAT. Qudam autem dubitaverunt : propter unjonem hypoftaticam , P ? n quioms ! * £c.) Non de refurrectione, aut. divi- pter meritum paflionis & erucis, . ro- pterea autem fe amplitfimam habere - nitate Chiifti, fed an ille, qui illis ap- Primus in tf . parebat effet vexe magifter eorum Chri- pote ftatem profitetur, ut oftendat, quo du L*lfidem' - ftus. Sunt etiam, qui referant haac jure difcipulos mittat ad docendum , a UT* A dubitationem non ad hanc vifionem, & baptizandum. ants CIpie ^* d 19- Baptizantes eos $n nomine Patrís, | qus in monte fa&a eft , fed ad Hie- ( fciicet MC* - rofolymitanam, cum 'lhomas, qui &c.) Aperit adorándum fanctillime i alis j fB"; prafens non fuerat , dubitavit, & "Irinicatis - myfterium ,* & baptifini um .?gtfff alii difcipuli fe fpiritum. videre puta- formam conftituit.. Vde verunt : Moluildlie enim ftudendum 20. Fobifeum fum.) j 75/;" NV obis 'ade'ro u- kBgad- Töm'; | brevitati Matthgum omnes viflones,' opem ferens, & prafens cziam-iq E * 3- quibus ChrHtus difcipulis arparuerat chariftia. fä!vete, Syrus,; sna comple&i , & qui.cquid in il?i.s ( Seculi.) Mundi. x* vaterint [i Z 24 pici" J e E is-; ; -—ES N " ie——À u —— [nito ? gfï[ïü& 2 [/ amïm" , hi. s NG N A ERN quo d7 omit ;;5 jlaw n 00: Negt- mb') [chri ii N 184 ae*ae x* a 4 Fu SANCTUM qum poeni 5:E.t€ folymitoe x confite JESU CHRIS !.6. Ka cire; lmb EVANGELIUM . "dicst d - 5f Vet SECUWDUM MARCUM rocumber CAPUT PRIMUM $ cEp tu fantto. Sroannes in aufTeritate vite pradicat , ac baptzzat aqua zi Cbrz- ? 9 Eaf i, d b fíus vero [piritu fan&o qui a Jroanne baptizatus , cuim . beftüs 4-. 10, t f gens in dejerto ; pofzz jejunium quadraginta dzemm a fatana ten- . )Spmtun zatur ; &? Stoanne tradito pradicare incipit in Galilaa , vocatis- - t que $ | Simone & ZIndrea, Sfacobo,&? S'oanne Zebedai, accedzzCapbar ä ] II ELVC naum € reliqua Galilee loca , ibique pradicans curat f)crum—&- 'ikxl e Compll monis , & leproum, quem mittit ad facerdotes , plurimos- — 12 1 Rt| 4 que damoniacos , a€ male babentes cum mapna lä 1j Rt & ommum adimiratione. Dütobus, q N gei. mmlür ítium Evangeln ]efu Chrifti Filii Dei. S1cut fcuptum ï eft in I(aia Propheta: (!) Spiritng EM ^. I' 2. à Ecce ego mitto Angelum meum ante facnem tuam, 4 Majtifm, * ui præparabït viám tuam ante te. penitentia, lonem peccate élfim * 3. b Voxclamantis in deferto: Parate viam Domlm, re&as 4o» 3- facite femhas ejus... / f Iv $ Eturedj, At ^ 1 * 4 Fu1t " CO r er: ucæc I Nitium E-vnge/tt : 65' 2 Senfusæü'e Probare enim . volebat EvængeLRa Vldc did. M Chrlfh predicationem . tale habuiffe . videtur : Chrifti predicatio t4le Feniy "n joan habuit principium , quale prophetx initium , quale prophetz venturi ? Vlef-w 1 Rtth ^ 1- 23: venturi. Meiliz plæduauonem habt- fie præd;catxonem habituram prædlxe- V Feyi, h türam eífe predixerant. lam: ] -Ad hoc autem verba illa fa-.- VC rlfïlls 9. Sicef feriptum eff 1n l?äm pwpbeæ c:ebzmc, 'nam vox clamantis in defer- " ue dd annu to initiut fuit Evanglii. Sitfnüm £4.) Teftimonium, quod hic dffertur, tur a M Tütrit ex duobus prophetls defumptum eft. Eece ego Hirto "Angelum meun.) H:ec atth Malach. 5 1. & Ifa. 40. 3. fed Ar- verba fuoloco explicavimus Malach. - 1 Gahlu QU Cus tjn tum ifmam citat, qula in ver- $t N . b;s llts Iülæ Vox clamanets £2 defer- g. Vos clamantis , &c. ) Explicavi- ' IWLar lon it; | P RPSRUESY HENQUNT SUSUPISNTC r RUE W egt £a , tota Vis probacwms confiftebat, mus hoc, teftimonium Mazth. 3 zn J la ( * CAPUT 1 185 "d 3 4 Fuit Joannes in deferto baptizans & prsedicans baptif- . E mum poenitentiee in remiffionem peccatorum. * ? |s. c Et egrediebatur ad eum omnis Jud &ese regi .';- folymitze univerfi, & baptizabantur a.b..'ill'o i,g";]grdanisa Qumi;, 3. 5 I - 4 ne confitentes peccata fua. | *X 1 6. d Et'erat Joannes veftitüs pilis camel orum,w& 'zonapell-iceax— dMa-t.. circa lumbos ejus ,. ? & locufta * 4 s & mel filveftre Sdebg;, .Et pre- e Lev. 3-" 40- ] W. *l "dicabst dicens:-: . L a 7. f Veniet fortior me poft meä cujus non fum dig'nüs ;ä/fac UM 4 procumbens folvere corrigiam calceamentorum- ejus. SAI. Luce $. g Ego bap-tizavi vos aqua;ille vero baptizabit vos Spiri- . 4 tu fancto. " ! 3-.6. - . Joan. j u(at,. Cbri—if .. 9. Et fattum eft: in diebus illis venit Jefus a Nazareth Gali Lb 27 c2. & baptizaius eft a Joanne in. Jordane. x & xl' 10. Et ftatim aícendens de aqua, vidit coe los apertos, 4 &ï.g. & & ; Jatana i (1) Spiritum tan . TR audtis- d ipío. . quam columljam defcendentgm, & manente&m in 2-4- &19.4 ii Caphur- V i1I. Et vox faCta eft de coelis : 'Tu es Elius'm"eüs*dile&us 5 5i;.uca : us 2.22. y f ; in te complacui. - 4 i juime 4 12. ; Et ftati | fpititus exphlic eum 13 deftondr Joan. l .13. Et erat in deferto quadraginta diebus, & quadraginta I. 320 " Mgt. no&ibus, & tenta * batur a fatana: eratque cum beftii $, & An- geli 'miniftr'abant ilii. 14- T (1) 'Sipiricum.— Ip edit, Gaxt, legitur : Spirittün fancum. ' .4.54;!2/?)2;:»2 penitentia.) id eft, quod Baprzzatus f/?dfmmfä.j Hæc &:quæ ad penitentiam excitabat , ut remif- fequuntur, explicavimus Matth. 3. n. icimtt * fionem peccatorum confequerentur. 13. & fequentibus. z re&aS )mml ) M E. EF egredicbatur , IT g Vide dicta CoUo. «M;:n'ent : Matth. 3. 5. coníifte:tem. em in spfo.-) Super i:p'fq'm Ut "76. Er erat Joannes weffitus , &c. ) 12. Expuür.) Matth. 4 . Is (Ii&ïcur; )T Vide dicta Matthai 3. 4. dnéins eff » & hoc eciam fignificat vox, at Evante f —/7. Ke,ïz;tfor!iüï ?Zïe, 65-) Videdi' exPzl;? , fed cum majori efficacit.te. j til hqui Ü &a Matth. 3. 11 sliqua, quz omitto , quere Matt. 4. qentur! Me Q. Venit Jejus a Nazaret. 5.) Oppido ubi hzc eadem habetur hiftoria. nmram P J2 [ ubi Chriftus poft rcditum ex /ZEgypto 13. Er«rque eum beffiis. ) inter be- i f ufaue ad annum atatis fuz circiter tri- j v dder cefimum nutritus f:erat , ut. colligi- 1 ftias., & eas quidem feras , & vene- gtis u natas , hoc enim fignificat04o/ev. Vo- gchl tur ex Matth. 2. 23. & Luc. 3. 23.— luit «utem his verbis Evangelifta fi- ) Hac - Galilsa.-) Quod oppidum eft in Ga- fignificure fummam . loci folitudi- jj m Mahch llxa : nonita loquitur, quafi fit alia nem, ubi- fole tferz beftiz verfarentur, qinis Nazarcth extra. Galileeam. nemo autem hoininum pg*nccrarer., fe) Expllcäv EE | ,Bjäl.'*ffum Ck*am.iMmocb.ä T. f(»ll.j- 1 Aa 186 EVANGELII SECUNDUM MARC. k Mat. I4. k Poft quam eutem traditus eft Joannes, venit Jefus i m ef. Eti 4. I2* Galilzeam uca , Pr&edicans Evangelium regni Dei. magna ex1 15. Et dicens : Quoniam impletum eft tempus, & appro- r Et : jown- an. pinquavit regnum Dei: poenitemini, & credite Evangelio. |tes Quid 43- 4Mat. 16. 1 Et preeteriens fecus mare Galilzeze vidit Simonem, & poteftate Andream fratrem eJus, mittentes retla in mare ( erant en1m »9. Etj 3. Io: pifcatores) . Luce T hl2 2» 17. Et dixit eis Jefus: Venlte poft me, & faciam vos üen 9. pE pifcatores hominum. mym Sumt 18. Et protinus relictis retibus, fecuti funt eum- 3o. D« . I9. Et progreffus inde pufillum, vidit Jacobum Zebedæl, tim dicuni oannem fratrem ejus, & ipfos componentes retia in navi jL. E : 20. Et ftatim vocavit illos; & reli&to patre fuo Zebedæo in Condamo ( 2 H navi cum mercenariis, fecuti funt eum. g. Ve sMat 21.m Et ingrediuntur Capharnaum & .flatim fabbaus m €05 omnes 4- 13 greH'US in fynagogam , docebat eos. uczc 3 &« 22. 1 Et ftupebant fuper do&trina ejus, erat enim- docens nMat 4- .31. eos, quafi poteftatem habens , & non ficut Scribae. 24. Btc q Et dem V. 28. 23. o Et erat infynagoga eorum homo in fpiritu 1mmundo, tiam (cieb L ? Luc. & exclamavit, 4 33 5f FE Q . 24. Dicens : Quid nobis, & t1b1 Jefu Nazarene, ( vemftl perdere nos? fcio , quod fis San£&tus Dei. Qum, 1 25. Et commmatus eil: ei Jefus, dicens : Obmutefve, & exi — e homine : 26 Et Ts d&moms m lmpun fr (1) Venifti perdere nos.. Ipedi£ Sxz. leg.. venifti ante tempus perdere nos, ^ Q voleat 14- Poffquam traditus eff Joannes,Erc.) 2I. dzgrediuntur Capharnavm, & c.) - üliendog g. Vide di&a Matth. 4. 12. Vide Mtth. 4. 13. & ibi dicta. Cnt, , Difien Pradicans Evangelium regni. ) [ndi- 22. Quajr patefatem babens. ) Vide cthcet& en cans appropinquaífe regnum cclorum, dicta. Matth. b Da»mu & docens , quanam ratione illud con- 23. ls /þ:rvtu :mm:mda.) Id eft, fpi- fequi poffent. ritüm immundum habens cur fpm- | Nlhit dolr I5. dmpletum ef zempus. ) Adventus tus immundus dicatur, diximus Mat- WmPOKC licc thzi. Chrifti ,. & regni calorum a pmphe- I2. 43. Exclam,gm j tis pr&fcriptum. 24. Qwd nolis &f tili, &c. ) Hæc h It s vel Penitemint. ) Ponitentiam agite , explicavimus .Matth. 8. 29. peravolire, $50 , qui fr.) Qnafi dicat, non me 3 U*U.:H]ner 16. E* prateriens , €fc. ) Vide di&a latet ; fcio quifnam tu fis. jote Vl QO Miatth. 4. 1g. Senus Det. O' ag 78 Oi ,. Scilicet Me 'ïlas. &n ? *Q""M: IO. Componentes.) Matthæus habet, ille: [antdus Der. m YO refeientes , Nidentur utrumque feciffe, Q5. Comminatus eff ei.) Additis mi- ts U refecifle, & compofuiffe, id eft, h- nis & increpationibus pracipit ei. ieni dà: ! quaq caffe , & fuis locis aptafle. - Obmutefce.) Scilicet nolebac Dom fin a qdicf A . iC a CATUT E f8'7 emt ]efus n 26. Etdifcerpens eum fpmtus 1mmundu9, & excl'amans voce i magna exiit ab eo. AT appro- :37. Et mirati funt omnes, ita ut conquuerentlmer fe dicen- ,vangeho | tes: Quidnam eft hoc? quaenam Do&trina haec nova? quia in Simonem, & J oteftate etiam fpiritibus immundis imperat, & obediunt ei. ( erant emm 28. Et proceifit ruümor ejus itatlm in omnem regionem Ga- X li. am vos iieu . 29. p Et protinus egredientes de fynagoga venerunt in do- »Mat. mum Simonis, & Andr-ze cum Jacobo, & ]oanne 8- I4. o. Decumbevat au.em focrus Simonis fæbncxtans , & fta- 7Luc. 4- 38- äxn.Zebedæxl | . tim dicunt ei de i:la. fEtla in II&VI. 31. Et accedens elevavit eam , apprehenfa manu. eJus f& Tebedao i . continuo dimifit eam 1ebris, & miniftrabat eis. [: i. Vefpere autem. fc.&o cum occidifiet fol, afferebant ad. fübbatis 11« eos omnes male hsbentes , & daemonia habentes : . Et erat omnis civitas congregata ad januam. emm docens 2 d« Lt curavit multos, qui vexabantur variis languoribus, »æ, q Et deemonia multa ejiciebat, & non finebat ea loqui, quo- jLuc, mam Íciebant eum. 4- 4I^ 1 mmundo, 45. Et diluculo valde fargens - egrefï'us abiit in defertum - (1)venlih locum, ibique orabat. Aafz g6 Et MODS nus dæ,moms ore laudari ,. & teftimo- in fais Scribis & Phaniæxs mth tale Ms R videre foliti erant.. mio impuri fpiritus ap pprobari , fimul- ue volebat oftendere, malos fpiritus: 28. Procefft ) E/£5A9r, exLt , vule xrdere o* audiendos. non eífe * eti.míl vera di- g.uus eft. cant.. bamd""' , 6[) - Decumbebaz: autem , ö' e.. ) E'x- 51 ipi did o^. D:/Z-erpm: emm. ) Contbrquens plu.ata hxc funt Matth. cap 9- I4- IMW ) Vide - fcilicet & crucians.. Quia. enim vide- bat Dzmoa fibt difccdendum eíe , 33. Omnis ervitas. ) Omnes cives 'voluit dolore quodam , & rabie , quo: oppidi € apharnaum.. ld P d d januam-) Domus Petri ens Vr fplrl' tempore licebat, quam.um poterar,ho'- dixitmus Afate mini nocere. 34- Curaviz mutos.) Mlotthzus ait Exclamays 'voct mdgna.) Vel pre do- omnmnes curatos ; it: aque fenfus eft, re- *Yore , vel coactus a. Chrifto , ut om- ilis 6£') 5 ftitutam famcaæm ommbus quimulti erant. nes intelligerent , eum. invitum ,. & 20n f* majore vi coa&um exire. ,Ct/omam feiebamt eum. Non pet- dicay 27.. uanam dollrina b«c nova ?). Do- mittebat fpiritus dicere, " noíle eum: ; f Qu v &rinzm: vocant nón id folum, quod efíe Coriftum. — Vide di&a num..25. 1 VIB']MS: Chriftus docebat , fed pntzftatem eji- 5- st n defertum. locum. ) WVt Jice ciendi d&mones cum "doétrina conjun- fcilicet. orarct , fimulque nos doceret * ) Aditisme pf egregle facta hu,manam laudmn gC?P' ét:m., quia do&rina : pote&acc con- p Don fixmabam. Nuvam appellanc, qum elïe tuglend.un« E t1 oe? 188 EV'A,NGEL;-II SECUN D.(;M* MA RC. 36. Et profecutus eft eum Simon ,. & qui cum illo feräntf; 4 Et a 57. Etcum inveniffent eum,dixerunt ei: Quiaomnes quarunt te. 38. Et ait ill 1 z bverbom. ]is: Eamus in proximos vicos, & civitates, ut & 1ibi przedicem: ad hoc enim veni. p E 3 9. Et erat preedicans in Synagogis eorum , & in tuor porta lileea , & :daemonia ejiciens. omnl Ga- * O'M ate 4, Bt u 40. r Et venit ad eum leprofus d'lep*recans e z runt te&tar 9. 2. flexo dicit ei: Si vis , potes me mundare. um, & genu- in quo pars uca m S. Iic 41. Jefus autem mifertus ejus extendit manum fuam - 5&mæ £m gens eum, ait illi: Volo: Mundare. * Fii, d . Erart 42. Etcum dixiffet, ftatim diíceffit ab eolepra " .& »fnþundartus eft. .43. Et commina.us eft. ei ftatimque ejecit illum. ** tantes in qc 44. Et dicit ei: Vide, nemini dixeris: fed vade, & oftende j H 3 te princi 1. Quid p i facerdotum , & offer pro E emundatione tua, * quae Wittere pa preecepit Moyfes in teftimonium illis. sLev. & Quoí 45. s At ille egreffus caepit praedicare, & dif?amarä fermo- intrfe, d H ?- nem, ita ut jam non poíiet manifefte introire in civitatem, fed , Quidi /fp;*is in ï.defer'tais locis effet, & conveniebant ad eum undaque Cita., an d CAT-UT-IE: * I0. Ut a / : Marmumntilzus Scrib is. quod paralytico per te&um in graäatd i terra dir - 11. Tibi dimi[o diceret remitti peccata , jubens ipfum ferre grabatum fa-.|| ftüm tuam nat eum , apud Levin, quem ad fequendum vocaverat, di[cum- bens cum D. Etf pluribus. publicanis , rationem dedit, murmurantibus C0fat omy -Pharifeis , quare cum peccatoribus comoerfetur , & cur. — [d eumy dll ipfius difcipuli mon jejunent , quos etiam 13. Fte bato «ellentes . exculat. jpicqs fab»- ; z itad eum aïjVIiä.c- I—.» a/ET— itärum in travit Capharnaum poft dies. (1) 2. Et l. c f - | (I) Poft dies. 1z 'cdit, Sixt. legitur : poft dies octo. ;tel onnm ; 36. Et qui cum illo eranz.) Et cete- Cum, * ratus fuerat. 45:. E greffus. JInde difce'däpg, ubi.cu- 4 Is FH ri Apoftoli. 37. Omnes quarunt te.) 'Turbg fcri- Diffamare fermonem.) Rem divul- Alicani ,& licet Capharnaitarum , quos fcribit gare , nofler interpres dixit, Z//4- pulis 6us: Lucas cap. 4. 42. ad eum ve re , quod fono vocis proxime. aberat . 16 p 'niffe ; u; a Greco o«Qxyuuifti. illum rgtinerenf. Mamf efle introire.) Scil i'ce-t 6b pub ICanrs o. Venit ad eum leþraj;u, &'c.) Hxc titudinem populi concurrentis. mul; | W PUb l funt explicata Matth. $. 2. : I:E T iterum sntravit C;apbarnzzm-;'z',')"* dler ? 43. Cpinrkinatus ef.-) Scilicet ne (N:'ui- Quz habentur initio hujus ca- . quai diceret , ut. ftatim.| explicatur. g ufque adnum. 13. ex plicavimurï P. &jecit. ) Dimific tth. 9 : ]B« .deinceps. 14 l L 1 — at a i P CAPU T 45 199 |lo eant, $. Et. auditum eft , quod in domo effet, & convenerunt queerunt ulti, ita ut non caperet neque ad januam verbum. E $s. E ,& loquebatur eis ivitates, : s Ecsenper unt ad äu»—m ferente s s"paräl);t'icum—' , qui a qua- tuor portabatur. momm Ga-: 4. Et cum non po ffent offerre eum illi prae türba,- nudave- runtteCtum, ubierat, & patefacientes ufubmiferunt grabatum, in quo paralyticus jacebat. À auiem vi 5-"€um idifle: Tefus fidem illorum, ait paralytico: fuam, ( Fili, dimittuntur tibi peccata tua. Y 6. Erant autem illic quidam d iundatus eik e. fcribis fedehteg , & cogi- tantes in cordibus fuis : - *. Quid hic fic loquitur ?- blaïpheinäf; '-..b -Quis poteft di- ; ]of:. » 14- e : tud, * qué. ittere peccata: nifi folus Deus?. lfaie 8 uo ftatim cognito Jefus fpiritu fuo, q üia fic cogitarent. intra fe, dicit illis: Qui 1 ifta cogitatis in cordibus vettris? 5525 ;marä fermo« ivitatem, fed 9. 'uideft facilius, dicere paralytico: dimittuntur tibi pec- cata, an dicere: Surge, tolle grabatum tuum, & ambula? m undiqüee; [s 10. Ut autem fciatis, quia Filius hominis habet poteüatem in terra dimittendi peccata , ait paralytico : m in grabt- 1i. Tibi dico: Surge, tolle grabatum tuum, & vade in do- vabitum Jf mum tuam. yit, dj I192. Et ftatim furtesit il , & füblato grabato , abiit inde coram omnibus, ita ut mirarentur omnes, & honorifi À uriur ais $ cgrent Deum, dicentes: quia nunquam fic vidimus. D d , 6 f .13. Et egreffus elt rur fus ad mare:. omnisque tu - m:bä &enïe? batad eum, & docebat eos. m 14. c Et cuim preeteriret ; vidit Le vi *Alph'æi' fedentem ad « Mat. ( I ) :telonium , & ait illi: 9- 9. Luce / x "Se'qwuere* nie. LEU furgens fecutus eft [ eum. $ 27 15. Et fa äum eft, cum accumberet in domoillius, fnulfi— pu- jteens i Dblicani, & peccatores fimul difcumbebant cum Jefu , & ditci- em divul-:;g pulis ejus: erant enim multi, qui fequebantur eum. : E;dixit, di 4,,143.. r6. Ekt Scribze,& Pharifzei videntes, quia manducaret cum oFime ab,eral;. publicanis , & peccatoribus , dixerun: difcipulis ejus: Quare Salicet 7 m"l cum publicanis , & .peccxza;oribus manducat», & --bäbit Magifter yurrenti velíter : A*a*g,/ : Í7. | HOC l ) WWWW a * : jnttl o huj Cï? exPh cavim. p* 14. Er cum prateriret , &c.) Hifto- rnm han'ö' Eexplicavimlïs Matth. 9:9. - D - 196 IX'EV'ANGVEpII SECUNDÜM. MARC. 2 ». 17 Hoc audito Jefus, ait illis : Non neceffe habent fáni me Tim. dico : fed qui male habent : d non enim veni vocäpe juítos 5 Tifqum v 115* fed peccatores. T " 18. Et erant di(cipuli ]oaimijs . & Pharitoet dinationi j'ejïu.ü ante.s,-&' veniunt, & dicunt illi: Quare diícipuli Joannis ,&P hariífzeg- Mfirmos cu rum jejunant, tui autem diícipuli non jejunant 2 d pradiu 19. Et ait illis Jefus : Num quid. poffunt filii nuptïafum " 0014 ; Atf quamdiu fponfus cut illis eft , jejunare ? t C N habent fecum fponfum , non poffunt jejunare '. Quanto tempore 4 2 gMa t. lu 9. SCD 20. e Venient autem dies, cum aufere:ur a 3 b eis .fponfns',, & j lvem tunc jejunabunt in illis diebus. ï | sl., 35. .21. Nemo a(fumentum panni rudis affuit ve&imentd vete- Ó ] ri: alioquin aufert fup 1 - : ; | ben fciffura fit. - d plemen.;um- novum a veteri, & major M * É ä 4 : j / a. Et obí .232. Et nemo mittit vinum novum in utres veteres: ali oquin T illun. - dirumper vinum utres , & vinum effundetur » & utres peri-. AE ) Et ait. bunt, fed vinum novum in utres novos mitti debet.. W 4 Ed fM' at. 23. f Et fa &um eft iterum, cum Dominus fabbatis ambula- " di ^ falvem face L I?. l- ret per fatà, Ícipuli ejusr,'x cqepe.ruqt. progredi, & vellerg: ..— $ Rteirc 6. uïæ fpicas. E ' 24. Phauteratem disebinterr ÉLOG - Clite cordi ; (12 quid faciunt fabba- ; .'x ^ T Et extendit j . tis ) quod non hicer? . & /'ä "l A g T- 25. Etaitillis: g Numqu am lïegfi&.'i's-, quid fecerit David, qlu.an'- 60 Exe 1 fi itm ficje Reg. do neceífitatem habuit, & efurii: ipfe, & qui cum eo erant? 21.6- . 56. Quomodo introivit in domum Dei fub Ab'athar princi- ] efts ; & turba a( . pe facerdo um, & panes propo fitionis manducavit, quos non $ Br ab hLev. |icebat manducare 4 nifi íol ^4*5* cum eo erant ? is facerdq.;ibus, & dedit eis , »ï(lui, | & qu cire, *5, qug f 27. Et diceba* eis f£8 abbätti m pro pter homi'nelm fattum eiïæ & non hiomo propter fzbba um. . T "tror, 28. itaque Dominus eft filius hpminis ; et"i'gm,, fäþbä;i;; üntey L4 && €Incep5 v ho f«te A dle 248 dg] j - CAPUT . Aïmmml) i d ii;afldere. M ! "Jere. )G Faoi Quid f;*xcihnm. In edsz sixt. !egi;z;*;:- quid facinnt difcipuli tui. Pa 4 . I8. Et eramt dileipuh foanais , €2.) ï '""M: 23. Et fatlum efh itevum. ) Explïi:a; k hc t Vititg Qua hic habentnr ufquead num.23. 'ta junt hec Matth. A2 I dem- C le t explicayiinus Mm. 9: I4- &deinceps. c.eps*.i V. 4fe ) EU N * ** * o ** I9I ent fani me C'APUT IH Jv uüos, Pojlquam manum aridam curacerat, Pbarifzorum cedens ma- joantes, & | €binationi fecedzt turbis undique acf eum confluentibus , quarum & Pharitso . 3nfirmos: curat ; duodecim a.[e ele&os. ( qui bic recenlentur ) mittit - ad prædzcandum data. zpf s pote[]ate fuper mjïrmztates ac da- mpimm l. anonia ;- Scribas blafpbemantes ipfum in Beelzebub ejicere demo- nto tempore - nia comvincit falfitatis , dicens bla|phbemiam in Spiritum fan&um irremi]f bzlem, & que [int mater , & s fponíus, & jratres. ejus. imento vete« T introivit iterum in fynagogam, & erat 1b1 homo ha- 4Mit. ln, & major. "E bens manum aridam. 12 9- 2. Et obfervabant eum , f1 fabbatis curaret ; ut accufarent £^ 5. e: ilioquin J illum. r utres perte * . Et ait homini habenti manum aridam: Surge in medium.- bet. /4. Et dicit eis: Licet fabbatis bene facere an male? animam atis ambula- 3 -falvam facere, an perdere? At illi tacebant: j. & vellere ; s. Et c1rcumfpïc1ens eos cum ira, contriftatus fuper. coe- citate cordis eorum , dicit homini: Extende manum tuam. aciunt fabba- Et extendit ,& reftltuta eít manus illi. 6. b Exeun es autem Pharifzei, ftatim cum Herodianis con- P ER uto David, quan- filium faciebant adverfüm eum, quomodo eum perderent. I2.14- 7. Jefus autem cum diícipulis fuis feceffit ad mare: & mul rhar meCï ta turba a Galilaea, & Judsea fecuta eft eum. .$.*Et ab Jerofolymis, & ab Idumaza, & trans Jordanem: quOS non - dït [JER qul & qui circa Tyrum, & Sidonem, multltudo magna , audien- tes, qua& famebat, venerunt ad eum. ; faium & 9. Et T introrvit :rermfx ) Hac obftinationem & obdurationem figni- (abbal funt explicata Matth 12. num. cac |.9. & deinceps. . 6. Pharifei , cum Hiredianis J 6f6.) Quinam *eífent Herodiani, diximus . Bene facere am male) Id eft pro- - defle , an ledere. Matth. cap. 22. 15. |"nimam.) ld 'eft vitam. -Perdere.) Gir&ce eft, amoxréar , oc- 7. Secefft.) Vide di&a. Matth. 12. C I$. c:dere -&. Conrriffatus.) ld eft , condolens: .. Et ab Idumaa. ) Idumzorum pe- wh twv al fcxhc"t vitits irafcebatur , hominibus Culiariter mentio fit , quia mirum e(i t )E . cond ^lebat. Idumzos, qui femper jJudzis inimici [2 V Ccmmte ) ww;»ws; »que vox etiam erant & infefti, Clmüum ie»ucos. X » i P 192 LVANGELII SECUNDUM MARC. 9. n d1x1t Jefus d1fc1puhs fuis, ut in navicula fibi deferv:- qc Ev rent propter turbam , ne comprimerent eum: t n0n pof io. Multos enim fanabat , ita ut irruerent in eum, ut 1llum r Etat tangerent, quotquot habebant plagas. tum:- Qu xi. Etípiritus immundi , cum illum v1debant, proc1debant 3. ÀES ! ei.& clamabant dicentes : f Quoniam 12. Tu es Filius Dei. Et vehementer commmabatur eis, um giaiti ne manifeftarent illuüm. t. Ete eMat. I3. e Et aícendens in montem vocav1t ad. fe, quos volult poett fatam Io. I- ].uce ipfe: & venerunt ad eum. 34 Etf r4. Etfecit, ut effent duodemm cum 1110 & ut nntteret AtC. 6..13. €os praedicare. | ar Ef 15. Et dedit illis poteftatem curanch 1nfirm1tates, & e31c1en-* domusx A di daemonia. 6 Ef 16. Et impofuit 91mom nomen Petrus - 1 10rt pote & 17. Et Jacobum Zebedai , & Joannem fratrem Iacobl .. Nen impoíuit eis.nomina Boanerges, quod eft, Filii tonitrui: tf r : prius f 18. Et Andream , & Philippum , & Bartholomæum & 20 g Àn Matthaeum, & Thomamj& ]acobum Alphaei, &Thaddæum, Oi p & Simonem Chananzeum , b : . Qui P. R Judam Ifcarlotem, qui & tradidit illum, ha bebrt Ten 20. Et - ïïEt O. Ub nauiéuda: sz defru:ret ):va 14. Cu illo. ) Id eft, ipfi familia- res. "Iunt ad ei NT TAY vrgorrx.can(m &UTG&, Hf "AVÍ- Id eft ad ufum 32 g fe- enía ibi remanerer ;;7/: Et ut mitteret. eo$ pradicare. ) Qua- lpfïuu. Icahce, che la barchettaft fer- propter, & 4po/ffolos , utait Lucas so- * tu, & f mafe ioi per fuo [ervirio. minavit,id eft, miflos. ». IO. Habebant plaga:) Grzce þLag'l- 15. Er.dedir zllz: poreftotem s [2 ) CT6 Wiei 46 y id eft , fageila , qnicunque inor- Non ftatim cum eos elegiz, fed poft- bi alicujus. Harrtllo vexabantur. Ita ea cum ad prxdicandum mifit. , m— appellat, qula morbx fere daöelia funt fra. cap. n a Deo immiffa. 16. Irr*þ*wmt Simoni n0mmPetrü:.) Vt- If. Pracm'evant ei.) Ad pedes ge- dedicta Matth. 10. 2. ubietíam non- Clþuhs hOC nuflexi , non ex religione & amore , nulla de aliorum Apoftolorum nomt- fcd ex meta , fupplicium deprecaturi. nibus notavimus. Tl erant I2. Iw es Filus Dej. ) x,ld& dida 17. Boanerges.)*33 bene , f/ta.r f'gm- P Vlm;m, à cap. I./nüm..24. cat , tCoyn raem, zonitru. — Hiero- 'elllge Iedo Commmztäamr.,) Vlde dx&a 1b1dcm " * nymus- mdlcat ignoratione: peregrmæ mm [ 4n d num. 2s4. lingie àdeo corrupta hec vocabula; "Utlls Hebr ïg S)nos "vo uzt') Cum dlcu:, qnas ut vox in illis- v::(h(rtum prinz ori- 21 SW) Id vo z:t. & ambitioriem & ineritum Apo- gmls appareat. Vox w32 reges , fre- ft-Jorum «xeludit, & Cbhrifti potefta- mnitum 1gnificat; fed per metathefim tc M QU: tumn « auchent&tem fancit, dictum e Cüptum TE Duobus hifce dl- H D7 C — AC LE C-:A-*P'U' T -H 193 W,flbi defetvi ":L . .-:cic;. Et v&hïudf* ad domum ; & convenit iterum turba ; it N 4 ut non poffent neque panem meanducare. n uilur] 2r. Et cum audiffent fui ; exierunt tenere eum /d'ice.bänt' : enim: Quon jiam in furoren: verfus eft. uN nt , dicebant: 22. Et Scri bae,qui ab Jerofolymis defcendera daemonio- /Mat. pTOCIdebant f Quoniam Beelzebub habet; & quia. in principe tum ejicit daemonia.. i * L2 9;'-. 34* inabgm'eisjg | E 23. Et convocatis el s, in pe;i"abolïä di'c':ebatæilli*sf (äu-omddcr - poteft fatanas fatanam ejicere? ; quos volult .24. Et fi regnum in fe dividatur , non poteQï 're'gr'ïüm- illud [ ;. üt migtgretf 25. Et fi domus fuper fem é 5.5;,' i pläam d ïfpertiatur ; cnron*, poteft domus illa ftare. - : n difpertítus.eft, 26. Et fi fatanas €o . :fufre)iit': in femeti*pfunj ^ ! & nor poterit ftare ; fed finem habet. diripere ,. . 57. Nenió poteft v aía fortis ingreffus in domum . * ronittul: nifi prius fortem alliget, & tunc domunm ejus diripiet. * l ia dimittentur filils ? Viat. omaum , « 28. g Amer dico vobis ; quoniam omn erint : I2-.31- - hominum peccata, & blafphemiae, quibus blafphemav uce maverit in Spiritum fanttum , non I2.IO» ] haddæumi 29. Qui autem blafphe habebit remiffionenr in zeternum; fed reus erit aeterni delicu. 1.Joa- l, dum habet. 5- 16. .30. Quoniam dicebant: Spiritum immun & foris ftantes mi- 2Mat. .3r. & Et veniunt mater ejus, .& fratres, . 12:46- ferunt ad eum vocantes euni ; Lucx i gPü famim'ä 32. t fedebat circa eum turba, &rdi'cunt ei Egce' ma'&ef 9- 1g- rldiMT , ) Q Ü tua, & fratres tuí fcris quarunt te. E t re f 05 '*utait a 33. Md .papcïengeis.5 gif.: Quæ: ïf& ma;er*ämeaf;i & fratr**e".s; h vtj d g ) ' m*-*ei 2 2 | , degia I p urt 'ml u l',...f 34'1E»t Ye: to cum fervore þrædicaiï'ej,- ut ejus va"P u M f cïpülvl;ls*höc-—nomþern- Chriftus impö.fvuiyt,' am furor videretur., pi taim 00 quia Eyange lii praädica;ione .-inkfï gnes Écrvor quid floram n0f futuri erant. 29. Bee'ze Iub babet. ) Wide dicta 20. Veniunt ad domum-) VMideturin- Mlatth. g. 54- 1 jyes fU fig- telligere domum Petriin Capharnaum. Q4. Et firegan m in fe di'vipld;w', &.) Vide di&a Matth. 12- num. 24. ubi eniri €ft notus Hebraiijmus. Panem manducare.) Cibum fumere, quz hic habentur ufque ad finem ca- Xtioe p mbwa 21. $ui.) ld eft, cognati, pr opínqui. pitis explicavimus. . 3 (i n zonö Tenere.) Quuafi furiofum , & men- I- E£ vém£ umf mate r éur, Efn) Vi- titl "M te captum. Apparet Chriftum tan- r :Athfü de di&æ Macc-h-/. I2 num. 4?. pC r m W. eum Com. Mensr/j. Z ?m. V1 . )uob "À huc - Y N 194. EVANGELII SECUNDUM MARC. .34. Et circumfpiciens eos, qui in circuitu ejus fedebant & m at ait: Ecce mater mea, & fratres mei. 3 9& - per: ls. 55. Qui enim fecit voluntatem Del , hie frater meus, & RRU foror mea, & mater mea eft. aud'ant * * CAPUT IV. * m ttamur AU2 r ecgn n P Parabolam pmpomt femmatom quam difcipulis declarat : luærnam 1 as purbo 1 Qu dicit [uper candelabrum ponendam : addens parabolas de f[emine in: | terram jacto, quod excrefczt dormiente . eo qui | Jeminavit ,. & de 4& Bs - dom a grano fr Tapis : difcipulis autem [eor [im omnia interpretatur, * in tavoi a fomno excitatus tempe[latem ma- quod femi t6. Et! ris fedat. x 1 cum aud T iterum coepit docere ad mare: & congregata eft ad H E « iude orsg. eum turba multa, ita ut navim aícendens federet In. mari, & omnis turba circa mare fuper terram erat : feim (càr 1. Ft: &rina fua. 2. Et docebat eos in parabolis multà, & diceba: illis in do- - OU1n audit b ^ k 3. Audite: Ecce exiit feminans ad femmandum 1.) E rel iqUa C0 4. Et dum feminat, aliud cecidit circa V1am & venerunt volucres coeli , & comederunt illud. Lnefrfu. 3. Et | 5. Aliud vero cecidit fuper petrofa, ubi non habuit ter- fam multam: & ftatim exortum eft, quomam non habebat al- &udnt ve titudinem terrae: , unum 6. Et quando exortus éft fol, ex æ&uawt & eo quod non b ?L c t babebat radicem, exaruit. PUHH üf,q -*. Et aliud cec',ld]t in fpinas, & afcenderunt fpmæ, & fuf- :z. dN focav erunt illud) & fru&um non dedit. 2 SX( -8. Et aliud cecxdlt in terram bonam , & dabat fru&um af- cendentem & creícentem, & afferebat unum tngmta unum 21 Eti fexaginta, & unum centum. 9. Et dicebat: Qui-habet aures aud1end1 audiat. .10. Et cum effet fingularis , 1nterrogaverunt eum hi, qu1 li. 71 jn n Wit ex cum eo erant duodeum parabolam. ])Orh)hcg 3 N - II Et , mtelhgms ) DN d 1 AnC , qu i. T Hterum cæp:f &fc. ) Quæ hic IO. Smgularts ): Id eft , LOIUS , €ex- üa habentur exphcavnnus IMlatth. tra turbam j mrum 1 Í QI eutt l à WQe dlf ä i. L. " v v CA'PUT VIL * I95 : fedebant - TI. Et dicebat eis: Vobis datum eft noffe my ftermm Regni Del- illis autem , qui foris funt, in parabolis omnia fiunt. r meu. & 455 a. Ut v1dentes videarnt, & non videant , & audlentesaïfam a*uz:hantQ & non intelligant: ne quando convertantur , & di- 9- Whtc. mlttantur eis peccata 3:I ; 13. Et ait illis : Nefcitis parabolam hanc'? & quomodo om- ]oan : Tuceram nes parabolas cognofcetis? [ 12.40. A&or. d [emi w 14. Qui feminat , verbum fernmat -15. Hi autem funt, qui circa viam , ubi feminatur verbum 29.26. jl f?de ^R . - & cum audieri int, conteftim venit fatanas, & aufert Verbum, 1. 8. retatur, " quod feminatum eft in cordibus eorum. ! .16. Et hi funt fimiliter, qui fupor petrofa feminantur: qm cum audierint verbum, ftatim cum gaudio accipiunt illud : »aae&ad , 1T. Et non habent radicem in fe, fed temporales funt:.de-. ' inde ortra tribulatione, & perfecunone propter verbum, con- federe m ' feftim fcandalizantur. 18. Et alii funt, qu1 in fpinis feminantur: h1 funt qui ver- lisi do- - - . bum audiunt, 'ïx» 19..b Et gerumnze faeculi, & deceptio d1v1t1arum, & citca/ r. ! reliqua concupifcentice introeuntes fuffocant verbum , & fi- UUR 6. 1T. [ venerunf ( * ne fru£tu efficitur.- habuit &f oo. Et hi funt, qui fuper terram bonam femmat: funt qm audiunt verbum , & fufcipiunt, & frufhflcant, unum trigin- habebat Ü . ta, unum fexagmta, & unum centum. 21. c Etdicebatillis: Numquid venit lucerna, ut fub modxocMat qpod nOn ponatur, aut fub le&o? nonne ut fuper candelabrum ponatur? s. 15. . 22. d. Non eft enim aliqüid abfcondit:um , quod non máni-. Lucæ L] læ i* | .feftutur nec fa&um eft occultum, quod non in palam veniat. ? 25. Si. quis habet aures audiendi, audiat. d ïyïat. vuduim 3( 21, Et dxceoat ilis: Videte, quid audiatis.- 10.26 B'bz / eIn Luce ni2, UnU pesca E Z It gzy feris [unt.) Bxcranel j qm 22. Non eff aliquid ab[conditum, &5c. ) non funt ex veftro cotu & collegio Vide dié&ta Matth. 16. 26; J hh qU .. Apoftolico. 26 -5i quis babet aures udxemlz AH diat.) Mide dicta Matth. 11. I5. I3. Nejtütis parabolam , €c. ):Non mt:elhgxtls parabole hujus fenfum ? 'Q4- V:dett, quid 4zidmt:.r, &.) id eft, If Et fi hanc ; qu£ admodum abftrufa non attendite, etldm atque etiam wnhde-— h eít , non intelligitis , quomodo dif- mce,quod a me :uditis , v-'.l auditurt fïcmorum Tenfum aifequi poteritis ? eftis. .'Sfr. Venit [ocerzna.) infertur lucer- In: qua mm/um &c. ) Vrde dicta " folus ,U nay vide di&d Matth. c. s n. 15. Bïatth 7 numi 2. * M EVAN GELII SECUNUM MARC 196 DI as 0f e Mat. « Tn qua menfura menü fuerltis ; remetletur vobls, & 79 adjicietur vobis. T at füb uml Lcæ : 25. f Qui enim habet, dabitur 1111, & qut non habet, enam : ;5 Eul 6.,38- [ t po terant fM at. quod habet, aufere:ur ab eo. 13.12. 26. Et dicebat: Sic eft regnum Dei, quemadmodum fi ho E ROt ab em d1fc1p1 29 25- mo jJaciat fementem in terram : 27. Et dormiat, & exurgat no&te, & dle & femen genm— ss Etal net, & increfcat, dum nefcit ille. &nus Contra, 08 "Ultro- emm terra fru&tificat, primum herbam, demde ( LE 5s ïnav i: & ali fpicam, deinde plenum frumentum in fpica. .39. Et cum ex fe produxerlt fru&tus, ftatim mittit falcem,, ( Ef i tiavim, 1 quomam adeft meffis. -5o. Et dicebat: Cui ammüablmus regnum Dei? aut cui pa- - ! 99 Eter 4abolze comparabimus illud ? fm, & di 31. g Sicut granum finapis, quod . cum femmatum fuerlt in : $. Me g Mat. 15.31. . terra, minus eft omnibus feminibus , quae funt in terra: ce, oDmute Lucæ magna. 13:1g* T 32. Et cum (I) femisatum fuerit, afcendlt in arborem , & * Tit ^. 40 Ftai » J timueru JSeminatum. lz ed;t. Szxr. legltur matum, 25. Qui enim ,babet w o d Vide di- dicitur, verbum Del ivi fua , atque na-- 'Pu 357 Eft I &a Miatth. 13. 12. itura per fe crefcere , non e;cludttx;r -96. Et dicébar , fet eff. rcg,zum Dei t divina gratia, fine qua non modo crefcere , aut fru&tum facere , fed ne. ——'——-—- ffr) 'Totius parabole hujus finis eft, ut doceat Chriftus, tantam effe vim, feminari guldem pote& fed excludi- rum r $ & etficacitatem verbl Dei, ut fiin bo- tur fe ens ejus , qui femmavlc la- 33' apud] nam incidat terram , qucmadmodum. ibor , 2[11 diligentia." 3 Iu g in fuperiore para:)ola docuerat, etiam 28. Terrafrutlificat.) . Terrafrui-. - Qu hunc put 1is, qui per predicationem femen il- ficans funt verbi auditoreg , quos fu- C Bvanggi fludjecu: nihil agat, per fe ipfum ger- periori parabola terram bonam, aut aminet, crefcat , & fru&um faciat. malam appellavit. torum ibeci dic Ef regnam Dei.) ld eft, fimile Ài eoque varal Primum berbam, 50,) blc etiam . Vam fuff quiddam accidit in regno De1 » hoc erumque accidit in iis, qui verbum i, &nonï eft , in '«Ecclefia. b ei audiunt, cordefovent ; & fedu- $; bomo jacdiat fementem. ) Homo;, lo medltancur, ;capiunt enim femper P"hendendls qui fementem fecit, Chriftus eft , aut 1ncrementum, & per virtutum gra- Adntyr, s * en!tm effa ( - quifquis ejus nomine prædlcat Evan- dus in ,melius prochunt. E rabolis gelium, quod fementis nomine figui- Q9. Sratim mittit falcem, Gc. Mef- 3 Drot ficatur. for eft Deus ,. fals mandatum Dei , lGtet Q7. Et dormiat , Efexurgat sotle &j quo jubet hunc vel illum hominem mpter eQrur demeti , hoc eft, mori. Minem, &t die.) Ideft, qulefcat poüquam femen- "Hac parabo- gt tem fecit , fun'tus jam .officio,non la fignificatar .vis Evangelii, quod. . : dill QH& jam dies , ac noGes vigilans ,. ut fo- fenüm stotum orbem pervafit , eum- Match : lebat tem ore fementis, fed die fur- qque ad-fe, & ad Chriftum convertit. Idty M gens , no d e dormiens, tanquam ho- 7'"4 D:demes 30. Et dicebat, cui Aff muaäzmw, i m zno jam folutus curis & otiofus. Cura ifc-) Hac parabola ufque ad nume- - picat M&kl 34 " CAPUT IV. 19* VObI.S", &f jt majus omnïi,b'us --oïerïbUS, & facit ramos ;magnos,'/ita ut pof- "3' E lnt : fub umbra ejus aves coeli habitare. ndé 33 Ettalibus multis párabolis loque * $ batur eis ver'bufn , pro- cbef-? etia qut poterant audire. m 44. Sine, parabo la autem non loque batu'rrf-ei,s,:- feorfum :a.u- : df K Jtem difcipulis fuis differebat omnia. a£t " g&rmi- 55. Et ait illis in illa die ; «»cumdfe.rg ;eiïgt f üm : 'Trgnfäas : fnus contra. H Á Ü era*t innga*t, n, Qtinde 36. h Et dimittentes turbam , affumunt eum ita u Tnavi: & alice naves erant cum illo. ( R dio. Luce it fal&efh, ] 37 Etfa&a eft procella magna 'iventji ; Es Hu&us 'n-iitte&bat I 8 'Ql 21 in navim, ita ut impleretur pavis. k ". 38. Eteratipfeinpuppi fuper cer vical dormiens: & excitant N au? jctï j eum, & dicunt illi Magifter, non adtepertinet, quia perimus? " » füeritin -' 39. Kt exurge ns commm inatus eft vento, & dixit mari: Ta-. ce ; obmutefce. termas Lt ——/ceiïavi,t ventus, & ta&ta eft .tra—nquillitas 1 maena. E : orem » I]iS : '*QuLid timidi eftis? necdum habetis fidem? [ - ^ 4o. Et 2it 1 * m D Et timuerunt ti more magno & dicebant ad alterutrum : Quis, ?—, a, atqqie n 1 'SPljtasx, ett iüe,fguia & ven tus, & mare obediunt ei p egautitr — Bb3 : CAEUT : non moto O* cre , felitt. (ed exclidie Tutn 35 34- S/ze parabola "on loqäeäatur eis) e : a?ud Maith. 15: 31'.' .egp&fäga "Wel fenfus eft: — Nullum facile fer- nipavit ,J nt ',zmdire. ) Pleri- monem inveniri , in quo non aliquid 43. Prout potera Ierra,fru&i- i que hunc putant e íffe fenfum , ut di- ;parabolarum immifceret ; —Vel alias . quos, i cat Eyangelifta, Chri ftum fe ad audi- .quidem multa , tunc autem nihil fine torum imbecillitatem accommodaffe, . p arabolis locutum fuiffe. . )Qnäma a JDifferebat.) Id eft , explicabat. Y 1 ideoque parabolis, .& fimilitudinibus 35« dn illa'die. ) Qua die jam bis. jc &tiam -ufum fuiffe, ut homines ingeiio tar- lqüi serbunt ) di , & non fatis divinis rebus com-- «concionatus fuerat, primum in dómno & feto- prehendendis tidonei ,. facilius, .que Petri , deinde ad mare. ]s | dicebantur,intelligerent. .Alii putant $ Tran[eamus «ontra, ) ,Trajiciam,usr gim [erpe ftagnum Genefareth, & eamus in ze- ] fenfum effe Chriftumocutum in pa- rfutum g * "rabolis , prout poterant, audire, qua- p gionem Gerafenorum. M - Vide 'fdigta y Md ! fi diceret , quia aliter fine damno , atth. 9. 29. . Ü De s Pr opter eorum indignitatem 4 inepti- 36. Ef dimittentes , Uc ) Quz hic laturtt tu x- j hOmmem dinem , & fuperbiiam audire non po- habentür ufque ad finem capitis , e .[ac par 200 1. terant. Qu explicatio cum Chrifti plicavimus Matth. $. numer. 25. & : s ellh ( uod 4 di&o Matth. 13. 13. magis convenire fequent. egmt 4 videtur. ldeo 32 parabolis doqmor ei5, lta ut erat n na 7):'.) Significatur, ne- ]265 1 *:: quia videnres non wident , £* audientes ceffarium non fuitfe, ut illum difcipu- /dþgm!! D non audiunt , neque sntelligunt. lta ex- liin navim inducerent ad trajiciendum, Q u 'quia jam erat in illa. ( d ïæplicat Mald?n. & a;ïte ipfqm.aliii» 198 X-E»»VA--NCEL.II—SECHIUNDU.M' MARC. CAPUT V. *—. ïlgc Et ! porcos, d ?&giqne Ge;szh:horum- demoniacum curat fefociZEm/zg;;zfa läg*zfoi . m ne deemionum : quibus permittit ul in porcos ingrediantur , nec fi-. Emundi ir mit, ut iplum fequatur is , -qui liberatus erat:-curata muliere a. 5 h H cenit ad -domum IOR TOE : i 'tatus eft 2 pï;ojïuvio þznguinis i iam vefufcitat. Jfairi , ejix;sgue; Jï- : A i] L avitat L Qun. T venerunt trans fretu i E rum. i m maris in regionerri Ge-rafelno- i. Et 4. Et exeunti ei de navik ftatim- Vexabatu - Qccurri*t de 'monum'ent-isl omo in fpiritu immundo ; Tunt. «Mat. h 16, Ft 3. a Qui domicilium habebat in monumentis , (&.» neque .ch I Luce t?nis jam quisquam poterat eum ligare: P : 'el, qui 8. 25. 4. Quoniam .fzepe compedibus, & catenis vin&tu $ dii*u-*' 1 . Bt piffet catenas, & Z Tum, omare. qqmpedes » comminuiffet; & nemo poterat eum 19 Cu $. Et fem'pei' die , ac no&te in monumentis h à dzemon & .n"l;antib'.us erat, clamans, & concidens fe lapidibus. 71 6. Videns autem Jefum a longe, cucurrit, & adoravit eum. àd mifertus | 7. Et.clamans voce magna dixit: Quid mihi & tibi, Jefu - fili Dei altiffimi? adjuro te per D'eum, ne me torqueas: ?0. Ft . 8. Dicebat enim.illi: Exi fpiritus immunde ab homine ifto.. ] ecfit fe - .9. Et interrogabat eum: Quod tibi nomen eft? & dicit [ 1. Et« €et: Legio mihi nomen eft, quia multi fumus. ; N Convenit 1o. Et de xtx;a j mbf regionem. precabantur eum multum, ne fe expe?leret e t Videns eu 1I. Erat autem i agnus, 4 E bi circa moþtem erex pqrcorüm m * Í K—I—)afce—ns. 2 ) Eo * 12. Et x (I) Ip edit. Sixt. aäld;):qr in agris. t -5- ,77?71&0 Vinin Chrif eperugt traus fretum , &$e.) uti ex parteKDei( peto ; feuper Deum - * MP ide di&a Matth. c. 8.a. n.2g..- obte OI. n ne fic & deinceps , ubi hanc explicavimus Torqueas. ) Pellendo h s inc;, hv.el n Y if Jiburan hifto:iam. Verba tamen quedam , infernum mittendo. l-llfe&» qu& propria funt Marci , ouiter ad- 9. Exi fpiritus épmnunde.) Non dixitz enim dæmun -mot viinus. ) Ufente ( ext féatim , alioqui paruiifet ftatim. Q. Homo;n [piri g;mmundo.) IMiatth. 9. Quod tib; memen Y p duos fuiife ait ; fed unius tantum me- quis, es ? e 2 ) ld ef . :| REO minit Marcus , qui magis fevus erat, at volu & feróx. Legio.) Quafi dicat : 'Tot fumus "n Chi kj utlegionis nomen nobis bene con- , 7. 4djara te Pf?rD;um.) ld eft, vel- b / Wi'dcu b Ig' N(ln p ; N CAPUT 'V'r - 199 12. Ft deprecabantur eum fpmtus, dlcentes' Mitte nos in W a hi porcos , ut in eos introeamus. 15. Et conceffit eis ftatim Tefus. . Et exeuntes fpmtus im- i, t f m à mundi introierunt in porcos: & magno impetu grex preecipi- tatus eft in mare ad duo millia, & fuffocati funt in mari. m f 14. Qui autem pafcebant eos, fugerunt, & nuntiaverunt in civitatem, & in agros: & egre[ïi funt mdere, qmd effet fa- 1 Gersfeno- €tum. 15. Et wemunt ad Jefum: & vident illum, qui a dï*monlo vexabatur ; fedentem, Vcihtum, & fansce mentis, & timue- onumen. runt .16, Ft narraverunt illis, qui v1derant, qualiter fa&um eFet k neque ca ei, qui daemonium habuerat, & de porcis. 17. Et rogare cooperunt eum üt dlfcederet de fimbus eo- &us diu- rum. ooterat euim. 19.. Cumque afcenderet navim, coepxtlllum dep1ecar1, qui ymon 1bus a daemonio vexatus fuerat, ut efï'et cum illo. I9. Et non ádmifit eum, fed ait illi : Vade in domum tuam & oravit eum. ad tuos, & annuntia 1lhs, quanta tibi. Domlnus fecerlt mifertus fit tui. :tibi, Jea 20. Et abiit & coepit prædlcare in Decapoll , quanta fïb1 )rqueas feciffet Jeus:.& omnes mirabantur. jomine 1. 21.. Et cum tranfcendiffet Jefus in navi rurfum trans f1etum, ip & dict con,venlt turba multa ad eum, & erat circa màre.- 22. Wat*. 5 Et venit quidam de arch1 ynagogis nomine ]au us : & * I9- ]leret extr? Vldens eum ,'procidit ad pedes éjus.- Lucæ CX Et deprecabatur eum multum; dicens : Quomam ünag 4t. m mau mea n D onmsicannt / 15- Topnuernnt.) Admlrdtl funt di- luerlt caufam reddxt q)fe Chiiftus, cum vinam Chrifti potentiam. Vel timue- eum jubet in patriam reverti , & be- runt, ne ficut domini porcorum , ita neficium,'quod acceperat, apud fuos ipfi ja&uram aliquam patérentur. predicare. Fortaífe etiam oftendere hinty yd n 18. lr effet cum Hios &c.) "Yunebat voluit, poffe fe etiam abfentem adæ- - enim demonpum fzvitiam , rfe fortaíf- mone defendere. Non d]klct fe abfente Chrifto iteru u ab illisve- 20. Decapeli. ) De Decapoh dmmus xaretur Fortafie voluit fequi Chri- üïec [btl m. ftum , ut difcipulus, nam fi fequi Matth. 4. 25..— 22. Ef "vcmtqmalaif' &c. ) fo*conam /,)lde' £antum. voluiflet, ut turba faciebat , atth. I8- 8 (,,hrdh injuflu id facere hculiiet, fic- hanc explicavimus T Tot fümug Ó Put - lii multi faciebant. gairus-) Grgce latieog pronuntmn— )ls bene | 19. Non mim;ft eum.) Cur feqm no- dum penultuna produ&d. - ? $00 EVANGLLII SECUNDUM MARC. .qnea in extremis eft: Veni; 1myone manum tuam f uper eam', 0. ] ut falva fit & vivat. ; mut pat 24. Et abiit cum 1110. & fequebatur" eum turbaï muIta, & ditur, comnprimebant eum. - 4l E elt intet 25. Et mulier, quae erat m profïuvxo fangumls anms duo- ecim. aE 36. Et füerat multa perpeFa a compluribus medrcls, .&. ero- 'ennorul gaverat omnia fua, nec. quidquam profecerat , fed magis de'« L terius habebat. -- itdai 27. Cum audiffet de Jefu j venit in turba retro, & tetlglt veftimentum ejus: 28.:Dicebat enim: Qula. fi vel vefumentum ejus tetlverd, 74 falva eró. - Chrifi - Mrun. 39. Ef c'onf'eihm ficcatüs effj fons fangmms elu:s : & fenf' t corpore., quia fanata effet a glaga. 0i fred 30o. E: ftatim Jefus in femetipfo cognOFCens Vntutem, quæ L Orifif exierat de illo) converfus ad turbam,g &jebat : Qu1s tg.tlglt ve-. þü/fu af flimenta mea2 ":g 31. Et dicebant ei dlfmpuh füíz Vides turbarm comprlmen - Aiitr b tem te, & dicis? Quis me tetigit? 32. Et clrcamfpmebat videre eam ,. quæ,hoc fecerat.: 33. Mülier vero timens, & tremens, fciens quod fa&tum | .effet in fe, venit, & procidit ante eum , & dixit,ei omnem l 'I'e Vernatem ch., eu 34. Ille autem dixitei: c Fxha,ficïes tua te falvam fec1t Yva- ; 20E] : 59- de in pace , & efto fana a plaga tua. - -'mdlentes qe. Adhuc eo loquente, veniunt nuntii a d archlfyndgogun*g 48(11; hæCo centes: Quia filia tuamortuaeft, quid ultra vexas Magiftrum? tes tales 56. efus autem audito verbo, quod dicebatur, ait archlfy . nagogo: Noli tíimere, tantummodo. crede. (U Etu 37. Et non admifit quemquam fe fequi , nifi Petrum, & Jà- 41 Talji cobum, & Joannem fratrem Jacobi, .38. Et veniunt in domum archifynagogi ; & v1det tumuI« C&, feu C*'") ? tum, & flentes, & ejulantes multum. 4 Digj, 39. Et ingreffus, ait illis: Quid turbamini, & ploratxs* puef Ioj g, Ea non eít mortua, fed dormit. t m al- Em 40 Et Tet fame l ibory P ET naufe 94. da pdce.) lde& animo quieto, N 35- Aïlrcäz,'judgago) Ideft, ado- [iuti, erat €toe ino Mcb(['ymtlgagt , ut habet Syrus. 1 Cma A iC CA —Px U'T V.& VL 201 X 40. Etirridebant eum. pfe vero, eje&tis onynibl*lsf,,' affa- fupeream', ; mit patrem, & matrem puellae, & qui fecum eran ) a wl j & ditur, ubi puella erat jacens: 41. Et tenens manum pue x l lae , ait illi : Ta-litha»rw:u-mïi, 'ïkquod sadniä duow | eft interpretatum : Puella (tibi dico) furge- * - 42. Et confeftim furrexit puella, & ambulabat : þrät autem 7 annorum duodecim : & obítupuerunt ftupore magno. [ïcis;& eroä? , d magis « 43. Et preecepit illis vehementer, ut nemo id fciret: & (1) E . As d—ixiti dari illi manducgre; : 0j & t(iti'gigT C/ 4& P U T f VIO st Chrijl.z'u do,ö?iinam in ipfius pagrid admirantur , ubi tamen þroptei . illrum incredulitatem pauca. edidit miracula . - "tpoflolos mnittens ug:&feniï? 44 pradicandum, inflruit, quid obfervare debeant. — Flerodes , audita Chrifli fama , dicit : S'oannem Baptiflam refurrexile , cujus caput tuteffi, quæ' x polftulanti Herodiadis filie - Jaltatrici propter. jusjurandum tradi- is t ve | derat : in deferto quinque panibus & duobus pifcibus quinque millia virorum [atiat : Juper.mare ambulans. tempe[Tatem[edat : in corïip'rïmünfïï 4erra Genejaretb. plurimos tachu, fumbria "ve- N 3C€rat.' j JfHimenti. fanat. yod fa. T egreffas .inde; abiit in t & omnef,"jy patriam fuam, & fequäbantuï* eum difcipuli fui: 3 * o fabbato coepit in sfynagoga docere, & multi g. m fect: vz audientes admirabantur in do&trina ejus, dicentes: Unde huic 13.54. & virtu- Lucs. if hg'gogüm; hzc omnia? & qu:e eft fapientia ; quae data eft illi, [ ritrume - 3 105 tes talf:s., qua per manus ejus, efficiuntur ? | : ?'. b N'oin'. 4 16- j jt 2 rchi.fy'"; : ' ( 1) Et' dixit z ed;z. Sixt. legitur : Gl )uiïït 3 s E braica , feu Syriaca vox. (41.. Talirba. ). Puella wpy'2n » He- 1. [ Nde.) Scil. ex domo 'Arcl;ifyna- gogi, vel ex Capharnaum. |Cumi-) »yyp. frerge. In parriam fuaiu.) Scilicet INaza- " vi(-ïef Wmu,l - 49- Dixir.) ld eft , juffit. ret, ubi erat educatus. * 2. Faflo fab&aro.) Quo die folebant oraus* i pit 2 Digrl' illi'mandutare.)- Cibum illi dari Judai . in fynagogam congregari. juffit , ut appareret vere. illam revi- Ip . d-ilrina ejus.). Doctrinam ejus ? xille. Proeterea quia noverat illam propter doctrinam ejus. ï4o- Et | fame laborsre , quippe que pra fto- snachi naufea , dum zgrotaret, a cibo Hac omnia.) Nimirum fapieiitia, & abftinuerat. vittus 1 &'-'Idenf 340'11; C pgitrap-dqmm' miraculo:"um. Bidi. cfmw)(,'ar)i-.x&lf'nocb. T. FII. yoe P ^. 202 z EVANGELIL $R CUthJM MARC. [ I(;a;i 3. ^ Nonne. hic eft faber; filius Marice, frater Jácobi, & j to. Bl 62'42'] L Tofe ph: S bifcum füunt? & fcandalizabantur in illo. ; &;]Judae 4.& Simionis? -nonne & forores ejus hi; no- À j manéte, . u E e Matt : 4.. Et dicebat illis Jefus : & Quia non eft propheta fine ho-r nore nifi in patria fua, & in domo fua, & in cognatione fua. f ereunt p ! fimoniu : . $. Et non poterat ibi virtutem ul lam facere, nifi paucos in- ]c')an.' firmosimpofitis manibus curavit : D | J 4 44 ..6. Et mirabatur propter incredulitate caítella in circuitu docens. m eprüm,;'& c»i»r—cu.ibaf:; [ toregro E u 4Mat. 7. d Et vocavit duodecim : & coep i eof midábe b inos, & Io- I. dabat illis poteftatem fpirituum immundorum. á . Domen e upr. . Rortuis, . I g. Et preecepit eis, ne quid tollerent in via, nifi virgam j uc gf ta ntum ; non peram, non panem ; neque in Zona zs, Ij A :j bant : i 9. 1. 9. e Sed cal BJA&- niCiS- ; Ceatos fand'aliis, & ne induergntur,vdugbus ;u. 16. Q I2. 8.- þ ; l hica [i01 * um ^d15. JHb pE ] Virtutes.). Miracula. Nifi p;z:;;-as infirmos , &c.) Significa- ] xtem Manzns ejus.^) ld eft , eum. tur aliquot ibi miracula a Chrifto fa- 3. Faber.) Grmce réxre» , id eft , 8a, quod etiam indicavit..S» Mat- ris fUi, | theus , 'apud quem legimus c. 13. 58. E A ] 18. Dk artifex ; vulgo : Ar/egiano , a Gr- cisenim r£xT6y, dicitur, quicumque U aon fectts 1bi virtutes mulzss , ex quo J Worem f aliquid r&vye;, id eft , facit opus, intelligitur, eum ,qui aliqua ibi fecit 19. Hj fcilicet externum, ut fabri lignarii, &c. miracula , plura .£acturum fuiffe , fi VMide di&a Matt. 13. 55. ubi totum ejus regionis homines meruiífent.- Q , 'ne hunc verficulum , &fe 6. Er mirabatur. ) . Hxc quafi per . 09. He cavimus. quentem eïxpli- parenthefim diéta funt ; nam qua'fe- ]. df i Frater Jacobi, &fc) Id e& ; propïn- quuntür , propzer éncredulitarem eornm , quus$ ; folent enim cognatos. & con- vidéntur nectenda cum illis verbis , Rs fanguineos Hebrzi vocare frarres., 6f mon poterar , ut fatis, apparet ex 5S.Non poterat i&4 virtutem ullam fa- Matthzo loco citato. Quomodo po- x tuerit Chriftus mir cere.)) Non poffe aliquando in facris * ari, difximusr. at- P Id literis eft , zo/le: fic de fratribus Jo- thæio 8- IO. feph dicitur in Genefi capite 54. 4. (9. Focavit duodecim.) N 6cav*ic ;ad ,,; nkm etr non potuiffe Jofeph quidquam.. pa- fe ,,ut illos inftrueret , & poteftatem EL eft cifice loqui. Eodem modo Chriftus daret ejiciendi demonia. Hactenus - hi Am, lib r non potuit, id eft noluit miracula Chriftus folus predicaverat , nunc in- fl QuiQ facere , propter eorum incredulita- cipit Apoftolos in partem liboris al- T dag & fs tem. 'Rurfus so» pofe , aliquando fumere. Quz hic fequentur, ufque 2 REDCTM idem eíft uod , »o-» comvemirt , non ad verficulum 12. explicavimus Mat- : dectre : hoc fenfu Matt. 9. 15. dici- j Ti Tij thzi. IQ. a,n. 5. & deinceps.. tur: zon polfunt filis fponft Imgere, quam- 9. Sasdaluis.) ld eft, f leis, qua | i W infin diu cum sllis eff fponfus.. Sic ergo non fuperne funiculis alligantur feu anfu- poterat Chriftus facere miracula , id fulis , cujufmodi utuntur Francifcás P*)nltur ) fe( eft ,. non expediebat , cum adeo incrt- ni Patres, quos Capuci ThnUS. M nos ap?ign?;ï Id duli effent concives ejus. N - Tàto tOtmn » em& ü ll« r p * C -'AKPU- UT VL 7903. ljä,cohi, t ' 1 o.,ME!:ï, dibeb at eis: Quö,cüm * que introieritis in domum, illic ius'; hi; 1 manéte, donec exeatis inde: 2 * x : * L] 1r. Et quicumque non receper! nt vos, nec au.di-erint VOS, H fm& ho f Mhaatt f exeuntes inde, excutite ,-pïsllive;-'emrde pedi'bqs w*giïris in te- tione fu. - ftimonium iilis. s* * jo.14- paucos m Lucæ. 12. Et exeun:es praedica bant,'ut 'p'pehitentiäm agerernt : 5. 13. Et daemonia multa ejici ?bant , g & ungebant oleo mul- * &o: &'..c'ircuibat' 13. 51* tos aegros & fanabantur. . * .14. * Et audivit rex Hero des ( manifeftum enim fatbum eft I9: 6: 3; bin'OxS.ï & nomen ejus) & dicebat: Quia Joannes Baptifta refurrexit a £ J* z n . mortuis, & propterea virtutes operantur in illo. - L Mlat. j virgam 15. Alii autem dicebant: Quia Elias eft. Alii vero dice * H4- 2. 8 bant: Quia propheta eft, quafi unus ex prophetis. Lucz. . 16. Quo audito Herodes ait: dugbus tu- Quem ego decollavi Joannem, 9- T i hic a mortuis refurrexit. 1. M /17. i Ipfe enim Herodes mifit 3 ac tenuit Joannem, & vin- Z Luc. ï;,) Signiäch xit eum in carcere propter Herodiadem 5 ia Cheto - tris fui, quia duxerat eam. : -uXOr'f.jm Philippi f;fa- 3. 19- avit &i Mat- 18. Dicebat enim Joanne s Herodi: k Non licet tibi habere 4Lev, imus G. 13 $ uxorem fratris tui.. lii , ex QU jqn ibi Teclt -19. Herodias autem infi v'diabaturv 'illi: ',& &c;iebat occidere 2 X um flle, ^ eum , nec poterat. - . meruilient. 2Q. Herodes enim metue bat/' Toannem , 'fdien-s eum virüm Hs Wüfer juftum, & fan&um ; & cuftodiebat eum, & audito gö multa diebat. ,l jaterm um faciebat, & libenter eum au ; illi j/erl)is , » |CCcea2. 2I. Et is apputt Quomolo p a 3. Et ungtbat , Oc.) P ;Itat M ä;l'do- Multa:ï 4gres. ) iNon eft hoc ita in- 4iat. hanc fuiffe un&ionem facramen- telligendurs, quafi aliquos. unxerint, disimos: talem extremg — unctionis ; fed pro» & fanare tentaverint , quos non fa- Vdcavit ad babilius eft, quod cum aliis docet Bel- naverint j fed tantum fignificatur, eos j f P gtcmtem Jarm. lib. 1. de extrema unctione cap. tos fuiffe. - quos unxerunt, atque fanarunt, mul- | * W K.' H&Ien;ust 2. fuiffe quidem abumbrationem quan- n furic 1 dam & figuram facramenti , fed fa- - 14. £t audivit Ee.tg;HeradeJ;',A. &.) l. cramentum non fuiffe. Concilium Quz hic habentur ufque ad. numerum m [ibori ! e€tiam Tridentinum feff. 14. can. 1. de at* go. explicavunus Matth. 14. 1. &fe- * cgwlmlls extrema unctione , ait hoc facramen- lqu'entibus. A tum infinuatum |Mlarci 6. dicitur au- I$. Quaft uuus ex þraþbetis' j folets qs tem infinuari id,quod non exprefle pro- ( al i« ponitur, fed adumbratur, & obícu- inclytis illis prophetis, qualis lfaias, n re indicatur. Vide Bellarmin. loco Jeremias , Elifzus , &c. tut frocltie .90. Cuftodiebat, )' evytríeti dvjros; , uclllos 4 citàto totum hunc locum bene trattan- sem & cï:þlicantem. elfervabat eutu, d L * : ] 204 EVANGELI[ SECUNDUM MARC * 21. Et cum dies opportunus accxdlfï'et, Herodes natalis.fui füpet eos, € ccenam fecit pr1nc1p1bus., & tribunis, & primis Galilseas coepit lo ï*ä 22. Cumque introiffet filia ipfius Herodiadis, & faltafï'et., & $ Etc " placuiffet Herodi, fimulque recumbentlbus, rex ait puellæ. dlcen Pete a me, quod vis , & dabo tibi: 6P emant flbl 23. Et juravit illi : Quia quidquid. petlerls, dabo tlbl., Ilcet * dlmldlum regni mei. B EHr .24. Quae cum exilfet j dixit matri fuze : Quld peLam E At dtxerunt 6 1lla dixit. E bimas ills Caput Joannis Baptiftze ; LÀ 2f. Cumque introiffet ftatim cum feftinatione ad regem, pe- « Ed tivit dicens : Volo, ut protlnus des mihi i in difco caput Ioan- Cum cognc nis Baptiftae. 3. 1 E 26. Et contriftatus eR rex propter ]us1urandum, & propter cundum ( fimul difcumbentes, noluit eam contriftare: - |o Et d 277. Sed miffo (peculatore praecepit afferri caput e]us in dlfLQ genos - Et decollavit eum in carcere. 4T Etac 28. Et attulit caput ejus in dlfCO & dedlt illud puellæ, & 1n celum | puella dedit matri fuae. Wt ponerer iMatt 29. 1 Quo audito, dlfClpull ejus venerunt, & tulerunt Cor- 4 Em 14.12. pus eJus & pofuerunt illud in monumento. 4 Etfü Hmiuc 40. m Et convenientes Apoftoli ad ]eium,renuntlaverunt ei nos plenos 9 p omnla, quae egerant, & docuerant. — 44 Eran 2Matt ^gr. Et alt illis.: n Venite feorfum in defertum locum, & re- Torum 14-13. qmefc1te "pufillum : Erant enim, qui veniebant, & redlbant aR Lucz. multi : *& nec fpatium manducandl habebant. Pïæcederer IO. 32. Et aícendentes in nawm ablerunt in defertum locum o an. feorüm 4 Et Q 33. Et viderunt eos abeuntes, & cognoverunt multl. & pe— , 4 X .Ma« deftres de ommbus civitatibus concurrerunt 111uc & preeve- lu $ID f 9. 36. mnerunt eos.. rE 14 I4- 34. o Et exiens vidit turbam multam ]efus, & mlfertus eft. 'Veths con * * (uper 'ad €05 amb hd 2 ,2I. Oppertunus.) Scili cet.co'nvnv:o, freq uencabant, & deinde domum fuam revertebantur. vel Herodiadis propofito. Nec fpatium . manducandi babebant. y H L Tribunis.) Grece Xz?uagxo:g, id eft, dl 17 Eumf: ei mllle militum przfectis. Chriftus fcilicet, & difcipuli. s feieb. N "32. dhieruns in locum defertum.) Quz u apud Qauy 31. Paffllum.) ld eft, parumper. ui vepiebant , hic hábentur ufque ad finem capitis, 6 redibanr. ) Qui explicavimus Macgh. 14 1. 13. &fe- n 0mmm b locum, ubi ChnRus & difcipuli erant, quenclbus. fcili t ttat i Unig ton h Jch s d x Afþ: UT Vl 205 ? tlj ] fup er eos.,,,q,uia erant f'emt oyes non habentes p P ai'c—"c/)rc.äm',* & ; [ieeas coepit illos docere multa. hltsfer, & 4:. Et cum jam hora mul sl ta fieret, acbeiïerünt d;ifciþp]i ejus 215 dicentes: Defertus eft locus hic , & jam hora pree:e rit: i puellæ: 1 « 36-p Dimitte illos, ut eun:es in proximas villas, & vicos p Luc * emant fibi cibos, quos manducent. ài, i | te illis vos mandyucalje.w Ex |.51. Et refpondens ait ills: Da & da- m ! A; dixerunt ei: Euntes emamus duc':e"nt'iks den.ariis—panes,- L] bimus illis manducare. * n 9. Et dicit eis: Quo t;pahes hgbeti"su/?- ite , & ;videtei. Et fegem, p T , & duos piíces. cum cognoviflent, dicunt: Quinque bere facerent om anm 2 ]öan-: ..39. q Et. preecepit illis) ut accum nes fe- 210 o*. cundum contubernia fuper viride foenum. E D N ,,-&propterf | tenos, &. quinqua- - 40. Et,'difcubuel*qnt in psfrtes, per cen genos;-- ia din ] V&,ducl)bu-s pifcibus intuens 4 I. E taccepti.s glui-nique pa'nibus, in coelum benedixit, & fregit pánes, & dedit difcipulis fuis; pueilæ, & : & duos pifces divific omnibus: ut ponerent ante €os, * 42. Et man ducaverunt omnes & faturati funt.- Jerunt cor- 43. Et fuftuleruntreliquias fragmentorum du ) decim COþl);if. nos plenos, & de piícibus. ^ . tlaverunt el *I 44.-Erant autem, qui man ducavefdnt : qu»inquel millia vi- rorum. TE (cuim» & I'e; .4$. Et ftatim coe git difcipulos faos afcendere navim , ut ; redibant ]-praecederent eum trans fretum ad Bethfaidam 3é n s dumäi?fe' d?- mitteret populum. W 1ocum 46. Et cum dimififfet eos 5 abiit in montem orare. 7. Et cum fero effet, era s ; n;vis in medio mari, | s & ipfcle' fo- | quu: & p lus in terra. g p OS laborantes i n ;re'migando ( erat enim rMatc - ^48. r Et videns e ventus Contrarius eis) & circa quartam vl giliam no&tis Venit 14.25- : mile qus d fupra mare, & volebat praeterire eos. fapef ad eos ambulans * y XXK 49. At hcc.g x æ-//'xj Secandum Eoätub,ernid.) Id 'e& * pdomin f 1495. Hera xinlta.) ld äü fera. ordines & claü'e's feparatas. ;n Grg- 27. Euntes emamnus s &c. ) Ironice i, h,,þlhm' , diétum ; fciebant enim . tantum pecu- co eftv, ;a,'uym'a'za , convivia. nis apud p auperes non eífe. Sic Luc. c. 9. I3. Nifi forte nos eamus & , ema- 43- E* devpzf:iäþm..) Id eft , imple- ifcipil ) d musinomnuem banc turbam efcas: Quod veruünt cophinos, id eft fportas , tra- | nem ü ltffc t^ gmentis fcilicet erat impoffibile, cüm tantum fcium. parcim pax:mm-,* partim -pi: j ) ] pegunfgæ non »haberenc. 206 EV GELII SECUNDUM MARC Hnbus manibu -49. At illi. ut v1derunt eum ambifeantem fupra mare, puta— [ Torerunt verunt phantafma effe, & exclamaverunt. $c. Omnes enim viderunt eum, &'commbatl funt. Et fta« Pharíe tim locutus eft cum eis, & dixit eis : Conüdlte, ego fum;, no- * Dus, non Hte ümere. . Etafort : $1. Et afcendit ad illos in nav1m, & cefTav1tventus Et plus funt, que tra inagis intra fe ftupebant ceorum, & & 4$2. Non enim 1ntelle*zerunt de panibus : erat: enim cor eo- rum obcoecatum. : s Etinter :Matt uh tul n0n 4 '$3. s Et cum transfretaffent , venerunt in ter1am Genefa, mnibps mani 14 34- reth, & applicuerunt. t 6 Attlle 1 as $4. Cumque egreffi eFent de navx, contmuo cognevemnt de vobis hyp eum. e honort, $5. Et percurrentes univerfam reglonem 1llam coeperunt ". In vantt in grabatis eos, quiíe male habebant , cxrcumxerre ubl au- diebant eum eiï'e. cep a homing 8 Telinqu 56. Et quocumque introibat, in vicos , vel in villas, aut civitates, in plateis ponebant infirmos, & deprecabantur eum; (I) It foro . ut vel fimbriam veftimenti ejus tangerent & quotquot tan— & muida non f -gebant eum, falvi fiebant. - " 3b omibus com; CAPUT VII entilibus coy Mandumre jan Vitiperavergn;; Pbarrþzos redarguit, Chrifli arguentes. di kzþulos, quod non. lo-- Vemnt, & difci - ?is ederent manibus , cum ipfi Dei mandata ob fuas traditionés. e;us Chriftum, tranfgrederentuï'* deglarans quenam po[fint bominem coinquinare, P ,Mrlfdt em l jndais Pharit niempe qua de corde exeunt : Syropbenif/a filiam ad þerfefvemn- Pflmum locum d tem illius Jupplicationem a damonio liberat : 693 Jur- ^ Rs Pharifec um , ac mutum þmat Nütorey, & n itoteg fm((e T conveniunt ad eum Phanfæl, & quldam de Scrlbls, , Go F n fon venientes ab ]erofolymis. - Prériptolepis; ^ Mat 3. 4 I' tcum chhiïent quofdam ex d1fc1puhs eJus, commu- NIO Altem hic 15. 2 ee mbus H a?fu * Z Vetubitg]is, f 5I. qus magis.) Gxæce eft, Mm & nibus , & duobus pifcibus mfrentem TO tanden zr&;nac'w Id eft vaide fepra madum, ad multitudinem pafcere , ldeoque ma- glt(]s 3 verbum , vaíde ex abundantz. - ]talice Bnum Wanud diceremus gis admirabantur, quod fuper aquas. ambularent hi Mulfa pit d' avantaggio. LÀ tüm j aqUa H Q. Nenz intellexerunt dé panibus. Y d Id eft, non fatis perceperant, quam 7 mmunibus manibnus. ) Commu. dwmtur Qbförv, gfdlldv fuiffet. mxraculum, quinque pa« C' nia vocant Hebræl, quæ fan&a TU lenie. " 205 (QAPUT. VL mare, putie ibus manibus , id.eft non ; »loïtisg, ,mand.uqare' ;Sa;i'äg; vitupe- 'averunt. ) E .. unt. Etfta 3. Pharifeei enim $3 omners Tudaei , xniüicrer'o laverint manus, non manducant, tenentes tráditionem feniorum : 30 )fufp, f0 4. Et a foro(1)nifi baptizentur,non comedunt,& aliamulta tUs. Etpl nt, quie tradita funt illis fervare , baptifmata calicu m & U'rf' eorum, & sramentorum, & lectorum. : L um cor e Quare d-ifci-A g. Et interrogabant eum.Pharifzei & Scribse : uli tui non ambulant juxta- traditionem fenliorum. , fed com- : * ramf-Genefa' munibys manibus manducant panem ? 6. At ille refpondens , dixit ei s: Bene prophetavit Ifaias | 5'Ifaiæ* de vobis hypocritis; ficut fcriptum eft: ? Populus hic; labiis 29.13. :qgnwefunï me honorat, cor autem eorum longe eít a me. * OC h experuit . 5. In vanum aut em me colunt, d centes do&r—inas, &: præ-) cepta hominum. . 'f6, Qub;i au-i S tenetis tr.adïtiö.n.es ['g ?xel'nquentes eni m mandätüm Dei * n villas, aut hOITli-f banfür cuty I) Et a foro i» edir. Sixt. 4;lditkr : venientes. . enim averint, id faciunt, quod & munda non funt , quod liceat ea fepe.] uokt'quot,tqang; ab'omnibus communiter , & Judxis, - H de pugno diximus. [ & Gentilibus contre&ari. - Traditiones [eniorum. ) Quas Scri!x)æ Mandacare panes^) Cibum capere. & Pharifzi compofuerant , quórum L Vituperaverunt-) tusuNavro, incufa- extat inter Judzos liber, precepcum- "T verunt, & difcipulos , & magi(trum que , ut fumma diligentia ferventir. ejus Chriftum. * 4 A fero.) Scilicet venientes , ne y friiitont forte rei alicujus venalis immundz -4. Pharifes enim , €$. omnes gdai. ) contactu , ,aut Gentilium convezfa- aingiins. A judeis Pharifeos diftinxit, & his primum locum dedit, ut intelligere- tione eifent contaminati. pjrurar mus, Pharifeos primos ejus traditionis Baptifmata calicum.) ld eft, ablutio- nes poculorum. Omnia enim qu& j r auctores ; & precipuos ejus obler- * contrectaturi erant prandentes , elue- vatores fuiife. Crebro)) Exiam inter prandendum, bant, ne forte eorum attrectatione ne quem forte cibum , remque aliam cohtaminarentur , fi eflent. immunda. de Scrbiy llrceorum.) £cg o ligneorum , raden- prafcripto legis immundam tet: giffent. lpendo , veldolando expoli- Quod autem hic dicitur, ere&io, in Gra- do , fca m ormmu co eft, nvypu , id eft, puoillatim , fi- torum , & complanatorum.. nibUS ve ezbitaliter , fcilicet, folebant lava- /Eramentarum.—) Xa?xx-'æv ; /vaforxum areorum,. - refzpe , tandemque infundere in fum- ventemi mos digitos aquam , comprehenta in Le&arum.) XADoy ; ]ectorum tricli- cibus u ugnum manu & elevata , ut poffet in niariorum , in quibus cibum fumen- 2 ieoque ( tes difcumbebant. - biächiu m aqua fluere ufque ad cubi- SI uare difeipeli ul , 6$c d us tüm. Id quod etiam. hodie Hebrsi dicuntur obférvare. Inteterpres. vi- hic habentur, & fequentibus verfibus, .detur legiifc mvxvd , id eft erebro ; quod explicavimus Matth. 15. 2. & vbü!: —(de,in-. Il g fan . 3 : ü.?vcygä.legic; fenfum reddidit. U bi Ceps. t x "- 208 EVANGELII SEC UNDUM MARC hommum, baptnmata urceotum & cahcum & aha ümlha Omnis ! / his fac1tls multa. 1nem. 9. Et dicebat illis :- Bene 1rr1tum fecrülspræceptum Del, t TEU tradltlonem veftram fervet:s f eifus domul sExo ro. Moyfes enim dixit: c Honora patrem tuum, & matrem, a. Mulir . 20-12- tuàm : Et d qui maledixerit patri, vel matri , morte moriatur. eu fpinm im Ir. Vosautem dxc'us Si dixerit homo patri ,. aut matri: !6 Eraten h hef Corban. (quod eft donum) quodcumque/ex me , t1b1 pro- f ogahat ew, uerit : 62 "-9 Qui dix 4Exo 12. Et ultra non dl-mlttms eum quldquam facere pa;rr fuo, onüm fumer. 21- I/ aur I * devit. matri, - $ Atila- Io. 9. 13. Refcmdentes verbum Dei per trad1 ionem veüram & &ca elli com quam tradidiftis, & fimilia hujufmodi multa faci:is. ! 9. EL aitil lWatt 14. e Et advocans iterum turbam, chcebat Ilhsï Audlte me 'lnumfilatu 15.10. omnes , & intelligite.- 3. Fteum 15.. Nihil eft extra hominem mtroxens in: eum, quod poiïït fü pra Je&um, eum coinquinare, fed quae de homine pwcedunt, illa funt,. A. Et iterg . qua&e (1) communicant hominem. ad Whüre.Calrla 16. Si quis;habet aures audiendi , audiat. "5l Et àd 17. Etcum introiffet in domum aturba, mterrogabant eum ; :difcipuli ejus parabolam. *eum ; itimpo 18. Et ait illis: Sic & vos. lmprudentes eftis?. Non lntelhgl- ti$, quia omne extrinfecus 1ntr01ens in hommem non poteft — eum communlcare : "'h'-' mfu: )l Cllpldue I9. Quia non intrat in cor erS-, fed in ventrem vadxt, &i ln* .feceffum exit, purgans omnes :efcas ?. -ïfulmm ) Q | vamtas ,& .20. Dicebat autem ,. quomam quae de homme e-xeunt, 1lla cuh:mter fïult;] commumcant bommem lg, /" wmus Mm j fGen 21. f Ab intus enim de corde hommum malæ cogltatlones ib procedunt, adultéria, fornicationes, homicidia, . l NMmem )s KTetur aüt kge[ 22.. Furta, avaritiae , neqmtlæ, dolus;. 1mpud1c1t1æ, oöu— [ Gar ilibus Verfa lus malus, blafphemia, fuperbla, ftultitia. 23 Omnia | lls *&bat » Qu Ju( (1 ) Hic & toto boc' capiee loco communicare legttur j edit. Sixt; comqumare :t) SClllcet 9. Bene.) 1d eft, valde , ve] ef 15. Cvmm;;mamt ) Id eli, mqur Mtet f ( illug ironia.. nant. fci QUantu II. Si duer:r ) bubmtelhge 3 be- .I9. C.) Id eft voluncatqm ] li por ]l " pefacit.. Purgans omnes e[cas.) Reliquias , & I2. Facere. ) Scnhcec ]uvando feü'. excrementa omnium. mboxum fecum | Centjli A fuftentando. au erens. 4(4 * 1 ; Quand 13. Refézedentes.) ld eft; 1rru:'1m "92. Neqmtm.) zomgam, ld eiï,mþ Vocane ul ür | fac:mtes , feu abrogantes. la nfhme:. 8 lori, [ City Co"' M 22 - s - o " x "CAPUT.VII. o 309 a]ia fitilig 23 :*.j'o.rlimïä h æ;-.*m'*?l»a ab intüs;-.;pröcedunt,, & communicant ominetn. & Sidonisy, & xi",n'*-""gMatt. tufn A'VDei, Hï 24. g Etin de dutpels abiit in, finidk Tyti greffus domum , neminem voluit fcire) & non potuit latere. 15.21- & matfem .25. Mulier enim ftatim ut audivit de eo, cujus filia habebat e moriadut iritum immundum , intravit; & procidit ad pedes ejus. aut mratt 46. Erat enim'mulier Gentilis , Syrophoeniffa genere. .Et rogabat eum , ut daemonium ejiceret de * filia ejus. * E ; tiþi p dixit illi : Sine prius faturari filios, non eft eni um EY m bonüm fumere panem filiorum , & mittere canibus. e'ïlþ'a—iri fuo 28. At illa refpondit, & dixit illi: Utique, Domine, nam ï [ E L& catelli comedunt'fub menfa de micis puerorum. ) .vgftrar'n ) ! 29. Et ait illi : Propter hu-ngxfärm'()nenï yade,, exiit dgemof .*,Aüdite n nium a fil ja tua. - o. Et € cum abiiffet domum fuam,. invenit »p-uelläm jacentem qubd poüït "fuprale£um ; & daemonium éxiiffe. - xiens de finibus Tyri, venit per Sidonem 41r. Et iterum e — 4Mhat. (?ïr ill:f funty l-ad mare Galilaeze inter medios fines Decapoleos. i , . 32 . 9' 32. »* v 5 . À Et adducunt ei furdum, & mutum, & depreöab.gptur AaGuca.: ggþaþt'eum Aeum",,xut imgqpat illi manum. - 3 . : a x y intellige — 208 POt? i .'IIOtïnl;l.S malus.) Ad e&,» infidqs , ;yel« iorum--, & D. Pauli -, qþcjdfcx*e Gra- cupidus. . ce loquerentur. -Stultitia. : ) czq.)goa'üm ,þ : fighifïcätu'r - 98. Puerorum.) wxlä*/m ; s)adita n rum füorum. É pf:r*wdg- wanitas , & petulantia tn. qu&£vis , acpe- i culiariter ftultiloquiu : ls Per Sidonem. ) Id eft, perlloba xeUnt ; D 24« Erindefurgens , &c. Hec 'expl'ï—' Sidoni vicina; probabile enim eft ci- €avimus -Matth. 15. 21. & deinceps. vitatem ingreffum non fuiffe, utcon- fentanea iis faceret , quz jufferat fa- s - Neminem && c.) Scilicet:ne Judzis vi- deretur aut legem violáre , qui cum cere difcipulos fuos, quos vetuera . Gentilibus verfaretur , aut non elíle ingredi gentilium civitates. T , Eitiæ.,. 05'?; Meffias , qui Judzis folis miffus pu- L* Md mare- Galils ) Ad —Rag'ngm Ge- tabatur. : nefareth. Ixter medios fmmes De ?qþq[eo:;)-» VScilri.'-, Voluit.) Scil ic&c-z&iqüid fecit unde ; Aco'mqu—ï"äre.' lateret fed illud non fuit fatis. 1ta- cet iter habens. " De "Decapoli dixi- que fecit quantum L voxluiþt-, non quan- mus fupra Matth. 4. 25. erat regio ld eit, .inqer tum potuit. decém civitátum , pártim cis, Eartif'n Z* trans Jordanem. r entat-äï"'. a$5 & « 96. Gentilis. ) Grzce eft. E'M?.?vvi;; Rdiqu id eft Graca 5 fic enim Gentiles ali- 32. Si?äu;n,, 55' muixg:).) (dYiGucd iboi 1 fem:lm quando vocantur in fcriptura, ut pa- eft uoqiaNoy , id eft , vix loquentem. 1 tet ex multis locis. Actor&m Apofto- Itaque iq:erpres mutum ?umic pro ho- - 'l'üf ] ^ VBiäl. enm Cam; Menfdb. —T. F. "m L s Es - 21o EVANGELII SECUNDUM MARC. X 33. *t apprehendens eum de turba feorfum j mifit dlgltOB fuos in auriculas ejus; & expuens, tetigit hngucam ejus. - ^34. Et.füfpiciens in coelum, 1ngemu1t, & alt ilhi : ]:,phphe- Saptem pamh tha,.quod eft adaperire. - : Ia : dl pu /35. Et ftatim apertze funt dures ejus, & folutum e& Vmcu- :f at ; in lum linguse ejus, & loquebatur re&te: LU conjïmar 36. Et preecepit illis, ne cui dicerent : Quanto autem em præmplebat, tanto magis plus prædxcabant, E - diiur, qu n 37. Et eo amplius admirabantur, dicentes, Bene omma fe-e mt, & furdos fecit aud1re , & mutos loqm, L2 A Nacïebus 2 berent ( ?. Mfereo CAPUT mermhab' 3 BL U din & 1llam volub:lem flClt &adl wa Qquidam. mine pene muto , & vix veiba pro- N on.eft cre- $mwo ferente , unde poít miraculum patra- quendum expeditam. tum ait Evangeh&a E£ logueäamr dibile in os infpuiffe , fed cum prius. C aturare D rele. exfpuiffet, fumptam deinde falivam, ^ 5 Etitfen digito fuper muti lmguam impofuif- Depremädntur.) naeaxuk&du QUTOY- e. eptem. .Dcprecantur enm. (X E prec Ut imponát ii manum. ) Scxebant 24.. Sufpiciens m cæ[um.) Patrem enim Chriftum manus impofitione orans , & fontem indicans , ex quo | PX5 Teptem ultos aliter male habentes curayiffe. bona omnia, & malorum nofh'orum UIS, uta 0 medlcamenta' emanant. elquia vetus erat. Prophetarum & Ingemnsit.) Humanam miferatus na- t habel fan&orum virorum confuetudo , ut Mt Dponj, impofitis fanarent manibus , quod ne turam , que tam mulis & gravæbus mcommodls, &f malis eft obnoxia. « ntiles qundem 1gnorabauc uare t mand d Ephphetba.) Chaldaicus eft impera- uPeTaVerat ( aaman Syrus putabat fibi ab Hli- tivus pallivie fignificationis, Latine, fxo manus 1mponendas, 4. Reg. 5. aperire , feu. apertus effo , ficut duuc, *& « 9 Inntay u leprofo, mwndare , fupra C i. d. ^ dwmws Prehendm: eum $U mräa /Z*ar— o d el ut jactanti am fugeret, vel 36: Pmceptt 6s ne cni dicerent, &e.) e. , Ptf ut expedmor effet ,. & a turba non Et iis qui adduxerant furdum & mu- Par j Dil tun , & 1pfi etiam qui curatus fuerat. | premeretur Cur hu)usmodl homines tacere jube- - D Hïtex Mifit dsgstos. i2 4zrtm/4: tjus. Digi- ret , diximus Matth. c. 8- 4 | Tteue; tum dextere manus in unam intulit C.9.39, | auriculam , digitum vero finittrz in al- Tanto magis plus pradicabanr.) Vld * teram , ,hac ceremonia fi: mfïcans ob- di&a Matth. cap. 9. 51. l turatas aures & furdas e aperire , ac 097. Et furdos fecir audire , & mx-z N [Wus ilij & n ) ICdVlmh veluti ' perforare digitis. £os loqui. ). Mel fumitur numerus CEPb Terjgst linguam . ejus.)- Apte hac ce- pluralis pro fin lari ; vel de. alii &'f? Flegt D remónia ufus eft Chriftus ; fputum- uoque tnutis äll furdls à Domin idq enim five fahva huinectat hnguam ; D nms loquuntur. a P ath,e j 2II x* 7u a ift digit CAPUT X * cjus, j Ephphe Septem pamþus, þauczfque Bifciculis. fatiat . guamor Zwmmzmz mzl— F la : difcipulos a fermento Pbarilaorum cavere jubet z ccecum fen- d vmcu- ;?m cur at ;, interrogatis: zdpo[lolis, ' quem Sfefum te[fa dicerent , .Pe- trus confitetur iplum e[e Coriffum , & paulo pofF-fatanas ab e autem els dicitur j quod. increparet illum, dum fuam pradiceret pa[ 0- sem z. de tollenda öruæ & quod anima mhzl omnia fe- L: debeat effe- charius. L N a diebus illisiterum cum turba mültaeffet cum Jefu, nec ha— 4Mar "] berent, quod manducarent, convocatis difcipulis ait illis: 15-32» 2. Mifereor fuper turbam : quia ecce Jam trlduo fu&ment CAPUT me , nec habent; quod manducent --'". 3. Et fi dimifero eos jejunos in domum fuam, defiment in * via: quidam.enim ex eis de longe venerunt. ts &adloi :4.. Et refponderünt ei difcipuli fui : Unde illos: qu1s poterlt Won e te hlc faturare panibus in folitudine ? d cum prit iade falivamy. BioEt interrogavit eos : ; Quot panes habetls? Qm d1xerunt' : lmpoful . Septem. 6. Et preecepit turbæ dxfcumbere fuper terram Et acci- Patrem piens feptem panes, gratias-agens fregit, & dabat d:fc:puhs ans ,U quo fms., ut apponerent, & appofuerunt turb3e. T nORfomm 7. Et habebant pifciculos paucos , & ipfos benedlxm, & miferatus t Juiï'lt apponi. ; & avlbul 8. Et manducaverunt & faturati funt, & fuftulerunt ,. quod «t obnosie ! fuperaverat de fragmenhs, feptem fportas. & m]PCl'l Erant autem , qui manducaverant, quaü quatuor mlllla, ïons Latme; , Hcac duw j & dlmlüt eoS. rac L 41' io..Et ftatim afcendens navnn cum d1 clpuhs fuis ; Vemt in partes Dalmanutha. " mmu "pr. b Et exierumt Pharlfæl, & cceperumt co nqmrere cum eo, bMaW J uratüs faertt Lucæ ; t jUbe quærentes ab 1l lo ügnum de-codlo , tentantes eum. ]Ddz &c99^ SS 3. Et II.54- I 46 77 V'de N. diebnus 11!::,65'0 ) hxiïormm hdl](. TO Dalmzmuzlm 3 Erant hzc duo: AMátth. c. 15. explicavimus Matth.- C 1$. 3g 39- habec Magrdan. j i & demcaep:, oppl 4 vicina trans mare Galilez , 1 Sufljent me; $s Wgoä'fuvcm gor y. quáre eadem etiamr regm. itur ! alii$ d eft permanent. mihP, wvel mecsss , II. Ef exierumt P/mr;/[tt, &. j Hæc ,vl ij 4 fomino qll()d NIdtth c- IJS 3,2- dlCltur, 1167/;3- funt explicata Matth. c. 16. É ö».dem« - 'vcrw nmwm. ceps 4 212 EVANGLLII SECUNDUM MAR(qu 12. .L:Ll F.'i fpuens i ( ngemifcens fpiritu, ait -*de generatlo ifia fignum quarit? Amen dico vobis, fi dabitur generationi ifti fignum.' ym, fiquid- I3; EC dlmlttens eo5, afcendit 1terum nawm & abut trans 4 Btafpic re tum. anLeS cMatt. - 14. e Et obliti funt panes fumere, & mü unum panem non | a5 Deine I6. 5. habebant fecum in navi. cæp1 videte , 1$. Et preecipiebat eis, dicens : Vldete &. cavete a fer- -.46. Etamifit $ mentó Pharlfæorum & fermento Herodis. tuam &f [ I6. Et cogitabant ad alterutrum, dlcentes. Quta panes non at c Etegr - habemus. lrez Philippi 17. Quo cognito, ait illis Tefus Qu1d cogltatls, qma pänes EIS f Qu : .non habetis ? nondum cognofcitis , nec lntelhgms 2 adhuc X « 36. Quieef Coecatum habetls cor veftrum ? ah Eham, ali Ii8. Oculos habentes non videtis ? & aures habentes non 29. Tunc d dSupr auditis ? d-Nec recordamini , Apondens Petn 6. 41 Ig. Quando quinque panes freg1 in qumque mllha, quot :'30: B conr ]oan 6. EI cophlnos fragmentorum plenos fuftuhihs 2 chunt e1 : Duo- * 31 Etcæw ecim. pa i multa, & 20. Quando & feptem panes in quatuor mllha : quot fportas &Xribis, & " fragmentorum tuliftis? Et dicunt ei : Septem. 3. Ft p 21. Et dicebat eis :: Quomodo nondum mtelhgltls? I'US, Cæpll 22. Et veniunt Bethfaidam , & adducunt ei coecum , & ro- " .. 33 Qui co. gabant eum, ut illum tangeret, ep etro d]cq 25. Et apprehenfa manu coeci , edux1t eum extra v1cum, & (luæ Dex fünt expuens 1 / 94 Et eon qu Vultme f Conqmrere » a'vgv;frstv, id e?t dif- 229,. Feniunt Bethfk:a'am) Bethf'ud& . Iequarur m putare , five altercari. tivitas erat Petri, Andres &Philip- ] I2. Sperstu. ) ld eft, intra fe- pb , & ut exiftimat Chryfo& hom.g9. | ïthe $£ dabstur. Id eft, non dabitur, fic in hune locum, etiam Jacobi & Jo- "b u Pfalm. $8. 35. habemus Semel Jura- annis. Eam Brocardus prima part. c. w in [antlo meo , ff David mentiar , id . $.6. ita- defcnbxt ANefbthdltmtr:- Ex/?um ts eft , David non mentiar. tis fui fahva bus leucis in ;mgulo maris Galilae , j Ait I4 Et mf»mump:mem &c.) Id eft, 1dem eurvart incipit, ab "quilone contra d prlmmn unum tantum panem fecum habebanc Aujfrum » ffta eff Betb[aide , croitas Pe- Tavit tri , Andrea, €$ Philippi. V, utait Th Q in navi, Syrus vertit; Nee nifé unam At deider lütf c placentam baäeäant feeum im navi. u ;llum tangeret. ) Vldc dl&a fupe- Tet I5. Forvieuto Heredis.) ld eft ; :He- triori c. n. 32. j itlem t rodianorum doétrina. Oftdm Du ptrf Vide qua de 03. Eduxit eum extra 'wmm) N ph Herodianis diximus Matth. c.22. 16. turba cnnHueree mlraculum . eni 4 HOPmne, v 7. Intell:gms.) Scxhcet , potentianí coram paucis voluit. facere ; & ja meam. &annæ fug:endæ exemplum prabere Tobu] a d üttg mlhl Y x E CA PU T Vm | EC u .- ifa fgn fp od ens m o yculos. ejus impofitis. manibus fufs, interrogavit j um, fi quid videret. Ati fiqu al k abit tr 4. Et afpiciens : - ! pariem nort 25. Deinde ite fum ïmpbfüitmanus füþ—&r.rämloäk ejus, & cepit videre , & reftitutus eft, ita ut.c! are yideret omnia. E avete a fete 26. Et mifit illum in domum fuam, dicens: Vade in domum uam, & fi in vicum introieris, nemini dixeris. s f tella Cæ €Ma'&f | * 21. e Et egreffus eft Jefus , & difcipuli ejus in cà ; panäs ) | fareze Philippij & in via interrogabat difcipulos fa x os dicens 15-13- Ofbu ! 'quïa þänesf eis : £ Quem me dicunt effe homines ? h n .. 38. Quirefponderunt illi, dicentes: Alii] L oannem Bäptiüam, : 9- 13- its? adhuc | So'* : alii Eliam, alii vero quafi unum de propheti . 29. Tunc dicitillis: Vos. vero quem me e ffe diciüs ? .XRQ- 1aben£es non fpondens Petrusait ei : Tu es Chriftus. : 50- Et comminatus eft eis, ne cui di L) — [o erent -de,illo..l nilla; quot' uoniam oportet Filium hominis * 31. Et coepit docere eos, q 1t qi Duo pati multa, & reprobari a fenioribus, & a fummis facerdotibus, ES. quotj fpottääï & Scribis, & occidi; & poft tres dies refurgeré. 42. Et palam verbum loquebatur. Et 'apprehgn dens eum " Petrus, coepit increpare eum. — 33. Qui converfus, & videns di fcipulos fuoä; comminïkatus- cum , &ro gMatt ; eft'Petro, dicens : Vade retro me, fatana, quoniam non þfapis, 10.39 quae Dei fünt, fed quse funt hominum.- [ aïklïïuma & fuis, dixit eis : g -S i i 16024- 7 slacd. * 34. Et convocata turba cum difcipulis ex«pllenï2 quis vult me fequi, denege & tollat crucem fuam, ,. 55, -—-'-*- ,tfemetivgfum', 9 Bethfaikh : & fequatur me. um.) & philige. o;?lnuerit- an .imvam fuam falva ü in, facer;, p erdeþ b L'ug:, dreg 35 .h,' Qui enim V & Dd5 E ? I17.33- pyoft ho J L —— , oan. , j D 2 mipit o Exfpue 2$ zn oczelos cjäs,äc:) Scilicet 25 jp thalm ia oris fui faliva ; velati collyrio inun- domum fuam mittit , ne fl in proxi- [;/Al LA jxit , & primum qidem illum imper- mam iret urbem , aut huc & illuc va- i 64 i^ garetur , miraculum vulgaretur. il fe&te curavit, quia imperfecte crede- -Sj ip vicum introieris. ) Si Bechfai- j ( h bat, ueait Theophylactus. Praterea n ut defiderium ccci, & fidem accende- dam introieris , vocatur vieus , qugd o ret; tandem perfectam lucem prabuit, exigua effet inftar vici. fide dida fipf-. Q7. Et egre[fus ef Jefus , 6$c.) Hxc 'quoniam Des pe rfä&:'tv* funt opera. Deut. explicavimus Matthii. c. 16. 13. & cap- 32. deinceps. T -wcle) Q4. Hom im;,: velut. avbores. ambulan- entit res, ) Qua(i dicat Homines quos -.38. BEvange li«m. Yd eft bona s qu;e & ambülare video , non homines , fed per Évanzelium annuntiantür. 5 j -Vel, facd J arbores -mihi vid;nmr. fidem Evangelicam. — & 214 EVANGELII SECUNDUM MARC.. eam, qul autem perdiderit | ammam fudm propter me, & EVa*m— ! Non en territi. gehum, falvam faciet eam. 6. Et.fadia 36. Quid enim proderithomini, f Iucretu:r mundum tatumæ . & detrimentum animae fuce faciat ? dicens : Hic ». Et ftaun 37 Aut quid dabit liomo commutationis pro anima fua? æMatt i Qui enim me confeffus fuerit, & verba mea in gene- pi Jefom t . S.4Et odf p 33- ratlone ifta adultera, & peccatrice, & Filius hominis confite- 26 " bitur eum, cum venerïtm gloria patris fui cum Ang*ehs fan&tis.. qüam, qua i 12 59. Et dicebat 1]118 : k Amen dico vobis, quia funt quidata tT uis. refut 9. Etverbu k'V!att de hic ftantibus, qui nón guftabunt mortem 2 donec v1dearrt 16.28- regnum Dei veniens in virtute, Cum a mortu 4AUuC&,. h - 10. Et inte 9. 27« CAPUT IX Phanfæx, & E mn.v'z'gurato fïe/ü junguntur. Moyfes , ? Elzas ^ Jmt Elzam - Ti Qu te ituet omma dum "cenerit, omnia refHituturum, ino jam veniilJe, viec fwj]ä fü fce- V multa ptam ; Jurdum, ac mutum [piritum ejicit , qui. Jola oratione , &P. 12. Se S di Jejunio. ejicitur ; [uam pajfionem. pradicit. difputantes dz/äzpula& docet: , (Wæ(ïlmque | quis: eorum fit major ; de ejiciente. demonium ,. qui - 3- Et veg - M0H fequebatur refum ; de amputando ais pedzs, L d & & ] 1 *vel oculi. ]candalo. 14 E conf- sMatt r - CXpae T apoiï dies fex affumit Jefus Petrum & ]acobum ,& X7. L. E Joannem, & ducit ilios in montem. exce]fum feorfum ïS Etinte Lucz. 16 f Et t 9. 28« folos & transfiguratus eft coram ipfis, ül um meum. 2. Et Veftlmen ta ejus fa&ta funt fplendentia,. & candida nimis velutnix, qualia fullo non poteft-fuper terram candida facere, T« Qui gb T ih'lde 3. Et apparmt illis Elias cum Moyfe, & erant loquentes cum; cerent 1Hum efu.. Rabbl' bonum eft nds n Qui rei p Et refpomdens Petrus ait ]efu hic effe, & faciamus tria tabernacula. Tibi unum j Moyft unum , & Ehæ unum. : i—x S E—W"nn ) [ $. Non OVltatem sVCI[ "7mrenm 38- Que enim in me aanfufts fuesit. y 30« Sunt quidam P ffantibus, fic ) ffpe -l()rl Gn ld eft, quenmr mei puduerit.. Vide di&ta Matth. c; 365. 29- 3' - Verba'mea-) Do(trinam meam.. Jm virtute.) ld eft. » in ma;,eüdæ "duitera, ) Sic VOC ALUE y. quod EL nansäguramoms S " Otife 14 St"Pff-'dïu Deo- deficere. folita. e flet pcx idolo- maJe X latriam & alia peccata- llmem IE Tlþgä dte: fex &. ) H:f?orlam* I iiri 'm - Cnfiendetur.), id eft, illum: ejus pu-v tmnsfïgumcloms explicavimu famin Init äebn 3 nec inter fuos num«rabit. . Matth. €. 171« & fcg. vide ibidicta * 499 16, 4,," ffm V EU. * 215 5 "Non en j ïm fdiebgt., quciddjice)tfet : erant enim timot& ex- at * territi. .. 6. Et-faGta eft nube 5 obumbrans eos'..,f & v&nli vox de nube, - O tot 4. dicens : Hic eft filius meus chariffimus, audite illum. B , 7. Et ftatim circumfpi k C wf - cientes, neminem amplius fvidefqnt,w : Yi gae- miíi Jefum tantum fecum. ((.8. & EKt defcendentibus i lis.de momiüpreccom la pe CO us Is confitée [is fandi. quam, quze vidiffent, narrarent ; nifi cum Filius hominïs à17. 9. -moriuis refurrexerit..- . nt quiddte 9. Etverbum continu erunt apud fe, c'onquifehte squid effet; « v1deamt "Qum a mortuis refurrexerit, -1o. Et interrogabant eum, dicentes : ,.c 'Quid erää)«'dïcun'tchäL 45 Pharifai, & Scribae, quia Eliam oportet venire primum? ^ 1i. Qui refpondens, ait illis : Elias, cum venerit primo, fe- . — i'f;,Elïani; ftituet omnia, & quomodo d fcriptum eft in Filium hominis, zIfaie 4 33:3:4 hij Mæ ut multa patlatur, & contemnatur. E Q0M T 42. Sed.dico vobis, quia & Elias venit, (& fecerunt illi, ^ Matt ; diipul quaecumque voluerunt,) e ficut fcriptum eít de eo. ^ "(' - -14.-Et venientes ad diícipulos fuos vidit turbam magnam 17.12- yn, d &du) , || circa eos, & Scribas conquirentes cum illis. 344. Et confeftim omnis populus videns Je fum ,. -ftuþie * eít; & expaverunt, & accurrentes falutabant eum. . fa&us x ritis?. 1s. Etinterrogavit eos : Quid inter vos conqui |:16. f Et refpondens unus de turba, dixit : Magifter, attuli fLuc. Ü qfeprfllmä RA . 9- 38 filium meum ad te habentem fpiricum mutum , didzins 17. Qui ubicumque eüm apprehenderi:, allidit illum, & fpu- jja r mat, & ftridet dentibus, &arefcit: & dixi difci puli; tuis, ut ejki- ; cerent illum, & non potuerunt. . 1ept€$ qm tio incredula, ..18. Qui refpondens eig ; d,,i,Xit: (O'Vgen'era d m f noï an X quam diu AA --- d ^ hanc lunatici explicavimus Matth $ 5. Ext&rritt;þ)' Scilicet ad tancaxh rei I7- n. I4- & deinceps. u : Koft - novitatem , veluti extra fe. : 9. Conquirentes.) ld eft difceptantes, I7. 4llidit. ) Grece e'(o'o'u lacerat. ] fic fupeziori c. n. 11. & rurfus hocc. Srridet dentibus.) roidu ; 09Xvrac, thlwääc j numo .13. a -dentes concutit , & fremitum ilis . 20 () ef 4&(:'(: ef , & exkdvemnt.) edit; . Fadum | eft verbum re/zw per i m Fortaffe ob majeftatem in vultu re- onomatopceiam , fcilicet per imita- tionem foni , quia ftridentibus-emit- | Jücentem. * titur. i I5: .Corgqiu iririxf) Difqepcacis,**äl'ter- H&arlm E €amint ^ " Arefcit. ) icviaid Id eif ; 'finf: ,fc-nfu cffi- ; 16. 4fïnli ilmm ] &« ) Hiftorim - citus. VIdc wbdlC a ": * 46 . EVANGELII SECUNDUM MARC. äIz At l] - .quamdi u 'apüd' vos' ero ? ——/'qu*ä.vmdiu!st- p-ätiar 2 f afferte 131um . "Sad me.. : $ EL3 s 'I9. Eta ttu]efüht eum.--Et cum vidiffet eum, i'tä;im fpmtus terropibit cont*urbavit illum, & elifus in terram, volutabatur fpumans. T » Atl ]. quis &ont $0. Etinterrogavit patrem ejus; Quantum temp - ET X P.l p wun quo eihocaccidit ?. At ille ait : -Ab infantia: J timus efo 21. Etfrequenter eum in'ignem, & in aquas mifit,- ut eüm 1 jerderet ; fed fi quid potes, adjuva nos, mifertus noftri. opos Enó 22. Jefus autem L a 6u cortpli fint credenti. - ait illi : Sl pot'es—fcrgdere , omnia Pdfïibili À - 1 fline megu. 23..Et continuo ex clamans pater fpuei*i : cu-m*la'cfyrriisx-aj.e bat: Credo, Domine! adjuva incredulitatem mieam. 1 « x-* üfcipit, f& mmin/ä? 24. Et cum videret Jefus concurrentem turbam , co tus eft fpiritui immundo, dicens illi: Surde, & mute fpiritus; - Quemdam j ego pra&ecipio tibi; exi ab eo & amplius ne introeas in eum. —— .25. Et exclatnans , & niultum difcerpens eum, exiit ab eo, . & fa&tus eft ficut mo : EC äþl.'.' lgnümhr tuuseft. . - ytups-? ita ut m'ulti diceïgpt 52;Q9ia,m9? | Birjg tbint, Q XCebar, 26. lefusautem te nens ma-ntzmgjgg, elev)avit äum; & furrekät:, M. ^ « EE deiiy 27. Et cum introiffet in domum, difcipuli ejus fecreto in- . d 1 Matth, e, térrogabant eum ; Quare nos non potuimus ejicere eum?. H Aic vartig 298. Et dixit illis : 33" 4j ili ag .'Hoc genus in nullo pot;eft-exilf?-, nifi m il D$, (]üiä Aill oratione, & jejunio. '49. Et inde profe&i Aplavergne, pxrætergrediei.ïbahtur Ggï-iiläeam , nec 34- Eïl.h) Id volebat quemquam fcire. M N'ipi:rix g Doce Lt autem difcipslos fuos, & diebbat illiss Juo-- plni gMiut 30 lius hominis tradetur in manus h d Torg ümilitat 17.21. niam F E *ominum? & oycci. lent. CDtato um L.gcæ; eum ,& o.cci'fus'tertia die refurg—e»*t., , T0, whil t 44 R LL | 4&11N »i COgltist n C (0; 19 Spiritus.) ,Ma'lus.' a 25. Diferpens. ) ld eft , vexans , ?. e )W'a OI. $; quidpotes, adjuva 20s.) Quod five lacerans , ezaeatay. pilet, 9 , Qu ad fidem attinet longe hic erat illo 29. Pf.itergr:dieä.wtfg(' Galilaam. ) ldeo ( * Wt offen Qeret | Linferior , quietfi diuturno , & incu- Volebat enim clam tranfire, nec quem-'/' Emplvcltas rabili morbo laborabat, dixit , Domzire quam fcire ipfum ibi cffe. / ff vis, potes ime mundare, lapra c.T. n.40. Nec volebat gü?ntgükm feire. ) Quia ? &U Q'"/ä:m g 23. AJjuva "ducredalitatem. meam.) a:c Quafi dicat , fl quid fidci mes deeft, cum patiendi tempus appeteret, LHie- ltunque ^ rofolymam properabat, nec volebat' tifie tür tu q «fo,illud fupple, ut fi non faf- neceflitatibus , aut ftudiis Galilzorum - 1f tle fp ficiat fides mca , idtamen quod volo detinerl. adjuvante-me.tua potentia , confequar. E ceþto n po e& 24. Comminatus /f.) Id eft, cum.i-m- ct Filiü:ll:or;u'nis 'fzfa?!e;ur', B) Vie- iB, 1&be h A a * F22 ( d perio pr&cepit. QG QF&gxMatth. ca&) 17. 21: IN —— ^ i " J ; ögüüfix 217 41. At illi ignorabant verburi, & timebant interrogare eum. .iïefrt,efillüm N j2. Et venerunt P x apharnaum. Qui cuni dïo'rhif,gfï'ent" ; in- atim firitus terrogabat eos : Quid im via tractabatis ? . T k a Atilit 4 fpumans. 3- : cebant; fiquideni in via intér fe 'd'i'fpujt';ts;eränt',*— Á quis éorumi má;ór effet, , * .L Mat£ poriscl ex - ocavit 18' Ic 4. Et refideris v duodecini ; & ait illis : Si quis vult 4uca, primus effe; erit omniuni noviffimus; & oniniua? minifter. ijt, t eum. 9' 460- ; noftr.- ..85. Etaccipiens pueruni; ftatuit eumiiri medio eorum ; : qtïetjiï- j €um complexus effet, ait illis: , " poü'lbllla ..36. Quifquis ununm: ex huju fmöd'i'p"xieri's' feceperit Ín no- 1 füiné meo * ,me recipit; & quicumque me fuíceperit;.non me . : acrymisï-a'e u P lam fufcipit, fed eum,; qui mifit me Capime 471. í Refpondit illi Joannes ; dice fis : ' Magi'&er* ,-' Viïd'i'ï'ïiu.s'4.:i' fmc',. f commina- l* icienteni d quemdam in roriine tüo e J yute fpiritu. ïær"nöüj-ag q*m noxn.fequi-«g". 49s 05 m eum. : fur nos,— ,& prohibuimus eum, . v [ man p - E -t SAAECS " E EY E ia p d x exit ab & t z Jlgno;a;;m verär;r/;; ) ld efc,« non Narz me fufcepir. ) 1d eft $ non tgm ; Qgia mor-;' Ínfelligebant, qud ipfis Cliriftus di- iie fufcepit ; quani Deum.;-. Xcebat. - $7. Refponidit.) Spe notavinius "— 5 &forrexio ^cy . Et d'euérunt Cap äaf':idum) Vidé di& bum refpondeo ; nom intrequenter ; [eereto 11 a Matth. c. rg. T. ubi faütum quod ufurpari ; etiatu cuni quis férmonem ere eUm?. hic' narraftr ; expli'c'eïvi'mtïs.- éxorditur, nec ul la pracé ffit interro- .0 33« It illi tacePanr;) Pudebat enim gatio: 2 )Xil'e) n m illos ; quia auibitiofe de primatu di- fputaverant. ]j Bombue us ejiirz?ü'fem' ('Id;e(n-anfz'k. ) Poffe etiam malos demonia ejicere in lgn; r* " 34. Ertt.) Id eüy fïff riomine Chrifti conftat ex. illo |Matth. 35« Aac*ipiem puerums:8&c.. Exem- Ü 0 plünt humilitatis , atque fimplicitatis Domize , Domints nonné in nominé 146 c. 7« 22.. Mu'ti dicent. mibi in illa dies f illis: reprefentato puerOo ponit ab oculos. i Nihil enim humilius , nihil (implicius Brophetavimu:, 6 m nómint tuo déma- ' & ocd ehtï' nia cy'ccimus ) Ó dn nómine to Virtutes puero, nihil tum de honore, aut entiltas fechnus ? UX t4mc cánfitebor V/lis , fraude cogitaate. : 31, h * Quem cum complexus effci. ) &vaoqua- duianunquam nóUÍ "Vos , di/c"eeïit? A me 7 (ucdptyog , cum in ulnas eum . acce- i operfAmimi iniqll:'tatem'p ' A vero TO f ic, de quo nuncagitur borius fuerit, " Ideo coimplexus eft puerum , an malus , íncertum eft. h lium. ) 'ut oftenderet, quantopere fibi humili- IGA tas , finplicitasque placeret. Qui non fequitur 205.) Qualï/dicar; :0 ïïf ene qur 36. Qui/quis unum , Gc.) Vidc di- qui tuam. quidem doctrinam , & fi- die &a Matth. cap. Ig. $. dem fequitur , fed nor eft ex collégio u Á noftro Apoftolico, cui tantum hane .3; DL A Er quicunque me f[ufceperit , sz e.) Si- TT nificatur premiuni fufceptionis Chri- poteftatem dediffe videris, n e ;v ba,tg". fti nontale fore, qualeab homine ex- j Probiluimus eum,) INon malo animo : prohibuerant , nec invido, fed ex " läl; G j amæor?m.i E pe&sri poteft , fed quale a Deo fu- zelo , fcepto , & beneficiis accepto. quamvis indifcreto. rü.lf)"' J 60?' ; Bi&/. cun Com. :Me?acb. J. F. H- ; E 4 - j N 218 EVANGELII SECUNTD'UM MARC kiCor 38. Tefusaatemait: Nolite prohlbere eum, k nemo eft enim, "" 12- 3- qui faciat vmufcem jn nomine meo, & [ Condieti de me. poiïit cito male loqui - 39. Qui.enim non eft adverfum vOs, pro vobis eft. dul s a 4/Mlatt 40.1 Quifquis enim potum dederit vobis calicem ( 1) aquae in 10.42. nomine meo, quia Chrifti e(hs amen dlCO vobxs, non perdet (mplen imercedem fuam.: 141, 110 sgziMlat ^4t. m Et quifquis fcandalizaverit unum ex hls pufiihs cre- ftforant .. 18- 6- dentibusinine; bonum eftt ei magis, fi clrcumdaretur mola afi-- uca. fiaria collo e]us, & in mare mitteretur. dufnem 17. ? (ud z 1VIaL ^42:a Et fi fcandalizaverit te manus tua, abfcmde illam, bo- 5. go. rium eft tibi debilem introire in vitam, quam duas manus ha- 19. $. bentem ire in gehennam, in ignem inextinguibilem: 43. Ubi vermis eorum non motitur, &lgms non extinguitut, T. 44. Et fi pes tuus te fcandalizat, amputa illum :, -bonum eft & tibi'claudum introire in vitam seternam, quam duos pedes ha- fàt, 1ten bentem mitti in gehennam ignis inextinguibilis : 3. Et à e lfaie 45. o Ubi Vermxs eorum non moritur , & ignis non extm- - Worem ( 6524 guitur, . ? At 1 46. Quod fi oculus tuus fcandalizat te,. ejlce eum.: bonum Ovfes? eft tibi lufcum introire in regnum Dei, quam duos oculos ha. t Qu bentem mitti in gehennam ignis : bere, & 47. Ubi. vermls eorum non moritur, & ignis non extm» guitur. fc f Quil tipfit v pLev. 48. p Omms enim Jgne fahetur, & omnis V1&1ma fale fa- «6 Mj 2- 13- hetur g GOS DeUS E. J Aqusz. Is eéi. ódx£. le g:tur aquæ fmgldæ 7. Pto 38- Na/:!efrab;äere ) Selllcet in po- 42. $; ftándalizaverit te mamu tuz: ) iï:erum,. Vide dicta Matth. 5. 29. & adhære Virtutem. ) eraculum 43 Vermis , &c.) Verba funt Ifzuæ E* po/fit cito male. loqui de me. ) Qul capite ultimo n. 24. ubi propbeta de AL z; iitig non.meam agnofcat poteftateim, & cladibus & ftrage Judeorum ita loqui- 00" letür, - me Chriftum effe coafiteatur, ldeoque tuür, ut fimul etiam inferni paenas re- hujusmodi non facile potefï: de . me fplcmt Vermem aliqui confclencm 49 B"le male loqui , immo meain dwnmtatem c.ruc;atum mterpretantur Maldona- zmnem | [äa mþy & -vm:ucem pr&dicat. tus putat vermem hic metaphorice tlo fit, 9. Qui non eff. adverfum vos , ö' €.) idem fignificare , quod ignis proprie 'Vlde dl&a Matth. c. I2. 30. fignificat: & particulam & , non tam m L - Quisquis enim, &.) Vlde dl- copulativam effe , quam exegetlcam. &a M atth &a. VIatt:h C. Tos 2. 5 46. Lufcum.) Grgce, povOQSaMxO&, id eft ezocelum, 12 Hd&m fh v Quia Chrifli effis.) Séilicet dlfClpulL. Vel fer 41. ;&uf u5 [candaliz averit » 656.) 48. Omnis ensm sgne falietur , &tc. v Attd 0 if Vld& dicta Matth c: Ig. 6. Ownis damnatus , quafi vi&ima di l« "r * p CAPUF IX. & X. 21ó F enm, 49. 4 Bonum eft f2] ; quod fi al infulfum fuerit; in quo illud ?s condietis ? Habete in vobis fal & pacem habete inter vos. 5 13 qu * uca CAPUT N 14:34 aquæ Y Nullo modo dimitiendam uxorem a]lruzt aliam duændo parvulos | p/erdet complexus, benedicit eis : dives, qui pracepta a juventute obleroa- Tat, non amplettitur Cbr ifli conf jiuwn de omnibus divendendis : quid llis cte« - referenr premü, qui emnia relinquunt : rurlum füam pradicit la aü- paf jonem : occafione ambitionis filiorum Zebedai docet difcipulos, lam, bo- quad non oflenfione dominii ,. fed officio miniflerii . de- * anus ha« beant .e[Jé majores : Bartimeum ceacum anat T « índe exurg'ens venit in fines Judzese ultra ïordanem, a Mfatt mgultuf. E & conveniunt iterum turbae ad eum, & Hcgt confueve- I9. 1. muo € edes ha- ^ | .fat, iterum docebat illos.- 4. Et accedentes Pharifzei mterrcgabant eum :. Si hcet viro üxorem dimittere : ventantes. eum. J extm- 3. At ille refponden35 dixit eis : Quld vobls preecepit- Movfes E bonum »culos ha- Qui dixerunt : b Moyfes permlflt libellum repudn fcri- ;Deut bere ; & dimittere, 24- I: n extm- $. Quibus refpondens Jefus, ait: Ad duritiam cordis veftri fcrlpüt vobis praeceptum iftud. 6. Ab initio autem creatura e mafcuïum & fæmmam fecxthem u file i eos Deus. I. 27. 4 ( 3 dGen. -/ . Propter hoc d relinquet homo patrem fuum & matrem, 2. 2. & adhæreblt ad uxorem fuam,. IMatt. j ,,w;u: M. ) s Ee3s5 9. eEtlg Z à fuut lfaw vwæ)a&mæ fale lgmsquodammodo I N füe: g^dia nitra Jordanem.) Fi- IIdIO. üd . condietur. F nés uléra [osdanem vocat eós « IO» j m loql" 'Ep ef -49. Benum eff /41 , &c.) . Quiá fahs quibus Judea Jordanem verfus termi- 5. 3l« i pons meiinerat Evangelifta , aliud Chri- nabatur: videdicta Matth. C. 4- n-I5. nfaentli fti di&um profert, inquo ilitus men- — ad illa verba, Trazs Tordanem. Mgddona' tio fit. Conveniunt $terum turl& . Ad eum. mwphorlæ Partim. turbs ille fequebantur e Ga* g propn S; Sai l?i/?t' um fuerit , &e. ) Vide dl- lilaa , ut indicat Matthszus c. 19. 2. ;gnl gon ? &à Matth. c. 5. 13. partim de novo confluebant e ]udæa ag 092^h tiz. Habere in vobis fe.) ÉScilicet pruden- ad farnam adventus . ejus. Nel fenfus eft : Eftote acres in !AOW Q. Ef accedentes Pbar:jk:,ffc ) Hazc er)* agendo ; itatamen ut. pax non viole- & fequentia explicavimus. Matthæl [ W;(Hf D Qüll' L -X9. n« 2« & deinceps. M* h 220 EV ANGELII SECUNDUM MARC. & Cor. OM Om | &. « Et erunt duo in carne una. Itaque jam non funt duo, j .. 16. fed una caro. ! Dens tl Ls Qucd ergo Deus: comunxu, homo non feparet ) Et: :[o -Et in domo iterum dlfupuh ejus de eodem mterroga— dlfïimle, Verunt eum. 24 Dif 11. Et ait illis; Quicumque dlmlferlt uxorem fuam, & aliam füs rutíüs fidentes j duxerit, adulterium committit fuper eam. 12. Et fi &xor dimiferit virum fuum , & alii nupferlt, moe- 25 Fa hatur diyitem in "TOE efferebant illi parvulos, ut tangeret 1llos. lemp'uh 16 Qui autem commmabantur offerentibus. quls potel 14. Quos cum videret ]efus, indigne tuht, & ait 11115 Smlte t7, Eti eft fed n parvulos venire ad me; & ne prohlbuerltls &os: talium enim . E eít regnum Dbei. um 1i$. Amen. dico vobis: QUIfqulS non recepent regnum Dg; 281E velut parvulus, non intrabit in illud. & fecuti ft 16. Et complexans £05; « &i 1mponens manus fuper 1llos, be- 2j. Ref; nedlcebat &oS. : -qui relj u 17. Et cum egreffus effet in Vla, q:»rocurrens quldam genu - AU fmat tren Matt flexo ante eum , rogabat eum; dicens: f Magifter bone, quic [ nngdiu 19.16. faciam , ut vitam etternam percipiam ? LULæ 3. Qui 18. ]efus autem dixit ei: Quid me dlClS bonum E Nemo | d omos & AT, bonus, nifi unus Deus. X . «m perfec £EÉxo. 19. g Preccepta nofti * ^Ne. adulteres, Ne occ1das, Ne fu. QUi 215 reris, Ne falfum teftimonium dixeris, Ne fraudem fecerxs, . Er Honora patren* tuum, & matrem. - Gdebat j 20. At ille refpondens, ait illi: Maglüer, haec omnla ob- amlmens 1 fervavi a juventute mea, OR entUra. 21. Jefüs autem intuitus eum, dilexit eum , & dixit ei: Unum tibi deeft: vade, qui&ecumque . habes Vende, & da pau- N perlbus, & habebis thefamum in coelo , & veni, fequere me.. Hgmücm E Qul dmo ass L -— x — La - — vant mand i II. Su/zeream.) Id eftcontra ; quafi regnum Dei-, cum do&rma offertur Wi [n Evangelica ,. & divina gratia , qus Pj mlUCrlfacu dlcac , in ejus injuriam. humiliter eft accipienda; offertur re- T& g 14. Commmdäantür) Id efï: mcre- m&tm & pabanc num , cum ea offeruntur, que per- - I4- Talium. ) Innocentium fcilicet ferunt in regnum. dn '""P"f ttut & fimplicium. 17. Magifler bone, &c.) Hæc &fe.- 3 enam pe . quentuadcclarawmus Maatth. c. 19. 16. [ I5. Qwifguis mon receper:t rcgm;m lmped"e Dei "velut parvnlus.) , Offertur autem 21. Dilexit eum. ) Amanter eft incui- | ! 3 dþmde i - rf CAPUT S;.* 221 22. Q tn, ] * J bens multas poffeffiones. 2ui contriftatus in verbo, abiit moereljs., elk*at',ehi:th/ha- , . Lj » * 23. Et circumfpiciens TJefus ,. ai t difcipulis fuis ;Quam ï;l ' difficile, qui pecunias habent, in regnum Dei introibunt! m L 24. Difcipuli autem obftupefcebant in verbis ejus. At Je- kaan. : Y fus rurfus refpondens ait illis: Filioli, quam difficile eft, con- P 3 fidentes in pecuniis in regnum Dei introire! À - 25. Facilius eft) camelum per foramen acus tran f?re,, quam diyitem intrare in regnum Dei. : 26. Qui magis admirabantur , ii dicentes ad. fem(etipfds DOA quis poteit falvus fieri? : Sinite - 27. Et intuens illos Je fus, ait: Avpuld- hc;mïnes;-:impombile m enim. eft; fed non apud Déum ; omnia enim poffibilia funt apud 'D *eu m * x . 28. 4 Et coepit ei Pet , ^Mlatt m D qu dicer.e ; Ecce nos d1m1fimus omnia .19.27. & fecuti fumus te. j [ Q Lucz, 29. Refpondens Je fus, ait : Amie'n dico ivoï;isf;t Nemo eft , 18128' * los, De- þ aut patrem y) qui reliquerit domum , aut fratres, aut forores, aut matrem " genfi , aut filios, aut agrÓs propter me , & p'xrloptefr , quie evangelium , E .. 40. Quinon acc ipiet centies tantum, nunc in temlpore .h—oc, 3 N.emo domos, &-ratres, & forores, & matres, & filios, & agros, cum perfecutionibus, & in fseculo futuro vitam ceternam. 31. i :Multi autem erunt primi noviffimi, & noviffimi primi; 2Mlatt ,K iu L I9-30. 4. Erantautem in via afcendentes Jerofolymam, & prze- kLuc. l fecgfiS) cedebat illos Jefus, & ftupebant, & fequentes timebant. k Et j5 ,. v.mniä o affumens iterum duodecim, coepitillis dicere, quee elfent ei eventura. j d Eea 533 quia - - - n d pit- ,tur ;-þ'e-izdcrc; vel. tï-ia jäf-yrfalem in yere me^. tus , fignifï-cans fe lllum axäar&,guem— 1 uia;32y A4la, admodum &zreliquos , qui divina fer- monte fita erat, v Val p Qui vant mandata. ; a[cendere , fepe apud ebros , idem / go- Nunc 42 Lempo redäa,;. ) Chriftum eft quod fimpliciter , 7re. enim lucrifacit , qái illi eft inftar om- Pracedebat illos, ) Ut oftenderet fe i of volentem ad mortem progredi , non yratjü D ü nium ,. & qui nobis eft indiïar'pat:ris», * invitum tradi. 'offemt T matris, &c. Cum per[ecution iä'us».) Id eft, in me- Srapelant. ) Scilicet tantum animi If ,, quæ Pel' diis etiam perfecutionibus , uafi di- fervorem. cat, hec id perfecutiones. poterunt' Sequentes tim.o.*ïäknt.) Quia memine- , I/'[ZCAQ & fe impedire. rant.fermonis ejus, quo fe multa pal- Ltïh' 6l iÉ " ul s 32- ïdf:m : furgm ";dixer»ar. | a xfu'n:nmisn facgrdo;ibtfs jrer € de?zte: ,7-er;ofolyhan'z.) DlCl- 222 EVANGELII ",SE.C UNDUM MARC. 33. Quia ecce afcendimus T erofolymam , & Fihus hömi&nisX fedit n .^* .tradetur principibus facerdotum, & fcribis, & fenioribus N & --.). muls - ? damnabunt eum morte, & tradent eum gentibus. 4f 1 Et 34. Et illudent ei, & confpuent eum, & fl agellabunt eüm, & difcipul timceus cox & interficient eum, & tertia die refurget. IMatt 35. L Et accedunt ad eum Jacobus, & Joannes * filii Zebedeei 4 Qu .20-20. dicentes: Magifter, volum i mue, & di cias nobis. 1 us, ut quodcumque petierimu;, fa- 4 Bteo -46. At ille dixi t eis : Qüid Vültis-,ï ut faciam Vöbis,? magis clam: /./35. Et dixerunt : Da nobis, ut unus ad dexteram tuam, & 4. E f alius ad finiftram-tuam fedeamus in gloria tua. - £m dicent: 38. Jefüsautem ait eis : Nefcitis, quid pe tatis : poteftis bi- bere calice m ; jo. Qui p nj quem ego-.bibo ; aut bap;ifmo, quo ego þaPïi:- g.l Zor., baptizari ? X OCCUS aute . 39. At illi dixerunt ei : Poffumus. Tefus autem ait;,—eï's': $. Tefos Calícem quidem, quem ego bibo; bibetis, & baptifmo . quo mini: ', "t'confeüin ego baptizor, bapiüzabi 40. Sedere autem ad dexteram meam , vel äd' fïni&ram'., non eft meum dare vobis, fed quibus paratum eft. ïSW pullus 41. Et audientes decem ; 'i-n-dignati funt de Jacobo ; & Joanne. K Atl qra 4itn fu. »Luc. 42. Jefus autem vocans eos, ait illiä : m Scitis, quia hi, qui 22.25. videntur principari gentibus , dom'in;antur els , eorur poteftatem habent ipforum. * & ?rinmpes i (otnnuf;; Tipt H 3 43. Nonita eftautem in vobis, fe d quicumque Vt;luerit fieri major, erit vefter minifter. - ] ueri Ta Qu 44. Etquicumque vo itin vais primus effe, eritfomni,tllrïh " : fervus. Monte miniürafgfur ei, 2 Brr 45 Nam & Fili:us hominis"non yenit, ut a " x À ais fed ut y mmo adhu'c ;Scrib,is,,-;?cvoc,cideüdüm , &c. mé- 429. Qui l'v:'dentur p)'iflztikaril £ e;ttt; &us.) (ui dominatione in gentes clar tuentes ne & ipfi eodem periculo in- .'* t volverentur, funt hominum opinione. Ecce afc Céndimus ägro/ä(ymdü,ö, 2 x vis di&a Matth. c. 20. í9.. — à D'Pmä:z)t*nmr- eir ) x« m""("sluso'«"-*' H NT 3 h. &. Et accedunt.) Midedicta Marth. . dvrà» , dominationem & tyrannidem q Ef W»im £ap. 9o. 2ó. & exercent in eos., quafi imperium ty- 39* Bapt j 20 , 8c.) Sicvocat paffio- rannide metientes , & exiftimantes nem , qua velut aqua merfus eft , eos melius quemque imperare , quo fbam.: Cm"fd'. us in facris literis tr dürius fe i ^ b 49' df?);m alioqui àq i "ibüla'- n fubditos ggriïQuaü manä Ori anil 47/uio, siones figni .-cant-; cipia. o*f , Vej?,'m " CAPUT X. &*XI * & 223 hominis fed ut minifiraret, & daret animam fuam redemptlonem pro ibus, & multis. 46. » Et veniunt ïencho & proüc1fc—ente eo-de ïerlcho "Mït nt urny & difcipulis ejus, & plurima multitudine; flhus Tïmæl Bal 29.29 uca / ebedai timaeus coecus fedebat juxta viam mendicans.'' 835 AT. Qui cum audiffet: quia Jefus. Nazarenus eft coeplt cla»- mu, h mare, & dicere : efu fili Dav1d miferere méi. ) f 48. Et comminabantur ei multl ut taceïet At 111e multo magisclamabat: FiliDavid , mi/erere mei. tuam, & Et vocant coe-; 49. Et ftans Jefus. præccplt illum vocari. cum dlcentes el: Animaequior efto : furge, wocát te. teftis bi 50. Qui projecto veftimento fuo exiliens, venit ad'eum.- pb s1. Et refpondens TJefus dixit illi : Quid tibi v1s fac1am ? * Coecus autem dixit ei : Rabboni, ut videam.. . gt eis 52. Jefus autem ait illi : Vade , fides tua te falvum fecxt.. mo, quo Et confeftim vidit, & fequebatur um in via * CAPUT XI 2 iniftram, Super pullum af T cum bonore Sferujalem ingreditur ;- ]ïcum ma- )bO) & ledicendo arefacit, ementes, ac «endentes de templo ejicit ; ejïca- £iam fiduciein Deum o[lendit, dicens fmtrz remittenda, qua&in nos 4 h]., qul princpe « 4omifit ; Scribis non dicit, qua pote[late bac faciat., eo quod -tiéc illi re/ponderent' 4d propofitam de jaanms * yrit fier baptilmo queflHonem. P cum appropmquarent Jerefolyma, & Bethaniz ad 4Mstt 2I. I. t omnium E Montem olivarum, mittit duos ex difcipulis fuis, 2. Etaitillis: Ite in caftellum., quod contra vos eft, & fta- Luca. afetüf d 1929 tim introeuntes illuc invenietis pullum ligatum, fuper quem (ed ut nemo adhiüc hommum fedit: folvite illum, & adduc:te / '3. Et fi quis vobis dixerit : Quid facitis? dicite : quia Do- (pin j getffl mmo neceflarius eft, & contipuo 1llum dlmlttet huc n s g LU [: E 4Et raxvg'le Wm / 6. Et veniunt- j'er:cho 5 ffc.) Vide 51 Raääam ) ld e&, maglfcer mi, dl&a Matth. cap. 20. 29. 52. Vade. €&/c.) Quafi dicat ,. dlf(.e- eru 49- Commzmtäxmtur) ld eft i xncrepa- de fa&us voti conipos. | P bant. Sakvum.) Sanum. $l n mant€5 : q4g. Ammæqmor e]?a ) JEqulorl & mé T cum . appropinquartnt , ö' €.) Ni- ;PCN It : Tlon animo'efto." yiur i* dedu&aMam:h c.QI I« &dcm- itqi f mam 5So. Feftimento. ) Id eft pallio ceps. 424 ; EVANGELM SECUNDUM MARC. - 4 Etab e ' 17 It d in bivio, & folvunt eum. 'untes invenerunt pullum lixg'at'um*ante, januam foris 1 * domus me is $. Et quidam de illic ftantibus glicebänt illis : Quid ,fä&it Vos autem folventes pullum ? . ; 19 Quo bant, quor /..6. Qui dixerunt eis fl"CUF þi'æcepärat /illis Jefus , & d.i-mï; ferunt eos.- . niam unive erunt þuilum : ad B * Jefam . & imponunt illi vefti- ^« Et C 12.14. mentà fua, & fedit fuper eum. $. Multi autem veftimenta fu à ftfavefudf in vía: 'a]if; äüï&:nï a radicibts, —— . frondes caedebant de atboribus, & fternebant in via. ti. Et r L. 9. Et qui praeibant ; & Q"ï fe*qüeb*ahtür«jl Clamabant ; diceu- maledixili -.tes: Hofanna. 4 A Eire 061 10. « Benedi &us, qui venit in nomine Domíni : Benedi- 23. Ame 11i7. &um quod venit fegnumi patris ioftri David : Hofanna in.»?x.« Tollre, & celfis. - 2 fed credide ägatth -ir. d Et in Y óI: 9- troivit je.fofolym.am, in fänhpl'um,( & circudf -;ä. A ho Lucæa &is omnibus, cum jà : m Vefpgra effet .E.hox'*aj exiit in Bethänïam* tits, credi 19.39. Cum duodecim. : [j DEPT «Matt — .15. Et aliá 21-10! die cuti '»exifent a Bethania, efuriit. * T. ti adverfüs eMat 13. € Cuinque vidif 1e ta longe ficum habentem. folia, venit, itittat yol . . fi quid forte inveniret in ea4 & cum veniffet ad eam, ,nih(iln 16 2i:IQ od invenit praeter folia: non enim erat tempus ficorum. Ctlis ,. Q ä i4. Et refpondens dixit ei* Jam non amplius in seternum 3- Et v ex te fruétum quifquam manducet. Etaudiebant difcipuli ejus. ut 15. Etveniuntiterum Jerofolymam. |Et cum introiffet intem- Diores plüm, coepitejicerevendentes, & ementes in templo, & menfas . k Etg numulariorum , & cathedras vendentium columbas evertit. . üb 1 v pot ; T | 6 Etnonünebät,ut ququam tr'ans*f*err.'et::vas pertem-. « u Wdi RUH - & O'atione hs z - hs '. LÉ EE ; V Conflis qe. w d pid vt fl (33. Gomque vi d ;jär 4 flqäge feum3: lp 62 ld éft., benedi&tum fit zegnum &c. ) MHec explicavimus Matth, ?I. 19:1 05« N 'Pü defereæ, veniens Méffiz , filii David': ita lo- 0118 Et edm intré ifet im templum.) | T. Quem. 8 quuntur, quia regem ex femine David nafciturum fciebant*;j'ïcec modum quo Vide di&a Mat. cap. 21. 12. IGlant « ; effet: regnaturus , ignorarent^ 2J46.-Vas.) Grace eft , owiüoc , que - Gdeny ii eu IL. Crücum]pelis ógmibus) Scilicet di&o non tantum fignificat vas, fed. | Wer duf quz fiebant in templo, & quz poft. quzcunque utenfilia , inftrumenta & ]. Ajus a erat reprehenfurus. | Vel , circum- arma ; quare fignificatur Dominum B J fpexit effetne aliquis, 4 quo invitare: vetuiffe, ne farcing quslibet, aut pro- *.—' 200»£ a g" d"; d tur , cum fana inflrumenta transferrentur pex ] : que nullus effet , Be*:thmiam ^ E Mi iM f'"'-m Íe recepit. telþp um * CAPUT XI'. 22$ — ^ am foris | 17 Et decebat dicens eis : Nonne fcrlptum eft: f Quia /Tàig - domus mea 5 domus orationis vocabitur otnibus gentibus ?'56— 7. v facitis Vos autem feciftis eam fpeluncam latronum. 18. Quo audito, prineipes facerdotum, & Scrlbæ quaere- 7 11. & dmi- II '"'337" - bant, quomodo eum perderent: timebant emim eum, quo- niam univetía turba admirabatur füper do&trina ejus. illi velti 19. Et cum vefpera fa&ta effet, egrediebatur de civitate. - $0. Et cum mane tranfïrem—', viderunt ücum andam factam o áuteni P d radmbus. 21. Et recorda'us Petrus, dlxrt ex - Rabbl, ecce ücus CUL maledixifü ,. oruit. i r . 22. Et re(pondens Jefus ait illis : g Habete fi äem Der. gMatt Benedx« 23. Amen dico vobis j quia quicumque dixerit huic monti: 2r.21- - ita i ex« . "Tollere, & mittere in mare, & non haefitaverit in corde fuo, - fed credlderlt, quia quodcamque dixerit, fiat, fiet ei. fcumfpe' 24. h.Propterea dico vobis, omnia quaecumque orantes- pe- 4Matt Bethamam . titis, credite, quia accipietis,. & evenient vobis. - 21.22. 25. i Et cum flabitis ad. orandum., dimittite, fi quid habe- i Matt: tis adverfus ahquem , ut & Pater vefter , qui in coelis. eft, * 6.. 14.. dlmlttat vobis peccata veftra. I8.55.. od fi vos non dimiferitis; nec Pater vefter » qui in. Luce. coehs e?tu dimittet vobis peecata veftra. t F. 9. Et cum. ambularet. ætemum . Et veniunt rurfus ]erofolymam. - oUl ejus- f in templo, accedunt ad eum fummi 1acerdotes, & Scrlbæ, & fjet 10 tetm- feniores., ,& Ine - 28. k Etdicunt ei: In qua peteffate haec facis? & quis. dedit iLak — evertlt- tibi hanc poteftatem,, ut ifta facias? 29. Je- 2o.. . 19« Qu audito , &c.) Quaff facto,, o2. Fidim Dej) 1n Deum. 'Nel, fi- &' oratlone Chrifti exftimulati effent, dem- magnam , ut eedri Dei:;; & mon- n H ut confilia de- ejus morte agitarent, tes Dei , id: eft, cedri excc.l[æ & mon- - Timnebant enim. enm , 65c.); l. imebant, tes: magm Imge ftfl"' j 2 Mattho ne ipfi defererentur, & iuam au&ori- Cum j?aä:tzs ad' arnmlwn Vlde j tàtemn, qnz magna erat apud plebem, di&a Matth. c: 5. 25. & 24 quanquara amttc**rent Sic. Joan.. €: E.. n.. 48 alio fenfu dicitur hxc » habere aliquid: ) d dicebant : S; d/mittimus eum . ff. €, omnes Adverfus aliquem ,. & apud: Matth. c: eredent in eum.. . Nam.apud: M.atthæum eft inju- qat005 ! ) Super. da&rum 'ejus.. ) Do&mnam riam. feciffe ,. hic autem eam accepiife.. eus at ys u 29-. 12 qua porefl ate bsc jacw y &e ue ad finem ca- firue I9. Egrediebatur. ) Eg'redl folebat. Qu hic. habentur. ufq; ; »0 minum QO. Et: cum. mane: eranfr» ent. ,. &fc, ) pitis , explicavimus Alatch. cap. 21-- jbeh ait p NXide dicta. Matth..c. o1. 20.. 23 & dcmceps. jgit tur ) Bibl.icum.: Gon, Miénocb.. T.V LE L lo 226 EVANGELII SECUNDUM MARC .39. Jefus autem refpondens, ait illis z " Interrogabo vos. & 5Etr €go unum verbum, & refpondete m1h1 ; & dicam VOblS ,in ados: qu qua poteftate hzec fac:am. - & Adhi .3o. Baprifmus Joannis , de coclo e,rat y an ex homlnlbus'2 mlft ade Refpondete mihi. feum. 31. At illi cogitabant fecum dlcentes CR dmerlmus : DQ Colo: ccelo ,. dicet nobis : Quare ergo non credidittis ei ? mte) oCci 32. Si dixerimus: Ex hominibus, timemus populum, omnes enim habebant Joannem, quia vere propheta effet. g E vmeam 33. Et refpondentes dicunt Jefu.: Nefcimus.. Et refpon- N de ens efus ait. illis: Neque ego dico vals, in qua poteftate colonos haec ] aciam. - 25 s Nec CAPUT XII averunt ; I AD Parabolam narrat de vinea agricolis elocata . qui fervos , 4ac toftris? filium patrisfamilias occiderunt ; tentatur a Pharifeis de cen/it 15 Ft Calari folvendo , €&? a Sadducaiis: de refurrettione : interrogatur Verunt eni teliclo eo . & Scriba de primo mandato ; ipfe vero rogat, quomodo Seribae dicant Chriftum filium e[e David , docens. ab ipfis caven- Iach Uhns, ut dum : "oiduam laudat ob duo minuta in gaza- pbylacium mifja. H Qui 65 & non 4Ifa1æ I. T a ccepit illis in parabolis loqui: Vineam pafhnawt ho- D fed j 5. I E mo , & circumdedit fepem , & fodit lacum, & sedifi- [erem AT, 40 o cavit turrlm & locav1t eam agrlcohs, & peregre profe- 1f Qu 1 Lucs, €Ctus eft.- 20. 9. RT m 2. Et mifit ad agucolas in tempore fervum, ut ab agr:cohs 16 Arjl acmperet de fru&u vineae. 3. Qui apprehenrum eum ce01de1unt, & dimiferunt va- Cuutm. I7. Wefy QU fine 4. Et iterum mifit ad illos alium fervum & illum 1n ca- plte vulneravel unt, & contumeliis a&"ecerunt I8eEt1 s. Et i Onem i0n [ J I. Lacum.-) uwo?wwov , id efï locum Oepzt n pdmäo/zs Joqui.) Unam tantum parabolam refert hic ;ad excipiendum vinum ex uvos ex- MarCUS, quare cumait , /2 parabolis, prefi'um phchl mlitgm non obfcure indicat fe aliquas preter- Iu V mltcere .z cap:te -vu'neraverunt j: NSo/j'o. Y P )h Vineam paflinavit lomo ,652.) Hanc N;aavrrsg PxtDalaleray , conjetiis ia Q F lmgm ) d parabolam. explicavimus Mat. 21. 53. dlum jaam n cepire va. uerarlmt. & aQ - IS' Vtr/' r * R CAPUT: X[Ia 227 vos-& g. Et rurfüm a'ium mifit, & illum occxderunt, & plures 5, ahos : quofdám caedentes : alios vero occiden:es. .6. Adhuc ergo unum habens filium chariffimum , & illum nibus? mlüt ad eos noviffimum , dlcens : Qula reverebuntur filium meum. s:De .77. Coloni autem dixerunt ad. mvmem .Hie eft hæres » ve- 1te, occidamus eum , & noftra erit hzereditas, . omues g. Et apprehendentes eum, occiderunt: & ejecerunt ewctra vmeam. p refpon 9. Quid ergo faciet Dominus vinese ? Vemet j & perdet eftate colonos , & dabit vineam aliis. - 10. Nec fcripturam hanc legiftis : b Lapldem, quem repro- me ls baverunt sedihicantes ; hic fa&tus eft in caput anguli: II7. Ir. A Domino fa&um eft iftud ,. & eít mlrablle in ocuhs 22. I(' 90 , d noftrls 2 de cuti 12. Et quærebant eum tenere, & txmuerunt turbam, cogno. Matth verunt enim, quonlam 'ad eos parabolam hanc dixerit. Et 21.42. rrgaiur . reli&to eo abierunt : A&or h Suriha I3. c Et mittunt ad eut quofdam ex Phamfæls, & Hero-4 B. 00 dlams , ut eum caperent in verbo. L .14. Qui venientes dicunt ei : Magifter, lcnnus, qula verax j per: es, & non cüras quemquam, nec enim vides in faciem homi- . 7. fed in veritate viam Dei doces : licet dari tributum Cze- eMatt aavit ho . num, 22.15» fari, an non dabimus ? Luc&. i d 15. Qui fciens verfutiam illorum ,. ait illis: Quid me ten- 5555 'e pïO o tatis?- afferte mihi denarium , ut videam. 16. At illi attulerunt ei. Et ait illis ; Cujus eft lmago hæc, j agncol Dicunt ei: Cafaris. - & infcriptio ? 17. Refpondens aütem Jefus dixit illis : 4 Reddlte 1g1tur, R at V* »quce fünt Caefaris, Ceefari, & quae funt Dei, Deo. E.t mira- 137 bantur fuper eo. -18. « Et venerunt ad eum Sadducai, qui dicunt: refurre- « Matt Gionem non effe : 22.23. H & interrogabant eum dicentes:- Ff2 19 Ma- Lucz. 29-27. | eft ]ocu . Er mittunt ad eum , &fe.) *Hæc -Grece hypocrlfim ,ld eft; fïmulaclo- "aL Do explu.avumus Mlatth. c. 22 15. nem. 14 Vides.) Id eft re(picis. IT7. Super eo.) Scnhcet Chnüo, ejus , Faciem.) id eft perfonam , quafi i di- admlrantes faprenmam ,quà eorum ca- i. v Cat : N"IFW ^ INon €s acceptor petfonarumm. ptiones - -eluferat. 5 Ver/;'attm. Syrus fmudem ? 18. Veuerunt ad enm. deducat , 8e.) f 4""" ! L d 228 EVANGELI:I SECUND UM MARC fDeut: - X9. Maglfcer, Moyfes fbis fcripfit : f ut fi cujus frater tamoum Í 25— 5 mortuus fuerit, & dimiferit uxorem, & filios non reliquerit, facrficii s. accipiat frater ejus uxorem ipfius, &refufm et femen fratri fuo. js Je 20. Septem ergo. fratres erant , & primus accepit uxorem, ili: Non « & mortuus eft, non reli&to femine. p* itferrogar 21. Et fecundus accepit eam, & mortuus eft, & nec lüere- s En liquit femen. Et tertius fimiliter. 7 ttodo dicu 22. Et acceperunt eam fimiliter feptem, & non rehquerunt femen. Noviífima omnium defun&a eit & mulier. g 16 Ipfe | ts Domim .(23. In refurre&tione ergo cum refürrexerint, cujus de hlS (5 tuos, f erit uxor ? feptem enim habuerunt eam uxorem. 4 lpfe 24. Et refpondens Jefus , ait illis: Nonne ideo erratxs, non Q2 E fmentes Ícripturas, neque virtutem Dei ? 8 Et di 25. Cum enim a mortuis refurrexerint, neque nubent, ne- * Votünt n flo que nubentur, fed erunt ficut Angeli in 'coelis, 39. Rt n 26. De mortuis autem quod refurgant, non legiftis i in hbro tlícubitus $ Moyü fiper rubum quomodo dixerit illi Deus, inquiens: 4o. Qui ( gExo. g Ego fum Deus Abraham , & Deus líaac , & Deus Jacob ? Wationis : | atth 27. Non eft Deus mortuorum fed v1vorum. - Vos ergo ILauE multum erratis. bMatt 22.32. Quomodo tu 48. & Et acceffit unus de Scribis à qul aud:erat illos conqui- Kibant t 22.35. rentes , & videns quoniam bene illis refponderit, interroga- vit eum, quod eflet primum omnium mandatum. 2 x efus autem refpondit ei : Quia primum omnium man- d Nor g f "Deüt datum eft : ; AudiIfrael, Dominus Deus tuus, Deus unus eft. M énim eü 4 3o. Et diliges Dommum Deum tuum ex toto corde tuo, & J & amare ex tota anima tua, & ex tota mente tua , & ex tota Vntute tua, Hoc eft primum mandatum. l df)[d kLev. 31. k Secundum autem fimile eft 1111 : Dlhges prox1mum 39 h d AUefe ; I9.I8. ?il Matth tuumtamquam teipfum: Majushorum aliud mandatum non elt. caVImus /H t 22. 32. Etaitilli Scriba: Bene, Magifter, in veritate dixifti, Stal;,- ) Ve(h Rom. quia unus eft Deus , & non eít alius prceter eum. / E l i )N I3- 9- Dono, ) 33. Et ut diligatur ex toto corde ; & ex toto mtelle&u, 771 aï & ex tota anima; & ex tota forntudlne, & diligere proximum P tamquam L 7,,* | ]acob demndcu pl Y 1 Ce "n ?'f Vide dl&a Nfacch c. 22. 23 ubi hæc 28 Acce:j' 9 unus de &'r:äts, ö' k Hæc Tl inee 110 nor exphcavxmus expllcawmus Matth. 22. 3. Con)e& rl:ue 'Io. $emez.) Id eft, proiem, Cangmrmtc:) Id eft dlf putmtesa 1 Doteft .95. Super rubum.) ld e&, Juxta ru- slq t vad,um bum , vel ex rübo. !tgcre 4 d:/:ga.wr ) TO a«yuvwv, d:- hat tl u m', l l; !f [ - CAPUT' XII. 229 frater tamquam fe' l,fum Y ma; us eft omriibus holocau&omatlbus & facrificii s. queri, - trifuo, - /:34. Jefus autem videns, quod fapxen*er refpondliï'et, dlxlt YOIe, - illi : Non es longe a regno Dei, Et nemo Jam audebat eum ïnterx ogare. itere 35.. Et rcfpondens ]efus d;cebat, docens in templo Quo- modo dicunt Scrlbæ Chrlüum filium effe Davíid. ;uerunt 36. Ipfe enim David dicit in Spiritu fan&o : / Dixit Domæ-l Pfar. IO9-1T. nus Domino meo, fede a dextris..meis , donec ponam 1mm1- Matth. :delis - - os tuos, fcabellum pedüm tuorum. Lucz. 22-44- -21. Ipfe ergo David dicit eum Dominum, & unde eft filius j Q1 | :ejus ? Et multa turba eum libenter audivit: 20.42. g. Et dicebat eis in do&trina fua : m Cavete a Scribis, qu1 " Mat vo unt in ftolis ambulare & falutari in foro. 3. 5* nt, ne- Lucæ- ..39. Et in primis cathedrls federe in fynagogls, & primos 11-43 dlícubitus in coenis : in hbro 20.406. qulens « -40- Qui devorant domos viduarum fub obtentu prolixa orationis : hi accipient prolixius judicium. icob ! os etgo 41. 1 Et fedens Jefus contra gazophylacium , afp1c1ebat »Luc. quomodo turba Ja&aret 2es m gazophylac.lum, & multl divites 21- t conqu Ja&abant multa. N err083' ng 42. Cum m f W 34. Nan e£f. lor:ge 4 regno Dei. ) Mul- ut €0s, qul dona. in. gazophylaclum cum enim eft approbare Dei- prxce- conjiciebant, contemplaretur, & ali- us t TE ;& amare cai fi opus addatur , quid inde doGring ad difcipulos deri- 't007 fcu exccutlo ; confecta res eft. dret -37.. Unde. ): Id'eft quomodo. - Contra gazophylacium. ) B5 reglone ute tllao 38- In d.cirina fua.) ld eft docens. "Cavete 4 $cr zäts gazophylacii. Porro gazophyl.cium oximum - &6c.) Hxc expli- dicitur a yz/ , id eftdivitiis, & ov- cavimus Matth. c. 23 initio. N«rTtt) , ld eftesodire , quafi dicas: non & Stolis.). V eftibus fplendidis.' Locus ubi templl dlvmæ condebzm- dmüb d foro.) ld et publice. tur, & cuftodiebantur ; erat antem in 540- Domoes.) ld eft, iaculcates. templo ejustodi locus dupléx , alter ' Gb£entu.) Prætextu in quem pecunia , aker in*quem res telle&lla /Pro!txlm 7uäcmm) ld e& ; ma;o- rem condemnationem. alie majoris molis a populo conjicie- oxim? bantur. llle arca erat , quales nunc amquam 41. Sedens Jefus. ) ) Utrum lamtudt- in templis videmus , lib. 4. Reg. c. — ne, an certo potius confilio ibi fede- 12. 9. Io. hiéaula, ut locus aliquis Xxity, incertum e(t ; fed fieri ex eventu hujusmodt a nplus & mulcarum re— s,ö'f)Hæc cónje&ura patePc ^de induftria fecif- ^fum capax Efdr. c. Io. 38. & fe * 1dque verbum Grecum, quo fta- Joan.c. g. 20. Chrlftuse regione ga- timi utitur, indicat. T eäswgu, "wfpicse- zophylacii prioris; 16 eH: drcw , fednl'e bat, amf derabat , quafi ideo fédiffet, :dicitur.- I & 290 EVANGELII SECUNDUM MARC. 42. Cum veniffet autem vidua una pauper, mifit duo- mmuta, H tertonbat quod eft quadrans. & Andrea 43. Et convocans difcipulos fuos, ait illis : Amen dico- Voa 4 Dicr bis, quoniam vidua hzec. pauper plus ommbus mlüt, qui mi- * hiec omn ferunt in gazophylacium. $. Et 6 4*. Omnes . enim ex eo, quod abundabat 11115 rmfernnt hasec vero de quis vos f &um fuum penuria fua omma, quae haburt, mlfit totum vi-- D 6 Multi 3 Q &m CAPUT XIII j Cum tlmuentls ; Templum dicit evertendum, prædmtque bella, &? varias. qz?ïlfïm- 4 Exur t65,ac perjecutiones, abominatienemque de/olatzonzs, de píeudocbri- gumn, & jhs € - pleudopropbetis : pofl figna im corporibus cæle/hlm: lorum ha fvemet cum glorm Filius bominis , & bu]us fignum dat a 9. Videt €4 : quia autem nemo tempus noviz , ;ubet l, & In üabltls p omnes vigilare.. 10, Et j nMatt I. T a cum egrederetur de templo, ait illi unus ex drfci- Belum, 24. I E pulis. fuis : Maglüer, afpice quales laprdes, & quales Ar d. RE ftru&turge. . qud loqua 2. Et refpondens Jefus, ait illi : Vldes has omnes magnas | Iqumm, &Luc.zedificationes ? ? Non 1ellnquerur lapls fuper lapfdem, quw 19-M- non deftruatur. QU Tl'ad & nfürge " Etcum federet in monte olivarum contra templum in- T$ Eter terroga- lm f/&m[þ Muwu/ti drvzte: ]4&46472: multrz ) Sen- luit fortaiï'e vnduam * ut tnvxdlam Vl" H. u fus eft ,: multos divites veniffe , quo- taret , laudare publice, omnique po- Iemï Ubj 110 rum finguli ja&averunt, multam ma- pulo praferre. - Vel non exiftimavit gnamque pecuniam , cum de diviti- ünt : fuglal alios, quam difcipulos fuos, idoneos . Ft bus fermo eft, dicitur eos ) jatlaffe , auditores effe ,, quibus id exponeretur, cum. de v1dua , "ie , fortaffe , ut Plus mifit.) Spedata ejus inopia & $, hujus modef m[gmfïcareeur, & mo- charitate ; quia vidue & pauperi plus| Et qu dus. offerendl ab omni oftentatione erant duo illa tninuta ,. - quam diviti- "at Th f alienus , femper tamen in. Graco. eft busargentez, aureaye pecunis. verbum /JZAA«» ,. quod fimpliciterja- 4« Ormnem villum fu. ) Pecunio- X cere fignificat. lm, quam habebdt ad parandum fibi 42. Mifit. duo minuta quod . eff qua- Vl um. di u [Mlplen lj " drani.) Quz duo minuta fimul fum- I jT cum egrederetar , E)": ) V;de u 4td) l pta ; qu adrantem 'efficiebant. Qua- dicta Matth 3e. 24 I- & dem : n ?ld efit drans eft quarta parsaffis (asautem de- CGPS cima parü denarii , . .vulgo guattrzno.) ) Conita: re»zp!uw. ) E regwne p&*tus M : « Tlal 43* Con'vomm dtfajwlvs J9o) No- templh z Ilhis * Pideje an t CA'PUT XIII. 23[ ) füifuta, terrogabant eum feparatlm Petrus, & Jacobus, & ïoannes, & Andreas : dlCO voa 4. Dic nobis, quando ifta fient? & quodügnum etit, quande ; qui mx« hzec omnia incipient confummari ? tmferun $. Et refpondens Jefus coepit dicere illis: * € V1dete , ne « Eph. qms vos feducat. 5- totum vie '6. Multi enim venient in nomine meo dlcentes : qura ego "'ef fum .& multos feducent. 9. 'Cum audieritis autem bella, '& opiniones bellorum,: ne timueritis : oportet enim hac fieri, fed nondum finis. T aþïifïw- .8. Exurget enim gens contra gentem , & regnum fuper re- eudotirie gnum, & erunt terraeemotus per loca, & fames : Inltlum do- lorum haec. alb m dul d 9. Videte. autem vofmetipfes. "Tradent enim vos in conci- liis, & in fynagogis vapulabitis, & ante prafides, & reges j Ítabitis propter me, in teftimonium illis. Io. Et in omnes gentes prlmum oportet prædlcan Evan- gelium. j diíc k qui ir. d .Et cum duxerint vos tradentes, nolite præcogltare Wlatt: quid loquamini : fed quod datum vobis fuerit in illa hora, id 1o-19« ucae nes mognas: loquimini, non enim vos eftis loquentes, fed Spiritus fan&üs. 2. II« )ldemn qui I2. 'lTradet autem frater fratrem in mortem,: & pater filium: », 14 & confurgent filii in parentes , & morte afficient eos. m jlom; m- -13. Et eritis odio omnibus propter nomen meum. : ul au- terr083' tem fuftinuerit in finem, hic falvus erit. / —14. e Cum autem vrderms abominationem defolationis ftan- «Dan. : mvldlam Vl tem, ubi non debet: qui leglt, intelligat ; tunc qui in Judaea 9. 2'7- ompiqié D funt ; fugiant in montes: 24 ïï on esifiumavit Is. Et qui fuper tetctum, ne defcendat in domum, nec in- Lucz. ; f0f (done troeat, ut tollat quid de domo fua : *QI.90- expmlefem , |e us mo]m 16. Et qui in agro erit; non revertatur retro tollere veih- Juperl P mentum fuum. , quam dwm 7Væ i gpeo peconto* j.) àD 4 Incipient can]);mmarz) ln Græcu In teflsmonium illis. ) Id- eft, ad te- p dum.mf eü OQuando bsc omwia: canfwmmtmda fti&candum illis de me 1 Ü ) .vil fw»* ? id eft perficienda. II. Nal:tepræcog:rme, &. ) Vlde ; IT i 6. Ego [um. ) Scilicet Chuf'tus ex- di&a Matthei c. IOo. I9. ubi hec & pectatus Meffias. fequenti a explicavimus. 9. Videte vofmetspfos. ) Cavete vo- I . C » autem videriris 4£omm4tm- il ls. nem; !&c ) Videé di&a Matth, 24.16. , hs A 232 EVANGELII SECUNDUM MAR C. 17. V:se autem prægnantlbus & nutrrenubus m ähs fuäm, &d chebus ton prece .18. Orate vero , ut. hyeme non fïant., j Vigil 19. Erunt enim dies illi tribulationes. tales , quaïes non ma fero fuerunt ab. initio ereaturae, quam condidit Deus, ufque nunc, - K Nec neque fient. 7- Qu 20. Et.nifi breviaffet Dominus ches., non fuiffet falva: cmnls -cato : fed propter ele&tos, quos elegit, breviayit dies. £fMatto 21. f Et tunc fi quis vobis dixerit: Eece hic eft Chrlfm-s, (ufutant 24.23- ecce illic. ne credideritis. 4UC€. j ag 2I. - Exurgent enim pfeudochrifti , & pfeudoprophetæ, & ir a Tudt j dabum t figna, & portenga ad feducendos., fi herl poteft etiam elcetos. " Bnem i G diiulis ; ] 23- Vos ergo wdete, ecce przedixi vobis omnia. glüie .24. g Sed. àn ilis diebus poft tribulationem Illam; fol com- ii at 13-10. teneb1 abitur , & luna non dabit fplendorem fuum. i Pory Zec |a5. Et: flellas cocli erunt decidentes, & Vlrtutes, quae n;u Cazplm í ?oel7 oehs fünt, movebuntur. n 2: 10O.. -26. Et tunc videbunt Filium homml.s venientem m nublbus cum virtute mul:2,. & gloria. AMatt.—/27..k Et tunc. mittet Angelos fuos , & congregablt ele&tos: L D ata 24-3.- fuos a quatuor ventis, a fummo terree ufque ad fummum cosli. - ban 28. A ficu autem. difcite parabolam : Cum jam ramus ejus, - doo tenerer tener fnerit, &.naia fuerint foha, cognofcztls, qu.la in pro- b cheba proximo fit aeftas. 29. Sic & vos cum wderms hæc fieri $ fcrtote quod in. tcu - proximo fit in oftiis. üïmbere " 30. Amen dico vobis, quomam non tranfi bl;t ,csenerano hæc,, [ donec omnia. ifta fiant. T Dtettofr 31. Codum, & terra trani' bunt verba autem mea non tranfibünt. J Sefo D. 32. De die autem illo, vel hora nemo fcit, neque Angeh mf zut quitu in coelo, neque Filius nifi Pater. Üicit, as -*"T/thr 33. 6 Vldete vrgllate, & orate: nefcitis enim, quando tem- Xüia. V iteunj 2442* pus fit. . 34- Sicut homo , qm peregre prefe&us reliquit domum 5 ct f omw"fd en fuam x Jl 24-. Poteffatem cujusque. apen.r.) Id Vtgllet' ) Submtclhge,. & vos vng»- hï) eit, potetïacem faciendi, quidquiddo- late, mui uule eflét, aut. opporcunm E Bll æ»l CO $ CAPUT XII. & Xlir.., 33 jn ii J fuam, & dedit fErviS'/'fuisïp'oteiï—gtgm cujufque operis, & jani- tori przecepit, ut vigilet. : ] R igilate ergo (nefc itis enim quando dominus domus ve« niat :. ales t | fero, an media noCte , an galli cantu, an mane. ) :.36. Ne cum venerit repente, inveniat vos dormientes. - jenu, L 37- ;qud autec m vqbis dico, omnibus dico; Vigilate. Ebfämllg,:niS ff CAPUT.' XIV. 7A Chrilus; : Conjizlmnt þritz'cz'pe $ facerdotum de occidendo Steju. , quz zlng&enfa pretiofo a suiere perfunditur , murimurantibus dicipulis , vendi- tur a Sfuda; decujus proditione difcipulis loquitur in cenay in qua &" Va panem in corpus Juum , C? vinum i Janguinem confecrata. tradit difcipulis ; Predicit. omnes fcandalizandos, & trinam Petri nega- dipmem : ac po trinam oratienem capitur a udais, quorutm fnï Vcn'n'f' hi. Petrus abfcidit auriculam , & difcipulis fugientibus , coram a à falfis te[libus accujatus , orti[que reus- judi- , que n : j €dius , confp uitur, ac caditur , & ter .a t Petro negatur. : Bïduüüf ,& Qtïære- ,eMat. j dettos | 1. o T Rat aute&rPafc ha, & azyma poff ub 1 - bant fummi facerdotes , 26, 2. dolo tenerent, & occiderent. & Scribe , —q'uomcïxdo eum LUuca Imyus. eju& ' * 22* I. 2 - 9. Dicebant autem non.i die feücä, ne forte tumultus fie- U ret in populo. quin (3. b Et cum e ffet Bethanize in domo Simonis leprofi, & T€- / Mc. cnmberet, venit mulier habens alabaftrum unguen ti nardi fpi- o6. . effudit fuper caput ejus. - Joann. jiol þgtä Pretioiïe-, & fra&to alabaítro , » 4. Erang 1'2- I- gez not 3 äg.mSeFa* , vm .medt"a».;;aäfe ,' &76. ) 1. 'VR?;!- amten .P;z/ä/m, &c. ) Viqde t , dicta Matth. c. 26. T. De'goat qu:tuor no&urnas vigilias; E z LA 16,*An'g€b quafr dicat, an venturus fit prima , - )ma. ) Pluralis eft numeri. an fecunda , an tertiaà , àn quarta vi- (V Et um c([et Bethanta- Y Vide dicta Matth. c. 26. 6. ubi hec, & fe- jpdo t N- Omntbus t"[;"'- 'v;'gz'ï;:)e'. ) Sïgng; quentta e&tantia ad hiftoriam paffio- 1 Jficat fe non folum. hzxc cis dicere; nis Chri | explicavimus. Ipft verfi- culi fatis. indicantur in margine tex- ; domm - qui audiebant, fed etiam omnibus, $i quid przterea -.' jum, - qui poftea vcnturi eflent usque ad tus Évangelici. -movi .ifm?m diem. notandum occurret, fubjiciemus, ut& hactenus fupra fa&dum eft. Y E | : Bü/: mm agzï.f&&mä.. ro;(;. m; m M EVANG-ELIVI SECUI.QDUM MÁRCG. - 4. Erant autem quidam indigne ferentes in:ra femetipf?dsg Àmetn dïc ; "& dicentes: Ut quid perditio ifta unguenti fa&ta eft? ] dit me $. Poterat enim unguentum iftud venumdari plus quatm 1. Àt trecentis denariis, & dari pauperibus. Et fremebant in eame [ Nonquid 6. Jefus autem dixit : Sinite ea 1o. Qu m, quid -iïli)y moleiþ eftis ? - 7 i Bonuin opus operata eft in me. - Thanum j 7. Semper enim pauperes habetis vobifcu m;& CUA veldti ar-Nt deeo, v: ritis, poteftis . illis benefä;erä,;mä autem .nanfen.;?fer ha« betis. $ &t bg -.8. Quod habuit haec , f RUE i&it, þyævenït ungeire .cqrguis ',m'e;-uv in fepulturam. L] " nedicens, -.':.9. Amen dico vobi s: Ubicamque preädicatum fuerlt Evan- pus meum 25 Ea - gelium iftud in univerfo mundo, & quod fecit heec, nafrabla £ * turin memoriam ejus. & illo om . Miat. IO. c Et Judas Ifcariotes, u * nus de duodecim, abiit : 44. Etz 1614 m E'd füm-« * à os facerdotes, ut proderet eum illis. » pro muli II. Qui audientes gavifi funt, & promi ferunt ei pec'uni'al »- m 1 34. Atre 2Mfat.- fe daturos: Et quzerebat, quomodo eum opportune traderet. - Y itis, u Y 12. d Et primo die azymorum quando Paíc ha immolabant, $o Dei, 26. 17- dicunt ei difcipuli: 16 Eth L duces Pafcha ? ngvis eamus, & pg;*emus tibi, ut manjv. :v Fta 22. 7. 13. Et mittit duos ex difcipulis fuis, & dicit eis: Ite " a a aela; l "vitatem ,. . & occurret Voþixs:hom»o lagenam aquæ baj ulg,njs;' fe- &ttür r quimini eum. & 4 Sed I4j4 Et quocunque introierit, dicite domino domus ,quia leum Ma gifter dicit: Ubi eft refe&tio mea, ubi Paícha cum difcigg—. - x 1. kPetr-t lis mets manducem. Í€, fed noi rs. Et ipfe vobis demonftr -ab.i't cænacuiüm gfande,:&rgtm:ïx y. a & illic parate nobis. & at 16.*Et abierunt d ifcipuli Ejliä., '& venerunt in äVitatem,-—-&;f | Bttürus 4 * a " invenerunt, ficut dixerat illis, & paraverunt Pafcha: Jt. L Àt j 17. e Vefpere autem fa&to, venit cum duodecim. Tnori t 260200 x bant iuca 18. Et difcumbentübus eis , & lman'ducam'ibus,- ait Je 22.14. '92 Z'Eh V Vx'ïzx E s dïfCïþuh: domus parte , Grace dywexysoy , quafi. 3 Et af fi&ile. 13- Lalgvmam.þ) XEQAMIO id eüi, vas dicas a terra elevatum , erat ea do- . mus in-monte Sion, ubi creduntur || WPIt ayey I4. Refellio mea.) waTaNuuas diver- Jq'rizm. Syr. Locus. COmUMVIH. * Apogoli lackuiffe 'pc;ft- Pafïiom):m. 5. Cæmculum.)-*Era; m fuperiore J [» A P,V UT ; .XIV-. 35 É Pqu, T fjoan. t;xeti ! Amen äic&ï vobis, f quia ugus,exf»þvobirs trgdet me, qui man- 1321* 4 ducat mecum. 3 " q un 1g. At illi coepe runt contriftari, & dicere ei üngulaþim: tinen ] Numquid cgo? : 1 i s; . L 2o. Qui ait 1 lis : u nus : .ex'duïodec'im , quif»ihtingi't mecum efï/i'(eüïs h ] manum in catino. — 1 * . dem hominis w;'ad'it,. g ficut fcriptum eft g Pal. m volue- - 2r. Et Filius qui de eo, vae autem homini illi per quem Filius homiynis tra- 4o.1o :m?er h;g; . CCOT ; 8 etur, bonum erat ei, fi non effet natus homo ille. 1 I. 16 42. h Et manducantibus illis, accepit Jefus panem, & be- b Mat. x m "mnedicens, fregit, & dedit eis, & ait : Sumite, hoc eft Cor- 25.06. 1Cor.. ii Erate pus meum. .|93. Et accepto , naïrabh*: 1 ex illo omnes. Calice , : gratias agens d'ek'd'jt eis ?1 & biberunt 1124 D . 924. Etait illis: Hic e f S*a-n,guþi's meus. novi teüam.e-hti,,- qui TL 4 pro multis effundetur. * ecininm. /.24. Amen dico. yobis;. quia jam non bibam de hoc g-eni'mi"- ne vitis, ufque in diem illum , cum illud bibam novum in re- quderte molabatity gno Dei. 26. Et hymno di&o exierunt in Montem olivarum. V E * . . . EX a lizabi miiniin me:! n no- IIOHU. 21. Et ait eis Jefus: ; Omnes fcand -T ] c* - &e ifta; quia fcriptum eft : lg/Eercutiam paftorem, & difper- äözï gentur oves. um d -28. Sed po ftqïu-a(m' vfäfiirrexero ,L pr.æ;e:cïam .vos in Gali- !3- 7* leeam. - ,müs , qm& '29. Petrus autem ait illi: Et fi o mnes fcandalizati fïüez:i*x?,t' in n difw;ï te, fed non ego. -- $o. Et ait il [ efüs: Ameb-dico Hbi, quidtü hedie Bd no: &e hac, priusquam g-g?lïiS; vocem bis dedi,er.i-t ,;'te'r"me es ne- y,lt atmï gaturus. E L] ivitat!?m)fg;'äTï Ü H 3r. At 1 lle 'amplïUS- loquebatur: Et fi oporïüyeri't me fimul .;ha j commori tibi, non te negabo. Similiter autem & omnesydïiä T. cebant. t fe fus: 5 a . $2. 1Et veniunt in praed;um , cui nomen Cethfemani. xE'"t*'z':Mät; ait difcipulis fuis: m Sedete hic donec orem. 26.36. / F2i.uce "$ * " 3. Et sffumit Petrum, & ]acobu ,& ]*'o-ann;m"fccum,;.& ,22;4'0'; qu e al coepit pavere , & taedere.. - MP .afftonem' Gga 24. Et 236 -'EVANGELiIfSECUNU*M MA—RC.'., ^ 44. Et ait illis: "Triftis eft 3 | a anima mea ufque ad mþi?tem, fü- ftinete hic, & vigilate. 7 pE 55. Et cum proceffiffet paululum, procidi;* fuper terïama & convenerun orabat, ut fi fieri poffet , tranfiret ab eo hora. ; * 2 $4 Petr aeium fumi 46. Et dixit: Abba pater, omnia tibi polfi bilia funt, trans- fer calicem hunc a me, fed non quod ego volo, fed quod tu. & calefaciel 37. Et venit, & invenit eos dormientes. Et;it Petro 7 bant adverfi 35 q Su mon, dormis? non potuifti una hora vigilare? 38. Vigilate, & orate, ut non intretis in tentationem. SPK nec invenjel ritus quidem promptus eít, caro vero infirma. -- z - S6. Malt dicens * , 49. Et iterum abiens oravit eandem fermonem & convenier . 40. Et reverfus denuo , invenit eos dormientes ( erant e- - $. Etqu nim oculi eorum gravati) & ignorabant, quid refponderentei. 41. Et venit tertio, & ait illis: Dormite jam, & requiefci- verfus.eum, 58. Quon te Sufficit: venit hora: | ecce Filiiy;s hominis tradetur inx ma- Ym templun nus peccatorum. L2 DufaCtum a 42. Surgite , eamus, ecce qui me traaet ., prope eft. 39. Ft nor »Mat. 4j. Et adhuc eo loquente, venit Judas Iícariotes unus de- 6o. Et ey 26.47. duodecim, & » cum eo turba multa cum gladiis,lignis, a (1) ucz. f(ummis facerdotibus, & Scribis, & fenioribus. . xvitxJefum) ( 22.47 d icens: ,Quem- - [ biobjiciunty oan. 44. Dederat autem traditor ejus fignum eis, aC L. me ll 1g. 3. € umque ofculatus fuero, ipfe eft; tenete eum , & ducite caute. - 5 facerdos 4$. Et cum veniffet , ftatim accedens ad eum , ait: Ave ". - "IUS "61 bene Rabbi, & ofculatus eft eum. * L] - 46. At illi manus injecerunt 1 n JEfum ,& tenuerunt eum. RUO fomini ^47. Unus autem quidam de circumítantibus educens gla- : : Qum ftubibus dium, percuffit ferv * um füummi facerdotis , '&i amp-ut-avitliUi i 3' Summ | auriculam. $ 5 /48. Et refpond ens Jefus, ait illis: Tamquam ad latronem exiftis cum gladiis, & lignis comprchendere me? - 9 uotidie eram apud vos in templo docens;. & n'o.'n m'e. L'.;-ü'llthC f eQ tenuiftis:/ Sed ut implean:ur Scripturae. : ..50. oTunc difcipuli ejusrelinquentes eum, omnes fugerunt. 2USDütag. focg. Atütn Vé(le ;Mat; $1. Adolefcens autem quidam fequebatur eum am i&us fin- füif Hs Mmæ 25,54 done fuper nudo , & tenuerunt eum. - aqu E Ut yox mus, ng T i5 À fummis faceraot.:ibus:. Ip edit. Sixt. leg, miffi a l'ummis- l'ace.rdotib"us. f SI. -4dolejcemns, & c.) Al j»paret, hunc Qd v fsf 34- Suflinete.) Id eft, expectate fortaflis horti cuftodem, à repitüu ex. lite p l Ts 33'. Hara.) Id e&;' Suje "hdo,) C ; nre:pvatcrecur. Pamo , fcilicst, citatum € l;&o Iurxexili'e , opertum mllfïur: ä | hs CAP v'*f?r ; xn;. 237 I : 5'2 At ille- reje;?tg findone, nudus profugit ab eis. * * $3. p Et adduxerunt Jefum ad fummum facerdo tem 3 & p Müt. 26-. 57- : n convenerunt omnes facerdotes, Scribze, & feniores. ca, .$4. Petrus autem a longe fecutus eft eum, uíque intro. ingzu. 54« ml atrium fummi facerdotis, & fe : debat cum mini&rif ad i,gng odti, 1 & calefaciebat fe. . ls 180133 10: 51 I $95. d Summ! vero fäcerdotes, & omne c—on,Ci:lium' qu3ere- ;Mat. bant adverfus Jefum teftimonium , ut eum morti traderent, 26.59. x x5 nec inveniebant. . s6. Multi enim teftimon ium falfüm vdicebänt adver n* & convenientia teftimonia non erant. ;f?ls—eum,' * Tant 6« ..87. Et quidam furgentes, falfum teftimon ium ferebant ad- rentel. d. verfus eum, dicentes a quieicie: $8. Quoniam nos au divimus eum dicentem: : Ego diffol- rJoan. vam templum hoc manufattum, & poft triduum aligd non ma- ? !9: nufattum aedificabo. * "$9. Et non erat conven 1 iens teftimonium illorum. fummus facerdos in medium, interroga- drius de; 6o0. Et exurgens vit Jefum , dicens: Non refp . ondes quidquam :a'dr eà, quse ti- bi objiciuntur ab his? uem-ä? .61. Hle autem tace bat, & nihil refpondit. Rurfum fum- o Q mus facerdos interrogabat i eum, dixit ei: Tu es Chriftus fi- : lius Dei benedicti? : AW y .62. Tefus autem dixit illi: Ego fum. ; Ft videbitis Fi- $ Mafa d 24.30- fiüm hominis fedentem a: 4 ; e.xtr'is/-virtutis Dei, & venientem & 20. $ glï*l v cum nubibus coeli. 64. 653. Summus ergo facerdos fcïndens veftimenta fua'? ait : t;vit miij teftes ? Quid adhþuc defideramus 64. Au- atrOneFf : Gg3 ündon€ fpectaturum, qüid effet. Daro- &eRe, ut fimul cum Chriftotanquam nbn me! : ejus fectatorem ducerent, fed ille ma- nius putat, fuiffe Joannem Apoftolum nus eorum evafit, dimifla findone. indutum vefte ccnatoria, quod dixi yrerue. rius, probabilius videtur. &2. Rejella.) wuraNmo» rehitta. Amidtus féndone.) Maldonatus pu tat; 56. Comvenientia.) Scilicet inter fe, Qs f* ] fuiffe veftem, qualem 1talice appella- in Greco, x«i ica1 al waervelas 8x sus, Zemarra. ' Crediderim potius, $o 2» , id-eft, & aqualia, five , paria ' 52: At; feflumonia uon erant, quod bene ad ut vox ipfa fonat, fuifle linteum, quod veftis formam non haberet. lta- P fenfum vertit vulgatus, qux enim lice appellamus, Lezzzo(o. paria, aut zqualia non funt male at hunea | Super nudo.) Scilicet corpore. inter fe congtuunt, 'K repit j exï 1 ; ,Tcmgumr.'t entp. ). Apprehenderunt ;,ope" z Ca/ EVANGELII SECUNDUM MARC 238 44?1 64. Audiflis blafphemiam : qmd vobis videtur? Qui omnes condemnaverunt eum eífe reum mor.is. re(pondes 65. Et coeperunt quidam confpuere eum ,. & velare famem $. Jelu: P Qtas. ejus, & colaphis eum caedere, & dicere ei: Proþhetlza & miniftri alapis eum caedebant. l Det « 2 Mlat. - :66. t Et cum effet Petrus in atrio deorfum vemt una éx T vas, q 26.60. mcxlhs füummi facerdotis: u ? Ent 67. Et cum vidiffet Petrum calefacxentem fe, afp1C1ens 11-— erat vint a6 E hm lum, ait: Et tu. cum ]efu Nazareno eras. 17— 68. At ille negavit, dicens: Neque fcio, neque novi, qmcï famebat il " dicas. 9. d Pil wM at. Et'exiit foras ante atrium , & gallus cantavit. €9. » Rürfus autem cum vidiffet illum ancüla à coepu"dxce- . tatt vobls : 971 ve circumftantibus: Quia hic ex illis eft. t I0. Scle æLuc umm] face .79. At ille iterum negavit.. x'Et poft pufillum. rurfus , 22:59. qui adftabant , dicebunt Petro: Vere ex illis es, nam & Ga.- 1] Poni oan lildeus es. tibbam dir 9:25- 4i. Hle. .autem Coepit anathemauzare &j Jurare. Qma ne- 1. « Pl fcio homigem iftum, quem dicitis.. z Vült]S facm E: 3 "z'ïat 7? taiim gallus iterum canptavit. . y Et recm datus eff. If Atj *75 Petrus verbi , quod dixerat ei Jefus: Priusquam gallus can- A Plla*t OL.D 13-28. tet bxs , ter me megabls. Et Coepit flere. r CAPUT XV. i Iï Pilatg raa efus coram Pilato accz//atus , tiibil re[pondet ; præehgmzr Ba- reüu- W. rabbas ,. Slejus. traditur crucifigendus , qui multis modis illu- I6. g Mil us a wnltïzbus ducitur. ad cmczj'gehdum & divifis ipfius ve- anocant t Jiimentis inter la rones crucifixus , audit variorum jatctatas i je V. Etin . bla[pbemias : fuboriuntur tenebra, & clumans Seus Eli ,. Pm eïm c()l acetoque potatus , eum clamore valido expirat , cu- Ij pt jus corpus a Fofepb fepelitur. Qu p» 'T confefiim mane confilium facientes füummi faærdo- )&po wMlat.. : dE tes cum fenioribus, & Scribis, & univerfo concilio; 1o. Rt 27. F. vincientes Jefum , duxerunt, & tradiderunt Pilato. ucae & lndder f 4. Et interrogavit eum Pilatus : Tu es rex Judeeorum? At M 22.66.. ïllgt jsan ille refpondens , ait illi: 'Tu dicis. Dém ( I /9, & Et accufabant eum fummi. faccrdotesfm multls. J'ena 2M:t DA 4. Pila- [ yut 27-M2.. hia — H. ]uce 71 Awrkemmzdre. ) Id ePt exe- 4 kaäenmr bec capite, exþhm— 8. dþ"ldly í 23: 2 cran. "Qu DIPTRT Matrþx: cap. 27 a - C CAPUT iv g9 l OMQS d Prlatus autem rurfum interrogavit eum dicens: Non-cjon. 1833* refpondes quidquam? vide, in quantzb te- accufant EM em $. Jefus au:em amplius nihil refpoudn, ita ut mlraxetnrs DUZ& & j atus. . Per dlem autem feftum foleozt dimittere 1115 unum ex t una ex vahs quemcumque. pctiffent, É "m Erat autem , qui dicebatur Bafabbas, qui cum feditiofis Clens ü . erat vin&tus, qui in feditione fecerat homicidium. 8. Et cum aícenditffet turba , Cco»pit rogare; hcut femper (X / yl, quid fac1ebat illis. 9. d Pilatis autem. refpondit eis, & dixit: Vultls dimit- ä'JOm . pit dice- tam vobis regem Judzeorum? - b I0. Sciebat enim , quod per 1nv1d1am tradldlf*'ent eum fumml facerdotes. rürfus , Ü &Ga— 1r. Pontifices autem, conc1tave1unt turbam ut magis Ba- N OE rabbam dimitteret eis. 12. e Pilatus autem iterum refpondens, ait illis: 1d er go e!,ucæ 23.14 Qma 56- vuitls faciam regi Judaegrum ? oafne us d i f Atilli it:órum. clamávérunt: Crumfïge eum. I4. Pilatus vero dicebat. illis : Quid enim mali fe61t9 At 18-49- Ays can . 1111 magis clamabant: Crucifige eum. - -rs. Pilatus autem volens populo fatisfacere , dimifit illis Barabbam 9« tradldlt Jefum flagellis caefum ,. ut crumüge- retur. aitur Df 2dis i — I6. g Mili:es autem duxerunt eum in atrlum prætoru, &gMat. C(mvocant totam cohortem: '27.27 gp[ (ps tt* oan. | I7. Et induunt eum purpura, & 1mponunt ei pl le&entes J? 9. * n ) fpm eam coronam. st 38. Etcoeperunt falutare eum: Ave rex ]udæorum (j .X9. .Et percutiebant caput ejus arundine, & confpuebant eum & ponentes genua, adorabant eum. l f cerdo- 20. Et poftquam illuferunt ei, exuerunt illum purpura, & induerunt eum veftimentis fuis , & educunt illum , ut : cuncill crucifigerent eum. 1 TU SET- h Et angamaverunt praetereuntem . quempiam Slmo- ;Mat* orum nem Cyrenaum , venientem de villa, pat1em Alexandn, & 27.32 "Luese Rufi ut tolleret crucem ejus. ]s lv 22. Et 23:26 . 3 ,Jj?md:j]et) In Grsco e& aya Bowag, cum exclama[fet. - h Och lna tits txfl' terpres legit. ayaj3ag. M . 240 EVANGDLII SECUNDD M MARC. 22. Et perducunt illum in Golgotha: Iccum, quod e& m- ter quas - 'terpretatum Calvarice locus. ]ofeph f 23. Et dabant ei blbere myrrhatum vinum : & non ac- x 'f n cepit. fitabant « 24. i Et crucifigentes eum , diviferunt vef'clmenta eJus, Jerofolya 27.35. Inittentes fortem fuper eis, qms quid tolleret. - &t p T Lucæ 25. Erat antem hora tertia, & crucifixerunt eum. quod eft: 23.34- 26. Et erat tltulus caufae ejus mfcrlptus : REX ]UD JE 0- 4 Ve Q2n. RU M 19.23- - ifeent 27. Et cum eo crucifigunt duo Iatrones : unum a dextrls-, lum& & alium a finiftris ejus. li Plla 28. k Et impleta eft fcriptura , quae d1c1t : Et cum mlqum Centurion L SIETEZ 53.12- feputatus eft. 4j t 29. Et praetereuntes blafphemabapt eum, moventes capita feoh p - ijoan. füa , & dicentes: ; Vah qui deftruis templum De1 & in m- 45. ] 2 3 19. bus diebus resedificas : Yrvolvit f 30. Salvum fac temetipfum , defcendens de cruce. : eXleum d 31- Similiter & fummi facerdotes illudentes ad alterutrum N . Mar cum Scribis dicebant: Alios falvos fecit, felpfum non poteiï: Ul Doper 1alvum facere. 32. Chriftus rex Ifrael defcendat nunc dc cruce, vt vi- Muleriys deamus, & credamus: Et qui cum eo crucifixi erant, cone " vitiabantur ei. UfoElono, 33. Et faéta hora fexta, tenebræ fa&se funt per totam ter*- ftta, dog, ^X ram ufque in horam nonam. "Uf 44. Et hora nona exclamavit Jefüs voce magna, dlcens"- - spt1. m Eloi, Eloi, lamma fabaéthani ! quod eft 1nterpretatum Deus LUET. - er. 2. meus, Deus meus, ut quid dereliquifüi me? 5/ Matt - 35* 'Et quidam de c1rcum&anubus audientes, d:cebant Eece A 46 Eliam vocat. Es la 436. Currens autem unus., & lmplens fpongxam aceto » C1r- Tc E cumponensque calamo , potum dabat ei , . dicens: Smm e5 vi- deamus , fi veniat Elias 'ad deponendum eum. 31- Jefus autem emiffa voce magna expiravit. - C ln 1. QUs hi 38. Et velum temph ícifum eft in dua /a fummo ufque 05 fentlan tam i deoríum. Y qui 39. Videns autem Centurio ; qui ex agïverfo iïabat á quxæ u 6 llt);md st Qs 1 5 Veu - fic clamans expiraffet, aitz Vere hic homo Filius Dei erat.. Wata xMat. ^ 40- 5 Erant. autem ,& muheres de Ionge aip1c1entes: in- f LUT) /* UT 2( 55* ter 816 ! U C CAPUT XV.& XVI.- 241 d eü m-« ter quas erat 'Maua Masda'ene, & 'Marxa Jacob1 mmorls, & ]ofeph mater, & Salome. fon 204 41. Et cum effet in Galila, fequeban*m eum, o & fini- »Luce T firabant ei ,& alieé multee , quæ fimul cum: 'eo afeenderant g. 2« nta e]US, ]erofolymam y 42. p Et cum jam fero efí et fa&um (qmaerat parafceve, pMat. quod eft ante: fabbatum 2757 UD o 43. Venit Jofeph ab Arlmathla nobilis - decurlo, qui & Luce x ipfe erat expe&ans regnum Dei , & auda&er 1ntr01v1t ad Pl 23 50' ; dextri Aatum, & petiit corpus Jefu. 938 44. ;-Pilatus autem mirabatur ;:fi j jam obui"et Et accerfïto * m mlquls Centurione, interrogavit eum , fi jam mortuus effet. .45. Et cum cognovfiï;et à Centurlone, donavit corgus ]o- ïch yes caplta & jn t 46 Jofeph autem mercatus findonem, & deponens eum N involvit findone, & pofuit eum in monumengo;L quod erat D excifum de petra,. & advolvit lapidem ad oftium monumenti. Atetutm ^47. Maria autem Magdalene & Maria Jofeph afplc1ebant, uon P()teit ub1 poneretur CAPUT XVI Mulzerzbus ad Chrifii monumemum objluþejcennbus,.Angelus ft- rant, furr,eäïzoncm ipfius annuntiat ; quz primum Marie Magdalena. ap- paret, deinde duobus di fczpulzs in alia effigie : demum undecim re- euymbentibus apparens , exprobrata incredulitate ,. mittit eos ,. ut dicens- - in unicer/o mundo pradicent , ac baptizent , /itb/unöïzs f-- tum Der gms, que fequantur credentes , ac ita in . celum afcendit. E |T cum tranfiffet fabbà àtum, Maria Magdalene, & Ma- 2Mat. Cll' i ria facobi, & Salome emerunt alomata, ut venien- 28. 1: [cet ' Smle VI tes ungereht Jefum. M -2. b Et [ m tranfiffet [abbatum, Efc. ) Uts :5 cendüm , mulieres fimul atque poft quz hic habentor, bene con- Chrifti fepulturam domum reverfz fentiant cum iis, quz fcribit Lucas c. funt, paraiie unguenta, ut Chrifti cor- o quu 23- 55- qul alt : Viderunt monumenu- pus ungerent, ut habet Lucas. Cum fum0 quemadmodum pofftum erat cor- vero fabbatum , uod folis occafu O pes cius, Ó réverteades paravertnt aro- terminabatur, tran ; 1Tet, alia aromata gt s qu^ mata, 6 unguenta, & falbato quidem jei &* vefpert emifie, ut cuf iis, que prius tl' fluernnr /äamdum mandatum , 6c. di- paraverant, & fola fatis.non erant, Jentes j2 Aabl. eupo . Comz.- Mezoch, Tom. F. Hh Á/, s * EVANGELII SECUNDUM MARC 242 iLucs : 2. b.Et valde.mane una fabbatorum s vemunt ad monü- probranit 24 ï-mentum, orto jam fole. qui vid& 5: Et dicebant ad invicem : QUIS revolvet IIOblS lapldem 1j Ett - ab oftio monumenti? Trangelit « Joar. . c Et refp1c1entes v1derunt revolutum lapldem. Erat quæp- 16. Qu 20. I« pe magnus valde. . dMat. WTO n00 25* s. d Et introeuntés in monumentum vxderunt ]uvene"m fe- W. Sg Lmæ. dentem in dextris, coopertum 1tola candida , & obüupue- Tiomine m 24- 4. rut. I K $ Joan. 6. Qui dlC/It illiss Nolite expavefc,ere : Jefum quærltls Na- 2.9.*16 &5 nocebi .Zarenum;, cruuiixum furremt . mon e& hic: ecce locus: ub1 pofuerunt eum.. 10. Et | " affümp 7. Sédite, d1c1te difcipulis e]us QO Petro, qu1a p æcedet e&upr. vos in Gahlæam' ibi eum Vldebms , é ficut dixit v 1s. fus afcende 14.29.. ,8. Atillee exeuntes ,. fugerunt.de monumento : mvaferat Opinio habe .enim eas tremor , & pavor, & nemml qaldquam dlxerunt' * cmue&..ras Umebant enim. ttm dxfputdm ]oan. g. Suigens autem mane', fprlma fabbatl, apparuit prlmo " detj 20.16. Marice Magdaienae, de qua ejecerat feptem daemonia. & tenttg uih 1o. llla vadens nuntiavit his ; qui cum eo fuerant, lugeu- x Htï',t dle px tübus, & flentibus. "f"ï&lomaA rr. Et iHi audientes qula Vlveret, & vxfus eH'et ab ea, non CU, Cum al -&rediderunt. - rl prodit lm fentene zLuc«e 12. g Poft heec autem duobus ex his ambulantlbus oftenfus 24.13- eft in alia effíge, euntibus in villam. 0s Undecnn à * diceum . 7p3. Et ii euntes nuntiaverunt cseteris ,. nec 1lhs credl- Ti ho derunt fru;))bf,m L 4 Noviffime recumbentlbus illis undecnn apparmt, & ex- Temin jeg |pro- TEy At o E3 T vilerun, ungerent proximo mane corpfus Chif- fignificatut enim Magdalenam bene- Altatum Y fti in fepulchro, Tes cio Chrifti e feptem demonibus ,. ! Vldem 2. Er ugldt mane , &c.) Vide dicta quibus obfidebatur, lieratam fuiffe. ; üpuli Bo Matthei c: 28. nü. T. & fequent- ide Luc. c. 8. 2.. mld 9. Sergeus autem masze.) x hoc I2. Dzuobus ex bis, &7c. ) Hl'ïornm locó habetur, Chrtifum mane furre- fufius habemus apud Lucam e. 24 13. hii xiffe, nimirum circa auroram , quod Villam.) ld.eft pagum. Wütire t:l) etlam fentit Ecclefia , qu& cum Am- I4. Noviffrust. ) (næce eft, 5 ug&gow, hn [/7 "fdlder, brofio canit: 4Jwrera lucis rutilar, eum id eft , Ze/zde , feu . poffes. Aliqui rex s[le farnjz"mj:: victor furg:t de fu- Tsit. E üere. putanc illud , Na'v:j'me fignificare, lrtone Idhïlf &j hanc fuitffe Ultllnaln apparitionem fa- * De qua eyecemt /ä;;fem darnonia. ) &am ipfo die Refurrectionis. Alii n Tej j D Accipienda funt vexba, ut fonant, ultimam omnium, antequam Chri- lis Ut Prei m q, lCmdl r | - ii ao 1 $ "C AC UUTOe XVo d mont. - probravit incredulitatem eorum , & duritiam co r 3 'di $. q;g;ia.iis 3 qui viderant eum refurrexiffe, non crediderunt. ' I5. Et dixit eis: E * ;'laþïdem'. 4 * untes in mundum ugiv-ïerfum 'þrædicate Evangelium omni creaturae. * Erat*gui»»p;- 16. Qui crediderit, "& bapti Zatus )fue/rit, falvus erit : qui vero non crediderit, condemnabitur. ' Z 95 j (IJ—L. . 17. Signaautem eos, qui crediderint, hsec feq uentur: 4 In 2A& nomine meo daemonia ejicient , ; linguis loguentur novis. I6.18. ftupue ;AGO. .18. k Serpentes tollent, & fi mortiferum quid biberint, non aefigis Na-i eis nocebit : / fuper eegros manus imponene& & Bene habebunt. & 15, locos wl 19. Et Dominus quidem Jefus poftquam locutus eft eis ; 46. * J kA&o. m : affumptus eü in cce lum, & fedet a dextris Dei. ] scedet Hh2o. k 20. TI- 29- 5- 1 AGo. (Obls. - Rus afqe'n(þiveret in ccelum utr'aQue foribus, quibus etiam dicitur Matth. 99. g. jnvaferat. opinio haber fuos auctores & fuas C, 29. 20. | Ecce ego volifcum fum, uf-.mLu.:, dixerunï;. conjecturas. V ideat, qui volet Barrad. que ad con[ummationem faculs. 24-51* tom. 4. lib. 9. c. $. in utramque par- ^ Omni crcatura.") ld eft, omni na- tem difputantem probabiliter. tioni,:omni hominum conditioni, & ii ladecim.) Moc favet illorum fen- ffarui, uno verbo, omnibus bominibus. nia. tentiz , qui hanc apparitionem factam — 17. Sgza. ) ld eft miracula.. putirt die Afcenfionis ; nam die Re- Sequeutur. ) Pollicetur Dominus int*, lugenf furrectionis Apoftoli erant tantum de- Ecclefie fue miracula cum opus fue- cem, cum abeffec "'homas , prster rit; ngn tamen pollicetur omnes, qui ab ea; nd.n' Judam proditorem , quamquam juxta credideript, ea patraturos. aliam fententiam dici poffit , di(cipu- -* la nomine meo.) ld eft virtute , feu los undecinr appellari folitos poft u invocatione nominis. .Sic. D. P'etrus s 'Oüenjfu;sv' d difceffum; etiamfi quis deeffet, ut r àit claudo,; A& c. 3 6. dg nomint nunc lhomas. jJE[u Chrifés Nazarent fz ZÉ jli cfedi." | Recumbentibus. ) Juxta illius «vi &5 exiliens fletiz & ambulauit, 6c. ge & :mzäulf " morem"in lectulis,tricliniaribus. Linguis loqueztur novis. ) QQuas fci- — Viderant eum.vefurrexiffe.) ld eft, iis, licet antea ignorabant. Vide AG.c.2.6. m " äx: qui viderunt Chriftum jam a mortuis 18. Serpenzes zollegt. ) ld eft aufe- -xent, fcilicet neledant. Sic Paulus excitatum, viderant autem illum mu- dalenam lente leres, viderat. Petrus, viaeranc duo viperam projecit illafus, A. c. 28. 5. ; dgitonibust difcipuli E:naus petentes. D. Bern. I9. -affumptus eff im cm/um. ) Non ferm. 1. de Refurre&. intellig'ic de alieno adminiculo.,.fed propria virtu- vetm fuile Angelis, qui. Chrifto refurgenti ade- té.; poterat enim id facere tum per d Hlüomm 1 rant, & mulieribus Refurrectionem potentiam divinant, tum per dotem 24 nuntiarant, ipfe vero Apoftolis. humanitatis, videlicet agilitatem, qua j cim £ . Noz. erediderunt.) Ut 'hoc.egdem'c. , donatum beatum quodlibet corpus a -cee' 1 Jg 8470 j n.II. dixic Evangelifta. terra in colum fe abfque Angelorum Ahqul Ig. Ef dixif eis.) Cum fcilicet eifem; auxilio efferre poteft. Dici. etiam uf in monte Galilze, Matth. c: 28. 18. 19. affumptus a Patre, ut ait D. gmflcu i nes Euutes i2 mundum untverf^m. ) Non Szcut , Pannonel N illis tantum datum efthoc preceptum inquit ,. Cbrsflus dicitur propria virtute eQion ln nteqü«ml ?ræ-di;czfndigk fecf .etiam eorum fuccel- ] f?'f'"f"æi«& ,tamezþz,slz;;/t';fufcim.ms: 4 Pa- ER X - 244 - EVANGI* LIT SECUND UM LUC. 20. : Ilh autem profe&! prædlcaverunt ubiqüue , Domino « CO« 5. StQt Operante & fermonem confirmante fequentibus fignis. mür fue fre , €o quod eadem eff. virtus Patris & . pus homo; Eii: 'nullus enim przcelle: suriot . Vif 42 eHam propria virtute afcen- . eftlocus eo, qui ad dexteram eft regis. ex ordin dit, 69 tamen 4 Patre e/l elevafm, & 20. Profetft predicaverunz.)Poftquam affemptus, &.. fcilicet in eos-venit Spiritus fan&us. a p Sedez. ) Quod ad corpus actmet, -Ubque, ) ld eft, non folum intee patum 4 f € robabilius: eft, Chriftum ftare, quam Judzos, fed etiam inter- Gentiles, ubi- idem effent dere, hoc enim imbecillis eft, aut cuaque potuerunt, & data eft oppor-. feffi; illud autem valentis & 'toms. tunitcas nullo dlfcrlmme ndclonum,&c Ydde comm Dicitur autem. federe, id eft regnne, ut dictum eft n. 1: -- m nemim iCcut etiam dxcnmus*Ur*banum Vill. Id eft, cona- Tl antam f Domino cooper;mte W X mirum Mát edere , id eft, nunc regnare, & Ec- tus eorum juvante , & promovente.. cleftam gubernare 1gmfï 'atur etiam -Er fermonem confirmante , ];;-qzentr- Tiplerant quies, ua poft tot tantosque labores bus fegnis.) .1d eft, etliciendo, ut mi- 4tt€ volui exantlatos Chriftus fruitur. racula per eos Herent, quibus Evan- aploritum AnCo [uO 4 dexiris Dei. ) Optlm() & hone- gelii, verbum ,' quod pradicaverants confirmaretur. Ürdigiy, ; leilma loco fedet Chnfcus , quate- Vere No vdlé fe om; SANCTUM Qu0 2efla [ü fitem Tct u KC teliqui B JESU CHRISTI H 12 8)] T Tet) efï EVAN'GELIUM. FWN 4j (m ( V&thm 'lr)m SECUWDUM LU.CA M. Olet fcnh melere al CCAPUT. PRIMUM- atque eXPIOr Zacbarie facerdotz annuntiat Gabriel Sfoannis conceptum ex Elz- V fienift Tlorem e fabetb. fTerili , qui Zfngelo mon credens, mutus efficitur : "idem- Quafj Ls : Og t : uc Gabriel Maria annutitiat conceptum Stefa Filii Dei de Sþz— ritu fantio : ad Marie Jalutationem Sfoannes exultat. in utero , l nOblS þ l.b lg gelm ut & FElifabetb propbetat, zpfaque Maria canticum gratiarum actío- p Matüm fs Dommo decantat : 71 linplees dn nati Sfoannis circumcifione Zacba- f fids pater , recepta loquela , canticum gratia-. j W s fuen Pedidus * rum aö?zoms edzt Cut p "ts l'eddldm ] tiDturue « Uomam quidem multi conati fuht ordinare narratlonem, -q TU d Q quæ in nobls corhpletae, funt rerum: - Derfe * . 2. Slcut Htig | Cet I UonLnsAs widem mult — comati Evangellum fufceperxt fcrtbendum, jdi lm l& frnt , ) Caufam xeddit, cur — alios quosdam tacite fugxllans $ qul, ,5 aChx. * R d F. $ CA P"ü"rï L ( N ; ;-:43 $*5 mno Lco'-'f'v 2- SiCU-t : ia diderunt n obis, qvi 5b ihitïþ ipfi Vid&l'unt & mi- fs. | niftri fuerunt fermonis : ; P ræ,c'elleu;iof 3. Vifum eft & mihi, a lfï'ecü'ï;o*'omniä; a pri .nciþ'iq xdiligentefä * mell i €ex ordine tib me /lheophile.: * JPoftqum - .i fc/riberg , opti 4::Ut us fandus. — : :Hh; 3- folum intet. | ; parum fideliter , 'aut; minus perfedte In noö;'.f. 3* De, fe loqnitur , & de rentiles; ubl 1 eftoppot- idem effent conati. Quuamquam etiam iis omnibus , qui cum de iis, rebus , valde commode dici pot-ft, Ev «ngeli- -quas fcribere aggrediebatur , non du- tionuma&c-; 4 ftim neminem taxare, aut fugillare, bitarent , tamén eas non viderant. ' fed tantum fignificire, fe aliorum, ni- 'Q. Sicut tradiderumt mobis , Ge. ) N I&R, onte 'omovente. mirum Máàtthei, & Marci, qui prius Senfus eft : Quia multi conati funt Í:ripferant , exemplo: motum , idem texere hiftoriam E:vangelicam, ficut ? fgquentf'- facere voluiífe, cum anc hiftoriam ab Apoftolis tradita eft, idcirco vi- endo, ut ml':; 1 fum eft mihi id ipfum aggredi, &c. * uibus Evate xploratam haberét, & "E heophilo amico fuo gratam fore fciret. Lb Initio tbf viderumt » ,APT)HOH slicivertnb. - . "Ordimare narratiomem. ) Hiüoriäm oculis propriis majorem partem . re- texere.- [Non enim fignificat Lucas, ruüum , qu& in Evangelio narrantur , vellé fe ómnia €o ordine recenfere, viderunt, nam & viderunt Chriftum, quo gefta funt, nam hancfibi neceifi- & miracula ipfius , doctrinam . ejus tatem ncn impofuit ,. quemadmodum audierunt, paíifionis, mortis, refur- l * nec reliqui Evangelifta. rectionis teftes oculati fueruat, ce- " v5 « Que s nobis ccomplete famt. rerum.) tera ab ore. ipflus perceperun quod fatis eft; ut dicantaur vidiie; nam ver- In Grzco eft, geoi vd» ne340200e1- Orro pi»e» £» Qui» mocyuurOys büm videndi lare fumitur, proutidem figznificat quod cogn .fcere, five co- Y verbum Aveopoetis duo fignificare folet , fciliget. vel perficere , atque nitionem quis affequatur per ?Culos? j lve per aures. ; | complere aliquam rem ; vel certam, atque exploratam fidem facere. Utra- E£ miniflri fuerun: 'jä;-mam's;) Id eft, ui deftinati, & conftituti fuerunt a que fipnificatio' huic loco convenit. g Priorem expreífit nofter interpres , Chrifto ad predicandum, & divul- . quafi Lucas dicere voluerit, velle fe gandum Ivangelium. A hiftoriam tezere earum rerum , que 3. Alfeéuto omnia a pr Incipio di[;'gen- £r.) -In*Greco. eft, maenxoAsDqxoTa ) T in noDis. perfectefunt, quafque Chri- ftus geílit, ut tacite,alludat ad pro- & ytoüey mdot» dxeifSoc, id eft, emezbns E TIUD phetarum vaticinia, qus per Chri- rebus alto. petito principio perve[flsgatis , juim 1F tum impleta funt; nihil enim egit ac proinde, quod inde fequitur, omnia. " Chri&us , quod in prophetarum fcri- cognofcenti ,. & explorata habenti. ptis prediéctum , aut adumbratum non - Ex ordine tibi (eribere.Y: Non pro- TE i fuerit. Secundum. fenfum alii inter- fitetur, fe eodem prorfus ordine, quo pretes reddiderunt, quafi dicat Lucas: res gefte funt , fed non confufe fe Ícripturum fe earum rerum hiftoriam, fcribere; & in toto hiftorie comple- xu, & rebus precipuis, f1 non in mi- quaruin certiffima apud fe fides effet, affationem ] quasque perfe&te cognitas; & explo- noribus , & minutioribus , ordinem fervare. * * |.ratas haberet ;.fenfus ergo vulgati [ , Sicit interpretis eft, fe fcripturum hiíto- Oprizne Theophile.) The f)ail? nomen' fiam earum rerum , quz in nobis fun: eft proprium. Fuiffe autem virum pti- 17 :à Chrifto peratt«. marium patet ex epitheto opr/;se Grece - 246 BVAN C—ï-.EL,/l I SE ,c,üNDfU M LUC. | .. 4. Ut cognofcas corum ver T bqrum, de quibus eruditus;es, | 9 Sec veritatem. - j cenfüm p s. Fuit in diebus Herodis regis.]udææl, facerdos quidam o E. ILRJ'Z : nomine Zacharias, a de vice Abia dL-Àp 24 31. , & uxor 'illigs, de fil,iabïu"s Aaron , & nomen ejus Elifabeth. taris ince. 6. Erant autem jufti ambo ante Deum, incedentes in omni- T. R : bus mandatis, & juftificationibus Domini fine querela:. eum 7. Et non erat illis filius, eo quod i $ D At ; ambo proceffiffent in diebus fuis. effer Eliabeth fterilis, ^ Tiom exat .8. Fattur eft autem, cum facerdotio fungeret ur;zachai'iää tibi—leium in oydige sïicis fuæ ante Deum, Ls L4 -9'. Se—cu-n- .f Beatuds fi. ) Jaxta ugäfggs, quod etiam, porentz/fime yer- etiam potuiffecæä aliatribu, lex en;ifn . tim, qui fí tere poflis. Olim autem . Prafides ; tantum jubebat, ut mulieres, quzfu- ilimatis, m & przfedti vocabantar xedrigor, id turz effent fus familig hzredes intra- adolere incaa eft, porenti//mi, veloptimt, ut optime dirte 773 Feizx.. ACtor. 24. 3. optime Feffe, Act. - fuam tribum nuberent, alioqui pro- -mifcue inter tribus libera erant con- " Gu pl 26. 20. quare "'heophyla&us, & Eu- 'ugia. * . n fanili. thymius, cenfent hunc "Theophilum * 6. I» omnibus man Ja;i:, & ]nflfcd- - Qus elipebag futile fenatorem, aut Principem, £ionibus. ) Hxc fortaíffe ita diitingui Dlum a adol 4. De:quibus erudttus es ) mtei & poffunt , ut.mandata ffnt pracepta ; Illgreþ; in xawyxin'irwg de quibus v;va voce erudi- moralia, juftificationes , ceremonia- - plum Domig £4: es, quafi dicat, fcripto etiam tra- dam , lia; . Vel certe funt fynonyma, narn Ditem, in q qua vivzï do&oris voce acce- 'multis nominibus divina pracepta fi- ! tis, Qd erae pifti. , gnificantur,appellanturenim lex, man- Quod iv ideb; Veritatem. ) da'ga 'Iïwgcvv , 'cerfitudi- datum , juítificationes , judiciZ', te- um nem , fermitatem. ? ftimonia, ut plurimis exem , Afcalgmifæ. plis pro: : l, Fam- ) Ip diebus Herodis.) bari poteft ex «Pfgl'iho II8. £: Vide dicta Matth. c. 2. n 1. Sacerdos quidam.) Simplex , non ut Sine. ijue;eld-. ) Grece eft-,— QZF: p m APP" ttf ao , irreprehenfibiles, fi - na*jpems lif dos. . aliqui opinati funt , fumrus facer- 1lone. ne 'rfepx;el?en- Us oll l. potel De vice Abia.) Cum polteri Aaron, . Negerat illis fl:'ks, Gc )N ec þi'o- 5 quibus jus facerdotii Deus attribuerat, lis fufcipiende fpes fupererat, cum jàm uterque conjux ad feniuin verge- &4?!: 4 Af magno numero creviífent, eos David Wtl fOrtafï,c in viginti quatuor familias forte di- ret. -Hoc idcirco notatur ab Evan- ftribuit, & per vices miniftrare juffit, clifta, ut majore miraculo natum ! x ätufus adv | ] Q annem appareat. ? 4[5,(,141 ut habemus. ex primo- Paralip. 24. 3. Yat Inea fortitione Abiz & ejus pofte- z .. Cum facerdotio fungeretur.), N e-*v [l Tet[ D X;l p ris octavus locus obvenit, ut habetur que enim feinper facerdos fungeba- Tüm p tur facerdotio, fed cum illi ex ayi- piüio 3 üt eodem capite Paralipomenon.g. Io. dis iuftitüto, ut facris o m m vidif De filiabus Aaron.) Exprimiturfuife peraretur, fors Utros de filiabus Aaron, tum quia effe po- obveniebat. "Vide dicta n. s. M tuiffet de tribu Levitica, etiamfi non * In ordiue fe w lxor fuæ )d F fes ,eife; de familia Aáron, tum quia effe^. mada. v-vieiv: fuc) Ig— fua- hgþdg-; . )f zl k ia ] T. CNXATBT 247 »^g. Secundum confuetudinem facefdoþtii., fórte 'ex'iit; ut in- lts t : cenfum poneret, mgreffus in templum Domini : quidm j ,1o. Et ? omnismultitudo populi erat orans foris hora incenfi. gExo, filious : -- 1. Apparuit autem ill * - 30. 7. t i Angelus Domini, ftans a dex/tris al "Levit. taris incenfi. * ? omni- — TIQ.. x Et Zachzïrias tu il"bätüäs eft "yiden's, & Fiqidr- i;frui,t fuper 16 l eum. l "P . Ait.aute*m ad illum Angelus: Ne timeas, Zacharia, quo- . niam exaudita eft deprecatio tua L] uxor tua Elifabeth pariet acharis tlibi» ülium? & vocabis nomen ejus Joannem:. 14. Ft T - , Seue 9. Secuuduna confzzktudinl-;n facerdo- — Timor irmit.) Dicitur timor irruiffe — od £. ) -juxta. confuetudinem facerdo- fuper eum, tum quia timor hic. in- tum, -qui fingulis diebus in altatithy- voluntarius erat, naturali quadam ne- j, lex eni.m 6$, quæ It - miamatis, mane, & vefperi folebant ceilitate conceptus , tum quia magnus E adolere inczafum, five thymiama- & vehemens. Serte exiif. ) Sorte illi obvenit. lïoqïïï pe 13. Exandita eff deþremt.ia IUa, Cum plures elfent facerdotes ex ea- Maldonatus exiftimat, deprecationein eraat cou-«» *| dem familia, & vice, forte unus ali- hanc Zacharie de prole confequenda quis eligebatur, qui ingrederetur tem- Bf plum ad adolendum incenfum. fuiffe. Aliiputant, id non poftulaffe u ditiupt Zachariam, quia cum jam elfet gran; - Cagreffus m templum Dominz,)'Yem- devus, omnem', fufcipiendg |prolis t Pmctpt! plum Domini appellat eam templi ceremoriu partem , in qua erat altare thymiama- fpem depofuerat , fed pro populi fa- mqu ndiu lüte ; ac Meffia-adventu fupplicaffe : - tis, quod erat pofitem ante velamen, itafentiunt T oletus, Ba quod dividebat fanétum a fan&to fan- ^ ecuti. c T rradius, alios um ls, m &orum. jdicd t* Er uxor tua Elifabetb, €&c.). Quafi Io. Forz'sf ) Nimirum in atriistem- d h dicar, quod exauditus fis, . erít fignum $ IIQ App;zrz;"t H 'An-gelm. ) /Huma- quod Elifabeth "pariet" tibi. filium, , eft, zust na.fpecie, ut ex aliis: fimilibus vifió- ficut Ifai. c. 7. 14. dicitur Prapter bot dabit Duminus ipfe wobis ffznuma 2 re?me:l- nibus , que in fcriptura habentur, colligi poteft. — Fuit hic Angelus Ga- Ecce Virgo concipbiet , 6c, briel, ut expreffe dicitur- iníra n. 19. - llxor *ua partet tibi. ) Hac verba £: )N Stezs A dextris altaris. ) À dextris emphafíim habent, quafidicat, ex te, " d altaris fortaíiis ftetit, quia lzta nun- licet fis fenex, & ipfa non folum fe- enum r* tiaturus advengrat. nex ; fed etiam fterilis. z5b o 255 A2. Zachartas turbatus eff.^) Rei no- Vocatis momen ejus Taanuem.) Non vitate , vel propterea quod exiftima- folum predictio hzc. eft, fed ctiam ret fe*moritürum; ea enim erat Judxo- efar: Y Ve preceptio nominis iinponendi. Con- rum opinio , ut arbitrarentur eos, qui venit autem- noinenofficio ; qi enim jos h797 t- Angelum vidiffent, paulo po mori- futurus erat precurfor auctoris gra- 5 jj ex ^* utros ; fic Manue vifo Angelo dixit atia. gj[-*f)rï n tiz, nomen accipit ab ipfa gr uxori fue, Judicum c. 13. 22. Mer- Nam Joann«cs gratiam Dei fiznificat, p fe moriemur , quia vidueus Dominum. quam non lex , fed Chrifti fides da. - ". 'Vide.di&a judic. c. 6. 22, bat ; nomine ipfo Chriftum: jatnjam — f Á X ! 246 n E : EVA NGELI1I SECUNDUM LUC. 14. Et erit gaudiu ejus gaudebunt: m Wtiþi, & ev:(ulxt-:.:z-tf'o? & zütïlti-?n ngtivitate - enim fj i s. Erit enim magnus coram Domino : vinum, & ficeram ] : E non bibet, &$S piritu fa'n&c;ï replebitur adhuc ex utero matris | - aflo ante - fuze: ]. gelinare 16, Et multos filior 1o. El ipforum: : Pm fïfraäflx con&"erf.e;t ax.d Dom(inqnge'uin , « diem, q 6 Rïa] . 17. Et ipfe preecedet ante ilJum in fpiritu, &virtute & E 4 - lie: [ mes, q IMat ut convertat corda patrum in filios, & incredulos ad pru- - AL Et ïIfI»f;-, degfgiam juftorum.parere Domino plebem þe?fe&äm. Tardaret: MERDEGDeS" 18 Et] wH " Ex stero matri; veüturum indicabat, perl quem veri- L] £H&. ) AiEtiakm m ute - *-» ; ü]is, &F 'tas. & gratia facta eft. ro matris. 25 Et JX4* E£,erit gaudium tibi, &'c. ) Quafi -16. 44 Damim/m— Dea*;zï " forum, ) Omum f dicat : Afferet non folum privatum Ad Chrftum , quem pxædie:aytc- '& lo a atque domefticum tibi, fed etiam oftendis.. If« lode publicum omni populo gaudium. I7. 4ste illa i ) A'nte 'thriüum-. - ton credre IS. Erit magaus coram Domimp. ) ln fpiritu, &f virtute Elia. ')',Virt.:u- : fultos alios — Non folum vulgi opinione magnus tem dicit aut omnem generatim vir- - hitis literjg erit, fed etiam revera, & coram Do- tutem & fanctitatem, aut animi for- mino, cujus judiciurg mon fallitur. - 15.9. Geds titudinem , & in corripiendis vitiis * . Crit Zachg Vinum.6$ ficeram nom bibet. ) Sicera feveritatem, qua potiflimum Eliz fi- Hebr. 353 feca, a radice 353 Jatars. milis fuit. Vel etiam dicitur ventu- . iM CO(jue in | dicitur omnis potus viin habens ine- M us PïiVi Abflinuit rus in fpiritu & virtute Eliz , quia . füm Tüortife briandi Grece | u£3vopa. idem officium praeftabit, quod Elias, - Utén incre autem vino & ficera Joannes , tum quando veniet, & erit precurfor fe- . quia vite genus elegit maxime aufte- cundi adventus, ut fui Apettt fe of mi. 2 t Joannes pri- *; s ! [ Bitionis fns- rum ; tum quia hominis Deo confe- crati & Nazarei erat, Vinum & fice- Ut comvertat corda ( p.,atiun;/, *X7c. ) ma & ügm ram non bibere. Vide Num. 6.2. Cor patriafcharum averfum a filiis 9 Egü/;m deb ge] D ïþiri:u SamGo replebstzr. ) Repleri fuis propter incredulitatem & alia- dere dicuntur Spiritu fancto in fcripturis peccata, convertet Joannes ad filios, 13 eff. » Qu9 n0n omnes, quibus etiam largiter Spi- reddens , eos. gratos ipfis patria & I'Chisv P 5 s erofci ritus datur , fed quibus ita datur, ut Abraham ; 1faac, Jacob, &c.- Ant redundare etiam foras in aliquod fi- Ipcredufos ad prudemtiam. jefforum , üm videatur, ut infra n. 535. & 41. €c.) ldeft, ad fidem, ad religionem u af ag & AG. 6-9. 4« ( 4. 8. 3. & 6. 5 & illórum, qui inclius de jfide & reli- [on 9. 55. & 9- I7- & I3. 9. Hoc igitur 5 ione fentiunt , ideo: Bo itm 1 "loco Joannes noa folum quia jn ute- res funt. que Prudle*nfi'g,-, niyy 4n ro matris fan&ificatus fuit, fed etiam "f Hj ];'m Parare Domino plellzm pe—rfeäfam. fi magis, quia ita fanctificatus, ut fex Plebem, populum ad Chriftum reci- um menfium infans venientem ad fe Chri- piendum bene & perfecte paratum, & [ * "i e; ftum iofantem &fenferit, & exulta- tione demonfítrav inftru&um. — Paravit autem Joannes ] "" nj grit ; Spiricu fancto plebem-poenitentia ho Ptj z & e;emplq. ; baptifmo, ygþq l replletu,,s fiiCicür. il s £» " Cftfg Cm l ^ vcUC, PT o 249 nativiïate ï x IS. Et dixit Zächarias ad Angelum : Unde hoc fciam? -, ego enim ífnm fenex, & uxor mea proceffit in diebus fuis. t ficeram -.19. Et refpondens Angelus dixit ei : Ego fum Gabriel, qui afto ante Deum D thatris H , & miffus fum loqui ad te & haec t1b1 evan- D N gelzare. * . 20. Et. ecce eri S taöen's , & non þöte'rlis' loqui: üfqlue-in* zDus diem, quo hac fiant, pro eo, quod non credidifti verbis M meis, quae implebuntur in tempore fuo. $ s ad prü- 21. Et erat plebs expe&tans Zachariam:: & mirabantur',*cïü?)d. L] tardaret ipfe.in templo. ; 22. Egtreffus autem non po terat loqui ad illos, & cognövïe;. ; -181." Etjf d . runt, quod vifionem vidiífet in tem N p.lo. Et ipfe erat innueps ilis, & permanfit mütus. ïtiam m Pte; ïabiit in 3 25. Et fa& ; 'fuht dies »oiïïciili'ejus , ä',ipfortfn. ):;' um eft, ut implet/i 24. Poft ( domum fuam. ;ædigavtt b -18- Uede bec fiism ? ) Indicat fe tate privatus eft: nutibus enim. cum ] Chriüum- $ non credére, nifi fignum videat, quod illo loquebantur , ut ex illis verbis j,. ) Vittte multos. alios fanctos feciffe fcimus ex conítat: lemuebazt autem patri ejus, peritim Vite ]. facris literis Abrahamum Gen. cap. quem vellez vocari eum d 'infra n. 62. I5. 9. Gedeonem ]ud. c. 6. 17. Pec- Vide Mna. 22. it animi "Or'þ m pïend js vitfis cavit Zacharias hac fua incredulitate, oI. Erat p lebs exþeäi.-f:m Zachariam. ) num Vg v -ideoque in penam ufu loqu:ndi ad Plus temporis iu hoc colloquio in- -tempus privatus eft... Verum pecca- fumpfit Zacharis$, quam folerent fa- licitor ventue tum mortiferum non fuit, culpabilis cerdotes in adolendo incenfo impen- . Bjie, quié god Bl | tamen incredulitas Angelo Dei tam dere, ideo plebsmirabitur. F'ortaffe srcardor f -aperte fe oftendenti, & tot figna le- non omnia verba, quz inter Angelum - gationis fuz preferenti fidem non ha- & Zachariam ultro citroque habita . Joanne p | bere, & fignum ad credendum petere. funt, Evangeliüa recenfuit, at r n i I9. Ego fum Gabriel , 6c.). Quia vi- la tezpío. ) Nide dicta n. 9- xfom filii debat Angelus Zachariam fibi non 92. Cognewerunt,quod vificnem vidif- & i credere, quod non fatis ab eo cogni- fé:.) Ex diuturniore mora; & ex eo, rate tus effet ; ex perfona, ex au(ftorita- nnes 2 (| fiiosr quod Zacharias carebat ufu vocis, 1 pztrwf his 1* - te , ex officio fuo 'fide m fgcit hzfi- collegerunt ii, qui foris ftabant, eám tanti. in templo vifionem vidiffe, tribuunt- "r . Qui affo ante Deum. ) Sic de [Ra- que filentium illud ftupori , quem ex uf y |phael A ngelus 'Tob. c. I2. I5. dice- vifione conceperat; folet enim ftapor Q g lonem ( "d'eu bat: Ego[wm Raphael, sunus . ex féprem, j & vehemens pavor loquendi faculta- s | qui aflamus ante Deur, tem adimere- Er- miffus [wm , €c. . Declarat offi- Vifonem.) Wifio tds appellat ex- cium fuum, & leg:stionem exponit. ternam Angelorum apparitionem. p i ") Hac tibj evangelizare, ) Hoc tibi Permanfiz mutus. ) | Gr&ce xG0g , Chifu n & bonum nuntium afferre. - que yox mutum & furdum fiznifi- &e Par »ne 9o. Ecce eris tacens. ) Non folum cat. gt bo . loquendi, fed ctiam audiendi * facul- RRU &f. ) 7 3P£lf PT A cum Cem. M:;gocl:. T. Fl 231. ür þ—i;æ!ctj funt. dies officii ej as À d * 2 - 250 EVANGELII SEC-UNDGIM 8U. 24. Poft hos autem dies concepit Elifabeth uxor 4j ( culabat fe m:nfibus quinque, dicens: . N Aeju-s,x & oc. * gibbat , 25. Quia fic fecit mihi Dominus in diebus, quibu $ i*efpex:ifn L auferre opprobrium meum inter homines. - fonma 26. In menfe autem.fexto miíffus eft Angelus Gabriel a 3. d ] - Gbis riori Deo in civitatem Galilaez , cui nomen Nazareth, " 271., Ad virginem d efi - $ H poníatam viro, cui nomen erat. "f Jofeph, de domo David , & nomen Virginis Maria. - illi Donit 28. Et ingretfus Angelus ad eam dixit : Ave - domo lac ; grátia plqer'lal. Dominus tecum : Benedi&ta tu in mulieribus. jy B 5« Dix " — — ..29. Qu Quóniam | O&o -d»iebusm f.ïnvg,ulï-i' mgji;&m,r;: ",,-folie.- '7 : 284 Ave) | .ch?'gs.d" ]ubet Angelus a nj- £ Mariam yares» , gaudere, letari, non o —Ó - "Éiit im a'amäm j;mm, j Tempotg timere ,-bono anuno effe, ut often- ï:lius' it ejus enim minifterii intra fepta templi ha- z P dat fe bonum, non milum nuntium ampfit bitabant. &lfe ; noninimicum venire, fed.ami- Penedja; QÀ. Occu'tabat fe menfrbus gquinqgt'e.). cum ; non trifte, fed Iztum & fau- dida predica Videtur erubuiffe Elifabeth, quod ea ftam nuntinm afferre. : &tate rei cónjugali operam dediifet. Gratia plena, ) Ín-Greco eft, , : -&ekx;.' P Quotquo , €fatt muliere Dicens, &c.) Quia(i dicat, leta ta- eirepufyy, quod eft participium paifi- tun effer r men Deo gratias agebat. yum a yverbo ya»noe; verba autem Vhrifun ( 25. uia /1ch fCCIf' mibi Dominus. ) fic definentia 'in 2« , fignificare fo- lent quandam abundantiam &. pleni- 1 3. Qu o Ut fterilis fimul , an'ufgug concipe- rém. tudinem. T 'rzco ed Loquitur autem Aungelus f m 11 Inm diebus g,»fiäm vefpexit , £9c. ) d£o de gratia, que gratum Deo homi- tandem tempore, quo.me benighis n1em reddit; quam virtutem omnium EIBO. turbari Angd' & &i oculis afpexit, & dedecus fteriliratis chorus comitatur, Angelus .enim fwf mez auferre voliit. gratiflimam Deo elfe virginem fizni- $s. Opprobrium meum.) YTunc fterilitas ficare voluit ; erat autem gratiílima probro dabatur, quodalicujus & quis per gratiam, cujus munus eft homi- Q?wæ&, dem gravis peccati pona :crederetur, nem Deo gratum efficere. D. Bona- 30 ho a quod re ipfa Judzi experirentur eam ventura 3. fentent. dift, 13. q u. 3. HU N « ob caufam fxzpe Deum mulieres fte- triplicem gratie plenitudinem diftin-. g xhaäü àgno i riles facere. Vide Génef. cap. 20. guit; plenitudiném Superabundantiz, E Uztlo 18. & Ofez cap. 9. I4. 15.: quam Chrifto ; Prerogatiys, quam ÁAoter bomines. ) Dicit, zzter hozz- beate Virgini ; Sufficientiz , quam av ]j rm fl reliquis fanc&tis tribuit. Vide etiam "es , quia cum culpa non fubeffet apud mmfm. sdi eum , fteril 'icas ignominiofa non D. Phomam: 3. p. q. 7. art. 10. ad 2. o n erat. - Dominus tecum« ) V etus falutandi "if tü 26. Im men[t autem fex formula, qua Angelus Gedeonem Ju-- fxïm;t : . LM-,-) A ]of l* cmm annis conceptione. dicum cap. 6. I3..Dooz meffores fa- um 27.. Defpon[atam vviro.) Mide di&ta lutavit , Ruth. cap.2.4. Vere Do- ?u Matth. c. 1. 1. minus cum Maria ; nam pater fua vir-. 1f U 1m.ümzn ; w De domo David.) ld eft, de ftirpe, tute ei obumbravit, Spiritus fanctus & progenie Dayi;l. Qu fe. füpervenit , üt djcitur nulmer.: 35 Fi- Hian M r T 251 3 r ^ ** ut m 1 20 ä u - t 11 f T - ata. e d H à fe 49. Q üce C [ á ü C t ) -- rmene ejus, & co- le-,- & gitabat ; qualis efiet ifta alutatio. - .go. Et ait Angelus ei: Ne timeas; repexit Maria, ;ïnV'enïiïi enint $rauam apud Deum: !- 41. d Ecce concipies in ütéro ; & - ?abriel 1 Parles flhum,& E V'.()'*.a'II'aiæ.: Cabis nomen ejus JESUM. * L) « - j2. Hic erit magnus, & Filius Altiffimi vocabitur, & däbit -e.-.lntfrï rtjbfeph, | illi Dominus Deus fedém David patFis ejus:f & resgnabig in?- ï. ü pleha; | domo facob in seternuni, 7. I de . $3. Et regni éjus non erit finis. $ , 24. Dixit autem Maria à d Ange lum : Quontodo fict iftud , Mich. 2 — o qu oniam y'irum nofi C'Qgrjïofco, 4 4* — lís et Angcliuf" pv T — x - 3s Et Jgtari, non » often- lïüs' in ejus uter—(; cárném þmïiaiïanf i 'gf.-) Concipies i'n'üte"ro'.)xvftfeï lvo'qu-i'tu'r',a j nantium. affumpfit. . á ; : át verum & non phantafticum Chrifti Bezeditla fu. :2 conceptuin fore fignificct; mh/ihili:;* ) Bénés di&a predicatur, quod una inter om- Vocabis mómenm Jefum.) Mltth. c. I. um & ï?—u- mnes, quotquof fuerant, au£& future n. 2I. caufa nominis additur : [fe erant mulieres ; conceptura & pari- enim [aloum faciet populum , &'c. Idem :oefl.; *EX**' jpim pl tura effet filiuni talem ac fantnm; ] enim e& 7&:/24!, qALTOd' Salvator., verba at Chriftum fcilicee Deum & hominem: 232 Hic eri mzzgn'us'.) San &it'afe, do- i .9g. Qué£ cum andiffer turbata eff.) .trina , iniraculis ; & quia homo fi- ajficare 10 tnul erit & Deus; - n & pletie- In Grzco e(t 5 3» j939oz dierapa y 9s em Angeus qua cum vidiffet ,turbata efl,. Duplex Filius Altiffimt "Vocalifur. ) Vocars ergo turbationis caufa , & afpectus hoc loco poriitur pro efe , Hebrzo- [eo. homte rum-idiomate ut apud Ifaiam c. I. I5. m 'omniutm - Angeli ; & infolita falutatio. agdus tnim lz fermone tjus. ) Propter. fertno- Poff - hac vocaberis ciuttas juflt , urbs f- nem ejus.- delis , id eft , erí« civitas jufti. [ yinem Mgnt Qzalis effcz ifha falutatio.) An fcili- Al iffigmi.) Id eft Dei. m gratimd. Sedezs Davi4.) Explicanda fant ver» us d hotie cet divina effet, & ab Angelo bono; an potius deceptoria, & a pravo fpi- ba hzc de regno non temporali , fed « D. Doe- ritu. Necin fe vifgo humillima eas fpirituali ; neque. enim Chriftus fu- BO m o laudes agnofcebat , ) er folium Davidis temporale unquám (liaeit d- quiþus ornabatur j ab Anpelo. edit. ltaque per fedem David, & )erablliï danciæää x. - $o. Iaveniff? gratiam apud Deum.) domum Jacob hocloco Ecclefia intel- ) Hdvæï qud';' Invenire gratiam apud aliquem, He- -ligenda eft, in qua fedet & imperat, :ientiæ $ ql;lan) &ternumque iimperabit Chriftus. Or- ? Vide enïm; braifmus eft , quo aliquando fimpli- citer fignific:tur gratum effe, aliquan- ro Ecclefia dicitur fedes David, quia 'lft- Io'a " do eximic, & prx omnibus aliis, fic- thronus Davidis-typus fuit & figura ssl utandi; utetiam vulgo dicimus, invenit gra- throni Eccleíie , ut etiam Ecclefix Gedontm o tiam apud regem , id eft, aut folus, imago fuit domus Jacob, in qua olim j aut omnium maxime regi gratus eft , erat Ecclefia. Naebr quo modo accipitur Gen. c. 6. g. & 34- Quomodo fret i/lud? ) Non dubi- foa Vi tat de veritate dictorum ab An u quer fidil c. 39. 4. qui fenfus huic loco , quem ,?mcllc sf gelo » fxl)li;amu? 3 optimel congruit. .fed modum quagrit. od 252 EVANGELII»SECUNDUM LUC. 35. Et refpondens Angelus dixit ei.: Spiritus fan&tus fupers . ' f Dix veniet in te, & virtus Altiffimi obumbrabit tibi.. Ideoque & [ eudin v quod nafcetur ex te San&tum , vocabitur Filius Dei..- E j 9- Exu] . 86. Et ecce Elifabeth cognata tua, & ipfa concepit filium cin (efin in fene&ute fua ; & hic menfis fextus eft illi, quae vocatur :'ï 40- Et jl, fterilis. 4 Ef vetbum. - [eulwiti |.37. Quia non lerit. impoffibile aþudnlï)eum omne - PES VU / 38. Dixit. | Eitben: N - 5 Ete Virzm kun copgofco. ) IJ eft. vövi non ut beate Virgint, quali dubQuME. BL non cognofcere , fcilicet voverat ca- non credenti perfuadeat ; fed ut rem 4 Eru flitatem ante defponfationem. in fe difficillimam , arduam , & in- 35- Spmirus [antlus aperveniet. im te.) folitam corroboraret , quafi diceretz Significat Spiritum fancum ex alto , Ecce Elifabeth , que cum fenex & , | ———— id eft, ex cclo. ineam defcenfurum, fterilis effet , filium jam concepit ; |. neupconfen qui , quod ad conceptionem attinet, qui aurem potuit efficere, ut fénex & [ coulafun ;! quod vir carnaliter facturus erat , fpi- fterilis conciperet , poterit etiam fa- À Conceptio. ritualiter , id eft, íine ulla corru- cere,ut Vir 39 Eturgts ptione , fan& cipiat. go falya virginitate con-. ceret. F', Kmunde &4 perfe&eïfa- - Maris, ingii Cognata tua. ). Anna enim mater. amatdia de oy, Ez virtus. Altiffimi , &«.) Eft ejuf- beatx Virginis foror erat matris Eliez ! de ii , té dem fententie repetitio , juxta He- fabeth , ut vult Hyppolitus referente. breorum confuetudinem ; itaque vir- Nicephoro lib. 2. hift. c. 3. Alii ali- | pl fl quef V tus Altiílimi , . idei : o ofan, feþ fanctus. ; n eft ac Spiritus ter hanc cognationem explicant, de ha perrexis. quo fufe 'T'oletus hic. c. 1. annot. 10g. : etültitione [o Otumbrabit t64.) Id e—&i, proteget Er bic menfh fextus eff illi.) Quafi. te atque juvabit , ut concipere fine vi- "nes - Mor efet Chri dicat, ejus uterum adeo jam intumuilfe, : Sife : ro poffis, quod natura tua facere non ut latefe non poffet, atque adeo fa- [ u f d 1 teyl -poteras. £ cile ex primo afpe&tu ejus cognituram ] i . Quod z r ] Jfeezur. ) TO cyevvrä,.;gio;v , id Mariam verum effe , quod ip f 1dixerat,. |tamm I HOntAR ] eft', nafcens , quod nafcitur , quod dont fcilicet Elifabetham concepiffe. Vel, téllipi quit paulo poft in utero nafcetur , quod quafi dicat : Adeo verüm eft, eam con-.- tibus h bitah. ex te generabitur ;. loquitur enim de cepilfe , ut jam fextus a conce nativitate in utero , quemadmodum mentis agatur. ptionei L (Tüllgtey Mäcth. bo IO 20' Zod im eaà zatum ; QUndam tr Qu vocatur flerilis. ) Quz adhuc SIUTTIM ef , id eft conceptum ; 4e Spiritu vocata eft , & fuit fterilis. * | Ms Cön)lc! - fas&o eff ; apud Gr&cos yewadui, 37: Omne verbum.) Quazlibet res. nón tam eümna"fci » quam concipi. Frat mihi.) $unt verba confenfum. lt 200 Sanitum.) Jun e cum yerbo ; Z4- dantis, Aliqui etiam putant, effe op- 40 Salutaz, ; féttsr , hoc fenfu Quod nafcetur. in tantis , quafi diceret virgo : credo ze fantium; fic etiam in emendatis bi- quod dicis, & defidero , & opto, ut [ D P'evenie g lC étim ho bliis interpungitür. - in mefiat; quz expofifio videtur non-. 3!108 acced ; Vecabitur filius Dei.) Nide äi&a 32. nihil detrahere de humilitate B. Vir-. It eflam ginis, quam credibile eft, ita de fe hu- 36. . Et &cce Elim;etb, &'c.) Mifabi- militer fenfiffe , ut nón auderet defi- &X Vi g lis conceptionis futüre annuntiatio- Jüitodi ïümm derare , quod proponebatur, fed folum pil, Nn] zxenx.cenfirmac exemplo Elifgbeth ; tlam id praftare , quod Dominus exigeba*g, !Vl i p UA p 255 a: Ecce ancilla D m-ini,k fiat mihi fe- Vs füper: [.739. Di:ät 'autem Mari Ideoque & 'cundum verbum tuum. - E: difceffit ab illa Angelus. )0.- ;ï .. $9. Exurgens autem Mariain diebus illis abiit in montaþa cum feftinatione, in civitatem Juda : vpit lum & falutavit Elifabeth. 45. Et intravit in domum Zachariz, E 7þca;u$ 41. Et fa&um eft, ut audivit falutationem Marise Elifabe:h, . exultavit infans in u Elifabeth : À tero ejus , & rgpleþa eft Spirir.u; fanéto —— R 42. Et exclamavit voce magna, & dixit : Benedicta tu 1itite.r -qüaü dibiek. mulieres , & benedi&tus fru&us ventris tui. * it ; fed ot m 43. E. veniat Mater Domini m ei ad me? ;uxndïe hoc mihi, ut iduam , & ie ikg 44 Ecce qufi dicitz » cm fener . 56mpe confenfum. Porfo ffafim pöü quia Deo fic dii;ponente )e-i occurtit jum conceptt j confenfum a Virgine exhibitum Chri- Elifabeth , vel uia Zacharias furdus re, üt fénet " & verbis falutari non erit etiam H« fti conceptio in ejus utero facta eft. erat & mutus , -89- Exurgen: , 6c.) Ub andrurt boc oterat. "Quibus verbis beata Vir irginicace u Maria, inquit Ambrofius , 7oz quafi k lifabetham falutaverit ; Eygngeli fla sncredula de oraculo , nec quafi. incerta non expreflit. ga enim matez r matris Bl de muntio , nec quaft dubitans de exem- — AI- Exultavit infans. ) 6anépruot , E2 plo , fed uuafi lata pro. voro , rfl:'giafa quod verbum etiam de ratione caren- Jitus referente pro officio, feffina progaudso , 2m mon- tibus , aut agnis , aut pullis equinis i C0 Alii ali« exultim ludentibus , falientibus £x licaüt D dg £gna perrexit. Addit Ecuthymius , ut .j, annot. 105 exultatione Joannis in utero , glorio- accipi poteft. —Fuiffe tamen Joannt fior eifez Chrifti conceptio, & Joan- ufüm rationis in utero tnatris divino A illi.) Qua nes, ejufque mater Elifabetha Spiri- münere conceílum, fentiunt Patres. jum intumue Itaque gavifus eft , & exultavit, quia atque. ado tu fan&o replerentur. [ nitura;ïïf Inmontana.) g T£» detti» , in mon- Chrifti advenientis prefentiam ejuf- jus C tinam regionem. Montes Judex in- ue matris agnovit. Praterea gavi- yod iplidixerts ; telligit , quifrequentius etiam civita-: us eft donis fibi collatis, fcilicet pur- oncqpile 6 tibus habitabantur. gationis a culpa ; prophetig, cetera- m lt eim 0* In csvitazem. Juda.) ln civitatem rumque virtuturm. T conceptionä quandam tribus Juda , quam van- . Repleta eff fpiritu fantto. ) Nempe geliftanon nominat. Baronius, & Lo- fide ,' ut agnofceret Salvatorem ; & Qu adhuc. prophetia, ut occulta, & quz futura letus cónjiciunt fuiffe Hebron ; vide erilis "Toletum annot. 116. Baronium in ap- erant myfteria prenuntiaret. Quelibet r paratu n. 77. & g 42« Exclamavit voce magna. ). Divi- a CO pieniu 4O. Salutavit E| 1 þäeth.) Boata V ir- no enim fpiritu agebatur, quo adeo ytanty effe o plena erat , ut fe continere non po- go prevenit Elifabetham falutatione; iro: ' hic enim mos eft communis,, ut qui tuerit , quin in clamorem erumperet. ; &opo * adalios accedunt; ipfi primi falutens: 43. Benedilla tm inter. mulseres. Id gon*. Fecit etiam hoc fervens charitas , & eft , prz omnibus mulieribus. - ide V( nilitit* hu eximia Virginis humilitas , que in hu- di&a fupra n. 28. . Cft, d jufmodi xofhciis fe preveniri :fron er , Benedstlus frutlus ventri stui.) Quafi dere t defï- paffa. Non legitur falutaffe Zacha- dicat : Propterea te benedictam pre- fed folu batlll xlngltI j-*""r—ia»rxn , V&l quia tunc abfens exat , vcl -« " dico, quia fructum bgnedi&um in tuo p* Ea MA r] t/ a J 254 EVAigGELII SECUNDUM'*.,LU-C.»; 7 .44. Ecce enim, ut f, 4 « 1 De meis, exultavit in gaudio infans in utero meo. i&ta eft vox falutationis tuze in auribus | nE 45. Et beata, quae cred dicta funt tibi a Domino. idifti, quoniam perücientur ea, qti?e [ 54 uf Kciee fug. 46.. Et ait Maria : : ff Sicul Magnificat anima mea Dominum: : Atrim ejus i .*v 47. Et exultavit fpiritus meus in Deo fa .luta-ri' rl;xeo. 6. Magf 48. Quia refp exit-humilitatem ancillae fuze : ecce. enim ex E f Teverfa e hoc beatam me dicent omnes generationes. * ; 49. Quia fecit mih - Ls E men ejus. " i magna ,. qUI potens eft, & fa n&um no- " E pert fiperbos $0. Et mifer icox—idiit ejus 4 Aque hic comm bus eum. ; progeníe ín progenies timenti- D,i!'pe ? f tfup £1Ifaie $1. Fecit potentiam in Ad d ditperfi , br";;chi'g'—füo,.:f difpérfit faperbos D'tborum; jpj n ination&s, ef 51 9.4mehte-cordis.vfui; - DT 3 E J etum f Junt, ventre c&h&äpilii.- Fü*ios Hebrai frü- " 49« Huilitatem.) vantóa w jd eff, . Deufis &um ventris non infrequenter appel- Diitartem., pervutatem , säj&äimäm.:.:,/ at Principeg lant ; fic Pf. 131. dicitur ! De fraüu Ex bec. ) Ex hoc tempore , de'inf ventris 15 ponam fuper fedem tuam. (:'eps*.« À £ relibus che [) B divnitigs . 244. Unde boc wibi, Érc.) Id eft, u- Omaes jg-enemf ( i n6ss ) Ox'*n'riia futura de ego merui? funtve - é tba fe indignaut &cula.- ;mme&, w f affirmántis, 49- Magnua. ) aM , du'od' vuL— AV 4€ ffertüro. u) 245: Btat Z d 'cf;*d'z'z!ï , & ) Exi- BUA t prin; mia profect j fatus interpres Mzgza/:4 .non inffg?' a [ Rtn, o fides fuit credere Ange- quenter vertit. Magenuni vero mira- ; 5 E/iriegje lo preznuntianti Virginet abfque in- culum fuit , ut fine viro; Deum ho- I 1 tegritatis detrime iinemque Virgo conciperet.. C h Qul efür lium Dei. nto conccptgram fi- £ d mifero. Et fantlum nomen ejts.) Mle., cujus. iCüpletire , — Quoniam pgrf"cz"e*n?w, äjö.) Beata es; -fiomen fanctum eft : Nomen Dei fan- ft, quia quz di&a funt tibi a Domino , &um eft ; quia venerabile , adoran- 3 dÀ Datpere effecta dabantur, & fient abfque dubio. dum , celebrandum. M T. 4 Deomizo.) Nomine Domini, juf- P* pagiy, fel . So.- Er enifericotdia ejus , a progenie J^hat; funt, fu, & ut loquifolemus, ex parte Do- iz progentes.) Ideft , cujus mifericor- mini. * dia eft a progenie in progenies, id cft fi H S'äffepit ] CC - 46. Et ait Maria. ) Prophetico af- þit N eJ., flata fpiritu. terna. perpetua, perennis, .infi.nic.ä ; fempi- cti Ptto De f Magnuifrcat amima imta Dominam.. Tmentibus enm.) Ilum religiofe co-. T^ Qg G Laudibus tollo ; gratias illi ago ex in- lentibus , quibus adeft. E uific timis animi mei fenfibus. » Jam Omn f SI. Feeit potentiam 12 Urachto fuo. ) quaf [ 4T. Et exultavit E9c.) Efft ejusdem Id eft, qui fecit potentiam: eft enim- hm po lententiz repetitio, Hebrzis ufitata. continuata .periphrafis , qua Deus ex füfh huiff Spiritus meus.) ldem eft, quod ani- EE rebus potenter mirabiliter factis ,. I ae] Diery, f ina mea. fu; DT eleganter defcribitur, . Porro, fec;t po- Dultm il In Deo falutari me;.)- Déum ma zentiam , &c. idem eft', ac fecit.po- MUET ten(:r,.ämrbi? [*? , cum fcilig:e'-t dif- fuf Ceplü*e Iltür. ficans Salvatorem meum. QUm t j CAPUT L^ 25 : 3 : - 3 Y d $2« À Depo)ï'uit potentes de fede, & exal'avit bumiles. ' * Pfhf. 4. i Eíurientes implevit bonis, & divites dimifit inanes. 32.10: 16 QU 54. Su ícepit Ifrael puerum fuum, r'eclarc/la.tus mAii'ex.*-i'c-o'rþ-tx Reg TE die fu. - Píalm $. Sicut locutus'eft àd patres -noiïi;'os, k A braham, & fe- 33.1I. mini ejus in fzecula. £ FR kij3en. ) i 1S & 17. 9- 2 $6. Manfit au:cm Mária cu m illa qügfi m,enfibi *V—tr--ibus', 22 IO. e enme X ""&, ?gverfa eft in domqm fuam. Pfalm 37-.1 .I'?.li.- I5I. EE - m&umno Wperfït f. urperbþo P - $3 & i*eliqv'ag pat.rafvi/c/,K norüm imperio aüï'i&'us erat populus Tfaie, Qquae hic commemorat. P ille , Chriftus verus Rex venit , qui 4r, g, — Difperftt f'sperbos mente : cordït/: fun.) eum non a-Romanorum , fed a du- Ad cft difperfit cogitationes cordis fu- riore dzmónis tyrannide liberavit. perborum ; ipforum coníilia , & ma- Recordatus mifericordst fua.) o chinationes, etficiens, ut longe diver- Üfv 8NSg &vTB , wut recordaretur mt- T 1 De fum . exitum ,for—tirægur, ac cogita- fericordia [ : ut. oftenderet. fe . mife- ricordiz.fue non oblitum. sst xant. Y fl'VQä [ aldeü, t2 *82. Depofuit potentes.de fede fu). ) 55« Siemt loecutus eff ,/ &c.) Quafi A'fäionm- *V Qui Principes, & fuperbos : tyrannos dicat, ut recordaretur mifericordis & adre- nport ,,dein.-'t .e regalibus thronis dejecit 5 fus,quam promiferat patribus noftris, giam dignitatem evexit humiles , ipfe fcilicet Abraham , & femini ejus in ,enim eft, q» /zr]e;tat de pul'vere egenum, fzcula. Omgiafucur?i & de flercore elevat pauperem ,. ut fe- Parres m)?ro:.) Intelligit omnes Pa- 4, Wï Vll1 deat- cum, principibus , €$ folium gloria triarchas ; fed illos in primis, quibus 4 non mffe- £enear ]. Reg. 9. g. in Anng cantico. promilffio facta eft, Chriftum ex eorum 83. Efurdentes vzmplevit bouts , &fe. )« femine nafciturum , quales fuerunt j vero muae , Deum ha';'. Id eft, qui efurientes, id eft , paupe- Abrabam , Ifaac, Jacob, & David. res , ac miferos ditare poteft ; & lo- . ïfle , cujllS:' cupletare , & eos, qui priüs divites Airabam. ) Eft dativi cafus, v& ) .erant , pauperes facere. Simile eft Af/eady, nam verbum A^aAfe ut La- men - Dafa- finum /equor , tam accufatiyo quam illud Ànnz 1. Regum 2. 5. Repletzprzus dativo jungi potelt. [ïïe , ao pro panibus [e-locavernnt , & : famelici 4 faturati fint. Ia facula.) WMelad mifericordiam re« i, 4 PW!M" fericot fertur, quafi dicat , locutum fuiffe ljug mife ricot- 54. Suftepit Jfrael, €fc)) ld. eft, qui iodb fuícepit , &&c. eft enim continuata de- Deum , id eft , promififfe patribus j g fcriptio Dei ; in Gr&eo eft , ZyreNz- perpetuam mifericordiam ; Vel adil- joia, Jent^ lud, femut , quafi dicat , promififfe B:ro, du Greca vox hanc vim ha- Abraham , & omnibus ejus pofteris, bet, ut fizoificet Deum populum fu- mrelig'wfe 00'-": um , jamn omnino defertum, & deje- cui ufque ad finem feculi futuri erant. &um ; quafi porreta , aut fuppofita Senfus eodem redit. ' Mch 17 fW-. ) , s6. Quaff men[ihus trihus-) Non enim am: f ( enim. manu fuftinuiffe , & erexiífe, 4 Dets u IJfraelpuerumfzum.) lraelem filium prius difceffit ex domo Zachariz, quam ] fuum, fic enim folebat D^minus po- klifabeth peperiffet , etfi aliqui aliter bilite! fg&is 5 pulum illum appellare, Ofex. II. 1. fentiunt. Vide Maldonatum in hunc T locum , Barrad. Tom. 1. lib. Porro,ffï fufcepiffe igitur dicitur Ifraelem, quia : 7. €- 13- & fei N d- 'Loletum annot. 134. i anel —cum*max.img abjetus, & fub Roma- z at x - Á Y - B - EVANCELIRI-SE.C'UND-UM-,LUC.'-,' : sä *aElïfabeth,autem implet | k66.'Eï um eft tempus pgr*i»'elz-ndi ,& þe—ï perit filium. S E ceues : «8. Et audierunt vic ini, & cognati -ej-u's $ qu'ia-f;r'hagniiicavit j L emt cum Dominus mifericordiam fu tur ei am cum ila, & Conglfatulaban; ! n .L prophetz $g. Et fa&tum eft in die o&avo ,. venerunt circümqide;*;e 69 01 puerum, & vocabant eum nomine patris fui Zachariam.. - fecit rede : 60. Et refpondens mater ej » US , digit; Nequaquam, fed VO« 69. 1] cabitur Joannes.: 10 0 $ -61. Et dixerunt a d illam : Quia nemo eft in co kghatione tuä, [ furt, pro qui vocetur hoc nomine. L ".Sg /62. Innuebant autem pa tri ejus, quem vellet vocari eum. ; iSupr 63. Et poftulans pugillàrem f(':ripflt,, l diceqs ; pannes eü; I "oderun; r 4 13. Ls E i nomen ejus, Et mirati funt univerfi.- 64. Apertum eft autem illico os ejus, & lingua ejusk?', &—lo-i [ vouat reïi i ex Háhror quebatur benedicens Deum. -.68: EtfaCtus eft timor fuper omne s vicinos eorum, & fupgr . FàT€ Copnit; haec: - ànimos ralio omnia -n.;ontan'a, ]udææ* divulgabantur omnia verba -telligentes t LA E gl dliqui poneadi. s8. M;zgäzi/ïcavit Dam-in'us. eniféricor- ponendo audivit ; xvrel:qäuia LHetR)-rg'ai. Üj *yey diam [uam cum illz.) id e& , magna co idiomate refpondere dicitur quis, etiam non interrogatus , etiam -eum T jqnæ ia COnc' Dominus erg:illam mifericordia ufus | COrtigenns, eft , fterili , & feni filium dans. nemine ante locuto , aggreditur lo- 66v P 0]([.;(;2 S9g. la die eftavo. ) Scilicet ab ejus qui. : ortü , is enim dies a lege circumci- Vocabst. at - Toannet. ) Nimïrum ita- vocandum cognovit , cum $ r puas fioni prefcriptus erat. Genef.l 17. 12. piritu fan- , Hütutts vir evit. 12. 3- . &o repleta eft, fupra n.4I. : tlj conce : Veneruant ct rcig'mc?de?? p'ueræm.) Fa- 62. Innueb;;ïni, ö'c.) Nutibus,. ac &a enim eít de more dom circumci- fignis interrogabant , quia non folum muüutus erat , fed etiam furdus. Vide D t " fio, & ad eam cohoneflandam amici " NDE Verho E & cognati convenerunt. dicta fupra n. 22. . foteatiam « Ez vocabant ,€fc.) d eft, vocare yo» 63. Pagillarem.)) miyxidtoy ,. talel. lebant. INomina recens natis infan- la , quales hodie memoriz caufa Mitvitite oj apud nos effe folent. - * T f/um tibus tunc imponebantur ; curm cir- öa) Hoc nit, eumcidébantur , ut etiam nunc teim« / Mirati funt univerfr.) Intelligent es; pore baptifmi imponuntur , 'folebant- nomen non ab homiunibus, fed a Deo telietemo, impofitum effe, cum idem pater, & que Judzi, quod etiam nunc factita- mater confp il * ptofei tur a Chriftianis , propinqui alicujus irarent ; licet nullus eiIeaf Tl nomen , cujus memoriam in familiam in cognatione ejus nominis, Atus ] perennem effe volebant , imponere. 64. Apertum eft illico.) Quod dicit, OCutt £/1co , indicat ipfam nominis impofi- j Ched;g 60. Rq[þonden': mater ejus.) Dicitur DEU tfefpondife, vel quia interrogata fuit; tionem caufam fuiffe , ut impedita vel quia ipfa ex puerperio decumbens prius Zacharis lingua folveretur. snseftp K, & confulefizltes de Zacharig nomine im- Dd | 65. Ef faöïm eft rimear, ) Tilnoi'em; l) , " V - 257 ian| 66. Et pofuerunt omnes, qui audierantin corde fuo, di- k : | centes : : Quis, pu:as, puer L ifte erit ? -Etenim manus Domini pnifiavit f erat cum illo.. . 67. Et Zacharias ;ratüläbani- EL pater ejus repletus eft Spiritu fancto, & s prophetavit dicens:: comcidee —68. m Benedictus Dominus Deus I'frarel, q & -affäï.. lat * ui'a/, | viïïtavit.,' 1 N 23.12; fecit redemptüonem plebis fuce. bis, in domo D.ai;idp u ueri fui. z P(al. x 69. n Et erexitcornu falutis no "0. o Sicut locutus eft LJ F' qtone tuä,— , per os Sanctorum ? qgi' a"*fæculq 3 " | funt, prophetarum ejus. * - -T1. Salutem ex 1ni " inicis nvoftfihsr,.,& de manu dmnium, quiä;g, 36 10- Cari eult E oderun; nos. i /Ad ]oannes ex : vocat röiigionexn : & revérentiams E D'eü;'Vrael.)Id eft,quem Ifrael g:olïc. 'ex Hebreorum phrafi , quaft. dicat, - Vifitawit.) Liberavit , redemit. Feciz redemptionem.): Id cft, carnem eare cognita impletos fuiile omnium », & füptr 'animos rcligione & & reverentia 4 in- fumpfit , ut populum fuum redimeret L od -telligentes tot fignis non po£fe nifi fin- a fervitute peccati,, & demonis. ulare aliquiti , & admiraudum a Deo |69. Ez erexi£. «ornnm falutis mobis. ) / bortendi. Cofínu Hebraica phrafi potentiam , Auia Heb;ai- Qmnia verba ha. ) Hx res omnes , florentem rerum ftatum , & regnum edicitur qu | que in conceptu , & ortu Joanais fignificat. "Erexiffe hoc cornu dicitur contigerant. Dominus , quia nimirum dejectum $.8 tjam 4u erat prius ,. & afüiictum. gggre(l itur lo* 66. Pofzerumt im corde [uo. z : Ap;td ; femetipfos zeputabant. In dom? David.) 1n familia David; K Quis putas puer sffe erit1) Quantus cui reguum promiifum erat , Pfalm. Nigirom t futurus vir, quantus propheta " in 88. n. 35. & Pfal. 131. n. 11. Quale um Spirlt ?l?f fuerit Chriftiregnum. diximus fup. 32. ] cujus conceptu, & ortu tot inirá cpn—. 3 N[l'ltibugi L tigerunt. i . Puers [ui.) Servi fui.. g M Eienim mamnus Doäm'nif erat/cum 1ilo.) 7O- Sicut (otitus eff , &7e.) Verba ita uia 101 0 d Sunt verba Evangcliftz ; quafi.dicat, funt ordinanda: Sicut locutus eft. per n fudus. V ; os fan&orum fuorum. prophetarum, Potentiam enim fuam Deus in ejus MM"' -mativitate oftendebaz. qui a feculo fuerunt ,. fenfus eft: li - 67. Zacharias repletus eff Spiritu fam- Erexit nobis cormu falutis , quemad- nemori?' a '[; 8o.) Hoc notavit Evaggelifta, utia- modum per prophetas olim promife- * rat- lt .selligeremus,ea omni a,quz paulo poft j pe 'Lacharias cecinit , ex Spix;i.tu fancto 2». P f«euto fu'ni*.)r ïd eft, qui oïfm libus i t a, RE fuifle profecta L fuerunt; quafi dicat , ficut locutus idcm pat Prophetavit,) ld eft per os veterum füorum Propheta- j dfeä , Spirita fünfto rum * fic Genef.6. 4. dicitur: Jf; fumr licd flüuu atus locutus eft. gmims' 4 dicit 69g. Benediius Dominus .,) Behedic;& porentesa f'aculo viri f amoff ,. id eft, ifti ,) Q ^ gur, aut laudetur Dominus. Vel, funt i .)gigant:gs illi z'intiqu'!. adeo cele- lt omínus, quí laudetur, pr&- brati. r -sb dignus e (itd. n Í| dicetur, & cui benedicatur. ex inimicis ngfïris. ) Id " fov äï . Salutem N La jf Biä/, cum Cov. .-Ma,wc&', T kl(- N ^ EVANGELII SECUNDUM LUC 258 . fu. Ad faciendam mifericordiam cum patribus noftris , , & "tl memorau teftamenti fui fantti. nem pecc pGen, 73. p Jusjurandum , quod juravit ad Abraham patrem no- . Pet 221 :ftrum , daturum fe nobls. I ms, ro erem - T74- "Ut fine tlmore, de manu mlmlcorum noürorum hbe- 9. Tl f—lebr fati ferviamus illi : I dent: od 1317* X 75. In fan&titàte , & Juihtra coram ipfo , ommbus diebus 0o. Pu noitrls. n deferti 16. Et tu puer, progheta Altlfïïml vocaberis : prælbls emm ante faciem Dommx parare vias ejus- Lsl Prolbis enj p 77. d Ad ttivit Toa præ(hc 'nch f eft, quemadmodu*m promlferat nobis rati de inimicorum noRrorum DOte- Pa 1377 falutcm ex inimicis noftris , id eft, ftate fine timore , id eft, libere. 1lh rlüo fore,ut nos ab inimicis noftris hbera- ferviremus. ret , ita nos liberavit erlgens Cornu, c. g5. J fantlitate , 69 juffizia.) Sm- rrffla all; &e , pie & jufte. ]ta aliqui diftin- | Orrö via (] "ER de/manu 0mmum, qui oderunt nos. ) guunt , ut fanétitas ad Deum, ]uih *s culta Id e&, ficut promifit fe liberaturum tia ad homines referatur ; fanctitas pri- nos de manu inimicorum noftrorum, me ,juftitia vero- fecund& cabulæ præ. B recnpmu 77 4d la qui oderunt nos. cepta complectatur. !de » feien 72. 44 fdctendam m:fl-rtcaralmm,ö' c.) Coram ipf2.) Non fi&e , non fimu- "lettiam f ld eft, ideo erexit cornu falutis no- late, fed vere, non folum hominum, iltt Confegu bts, ut faceret mifericordiam cum pa- fed Del etiam ]udmo. Vel fenfus eft, tribus noftris. . Dicitur autem . Deus iios fervire Deo non ad eum modum 7 femi / qnod [1 031 feciffe cum pambus mifericordiam , quo patres antiquzlegis , qui fola fi- ft Quod hom quia quz illis fuerant promiffa, adim- de 'eum prefentem habebant , carne UR Yenirene plevit. . Vide fimilem phrafim Ruth. nondum fumpta fed pecuharl qua- dt, €. I n. 8. & ibi dicta. dam modo , quia homo factus eft , Memorari teffamenti fui fantti-) Ut & in confpedu ejus fumus ; nobis -78. Pfr vi fancti faderis fui cum illis initi recor- enim intereft in. Euchariftia Ecce H ]Wgen " : D æcïdentibug daretur , quid' autem teftamentum enim volifium [um ufgque d confum- Ms voæer:, ftatim explicat.. marionem faculi.. Matth. c. 28. 20 ?run, D) Omnibus. diebus . noffrís. ) Slgmfïcxc didir. 3. Jusjuraudum quod juravit , ö' e.) Dei beneficium , quod decantaverat, ls ii Eit appofitio , quafi dicat : Quod eft Tti el'ico«rdi& e jusjurandum 1llud ; quod juravit ad fore perpetuurm. Abraham. Allqm putant fubintelfi- 6. Ertu puer , &e.). ER Apo&ro- 1b !a ])Qccm , gendam particulam , fecwzdwz, hoc phe ad filium fuum Joannem Yif LT if modo ad faciendam . mifericordiam -f n mrfer Propheta alti/fimi vacaäeru ) Joan- 1 üt te .cum patribus noftris ,; & memorari nes fingulari quadam ratione prophe- 73 ) teftamenti fuifancti , fecssdum j ]us]u- ta fuiffe Altiffimi , quia nimirum ad n randum , quod juravit, &c. filium Dei advenientem oftendendum, "VU »ny Daturum . [e nobis , 6$e, ) Exph- & ad populos , ut eum. agnofcerent, Q gt It Qiein ;cat , quid illo ]ure]urando contine- preparandos, miffus eft. Itaque a c&p4 retür, nempe ut hoc nobis diret, Chrifto propheta , & plus quam pro- )y. Iu * hoc concederet beneficium , at libe- pheta ; appülatur. Matth. c. 1. 9. l P mmnänd d L )CAPUT i 259 -;; : qþ Ad dandam fcientia nür?? t m»fäïuti-sy; p;I/ebi ej us , in remi—fiïo- 1Mal. 2X * nem peccatorum eorum. . E Supr. 78. Per vifcera miferico it LE Ltrem 1o- tdiz: Dei noftri: in quibus vifitav 17 nOos, r oriens ex alto. - » JZCh 3 9 an lib'e-g | 79. IHlluminare his, qui in utenebris;, & in ü*tjäb";r-a mortis fe. I2. dent: ad dirigendos pedes noftros in viam pacis. - Mat. | d iB dwiiebïlþs, 8o. Puer autem creicebat, & confortabatur fp.i,ril;t,u;,, &räat 4. 2 ;. nfionis fuze ad Ifrael. in deiafgrtis ?f(fue in diem ofte :ib'i; 'e.nim | m I-(.k 2 CAPUT 71 (oPreibis en':'m'" amnte fact;em' Do : i. ) yar TOIg ?'0/43;'7.;**!?*'0"97 illusggere ;ifa q*;; Preivit Joannes, quia ante Chriftum fedenr , &tc. affulgere , & fuis radiis / 'W; prezdicindi munus aggreffus eft. eos aífllare. " Hluminavit autem cole- ftem afferens doctrinam, & viam fa- mïuä Poæ* Parare viam Domino,) Paravit viam i, liet Chrifto , quia populos-per pcniten- lutis oftendens, &aflluentiam fuper- tiam difpofuit, ut Evangelium, quod naturalium. donorüm tribuens. Te- Chriftus allaturus erat , reciperet. brei enim ficut res omnes . adverfas fs Sue- Jiqui difit Porró viz Chrifti funt fides, dilectio, tenebras , ita profperas lucem appel- Jeum , jl & ejus cultus , quibus in - corda no- lant. Vide lfaiz. c. 9. 20. & 9. 2. & fandhtas pri* ftra recipitur. 53o- 25. & 60. 1. & Pf. 42. 3. & 96. 11. ätabulæ m . 97. Ad dandam [cientiam falutis. ) His qui im tentbris Ef 1n umbra mor- Id eft, fcientiam falutarem Chrifti , tis fedent.) ln tenebris, & umbra mor- Ícientiam- falutis eternz , per Chri- tis federe , eft non in magna folum m Gmu. * 2 ignorantia , fed etiam tn miferabili af- j homidum ftum confequenda.- jd fevise — remiffionem peccatorum. ) Non fliGarum-rerum ftatu verfari , qualis quod. eis Joannes*pecesta remitteret , mimirum eft ftatus peccati. fed quod homines doceret , ut ad Chri- Umibra mortis.) Sic ab Hebreis vo- E mfoh í catur triftiffima rerum facies , fum- ybant , CUfé ftum venirent , qui eis peccata remit- m * ycculiart quoe tebat. pta ex obfcuris & umbrofis fepulchris .. 78. Per v ifcera/ mifcricardie Dei nc- fimilitudine , quibus nihil triftius vi- b fa&use * 10015 deri poteft. Qmus fr;.) Jungenda hxc verba funt cum hmma; E« Precedentibus verbis , 77 remz/Jjonem "d dirigendo s pedes n&/ïra-j; j C«le- Peccatoruz. Docetenim, Joannem non fti illo lfumtne. n nj tradidiffe populo fcientiam, quia ipft Ip wiam pacis.) Miam .pa;cïs vocat, ' cl 28' 20' " ) ipi f fuis níeritis , fed quia Dei gratia, & aut qua itur ad pacem, id eft, ad bea- mifericordia ex Dei vifceribus profe- tam vitam, vel viam tutam', rectam, aov Q , peccata remitterentur. lanam , fine ullo errore , offendicu- J |o aut periculo. : p p In quiin: vviftravit no«.) Propter que naem vifcera mifericordiz vifitavit nos, ve- $o. Pwer awtem. ) .]'-o-vmrge-s; niens, ut redimeret nos. » [ Creftebat.) Corzpore & xtate. jerit ) ] Qriemi.) &»*TOÀN49 , momet-€ ff fub- Cänfo'rta'ä atur fpiä—i;tu,) Mirtute cree Ícebat & gratia. ytionep! u Zdï flantivum , non autem participium , " nitt & hoc nomine Meffias fienificatur, Ef erat t defertt s Ab ipfa pueri- fand gndllmi qui etiam dicitur fol ju(titie, Malach. .tía, eo fcilicet tempore, quo cateris Íe enty puerisrationts ufus incipit illucefcere. ) ^5 Itaque cap- 4- 2. e 79- Il/umi nare.) : Ut illum: naret, ad U/que in dsem offeu[tonis fme ad Ifrael.) j ! 4m Pw' illuminandum ; in Greco eft, &mz- 1 ,I'Lk eft ) ufque ad teimpus, quo 6911ci0-f u n 21 20 1 YT 260 M Ncrü p v IN B V M LU C, 25j 4 Afce 4n Judsean Ex/ A;tgu/li decjfe';;; .ïæpb' cim '—Maric;z— afcendit. Iin : .*Bet;ble-b'e»mv: o quod € ubi illa peperit Saloatorem , cujus nativitate ab Angelo audita, & Ut p paflores feflini eniunt . illum vijuri ; puer. circumcifus 'oocatur gunte, 6. Fadtu Sfefus : quem poft dies. purificationis in Jerufalem. delatum , ut Domino ffleretur , Simeon fenex benedicit , ac de matris in paf- -- pureret. , E pe fione. doloribus propbetat , Zimmaque propbetifja wetula Domino . Volvit, & t confietur ; Kefus duodecim annorum plenus Japientia , C gra- — E 4n diverfor rditus a parentibus ,. in medio doClorum itroeni- fia , F $ Ea ; 4 .| dintes.vi zur , dejcendi que. Nagaretb. fatus. illis «/* fübditus. . 9 EX ec 1. AA&um eft autem in. diebus illis,. exiit ediytum*-a-Cäefa;f : , .. jcircumfum "Augufto, ut defcriberetur univerfus orbis. -—-.—— 2. Hzec defcriptio prima fatta eft a preefide Syri a Cyi*ino. 4 Af - 3. Et ibant - m wgmnes , ut profiterentur finguli in fu.am Ic.ivi.» 39) la, y tatem, "t pro ire, 4 f : 4'." Afcehe- Ntero [f Dint Ciyitate nari cepit , &.fe prgcurforem Chri- vifium &olligi poffet ad bellicos ap- 4 j Quod efe;de fti oftendere. Is fuit annus statis paratus, & ut. vectigal hac occafione thm 1'fed B ejus, ut etiam Chrifti trigefimus , ne- exigeretur, quod jux*isco.n(q?cï ca,oi;ar. EC ue enim ceiquam licebat apud Ju- i^ tionem appellant. . ^ . quQuat g $0s ante annum trigefimum , aut . 9. Hec deleriptso prima. ) Hec. defn' !5 Vetbis, v | facerdotis , aut doctoris, aut. prophe- fcriptio prima dicitur, quia nulla ta- - lis unquam antea. fafta fuerat a Cy« y t ,o&icio fungi. ríno ; nam aliam ante 20. annos. Au- - VIRCO eft 3 8 uftus in(tituerat. k frutprd 14y ( L 48um eff autem.) .Ni min;m äi- Rlïïrunï nqg M/ dl » If G[ vino confilio, ut hujus defcri- P prafide Syria Oyrino.) m voeis ] ptionis occifione Jofepho , cum bea- eft, defcriptionem fíon effe factam per irgine in N Bethlehe " Herodemi regem , fed per prefidem *A.Plicavimu,, m prqfe&is $ Syrig , quia non Judsa fola , fed Sy- n | ! Fil;"m ;cu Chriftus ibi nafceretur. ria tota, cui Merodes non imperabat, 7 0 Rhitütn v ^In diebus £Hlis. ) Sub idem tempits. defcribebatur. Itaque Iude3 pars pro- n lllum ali ( Videtur edi&um jam nato Joanne Ju- vincie , per totius provincis prefi- dzis propofitum. dem cenfenda erat. MU n A Cafare. Augnffo.) Secubdo Roma- Ut . profterentur. ) Scilicet fe hujus , M V€r um norum [mperatore , cujus dnno. 42. aut illius effe familiz. In Grzco eft, A ng Chriftus natus eft. f dvr'ocy ediestiai, ut de[cr '.k";"mr '" T TM fiei f - Unrverfus orbis. ) Romanus orbis , mina darezt. f Pünieci ez fcilicet regiones & provinciz, 1€ ! gjmguli 3n fuam civitarem. ) Scilicec Rnj Romano fubdebantur imperio. 1 : fi- ibant. Senfus enim eít, ibant omvres pur di&a vid:tur deferiptio ,ut' conftaret in fuam - qui f Ühts Prifen;, profiterentur. que civiltat'em ; ut ibi: b j plb Iuln fumma capitum , & fcircþur, quantum Derfiris E aci E CH m L o5r DA POUUP U.. : 4/.'**'Afde-ndïf autem & Jofeph a Galilaea de c*ï'vitatg Nazafe-th, : ra in Tudaeam in civitatem a David; quae vocatur ? Bethlehem; ,. 3 k 8- ?etblibem, eo quod effet^de domo , & familia David. 20. 6, $ lp dudia, - $. Ut profite Mich. ' w $- gnante. recur cum Maäg defponfata übl uxore prae- fium-, V 6. Fa uE'R/I É b et. G&um eft autem; cum eiïe'nt- ibi, irnplefi'i'fg'äm.:;dies $ - ii Parer - * K. peperit filiu m fu-uy'm primogenitudx, -&-pahhig eum in- t D . volvit,.& reclinavit eum in preefepio, quia ngn erat eis locus ,E g x n diverforio. - $. Et paitores e ifwen,i- rant in regione eadem vigilantes; & cuflo- dientes.vigilias no€tis fuper gregem fuum. : - . 9. Et ecce Angelus Domini ftetit juxta 1 llos, &u'claritias']?ei nt timore magno. : ,cirg:umfülfit eos? & timueru NX . IO. Et la Cæfarä,f L Qyrins. 3./Aþwdit. ) lvit, njam veib*um tio , in tabegna ïvrinitovria , ad quam m du 72 h«4, pro a[cendere , & fimpli- divertunt peregrini :multitado eorum, fü citer pro /re, accipuint apud Hebr&os. ui Béthlehem venerant ,, ut nomina 1 ia E lvit ergo Jofeph, ficut,& alii in fuas rent , civitatis anguftia , & beate 4,1 Afcee - ibant civittes. Virginis paupertas ,in caufa füerunt, 2uod efferde domo, &e-) Non ipfe ut in hofpitium non admitterentur. alicos 3pn- folum , fed Beata etiam Virgo. Qaui Jerofolymam regionem Iuftrave- ac occon runt , narrant, ftabulum , in quod fe S. Cum .Maria. ) Scilicet. aícendit. yitiaphe Quanquam poteft etiam nedti cum il- beata Virgo recepit , fpeluncam fuiffe, gde ] lis verbis, Ut profiteretur .« quod cum teftimonio veterum aq&o—( ! T rum convenit, 'w'm pl Defponfata [ibi uxore pregnaste.) In. 9. Vigslantes.) a'yþavkoäwsg,ïn agro - fuerit ? " - Greco eft, sow équón, id eft, Ox« erat pragnans. Quuod hic habemus, De- ftabulantes , fub dio cubantes cum 0. Vamwvs ht [por/2ia , in Grgco eft , uepyneeuutivs grege , ut facere folent paftores etiam hyeme , in locis calidis , aut tempe- N m 98 ] quam vocent Matxchæi C rnm Iger- | fl ifïr fianpet j . plicavimus. ratis. — Noftér interpres legit , ;che.u-. et [f* fider n Filium /;mm þrimagmitug;z.) Pri- nyoüyreg , vel vyeuqyoeoovrec. («ior mogenitum vocat Chriftum, non quod * : Cuftodientes vigilias zotlis. ) Id ett, f()l?l [ per vices vigilantes, diftributisinter mp ecabat poft illum alios genuerit , fed quod fe quatuor no&is fpatiis ; diximus lt pm ? jo* ante illum neminem genuiffet. incts$ pl"& enim fupra, noctes apud antiquos ex )v i*ainïs eum in.va!'vit.) &*'O'Wagcyozvæa'gg militari difciplina in quatuor equa- hoj , ad verbum., . Faf/cizvit , fafciis obwol- les pirtes dividifolitas , qug vigilize koc fe wit ; ut-cumteneris & recens natis in- dicebantur. Quemadmodum ergo mi- ] Græcoe 1 fantibus fieri folet. Viles & pauperes lites in caftris per vigiliatum vicesex-« 1 wætüï 1 fniffe panniculos probabi;e eft, licet cub re folebant , ita etiam naftores, mundos & puros. ad roxias gregi beftias, aut fures ag— ) Scilic I prafep:o. ) Loocus eft; in qub ju- cendos. ? papt 0 n* yoentis pabulum apponi folet. O. Steri? juxta illos.) s;vrs'gn oZQT'Tg ; m t In diverforio. ) 1n communi hofpi- nificatur enim qua- l illis fuperfdj?itit; fig - ; ä 2 262 EVANGEL"H. sEc»UNbUM LUC. 1o. Ft dixit illis Angelus: Noiite timere; ecce enim evan- 1. Rf .. gelizo vobis gaudium magnum , quod erit omni populo: : paftores lo Ir. Quia natus eft vobis hodie - B hem, & vi Salvat or , qui eit Chriftus . Dominus, in civitate David.. B minus ofte 12. Et hoc vobis fignum: Invenietis infante 16. Et v m þanäis invo- ^ .lutum , & pofitum in praefepio. 13. Et fubito facta eft cum Angeld multitudo mi : 1. Vide K litice coele- ftis, laudantium Deum, & dicentium. ; ent illis de 14- Glori a in altiffim 1. Et or nis -Deo,, & in terrg pa E x hominibus bo- - Qidia erant: næ vquntatjis. 19. Mari: | in corde fü f de calo füperve&nüï'e*AngeIum, & terea me chæ nuntiare cogno'fcxc':;:isi, . 10 Et re fupra paftores fublimem contitiffe, quia cum ad locum, ubi natus eft, per- - 1t omnibys . Gabrielem fuitfe , eft vctus traditio. veneritis , eum non in matris ulnis , Clartas Des- ) Id eft, .divinus qui- fed in prafepio reclinatum invenietis.. .dam fplendor. In Graco eft, 3v£« Simile argumentum, & (iynum dedit ..;aï illos. N xvelé , gloria Domini. Samuel $aul, di&orum fuorum veri- Timmerunt fimore w&!&m ) - Propter - tatem contüirmans, lib. T. Keg. c. Io. '..?"M'ü, d n xfubi.cum; & infolitum Angeli confpe- Q. Cuzz abteris , inquit , bodre 2 t du J Io6jun G LuIn. 2 vezies duos viros ( gui Optant pl IO. Emmgelïza vobis gdgdikm mu';- chel , &c. jl&xta: ]&P,uifbruw, Ra- s . C, fominib gnam.) Fauftum & Ixtum vo þis nun- . Pofreum in pfaj?pi;; ). Videtur fpe- . Atl nimirum « tiüm. apporto.. 408 Latini tep Omai popnle.) Judaico : '.qum'tur Iunca illa nomen habuiffe. przefepii , , RI Dong v enim .A n lus-accommodate ad per- quod. patens ( omnibus expofitus lo- cus ell.t, in quo jumenta , cum opus. X Pipliciti divis fonas pa rum , & ad expectationem effet , collocare folerent. Alioqui fi " Quog Dej "Judaorum ,. qui- Chriftum fi»i folis peculiare aliquod. & ignotum przfepe Aet, mq venturum: putabant., quemadmodum 3 C "& Chriftus ad cos fe folos venifie pro- tuilet , alio figno ipfum przfepe fuif- fet defcribendum, ut inveniri potfet. l li ! lnl [ Écílus eft. Matth. c. I5. n. I4- quam- 13- Multitudo militie celeffis. ) Di- Olthhef, ; vis non receptus a fuis , ad alios fe citür Àngelorum multitudo £a , 590 repi contulerit , id eft, ad Gentiles. fficany " f;t vl exercitus ccleftis , propterea qnod u,"i In ferr;, | ï;];; 9 eff Chriflus Dominus. ) Mef- Angeli inftar militum plurimi funt ; fias, quem Judei omnes expeCatis. per choros, quafi per cohortes tri- 'L'd:), lo civitate David. ) Dixit potius , buti , & Deo ut imperatori promptif- qualibee te j civiiate David , quam iz Bezblebem, fime obediunt ,- & ad MOnlémg v y*e,rfus, dzmones nuia notum erat Judats, Meitiam ex praliantur. l "he;, -.senere Davidis nafciturum, Y4- Glorja m altiffimis Deo. ) Sen- ^ lbf co " [q12. Er bec vobis figmum : imvenieris tentia eít : Nato Chrifto inaltiffimis "gehs à d eit gloria Deo, Angeli enim in coclis [ defantem , €c.) Sigsxum exhibet, quo JJWI([ AUey w'((p q paftores natum Chriftum agnofcant. habitantes Deum propter opus in- . Invenietis, inquit, infantem ; quafi carmationis , & mativitatis " fun?nis "63 qm - dicat, quem infantem invenietis in- laudibus celebrant, ;Btt N p Uetum wolutüm pannis,& in prefepio pofi- Efagm ferra pax bominibus bon& vo- ïllm adl E q, lhlm ET hi 4i 7 tum , ipfe eft Chriftus Dfomin/;ts. rz- lkntafi:.)ï In Graco eft £» ldgä*;»«im:; Hor, C CAPUT iL , o 265 Titt ( I;. Et fattum eft.', ut difcefferunt ab eis Angeli in-eæïu&:, pulo: h paftores loquebantur ad invicem : Tranfeamus ufque Bethle- hem, & videamus hoc verbum, quod fa&um eft, quod Do- : minus oíftendit nobis. 16. Et venerunt feftinantes, & inveneru aniiïs invo«'.jf ) nt Marïäm & Jo- feph, & infantem pofitum in preefepio. 17. Videntes autem cognoverunt de ver ïlitia? d bo, quod di&um erat illis de puero hoc. I8. Et omnes, quiau dieruht, miratä funt ,& de his,* kquæ gigiþus bo*'i di&ta eranta paítoribus ad ipfos. n À ia verba hzec, conferens at 19. Maria autem confervabat omn —— in corde fuo. üores glorïücan:es, & laudantesDeum, | cognofccfis'; 20. Et reverfi funt pa nacus eftte in omnibus matris ulni y. , quae agdier—ant ,& yxiderant , ficut di&um- ei]: g iavenitte a;d illos. / : | 2I.c Et hs. d .(ïgnum dedll v v fuorum vt 4 'ä:uäo;;ï'a, lk dendelen Jica accds funt, que a ,aü'orvibuä n,arri-üantibus» aue J p ol diebant.. Jadie 4 myite Itaque juxta Grxcam lectionein, An- i in textu noftro Latino geli optant gloriam Deo, térre pa- non effet particula , &', fenfus valde M cem, hominibus bonam voluntatem, commodus, & Grzco textui confen- Dei nimirum erga illos. ]dem fen- tiens. effet, paftores vifa, & audita Videur $d fus Latini textus , in terra pax homi- vulgaffe, & qui ea. audiebant, mira- ille praipy nibus bonz voluntatis diving , &be- tos effe ; atque ita verba.illa : Ormes $6 ! (ituslü«- neplaciti divini, id eft, pax homini- 4 «sdrerazt , de paftoribus narranti ? g, a g bus, quos Deus amat, & jam gratos : bus effent intelligenda. . Mioqiib habet, & in quibus fibi complacet. t9. &n]&rvhätgi omia verba bec,&c-) potum p9 Porro pax, cujus hoc loco meminit nprept u Angelus, illa eft, de qua Apoftolus *Omnia verba paftorum , aut potius pvent pO iet. ad oloffenf. i. 19. ait : Cemplacuit tam que a paftoribus narrabantur, per eum reconciliare omnia in ipfum pa- quam quz ipfa in Chriíti nativitate Ts accidiffe videbat, diligenter notabat, p militth v fificans per [anguinem erucis ejus , ffve & ne exciderent, fideli memorie com- pl' optem an qua 1m terris, ffve qua in celis funt. I5. Fideamnus boc verbum.) Verbum mendabat, fequentia cum przceden- lortes P pro qualibet re ponitur apud Hebraos, tibus eonferens , & quam inter fe confona effent confiderans, ex quo gt p mmptlf üut non femel fupra notavimus. mirifice letabatur , & novis fidei ar-. de: ) 17. Cegnoverunt de verbo, &fc. ) Id eft, reipfa compererunt vera effe, qux gumentis fidem, quam a ptincipio ab Angelis audierant. . In Grzco eft, conceperat , confirmabat. Hzc au- / ; D ) $g Jcimh iäietvaS&»zO'av " tem non cum aliis, fed tacita fecum to in4 quod verti etiam poteft, in corde fuo conferebat , ze» mizws Mdrvsulgavernunt. ore quam -«o gpus I9. Ommes qui audierant.) Scilicet AmbrOfius. N rpore pudica , uc inquit .pter [rni Ratum puerum , & adventum paíto- - itatló "fum ad illum adorandum. 20. I omnibus , 6$c.) Quia e'mþnia', jai ub ? Et de bis , que di&,»i erazta4 p;zj?o;;:i- ut illis ab Angelo predicta fuerant, ip p fa : dus ad dpfor.) Id eft , mirati 'Efi!&lm veraà efï?' conxpe;eræncff ^— 264. EVANGELII SECUNDUM LUC cGen. "2r. c'Et poftquam confümmati funt dies o&to , ut cireum- 27 E PUE: Um ] 17.12- cxdere ur puer: vocatum eit nomen ejus 4 Jefus , quod vo tudmem | Lev. catum eft ab Angelo, prrufquam in utero concrperetdr I2. 3. 9. Et. dMat. 22, Et poftquam impleti funt dies purgationis ejus * fecun-. dunr legem Moyfi, tuïerunt Jllum in Jerufalem, ut fïfte*'ent L& dint : T. 2I- 29. Nir Supa eum Domino, I' 31' :23. Sicut fcriptum eft in lege Domini: f Qma omne mafïcu— bum toum eLev. hnum adaperiens vulvam fanétum Domino vocabitur. * go. Qui I2. EqeL. : 3- Qu fExo. ut darent hoftiam fecundum quod di&tum eft g in I3-. 2- ïege Domm1 , par turturum , aut duos pullos columbarum. " 9. Lu I tael. Num. 2,. Et ecce homo erat in Jerufalem, cui nomen'Simeon, 16. & homo ifte juftus ; & timoratus , expe&ans confetauonem 03* E $ ï ev- Ifrael lCE antul [2 & fpiritus fan&tus erat in eo. 2 refponfum acceperat a Spiritu fan&e, non vlfurum ] 4Ett fe mortem,: nifi prius v1deret leüum Domini. 27. Et — Ti * x 27 In ]þm T lmpulfus, a CHac Ieze non 2 li face / et. Co-nüammaw. )Heft, complem. H that ernæ ge nemtlem(s. fcilicet, ubi 4dvenit dies octavus. comprehendebatur proles tæme&la o i, ) U Ut arcumade'retzr paee-) Intelhgen- Santlum Domino vocabitur. ). San& errem qma dam citcumcifus eft. Ampu & ficabitur , hoc eft , a communi ufu. d() Creden Vozatum eff. momen ejus 7Efus. ) Quæ feparabitur, ut Deo dlcetur, & otfe- imalms luit, vox Salvatorem fignificat. ratur. Quod vocarumefl ab Zdngélo.) ld eft, 24. Daremt /nyt'mm.) Offerrent aä Mntligjt p quo nomine vocandum drxerat An, fa..nfïcmm. as epig 39 Nuse (; gelus fupra c. T. n. 3I. Sicut fcrtpmm eff im lege Domimi. ) 22. Djes puFgatiomis ejut,) Muhe- Levn: I2. 9. Offerebantur autem hze monem mü& tcs poff purtum immunds habebin- fdcnfi'cua pro purgatione malieris. - fenti tttpor tur lege vereri, & propter fcdam fan- A Zs u guinis purgattonem, qua illis a par- Q3- Cuinomen Simeon, ) Aliqui ajunt' ec facerdotem fuiffe , afiqui negant, memf R; tü accidit, & quia per conceptionem thd verlus videtur, nam ft f«cerdos ex viro originde peccatum in prolem Vltam üs £raduceretur. Neutra ratio locum tuiffet, Evangeliffa, qui tam diligen- Pmduændo hab iit in. Beat: Virgine, qui& tamen ter hominis. adjunéta perfequebacur, b«ce, )1 humilitatis , & ob«dientie& ftudiofa id non tacuiffet. alacrem. Timoratzus. ) au?u/fng ; plus : rell- Iegibus, quibusnon aenebdtur , pare l Y Wutm ie volüuit. giofus, mmm (rener Secuxdum, legem Mayf j Levmlz 6. Conþlananem Ifrael.. ) Adventum U: fifleren? eum DLMZHO-') Altera Mefï:æ. Nflllo;- ud M . Sptritus fantlus erat 9 ea.) Scxhcee liec eratlex de primogenitis fanctifi- in cünfpe&u candis, & Deo offerendis, qug ha- per donum prophetiz. lm Tte confr betur Exod. 15. 2. 96. No» "Wifurum fe marten.) Non L! Ent, "'J Qne maículimum .em'szpe ie»z: vul- momtumm. l]m pgneü lls b * "wm) Sdlicet. quod pnnclpmm cít Cbrt,?m Domm:.) Memam. Ilctumc d ! *« CAPUF li. 265 .FKt cum mducerent , W Ciremm-. Ü 27. Et venit in fpiritu in templum. . 4 $, qu Y0-- pue1um Jefum parentes e;us $ ut facerent fecundum confue- eretur. | tudinem legis pro eo: — 28. Et ipfe accepit eum in ulnas fuas, & bened1x1t Deum, jus t fein- ]. F & dixit: ut fileent T. .29. Nunc dmuttls fervum tuum, Dornme, fecundum ver- ymne mafcu- ! bum tuum in pace: '4e. Quia viderunt oculi mei falutare tuum, 1tüt, tum ef cn ;ï 31. Quod parafti ante.faciem omnium populorum. umbarum. 32 Lumen ad revelationem gentium, & glouam plebis tuae * nen'Symet, d. If1 ael.. onfelauonem . Et erat ater & mater ejus-, mirantes. fuper his, quae dlcebantur de illo. non viforum 34 Et benedixit illis Slmeon, & dixit ad.- Manam matrem e leS p w -- g J N —- & s .07. dn fpirite. ) A Spiritu. fan&o - 32 Lunen adtevelationem Geutium. / 1mpulfue aut monitus. Per appofitionem; id eft, uc effet lu- 28. üt facermt fecundumi canfiaetml:- men Gentibus revelzmdum. Hm [erïe nou Lmem legis. ) Ut fcilicer Deo illum of- Et glortam , &c-) Quodcunque po- errent, quia primogenitus. pulo lfraelitico magnam afferret glo- at ) San&l' Acce;;t eum 1 ulzas. . Quod non riam. 1 commum u | odo credentis, fed 'etiam valde amantls fuit. 33- Pertr djus. ) Jofephus ejus nu- [cetuly tritius, qui vulgo Chrifti patEr crede- Bensedixit Demm. ) Laudavnt gra. batur. ) Offene ï"l tias egit Super bis que dtceäan:ur. ) Praefer- 29. Nanc dimittis. ) Quia jam fibi tima $imeone. Porro virgo tmiraba- " L,,[)æm"') mortem inftare putabat, utitur pra- tur,non quod illa rgnorare: , fed cem n fenti tempore. Sic ltalice dixiílet, quod eximia effent, & humanam vir- ge milier aeju Á/(uero comtento. & tutem excederent; h&cenim admirari. " Seeundum verbum tuum.). qtcut mihi Ahqm um lata funt. folemus; etiam po&quam nobis reve- llqll nen"m , promlüfh & promiffum praftitifti, u ii ] |vitam usque ad Meffix adven:um 34 Benedixsz illis Sz»m'an ) Gratu- producendo. latus illis eft tam felicemn prolem, g Og Ip pace. ). Lætum Ccontentum & erfequebawr, alacrem. rent beatos illos. dixit , qui tálem habe- lium. ^ 3 O. Selstare tuum. ) Salvatorem - Pofízus eft bic i narmm, 5 es ) Pre- H Pms D re humani generis a te in terras miffum. dicit fore. *imeon,. ut in Chriftum DN ,('&ivd paraffá ante facien omui- um Pofu/ürum ) Quem Salvitorem alii. non credentes ;offendant , vitio fuo cadant & damnentur, quales ple-. in confpectu omniumpopulorum gen- rique Scribarum & Fharifzorum fue- ) Scl]lc inmque conflituifti , ut quicunque runt ; alii credentes. refurgant , hoc vellent, ejus beneficio falucem confe- t eit, à peccaus liberentur. ! mali"") Iqui- poffent. 4n fignum cMi contradicetur.). Signam . Bisél, eum. Com, me&. i VJI Meüläm' i * 266 EVANGELII $E CUNDU M LUC. .» ? Tfái. ejus : ? Ecce pofitus eft hic in ruinam, & in refurre&ionem $; I4 multorum in Ifrael, & in fignum cui contradicetur, . - * reverfi fünt x. 9. 5 35. Et tuàm ipfius animam pertranfibit. s glgditis , ut revelen- E 40 Puet: 1.Pet. tur ex multis cordibus cogitationes. Ln, & gtati 2. 7* 36. Et erat Anna prophetiffa, £ili a Phahpel, de tribu Afer: P a E haec procefferat in diebus multis L L'in diefole ,& -vixerat cum viro f u.'o'-v an- nis feptem a virginitate fua: - E. E cui ;5 37. Et haec vidua erat ufque ad annos o&cr)—gir—itä-l quatuor : - ilis erofoly qua non difcedebat de tem P. Contt ierviens note, ac die. x plo 2 je-julnmiis & 'obfecrationibys Jdis it Jen 38. Et haec, ipfa lrora f Upervenieng, conütebatuf D&nind, | & loquebatur de illo omnibus KOR at O R B a »qui gxpe&aþalj,g redemptaonem 1 , $. Perfeer I, xrk.ac-;l,' : Ormiferunr.relip 2 P Raciendum effer 9 Ft "— » : urpatiorter m : Diti oblationem * vexillum fïgnif:ïcat. " quafi dicat: fua 37.. H:qae*aä .43?03, & c.*)f InGræ— du cim:em'þ predicatione vexillum eriget , quod co eft , oc ?rà, circiter, aut quafi tloniï [næu multi impugnare , & fi poffent ever- annorum octoginta quatuor statis, tere, conabuntur. 'Sic Paulo dice- 40 Pa 4::);; non viduitatis. Nofter interpres vi- - Us, bant A. c. 29. 22. De fetha bac deturlegiile &ec érà», 24 anzos. Gefeelat, $ certum eff nobis ; wiaubique ex contra- Non difiedebat de tempíe. ) — Licet dicitur. Vel fignum idem eft ac adeo effet gra 34 ndze va , frequentiífima 7 rfirtadangy, TDOte Cotyoris fcopus, quem omnes fagittis petent. erat.in tremplo., ac pene affidua. sf Tetbra poju Tuam ipfias amimam pertvanfibit. gla- Obfecrationibu, ; i )/v-Orartio nibus , pre- diu:.) Guali dicat, illi contradicetur cationibus, Eu Puerdlis " usque ad cruciatus & mortem, quare . &erviens. ) 3 S.cil/icet Deo diro admodum dol nia & orationes.. » per jeju- ; é ore, quafi gl.agïio d 031 Cip, fodieris. Notle ac die. ) [5 r ontinue & perfe- Ur revelentur ex multis cordibus cogi- veranter. & Pt 6w , zationes.) Senfus eft : Hic gladius, * 38* Ethac.) Q u'afir dicac:'^Hæc tam Tdlig, Fa li il )ra qui tuam animam transfiget, occafio multis nominibns commendatàa anus. erit, ut cogitationes multorum cor- Superveniens.) Nel ex loco habita-. 13 1n i]]e dium, quz prius occultz erant, re- tionis fug, vel ex loco orationis. p2 T. 1f w t velentur, eorum fcilicet, qui Chrifto Confitebatur Domino. ) | Laudabat Dominunt, & illi a Cápite 1 Tüme [ infidiabantur , & populum metuentes gebat. gra:;as ',» Tie E tantifper pravum animum diffimula- quod Mefliam mififfet. [ U5 ffig bant, donec patrandz necis fefe ape- De ilb.) Scilice t riret opportunitas ; tunc enim appa- quo haétenus ferino. ; puero. JEfu ; de I a, 4""[" D s ruit, quam male effent in Cþriüum ani- Omnibus.) Prafen * L tibus ï&—occuï'r-e-n-- Amati. tibus. À J« Düttum f, C 36 . sProceffevat : n Jz'eäur enuleis. ) mn(! anm nehtem. Qui 'expe&a Lanz. ) T ahquiam;imuQi; le] L Id eft, erat walde provectz etatis, eft fuerat . Mebraifmus ut fupra c. 17. 18. Redemptionews.) 4 3 iberatïohem É E m Uter (in (2 3. ( virginirate fua.) Poftquam ma- lutem futuram per Chriftu m. i lg a Deolis g] .xito tradita, virgo effe dbüip- i - Blüm ltütl þ Ifraei. ) Populi Ifraelitici. — I - JCAPUT M 267 treCtionem 39. Et ut þerfeceruht omn!a fecuhdum'?egem,]äbm ini, I rcverfi funt in Galilaeam in civitatem fuam Nazareth. - » ut *reVelen- : J o. Puer autem cre;/cebat,- & confort*abïratur, Jplenus fapien- tia, & gratia Dei erat in illo. TEUM AI. Et ibant parentes e : / 1n die folemni Pafchae. jus per omnes annbs ;ivnv;-]erufalem, 4 Exo. " 42. Et cum fa&tus effet annorum duodecim, a ! fc»ähdehtibus N -æïquatuor,; ilis Jerofolymam fecundum confuetudinem diei fefti, 43. Confummatifque diebus; cum redirent, reman fit puer.f)äüt. rcrationibps T non cognoverunt parentes ejus. I6OIJ-* if»Do;nino,f Jefu/s in Jelufalem, & 2 - -- Macistpe m * : (044 Exi- emptiwmä 39. Pf'*fe ce;tmt ä)nizia'.,) Nihil enim fxiorum cáufa., Hoc preceptum Jo- omiferunt reli giefi conjuges , quod. feph, qua eratr eligione, obférvavit, faciendum effet/ fecundum legem . ad quamvi$ edim non nifl fefti Pafcha L osnind urgationem matris, & filii primoge- fiat merivio hoc loco , de aliis etiam niti oblationem. Qduobusfeftis intelligendum eft- Men- d) !-hG? In é(rvitatem * tionis fus., *faam..) Sdilicen habita- P 4n hoc fefto tio autem potiffimum fit Pafchz, quia g, aut quil- id accidit, quod narrare gtuor gfatls , US. . 49 Pwer autem. ) * a dioy , pueru- aggreditur., s pinterpres Vi« —QQ. MfGendentibus Élles, ) civaBa'v*rwv 4d M. Crefcebat. ) Statura Corporis. &UTOY , cem a[cendiffent , fubintcll $) Det- - Confortabatur. ) Fortior reddebatur ige ; Afcendit etiam JEfus cum illis. irequentilhma. robore corporis, ftatura procerior & Secundum .con[uetudinem die; fefts.) e alliduas membra robuftiora efficiebantar, ut Prout requirebat mos fefti. — Syrus , fit in 6rcuf. con|ueverant 1 feffo. tíonibus, P" ditis. puerulis bona vaæecudine.' pr&- älicet exi&ens. 43 C ahjïtmmati:quä diebus. ) Erant 590) p j'ejufg'ï Plennus faptentia. ) Sc enim feptem dies Pafche, feu Azy- Sic Joan. cap. 1. 14 ? morum, Exod.23.15. & quam quam irena, G-veritaris, — i di'CviFiu' : Plesus :ile & Per&' Grati4.) Favor, amor.. * s non totis illis feptem diebus Jerofo- lymis manere tenerentur, videnturta.- icit: Hac '?mli Iz ill.) Exgaillum. Complaceba men Jofeph , & Maria aliique Gali- nendat,ä mu-sf i fi»i Deus in illo , amabat & ornabat lzi plurimi id feciffe. illum., ita ut facile a quovis obfer- ex;loca.h.abicai 4 T vari polfet. Remanfit puev in Jerufalem. ) Non y Orationis. 1 Simile eft, quod fuüpra errore, aut cafu , aut inobedientia, í Laudibïä capite I. numero 66. dicitur de Joan- ne : fed certo , divinoque confilio , ut KErezima munus D,o»gim' erat cum oftenderet, quale fuum effet münus, ;ebat gratiäls yä shlo, 4I- Jozpt.) E, Nazareth. & officium , ad quod. peragendum a 'z'e.'ro;]Ef"' dfæ patre miílus eraàt. Ut enim in ope. Parentes ejus. ) Scilicet, pueri, ip- ribus vite communis volens fubditus fum puerum fecum adducentes. erat illis ; ita in iis, quz ad-otfici im ia Occüïffüf;; Per omues anmos.) Quotannis. ln dre folemns Pafzha.) Praceptum redemptoris pertinebant , oftendere voluit fe foli zterno patri fubditum aaqqæm'immiä fuerat Exod. 23. 14- & Deuct. 16. 16. efle, ideoque in fciis parentibus Jero- ut ter fin nlis annis viri omnes; e fuis folymis remanfit. t^ ä fingulis h abitationis locis ad tem- riftim Et nom cognoverunt parentes. ejus. ) Jitic plum ir;nt .xeddendqruxn vptqrum - Mirum vide:qr, quoþqdo rgma.nere f * £ ) Y 268 ,'EV'A NGELII SECUNDUM LUC 44. Exiftimantes autem illum effe in comizatu, venerunt [2 »E iter diei , & requirebant eum inter cognatos ; & notos. 4 bits, c 45. Et non inven ! EO ? ien'äes ; r'e;grefïï funt in. Jerufalem ,i-requi- ] rentes eum. ] uos. 46. Et faCtum eft, p oft tfixd.uur*n ih&enerunt illum. ini templo Z m feden:enmr in medi 3 T du il o dq&qrum,ï aqdigntem ilos, & interro- A corde ( gantem eos. 7^47. Stupe bant autem omn L )es ', qui | eum äudiäba-nt , -;,füp"'er r ; -. prudentia & refponfis ejus. - bis ttfejis Qu fec. .48. Et videntes admirati funt. Et di X cit mater'*e;'ius ad illum: J t dica Fili, quid fecifti nobis fic ? * tut cordit g. ecce pater tuus, & egó dolen- * derofolvmi tes qu?erebanius t L] 4 X 2 * ? te;elïe, IX potuerit infciis parentibus.- »Refpoxi- mo enim die parentes JEfu, conte- Dulentes, deri poteft id factum primo divina &o Jerofolyma Galileam verfus iti^ ! & proevidentia ita di ;ouente; Deinde j nere', giï'ccuti .funt coínitatum, hteryogati ex reverentia, quà . Virgo filium fu- puerum noh invenerunt. Secundo L. bet, quaü um profequebatur, quem cum Deum regreffi. funt in. Jerufalem. "lertio , QUiteqm effe fciret, & fumme fapientem, mul- die mane eum in templo repererunt. Utintem í ta ejus arbitrio, & voluntati permit- Invenerunt illuwm im templo,) Credi- : & d. tebat. Accedit, quod cum multi.ef- bile eft, parentes füummo mane tem- fent ejusdem vige, comites, noti, & plum adiifle, exiftimantes, quia erat Nj — Uentis fe. cognati , quorum aliqui citius, alii eximia pueriin Deum pietas , feillum. * cufam. ferius fe in viam dabaut, pueri inter- ibi pótius, quam alibi inventuros. dum, autinyitsti, aut fponte fua fe Sedentem. ) . lanquam omnino . fe tem, Sent addicentem audiendis rebus facris. . cqgitare n illis adjungebant , quod filio fuo ne-/ TTR gare noluitt virgo , cum alie etiam I medio Doctorum.) Non in fübfel- Fmaofrffo. matres fuis liberis idem indulgerent liis doctorum, fed in infcriori fpatio, non ex amoris remiffione, fed potius quod magiftrorum fubfellia ambibant, h adeo H 'véhementia , nolentes illoruim : vqtis in quo fedentes auditores, do&trine *i filium adverfari. P excipiende operam dabant. i 'Requireä(mt eum 1 77t»- co gm:ta:; Interrogantem eos. ). Quzftiones ex Um , ue f E inoros. ) Vefperi , cum alios, qui auditis excitantem , ut auditoribus li« ) l!0n t * ciufa I pracefferant , && priores ad hofpiti- cebat, ut melius traditam do&rinam um diverterant, cífent affecuti. intelligerenc. , HO« 48. Reguireutes eum. ) lnitinere, in 47- * Stupebant, ) lpasro , pre ad- Scitþat iS'n | BLLT hofpitio, in vicinia, ubicumque, ani- miratione quafi apud fe n 1 þornvemlahnc. * mo vehementer folliciti, & anxii. Saper. ) Propter. Oteratis j Quüamvis enim crederent elle filium Prudentia.) ovtat, intell, ; gentia.. IT Vero ( Dei, qui fciret, & poffet omnia, no- . püum lo Er refponfis ejus. ) Videntur enim verant tamen ceterorum more fe ge- do&ores fapientiffime interrogantem eldenri f rere, & communem hominum ferva- viciffim interrogatfe, & refponfa fupra re confuetudinem, ideoque , ne quid &tatem, & eorum opinionem retuliffe. illi accideret. adverfi, aut neceflarii - 49- Mdmirati funt. ). Quod eoloco T n jj deeffet, timuerunt. - ihvenirent, & difputantem audirent, - Waerin. ad J 46 Pofe sriduum. ) Die terti(m Pr- qued hactenus nunqqam' fecerat. 0g inïiteMI - li ïW P E 1 f LI —^ CAPU T Mi 2 2 9 , Venernt ä Fb 49 Et äit ad illos : . de ïe&;* quod.me ïïääüæreba-tis: nefc'iäe IOC0S, batis, quia in hi s, qus& patris mei funt , oportet me effe? —$o. Et ipfi , requi- 1 ad eos. z non intellexerunt. verbum , ; qm)d 'lpcutus :eft Y 4 $T. Et defcen E / dit/cum eis, & venit Nazareth; & erat fub- 1in tempo 1 V intem- | 4 - tu illis : & mater ejus confervabat omnia verba heec in Corde fuo. L'l 3 ialm ) K.mper" i .-»g&?idfäci/:*'i' /naäi!jib? Ut i':cilic,et,nö.- negotiis, que& þ.äter meus Deus mi- hi injinxit & mandavit, ut Chrifto às d illum: bis infciis Jerofolymis remanexres ; quaft dicant , fi indicaffes decretum, fuo , ab ipfo miffo ad hominum re- : eg5 dolet- autc corditibi eífe, diutius remanere demptionem . ac. falutem procuran- Jerofolymis, & do&orum fcholis in- dam. * e effe. ) Verfari, occupa- OM Ft tereffe, non te prohibuiffémus. Oportet m ri: fic Joan. 9. 4. idem Chriftus ait : ; Eflh c()'n.fe.'.: Delentes. ) Tri&ss ; anxii. Me oportet. operars opera ejues qui. mifrt 49. Quid efl quod me qïul:reäati:? ) m verfus tl mé,&c. 14. 31. Sicut mandatum de« comitatum , « Interrogatio hzc negationis vim ha- dit mibi Pater, fic facic. * ,;m Secundo " bet, quafi diceret: Non füberat cau- o. Nonintellexerunt ver bum. ) Non fa, quateme deberetis querere ; qual "funt plane affecuti refponfionis fen- lem. «t errantem ; hoc enim certo confilio Jo repererutto tentiam, non intelligentes quid fibi & decreto feci, ut hic remanereim. vellet, oportere eum in hiseffe, que NI E Nefeiebatis, &fc.) Eft probatió prg- - Patris erant. Licet enim noffent il- imo mane teima nt653 quï gt n cedentis fententie, nimirum non tuif- lum effe Chriftum, Dei Filium , & ierag, lt il fe caufam quarendi eum quafi erran- -Salvatorem mundi, rationem tamen, tem. Sententia autem eft:. Scire & u a ille munus fuum obiturus erat; inventur(?g" ; & um omuo cogitare poteratis me ob negotia Pa- &rationem illorum , quz jam ab €o sebus facr $ tris mei, quibus operam dare debeo, agebantur, plene non cognofcebant- j el-f remanfiffe. — Hocfi cogitaviffetis, non INeque vero hoc quidquam detrahit | on u du Scie- qictior 1'.paci0, , "me adeo anxie quzfiviffetis. períe&ioni beate Virginis, aut. Jofe- ,fellia 4 aibibans,. bant beata Virgo, & Jofeph Chriftum , phi, que plus in charitatis magnitu- Dei filium eiie, ac veniffe in mun- dine, quam in fidei extenfione confi- itored d()&rin?g ftebat. Neque enim quidquam eo- dum , ut falutis noftrz opus perfice- baïwlïiones e' et, nof timern cogitaverunt ea tunc rüm, que ad ftatum eorum tunc per- | de caufa remanfiffe folum in Jerufa- tinebant, ignorabant. t uditoribus lem. 51. Erar [ubditus iilis: ) SQbie&us : jitam 0O &rin?ïf!ï'v Hoc eft, quod ait Chriftus : '"Sciebatis me debere ea curare, qu& :obediens , cum illis quiete modefte, Patris miei funt, hinc ergo colligere & amanter agens, & in iis omnibus qui4 p* Notan- di&o parens, in quibus in [ jon &f* ! poteratis abfentig caufam. arentibus obfe 1 . folent. genui f'ilvii .dum vero Chriftum. matrem & Jofe- phum non reprchendere, fed repre- Con[ervabat.) (&ï t frequenti, earqu [ hendentis fpecie docere, ficut non- dem rerum reputatione , intelligen- Viden! g elmt a nunquam fimulata increpatione doce- tiam éorum, quz minus clara effent, & r V fopt re pueros folemus , etiam cum nul- affequeretur ; eorum veto, que per- &relpo gumïe- lam in iis culpam animadvertimus, fpicua eflent, continua contemplatio- mmne' ne frucr-tur. Preterea ut fuo tempo- d 00 1060 ut acrius ad difcenda,quæ dicimus, il- los incitemus. H re & loco ea aliis explicaret, ( con- J /fctrto " !:z s qu& Parri $ n:f'i ';(un.t».x)flis ín . Éerret in communem pioer vfum. ! * E od Es 270 .EVANGELII SECUNDUM LUC .. $2. Et Tefüs proficiebat f. z&b M eltverbum . Deum, & homines. Y Wl feto.- CCAPUT H.. LPFEC püftmum p * ?äanneï mittifur a Domino "impletum&' /ua þf;editätiane 'If-kziæ L 4 Sit vaticinium , & turbis publicanis , ac militibus dat confüiume - Vox clam: dicit quid fingulos f'acere oporteat , teflaturque Cbrifli excellen-. - [ te femitas Y iam , C baptifii ipfius , Juper quem ab ipfo baptizatum de[cen- $ Omnt dit columba , ac vox Patris additur : texitur que ejus getea- - ] bar, &« - o legia a Tofipb. ufque ad. Adam. afcendens.. « 6 Et vi .* Dicdl Nno autem. quintodecimo imperii Tiberii Céefaris , pro- £* * :;. | i À Y L curante Pontio Pilato Judaeam , tetrarcha autem Ga-. . lileeze Herode, Philippo autem fratre ejus tetrarcha Itur cha, - 4itis, quod | Dàm v i k ;aXo)y | & TraþhgnitiQis' 'regïdvnis? & Lyf—gn*-igAbiliücæ tetra diies 2. 4 Sub N- RE N Lanis, 52 Projïcteäat ji;þieniid. ) &-Qn fe- ,dï&io, ita üt: hominum .fav*o.rem, & [ Pis, ffoe eundum. interiorem. habitum fapien- laudem fibi conciliaret, tiz , fed fecundum exteriorem ejus de- I4- A FUi Nu0 quinta decimo. ) lmperavit Ti Jofegh mohftrationem, & oftenfionem , qua ^ in-univerfüm "Tiberius annis À .'I'M. X indies fapientior hominibus a ppare- vigiutt duobus cuin dirmidio, - OU Clvitate "bat. Proeurante,) Praidem agente. Z nti]ibanum. o uErtatt. etiain féatgra, verti poteft. ähm'& à 'qizod judaam.) Em Chanaüze partem, | |., 9 i GratiA. quz fuerat olim trib uum Juda & Bene ] '"éo, f -INon quod gratior, aut jamin. L 13 lunc n fan(tior progreffu temporis factus i Tetrarcha, ) Vide dicta. Mlätt«h., ; u Erag, & flot fuerit , qui ab exordio incarnationis Í 4( I. plenus eratgratia, fed quod per «ta- Philippo fr?tre e]u:) Non tamen tis incretnenta. perfectioribus gratiz m vontifoy & fanCtitatis. operibus incubuerit. germano ; Herodes enitn matre Sama- ! PULIt3, —Adl —tus e * ritide, Philippus Jerofolymitana na- Quamvis. enim.-quodlibet opus, & ofeph. Antiq. Judaic. ib. ] Pt quie, verbum Clhrifti ratione perfong ope- 17. c. I. videdi&ta fupra Matth. 2. r. rantis effet &qualis fanüitatis , non dtur«e. ) |turga' regio eft juxta. ra .. Faff tamen ratione ipfius cperis & verbi; l8 eft ,m ï'? [ gratius enim fuit ratione operis jeju- dices montis Libani in longum por- D te&ta occidetitem verfus, ad montes Metto eff nium quadraginta dierum, quam uni- usque Síidoniorum & "Tyriorum , ini- us tQDCUFnc Porro gratiam in fcri- tio fumpto a finibus Paneadis, five Ut fup" " ptura accipi pro opere, quod e gra- Cafarem , - tia proficifcitur, non eft novum, fic fuit. que & ipfa hujus Philippi "t funt o .Iegimus Ecclefiaftci 10. 12. Ver£a ori$ Venjs fopientis: atatia. Trachonitidis. ) [turga citray Tra- dmm 6( chonitis ultra Jordanem fita era t, in- T&lonem ] "pud Deum. ) Deo tefte, j;zdice, &». cipiens a tnonte Libano , & fe por- ? 4!!204;1: approbatore. * rigens ufque ad "Tiberiadi proximum COEt homines. ) ^Dtijrs a Etiam fiömix;un; ju- - lacum. ; Appellata eft autem Trafcþo'- : . P lllcu"dæ & 1 * " w z ie d RUTl od Sub þ'-ri'nci»pibüsf facerdotum Anna, & C'ai,pfia i fa&um 4 A& glma a [ 4. 6. elt verb i ] ferto. um Domini fuper*]»oannem » Zacharice fxili:um ,ln de- & £Mat. 5$. ?. Et venit in om nemregion e/fn Jo,rdan'i's 3 ; prædicang ba- ä;hïr'c, | ptifmum poenitentioe in remiffionem peccatorum. S um Ti . | "4. Sicut fcriptum eft 7 n libro fermonum Ifai&e proph eqt'æ."* " : 'Ifai.æ if conflium Vox clamantis in deferto : Parate viam Domini : re&tas faci- 4- 3- i/h - te femitas ejus ?. hn d- 3 is mons & 6.011.i's vh'tïdftx')nilria: - 3 $. Omnis vallis implebitur, & omn | bitur, & erunt prava in dire&a , & a f P i us jera in vias plä-t'nas. : f, . "6. Et videbit omnis caro falutare Dei. b ntur 'æi;arïs,prO- | U Dicg Dat ergo ad 'turbaä M fIUæ- äexiþant ) qt' baptiZare ) ab | qutem Gee- - rha.Iturææ;th aitis , "quöd faxofa ein':'t, &Nafpera', : *peccata p&r Chri['cumrefnitci vellehc- j EfäChaj nam cTeaxo» locum faxofum fignifi- - Sicut feriptum eff , &c. ) Vide dicta 3,4900 . Ccat. .Marci c. I. n 2. z NU H Loyfania. Man fut hic Hesüdis ; Sermonum..) M exborum, vä.ticinio- - lius, fed nefcio quis alius ex gene- . rum, prophetiarum, j fyoren, & - / re Dynaftarum Chalcidis, cujus me- 4. Vox elamant: $,. : £:.) Vide di&ta minit Jofephus lib. 15. Antiq. c. 13. Matth. $. n. 5, : .) Impetwif -biline. ) Sic dicta eft regio ab g. Qmnis va 7 "n impleäitu;.) ,ïmp-lea- [ iberius Afl Abila civitate fita ipter Libanum & tur, futurum pro preterito more He- Lmidio-' Antilibanum. breorum. Valles terra impleantur, m ágente Q Shb princeipibus 'Sz.zce.rdotiam.ï)* ém -ita ut fiant relique viz zquales. uieg purten. . Mexitetov , . fub pontificibus. Pt Caiphas Humiliabitur.) Solosquetur, depri- erat tunc fuerat, & nomen pontificisretinebat, nenon excedat. pontifex, Anna vero prius ,matur, ita ut reliquum vig alcigudi— did1 Mätth. ] . $ N -licet abdicato munere, quam ob cau- Et ertznt, ) Etfint. : fam pontifex hic appellatur ab Eyána- Prava.) -Curva 3 ,d iftorta ,. Qþïiqua Non tamen' ! .gelifta. Adde Annam Caiphg foce- vyiarum. m ts d- rum fuiffe, cui gener plurimum defe-- In direila. ) azïg's"v:Ssï'av , in rectam folymtum n Xebat, quaré quodammodo pontificiz fcilicet viam, ij L "poteftatis particeps erat. Et afpera. ) E« viæ'äfperæ, fentico- fà Math 21 Lj Fattum eft verbum Damini, fj'c) $uf- - fx, .Wconfrago &. j dt jf* *J 'Afu s-eft a Domino ]Joannes, cum in de Vias plana:, ) Complanatas, & jlnpm p* 3 deferto effet, predicare. Hoc enim faciles. Remota metaphora fenfus gs, d oD5 Hebraica phrafis fignificat , Verhwm eft: mores pravi mutentur in bonos, Tfioru.m,ini' ] Domini fuper 4liquem ffer: , ut pa ffüin & recte ràtion D i »legiquve/. Dei con(en- fueadis, W. obvia funt exempla apud prophetas. * taneos. : jjas Phiip - 9. Et wenit im omuem regionem feor- .6: Omnis cáro.) Omnishomo, ipfis - dunis 6c.) Tiv mteiyopo) 8 l'ogózss, " fuis oculis carneis. ga Cithy regionem Jordani circumjacentem. " Salutare.) —frä'o'cofrn'glov T8 9:8 , fa- s fin erit; "Predicass.) Simul & adminiftrans, /e&£e» Dei, Chriftum a Deo miffum g, & EPT ' Baptifium : penitentis.) KHominibus falutis auctorem ; falvatorem mnundi. ii o jucunde & fufcipiendx- ?is -qþi ÁÉübi — 7- 44 urbas. ) - Notans 'Pr?CïPue qum 106 272 IEVA NGELLE; SECU NDUM LUC Wq'äMät—.v ab rpfö : d. Genimina viperaru 1 m quis o&endi; vobis fu*gerg.gf : o Exif 3- 7 -ventura ira? : cordibus f - . Eacite ergo fru&tus dignOSiþoexiitentiæ , & ne ceeperitis » 16. Ref dicere : Patrem habemus Abraham. Dico enim vobis- 5 , quia ] aqui bapti potens eft Deus de lapidibus iftis $ufcitare filios Abrahae. ES . dignos fol .9. Jam enim fecuris ad radicem arboris pofita eft. Om- ; püzabit ia nis ergo arbor non fac d iens fru&tum bonum ,.«eXCide.,,t'ur ,&in. ". h Cn ignem mittetur. ] fun , &c 1o, Etinterroga '^tem combii bant,eum turbase , dicentes : Q,ui'dier/go—fa; ? ciemus ? 1$. Muita icpé " 1zr. Refpondens a utem dicébatillis: « Qui habet duás tu- 19 : Het 2. IS. nicás , det non : habenti , . & qui v'haBet» efcas , fimiliter fa- - Herodi;de 2« J9- ciat: x fecit Heroc 3' 170 u t 12. Venerunt autem & p blicanï 4 E .ib)ap izarentur , & *dfi- ! 20 Adj& -xerunt adillum : Magifter , quid faciemus ? 7 i / "E cutere. :13. At illedixit ad eos : Nihil » ampllius»., ,quam quo d &:"*ofg. a E Fs ftitutum eft vobis , faciatis. & Jefü bapt "14. Interrogabanteautem eum , & milites , dicentes: *. Et del . faciemus & nos? Et ait illis : Neminem concutiatis , neque . | ; ftris. Umba in ip cnalumwni-am fgciaiis , fed «ontenti eftote ftipendiis ve Em i tànquam fïïlt—ox tltirb.ifs permï-xtö; '—Phäxifa*eþsy,, «& Sæd- fint benefici; pref ent: 'cop*i'a;.fvxllbievia Té , Droditore tes egentium inopiam. n- inde prædam Q duteos, quos Mattheus nominat, c. iéta, - 2 Cmtemi e/,lf,n 2«f « Vide ibi d f Det.) peraóoro, tradat, ïir:;iperj f DOf nos i ? Exiübast.) E fuis fingule locis pro- tiat, communicet, fcilicet alteram. - dotis, fe(ta ad iþfum veniéates. H - Gegimina gwiferarum.) Vide.dicta 5 12. Publicani. ) yide dicta Matth. Ve]lri;.) Vo -s pv og, Matth. 3. 7. ubi h [ t &c, & *feqxgeþcia 1113,.'1!&'&;! ampli«s faciatis.)) Ín Egä-., , I5 Efre, explieavimus.. &ione ve&tigalium, inGrzco eft, megr- . &co &l IO- Jererroga [hejecs 'tit)-h:) ;Pleüs r£ enim & facere fïgnifïcac,& exigere. finplex; cum tamen Pharifzos, & Prohibet érgo publicanis,ne in veéti- . Sadduczos potiflimum notaffet. galium collectione amplius quid exi- | Yrtate) rci j Aventa jnd Quid faciemus. ) Scilicet ut. facia- & gant, abiis qui vectigalia debent ;quam ! lus 1 Detyres ]. mus. dignos ponitentiz. fructus przfcriptum fit a magiftratu.— exitiutn, quod.nobis minitatis, effü- 14« Neminem concutiatis,) Nemini: Wïdp,n , giamuse - civium, aut provincialium , aut eo- ] at qi I [*-/ ïlff balez Jud.f tkn;;'dl i . ) rum. qui .räl)uþlicæ;,.lfqiïïES declarati Ihare nt | Hml e m'e) Duo charitatis , & mifericordix ope- non funt, vim faciatis, neminem ma- "n ra enufnerat, quorum alterum ad ve- le tractetis per vim aut metum pecu- ll: 4 Cb"/l!»! ftitum fpe&at , alterum ad vidum ; niam extorquentes, aut aliquid aliud. — [. Promi(iu, his duobus reliqua omnia comprehen- Neque calumniam faciatis.) Alterum ml()nem a dens , quibus pauperes indigent in vitium militibus familiare, ut falfo - 9G r AU ttatem hac. vitá , & monens, utin proximos deferant., & .agc:jctffg.gc hos, aut illos . |. x2 Ti Tl um ( cAPUTim 273 .15. Exiftimante autem populo, & cogitantibus omnibus in '?s fugerg U cordibus fujs de Joanne , ne forte ipfe effet Chriftus. : caneritis E 16. Refpondit Joannes, dicens omnibus : f Ego quidem /Mstt jbis, quia f II4 aqua baptizo vos: veniet a:tem fortior me , cujus non fum v, arce &br æ*- ïf' " dignus folverecorrigiam calceamentorum ejus :g ipfe vos ba- e 0n- - La ptizabit in Spiritu far&to , & igne; L] oan. 17. À Cujus ventilabrum 1 n manu ej us, & 'purgabit aream I . 906, é att fuam , & congregabit triticum in horreum fuum, j L [j MUtem comburet igni inextinguibili. paleas ag- , ii»d.er'!go fi.- - A&or. 18. Muita quidem & alia exhortans evangelizabat populo. , e. t duis d- 19. : Herodes autem tetrarcha, cum corriperetur ab illo de 11.16, &I9. iil Herodiade uxore, frairis füi , & de omnibus malis ; quae 4 fecit Herodes, : M iVlatt 3. 13 z Matt 1tut, T carcere. 20. Adjecit & hoc fuper omnia, & incluüF Joannem in à 14. 4. quod Cön- . 2 1. k Fa&tum eft autem , cum baptizaretu r omnis populus, 1 B./larc. & Jefu baptizato , & orante, apertum eft coejum; kiVlat,. nes:Quid 22. Et defcendit Spiritus farittus corporali fpecie ficut co- . I6. lumba in ipfum , & vcx de coelo faCta eft : / Tu es filius js, neque arc« oftris. meus dile&tus , in te.complacui rmihi. 230 Et Io IOO D — : Joan. i tanq uam. fautores ho&ium, infidiato- P tï,;'ha-d"venms Mleffia adeiïe*lelgis pe- ^ l. 32. / 'xi-j res , proditores &c. ut aliquam ip(i riti affirmarent. Mat. inde predam colligant. 16. Rejpoudi; Joannes ) Hac occa- 1 Wï;,fübievan? Contenti effste. ) ita fcilicet, ut zdiä- fione locutus eft, iis cognitis , que 5 slit, impt na bona non invadatis, Kaut cgncupi- cogitabat , & obfcuris fermonibus In a Ícatis. populus loquebatur. icet alteram Veffris.) Vobis a republica decre- Dicen: omnibu:,) Conftanter apud 9: 33 dida Matths 2.Pet. tis pro labore militandi. ommnes predicans. I D7 ?d;is.) n a I5. Exiffómante autem populo. ) Iu Ego quidem-, €&c.) Hec explicavi- "Graco eft, meooSoxOvroc , expectan mus Mlatth. 3. n. 11. & 12. ao dl te, feu fperante ( quomodo cft & Ig. Evengelizabat. ) Annuntiabat icäg,&exigel'?y Quadam alia Syriace) rci fcilicet eventum, velut Lati- Evangelií./ myfteria. jus quid & .ex adventu judicaturus eff.t. rcfest. Joannes c. 1. & 5. A nus interpres legiffe videtur Soxsvroc. I9. Heredes autem Tetrarcba.) Hane debeut, g* lp cordiius fwm:15.) Nondum id atfisz- hiftoriam explicavimus " TM n. 3. & deinceps. AiVIatthæi I4. jis) Tif E mabant, quod nondum fe vidiffe exi- [ aut 9* ] füimarent indubiczta argumenta. Malis.) Scclenbus, flagitiis. Ne forte.) pmort , Nam fore. 2I. F«um cf. ) Antc«quam Joan- fs decarit Efer Chriffus- ) ó^xeigóg , Chriftus nes in carcerem mitteretur. i mmem m ect ille promifius Meftias. ln hane Baptizaretzr.) À [oanne. metum Jid 'opinionem animus corum inclin:sbat, Oanis populu:.) Populus ]udaicus l qmd à ] quod miram Joannjs nativitatem , & magna írequentia ad Joannem com- uD A Mfo - fanGitatem mirarentur, & quod tem- uens. * j il Bibi. eum Com. Menoch, T. VL ; Mm- : ) — 274 EVANGELII SECUNDUM— LUC. o Qu 23' Et ipfe Jefus erät'inxcipiehs quafi annorum triginta , ut putabatur filius Jofeph , qui fuit Heli., qui fuit Mathat. ^ E 1t Jona jr. Qu 24. Qui fuit Levi, qui fuit Melchi , qui fuit Jamne , qgi | fuit Jofeph. .qui füit! 25. Qui fuit Mathathize ; q | 3. Q ui fuit Amos ) qui fuit Nahum; qui fuit Heffi , quifuit Nagge Sümor, 26. Q » Qu ui fuit Matath , qui fuit Mathavthixæ; qui fuit Semei, qui fuit Jofeph , qui fuit Juda, fuit Phare . 27. Qui fuit Joanna , q -9 Qu ui fuit Refa , qui fuit zorobgbet ? — qui fuit Salathiel , qui fuit Neri; Thate, q 28. Qui fuit Melchi , qui fuit Addi, 3r. Qu z qui fuit Cofan , qqi fuit Elmadam , qui füit Her, foit Hgbe*; 29. Quüi fuit Jesu, C 15 Qu ]ui fuit Eliezer? qui füit ]orirgs qui fult füit Noe, Mathat? qui fuit Leyi, 4 Qui 3o- Qui E£ orante.) Fortaffe oravit, utfuo qui fait M & exemplo Boozi Ruihan duceh;is, baptifmo, quem erat inftituturus, vir- que uxor fuerat non fratris, fed co- ,.39. Qu tutem fan&ificandi obtinerct. Vel enati ipfius Booz, porrigebatur etiam fnit Dgi. generatim pro felici fucceffu ardui ne- ad COnfanguineos ad eandem famili- gotii, quod jam aggrediebatur Evan- am pertinentes, quos etiam fcriptu- gelice predicationis. ra fratres, appellare folet. Hi enim pertum . eff calum , G&c. ) NMide reli&am uxorem viduam ducere, & Matth. 3. 16. & 17. ubi hunc, & fe- confanguineo illi defuncto femen fu- quentem verficulum explicavimus, fcitare cenebantur, licet duo illi con- 23. Erat incepiens quaft amuorum tri- fanguinei fimul non habitaffent , £inta.) Cum inciperet, & aggrede- quemadmodum eodem Boozi exemplo retur munus przdicationis, quod illi patet, quicum priore Ruthz viro non fuerat injunCtum a patre, erat anno- habitaverat. . Cum ergo Matth. cap. rum circiter triginta. I. num, 16, Jofeph Jacobi filius fuitfe Qui fuit Elj. ) Matthzus c. 1. Chri- dicitur, intelligendum eft; fuifie natu- fii genealogiam defcribit, eam per ralem, & ab eó genitum; cum véro patrem naturalem Jofephi , & alios Lucas hic ait Jofephum fuitfe filium inijores. deducens. At vero Lucas Eli , intelligendum eft fuiife filium ?Gfeniem :ian *eandem genealogiam Jofephi perfequi- legalem ejusdem Eli, qui tamen Ja- pl M ? Quàmyjs tur, fed per pátrem legalem , quod cobi patris naturalis Jofephi , frater Deatm fl ut intelligatur, notandum eft, fuitfe non fuit, fed confanguineus, ita ta- legem Deut. 25. 5. in hec verba con- men propinquus , ut ]e * Pt Nath Ceptam : uando babiraverint fratres ronomii tencretur. ge i!la Deute« & It p uife Jl , & unus ex eis abfque liberis mor- ('éiyerie Qui futt/ Matbat.) Scilicet filius, Q eju. €rat IHUs fueritt , nxor defuntl; mom nubet. al- & fic deinceps ubi que fubaudiegda"eü ute geri , fed, acctplet eam frater ejus, &f u- vox filius. ll g fGitabis fe"mm- fratris fus, & primogeni- 27.. 99 fuit Neri. ) Mattheus ait H zum ex ea frltum nomine ejus appellabit , Salathielem filium fuitfe Jechoniz, at ter a Topi [;ucas hoc loco facit filium Neri. Re- sf non deleatmw . nomen ejus ex . Ifrael. Hxc lex, ut patet ex veterum pþaxi , ; mil ! fur fpondendum ut n. 23. Jechoniam fuilï-'e' l ^ 1 CAPUT Bu 275 ngm 4, U 1 3o. Qui fmt Simeon , qui fuit Juda , qui fuit Jofeph5 qm [athat. uit Jona, qui fuit Fhaklm, 31. Qui fuit Melcha , qui fuit Menna . qulfmt Mathatha, imne , qu qu1 fuit Nathan , qui fuit David, Nihum, 32. Qui fuit Jeffe , qui fuit Obed, qui fuit Booz , qui fuit Salmon, qui fuit Naaffon . f'ut Semel, 33. Qui fuit Aminadab , qui fuit Aram , qui fultEfron,qul fuit Phares , qui fuit Judæ i /'otobabel -44. Qui fui Jacob , qui fuit Ifaac, qui fuit Abrahæ qul fuit "Thare , qui fuit Nachor. 35. Qui fuit Sarug , qui fuit Ragau , qui fuit Phaleg , qui jfan , qui fuit Heber , qui fuit Sale. 36. Qui fuit Cainan, qui fuit Arphaxad , qu1 fuit Sem, qu1 jm; qui fü fuit Noe , qui fuit Lamech,. 37. Qui fuit Mathufale , qui fuit Henoch , qui fuit ]ared p Qu quifuit Malaleel, qui fuit Cainag , hum ducentit 38. Qui fuit Henos , qui. fult Seth » qui fuit Adam , qui xuis, fed o* fult Del. ipebatur etiam .gnJem famili- etiam fcriptt j H enim - a dücte, r]&() [emen l* ; (uo illi con habitaflent s Booziexempo hoths viro 01 T o Matth & opi (ilius fl - t Mm2 zX CAPUT c& flllüe nati parentem naturalem, Neri vero le- m fai f lum agnofcxtur : quos Græce fcribens Lu- f foi e ühum galem Maldonatus putat Jechoni- cas fequutus eft. Dicendum . videtur tamen am, quamvis hoc ex fcrlptura non LXX. ex veteribus Hebreorum hifto- qm habeatur ; filiam Neri, qui ex Davi- riis , vel Spiritus fan&i afllatu cognie phl : Tratet de per Nathan genus ducebat, uxo- tim Caing generationem addiditle : une $; ( rem habuiffe, ex qua Salathielem Mroyfem vero ex ejusdem afflatu, ex ege ! j Dete procreaverit, qui dicatur Neri filius, cau [* is nobis ignotis eam pretermififfe, quia ejus erat ex filia nepos, nepotes quamvis revera inter Arphaxad, & &ilice fv Sale interceflerit. autem filii interdum appellantur fpundiend * 31. Qu«i fuit Nazhan. ) Hic tuit fra- 38- 9»i fait De.) A Deo factus, ter Salomonis ex eodem patre Davide, nam & hac ratione quandoque Deus ateus ii & matre Bethfabee 1. Par. - pater, & creaturz filii dicuntur. Vide df chofilf 36. Qui fuit Caimam.) Hica Moyfe Job 38- 7- 28 & Jeremxæ 9:4- Tliurm Nai. omniïus a.folis LXX. mcerprctlbus hi ]cchonlam " 276 EVANGELII SECUNDUM LUC C AP' UT IV Bu 1dem pedem J'efus pof? ]e]umum quadraginta dierum , ac devi&las fatane - qa Errefp zentationes , in [ynagoga INasaretb legit fa&*am de fe lfaie pro- abrs Dominu * phetiam : dicitque propbetam non e[fe ácceptum in patria propria, 1. Et coní quapropter.oolunt eum de. monte precipitare : lo, uígue ad ejicit in Capbar- naum damonium , [anatque focrum Simouis , &? alios a. n fEr & fama exit "variis languorzbus , 4€ d&thonia ejzczt nMato I. a i5 Etipf Efus autem plenus Spiritu fan&to regreffus eít a ]ordane, -tur ab omnib Marc E. & agebatur a Spiritu in defertum. 16 g Etve Et ni- Y. I2. 2. Diebus quadraginta , & tentabatur a diabolo. " cundum conf hil manducavit in diebus 1llis , & con(ummatis illis efuüriit. furrex: leger 3. Dixit autem illi diabolus : Si filius Dei es, dic lapxdlhulc, 17 Et trá ut panis fiat. "vitlibrum ii jDeut - 4. Et refpondit ad illum J efus : Scriptum eft b Qu1a non 181 Sprri 8. 3- in folo pane vivit homo , [ed in omni verbo Dei. att. evangelizare 5. Et duxit illum dlabolus in montem excelfum , & often- 19. Predi 44d1 tilli regna orbis terree in momento temporis, 6. Et ait illi: Tibidabo poteftatem hanc univerfam , & glo- riam illorum : quia mihi tradita funt , & cui volo,, do illa. N eDest 7. Tu ergofi(1) adoraveriscoram me, erunt tua omnia. oimos Matth I5. 8. Et refpondens Jefus , dixit illi : c.Scriptum eft : Domi- HCI VOX 'KT' & IO. num Deum tuum adorabis , & illi foli fervies. D uquead t 20 -Rocenim (ipaifi 9. Et duxitillum in Jeruíalem, & ftatuit eum fuper plnnam Tlit, u v templi, & dixit illi : Sifilius Dei es , mitte te hinc deorfum. d Pfal. 18 tépore qui 1o. d Scriptum eft enim, quod Angelis fuis mandavit dete, x '"qum fed q gottque confervent te: Es Et ?"5 Nideretur Y I4 hyj; futc (I ) Si. In ediz.. Sixt. additur 4 procxdens. Zb pitita findlo 1 Ual [p o l Efus autem &c.) Qus hichaben- Mibi tradita /ïmt, &6.. ) Mentltun k tur ufque ad n. r7. .explicavi- mendacii pater; non enim ipfi tradi- Pï! um ]oaqm ius Matth. 4. n 1. & deinceps. tum eft orbis imperium , fed hoiaini; '*äm!ïwä ipfe autem homine in jufto bello vi- Plenus Sptritu [an&o.) ld eft, jam fe éto , ufurpavit , & ctiamnum ufur- xG D Ef WmM plenum Spiritu fan&o ad commiffa fi- illgg locg bi a patre. mmlüerm peragenda often- pat illud, poteftate non abfoluta, fed lt"dfm l dens. definita a Deo ; nihil enim amplius EU Tudg: poteft , quam Deus illi permittat. Tlb Ua f Ym S. Ip momento tempara: ) BrBVI ffimo 7. Coram me.) ld eft, me fupereit, nag temporis fpatio. coram ex Hebraica phmü 6. Poteffatem banc untverfam. ) Id 9. Daxir.) Per aera tranfve&um, us Ws & eft, regna hec univerfa, feu jus, & non renitentem. "mt (fgfr , imperium inregna hsc univería. Pintam) Pmnaculum , de quo di- lj " i CAPUT IV. 277 "d & » x r Ft quia in maniöus toll v ent te, ne iforte."o&'end,ähs ad] E * fpildem pedem tuutn. - * à i t frtand N 3 . . I2. Et refpondens. Jefus : ait illi. d1&um '(.—Z'ft :-ek Non t*en- ':Pleut r ]u gro- - Bcibis Dom inum Deum tuurm. a jnyria, . 13. Et confummata omni tentatione, d iäbolus recemt' ab il- | Caur- lo, uíque ad tempus. alits 14. f Et regreffus eft Jefus ih viftute Spiriltuä iü -leil'æäm) y VI:: | & fama exiit per univerfam regionem de illo. Marc. 15, Et ipfe docebat in fynagogis eorum , & magnificaba- ;. ;; tur ab omnibus. aJordang i 16. g Et venit Nazareth , ubi erat nutritus , '& intravit fe- gMA;:. : Et tl« cundum confuetudinem íuam die fabbati in TS4 fypagqgam ,& lïvä ArC. eforiit. furrexit legere. 17. Et traditus eft il ipidi hüit, .1i LiEei* Tfaice pxophietæ. - Et ut revol- ïoa];l vit librum ,. invefiit locum , ubi. fcriptum erat : . 4 45- 18. & Spiritus Domini fuper me . [] Quiä non . -propter quod unxit me, , i evangelizare pauperibus mifit me , fanare contritos corde. 6[.. I. E oftete | 19. Prædicgre captivis remiíTio nem , & ccecis vifum , dimit- tere m,&gh-ï u a El ( 11l ximus Matth. 4. 5. utrobique eft eadem minis liþcebat in fynagoga quui »ut Greca vox zrsevquoy. tradit D. Paul. r. ad Corinth. I4. ; Dome . Liberum autem erat unicuique , fi quid -I3- Ufäwe ad temps.) Opportunum-; hocenim fignificat xz:eOg. — Non ita dubitationis occurreret , proponere , r pinnatm [ receílit, ut. vellet. Je(um reliquo vite & í(i facultatem haberet , de rebus fue tempore quietum abfque moleftia le&is verba facere , hac enim occafió- deorfüm. ne frequenter Paulum per fynagogas rclinquere , fed cum opportunum tem- t deto pus.videretur , rediturus. Chriftum przdicaile cognofcimus , s q4. dpuirtutc fpirizus.) Mluntagen- prefertim ex ACtis Apoftolorum. Prz- — te Spiritu fancto , quo plenus erat. 'cedebat ergo le&ío Codicis facri , mox Ip Galileam.) Fix qua venerat ad ba- fequebatur fermo.' Legebant autem : M'entitqry | ptifinum Joannis. ftantes propter facrorum librorum re- p5 Magnificabatur. ) Celebrabatur, verentiam , quemadmodum apud nos ;imi (j erad* edicabatur. Evangelium, & lectio Epiftolz a ftan* 2 sl hominb vie: pr I16. Er vezir Nazareth.) lnter cetera tibus recitatur. : bello I Traditus eff..) À miniftro , de gnum ? fut XGalilez loca , que perambulabat. uo infra n. Io. pfolutàs fed Secundum coufuetudinem [uam-) Exat enim Judeorum confuetudo . diebus Revolvie librum.) Intel ngndüm eft, fabbati in fynagogam convenire , ad hoc pro ejus temporis more, quo li- D audiendum ei verbum , ad publicas bri, utnunc in folia diftincti non com-. ; preces & reliqua exercitainenta pieta- pingebantur , fed circa teretem bacil- j tis, lum in orbem convolvebantur. - mnfve &um: Surrexit legere, ) Obtulit fe ad le- Ipvenit locum.) "Faoquam cafu in eum incidiflet , ne quid affedatum, gfndum. 'yüis folis,aony aytem fee- ] d W i X p 278 d EVANGELII S—ECUND'UM LU C. : wVilM fina tere conf. raétosin remiffi ; ceptum , & diem retributionis. prædicare annum Domini acg TT 3 Elre n If 20. Et cum plicuiffet librum , reddid itosaittro , d Bd menfibus f Et omnium in fynagoga oculi erant inte ndentes in eum. QY LE 21. Coepit autem dicere ad S. illos : Quia hodie impläta eft 4 Sidonia , heec fcriptura in auribus veftri 15.1 t 22. Et omnesteftimonium illi dabant , & mirabantur in ver- DCmo eoru bis gratide , quze procedebant de ore ipfius, & diceba 20. Et r ne hic eft filius Tofeph ? -— nt: Jl.Nïon- 23. Et ait illis : Utique dicetis mihi hanc fimilitudinem : Me- dice , cura teipfum ; q duxerunt j uanta audivimus facta ig Caphar"ngum j Vitas illory fac & hic in, patria tua. E 24. Ait autem: Amen di 3o. Ipfe CO vobis, qui a nemo prophätä a,cQ 1' 31- D Et Ceptus eft in patria fua, 25. In que doceb; aut de induítria quafitum vidärefgur, pientiz , eruditionis, & doctring. cum tamen locum ipfe delegiflet , & Verbis grazi4.) Non enim fapienter iE ut occurreret, cffeciffet. ermo ]püu tantum de rebus divinis differebat ; " -*Spiritus Domin:i ; €«.) "Hos duos fed etiam eloquenter , proprie , per- 3. o t verficulos fuo loco explicavimus , fpicue, &c. itaque verza lfai 61. r. ? eít ac grara verborum. £ratit , idem 8 & ex do. Cum plien zi N——— fcilicet hoc loco. 4fer verbsm. ) Le&o Filius fofeph. ) Fabri , ] civkisþ n,OI,hi pauperis. Ri f in patri: Reddidit . miniffro. ) Synagogm, a 23. liique.) náyrec, omhino, haud Contemnityr . quo acceperat. Nam ut erant fyna- dubie. Cl in pitri tandum eft goge przfecti, qui Archifynagogi di- Dicetis mibi. ). Quafi dicat , video cebantur , ita erant ejusdem miniftri. vos mihi objeécturos. n:lihi tion credi Sedit.) A. 13. 16. Paulus ftetiffe Hanc fémilitudznem.) maeaf20Nj ?. pa- Itàte vefles £. degitur. Situm id erat in arbitrio do- rabolam , Obitruitis. centis, ut vel ftaret , v«l federet. €tum. proverbium , vulgare di- b 25' h vefitg Intendentes i2 ewnJ) In eum defixi, Medice cur& teip/iþn. ),-'Prover»b'i»ilm- 18 exemplis tum .propter celebrem ejus famam , jaciebatur in eos, qui cum aliena cu- TU Mürlig. tum ob-aviditatem illum. audiendi , * (s pf rarent , negligebant fua. qui fic repente doctor prodire videre- P Cdþb.fzrngmm.) Qiuz tamen civitas Clll'((;[m EF " tur , cum literas nunquam didiciífet, patria tua non eft, nec tam prope te C Hs ul L l ]oan. 7. 15.. contingit, ut Nazareth, quz te edu- rillu dici us ( 91. Hedie.) Hoc tempore. *t trditire cavit , &in virum evexit, ubi paren- Lnpleta eff. ) Impletur. tes, cognati , & concives tui funt. ftim *rjre " g Hec. fersptura-) Hoc fcripture tefti- Videtureo tendere Nazarenorum ora- T feyy ionium. tio, ut fignificent fe non fatis crede- In anrilbus veféris.) Quafï dicat, hic re , qu& ab illo alibi facta miracula U77] fcripturz locüs , quem me legentem ja&abantur; offenfi enim vilitate per- drebt. ll!üm audiftis ,. feu qui a me lectus eft in fong , proximum fuit, ut de doctri- dltl(ine $ 18 auribus veftris, olim fcriptus ab lfaia hoc jam tem rent. n& , & prodigiorum .veritace dpbica- fæu 1 " El L pore impletur , & dpeés Spr hEtæ ] perficitur. 24. Nemo propbeta acceptus 'efl izpa- qum LE 022« Tofrmoni eràt N um ili dq.äknf, Lö' c). .Sæ' fria [nas). 1n pretio nqn—e&; nQn;maä iCl Eh[æü en CUA PAUTE-IV. 279 Donuni ac« 25 In veritate dico vobis , ; multae viduz erant in diebus ; 3. J lix: in Ifrael, s &fedl . quando claufum eft coelum annis tribus , & R« menübus fex', cum fa&ta effet fames magna in omni terra: 17- 9. eum. TPNDEUMES , 26. k Et ad nullam illarum miffus eft Ehas nifi in Safepta k 3. implea eft ] Sidonise , ad mülierem viduam. Reg ?7. | Et multi leprofi erant in Ifrael füb Ehfæo propheta, & H tür vt« bant: Vr nemo eorum mundatus eft nifi Naaman Syrus. Rg 28. Et repleti funt omnéS in fynagoga ira , heec audlentes. » 29. Et furrexerunt, & ejecerunt illum extra civitatem j & inem : duxerunt illum ufque ad fupercümm montis , fuper quem Ci- Dharnaut » vitas illorum erat aedificata j ut praecipitarent eum. ibat. 30. Ipfe autem tranüenb per medium illorum , topheta C* 31. m. Et defcendit in Capharnaum civitatem Gahlææ, ibi- »M:t jl Ü 4. 13. que docebat illos iabbatis. Marc. K dodrint 32. n Et ftupebant in do&una ejJS , quia in poteftate erat enim fapieniet I. 2I. fermo ipfius. 2 Mat nis differebat » ptopne J Y 33 o Etin fynagoga erat horno habens dæmomum immun- 7. 28. dum , & exclamavit voce magna, 34 Dl 0' ir. a [HIMy jdem I. , Qu nolit : gm Ht in pacrla, 1mm0 nonnurxquam qui folue religiofo officio Fudurt jkmm- contem mtur quafi dicat , fi mira- H , ut fcribit Ambroftus. mnino, haud cula in pïtrla non facio, vobis impu- 28. Repleti funt ira.) Senferunt emm, tandum eft , qui me contemuitis, & quormm tenderent duo illa veterls dlcat j vldeo immihi non credltls , ideo ue incredu- hiftoriz exempli , nempe Dei gratiam litate veftra fontem beneflcentiz mez D per Chrifti miracula relucentem ab 4 afv obftruitis q)üs tanquam indignis , Dei ordina- "n k QS. ln veritate dico volis,&c.) Duo- tione ad alios trmsterrt. Itaque idin :.bus exemplis oftendit non debere vi- fuam ipforum contumeliam atque in- proverbmm deri abfurdum , fi lpfe ahenos dome- juriam accipientes in iram funt ver- m dfiena * fticis preferat. fi; eo etiam magis , quod quem vi- Clauum eft. celum.) ld eft, non plait. lem, atque abje&um civem fe novif- g t n cwlta adnnis tribus, 67 merzf' 6;;: fex-) Hoc fe credebant , - ipfe fe veteribus pro- Pe [ Chriftus dicit ex propria fcientia, vel phetis compararet. uæteeu ex traditione, vel ex utra e , neque 29. Extra civitatem. ) Tanquam enim expreiï'e hoc habetur exlt, ybi püfe"' (gu Reg 18- reum morns, quia mos erat, ut fon- d we ml funt. lz omni terr;z) Ifmel Cll'Cul'nVl' tes extra civitatem extremo fupphclo cinis regionibus. afficerentur. .26. lllamm) Viduarum. Supercilium.) M erticem præruptum lll facis at 4 mll'alcula Sarepta Std0mt.) Sità i in agro ,& 30. Eat.) Abibat, quo volebatpro- dmone Sidonis. ficifcebatur , tortaife eorum fe ocu-hs nm iif do&rl'" 27. $»5 Elifso) Quo tempore Elt- invifibilem reddens. u d I2us prophete munere functus eft. erlme d"b'w 32. Et flupebant, c. ) Vlde dl&a - Naaman Syms ) Qui Ifraelita non Mdtth 7. n. 29 & 29. /; il | erat. :Nemo emm H raelitarum tanti X Damonium tmmrmdüm) Vïdc al- "T onm*' fecnt Elifzum, quanti hic allemgena, &a Mdtth I2; 49 280 EVANGELII SECUNDUM LUC. 34. Dicens: Sine , quid nobis, & tibi, Jefu. Nazarene 2| 43 Qui venifti perdere nos ? fcio te, quis fis, San&tus Dei. gehzare fe 35. Et increpavit illum Jefüs , dicens: Obmutefce , & exi. " 4He ab eo. .Et.cum projeciffet illum daemonium in medxum, exiit: ab illo, nihilque illum nocuit. 36. Et fattus eft pavor in omnibus , & colloquebantur ad Dlna'em*c invicem , dicentes : Quod eft hoc verbum, quia in poteih:te, fl coiü & virtute imperat immundis fpiritbus, & exeunt ? [aærdofes : 37. Et divulgabatur fama de illo in omnem locum reeionis. 38. Surgens autem Jefus.de fynagoga, introivitin domum um um d 877 ;th Simonis : p Socrus autem Simonis tenebatur magms febribus, 14 & rogaverunt il'um pro ea. ( arc 39. Etítans fuper illam , imperavit febn & dlmlf't ilam. l. 39. Et continuo furgens miniftrabat illis. 40. Cum autem fol occidiffet ; omnes , qui habebant lnür- 1. D'AQum iten mos variis languoribus , ducebantillos ad eum : At ille fingu- ateth lis manus imponens , curabat eos. 3. a Ftv gMar. 41. 4 Exibantautem daemoniaa multis, clamantia ; & dicen- Atér defce 1- 34« tia - Quia tu es Filius Dei, & increpans non finebat ea loqui, | qma íciebant ipfum etfe Chrifum. - 3 Afcent ïogavit eum 42. Fatta autem Die , egreffus ibat in | defertum locum , & turbæ requirebant eum & venerunt ufque ad iptum, & de- Tivicua tur tinebant illum , ne dlfcederet ab eis. * 4 Uteeff 43 Qm- füm &lx « 5 Btref e ef 34- Size.) Define mihi moleftus 4I- zxtämr) Juftu, dtque mperxo "0 & [;bo ipfius. Rie Quid nobis , 6 £ibi.)) Hæc exphca- Clamantia.) Vi tormencorum, quae vimus Miatth. 8. 29. ipfis afferebat prefentia Umfh cogens 6 Et Cum Sanüut Dei.) ó d«yrog T8. 953, ;le exire. Ym copiof; famfl u: De fcilices Meffias, Tu es Eilius Dei.-) INon quod verita- P t a .88. E: doerepavit ,6c.) Vide Marci tem przdicare., aut Chriftum honos vnmue. 1. n 25. übi bunc verfienlum explica- rare gaudeant , ita clamant , fed ut . definat ipfis moleft:s efle ; quafi di-- lo P lum mocuit-) Græcrfmus ; pro illi cant , quid tibi nobifcum , tuus ti-. A D;, ) nocuit. bi honos manet , & maneat : nobis , )h 36- Pawor.) 9dpfog , mgens admi- ui te non oppugnamus , mole&us ne LOA xstio. í fs "A JN On| RIS [ ten eft?- Quo4d eff boc 'verälem.) Quld hoc rei S9uia ft:zeädnt 6':) Non permnc- L mlt!'[te tebac fpiritus dicere, fe noffe eum efa a)War Ht dz ;ofe;?Jte ; 'vtrtute ? Au fïorlea- je Chriftum. Vide dicta Marci.1.25. | te potenti , & efficaci. 42« lbat im deferzum locum. ) Orandi iSu: Sacru.c autem Simonis ) V:de dl— cavfa , & ut fe a turba fübduceret. 5gm f aute &a Match g, n. 14 315 "9'2 C G ] , CAPUT V. 28I Nazarene ? 45 meus ille ait: Qma & aliis cmtatlbus oportet me evane j gelizare regnum Dei , quia ideo miffus fum. íce, & ext 44 Et erat praedicans in fynagogis. Gahlææ. liom, exiit UAPUT V- ebantur ad Ubi a'e mmcula Petri docmyät , ille laxato z;b[ "us ju[fu reti €0fle ; poteihte, lufit copiofam pifcium multitudinem , curatum. leprofum mittit ad | facerdotes : paralytico , remiffis primum peccatis , jubet , ut le- * I regloms difcumbens cum .Leoi , quem et telonío vocaroe- - tindomum. &um fuum tollat ; rat , cau[am dat murmurantibus JPbarilais , quare cuth pec-.— js febribus, s * eatartbw concer[etur , && cur zpf us di fczpulz fon jejunent. mifit lat -1 A&um eft autem ,. cum turbze irruerent in eum ut,au- bant infit« irent verbum Dei , » & rpfe ftabat fecus fcagnum Gene- ]le f yu fareth -2. a Kt vidit duas naves ftantes fecus ftagnum plfcatores «Matt L l, &dlcen' autem defcenderant , & lavabant retia. 4- 18- st ea loqub, 3. Afcendens autem in unam navim , quae erat Simonis , Marci rogavit eum aterra reducere puüIlum Et fedens docebat de F w focom ; & navicula turbas. Ea Qul .4. Ut ceffavit autem quu.t dixit ad Simonem: Duc in al. tum , & laxate retia veftra in capturam: J Qur- $. Et refpondens Simon , dixit illi : Præceptor,per totam noctem laborantes nihil cepimus , m verbo autem tuo laxabo ag inpolo Tete. entorum quæ «5 Et cum.hoc feciffent , concluferunt pifcium mulutud'x— nem copiofam ; rumpebatur autem rete eorum. Chrlül c pl Et annuerunt focus qui era,nt in aha navi, ut venirenpt, god verttà & ad- *ridtu hono [amzmt 1 fed t ST4 bar.) Pro ffavet. eum qui rei Cülplam eft przfectus., f s qua ( de - Dac.) Scilicet navem. qu. 4lis etiam eft magt&er fchole dxfcr- dn 41:m ) ln pæotund:to*rem locum, pulorum, gm , P gobiS s. 3. f'á9og. jne Per tofam notfem, ) Qwæ cæmen aä wsm Ü duus nt - Laxate.) Non fignificat quantumpo- capturam opportunior eft quam. dies, ] teftis extendite retia , fed fimphcncer Lalorattes. ) uonmidc'ayrég, fatigari. on PerfmC' dimittite retia , ut patet ex Græco noffe eum " xa?xaaa-re In vebo tuo.). Juffutuo ; quando fic s. Praceptor-) Grace eft, z-mg'wru ; juübes ; verbo tuo fidens. & j Marc: I lgmfïcac autem proprie, £zicarq46 ; u amnnerunt [ociis.) N oce non utune BI&] £ um CUWQ MfWCäo p Vllo n [ubduccf'*-'* - 255 EVANGELU SECUNDUM LUC. & ad: uvarem eos. oftende te f Ft venerunt, & 1mpleverunt ambas na- v;culua a ia dt pene mergerentur. pracepit M g. Quod cum videret Simon Petrus,. procxdxt ad genua ïe- 15. Peram fu, dicens: Exi a me Domine ,. .quia homo peccator fum, bant turbe r 9. Stupor enim circumdederat eum , &. omneo, qui cum11- tibusfuis x À lo erant in captura plfClum , quam ceperant ü- : 16 Ipfeas io. Similiter autem Jacobum , & Joannem, filios Zebedæl, r Et f qui erant focii Simonis. Et erant Pha Et ait ad Simonem Jéfus; Noli t:me— re,ex hoc jam homines eris capiens. . ex omni caft 1 Lkr fuod utis ad terram navibus, reli&tis ommbus fecu- L tus Domini e ^ funt eum.: 18. d Ete lz. P^Kt fa&ume 4 Mlatt cum effet i in una c1v1tatum & 'ecce vir, ]yticus , & Q $.2. plenus lepra , &v idens Jefum & procidens in facxem » Toga-| t 19 Et Tior Marei vit eüm , dicens: Domine , fi vis, potes me mundare. * d. 3fC€Hd€ 1--40] Ts I',t extendens manum . , tetigit eum , dicens Volo« Mun- - p - m com ]f dare. Et confeftim lepra difceffit'ab 1)10. 10. Quoru A4i Et 1pfe præceplt Ml , ut nemml dlceret : fed, Vade, 1 Deccata tu * * oiïen- . 3. F tge ï — Quis eft hic, tur qma tam longo interyallo dlüa- dlgnum nlhll tibi mde mdll ev'entu- bant inter fe navicule , üt vox exau- rum putes. / PkCCata, mü sdiri non poffet. - 22 Ut cb Erts bomme: cap;em.) M ajus in po- 9. Procidit ad genua 7:]:'4 ) Adora- fterum . & fublimius erit opus tuutm,' n5 dixit a . bundus & precabundus. Geftus fide- homiues in pofterum capies , qui pi- lis & grati animi , & Chrifti divini- ..2 Quide .tatem fentientis. fces hactenus cepifti, in Greco pro lcere SW capien: eft & exyeev. , que vox wovwum -Homo peccator fum. $ Ideoque tanto capere figmfïcat quafi dicat , ha&e- 34. Ut u indignus hofpite. nus pifces ceplih ad mortem , in po- n terra dimi Es Q. Szupor.) Suu[3og pavor , terror, rell(TIOfd & reverens admiratio. fterum homines capies ad vitam; jquem ge tolle | e& fenfum exhibet etiam Syrus, qui ha- C:rcumdedemt ) Totum mvafemc ; bet : Poffbac ptj&aturu: e$ bomme.r 4d wi- totum 1mpleverat tdm. Quld t0 , £t eo»nes 7:;: um eoerant. ) Hoc eo —fIe Secuti /:'mt eutp.) ll fctllcet, quo- ï ith 9 32 u pertinet, ut intelligamus verum, ma- rum facta eftmentio , nominatim Pe- phc u lig gnumque fuiffe miraculum , quod tain '. multi pifces capti füerint, cum pifca- trus, Jacobus & Joannes , nec non| J IS ? framgklaä (quod ex Mattheo & Marco collxgl- Lfdebat Ji tores ipfi.qui ceperant , quique ma- tur) qul cum Petro erat Àndreàs fra-] . "^dns, gnam alias copiam capere folebant , ter. turb Am non unus , & alter fed omnes-omni- mm deCh Vltd no qm aderant 5 rei novitate obítu- 12. Im una civitatum. ) In quaddm Ninj uennt D cwu:ate CU]US nomen non exprlmt- u Rudl of tur ! ! ler,l Io. [m captura.). Propter captüram. UP [ ïpud -Noli timere.) Quamvis videas na- Plenus lepra ) Faclc hoc ad mlracu- Tun jlri ( þnp ul viculas pene fubinergi , teque pecca- 11 cxaggeratlonem. Tüm lmo dl torem agnofcas ; & mea præfenna in- Proctdens in. faciem. ) dee dl&a "b»mt [ * CA PU-I N 2:)') ambas fide oftende te facerdotx & offer pro emïmdanone tua , c fieut eLev 14- 4 ,praecepit Moyfes ,. in teftimonium ilis. genua ]e- 15. Perambulabat autem magis fermo de illo , & convenie- j fum cur arentur ab mürmlta- ' bant turbae multee , ut audirent o j ml " tibus fuxs l * * .16. Ipfe autem fecedebat in defer tum , & orabat Zebelei, 1 - 1T. Et faf£tum eft in una dierum j & 1pfe fedebat docens. Nolt ime- À. Et erant Pharifzi fedentes ; & legis do&tores , qui venerart ex omni caftello Galilaece , & Judaeze , & ]erufalem & vir- tus Domini erat ad fanandum eos. ibus fecu- La 18. d Etecce viri portantes inle€to homlnem, qui erat para- a'Mat. Q9 2- M ecce V, lytlcus ; & quarebant eum inferre, & ponere ante eum. arc. 19. Et non invenientes ,. qua parte illum inferrent pree tutr- 3 are. | ba , afcenderunt fupra te&um , & per tegulas fummlferunt lo Mun- eum cum leCto in medium ante ]efum. 20. Quorum fidem ut V1d1t, dixit : Homo remïttuntur t1- b1 peccata tua. 'd Vad(i, often- ' 2t. Et coeperunt cogxtare Scribs , & Pharïfæx, dicentes : --'.—nli 7 Quis eft hic, qui "loquitur blafphemlas ? Quis poteft dimittere mah evntu- d - peccata, nifi folus Deus? 22. Ut cognovit autem Tefus cogl*atlones eorum reífpon- Majus n po* dens, dixit ad illos : (1) Quid cogitatis in cordibus ve,&rls7 j gpus tüutdt, ,23. ts , QU p uid eft facilius dicere : Dlmlttuntur übi peccata : an d:cere Surge , & ambula? n Greco pO n V0X 1l DW 24. Ut autem fciatis , quia Filius hormms habet poteüatem dicat , hiüe àn terra dimittendi peccata , (2it paralytico) Tibi dico , .fur- ytem , n po* ge tolle lectum tuum, & vade in domunmr tuam. d vitam; Q"em b UN n5 9s. E , TUS, qu L rlonit 4l Vf* (1) de*cog:tatxs In edit. Sixt. legitur quid cogitatis mala. Mm:h 9. 52. ubi hanc&n&onam a Venuerant.) Evocati fama rerum a fifelicets quo phc avYimus.- Chrifto ge ftarum. no,mnatlm 15. Peramb: 14641) Vulgabatur. 0« ofl I6. sedebat.) 5v uwoxwouv, erat fe- Galiles.) In quà erat Caphmaum TO lg ced ns & orans. ubi hoc accidifte tonftta ex NLtrco s arco & Poft admiranda ge- cap. 2. n. I- T fta turbem vitabat ,. prÓpriam glo- Viytzus.) 3v$,cþug f paten*za xizm declinans ,. & pro falute homi- num ftudiofe & freqtþncpr Orans. Érat.) Sculn.etllhc fe exercens. A de- ]; al rat Chrifto miracula p tranti, áderat pl epil ]7 Phartízs y. U:eg:s da[fores) Pre- opis egentibus , eós famcatnefbtu ens. leuæ apud populem auctoritatis , quo- rum il!i fa. ctimoniam , hi fcnptura- AX9. Ef ecce ffc) Vide dicta IMatth. joc 4l qiracl zum & Mofaicx Iegls pennam prufï- c. 9. 2. ubi hanc hnüorlam explicavi- tebantur. mus L] * $84 |— EVANGELII 'sEjC.U-NDUM LAU'cï.' . 25 -Et confeftim confurgens coram illis , tulit lecum , in 1 3*?-'Eï*fï—e1 quo jacebat , & abiit in domum fuam, magnificans Deum. - Tonpet vin 26. Et ftupor apprehendit omnes , & magnificabant Deum. 5 : bunt. Et re 9v die, pleti füntrutimo-vrg ó dicqntes : Quia vidimus mirabili—a —h/g-" eMat. .x Attaque Con 27. « Et pofthzec exiit, vidit p $T ub'licanum: nomine - $9. Etne 9. dentem ad T'elonium , & ait illi: Sequere me. Levï ,f fg- W arc. Vetus meh'u . 14. 28. Et reli&tis omnibus, furgens , fecutus eft eum. 29. Et fecit eiconvivium magnum .Levi in domo füa, & erat turba multa difcumbentes. publicanorum & aliorum ,. qui cum illis erant ; ;'V'Di/u'pzdas [ d E I CUP d .3o. Et murmurabant Pharifzei, & ; SCr,ibæ' eorum , dicente ad difci P li, ac uj ulos ejus : Quare.cum pgþlicanis ,& peccätori blgg manducatis , & bibitis ? -l , diug 31. Et refpondens Jefus , dixif ad illos TU H 000 /ráfris : Non egent, q»üi"fial. L ni funt,medico , fed qui male habent.* ^ ,5 audans ( . 32. Non veni vocare * tiam, * .juftosv, fed peccato»res. a fï*pdäni.tc(eïn- fMar. 33. Atillid ixerunt ä-d eum: f Quare di(cipilli Joannis jejuhant A&um : ?. IS.frequenter , & obfecrationes faciunt ] firret p ^ ümi]it'cfr, & Pharifzeo- » rüm : tui autem edunt , & bibunt? * Ucabant co 44. Quibus ipfe ait: Num c .5 Quidam cum illis eft fponfus , facere jejunare? juid 'poteftis filios fponfi , dum vþïïï-wd-n—on li 35. Venient autem dies, cum ablatus fue ; rit ab illis fpon- fus, tunc jejunabunt in illis diebus. nj 30 Et vem, | 36. Dicebat autem & fimilitudinem adillos: Quia nemocom- miffuram a novo veftimento immittit in veftimentum vetus : Sfdtim Vi| o alioquin, & novum ru Qücitur 3 Ut vete fura a novo. mþit R &—vetk'eri nonchonvcuenit commif- Dovum , li lo Ciffato m &m ratmn- -* Quo 27. Vidit Paubicamum.) Hiftoriam . 96. -Cammtykmm 2--nä.va4ve/fi:i;e;z'to.) Vo Matthzi explicavimus Matth ? Segmentum a novo veftimento peti- X tam deinceps , vide ibi dicta. .9.9.?( tum. ]talice diceremus , .Ux zZzccoze ]elml&turos l . 99. Comvivium.) Grete eft , &X'ib pigliato da sn drappo nuavo, emiNuua quafi dicas , 4ecepriostm , Italice di- wrís wan8. Syrus habet : Nemo 46- l N.Möttta /54 ceremus , Uy rjcevimento. Á indit fruffnum,e vveflimento novo , & c. um Non comvenit.) 8 O'U[.LQQ-W'ET,'BOIZ 70n- Tüs Moe b (—90. Qnarecum publicanis, 65 c) Quafi fénat , non confentit. 1 Íens fïicat » quomodo audetis ? non enim Commiffura & novo. ) .Scilicet- vefti- lo primy m lnlI( interro mento decifa. nCCurreba gantiuz verba funt , fed ar- Vide que latius dxxl Torüm : pof | » guentium. Qüo * Matth. 9 16. ïnlpu]us : CA PUT VL 295 äum ,'in -$7. Et nemo mittit vinum novum in utres veteres : alioquin Dum d rumpet vinum novum utres, & ip D fum eiï'qrædetur & utres per- t Dem. ] ibunt. : Cæbiliahof 1 48. Sed vinum novu m in ut.rxes.no-vosi nii;tendum 'ePt,.,x & utraque confervantur. Lei, f . 39. Et nemo bib ens vetus , &ätifm vult (noirlum , dicit .e;iim: c— Vetus mälius eft. f i CAPUT VI of lls er. ato veïlentes .þexcufat R aïioque falvbato- ma- ,ant -D ifcipulos fäicas fabb j num curat aridam , ele&os duodecim mominat. Zdpo[Tolos , C? cum i A('iic'enþteä-:ïvä illis , ac multitudine copiofa flans in. loco campe?ri. docet beatitu- CCätOïibl?fsä ! dines , aliaque- confilia , ac pracepta evangelica , de feffuca. in oculo fratris , & arbore bona , ac mala ex fruttu dignofcenda: t, kq-ui fa audiens Chrif?i verba cui comparetur , fi ea/ opere com-. pleat , & cui , fi mon , compleat. — | pænitgnw 1. A&um eft autem in fabbato fecundo , primo, cum tran- 4Mat, * isjejunant -.*K firet per fata ; vellebant difcipuli ejujsli-'picas , & man-12- I . ducabant confricantes manibus. -,Pyharrifæo-; .. $. Quidam autem Pharifzeorum InH j dum ] dicebant illis: Quid facitis, a lq'uod-.-npn lic?t in fabbatis? . Pa GN A 4. Et illis fpdn- offerri debebat : Ab hoc enim die Le- 30. Ec nemo bibens verus , 65 Vi- num. . vit. 23. 1$. numerari debebant feptem nemo cort- Sratim vult'novum,) Statim eoad- hebdoimadz*u fque ad feftum Pente- ducitur , ut vetere reli&to', amplecta- Coftes, & confequenter feptem fab- 1 ui vetus tur novum , licet noyum melius fit. bàta , hoc ordine & his nominibus : Hoc affertur a Chrifto ad defenden- i W 1 Sabbatum fecundoprimum , fecundo- dam eam rationem quam tenebat cum tertium, fecundoquartum , fecundo- p 3 difcipulis , quos jejunare non coge- quintuin , fecundofextum , fecundo- - bat, cum non effent affueti jejurfto. feptimum : ad eum modum quo nos Mox tamen , //4t;z , indicat , mox jam computamus Dominicam poft Pa- fcha. primam , fecundam, tertiam ; mento [* jgjunaturos , licet nunc non jejunent. : Qy ii quartam , quintam , fextam , fepti- « N fabbato fecundo /:tim;L) Quid üt' mam. [ta 9caliger de emendato tem- j t fabbatum fecundo primum Idixi- pore lib. 6. c. 6. & T'irinus. Cornel. et yam mus Matth. I2. n. I. Quibus adde a Lapide:ait fabbatum fecundopri- nf h ex aliorum fententia fabbatum fecpm- mum vocari illud, quod incidebat in feftum Pentecoltes , aut infra hebdo- j " do primum illud etfe , quod primum eccurrebat poft fecundum diem azy- madam Pentecoftes ,. dicique fecun- cilic jl morum , feu altero die poft Pafcha, doprimum , id eft fecundo loco pri- luw j,ius 0f quo mænigulus Primitiargxq fpicarum mum ; vel pgimurpn po?c fabba;um " // Y L i - 286 E V/A NGELII E ECUN D'-;U M L'ü C /''5. Et refpondens Tefus ad eos., dixit: Nec hoc legiítis, quo d pb mcm; fecit David, cum efuriffet ipfe , & qui cum illo erant. * * " . P . 4. F Quomodo intravit in. domum Dei , & panes : propofi- p, Fa I &exc 2 t.Reg : onis fumpfit ; & manducavit ; & dedit his , qui eum ipfo : "erant: quos non.licet manducare nifi tantum. facerdotibus? n d Ea -dlerit duode: L] - -5.; Et dicebat 1llis : Quia Dominus eft Filius hominis eïtgafn fabbati. 14. Simon - o AE cMat. 6. Fa&tum eft autem & in alio fäbbato : ut intraret in fy- . tremejus, i $. Matth: I^.IO nagogam , & docere " t. c Et erat ibi hoymo,& manus ejus dex- 3 Marc (rà erat arida. * -f , 'qi v i. Et f o r d ". Obfervabant aut em Scribze ; & Pharifeei, fiin fabbato cu- ditor. raret : ut invenirent, unde accufarent eum. o t at 1. Et de 3. Ipfe vero fciebat cogitationes eorum : & ait habebat manum arid j ] b2 difcipulo am ; Surge, & ftain me,ädilumf Et fur- gens ftetit. ? Jutea , & ] . 9. Ait autem ad illos,*JEfus: Interrogo vos , fi licet fabba- 1$, Qu v . guoribus fj tis benefacere, an male: animam falvam facere , an perdere? 10. Et circumfípectis omnibus dixit homini: Extende ma- - Tübantur, ,. Bton num tuam. Et extendit , & reftituta e.ft mghus ejus. 1r. Ipfi -Moexibat , |3e c Ftj : quod irici(icbat infra hebdomadam Pa- Nec. boc degifeis)) Quafi dicat , Qe J buperes. Íche;hoc enim erat primóprimum fi- hoc quidem quod adeo obvium eft Ie- ve abfolute priraum omnium fabbatc- gibus ? '—x* tum,:totius anni , unde de eo ait II. Injpm,,, | « Joan.c:19. 3T.. Erat' enim magnus dies Oote. 4-. Suäpjt. ) xDante'; füm-m"o. facer- V& fünt j slle fabbat: , id eft , nobiliffimàm & i diC€ïemus ". folemniffimum hoc Pafchz fabbatum. &, Dominus ef efi.;m f«&bati.) (/ide ht di ujj, - Sicut enim feftum Pafchz erat cetero- dicta M. [ p weth.. 12. a D2 Pergj, rum. feftorim: primum & celeberri- 6. Fadum [7/2 4utem/,.ffc.) M ; ide di- Verans, mum , fic. & fabbatum in- fefta Paf- &a Matth. 12. 9. L 'atit D Chx incidens ceterorum fabbátorum 49 Ya erat pricium & celeberrimum. . Por- 'ngxtcr)-z.)' Hocad miferiz exäggerä; ro proximum a Pafchate, five fecun- tlonem facit': majusenim incomimo- ; » M .VEhemensO r at dum. eft dexterainanu carere. T0 id dici ür dum feftum erat Pentecofte , & con- niftra. * quamfü - d Ptütm e fequenter fabbatum in illam incidens, L excelf " vel infra illam hebdomadam erat- fe- :U8« Medium.- ) Pro , medio. cündoprimum , id eft dignitate, & longam s g. Mnimam.) Id eft vitam, feu homi- Ontm Quia ; celebritate proximum fabbato inciden- nem. Notus & frequens Hebraifmus. UM d t te in diem Pafche , aut. infra ejuf- dem Pafcha hebdomadam. H Io. Ef circuæ/ie&is onnibus.") 'ære,gx- It dy * - Relpondens 7ef4:-) Pro difcipu- /i?xs'—)/d(uæyog , eum tllos. circumfpexiffee , | nec elfec , qui refponderet. g, Ui ]ac . lis ,. non ignorans fe preceptorem in Pfirïlis taxari. 4 Reflituta.) Sam-icati. blhl. If $ B e * * 287 CAPUT WL ;iiHs,"quodï n Ipfi atite'-m Trepleti funt infipientia . E Ed cguoäuebantug : W ad invi cem , quidnam facerent de Jefa. : * j . P s propofi- ] 12. Fa&um eft autem in illis diebus, exi it in montämf orfa; j re , & erat perno&Gtans in oratione Dei. - * &i ipfo - & 4Mat. erdoibus? f 13. d Et cum dies fa&tus effet , voc&vit difcipulos CH I. elegit duodecim ex ipfis(quos , & Apoftolos nominavit.) .. Marc. ni, etiiam 14. Simonem, quem cógnominavit Petrum , & Andream fra- $: 13: ret in fj p trem ejus, Jacobum, & Joannem, Philippum, & Bartholomszeum; rs. Mattheeum ,^& Thomam , Jacobum Alphai , & Simo- 1 ejus« dex:/ j nem ,'qüi vocatur Zelotes, P 16. Et Jud & Judam .Ixfcariot'em',w qüi fuit pro- fabbatb 'cuf itor. i jacen, 17 Et defcendens cum illis ,)f' ftetit inloco campeftri , &tur- oríti qu- , Bu ]. ba difcipulorum ejus , & multitudo copiofa plebis ab omni Judsa; & Jerufalem , & maritima , & Tyri, & Sidonis: Cet fabba- - 18, Qui venerant , ut audirest eum , & fanarentur 3 lan- guoribus fuis , perdere rabantur. . Et qui vexabgntïurg fpiritibus immu'nïdjS, cu- ende m 19. Et omnis turba q 'uæ'rebat eum tang d n äre : qüig v*iri:.üsv de illo exibat , & fanabat omnes. l.sj;l. Ipf'lj. 1 . 2c. e Et ipfe elevatis oculisin difc gMat. ; 2-' pascsnasaitm ipülos'fuos diciäb-at; Bäa—, dicai i "m ti pauperes , quia veitrgm- eft -regnum' Dei: N qum etle s di k: ALE ïxïxea' F. Irjzfpien;ia..)"æ'vox'ag ; 4meng;4. Turba difcipulorum.) Reliquos intel. Verfi fuut in. furorem:«& rabiem. Íta- ligit difcipulos , quos nmo ficet- | lï prater dlï)de- lice diceremus , lmgazzi'lja-"d di f4e- cim Apoftolos habebat. gno,e di rabbia. n Maritima.) Re * gione, qu?. erat ad ma- lhi) vi I2. Perno&an.f. ) Totäm-no&gmv per- re mediterraneum. feverans. ; Tjri , & Sidomis.) Qu etiam ipfz In orationt Dei-) Deum Patrem fuuüm ) Vide diï erant civitates ineadem ora maritima.- orans. V«l oratio Dei :eft ardens & 18. Lumundis.) Mide Matth. 12. 45: qepptt "*vehernens oratio , Hebraico idiotifmo, 19. Ovmis turba.) Quilibete turba, incommo 4 quo id dicitur Dei , quod eximium, cui fua fanitas minus con aut magnum eft, ut montes Dei, id batur. des vide- e quam * eft excelfi , cedri Dei , id eft procera, Enm tnngere.): Vel aIïquid 'q-uöd il- Longam , & ardentem habuit era- lius effet , ut fimbriam ve(timenti. ',0 tionem , quia fe D Virius.) Etfficacitas, & vis fanandi, f feu fiomt erat electurus.- quenti die Apof*co-lqs Extibat.) Exxibat fe, & 1niros etfe- fmu: ttus. faciebat. ; [ebrat I5 -Ele('git duodecim ex ipfis.) d Apo- / rl ftolatum. . Vide dicta Matth. 10. n.2. 20: Beari pauperes,- ö'c ) Hac funt & feq. ubi locum hunc explicavimus. explicata Ma W/þäwl&, D jX g. CA ceps. * cch;lc../s. UE ö( dein- biïi- ægäfri.) ld-. eft, þlanþ ,&jæqua"- * * * - 288 EVANG.ELII SECUNDUM LUC. fMat. -21. f Beati, qui nunc efuritis, quia faturablmlgx,Beatz, qul 4 ERE s. 6. nunc fletis , quia ridebitis. - glteram: i E 22. Beati eritis , cum vos oderint hommes, & cum fepara- ticam noli i verint vos , & exprobraverint , & ejecerint nomen veiïrum * « A& Omni tamquam malum , prÓpter Filitim hóminis. tua fünt , n 23. Gaudeteinilla die , & exultate : ecce enim merces ve- L Etpro ftra multa eft in ccelo : fecundum haéc enim faciebant Prophe- jlis fimicer X tis: patres eorum. g E gEccl 24. g Verumtamen vee VleS divitibus ; qula habetls confo- qgn'a? nam 31. 8- lationem veftram. Amos 9. Efit 25. h Vse vobis, qui fatu1at1 eftis : qura efunetzs. Va vo- 6. his ef graia b Ifaxæ bis , qui ridetis nunc , quialugebitis, & flebitis. N r Esf 65.13. 26. Vee cum benedixerint vobis(r) homines fecundum hæc Que gratia « - enim faciebant píeudo prophetis pa:res eorum. Tator, utn z Mat, 4", Sed vobis dico , qui auditis: i Diligite lmmæcos ve- 3. Veru 5. 44- ftros : benefacite his, qui oderunt vos.. Thnutuum date 28. Benedicite maledlcentlbus vobis, & orate pro calu- tt, & eritis. mniantibustvos. 29. kEt 165 & milo, ( 1) Homines. Iz edzz. Sixt. leg:tur omnes homihes. 6. Fflote QIj. Ridebitis. ) Solatio ga.udloque 25. Saturart g/l::.) Clba ; potuqne,' ots eft xterno perfundemini. & copia bonorum hüjus vitz. - 22. Separaverint -vas.) Synagogz Efurieris,) Infuturo fæculo &ternam communione excluferint , in carcerem, efuriem patiemini. 29 [ ! fe je aut exilium truferint. Ridetis-) Rifui, læclttæque vacatxs. Flebitis.) /Eterno fletu. l'dvthüs ij Exprobraverint.) ovs;ä/a'æm probris VL 7774 ) iïu affecerint. 26. Cunm 6:nedxxer;nt vobis. ) Cum Bjecerint nomen veftrum.) Memoriam laudaverint vos , cum tavennt , cum. nmmn ) veítri abolere ftuduerint.: applauferint vobis. lr Propter félinm hominis.) Nullav ..fh'a Secundum bac.) Huc eadem ; eodem modo. 00 l [777] Íe eulpa , fed propter me , cujus doctri- :l emm nam przdicabttis. D,eudoprophetis.-) M eteribus , falfïa pax f .93. Exultate.) a'u:gw,vaare ; ge&tte illis prophetis, &impoftoribus, quo- e "F"d: ) C præ gaüdio exilite , ut ii faciunt, qui rum meminit fcriptura , qui quanito - * J0nor pr& letitig magnitudine fibi tempera- magis multitudini placuerunt, tanto l. J Iis, p )Y re non poffunt, quominus corpore va- amplius difplicuerunt Deo. i f diilgu rios edant geftus. Patres.) Majores. h 46' Secundum bas. ) Hzc eædem eodem Pf modo. Eorum.) Judzorum hujus zvi. Iu e Patres.) ld eft, majores. 28 Maledicentibu: volbis.) 86 uwra- afttr eepfysg , qui 1mprecantur íá qux de- D 24- Vemnmmen.) va, veruni fed vovent. htj eü, € diverfo. Pmmndtm Confolationem.) Solamen adverfus Calumniatntibus. ) Ín Græco e& € mala omnia , fi que vos invadant. qgtaf ivrv, qui vobis infefti funt, & (m'ä H f Veftram.) Nonveram , fedeam ta- male vos tractant. Refpondet ital. tnlmfm. Til men quam optatw , *& fe&amml. phrafi qua dwmus 4 Fer feperehueries — — lj mmc * * ] CAPUT VI 289 Beati,qm;- 3 '4'.. -2*9. k Ft qüi te percutit in maxillam unat';ï j Wi prebe & .jw, alteram: 4 Et ab eo 4 q 5. 39- mfre- ] - nicam noli probibere. ui a,uferf: tibi xlzeüimentum ; etiam tu- I.—or, 6 :ve&mm;*' «..8o. Omni au:em pe:ent I'Tob. tua funt , ne repetas. Y ite ; Frib*ue * &/ qui aüf;?;jþ , qua * efCes va» : r. Et prout vultis ut faciantvpbijsl homines , & vos facite &;ttf ifer. 7. 1- tPropie- [ illis fimil Y Et fi diligitis eos , qui vos diligunt, qüæ vobis eft mMat rtis;confko-*. gratia ? nam & peccatores diligentes fe diligunt. x .. 46. * . Et fi benefeceritis his g q ul vobis bene faciunt, quzae vo- ; Væ VO'»;"" ,.'bisv eft gratia? fiquidem & peccatores hoc faciunt. P 24. 1 Ecfimutuum dederi:is his , a quibus fperati s reci pere:*DWf eu, g. gdumhæc N qus gratia eft vobis? nam , & peccatores-*p?ccatorirbusl foene- lIV1 tt. rantur, ut recipiant aequalia. * 42 35. Verum tamen. diligite 1 nimicos veftros: benefacite, & k mutuum date, nihil indefperantes, & erit merces veftra mul- 0 Gl« - ta, & eritis filii Altiffimi, ; ,q,Uia ip(;'e benignus eft fuper ingra- k *tos, & malos. -v Y 2- 36. Eft - fe iLote ergo mt sricordes ; ficut & Pater vefter miferi- p i F 37. o .No-i« ulf) aternam 739 Er gelre petiarie, G0.) Wge x vicen mutuam ,. ut & ipfi viciffim plicavimus Matth. 5. n. 30. dent vobis mutuum , aut commodent, ;ue vatati&jï Vefimentum.^) Yxtimum , f(.ccirm-þ ; vel aliud. preftent beneficium. IHisne.. Fenerantur.) Ydeft, dant mutuum:, - Tunicam.) Quamvis tibi valde ne- eft enim eadem vox Grzca wf u , ,e:intr,' qun 'E!ü'a!i am. D uam mox vertit , z/mtuum dare, quz $O. Perenti te.) Abs te. Da quod ambigua quidem eff ad fenerari , & W ! '.oden? ; : . etitur, fic enim mututs amor c. nci- mutuum dare , fed huic loco atur, & pax farta tecta confervatur. fignificatio mutui. d ntg,ruit ss fl - Ke repetas.) Cumdetrimento chari- Ut recpiast equalia. Parem mutui Loripus quo^ — Satis , bo»orumque potiorutm. - vicem , cum opus habuerint. yique JI- Putis) Velletis, re fimili nata. S.. Nibil inde fþ*emnfe.r.) N " jullo rä'*- arqnfg g - 32. Et f di!t'g iis,8e.) Mide di&ta tributionis abhominibus reportande, Q Matth. 5-» 46- aut commodi veftri refpe&tu. - 33. Benefeceriris.) DileQio potiffi- EF eritis flii altifimi.) Et appare- É gl mum: eít animi ; benefizentis operis. bit vos effe filios Altiffimi Dei & ejus Qua vobiscff grati«? ) Nonenimtam beneficentix imitatores. beueficertia eft * ; quam beneficiorum Super ingratos.) Exiam erge fngra- perawtatio. - tos. ? « Speratis recipere,) Non fortem Ef ma'a:.). Ipfe enim /olem ]ïmm eri- gO efh ; [ cnim fpes eflct fortis recipiendz, r5 factet [uper bouos , U maíos, &e. eal funt nom effet mutuum , fed donatio, ) fed 36. Mi yondet itd o ïï:'[erkardeg) Benigni , be.ne'f;'- Biol. mq/y g'm. Mnech. Zïv'VII.. j p 290 EVANGELII SEVC;U-N*DUM LU.. [2 AMatt: ( 41 o Nolite judicare , & non judicabimini : nolite condem- 4 «N 7. L. nare, & non condemnabimini. Dimitti:e , & dimittemini: ] neqie atb 58. Date , & dabitur vobis: menfuram bonam , & coufer- 44, Una tam, & coagitatam , & fupereffluentein dabunt in finum ve. ] queenm : ?M5* (trum p Eadem quippe menfüra, MA r J wam, tur vobis. * qua menfi ,fuexc'i;is ; remetig- arc. La Bon 4- 24- 39. Dicebat autem illis & fimilitudinem ; NoRquid MR nm, &n coecus coecutn dücere? nonne ambo in foveam cadunt? - Sbundantia qMat. - 40. 4 Non eft diícipulus fuper magiftrum: P : ' erfe&u&aptem - f Qui 1o-24/0mnis erit , fi fit ficut magifter ejus. - Cius, qua 4I. r Quid autem vides feftucam in oculo fratris tul , tra- [ 4 0mn atb em autem, qu& in oculo tuo eft, non confideras ? Xit eos : 29 42. Autquomodo potes dicere fratri tuo : frater , fine eji- - 48 Simi ciam feftucam de oculo tuo: ipfe in oculo tuo trabem non vi- - [ tur & pofi dens? Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo ; &,tunf: ii sllif ! Te: fündat p,ernfpi«c:ieis ; ut eduqas feituc.am de oculo fratris tui. E 43. 5 Non 9. Qui. Ir ;/ïnum vefrum.) I d eft, vobis ilCanti dom cliþ, commodi hiimani » ad gratifican- dum faciles. ipfis , firmiter zternumq:e a vobis Tlifus eff f Sicut 6f pater veffer , &6c.) Vide di- ipfis poffidendam , nam quod in.fi- éta Matth. 5. n. 48. num noftrum datum fuerit, noftrum | 'mus' illius n i rl Nolitejudtcare , (fc) Vide di&a lane effe folet , nec facile a nobts " Matth. 7.1 auferri. No'te cendemmuare, ) Explicatio eft Remerietur.) Y antundem, & mglpä * ejus quod preceffit, v//ze judicare, ju- plus refundetur. dicis enim eft condemnare, 30- Dwucere.) óduq& , dux 'vz'zjeþ; r Noz condemnabimtui. ) Scilicet a Pa- Nonue ambo in foveum cadunt?) Ni- tre veftro Deo. de di&a Matth. 15. 14. Jacitur hxc Dimittite. roverbialis fententia in Scrioas , & Abfotvite. ) a)'gxo?x-u'ws, ad verbum , harifeos , ut patet ex 1 ^ Mlüatthzi. Qcov cica*g? . 23 8. Date. ) Proxilm'is ea,quibus opus habent. | 40- Neneff de[cipulus fuper mdgi/lrþzm,*. Dabitur vobis)) A D eo * q"udd pro- &7.) Confirmat quod dixerat , -often- deffe vobis queat ; x dens eos, qui tales habereut doctores, dere. - * ;& beatos vos rgd- quales erant Scribe , aut Pharifai , non poffe re&ius , aut verius fentir Monfaram bonam , €£c.) Si liberales fueritis, & benefici , recipietis a Deo quam illos. Vide qu£ diximus Mat- N ainplam benefactorum retributionem. thzi IO. 24. ubi hunc verücplu;gïe*if— - Confertam , 63c.) menitouéyos ,. pref- plicavimus, H ; 43 Ntg ef, fam , fumpta eft metaphora ab eorum Peifetlus autem erit.) Perte 5 &us etl «| f)e ex;)fiæ"m aut haberi paffim folet , ui fcientia Iäm confuetudine, qui res arid:$ , uttri- & erudition ticum , &c. metiuntur, hí enim quod verit. 4 e ma-gi&rqxn uum æquï ' M inetiuntur,, comprimunt manibus, * modium concutiunt , ut plus capi«t 4AI. Feffu ?4;».) Lf:ves'defe&üs'. & Mat À d A I K 7' V.'k:'f 4 gritico fuþüdentc.' Trköm.? Grajiaz-þeccgta;' 5 : "-K M : lt gfL l ;; E EE 39F e condem(g r alds P Mat, 4 4. s Noh eft enim arbor bona , qus facit fru.&os m J.temini 543 neque arbor mala , faciens fru&tum bonum. ia O rb & Confer.f enim arbor de fru&tu fuo cogndfcïtüi*. Ne- & 12. 44. Unaquaque - finym ve. - que enim de fpin! E S Jconigunt ficus : nque; d? fflbo v?qdemilarg? 3 : ? remvetie'*-.»i uvam. 45. Bonv s homo de bono thefauro cordisnf&i-: p,rof'ert bo- " " * Junt?- um., & malüs homo de malo thefauro profert malü. Ex abundantia enim cordis os loquitur. L] 46. Quid autem vocatis me , t Domine ; Domin"e,)hg'»n fa- ltMa-t. " : H dl 7. QI. cius , quae dico? * L] & Rom is tüt, (tde tUi, -47. Omnis , qui venit ad me, & audit fäftiïoneä-ïrx-;e"os 5 2' I3- * facit eos : oftendam vobis , cui fimilis fit: . acob., fodit in'al- r;»'fme 6l« — à48. Similis eft homini sedificanti domum , qui am of Vf« tum & pofuit fundamentum fuper petram, inundatione autem fa&a, illifum eft lumen domui illi. & non potuit eam move- £t re : fundata enim erat fuper petram. . | fïmifis eft homini ædl- gt .—.40. Qui autem audi: ; & non facit : a, vobt. ficanti domum. fuam fuper terram fine fundamento : in quam illifus eft fluvius , & continuo ce;idig,»& fatta eit ruirjxa--do-* n nod in Il d erit, noAmd. inus illius -m'agna. E ett, & mum dw: j i j[ ^ ;1(4!!/47"'?) i ,- , t "t j Sc[i']as ! y joco tl gpff ng]/?)lf ia ;,-nft j do& ïfcs, br prurife 0023 vel'llls Í ul A'CAPUXT "EUY M digim el :94 . Non eff enim arbor bona , &c.) / 4fudit?) Sincerg animo , &prompta Hoec explicatum eft Matth. 7. 18- voluntate, P ofhs á 4 4&. Bonus bomo, &fe. ) Vicli«e di&ta 48. Hamini ddifamf; domum , Efc) ul x&le 9t Mgfbh. I2 . 34' u.* Quid autem vocaris. ) Vide difta Explicatus eft verficulushic, ut eriam " um Macth 9. of equen 4 ur quod : U$, * s—,x'Ma:ch-.";. 24. & fequinti- 47 Venit ad m"e.«.)'. Utdoceat "CUA rectum ei?. y j h 292 EVANGELII SECUNDUM LUC CAPUT VIL Mam&( fub me milit Admzratm Centurionis /i(lem, abens fämat illius feroum : juxta par T& vent, & 1am cioitatis Naim filium unicum vidua refulcitats, coram difcipulis. U,O qui Jeannis Baptifhe per eos interrogantis an effet , qui *oenturus. - fe turbls i erat , multa dedit figna : illisque abeuntibus , f)foamem pluri- - * dem ] mvem. : [o. Et reve mum extoïht jfadæzs . fc Joannis nec Cbrzjiz vita placuit ,. quos pueris invicem in foro acclamantibus affmilat ; a pecmtrtæ .vüm, qul ha i. Ecfs mulære pedes inun&us , refpoudet. Simoni ob boc murmumnn - Vocatur Naim propo]' /a d boc parabola duorum debitorum , C? re-. E u Cum at milis mulieri peccatis. - fun&bus effere Um autem impleffet omnia verba fua in aures plebls $ À ent, & turb 4Matt L.2 C intravit Capharnaum. 13 Quam. E 2. Centurionis autem cujusdam fervus ma!e habens erat - ea, dixit il moriturus : qui illi erat pretiofus. !4 Ft aco ant, fleterg rum .3. Et cum audiffet de Jefu , mifit ad eum feniores ]udæo- - rogans eum , ut veniret, & fanaret fervum ejus.- Dj Et Tefe 4 At illi cum veniffent ad ! efum rogabant eum folicite , dlt 1llum t2 dicentes ei : Quia dignus eft , ut hoc illi praeftes. I0. Accepi $. Diligit enim gentem noüram & fynagogam ipfe zedifi- dlcentes : cavit nobis. RUs Vlfltawt 6. Jefus autem ibat cum illis. Et cum jam non longe effet a 4Mt. domo , mifit ad eum Centurio amicos , dicens: » Domine, ,.N—- noli vexari: Non enim fum dignus, ut fub te&um meum intres. 7. Propter quod & meipfum non fum dignus arbitratus, ut. Ditveyj, )& venirem ad te , fed dic verbo & fanabitur puer meus. Nmäeo phczmmug Mi .8. Nam ) I Dereg, oeüa'rveg « d Adute[fer.) ld eit , aptolviiet. 3ud1c4v1c, qui D'omino corai adelffet. . feg:a ti dj "Ferba faa.) Quibus doctrinz fue Ur venirer.) Vide di&ta Matth.g.9. — laiz, ) Clm, "fummam propofuerat . Gentem noffram.) jadzos. Jefum lütere a—gu In. anres piebis.) Aperte, publlce, pa- fibi connumerant, ut caufam commu- - Worig lIOn ar lam. nem , atque ideo meliorem faciant.- l, fecundo 2. Cen'urionis, 6c.) Hanc hxüonam Sysagopem. edificavit nobis. ) Nltn I2 F ferelat, éxplicavimus M th. g. 5. pietas viri militaris , & gentilis. gOt Moriturus,) Morti proximus. 6. Nolj vexari.) Ne hoc fuübeas in- Catem Pretiofus.) ldeft, carus ut folent pre- commodl , uttumetin domum meam - d clofa vemds m il| ) h 3 Seniore: fudcorum.) Eos , qui il- g. Propter quod &c.) Qua(ï dicat, — Nl Supe, DA lic in populo Judeorum tum atate ; nam Ob eam caufam lpfe non venï titor fzre)Qu tum aué(toritate maxime venerabiles adte, quiadignum me colloqmo tuo vy v 146 non fum arbitratus. n 75 frant. Hios mifit ; quia fe diguum non Fhreit Á w CAPUT VII 253. 1 xNam & ego. homo fum.fub poteftate conürwtus , habens fub me mlhtes , & dico huic vade , & vadit : "& alii, veni , fustaj. - ;ä & vemt , & fervo meo , fac hoc , '& facit. dfilis d- uo audito Jefus miratus eft & converíus fequentlbus us ]. fe turbxs dixit: Amen: dxco VOblS » nec in lfrael tantam f1- dem mvem. [ wwii puri- d j þlacw, IO. Et reverfi, qu1 miffi:fueràant j domum, mvenerunt fer- puatria | . vum , qui languerat , fanum. ritatii iI. EtfaCtum eft : deinceps ibat Jefus in c1v1tatem , qua Vocatur Naim , & ibant cum eo difcipuli ejus,. & turba copiofa. ! fi- E 12. Cum autem appropinquaret portze civitatis. , ecce de- fun&us efferebatur filius unicus matris fuge , .& hoec. vidua ; plebis, - .erat ; & turba civitatis multa cum illa. .323. Quam cum vidiffet Dominus, mlfencordla motus fuper eam , dixit illi: Noli flere. bens erat —14. Et acceffit & tetigit loculum. (Hi autem qui. porta- bant, fteterunt.) Et ai:: Adolefcens, tibi dico, furge. 0s ]udæo- Et de— ejus r5. Et refedit,: cui erat mortuus : & Coepit loqul. dit illum matri fuae. folicite ; I6. Accepit autem omnes tlmor, & magmücabant Deum, dicentes: « Quia propheta magnus furrex1t in nobis, & quia cIafr. ple ædlü Deus vifitavit plebem fuam. - ,. 24.19 , ]oan. O o 3 17 Et 4 9- ye efitt Á ponine, - um inttes Dic verbe. ) Solo verbo jube. lum cum cadavere portabanc, gradum $. Nam ego bomo , Éc.) Hæc ex- ifterent. jtratus, Ut Ius' plxcavxmus Matth. 9. 9. Tibs dico, furge. ) Oftendit fe non 4« Deinteps. ) Poftridie , nam in aliena , fed fua poteftate , & au&ori- g N Græco SUPEPTETI- fubmgelluge Wæga, tate mortuum fuícitare. ]ägmmt die. . Dedit sllum matri fnma-) Cujus Naiz.) Civitas fuit Galilzz fita in commlferauone illum fufcitaverat. Watth j 3 latere. aquilonari montis Hermon mi- 16. A4ccepit.) Invafit. corripuit. Ldæos &t noris, fecundo miliario a monte T ha- fimt gomm Or. Timor.) Horror quidam , reveren- fem faclmtl tia, & admiratio apparentis in Chri- I2. Efferebatur.).E civitate ; mos fto divinitatis. li ) Min etim ]udæorum erat,ut tortues ex- Magnificabant.) $ 00£adon- glonfica- Li ntilis. . trà civitatem fcpeluent bant,tribuebant laudem , & gloriam, t rubeag m Cum illa.) Funus profequens. Propheta magnus. ) Vir eximie fan- " rnum meam ]3 Super eäm) Erga eam,. &us, & Deo charus, omnes enim Quaü dlcati NL flere.) Quafi dicat, ut interpre- virifantti prophetz vocabantur, quia tatur Beda , Defiffe mortusm flere , quem propheta fancti effe folebant, ! T M wrox "UiA rg/urgere videbis. Surzexit.) Exortus eft, apparuit im noqulo Uo I4. Tettgzt lom[ww ) Ut qm locu- noftra geme Judæorum. N , 8904 EVAN GELII SECUNDUM LUC. G'ys Et exiit híc fermo in. unrverfam Judæam de eo,; & in. 29 T omnerm. cffcæ"re:g*xonem , runt Dei yo. Ph .18. Et nundiaverunt Joanni dlfmpuh ejus de omnibus Irns. , d 'Mat '19. 4 Et convocavit duos de diícipulis fuis Joannes; & mi-- . fünt 1n fe 1- 2* fit'ad Tefum j dlcens. Tu es,. qul venturus es, an alium ex« 31 At ! pe &amus ? r) J ^ R65 gener 20. Cuín autem.veniffent ad-eum viri; dixerunt: Ioamies ES Sit à ! invice Baptifta mifit nos ad te , dlcens "Tu es, qui venturus es, an alium expe&amus * fal füs: | 21. ( In ipfa autem hora multos curavit a Ianguarrbus, & ?»dY plagis, & fpiritibus.malis, & coecis multis. donavit vifum. ) - nem, Déq 4x4; Etfefpondens, dixit illis: Euntes renuntiate ; Joanni ; --5 Vet e 1fai. E&Ce h()m« uz audiflis, & vidiftis: « Quia coeci vident, claudi ambu-- 35 d 4 ntj leprofi mundantur, furdi audlunt, mortui refur guntl -fum &p , 3( E —pauperes ev angehzantur' 23- Et beatus eft, qulcumque non fuent fcandahzatus m E Rog me Gret um "44 Et eum dæfcefïïiï'ent nuntii ïoanms D coepn: de ]oanne dl- CXaH cere ad turbas: Quid exiftis in defertum VIdere? arundmem €0gnov1t vento agitatàám? alaba&rum 25. Sed quid exittis vrdere? hominem molhbus vefhmen- 3. Etf .tis indutum? Ecce qui in vefte pretiofa funt, & deliciis. ,-ui Kdes ejs domübus regum (unt. €$ ejus, 26. Sed quid exiftis. vrdere? prophetam ? Uthue dICO vo- bis & plusqvam Prophetam : ——x f Maï 27. f H:c eft, de quo fcriptum eft: Ecce mitto. Angelum meum ánte facæm tuam , qui preeparabit viam tuam ante te. gï]ql;; ïVi att, fce Tlt6g. | ug 1I.IO. 28. Bicoó enim vobis: Major inter natos mulierum prophe - p dlcaverum Marc. t& anne Bapifta nemo eft, qm autem fminor eff in regno «s bonitat, 1. 2. Dei majer eii; illo. quahs etit Y od 49. Et Imi hi eil 30 Coflf/lm V f ravit. )X leï'o þfopfieta magno adoïefceme füortuo , ah:sque miracue. m 1 per bapm lis à Chrifto perpetratis. declaravit fe memoremr popult fui, il« : preyr llque propitium. : 10. EF éipPoeatit , 6c.) Hac, & n ""*'"ffo, L7. $ero.) Hujus iniraculi famis , quze fequuntur esplicavimus Macth n Ahtm, alit faftüm hoc. c. II 5;2. & deinceps. Alfare D usiver lAm 7;:;!'&4;».) Giitod ii Ga- . Viris) ob &y9veg y "Viri dlli, älP Tolari T ZNíza parte. Jucaa factum eft, vulgas Cxpuh a Jcanné mitli, ant fune Jerormnem Judean, & per 91. Hora.) Lempore: 'ómnes J udez idjacentes régioties, Plagis.) Scilicet cruciatibus, Græce p 3l uj & : lC&Vlmug 18. D« Ommäü*: &ir?) De refufclcaco eft, /lnge/ TR Qu * $ d i 295 DUUHCATÜT o ov - $9. Et omnis populus audiens, & publican * i5 »xaafüncaye- [ funt Deum, baptizati baptifmo Joannis. * hs - $0. Phariigei autem, & ! fperiti con filium ;Defi -' flþ'res»:)e- v5; Kai -runt in femetipfos, non baptizati ab eo; " - & L * . ^ * - « 4 ; m 31. Ait autem Dominus: £ —- C Zui | ergo fimiles - £ Mat alium exe dlcamh0m1 II.16 Vr a * nes generationis hujus? & eui' fimiles funt?^ .^^ : loannes 32. Similes funt pueris fedentibus4n foro, .&f'flog:uer*xtibus n6 &d invicem, & dicentibus: Cantavimus' vobis tlbnsg& nqn*' i 4 faltaflis: lamentavimus , & non plorafüis: *33. À Venit enim Joanrnes: Baptifta j neque: manducans. pa- ^Maf sörfbus, [ ; Diemonium habet.- * 2;4 » -vifüm. ) . ' nem, neque bibens vinum , & dicitis " ; * m * & 1.54. Venit filius ho minis man d ucans y& "bibens; & dicitis: cii.tg. te. Jounity Ecce homo devorator, & biben d ambu- s Vmum, «amichs"'wpublicapg- fum, & peccatorum. 2 refurguhtg 25. Et juftificata eft fapientia Iailb'c omnibus filiis fuis. ^$6. Rogabat autem illum quidam de Pharifzis, ut mandu- öaü;awïf m -Caret cum illo. Et ingreffus domum Pharifzei difcubuit. ix , ut' Vfat. ; Jnne dl 937. i Etecce mulier, quse erat in civitate peccatr 7 Cognovit, quod Jefus accubuiffet Ma f: arundinemä alabaftrum unguenti: .in domo Pharifzi , attulit Cci I4. 38. Et ftans retro fecus pedes ejus , lacrymis coepit rigare 3- Jo- . IL velinee pédesejus, & capillis capitis fui tergebat, & : Ofculgbgþm: pe- ;n & 12. 3. : .des:ejus;,'& u:n.guen;to ungebat. D dico YO* /89. Vi- o Angelum ; —Q**.äg.lïä/?iþ'eawerunt Dtum.) Acquie- 32 L?quentiäm' 4d .im;icem, & c) m a e t vfcentes iis, quam Salvator' dixerat, C* neoo Qey»SeD dAKNoig , £5 acclaman- predicaverunt .Dei fanctitatem , & Jtbus jiä; "autuo. Videntur pueri alter- u» prone* bonitatem, quodtalem mififfet vitum, nos agehtes choros viciffim fibi mu- qualis erat Joann 3 tuo hunc in modum acclamaffe. d €$, cujus bapt"ü'mü 56. Quidam de Pharifiis.) Nomine dieni facti effent. "Simon, ut habetur intra n. 40. "UI J 80. Covfilivim Dei.) Scilicet popu [ x' lum per baptifmum Joa d ; 7.87- Mulier.) IMaria Magdalena. gelium preparandi. nnis ad Evap- "UC Peccatrix.) Eo peccato infamis, de Fiisqüc v quo mulicres notari fgleng, nimirum x L In femeri?fos. )...[n femetipfis. . Sy- impudicitix. 2 Hæüa tus : i2 amimis [w:5 , non audentes pa- Alabaffrum ungnuent. 4) Vide di&s wxmus Mmh- Jam damnare ea, quz paffim ab aliis P Maatt. . 06. 7. 58. Retro fecms pedes. ) Chrifti in qiri il di l bant. robari , & ufurpafrilTanima'dvörte. D lectulo difcubitorio ja;egtis , moreil- 31.. Cui ergo [onilts, tfc.) Hac ex- lius €vi. Gu plicaviimus Matth. 1 : Lat y utbut quentibus. Ia. 16. & fe- " fua deflens. R; 206 EVANGELII SECUNDUM LUC. ä'39$ '"Videns autem Phariíaeus , qu'i vocaverat eumägfiait-t.inträ 4r. 0fet Ífe, dicens: Hic fi e(fet Propheta, íciret utique , quae, & n ceffav - : . -qualis eft mulier, quae tangit eum, quia peccatrix eft. - - L. 46 0l 40. Et refpondens Jetus, dixit ad 1llum? Sim: on , habeo ti- 'unxit pede bi aliquid dicere- : At ille ait: Magifter, dic. | . n . 41. Duo debitores erant cuidam f oen I quoniam d denarios quingentos, & alius quinquaginta. eneratori; unusdebebnt -üligit. .42. Non habentibus illis unde redd don;fvit utrisque, 4&. Dix Quis ergo eunm plus diligit? - erent; T. Etc *.43. Refpondens Simon .,- d-o-'j [ Quis t h navit. Atille dixit ei : Re&e judicafti. dixit: Iftimo quia is, cui plus. - H J $0. Dixi ^.44.. Et converfus ad mulierem , dixit Simoni: -Vides. hanc mulierem ? Intravi domum tuam, aquam pedibus meis non ;;,Vade inpa Ms i dedifti; haec autem la P : -2 li. ) q crymis 'riga-'vit' pedes: meos, & capillis - Dtri merito fo ry. i 48 Ofculun Ls T Ddb .05 fellicet, w z N fcu]() fOrta ; 39I i Qur -voc;vi*ïrut.em e )Q.ui' Chrï. epud ewt.; þanäh-'*cme;!eret, gït Auguü.» Fharileus neo ftum invitaverat. hom. 25. inter 5o. - ? - enevolentig S; effet. propheta. ) San&us vir, & 4I- Denarios.). Dena rius, l-m 'alii')ïj : diximus , uno kte illiug Í [ ï!gül'o | rophetïcm.tg fpn-ptum habens, utcre- p * lebat. - Julio Romarm« zquivá- at N » .[E"[m. 7) &tid"þeä*dff;x—efa ) Ac proinde fe . ä ;32-. psz, J:lf:;f. ) ) A'fyavr'ïd'fl ,' 'd';ïlb Rulari dedis ab illa tangi non permitteret. |Vfulta peccat Pharifzus : Primo , quodexi- 43. JEfimo.) Exiftimo.. - Vicolandog d. . ftimet Chriftum ignorare, qualis effet Reil: jundicaffi, ) Majus enim bene- -Hitio in ftqu mulier illa , cum tamen nom folum ficium -majorem amorem. provocat. : fcüicet, &a amulieris mores , fed etixm Pharifzi ( Q5 0l , R1 Laudat refponfum Pharifai, tum ut 3 S.olebang Oi cogitationes haberet perfpectas. Se- Captet ejus benevolentiam reprehene cundo quod inde colligeret Chriftum urus, tum ut fortius proprii oris$ 1 EDIS Dnguee norm effe prophetam , nec enim omnia ententia innectat, & conftringat. 'T'" /att' 26& '.» prophetg fciunt, quibus aliqua nom Untuento. zevelat aliqaando Dominus. Tertio, /44. Vides banc mulierem. ) Quai [ . Diti ul dicat, confiderz, que mihi fiant ab nod Chriftum de fuo, & reliquorum ní hac muliere , quam tu peccatricem E -'vl I;Pretio harifzorum judicarit i ngenio , judicss , & confer cum eis,qux abste 24 Rä'mit/g zfuperbia turgidi fanctos fe efie arbi- 2 t mihi firnt, qui te juftum . arbitraris, A0 di fXantes, peccatores r ei Webant, cunr * Deceata tamen medic:s opus Hc egrotis, nom f & videbis te .longe ab ea, quod ad ;bene valentibus, ut alicubidixit C mei dilectionem attinet, fuperari. litis oflendg us. lfxri— "; p;ääuf meii nan dedifsi.) Ut Chttg 7&3111 40- Ref»endens.) .Sic fari orfus. fieri folet cum hofpitibus, & peregri- Alifem ? 1 H.£e fb aliquid die;e ) MWepre- nis, ut patet Gen. Ij. 4.& 1*9-.- 2.& deü » Tüulie d enfucus dicendi facultatem poltulat, I. ad lin. 5. ro- iyta Pt & firviter. captat attentioneum. . Nv 1 De Ume Lacrymis.) Non aqu a quïnis fa- [ ; tþfmm Janare eupicbar , me graris I.icgtis-, Qæm: putei. P s 7 4 wmc N CÁPOH WL L 297 .'1 nyitita] , 45- Ofculum mihi non dedifti: haec agtem ex quo.intravit, ; ; UE »4[ & non ceffavit ofculari pedes meos.- * e * , ,þ W, [ 64 —» . 46. Oleo caput meum non u'fi xifti; haec autelmf unguento | ; liboi E unxit pedes meos. - 47. Propter quod . dico tibi : Remittuntur ei peccata Lmuï(ïa-',... quoniam dilexit multum : Cui ii autem 'minus diini:ttigtür, minus diligit. &Mlat. it auter;rr adillam: k Remittuntur tibi þäþccatlæ tua. i ntcqu 9 ; - 49. Et coeperunt, qui fimul accumbebant, dicere intra fe: J .,p!,us dg*'j Quis eft hic, qui etiam peccata dimittit? * $ 3 * .s5o. Dixit autem ad mulie falvam ä'ecït : : rem": Fidlesi tua te- Vidis iné ;Vade in pace. * CA- js meis 101 , & capilliä €apillis. ) Qui majore in þretïo. ha- culparum , magnam fpem venie, & beri merito folent, quam linteum. fiduciam diving mifericordig infpi- 45- Oftulum. mihi non dedifs. ) In rante ;; im amorem vehementiorem "1 Ofcu : . 0s fcilicet, ut mos erat apud Judzos. exarfit , & in hec externa figna, & "Ofculo fortaffe Chriftum excipere officia erupit, atque ideo remittun- -Pharifzus neglexit, quod tantis illum tür ei peccata multa. "Tu vero offi- ciorum exhibitione minus diligis, quia "benevolentiz argumentis, quze erat r ,-;g'a.lü.)i( : fe&z ilius fuporbia , non. dignare- cum-te juftum exiftimés ; non putas tur. TmRagnum tibi debitum remitti. "La ynano 33""'3', ; Of[culars pedes meos. ) 'Yu faciem o- cite infinuat Chriftus fe Déum effe, & quia peccata remittit , & quia fe - - ofculandos demif(tt.- fculari dedignatus es, illa fe ad pedes creditorem , aut feneratorem illum zi Similis compa- | ^ratio im fequenti verficulo , pedum ium eífe indicat , cur majora-exhi- 3; enía t "fcilicet, & capitis. ^ buiffet Pharifzus amoris ! j provocite ifri. ) dilexiffet. fïfgnæ, fi pl*gs redi * 46. Oleo caput meum nom wnx mifæiv mm' u Solebant Orientiles in. conviviis pre- 48- Remittuntur tibi.) A preyrar, tiam 1p7 * d "tiofis unguentis caput ungere- . Vide remiffa funt. , prius enim illi remiffa i i gi$1 . Matt. 26. 7. & quz ibi notavimus. fuerant peccata , um :dolorem illo- rum conceperat.. ænürmg"' Usgmento.) Pretiofo, tu ne'com- Qu muni quidem oleo'caput meum unxi- /49- bofr4 fe-) Nomenim sudebane fti, illa pretiofounguento pedes unxit. ii fut ^ 47. Remitruntur ei.. : Sunt remitfa verbisagere contra Chriftum , illius X gccitrictit s0niam dilexir, 69c- ) ili remitfa fapientiam reveriti. À 1 qggabs CQus eff bic? ) abirin$y effe peccata multa, & mundam effe , Quafí dïæm*' Qi:i torit Bon ut tu reris peccatis fordid:m, tantum fibi arrogat. ^" i mquo : fatis ofternidunt'argumenta benevo- 5o. Frdeszua-) C um am Ore, & pe(;; t (upefarlo catorum deteftatióne conjuncta- lentiz , & 4moris erga me exhibita. Jetlt/ff) Ur Cw; auftem emiuus dimsttitur ,. 65c. ) Vade i pace.) Formula eft dimit- - JUSy & Pere m Id eft, mulier hzc, quia maka & tendi cum benedictione - Abi felici- ravia peccata fibi condomare fen- ter. Vel confentanee ad pr&ceden- À &m $ tia: Abi, & Izto effo animo , nam 1t Deum effe paratum , Spiritu fan- &o in pec&us illius fimul cum dolore tua tibi peccata remifla funt. , funini i " LP P ; . ':.* E Biä?. Ckmzcænö MMU!/?-T. VII* & ts L. [ 298 EVYANGELII SEC UNSUM LUC. CAPUT VIIL- 5.-5 » M minat, a Parabolam de [minante proponit , ac difcipulis interprefatuf : ni- * TM lucres ex bil occultum , quod .mon. manifefTetur ; quos. dicat. [uam e[Je ma- « & m irem, [uosque. fratres; in mari a. fomno- excitatus , xentum ia« M rhobeach Ccrepat ; damoniacum ferociffimum a. deemonum legione liberat , per- ]. t Ed miltens demonibus , ut in porcos introeant ; tafia fimbria «eli- T focwerun | a Et al . menti ejus. mulier a fluxu. [anguinis curator , & filia F T centuplun arcþifynagagi verbo ipfius relufcitatur. J di, audiat T fattum eft deinceps, & ipfe iter faciebat per cii?ita;tös,». : -9 Inter :E & caftella, proedicans » - E paribol. ,& "evanngel.izans regnum Deij 1. Qui & duodecim cum illo, 2. Et mulieres aliquae, qua era nt curate a fpiritibus ma-- T gui Dai. 4Mar H £nis, & infirmitatibus: a Maria ; qu&& vocatur Magdalene,,»l ant, & au : '?':de qua feptem daemonia exierant , It E. 3. Et Joanna uxor Chufz procuratoris Herodis, & Sufan- T. Qui na, &alise multae, quae miniftrabant ei de facultatibus fuis. [ veri didk 4. Cum autem turba plurima convenirent, & de civitati- [ li fi m; p 1. Nam bus proPeraregt ad eum, dixit per fimilitudine - fülcipiunt: * 50 I) EXi' [ Credunt, ( 1. Quo, I. T mulieres alique , €. ) Cur has nlxz;ri—c'i' confcni"nr fiviffe mulieres fe paílus fit fequi, in- effe in comitatu fuo. ;eam Chnlnhu " t folicit Procuratoris Herodis. ) E mireóms ,. . ocintur dicat Evaugelifta numer. fequenti cum ait: Qué miniffrabant ei de facul- adminiftratóris rei familiaris. Hj« Quo fatibus [nis, tollebat confuetudo offen- Alie multe,que miniflrabant ei de fa«. | lo LR ionem, nam ut ait D. Hieronymus eultatibus [u55. ) Mide dicta fuperiore - in cap. 27. Matth. Cos/merndinss Tu- verficulo.. Videtur, quod hic dici- : lunt Ln Pat] tur, accommodate intelligendum ad daica fuiz ( mec. ducebatur 12 culpam ; more gentis antiqmt) ut mulieres de fub- perfonas. Neque enim credibile'e&,»" [ ffantia [na villum atque veflitum pra- omnes mulieres, que Chriftum feque-« ceptoribus minifirarent, Vide D. Paul. bantur, adeo fuiffe divites, ut illj | —— I. ad Corinth. 9. 5. & qus dicemus de facultatibus fuis largiri poffent, t Largiebantur ergo; que poterant; po- f ] : .MS' B numero feq. . terant autem,quz divites erant., us [ D LT d Seprem damonia. ) Non mirum effe l Pedtingy. debet,fi feptem dzmonia unam inva- denter patiebatur Chriftus hoc miilf'e-: ferunt, cum aulo poft dicatur alius rum minifterium , utipfe, & Apo- E. Ti hs a legione po ! effus infra n. 30 ftoli expeditiores effent in Evangelii neg(m' predicatione , que cleemofynaram - Adls abgc I g. Jeanna uxor Chwfa. ) Videtur * Tiinifts fuiffe non ipfa tantum bene affecta, corrogatione multum retardata faiffct: |EN lus "m Uülien verum etiam maritus ejus animo erga Praterea noluit Chriftus pauperibus, V " 1 Ch:.i&.um.devocq, pequg enim absque | "w du — r CAPUT VHI. 266 $. ) Exiit, qui femjndr-faminarü dten. füum, & dum fe-äMat I3. 3- minat, aliud cecidit fecus viam , öz conculcæuum eft, & "vo- Mlar- "OLU s f ucres eceli comederunt illud.. - €i4-3* a efe w /6. Et aliud cecidit fupra petram & natum aruit, quia non Qu 1 habebat humorem. . Et aliud cecidit inter fpmas, & fimul exortée fpince fuf- jerdi f uria *l« focaverunt illud. $. Et aliud ceciditin terram bonam, & ortum fecit fru&um ia Turi centuplum. Hec d1cens clamabat : Qu1 habet aures audxen- dl audiat. , 24 cmtates, -9. Interrogabant autem eum chfcxpuh ejus, quae eü"et hæc num DEI, parabola IO. uibus ipfe dixit: Vobis datum eft noffe myfuemum re- ritibus ma«: ni Dei, caeteris autem in parabolis: c ut videntes non vide- ?' fai, ant '& audientes non intelligant. Matt wagdalene , 1r. Eft autem haec. parabola: Semen eft Verbum Dei * &Sufan- x2. Qui autem fecus viam, hi funt, qui audiunt: deinde Nï ar- 1bus fu. ^ - venit diabolus, & tolht verbum de corde eorum, ne creden- ci 4 je c1v1tat1- tes falvi fiant. ]oan $ 13. Nam qui fupra petram, qui cum audierint , cum gaudio I2. 40 ) . fufcipiunt verbum, & hi radices non habent: qma ad tempus Aà. ;l Em- credunt, & in tempore tentationis recedunt. 29. 26: uod autem in fpinas cecidit: Rom / I4. hi funt, qul audlerunt, 1.8- | & a folicitudinibus, & divitiis , & voluptatibus vitze, euntes, ' fufFocantur & non referunt fru&um Emww&' [ 15. Q-uod autem in bonam terram, hi fünt, qui in corde ]iaris^ bono, & optimo audientes verbum LeUnent &. fru&um affe- d [ dff d ['upeflol'e funt in pauentm. god pic dlC - endum ? Ppza r6.dNe- teilg dibile d a« feque *grittum u IH [yates bat, avis effe, quod aCCldlffet, 'd parabolanr exphcavnmus Matth. 13 st P offent« ad. vi är n neceffana fuiffent ab illis , poteranho n. 3. & deinceps. g aant fuppeditanda. Aptius hoc. etiam fie- IL. Eff amrem bac parabola.) ld eæ,, bat per mulieres, quam. per viros, parabolg expofitio. [lus hoc f mam his' negotiis fzculi occupms mi- Bono, im- TU "«us vacabat fic adhzrere Chri(to: IS. Bozw, & o;;t;mv, ) an Evangelw Adde minifterium cibos preparandi mo optimo , vcl valde bono jeemoly naf'lm p Pd/tcnnd j Conftanti maloronr a mr:orum [ potius mulxerum effe folere , quam aupef [ patientia fuffulti, cum. exPe&duonæ mehoruma, $p S- Exiit 12: jämmc:, &v ) Hanc ) "u X H 300 EVANGELII SECUNDUM LUC. d 16. 4 Nemoautem lucernám accendens operit eam vafe, aut » a. E n;v ontN Call M*'*t "fubtus leCtum ponit; fed fupra candelabrum pomt , ut intrane * ; tes videant Iumen. ?T Bu 17. e.Non eft enim occultum , quod non mamfeüemr ne im,qui h 014 2I inento 007 abíconditum, quod non cognofcatur, & in palam : veniat.- e Mat 18. f Videte ergo ; quomodo audiatis. Qui enim habeu-,da- ümentis 10.26 3$, Ts; ut M bitur ilii, & quicumque non habet, etiam quod patat fe ha- 25 DOEBs auferetur ab illo. ILvoc qugna, V fimi? obíecr j Mar 19. g Venerunt autem ad 1llum mater , & fratres ejus, & 13- 12 non poterant adire eum prae turba, 19 Pracy Q. - frine, Mul 20. Et nuntiatum 'eft illi: Mater tua, & fratres* tui ftant fo- Mat ris , violentes te videre. tür catenis, bitut a den i2 46 21. Qui refpondens, dixit ad eos: Mater mea, & Íratres - Mar. mei hi funt, qui verbum Dei audiunt, & faciunt. 30. Interr 22. À Fattum eft autem in una dierum , & ipfe afcendit 'in - men eft? At Mvï navmulam, & difcipali ejus, & ait ad illos; Franafretemuä : t In eum, Mar trans ftagnum. Et afcenderunt. 3. Bo 4- 36. 23. Et navigantibus illis, obdormivit, & defcendit procella lrent venti in flagnum , & complebantur, & perxcl:tabantur. -u Ent a 24. Accedentes autem fufcitaverunt eum, dicentes: Præ- 1nmone i ceptor, perlmus At ille furgens jincrepavit ventum, & te i, -Rt pem peítatem aqus3e, & ceffavit, & fa&ta eft tranquillitas. 3. Exteru 2s. Dixit autem illis: Ubi eft fides veftra? Qui tlmentes, porcos, & i mirati funt ad invicem, diééntes: Quis putas h1c eiï, qula &. OCatus eft Ventls, & mam 1mperat, & obedlunt ei? l 34 Quod E . S6. Et n Düntiaven sg LXAerL I6. Nemo autem , €íc. ) Mide dicta 92. lz uzz d:emm.) Quadam die. & Jefum. & .Matt 5. n. I5. Et afcenderunt. ) d4n Grzco elt, - la exierant Non eff enim occultum , Gc. ) Vl- diix9uq64s, provella funz , f».thcet m de dl&d Matthzi Io. 26. altum. mHerunt lz palam veniat.) In apert:um. 23. Navigantsbus , &c. ) Vide dl&a 36, Nunti 18 F. tdete, quomnda andiatis. ). Do- Matt. 8.. . 24. ub1 hanc hxüormm ex- iU fa. rinam meam, animum advertite , plicavimüs.. & fatagite , ut illam bene intelligatis. Camplebantur y Sc1hcet Hu&lbus, Qui baber, dpzättar zil, ) Vide dicta navis flu&ibus operiebatur. - 26 GrraJ,,,m itt. I5. I2. 24. Ttmpeflatem aque-) Grecus va- 19. Veubrunr ad illum mater , 6c.) Vide Matt. 12. 47. cat xAvdv»i fluluationez. CQ"'") À Q5. Fides veffra. ) Fnducna/qua me Pam. : 20. £Frarres.) Cogndtl, propinqui. præfente timere non debuiftis. Va/mtes ze videre. ) Invifere volen- tes te ; advenerant autem 6x Naza Timentes. ) Reverentia, & admlra WWm l qm D reth. « tione percullt.: Ws ) $ 2 -- ^CA PU T vm : Sok iir'äfeq st 26. Et nävi gaverun x At intran t ad regionem ger?feno?*w —'?«'qüæï'äü o contiw Galileeam. : 27. .cum egre , ffus effet ad terram, foccurrit illi-vir qur- &tur; nec daemonium jam temporibus multisj & ve- dam,.qui hàbebat Veniat, ftimento no n.induebaturj ; neque in domo mahqbat? fed in mo&- numentis. b | habääda- rocidit ante ill'um, , f&,—;,eädam ans atat fe-ba 28. Is,' ut vidit 'voce magna, dixit : Quid mihi, & tibi eft ; Jefu Fili Dei alti- - : fimi? obíecro te, ne me torqueas. 29. Precipiebat enim fpiritui immundo, ut exiret ab ho-. mine. Multis enim tempori bus arripiebat illum j.& vincieba- i &gnt fe tur catenis, & compedibus cuftoditus ; & ruptis Vinlc;uil'is age- batur a daemonioin defer: . a. & fratres 3o. Interrogavit autem 1 llum Jefus, Fdicäns,,: Quod tibi no- ; men eft? At ille dixit: Legio: quia in traverant daemonia mul- [cendit in ta in eum. » lsfrgtemus gx. Et rogabant. illu irent. - r,p',— ne impefaret .ilxlis,x.ut inabyiïum i þrocelïï tuf. - ..$32. Erat autem 1 bi grex porcorum multorum*'þafcentium in monte , & rogabant eum , ut permitteret eis in i lïos- ingre- yes: Pre- di. "Et permifit illis. - gm)& ien. 33. Exierunt ergo deemon ia ab homine ,'&fïnträvämnt in iit grex per preeceps in ftagnum; & fuf- ' 'tirhentes'»t porcos, & impetu ab focatus elt. s ; l .quia |.-.34. Quod ut v iderunt fa&um, qui pafcebant, & fugerunt, D & nuntiaverunt in civitatem, & in villas. Et «. Exierunt autem videre, quod fa& um eft, & venefpnt / Quadim qie ad Jefum, & in L] L] venerunt hominem fedentem, a quo daemo- nia exierant, ve fütum , ac fana mente, ad pedes ejus, & ti- , 60 "1 muerunt. j,, (l 46. Nuntiaverunt autem illis, & qui 'vi,derxrant, quovm(")gdo ^ Vi t (anus fa&us effet a legione. 37 Et Pp35 M | 26 Gärafmorum.)v N idcïa.»di&'a Matth. Q9. Mwltis enim tempóribas. ) Id bü, mll"-* '8. 28- a multo tempore. $o- Legio.) Vide di&a Marci 5. 9. ) Grec vo* Cowmma.) Ad : opp ofitam. 1lacus kri'- 51.- diffum.) Ininfernum. Abyf- ])a1ïr. us a Grecis dicitur vorago immenfa 2 duca //qua profunditatis , quafi fundo carens » Rl: ez (( 07. Vir qui babebat damonium.) Hc plicavimus. Matt, 8. 28 & Marc. nam [juc00y ,. ant | Grsci fyindum | appel- . M & admlfa' v 20à EVANGELII SECUNDUM LUC ..87. Et rogaverunt illum omnis multitudo- regloms Gerafe- 80€æ9 norum,ut difcederet ab ipfis; quia magno timore teneban- £o. Je CEUM Ipfe autem afcendens navim , reverfus eft. Noh (imt 38. Et rogabat illum vir, a. quo dzemoniá exxeraat, ut cum [ E eo eü"et Dimifit autem eum ]Jefus, dicens: ! quemqus 39. Redi in domum tuam, narra , quanta tibi fecit Deus.. -& matre Et abiit per unwerfam civitatem , prædlcans quanta Llh fecif- . Fl fet Jefus. - L2 . x:t Nolil 4o. FaCtum eft autem, cum rediiffet Tefus, excep:t illum (0gHE .Nfat tuürba: erant enim omnes expettantes eum. :f Df 41. i Et ecce venit vir, cui nomen ]airus, & Lpfe prmceps a, furge. Mar. . fynagogse erat, & cec1d1t ad pedes ]efu, rogans eum, ut in- - E n 5.22. traret in domum ejus, Jllfïït li. 42. Quia unica filia erat ei fereannorum duodecim; & heec j z moriebatur. Et contigit , dum iret, a turbis compriinebatur.. cm dicen 43. Et mulier quaedam erat in fluxu fanguinis ab annis duo-- decim, qua in medicos erogaverat omnem fubftantlam fuam, nec ab ullo potuit curari: D'füPülos | 44. Accelfit retro, & tetigit fimbriam veftimenti e;us, & ia H Y confeftim ftetit luxus fanguinis ejus. . Datij 43. Et ait Jefus: Quis eft ; qui me tetigit? Negantlbus autem ommbus dixit Petrus, & qui cum iilo erant: Preeceptor, tur. millia: D Jinm, & bse te comprlmunt & affligunt, & dicis: Quis me tet1g1t? 46. Et dixit Jefus Tetigit me aliquis » ham ego novi virtu- M*WBS ( tem de me exiíle. i) tj .47. Videns autem muher, quia non latuit, tremens venit, t ol & pmcrdlt ante pedes ejus, & ob quam caufam. te:igerit eum, Dtte; « indicavit coram omni poPulo, & quemadmodum confeftim fa- nata fit. 49. At ipfe dixit e1. Fllxa, fides tua falvam te fecxt, vade Ü in ace. 49, Adhuc illo quuente, venit qu:dam ad principem fyna- la"glïore 80899, 'ttàm Mareo 4ti- Vuaw 2429« H]anws ) Hdnc & fcilicet ex propofito non tetigiflcat, ]nlgagd ; Qu fequ.ntem hiftoriam — explicavimus nam alioqui propter confertam tur. æd'bne pn AC Mistth. g. 18 & Masc. 5. 22. dein- bam multi etiam nolentes eum tan- Vrare laum €eps. gebant. Erliler, 43- Owmem jkäþam iam.) ov TOj Afffügunt.) Coar'ïant, premunt. Y Hef Vtr ante vivebat. Ofo» , forumvitiusm , id omne, ex quo 49. 44 pr:mtpem Q)nagogn ) In s Ul 74" Grzco eít, maed 78 p XI0 vPacyaiye , TPl Duet 45 Neganiibus aufem emmibus.) Quod a princimpe Sjndgoga, qnemadmodum ) Cl to thm e ouen CAPUT VIII. &IX 303 s Gene- gogæ, dlcens ior Qu:a mortua eft filia tua ; noh vexare illum. tnebane 5o. Jefus autem, audito hoc verbo, refpondzt patrl puellae: Noli timere, crede tantum, & falva erit.- int, v cum $1. Et cum veniffet domum , non permifit - intrare fecum quemquam nifi Petrum , & ]acobum & ïoannem & patrem, fecit Deus. &. matrem puellz. yta iaf 592. Flebant autem omnes, & plangebant illam. At ille di- xit: Nolite flere, non eft mmtua puella4 fed dormit. .cepzt il 053 .Et deridebant eum, ícientes quod moitua effet,. d Ipfe autem tenens manum ejus clamav:t, dxcens Puel- d rfe prmceps la, furge. . A0 V if« $«. Et reverfus eft fplrxtus ejus, & furrexlt contmuo. Et juífit 3lli dari manducare. TR &hæc $6. Et ftupuerunt parentes ejus, qulbus p"ræceplt, ne ah— yrnebotut. cui dicerent, quod factum erat. anais duo GAPUT IX ydam füart szczpuleas ad pradicandum mittens , fervanda. tradit eis þræce- ü GJUS, & pia: Herodes audita Chrifli fama , cupit eum «idere: ex quim- que panibus , €&? . duobus. pifcibus fatiat. Jfefus quinque "oirorum "Ibl*la i!u millia : Petrus illum confitetur. Cbriflum Dei : . fuam pradicit. paj- veptor, Quf fionem , €?. de proprm eruce tollenda : tmnsjïgumto junguntur tet1glt7 us Moy/äs C? Elias im majeflate; ad préces patris demonium & p vittt- filio ejicit: contentio oritur inter. Mpo[ffolos de primatu: filii Zebe- Jetts vemf dæz volunt igne celefli conumi Samaritanos nolentes. Sfefum Jufci- pere: volentem Jequi non [ufcipit « alterum autem *vocat , tec jgerlt eumy ysfebm i « - qermirtit ,ut primum /epelmt aírem. Onvocatis autem Jefus duodecim Apoftolis ,. dedit 11115 «Mat Io. f. f vue I. C virtutem , & poteftatem fuper omnia daemonia , & ut Mar. languores curarent 2Et 4! 2$5 wpem fy n* oetiam Mdrcus, qul haber:,, Ab . Archi- gogæy 55 qptntm ejnut. ) ille idem quo d fonaresó » quod Syrus explicat;; i ab vixeràt, ex quo anima immortalitas adftruitur. T tenglmïlt j - dibus principis Synago &. I. enfercdm d - Vexare illum.) V ru[tra alli molefmam "nvocatis autem, &fc. ) Quæ fe- teSr eum tm' exh-bere. quuntur usque ad. verfum $1. $0. Hoc verbo ) Hac re. habentur apud "Matth. cap. Io. 1. & &Y. Inrrare.) ln cubiculum , ubua- deinceps, apud Marcum c. 3. 15. & cebac puella- cadaver. cap.6. 7..& aliis locis, qux indica- ,)ugüg' h | 54 Clamavit.) Fangwam alco f'ous- bimus, 1deoque paucula tantum qu£- 4 g no pretfam excttans i 43*/ uemd dmadllm dàm yelut analecta tangemus. - t 404 EVANGELII. SECUNDUM' LUC * L 4. Et müït illos prædrcare regnum Del & fanare mür- y. At a mos. ' dixerunt* f 4 Mat 345 Et alt ad illos: Nlhxl tuleritis in via, neque v1rgam', : píces: nifi: bam efcas jo.9. neque peram ; neque panem , neque pecumam, neque du- Erani Marc- ag tunicas. habeatls * LA " difcipulos fü 4. Et in quaíncumque domum 1ntraver1tls 1b1 manete '& indé ne exeatis. N - quagenos e A&G. I E $o kt qu1cumque non recepermt VOS:.€ exeuntes de civi- 13. 51 tate illa, etiam pulverem pedum Veftrorum excutlte in tefti- 16. Acce) monium fupra: ^illos. te/pexit in .6. Egreffi'autem cnx,ulbant pet caftella 5 evangehzantes, - Qilcipulis f & curantes ubique. 1. Em d'Vïar . d Audivit autem Herodes tetrarcha omnia, quæ fiebant tum eft; quo ab eo, & hsefitabat, eo quod diceretur : - 19 £ I4-1- À & üifcimi Mat. 8: À quibusdam : Quia Joannes furrexit a mortms : a qui- 6H busdam vero: Quia Elias apparuit: ab aliis autem : Quia pro- | effe turbæ? 10. At.illi pheta unus.de antiquis furrexit.. 9. Et ait Herodes: Joannem ego décollvi: Quis eft autem, Vaütem F] TTX de quo ego talia audio? Et quaerebat videre eum. 10. Et reverfi Apoftoli, narraverunt illi; qugecumque fe-| 20. Dix cerunt, & affumptis illis fecefïït feorfum in locum defertum, dpondens Siy qui eft Bethfmdæ. 21. At ille 1. Quod cum cognowffent turbæ,; fecutæ funt illum; & 22 Dicen: excepit eos; & loquebatur illis de rggno Dei , & £05 qup Teprobari . ( cura indigebant , fanabat. lS, OCC 12. Dies autem coeperat declinare: Ft accedentes duode- 20 che4 eMat-cim dixerunt illi - e Dimitte turbas, ut euntes ih caftella , d get 74'15 vil Marc lafgue , qu& circa funt, dïvertant b &Invenlant efcas qum equähuï tle, 6.36 hrc in loco deferto fumus? - :2 4ka p E 1; -ält äla : Dd JCiet illam Vtrfüfm & pafejhfm.) Aü&ontæo *-de dicta Matth. 14 r & feq ubæ hunc ï] :5 de j tem , imperium.. Iocum 'explicagimus. R qüt ^ Kangnares.) Marbos. To. Reverfi Mpoffolt, ö'c.) V:de dt- 2. Regzuwm Dei.) Regnunt cælo- &a Matth E. rum, adventum Meffiz, lucem Lvau- ETA Excepitteos. ) Turbas fcuhcet ; (1) gelice. doctrinz. d[Clt autem, eos, quia turba- JrECe LOAI 'f f orje 4« Dnde ve exeatis.) 'Ut;altud qug- dicituro x?x h. & eft gönerls mafcu—- äh Qotag lg ratis hofpitium,. hoc eft; quod fequen- líni. j "P()ïïlb;]e i ti cap. num.. T. clarius dlleU!?.- Nolxre I3. D:mz!fe turbas , éfe.) Vlde dl- g R drenfire: de: domütin domubi. — 7 $A P. a Matthz14. 15 ub: hanc hlüonam 4 Vlde dl 7 Judwæutem Herodtsj 8'0*.) Vi— :exphcawmus. ? li d Mi C [^ - 305 CAP UT UX j .. Atilli f.]o;u. weneb — 13. Ait autem ad illos: Vos daté'illis manducare L] 1 di xerunt'« £. Non funt nobis plus quam quinque panes, & duo 6- 9- pifces: nifi forte Jevirgartis nos eamus, & emamus in omnem 'hanc tgr- bam eícas.. neqe due I4. Erant autem fere viri qui hquö millia. .AitF autem ad v r difcipulos fuos.: Facite illos difcumbere per convivia q'uin- quagenos. . s de C as R 1 ta feceruni; .Et;(x) d—ifc'umbexrue fecerunt omnes. Ite inteftie 16. Acceptis autem quinque panibus , & duobus pifcibus, tefpexit in coelum , & benedixit illis ,.& fregit, & diftribuit t ;geliiantes, diícipulis fuis , ut ponerent ante turbas. . 17. Et manducaverunt omnes , & faturati fuhti: Et qubla- tum eft, quod fuperfuit illis; fragmentorum cophini duodecim. u üEbaIït: 18. g Et fa&tum eft , cum folus effet orans, erant cum il- lo & difcipuli & i x gMatt Uis: a qïfï- effe turbze? À n.terlrofgavi.t iijp.s, dicens : Quem me dicunt r 16.13: : Quia [Ioe . Marc. z I9. At iili refponderunt, & hdixþeruht 1 .ïoanheih..Baptiiïam, 802' alii autem Eliam , d '111?9"37 furrexit. alii vero quig- unus Pfopheta de prioribus i -—50. Dixitautem 1 —llis : Vos auterh quem me effe dicitis? Re- cumquefe.-þ fpondens Simon Petrus dixit: Chriftum Dei. defertuty "Uar.-At ille increpans illos praecepit, ne cui dicerent hoc. 22. Dicens : 4 Quia oporte: filium hominis mulia pati; & E A VTat. t illnz, & teprobàri a fenioribus ; & principibus facerdo tum , & Scri- 17.o1: us bis, & occidi j & tertia die refurgere. . Marci *:93. i Dicebat autem ad omnes : 5i qui $ Vulf poft me veni- 8. 319 qtes duod re , abneget femetipfum , & tollat crucem fuam quotidie, & 9M30: i ciftela g fequatur me. Io.58- Quienim voluerit animam fuam falvam facére , perdet tgfïanQUIi*ï 24. k. Mlarci 16.24- L ilam.: nam.q ui'pe'r.didcgeri't animam.fuam propter me ,-Vfagvam faciet illam. g. 34- / ; Ait Auaiverfüm mun- Infr. 25.'Quid enim proficit homo , fi lucretur 14.27. 1 feq u;bi hync m Li | fui faciat? - k infr d-qïrn—,, f.ei autem ipfï.ïn? perdat , & ngtrim'entul Qä. l Nam 17.33. ) Vidc.(ïk 'f-:(I-) bfih:ümï)trg fecerunt omnes. [ ediz. Suxr. /eg;m difcubuerunt omnes. Joan. i rEZg fcilicet 7 3. Niff forte , &:.) Modus loquen- QQ. Ünia. opotet , E$c. ) Scilicet I2 29 d di, quoties abfurdum , t^ quidpiam , aut priusquam hæ; de illo palam z'prædi- centur. A u jj m fcll: impo hbile fignificatur.- j .g&gcïr)?ï;me dicunt Aejä furie? ) &t ) iide U ide dicta Matth. 15. num. 13. i .'uw. di?f' -) 'anndocgtfx?quej :i *i L g n cmüotläm Bidi. u Com. Maino-ofl;j'.'f/fl.' - * u 306 EVANGELII -'SB;C[;&-DUM LUC. lMat : ;86.1 Nam quime erubterit, & meos fermones : funcFi- ! 56. E 19.33. us hominis erubefcet ,. cum ve arct tris & fanéctorum Angelorum. neriþin maje&a'tcï fug : & Pa- tgcuerunt( $. 38. his , que 2 lim 27. m Dico autem vobis vere : funt ali qui hic ftantes, qui 2. !'f'i L£ g. ?i i Mat non guítabunt mottem , donec videant regnum Dei.- de monte :28. z Fattum eft autem poft haec verba fere dies oCto ,. & Iuï*.ï.'zg: à fiumpfit Petrum , 3. E« & Jacobum, & Joannem, & afcendit im.- fecro te, ,;: HMlontem , ut oraret. »Mat.. 29..Et fa&ta eft, dum oraret, fpeci N 29 Ete es VliltUrS- ejüs altigfaþw, ditit, & i7.1. & vellitus ejus albus., & refulgens. . eum, szrci 30. Et ecce duo virilo 9. T. N[()yfes ,&Ehaa, qüebantur cum illo : 'F;rantl autem - 40 B potuerunt, '31. Vifi in majeftate, & dicebant exceffum ejus ,quem Eogm- pleturus erat in Jerufalem. r - 41 Nf Y perverf .32. Petrus vero, & qui cum illo erant ; gra vati. eir'a;jt,—f()gm-xï' -^mo: Etevigilantes videru uc filium nt majeftatem ejjus , & duQs,.Viro.s,.' L & Etc qui ftabant cum illo. .:,83. Et fa&tum eft ,. cum- difcederent ab ill O 4 ai-t( þP.etArus ad 4 Eir rum, &r 2 JEfum: Praeceptor, bonum eft nos hic elfe, & faciamus tria K tabernacula , unum tibi , 44 3tüp fciens quid diceret. & unum,Mnyl , & unum E—liæ:r;;e—h QU& mirant [ ] , :.34. Heec autem illo loquente , fa&a eft nubes * d . ; obum- 005 : Don braviteos, & timuerunt , intrantibus. il lis in nubem.. &tim homi ?*$. 35 Etv ox fatta eit de nube e e - 4 At s f.dicens : o Hic eft i?lius m i " Pc.t-ï' dilg&'tus . ipfum audite. N -- at — T gwiy, fit Deo 'imponitur, étiam quotidie, quod peditione illa , quam breviin ferufu- PEUpty, v plerumque ufuvenit piis. lem completurus erat, crucem 'ipfe In 3//1! d;cbu 26. Iz majefe ate ffa. ) .Græcemeü, patiens, e vita- excedéns , & huma- | ICfofe&ionem 32 gloría fa. num genus ex dzmonis & peccati fer- Cptüm, ho UEL fanllorum An;gälarum.) Qui elo- vitute, in libertatem . filioru ! educens. r m Dei, ria & ipfi cingentur, & Chriíto ade- Ath, » runt ad majeftatem ejus ornandam. 93- Nefcteus quid dicerez. ) Prepo- 39' Dü/qlþgt hl 29. fatlwn eff autem, €&c. ) Hilto- fterum erat Petri votum, cum Chri- i tix hujusexplicationem habes. Matth. ftus veniffet, ut mortem Jerofolymis - L ln 17. ftatim initio. fuftineret pro falute hominum. E Magm'tud Wenifico 31- Dicebant exceffum ejus?) In Grz- &tj iütia, co eft, » 34« dutrantihbu: :is.) Dum ixig-re. m fOlEnt ££odo» , exizum. ) Allufio eft derenturilli, fcilicet prefentesomnes, a Füya)xfïa ( S ad expeditionem & exitum Moyfis Je(us, Moyfes, Elias, & ipfi difci-- ' " 7714 gn ;populum ex /Egypto educentis. Sen- puli, in nubém, "m ii qu& in illos i'r,xgi'di;c,? $ - ^ [ PCFUm fuseft : "loquebftqcur cum lefu de ex- - & complexa eft. Ài omnig,,,' ) : 5 P P CAPU Iu lX. 397 huncti- 56.. Et dum fieret vox, inventus éft IEfus folus. Et.ipfi m ) &Pa* "tacuerunt, & nemini dixerunt in 11115 dxebus qu1dquam ex his ; quae viderant. & qui 37. p FaCtum eft autem in. fequentl die defcendentlbus llllsFMatt l de monte , occurrit illis turba multa. NIarc. 10&0 & 38. Etecce vir de turba exclamavit j dicens : Maglfter ob- 9. I6. cendit t - fecro te, refpice in filium meum , quia unicus eft mihi: 39: Et ecce fpiritus apprehendit eum , & fubito clamat, & * us altera, elidit , & diffipat eum cum fpuma s & v1x dlfcedlt dllamans eum. nt auem 40. Bt rogavi dlfmpulos tuos , ut epcerent 1 lum & non potuerunt. gem Com- 41. Refpondens autem Jefus, dixit : generatlo 1anehs, & pervería, ufquequo ero apud vos , & patiar vos? Adduc rant lat« huc filium tuum. ü0$ VIf09y .42, Et cum accederet. , elifit illum daemonium & diffipavit, 43. Et increpavit Jefus fpiritum immundum, & fanavit pue- Petrus i rum , & reddidit illum: patri ejus. jamus (rlà 44- Stupebant autem omnes in magnitudine Dei , omnlbus- Tlig:te que mirantibus in omnibus , quae faciebat , dixit ad difcipulos * fuos: Ponite vos in cordibus veltris fe1mones Mtos Lj Filius & obum enun hominis futurum eft j ut tradatur in manus hominum. - i 45 At illi 1gnorabant Verbum iftud , & erat velatum ante Hhus meus qu zeess * f ; E Ponite vos in cordibus veffrts , 6c. ) 36 Dum/f'eretvax ) à 6 txteSu / orj» Qev5m , cum fatla fwjät "VOX Sinite hos mirari, & celebrare mira- i Inventus eft. ) A diicipulis.. cula vos autem difcipuli mei atten- ii f |de ddis dicbus. Ufque ad Chrifti toanimo confiderate potius, quz in- qoem L rcfurre&nonem ; üt fucrftt illis pra- ftant, non minus, immo plus vobis ;, & hr ceptuim. fcitu neceffaria quam illa. & eccatilda 39. Ef ecce- vir , Jc ) Vide di&a In cordibus. ). Grace-eft, /m auribus, horum t Mdttzh I7. I4. fed fententia eft eadem fignificatur /39- Dilfipat eum. ) 9 nagacoti, dlf- enim eós attente aud:re, & diligen- Præp0 ter confiderare debere, qua fubjicict, ) cerplt ; lacerat. mChr' 44« Magnitsdine.-) ,W'ycchsma-y;w " lit ztadatur.) Agendus in crucem. Jerofol)(mlS amagnificentia, ma nifica virtute, Ut 45. Velatum ab e15, ) Abfconditum, n mum' enim folent magm il a:Lh facta vocari accultum , ita ut non affequerentur, um mgl'ü quid Chriftus diceret. ES pryeMia ( magnatía dicit i interpres no- fotes ol fter, A&. 2. 11. ) ita virtus cocleftis Tümebant eum.interrogare. ) Audiez j l horum operum effectrix, jegiaNauc TÀ6 rant paulo ante Pecmm 1eprehenfum illo incidi dlcn:ur a Chrifto, quia de fua pafitone verba 9 ammäu:. ) Ommd. facienti fe oppofuerat , .idcirco non - p P 308 -«EVANGELI l:SAEC;-sUNDUM LUC. |€0s , ut non fen 2 : u Cur hoc verbo. ? t'irent ilud , & timebant eum interrogare de 1 "Qixerünt : qMatt : 46. 4 Intravitautem cogitatib in eos, quis eorum major effet. h,& conf 1'8'-'- I- Marc. 4T. At Jefus videns cogitationes cor * |.os. E dit puerum , & ftatuit illum fecus fe, dis illorum; appr;hen- fpiritus eft ,7.77133- .4,8. .Et' ait illis Quicumque. fuíceperi t puerum iüüm' in . 86 r F nomine meo, me recipit : & quicumque me receperit, re- - cipit eum , qui me mifit. !5 Fab nes, hic major eft.. / * Nam qui. minox-* eft inter vos om . dam ad illt 49. Refpondensaut em Joannes , dixit : Preceptor , vidimus li nidos -quemdam in nomine tuo cjicientem daemonia j & prohibui- P mus eum : quia non fequitur nos. D "rediinet; $0. Et ait ad iHum Tefus : nolit [ e prcïþibere;qui e-nim- non eft : $9 Ait: adverfum vos , pro vobis eft. . -Domine, p lereptur dies afï'umptiohig $1. Fattum eft autem dum comp - 6o. Dixi ejus , & ipíe faciem fuam firmavit , ut iret in Jerufalem, A autem v; $2. Et mifit nuntiosante confpetftum fuum , & euntes in- 61 Ftai traverunt in civitatem Samaritanorum , ut pararent il h. E Drittum ser erat euntis in /$3. Et non réce à - 61 Alt; Jeru(alem. perunt'euhrAn , quia facies ejus 2004 CUM auderent ihterrogare; fcilicet caufzs tdm fibi eiTe, ftitütum 7, & defin p x & adjun&ta paffionis & mortis, ne iie in Jerufalem. forte & ipfi- arguantur.- Vel etiam 52. Mifft muntios.) Widentur fuiffe interrogare non audent, veriti neali- Jacobus & Joannes , quod hi foli 54' H.t ;gnis quid audiant, quod. eorum dolorem Ti yjore num. 54. dicantur indignati a Chrifto "M& $, augeat, malentes ignorare, quam dum petivitfe, velletne ignem e calo in 8a- mám Q j ] I$ id cognofcere ftudent , quod magis maritanos evocare. "Porro difcipuli. difpliceat intelligere. miffi funt ad neceffaria preparanda, 1Cat DELTS U46. Imrravir) Subiit. deb; » fefeitig: & fortaffe etiam , ut ipfi ad repulfas . 1e, quam ( "Cogitatio. ) Qu etiam in 'ambitio- & injurias fuftinendas - exerc 1 grgzi;u; -bätul' lt fam difceptionem e rupit. Vide dicta & prepararentur. M Cos Matth. 19. 1. 49- Quicumaue fsfceperit, 69c.) N ide lz ci:atem Samarihmarum.' ) 's;'g ; æVl, &itl dicta Matth, . 19. 4. & 5. x , in vicam , feu caflellum , quod . O Quj fb 49. Vidimus in itinere Jerofolymam verfus obvi-. ge Hhorum am erat. 1 E 25 füe 1 dicta Marci 9. 37. humlhs 51- Cwn complerentur dies 4J2;mpt;o- —58. Quia facies E]'uä.t at duniss DO Cord nis6jus.) Quibus affrnmendus effet ; gerufalem. ) M2 Viderunt Samaritani quibus recipiendus in celum, quibus Chriftum, & qui eum fequebantur , f tranfiturus effet ex boc mundao ad Parrem, adoraturos ire Jerofolymam( eft enim vt loquitur Joannes cap. I3. I. verofimile, tunc. Pafcha aut aliquod - E. m l eFl(änd Facrem [uam firmavit. ) Significatur 1] aliud celebre feftum proximum fuiffe)- Chriftum toto exteriori habitu ac . ge- ideo in odium ejus religionis ; quam : Tu Ru pr& fe culiffe, & declaraffe cer- deteflabantur, non recep erunt. quil CAPUT xx 'Scas; ogare de 5'4 Cum qulf*'ent autem d1fc1puh e]us Iaeobus & Ioannes, dixerunt : Domine, vis, dicimus , ut ignis defcendat de coe- ynt effe lo & confumat. 11103? appchen- 5-5- Et converfus increpavit 1llos » dlcens : Nefcms P Culus fplrltus eftis. j ifwrin -S6. r Filius hominis non venit animas perdere * fed fàlva- »joan. dT perl X re. Et abierunt in aliud caftellum. &12 [ VOS 0tt . Fa&um eft autem , ambülantibus illis i in via j , dixit qui- 7. dam ad illum : Sequar te, quocumque ieris. N vidimus £8. Dixit illi Jefus: s Vulpes foveas habent ,& volucres:Matt Q. groiiui- coeli nidos : Filius autem hominis non habet ubi. caput fuum 9 'reclinet.- m non e& $9. Ait autem ad alterum Sequere me ; 1lIe autem dixit : Domine , permitte mihi primumire, & fepehre patrem meum. 6o. D1x1tque ei Jefus: Sine; ut mortui fepehantmortuos fuos. rommpttons (ilem,. tu aütem - vade; & annuntia regznum Dei. -6r. Et at al*er -Sequar te ; ^Dorine , fed permltte m1h1 euntes i ill prlmum renuntiare his ; "que domi funti unt 65. Aitad illum Jefuüs : Nemo mittens manum fuam ad ara- - trum & refplmens retro , aptus eft regno Dei.: (4 Cum - CA. zi Qq3 &qefnium * 2084 Ut tgms rle/Eenddt, Efc.) In pæ- 57 Seqmzr fe , ffr CHzc explica- dentut fmiTe nam injurie .a Samaritanis irrogatz. vimus Matth. cap. 8. 19 & fequenti- aod p fol AnGreco & Syriaco additur: Qsemada- bus. ii (Irifo 6 cælO u* madzm &5 Elias fecir. 60. Apnuttia regnum Del.) Id eH: 55. . Nefcitis,cujus fpiritus eäzs )Quafi abjetis impedimentis omnibus ad hoc yro du -dicat, nefcitis vos alterius fpiritus effe prepurantty debere, quam £uerit Elias; Elias. age- te accinge , ut. annunties , Pædlces ; ü Ed rcpulfaf evangehzes aliis. .batur fpiritu. feveritatis & juititia ; exercef mmf fic enim conveniebat. hominibus il- 61. Renmuniiere /m', que a'am: /mzt ) lius ævl, ftatu & conditione fervis. In Græco eft , áxordtacSai Tl 616 norüm ) i -Mos qui fub Evangelio eftis, & in *TOP OD(OV [.Le- Senfus eft, aut renuntia- re,bonis meis, & de illis difponere ; d ellutt , quod lege filiorum , mitiori fpiritu regi par aut valedicere dome('ncxs meis. Prxor atfüs V* ; & me imitari, qui mitis fum & T. humlhs corde. . * exphcatlo videtut verior. i 69. Nemo mittens manum ad ara- l dt "mm M ere 86.- Antmas Perderc m Vitam eri- Irum.)- NIet:aphora fumpta eít ab a- Sammtam Salvare, ).. Ad. æcernam falutem adi- ratoribus, qui manu flivam tenent, a panta? v tum aperiendo. & oculos habent ante fe in fulcum in- eftenim tentos, rectus ut fit; nec poteft bo- thOd ( o aliud cajz'cllnm.) Quod &ipfum, ;Allta foilt ut verofimile eft, erat . Sainaritano- nus arator effe, qui réfpicit in tergum. lmüm rum., HHDUS tamen. pervxc&cxum, a Significatur autem neminem bon/um qua -quibus admiffi funt,' Dvangelu & Eccleüæ miniftrum efIe, Perunh P - EVANGELII SECUNDUNI LUC IoO In que CAPUT X Pax huic do Seþmagmm a'uos pmmzttens ad fingulas czfvztazfes - tradit pre- 6. Et f ib veltra: fin ? cepta , qua in prædzcandg obfervent ,. C gaudentzlms de fubje- T In ead éis fibi demonibus , dicit on efJe ob boc. potil]mmum gaudendum : comminatur: cz*vn*aizbus ob]?malzs ,in quibus fache erant: plurima quae apud 1 fu. Nolite 'vzrmtes & exultans in fpiritu confitetur Patri : tentanti. Le- Squw gz[])erzz*o ] -recitatum. praceptum -de dileciione Dei ., C? pro- vos tmandu ximi o/iendzt quis- fit-proximus per parabolam bominis 2 jfmz 4- 9. Et QUt: lem. de/cemlemzs. - Martba -aniniflranti ,. & de forore, M - propinquavi rm conquerenn ? dzczt Mariam elegzjä opnmam 40 Ín qu. fufceperint partem - lL f Etia Oft haec autem defignavit Dominus & alios feptuagmta duos: & mifit illos bmos ante faciem fuam n omnem RCR Civitatem-, '& locum ,. quo erat ipfe venturus. : Nenmem i [ 4Mat 2. Et dicebat illis ; «.Meffis quidem multa, operatii autem vttit ii h; tlæ, que OCCUI' éNMat pauci. Rogate ergo : domlnum mefis , ut mittat operanos in Wdtm, five v. meífem fuam. Io.16 t confuevem cMarc 3. Ite: ? ecceego mítto vos ficut agnos inter lupos. tlonem dffcend $. 8 T c.Nolite portare facculum , neque peram , neque i cal- HODES amms od ærEIC ul vm K ceamenta »4& nemmem per viam fa utaverltls e ;In Yaba Elifei d 4. 29. 2 Ttirrent ss qui ità expeditus non fic, ut poüquam Mijt.) hmlüt dgtls lis mandatrs, / Wfavem aratrumi hoc fpiritnale apprehenderit, quz fequuntur. 41 nj, Bizes ) jJuffit ire binos, ut effent S hi Taverty nihil habeat, quo abihac cura avocetur.— 4nutuo fibi actionum teües ; ut aüxi- Regndi Dei.): Pradicando. - Pa hmc dgmu Off hac. ) Poftquam £. /Galilza lio; confilio, folatio fe juvare poffenc, I[j in Judgam. venic Chriftus, ut & ut Hrmlus teftimonium veritati da-— hl; 770 fe poífent in idem confpirantés. : Hllls Ti 0]' tig 5. cap. fuperiori n. $1. dixerat. lf Deffgnavit.) Elegit, Quo erAt spfe venturus, ) Ut para— QUi morte Scpfua(gmm duos« ) la Grzco eft rent viam Dommo, ut de ]oanne di- fqum )N 8/304/1.37)(0)!1(4 4 fepcuarrmca , fed duo &um eft. Vog Teyiy, omitturitur, ut numerus rotundus po- 09v Meffrs: 7um'em muztd, ö'c,.) Id e&, p Opterea mum] multlcudo populorumm - fufcipiendo AC lipis p natur, fic dicimus paiïtm LXX.inter- cumi tamen conftet fuiffe -vérbo ,: & . fruéctui- ferendo: apta , nii -pretes , mvl LXXIL fatta eft hec electio ad eum diligentes cultores defiderarentur, - Obls p vett modum, quo Moyfes Dei juffu feptua- Operari. ) Pr&dicatores Evange- te lal J0te & ginta duos illos feniores eligi juffit i m lici. I^ Inc judices Num. 'II. 16. . Écce ego mtito vos. ) Vlde dx&a add I7. quamws Mdtth Io. 16.- l?lftg enim ibi dicanotur feptuaginta, viden- nec tur tamen fuilfe feptuaginta ; dua ex. 4. KNohte qortare ]kvculum, 5 ca) Vf' 27 ns, qu& dicuntur eodem e.m. 36« de di&a Matth. 19.9. & 1o. ll, Yie ii o à ii x N CAPUT X 911 E s. In quamcumque domutn mtraverms Y pnmum dlcxte : Pax huic domul. nit fra- 6. Et fi ibi fuerit filius pacxs ; requiefcet fuper lllum pax ; b ubje veílra: fin autem , ad vos revertetur.. d. : .7. In eadem. autem Domo manete,. edentes, & blOQHL-.S-, quae apud illos füunt : e dignus eft enim. operarlua mercede «Deut DI UT fua. Nohte tranine de domo in domum. . 24-14- tiíanti Le- .'$. Et ià quamcumque civitatem intraveritis , & fufceperm t Matt. IO.Io. i. G n vos , manducate , quae apponuntur vobis: i lim T j'm 9. Et curate infirmos , qui in illa funt .,.& dicite illis: Ap- 5 Ig o Me propmquawt in vos regnum Dei. n 0. In quamcumque autem civitatem intraveritis , & non Y fufcepermt vos, exeuntes in plateas ejus j dicite: A. f -ir f Etiam pulvexem , qui adhafitj nobls de.civitate ye- ftx d, I5:51- feptuapi * n omnem Edentes ö' Ljbentes , 67 ) Abiis ter- Neminem m via /;zlumverzt;s ) Non rati autem vetat fipna honoris, aut .bencvolen- rena ítipendia reportantes, neque enim tiz, quz occurrentibus inter tranfe- magnum eft, ut loq'ntur S. Paulusr. )peranos il undum, five verbo, five facto exhi- ad Cor. 9. Si ]þ:r;t:mlm feminantes beri confueverunt : fed vetat faluta- carnalia metatis. )08 c;ohem defcendentem in. confabula- Que apud illos [umt. ). lis contenti tiones amicas , ac proinde cogentem . que ab hofpitibus apponunmr qua gejie o* hzrere in via. Alludit Dominus ad lia quaha fint. Diguu: efd emim operarims, &fc. ) vcrba Elifzi ad Giezi 4. Reg. 29. 5 gfn eceurrerit zib bomo , non jklute: eam . — Non figmficat Chriftus mercedem & j ftzmmver:t 7 7mffmm, zon refpon- eorum, qui Evangehum predicant effe js manddtha dea: h. cibum , quafi cibi prctium refpondeat S. lutraveritis.) - Hofplcu caufa. merito dignitatique operis 5 fed pre- 305, f emn Pax lmzc domuz ) Vide dicta Mdtt dicatoribus Evangelu cibum debcrl &95 üt a(m' [o. I2. ab auditoribus , qui eo nihil, quod l'lu- 6. Filius fdc'ls ) Dlgnus pace , ficut nus fit retribuere poffunt. t ve[ IWI filius mortis 2. Reg. I2. 5 ille dici- Nolite tranfire, €$c.). Hoc eft, quod P uantcs- tur, qui morte dlgnus e dlxerac » In eadem domo manete. Ur pat- - Requsefcet.) M eniet. 8. Que apponuntur vebis.) lis con- i as d. vos revertetur. ) Hoc eft, non , tenti , néc lautiora quarentes. - [denv propterea inutilis erit falutatio veftra, " Q. Er curatt snfirimos , 6c.) — Vide "nec inanis labor vefter, nec perdetis dicta Matth. 10. 7. & 8. fqu'P'euäo 3nercedem veítram ; reddetur enim Io. lz quamcumque autem crivita- JPN? vobis pro veftra charitate , volunta- tem , &/c.) Mide di&a Matt. Io. I4. II. Tamen feitete, 6c,) Quafi di- 1era l-entm'. te, labore, & opere. 'ores p* ". In eadem demo. ): In qua femel cant : Nihilominus, five credere vo- recepti eftis. luerms, five non, denuntiare vobis Manete. ) Dlverfamml ; Ícilicet,. "volumus regnum D€l, & Meilfiam ) Vlde dl&* donec. exeatis, ut habet Mmh € 107 Judicem vefirum inftsre, cui malo Vr lI« Vlde lbl di&a. Veüro audientes non erms. lyfy 60') n EE " — R 312 x EVAN GELH sE CUNDUM LUC imüs in vos :tamen hoc fci:ot : INDN fot flra , exter 5 zi e j quia appropïnk-* quavit regnum Dei: . . -u ] fcorpiones . Bocebit, 12. Dico vobis , qui a Sodomis in die illa femimus äti'f P z quam illi civitati. L - . Vetu £Mlat. [ tis fobjci 13. g Vse-tibl Corozain , vie tibi Bethfaida :—xquia fi mTy- À pta funt in I;L',mfm , & Sydone fa&ee fuiffent virtutes , quae fattee funt in vo- 31 i Ini bis, olim in cilicio ; & cinere fedentes poeniterent. 14. Verumtamen Tyro, & Sidoni remiffius erit in judicio,. quam vobis. ; " hiec a fapie 'Etam Pate dg. Et tu Caphar—naum ufgue ad codlum ex-aitgtg j ufque .ad infernum demerzeris. : . Ortn dit & qui Vog fpernit , m'el fþerg &Mat. * 16. 4 Qui vosaüdit, meau ] Ti Filius ,. 1040 pit. Quiautem me fpernit , fpernit eum , qui mifit me. — -laerit Filiy oan. I 3'0 20- 17. Reverfi funt autem feptuaginta duo cum gaudio, dicen- 25. Et« tes: Domine , etiam daemonia fubjiciuptur nobis in nomine :| * [ - qui vident. tuo.. u -———— .Et ait illis :'-Vid*eb'aïm f ;itanallïnl ficut fulgur de coälp Ca- 1g. Snpra ff -dentem. N " lQUi demor T. vetos fen [ - 193 EC' jita hd M. 2. Qu legatione fecerant ? ] t ules;. u)f.z ä.qdomf.c ,ö"c) Vidg dl&a pro voto fuccefiit. z 7 x " , tentarunt, & res " "l'nf A Matth. Io. I5. — T.5 Diy. Pa I3. V« tibi Corozaim. , U'c) "Vide . 18- Videbam.) Mlentisi ntgitu claro ? di&a Matth. 11. 21. &fequentibus. - & cérto , jam inde cum in mundum ; AU 4 vipel.a À 16. Me audit.) Vos enim legati & veniens homo .fierem , no j Tiépti. cum vos emitterem. n tantqm * i Vifmteml. n ! interpretes mei eflis apud homines, ut ego Dei ; quare qui fpernit me; - Satanam.) Kt reliqugä,mglos an- [ Bifttitgy, eum fpernit, qui me milüit. g«los. ejus fatellites. : Ifli;r,icj* ) ! D 17. Reverft ] IIS 200 /gnt. ) Sua :'legz-i't-io(n"e' - Sicet fulgar.) . Quod de ccl o '('iadilï perfunüi. ; fübito , violenter., velociter: p Vis ramm j Etam dæpzon Z4, 65 £. ) HOC i)r:ecet.e- m&n'na pote: ris miraculis exprimunt, vel quia pu- " Decelo cadeutega ) ,S;itanäm de celo iecip tabant majoris potentix elfe ejicere cadere, eft illum dejici de honore & lor Qüortm Qs eft demonia, creaturas fpirituales & vi- fublimitate dignitatis, quatm obtincbat &[3 ndu ribus magnis pr?efditäs » ij'ua,m; morbos ante Chriftam, prafertim vero quod üamülq -fanare; quifi dicant , non folum ce- ut. Deus a plerisque coleretur , & cee- elxs,) | 1 libr los habitare crederetur : quafi dicat, poc], » tera fecimus, que faciliora érarit, fed cadentem de fumma celfitudine , de quod difficilius eft, etiam dzmones lu'q expulimus. Vel, quia Chriftus ipfis folio poteftatis fnz. Sententia ergo d inati -expreife facultatem non. dederat d- totius verficuli eft : Nihil novi mihi- let It fa ll! monia. ejicieudi. nartatis ; nam non folum cum vos t g ntnbus Certe fupra num. f 9. nihil aliud dixerat, quam, curate- ad predicandum emitterem, fed cum infirmos ;.fed cum facile crederent; ià hüinc mündum ingrederer, videbám CO a edug ex mente Chrifti fuiffe , ut id etiam EEE gmta du Qu , fatanam e "c'cel/o poteftatis facerent, quod et'ïäm*ApöRo;i in fua. Age n ; * s (jCCOASPUUT ',.X. 313 /^19. Ec&e dedi vobis poteüatäm calcandi I'Upi'a', färpentes ,& pj fcorpiones , & fup * nocebit. / ; er omnem virtutem inimici : & nihilvqbi; fs ejt ; 40. Verum tame n in hoc nolite gaudere , quia fpiritus vo- aü'ihTy- bis fubjiciuntur :.gaudete autem , quod. nomina yeftra ícri- pta funt in coelis. antinvo- n 21. i In 1pfa hora exu ltavit m Spiritu fan&o,:&. dlxu; COnH-:; Mat teortibi, Pater , Domine coeli , & terra& , quod abfcondifti 1125- a julic h&ec a fapientibus ,. & prudentibus , & revelaft * i ea pa"ryüli:s.tl Etiam Pater , quoniam fic placuit ante te. " ufqlie 22. Omnia mihi tradita funt a Patre meo. Et nemo fcit, quis fit Filius j nifi Pater: & ) mefþer- quis fit Pa;er , nifi Filius, & cui vo- tme. luerit Filius revelare. n 1i0, diG?h* 2 24. Et converfus ad d if&ipuloä fiios ,dqixit-,: k Beati oculi , 4Mat. jn nomine 13 16- qui x/ider'lþ7 qua vos Videþis. : 24(- Di- a : cælo Q 19. Supra ferpemtes , &f fcorpiones,] mero Nicolaus fertur Nicqlaitairum Aliqui demones fignificari putant, hzrefis auctor fuiffe; & quia fi ex alii. veros ferpentes & fcorpiones, duodecim Apoftolorum collegio unus Dn EC' justa illud Marci cap. I6. 19. . Ser- reprobus fuit, non videtur mirum, fi i-/ pentes tollent ,. & ff mortiferum. quid ex feptuaginta duobus aliquis zternz lïugts & w biberint, mom eis mocebir. : Exemplo glorie fine éxcideret : aliqui fic in- eft. Div. Paul. A&. 2g. qui mor- terpretantur hünc locum , üt putent ii du us a vipera m h *nocu- Chriftum monere feptuaginta duos jp dundum 2 nihil pa ; meénti. difcipulos, non tam de accepta pote- nglnr tantüm - Viriutem. ftate miraculorum , quam de eo ipfis exercztum. .) ? äfüpayzlv Y poten'tim'n , vel gaudendum efífe, quod res eorum eo - imic): Da-cmoniþs.þ' effent ftatu, ut confidere poffent, fe 20. la hoc molite gaudere.) ^Quam- ut vocatos, ita & electos effe: quia 0 cadi vis rarum ac magnum fit hoc doium, illud gaudium tumorem, & fuperbiam l cal & magna poteflas, non tamen de hoc generare folet , -hoc vero gratiarum 1tur precipue gaudete; funt enim alia po- actionem, & omnis boni operis follici- m de colo tiora, quorum poffeffione multo ma- j tudinem. Vel, fcripti erant in libro honor* * gis eft lztandum. vite fecundum prefentem juftitiam, TT net Quod nomiua v eféra [cripra funt im quia erant in ftatu gratiz. qllOd celis.) 1n libro vite, ut vocatur AÀ- " yem0 1. Spirite faztio. ) Q':0 fecundum r pocal. 21. 27. in. quo eorum nomina humanitatem plenus erat, movente, n fj dieito .referuntur, qui ad &ternam vitam funt & exultationem hanc fimul & laudera od -deftinati. Verum quia Deus non fo- E gO -]et ita facile revelare in hac vita de- fuggerente. * en Cohft:ar $ jl ? pr v d gentibus, an finc jufti, aut de nume- 1195* &c.) Vifïe* dia;a .Matvt(h.' um t -ro predeftinatorum : & quia feptem [ili 4 Diaconi creduntur fuiffe ex his feptua- 23. Beari ocmli, Gc. ) etty debam ginta duobus, éx quorum feptem nu- |Vide did Matth. 13. 26. r ? Biäl. cam Com, Menac(y.* T.VH. : /À M » T E 'EVA-NGEAL'II- SECUND'UM LUC.. E -24. Dico enim vobis , quod multi prophetz , & reges vo- ]uerünt videre , quae. vos videtis , & non vide [ em, 4 lrunt : .& audi-: aE fe , qus auditis , & non audierunt. . ^ . 7/Mat. 25. ] Eteccee qui dam Lezifperitus fu rrexit tentaris ilhim, & & vinum. bylum ,- 22.55- dicens : Magifter , quid faciendo vitam seternam poffidebo? Miarc. 26. Atille dixit ad eu as EC M m : In lege quld fcrjrptum eit ? quo- lno, & 12-28- : modo legis? ;;;D eu. 27. Ille refpondens 'd'i*xrity: '1& Diliges Dominum Deum t;uuih*' l gaveris ,. 6- S' eX to to corde tuo , & ex tota anima tua , & ex omnibus viri- : $6. Qu Incidit m bus tuis, & ex omni mente tua : & proximum tuum ficut te 3 À dpfum. 28. Dixitque illi: Rege refgondifti t hocac , vives llj füs :A 35 F«C 29. Ille autem volens juftificare fei s pfum , dixit ad ]t.fum' Et quis eft meus proximus ? * . m Cafte efus, dïxw: Homo qüidam defcen- illum in d 3o. (1) Sufcipiens autem J debat ab Jerufalem in Jericho, & incidit in latrones , qui etiam. Ls defpoliaver " unt eum: & plagis impgütis abierunt femivivo re: | 32- $ml licto. LA dit autem , ut facerdos qu dtaris etiam 31. ACCI idam defcenderet a 1i$ ordinis q demvia: & vifo illo prseterivit. L J5 €rant de &) Videre.t. Gm efe ( 32. Similiter & Levi ta , ,cpm e€ ffet fecu's,locüxm ; ! in Græc() e& eum , pertranfiit. : fufpïciens. Á 33 Sa 5 vem]e;, É -C1) Sulcipiens. lz ediz. Sixr. legntur . 1 Stcerdos ^Q5. Et ecce quidam Legi[peritu:,*ö'c.) 28. Er vive.) Vita sterna, quam - " confequeris. 33 V. QGuidam e. numero Scribarum legis 29.- Folezs juffsficare fe. ) Mofaicz fcientiam. profitens. tiope E a - Surrexir.. ) Fortaile poftquam fe- oftendere juftum , qui fic. effet de fa- — EIS. exo i us. dens audiviffee Chriftum in Synagoga lutefollicitus ; fcire volens, quis effet.- * Allta difputantem. proximus, ut eum,. ex le 1 Yolvens. . -«Tentans 1lín z. ) Wolens ,p.ericüium diliperet ficut fe ipfum. ; gis Præc',e:ptoï - Ii)fuhdew 4 facere, an effet aquui-d lege alienum .0« Suftipiens.). . 8 : ilicet izice"s;—,ig-f ttim um la zefponfurus. fpondendi. : Homo Quid f«ciendo. ) Per que tandem uidam..) Natione ]udæuä 5 Tlenta meli operá ? feu lfraelita. Verifimile eft non tam Wén, C parabolam hanc effe docendi gratia . 96. In lege.?) MOVGQ confi&iaam, quam rem ge , -Quid [eriptum. $ ,-67. ) Hoc eft, Qäm :&Ve- T ] Wotnty, qutd precipue faciendum pracipitlex ram.hiftoriam. - füe Tat, Moyíis ; quomodo lIegis illic in fum- Dgyäändeäat AL gerafalem. ) I?Z Jeaäfdlm má preceptorum 7 locis Judex imontofis. .. | Smam * 27. Ex toto corde . &«.) Quod dici- " Jericho. ) Alia eft civitas Ju dææ, Cu?'am g tur ex £oto corde, anima, viribus, &c. cujus in Scriptura frequens mentio, IUO cibo videtur idem fignificare, fed pluribus *- Ditcens » li£ vocibus explicatur, ad rem magis in- 31.' Pratertv " J Nlhll opls fgrïns : indigenti.- Anr r cul;:andamþ P. mæ CAPUT X 215 - EEN Samaritanus'aut&m quidam .iter facien—s*, Vehït* fecus ieges- n. eum , & videns eum , mifericordia motus eft. . * j '&-al'ldi-ï t vulnera ejus, infu ndens oleum, 234. Et appropians alligavi . n illüm, t & vinum: & imponens 1 ilum in jumentum fuum ; duxit in fta- poffidco? bulum , & curam ejus egit. 35s. Et altera die protulit duos denarios , &i faBula- el ?&900* C lario, & ait: Curam illius habe : & Juodcunque ifu-pxerer;o— eum tuum. gaveris , ego , cum rediero reddam tibi. * * nibus vit- 36. Quis horum trium videtur tibi proxi mus fuiffe —iql.li'i*, qui incidit 1n latrones? i ficug te -37. Atille dixit : Qui fecit mifericordiam in illum. Et ait illi Jefus: Vade, & tu fac fimiliter. V vives 38. FaCtum eft autem, dum irent , & ipfe intravit in quod- dam caftellum : & mulier queedam ; Martha nomine ; excepit m defcet- illum in domum fuam: RAr5 qui etam. 39. Et yivivo re-; 32. Similiter & Levita, ) Minifter pretio vändebkan*tur ; & fe 'Rabulafio altaris etiam ipfe, quanquam inferio- redditurum promifit, fi quid przterea expendiffet. . nderet'ea—' ris ordinis quam facerdotes, qui om- nes erant de genere Aaron. Stabularto. ) C.aupdni , hofpiti me- Cum e[fet fecus locum,€$ videre£ eum.) ritorio. ;& vider ; In Graeco eft, £A9à) , x«(1ó9» ,. cum 36. Proximus L veriffet , & vidiffer, fcilicet eum, Qua- €tus officio. fm[ä ) Proximi fun- / 33; Saf lis Sacerdos , talis Levita , minor fe- 37. Qui fecit m /?;'icd)'diam in illum-) quitur majoris exemplum. - Putabat fortaffe lezifperitus folos ami- ;:e.rfia ! 'quam - 83- Semaritanus autemquidam,) Na- CoS, aut benefactores proximos elfe. tione ac genere alienus , adeoque Ju- Vade 65 £u fac femiliter.) 'Tam para- Id eüh k.) dt lte dis exofus. bola, quam hzc illius conclufio , in- 34- Mlligavie vu dicat, quis fit proximus; docetque om- ens, qu' seie volvens.: ^ [þnera.) F'afciis -Oþ- nem hominem , five ex eadein natio- lofundeus oleum &Y vinum.) « Qus fe- ne fit, five ex diverfa , five amicus, s p cum fumpferat in ufum viz : prefen- five hoftis , hoc nomine fignificari. tibus utitur donec fuppetant medica- Etenim conclufio illa: Vade, & tu mienta meliora , non incommodis ta- fac fimiliter, hec omnia fignificat, on udgifo fic autem explicanda eft : K«cte di- ngn tam men, cum vinum purget vulnera, l oleum lentiat. xifti, Samaritanum Judzorum hoftem ycendi gl'ätl lg jumentum fu. ) proximum fuiffe Judxo hofti. Vade , duup fuerat. 'Qu? ipfe veftus & tu facfimiliter; fac, quod Samari- tanus fecit, etiam hoftes proximos d ffabulum.) tig maydoyo» , án di- VIW',, ) E verforium ; in meritoriam tabernam. reputa & illisbenefac , quoniam etiam Curam ejus egit.) De ftxato & con- hoftes proximi funt , ideoque multo NU gruo cibo profpiciens , nec. impenfe enagis ceteri omnes qus] udits ä proximi. ..amicix,' &c. erunt t parcens , nec labori. 55« Dans denarios. ). Duos ]ulios : 9 9. Dum 1rent. ) C P fareti pulj. & h;iüus?l difci- xii IQPis tunc enim- ad vidum necel-ï'arig vili J ? 1 $, 316 EVANGELH S$ECUNDUM LUC * 39 ). Et huic erat foror nomine Maria , quae etiam fedens. fe- €us pedes Domini , audiebat verbum illius. 40o. Marthaautem fatagebat circa frequens minifteriu m :«qüæ fiDaæf-di;fciþq 1 - ftetit , &ait: Domine , noneft tibicure, quod foror meare- - dpen : d liquit me folam miniftrare ? dic ergo illij ut me adjuvet. zeju) ejie f . 41. Et re JBhs f .licità es , & turbaris erga plurima. pondens dixit illi Dominus :Martha, Maïtþäx? fo- ocque. i .42. Porrounum eft nece(fariu m, Mgr,ia opti/'m'-ït m päartemel»»e-: ral , r git J quae non—jaufe—retur ab ea. Z X fiur ; zlicen: ITR - L fovit - UCC n0s or ) Rt at Bomen tuua ^ u-" ' s . 3 fanem E .CAPUT t -& Etdim !In äkaal?4m " 41 Turbaris e;ig;z( þlz'arima,') ntel moÀ- . Ius Oftni . telligit. ;fjfa[lun;.)- »Iä&hanïm* in- AZ , circa multa. WVaria enim para- f - j Etait - 30- Nemine Maria, ) Cognomine ri jubebat gerera. ferculorum, & va- Miodilena. riam fupelle&tilem difponebat, ut con- Dutes, Sedens feeus pedes Do)nini;) Sedere ad vivium exhiberet tanto hofpite di- " pedes habitus eft difcipule humiliter enum. Revocat Chriftus Martham a —.6l Qtoni; Ls -& reverenter Domini do&rinam ex- ;-ibe tanta follicitudine, quam ait non ef- 9 Quod p cipieutis. Sic Divus Paulus A. 22. fe neceffar x 3. ait fe ermdizumfecus pedes Gamaltelis. fit. iam » quia non'm-ulgis'-orpuls .(D) Advenig 4O. Satagebat circa frequens miniffe- n rium.) nigitocZTo, diftrahebatur , & 42.. Perro uUnum e)? ;zke;'eygz"rium. ) Non * Lmrdmjtö -eft opus tanta follicitudine , quia uno Odtheg ( uafi in varias partes rapiebatur, dum aliquo folo cibo eft opus. ad fuften- 'xvpf!f e t 1 D ngulis q j ug parabantur , c;'urarri im- tandam vitam , vel folo pane coüten- pf'erag Q pcndi-t. ; Tüm Fregquens.) moAÀJy, multum, varium. ti fumus , ideoque non tam multa qua- lHC ex t* Minifferium. renda , aut paranda. . refectionem. ) Pertinens ad chi-oEï'g Doitenris " Maria partem optimam e/?git. ) Ut E ! OPP'thun Non eff £ibi ctra.) Nonincufat Chri- fcilicet potius audiendo Dei verbo &t dni - ftum , fed excitat , ut fui mifereatur; Btonifr. P« C quaf? dicat : Domine num tibi placet, operam daret , quám cib»isr parandns d il 2 eyci -quod foror mea reliquit me folam Que son 4uferefur ab e&j Noh (;.nijm Ia. ) /äüc miniftrare? ut legit Caífian. col. T.c.g. voluit Dominus , nt verbo Dei reli- 'lonem CRelsquit. me . folaus miniffrare.) Qu &o furgeret, & fororem juvaret ; ærapö tamen tam multis uod fi feciffet ]a 94 parandis foh: par fuiffet ablata. , pats opcixïna, þab )'il R - elie nonïpoifxum,a * la. [ 4 dltl,dm: 2 r *'F 7( L A * m p D lo x 317 t ens fe- CAPUT XI Docet di fczpulos orare , offendens perkfverantz omtzane omnia im- : quæ t ICUTG - - petrari : eje&lo demonio muto , confutat dicentes , quod in Duel- djuret. gebub ejiceret demonia : mulier quædam dicit beata ubera , Qque urtha f i SkEfus fuxerat : de figno S'ona , de regina. Zduftri , & szfvztzy., oculoque fimplici , & nequam : Pbari[eum , .qui ipfum imvita- rteQ C - "Ut at , reprebendit , turmurantem , quod illotis pranderet ma- mbus ; laxat byþocryf m Pl:»arzfæorum & Seribarum , ; dzcens , quod ab bac generatione exquiretur. Janguis r omniup Propbetarum. T fa&um eü cum effet in quodam loco orans ut cef- "E favit ,, d1x1t unus ex difcipulis ejus ad eum: Domlne, doce nos orare , ficut docuit & Joannes difcipulos fuos. aMat. x 2. Et' at 11115 : Cum oratis , dicite : a Pater , fan&tlhceturö 9. nomen tuum, (1) Adveniat regnum tuum. 3. Panem noftrum quotidianum da nobis hodie. UAPUT 4. Et dimitte nobis peccata noftra fiquldem & ipfi dlmlt- —À ümus omni debenti nobis.. Et ne nos inducas in tentationem. ade s. Et ait ad illos : Quis véftrum habebit amicum , & ibit p enim ad illum medla no&e & dlcet illi: Amice, commoda m1h1 tres um , äm ebat, utcom - panes, 6. Quoniam amicus meus venit de viaad me , & non ha- hofpite l^ ; Marthama — beo, quod ponam ante illum.- Rr5 ^. Wt g ait non & Fiat voluntas tua , fi- , multis Opus (1) Adveniat regnym tuum. £m edir, Sixt-additur : €üt in celo , & in terra.. i. u docuzt 66 Joannes di /äzþulo.v /iws,) fuos ad orandum hortatur, propofïtæ 4niMih, ) Non : Joannes quemadmodtm jejunia fpe qmdvxs ul perfeveravermt con- ltql j Ut fequendi : fimulque monet ; ne defpe- [ Bcn- præfärlpfemt difcipulis fuis, fupra J Cap. 5. num. 53. ita videtur compo- rent , fi primo aut fecundo orantes PZ ] fuife ex preceptis doctrinz fux de id,quod poftulant , non impetrave- penitentia , & inftinte regno calo- rint ;tandem enim conceffurum Déum rum, opportunas p.ecatmnes qui- id , guod petunt. Uc ,[: jh. bus excitaret arimos fuorum in fpem Media no&e) Tcmpore maxime in- Dex V"bo promifiz per Chriftum redemptionis, commodo & importuno. & ad illam excipiendam prepararet., C'ammada) Mutuos da. jl Plfandls 2. Parer , fantlifrcetur , &c.) Ora- Tres panes.) 'lres poPculat, unum ) Nof emm tionem Daminicam explicivimus Mat. fibi , unum hofpiti , & tertium fï ,for- ODM" €ap. 6. num. 9. & deinceys. * te duo non' fu fficerent. m ]uvarö ! 8. Quis gefhrum babebit amicum,€c. 6. Venir.) Eft temporis. prateriti Ptl Hac funilitudine Chriftus. difcipulos in Greco enim eR , me;:s«yuwo s L L| * * 318 EVA,NG*ELI;H SECUNDUM LUC. Noli mihi moleftus efj | i;; Quiq )7. Et ille de intus *re'fpondens dicat : * ^fe , jam oftium claufu * . [ pe demont m eft, & pueri mei m-ec-gmxfunt--in cu -Eoi6 Etal bih , non poffum furgere, & dare.tibi: H X $. Et fiille perfeveraverit pulíans dico vo bis, & fi non da- | r Irf: m reznum: bitilifurgens , eo quod amicus ejus fit , propter improbita- frum cade; tem'tamen e 1 TlOS. jus i.'u,rget , & dabit illi quotquot habét neceffa- - 1 Sau . 4Mst. g. b-Et ego dico vobis ï:/Peti.te", &,dabitur vobïs., . ! Quæ ijxi- fubit regnü -doni. - 21.22. . 77. €*te, & invenietis: pulfate, & aperietur vobis. c Ma -Io. c Omnis enim,qui pet 15. 91 at it, ;ccipit:' & -qu'i qpæri t i-hverjit? n quo ejia 1I.94 , & pulfanti aperietur : D ; joan 11. d Quis autem ex no bis Patf,em petit panem , numqui-d 0. Porto 14-13 lapidem dabit illi : aut Aitin vos r ac pifcem: numquid pro pifce ferpentem dabit 11li ? » ?L Cum. aMat D x - Ommia , qu; 12. Aut fi petierit ovum : num ; uid p*orïiget- illi fcorpio- 459 nem? 22. Sr aut £e !Vlat I3. Si ergo vo sf,--.;cum fitis mali , noftis bona .data dare fi- m ja uet us a; ']is velklris: . C .ritum bonum petentibus fe ? juanto magis (1) Pater vefter de ;ælg'dabit fPï-.f .. | 93 ui"n 12.22 A- ** * " daemonium 14. e E - t erat ejciens , & illud erat mutum. Bimecm, Et cum ejeciifet daem dmiratae s onium 5 lqcutus' eft mutus, & a j' A. 'Clllïli . funt turbae. s t qu-" N—— e : (I)..Pater velter. ir iediz*., Sixt."]egitz,:rv"' e . Pater wefter cceleflis. W IS' Ex ei!, 5. Offium clau[um eff.) Seris & xe- penfus ? licet fane , inferre quod 'inïfrä. pagulis firmatum , quod non poflim n. I3. Chriftus concludit: $ ergo vos ; W16.' 1 Tfn:,mn; fine labore, & fortaffe fine periculo enm fitis mali epofliss bona data dare ff- ATU j non c hac hora aperire. , Jits veffris ,quanto magis Pater vefler de 95 at'illum D I cubili.) In lecto. celo dabit (birttum bonum petentibus [e?. E Sedebant bv Iri Greco 9. Proprer zmprobizatem.) 9 Petite & dabitur vob — Ml dicantgr 4 eft , diaxse 4 dyuideiay dorS, propter de di&ta Matth. 7.7. zs,ö'c) Vl- impudentiam , leu 1mverecundtam ejus. ^ - Y i, Dtitfquas Id eft, propter urgentem & invere- 3. Spiritum Lonum. ) Sp"irit'um bö ; " cundam perfeverantiam. num appellat bona vera & fpiritua- lia , quz non inutilia & noxia funt , M ! 07,"1! féy; Quotquot babet zece]farios. ) Etiam plures tribus , ne forte iterum ad le- fed neceffaria , utilia & falutifera, &um reverfo moleftiam exhibeat.. $i qua Mattheus ^ozz fimpliciter voca- f ts fs d vit. Intelligi etiam poffunt quzvis ? D atet ergo inter homines rogandi importu- dona Dei corporalia , ad fpiritum ut h bus ! Onp nitas extorquet id , quod alioqui fpon- ad finem relata, & uno verbo H jim ( dj te quisfacturusnon eífet, quanto fa- quies d lls cilius in oratione perfeverantes a Deo, Aqui..xl're&e oratione petitur. COttvie quod petunt, impetrabunt, qui ad bene vi 14. E; erat.ejictens damonium , f)'c.),: , dlfco de di&ta Matth. 12. num. 22. lüblm faciendum mirum quant.u;m e-& pro- N x 319 Ig 'Quidlyam autem ex iis dixeru f Nlafo moleftus ef nt: f In Beclzebub p-r?n,ci- 9- .34- Vnt n u- r pe daemoniorum ejicit daemonia. - Marci -36. Et alii tentantes , fignum de codlo. quærebänt ab eo. 3.' '221 & fian dae 17. Ipfe autem ut vidit cogitationes eorum , dixit eis: Om- ne regnumin feip , imptobita- mum cadet.. : fum divifum defolabitur, & domus fupra do- x ibét neceiïaa- 18. Si autem & Satanas in fe iþfum divifu's 'efïï, Qu*omodo ftàbit regnum .'ejus : qgia dicitis in Beelzebub me ejicere dæ- bjs :-äuæiiigi' monia. x Ic. Si autem ego i n Bäelzebub ejibio deemoniia : filii ve&r'—i Tib ihvenitf in quo ejiciunt? Ideo ipfi judices veftri erunt. 45 * . . r 1,1 mnqid 20. Porro fi in digito Dei ejicio daemonia : pro fe&o —petfve- nitin vos regnum Dei: ferpenterm 21. Cum fortis armatus cu i*tödif atfium faum ,in pacä funt omnia , qua& poffidet. iHi;fcorpio-f /22. St autem fortior eo fi uperven-iehs vicerit eum , vniverfa arma e Jata dare H buet. jus au:feïret , in quibus c.onfidebatf? & fpolia ejus diftri- W lo dabit fp'ïf 23. Qui no n eft mecum , -cöntra me eít t & qui non colli- erat um git mecum , difpergit. * dus fpiritus e)'cie"ri,t —de Vhomine , ambul afper & admimate : 24-,V-Cum 1mrxfun . loca * s ---' "NI 8. äx eis.) E numero turbarum. 18. Si.a:)fekz & f4f4;ms.) Conpus,& lis uafi refpublica demginum. lz Bee/zebub.) Midedicta Mat. 9-34. q em qui infri - (36,. Tentantes. ) Signum petunt a In feipfum.) Mdverfus feipfum. ji: $ag m Chrifto , non ut ei credant, fed po- I9. Fulii veffr , €fc. ) : Vide diéta y4 dita dj tius ut illum pudefaciant ; nam non Matth. 12. 27. OI- -drium [uum.) TÀ) duN)s , au- ; paer t credebant Chriftum talia facere poffe: am , palatium , domum, nullo illum g um 1 vel dicuntur tentantes , quia experi- aut turbare audente. ri virtutem ejus volebant per talia fi- aggredi wag;,'w Vij gna, priufquam ei crederent. lj pace [unt, qu& poffider. ) Kebus um fuis tranquille fruitur. spï:i:hm boï di&a Matth. 12. 38- ] QQ2. Unrverfa arma ejns. ) In Greco MEt e . T4$ m&»omMa»: vox unica eft, m & fpirtue Matt. 12. 25.. 7: Omne regnum , &«e-) lelideïdiäla poxia Ht a qua Grzci declarant, quidquid ad ju- falorierts Domus [upra domum cadet. ) Si Vdivï.v ftum apparatum viri armati pertinet. Jiciter voct* fa fic , ut patet ex Matth. 12. 25. ubi . Siguificat fe demone fortiorem effe, h) 0 ffunt. que" ; ? [ habemus : Onis civifas vel domus ad-- cim illum vincat, & de poffeffione ? jritum Ut L ( fj verfwm [e divifa nom feabit,. Si enim — obfefforum corporum exturbet. f0 ve lo que domus partes non ccharent , domus dicta Matthaei I2. 30. - 09« Qu non. eff mecum , &c. ?-Vide titur corruit : concordia enun parvzg rés erefcunt , difcordia : etiam max?mæ di- : Cum imsitindus fpiritus 05c.) Ni- d2 . dwgniltlïï , labumïur. de dicta Match 12 43- & deinceps. 1 num' 2» - C 329 EVAINGELII S*ECD NDUM LUC loca maquofa , quirens requiem : & non inveniens dlmt y. i hRevertar in domum meam , unde exivi. z . füb: 25. Et cum venerit , mvemt eam fcopls mundatam & or- tur lum natam, 34. m] 26. Tunc vadlt , & affümit feptem alios fplrltus fecum ne- fnen fim quiores fe , & ingreffi habitant 1bi. Et üunt noviífima ho- quat füe minis illius pejora prioribus. r Vi 27. Fa£tum eft autem : cum heec diceret : -extollens vocém "6 g. quaedam mulier de turba , dixit illi : Beatus venter , qui te ahquam [ portavit , & ubera ; quae fuxitti. cerna ful 28. At ille dixit: Quinimo beati , qui audiunt verbum Del, j Et : &-euftodiunt illud. prand £M lat. 29. "T'urbis autem concurrentibus cæplt dicere Gene1 - 30. Pha 1239.ti0 haec , generatio nequam eft : fignuni queerit 3 & f'gnum , qur non dabitur ei, nifi fignum Jonse prophetze. 2jJone 3o. h-Nam. ficut fuit Jonas fignum Nm1v1tls, ita erit & 2. l. Wt 73.Re. Filius hominis generationi ifti. IO. I. .31- i Regina Auftri furget in JudICIO cum viris generatio- 32 Numo Vldc dia 2.Par. nis hujus , & condemnabit illos : quia venit a finibus terrae ( Luen 9. I- audire faplentlam Salomonis, & ecce plus quam Salomon hic. dica Matrh 22. Viri Ninivitae furgent in judicio cum generatione hac, 3 g kïonæ& condem nabuntillam : k quia poenitentiam egerunt. ad pra- ldetur loc 098 tf dlcatlonem jonæ & ecce phus quam Jonas hie : 35 lyridug, 33 L Ne- Téndum irre * 1 quo cim W)]J.ü Q8 MO Q7. Cum bhec diceret.) Cumin hunc ego potius dico illos beatos, q UE Ti modum revinceret , & refutaret ad- doceo,audiunt credendo, & cu&odlunf: ui quæ 3'0 LL verfarios fuos , elevantes miracula effecta dando. Magna eft' beatitudo "hollis emm | ipfius. illa, hzcautem major. Illa-foliusma- ln Yocem z. Beatzs vmtcr Wi fe partau:t 6c.) tris mez eft, at hec & tibi , & om- U ef s Quicumque tan £ em ille fit, nec enim nibus dari poce& fi nimirum verba Dücatio mea cuftodiatis. Ma num eft mela- Dletene li verifimile eft notam ipfi fuiffe ]efu i matrem : Periphrafis eft imatris , . de- Gafle,: & in utero ge affe , majus & QC0 dicitne fcripte ab überibus & ventre, necpre- felicius mihi credere, & meos fermo- ter morem fcripturz : yide mfra cap. nesopere lmplere Otue : d o 23. n- 29. lïu&m Admod, 29. Generatio /Mc, Efr) Vlde dt&a äll i 2g. &zmm beati , &c. ) Transfert Macch 12. 39 ! fïcot Dominus beatitudinem ad eos , qui llem;, t Ü audiunt , & cuftodiunt verbum Dei, go« - Signum Niniviti: , &6c. ) Vide dl- kloc &a Matth. I2. 40. ./ lent t quod Chriftus predicabat, quafi di- ceret : T'u pradicas matrem meam bea- 31. :.Regma Aduffri , Efc' ) Hoc cx- T [ tam , quia me portavit « lactavit , phcatum ePc ibidem. num. 42-: mphCI ter / Oi BIH Q CO * 20 6APUT XL 32l lens dicit ' N 33 I,;Nerh;b lucernam accehdit, &in abfcdndito pönit - 7 Mst, que fub modio : fed fupra c * I5. andelabtu»m D ut. qui ingre iun- 5. arci ätam', &or tur, lumen videant. * 4' 2I. 4.m Lucerna corpori s tui eft oculus tdü;S.K . Si oculus tuus z Mlat. s ferunne- fuerit fimplex, totum corpus tuum lucidum erit : fi autem ne- 6. 22 ovilfimia o« | quam fuerit , etiam corpus tuum tenebrofum erit. ^ e tenebrae fint. .. 55$. Vide ergo , ne lumen , quod inte eft , )lläns"vccan : 36. Si ergo corpus tuum totum lucidum fuerit, non habens aliquam partem tenebrarum, eritlucidum totum, "&Vücu't lu- cerna fulgoris illuminabit te. - Z ] » .. 51. Et cum loqueretur ) rogavi tillum quidam Pharifzeus , ieus Dei,xï ut pranderet apud fe. Jefus autem ingref:us recubvit. u Gen&ra-ï - 88. Pharifzmus autem coepit intra fe reputans dicere y qua- T f P. qgareinon äbaptizqatus/efiïe.t ante pran-dium. k ci 39; /E-t ; jt eri & b ey Nemo lucermam. acctndit » $c.) cultatibus & viiibus animz & corpos N iäe d ia Matth. 5. 15. ris proficifcuntur , lucida erunt. * . AA. Lucerna -corpori: zui,€ 6'«-) 2 ! Vide 37. Rogavit il/um quidam Pbharifaus , inibus terte. dicta Matrh. 6. 22; & 23. Efc) Non videtur animo fincero in- Salomon hi. , 60-) vitaffe , ut ex fequentibus apparet , . 86. Siergo corpus: tuum . totum ratione AC Videtur hoc loco effe tautologia , $; nam & male de hrifto judicat ,- & £orpus. zutom rorugs erit [ucidum , erir £0- a Chrifto reprehenditur ; && tandem nu upe $ gum luctdum. Maldonatus fufpicatur €o rés evadit , ut poft altercationes cum Domino habitas Pharifzi & Le- mendum irrepfiffe in textum Grecum, 331N€- in quo cum nunc habeamus , £ $y TO gifperiti plus foliro illum urgere in- €Qj.d o's GÀo» QeTtiyo» , &c. legendum cipiant , & de infidiis ftruendis co- — *gltare. $ fit, & & vo O,/'U,Hu 6s óAo» &C. $; er- beatos qui qllæ dgo ocníus tuus totus Incidus fuerit , C€c. Jngr eflus veeuluit.) "Cüp'iehs menfz i & cuftotnt. facilis enim eft mutatio vocis eopaz , occafione uti ad invitintis & reliquo- sa af bentudo jn 'vo-cemä'[.cpæ., Verum quia retinen- rum convivarum f,pir-i;ualcm utilita- tem. ? x ; JJfoliuemte i A otte da eft yulgata letio ,. alia potius ex- ; ] & bt , plicatio ; quam.auctor fubjicit , am- 38« Pharifaus autem cepit itra [e, gimirum Y eba .ple&tenda eft, ut fcilicet cuin fecundo &/c. ) In Graco. eft, à 99 Qapici qinet d loco dicitur, erzz /ucidum totwm , non 13 £Saduacty, Phart[aus autem um vidilfet , miratus efl.. Cum fcilicet vi- À alle s m 'ad corpüs referatur , fed ad totum ab- &ine? fgO folute , ad omnia,que homo habet. diffet (tatim illum accumbere , nec Guemadmodum fi per hegationem di- prius manus laviffe; magna enim re- xiffét, fitotum corpus tuum lucidum ligione Judsi omnes , & in primis v,de dl&a fucrit, nihilerit, quod non fit luci- Pharifzi , folebant ante prandium , £.) -düm.: . i-loculus intentionis «lucidus & in ipfo prandio lavare , ut conftat fuerit , omnium facultatymm tuarum ex Marc. 7. 4. & Joan. cap. 2. 6. [/4 d) videdi corpus liacidum .erit & .rcctum ,. & Baprizatus e[fet, fet Ms c) ! Locus» ef— ^ ] fimpliciter omnia alia 4.g 2 tuis fa- ) Hoc , " A 'S.' S --, , 1 Bidl. mm Coz Menacb—. q. V. P P T vEVANGELFIIKSECUNDAUM LUC nMat; 39. Et ait Dominus ad illum: » Nunc vos Phariftei , quod i. N 25.25. de foris eft calicis , & catini , mundatis : quod autem intus eft- E tf veftrum , plenum eft rapina , & iniquitate. * " YaA ' 46-At it, quo 40. Stulti , nonne qui fec f d de foris eft , etiam id , -T homines . quod deintus eft , fecit ? MO : 2 *:a ] : gito vett 41. Verum tamen , quod fupere ft, date eleemofynam , & . RE ecce omnia munda funt vobis. -Ltes autel 42. Sed ve vobis Pharifzis, quia decimatis mentham , & L: 28 P« rutam , & omne olus, &preteritis judicium , charitatem Dei: - - veftrorur haec autem oportuit facere , & illa non omit:ere. :;ædificatis o Mat. 4j.o V& vobis Pharifzeis, quia dili gitis prima; cv-athedras : 49. Prt Marc. 3. 9-in fynagogis, & falutationes in foro. E - iphetas, ( 44. V&e vobis , quia eftis ut monumenta , q 12. 6. us non aþp 2* ] 56 Ut Infra rent ; &.homines ambulantes fupra , nefciunt. Afus ea 101460 X 45. Re- [ IL44 3 penit m « 39. Qggäd deforis c/l ; 65' €.) Vide di- É Jus Job 12.9. aitþ, ipfa purgat a-p'eccag' a Matth. 25. 25. to, & facit invenire mifericordiam & . TC Bener, 4o. Nenne, qui f'ecit, quod deforis eff, vitam zternam. Peculiariter vero elee- I W. Vs &c.) Qua(i dicat, cum Deus tam ho- mofyna purgat ab avaritia & rapina, minem interiorem fecerit, hoc eft ani- qu& vitia erant Pharifeorum; qui enim viiï'PH non ir - $. Cur mam, quam exteriorem, hoceft cor- fua largitur, facileab alienis abftine- pus, cur de huius munditia adeo folli- bit , aut illa fi forte apud fe habeat, citi eftis , illius vero negligicis ? reftituet. Itaque fapienter ) Chriftus tis.-Lv.ex.gifpcï Pharifzis eleemofynam prezfcribit , ut [ 41, Verumtamen quod fuperefh , date contraria contrariis curentur. Mal- eleemofynam.) In Grzco eft , aÀ4y Tá €yjyT& OoTE £ AeuuooUyqy, & Grici au- donat. cum dicitur, Daze eleemefynam, 45 Erjag &ores, "'heophyla&tus & Euthymius $ ecce omnia munda [unt vobis , putat s r alidiese. exiftimant r £yóyra pofitum eft pro fenfum effe pofle : eleemofyna eritvo- 8* petit bis inftar omnium veftrarum lotio- tam*x & fe u x«rá T4 yovra , hoc eft, pro faculta- tibus vefiris, Latinam verfionem alii num : mundiores vos eleemofyna fa- aliter interpretantur. Aliqui ; q«o4 ciet, quam omnes iftz lotiones ve(tre, Ql! UT -ofuperef , fa&a . fcilicet rapinarum de quas tam diligenter , fu dC dl Qd Mi pqr&iciofe? & ' 4,. !&I!l td quibus locutus fuerat reftitutione , ut Trequenter ufurpatis. Aryn, 6f : yranus. Alii, gsod fupereff? , viCtui /43. Qui diligitis primas 'cai?:dgixä veftro, atque veftitui , ut Beda, Stra- &.) Qui optatis, & ambitis yanum . 9 ? h Gþfer bus, Hugo. Alii , 444 fupereft , id illi ODetibug hujufmodi honorem tanquam.preci- d Ptophetar " eft, quod unicum v S obis remedium puum aliquod bonum, & eo oble&ta- reliquum eft. mini , & ad fftqg;vdia veftr;jä rqfþrcïi;g, P Titis Drob Omnia muuda funt vobis. ) Maundat eleemofyna , & purgata peccatis , 4« Memimenta , 7«) nàm apparent.) .1v 1 Q? lüpie: a 2 m li non quod fola hoc faciat , quafi fides & ponitentia non requiratur , fed minime aperta. : * E I Vnedin quod fidem , & penitcntiam a Deo Nefciust. ) Quomo do idiós fe t M i impetret , Deo facile iniferente ejus, beant , que& teditates , &—vi'cfi,a mmn. | "Pl"f-z: gui aliorum miferetqg.. Itaque Ange- fccu;s- laf:eant. n CAPUT XI. 23 [&i, qud 45 Refpondens autem quldam ex Lcgifperitis, ait illi : Ma— mmmä gxfter , h&c dicens etiam contumeliam nobis fac15. -45.. At ille ait : Et vobis Legifperitis v&e : p quia oneratlsPMaf- etiam 1d . ; homines oneribus , quae portaré non poffunt ; & ipfi uno d1 glto veftro non tangitis farcinas. ofjmam & .47. Vs&e vobis , qui zedificatis monumenta Prophetarum pa- tres autem veftri occiderunt illos. - entham, & 48. Profe&to teftificamini, quod confentitis operlbus patrum ritatem Dal: veftroxum quoniam ipfi quidem eos occiderunt , vos aütem - eedificatis eorum fepulchra. s cathedras 49. Propterea & fapientia Dei dixit: Mlttam ad illos Pro- - phetas ; & Apoftolos , & ex illis occident , & perfequentur: ^ 10n appa- 50. Ut inquiratur fanguis omnium Prophetarum , qui effu- füs eft a conftitutione mundi a generatione ifta. 5 i $1. 4 A fanguine Abel ufque ad fanguinem Zachanæ,qul qun. -..--——-. eriit interaltare , & aedem. lta dico vobis requiretur ab d- ur uapecca h'ac generatione. ifericon um .iter vero e ce' . 82. V« vobis Leglsperltxs . qui tuliftis clavem fcientiae , OM ïaP'""'* ipfi non introiftis,, & eos , qui introibant , prohibuiftis. orum qm emm $3. Cum autem hac ad illos diceret , coeperunt Pharifzei , alienis 3 Ire*. ;pud f habeats. - & Leglfpeun graviter infiflere, & os ejus opprimere de mul- entet ) Lhnüüg j tis SSZ 54. In- SSEMS AE n przfcnbm, A urentit. 45. Enam mobig comeumeliam facis-) Per]equmtm :j Anfe&abuntur, )utt dul Quaf' dicat , um Pharifzi Scribarum S50. Uf mqmmmr fabguis ) Ute ufi wf m&lf ! pma - dn lege .peritorum doctrinam admit- innocentis fanguinis ultio , debita & mofyna ent? tant, & fequantur, fi illos reprehen- pona repofcatur. Particula », non marum 0tl0 dis, nos repre hendis. caufam fignificat, fed eventutn. Vlde j elecmofy 46. Qui oneratubamme;, &fe. ) Vi- Matth. 22. ubi totum hunc locum ex- Blo;wnesve g, de dl&a IMatth. 23. plicavimus. — 47. Qui edificatis monæmmm prnpbe- $2- TuLflis c/a'vem fetentia , &. j fupcrümo gs Yarur , &'c.) Mide dictà Mat. 23. 29- H«wc explicavimus Matth.25. 15. 49. Proþterea) Quia confentiebant 53 Pharifer , &f Legigeriti.) Of- Lj yindt (at Illllf 4 I illi operibus patrum fuorum, quia c&- fenfi libertate reprehendentis , quod ambl tis- vil"um nl- des prophetarum a ma]onbus fuis- per- & fanctitatis fuz exiftimationem , & tanqlläf pm do&rinz auctoritatem minui vuderenc. £0 obl petratis probabant. Dtxztþtpzevztm Dei.) Id eft, ego di- Greviter Phfflere.) Urgere, compri- mi ientia Dei fum, & fallinon iere , conftringere , lmmmexe , in- n [ f(um Á liqui putint hac eíle verba ftare , molefti- eiïe j n ! ij ll ; ?vangelifte , non Chrifti quod placet. Os ejus opprimere. ) A* "o Qul ei Md iifos.) Legifperitos , Phanfæos, QUTO) , 0f gus eóruere , obtgrare , ) l fe J cet:*rof que Judzos. filentium ei imponere , italice dice- odo - Prophetas , 6fc.) Viros fan&tos , & remus, ferrargh a bocta. Farlo rgäar , 8 ya inptte . voluntatis mea interpretes, . cbiariro ) 9 conj njos a [] ï * | 4 - 324 EVANGELII SECUNDUM ?L'UC.; ; X . Sed d ) 4- Iläfïdiante.s,eix & qukære-k:jtes ali.q*uiq capere de qrä 'Aejus,; * te ergo tim ut accufarent eum. H CAPDUT XIL $. Dico : me.coram h Cavendum- docet a fermento Pbarifaorum , ? quod omne . occul- tom Angeli um detegetur : quis etiam timendus ff : de lila]þbämidz'n Spiri- - 9. Qui u tum [antlum : roborat. zipofTolos advverjus. perfecutiones :non oult, J Ange : do. d Ett Je itimilcere in dividenda fratrum bereditate : per parabolam di- vitis revocat ab avaritia , "vetans folicitum el]e de «ittu & ve- mittetur illi Ti , non re flHitu , bortaturque , ut lumbi precingantur. , C? quis fit fidelis , 1. Cum ; aut Anfidelis. difpenfator : «enit , ut mittat ignem in terram . & fe- tus, & pote |parationem , reprebendit , quod tempus. gratie non dijudi-. " fpondenis , , ut qui[que conetur ab adver/ariis , 12. Spimt C , mqnet (ont d e liberare. 1 -Opotteat yo IoMatL L | Ulrtis autem tu rbis (1) circumítantibus , ita üf fe invicem - 35 Aitau conculcarent , coepit dicere ad difcipulos fuos : a At- 16. 0. . ii m Mlrc. tendite a fermento Pharifaeorum ,. quod eft hypocrifis. 9. I 2. b Nihil autem opertum eft N—-.—. ; quod non.reveletur: ngquþe"* & Mt. ab(conditum , quod non fciatur. . * Tl M.arc: 3. Quon 1 : am quae in teneb is dixiftis , in lumine diceht-ü,l-g - ondere unius affcs', quales | 4. 22. & q IS. uod in äqrem lo.c;utiQ eftis in cubiculis ,þprædicabitgr m t dipondium t L itdeclinabile ]i 4. Dico autem vobis amicis meis * Ne terreamini ab his, " iCis tOquem ACet , decem. qui occidunt corpus , & poft hsec non hab ; * ent amplius. , quid * &ütem ide faciant. . m ügl s. Oftendam autem vobis ; qu—efnu timeatis: * timete eum ',* It «f , ,('luas hi M m'mutus a qui poftquam occiderit , habet poteftate 7 m mitte;fe in. gehfäïn- ASteCIS o nam , ita dico vobis , hunc timete. yetüus aitides dipondio , & unus ex Aütm g .. 6. Nonne quinque pafferes vaeneunt enüebantur illis non eft in oblivione coram Deo * 7. Sed 200 , üt Mare 4 j (;—) Circumílantibus. z e4;z. Six7. habetur : concurrentibus. Atiis duobus 084- Capere.) Sngs'"üo'a:, venari , ali- 4. Noz balent ämpliu:, guid df'acz'an-t.j/ quid minus confiderate dictum -obfer- Snbindicat aliquid amplius ,. & gra- Té QUo pl m vare , quod fi ex ore excideret, inca- vius fieri poffe, licec non ab omnibus; - mm()fis üngula lumniam verterént., T Sdir uidnam hoc fit, explicat fequenti ver- culo.. 4Ph I- — 7Trendire 2 férmento, äe.) Vide kxä 6.. Nonne Ath, 1o j dicta Matthzei 16. num. 12. de di&ta M quinque þa]&re:, 6c.) Vi.— $.0 9. Nihil autem opertum.) V ide dicta atthei Io. 29- h"»ö'c "f ['" fa Matth. ro 26. ubi hec Dipondio.) A'eaapley dUo , a]krn: ü&nter explicayimus, : & fequentia fe Pe[let duobus,. V'i»d.etur interpres xixncellexilfe Pmütm A a « - *'!x x z CAP UT XIL. 525 . 7. Sed & caipilli »cäpitis vcftri.omnes numeratifunt. Noli- wte 6j ] te ergo timere : multis paf'eribus pluris eftis vos. ] 8. Dico autem vobis: c Omnis quicunque confeffus fuerj 7 .. 3 * ^me coram hominibus, & Filius Hominis confitebitur illumv CO- - Marc TE ram Angelis Dei. * 9.:38- 2'Tim n ii : 9. Qui autem negaveri t mecoram hominibus, negabitur co- m Angelis Dei. 2. I2. d Mat. ahtlan d- 1o. d Et omnis , qui dicit verbum in Filium hominis , re- "d arc. Qu u- mittetur illi :ei autem qui in Spiritum fan&um- ublafphemxave*'M rit , non remittetur. 29. fit fs , 11. Cum autem inducent vos in fynagogas: & ad magiftra- a Cf tus , & poteftates , nolite foliciti efï'e,qqalite-r , a3ut quid re- "dijudi- fpondeatis , aut quid dicaiis. . P n I2. Spiritus enim fanctus doce bit vos in ipfä hora 3 'ql;lid oporteat vos dicere. / * . e invicem 13. Aitautem ei1 qui dam Ad)e— tufba : Magi [fte'r , dic -rfratri meo, 9$: t AC ut dividat mecum haereditatem. 1fis. — Ss3- ,14. At i neque ail'fes*', qu ales' primum cuG fuerunt , fcipulülh meum. iHanc eandlem fen- Gicentur, ondere unius librz , ideoque V—ertif.- tentiam explicavimus M:«t. I0. 52. Íe dipondium , nam Poz4o nomen IO. Ef ommuis qui dicit verbum in fr- ,cabitur lq indeclinabile libram fignificat ,. ut fi liun-) Mide dicta Mat. I2. 31. II. J2 Syaagogas. ).. Ad Judeorum dicas torquem aureum decem pondo, confilia. í nl 'äb hi?) id eft , decem librarum , dipondium. autem idem fignificat , ac duo pondo, À magifíratus E$ poteff ates , ö'c) Ad ;liug, qm, id eft, duas libras , Affarium tamen gentilium tribunalia. Qm'd reþandeäri:. - Pro defenfïone ete Eul » eft minutus affis , vox a recentioribus Grzcis formata ex Latino Affis. He- veftra, Vide dicta Matth. 10. n. I7. jn gel fy chius ait. idem effe quod Aezró» : duo & deinceps , ubi hec & fequentia ex- ^ z autem Aemrá conficere quadrantem. plicavimus. I3. Qwid. um deturba. ) T;errenis Vendebantur paílerculi duo affario rebus intentus màgis, quam fpiritua- 7 ( uno , ut Matth. dicit , quinque autem hriftus difierebat. affariis duobus, ut L'tcas, id eft,uno libus-;, de quibus uádrante. [ta enim folent mercato- Drvidat mecum hareditazem. ) Ut partem hareditatis, que mihi debetur, res quo plus mercium quis accipit, e*o - mihi relinquat , nec ipfe folus occu- g minoris fiagulas dare. PI!HS ! quaib l055 et omnia paterna bona. Videtur vo- jab0 - 9. Sed Ef capili, &c. ) Vide dicta J u iffe uti Chritti auctoritate ad promo- : fequcntl v Matth. 10 39. vendum fratrem, & partem hareditatis obtinendam. Vulgare eft hoc malum, fé $) ^" 8.»Conf2-[u: fuerst me: coram bomini- bus,61c.) Quiin perfecutionibus con- ut a fpiritualibus maziftris tempora- ftanter fe g eiferit, nec fuerit veritus lia petantur, fpiritual ia verq non re- L Á as cipiantur. pïgüt.eri fe d Chïriiï;iantu'mr ,efil"eþ, f& di- [ i - u 325 --.EVANGELIIA—S»ECUVBIIDUM" LUC þ ; /14. At ille dixit ei : ao Disi homo , quxisx me cöniütuit. jüdicem » aut diviforem fuper vos. tepetunt a. 15. Dixitque ad illos: Videte AL Sice .,& caveté ab omni avaritia -quia non in- abundantia cu 25. Dixi poffidet.. $ J'.Uïfquam vita ejus eft, lex his ,quæ foliciti effe eE:cl. -16. Dixit. autem- fi 1miïxitudinemïäd lillos ti, quid in : dicenä: e kHomi-nis 11-19: cujufdam divitis uberes fru&tus ager attulit:- 05 Ànin 17. Et cogitabat intra fe dicens : fimentum. Quid faciam J qui a non habeo , quo congregem fru&tus meos ? 24. Conf 18. Et dixit: Hoc faciam: Deftruam horrea mea ', & majc')-:* tunt , quib ra faciam , & illuc cogre paeit illos, & bona mea. gabg/ om-nia, quie nata funt lïn;ihi-«, s. Quis 19. Et dicam animde meze : Anima habes multa bonaiþQ'-ï-* fam füam ( ü;a in annos plurimos : requiefce , comede , bibe , epulare.. | s5 Sie & - - Cieterjs fo]i . 20. Dl- - 41 Conf I .-Hokzo, äui: me conflituit , &fc.) n 46undar?, five , i redundare cui- Ita compellatignotum pro linguz mo- wam y vita ejus eft ex fubftantia i, ffus. . éque nent re , quemadmodum : etrus infra c. talice. diceremus Nom perché uno ba Tta fin veff 22. n.. 58- & 6o. ait: O bomo , nen pf* ricchezze , pe fem : P r queffo Mmp—d. pid lon- - 06 Siaul Homo ne[cio, quid dicis. gainmte. Quis me conflituit judicem.) Quafi di- 16. Si»silitudinem. um m cat, Non fum conftitutus, aut mif- bolam. ) Cræce : lþar/a- e|? fus ad dirimendas controverfias ve- : 9. Et v 4gqer-) 9) Xoec , regio , latifundium, D Ófltras derebus mundanis. Vel non non unus tantum agellus , fed regio; * :g 10 teneor , nec a quoquam cogi poffum, cujusmodi funt eorum poffeffiones , x -ut hujusmodi exerceam judicia , licet qui agrum a gro copulánt , in quos j .quuiejäe, )] omnium conftitutus a Patre. fin Rex regum , Dominus. & Judex invehitur lfaias cap. 5. g. Aibus congre 3 17-- Quid factam 5:89-) .V&rba Il'O.-/ Joffe o ]udicem auz. diviforem.) judex & di- minis anxie folliciti ; divitie enim ptati vifor differunt. Judex enim eft qui curas fecum afferunt & follicitudiaes. » 0m. TU5 Driyatum poteftatem habet ordinariam & com- divifor autem I8. Herrea mea, & c.) Vetera: hoc UI Quems munem judicandi capit .confilii , uod non charitas , fed Ecclefi eft is, cui executio dividendi a judi- avaritia fugge d it.. Sane charitas po- allicus C ce demandata eft. Poffumus etiam ftulabat , ut quando tantuim fuppete- [ 7* 3 mj fol, diviforem intelligere arbitrum. bat fructuum , ut ne locum quidem Diyj, 4ul 15. Caverte ab omni aVArIEA. . ) In ubi eos poneret inveniret ,- q—uod: fu- hortifa, Grazco eft,-aAsovc£/ag , id eft, immo- perabat, egentibus daret. 0 li der:ta plus habendi cupiditate : op- Qua nata fant mibi. ) Proventus BYos c Otporur Tont portunum monitum, hac enim erat meos ex meffe przfenti. 'ülte caufa difcordiarum intcr . fratres. I9. Ef dicam.) Omnibus meis in tu- [ Quia non in abundantia, 6c.) Quia to collocatis. non in abundantia vita confiftit. Ín 4Anima mea.) Wlihi ipfi. CWQ Q .Grzco eít, óri.0v« £» r& mseioótveny 4nima.) Alloquitur fe ipfu m , ac fiq , Men, COgitae TW , * Ó9 4uTS ii &x TÀ» Ümao- dicat , Ioannes , vel Tácobe. u[æt : lllteretm dev-rwjp äu-r?. Ad verbüm, Qsíae soz Pefíta.) Repofita , recondita. FA al f 2 L CAPU 'i" XII. : 397 a.o Dixxit— autem illi Deus: Stulte, hac no&e -a'-nifngm tuam;. licem » L A repetunt a te : quae autem parafti , cujus erunt ? . avantia .21. $1 c eft , qui fibi thefaurizat , &noneftin Deum dii/es;' d 22. Dixitque ad difcipulos fuos : Ideo dico vobis f Nolite cpg. 1 foliciti effe animae veítrae 4.23. 5 quid .manducetisg»nequg Corpo- Matt. 1 1 ri, quid induamini. . 3 otninis 23. Anima plus eft X 6. 25. flimentum. hÀ x quam efca , & corpus pliis..qgftm ve- D ii I-. et; jla hon B. T. 24. Confiderate corvos, quia non feminant, neque m g; TM tunt, quibus non eft cellarium , neque horreum ,«& Deus, pafcit illos. Quanto magis vos pluris eftis illis? " : mihi 1 25. Quis autem veftrum cogitando poteft ad J 'icgre. ad ítatu- fam füuam cubitum unum ? yona po- epulare..| 26. S1 ergo neque quod minrim'um eft , póteftis, quid de cseteris foliciti eftis ? : 20- Di' *' g d 27. Confiderate lilia , quomodo : crefcunt : non laborant 3 udare: cie ptia i fu. - neque nent: dico autem vobis, nec Salomon in omni glof- ria fua veftiebatur ficut unum ex 1ftis. vhe um Ia 28. Si autem foenum , quod hodie eft in agro, cras in cli- at banum mittit x i , um ï' fidei ? Ur, xDeusy iïc veltit : quanto magis vos puüllæ A * 29. Et vos nolite qu xrere , quid äanducetis : ..—autxqtiid bi- :ifü?aium' 3o. H:ec fl ;egiOi' batis : & nolite in fublime tolli. ffeffiones, - Requiefee.) Jam labori parce. Om- -modatam potius effe , qüz;m datam. 4 ii q!lü' ; |. É mibus congregatis, credit fecure fe Cajus erunz?) lncertum , cut cedent; forte illi quem minime omnium vo- Vebi o - poffe voluptatibus carnis per multos jtis. m . annos frui, omniaad feipfum, fuum- luiffes bonorum tuorum poil"efforem fieri. d que privatum ufum & cominodum re- TM Q6 terens , quemadmodum .ille, de quo 2I. $; €fc.) Accomïnodat parabo- [etera Ecclefiafticus cap. 1I- 19. I»pven: re- lam propottto. naritàs: f ár $;4;,) Suis folius ufibus , fuz infu- ;hatitas P-O' quiem mihi , $: nunc manducabo de bo- turum luxuriz. nis meis .(olus, 3 j fupPe'e' j g 3 QO. Dixit autem i !/ l Dem:.) Gravi & Non eff in Deum divts. ) Dives fe- jm.q ;not;iferb immiffo 1 norbo , funt enim cundum Deum , in divitiis fpem fusm n nonponens , juxta Davidis monitum: u graves cor porum . xgritudines mqrcis t nuntii. * v Divitie ff affluant , nolite cor appone- 077 7229 BPV re; & Ípirituales animz divitias om- le confulte. - Qece», amens, fgfue; maf- nibus terrenis opibus anteponens. E - 92. Noelite follicizs effz.) Munc ver- - Hac.aetle:). Qua. fcilicet tecum ina- nes iftis cogitationes. volvis animo. ficulum , & fequentes explicavimus : i ; ,Repetunt a te.). X texepetetur vita, Match:þ 6. 25. . Ne fum s & auferetur. Significatur animam 29. Nolite em fublime tolli. ) be n(h"o vitam alieni effe juris, & POb.iS com- pendete anitjnifs , n€ di?ïrahixniqi cogi- ET A P "» aoX 2 28 | EVANGELII sE-CfUND-UM LUC B '. : . s Rtvo /3o. H:ec enim omnia gentes mundi quieru nt, Pater autem : « p um, qu - vefter fcit, quoniam his indigetis. * z verit, conf 4r. Verumtamen quaerite primum r egnum Dei ,M & Jufut:am * Beati ejus : & heec omnia adjicientur vobis. 1 * .32. Nolite timere , pufi i lus gres, qui Vigilantes : a,comþläcuifx?;tri ve- ] los difcumb . ftro dare vobis regnum. gMat. ffidetis, & date 'eleemöfy'näms Fa; :5 Ef 33. s Vendite , qua . po nert, & it; 19.21. cite vobis facculos , qui non veterafcunt ,& thefaurum non yy. i Hoc ?* deficientem in coelis : quo für non appropiat , neque ti?ea cor. rumpit, . qua hora fut domum füan 34. Ubi enim the faurus veftrer eft, ibi & cor ,v—ei-*t'rum-'erit'-.k' - g. t vo: 35. Sint lumbi veft ;*i preecinéti , & xlucekrn—æ ardentes in mä?* Vs hominis x a f nibus þvefttfis. 46. E | 4 Ai[/au ïatiönibus ; ut Qert&t Syrus. Hoc eft bOiam, an d Feneratur Domino,qui w;*gererür Pdllffe; . 41 Dwit pivteelLeo9:, eft enim uereopimuog, ris , Proverb. I9. 17. z5pio nacuog, ut explicat I heophyla- Qui non vetera!&mxt,) Ut a'var'ormu' 'fator, & pm facculi , qui tandem ufu detiiti pecu-- &us. - Vide Bafilium regula $ fufius mmias retinzre non poffunt. : füäm ; üt de explicaturum. " 92. Nolite timere pufrllus grex, ) A1- Non appropiat.) Necappropiare po- loquitur difcipulos fuos; quafi dicat: teit. ad trapiendum Neque tinea. ) 'lln Grzco elt 9 € 36 $ Noli. timere grex pufille , quamvis julicism venerit parvus fis numero , & viribus infir- quod Matth. 6. 19- interpres vertit, époris minia mus , tenuis , fimplex, &c. eruginem. Mide ibi dicta. üprit, Quid ( Quia complacuit , &c.) Caufam af- 35- $m Dembi vefhr ; €c. us | Ti ! d*ïmiii,() fores -.u fert , cur timere non debeant , quia ni- regni colorum mentionem intulerat, Cendes mirum complacuit Patri. veftro dare & ad-ejus expe&tationem difcipulos [ w i Inings ; vobisr egnum, nempe colefte.. Quafi accenderat , & docet, quo ftudio, & [ fiti dicat , i 1 adeo magnam & eximiam quo bhabitu expe&are illud debeant. - Cum ] Ain ipfe qle reim ftatuit vobis dare , eftne proba- ld declarat fervorum exemplo , qui [ di ; Qttm trah bile paffurum , ut. neceffaria ad vitam cum Dominum fuum noctu reverfu- naþ Y : Pijelany; propagandam defideretis? a rem expectant, vigiles, pr'a;cin&i : Y fgi ] 2 iCg dt[ev&i ,t 23: Fendite qua po/fidet. i, 6c.) Cer- expediti, & lucernas tene ntes llæum Em Cl!lt.mteï T & ti vos Patri effe cure & 5 de regno ca- -iïræ&!:)lahcur. Q drdf) rtv[" lefti parando folliciti. : —Pl'dfl-n&li.) R efpicit more&i örïeri.äa* , qut Oldr t V& Dste eleemofynam. ) Sic enim fimul lium , qui veftestalares, quibus ute- m*þtm affuefietis pendere a Patris providen- bántur, precingebant , utillàs coólli- . ts gerent, cum ad miniftrandum ex ht Bdurpo tia, & proximi , quem diligere debeä ti effe volebant. D pedise tis, inopiam fublevabitis. , 4perigg, d) E - S&accudos.) [BaNayTi4., mar fupia , fi;o- "UErndacerae arde Lufes m m4m£us -ve; . 37 Bar ill lent in facculis five marfupiis pecunie fféris. ) Solent famuli, cum dominus - m f affervari & circumferri. — Vide Pro- eorum "noQu' venit ,- ardentes; faces ::m ) et;p 0a p E fdin h verb.^7. 20. Videtur metaphora fac- mánibus fenentes illum pf&cedére. ] Wil DIf r tel!ig culorum pauperes intelligere, in hu* Hoc jubet nos Chriftis faceré : néc [ dt , hufmodi etiam. facculis. repofite ' di- aliud ardentes faces fignificant , quam ] nitif)l i vieiæ non pereunt , fed aqgenturgnani', ?—lrfi:s;—-;aäeo debere þ-argtta habei*ä'omniä.ff | * p Q N| 3 D i ib EA XII. 329 36. Et vos fimiles hominibus, expä&antibüs dominum fu- m :ei; quie - um, quando revertatur a nuptiis verit, confeftim aperiant ei. , Ut cium* venerit, & pql'fa.- ?julhmæ * & 37. Beati fervi. illi, quos cum venerit dominus, invenerit j " , vigilantes: amen dico vobis, quod preecinget fe,) & faciet il- l. pitti ve ... Hb 1 los difcumbere, & tranfiens miniftrabit illis. 38. Etfi venerit in fecunda vigilia, & fi in tertia vi gilia ve- y'nafiig n 3 nert, & ita invenerit: beati funt fervi ilii. À :;Mat. rum a f 39. i Hoc autem fcito:e, quoniam fi íciret paterfamilias , 21:43 ,tige'a Cori ;,,,ï qua hora fur veniret, vigilaret utique, & non fineret perfodi ibc. domum fuam. . I5 Erillmj eit. f 4o. Et vos eftote parati : k qüia qqa hora non putatis ; F ili—fl ; ltesin mä—; us hominis venlet. . 4I. Ait autem ei Petrus : Dómine, a d ;nos—dici's hanc paraQ bolam., an & ad omnes? e eyelif Pdäfff 442. Dixit autem Dominus: Qul $, putas, eft Hde'lis, difpen- V a'var'oïm'f[;ï fator, & prudens, quem confüituit Dominus fupra familiam 'dgzri:i pecFyf;1 fuam , ut det illis in tempore tritic!) menfuram. l 43;. : Bea* f )i)tOPi?r? PW ad excipiendum Chriftum , cum ad Damim::.) Herus. judicium venerit , ut nihil nobis tunc | Pracinget fe.) n morem miniftri. qo d f 7 ! Difeumbere.) "Vanquam heros. temporis minimum quidem parindum | Traufiens.) Obiens, circumiens men- rPfCS V,cmt ,f fuperfit. Quid enim facilius, quam domixo fores pulfante, lucernam aut fam , ultro citroque obambulans , ac : g ) Qulï : ficem asccendere ? Atqui hoc ipfum difpiciens, quid- fin gulis defit/ , more em intoletih miniftrantiüm. a difcijos vult dominus antequam ipfe veniat factum eiie , ne indecore & noxie, Miniffratit illis.) Suppediglcabit illis, uo &ule ! quicquid ad retectionem , recreatio- nud dE böimt' dis moraim trahamus. cum jam ipfe adeft, facibus accepdcg— nem , & zternam corum felicitatem x etti POo qll faciet. Non figuificatur hac fimili- 35. Expetlantibus.Dominum [uum. ) otto 16 Vigiles attenti , fpetantes, num adfit, tudine Chriftum ferviliter famulis fuis $, pr? CjDU s auícultantes,nam puliet. in gloria mini(traturum , fed eos eve- Qentes jim étos, ad inufitatum honorem , quafi uando revcrlazur.) Íncertum enim, ua ho:a fit venturus. dominos , ac pares fibi fadurum, & l rm orleïlm' 4 nuptiis.) .A convivio nuptiali , in thronis collocaturum, ut fuper men- 4 qull)u g quod no&urno teipore celebrari fo- fam caleftem edant in regno fuo, ut las colh- let. promittit infra cap. 22. rium. 30. jdom aE periant ei^) Etillum lzti excipiant. 35. Iu fecunda UVtgilia ) Circa me- LE wus Beats 4lli /&rvi À Efc.) Perfiftit dium noctis. De nottis vigiliis dixi- ] inus Matth. 14. 25. & Luc. 2. 8. , n4ni ais in met phora patrisfamilias, & fervo- m 0 rüm, fedinrelligit Deum & homines, In tertia vtgilia.) Poft no&is me- m-d nte fideles pref.rtim fus Ecclcfiz , pr dium. edgfe. n ditos cognitioue myfteriorum regui. " ,Emnj fun? férvi t ) Nimiyum fi gfa g im yifcimt j - Bibl. c«m Com. Mgn?cb. T, Vil * z. Ü n habw n /A P 330 EV ANGELII sECUNDUM LUC. -43. Beatus ille fervus , quem, *curg'-jenerit'dominus, inve- |. i. Igne mnerit ita facientem. cendatut ? 44. Vere dico vobis.'quoniam fupra omnia , quae *fpofïïdet-, : fo. Bapti conftituet illum. usque dum 45. Quod & dixerit fervusille in corde fuo: Moram facit s. LpPu dominus meus venire: & coeperit percutere fervos, & ancil- 3 vobis , fed las, & edere, & bibere, & inebriari : n Emi 46. Veniet dominus fervi illius, in di e, qua non fperatg 3n duos, ( & hora , qua nefcit 9. Pate fidelibus ponet. ,& dividet eum, partemque ejus cum in- a, & fili 41. llle autem fervus, . q ui cognovit voluntatem do-mini focrum f fui, & non fepraparavit , & nonfecit fecundum voluntatem ejus, vapulabit multis. * 48. Qui autem non cognovi D & fecit digna plagis/, Vapuf VEREGGLGEOGE a x labit paucis.. Omni autem cui multum datum eft, multum quaretur ab eo: & cui co lentis in fuum d mme)nda,verunt. mqltum , plus pe- L tent v,ab eo. tür, - Breuicomm &i commendat ; ; 49 Ignem dei multa cy quacumque hora venerit, illos inye- quit Euthymius : paftores enim Ec- aliorum falut nerit vigilantes. Jly.) Nor clefiz imprimis noverunt , aut certe 39. Hec antem fcitote , 69c. ) Vide noffe debent , quid Dominus ab ipfis Wendatum ,f Matth. 24. 43. & ab ipforum fubditis requirat , & Tinus- comm Vigilaret utique , &$c.) Supplen*duvm illis Domini voluntatem aperire. F'e- m eff, eft, üt perfecta . fit . (imilitudo : fed Ditg;,. | qua cit hoc Paulus, qui fe affirmat AG. Wagnitudine quia fcirenon poteft paterfamilias, 20. 27. Nomn enim fubterfugt, quo. mi- otum, hora venturus fitfur , propterea fi fuz i nus Annuutiarem vobts omne confilium domui , & fupelle&ili confultum ve- Dei. B A. Ipney : lit , dum furem timet , perpetuo vi- Q Ug [ fquunt. Vapulabit »utis. ) Cadetur imultis * ibug alio v gilare debet. Reliqua vide apud Mat- /] plagis , gravirer punietur. theum loco citato. 49* Qu autem non cagno'vit ; 5 ) ttnote effe 47. lile autem ftrvus.). Addit difcri- Scilicet voluntátem domini , quales V lentit Mu men inter malos fervos , quod alii Aperioribus 1 plerumque funt inferiores fervi , qui durius , alii mitius fint puniendi, ut voluntatem domini non perinde ex- lpen Vegj majorem terrorem incutiat malo illi ploratam habent, ut cconomi, & oc Videtm- fervo familie pgæfe&o , de quo pro- toti familie prefecti, T 3. aj xime egit. NLLEC Er fecit digna plagis. ) Contra vo- P 4!07[ ml'"ere Qui cognovit voluntatem. Domini. ) luntatem domini faciens ,, quam ali- Qualis eft ille, quem dominus con- quo modo cognitam habuit. gllüd, apud N ftituit fuper familiam fuam ,cui con- Cui multum datum eff.) IMulta dona, lBtém voc credidit difpenfationem rerum fua- & gratia copiofa & multiformis, - t;dm Mätthæ.il rum , & cum eo communicavit arca- t Multum quarerur,) Multum in. ex- Yolo LUE na omnia confilii & voluntatis fus. tremo judicio ab illo exigetur , ar J » fihi] 7! at De futaris paftoribus efl. bic férmo , i'ni enim eft; ut datis a Deo donis & ta- p LE *3 j i 33l ; - CAPUT XL n5 inve- - 49. Ignem ve : ni mittere in terram; & qui d vglo , nifi ut ac. cendatur ? i - e poffidet, /Mat $o. Baptismo aute m habeo baptizari: &,quorhodp coar&tor, usque dum perficiatur? . ia L] oram hacit $1. [-Putatis, quia pacem veni dare in terram ? Non, dico » & ancil- Vobis, fed feparationem.. . $2. Erunt enim ex hoc qui nque in domo uüä divifi, tres on fperit, : 3 -—1 in duos, & duo in tres dividentur üs cum in- .. S3. Pater in filium, & filius in patrem fuum: mater in fili- am, & filia in matrem, &focrus in nurum fuam, & nurus in m domini focrum fuam. . ! roluntatem x Tta meL gis, vapu: Ws , multum. - Evangelii ubique graffetur, & illius lentis in fuum & aliorpim bonum uta- tur. , plis pä- ^vi cadatimpietas. Aliter legit textus E? cui commendaverunt multum.) Pro, Grecus , nimirum , & 4uid volo, ff 49. Ignem cui comnendatum eff multum , cujus fi- jam accenfus eff , fed noftra leQio re- dei multa: commiffa funt procurandx tinenda eft, & Vide n Maldonat. plïæferenda. - aliorum falutis, &c. xts enim B- Plus.) Non plus quam fitipfi com- so. Bapri[mo autem babeo Laptizari.) y , aut t mendatum , fed plus quam ab €o, cui Baptifmum habeo , quo baptizan- jnus 2b ipilsy minus commendatum , feu commif- dus fum. Paffionem & mortem fu- fum eft. gquint am baptifmum appellat, quo quafi aperite 2 Petenz. ) Petetur , exigetur, pro fluGuantibus aquis erat inergendus , affirmat A magnitudine & multitudine commif- juxta illud : £em in altitudinem maris, forum. í Ilgf'u 'l*"" v & tempeffas demerfiz me. Pfalm. 68. 5. gt :an]l./init 49. Ignem weni mittere im terram.) uomodo coartcor usque dum perficia- u fequuntar deinceps aliquot ver- tur! ) ld eft, magnopere me coar- Qdefur qultis | m fibus alio videntur fpecare, & alio Gat, angit & contriftat dilatio paf- tempore effe a Chrifto pronuntiata, fionis, defiderem quam ocyffime ve- u '., ;'Wif ! 6[' ) ut fentit Maldonatus ; quare nec cum nire, & perfici. ;mini ! qus fuperioribus nexus quarendus anxie. - SI. Putatis quia pacem , Gic. ) | Vide lgnem veni miütere : terram, &T c.) dicta Matth. 1o. g fevi , vimus. 34. ubi hoe explicaf , petindt 9* Hoc videtur effe quod Matth. cap. xcorofm JO. 34 ait : Ne/ize arbttrari, qeia pa- Separationem. ) Oiauteicquoy, fepa'- cem veni mitere ip fevram , mon veni rationem in partes. pacem mittere , fed gladzum. Itaque 52. Ex boc.) lempore. ) 6 ontta va . quama 3 quod. apud Matthzum gladium, hic lt ignem vocat, Vide qu« dixi lqco ci- filia, & nurus , ut patet ex fequen- dont | tato Matthzi. tibus, nam focrus Mi ^ Er quid volo, ). Id 'eft, nihil aliud ter. /eadem. eRi quz ma- jriformi [Ultum in volo , nihil eque cupio. In dui.) Adverfus duos, fidelibus j N::/i st accendatur. ) Ut ignis hic ab iis, qui in infidelitate permanent xieu & totum mundum corripiat ; & gladius Q douiS l:rï - düïidemibus. L] -952 EVANGELI SECUNDUM LUC. x - ?2 M -54. m Dicebat autem & ad tu rbas: Cum videritis nubgü ?^ orientem ab occafu, ftatim dicitis 6 : Nimbus venit, & ita fit. 7 -78$. Et.cum auftrum V.Occlaþof;e G t. " flantem , .dicitis-: Quia æft*us ierit) & ", i i 56. Hypocritze , faciem coeli, & térree noftis Aterminana probare :'-hoc : autem tempus quomodo non probatis? g, indgn s j 597.-,..'Quid autem & a vobis ipfis non judiga:is , quod juftum . frtatis: »Mat /58. ; Cum autem vadis cum adverfario tuo ad principäm : d mpifa $?5 in via da operam liberari ab illo, ne forte trahat te ad judi- huii : H .cem,& judex tradatte exa&tori, & e rem :;ä&or--mittat te in carge- T. À Deran - $9. Lico tibi , non exies indä, donec etiam /novifïïmum mi- : 4l deG nutum reddas. fcrificiis e — 2 2 Et tef -Qmunibus (; : 3' NOH, l CAPUT. P 1militgr pe - 4 Stcüt j 21 ^te, & occi $4- Cum"videþrifi: nubeg, &. £.) Nu- Quod jufium e/i) Vos' judicate, t omnes f bes enim furgens Judmis ab occafu quod oportuit. vos intelligerc. demonftrat vapores aqueos , e mari 589- Cum autem "vadis cuzm adver[(az mediterraneo folis virtute elevatos, rio 1u0,6c.) Vide di&ta Matth. $. 25. ümilitey pe & brevi in pluviam folvendos. Vadis.) Coactus, Nimbius. ) " Meog, smber, p/"wvia. ut te fiftas judici. & abillo .citatgs, . Vlcleba -55. 4Effus eri£. ) Nam aufter u- dais d principem.) d magifiratum , gq x volat. per regiones ficcas &— calidas in- ü(!X)Ol)T-a. 4g wia.) Ante * I 56. Hypoerira , 8'2. ) Hunc loc(um dicis pervenias. quam ad tribunal ]u- ! F urus, f explicavimus Matth. 16. num. 4. Liberari.) Ut libereris, controver- X0g ] Hoc autem tempus.) Adventus mei, ittetey dum f fia cum adverfario compofita. Bliseorum mi - & regni Dei propinquantis. Exatlori. ) w;»oc'—ufro()x, is eft ; quem 57. Quid autem $. a. vobismetipfes Matthazus vocat ómyeérqp, id eftmi- TUn, Quàs g non judiatis , 6c.) Occurrit objectio- niftrum , execut orem , & exactorem Cs inema ni turbz ac vulgi , qua fortaffe dice- debiti. Atam riffim rent fe fcripturarum imperitos tempus 59. Nen exies.) Exibis. n Judg (; adventus Mefífix notare non polle, Noviffizmium minutum.) Aeroy. Vi- lios * $37 aff 1 aitque ea ipfis fufficere argumenta, de dicta fupra hoc cap. nüm. 6. Vide tull Wm tr qu& quotidie viderent & experirentur, tt* debs etiam Matth. 5. 26. qui quadrantem ut de illius adventu & prafentia certi dixit, continebat autem uadrans duo Vide: M oj effe poffent. minuta. Senfus idem eft, fignifica- ür hOC fl Noz judicatis. tur enim pro minimo qüoque debito, Íe exdhmar t : intclligi;is. ) Non difcernitis, non aut peccato fatisfaciendum. effe, Atl anm e[fe f. ^ — x* at g* 33 3 (is nobem CAPUT XIHI L ia fit sent, & Occafione Galilæorum in [uis- facrificiis interemþtorum;., C? eo- vum, qui in Siloe corruerant , bortatur ad peenitentiam , alioqui exterminandos inflar. ficus. infru&tuofee ; -arcbifynagogum | redar- bare hoc guit , indignantem , quod Jabbato cura[]et mulierem a [piritu . in- d juüum Jirmitatis : comparat regnum celorum grano fiapis , ac fermento: de angufla porta , €&?. quod quidam claufo oflio fruftra pulfa- rincipem, : ad judi bunt : Herodem dicit oulpem , &? Sferu[alem ob erudelitatem Juam . deferendam. in cme- Derant autem- quidam ipfo in *—tempore'(, nuntiantes illi H (imum fti de Galiizdis, quorum fanguinem Pi latUS mifcuit qcum facrificiis eorum. z 2. Et refpondens dixit illis: P utatis, quod hi Galileei prze omnibus Galilaeis peccatores fuerint, quia talia paffi funt? 4. Non , dico vobis : fed nifi poenitentiam habueritis , omnes UT fimiliter peribitis. & o€&to, fuprä-quos cäcidit turris ib Si. - 4. Sicut illi decem, —— À loe, & occidit eos:putatis, quia &ipfi debitores fueriut prae- ter omnes homines habitantes in Jerufalem ? - y jlicitt, LI . gere. $. Non, dico vobis : fed fi peenitentiam non habueritis, omne"'v,s;; um ulierje fimiliter peribitis. flatth. $25 & han& üfnilitudinend: ,Arbore m- fici yillo citatus, | 6 Diclebat autem, ha- Tt'3'þ :'/fmm"h " I. llarum/fknguinem Piatus, 6c.) Ovznes. )!Täm Judei,quam Galiläeþi. sibunal j Quos Pilatus occidi jufferat, 3.'-,Similiter.) eo'XUTég *€Qque, iti- interea dum facrificarent , ita utfan- dem, perinde ut illi. , controYe fità guis eorum mifceretur fanguini hoftia- Peribitis.) Divinaultione oppreifi. rum, quas offerebant. Caufa hujus 4. Decem 65 odlo.) Jerofolymite. j d ) qucïfl cedis incerta . eft. Plerique tamen Cecidit.) Non ita pridem. "vs lde " fa&am exiítimant , quod fectatores In Sile. ) 'Vurris ad fluviolum Si- i exatoret effent Jude Galilzi, cujus mentio eft loe «dificata. S Delitores. ) Rei hujusmodi pons A&. 5. 37. afferentes Judzos Dei fi- lios nullum tributum Cafari perfol- ac mortis propter fcelera, quibus prg o Vi Vide vere debere. ceteris effent Cooperti. . QO. Pr& omn jbus Galilæi:þ pecuraræ.) 6. .4rborem fíci. ) 9igni ficatur fynà- Mdf 4nt en Videtur hoc fuiffe judicium vulgi , goga, que in vinez, hoc eft in mün- qudrans d do , plantata eft. | ü 1602 ut exiftimaret, eos , quos Deus permi- Et venit. LEU ferat immaniter cedi , reliquorum ) Significat frequcn'tgr ve- X J debitOr otnnium eíTe fceleratiores. ni e. i ffo 4 , ^ 3 EVAN GELII SECUNDUM LUC. D. habebat quidam plantatam in -vinea4lfqg', & venit quærehs fru&um in illa, & non invenit. 7. Dixit autem ad cultorem vinese: Ecce anni tres ïunt, 1 Kt ! ex quo venio quarens fructum in ficulnea hac, & non inve- T*- rificabat *j d M nio: fuccide ergo illam: ut quid etiam terram occupat? 8. At ille refpondens; dicit illi: Domine, dimitte illam;& Dato cut: hoc anno , usque dum fodiam circa illam, & mittam ftercora: L. oportet c Q. Et-h C die fabb: fuccides eam. juidem fecerit frué&um : fin autem , in futurum .A5 Re IO. Erat autem docens in fynagog a eoruüm fabbätis. ( , unu 11. Et ecce mulier, quae habebat fpiritum infirmitatis an- aut afimui nis decem & octo, & 16. H erat inclinata, nec omnino poterat furfum refpicere, ecce dec Tabbati? s2. Quam E 9. nni fre.; funt.) 'Tres ahnös di- 6jus: & o xit confentanee ad naturam ficus, que predicantis anno fynagoga paäit.e-n- fiebant al tiam agere negligens excinderetur, ta- men primo nonnunquam anno aut fecun- hrifti mediatoris interceffione 18. D do, certe tertio fructum ferre folet ; fadum effe, ut adhuc aliquantulum &llimabo quod fi tertio non ferat ,' nunquam vindicta differretur, dum rcliquo us- latuta vidéatur. Fortaffe tres anni que ad mortem tempore, Chriftus fi- 19445 funt anni totidem , quibus Chri- culneam ftrenue colens, id agebat, ut ftus Evangelium jam predicavic, & ad fructus ferendos redderetur ido- fru&um a ficulnea fynagogz expe- nea R—. étàvit. Et fí 7u;dem fecerit fru&u;n,) Im- Gtüuà , tot Terram occmpat. ) — eyu» xwragcye?'? perfe&ta eft oratio, fupplendumque, Drono vulty terram otie[am detinet, Quz alioqui ficulnez parces , ec illam excides. " rf v fructum poffet facere, fi melioris in- $n antem. ) cel À Veletiam d& Lueyt , abioqui , ffm Wpicere, dolis arbor fubftitueretur. minus ; i autem fructum non fecerit. I2. Dip; | verti poteít , zérram ineriezm reddit , In futurum.) Poftea , quando pla- vel zefrutizferam. Solent enitn arbo- cuerit. Dïmitceris1 NNon dicit finito hoc quarto res, prefertim magnae & fucculente, anno, necenim urgere vult dominum -- UM qualis eft ficus, omnem circa terrz ad fuccidendum ; fed ita relinquit humorem exugere, & quid quid pro- prudentie domini, ut non fiz adver- I^. i i, pe eft foli, fterile reddere. faturus, etiamfi in plures annos exci- QU necoff g. Urgnue dum fodiam circa tllam, $c. ) dium fit dilaturus. um j f Significatur affé&tus boni coloni non Sucezdes, €/c.) ^ Quod fieri folet' efe Vim f libenter arbores fuccidentis, & quod fructus ficus non tulerit, culpam po- in ignem mittes : Narm ommis arbor» &i l'aryf'[ r » que non facit frutlum bonum. excide- 1 gratias tius in fe , quam in illa conjicientis. Tum &fir : * Fodiam 6f mittam ffercora. ) Dum £ur ,.Éf in ignem mittetur, Matth. cap. COH&tum omnem illi curam & opportunam dili- 7: I9- gentiam adhibeam, ut fructus afferat; 4 d cln/ nem efficientem infirmitatem. II. Spimritum . infermitatis. ) Dæmo-. ana fignificatur autem, quod quamvis di- luclinata.) Incurvata, propendexis, du fali, vina feret *juüiþia , ut tertio Chrifti F C CAPUT Xl 335 I2. Quam cum videret Jefus , vocavit earn a . querens 1 Mulier, dimiffa es ab infirmitate tua. 1 fe, &ait illi ter ft, 13. Et impofuit illi manus, & confeftim ere&ta eít, & glo- rificabat Deum. : * noiwe [f ypat? 14. Refpondens autem archifynagogus ,indignans ,quia faxb- lm . bato curafet Jefus, dicebat turbae: Sex dies funt, in quibus nf d- oportet operari: in his ergo venite, & curamini, & non in die fabbati. j futurum' -x$. Refpondens autem ad illum Dominus , dixit : Hypocri- s. te , unusquisque veftrum fabbato non folvit bovem'fu/um, miratis d aut afinum a przefepio , & ducit adaquare? p potent 16. Hanc autem filiam Abraha , quam a ligavit fatanas , ecce deccm & o&to annis non oportuit folvi a vinculo ifto die fabbati? ; —— Qu 17. Et cum hac dicere t, erubefcebant omnes ad'värfarii ejus: & omnis populus .gaudeba; in univezfis, quae gloriofe n ponitet fiebant ab eo. i inderetur, t« - imercellone. - 318. Dicebat ergo: cui fim nile eft regnum Dei, & cui fimile seftimabo illud? * iliquaneulum - « Mat n rdi u us rpiiït I5.3E , Chrius -- I9 Simile eiit grang fina pis, guqd acceptum homö ln Mar. u agebat'» u 43l jjretur 1* cernua , toto corpore incurva, & . Is 5 vemire, & curami;zi.) Quafi —ru&llfm-) I : dicat : Non xgre fero, quod fanemi- prono vultu deflexa in terram. ylendumq - Surfum vefpicere.) oigere caput, ni, nec vobis beneficium fanitatis in- im excices fufpicere. video, fed pro ratione otficii mei ve- , dlagis ) I2. Dimif. 4 e$ ab infrmitkte täa.) to, nefabbatum violetis. ; of fT Dimitteris, liberaris, curaris ab in- IS. Hypocrite.) Proptera vocat hy- gando pl - firmitate tua; tunc enim dimittebat ; pocritas, quia cum id invidia face- , hoc qui? tunc curabat, cum hec verba dicebat, rent , religionis ftudio fe facere fimu- jl dominim « & his ipfis verbis curabat. u relinqm I3. Et impojuit il manus. ) Non Nen folvir.) Nonne folvit? Con- uod neceífarium id effet ad fanan- vincit eos ex propria eorum confue- s f at uafi dicat: Vos folvitis die. 5 ao . dum, fed "ut fignificaret in fe fitam tudine; effe vim fanandi. fabbati afíinum aut bovem , & folvi Gloriffcabat Deum-) Laudabat Deum, vetatis hanc mulierem vinculo mor- j i D bi à daemone indu&ti. ais m & illi gratias agebat. agnofcens divi- WWM 1 o num beneficium per Chriftum in fe 17. Erubefcéban:. ) Quuia quidre- collatum. fponderent, non habebant.. Müthv CJP ! 14. drchifynagegus. ) Ptæfe&us il- 1n univeríis.) Per omnia ; propter uniyerfa. lius fynagogaz. 19. Ssmile effimalo. ) Og owo'e , 71 al Quia fabbato cur 4ffet. ) Quafi pro- tat pterea Chriftus fabvb;mxum violaffct. affrmilabo, Rel.iqtfa viqe Mä.tl".h. cap. Pmpendfnh 9 ^ 3 36 EVAN GELII SECU,NDUM. LUC — in.iiortum fuum, & crevit, & fattum eft in arbofem magnam, - 7-48. Ib1 & volucres coeli requieverunt in ramis e jus. dam, & | 20. Etiterum dixit: Cui fimile zeftimabo regnum XDei? : 5 Mat 21. b Simile eft fermento -vos autet 7 ; quod acceptum mulier abfcon- | 49 Rt 1333 dit in farinze fa v a tria, don:c fermentaretur totum. - & Auftr 22. Et ibat per civitates; & ens in Jerufalem. Cai*cEII,a?docens, & iter faci- I5 Ami, &er 23. Ait autem illi C vantur? ipfe autem dixit ad illos: juidam : Domine,— H pauci f;in't,--q-uiv'fal- T . c Mat 3ili: Exi m 24..c Contendite intrare per anguítam portam : " I3. quia mul- áMat d dico vobis, quserent intiare, & non potucrunt. m &f 25 25 d Cum autem intraverit paterfamilias, & clauferit ofti- dummor, um,incipietis foris frare, & pulfare oltium, dicentes: Do- mines; aperi nobis ^ & rcípondens dicet vobis: Nefcio vos, unde fitis: : ïX:finbulare : 26. Tunc incipietis dicere: Mandüucay ] imus ;:orgm tä, & bi- L A bimus, & in plateis nofiris docuifti. eM. at . Fergs, 27. Et dicet vobis. e Nefcio- ts Matrh . 23 vos, unde fitis. Lf difceditgv:a f Pl me omnes operarii iniquitatis. um viderjs 6 NI at.. 9. Etecet 28 Ilbi, 25.41. Mii, f M* s Qum x 5 1868f &/deincepsx, ubi qu& hicï ha- cipere. ld autem fiet quoad oinnes um il bcntur explicavimus. in novitiimo judicii dié, quo auteim 2Q2. lter f actens 1n 7cru]4!em. ) Pau- ad fingulos, ftatiin 5 morte. « Motcidente T Conyerf latim ad.Jerufalem accedens , u'ifta- dnctpitris foris Hore, €5 pu fave offi- . Büchtionen tuerat predicationem, & vitam finire. um.) Foris /1471/65 0/?17::2 p—zf?&rg, in- A vos, li 1 23- e pauci fumi qui. f* vantur. ) quit Beda, «f z &earerzm. jorte jeere- Num pauci funt? Eüftitione. * 10$ , imifericordiam4 quam neglexeruut , * ( ?mm ]ure I 24. Gonutendite istrareper anguffam A Deo frufira fl 49l are. ft'mn;, u timi« portam. ) Pér ar&am illam vivendi -Nefzéa vos. ) V rationcm ; que fecundum Deum & 25. I2. ] id« dicta Matth.. cap. 'x.ïj»: æll Ca .I 4 :'s. 31' Pi::ri gg:i [z virtutem eft , quz ardua & difücilis I6. Mandaucavtmus coram te ., &fc. ) , à€ propterea a paucis limen illius Id eft, tecum, te prefente, in eadem teritur, . domo, & fuper eadem meufa. Ade lg, T Quarent : t [)m are. )ï, In regnum calo- In plateis moffris docuif?. ) Audivi- il perfuadere rum , ut falvi |fint. mus te docente ; m: fuimus äifcipuli Et mom poteruzt. ) . Quia reli 3 &a an- tul. * ettim illu guftà porta, latas infiftent peccato- ] ntnmbam ( 27. Nefcio wvos unde fitit.) Nihik rum vias, quz non ad Vfalu*tcm ducunt, moror unde , aut qui fitis , an vicini, 32 Dlrx: [2 fed ad exitiuin. an familiares, an cognati fueritis. j Crder Q$. Iutraveidt paterfamilias, &f clan- aülulfï ePh lp Jerit. offium. ) . Cum decreverit Deus Operarit iniquitatis. ) 6pqdrai TÜG 1fa &Ómíag, quiin vita injuftitiam « ini- ?h li ter quitatem Operati eftis. J ne-m-iquem:'ampl-iu)s in vfuum regnui re- l [0771 ü c A P U T/ X*m.' 337 Bursi M -28. Ibi eqri't fletus, & ftridor dentium : cum viäeritis Abra- ham, & lfaac, & Jacob, & omnes E H n De?- - /vos autem expelli foras. ProPþetas in Tegno De1 , TPYRTS 49. Et venient ab Oriente , & Occidente l & Auftro ,. & accumbent in regno Dei. T,X & Aquilone Xer fac " 309. g Et ecce funt n : £Mat. ^mi, & erant noviffimi. ovi,iïimi , qui erant prlml,& funt pri- » 3 * 19.30. & 20. b qu i - 31. In ipfa die accefferunt quidam Pharifzorum , dicentes 16. "jdli: Exi, & vade hinc : quia Herodes vult te occidere. . Marci quia ul 32. Et ait illis . Ite , & dicite vulpiillitecce ejicio daemo- ro.3r. f nia, & fet o* 1 fummor. anitates perficip hodie , & c,ras* ; &tertia die con- s € Yteg; D0s - 33. Verumtamen o portet me—hodie ,&cras, & fe.quehti die (cio VO - æTïnbularf:': quia non capit pþpphetam perire extra . [ Jerufalem. - 84. ^ Je- ltea&bi'v" !d Q9. Hletus, &5 füridor dentium. ) Vide rum. Herodem vülpem appellat pro- QV.di'&a Matth. cap. 8. I2. pter caliditatem & verfutiam. icedite : 1 Cum "viderttis Abrabam , -ö'c.])' Vide Hodie & cras, &c.) Quafi dicat , ali- '"di&a Matth. c. 8. 11. quo adhuc tempore damonia ejiciam, -30. Erecce funt noviffimi ,6/c.) Sunt & infirmos fanitati- reftituam ,. &c. ultimi , fcilicet modo , tam rei veri- / ?g. l tate , quam veftro judicio , gentiles INec ullus geftorum meorum curfum inhibere poterit , non vos Pharifzi, inquam illi, qui venient ab oriente , non ipfe Herodés, in cujus poteftate & occidente. , & tamen mirabili re- non eft vita mea, quam fuo tempore , quo auten rum converfione primi erunt preter volens ego, & non coactus a ts expetationem veftram , ficut vice ver- quo- ( t piam, Patri meo reddam. ufart M fa vos, qui modo primi eftis Dei Tertia die con[nmmor.) Poft aliquod cognitione , patrum genere promiffio- * &l( j(h'e' mum jure, & regni celorum expecta- temporis fpatium . confummabor per nj Jexeruy tione, ultimi eritis. pafttonem & mortem. Vocatur mors Vide di&a-M at- confummatio , quod in morte Chri- thzi cáp. 19. 39 ftus omnia.confummaverit, omnibus- at 3I. Pharifaorum. ) Mlale - in ipfum animatorum. que otficii . fui partibus Vpef'fun&.us 'Mi "'9 6"" ) Vade binc , &c.) Cönantur Pharifzi fuerit. D7 ip &i 33. Verumtamen 0þort;;t me hodie &5' Chrifto metum incutere, ut fi poffent, cr45, £0 ) Quafi dicat : Quamvi ld illi perfuaderent, ut folum verteret; T hudisi nec enim illum ferre poterant, a quo brevi tempore vicurus fim, tamen ; u$ ülóp ild ipfum .tempus, nec Hérodes, contutabantur & arguebantur. nec alius quisquam brevius mihi fa-. t NIl s082: Dicite vulpi i. Y Dum Chriftus cere poterit, quin toto illo.ambulem, ) cisl; Herodem vulpem appellat, videtur id eft, officio ineo fungar. - 4eulare TE voluiffe Pharifzis oftendere fe obje- enim,hoc loco vivere fignificat , & ^ [Ll'fw 'fn.g T €to Herodis terrore non commoveri; operari, quemadmoduni Joannis cap, j ncc propterea fe minüs libere locutu- qiiam & 023 dicitpn- js(mäkld!c dum /gfem Bi&(. cam C"c—»m. Mmacb. T.FI, u., - ^ D 35 EVANGELII SECUNDUM LUC. bMatt - 34. ^ Jerufalem , Terufalem , quee occidis Prophetas , & la- .A Btt -23:37. pldas eos , qui mittuntur ad te , quoties volui conregare fi- 3 n lios tuos , quemadmodum . avis nidum fuum fub pennis , & dJcens f noluifti 2 ! At 35. ]:,cce relinquetur vobis domus veftra deferta. Dico au- x dimif tem vobis, quia non videbitisme , donec veniat , eum dxcet:s. & Etn Benedx&us g qul venit in nomlne Domintj - los n pu. U APU TOV biti? In domo. prmczpzs Phari[eerum bydropicum fal?lm!o curat ojïen- 6. Etno Dice dens Legilperitis , ac Pharzfæzs boc licere 3 borum namns am- Quomodo - bitionem docet. invitatum in tovil]imo loco 7ecumben : parabola de $. Cum invitatis ad ceenam , qui fe excularunt : feguens. Cbriftum- debet Io loco , omnibus. remmtzare , fublata cruce fua , ulque ad ódium anime 0. Et ve proprie : volens turrim ædtjïcare compuiati przmum Duic locu tenere umptus: comtnendatio [alis. 10. Sed Mv fa&um eft cum introiffet Tefus in- domum cmufdam 01 utq E Principis Pharlfæorum fabbato manducare panem ; & 1pf1 obfervabant eum., —-—-—.— 3. Et ? Hydrop.c. Y B Afrops moj s ler aqua in babes ; &I. ad Theü'alomcenfes cap. Mil catur hum 2z. I2. exphcavnmus Macthæl cap 23 35 & Turefd, a. -Ambulare digne Deo. fequentibus. . *Obtulcnc obti Nem capit.) oUx :vä&xsfrm ,e» ef "vis. ) ngg, gallmd ; ut vemt ajïät/e. Deus enim ita decreve- interpres apud Matthzum. E Phatlfæls rat. entimdllm Praphet.cm ) Seipfum intelligit, vel 35 Donec vcmdt ) Sc1hcet cem- Y Obabl lits pus a Rf//äondem fi de aliis étiam prophetis placeat in- telli ere, dicemus hriftum urbi Je- I)mm ) * Vide du&a Matth. cap ruf. alem omnium prophetarum eadem j 2639- t itet ) L adícribere, quia maxima eorum pars Cnrm Prima ex- I Mi snig ]erofolymls fuit occifa. Ujusdam princtpss Phar;/l:orum Hj AO plicatio eft fïmphcuor , facilior, & Cujusdam.ex principibus Pha- O0 licere &extul bene conveniens. rifzorum , feu ex primoribus fe&æ $ nj Extra Jeru[alem.) Hoc loco Jeru- illius. Ef( falem etiam proxima loca ad urbem Tatentor. Mandnucare p:mem 3 Ut c1bum fu- Afþrfl'en um fpectantia: comple&itur; nam Calva- meret.. pprehendn rie mons in quo Chriftus eft cruc1fï- xus|, fulc extra moema, ut notum Oäjärmaäznt enum. ) I*acerecne ah- u 1;(, e& quld quod poffent accufare, nomi- ! Mentun ftu 4- Jerafalem, 7em/klem, ffc ) Quæ natim quo fabbatum vxolan vxdere- * Qide il tur. hlc habencur usque ad finem capitis , Ti ? M. A b()v CCAPUT XN.- 3 e 39 aFt ecce:homo quidam hydropicus erat ante illum. - iregare f 3. Et refpondens Jefus dixit ad Le gifp?ritos , & Pharifaeos, entis , & dicens : Si licet fabbato curare? "4 At illi ta , Dico ai- cuerunt. Ipfe vero Q,apprehenfumï " fanax?it eum, ac dimifit. $. Et refponden s ad illos dixit : cujus veftrum a'ünus, aut m dicets: bos in puteum cadet bati? : : & non continuo extrahet illumdie fab- : 66. Et non p o*terantx ad hzec ref pondere ilii. Irüi, (yle"' : ^. Dicebat autem , & ad invitatos parabolam, intendens, tiofang d- quomodo primos accubitus eligerent, dicens ad illos: paribt [ ! 8. Cum invitatus fueris ad nuptias , non difcumbas in pri- 94 ifum dv À mo loco , ne forte honoratior te fit invi:atus ab illo: u at '9. Et veniens is, qui te. & illum vocavit , dicat tibi; Da huic locum , & tunc incipias cum rubor,e noviffimum. locum m tenere. 30. Sed cum voca tus fueris , vade , recumbe in novilimd SProv ? u ll(dam teinvitavit, di icat tibi : a Amice s5. 7. gem; & pl loco : ut cum yegeri; 4 qui. Iu EUARU afcen—' ; s E E Hydräpicu)s. ) À H'ydr.opv;- laborans. bant ) ekpuceo-:extrahere, quam ma-. lydrops morbus eft, qui latinis di- nu apprehendere hydropicum, & il- Ccitur aqua intercus , quod fub cute lum fanare ; (i ergo ipfi putabagt zafcatur humor aqueus, quo corpus Citra violationem fabbati fe boyem Á & turgefcit. An hydropicus fponte fe aut afinum , vile animal, extrahere ap 292 Obtulerit obtinende fanitatis caufa, póffe, quanto magis hominem lice- an a Pharifzis fubmillus ad Chriftum j nvm bit e morbo educere ? um tentandum , incertum eít : primum 6. Nom poterant refpondere. ) Cum probabilius, tmanifefta effet veritas. ii t 3- Refpendems.) Sermonem exordi- ens. Fari incipiens. 7. Intendens. - obfervaffet. ) Cum atcend»iffet, feþ $4 licez ? Lácetne ? l? Magcll. CanA Cerare. ) Sanàare hominem a cor- Primos acctbitus.) Loca menfs ho- poris egritudine. - noratiora.. 4. Taeutrant.) Licetenim putareat af ). - uptids. ) | Ad nuptiale con- , mon licere , nihi] tamen pronuntiare vivium. . Wincipibus ' aufifunt, ne forte a Chrifto confu- Non. difeumbas.) Ne atcumbas , fci- fe: tarentur. licet tua. fponte., & injutfus. ,.mo'ï'lbusl "pprehenfum. ) Cum illmg manu Hogoratior.) Honore dignior. [jr abom ru apprehenditiet. . O. Naïiäfïmum locum fenere.) Infe» (05. Cujus veff rum a[rnus , Gc. ) Ar-l riorem locum , àut etiam ultimum, gumentum eft a minore ad majas pror- nemine eorum, qui pof't té accubue- fus, qü4le hibuimus fupra cap. 13. rant,tibi cedente. num. 15. Maulto majoris opetis erat "IO. Uv cume venerir , 6$c. ) : Non fie vif'ïcïefv afinum , aut bovem ( quod ipfi facie- L * gni(ï?ftt finem , qu?m ipe&are . quis N X z x & / -— 340 XEVAN;G-EL—I'I SECUNDUM LUC "afc*äknde fu perius. Tuhc erit Atibi L'glor'iä'i'co'räm 'ü'mb'uïx,d*ï,fcurï]. z Es ää | Em aH - bentibus. T lls ^rogo i £ at, 1 25.12. IT. b Quia omnis , . q ui fe exal z : tat , 'humiiiabïtU'f , &qui fe to. Eal Infra. humiliat j exaltabitur. - - fife. itavera;t: c Cum »»ffaci's 18.14....12. Dicebat autem & ei, qui fe inv - a Ette cTob. prandium : aut coenam , noli vocare amicos tuos ; neque fra- [ tus paterfat 4 7- trestuos, neque cognatos, nequ rov. ? & vicinos neque divites : ne Ciriatis: & ^ forte te & ipfi reinvitent , & fiat tibi retributio. : ] du huc 3 9 I3. Sed cum facis convivium 1VOCADenBeles. debilgs ; clau- : D dos , & coecos: * foc locus e 'hon habenf retribuerä t .14. Et beatus eris , quia iþi : ?etljif 1. Et at buetur enim tibi in refürrectione juftorurm. E X N | t int*gre : 15. Heec cum audiffet quidam de fimul difcum bentibus , -dlt-—- 4Mag Xit li : Beatus, qui manducabit panem in regno Dei.- Pohescste r d2. 25 16. At ipfe dixit ei: d Homo ten duerre; f Apoc. & vocavit multos. / - quidgm fecit coenam r/n'agqanþ; IS. g. - Cducirmm & 17. Et mifit fervum fuum hora coenze dicere invitatis Pv ; . hefo ineufa j venirent ,-quia jam parata funt omnia. - Cenam cynter - Cipeslto viti 18. Et coeperunt fimul omnes excufare. Primus dixit e Villam emi, & neceffe ha ? 1 A I 4 beo exire , & videre illam: rogo te; lum, - : H*'äe T exc h*abe me ?xcpfatuln. I9. Et :.numl (]lliïgd C debeat, f&d eve 'ntumk',j' qui ut þluri- 16.- Cænam- m&gnam.-) Multis & 9 Wal mum accidat. magnificis épulis inftructam, vide di-- p " ia jj -dpta ad trahe II. Quia omnis qui fe bxalrar , o &a Matth. cap. 22. 2. cena hc-ma- Quafi dicat : Verum enim eft quod gna calefte convivium fignificat, quod [ M. M vulgo dici folet, Omes, &c. videtur nobis Dominus inftruxit in colis. -Weltur ad of enim fuiífe proverbium. Ita aliqui ; Multos, ) Honoratiflimos quosque ! A fümtitio f malim tamen infignes hafce fenten- -0 füfninic tias Chrifto tribuere. & ditillimos civium fuorum, populi primarios , videlicet Pontifices, Sa- -Humiltabitur. ) ; cerdotes , Levitas, Scribas, Phari- E nuncli.o Optis n liari. /Id eft, folet Eulþi- feos , Seniores Judzorum, immo po- " Cfü f Exaltalitur.) Solet Q(älcari. TllCatne pulum fuuim univerfum , quem pecu- .12. Frat tibs vetributio. ) -Ben-efïcïï liari: indulgentia complectebatur.. compenfatio. 17. Mifit fervum fuurm. ) Singulare Thtnus » Jf I3. Deéies.) A'mm&;»oug,v mancos, loco pluralis, ferves /2os.) Apoftolos Justa. il dp mutilos. Il ca intelligit, & alios Evangelii pradi- T0 jg $4 14- No» babent vetribuere. ) Vicerti Catores, Aliqui Chriftum. incerpr? tibi rependere non poffunt.. tantur. ; ea.'tl: tll . Rerribuetur enim tibi,68c. ) Retri- d8. Speul. ) ^ A'aG ].L;-ä'g, ex- una, lffr)m Vi buet Deus in futuro fzculo. fcilicet fententia, ex condic&to. .. uno con-fcnfquualfi z I5. Beatus qui manducabit , &c. ) Forte putavit cor porales epulas, & Villam emi, €&:.) Non eft illicitum Pateg, t delicias futuras in regno Dei. UuXxQe ) Ditg Orbls I villang, aut þboves' emere , aut * !j 4&1) "res « CAPUT X[V 341 | (hfcum- - g. Ft alter dixit: Tüga boum emi quinque , & eo probare ."ila?-rogo te ,habe me excufatum. & qui fe 20. Et alius dixit : Uxorem duxi , &; 1deo non poff'um ve- nn'e. 'um facis '"sr. Et reverfus fervus nuntiavithzec c'ommo fuo Tmc ira- tqufr- T tus paterfamilias ; dixit fervo fuo :-Exicito in platéas, & vicos VIt6S : n€ civitatis : & pauperes , ac. debiles, & coecos, & claudos iniro- duc huc. E les, clü- - 22. Etait fervus: Domme factum eft ut 1mperaft1 &ad. X 3 - . -huc locus eft. b1 re n- 23. Et ait dominus fervo : exi in Vias , &fepes &compel— de mtrare ut 1mp;eatL,r domus mea. 1bus, dl- » Uu3 . 24. Dico l. 3 rem ducere; foliicitudo tamen rerum paupereserant, quia virtutis &-cha- caducarum & ad illas,affeftus & ad- ritátis auro caárebant: Debiles, quia uibus atis , t hzfio incaufa funt, ut multi invitati viribus de&tituti fpiritaalibus , coenam contemuant, & illius partx- vitiis. refifterent : Caci , quia 1 uccimn - cipes fuo vitio non fiant. veritatis non afpiciebant : Claudi, dixt e* quia per viam divinorum præcepto- dium. Vilam. ) Arygw, agrum , præ- rum ambulare nefciebant. tozo & Habe me exmjdwm ) Apud doml- 22. Ef adbuc locus ef. ) Nam in - da- num, qui ad ccnam invitat. emo Patris met mauffones apgu!ta fumt, ut 19 E '19. f4g« boum.) Paria boum. ait Chriftus Joan. cap. 14. 2. fïng- Multis & TEo probare illa.). Àn valida fint, & catur etiam numerum præde&xmco- qm, videdie — "apta ad trahendum aratrum. rum effe implendum, nullumque ex OI.-Nuntiavit bac dommo /2;0. ) Hoc locis, qux Deus in cclefti cena pre-- d liacmde 'mücäfy qüod -dicitur ad ornamentum parabols , "paravit, vacuum relinquendum: L in as ut narratio fit probabilis , & mori- 23. Ex: 1 vias 6f fepes.) Jubet vo- bus humainis : confentanea. Deus cari etiam pauperes , qul extra, ClVl- 108 quque furts POP"h enim , cui omnia funt exploratiflima, tatem funt, quo üg,mfïcatur nou fc« xtifices , $r muntio opus non habet. lum Ethnicos, qui Judzis vicini emnc, iba5y Ph:m Exi cito in plateas, 6c.) Gentium ut Samarltanos Antiochenos , - 1ndtcatur v.ocatio. Judai ad cenam mafcenos , fed alios etiam longe di- J unmopo' gen pecu- ' vocati venire noluerunt, repulit illos ftantes , Africanos, [Erhiopes , In- Gebatur- ominus, juffitque hchmcos vocari, dos, &c. vocandos effe, quod no- .juxta illud Pauli & Barnabeg, A&o- ftris temporibus adimpletur miifioni- Singult bus in novum orbem. ) ApoR 0108 rum cap. 135. 46 J'obis opertebat pri 0 elll Præ dl- mum logu: 'veraüm Dei , fe4 quoniam In vias.) ln itinera quovis ducen- repell:t:: Illud, €$. indignos vos jedtcazts tià, m longe lateque pcu:em;ea regio- "m mcerpre "afernt vita (1d eft cong. coleftis, ) nes. gx lWo vegce 'comvertimur ad gentes , f C enim Sepes.): Loca fepibus; cm&a, in pa- grcipit nobis Dominus. gos & domos rufticas , ad nationes fenfu quaü In plateas , & vicos civitatis.) Per barbaras , a Judmis fuis. limitibus eü l]llcltum omnes orbis reciones & provincias. mari etiaim , totoque orbe divifas. auc 1130' Pauperes ac debiles, &e. ) Gentiles Comþelc Intrart. ) Slgmficatm* ar^ -re ! 34* EVANGELII SECUNDUM LUC. .24. Dico autem vobis , quod nemo v1rorw^n 1llorum ; qm aT Àt tezem, n vocati funt , guítabit coenam meam. 25. Ibant autem turbse multae. cum eo:.& converfus d1x1t bus occu: , à E ad 1llos, e Mat.. togat €a. 26. « Si quis venit ad me , & non odit patrem fuum ; & s 3/ matrem , & uxorem , & filios, & fratres , &forores, adhuc 3 Sic f Miat. que poff 10.38. : autem , & animam fuam , hom poteft meus effe difcipulus. &16 .27. f Et qui non baju!at crucem fuam ,. & venit polt me , M pb mv 24- non poteft meus effe difcipulus. /l WC. s. N« 28. Quisenitr ex vobisvolens turrim ædläcare, nonne prms fed fotas 9* fedens computat fumptus ; qui-neceflarii funt , fi habcat ad perficiendum: ag Ne,. pofceuquam pofuent fundamentüm., & non potue- rit perficere , omnes, qui vident , incipiant 1lludere la. &trilis . ( 30. Dicentes : qua hic homo coepit ædiücare , & non po- f , Dari tuit confummare ?' , b av Aut - Jifa) dens patristamilias defiderium & fum- plus qe iam Chriftum , aut lz.gem elus ma liberalitas , cupientis fuas delicias commuünicare. ,amar e p ,ffumuc. cum quamplurimis. . Er qui nonm bajulat , öc ) Baju- Preterea magna vis & efficacitas pre- larc crucem-eft ad moitem crucis fe- Tant dicationis Evangelice rudes , agre- rendam paratum elle ; folebant enim fis, & barbaroq homises a vitiisab- üt : qui in crucem. agebantur , fuam ipfi fnahcntxs, & ad falutis viam addu- cruc.m ad de&xmtum furphcu locuin 31. Inirgs «entis. bajulare. petitionem lLapleatur.) Suo deftinato nu/mero. 28. us enim ex 'vaäu y- &fe) Duo— tfv fufee 24. Qui vocadi ftmt.) Et venire. '"bus exeiplis declarat non effe rem fa- liperioriftm recufarunt. - cilem fieri dxfupulnm ipfius, fed eti- - Iis, Nemo vullabi? cenam meam, ) Ne àm atque etiam confiderandam & pon- Cügltat ) tünc quuiem cum inutili ponitentia . derandam, cum difcipulum ejus para- Dtcts wl du&l, dolebunt fe 1nV1tant1bUs* fer- tum effe Oporteat ,' ut quemadmodum 3* Mgar jam dixit, bajulet crucem fuam, '& Q d At de vis nom paruiffe. Neque enim ab 1l pae «ternis fuppliciis ad tehcmatem &ter- oderit mxmam fuam, & omma qus * 0 OOnüw nàm tranfiri poteft. chara ilii funt. - Tinum, Terrim. ediffcare. ) Metaphora tur- 26.. Si 7»;1: venit Ad me. ) Ur fe 33 Sic e mei fubjiciat difciplina , quemadmo- ris edificationis fiznificatur fufceptw Ttimiiu 54 dum vos facere velle yidemini. rci ardug & duffmhs. umptuss l'en Sedens. ) ld eft, per otium, & ; ii Et non odiz. ) Non abfolute, fed apud fe.- CODià il Tüeuseffa T cnmpimcuve, id eft, pre me, qua- Camþutdt ) 4« , m!cul:: fuebdu- . üntiatiy eq tenus mihi, aut legi mee contram cit rationem , Hgmfïcatur attentà & 4 BWIIM funt diligens cogitatio. M Ne— A;zmam/imm.) Id eft, vitam. $9. L ludeve «i. ) Eum ridere, Qque enim nos, aut vitam noftram 39 ijummare ) Perücere. ; 35 NPque z* T iojua. rJ 2 L - L L OCe p m xiv.'& XV. 313 E Aut quis rex iturus committere bellum adverfus alium um i guï- regem , non fedens prius cogitat , fi poffit cum decem «milli- bus occurrere el , qui €um vigin'i millibus venit ad fe? etfus dixit -32. Alioquin adhuc illo longe a ? gente , l*egatipgem rni;tens, fuum 1 & rogat ea , quse pacis funt : . -33. Sic ergo omnis ex vo bis, qui. non rehuhtüt omnibus, es, adhuc fcipulus quae poffidet , non poteft meus effe difcipulus. ? 34. nd1e- gMat i, .g Bonum ett fal. Si autem fal evanu'erit', in quo co 5 13 tur ? Marc. 35. Neque in'tetram , nequxel in fterquilinium utile eft yie prius ? 9. 49 fed foras mittetur. Qui habet aures au,diendil ; audiat. habcaþ ul * CAPUT XY. on pdfue- , 'S??ii/i& , & Pbarifeis murmurantibus , quod þeccatoräs-lvrecipe- vet , parabolas proponit de ove , €? dracbma perditis , ac inren- glllrlon'P?t Hs , € defilio prodigo ad patrem rever[o , benigneque ab ipfo 31*.«Aut Jufcepto [eniore filio indigne boc ferente : quantum fit in d uper peccatore poenitentiam . Jigem CW : cgle gaudium f » agenite. ) i n cudette I. [ Rant autem appro pinquantes 'ei4 publ.icanif ; & peccatores ut audirent illum. 2s Et jepunt enim , fum a noxium ; reddit enim terram fterilem ; ;plicii Jocim - ; 31. Itnuseus camn)iffärc 6ellu'm,) Éx- peditionem / parans , - fignificatur rei Unde legzmus $m fcrapturis urbes quasdam ardue fufceptio; quemadmodum & dra vitlerum [ale feminatas , ut nullum n ipffs germen oriretur, ut aic D. Hye- die at ris. fuperiori fimilitudine æd?fïcagion'is sur- ron: in cap. s. "Matthsi. Locus au- BUSQ fed eti. Cagitat.) fieNsusrai , confultat. tem fcripturg , ad quem refpicit R ia &pot* ' Decem millibus.) Militum. Judic. cap. 9. num. 45. ubt. Abime- n & PM'R' * 82. Regat ea qua pacis fent.) "Tta- lech dicitur Sichem deftruxiffe , t2 ao ut; fal in ea difpergerer. &at de pace componenda, ne fi cum illo conüigatv,k dedgcus rcfergt: & da- Neque n þärqui!inium. ) Quo ta- ! omnia, q mnutmm. men proje&tz resalie utiles funt, nam ( 83. Sic ergo omnis ex wobis , qui zten poftquam computruerint, facundan- 1 hOl;a t renuntidt, €$c. ) Uc enim «dificatori dis agris adhibentur. z Foras mittetur.) Utres prorfusinu- u fquePtia fumptus, regi expeditionem paranti : d copis militares ; fic ei, qui difcipulus tilis. : ogium9 & meuseffe vulcz, omnium rerum abre- nuntiatio eít neceffaria. z cat, que di&a funt intelligantur, & g[c';lü! fü h d) 4. Bonwm eft fal , &$c.) ,yide di& expendantur ; fuut enim confidera- ( 4gcegtd . . Matthei cap. 5. 13: tiorge digniflima. N ant antem 4yfrpp;nqu4me:,ff e«) 3 &. Neque in terram. ) - Sal in ter- ridefb' ram pï*"oje&q*m , utile non eft, immo E Solebant appropinquare, lo- ao 1 34 EVANGELILSECUNDUM LUC ao -4. Et murmurabant Pharifzei , & Scribze, dlcentes : Qula u At - hic peccatores recipit , & manducat cum 11115 n. Etd 3. Ét ait ad illos parabolam iftam dicens: «Mlat, nem fubft 4.:a Quis ex vobis homo , qui habet centum oves z & fi tam: 19:1?: perdiderit unam ex illis , nonne dimittit nonaginta novem in n. Ett deferto, & vaditadillam, quse perierat, donec inveniat eam? 5. Etcum invenerit eam , imponitin humeros fuos gaudens: lefcentior qum, & * 6. Et veniens domum convocat ámicos , & vicinos, dicens i E illis: congratulamIm mihi , quia 1nven1 ovem meam, qua per- ierat ? lidi in fer 7. Dico vobb, quod ita gaudlum erit in coelo fuper uno Bescraene r a peccatore poemtemlam agente , qUa*n fuper nonagmta novem II A as Juftis , qui non indigent poenltentla. $. Aut qua& mulier habéns drachmas decem fi perdlderlt . WüS dixit, ümma Jetiti drachmam unam , nonne accendit lucernam, & everrit domum, * tüm filtum f & quserit dlhgenter , donec inveniat ? - Bom WJA 9. Et cum invenerit ; convocatamicas , & vicinas , dlcens. glï jid enim à - Wt Denm Congratulamlm mlhl, qu1a inveni drachmam, quam perdlde- Tedeuntes ]il ram ? 'etim Chrift ro. Ita dico vobis gaudium erit coram Angehs Dei fuper A$ ovicula; uno peccatore poemtentmrz agente 3 Ovile-ten. - N 1 I. A1t Pmmcentu du "p D * pitbat, ) Dlmfm;.] Jebant verfari- cum illo eumgae invi- pter illum peccatorem, qui Deo re- U omnes tare ; non enim voluit Evangelifta, 'conciliatus eft, qux propter alios not Dis] peccatore fa&tum unum fingulare re:.enfeze, fed occurrit : fic mater plus gaudet, uod I2. Diyir , confuetudinem , quam Pharifei ia filius convaluerit, quam de con d ant. ln agf Chrifto reprehendebant. aliorum valetudine. E mnum In Pub/zmm ) De quibus vide dl&a Qui mon indigenut pæmtemza ) Con- E. a cap: 5. 46. verfione ad Deum, licet nullus fit, Party u)j ui faltem ob levm ,peccata poniten- À Cllftatum t Ut andirent sllum. ) INon accede- tentiam agere non debeat, . dicere, bant ad jefum ut, fautorem fcelerum - üitatis ob "fuorum ,fed ut ægrot: ad medicum , dimitte zobisdebita noffra. D:v;þ illis ut fanzn entur, 8. Drachmas decezm.) Drachma eft E hátyu gmr Pärtcm 101 ; 9. Peccatores reczpn*.) Ad colloqul- enus numi argentei æqulvalens uni um admittit , & cum 1111s verfacur, J ilio Romano, aut uni regah fopa- ttlïm 1]][ lel mbum capit. nico. ^ RE Quanttms (4e Quis ex volis laama ) Quis ve- Everrit.) Adhibitis fcopis n'mveb ftrum, DUXNI u dCfïmvn fordes domus., ne forte inter illas N "Jp deferto.) . In pafculs numus ]lateat. Eodem hec fimili- N Conf i 7. Gaudinm. ) Intellige gaudnum tudo tendit, quo precedens. redltatem d] novum & przfens, quod nova ac fin- IO. Coram Aagelis Dei.). Mox co- &t gulans racto gaudendi. occurrat pro- r4m , fupereü Latiny. phrafi. bat, fe] qll -- nfmc * E w - 345 - H Qüia | E Ait autem : Homo .,qþuidäm habuit.duos filios : 12. Et dixit adolefceritiorex illis patri: Pater da mihi portio- nem fubftantiae A .x?es ,f - tiam:. F , quae n?e .cpntjngint. Et d1v1f1t llhs fubftgni fovemin . *13.. Et no n poft -rhultgs dies ., ; congr'ega-tia; omnlbus , »v ado- eniat eam? . ceaudens: . leícentior filius peregre profettus eft in regionem longin- quam , & ibi diffipavit fubítantiam: fuam vivendo luxuriofe. x,dems F 14. Et poftquam omnia confummalfet fa&a eít fames va- x lida in regione il;a , & ipfe -coepit' egere. (uper uno H 1. t a novef OYI. At 4u?em; & ) Quod ha&e- rjabolä' vero' ipfa id þoüulabat, b nus dixit, confirmat exemplo patris non potuiffet. pater ille perfonam perdiderit " fumma letitia & gratulatione perdi- exprimere., nifi feciffet. Libere no- jt domum - tum filium fuum recipiestis. bifcum. agit Deus , & ad. noftram -Homo quidam, 65c.) : Deum intelli- voluntatem . accommodate , difceden- ; dieus git ;id enim agebat Chriítus, ut often- tes a fe, non prohibet; redeuntes am- deret, Deum ad fe per ponitentiam ple&itur. Et non potuiffet filius mi- redeuntes libenter admittere. Ipfe nor bona fua diifipare, quod ad. fen- nperdide- 'etiam Chriftus fignificatur, qui per- fum parabolzm,erat in primis neceifa- ditas oviculas requirebat, « inventas rium, nifi ea/illi pater indulgentia Del fupei : 'ad ovile reportabat, qui peccatores quadam infolita «conceffiffet. ; fignifi- ad ponitentidm venientes ]xtus exci- catur,autem , Deum . hominem a. fe piebat. creatum , & variis nature « gratiz i Aït € Duos / filios.) Per majorem natu fili- donis natum relinquere in manu con- lium omnes jufti, per minorem om- filii fui , ut loquitur Ecclefiafticus uiþ Deb a xes peccatores intelliguntu r. cap. I5. num. T4.. d vt aliosnod I2. Dixit adelefcemtscr , & ) Ut $. d;es. ) Fervet audet, quo8.. ] I3. Non. pof vmulto folent adolefcentiores minus fapere, enim juventus in perficiendis animi i de cOIl v-' nt j ]. & alienum imperium'fe*rre impatien- conceptibus. & tius, & ad libertatem afpirare. Le regionem longinqua m Hs n a i ) Cor- |Partem fubfantia , 6c.) Partem fa- f - fcilicet quo longius abefler a. patre, . nullus cultatum tuarum , qu& mihi jure hx- liberius. vivere . poffet. Regio lou- at enitet reditatis obventara eft. ginqua , oblivio e. Dei, inquit,D. Au- Dsvifie illis fubftanztam. ) | Licet fra'- guítinus lib. 2 uzft. Evang. cap. 33- ;t ; & wdi'cere, , ter natu grandior bonoium fuorüm Xerum etiam illud Pfalmifta: Qzes pachma efï" j partem non petiverit , dicitur tamen qui elongant [e a te , peribunt: perdi- yival [2 un etiam illi divififfe, quia definiens pa- difüs omnes qui farticantur abs te.. Pfal. ter quantum junióri dandum eflet, eo 2..num. 27. ? L-egüli Hlfpal | Vivenda duxiri [ niort. ipfo definivit tantamdem debere fe- f^. ) Prodigaliter, O I$ nfovet , Porro- licet pater nulla lege, intemperanter , libidinofe , in omni aut confuetudiue cogeretur filiis h- luxu veftium , conviviorum, & cere- é inter il]&S ' reditatem dividere, non tamen veta- rorum, quz meretricis amores comi- , haC fl batur. Fecit autem non ,quod opor- tari folent. E , enS; Pa- ! Vox * tebat, fed quod licebat facere. 14- Cuz[umma[fet. ) ...; ) X Co.nfunnpfiiïcc, yi N Bidn c4U Com. Menocbo ITD VIID r . $46 .EVANGELII ?SE&UNDUM LUC. 15. Et abiit , & adhaefit uni civium regionisillius. l Etmi- - demerce fit illum in villam fuam , ut pafceret porcos.: - )9 .16. Et cupiebat implere ventrem fuum de 20. Et filiquis, qwspor 1 - €i manducabant , & nemo illi dabat, *sv E N .. XT. Ia. fe autem reverfus, dixitz Quanti mercenar ii m do & accum mo patris mei abundant panibus: ego autem hic fame pereo* - 9t Di 18. Surgam , & ibo ad patrem meum , & dicam ei : Pa:er, ettes jmn ?2. Dh .peccavi ir; coelum, & coram te : 1g.Jam [ piman, .dimpamïf 'bona fua: n'mtïä ügn'iüca- Nemo i"l!:i ;'464'1. ) Aiferva)ban'tuæ & calceat tur, charitas , & alia dona Dei. enim fillique, ut folent glandes, & Fames valida.) Magna virtutis, & certum quoddam demenfum illi da- 13 RE . quorumcumque bonorum egeftas ; in batur, quodporcis objiceret , ex quo : du;emus. tegione enim Jibidinis, luxus. & vo- non poterat , veritus fortaffe ne ob« luptatis , non eft virtuti locus. Ali- fervaretur, & deprehenderetur, quid- Resccemkqiupe s qui iaterpretantur de ejpeffate : verbi iam in cibum fuum convertere; D H g, d ei ; carebat enim admonitione « as filiquas multi Patres faculares E UI - fuafione , ut perditos mores corrige- fcientias feris fuavitare refonantes "It 4 ret, ut loquitur. Auguftinus, fignificare - illinum no 15. Er, aliir. Hebraifmus -.e&' E putant ; alii voluptates ; alii peccata . 1 a, t ibus pececator non faturatur? Taer. ) E * quemadmodurm f[i diceres , decrevit g d : Ptäl' H'atmn herum xrere, F'ortaffe generatim tantum fignifica- lll 'ïffe&u», Adb & ! ) E^xoA494, emphafim ha- tur miferabilis ftatus peccatoris, qui . Mt, t lac bet ; exprimit enim diligentiam, in- ad ultimam morum právitatem vene- rit , qui omni fpirituali cibo deftitui- - Moveat, duftriam, ^ artem, qua fe folent hu- 4 Petayj g . jusmodi niferabiles homines in do- tur.gratie & donorum Dei. à um,qui( mios divitum infinuare. 17. Ia fe reverfus. ) Ad cor,f"a'ä ; Bites, Ut pafceret porcos. ) Quo nullum vilius eft. miniftertum. Porcos ple- mentem meliórem, intelle&tum dante E o ipidi- vexatione. lfai. 29. 19. tOntx; te, fique demones, alii carnales ct aAl- Duanti mrcenaris, ) Quot, quam. I $. Vecay, tates, alii fenfus intelligunt. M multi mercede conducti famuli, quí donatus putat folum fignificari mife- funtinfimi in familia. |Porro illi per -OBütum rabiliorem illius adolefcentis ftatum , LE 7) / mercenarios in. domo Déi fignifican- ;Iai.) n & per eum miferabiliorem illorum [- tur, Qui infimo funt gradu, ficur.in .'( I:'Mfrmqr vfl 'conditionem , qui fefe diabol g,inf, x ;-- familia funt mercenarii, licct etiam , ^0 du o vitutem tradiderunt. Y " . fiiug, 4l N I6. Deffliquis.) A' TO TY xeäg'c'n'æv. ipfi fint fiii. Aäundquf ponibus. ) .Pane ,cibo 20, O "Fri&us eft oblongus, colore fufco, omnis generis, nihil illis deeft. Hoc ideo di Taporedulci. : Jealis dicurntur, Caro£ze. ; Adtüm Fortaife appellantur xtoezri« , quod £0 4UuTcm. ) Qui non mercenarius, - 'cornui fint fimilia figura & colore ; fed filius eram. * Vetofinj e nam cornu, ut notum Hic.) À domo pater na f eparatuä. Y Quod aQ 'citur, e&, uäga; di- Fame Vüt lls pereo.) Wleþïcenariis long?'mïf Quas porci manducabant. ) In cali- ferior. l Venire dioribus regionibus,ubi magna eft fru- 19. Surgam.) Hebraifmus eft, quo C Ui ls - &uum illorum copia utuntur Hebrzi,cum alicujus operís n iv ls D 3 pog;is daii fo- d de Vita lent.. Ndet exoidium fignificant J qu:iä cuin nihil Á CAPUT XV. l :.bemi- g0. Jamnon fum dignus vocari filiu d B s tuüs : fac me ficut unum de me:rcenariis tuls. , quipr -20. Et furgens venit ad þatrem fuumCum atif-em adhuc ] : | longe effet , vidit illum pater ipfius & mifericordia motus eft, arii m 60; & accurrens cecidit fuper collum ejus , & ofculatus eft eum. ime pereo: 21. Dixitque ei filius : pater peccavi in coelum ; & coram Á & : Pa5 ] te, jam non fum dignus vocari fiius tuus. f erte fcolam 22. Dixit autem pater ad fervos fuos : Cito pro agj — primam , & induite illum , & date annulum in manum ejus , * A ffevabautur & calceamenta in pedes ejus : : glandes, ( 23.,Et adducite vitulum f. enfuit ii d- aginatum ,."& OCC-i&itä 4 & ,mar;æ eeret , ex quo '.du;emus ,& e'pulemlur.. ortaffe ae 07 - 24 ïQtïi'æ d joetur, qui | converter i2 ecurrens. ) N eque enim lenta & agimus,, federe folemus;. cuinx.aliquid tarda eft divina mifericordia. res facularei agere aggredimur, fürgimus, e rtfunantt! à e- d patrem meum. ) .«uem gle.m'enï- Cecidir [uper. collum ejus , &re. ) Non NU tiflimum noví. rejecit dezenerem , non exprobravit Parer. ) Patrem vocare ftatuitpro- vitz turpitudinem, fed: necdura audi- . alij peccitd tis filit precibus paratum oftendit fe on faturaturt pter noturam ; jam przfertim. indutus um üg"iäcaf filii affe&u, quem prius totum exue- recipere in gratiam. poenitentem. etoris , Qu . gat, Ut hac ratione ad. clementiam 92« Proferte ffolamp. imam.) Gracn moveat.- z p2 E emphafim habent, ri» €oAd», m ewriy, itatem vele folam illam, illamprimam ,quafi certam cibo de itüp Peccarvs im celum.) In, feu adverfus pa. Deum, qui colos hab 3 itat, &in ca- quandam, & eximiam veftem defignet, lites. qua omnium, qu& dormi funt, pulcher- )' Ad £on, ad Et coram te. ) In xima fit. & pretiofiilima ftola , co^j z ] confpectu tuo, Grece, ve(tis eft oblonga, ad talos eüeäum du * IOG. Vecar: -füurruas. ) Redipi im usqué demiffa, tam vixis quam fcmi- Quot: qu priftinum gradum, & honorem ffilii. nis congruens, famyll, À l — Ra me fcut senum. de mercexzarits "nuuinm.) Aureun:, qui ormatus eft hominis liberi & locupletis. . Hac Porr il n Uuis. ) Ex quo excidi primo ordine , di- pai fig ] gsenemeve fecundo, rantum at peni- ornamenta & veftimenta pretiofa, qua du ücut n "£«s me abjcas Ut inquit E y-* reverío ad.pasrem . filio tribuuntur, 4 euum " Tnius. x id fignificant, quod probare Chriftus m ;Nolebat.: Majws effe gaudium faper uno QO. Cw» anute m adhne: Jonge. effet--) Pant: cito -Hoc ideo-dicitur, quia & fieri potuit, peccatore penskctitiam agente , quam [u- O& fa&um! fuiffe in. fimili: exemplo pré.mowagrni4 novem , qui gon dgds- Jis dlv verofiniile videbatur, & eraf valde.ad gext pamtentia : neque habere Deum qercendtt f ,EïtüiQaämä u,lrl«gä::. prateritorum peccato- id, quod.ágebatur, accommo datum;,ut intelligeremus, quam przfto fit Deus rum , cum peccator ad. illum toto cor- nl fC pmws - « ad. fe venire volentibus , qui cum ad- de convertitur , quo. minus eum.im anis Jof cmi' " Buc illi longe fint, id. eft, fimul at- eumdem , aut meliorem etiam ,quam - que in' ultt N "A quo: ante peccatuin fuerat , ftatum re- ni$ animi- receilibus. con- lfmus Cüu q j ; fülia. de vita muta h n " ftitiat. Namilli adolefcenti antequam jlicjtt ? ida moliri i*'nciïgim;:c,- gic m E? *v&det . d aiwum- owuxm:., pams domo cäkieeäetee » numquam 348 EVANGELH SECUNDUM LUC 7:44. Quia hic-filius meus mortuus erat , & revixit : perie- | * D rat , & inventus eft. Et coeperunt epulari. 0 T hic mort 25. Erat autern filius ejus fenior in agro, & cum veniret, - ^ & appropinquaret domui , audivit fymphoniam , & chorum. 26. Et vocavit : unum de-ferv'is,u&"interi*ogavit, quid hac | w pän effent. : BMas , i 27. líque dixit illi :-) Frater tuüs venit, & occidit pätgr tuu*äi E fbeftr vitulum faginatum , quia falvum illum recepit. T gm,ac; /8. Indignatus eft autem , & nolebat introire. ilius egreffus , coepit rogare illum. Fater eiig? : g 39. At ille refpondens, dixit patri fuo: Ecce tot annis fet- vio tibi, & numquam mandatum tuum.preeterivi, & num dedifti mihi hocdum , ut.cum amicis meis epularer : quam x.' le :30. Sed poftquam filius tuus hic,.qui devoravit fubftantiam d fuam cum meretricibu Tw s , venit , occidifti illi vitulum fagin;f illpm N tum. " 24 A tipg Bo f .a. * 4 Et : li: Fili",— tu fer-nperfm'ecy:um es, & ;ämm J — E dentior ] - mea tua funt. Ie, A 1 P L 3 2 Eyqp,ü;- : —— fortaffe. ftola i-lläfp*rim'a' data. fuefac. -a agro, 8:.). Occüpatus COIgþdiS Porro minutim difquirere , quid fto- paternis agris , & fuis. »^ Tente " Sympbontam.) Confonanti TVéttnten la, quidannulus, quid calcei aut vi- cordem concentum. *j am, COI?' 1 Oinmh p tlus faginatus , fignificent , licet ad . d tecum | tropologiam utile fit ,^ àd fenfum li- Chorum. ) Saltantium & t(:ripu'dïig,ri-" teralem affequendum non eít admo- tium , vel canentium. -BIO fratre dum neceffarium , ut notávit Maldo- 29. Ipdignatus efl autem , ff 6') Qlwd . ferünivar natus , quia funt parabole emblema- hic de indignatione filii narratur , eft - M0 potes. uedam acceífio ad implendam para- I tà & ornamenta ad narrationem proba- lb bilem reddendam , & humanis mori- bolam adje&a ; eft enim verifimile fe- Su .bus & confuetudini accommodatam. niorem filium eo-cafu indignationem Chrilys ü 'Q4. Mórtuus erat. £9 revixir. ) Mor- concepturum fuiffe. -... Vel certe non L Detoriy tuum dicit , non vere , fed aut opi- u ità eft ad rem per parabolam fignifi- catam accommodandum , ut figaifi- Vétlos ute, nione fua , qua cum per - multos an- e * , di nos lon geabtuiffet, & vix quidquam cet juftos. indignaturos invifurofque tores uti d. de eo -fuäf etauditum, pro mortuo eum ponitentibus ; fed tanta Deum. erga Iedire poih habuerit ; aut quia perierat ignotis fe- ponitentes peccatores benignitate ufu- o dibus errans mifer ; qüod idem fere rum j*ut ipfi etiam jufti materiam quo- t gnificar eft ac fi mortuus fuiffet , ut . pofterius dammodo"mynnurandïhqbleic 4S.Ai.£[gän- ),;;x : Vi membrum fit explicatio prioris, Qi tur. RUC domus in peecatis funt , mortui funt , quia 29. Serv jo tibi)). i u Vlultg gratia carent , qux vità eft ánims. - familig tum. ^ H -0nrpne T fqmper mecu m es) "Tu a-me QS. Filiuscjns fenior.), Quem fupra. hactenus /non receffifüi , nihilque in- temp, "num. ] LE E AR m()n t ämen ? þHe. ' E l * te nQVif acþidif y ymiärg;r,i suo ,We | * : z - , Rn CAPUT kv. & XVL.- 349 ebat , q.uiä frater tuus. xt: pene ;28. ïEp.ulari autem ,. & gaudere oport h : & revixit : perierat, & inventus eüf ic mo-'rtuusv.erat,' m veniret, MA ! CAPUT XVL.. & chorm, K. , quid hi Per parabolmh de vjillico iniquitatis. bortatur'adfäciendas. eleemo- (mas , docens, quid mereatur fidelis , .aut infidelis mammone di- l ptet tuuä) fpenfator , quodque tiemo [ervire poteft Deo , & mammone : Le* gem , ac propbetas u(que ad Joaunem. fuiffe dicit , & nibil de-Le- Tatet ergo iurum : nec dimittendam ullo mado uxorem , ut alia ge peri vite epulone. & Lazarb t ann)s " : vducatur : de di mendico. , x oumquen cebat autem & ad difcipulos fuos : Homoi quidam erat :eïubüantïam x p / dives , qui habebat villicum : & hic diffamatus eftapud i jlum fapitte illum , quaf* diffipaffet bona ipfius. — 9. Et vocavit illum , & ait illi : Quid ho c audio de 'te?. red- L ;, dromi : de rationem villicati rTe. ïon'is' tuse : jam eninr pon, 'the?is Kvill»icAa: 32- Epü' Xx24- 3- A—IE peccä't'o'rum fuorüm**,,xquos moónetpa- l gpitis COIQHdiä Jetanter exïcij&ere debeam ab exitio . revertentem, rabola , utomni diligentia & induftria fe ab illis liberare curent. lrï'antiami g Ümnia meatua fant.) Sunt mihi om- 'fia tecum communia , parum e me Diffamatus eff.) Delatus eft, Dela-.« & mpudlan *pro fratre tuo vitulum maétaffe , gre- tores hos diabolum poffumus inter- pretari , quem Joan. Apoc. cap. I2- 'ges univerfi tui funt , uti eis pro li- ftilh 8( QO(I bito potes, & femper potuifti, num. IO. vocat 4cezfagorem fratrum , yi narratt fl Icebat autem &T ad d:]lipulo:þta:.) gki accufet dllos ante. coæjþe&um De: di'e pdam ? 9 Superioribus parabolis docuit Ac node. gifiai f "Chrft ; mzfi d/-yïpd A-EïQ)' Ut qui*dïmparet', alipuri us,qua diligentia in convertendis profunderet, abligurirét bona douii- h . peccatoribus, qua benignitaté erga con- V crte n »verfos uteretur. Nüunc.viciffim do- ni, ut illealius de quo fupra c- I2- 45* T f- . cet , qua diligentia & induftria pecca- "9. Ervecavitillum,6c.) M ocat non dum 9 in extremo judicio ; namtunc non am- oliie .tores uti debeant , ut in. Dei;gra!t'ta"m plius eric tempus res componendi , fed j5 ! | m d . redire polffint. in hac vita, per infpirationes , tefti- intà tellf ; M 1—10;7)0 L'.q'uidfzmï erat dives. )qj Deum fi- sbenig? i gnificat. monium confcientig , conciones', &c. ül mdtc a uo- H. Vt/lzcum) Ofxpvgf/.öþ-:',æäoübmukz', to- divites , & generatim homines olä- : h bert V 1(163!1' - tiu$ doimus prefedum fignificantur nes, officii fui admonens. * i Vi/licdtio;*zi:.) oc'xg [ciic ;hoc vilico hujus fzculi divites, qui :ionis domus. PQHït'æg, A dmtm )4- . bonorum, que po ffident,difpenfátores - fam non poteris villicare-) atïtovop.s'ïv, ; potius temporarii funt, quam dómiuni. d) yiume -fNon tamen hos folum fignificat, fed domum | gubermare.. cconomi muüunus higie jiti 5103 i P MéDL, Pugper o o obfiri&os exercere, 1ngffi.ox ;l'fäfuä*eü eos ho- j 350 EVANGELII SECUNDUM LUC. E A ; .9. Ait autem villicus intra fe : Quid faciam , quliädomïnu-sþ 9. B es meus aufert a me villicationem ? fode renon v'aleo, mendica- quitatis ; t re erubefíco. 3 T n -- o Qui 4. Scio , quid faciam, ut cum am recipiant me in domos ftas. otus fuero a i'rillicägtigne;, 2 Qui n mod r $1 et $. Convocatis, itaque fingulis debi toribüs domini fui , di- cebat primo : Quantum debes domino meo? À ^xl : venum eft L- 6. At ille dixit ::Centum cados olei. Dixitque. illi : Ac- (4 itccones tss ?"ldm ero 1 Cipe cautionem tuam , & fede cito , fcribe quinquaginta. ealide & aftu 7. Deinde alii dixit : 'Tu vero quantum debes ? Qui ait: Centum coros tti! n ici Ait "-illi : Accipe liter.as-tuas', & fgribf-e? T . dani howines o€toginta. » 2 $. Et laudavit D - E Prudentties ]. &vite prafer ominus villicum iniquitatis ; quia pruden- ter fecitfet , . X q - E Hiliores, m quia filii hujus færculi»pwdiye'ntioæs filiis lucis in L: E IT .generat'iþgeþ fua' fuqt. - ritulibus, qi x 9: Et tit illssit, d. mines , qulofhcmm iïoä faciunt , pu- €i10.) Ne qjxæis?, dum tabuls adulte- ? A phe—f. cap. f niendos eíTe :nec querendum, quomo- fe, do. Chriftianus peccator ab officio re- xantur, fuperveniens, percipiat frau- dem, & ad dominum deferat. J Prgeutio moveatur ; ham ut fepe monuimus, Seribe quinquaginta.) Scribe aliam Mu quis non ouinia in parabolis fuam habent cautionem ,- feu novas tabulas , ex ? untpiofanihc apodofim & applicationem., fed ad- - Ms , yufti, duntur,ut narratio probabilis fit, & quibus appareat te tantum debere quinquaginta. .Hoc eo facit confilio, .x. $ Br g hominum confuetudini confentanea. ut debitor beneficio obítrictus , fui me- leittwlis 3- Aujert.) Auferre decrevit. minerit, cum ab adminiftratione fue- . Vilicts ille a o Fillicatsontm: ) Otücium &dinxm- 4 e.leiniquisv diy ftrandi res fuas. ritamotus, & fuam -indigen:iafn' f qblea. . UIf Quas maji vet Fodere. ) Labore manuum victum z. Coros. ) Corus tam arïdorum " |odum: foum Quzrere nom valeo, partim ob virium inbecillitatem ,: 5 partite. quia labori- .quam liquidorum , menfura eft * , CO?-( .E , iiias y .bus tolerandis. non-affuevi. ..* tinetque aqua libras $oo. E NI OGoginta. ) Vriori remiferat &&m l- a4e Recipuant me im domos [ ilacuh,, Alimenta prebeant, quibus vivam, - dium debiti , huic quintam tantum De g, «6« Cados-) In Grsco eft, Bérac , &u- partem , que tamen fimpliciter major ! Vr Snic, 3es ; €rat aucem batus menfuraliqui- eft quam eà ," quz primo debitori con- RL dorum. ejufdem capacitatis cum ephi donata eft , ut patet ex iisqus de co- - Ms diviti T metreta & amphora Roinana, conti- ri & cadi capacitate diximus. Simi- Fet j t liter autem cum aliis etiam domini fui p . Edmu's aini[ aqua uncias 960. debitoribus di fj 4ccipes.). À me , quam ":ifbï,,crædö*: b intelligendum eft. penfatorem hünc egxü'et ; v,'.ä u At j quod f eractenim ha tabule- in ccó $ e pet ii [ ^ s nom'g po— ( g. Filicuminiquitaris-) Hebraifaus 2 ! teflate.- pro, Villicum iniquum. * Fuit dupli- ; i lüta H lg. [ Canzsomen l.lftdm;l) cü 'rö ,ryg-cfggd , cí nomine iníquus , & quia domini .Mjs J&riwm t , libellum tuum .. tabu- fui bona dilapidavit , & quia debito- ^ um ïa!gi;u,- ! QU q has m»,)(ïuiö-iyä'-öbl'igä?is hero füeo, 35 tjïbusf* partem f!eþiti inj"ufte remi&tf* : ] du h:—.ä MUg lfT' XVI 85t 9. Et ego vobis dico : facite vobis amicos de mammona ini- ui'a j dominus 0, mendice- quitati * S;ut, cum defeceritis , rec -ipiant vos in sterna taber- l nacula. IO. Qui fidelis eft in rhinimo , & in majori fidelis eft ,. & zillicätjonei, qui in modico iniquus eft: & in majori iniquus eft. II. Si ergo in iniquo mammona fideles non fuiftis: quod ii d. , verum eít, quis credet Vobis'; '. 12. Et ii As Pfh;ïm;er.). Ad commodum fuum , quaginta. callide & aftute fe geffiffet. tem. Cun. thcäritü.) Scilicet , per 'm?:« s? Qui ait: Filii bujus faculi.) Quuafi dicat, mun- Reeiprant -50:.) Imperio, auctoritate , & fcribe ..dani homines plane addi&i mundo, abfoluta in coclum folius recipere Dei; & vitze przfenti. b & Chrifti eft : quod autem pauperum Prudentrores , 8$c.) Sagäcfores , cal- caufa, & gratia facit Deus, hoc ipft Tl facere dicuntur. iis lucis i lidiores , magis induftrit. Pauperum autem Edls iuejs. ) Viris fide libus aüt;fg—i- caufas in calum recipit , non raro ritualibus, quibus divina lux verita- propter preces eorum ; quas plurimi H tis illuxit, de quibus Apoftolus ad facit , five in colo regnent , ive ] Ephcf. cap. 5. 8. ürjï,/iilch.g ambu- in terris adhuc agant , femper autem "tabuls adulce- Zze. propter eleemofynas ipfis fattas , quas cipi;gt [ f In generatione fua.) In genere fuo, fibi fa&as putat. deferat. in rebus, quas tractant ; prudentiores In aterna talbernacula. ) In celum. Gcribe um ] funt profani homines in usalum, quam lO. Qui fde;lis ef isminimo.) inre- 1 fideles, jufti, & fan&i in bonum. 9. Er ego.) Ego igitur. bus parvz quantitatis , & pretii tra- enfandis. N Facire vobis amicos.) Quemadmodum (tandis, &di yfacicconlo In majori. ) fï n rebus multis, | ma- vidus, i m villicus ille amicos fibi comparavit gnique pretii. amrltwm' m,. , ex iniquis divitiis, id eft , ex divi- tiis,quas malis artibus in ufum i& com- Iniquas.) Inju ftus, a'z'ä*muþ. .Q"ui res j modum- fuum convertit ; ita & vos. parvas injufte difpenfat , aut tractat , przfumitur longe injuftius in magnis jm arilotmo. facite amicos ex tnammona iniquita- verfaturus. Nam cujus animum res tis, divitias veftras pauperibus ero- antes ,ut VOS recipiagm in xterna ta- viliffima pertrahere poteft ad peccan- p bernacula. & dum , is m :gnz rei occafione oblata, facilius multo peccabit , ut fere ufus at d De mammona.) Id eft , divitiis ; eft docet. Porro hec dicuntur a Chri- jita vox Syriaca , tefte D. Hieronymo. Jicirer av 4niquitatis.). Monet Chriftus , ut ex fto , ut parabolam difcipulis fuis ac- n r con illis divitiis amicos faciamus , quas commodet , doceatque , quomodo fint de 4 villicatione removendi , fi concef- v ii g licet jufto titulo & bona fide polli- fás fibi « Deo facultates rcecte non umws: deamus , iniquitatistamen notam me- d füi rentur ; quod fint iniquitatis occafio, Gifpenfaverint. Removeri villicatio- pioc z ne fpirituali eft non dari illis dona & fere per iniquitatem pareutur, quod- fyiritu.lia , aut jam data auferri. Non finus ue eas cum noftras putemus , tamen dari autem , veltolli merito iis , qui fint alieng , Dei fcillicet , qui eas ita ; g duPh nobis largituse(t, ut ufum potius il- miaora bona temporalia , non fatis n , üomin fideliter adminiftratlent. qlll larum quam dominium dediiie videa- üt à qebito" tur , adeo BPXæ fq.nc.', & inconüames. lt IrÍ lniquä-) Quoquo c?ivi;iæ eþiarh 'uüc [Gmfh:' a - 352 EVANGELII SECUNDUM LUC »o. Ft 12. Ft fi inalieno fidelis non fuiftis: quod veftrum ei't,quls A. dabit vobis ? ? bat od jam «Mlat. 13..a Nemo fervus poteft duobus dommls fervxre autenim A. Cu] 6- 24-unum odiet ; & álterum diliget ; aut uni adh;erebit, & a]te— vitis, & rum contemnet non poteftis Deo fervire , & mammonae.: bont ulce I4. Audiebant autem omnia hzec Phanfæl, qu1 erant avarl. ^». EC & deridebant illum. Tetur ab / 15. Et ait illis : Vos eftis, qui juftificatis vos coram homl- (ives & -nibus, Deus autem novit corda veftra : quia quod homlmbus ?3. Ele altum eft abominatio eft ante Deum. x dit Abroh iMat. .16. b Lex , & prophetee , ufque ad Joannem: 'ex eo regnum & omnis in illud vim facit. [ EE m Del evangelizatur , cVIat 17. « Facilius eft autem coelum, & terram præterlre,quam accufatur f injullitis d /iat *« de Lege unum apicem cadere. Indaeäatur " 19. d Omnis , qui dimittit uxorem fuam , & alteram dumt, ? Tat vetliri, Max, moechatur , & qui dimiffam a viro ducit, moechatur. ) Vuta, ) IO-II. 19. Homo quidam erit dives , qui 1nduebatur purpura , 2 Téi , quibus - 1Cor. byf"o : & epulabatur quotldle fplendlde aut pretiofto ,. IO. 29 F Bif..) Li & II. jufto ticülo quæütæ dxcantur 1mquæ, quod fub lege & prophems ebicure 20. Nj diximus num. 9 promntcebatur, Jisexpreffio Quod verum eff-) Nerum mammo- Evangel:z;ztur.) Palam prædtcatur iC narran ma , veras divitias fplrltualps jam adeffe, 74te641 ] I2. Er/im Alieno , €fc. ) A/temem Et omnis in illud vim f4c1t ) Nïec de' quaü q(l()dda vocat quod temporale ; »offrzm ; quod funt , autdéerünt , qui omni conatu ad eüs,ucm plru:uale cft ; quia xllas divitias, cum poiïet L morimur , hxc rclinquimus ; has no- illud viam pacetacere conentur ; licet bifcum in cclum ferimus. vos in t**lntl momentl ne"otm torpea- Quafi- dicat, tis. QUO &tiam 4 Ld Quis dabit- 'voem?) €lp€ret fed Deus non ddblt c113us folius eft da- 17. Facilius ef autem , Uc ) dee Vitis, r'u di&ta Matth. cap. 5,'18. dl g I3. Nemo Frvus &e.:) Vlde dicta I9. Omnis qui dimittit uxorem , &c. ) äi W'eh; Matthzi cap. 6. 24. Hzc explxcwlmus Matthzi capxte, 5 'luebdncur 14 Dern,eäam* um. ) Docebat num. 32 Haem j !: enim contraria affcétiouibus illorum, I9. Homo 7wd4m er:tt, &c. ) Quæ & ab avaritia, cui ipfi erant obnoxii, hic narrantur partim hiftoria funt., f & lll'ltl mäfädat *dehortabatur , quod verbum ipfi non partim parabola. INam quod dives il- nellïll]e PrOh capiebant. le, uod Lazarus fuerit , quod hic A5. Zf jïmm vos.) Vendltacls voS in cclum fit deportatus , ille-in in- 0['[)( tanquim j: uftas. ferno fepultus , hiftoria eft. Quod n()n pofls, Alium.) .Autem dives cum Abraham locutus 9'2 bf hu Elatum & fuperbum , vel quod homiaes eximium putant. fuerit , eumque rogaverit , ut ad fe Pfrt I6. Lex , && Propbhere , ffc.) Hunc mitteret Lazarum , parabola eühlüo- verficulum explicivimus IVlat. 1. 13. riz adjunca. fym bOlo h Cum dlc , A&egnum Dei.) R«gnum coclorum , Dives-) Propmsdwxcus non enim j s('u', ca N / X | J383- CAPUT XVL^ m»eft,guis; | "z'bf.jlft' erat quädäm mendicus nomine Lazarus , qui jace- bat ad januam ejus , ulceribus plerius, -- . . :aütenim | "4I. Cupiens faturari de micis , quae ca debant de 14menfa di- t &ilte- d. viris ,& nemo illi dabgt ; fed & canes veniebant , & liQnge-. Imong;. . bant ulcera ejus. Tant avari 25. Fatctum e ft autem ,; ut moreretur melxäicus ,& portä- retur ab Angelis in finum Abrahe : Mortuus. eft -.au'tem. & ;ranihhomi- - dives , & fepultus eft in inferno. - hominibus 43. Elevans autem oculos fuos, cum e ffet in tormehfiä ; vi- Y dit "Abi"-gham alonge, & Lazarum in fïnlu ejüs: 24. Et *'evo'regnum. 4 [ accufatur gapih " & , furti , aut alterius ad infétos ; Quia fubterraneus , di- diequt injuftitia. ftin&us tamen ab inferno . inferiore » in quo damnati torquentur. Maldo- Induebatur.) N eftiebatur; confüeve- eram'- düdta . rat veftiri. natus exiftimat appellari f2 Abra- Ur. Paurpera.) Meftibus coloris purpu- hz ducta metaphora a conviviis ; qui- rei , quibus non erat alius habitus; enim a primo proximus difcumbebat, aüt pretiofior, aut magnificentior. in finu primi effe dicebatur , quem- admod:sm etiam dicitur loannes in Bj[fo-) Lino tenuiffimo'& moliliffi- | 2Q.I K ThO ccna recubuiffa in finu Chrifti. Ita- Qo. Nomine Lazarzm:i.) Nominis hu- que putat (ignificari non folum Laza- jus expreffto ar ruin confecutum fuiffe quietis & falu- gumentum eft hiüoriz.tlm. d hic narrari. tis locum, fed eximium & ipfi Abra- T prbdicatþt gacebat:) EfBe [BNuro , projettus erat, he valie . proximum. Favet quod .quafi quoddam cadaver, ita male af- legimus Mat:hzi cap. £. 11.. Melts 4b oriente & occidente venieut. , € recum- 4:1'1-) M lr at fectus , u£ movere fe & furgere non o Con icet poffet. - bent eum. Airabam, &c. :onentul ^Ad januam.) Yn via quidem publica, . Sepultns eff in inferuo. ) lta corpus .quo etiam a pratereuntibus ftipem ac- «qotio W*Pea i ciperet , fed juxta januam domus di- ejus fepulchro traditum eft , ut fimul - vitis. : anima ad infernum carcerem fit depor- ; it) Vide. tata , & inima ejus parte quodammo- : ..91. De micis.) Exagmentis panis. L Qu& cadebant.) lít vel canibusrelin- do fepulta ,. non ad quietem, fed ad ,, gxirty $) E quebantur , vel alioqui' peribant, &ternum cruciat'.lm.. g F?Pi"' ' Et.nemo i/li dabat.) Notatur avari- 23. Elevans oculos. ) Exat enim di/'.. tia & duritia divitis & familiz ejus. ves in inferno inferiori, Lazar'usau- l4 d )Quæ . Lingehbant ulcera eju5)) Licenter & tem in finu Abrahz fuperiori. uod ria funt ] nenine prohibente; cum illos Laza- oculos. dives lévaverit , quod cum d dv | qllo hic rus prze corporis im 3 -þeqillicgtte abig-eïrex Abraham locutusfuerit , quod guttam TAU qll() non polffet.- aque , qua lingnam refrigeraret, pe- T il | ff n uüd .. 92. In finum E r?l:.t.) In locum quie- tiverit , parabola eft, fumpta non ex r tis , non in cclum , quod rondum iis, qu£ modo fiunt, fed ex iis,que ytus r ahit ufe apertum erat. Hic finus Abrahaz in poft refurre&tionem futura funt, & ad: jertt -fymbolo Apoftolorum vocatur infer- noftrum captum accommodata. Fin- bolae fuit- nus, cum dicitur Chriftus defcendiile xit erpo Chriftus membra, que non go U "BiA. cu-anx Ccm. Mencch. T. Vil. Yy dl - 354 .EVANGELII SECUNDUM LUC 24. Et ipfe. clamans dixit ; Pater Abraham , miferere m&j $ a B i & mitte Lazarum , ut intingat extremum digiti fui in aquams : pf ven ut refrigeret linguam meam , quia crucior in hac flamma. ,. E )9 E 25. Et dixitilli Abraham :.Fili , recordare ,. quia recepiíti, - 'Qiant il bonain vita tua , & Lazarus fimiliter mala : n unc autem hic $. À confolatur , tu vero cruciaris. At z ; ïä . tuis jeri 26. Etin his omnibus , inter nos & vos chaos magnäm OR firmatum eft : ut hi, qui volunt hic tranfirc ad fint, neque inde huc tranfmeare. vos , non poff ; v, neque f . 27. Et ait: Ro go ergo te , pater , ut mittas .eum in | dfdmü,mf: patris mei. zi hiftoriam finxit. erant , ficut parabolaim ipfam 'fupelr b bac flamma.) in qua medius con- ftitutus fum. ä . Vidit Abraham.) Suum ceterorumque 28. Fili, recordare , &fc. 5 Non im- omrnium Judzorum natura patrem. properat ,' non infultat, íed vocatus - 44 lenge.) In loco . alte fupra fe po- À pater manfuete refpondet , Z , agno- | 1to.- cens natura filium elífe , ut ceterosS 24. Pater dbrabam.) Proprio nomi- J]ud&os, non tamen affectu illi bene- faciendi , cum in eo . ftat ne appellat , ut oftendat fibi cogni- " u benefici? tum ; Abraham autem rogat potius capax non effet. quam alium , non tantum ut patrem, de quo confideret, verum etiam. ut Recepiffi bona.) Sanitatem, divitias, R honores. principem. & reCtorem ejus loci , in Mala. ) Adverfa , pauperta 4 quo Lazarus agebat , qui ceteris illic morburmn. cem . | fïrmatum e imperaret. ïön&ifx AC- Wortales tra - Confolatur , €fc.) Confolat 28* Hn&eo Mitte Lazartm.) Fortaffe nonalium cipit , multis bonis fruitur , agegre- noverat , ex iis, qui in finu Abrahe atus fanctis Dei, fecurus eternz bea- d 1!14 tfgr erant , & fibi perfuadebat Liazarum. titifdinis. v itüs teli It monim non graváte venturum, fi mitteretur,. Q6. Iz bisomnibus.) Supet hecoi- cujus fanctitatem in vita perfpectam d- nia , fcilicet illud etiam accidit. . nis & NT habuerat. Chaos.) Hiatus , feu vorago ingens tfr jjijs P Ut tntingat extremunm. digiti, &c. ) Octdo & r intercedit, ut communicatio inter nos Hom r Ut vel unaaquz guttula, quz extre- & vos effe non poflit.. Nofter intef& N mo digito hareat , linguam þmeam,rcwï pres vocem C5aos , qu& confufionem. 6111 frigeret & recreet. Ort fion DT'O fignificat , ufurpivit pro vaíto , ina- j Ling:mm "nmeam. ) Linguæ þoyti.us $ ni feu vacuo , quod in Grzco eft, 'a"ïï"ur Tepr tendar quam alii membro refrigerationem pe-- du , id eft hiatus , feu vor ; fed tit, quia in ea potiílimum f:ntitur ut diximus. . ago , 588 Confo fitis , que folet eos, qui cruciantur , v exemp;a I pr£fertim igni ,^ maxime - torquere. ino Dei decreto ; & nunquam aufe- Y Mryfe, Adde divitem lingua peccalfTe fplendo- 2 3 re epularum & fermonis, etiam pro- rendum, 103 MOHs O. Nm cacitste. Ltaque in lingua cruciatur; .27. Mittas eum ik domum patris þsei.) Ohtio '| per que enim quis peccayit , per €a d familiam ; quafi dicat: Nec enim. hte puniri folet. | f »Quoq inter vdi & mortales hujusmodi chaos *ànt, üt — K CAPUT XVI 355 'ete " ; 28. 'H—abeo. *'enim quinque fratres , ut teftetur illis , ne & in)aqqgm, ipfi veniant in hunc locum tormentorum, mma. .. 29. Et aitilli Abraham : Habent Mo t : yfen, ,&. Proþhätas :au- i recepilti diant illos. : 3o. At ille d'ixxïf : Non pater Abraham : fed- fi H qms ex mor- tuis jierit ad eos , poenitentiam agent. j ,—rf.agriiimï — 31- Ait autem illi: Si Moyfen , & prop hetas non audiunt , " -* z Qon POFf neque fi quis ex mortuis refurrexerit ?,creQent, jn domum : ssl »$. m medius con- Es . Nonim- . |ed vocts ![, F/l/, Hgiw' E ur ceteros & li bent ïm penenol Y y' 2 CAPUT 'Ermacum eft, quo vos prohibeamini ad proph&tïs , Lazaro *autem ,. aut alte- uupertattiy ri cuipiam a mortuis redeunti credent. mortales traniire. bla:)i(lmemrï*c' 98. Habeo.) Reliqui fuperftites. 31. $& Moylem & Prophetas, ) Quuo- — H£ tefetur sllis.) ttanquam ocu- rum eít facrofan&a apud . omnes au- jur , E latus teftis eorum , qu« hic geruntur, C&toritas, & fides divinitus confirmata. Js eterme d Nom audiunt.) Non. obediunt ,. ita teftimonium perhibeat condemnatio- Mel ze- nis & cruciatuum meorum. ut poenitertiam agnt. ;iupef hacotme fletur. Hlis , id e&, conteftctur , illos Refusrexerit.) Et eis retulerit, quid ó aCCit It T docendo & monendo , ne in idem exi- apud inferos acatur. Major enim & orag? i ngens certior eft Scripturg auctoritas , quam atio intét 00 tium ruarirt. Ne && igfi veniantim bunc locum, &c.) revelatio cujufvis a moxte refurgentis: Nofler tt* Orat non pro fratrum falüte, qua non Hakemus enimfrniorem prepheti um fev- l conhufione"t monem, czi benef'acitis attendentes ,queff 0 wüo , i tángitur reprobus , quamvis eam ob- Incei n lueentiin c;zliginoþ leco. 9..Be- tendat ; fed pro fe, ne tormenta ip- ; Grao 9 fius ex confoxtio fratrum , quibus pra- tri cap. f. 19.. Experientia etiam fub feu qorago illud ipfum tempus, quo bzc diceban- - va exempla reliquerat , augeantur. tura Chrifto, verum hoc effe docuit. 96. Meyfen , & Prophttas , €fc-) Lá- :ucumeü, f Nam Lazaro Marthe fr«tii a Chrifto bros Mofis , & Prophetarum. refafcitato, quem probabile e(t multa nqllzm de altera vita commemorafie, adeo 50. Non , pater Abraham.) Defg&a non crediderunt Judai , ut etism ili jii m oratio , intelligendum enim : Non M cenim fatis eft, qwod Moyfen & prophetas ha- mortem fint machinati , ]o.an- cap- I2- cat: N beant. ÁÀut , non credcnt Moyfi & nuin IO. ag j du ) p w 56 EVANGELII SECUNDUM LUC. 1 j CAPUT XVI. t t T & ninifta Va fcandalizanti pufillos : frater in nós peccans. incräpakdu;c e, D mancuc eique. ponitenti 3snofcen . dum : Zpoffolos docet fidei efficaciam 5 - Nunq quodque dum omnia ipfi pracepta. fecerint , fe Jervos dicant inu- ]s Hiles: decem: leprofi m 1o. Non: utidantur , unico ,. qui Samaritanus erat ,ad agendas gratias vevertente : dicit. adventum filii Dei mon . occul- .Gpa funt. T mus facere tum fore , fed illuflrem , €? inexpe&tato fuperventurum , ficut. - . TL EE É diiuvz'um fmhundo, &? Sodomi-s", fubverfro fzzþer'venit; - fediam Sa 4Mat I. T ait a ad difcipulos f..os: Im poffibile eft ,utnon veniant 5 Et a 19. 7. fcandala: vae autem illi, per quem veniunt. &l decem Y Mar- 2. Utilius eft illi, fi Japis molaris imponatur circa collum ci g. 13 Btle 4l éjus, & pro jiciatur in mare, quam ut fÍcandalizet unum de - lerere nolt pufillis iftis. - eLev. 14. Quo: 3. Attendite vobis: » Si pec caverit in te frater tuuä, in- BI ä)gc.cli cr epaillum, & fi poenitentiam egerit, dimitte illi. I9. I3 15 Unt 4. Et fi fepties in die peccaverit in te, & fepties in die Matt. converfus fuerit ad te ^ dicens: Pcenitet me: diritte illi. | Fisst; I8.I$ . $. Et dixerunt Apoftoli Domino: Adauge nobis fidem. cMat. 6c. K Dixit autem Dominus: Si habueritis fidem, ficut $ra- 17:19 num fj napis : ;tfiït:*is ». ConC . dicetis huic arbori moro: Eradigaxfe, & trang- ordinem ferya plantare in mare, & obediet vobis. fRiot, 7- Quisautem veftrum habens fervum arantem, (1 )äut pafcen- ? ;ffff"flm.) tem ; qUI regreffq de agro dica: illi :'.Stativm.tranfi, r ecumbe: lorf.) Pa ( Renle ) à 8. Et dio, poty, . Aut päfcäntem. In ediz, Sixt. legirur : a'ut' päfceätem boves. s L 9 N?o us I. JMpoffibile eff M. ) V-ide—, Di&a ut nihil , quod ad gloriam .Dei»xfïlet:i) tYOPUI Qd -- Mlatth. cap. 18. 7. expediat ; fine fucceffu tentemus. . n , f 2 n « Urilius efe , €c.) Vide dicta Mat. 6. $j babueritis fidem, &fc. ) Mide tap. 15g. 6. wartesndit e velis. 3 Cavete fcilicet à^ fcandalis , ut a ré noxia, ne vél aliis- Hgic arbori moro, ) Mlatth. habet., : n::: OPeramþ Eu burc monti $ fed. nihil repugnat, quin illa objiciatis, vel o * bjectisab illis lu- duobus exemplis , montis fcilicet , E n Y* üpliciti, damint. & arboris mori , ufus fit Chriftus,. 3. S; 'Vpc;ca'vc?rit n Tranfplantare 12 ómare.) '"Vxansferto "puios 03 1 re. ) .Vide gi&æ tein mare , & illic erigitor, non fe- .TPb Fntüge cus ac fi plantata illic etfes." j | RUE 4- Et ff eptzes , 65c Non .e t :/ 1 a , Gu ! fed &u c. IQ. 21. 22. » dee dicta M-;i;. 7- Quis autem vefirum, 6c.) Quia n'lm'u-um quarendus nexus horum ; qushicdi- 1 .. &- Adauge.) w;,o'ass;', appone , ad- cuntur, cum fi u erioribus, quia Evan- : . e tranümmm te, jice, comple , perfice. geliftz , quod j upra etiam monuimus, ]i [ 'l)in' ! e[ F;dem'.) Conjun&am cum fiducia , non femper inf recenþfendi/s-ChriRri fen. bt £ - TR OC YTS À CAPUT XVJI "M 8. Et non. dxcat €i: Para, quod coenem , & praecinge te, & miniftra mihi, donec manducem, & blbam, & poü hær hat «f tu manducabis,. & bibes?. dfaim , 9. Numquid, gratlam habet fervo 1111, qula fLCl:t, quæ ei diconl ij« imperaverat ? 4 a ad Io. Non puto. Sic & vos, cum fecerltls omma., quae pïä«- E N cepta funt vobis, dicite: Servi mutlles fumus -quod. debui- mus facere, fecimus. , fiui ir Et fa&um. eft, dum iret in ]erufalem, tranfibat. per lii mediam Samariam., & Galilaeam: on venjant i2. Et cum mgrederetur quoddam caftellum, occur"erunt ei decem' viri leprofi,. qui fteterunt a longe: ca collum 13. Et levaverunt vocem, dicentes: Jefu præceptor, mi- vnum de ferere noftri, 14. Quos ut vidit , dixit. d Ite, oftendite vos facerdoti-4Lev. 4 mundati funt. I4. 2- tuus, 10 bus« Et fa&tum eft, dum irent., IS. Unus autem ex illis, ut v1d1t., quia mundatus eft, re- ts in die greiï'us eft cum magna voce magnificans Deum. Vys 16. Et tte illl fidem. ficut gre tentus , conctombus : * aut parabohs Steterunt a longe.) Agnofcentes mor- & uans- ordinem fervant, queab ipfo prola— bum & immunditiam fuam , & fcien- tz fu ut.. tes fibi non licere verfari Cum fanis jut pafcen- Pafzentem.) Greges ex legis prfcripto. Tranfr.) Pern'e intro in domum. I3. Levaverunt. vocem. ) . Et quia ecum € Rcmmäe) Accumbe meníz , ut te Q EC cibo , potu, & quiete reficias. longe aberant, & quia affetus clamo- / rem exprnm».bant 9. Noem pmro.) P'utant enim domini Mifereré'noflrs.) Unam ommum cau- fervorum quidquid minifterii ab ipfis m D fïetl accipiunt , fibi debitum effe e& con- fam effe declarant , non pro fe quif- 'entetriiis ditione fervitutis, propter quam om- que , fed omnes pro omnibus Oran- [j 12 tes. nem oOperam ftum dominis fuis dc- bent. I4. Offendite vvos Sdcera'ot:äu: ) Uc T labtty "uio. $i 6 vos, E90.) h.ü Apodofis, facerdotaüm - te&lmomo conftaret: il- ü nat' qum five applicitio fimilitudinis , qua dif. los vere effe caratos. Vlde quæ dixi- cipulos fuos monet, ut demifle de fe mus Matth. cap. 8. 4- Chriftos, *qassferto 1pfis fentiant. Dum n*ent, mteqddt: j;mt y Noneos i2 Otcarrerunt. ez. ) Ex "mn» ; non ante curavu: ; uam mltcelec ad facevz tOl' ! none cafu , fed ftudio , & (.llt.fl opera , fidem quia nimirum audiverant Chrlüum in- dotes , ut eorur Aperlre:ur. Not 6& de tranflturam I5. Magugïmm Desm.-) Agnofcens 56) ]zhlc dl ql - Decem viri leproff.) Quos morbi G- fe.a Chrifto licet abfente cvvatum , ul Eu militudo, & ftadium tdem cónfequen- & Deum laudans, a quo per Jefum mgnlll ymuss d& fauitatis adünaverat. . fanitatem fuerae confecucu., Chn'h i - 358 | EVANGEMI $BCUNDUM LUC x 1,6:?5/ Et cecidit in faciem " n EL | aüt? pedes ejus , gratias gens, & tetis videt hic erat Samaritanus. L. .17. Refpondens autem Jefus, dixit: 'Nfo4n;ne decem munda- ti fünt?- & novem ubi funt? teque fed I8. Non eft invent É | 24 N qs,iqu*iï.rediret ,& daret gloriam --'Deo', füb codlo. 3sifi lic alienigena. 19. Et áit i P) V/'K. : 8j Prin l: Surge &ad&: guia- fides tua te faïvutif-fg— cit. feneratior '20. Interrogatus autém a Pharifzeis : Quando .venit rEgnuvrxn bus Füii h Dei? refpond 2 ES fervatione. ens eis, )dyi,c:it: Non venigt regnum Dei cum *Pb' . cEd 21. Neque dicent: Kébe^hie ftptis us » aut ecce illic. Ecv;ev'e—ni'm» llovium à regnum Dei intra yo's eft. - t$. 1 Sig x 22. Et" Dibebant: MM at ^ I od4 if « bcdg & ) Pronus in 'occäüöne .quod Chriftus. -frïequ;entcït' .. Q'ua terram illum adoravit. dicere foleret appropinquare regnum Det. fulphurl de Et bic erat Samaritanus.) Hoc addi- dit i;vangelifla , ut intelligatur fe- Regnum De;.) Excitärldllrn a Meffia. quens Vcrfus g. ubi hriflus eum Vel fenfus eft, quando veniet Mef- x vocat alienigenam. Habet hoc etiam fias rex, ita ut regmyampto rege pona- emphafim ; naui. pár erat Judeos be- tur ; fed fententia in idem recidit. : 20. Dyes.) " nehcium non :ninus , immo multo Cum obfirvatione.) Ita. ut obfervari Defercn magis agnofcere, quam Samaritanum. pofiit ex talibus fignis , qualia vos u ) É 7 ,Refþmden:.) ld eft, locutus. lg. Nes efó imveztus.) ld eft, nul. expecatis , id eff , non veniet con- Mülttrim pï;?fäfïrh mek! lus fuit. fpicuum , ac notabile externo maje- ftatis fplendore & mundana pompa, d Videlir Qui darer gloriam Du"a.) Beneficium ut VOos exiítimatis. - - MOUEQ, abl iec ab illo acceptum agnofcendo, gratias & 3 ?'3- Direm, agenio, predicando. 2I. Neque diænt.) Id efï, nec lL. tan Jif/'-tg runt homines vere dicere. pf)t(- [ Quam €44.) Samaritanus ,—qui non fs eft e gente Judzorum. Eece bie , aut ecce HMbc.) ; ;Fm: I,,'[.) [ 19. - ili5.^) Scilicet Samaritano. ce hoc, aut illo loco eft regnum Mef- j fe ire, Fides tua te falvum feciz.) F'ideiSa- fiz . illic regnat , illig aulam fuqinï inaríitasi , non fibi adfcribit Chriftus conftituit. : .quug /1"& €n; ; ) t ï] iiraculum , non quod ipfe non fue- Regnum Dei jntra Vos eff. ) Id 'eü; A rit preciípuus illius auctor , fed quod non venturum eft , fed prefens adeft, d ämma ha fides fuerit cooperata , Samaritanum nec longe a vobis , fed in animis ho- minum, qui vobifcum vivunt, adeoque fin ilit N't"'/'m preparans, &. tanti ben«cficii capacein reddens. ^ 'el Ulizem etiam veftris, fi velitis recipere. p24 P» Salvem fecit.) Liberavit a lepra.l fignificatfe Regem & Meftliam expe-- De f " 29 Quando vemit végmnom Dei? ) étetum jam adeife , & cum illis ver« cSe: Probabile eff irrideridi animo hoc in- fari ; hoc enim'eft quod dicit 1n jl m Teo vVoi. ,' : In;rA (rà fllUl terrogalle Phg;if?os ? €x «o füinpta Pa &l CAPUT XVIL.- 359. 232; Et ait ad d1fc1pulos fuos : Vementdxes, quando defide- ) thUS) & rfeUs videre unum diem Filii hominis, & non videbitis. m munda- 23. « Et dicent vcbis: Ecce hlc, & eece 11110. lxohte ire , B'Wæ': . neque fectemini. lV ar- 24. Nam ficut fulgur corufcans de fub cælo in ea, qua ciI3. yriam Deo, fub coelo funt , fulget, ita erit Filius.hominis in die fua. - 21. falvm fe- 25. Primum autem oportet illum multa pati, &. reprobam à X generatlone hac. .26. f Et ficut fa&um eft in dlebus Noe, ita erit, & in die- fGea mt regnum bus Fiiii hominis. de el cum ob- - 27. & Edebant , & bibebant: uxores ducebant & dabantur a d g Mat 37 Ecce enim nuptias usque in dxem, qua intravit Noe m .arcam, & venit ^ diluvium & perd1d1t omnes. 298. À Simili:er ficut fattum eft in diebus Lot: Edebant &bGen 0. H 925 bibebant: .emebant , & vendebant: plántabant j & ædlüca bant: a ia 20. ua die autem exiit Lot a Sodomls, p*lult lgnem, & " freque:xter fulphur de coelo, & omnes perdidit; que regmïm ] 40. Se- duma: Wrm' , veniet M yro rt o 22 D:es) Tempus. ga in alteram verbl grana : ab ori- lem recidit Defden Hs videre umum d:em Fzi bo- ente in occidentem j ut habet IMat- thei loc. cit. T minis. ) Expetetis vel: uno die frui ualla v05 prefenria mea , quemadmodum jara In die f[u4.) Yn novdïï"ao dxe cum fmumm. veniet ad: ]udxcandum vaos & mor- ytero mir Non videbitis.) Me jam per afcen- tuos. ndana p üonem.ablaco a confpc&u veftro. 25. Reprabart ) Rejici, impoftorem 23. Dicezt.) Pfeudo prophetz , aut &.pfeudochriftum, haberi,. leü n« 90"' ali , tanquam volentes de iderio ve- 4 generationg bac. ). A gen'e hac lïro fatisfacere, Judzorum. " Ecce bic. ) Scilicet eft Chnüus- Q6. Sicut ;m. dteltts Noe) Quo tem- x UNblite ;re-) Videndi caufa. pore homises nihil minus expecta- hegn"'" Neque þ&e:r.m ) Nihil in eo pona- bant quam d;luvmm à quo Abfampti aujam A5 tié opere ,' ut inquiratis an ita fit, fed funt. h&c omnia habete pro rebus vanis & In diebus ff bomimis. (.) Inftante tem- Ifi d falfis. deül pore judicii extremi. al ? *24. Nam ffeut fu!gur, &. ) Hanc 27. Dabantur ad nuptias..) Scilicec apimis ]j fimilitudizem explicivimus , Masth. femning. W yfity adé cap. 24 Q7. 289. PLintabanti? ddlftdäd?z!) Qua- De fuó celo , ö'c) ld eft, promx- fi longum adhuc tempus vite fuper- Mc(]l um & cans ex una regione, qug füb ceelo eft, eflet , cum tamen extremum illis mi- in alteràm ufquc regionem fertur, qua mmeret exttmm. d d[clh fu. p:mtcr fub calo eü, ex una cocli pla- -99. P!mr) Scxhcet Deus. Ey Y ; 360 | EV.ANGELII«SE'CUNDLUM LUC. | -3«0,'*'S*ecdndühi heec 'eritj qua die 1 tur. xf" Filius hominis revelabi- - Per þarab& 3r. In il a hora, qui fuerit in te&to & vafa ejus iïi-d"oxmöl'x ne defcendat to fnjer oran ^ llere illa, & qui in agro; ümiliær41'101;-1»::'.11?85?&361 retro. i JEum, qum 32. Memor es eftote vuxdrïis, Lot. E o jmentut ; Iï'ï atn cu 33. ; Qui umque quafierit animam füam falvam facere, -anflio d n lO. 39 perdet illam,. & quicumque perdiderit illam, vivificabit eam.' j ar- | mj n c 8. .34. Dico vobis: Kin illa no&te erunt duo iv IeQouno, unts M. & affumetur & alter relinquetur. . p Suprá 14] kfïce b 3$. Duse erunt molentes in unum: una affumetur, & alte- 5.24. Ta. relin C lJ fem 03P- eüetur. - ]juetur: Duo in agro: unus -affumet"'ur, &alter rehn-* ?. Dicen: 129.2 k iMat 36. Refpondentes dicunt illi: Ubi Domine? - Um non tim 37. Qui dixit illis: Ubi .v 2440 . cumque fuerit corpus , ;IIUC/ congre- T d eun, d æbgntur & aqullæ - - ; '*'L" 4 Ft no] [ ntafe; F E Tanes zi * *öAPUTM "- 30 $e; undkn; -/;t Noe & Lot. 3 *) Exäxnpl—zæ dierum VPerdiderit, illqm;) fvllntme fo/ll'icjc[;ää de feipfo per iculis mortalis l'vit?æ c;i;- uümgm 0! Revelatirur,) .M :mife&æ-bitür , ad- pieudo. véulet confpicuus , ma gna cum glo- It opg ii ad judicandum. -- Vivifcabit eam.) Verazh—,- folida;n,. d '-'Wgwn ( 31. In il/a borz , &c. x & immortalem vitam confeq*xuecur.-i' 1 TO. ol di atio ) Vidþ dicta ^ 3 4- Dico 'voäl':.) Atffirmo D Mattho C:ip. 2«;- I'-. vobis ter- tef & B Vafa.) Supclles , verbi 'giati;i pe- ribücþfutumm tempus illud ] Otatt cunia, vefte$, arma, &c: ^ at Hüpetranl: Non redeat,re:ro. ) Axd, ea, qu& re- d Hla notfe. ) Winc quidam, 1 ah- JVdey: g, liquerit domi-2cciptend1. gunt Chriftum de no&e ventnrum. Y tém Vite 32: Memoeres effo?e uxoris Lot.) Quid Vel nox dicitür , quia reprobis ld g nia erunt triftia & obfcura. Qm- * a dida doceni fcilicet!iWfi acciderit , qu& folummo- Erum* dao 42 letta :Qyä. )Match.c, fit do s:fpexit rctro & periit, nec tan- du Digg , tura illi temporis Conccffum eft, quo 24. 40- dixit, /74gro,.fed probabile: 5 Ut ti pouet ífe rurfus antevertere ; utrumque Chriftum dixiffe. Videibi- - Qicïa- dem reliqua;: qua ad hujus & fequen- ïeïltla ab mluü que eftote femper pariti. Widieg. 53- Qm':unquc.) In ill;l hora. tis verficuli explicationem faciunt. .. h [20] Quafirit auimam faam faluam face- : 36. Ui Domz"üb.) aS nv'g Yofisi ) allqe re.) Studucrit , constüs fuerit reyer- vzine ? [cilicet affumentur. l me tendo , aut retro afpiciendo- femet- 4 D; [ 37- 'üäimüque futrit córpus , ö': 14 ipfum imminentibus peric ja ulis fubdu- Vide dictà" Matth. ca p. 24. Ig. ubi, "irtelng: äere'&eximere.' Vi Cllmc huüc vcftg,f:'lculutfx explicavimus. s BA j x*e x aX 561 s revelabl *CAPUT XVHIt. Per pm'abolam de judice iniquitatis , & vidua - :mpormw Jocet jin domo, wn reöeat2 - femper orandum , per parabolam 'vero. de. Pbarifeo, & Pulli- ] eano , quomedo f £ orandum: pueros a o repelli voetat : dioes, qui a jwoentute omnia [o fervale pracepta dicebat, audito: Chrifls n facere, -.confilio de omnibus relinquendis , abiit. trifPis ,. 6'93 quid erit pra- jcabiteam. mii omnia propter. Cbriffum relznquennbus pradicit fuam un0; unus * . pajfonem , C? prope J'ericbo cecum illuminat. — :. & Iceb&t autem & parabolam ad illos, quoniam oparte tdEc-* r &a*e- 11:5 lter relm femper orare, & non deficere. Dxcens Judex quidam erat in quadam c1v1tate,. qui De- Thef, um non timebat, & hominem non reverebatur. 3- I7* .3. Vidua autem quedam erat in civitate illa, & veniebat i|d congfe' d eum, dicens: Vindica me de adverfario.meo. .Et nolebat per multum tempus. Poft hzc autem dixit mtra fe; Etfi Deum non ttmeo, nec hominem revereor: E f& Tamen quia-molefta eft mihi haec vidua, vindicabo l- Iïam nein noviffimo veniens fugillet me , 6- Ait autem Dominus; Awdlte, quid Judex mlqmta is dicit APUT E CL De- lm folhcmis ilis. vit u Lio niam oportet , 55'0 ) Ut doce- Et f 6 Deum nom timeo, ) Licet nec .Q ret oportere femper orare. Deum timceam , aut. homines, nec Ef nunquam. deficere. ) Scilicet anl- miüferear viduz , aut illam: curem. Lm f()hdzml . mo, ob dilationem rek petitg , x«i 49 g. Viadicato eam.) jus illi dlcam * mfequet"f Sxaxé» , & non fatigari, id eft, non. ut mole&iam redimam: , quam mihi mo vobis 04 . ceffare ab oratione. ob. tatlgdtmn:em ; perpetuo exhibet. ]Jud. 7ÓÁ aut impetrandi defperationem. Ne: f2 oViffimo.) Ne in finem, ne Q« Tudex quidameras , &c. ) ï'orcaf peq jetuo , netandem. nium cclh fe rem vere geftam narrat, quz qnia Sugillet me-) ideft, obcund at , few t venmf"m' uædlo afficiat, (.rræce eft, om GT C V - ad almddocendumadhlbet*lr, gïrabo- reproöïs d Ia dicta fit. eft autem óeniaót», alterius facienr uds - Quié Deumnon timelat , ö'c ) Quem pugnis aut fuftibusita tundere aut cx- dere , ut livida reddatur & fanguinis fd " bübde " mec Deitimor, nec hominum reve- notis maculata. lmhce diceremus ide jb rem:la ab injuftitia. revocabat, Gj faró ragione , acció.nom m rom;:a ffe. V 9. Findica.) Wxofeqoc» ; defende» jus &feque j?mz/me/-te la tefta.. en faciun' libera , aíic;e, eripe ab injuriis ad^ 6- 4tnudite. - Con«fiderate * attendt- "l verfarii mei. Ue. Qp ! 4« Pajf bacauten.) Scilicet cum: illa jwdex PIqUIMIS ) ]udc& ini- u quus. mt:erpellandl finem non faceret. - [gf,llf 4 gf bt B:H. cum Com, Mmacb. T. VIL. 47 m* 362 E;LVA' NGELII VSEC'UEN-D UM LUC. 7. Deus autem non faciet vindiétam ele£&orum fuorum cla- 1 x;.kEt P mantium ad fe die, ac noCte, & patientiam habebit in illis? v 1 -]um levat -. $. Dico vobis, quia cito faciet vinditctam illorum. — Verum- ; propitius e u Di« . tamen Filius hominis veniens, putas , invenie: fident in texra? - 9. Dixit autem & ad quosdam, qui in fe confidebant tam- - ab 1llo: ? quam juíti, & afpernabantur ceteros , parabojam iftam dicens: - hmiliat, e to. Duo ho f P Ij cÁR ines a(cenderunt,.in templug , ut. orarent: pet. unus Pharifzus, & alter Publicanus. - uod i 1j. Phari(zeus ftans, haec àápud fe ora bat : Deus,gratias z;go d | eft tibi, quia non fum ficut ceteri hominum: ' Te 20 me, adulteri: velut etiam hic Publicanus. raptores , m)uih , -, If Ame I2 Jeju -Da ficut p eo. " no bis in faþbaQtor: decimas do omn iqm, A*q/-uæ Pom- 1g. d E. t bone,. 13 ,Et E 19. Diui T05 nifi (oh Deu': Autem 210 f.kc'ietf vindi(am, feverandum excitet, ob (;culos:.pvo'fïta' 20. Mand ^ &c.) Si-Judex iniquusimportunis pre- mife L giycordia & veritate ptfomin'orum cibus fle&itur , u anto magis affidui- De m F Urtum faci tate orationis fle&tetur Deus benignif- : 9. A4d quosdam. j Mo nen(ïos; cot- Vtuum,'& m fimus, & ad miferic E ordiam Propeg- ripiendos, &e orum fuperbiam;retum 2L Qui ; fi ffiinus. d dendam. 1. Elellorum fuorum.) Q uos exinii& di- Qui in fe confidebant 14»72714;1"2* jafti.). Quo ; Qui fibi ipfis j qucumqte ligit, utpote quos ante mundi confti- eífe. perfuaferant fe'Kjui?osc tutionem elegeritxad beatitudinein aüum jn o «ternam. 10. Phbarifeus,) Qui fe juftum pu-. E£ patientiam babebtt 1 u illat ) An tabat. EL patietur Deug. electos fuos perpetuo Pablicanus. ) Qui fe þgcä:acörem ab iniquis homi-nibuskafüigi? N,ullo agnof&ebat:. De Publicanis di N——N modo. 2 thzi cap. 5. 46. . * Factet vindillam illorum. ) A malis II. $£tams. ) Aliqui putànt morem * -No!eing & calamitatibus illos eripiet. fuiffe Hebrazorum, ut (tantes orarent. - E s " j b g. Verumtamen flius bominis , &fc.) Alii exiftimant genibus flexis oraffe;. 1t illum Cula W o j Cum Chriftas dixiffet fore, ut cito De- quod autem dicitur /fazs, interpretan- UCUHe o ? N us ele&tos fuosliberaret, reddere nunc tur confiftens, vel exiftens. Vidc ; -5 tundepi. eaufam videtur, quamobrem fzpe non Maldonstum. Chtium liberet, quia nimirum non ea fide, Velut etiam hic Paublicanus. ) 14 eft,. & cul] hic. Publicanus, dt. Diti. qua debent, Deum orant. Itaque nec ctiam qualis é df cufn venerit ad. judicium Filius ho- unus fcilicet ex ceteris, -iniufi:usþ'q, & Pitorum ,minis, quo potiffimum tempore ele- raptor. . ra;i,;uf' .^ €tos fuos liberaturus eft , vix quos I2. Bissn flbeto)) Bis qualibethebo )M domada ; nam hebdomada fabbato mihi pe CCata liberet, inveniet, quia vix fidem in- j D'/Iendit. vyeniet. * incipiens , & in fabbatum definens, I þl()'. i — Eidem snveniet .) Fidem intelligit fabbatum vocatur a die przci puo. Vi- | cum fiducia & charitate conjunctam, de Matth. cap. 23. I. AOT B qua ad :orandum & in oratione per- , Decimas do. ) ld eft, dare þonfugvi, 4 5(10. ) ? K F& " |. ia Ó 353 CAP UT- *xxfzn., | m d- p xgoEt Publi,canu,s'a longe ftans, nolebat nec ocploä ad. coe- L in illis? ] lum levare: fed percutiebat pe&tus . faum, dicens: Deug, " Verum- eccatori. ] propitius efto mihi p i tet? 34. Dico vobis , de ícendit hic juftificatus in döthu'm»fuam bant t« ab illo: » quia omnis, qui fe e fe P Mat 5altat : huxiïiliabi;ur , & qui '05.12 ndcm: [ humiliat, exaltabitur. upra d illum & inf':n;t'es , ut *eos*f tange- ; 4 II o ^1S.c Afferebant autem a ] ret. Quod cum viderent difcipuli, increpabant illos. « Mat 16. Jefus autem convocans illos, dixit: Sinite pueros veni- I9 :13 ts ao Var. -re ad me, & nolite vetare eos: talium eff enim regnum Dei. 3 ; i Li 17. Amen dico vobis: Quicumque non acceperit regnum wp| D ei ficut puer , non intrabit in illud. X - * 4 Mat IS. d t interrogavit eum quidam pr! nCeps , dicens : Magi- 19. 16 * fter bone, quid faciens vitam seternam poffidebo. k r;.lEt r9. Dixit autem ei Jefus: quid me dicis bonum? nemo bo- Md ] nus nifi (olus-Deus. xilos poft 20. Mandata nofti: * e Non occides: Non mcechaberis: Non Exo yont vorum' . | furtum facies: Non falfum te,üimoni"um dices : Honora pgtre'mQO- 13 | tuum , & matrem. nenäos, Q i àit: Hzec omnia*cu ftodivi a juventute mea. :rbiam;rewn' : 21. Qu 32. Quo audito Jefus aitei: Adhuc unum tibi deeft : omnia, s p jil-) lï -quaecumque habes, vende, & da pauperibus, & habetig the- , fe 08 faurum in ceelo , & veni, fequere me. * r ftatus eít: q uia dives erat valde. fpmm I ^2 ( '/His ille-auditis, cont: 24. Vi- ; Xec(—:amtem "Zzg E yis dif Mate Ij .Nbleäat..) Non audebät, pude- gis qu'a&x ille — Nam Pharifzus fuper- utant m orea bus opinione fuatantum , Publican s jme Oï"e"t: d batillum oculos attollere. Nec oculis ) . Vel oculos. aurem vere & coram Deo jtfüus dif- ceffit. fexis o etatt " Pereutiebat peus fuum.) Nl]anu pe- : ipterpt Vide- ;&us tundcbát , qui geítus eft. ponni- IS. Afferebant autem , 'Efr,þ) Vicie (f L 'sehtium , & culpas fuas agnofcentium di&a Matth.. cap. I9. 13: & I4- 1 Id faciebat Publi- ] ld f d & detcftantium. 17. Mecepcrit. 2 VIdedl&-. Märc. canus,- confcius multorum & "grv:ivmm cap: Io. 15. pablicim ] peccatorum . . . Imuüus j Propitius. ) Placatus e&(;, & Vrcmit. 19. Quidam primceps. ) Primariz ] te mihi peccata mea- au&toritatis vir, tum-ob divitias, tum . Po ob primatum aliquem , aut magiftra- T-.. 14- Defceadir. ) t oratign;em in gereret-; . nam Grzce eft, n ID 1 templo.- tum, quem A'oye». Eeliqua vide Matth. cap. pum idin V [2 E 74 f tatus, ) Deïxgr;-ttia. juftus effe- P;æclP j ctus. 19. 16. ubi hanc hiftoriam gxpjicavi- mus., Ab il(g. ) Prx illo , lpc«t"ius&aut ixgxa.- d [ goü[ufvl' P 364 EÉVANGELILI FSE CUNDUM NLUC. .?24. Videns autem Jefus illum triftem fa&um, dix'ït':r Quäm r Di« dificile, qui pecunias habent , in regnum Dei intrabunt* w videam 25. Facilius eft e " nim camelum per foramen acus tranfire , : Q E quem divitem intrare in regnum Dei. & ( E 26. Et dixerunt, qui audiebant : Et quis pote ftfalvus: fient Deun. 2/1. Aitillis: Quae impoffibi ;ia fünt apud hominyes?? pefïi.bi,liz unt apud Deum. 28. Ait autem Petrus: Ecce nós di ti füumus te, * miü'mus-:'omhia $ ,& fecu- Al Zate firt i m 29. Qui dixit eis: Amen dico vobis , nemo eü; quä reliquit domum , aut parentes , au dren fr' " t fra?res, 'a'u,/t uxorem? aut filios , propter regnum Dei, Z hipr l 3o. Et non recipiat multo lo venturo vitam aeternam. plura ip hoc tempore , & in fagcü- -illm, i fFMat 20.17 1 31 f Alfumpfit autem ]Jefus d ilod'e-cim', '& ait Hli's;w*Ec»c,e Marc afcendimus Jerofolymam , & conífümmabuntur omnia, quae L Pa to. 2, Ícripta fünt per Prophetas de Filio hominis. $ 1. Et« 32. Tradetur enim Gentibus,. & illudetur, & Hag—ellgbitu—f, bliCanorum . & confpu.tur: * sH 33. Et poftquam ii turba, : flagellaverint j öcþiden/tfäum., &,ätertiaxldi.e refürget. 4 Etpra . 84 Et ipfi nihil horum intel lexerunt, & erat v-e«rb'üf'n' ll'tud T eum: - j Ften abíconditum ab eis, & non intelligebant , quse dicebantur, £ Mat 35. g Factum eft autem, cum a P bpropinquaret Jvelric.ho",' €oe- z & Qlxit ad- 20-290 CUS C juidam fedebat fecus viam , mendicans. :0mo tua p arc 36. Et cum audiret turbam 6 R f 10.46 wpræ::er,e,qnte'm 1 interi'ogaþgþä x quid hoc effet, ? Eteu 37. Dixerunt autem e.:i,;quod-fe'füs Nazárenus tranfiret. . 38. Et clamavit, dicens: Tefu Fili David , miferere mei, fd lominer 39. Et qui praeibant increpabant eum, uttaceret. Ipfe ve- ro multo magis clamabat: Fili David, miierere mei. Q Fidos i, 40. Szans'autem Jefus juffit illum adduci ad fe. P cgp D Et cum ap» 48 Mügmj'( gra proping:uafffe't,k interrogavït iflum : Chnfïum vifoi 4rD1- w FnMbefE drefin ) do Ü Ec;e-4þendimu:7er0falym4kz, 5' c.) : Aä/caäditum.)- "Occültum $. Tt'Ichp;Puä l Vide diéta Matth. c. 20. DA ?bfcqï phu ^ nibug Puy Confummabuntur. ) Perficientor. rufn. j 3 "ilere 3. . ^ o 4. Verbum 35' .,» Cæct!.; quidam, ff ;'., 3 ii tur vüer e *tium hoc, —»i/-fud.) Res hæq, nego- )ï Vidf dx&a m Jef, | Mgcch." cap. 20. 30 Pl u d CAPUT XVIII & XIX. nös : mn 41. Dicens: Quid tibi vis faciam ?. At ille dlxr.t Domme, bt ut videam. ranfire , 42. E Jefus dixit illi : Refpice fides tua te falvum fecit. 43. Et confeftim vidit, & fequebatur illum magnificans Vs fieri? Deum. Et omnis plebs ut vidit, dedit laudem Deo. Í poftibla UC APE PA xIX. & (eu. d Zachæum plwmns murinurantibus : divertit : pamlyoïam re- feért de bomine nobili , qui abiens ad regnum accipiendum tradidit j reliquit decem fer'vis decem mnas , quem cives fuper fe regnare nolebant : it fillo , Áuper pullum afing intrans cum bonore Jerofolymam , fiet fuper in f2cu- zllam þrwdzcthue evertendam , & ingre[Jus in templum e;z- cit ementes , ac "vendentes. — - lls* Eece T 1ngreü'us perambulabat Tericho..- )a. QU& E Et ecce vir nomine Zachæus & hic prmceps erat pu- bhcanor um, & ipfe dives: ellabltUT, $3. Et quærebat videre Iefum, qms eiï'et & non poterat pra turba, quia ftatura puüllus erat. ter ii d 4. Et preecurrens afceüdit in arboremfycomorum,ut vide- ret eum: quia inde erat tranfiturus. um lfhld $. Et cum veniifet ad locum, fufpiciens Tefus v1d1t illum , bantuf. & dixit ad eum: Zachae, feümans defcende quia hodie in iChO) ( domo tua oportet me manere: 6. Et feftinans defcendit, & excepit 111um gaudens. Ti ogaba 3. Et cum viderent omnes , murmurabant , dlcentes quod äd hominem pecca orem dxvm tiffet. - -auüre d- Zz3 . $. Stans * [pfe * (42. Fides tua, €&c.) Vide di&ta fu- 4. Sycemorwm.) Arbor eft frequen- pla cap. 17. n. I9. tiffima in Paleftina, de qua dixi lib. 3. Reg. cap. 10. 27- tcum 9* 43. Megnifcaus Denm,) Deumlau- dans, & gratias agens, quod m L Oþart:t ) Meft, ftatui, decrevi. Chriftum vifum recepllfec Manere.) Hofpitio recipi-. gT Ngreffus. ). Scilicet. urbem Jeri- 6. Gazdens.) Pro magno accipiens "I cho; p&r eam ambulabar. beneficio, quod Chriftum dom1 fug Prisceps Pablicanorum.) & ers?xcwzgg, poffet habere. lunbus Publicanis plate&as. X 7. Er cm viderent , &c. * Qul ade- ym , 9 fcu rant ex turba, inter quos fortaífe Videre ïrjum, quis eü"et ) Cona- batur videre faciem , pérfonam , ha, Pharifzus allquw, aut Scziba, genus bitem Jefu, de cujus doQtiina & mi- hominum maxime pronum ad calume ) Vil jl raculis imulta. dicebantur. nias in Chiiftum. . 366 EVANGELII SECUN'DUM LUC. u Civt g. "Stans autem Zachieus dixit ad Dominum: Ecce dimidi- oü illum, um bonorum meorum, Domine, do pauperibus: & fí qmd 1. Bf allque"n defraudavi , reddo quadruplum. - cari fervos . Ait Jefus ad eum:; Quia hodie falus domm hulc fa&a eü, eo quod & ipfe filius fit Abrahae. - quisque 1é eMat 16. Ven IO. « Venit enim Filius hominis qucerere , & falvum face- 18-H re, quod perierat. frnas Vqu iT Et al "rr. Hsec illis audientibus , adpcxens dixit paraboram, éo quod effet prope Jerufalem, & quia exiftimarent , quod con- delis: eri 15 Et al þ Mat feflim regnum Dei manifeltaretur. 12. Dixit ergo: ? Homo quidam nobilis abiit in reglonem que mnas, 214 19. Eth longinquam accipere fibi regnum, & xeverti. 13. Vocatis autem decem fervis fuis , dedit eis decem mnas, 20. Etal & ait ad. illos: Negouamml, dum venio. 14 C€r aUi tepo Losd 2r. Tim Pecmtorem. X 'Hominem taali & ; pro- ftificatio, quam falus aterna coxmca- Dot pofuil tur. brofi nominis, & quidem principem - ——x in-éo genereiniquitatis , quo mtames - Huiic a'amu:.) Zachæo &famxharl- erant Publicani. bus e;uæ eis fuis, ] g. Stans autem chbzm, &*e.)) Stare uod €$ gf/;' ft fltu: Aärabæ.) Non olum genere, fed etiam fidei Bo ttdefinito hoc loco idem effe videtur, quod fer- & . charitatis iimitatione. nam TUS perfe monemexordiri, erumpere ad loquea- dum de rcpente, ut cap. IO. 4O. qw* Io. Venir enim Kiliu: bammu, 6':: ) Deftm;,md: ffetit, 8 air , id eft , quæ exorfa eft . Quuafi dicat : . Nec mirum fi in do- mum peccacons diverti ; nam pro- PH I2cis dié ita loqui.- bterea in mundum veni, ut homines U Contineb Dixit ad Dominum. ) Poüquam QU n us Chrifti hofpitio a' fe excepti do&ri- a peccatis abducam , & falvos faci- a ROmanæ 4ID, nam audiffec , qua promitceret ipfi & II. Eec wod effet prope. 7emj?:lem ) gbhamtm familie ejus , aliisque omnibus, qui Hac occà Á antea&te vite' pcenitentiam agerent, falem. ione, quod cilet prope Jeru- U ia num colorum, &, fi etiam qux.. 5647 ]uä e poffiderent , venderent & darent - Exiffimarent.) Scilicet difcipuli. I'* Clve; al pauperlbus : t:hefaurum non defïCIen- Regnum. ) Scilicet quo Chriftum in Y tem in calis. terra reguaturum putabant. 046)'4" eum Do pauperibus.) Paratus fum dare', Manifeffaretur.)' Oftenderetur, ap- N '0nem pareret , palam fieret fplendore , & mox quoque dabo , jam nunc ad Prompferm hunc ufum addicens, & députans. gloria &terna confpicuum. tür [/ dld?]) Redda ) Paratus fum reddere. I2. He»o qmdam 220.711!:.) Homo d di. hig nobilis, Chriftus eft, omnium ho- "'tiler 9 At Jefus ad eum. ) Ad verba. minum noblhfïunus . l"q df ( ejus, non tamen eum, fed. difcipulos Qroba fuos, & populum qui aderat alloquen- cclum. r du regionem longmqtmm ) In — füet n aCL:) Oiun l)um- do, ita tamen vt ipfe Zachaus folatii Regnum. ) Regni poiï'eGmnem. - E Quf dic jleniffimam fententiam audiret. Reverzi. Ad judicium extremutrn. hi N c"tlorem Salui.) Ad Deum conyerfjo & je- 13. Deem fervis [gir. ) Omnibus i ne xhn'ïa bv E vOAPUT OX - 867 14 Cives äütem ejus oderant eum , &mïfea;s;im legationers d - h3 ( * oft illum, dicentes: Nolumus hunc regnare fuper nos. fiquid 5 - xs. Et fa&tum eft , üt rediret accepto regno, & juffit vo- Cari f [ d Q » À lervos , quibus dedit pecuniam-,,- ut .fci*ryet',-xqua'ntum J quisque negotiatus effet. " . . s .16. Venit autem primu $, dicens: Domine; mnatua decem dmt fa,cef-lj ; mnas acquifivit. 47. Et ait illi: Euge, bone ferve, quia in modico fuitti fi- &me ] delis: eris poteftatem habens fuper decem civitates. X d- p ' 38. Et alter venit, dicens : Domine, mna tua fecit quin- que mnas. :egi(m*emi ; I9. Et huic ait: Et tu efto fupef quinque civitates. n 20. Etalter venit, dicens: Domine , eccem x na tug, quam 'm mhöä; habui repofitam in fudario: " O s 2I. Timui enim te, quia homo auflerus es: tollis $ quo.c'l . nnd ]à comita- non pofuifti, & metis, guod non feminafti. L d | 22.." Di- - E cfamil;ari-"*' fervis fuis. ï;or;itur füumerus finitus " deat , namcmh'illþ nihil fcommune Alrabt. ) [ ;'Jj pro indefinito , & alioqui denarius *habere volumus. , viun Ddf numerus perfe&us, fervorum univer- tem tandem.. IS.-Et fachum: eft ) 'Fa&umn*eft'a»u- r * . firatem defiznat. Decem mnas.) Singulis/mna*m unam, U rediret.) Scilicet in ï)atriam, li- p Grzcis dicta , Latinis mina, cen- cet civibus inviti S. nüiïl o : gam p tum continebat drachmas argenti, Ita- Negotiat:fs effez. )'- Negotian'do effét * üt homimis que mna una decem coronatis mo- lucratus. nete Romane gquivalet. 17. Serve Lone.) Fidelis , induftrie. ayos B | AN-gotiamini.) Scilicet accepta hac In sodico.) 1n una mna. * t filen. ) pecunia curantes ut crefcat, & lu- Super decem civitates.) Habeto pre- ? Jur crum pariat.. fecturam fuper amplam regionem, in p Dzs; venic.) Doncc redeam. ua funt decem . civitates. EÉt hoc 4 Cves an oftenditur amplitudo premii , que difcïPnïï- l dzi rem. ejus, ) Sicilicet Jv- bonis operibus refpondet in calis. du i Oaerant eum. ) Et pravam animi QO. Ecce mma tua. ) !d eft, recipe affectionem variis modis in illum ex- 1innam tuam. i:'retur; q prompferant. Repofftam. in jïtddria'. ) Involutare ü mdort Pof :dlam. ) Qui illum äil-'equereng linteo fervavi, quotibi maneret in- tur Quod dicitarde miffa legatione — columis ; quemadmodum — dederat : .') Bono r emblema eft, (ive parergon parabole, Pecuasiam m fudarsm ligare , ait Beda, mni."m ho ; : ad illam probabile.n, &humanz con- -ef percepta . dona otio. lenti -fqrfgri: ab- / fuet:dini accommodatam reddendam. - /zoz4ere. um-) m "' - Noiwnzus bunc regnare fuper mos. ),« ol. Timui enin te , 6c.) Qu hic Luafi dicant Hujus noftrg volun- per aliquot verficulos hibeatur, expli- ? ïione;"' j tatis certiorem eum facite , ut abeat — cavimus , Matth. cap. 25.24. &« E :vleyin- M bene Jonge * » nec amplius' ad.nos re- cg;;s. t k z 368 EVANGELIH SECUNDUM LUC. 22. Dicit ei : De ore tuo te judico ,. ferve nequain : fcleï)'as', 13 '3s.eEt quod ego homo aufterus fum ; tollens, -quqd"nqn pcfu'iv',' 182 E fo faper g metens, quod non feminavi. 26. Eun! * 23. Et quare non dedifti pecuniam meam ad menfam ,ut y. Ee ego veniens cum ufuris utique exegiffem illam? - * - Veti ccepei 24. Et aftantibus dixit: Auferte ab : i : fe Deum v qui decem mnas habet. 1 f llo mnam, & : 'd?ätC*' 14117 X Dus. 25. Et dixerunt ei: Domine, h abet decem lfn-as; « IMat : 3. Dice 15.12 .26. c Dico autem vobis, quia oimni habenti d-*a-bitur,&" ab- - Ts pax in ( &25 undabit: ab eo autem, L 3. E q 29. retur ab eo. L] qui nonþabc;ti..,.& qg;od habet , aufe- Máarc Magilter 1 27. Verumtamen 1 nimicos meos il'—lrös;* güi noluerunt me 440 Qui 4 25. tegnare fuper fe, adducite huc, & interficite ante me. - des clamab Supra 8. I8. 28. Et his di&£tis, praecedebat afcendens Jerofolymam. 4. Etul 4Moat . 29. Et fa&um eft, 4 cum a ppropinquaffet ad Bethphage, t dicen. 91.1. & Bethaniam, ad montem i ; qui vocatur Qli»veti, mlüt du'qsi i. Quia Marc difcipulos fuos, /^30. Dicens: Ite, in - caftellum, quod cofitra vos eft: in quod ( que ad pa IL.L»I- tuls, introeuntes, invenietis pullum afinze allig atum, cuj nemo um- s 43 Quia uam hominum fedit: íolvite* illum , & adducite. * .31. Et fi quis vos interro gaverit: Quare folvitis? .fi*c. di e- [ ïallo, & d tis ei: Quia Dominus operam ejus defiderat. N 52. Abierunt autem , qui miífi erant, & ; ; invenerunt, iïcut ^ (1) diftipu dixit illis, ftantem pullum. 37 Virtui 43. Solventibus autem illis pull WV'T " 1 f W recéns ad 1illos: uid folvitis pullum? um, dikefunïï domini ejus ,. Q narat ] 34. At 1illi dixe » Res,) | ;*unf.: Quia. Dominus eum .ngceii'äri'um ha- IW telo,) p bet..v i [OQUinegl f ? exctlfi, * -3-5'.- eEt .*- * 39- Incre ? Antes tibi. Aufferüs ) Swev-er-u-s, rigidus , &u!rus, d Lopid; ut,habet: Mlatcheus loco citato.. pto. I ÜR de- fapoliciordd rebellibus fuoke ^tQ d.ecrm lr Tel/i:.)."Kanquam tuum.. - g. exClpiatur [ - Pracedebas, ) Di fcipulos fuos pl E àcd 22. De ore ?uo te jadice, ) Et tuis abhorrentes ab hoc itinere; predixe- 4l. Reyj, ' ipfis verbis te condemno : in tuum rat enim nom femcel fe Jerofolymis L ÀUS ani ipfius caput; fententiam protulifti.. multa paffurum., 23« 44 menfum. ) Menfarüs, Nw- obiturum. | & mortem etiatm [ Bhtihji j mulariés, dt.habet Matth. 29. Cum 4;;7&/;!»7?4172,* ed Bv;bpbd; £s r » 27. leterheire. ) Significatur pena Tuortis eternz. ge; &c.)) Vide di& Matthai cap. 2f. ó €0 I« & deinceps , ubi qu& hic häg;.;u:m:, toff ,Güf gnov,[fe dure m..;gua& ä'cac ; ut conftet explicavimus.- B;[ 64m (, EL ;; CAPUT XIX. 369 385 e F.t ddxärunt ïllum-adjefumi, & jä&antes &e&i-menta e]oag- fua fuper pullum, impofuerunt Jefum. ^ 12.14. Pwa& & 46. Eunte autem illo, fubfternebant veftimenta fua in via. 37. Et cum appropinquaret jam ad deícenfum montis Oli- nfam,ut 3 veti ,coeperunt omnes turbze (1) diícipulorum gaudentes lauda-. Li re Deum voce magna fup z .&ätefiäu; bus. 3 er omnibus ,'qgas videranþ, yirtuti-- 38. Dice ntes: Benedi&us, qui venit rex in nomine Dömi- E ni, pax in coelo, & gloria in excelfis. d -.39. Et quidam Pharifieorum de turbis; dix-erunt ad illum: Magifter , increpa diícipulos tuos. -.40. Quibus ipfe ait: Dico vob is , quia fi hi-'tacugrint , lapi- !2 Tünt .mb des clamabunt. mam. ; /4r. Et ut appropin qüavit, videns civitatem flevit fuper il- lam, dicens: ethphages * 42. Quia fi cognovi ffes & tu, & quidem in hxac die tua, iïiüF duos quae& ad pacem tibi , nunc autem abícondita funt kgb.o.cïulis :m quoä tuis. 43. Quia venient dies in te, & circumdabunt te inimici tui getto Ut dique: y*all"q', & 'circuædabunt te, & coanguftabunt te un o acdlæ m — A44. Et' G) difcïpulorum."ln edit. Sixt. legim'r:v defcendentium. unt,'frcui-ï 37 Virtutibus.) Muiraculis, ac pre- Er tu.) Filia Sion, fcilicet quod iÉ fertim .recenti Lazari fufcitatione, ego novi, mala nimirum m dentia. —tiþi impen- omlnl g quam narrat Joannes Ccap. 12. 17- 49. Rex.) lfrael, Meflias. E: 7uia'em i bac dío faw gu4 4d pa- Iz celo.) Pax no * ; cem :b ) In qua tanta pace , tanta wium n* jui in cclo eft. bis fit cum Deöw, fecuritate frueris, fleres utique, ficut Ip. excelffs.)) Scilicet habitanti Deo. & ego fleo. Vel fenfus eft ; [n hac ? 3 9. dacrepa difcipmlos tuos. ) V,Adu- * " die, qua te Deus fingulari adhucbe- Jantes tibi. neficio dignatur, te per me vifitans, [O. 'Lapide; clama L4zr.) Sicenim na & fibi reconciliare ftüdens, ea offe- Deo decretum eít, ut hodie magnifi- rens, qus ad felicitatem tuam augeri- allibus f ce excipiatur Chriftus ejus, & cum dam, « ftàbiliendam faciunt. ; Nwunc autem, 6c, ) Quafi dicat: At ulos fnos pláufu ,& acclamationibus. fcj al. Flevir fuper illam. ) Excidium quires contrario prorfus modo fe habet. gt Præd illius animo percipiens, & illius in- Abfcondita [unt ab oculisvuis.) Non , Joofo gr-acitudin confiderans. uod ob oculos tibi propofita non j « ov1 ,qu0d. Abundat quoad fuerint , fed quod oculos clauferis, 42. Qui ) ne videres. fenfum , quifine ha c particula conftat, e " Bf*'bfb $1 cognoviffes. ) Quaüi dicat, o fi 43 I(: te. ) '?iþi. ;f,hæï a noffes, o fi fcires. d Bibl. eum Com, Me?zocb. ?'. V, - VAvaiaþ - " 3 70 EVANGELII SECUNDAUM LUC. 44. Et ad terram profternent te, & filios tuos, q-ui/i*n" te 4 E D nt, f & non relinquent in te lapidem fu heec faci per lapidem: eq Marc QUod non cognoveris tempus vifitationis tuse. " ?. hef 15. 2. 45. g Et ingreffus i n templum coepit eji'cere M & egou Infra ]o, & ementes. end ent—e; i n al 4 ld 2I.0. E4 46. Dicens illisz Scriptum eft: 4 Quia?domu&mea domus ex fomir 21.12. orationis eft. Vos autem feciítis illam. fpeluncam latronum. $A Marc 47. Et erat docens quotidie in templo. Principes autem De coelo II.15faberdotum b lfai. BF . perdere : ,,&:S*cril")æ",; & Princip'es; plebis quaerebant ?llum" pidabit 56. 7 48. Et non inveniebant quid facerent illi. Omnis enim po- ) r 7. 11 pulus fufpenfus erat , audiens illum. [ E - DC facio CAPUT. XX 9. Cj Nón dz"cifszæhktïbw , 4€ Stribis, qua þote/l*ate'bæc—' faciki;; qum M quidam p nec illi re[bondebant ad propofitam: de Sfoannis baptifmo: qua[tio- E grefuite sem : parabolam refert de vinitoribus, qui cefis domini fervis lo. Et eliam filium ejus occiderunt : tentatur. S'efus de tributo Ceari [ Vineæ dando, & a« Sadduceis de refurreflione : quomodo dicunt t F E QUoque c | Chrijlumf filium e[fe David: cavendum a Scri- ; Z . * bis ambitiefts. - T E. U .gMat 1? T fattum eff iv una dierum, docente illo populum in . Oecerunt. 21.23 , templo, & evangelizante, a convenerunt Principes facer- 7 D Marc dotum , & Scribze cum fenioribus, 31.27 '?. Et W Qu Circkmddö'unt te Imimici fui v&!/a-..-) Vide di&a Mlatthzi ca hac explicavimus. . p gI. 12. ubi -T 16its, lum éft munimentum caftrorum ex "F'empore obfidionis fub 'Tito. Val- 48- Quid facerent illj.) Quem mo- vallis terre infixis, & aggefta humo, dum tentarent, ut confilium proce- lapidibus, &c. firmatum. deret , & illum perderent. Coanguflabunt , €&/c. ) Ad anguftias Suf»enfus.) Pendens ab ore quüeh— redigent, arcte obfidentes. tis, ideo bant. que illu'mþScriþæ, &c. time- 6 Certj fía æquabunt. 3 ld) JPMM Lapidem fuper lapidem. ) Signifïca; I- f'rfatum ef, &c.)) UicieA di&ä m, Qu tur funditus evertendam. Matthai cap.21..2 g P "t 30 & dein-' pat Viffrationis zu2.") . Quuo vifitavit te ceps ubi hec elucidavimus. L3 & del Deus miffo Chrifto falutis auctore. Evangeliaute. ) Evan gelium p?æl ODerH 45. E ingr:fgsr am templum ,*Efc.) p dicante. : qus [,777 Wm 80" é d / - CAPUT xx. 371 ftate i q'ui'in te T "s Et ajunt dicentes ad illum: Dic nobis, in qua þote pim:e d haec facis? aut: Quis eft, qui dedit tibi hanc poteftatem ? 3. Refpondensautem Jefus. E , dixit ad illos: interrogabo vos E entesin 1 : .& ego unum verbum. x 4. Refpondete mihi: Baptifmus Joanni ex hominibus? s de coelo ferat,. an s yes domis 1 Jatronum. - $. At 1lli cogitabant intra fe, dicentes, Qu iä fi -.dixerimüs; pes aUtem . De coelo, dicet: Quare ergo non credidiftis illi ? »bant ilum - ^ 6. Si autem dixerimus: Ex hominibus: plebs univer fa A'.la- . pidabit nos: certi funt enim , Joannem Prophetam effe. s enim po- 7. Et refponderunt fe neícire, unde effet.. 8. Et ^| hac facio. Jeíus ait illis: Neque ego dico vobis, in qua poteftate :9.. Coepit autem dicere ad plebem parabolam hanc: » Homo , o NT ] ^ quidam plantavit vineam , & locavit eam colonis, & ipfe pere- s. r. . gre fuit multis temporibus. " 3 Jere.2 j quepir - 1o. Et in tempore illo:mifit ad cu ltores fervum., ut de fru- 2I. yini frras. . - Matt. . - €tu vineze darent illi. k: Qui czefum dimiferunt eum inane 21:43 u Cajari. Ir. Et addidit alterum fervum mittere. Tli autem hunc Marce df' dituni quoque caedentes , & afficientes contumelia, dimiferunt ina- 12. 1. j'à 1 nem. 12. Et addidit tertium mittere : qui & illum vulnerantes ejecerunt. 0 uhlm if 13. Dixit autem :dominu s vines : Quid faciam? mitgam fi- dpsi ? d Trum meum dile&um ; forfitan, cum hunc viderint5 verebun- & tur. .H 14. Quem cum vidiffent coloni, cogitaverunt intra fe, di- » centes: Hic efít hzres , occidamus .illumu, ut noftra fiat þæ- . of 12 " - xedita"s. N Quem 10 A—äga i4. K ;1f11fum PIOCC- '4 ! 6. Certi funr.) ld eft perfuafi. : -11. ddidi:. ) Perrexit. b - 9. -4d plebem.) Facie converfus ad I2. Ejecerunt.) É vinea. i " T * kc. i » plebem, principes interim notans. 13. Qwuid faciam? ) Amplius, ut Homo plantavir vineam, &o. ) :"Hanc impios colonos revocem ide dl(ta E : meliorem. -.,,ad mentenf ).U parabolam explicavimus Matthai cap. . du : 21. 33. & deinceps- Ferfitzw,) Mlinime. dubius erat de u^ - IOG. Defruflu,) Nonfru&us omnes, eventu, fed humano- more loquitur. quis enim. colit vintam , & de frutia Indicatur etiam humani arbitrii liber- n liumP'?' : f;f ,. vinca mon edit ? 1. Cor. cap. 9. 7- tas. ', - — 372 EVANGELII SECUNDUM LUC ava 15. Et ejectum illum extra vineam, occ1derunt Quid er- ? go. faciet illis dominus vineze? ; ant effe 4 Dic 16. Veniet, & perdet colonos iftos, & dablt vineam ahls. Quo auditos dixerunt illi: Abht alicuus f füuent, ul Ille autem a(piciens eos ; ait: Quid eft ergo hoc, quod EUSPTRS NSUN ePfal. fcrlptum eft: c Lapidem quem reprobaverunt. ædlficantes, fratri fuo. 1I7- hic fa&tus eft in caput anguli? 0. Sep lialæ 18. Omnis, qui ceciderit fuper illum lapidem, conquaFabl- & mortut 30. Eti Adc&or 28.16 tur: fuper quem autem ceciderit, comminuet 1]lum 19. Et quaerebant principes facerdotum , & Scribae mit« jl Et 4 II- tere in illum manus illa hora: & tæmuerunt populum: cogno- & non rel 9. 35* verunt enim , quod ad ipfos dixerit fimilitudinem harnc. 32. Noy I.Pet 20. d Et obfeïvantes miferunt infidiatores, qui fe ]nftos X 3 Ini 2.7. fimularent, ut caperent eum in fermone , & traderent lllum - dem fepte ZMat principatui , & poteftati praefidis. ' 22. 15 ET M 21. Et interrogaverunt eum, dicentes: Magifter, fc1mus tur il - quia re&te dicis, & doces, & non accipis perfonam , fed vi- €i I2. 33 - lii 13. am Dei in veritate doces: 0n€ €X | 22. Licet nobis tributum dare Caefari, an non? 36Ne 23. Confiderans autem dolum illorum, dixit ad eos : Qu1d : lis (ünt & me tentatls 2 w 3 Qum . Oftendite mihi denamum. Cujus habet imaginem , & mum,h mfcrlptlonem? Refpondentes dixerunt ei: Caefaris. liac, & ] 25. Et ait illis: « Reddite ergo, qu& funt Caefaris, Caefari, ! 29 Dey; Rom & qua funt Dei, Deo. . 13. 7 26. Et non potuerunt v verbuim ejus reprehendere coram plebe &- mlran in refponfo ejus, tacuerunt. ! —-—N ovf Ac- I* &efrer, Ul Coy, o 16. 4iff.) Ut fcilicet nos occida- Pefídis. ) Pilati, penes quem erat £$us Chrftum filium. Dei, & male phncxpatus, & fumma potefhs ex de 34 Fl/l! /^u legatione Cefaris. pere amtuis. I »täunf ) y Lapidem quem reprobaverumt, 2Q6. Coram pleäe) Volebant eniti ïadm r &c. ) Mide dicta Matth. c. 21. 24. & illum plebi odiofum reddere, fi dice- deinceps. ret tributum Romanis pendendum s nl 19. Cuqu.if[alUitnr. ) Confrmgettr efte. H d 19. 44 "ipfos.). Adverfus. ipfos. d y Ietint l Tacucmnt.) Nihil refpondentes Tuer t a Similitudinem. ) Parabolam vinez. oo. Er oäfervames &c.) Vide dicta Chrifto , nec populo narrantes, quod- ! o urrggm Macchælc 22. I15. nam refponftlm tuliffent, ne in ma- , a&ætGII Infdmtore: pE Qul illum. , fi fieri jorem ejus laudem cederet, quem de. 67 " "'150; preffum volébant. dm poffet; caperent in fermone. CAPUABUL . . 373 a". f Accefferunt autem quidam Sadducaeorum , äui ne-/ Mat .Quid - 22.23 | gant effe refurve&tionem , & interrogaverunt eum;,. ar- 1eatn aliis, 29. Dicentes: Magifter, Moyfes fcripfit nobis: g Si frater ci I2. alicujus mortuus fuerit habens uxorem , & hic fine liberis ;g. hoc; qud J fuerit, utaccipiat eam frater ejus uxorem, & £ 1 fratri fuo. - * fufcitet femen eut dificantes, 29. Septem ergo fra tres erant : & mortuus eft fine filiis. .y & vprimus accepit ügorem ,25 gj. l, )'nqua(ïäbi- 30. Et fequens accepit illam ; & ipfe mortuus eft fine filio. pbe mi 1 .31. Et tertius accepit illam. Similiter.& omnes feptem . & non reliquerunt femen, & mortui fünt. : eogno- hanc. 32. Novilfime omnium mortua eft & mulier.: 33. In refurre&tione ergo cujus eorum erit uxor? fiqui- ; fe lt rent illum J dem feptem habuerunt eam uxorem. -34. Etaitillis Jefus: Filii hujus faeculi nubunt, & tradun- j rcimusg tur ad.nuptias. , i habebuntur fzeculo illo, & fef-urre- P fed Vl'þ ] 3;.lli vero , qui dign ] &ione ex mortuis, neque nubent, neque ducent uxores: . 36- Neque etiam ultra mori poterunt: sequales erim. Ange- ] lisíunt, & filii funt Dei, cum fint filii refurre&tionis. 31- Quia vero refurgent mortui, & Moyfes oftendit fecus,Exo rubum, 4 ficut dicit Dominu 1 m Deum A(braham, & Deum3. 6. agiflem " | lífaac, & Deum T[acob. *38- D ; ig, Cæfafia eus autem non eft mprtüor '—ukm , fed vivorum: ormines ; enim Vi'vunt ei 'Aaaig ere corat -- z 49. Re- p E "P »[X 27. aecefferunt mdem, 6c.) Wide dixit fuperiori verfículo , Tradfhtar Matth. cip« 22. 23. & deinceps. & nuptias ; funt' enim. eadem verba u |84.. Friet Eojus feculs. ) ld eft, homi- Graca , 8T£ Exqyaquoxoy a. ;u Y df nes qui in prafenti feculo vivunt. 36. 4Equales Angelts. ) lmmor;aþ pofeü**s ; Nabunt.) yauSO1, wxores dacunt. tate & caftitate. Tradumiur 4d mupiias.) Miris nu- olebant um bunt , &xq«uioxorra. Ejiifunt Dei.) Renatt þer' refut- re&ionem, non eX fanguinibus, ne- idere, f d 35- Qui digni babebuntur, Gfc. ) al que ex voluntate carnis , fed ex Dei j ) endum ita vixerint in hac vita, 'ut meriti virtute. fuerint ztérna frui. Refurretltone ex mortuis, ) Refurre- Filis reþä;?re&iani:.) Id eft, lpef fea efpon dentet furrectionem renati. rranteh qu "&ione ad eternam & beatam vitzm. ge n Neque nmubent.). cy 4 a. ä*a-,q , AXeres 37.* ;*Llf.ld.) QUOdi nt: de ducenz. Secus rubum.) Xpud, juxta rubum, [6 tlllem Neque ducent ano(res.)" Hoc've& qjuod rxeliqua-yide—Mat*ch. c. 2?,, 31. & 32- - - 374 "VANGELILSECUNDUM LUC. | i f $39. Re 4, Mm Magifter, bene dixitli. pondentesautem quidam Scribarum, -äd*ixe:rurllt ei: E [ Der: hac E^ » 49. Et amplius non audebant eum quidquam interrogare. quem hab 41. Dixit au:em ad illos j MM ENSCRPSNIESPANORHERUUS NIScal tss p rR lum effe David? Quomodo dicunt Chrjjitu.m, fi- | bus, & do 42. Et ipfe David di citindihira Piliuorm 4| 109.I d :i Dixit Donii. [ 6 Ht Mat l nus Domino meo, fede a dextris meis, - quetur lapi 2244 43. Donec ponam inimicos tuos, fcabellum pedum tuorum. - 7 Intert Marc 44. David er go Dominum illum vocat, & quomodo filius quando hg 1236 ejus eft? - O Qd x 9 Audiente autem omni populo, dixit difcipulis fuis. | iq* nomine 2 A46. k Attendite a Scribis, qui volunt ambulare in ftolis, . pinquavit:: M arc & amant falutationes in foro. , & primas cathedras in fynago- $ Cumn: 12.38 £1$ , & primos difícubitus in conviviis : .TI* oportet Supa 47. Qui devorant domos viduarum , fimulantes IOo. Tunc 11-43rationem. Hi accipient damnationem majorem. lon g«,a-mr - gnum adver CAPUT XXi. ) 1. Ft fe ! Afames,; t fi-duam duo minuta . offerentem prafert diwïtz'lzmxgmulm*:ojjze'ren-' 1. Sed a tibus : fubverfionem templi pradicit , ariaque prelia , Afffichio- Aéquentur nies , C? perfecutiones: adverfus que oborat Zipoffolos: pradi- Ts eit quaque fübverfionem Sterujalem: & Sftudeorum captivitatem P - 15 Conti 4c difperfionem: de fisuis prece[fJuris judicium : cavendum a l. Ponik «rapula , ebrietate , curique bujus vite; C? vigi- J - * landum , ac.orandum, Tünt df 'üerg 4Mx 1. a 9 Efpiciens autem, vidit eos.,, qui mittebant munera fua 12.41 j ? in gazophylacium, divites. x 2. Vidit autem & Es du seera minuta .duo. quamdam viduam pauperculam mittentem Fa M 3. Et dixit: Vere dico v 2j 97!i!.) tlri Verc. pb.if , quia vidua heec pauper ;p]us RE quam omnes mifit. L h Pt D A * 4. Nam Quandy, ) : j ) H)tïit 1 n Matih, v ( $ Pt fin, ) : 39; Bene dixifls.) Egægi,& »confut'.a- 6. Attendite a Lï;?riä;:; 6c. ) i/*ide z T fti Sadduczos ex Scripturis. dicta Matth. cap. 23. num. 6. ti'ibert dtig PA ag 4I. Dixi£ autem ad 1lfos. ) Adver- 47. Qui devorant, &5c. ) Vide Marci & al farios fuos, ac nominatim Pharifeos. «cap.-12. 40. & ibi dicta. äïomilïu "of Quz hic habentur , explicavimus Efpiciens antem , t$e. ) Vide di- Matth. cap. 22. num. 42. & deinceps. ! f:re!.»f & - &a Marc? cap. 12. 41v.x ?; CAPU TP-XXL 375 &fUnt e1; 4. Nam omnes hi ex abundanti fibi miferunt im munerz Dei: hac autem ex eg ,quod deeft 1111 » Oomnem viétum fuum,a terrogare ^quem habuit ; mifit. flum, fl s. Et qulbucdam dicentibus de femp]o » qued bonis. lapldl- bus, & donis ornatum: e(fet, dixit z xit Dorm 6. Haec quae videtis, » venient dïesa, im quibusnon re]m-bMa*f" quetur lapis fuper lapidemr, qui non deftruatur. Marc., tuorum. 7. Interrogaverunt autemr illm, dicentes: Praeceptor , ,^. 9. odo filius quando hsec erunt, & quod. fignum , curn fieri incipient ? Suprz: 8. Qui dixit : V)dete ne' feducamml multi enini venient 19-44. |lis furis. in nomine meo, dicentes: quia ego fum ; & tempus dppro- qn ftolis, pinquavit: nolite ergo' ire poft eos. 9. Cum autem audieritis praelia., & feditiones; nolite terre- in fjnopo ri: oportet eninr primum haec fieri ; fed nondum. flatim finis. IO. Tunc dicebat illisz Surget gens contra gentem & rG- Jongam o gnum adverfus regnunr. - Ir. Et terremotus magni erunt perloca, & peflilentiae;, & fames, terroresque de coeloy & figna magns erunt. 12. Sed ante.hzec omnia.injicient vobis manus fuas, & per: ia at fequentur, tradentes im fyriagogas, & cuftoälas?trahenstes a i reges , & preefides, propter nomen meum. lns: præ fe- 13. Contmget autem vobis in teffimonium. pflmmte f P I4. Ponite ergoin cordibusveftris, nom præm"edltarl,»quem- endun 4 admodum refpondeatis.. wgt Is. Ego enim dabo vobis os, & faplentlam, Ccui nom pote- runt refdtere, & contradlcere omnes adverfarii veftri: 16. T"ra*- qunera 102 gyämdam) anctpulorum. Vi- Conm auteni 4u(lzerms pfdlld, ff " )ï mittentem de dicta Matth. cap. 24- I- Vide dicta Math. cap. 24- 6.- Bonis.) Mertere etiam. poffis , pa/- II. Terrores. ) Qol?qtfod y terrlcular chbris ; nam in Grzco eft xaAcis, Buper ? - Dozis.) Donariis.. tiant. menta, qua hominibus: metum: incu- uando: hac erunt , &c. ) Vlde I2. lzjcient volis vunus, Ec.) Vufe 4 Nam diéta Matth. cap: 24. 3. À dicia Matth. cap. Io. 17..& deinceps. 9. Ego fam. ) Scilicet Chriffus. Cuffodias.) Carceres. / Tempus appropinquavit. ) "Tempus d) Vidt I3. Continget. ) Sc:hcec * hoc quod' libertatis & falutis olim a. prophetis dico.. promiffum , & hactenus expe&a- I4. Ponite ip cordibus ve/fn: y Ha- ) Vlde 'VIZI'CI tum. bete hoc Fxxum in cordibus veftris.. lre pofl eos.) Mlis credere aut ad- ![ærere. I5. 05, & fapientiam. ) Os fapiens- 6 ) Vlde dl 1. 4l ! j b] | 9 76 EVANGELII sECUND:UM LUC. j 16. Trademipi autem a parentibus, & fratribus s5 k , & cog,;zg"a-/ : ; tiS, & amicis, & morte afficient ex vobis. ] que füp r7. Eteritis odio omnibushominibus propter nomen meum: T vebuntut 78. Et capillus de capite veftro non peribit.. ) Et 19. In patientia veftra polfidebitis animas veftras. ?Dan. ] um pott ,20. e Cum autem videritis circumdari. ab exerciju.jgru(zi- j 2. Hi 9. 27.] em, tunc fcitote, quia appropinquavit defolatio ejus. ita vell Matt. 24.15 21. Tunc quiin Judaea funt, fugiant ad montes, & qui in 29. Et Marc medio ejus * .difcc?eda.nt,, & qui in regionibus, non ikn-tr:ent* in | 'abores * I.14€am. ; 1 220 ; uia -dies ,u]ti-ön.is" h1 .funf? ut impleantur bm,ni-a,, —quæ"-i 'peää gä fcripta funt X . gr la .23. V&e autem preegnantibus, & nutrientibus indlsdssbas: ! prope e(t erit enim preffüra magna fuper terram , & ira populo huic. . 3» Àn 24. Et cadent in ore gladiiy & .captivi ducentur in omnes. ]. donec on Gentes; & Jerufalem calcabitur a Gentibus: donec implean- 1 n pora nationum. Alnu Em dbunt, z 13. IÓ 25. d Et erunt figna in fole : & flutctuum; p At zec, preffura Gentium Præ confufione fonitus maris , T2 n Cl $a T. LT 26. A:;Te- ]ogh - venit in. 3- I5; T. 3. Iu Mlatt. x de Jerofolymorum Ve-y'erüo,nxe,; - Gnt füpe 24.29 46. Ex mZi:.*) Id eft, quosdam. Marc I8. Capil/us, &fc. ) Quuafi dicat, ni- 23. Vs autem praguantibus. ).- Vide d N H 3. 2.4 hij. in ali. patiemini me. defendente, di&ta Matth. cap. 24. 19. vide fimilem phrafim 1. Reg. cap. Preffara. ) ideft, cr'ibu'lai*.i"o, €Oar- '| d Teg. cap. 1..52.- &atio , anguftia, anxietas. " .26. Jrf]&e; I4. 45. & 3- : . Ira. ; : Arrey, ld | Ig-f de patfs eztia wefira. ) [d eft, ) Calamitas ab irato. Deo im-)' f . Pletntibus, per. patientiam , feu perfeverantiam miffa. Pra f veftram , & coníftant s Q4. Cademr 12 ore £la 4j.) Gladiis lerantiam. em malbru,ms cþoï- trücidati , & quodammodo devorati, . Iüté, quem Virtutes ts Poffidebitis ADIPIAS vtfras. ) : Sla'lvays Calcabitur A Gentibus.)) Inhabitabi- [ PMtth, c, o facietis, obtinebitis falutem anima- tur tanquam vile oppidum ab exteris - j 2 Leug, ruüm veftrarum; eternam fa*l-ut-em,con— Gentibus, preffa jugo fervitutis. $ Donec smpleantur, ($c.). Quuafi dicat, Conh'dite; fQ fequemini. ! lum in tér QO. Exercitu.) Romano. usque ad finem mundi erit deftru&a, - - Mlltm ltvare, 2I. Tunzc qui im 7udaa [unt, 6 ) vel punietur per Gentilestempore fci- — hu Tij , Vide diéta Matth. cap. 2 licet & modo, quo Deus ftatuit. -u smedio ejui. ) Scilicet Gol /95. Et erunt figna, &c.) Vide dicta -TRU ab o ? ;j 3 li, n regionibus. ) Circumnvicinis , qui Mattli. c. 24. 29. 1 þäreg're agent. Pra confufone , &/c. ) Id eft, ex pa-"- 229. Dies ult 2'0m':,'1 ) | Cutm . fcilicet yore, queni concipient-jropter fra- cena fumetur de Jerufalem. gores horribiles, & impetuofas com-. J -gemmas' " [ femman motiones , ac fonitus aquarum mari - lii ;2:& ferigta ämï) Apud prophetas [ 77] c" . j j t CAPUT XXI. w ( com- 96. Are-fcentibus hominibus prze 'ti.mo're, & expectatione, n 'meümi -quze fupervenient univerío orbi: nam virtutes coelorum moe - vebuntur: * 97. Et tunc vl debunt Filium hominis venientem in nube cüm poteftate magna, & majeftate. ii jerufä- 28. His autem fieri incipientibus , re fþiCi'xte,' & levate ca- . eRom pita veftra : « quoniam appropinquat redemptio veftra. &qin 29. Et dixit illis fimilitudinem: Videte ficulneam ; & omnes 8:23: 3 intrgnï Yi / arbores: 309. Cum producunt ja m ex fe fru&tum, þfcitis, quoniain pro- jnia, qu& pe ett zeftas. : 3r. la & vos cum videritis h cc fieri, fciyþote , quoniam lis diebus: prope eíft regnum Dei. o hüc.:- - 32. Amen dico vob is , quia non preeteribit generatio hæg, in omoes " donec omnia fiant. ; jmpleate 33- Coslum, & terra tranfibunt: verba autem meanon trans- : jbunt. frjn ierms 34. Attendite autem vo biS , ne forte grav/e:ntur corda ve- fo&oum; frain crapula, & ebrietate, & curis hujus vitae, & fuper- veniat in vos repentina dies illa: 26, Me- — 7À . 4«. Tamquam laqueus enim fuperveniet in omnes, qui fe- s N dent fuper facjem omnis ;erræ. üone,; 36. Vi; 7 i [ n kGræ ce A'xov- 32. Ommia.) Scilicet que predixi. brlrio; t 06. Arefcentibus. ) 34- Artendi£e.) ld efl cavete. |- vdyre» , id eft exanimatis ,»feu ta- 25 befcentibus. Ne forre.) umort , ne quando, ne rat p Deo im.k Pra timore & cxpe&aiione.) Prz ti- [ unquam. more, quem gignit expectatio. Gra've:;:tur.) Deprimantur , deor- ! Firtures calorum , &c.) Vide dicta fum agantur. 0 deVOW' Matth. c. 24. 29. & 30. . od crrtþuld.) P«er crapulxam, comef- jpnibibVe 298. Levate capi ta.y id eft gaudete, fationes , & intemperantiam cibi & dum * p tl confidite ; folent qui mefti funt, vul- potus. Per hac i:tellige etiam reli- f vitüti quas corporis voluptates. Qllüfi dicits tum in terram de'm'itte-'r,e t qui lati, illum Jevare. C1S .Cgris.) Sullici:udinibus-l immodi- |e fc Redemptia "vefhra. ) Plena, & per- jstemo* . fe &a ab omaibus hujus vitz miferiis. Dies illa.) Judicii extremi. 4 It t 29. Videre fculneam,&c. ) Vide dicta " qida 32 35. Tanuquam laqueus , i$6) La- )V : 'Mat;h..cap. 24 queo enim :vicule capiuntur, cum ii« : 30- Fr"äum- ) Scilicet folia, vel nus cogitant. i B&,eXP gemmas , Grece cum pullulant, feu EUA jr V* e mmant. » « fedenr. ) Qui habitant. g cont j Bill. cuem Com. Menocäf 4 F. U "* aqu 378 EVANGELII SEC»UNDU?VI LUC. 4 : 36. Vigilate itaque , omni tempore orantes, ut dignihabea- mini fugere ifta omnia: : - 6Ef um hominis. . quae futura funt2 & ftare ante Fili- :)Eä illum fine- 37. Erat autem diebus docens in templo: no&tibus vefo ] *. Veti exlens , morabatur in monte, qui vocatur Oliveti. - di Pafeha, 38. Et omnis populus manicabat, ad ^ $ Et mi eum,. eum in templo audäre bis pafcha. CA P U.«T - XXII. p Atill 4o. E d Cog:;aht principes facerdotum de occidendo Sfefu , quem vvendit Stu- occurret v 4$, jubet parari Pafcha: panem in corpus Juum, .&? vinum tiini eum ] in [anguinem confecrata tradit difcipulis, precipiens ut. idem faci- 1. Etd ant : contentio difcipulorum quis eorum [it. major : pradicit trinam eft diverfo : 1 l lp Petri negationem , jubens -oendi. tunicam , & emi. gladium : fofg 10 parate, prolixam in agonia orationem , €? [udorem inflar fauguinis in ter- j I 3- Ell l ram decurrentis , capitur a. udeis , quorum uni Petrus. abfcidit ^rünt. pack auriculam: conqueritur , quod ad eum quafi ad latronem capien- H. c Et dum exierint : in. domo principis [acerdotum ter a. Petro negatur , - Rtoli cum e. C? a J'udais ceditur, ac illuditur , &? mane in concilio in l. Et aj ; ferrogatus fatetur [e Dei filium. .Yoblícun, 16. Dico 4 Mat L.a | Pjpr/Opinquabat autem dies feft 26.2 citur Paícha: us Azymorugn ,qui di- Onec imph Marc s 2. Et quaerebant principes facerdotum , & Scribse E iluo' äl&./la.t m odo Jefum interficerent: timebant vero plebem. x 26.14 3. P Intravit autem fatanas in T Vensz us Judam, qui cognominabatur lde ü&d M(' Marc Ifcariotes , unum de duodecim. Dctidi,y vt I4.Io 4. Et abiit, & locutus eft cum princi P pibus facerdo-tum-,; & l,:ari' Agnu,m , magi&ra?ibus , guemadmodum illum traderet eis. Cfrum g* ; BRáxime fäml Dmnüms md l 36. Fugere. ) Evadefe. I Eunte; ) la Stare.) Intrepide & fecure. 4 chl'0þinqu464ltg UC- ) Vide diä; n FERI Matth. cap. I6. 1. & deinceps. esdf Chd;lgm 37. £m monte. ) Magnam parteim noctis orationi dans, & aliquando fe . Intravét autem [atanas in 3udam. 9*115:)[(1( o EN?; recipiens in Bethaniam , que erat in Non fignificatur eum arreptitium fa- Vi latere montis Oliveti. &um, fcd demonem pravis fugeeftio- d dids N . .88. Manicabar.) Mane aderat, di- nibus illum follicitaffe, illumque ten- W Diat; luculo prefto erat ; hoc enim figni- tationi aditum atefeciffe. Vide, quz 2 ficit Gracum eeüeit;e. : de proditione jä 4 Qj lal Hifpapi di- udæ dix»imus Mactlï. c s DU& o "üm cunt Mddrugftr. 26. 14 Crepufculm [ -CAPU T XXII. 3 79 :nihawbea-'. & Etgavifi funt, & pa&ti fant pecuniam illi dare.- nte Fil - 6. E: f - 3llum fine turbis. popondit: Et quagrebat qpportunitatem, ut traderet s þus Veto 7. Venit autem dies Azymorum, in qu a necgfï'e erat 'o.cc»i- 3 -- di Pafcha. o aydire $. Et mifit Petrum ; & Joannem, diceps: Euniää parä;e no- — bis paícha, ut mand ucemus. . At illi dixerun:: Ubi vis paremus? .30. E: dixit ad eos: Ecce introeuntibus vobisin civitatem, occurret vobis homo quidam amphoram aquee portans; fequi- vendit.ïu-ï; - & n .mini eum in domum , in qvam intrat, Ir. Et diceris patrifamilias domus: Dicit tibi Magifter: Ubi idm fuc - tit irinam eft diverforium , ubi Paícha cum difcipulis meis manducem ? jm: j 4 - I2. Et ipfe oftendet vobis coenaculum magnum ftratum , & ibi parate, . TRU E I3. Eunptes autem , 1 nvenerunt, ficut dixit ilis,' & Pamve- l ab/cidif *runt paícha. Mat n capit d4. c Et cum fa Q.» 20 . ftolt cum eo. &a eife: hofa 3 dii'cubuit, & duodecim Apo-; N gtf VIarc . 15. Et ait illis: Defiderio d'eüderævi hoc pafcha man UBORTe 14 'milfo ifl » vobifcum , antequam patiar. LI H - - 16. Dico enim vobis, qui 3 ex hoc non P el. msanväucabo illud, sl . donec impleatur in regno D Bbb 2 i7. Et he, Qu | B ïfe;zit autem dies A;);;n'arum, &c. ) .]185. Deþ:deri'a defdtrwi.) ld eft, Vide di&a Matth. c. 25. 17. fummopere defideravi- qinobetuf Occidi.) Sice'Sar, ma&a—ri, facr-ifï-: Hoc Paleha.. ) Agnunr Pafcba*zïen"l hujus anni & diei, quo fcilicet Eu- cari Agnum Pafchalem. chariffia inftituenda erat , pauloque Pezrwem &T 7047238:0.- ) Dïi;fcipulïos 1 maxime famiiares , & pre ceteris poft inortein. oftendendum, quantum omnibus magiftri fuk amantes. homines diligeret, quos fic redimeret, UM — f, Eunte;.) ln civitatem. 16. Ex bhoc. )1 Manducemus.) Scilicet illud , pofthac. : Ex ho?(tempoæe; Vide qida eft, Pafchalem Agnum. kixoc' Donec impleatur im regno Dei. ) Si- ) E g dinteh d 9. Ui.) ld eft, in qua domo, gnificat fe fpiritualiter Pafcha come- IO Ece introeuntibus vobis, G. ) fturum in regno Dei, hoc eftin cclo, ul — Nide diéta Marci c. 14. in quo perfe&um eft Pafchale convie- at '3' , II. Ditcit nibé mayiffer.) VideMatth. vium, & gaudium nunquam finien- ris fIgE* d '-cäp. 26. 28. & ibr notsta. dum, fic iafra num. 29. ait: Ege ilü mqu tete-- difpono. vobiss , freut difpofmit smsbi Patew ; Videi quæ 14- Cv fatia effesz bera.) Nimirun tempus con(titutum efui Àgaí, quod meus, reynum y u edatis, & bibarss [- ezat crepufculum vefpertinum. per wenfats meattn im regno vieo, Qco 3 lo 8o EVANGELII SECUNDUM LUC a6. Vos : 1I7. Et accepto calice gratias egit, & dixit: ACClplte & dx— vidite inter vos: - minor, & j 18. Dico enim vobis, quod non bibam de generat:one vi- 1 M tis , donec regnum Dei veniat. nonne qui d ' qui mnifl 19 d Et accepto pane gratias egit: & fregit, & dedit ms, I.Cor di II.2 cens: Hoc eft corpus meum, quod pro vobis datur : hoc 20. Vos facite in meam commemorationem. bus mels 20. Similiter & calicem, poftquam coenavit - dicens: Hic t9. Et e l eft calix novum teftamentum in fangulne meo , qu1 pro vobis : Tegnum,. fundetur. g. Ute eMa A fedeatis: 20.21 . 21. e Verumtamen ecce manus tradentls me, mecum eft . Marc in menfa. y. Ait 14- 20 22. Et quidem Filius hominis ; f fecundum quod defml- L petivit vos Joa. tum eft, vadit , verumtamen vse homini illi; per quem tra- 3. Epo 13 I$ detur. fPfal. tn aliquanc 23. Et ipfi coeperunt quærere interfe, quis eifet ex els,qul 40- 9. ho C facturus effet. —————— ?4. Fa€ta eft autem & contentio inter eos, qUIS eorum vi- Eorgg, ) E deretur effe major. Bent/ïa vut, g Mat 25. Dixit autem eis: g Reges Gentium dominantur eorum, - "tf hntfaä a. 25 & qui poteitatem habent füper eos, beneücn vocantur. : N Pcolomæu arc - 5 e; quí 26. Vos u Mnt, [ Io. 42 & Quafi dicat : Domineter 17. Er accepto calice, 61c. ) Vlde di- Verum quamvls hæc 25 N ft &a Matth. cap. 26. 26. & deinceps, fummi amoris erga vos mei fymbola tis, ubi formulam utramque confecratio- vobis largnar, tamen adhuc reperitur Frcce[ar nis, fcilicet corporis & fanguinis aliquis ex meis, qui contra me proe Chrifti explicavimus, ditionem adornet. nusn te&or j Ig. Genen!nme.) Germme, feu Manus tradentis me , mecum. eff in culus d þar( fructu. : men[a.) Qui metradit, mecum men- Jl fe 19. -s ) Id cPc, otfertur, ob- fz affidet, &ex eademlance mecum tulit enim Chrifítus tunc, ut nunc of- cibos fumit. cmnblt ; Aut ferunt facerdotes. Vel datur pro 22. Defmitum.) Ordinatum. & dl- "a Ip AUtem. vino con(iho conftitutum. Mu dabitur , fcilicet in mortem. Iiffra, Hoc faette.) Quod fcilicet ego feci, Vadit.) Ad mortem. Vide dicta accipiens, benedicens,; confecrans, of- Matth. cap. 26. 24. & 25. U5 pedes d ferens, &c. tilog dlfhlb Cominemor ationem. ) . ld eft, memo- 24. Fatia ef autem &f contentio, f5c. ) tis Panlbus : tiam mei. Quns maximus effet, & primus, quem T"'fat. nimirum Chriftus plürimi faceret, & bus 'tibu] 90. Nevum Tej?amentum ) Scdlcet — paflus confirmans per fanguinem meum, in regno fuo ceteris effet præpofxtu- im, quem continet. dee diécta Matth. c. rus 29 Dl l Pgm 26. 28. 95. Reget Gemmm.) Prmcxpes hu- ^ Witto. 6!:&: » 2I. Verwntamen ecce. manus, Gc.) jus Íxculi, " ^quafis x«l E y j CAPUT &XII. 381 : 46. Vos autem non fic: fed qui maj,of eft in vobis, fiat ficut itt &cdi- ; minor, & qui pr&celífor eft, (icut miniftrator. eratiob.e' Vi x-ï 27. Nam quis major eft, qui recumbit, an qui miniftrat ? ficut nonne qui recumbit? Ego autem in medio veltrum fum, L dedi Eisx, ] qui miniftrat. 28. Vos autem e ftis, qui 'permuanüft.is ,m.ecum;v in tentationi- damr:,hog j bus meis: licens; Hic | 29. Et ego d ifpono vobis, ficut difpofuit mihi Pater meus regnum ,. 11 pro vobis ; 3o. Ute datis , & bibatis fuper menfam .mv'eam in'regnd meo, niecmign* d ] & fedeatis fuper thronos judicantes duodecim tribus Ifrael. - 31. Ait autem Dominus Simoni: Simon, ecce fatanas ex- ut cribraret ficut triticum: "r* petivit vos, 42. Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua, & ' quem i? à PÀ tu aliquando converfus con firma fratres tuos. : ex eis, qui . Bbb 33. Qui Cunsemeo —— Eorum. ) Earum Gentium. Regnum.) Yn altero fzculo gterna : eorüm vl | Benefici vocantur. ) Ervegeyéro, be- hareditate poffidendum. nefici , benef adloresy quomodo quidam 50. Edatis E& bibatis, ) Omnis ge- iur eorutiy : ex Ptolomzis /Egypti regibus voca- neris deli;iis ac voluptatibus: frug.- / ntur. tus eft ; quafi dicat, vocantur potius mini. 46, V05 . uam fint, cum fuos dure tractent, Sedeatis , &$c. ) Hoc 'exþlicavimüs nominetenus fint benefici. " MMatth. c. I9. 28 3I- $atana:.). Humanz falutis ad- quamvis BC e? 1S .26. Nos fi. ) Scilicet agere debg- s mei fjmbol verfarius. /;'mce]or.) 'H'fyäysvog ; »dux',r domi- Expetivit.) Sicut folet, qui petit ali- qhuc repenat « nus, rector. quem ad ponam. Sicexpetivera t Job, ontra meïPm' 'ïMinijlrator.- "d Fiat ficut thihiüer, cap. I. num. II. & cap.- 2. n. $. €x^ petivit autem a Deo, fine cujus per- m:ul;' '/4 " cujus eft parere & fubjici, miífu nemini nocere poteit. QU. Qui recumbir. ) Qui menfz ac- ionum , megum ml .cumbit, aut affidet.- Uz - cribraret. ) ]d eft, tentat Ego autem.) Licet Maagifter veþi.ïe/rl impulfu agitaret , & fide excuteret. fim & Dominus. Sicut triticum.) Cxibratur, G'( agi- jpaturm. & tatur cribro, aut vanro. * Miniffrar.) Menfg, laverat Chri- 2. Pro te.) Pro omni bus quidem ftus pedes difcipulorum, & folebat ^ w]l cibos diftribuere, utcum turbas pau- vobis , fed fingulariter pro te , quem v cis panibus &f pifcibus faturavit. . caput ceterorum difcipulorum meo- 99. Temtationibus. ) . Perfecutioni- rum efte volo. / Nn!(llm» ") ,: Fides t44. ) Qua me credis effe fi- rinus Q l!v i bus & tribulationibus, quas a Judsis i fact [47 paffus fum. lium Dei , & do&rinz a me tradite adhzres. Oütu' P 29. Dijpono. ) Conüituo & pro- d jfer pre? » mitto. Et f9. ) 'Yu igitur. $íut.) Similitulinem fignificat, liquando conver[us.) Scilicet apec- cato negationis, | PrinCiPes , ] non æqualicacem. V Dd 382 EVANGELU SECUNDUM LUG E /.3. Qui dixit ei: Domine rem,; & in mortem ire. ,tecum 'Paratus :Xfur-n--«v&fin 'Carcee A de dixiti 2 Mat 34. ^ At ille dixit: Dico tibi, Petre, non cantabit hod ie Ed 2694 g. llus, donec ter abneges noffe me. Ei dixit eis: ; Mat. - olivarun 55 : Quando mifi vos fine facculo |4wE 19- 9 tis, numquid aliquid defuit vobis? ,& pera? & calceamen- 36. At illi dixerunt: Nihil: Dixit er ] tetisin go eis: Sed nünc,, qüi 3 ) 41- n habet facculum, tollat fimiliter & pe ram, & qui non habet, . & poft m. vendat tunicam fuam, & emat gladiv 4 Di R 1f3i. 31. Dico enim vobis, quoniam adhuc hoc , quod fcriptum Tumtame eft,. oportet impleri in me : k Et cum ini 53. I2 quis deputatus eft; : '3 43. AI [ nt. J Ectbs Etenim ea , quae funF de me, finem habe . | [ usin ter 38. At — Can/lräa. ) IÍn Sde orthodoxa, '& re- I Vos füos , liquis ad falutem duce:;tibus. Emat gladium. ) Non j&bet, ut e« mant gladios, fed tantum fignificat ^ Fratres fuo:.) Non APOR:OIOS tan- ejusmodi- veniffe témpus , quo. tem- tum, fed omnes etiam fideles. pore fi humanis prgíidiis utendum ef- N 33- Domine tecum paratus [um , &c.) fet , & pecunia & arma paranda ef- Hszc explicavimus Matth. cap.. 16. þ 30. Étte 33. & 34- » : femf:', quibus muniti praftdiis inimi- j exmim&ndu cis poflent obfiftere. Itaque per fac-- [ C ad n 34- Quando míf£, vos .) Vide Matt. culum , peram & gladium nihil aliud : €- IÓ« n. g. & Io. nificat quam iniquam cem:'p,omm' UT t 36 - Sacenalum, conditionem. J5 quile nia refertum. )- Makrfupnium pecu- 37- Dueo enim vobis, ) Dat caufam. - V vilium. larias f ze cogetur. To/lat. ) Secum fera; €0 , quo abt- i mutati temporis tranquilli in turbu- lentum, Et qu5 non babet. ) S;(:,ili'æc gladi: "ddhuc.) Prmter cetera propheta- fteüs Mil üm. xum vaticinia. Wat [), Tuuitam faam.) TO luari», palli- E ixks Ecre um, veftem fuperiorem ; quafi dic:t, 5 æ?d' fcrilþtum.e/l.) Per lfaiam Ccap.. 2. etrüm magna inflat perfecutio, ut videátur k icit T n 3Q Cum iuiquis. ) Inter iniquos , & humano judicio pro gladio danda ve- ftis. fceleratos, qui fan&us erat & inno- ; «ciOa àni Significat Chriftus temporum Cens. - Ftigenn, diverfam conditionem ; cum eos ad Deputatus.) Computatus , tra&äeus" hat a predicandum miftt, tempus pacatum more iniq"u'orum. ! fuit, & nihil defuit difcipulis, qui- - beit Etenim, $7.) Q uafi dicät, nihil ml- Y QUare [j bus paiiim fuppeditabanturad victum rum, fi vaticinium illud Ifaiz implen- habebam neceflarit. — Àt vero tempore paílio- dum eft, quandoquidem & aliz pro- Ondet ( nis magoaa mutatio futura erat ; nain phetarum prediétiones impletz funt. cht! de ha adeo propter Chriftum berevolos [u.. Emem babent. ) — [am perficiuntur , Us, GC e daos experturí non erant , ut potius pere fe itaque clamavit in cruce, Cen/umma« tell Tihor propterea ad necem elfent quarendi, tum ef. . joan. 19. 3o. 'glmta 1 N de "ne Mi . As CAPUT XX 385 .738. At illi dixerunt: Domine; ecce duo gladii hic. . At il- ? Calt . le dixit eis: Satis eft. t 39. 1 Et egreffus ibat f 'ecundum confuetudinem in Monte m 4Mat 13 olivarum. Secuti funt autem illum & difcipuli.. Y 25.36 iViatc 40. Et cum perveniffet ad locum, dixit » 14-32 |ceamen« tretisin tentationem. illis: Oiatg, ne in- Oatl» nc, qui | »41. m Et ipfe avulfus eft -'ab eis quan»tum.ja&us effi -la.pidis: ,;80 äc & pofitis genibus orabat, J habety .26.39 . 42. Dicens: Pater, fi v i5 transfer calicem"iftüm a me: Ve- Marc rumtamen non mea voluntas, fed tua fiat. 1435 (criptem atus eft; 43. Apparuit autem illi Angelus de coelo , * cqnfortans eum. Et fa&tus in agonia, prolixius orabat. 44. Et fa&us eft fudor ejus, ficut guttze É fanguinis decurren- A tis in terram. r E 45. Et cum furrexiffet ab oratione, & veniffet ad di fcipu. 'os fuos , invepit eos dqrmienfes prae þri&itja. t u c frgn':fïcit 46. Et. ; DAUR a endum el- quo tem. nnd d 59. Ecce dm; gladis h.ic. ) : Non eft 39- Secundum con]ketuä?ncm. ) Vide diis imimie exiltimandum fuiífe militares gladios, fupra c. 2I. 37. 1e per ace nec ad. pugnam, fi qu& forte occur- In' montem olivarum, ) " Inl hortum vihi aliud reret , comparatos , fed rufticos po- villz, qug dicitur Gethfemani , fite sius, quales lanii fecum ferunt, aut ad radicem montis. Vide dié&ta Matt. A&mpporm alii vilium artium opifices, ad res ne- :235. 36. & deinceps, ubi de Chrifti oratione in horto. at cfam ceffarias fecandas,; & in frufla ex- da tube- cutiendas. Atque hujusmodi gladio — 4I. Acval[us. ) 'Tanquam vi ; natua Petrus Malchi: amputavit auriculam. ra enim folatium quarebat ex focie- Putat D. Ambrofius eum, qui Chrifto. tate chariffimorum difcipulorum , fed Prophm' dixit, Ecce Zwo gladii bic, fuiffe D. ratio exigebat, ut orationi fe daret. Petrum, quod et(i Evangelifta non «o423. Mpparus. ) Humana. fpecie. lfaiamcfP' dicit, eft tamen probabile, quia eft Aliqui putant fuiffe Michaelem. iuosg& officio, animo, & moribus Petri con- E | Confortans eum. ) Eum confirmans, fentaneum. & animum addens, fcilicet , propofita Saris eff. ) Non intellexerant Apo- Patris voluntate, & paffionis fructu. ftoli, quid Chriftus fignificare volue- Fattus. ) Conftitutus. , g,aatuS' lp agomia.) An rit, quare cum de gladiis, quos apud xietate animli. gore anguftia , an- " fe habebant, fermonem intuliffent , ig impet refpondet Chriftus ,. $4775 e? , quafi 44. Stcut. gutta. ) — t Soou[Jot, dicat, de hac re fatis verborum teci- qualí grum:. Grumi funt gutts am- : li p* mus , fic enim confuevimus abrum- pliores, five crafliores & in maffum jete 10 pere fermonem eorum , qui non in- concretz. ricinatF Sanguinis. Gutt? aquw erant, fed um telligunt, quea nobis dican 1 tuïr' : sz'ti: 1 L /mäet.-(, ^ mixtz fanguine. Multi ho? tribuunt — 384 EVANGELII SECUNDUM LUC; 46. Et ait illis: 6 0i in tentationem. Quid d*'orm;itis? fprgite, orate, ne intreti; : 2 zMat ; eqm z 7. ? Adhuc, eo loquente, ecce turba , & qüi'.VOcabäiur j Ài 26.47. T Marc Judas, unus de duodecim , antecedebat $-De h 14.45 vit Jefu, ut ofcularetur eum. eos, & gppmpigqga.-. loan. 48. lefus autem 34 18-3: tradis ? dixit illi: Juda, ofculo Filium hominis affirmali 49. Videntes autem hi, qui circa ipfum ei'änt,. quod futu. 4 a e l fo. Ri rum erat, dixerunt ei: Domine, fi percutimus in gladio ? so. Et percufhit unus ex illis fervum adhuc 1 & amputavit auriculam ejus dexteram. principis fagerjdotum , ; L Et $1. Refpondens autem. Jefus, ait : Sinite usque h uc. Et $ et f cum tetigiffet auriculam ejus, fanavit eum. Wa e3] L . -— 4. Dixit au:em Tefus ad eos , qui venerant ad fe, princi $,. Ej pes facerdotum , & magiftratus templi , & feniores: 6. E Quafi .ad latronem exiftis .cum gladiis ; & tuftibus? 6 Et $3. Cum quotidie vobifcum fuerim in templo, non ext en- Tt0p2b: diftis manus in me: fed haece ufft? ^ Ít hora veftra, & pqte&as tene- brarum. ós, E -o/Mat Á 6 " $4. o Comprehendentes autefnäeum ,' duxerunt ad Vdo':"num 6 . Marc principis facerdotum: Petrus vero fequebatur eum a longe. Ticipe 14.53 ,$5..p Accen f E um o autem igne in medio atrii, & circumfeden- ;Ofln»tibus illis, erat Petrus in mgdio eorum, bS 61 Rt | 68 PpMato ' 56 .Que,,mx 26.69 L Due di Marc qiraculo, fed nihil prohibet, quin na- eft permiffum, ut me capiant, &c. 58 Ex 14- O2D. eioris Com tura id poilit, in hominibus d:lica- nolle armis defendi. Sancvit eum. ) Ut oftenderet fg !jj I8:25 e(t admodum te vis. plexionis , quibus. fanguis tutis Dei, 52. Magilfratus templi. ) Praife&i 465. Quid dormitis, &c. ). Vide dicta militie templo cuftodiendo deputatsg. 1 — Matth. 25. 40. & 41. 077 4 47. -dhuc eo lequemte, 5c. ) Nide Matth. 25. s«. r ad latronem, 6:.1)1"V,idg .di&a * . titm feriem Ws Mae id eft, $3. Hora veftra.) T emvtq).us-kly quo 63: Cddgn .49- QSuod fst.rum erat. ) vobis permittitur facere, quod libet. CVi d ut Chriítus caperetur, niii refifterest, Poteflas tenebrarum.) Vobis impiis, d gladiis, quos habebant , expediris. qui tenebras amatis conceffa, vel per : Vi "A i Si percsttimns. ? Placetne, ut percu- g tiamus ? tenebras demones intelligit, qui fuat 051* Re/;oanden:.) lis nimirum, q'.li redores mundi, & tenebrarum ha- f Conrj ipfom iaterrogsverantg. $z percsimus rum. n !. Cpnfem $4 Principss ]4titidaium; ) Scilicetl a2 gladio ! x þol ..C-b"fus. ) daztre u:.;ade /mc,) Scilicet v0S pro- Caiphe , ex Matthzo 26. 57,.- m DQQ NI Blu. [/771 4 ceiii;'fe fuüicic,ycl;.illos progredi 55. J(cen/ä 4:;!:(» ágne, éfe. ) To- d |^ CAPUT XXII.. 355 ? Intrets .$6. Ouem cum vidiffet ancilla quaedam fedentem ad lumen, ) & eum "fuiffet intuita, dixit: Et hic cum illo erat. - - 57. Atille negavit eum, dicens: Mulier, non novi illum. ocabatur EL WOROTA N n Opmqua- 58 Et poft pufillum alius videns eum, dixit: Et.tu de 11115 " Petrvs vero ait: O homo, non fum. - | hommxs 5 59 4 Et intervallo fat&to quafl horz unius , alius qu1dam ; Jos. afhrmabat, dicens: Vere & th cum illo erat. nam & Gah- I8.26 1æus elt. -- Od futu- Jladio ? 60. Et ait Pctrus: Homo, nefcio quid dicis. Et continuo - v adhuc illo loquente cantavit gallus. erdoLum, Et recorda- 61. Et converfus Dominus refpexit Petrum. Wc E tus eft Petrus verbi Domini, ficut dixerat: x Qula prius, S 7! at- quam gallus cantet, ter me negabis: ? 25.34 Marc , prmm- 62. Et egreffus foras Petrus flevit amare. o . Et viri, qui tenebant illum, llludebant ei , cædentes ]oan. Quafl , & in-!3:38 64 E velaverunt eum, & percutiebant facxem ejus o exten terrogabant eum, dlcentes Prophetiza, quis e&, qu1 te per- cuffit ? ellas tene 6s, Et alia. mul'a blafphemantes dicebant in eum : 66. : ; Et ut fattus eft dies, convenerunt feniores plebis, &—'Mat . d domum 1 longee pr1nc1pes facerdotum ; & Scribae & duxerunt illum in conm- Miar c cumfedet lium fuum, dicentes: Si tu es Chriftus, dic nobis. JIS. I* 67. Etait illis: Si vobis dixero, non credetis mihi. oan. 6 Quem 68. Si autem & 1nterrogavero, non refpondebltls mlhl I8- 29 neque dimittetis. -/ j 69. Ex hoc autem erit Flhus homlms fedens a dextr1s vir- piart, & tutis Del. oftenderet ? 700 Dl" - J pafeti , edi tam feriem negatxonum Petri.executi que ha&enus expe&acus, Rex Ifrael. ) Vij dicia fumus Matth. 26. 70o. — 67. Si wvobis dixero. ) Me effe Chri- quo 63. Cadentes. ) Pugnls, & palmls, um. re pllh llbet. convitiis addentes verbera. 6 8- Si autem & mterragavera £) Quod : (l'wd " 68. lia multa.) Prout malitia, & fi.etiam vos interrogavero, & ex fcri- odiunmi in Chnftum fingulis fuggere- pruris vobifcum differuero , quibus bat oftendam me Chriftum effe, nec ar- gclas V vd pc hglty qm n - umh 66. Conzcilium. ) o*vvsä*guov fynedrl- gumenta mea dtffolvetls, ncc me mlf- fum facietis. 96)rA7 on, confeiïum, COnventum. 6 ró hrt /t'u: ) $ Xeicóg Chriftus . ille Ex boc amtem, €c. ) Wide di- il Scilice olim 2 Deo patribus promitfus ; at- &a Matth. 26.64. Bibl. cterm Com. Menoch. T.V À. cc f 5 T7] $r f X N N ^ * $i 2 86 EV ANGELII 8E CUND UML D. 7:6. Dix.er- H - e Atl alt: Vos dicitis, quia ego fum. | nt autem: gm;neis*: M Ym erg.d ,e,S' * iliu;s.j- þei 2 ; Qu : cens per un 71. At illi dixerunt: 7 Quid adhu c defidera &, Dilatus 7 mus teftlmonlum'J Galileus eff ipfi enim audivimus de ore ejus.. . CAPUT XXIIH. 7 Btutc fit eum ad ] u aR Mittz'mäf ad Herodemn , qui ïllzgzn' fþref.um 9. Herod: illufit : Pilatus conatur. ip[um- dimittere , pfopofito Barabba bo- Cüplens exi micida , & promilJa cafligatione: S'udeis tamen inflantibus morti ta de eo, & « 9 Interr adjudicatur : du&tusque . ad fupplicium , uetat. mulieres. fuper fe flere ; cum latronibus crucifixus , Patrem orat pro. crucifisenti- hil ili tefpo : 10. Stabar bus: irridetur a principibus , & a militibus acetum offerentibus : ADCET 3cQy pofita [uperjcriptione Vlafpbematur ab uno. latronum , alteri vero TL Sprey promittit Jui in paradifo confortium: pofl tenebras , aliaque figna fit indntur clamam' -expz'mzf * quewi Centurio juflum - y U L. Et o H ; Jepb. corpus. ejus fepelit. pradicat , & jfaf - ancea mimi T furgens omni 1. Pilatu " !s--iïlïll.ti.þlld'q .orum duxerunt illu:fiäd Pilatum. giürat?bus, | 2. Coeperunt autem illum .a ccufare, dicentes: Hunc inve. J,M*at ——-——..— 22.21I nimus fubvertentem gentem noftram: a & prohibentem tri- Marc buta dari Caefari, & dicentem fe Chriftum regem effe. $ Irvalecel 12.17 * dicens: Tu Clamoribus, 3. b Pilatus autem interrogavit eum e» ? ; es 'R'e,X'Ju,- : L ntiove;, £ Mat dgeorum? At ille refpondens ait: Tu dicis: P editionem, - 27.II Ó. i lus G Marc 4. Ait autem Pilatus ad principes facerdotum , & Mtui"bas*;g" x et 15. 2. Nihilrinvenio caufæ in hoc homine. joan. l: D Hengi; 19-33 l&us eiïeæ Y Jutisdidion X 7 Ai Heyogsr, Mi X tüm lr db '"76. T» erre. ) Emþhäfim habet, 2. Subvertentem gentenä : Zoffram.) O Yettpore v i guafi dicat. Tu vilis homuncio; Tu Pervertentem, fcducentem populum - W Tham COHHUE fabri filius ? Judaicum , propofitis doctrinis novis p -cFos- dic & abducent 7 T. Va : dU 25. itis.) Vide dicta Matth. 26. faice legis. em ab obf:ervationc Mo Y p /1- r d adhuc. deffderamus , & * Regem. ) Scilicet I udæofüm. bi 9 Mk!m fm Vide di& .c'. ) " Tu dicis. tilil Queftio a Matth. 26. 65 1. - Po) í M ), *Vide d*i&? Macthæ'.i;;;?l 1. Q'lrgeni. ) Soluto confilio. 25. 25. lil jj l jj fffpm ^ d Piíla : Nibil imv c;-zio- €a d ütlleg 27. 2. £um.) Midedicta Mätth. ' ufe. ) '()b;äjuarü WO condemyandqs fit. lllum hber llet ul * 23 CAPEPT. XXIU.x 387 $ Den Qui $: At illi invalefcebant, dicentes: Commovetpopulum do- cens per univerfam udæ:-:*'n, incipiens.a Galileea - uíque huc. [Limonium) ; 6. Pilatus autem audiens Gahlæam, 1nterrogav1t fi homo - Galilazeus effet. 1. Et ut cognovit, quod de Herodis poteftate eiTet, remi- fit eum ad Herodem, qui & ipfe Jerofolymiseerat illis diebus. Jur foretm 8. Herodes autem v1fo Jefu, gavifus eft valde, erat enim Darabba - cupiens ex multo tempore videre eum , eo quod audierat mul- ta de eo, & fperabst fignum aliquod videre ab eo fieri.. qtibus tortt 9. Interrogabat au:em eum multis fe1mon1bus. At. lpfe ni- rer fiper f h11 illi refpondebat. triftmeitis W Io. Stabant autem principes facerdotum & Scribae con- iferantibn: Ítanter accufantes eum. - alterz o - II. Sprevit autem' illum Herodescum exercxtu fuo, & il- lufit indutum vefte alba, & remifit ad Pilatum. uzque f - AE 12. Et fa&i funt amici Herodes, & Pilatus in lpfa die nam an: ea inimici erant ad invicem. 13. Pilatus autem convocatis prlnmplbüs facerdo*tum &ma- j um Üb glüratlbus, & plebe ; Ccc2a 14. Dl— Tfonc 1nve 1bentem ttl- 3. Ipvalejcebant.) Mlagis urgebant enim pro humani generis falute mor- clamoribus. tem obire. lm EKe. .Commovet. ) Perturbat , excxt:at in IO. Conflamter.) - Contmue, perti- T0 feditionem. naciter ,' acriter. 6. Si beme Galilaus. ) An Galileus II- Czm exercitz /ila ) Cum arma- & turbi: effet. to' fatellitio, quo cingebatur. 7. De Herodis poteflate.) Quod Ga- Indutum vefle alba. ) " Grecus votat, 9 Ta haumeas , Meftem preclaram, lllæus effet, ac proinde 'de ditione; & jurisdictione Herodis. fplendidam, magnificam ; interpres ; À "d Herodem. ) Tdnquam e]us fub- Latinus Jacobi2. 9. vertit, Candidam, -^ ditum. verfu autein 3. Preclaram : vox Grz- P . Jlüas. diebus. ) Utpote Pafchalibus, €a Aafmeo; fpléndoris potius, & ele- -quo tempore undique Judei Jerofo- ris. gantiz fignificativa eft, quam colo- p nf ( " ]ymam conflucbant, ubi erat tem- m ulu | plum, juxta Jegem: Exod. 25. 17. 19. Fadi funt. amici hd. ) Quod ptettl ()VlS' g. Sigzum. ) Miraculum. mifío Chrifto ad Herodem f1gmfïcaf- do (tmns J Mzyltis fermonitu:.) Müultis ver- fec Pilatus, fe nolle vindicare fibi ju- .fer vmoüc risdictionem Herodis. bis, & quxftionibus cunofis, & inu- tilibus:: Inimics.erant.) Fortaffe quod in ali- udgom Mi Nibil illi refpondebat. ) Quod curio- quo exiftimaret Herodes . jurisdictio- ; dl&* Íe, & inutiles effent interrogationes, nem füam a Pilato. violatam fuiffe: quzm & quod nollet.gratificari Herodi, ad q'iod colligi ctiam videtur ex c. I3. n. mifcuiffe ) o illum hberdndum pxopenfo ; ftatuerat I. ubi narratur leatum N PTMAUUT » 388 EVANGELI[ SECUN DUM LUC. 26 «] 444 Dixit ad illos : Obtuliftis mihi. hunc hominem, quaü a- vertentem populum, & ecce ego coram vobis. mterrogans, quemdar *J9?" - nu]lam caufam 1nven10 &R homlne 1&0 ex h1 ]i crücen 9. 39 idn qmbus eum . . & 19. accufatis. ?. 3 4( 15. Sed neque Herodes :-nam remifi vos ad 1llum & ecce L um q nihil dignum morte aCtum eft ei. 29. C 16. Emendatum ergo illum dimittam.: ' nolite fle 17. Neceffe autem habebat dimittere eis per diem feiï-um, ; 05 veltro unum. 29. Qu 19. Fxclamawt autem fimul univerfa turba dlcens: Tolle ilerlles 2 hunc, & dimitte nobis Barrabam, la&averu 19. Qui erat propter feditionem quandam fa&am m c1v1ta- : $o Ta te, & homicidium, miffus in carcerem. & Collibu ao. Iterum autem Pilatus Iocutus eít ad eos, volens dlmlt- 3 Qu tere eium ^. Du 21. At illi fucclamabant., dlcentes Crumfige, crucxfige terficeren u 4AM: at SEUPID 27.23 22. llle aut em tertio dixit ad- dlos: 4 Qu:d enim mali fec:t Tlæ M Wïan, ifte? nullam caufam mortis invenio in €o: corrlplam ergo il- terum 1 15.14 lum, & dimittam. 34 ]ef 23. At illi inftabant vocibus magms, po&ulantes ut cruci- - figeretur, & invalefcebant voces eorum.- .24. Et Pilitus adjudicavit fieri petitionem eorum. .———N— 25. Dimifit autem illis eum , qui propter homicidium , & 26 Üige feditionem miffus fuerat in carcerem , quem petebant: Jefum ; db M vero trad1d1t voluntati eorum. 27. Dlagga Lamentan « 26 e Et 28 Fl/u SEofilymie, MBe» g fanguirem quorumdam Galileorum f ietüdine $ Cæfdrls fortaffe deCretQ äll "her vo; ] cum facrificiis eorum. firmnata. 5 & dyi Ig. Nal/am ean[am imvenic. ) Chri- Po- déem fej?:tmr ) Occaf'one dlel ftus enim nihil ad obje&ta refponde- fefti : in die fefto. Reliqua huc fpe- f"f/:os; rat, tanquam falfa, & ad fe non per- p letütn hOQ ]ul tinentia, & fic Pilatus Chrifti flen- &antia vide Matth. 27. n- 15. & feq.- tium interptetabatur. 23. Invalefiebaut, ) Crefcebant ,- $ 9. T. €ftept ita,.ut tumultus. proxime fecucurus IS. NH dignum : morte. ) Nthllquodk videretur. : - 1io i /; rile Videl f gmfïcarecxcife eum dionum morte. tate Wnt 16. Emeudatum.) afhgacum fla- 25. Voluntati ecr utih ) 'Vfambus li- gelhe per Iictores. &orum, voluntati autem illorum, ut J Mom,gu fy t7- Neceffe babebar.) Scxhcet excon- de €o pro axbltratu ftatuerent. - dite þ*þ EE "CAPUCECXKULS 389 m;quaü « d UP Et Ccum ducerent eum , apprehenderunt Simonem « Mat :32 teopns, g quemdam Cyrenenfem venientem de vi 4 lla.»., & 'impbfugrunt-—il- 12(/71 arc ]i crücem portare poft Jefum. ; quibusgum autem 1 ?*. Sequebatur illum multa turba populi ,"&';mulie-'- xs.*ztx rnm, qua plangebant, & lamentabantur eum. n, te 3 ^2398. Converfus autem ad illas Jefus , dixit : Filize lerufalem, nolite flere fupe 2 r me? fed fuper VilS ipfas Hetg , & fuüper fxli- os veftros.- em feftum, uoniam ecce venient ædies,/ in quibus dicent: Beate 29. Q fleriles ; & ventres en6: T«rolle, : " ; qui non genuerunt, &» üþera, yquxæ non 3 laCtaverunt. . FH o. 'Tunc 1 ncipient dicere I-m'olnt'ibu,S: f.Caditä fupe;f nos; 2. 19. j ig-ciy?taf : y & collibus : Operite nos. , . Ofee 3r. Quia fi n viridi ligno heec fa ciunt,in arido quid fiet ? 1o.g. Jets —dimit; ! 22. Ducebantur autem & : alii duo nequam cum eo,ut in- äplï terficerentur. avf ] kin Idcüt115 qui voca ur Calva- z Mat 33. g Et poftquam venerunt rie, ibi crucifixerunt eum, & la » mali xfegit v', alterum a finiflris. Frones, unum a dextris, &ï//iaäg I1$.22 am ergo T | Pater , dimitte illis: non enim fci- ]oan. .' 34 ]e4fus') autem dicebat: unt , 19017 : C'CQC, 3 ; ut cnuo- : ! 26. -Simonem qzemd;zm,.ffc. ) Vide optabunt p s otius moriþl, quam : tanta cidiom, & *di & M «tth. 27. 32. mala pati.- apt; Jeun - 27. Plangebant , &5 lamenmbantu?. ) 31'. Vi culento.' di. )*öcïg,g:,-, humido , ?UCT 4 Lamentari eft oris ; plangere manu- um Ligzo. ) Arbore. " '8. Filia 76';7;10167)7. j Mulieres Quid fet ? ) Quafi dicat : fi ego )6 at ]erofolymitanz. tam fanctus hgec pitior, quid pecca- Suuþe;: ;€. ) Id e it; mea 'cäufa. toribus fiet ? quid filii, & cives ve- / Super vos ipfas , 6c. ) Nobis enim, tes. ftri patientur , : implii, in!ju&?, nocén- filiis, & civibus veftris, quorum cla- of d mor ille fuit, Sazgzuts cjus fzper nos, 32- .4lii due ) Non innocentes, & fuper flios noffros, plusnocebit fup- nes ut Chriftus , fed facinorofi hOmi. ccifote d mihi. pliciuim hoc. mortis, quod fubeo, quaim E liq! 1 huc $ 223. ls z'ommuqui' lvommr Cavaria , I5 &f 2g. Venient.) Brevi aderunt. &:.) Vide dicta M :tth. 27. 33- Beara fleriles, &7c. ) Quia fcilicet 34. Dimutre 11s.) Vanc injuriam, | Qyefedbitt non videbunt filiorum fuorum cala- quam & in te, & in me admittunt. dme' fe ag no- mitatem. Noz enip;/&iunf,quidfacium.) I $ 30. Montibus.) Mi : cinis; in quorum rantia peccatum minuente laborabant. l Mubl 1 fpcluncas fugerint. Gentiles; & aliqui ex rudi Judeorum m ! Jlorum, !* - Cadste fuper nos, Qc. ) Quafi dicat, t pleþg. Scribarum TU & Pharifzo- tl — VAN GELII SECUNDUM LUC. »2 300- unt quid faciunt.- ,DIVJdentes vero Veülmeg,ta ems mlferunt 4 Ftt fortes, .:-,l' !) unlverfm 3;. Et Pcabat populus fpe&ans, & derldebant eum prmel- g E pe: cum eis, dicentes: .Alios falv os fecit, fe falyum faciat »fi lüim, hic eft Chriftus Dei. ele&us 46. F 36. Tlludebant autem ei & mlhtes accedentes, & acetum»af- &5 Comme ferentes El s i* ( N 237.-Kt dicentes: Si tu es Rex ïudæorum, falvum fe fac. s avit Deu 38. Erat autem & fuperícriptio ícripta: fuper eum litteris 4 E Græcm, & Latinis, & Hebraicis: Hic.eft Rex . Judseorum.. lum iftud - 39. Unus autem de his, qui pendebant latronibus, blaf- ia rever: phemabat um dicens: Si tu es Chrlftus., falvum fac temet- 49. Stab 1pfum & nos. r quae fecul 40. Refpondens autem alter increpabat eum, dïcens' Ne- E. $. LE que tu times Deum, qui in eadem damnatione es. NUA 41. Et nos quidem ]uiï;e, nam digna fa&tis reaplmus hlc j1. Hic vero nihil mali geffit. Tinathaes. 42. Et dicebat ad Jefum: Domlne memento mei .cum Ve- 54 Hic nerisin regnum tuum. j E 45. Et dixit illi Jefus Amen. dico tlbl. Hodle mecum eris numento : in paradifo. $ Etd ] : .ab 4, Erat i rum ignorantia non modo cr: dfa erat, 4 Est ut creditür. 29. Unu:.) Scilicet qui a flm&ns - V& di(l N & fupma fed etiam affe&tata, igno-. 45. Y Y rantia tamen fuit , quod teftantur Pe- Blafphemabat.) Coi nvucxabatur im- di &.& ? d-th trus AGor. 3. 17. & Paulus r. Co- properans. 49. B tla; finth. 2. 8. . $1 £u es Chriffus.)) Ut Vlderl vis. Dividentes autem , &c. ) "Vide 'dl&a 40 In eadem damnatione. ) SCIIICet g, Matth. 27, 35. mortls, :cut. pr0x1mus .68, ac pmpte- "Dotam/ q! 35 Cum ets. ) Cum populo rea a convitiando allenus effe debe- Ptefent " Dei elefus.) Eft epithetum Mejfiz res. Dono in fumptum ex Ifaiz 42. 1. Ecce fervus - 41. 7u/?e ) Scilicet patumur. Ilii ^ mhesus , fu /E-xpmm eum; elellus "Eu com- Q.-Cum veneris 12 regnum tuum. ) tteg d!eg r placuit f hi imille antha mea. In regnum cclorum , quod' przdica- 47 Vl;!m r 36. Acetum offerentes. ) Quafi ad fti, quod futurum credo fuperata hac fitim, qua fe laborare fïgnlfïcaverat, morte CI'UCIS reftinguendam. 43 Hodie mecum eris in pamdt,o ) 38- Erat autem & faperfcrtp:m, Ef e. ) In eterna'futuri feculi vita, in quie- Ditienri, Vide dl&a Matth. 27. 37. to , & fclici beatorum Pc;u:u. Q]?fäqm mQtUm ( Á DASSIPIUASIS TET CAPUTXMII 391 fert. - PUR Erat autem fere horá: fexta, & tenebrze fa&tae funt in unlverfam terram ufque in horam nonam m princi- s4$. Et obfcuratus €ft fol; & velum temph fufi'um eft me- | faciat. f lum. 46. Et clamans voce magna ïefus ait: À Pater, in manus tu-beal acetumof -aQ e as commendo fpiritum meum. ' Et haec dicens, expiravit. ^47. Videns au:em Centurio,'quod fa&um fuerat, glorifi- Mefio - cav1t Deum , dicens: Vere hic homo juítus erat. um hcteus 48. Et omnis turba eorum, qui fimul aderant ad fpe&acu- -orurm um iftud, & Vldebant, qua fiebant, pe1cuz1entes pectora bus, bldf fua r evertebantur L^ hc temet- 49. Stabant autem. omnes noti ejus 'a longe & muheres, X quæ fecutze eum erant a Galilaea, haec Vldentes. cens: Ne .5o. i Et ecce vir nomme ]ofeph qui erat decurio, virbo: iMat, $ nus & juftus : 27:57 arc pimus: hic 51 Hic non: cq,pfenferar conflho & a&ibus eorum, ab A- 15-43 rimathsea civitate Judzese , qui expe&abat & ipfe/ regnum Dei.j oan. j., CUT Ve- 32. Hic acceffit ad Pllatum, & petiit corpus Jefu: 19.398 / 53. Et depofitum involvit findone, & pofuit eum in mo- pecum &rs mumento excifo, in quo nondum quisquam pofitus fuerat. .$4. Et dies erat parafceves, & fabbatum illucefcebat. EJD Subfecutae autem muheres, quae cum eo venerant de m Ga- r Erat À 44- Eraf autem fere bora f:»xm. ) Percutientes ptllora f2a.) In fignum Vlde dicta Matth. 2 » penitentie ex dolore, & timore di- qlll 4 flnl&ns 45.- Velum templs þz]am ef.) Vide vinge vindiécte.. dl&a Matth. 27« SI. mcmbatur I domos fuas. KReverrebantur. ) In civitatem, & 46 Et clamanus, G6. ) Vlde dicta Mátth. 27. 30. * 49. Not;. ) Famlharea, dxfcxpull, I wden vl Commendo.) Grece e& '/rc.cg'aäqaoyal, confanguinei, amici. ) Sciitet. - deponam/, quod tamen ufurpat pro So. Fir momime fefeph.). Vude dicta es iiC pI'OPt præfenu d pamo , commendo, & de- Matth. 27. 57. & fequentibus. pOHO in manus tuas fplrlcum t1eum 54. Parefceves. ) Cum fcilicet hec reddendum, veLut. depofitum, poü Here nt. Dies patafceves illa .diceba- jatimuT« |tres dies. tur, in qua neceffaria ad feftum pa- 77 m 47. Videms amtem Centurio , 65'6'&) frabantur , maám wagaa'neuq, Grzcis, «" u d prazdlca « Hac explicavimus Matth. 27. n. 54. idem e(t quod pzaparaczo Latinis: jo fupertt f 48- 44 fpetaculum iflud. ) Jefu cru- llizscefeebat.) ld eft, incipiebat; pro- cem pacientis. ximum erat, ut inciperet.- ',Wdl ) * Quá ffebant.) Deliquium folis; ter- 85. Subfecuta autem mulieres , & c.) 7) m? in que I& motum, &c. í yity Hxc explicavimus Mat:h- € 27« 6I j &dfu- b X EVAN GELII SECUNDUWI LUC 392 Galileea ; viderunt monumentum, & quemadmodum poütum : o Ere era: corpus ejus. X : 9 Em «6. Et revertentes paraveruünt aromata, & unguen;a & fab- E tmdeum, 8 . bato quldem filuerunt fecundum mandatum. 1. Erat N CAPUT XXIV. cobi, & c -9« ftolos hax, n. Bv Mulæmbus ad Clarz/lz monumentum confTernatis , quod ejm Cor- - pus non imvgnirent , Zingeli iplum refurrexilfe nuntiant , €9. il - & non cre ( A Petti "hpo[lelis , qui, id- tamquam deliramentum. accipiunt : Pe!ms 4d monumentum currens , & ipfe admiratur , quod. corpus non. imoe- J . procumben nerit : duobus in Enmaus. euntibus J'elus Scripturas mterprem- j : Tans quod! B tur , €9 in fra&ione panis ab eis. agnofcztur congregalis di j&zpu. 3 AE entin st lis palpandum fe prabet , & cum eis edens. aperit Jenlum , ut E maus Scrzptums mtellzgant ac promifo metu fancio in cæ]um 4l 1 Etl ajcendit. acmderant 2M at :j Ftfa Ia Na autem fabbati valde dil luculo venerunt ad monu—- 29- 1. Tentum, portantes, quæ paraverant, aromata: pre lefu Marc * 1 16, Ocul $.2 2. Et invenerunt lapidem revolutum a. monumento. Joan. . Et ingreffee non invenerunt corpus Domini 'eíu, 17 Et ai 20. I. mvxcem àm A Kt fa&um eft, dum mente- coníternata effent- de lfto - ecce. duo viri fte. erunt fecus illas in vefte fulgenti. r t.re s. Cum timerent autem, & declinarent vultum in, terram, - dixerunt ad illas: Quid quseritis viventem cum mortuis? '—"5'——— 8 V f'&orum 6. Non eft hic, fed furrexit: 1ecordam1n1, qualiter loeutus eft vobis, cum adhuc in-Galilzea effet, & Mat . wem 16. 21 . Dicens: ? Quia oportet Filium hominis tradi in manus . I 0 Mnn 4 hommum peccatorum & cruc1fig1 & dle tertia refurgere. ratons Haodi . Mlar EH 8 Bt. ia fm 831 Ame ill -&9 56. Et re*vertentes, &c. ) Vlde di&a 4 In vefle f'ulgenti.) Vertere etiam - mus. 30- Marc 16.. z. ubi hec. exphcav:mus, poflis in Greco, I» veff;bus fnlgumuk i £ibus , id eft, müar fulgurls reluce a- ömc! delig, . Supra Siluerust.) qoíxac a, quleverung, tlbus 3 d pro ul 9- 22. nihil egerunt. - UmO Secundum mandatum. ) Legls prohl- 6. Reccrdamzm, 7u411ter lamm: eä E r 1 bentis omne opus. &/c. ) Quafi dicat, redeat vobis ia - Í, ] Na autém fabbati.) Mide dicta memoriam,quomodo nihil eorum, que zllafe; sut Ve gefta funt non predixerit vóbis.- [n-. fupra c. 18. 12 & Matth 28. ter cetera autem etiam fe refurre&u- L/n: fam,ua. nüm. I. rum a mortuis athirmavit. Olutum fue . Et sn gre]k &e ) . the dicta Matth. cap. 28. 'ubi totum rei ge&æ 9. Buia eportet , &c. ) Vide fupra ^ 13 fa die ordmem explicavimus. c.4 4.4 &Match 17. 21 &22 V00&vn, Bij "m('a ä | CAPU*T**XX&V " 593 n potum 8 Ft recordatz funt Verborum ejus. * QNAN- ». «.'3. 9. Et regreíf:c a monumento nuntlaverunt hæc omma 1111s P a ab undecim, & caeteris omnibus : 19. Erat autem Maria Magdalene, & ]oanna, & Maria. ïa— cobi, & cetera, quæ cum eis erant, quae dxcebant ad Apo- 4 fcolos haec. d ejus a. 11. Et vifa funt ante 1llos, ücut dehramentum, verba 1&2, u ille: & non crediderunt illis. Petrus al 12. Petrus autem fürgens cucurrit ad monumentum, & procumbens vidit linteamina fola pofita, & abiit, fecum mi- r 00 1000 rans quod fa&tum fuerat. Mar ffarra - 13. « Et ecce duo ex illis ibantipfa die in caftellum, quod : tis d- 12 erat in fpatio- üadlorum fexagmta ab Jerufalem, nomine Em— fafhm, ut Tnaus. incul 14. Et ipfi loquebantur ad mv1cem de his ommbus , quae acmderant. 15. Et fa£tum eft,. dum fabularentur, &fecum quærerent, : ad monu nata & ipfe Jefus appropmquans ibat cum illisz 16. OÓculiau:em illorum tenebantur, ne eum agnofcerent. i. 17. Et ait ad illos: Qui funt hi fermones, quos confertis ad eRu, invicem ambulantes, & eftis triftes? nt-de IRO, 9. Etæefpondens unus, cui nomef CIeophas, dixitei: Tu tl O- j^» vETT A.x " terrama Ol"t lS 8 Veräorum e]u:.) Qu& ex. ore Quod erat n jvatto . 8':. ) Quod jter locutus Chrlüx ipfe audiverant. aberat fpatio ftadiorum fexaginta. Q. Er ceteris omnións. ) Difcipulis. St:dium eft octava pars milliarii, ita- IO. Jeansa. ) Üxor Chufæ Loperi que ftadia fexaginta cfficiunt millia- ratoris Herodis. ria feptem cum dimidio. eforgee Maria Jacobi.) bcnlwe:,macer Emmaus.) Quspoftca eft Nicopolis. b II. re jdloj. ) llis; eft Hebrax— I4. Que accideramt. ) - In Chrlfh fmu& at d pafhione. m MP Sicut deliramentum. ) Hablta funt u$5 Dum fabukrmmr j)Dum collo- luc" ab eis pro muhebrl delmo, fabula , querencur. ],gurls Ie fommo. Et feitum quarerem*.) Id e& fe mu- -12. Pmumöen! ) Id: 8&, cum f;- in- tuo interfogarent, qux fClllcet alter ter lomlll! fï, :þna]et, ut vertit mterpres oann. altero melius noverac, aut memme- det VO rat. ihideoriim c. 20. $. : 1 V()b [l Linteamina. ) Smdonem qua in- Appropmqudm ) Tanquam vntof fe o j volutum fuerat Chrifti corpus. illos a tergo affecutus. I3. Jpfa die.)) Ul ipfa die; quam 16. Tenebantür. ) Impedtebancur. iV n I. VOCdVlt, unum jabbatz. 18 linss. ) Alter eorum. vide fup* B;B[ cum Gm. Mem:ä T FII. dd & " pE - X L d EVANGELII SECUNDUM LUC. 394 folus peregrinus es in. Jerüfalem ; & non cognov-lih, quæäfa- 5 E &a funt'in illa his diebus? dum in.om ^ 26. Noni r9. Quibus ille dixit: Quae? Et dlxerunt' pe ]efu Naza- reno ; qui fuit vir propheta , potens in apere, & fermone, glonam fu: coram Deo, & otnhi populo. g i » 20. Et quomodo eum tradlderunt fumm1 Saceldo es, & - batur illis : principes noftri in damnatlonem moftis , & cruCiäxerunt 089 Eta eum. b finxit longi | 21. Nos autem fperabamus quia 1pfe eifst- redempturus. "a Btec Ifrael: & ^nunc fuper heec omma tertia dies eft hodle, quää -am adyefpe hæc fatta funt. E illig *$3. Sed & mülieres quzedam ex noftris terrueruh'e nos ,æquæ 9 Et f. J ante lucem fuerunt ad monumentum , M ,&b .23. Et non invento-corpore ejus veneruntï dlcentes fe gl. Et E etiam vifionem Angelorum vidiffe, qui dicunt eum vivere. evanut ex 24. Etabierunt quidam ex noftris ad monumentum, & ita n R d invenerunt fïcut mulieres dlxerunt lpfum vero non mvene- 2 €rat n nobj run& p'üras ? CRRA ONPSNE M&n&a : —n.a,..nxk—ä&-——.d*w 25 Et as À - . UM —-—-—.— *« Geaplms ) N*on eft 1lle maritus Ma- oI. Nes 4utem) leClpuh ejus. . 3 0 fhulr, riz, que vocatur Cleophz Joan. 19. Sperabamus. ) Quafi dlcacfj»am» fere - m ia ]ope d 2S. fed civis Éminauntinus nomine X fpe excidimns. ï*blurgauene i Cleophas, quod etiam in epitaphio Quis ipfe effet rcdempturus l];-dü) EU ERN k—h&-»hs&w k: tàm, Perfuafum nobis erat illum effe Mef- Paule fentlc erronymus. Alterius —Tordi p mRomen lgnoratur fiam Chriftum D'omini, qui populum j ^ necf&tlSm! Ts folus peregrinus, ö'c ) Id eft, juxta promifliones fcnpcurarum Xe- | qu. Care red 'Fu folüs es inter omnes peregrinos, dempcurus eft. 3 h Unpjb;s .qui Jerofolymis his diebus egerunt, voSuper bac omuia. ) 60j -;raa'; 'rS'rozg, raufmus. ) ui hezci noret : Qm i, ut hzc. non audiveris ? quafi dicánt : eum bis omnibus, præcer hzc omnia4, - lWW 1 /iüf P fieri potef fcilicet mortem ejus ignominiofam, . OP"'M 19. Vtrpra/;lyem ) Vir fanétus. illud accedit, quod j«m dies eft ter- . In. opere. && feimone. ) - Miraculis, & tia, & non refurrexit, quare vix ul- | 0714»; Treres ) [ vite fanctimonia inclytus ,. eloquens là nobis fupereft fpes, fore, ut refur— at. lfccnfioms i .dum. etiam ad docendum, & perfuaden— ; r Omn 22. Ex neffris. ) [d eft, noün fo- J d Cget fa Coram. Deo. ) ld eft, Deo apprO- dalitii, Chrifti difcipule , ut nos. pe bance afi dicat, & Deus ipfe. te- Terruerunt. ) sfgsgnaau » ochupe. mque atér Sus e äu & populus univerfusclaris fecerunt, & quafi attonitos nos reddl- 0 9g ) B. derunt. ( PA ] À experimentis agnoyit eum prophetam Qde tfle, opere & fermone pra am&m. 24-. uidam ex nofnx.) Pecrus m- j 20. Tradiderune.) Pilato. mirum;, & Joannes 20. 3. t ! Ht fc CAP UT XKIVS .! * 1 395 z æ, qaæ h 'zg Et ipfe: dixit ad eos: O ftulti , & tardi corde 'ad Creden- dum in omnibus , qu&e locuti funt prophetæ' [efu Naza- :26. Nonne haec opportult pati Chrxftum, &1ta intrare in ferttone, glorlam fuam ? 27: Et incipiens a Moyfe, & omnibus Prophetis- mterpreta— idotés, & ! . batur illis in omnibus Scripturis) qu&é de ipío erant. cxüxerunt : e8. Et appropinquaverunt ca&elle, quo lbant, & pre fe -— - finxit longius ire. dempturus $9. Et coegerunt illum ; dicentes: Mane noblfcum, quom- lje; qued am adve(perafmt & mclmata eft j jam dles. Et mtraVJt cum Allis. 3o. Et fa&um eft, dum recumberet cum els, acceplt pa,- nem , & benedixit, ac fregit4-& porrigebat illis. icentés fe 31. Et aperti fünt oculi eorum; &cognoverunteum &1pfe evanuit ex oculis eorum. ,» | vlvere umn, & in 32. FKt dixerunt ad. invicem: Nonne cor.noftrum ardens erat in nobis, dum loqueretur in via, & apeuret nobxs Scri- 9t Invene- pturas ? d Dddz 33 Et y. E X — iuli eJUS 25. O fislti. ) Velut. doctior qui- progreälens, & illis valedicens, Di- jcit, j * dam in lege durius eos objurgat, & ces , Fictio mendacium eft in facto, . 'ebjurgatione 1mpelhc dubios in fpem cum fcilicet quis id fingit, quod facere ) ertam. non vult. Refponderi potcft. Domi- j 1 Tar4di corde.) Obtufo, & duro cor- num,; voluiffe ulterius progredi , fi ]um * e MU de, nec fatis antelhgentes €a, quz alio- non retinerétur a difcipulis , mhxlque , qu ngull!m falfi fuit in illa H&ione, Præcerea qui clare prediéta funt in fcripturis. p;urml In omnibaus. ) ld: eü ommd eü He- ulterius voluit progredi, quia in illo brmfmus oppido nolebatilla die manere, idque adl 7810';1 ocuri /imt proplm: ) De Chræfio forfitan verbis aperuit , dicens fe non omM ; 26. Oportmir. ) sä*u oporte&.a: manfurum ibi illa dic' , aut no(te, nommwfal ' Jntmre.) Inire, obtmere, affequis quod factum eü nam nof zmulto poft alio-abiit. G oriam. ) Refurre&wms a morte, E*jus fermoni- afcenfionis in colum , exaltationis 29. Coe gerimt fum jore, UR füpCl' omnem creaturam $ nominis E bus delectati ,& do&rina inftrudti. quod effet fuper omne nomen , regni g0. Dum remmlr:ret.) lnter come— (t, nolit f | denique «terni. dendum & yr 005 $uam.) Sibi debltur. Benedimit. ) Convertit in facrofan- dU D obitope &am corpus fuum. 4ta SS. Au ;eddl 27. 4 Moyfe.) A Mofaicis libris. ' ito3 005 Qus de spfo erant. ) Ea, que de ftinus; Chryfoft Theophyla& Beda, Chl fto eraut., & alii. n parus 9 2j* F;mnt f lmgm: ire. a Ukcerius E dper:ret.) Exponsrct. ) ; 396 EVANGELII SECUNDEM LUC. KKXLE Et?.fur.gnrites eádem hora regreffi fünt.in: 1erufalem, , 43 Eret elS v invenerunt congregatos undecn'n, & eos, qui cum illis erant; ::34. IDicentes: Quod furrexn: Dominus vere, & apparuit : & Etdi Slmom , VOS, CUm a :35. Etipfi. narrabantï, 1 gefta erænt in. vxa, & quomodo [ ofmnia, qua cognoverunt eum in' fra&tione panis. [ mis de me, a Mlar * 36: 4 Dum autem haec loquuntur, ftetit Jefusin: medio eo- A. Tunc ^ B E 4rum, & dicit eis: Pax vobis: ego fum , nolite timere.- ] 46 Et di 20. 19 i Con*türbau vero, & conterriti, ex1ft1mabant fe fplrltum tebat Chrifh Vl ere.: - - Etpra 38. Et duut eis: de turban eftrs, & cogltatlones afcen- [ m peccatc E&nt jtf Corda Veftra? ma. 49. Videte manus meas, & pedes,. qum ego lpfe füm: pal- - A f Vos "pate, & videte: quia fpmtus carnem, & offa non habet, iicut* 49 & Ett me V1detls habere. tem fedete '40. :Et'cüm lioc: dixiffet , oftendit eis manus, & pedes. - fo- Edüxi ^41. -Adhuc autein illis non credentibus, & mirantibus prae | F fübus fuis b gaudlo dixit: Habetis hic aliquid, quod manducetur? þ 42.. At illi obtulerunt ei partem. plfCls affi, & favum mellis.: ——.—-— 4y T5 ( Ego Emxpcecam dscsdo 3 43 E n g, m"t» fed qu 23.- Surgmte:.) A menfa n reh&a corda vePcra, OblS permlc:enclbus & imenfa, admittentibus, : m fm, ,y 2 " Regrefft funt in ïemfitlem ) Uc tati- 39. Sieur- me videtis: luäere a "m 147. de & ti enim . fpiritus forrnam. corporis affu- — lu i, audii Apoftolos, reliquosque con- mat , aereum eft corpus , non numa- ut &X rehqmls « dl if cipulos participes faceret. - $P mandneiffe 34- Dieme; ) Eft quartl cafus num, & tactu. dignofci. pote& cedit ltUl' Vertüm effe Mcyov-r,cg leCIPnh emm congregau enim contreétantibus, nec eft ita foli- fixc dicebant; ' dum, ut humana funt corpora.- 0 1 hrlffum 0 40- Mannus & pedes, ); In quibus ad- 4'1 Hum ebralf tnus. 36 In medw ævrmn ) In*eï eos, eft - huc clavorum cicatrices fervabat. ,14 J/g V8 d n 07)2);/ Pal"m * Pax volis:) Ufïcata Hebrzis falu- 4[ Noz credentstus. ) Quod enim 4m 4 D" 'WB[ tandl formula , qua omnpia læta, & maxime optamus, minime credimus, "fauftà *precabmtür & licet minime dubia veritatis argu- | Him; cuy il Eaum fus magifter veüer. menta cxhibeantur, tamen res fomnio A ttrtui. Nöl:t'e ttmïr D fimilis. videtur. - Sic Petrus e carcere 44 H ]ïlnt 1 *Quafi phantafma C lünt e vxdä*ätls 'nam 'ïiullæ funt hic przfti- preter opinionem per Asgelum libe- uad, m volj, ^ Qug gi*, ^fed' ipf4. vobis veritas exhibetur. ratus, mejcubat, quia verum erat , 7- Spiritum. ) Nel ipfius Chiifti , frebat per dngelum , fed, extþ*nnaäaf /& [O04 Jpcm,, il " vel certe Angelt, aut demonis , qu1 vifum "videre. Actor. I2. 9. - t "leftem o Quod /na;z:"ucctur ) Quod aptum üt j tcf 'Ptll "falía ípecie illis illuderet, ad manmcmdum cibum aliquem. Brotuli 38. Cóghtaiionts:) - Vanæ, alienz a | ca, qmt veritate. 4; Favam ,roi:.s ) Favum mcllg fU[ JUUN )f d .4,4:1241471! f5 ; a, VSubeun äïlCï ïlan , ![4ru A 4 ^CAPUT XXIV. 397 3; Et cü'm»mahducaiïet coram eiSæ;«füt?;erfs reliquias dedit iemn d eis. " at T^ 44. Et dixi t ad eos: Hsec fimt verba, qtræ-'*iocutus/';fum?ad vos, cum adhuc effem vobifcum, quoniam neceffe eft implert wmh ]. omnia , quae fcripta funt in lege Moyfi, & Prophetis , & Pfal- mis de me. . nedib d. 45. Tunc aperuit illis fenfum, ut int qelligefentv SCripturas, e Pfat. 46. Et dixit eis: « Quoniam fic fcriptum eft, & fic opor- !9- * tebat Chriftum pati, & refurgere a mortuis tertia die. . "- - 47. Et praedicari in nomine ejus poenitentiam , & remiffio- & äïcen?ï nem peccatorum in omnes gentes , incipientibus ab Jerofoly- ma. (om: paï 48. f Vos autem teftes eftis horum. A. 49. g Et ego (1.) mitto promiffum P atrismei in vos: vos au-'1 08. x fleut tem fedete in civitate , quead ufqueinduamini virtute exalto. « Jo-- reyd,es.l . $0. Edüxit autem eos foras, in Bethan iam , & elevatis ma- 14? ibus pf nibus fuis benedixit eis. ür JDdds; O Sr.AEt n nellis- ([) Ego mittam. I» edir. Sixr. babetur : ego mitto. 5 Et a — 49. Et cum manduca[[ct.) N ere man- 47- Pradicari.) Scilicet oportet. / Q'duczfvit, fed quod wandncavit , porefta- lz nomine ejtis.)) JViCC, & jqffu— ejus & gis fuit, mom egeffatis, ut ait Auguft. ex delegatione ejus. i;fen;ibus PA l ferm. 147. de tempor . e. Incipientibus. ) Scilicet Ap'oifcolvis. dedit eis.) M. oluit förtaffe, 49. Teffes effss.) E eritis. ü : Reliquias o g ale ut ex reliquiis cognofcerent, illum re- 49- Prom'ffum Patris mei.) Sp ricum on hum vera manducaíffe. .Ex hoc loco often- fanctum , quem Pater per Prophetas, ! tefh celit. ditur verum effe, quod dixerunt Apo- & per me promifit vobis. ftoli Chriftum predicantes A&or. 1o. -Sedete, ) Manete. x iaf AO. & 4I. H«zc Demi füfcitavit rer- - dInduamini wirtute. ) Inftru&i fue- ypor ritis fortitudine, & robore. fj quiblls j " lia die, 4 dedit eum mantfeflum feri, avb ilb mon ommi popuio , fed teflibus. praordi- Ex alio. ) E, colo, virtute non hu- N d gninT" Zatis a Deo, noäi:, qui manducavtmus4 mana, fed divina. Quo & Libimus cum 1l0 , pofíquam re[urrexst &So. I» Berbaniam.) Ut fcilicet po- ye credim " ftremum ante difceffum Mariam, Mar- eriuti 0U. a mortuis. 44. Hac funt. verba. ) Hä:' funt res; tham, & Lazarum videat, aliosque Hzc funt ea, que funt ; ea, que locutus fuosgquos ibi habebat. — Vel perBe- 1j ! ca[c.el'üf fum vobis. thaniam fignificatur mons Oliveti , T um Jibe i^ ni '.irgina- in cujus latere fita erat Bethania um etit y Q5« Mpermit illis feufum, ) " Elevat us manibus.) Juxta veterem x,]]gmü j; f yit mentem illorum. 46. sie firiptum eft " Signiücatür benedicendi morem, qui enim alteri protuliffe cerca quxdam fcripture 10- benedicebat, manus clevabat, & ex- aptllm fit ca, quibus ofteadebatur Chri(t.m pat- tendebat fuper benedicendunr, habitu TU quafi impertientis, & infundentis be- farom i:uru a mort L € " [0s ;rum,& teitia die re- nedi&i(?xfem. v el cette .forfn*a o fi- " :)98 EVANGELII SLCUNDUM LUC. h Mar 4. HoC 16.19 sr. & Et fa&um eft, dum benedlceret 11115, receffit: ab eis, Ad&or & ferebatur in coelum. Omr i. 9. $2. Et ipfi adorantes regrem funt in ]erufalem cum gau- 10 0'182'1'10 : lul quod 4, Ini $1. Et erant femper in templo laadantes - & benedlcen- y Etl . tes Deum. Amen derunt 6 aR SANCTUM Hic: lyriae, u J ESU. CHRISTI asss Erat, ) Ài EVANGELIUM Verbum, TET riun ; SECUNDUM JOANNEM.. P gure J E at a Patr CAPUT PRIMUM EL verlum füs eft; Va Verbum ef? Deus , vita , & lux omnem bominem illuminans , per num d T quod omnia fa&'a þnt €» quod bomo fa&um efl , cui te/lzma- tur, Cüjus & L enim verbum tium perbibet. oannes , dicens Je vocem, G indignum , qui illius tamcn Vfat Joloat corrigiam calceamenti , eumque elfe agnum | Dei, qui tollit — E fcPïratun AL cujus | peccatum. mundis ZIndreas - alter duorum jæzmms dt/czpulorum ; gltm' NOH qui Sfefum fecuti funt , adducit ad illum. etiam Simonem fra- ]üCen; s aüt 1 érem /uum : szlzppus quoque a Je[u vocatus adduczt (]Uld Ubüüe ad eum Natbanael m érat, ( Pud Dfum L Dtiy jj umi N principio erat verbum , & verbum eratxapud Deum,&. laI Deus erat verbum. Um U Deygy, ^5. Hoc P ilid, : d $ r cm gho crucis ad eum tnodum, quo nunc Semper in tcmpla.) Id e& quotldle, li benedicere foïemus horis opportunis. C Yetbum Sp. Rece/frt ab eis. ) Sssgn ; d*)xm- Benedicentes. ) Gratias agentes, & attem etat étus, f'cparatus eft corpore. celebrantes. D amlmp f Fe, ebatur. ) Suftoll.batur , furfum T p fercbatur. 4men. ) Nox eft Evangchüæ con- ä diat : oeva firmantis , & obfignantis ea omnta àtdb o 52. -deraztes. ) Id eft , ubi adoraf- qu& ha&enus fcripferat. Dud Par, Tiia fenc, fcilicet poft Angelorum appa- I. N prmc;pta Gc) Principium: ap- ritionem, de qua Actorum 1. Io. pellat , quando que fa&a funt ia f 3. Erant. Scilicet. poft adventum effe inco»perunt ; & ante quæ mhæHa— gt h p" V Spmtus fan & D amtea emm latebant. &um €ft. he j 4 $1 ^ ia n m À 399 CA ?ïu TORC- i db eiS, r 2. Hoé érat in principio apud Dcam.. ^ * . Omnia per ipfum fa&ta funt: & fine 1 pfo fa&um eü | j,hif : -;;hi], quod factum eft. - cum g 4. 1 nipfo vita erat, & vita erat lux hominum.. " L eriedicen- ^5. Etlux intenebri s lucet ?'&tenebræ eam non;comtp—r x derunt. L m NIat 6. a Eul t homo miiïüs a Deo, cut nomen erat«*k]cannes*. [ 8 . ïq- 7. Hic venit in teftimontum , ut teftiinc um pe-/rhibgr)e; de Moarc 1. 2 !uxü;ine, üt omnes crederent per illum. R3 T - - Iu 1 us non fit per ipfum. fadta, feu, qu& Erat.) Ante o;nnïa creata. M Verbum. ) Grece ó Adtyoc , id eüg p it fine ipfo facta- Iud verbum : Scilicet unicum, & fin- - ip[o vita erar. ) Senfus eft : Non folumper Verbum Deus omnia gulare. l]ta dicitur filius , quod pro- fecit , f« etiam in eodem Verbo , cedat a Patre, ut a mente verbum. Et verbum erat apud Deum.) Sen- hoc eft, per idem. Verbum » vitam fus eft: Verbum hoc non erat folita- fpiritua :m ,, csleftem. & xtera:m in omnib 1s operatus eft.- iM , PW rium, fed ad Denm ipfum refereba- Attirf:wulixvs tur, cujus erat verbum, fine dicente Ej Vita. ) x«l Q (oi. yi ii enim verbum effe non poteft. Non additus fignificat vitam accipi pro ipfoó verbo. 'Seufus ergo eft, Verbum, u illtut tamen erat ab ipfo Deo felun&um ; quod erat vita & caufa vits. 'aut feparatum, nam verbum ab intel- , qui tili le&u, cujus et verbum, non fejun- Erat iux . hominum, ) H()mi,nes per gitur.' Non quidem tanquam res ad- fidem iliuminans. '[jpulbrüm ' jacens, aut inhzrens, fed velut ali- n 1 f l. verbum eft. WE l'ux,x quz &ælïita, & quid fubfiftens, a Deo , cujus ver- bum erat, diftin&um. Ip teneóüris lucet.) "T enebras appel- Wf ( 4pud Deum.) Grmce eft, rày &:0», lat homines Deum & viam falutis Deum illum, fcilicet qui Pater eft. ignorantes, nam ut legimus apud Matth. 4. 16. ex ifa. 9. 2. Populus, qui i " -Et Deus erat Verbum. j Id eft, & ver- ipaus bum illud, e 3 rat Deug, ejusdgxg cum fedebat im tenebris , vidit lucem maA- Patre naturz, ; » gnamy, & fedentins im re,ione umbra. 9. Hec erat m princip ;o.) Hoc fci- mortis , lux- orta eff eis. BO E£ tenchbra tam non comprehendermnt.) licet verbum, quod erat Dcus, apud -eRj quotidiei Patrem erat, necdum humanam car- Non fufeeperunt , non admiferunt, nem affumpferat. . afpicere vel neglexerunt, vel contem- N x a per ipfüm f 4cla /imt) Quaü pferunt. ; dicat f , hoc verbum erat apud Patrem, k 6. Joannes. ) 'Scilicec Baptifta. mgth fig o quando omnia fecit, nec tantum erat T. Teffumoninm.) d teltimonium ds u n apud Patrem , fed per ipfum Pater perhibendum ; tanquam teftis & praco. yn Q omnia fecit. Syrus phra(i Hebraica * p funt vertit, Per manum ejus. De lumine. ) TtelTS 'þw'rdlg', de illa ; t Et fíne ipfo: fatum . eff nibil, qfæ&d luce , Ícilicet , de Chrifto , qui. eft lll mlulfl' equ vera lux illuminans omg'gs homines. f(.u&um, ef) Id ?&, nulla res eft facta, * ! * 409 ÉVANGELII SJECUN,DUM JOA*y : 8. Non erat E 1. d M mine. ille lux, fed ut teftimonium perhiberet de du P - $ In- vidimps gl fra 3. 9. b Eratlux vera, qüæ'illuminat. omnem ,l;:öminefn* yei;i; ntie. entem in hunc mundum. " I9. 15. ]oa 1o0. In mundo erat, c & mundu Hic erat, H;br mundus eum. non cognovit. s periipfum fa&tus eft, & Qus &l q II. 3. 1t. [n propria venit, & fui eum non receperunt. .. 12. Quotq uot autem receperunt eum, dedit eis ppfeüätem filios Dei fieri, his, qui credunt in nomine ejus. . . * 33. Qui non ex f anguini bus, neque ex voluntate ca Vrnis" , '-qull? t a*equ'ä- ex yoluntaf:e virj ,;þfed. ex Deo nai funt. ] & concupilce Neqw t U [f5 vir dici: ; AE Hertatis & f Crädermt, ) | Ec luc Fln ' illam :admit- IL fa. þr ) 1'4.-)'4 In mundum a fe | terent, creatum & factum, AE potiffmum c. Per,, l[llm- "Y soudet Mada gionem gentis fu. & in Judzam rc- E [ CIpes pentrat pradicationem ejus. p!e'm ,& Venit.) Per incarnationem. getu$ , nome 9. Nez erat ille lux. P qamimolieny -QvtVJarþnvis vir $us €um nmon receperunt. ) In—iuum - Xtd &t Dep. magnus eflet, nontamen erat lux illa enim non crediderunt, necagno fcere eximia, de qua nobis eft fermo. voluerunt, ut Dominum, mundi crea- P Dtnt quemiag Sed ut tefltmonimm . perbiberet/ de [u- torem & redemptorem. Hoc eft, E GLlnilem at mine,) Sed ideo miilus, utlucis effet :s t!lr ex Deol ' quod Chriftus infra c. 5 : 1-43. que- teftis & przco. ritur: Ege , inquit , ve zi in nomine L0 Opttante . Erat lux . 'vera. ) Lux illa, cui Patris met, Ef non accipitis me. d : piritm fcatis tefítimonum daturus erat Joannes, erat , 12. Q«otquot autem. ) Sive nobile s r ä L lus al Ephef lux vera , prima fcilicet & fumma [ .2 0q1* liil five ignobiles, five - Judei & cYE N- X Mitàtt eris. lux, quz fola vere ac proprie lucis tiles, five barbari &c. nomen meretur. Receperunt eum.) In i llum cred : en.. mUIIT - Que Hlumimat omnem Lominem.) Quz tes, & lucem ejus admittentes.. lKeyae Vbtb lux illuminatex natura fua omnes ho- Dedit ei5, &c. Won hnlie Í ) Quaáfi dicat, iis, qui amines ; licet aliqui, imo multi, vi- inipfum credunt, & fidem per ba- q'mndm m(!dQ tio fuo hoc lumen non recipiant. ptifmum profitentur, & per hanc fi- VOe *mptüm hu Th. Ventenicm 1n hunc mundum.) Scili- dei profeffionem ex Deo nafcuntur , ! Proprie: cet per nativitatem. . G r"f Al]uy Io. de meuundo erat, dedit poteftatem , id eft facultatem, I D€tots ) .Hæc' lux , ut filii Dei effici poffint, filiatione hoc verbum. confummata, q xX x i'lHll dlcltur U: Et mundus per ipfum fatühus eft.)) tudinis. ug eft adopfip- beati- : : faro bt » Omnia enim . His 4uieredunt in nar):in;ej(:.r.) Cre- bmrwt in ut dictum eft n. 5. per ipfum facta funt, imm tvit dere in nomen ejus eft credere ipfum 1 &y Mundus: ) liomines, pa - -rhundi effe verum Chriftum in lege promif- deB t Tu nobiliffima. fum, & credere ipfum effe Dei Fi- u DI/u Eum.) ) Mdqo» , Verbum. lium, qui venit nos redemptur:s. Vtrja; Buy) f Non cognovit.) Nec expre fentia il;. ;0 [ lius, nec ex'ori d3. Qui mem ex fangutmibus. ) Non tjur, gine fua, quam i!li de- » ex humano femine i d xit WVinitii , qux ; e& ï?aglggxs A APnen bebaf acceptam. bene ;pg?ö&us. N lj ( CVM» [ EM a *CAPUTL. 401 L diUg P a is & »;dMat 3 I2 ;-.;x—« 14; d Ét verbum c ', factum eft:,'& habitavïf in nob vidimus gloriam ejus gloriram quavfiwunige'niti a patre plenumf: 16. . d gratiee , & veritatis. Ed : . Is. Joannes te ftimoni uni perhibet de ipfo & clamat dicens: ^ ^ Hic erat, qu e . lseü, d | em dixi: Qui poft me venturus eiï:j,; antg me.t:g. &us eít, qui.a.) prior me erat. H velten R À * E I6. Et *- — l z ? Carnis, 3 Neq:)e)*exxvvoluntaii Mrm':.*). - Nec quoddam-, .'& vidimus eam in variis ex concupifcentia carnali. . . . natur£ vim fuperantibus miraculis , Neque ex volmntáte "urt. J -Volui qu& in vita, mor s te, ac refurre&ion? M€—Ó » tas viri dici videtur appeticus ille po- Pdträvit. N Quajf? unigqnit;. ) fteritatis & fobolis propagande, qui IdþeG talem, qua- undm a fe. potiffimum cernitur in viris, qui prin- lem . decet. unigenitum Dei filium. cipes generationis funt. & quorum 4 patre. ) Deo fcilicet egreíhi. .]'adzam re genus, nomen, (& memoria magis Piezum. ) ln Grgco eft, "M eve , nem. ^ Qquam mulierum, confervatur in filiis. id eft , p/ezus , in nominativo ; fed ) ]u lum - Sed ex Deo nati funt, ) ld eft, ha- nofter videtur legiffe 7^/py, in accu- «cagnolcre bent quemdam alium nafcendi modum fativo , ut Píemgm , &fc. xeferatur ad mundi cree difiimilem naturali, per quem nafcun- veréum , & quz przceileruüt, Vd;- Hoc Cfts tur ex Deo. Porro nafci ex,Deo, eft mus giortam ejus, gloriam quafí. nntge- Deo operante, renovari mente, feu 2 « Patre 345 i* » per parenthefim inter- j-ip m fpiritu mentis, ut loquitur Apofto- pofita fint. - TET lus ad Éphef. 4. 22. & juftificari, Plezuz gratii. ) : Chriftus .dicïtur Giye nobile plenus gratiz, non üt homo privatus, Deoque fimilem ficri juftitia & fan- Gitate veritatis, i, fye g fed ut caput, ut fcilicet non folum I4. Ef verbum caro fd&(uä.ef.) Quia fibi plenus fit omnibus gratiis & do- ,llumi qeltte dixerat Verbum in propria venifle, nis, fed etiam omnibus membris fuis. Tentes, [ & non fuille rccepturn , docet nunc, Et veritaiis.) Weritatis plenus di- jicit, ii d quonammodo venerit, nempe per af citur, quia plene in eo implentur dem er Dd Íumptam humanitatem, ita nt V erbum om;ia, que in veteris 'À eftamenti K vere & proprietactum fuerit homo. figuris adumbrabantor. er nanc ü; Oinnia bo- ) safcuntif v Caro f aium eft.) Caro in fcripturis nà, que in veteri lege fignificaban- Ízpe totug . hominem fignificat , ut tur aliquando nobis danda , & ali- . faciltarety cum dicitur lfa. 40. 5. F;deb;z ommis quando im: : s L fifiation plenda peï'ipfum data fu:äit, 2 optl() pa €aro perier quod os Domini locutum eff. & iinpleta, " Habitavit 12 nobis.) luter homines I35. Zeffimonsum perbibet.) Pxo, tefti- habitavit, & verfatus eft. Hoc eft; 'quc j €t monium perhibuit, id nimirum agens, redert ) quod ait Baruch. 5. 3y. Poff & z De £jfo. ) V exbo hominctaéto. if £erris vifus Y e/t',A 65 cuml,baminiäu: com- Hic eras.) Pro, Be ef. t Pmm ver[atus eff. Quen dixi. ) ]«m enim fepius .de De F emptllf G/orsam ejus. j Majefiacäm- , poten- Chrifto locutus' fuer«t Joannes. No tiam divinitatis ejus, qu nobis illu- Qus poft. ime veuturus eff..) Qui pro- ;;IW' ) xit per.carnem , quafi per velum gR fa ngüls Hm., qui brevi mihi. fuccellurus ef& 1 ; Bi&J. cirm Com., Menocb, ,T; F. ee 1 ! od - 402 'EVANGELII-SECUN M JO ANRN. Á e. a 1; fa- 19 E « 716 eEtde plenitudine ejus nos omnes accepimus, & 5 lim. tíam pro gratia. - usj . er 17. uia lex pef Mo Togarent. yfen data eft, giirqatia.",. & Vgriiaäg ?0 Ft * i-Jefum' Chriftum facta eit. - f I8. / Deum nemo v id - gon fum T E. e lk unquam, unig'ehitqfs"Filiüs-, qui aL Et] 6- 160 ft in finu patris, ipfe enarrav(iwt.v | t qixit: No Iu ]O' 764 1 an.4. M MUU neuce g 12- in munere prædicandki, is, ähte guem us, tamen loco ejus accipit aliam. ego miffus fum. Divifionesenim gratiarumunt, idem . Quodque mo Ante me fallus eff.) Mihi prglatus autem fpiritus, & 4// quidem per fpi- - ts teflimoni - lus unipeniti eft.. Quod at , ante sme, inquit Beda, ritum datur [ermo [apientia , a'üi ferao- noz ad ordinem temporis , [ed ad d/flan- feientia , alteri fides in eodem fpiritu , - n fiu Patri alit gratia fanttatum , Gc. nyt. Heci fiam pertinet dignitatis. — Idem fignifi- . Dtum nej cat Grecum £umeoo9£y u8. I7. Quialex per Moyfen data eff, Gc.) Quia prior me erat.) Id eft, pre- Quafi dicat, dixi omnes nos accepifle iodo ocui , de plenitudine Chrifti , & accepiüfe f Deyr, t Pa üqntio'r.- 16.. De plenit d u Qu d- gratiam pro gratia , quia Moyfes le- &l n&Que m nus eft gratia, & veritate. hi. gem dedit, qus tantummodo lex fuit : A Qd mundis Nos aurem accepimus. ) Nosomnes, legis enim officium eft precipere bo- ihtero fsculo * *àp. 5, 3 ' qui vidimus gloriam ejas , quiv.h credi- na, & prohibere contraria.. At Chri. dimus. & adhzefimus e'. ftus fecit gratiam , id, eft, inftituic i gl'if/fin. Ef gmtiam *ro gratia. ) '-L(*)cus Ob novam legem & nova facramenta Wnitus eff j gratiam continentia & conferentia, fcurus, quem alii aliter interpretan- COtjutflionen tur. Auguft. tract. 4. in Joan. ait pri- & fecit veritatem , id eft, implevit *t ut Dei o : Tam gratiam effe remiffionem pec- uod in primis legis figuris fignifica- Ug eüim 0i catorum , feu fidem , que per dile- batur. |Maldonatus cohgrenter fus Donims, g &ionem operatur; fecundam vero expofitioni , putat occurri tacitz ob- tinits n , . "gratiam, qu& pro hac accipitur, eífe jectioni. Poterat enim aliquis obji- Sjusdem fáty - Alii, inter cere contra id. quod dixerat Évange- ipfam :;glorificationém. EE nlrïavit' uos Vatablus & Montanus, volunt lifta: De plenitudine cjus omnes aecepi- AQe ac dily É [- nfum effe, gratiam, quam accipi- us y €fc. Quid ergo ? INum antea CU1 hm i dl gratia non erat? Refpondet, nondum Obfeur mus, & qua divinz nature confortes $n ]u efficimur, accipere nos pro gratia tuiffe allatam, nondum ejus fontem TÉleQue intg quz Chrifto data eft; quia enim ipfe patefactum ; nam lex - Er d erat, gratia non erat. quidemgila;a * ó Quaü Deo eft gratiffimus , omnes qui ei ad- Ce (icat, | "hereot, Deoaccepti funt.. Commu- I8. Dewum nemo vidit unq. :mrn,ö'e ) lgitur nior expofitio eft, accepiffe nos gra- Quafi dicat Evangelifta, ea qua de lterum tiam novi Teftamenti & novz legis, Verbo hactenus dixi, non ex alio, WRnn()m Vag 1 Joà pro gratia, id eft, beneficio veteris quam ex ipfo Verbo didici. Quis L Dg n legis. Maldonatus putat hunc effe enim alius tam diftincte atque perfpi- d lnud l at fenfum : Accepimus: gratiam pro gra- cue potuit enarrare, cum nemo De- Ve u h té, Xápn dyri. yagiroy, id-eft, om- um viderit prater ipfum ? Videtur Ventu el & nes de plenitudine ejus accepimus, etiam alludi ad Joannis teftimonium, Vgj fed non omnes éandem ratiam, fed cui tamen ex his verbis Chrifti cefti- tüfiltuS ) Jud; Et 4 qu $ diverfi diverfam. enim quam monium przferatur , quafi dicat ; ""d!)t e:g ltr l; i .unus accipit, non femper gccipic ali- Magnum quidem fuit , ngd recitavi, p l&m&! E - CATP U"*Ix" L. 403 j ( ön. 19 Et hoc eft teftimonium Joannis , quando 'mife1'Un t Ju- daei ab Jerofolynwis Sacerdotes, & Levita . * sad eum, ut in't-.er- p rogarent eum : Tu quis es? Ll .taä per'*f 20. Et confeffus eft, & 'non negavi t & confeü'us eiï qu?ä sqi. non fum ego Chriftus. 21. Et interrogaverunt eum: - Qüiü ergo? Elias es tu? Ét d1x1t : Non fum. Proph eta es tu? Et refpondit: Non. genmast * EKeeo2, 22. Di- — t alam - quodqu'e- modo füm recitatürüä. Joan- omnes qv.li,'äx tribu Levi : Sacerdotes nb idem , nis teftimonium ;-at multo majus ip- ii tantum, qui ex ftirpe Aaron. - nptt Jj .Munere & otficio. ,o at f fius unigeniti Filii Dei, qui fempereft Tu quis es ?. ) in finu Patris , & omnia nobis enar- nam alioqui ejus nom P ; fprnitty ravit. Hsc de verborum nexu. ignorabant, - en &fg;exnusnoä Non d 'f]q , 5[ l) - Demum nemo vid;t unquam. ) 20. E7 confeffus eff.) Palam & diferte. modo- oculis. corporis, quia /pzrztas Non [um ego Chriféus. ) Hoc enim acpi e£ Deus, ut dicitur infra cap. 4. 24. primo loco videntur quefiviffe Judao- acpiie fed neque mentis , aut intellectus, rum legati, fortaile non fincero ani- Joylts e- - | o Jéfait: - quod mundis corde premii loco in mo , fed ftudio tentandi & cognofcen- cipere bü- - altero fzculo promiflum eft Matth. di, num fe pto Chriftó' venditaret. ^cap. 5. 9- * .OI. Elas-es z ? ) Quuarunt, an fit : ALChri- .ä o Qut efl in fínn Patris.) Dicitur uni- lias,, quia ex Malach. 4. 5. fciebant ; inüitllit : " genitus effe in finu Patris, quia talem Zliam venturum eíle ante Chriftum. conjunctionem & propinquitatem ha- Cum ergo viderent in. Joanneexpref- yalerentià, bet, ut Dei occulta illi fint manifefta. fam quandam fimilitudinem izlie, in v,,impleï;it Qusx enim occultamus , in finu re- ciborum abftinentia , fimplicitate, ; fignife ponimus. Hsec propinquitas, & vi- & duritia villofi veftitus, 2elo virtu- renter g. — Cinitas non eít alia quam identitas tis, &c. dubitare coperunt, an Elias t ejusdem nature & fubflantiz. Jiquis ]* - intelligeretur in Malachia ipfe' Elias oEnarravit. ) ££euaaco , expofuit, Thesbites, an alius, qui ipfum veftitu u pv - . plane ac dilucide declaravit ; ?£«á- &. moribus referret. gnei autp € "far, nam is$ dicitur, qui reslatentes & - Nen fum. y Àt Chriftus M atth. 1,1;' Nun i? - 1 — obfcurasin lucem profert, & clare ex- 4 & 17-12. eum dixit effe Eliam.. Fa- æhmh " - preifeque intelligendas proponit. cile refponfio ex Luc. I. I7. Ipfein- us Tontem 19. Ef hec eff teffimonium, €c..) quit Angelus, pracedez amte j/um im Quafidicat, hoc eft autem.- Vel, iu.ldem data : Jpiritu, 6f virtuete Ela.. Nonfuit ergo - hoc eft igitur, &c. Cum femel & Elias proprie, fed virtute, fed fpiritu um i k). "iterum Evangelifta obiter meminiffet officio. V i ;- eà 'qll [ .de : teftimonii Joannis de Verbo , & Chri- Propheta e$. f& 3 )! à moopirrue, sile L ho r ï .0" eX Quil - 'fti Dei fupra, n. 7. & 15. jam redit prophera ; de certo enim quodam pro- jici -^ad illud latius defcribendum. pheta interrogationem inftituunt, illo ii m f — Msferunt.) Legaverunt e fuo con- nimirum, quem Moyfes promiferat, , fémo * ] ventu electos. Deut. Ig. I5.. Prophezama de genteua, ) Vet d 7u22;.) Judzorum fummus magi- & de fratribus u15 , fécut mey, fufcita- :ei'ti gonit' $. ftratus, qui Sanedrim dicebatur. bzt 165 Dominus Denus tuus, ip[um au- pi uf - - Sacerdotes $. Levitas. ) Nota eftin- dies, & paulo poft n. 18. Prepheram Chri il Y 1» n ter hos diftindio ; 'nam Levite erant jifc'im&a eís. de medio fm;'rgm fuerum i uOd ;ecitaV*o h x 2v ml o 404 : XEVAN/GE-LII- SECU'NDUM JOANN. 22. Dixerunt ergo ei' Quis es, ut refponfum d . x emus his, /. 28' Hæ [ qui mif.runt nos, quid dic is de ie ipfo? * ^ " * ]oannes l gine- 23. Ajt: g Ego vox clamantis in. deferto : 2j Ala | Dirigi:te' viam s z - Ecce agn 1Vïatä- Domini, ficut dixit Ifaias propheta - M 24. Et qui milfi fuerant , erant ex Pharifzeis. ^ r) *o. Hic AVia.C 25. Et interrogaverunt eum, & dixer unt ei: Qui d 'ergo&-b-a- fittus eff 1-3. ptizas, fitu non es Chriftus, neque Elias, neque Propheta? uc. ! 31- Et 4 La 26. Re f 2 lat medius autem veltrum ftetit, quem vos neícitis. pondit eis Joannes, dicens: 4 Ego baptizo in aqga; - | proptereg e3 EBepttctansicu sek, ass 5 * t 7727. ! Ipfe eft, qui poit me venturus eft, qui ante me fa- 2Mar. us eft: cujus e d 1 Vlät:ix- [ I. go pon fum dignus ut folvam ejtïs cqrrigiam W dimus a L 20. 1n B«t . 16. uzæ' calceari-;en-ti.'a 28. Hæc ; ! -fania Mari A&or P Biti, Qu in I. $ * 1 r i lymis dicit II.I6 fimilezm FE $ ff v5 Nam . quanc uam. A alia ad & 9. .26, B;tlþtiza,in 47:4::'; ?) Quaüi*"diï(.:a:, " Dtique juxz 4 . ?. propheta hic non a!ius tit quam Chri- baptifmus meus aque' tantum eft, & : tmje&um (jp ftus, interprete inter al ios S. Stepha- corpora folum purgat, ut per illum 0cus dihns no A&G. 7. 37. Judzorum tamen er- i difponam vos ad mtliorem baptif- ror erat non Chriftum efíe, fed Chri- !t codices. mum, quo purgabuntur animz ; ac nf ; m fti comitem. Quzrunt ergo ex Jo:nne, proinde nihili facto, quod ei convenire Dedum irre num fit propheta ille Meffiz comes. non pofiit, qui neque Chriftus fit Q2. Ego vox cldmantisï, 5:) Viue que Hlias, neque propheta. - Pinit lenend di&a Matth. 3. 3. T:f 4 ï"fli Med:us antem veffrum , 6fc.). Sen- Ant$ ripi, i Dirigite. ) Keftam facite :, parate fus eft : Quidam verfatur inter vos, viam , ut ait Matth. loco citato. cujus dignitatem & preftantiam vos n *Cræa, Ubl 94. Erant ex Pharif21:.) Dignitate Vtrg finb « eraut facerdotes & Levite, fecta ve- adhuc minime cognoviftis ; ipfe eft, ^- Attüit, cujus ego prxcurfor fum, qui bapti- ro Pharifzi. Cur notaverit. ijvange- zabit vos in Spiritu fancto, & animas & : llb: era? ]04 lifta hos fuiffe Pharifsos ex iis, que veftras, fi baptifm , - Pt g [ nunc dicemus , conftabit. 3 um illius ac?mifeti-- x tlérto in' q tis , fan&tificabit. lija *Q5. Quid ergo baptizas , 6 .Mäït-* .97. Pof me wmuvr:):.q'/i. ) -i)rius enim .erac,&q donatus fecutus Àmmonium in Giz- Joannes , T Pneg l corum catena, probabile putat Pha- qqäm Chriftus copit pre- rifzos, qui traditionum mirum quan- digare. 29' Al!tïg d tum ftudiofi erant, hanc etiam . inter Qui ante me fa&u: eff . Lt dus (ie 2 kM'iyhi anté- p alias habuiffe, nemini fas efle bapti- pofitus , ut fupra n. 15. zare, nifi Chrifto, aut alicui , qui Cujos e .') «tlsa .um fuit. propheta effet. — Sciebant autcin £'ha- .deor inagni aliquid effe. g».) Qui vulgi judicio Vl— KUL , Tillie e rifi tempore . Chrifti futurum . aque Non füm dignus, ut. folvam ejus corri- li Thonte j baptifmum , in remiffionem peccato- gií«em caiceamenii. ) ld eft , adeo non , angel n runí ex prophetia Ezechielis cap. 36, fum tum illo comparandus , ut ne in tllu at ] 25. ubi ait : effusdam jwper vos aquam I i, abjetiflimo quidem omnium mini- ün k imundam, 69 mundabimins ab omnbus ficrio ei defervire dignus fim, cujus- Ws - ( SEAPN mf . üt tot Iuquinamentis 'üefrl'.f. modi eft folïere corrigiam calceamen- bdt ad : * CAPUT L 405 Ltcag. Hec in Bethania fa&a funt t us his, K rans Jdrd"änäm 2 ubi c;raf," - oannes baptizans. " 29. Altera die vidit Jo annes Jefumivenientem ad fe , &ait: tg yiam Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi.: L i ante me - 5o. Hic eft, dequo dixi: Poft me venit v1 * ergd'ba- fat&tus eft; quia prior me erat. opheti? 31. Et ego neíciebam eum, fed , '.utï manifäftetur .;ianfrael : in aqué ua baptizans. propterea veni ego m aq - Ee e 3 E enonaendd me fa. ti.*l Mattha C.3. II. dixit: Cxjws non more gratia. audiendi'cdnciohesfejus,, qrrigiam fy» diguus caleamenta portare. fimul tamen occafionem dare voluit 28. lo Betbania.) Non eft illa Be- Joanni', ipf&im populo oftendendi. thania Maris & Marthz fororis La- 4gnus. ) Poniturarticalus , ó d39 6s L zari, que infra c. 1I. 1. abeffe Jero- ille 4gnus , quafi dicat, verus ille agnus, d [ folymis dicitur qua/f /fadr;s quindecim, .qui pro hominibus facrificandus eft, fed alia ad Jordanem. Exiftimant & eorum pecc at fuo fanguijne expia- plerique juxta hanc Bethaniam ftiffe turus. X - " !uaü 'dï*c&f- um &t 20 trajectum Jordanis, quare idem etiam Dei.) Quem D eus pro' nobis ;ad : per tllum locus di&us eft, Bezbabara, ut qui- mortem deftinavit , & qui ipfi Deo dam codices habent; id eft; Domiazws 28j per facrificium crucis offerendus eft. m bapti 2! Qui tollit. peccatum mundi. Dicit iims ; 4 iran (fetus multi, & graves auctores i conventie mendum irrepfiffe putant, & pro Be- peccatum mundi. . Ut (ignificetur dif- thani1 legendum Bethabara. crimen inter hunc agnum, & agnum iüug üt) Y — Trans Jordanem. ) In ulteriore Jor- legalem , nam legalis nulhus pecca- jc 5« danis ripa ,. in tribu Ruben, in regio- tum abítulit, hic autem totius Orbis ne Perea, ubi Adrichomius, diligens terrarum.. Pret-rea agnus legalis : inter V0 terre fan(te to ntiam YO s p/ographus , €àm con- .pro folo'Ifraele offerebatur, hic au- s.ifeep ftituit. * tem pro toto mundo. * U dbi erat Joanz es 64ptiäam. ) Eum Peccatum mundi.) Owmnée peccatum ; uü bïPti' fignificar, Gloffa tamen, & S. '[ho- . animäs fibi locum Joannes delegerat , «& quia deferto in quo vivebat, propinquus mas ntelligunt de peccato originali, w admi[ef' erat , & quia propter fluminis tra- " ad quod tollendum Chriftus principa- lius venit, quia erat peccatuin totius prius enim je&um eo frequentiores . confluebant udzi. naturg , bonum autem univerfale pre- p 29. Al/era die.) 77 Emvpioy , po- ftantius. eft, quam particulare ,. fed ftridie cjus diei, quo legationi Princi- etiam fi isa intelligamus ,. videlicet Mini a* P um Judeorum Joannis 'refp('),nfo (a- per peccatum accipi originale, loqui- tisfactum fuit. tur foannes de peccato originali qua- Venientem ad f[2.) Verifimile eft ve- tenus eft fons, & initium omnium 1 ]lldlclo t niffe e monteillo, in quo a diabolo re- peccatorum, quafi univerfa in fe con- * li&us, angelorum minifterio honora- - cludens. mj u qur tus fuerst , Matth. 4. 8. II. narrat 30. De 4ue dixi.) Scilicet fupra n. A e0 )non yt Y enim hic Evang-lifta, quz poft defcen- I3.& 27. Vide ibi dict:. I$ v fum montis -funt a Matthzo pr&ter- 31. Neíciebam ewzn.) Joannes ante- pntu g m miffa, ut notavit D. Chryfoft. venie- 1am mitt/retur-ad baptizandum fcie- bat ad. Joannem tanquam ceterorumn bat Chriftum cife ia mundo, & effe ma 406 EVANGELII SfE-C'UAN*bUM JOANN. -kMat'.. 92. Et teftimonium perhibuit Joannes , dicens: k-Qnia vidi « C K t eis: are f 16. Spiricum de—fcende-nteml quaü columbam de coelo, & manfit per eum. . tür intet »9 L Luc. ' - .33. Et ego nefcieba m eum, fed qui.rhiüt me-.-bäpti»»zaije in E IT He mihidixit: Super quem videris Spiritum defcen- - fnanetet 3. 22. aqua ; 1 dentem, & manen tem fqur eum, hic ei:t, qui ba—ptizaþ,vin quafi de Spiritu fancto, LI E L 34. Lt 6go.vi Dus, qui lius Dei. -.d.i: & tevRi-m-(x)ihium;þ*erhibui : quia häc eft Fi- :2 p BTISED /^35. Altera die iterum ftabat Joannes, & ex ifcipulis ejus - & Inve 46. Et refpiciens Iefum &mbulantem , dicit: Ecce agnus Dei. [ 33. Et audierunt eum d : - .QO difcipuli öloquentäm*, & fecuti üeeorsinc ss pf funt Jefutp.: X .38. C,.on'? -- bvadmitee OT Es j filium Dei, & fe 4ore ejusþ—præCurfoï 33 Et fga";,efcidam p )ï S&ili'ceb "m ; nam : j 38' "a rem , fed. oculis corporis non viderat, antéquam mihi fe offerret. ad bapti- Qu qui ; nec fciebat determinate hunc effe, aut *»andum. Vide dicta proxime n. 5I. AMiventantes illum. . Cum autem mifífus eft ad Iterum hoc repetit, ne amicitia du- &us, aut propinquitàte videatur in Mi )( baptizandum, dixit ei fpiritus: Saper . Mhm, [ quem videris fptrirum defcendentem , ferendo teftimonio , & magis, ac * - Ntífico tit &6 manentem fuper eum, bicefo qui bapti- magis fufpicionem adimat. zat im Spiritu fantlo ; infra n. 32.id efl, Qui baprizat dn Spiritue f[antio. ) -Cu- ZQE CQ5 us q hoc figno eum cognofces. . At vero jus tu. precurfor es,- & qui fupple- Herhretqs türus eft, quod . baptifmo tuo deeft , . fetis, cum jam Chriftus veniret ad baptif- $ s ' & HH bdh.tm mum, Spiritus fan&us Joanni revela- vere enim dabit Spiritum fanctum ,fu-f vit illum 'effe Cheftum , & tunc di- fcipientibus baptifmum fuum. ; ',i.t Chfyfofh xit, Ego 4 7e debeo baptizari, &fc. de- 34. Et ego vidi.) Scilicet Spiritum ; "L mnültitnd defcendentem , & manentem uper lsls cebat enim, ut prius eum cognofceret 8 l0C colri determinate, quam baptizaret. eum; qui a me- baptizatus fuerat. dUIïII Sed ut manifeffetur.) lpfe Chriftus, Ez teflimonium perhióui.) Est 'fQCIjtuä libl ejüsque adventus inftans a me popu- hoc fignum divinitus mihi datum, T fudgg. & lo declaretur, deinde mihi nomina- teftimonium perhibui, & . perhibeo Vel d[verfom 39 Vtmre tim demonftretur , poftea. adeffe per hunc eífe fillum Dei, & Mefífiam, ml feu dWl me aliis denuncietur, denique prg- quem ha&énüus expectavimus. Dit i, fens digito oftendatur. 38- "dizera d:e,) Pofridie. )! l1e dfrael.) T& legas^. r Sfabat Joannes.) l$o ; 'aellieisr., ubi baptizare folebat. co cohfugtd,,' TA inven: ]udeis. Fent ) Deo mittente. 6.- -dmmbulantem. ) Domum , feu Ls aqua 64?1,1'2471"3. ) Veni bapti;a- holpitium. fuum verfus ; quod - Vém fatis RmF ligitur ex confequentibus. i:ïtf:lf dl habel.e üt tum aqua. Ecce Agrus Dei. ) Quafi dicat , ab tu hf)tæ /32. Er tefl jmoniem perhibuit.) Sci- fem &i u?q] licet. tuüc, cum fermonem. fuum ad hoc fanétificandi eftis, non a me, il- popslum profequeretur. À H lum fequimini, Wide-di&a n. 29. Atl i szrt tum defcendentem quafr / balk?rnï-; » 37-- - Audierunt eum.) Scilicet oa;iQ [ Iinis m N bam.) Vide di&a Ma;ch.*þ 3. 16. nem, non ad anres tantum ejus ver- ('y"llus Vi k )Th CAPUT L 497 ! Y d Y eríus.au tem v 4d f. fe b di' In :viai | 38 Con Jefus, & videtis eos equentc'äsk cit eis: Quid quzritis? Qui dixerunt ei? Rabb Qan - li » (duod dici- .tur interpfetatum Mazifter) ubi habitas ? . m ] te, & videte venerunt. & viderunt, ubi 39. Dicit eis: Vent k | maneret, & apud eum manferunt die illo: ho1fa autem erat ti'zaþ n- quafi decima. . 40. Erat autem Andrea s frater Simonis Petri tmiisfex duo- bus, qui audieranta Joanne , & fecuti fuerant eum.. 4 d - 41. Invenit hic primum fratrem fuum Sinonem, & dicit liseu ] ei: Invenimus Meffiam ( quod- eft interpretatum Chriftus) Intuitus autem eum.-jefus, usDei - 42. .Ec ?c'lduxit' eum ad Jefum. ixit * 1708 L. u- T ba--admitt'*:ntes, fe(i etiam adu ani- mius, 'l)ræfer rccgntig;eä » qui illos ft;- Ed | mum ; nam Chriftum fecuti funt, q'*.lüfl tur. Hora autem erat quafr decim;t.) Sci- ) Sdlict — - 398« Comverlms antem fe"s.) Yan- al .bapti- / quam qui perciperet aliqugs* & tergo M licet ab ortu folis, folebant enim Ju- me m adventantes. , dgci quovis anni tempore inter folis RabH. ) Cum Rabbi, id et Magi- ottum , &occafum numerare duode- jcitia d cim horas, que nimirum hyeme bre- jeaur i ftrum , appellant, & gratiam fibi ho- nagiS j fu norifico titnlo conciliant, & fe difci- vioreserant, aftate longiores. Quod pulos ejus eíle velle profitentur. autem. Evangelifta hore adjun&um lgterpretatum. ) ld eft, fi. interprei expreffit, non folum facit 4d fidem f ) O : 1 narrationis, fed etiam ad Chrifti be- n uple- : teris. go d& Ub babita £?) Volebant enim , at nignitatem explicandum, qui non re- ao fie ait Chryfoftomus , in otio , & fecre- jecit. hos diícipulos in diem crifti- . fi a multitudine ab eo doceri , ubi num; & eorum etiam audiendi ftudi- Nec tamen :nä iritim) ; - nuullus eilet interpellator. um, qui de no&urnohofpitio non fol- Lte[[.] fupet ex hoc colligere débemus Dominum liciti ad Chriftum properant. [erah - habuiffe domum propriam, cum effet Q. mdseramt 4 Joannue.) Præconij in Judza, fed um illud Chrifti: . f fet vel diverforio. quzrunt de Iïofl)i:io ; '41. Imvenit bic.) Andreas fcilicet l ji d ; perbibto . :.89- Ventte, & vid;etc.) - Ubi habi- S a Chri(to revertens. tem, feu diverfer. - Primum.) Primum omniim; ideft, Mdum Die £/lo.). Ac etiam. no&t e uäque ad ante omnes alios amicos , & notos. m d lucem craftinam, nam cum fitibundi norem. Srmenem.) Fratrem faum natu mi- fontem inveniílent, probabile non eft MM -eos inde non haufiffe ; nec ante no- Imvenimu: Me/fam.) vi» uso Gu , H cüm articulo- . Ideft, Meffiam illum, mu ff &em fatis amplum fpatium colloquen- ii di habere potuerunt , cum du« tan-- quem unum quzrebamas , quem op- quo tüum hore usque ad tenebras fuperef- tabamus , quem. venturum íperaba- ; Q 4 fent, & iter ad Chrifti hofpitium ali- ab tnus, Nempe ex Chrifto fe manife- dictt 11. uantulum diífitum a. loco baptifmi ftante hoc. didicerat, licet. Evvangeli- lon 4 meï jo annis , temporis partem eiiperet. fta fermones habitos non exprefferit. qn , ita fentife videntur Chryfoftomus, j 42. Erius Jona.) Jona Joanna& Jo- cilice Jo 5 annes, unum nomen funt, fed jona n "T. " L : ,?yïillus , ThQQP,hyl:g&us & Euthy- v 4c8 7 EVANGELII SECUNDUM JOANW & dix dixit Tu es Simon fihus Jona: tu vocabens Cephas. quod ficü, Y mterpretatur Petrus. 43. In craftinum voluit exire in Gahlæam & m'venlt Phl- i. U tu es « lippum. Et dicit ei Jefus, Sequere me. 44. Erat autem Phlhppus a Bethíaida, civitate Andreze, & SO Px P eirl. füb ficu N 45. Invenit Phlhppus Nathanael, &. dxcxt ei: Quem fcnp- B E IGen. fit ! Moy fes in legem & Prophetæ, invenimus Jefum- ühum apertum du h 4c. !0 Iof eph' a.Nazareth. | Deut 6 Et dixit ei Nathanael: & Nazareth po! eft a 1qu1d bom 18.18 m lfa- efïe? Dicit ei Philippus: Veni, & vide. i? 40. 47. Vidit Jefus Nathanael venientem ad fe) & d1c1t de €0: 1o. & Ecce vere líraelita, in quo dolus non eft. 45. 8 48 DIClt ei Nathanael Unde me noih'P Refpondit Jefus, Jerem x 49- Re- 2'3 Ezech ef*l contractum ex Joanna; folebjmt Fiigum ]ojep/: ) ()rlundl de domo '4 ?3enim Hebrzi ( quod fere Htm omni- EIVl 27* bus linguis ) nomina quzdam pro- 6. 4 Nazaretb , &fc. ) E:nguo illo. 24. pria decurtare ; fic pro Jecéoxias Je- & vili oppidulo. - Hoc etiam dicit D lebrzo eft, Cóozias ; quoniam ex MMichzz c. 5. 2. fciebat hrE gem. 22. 24. in Lhnftum nafciturum effe in. Bethle- mmm, fh 2 4 & pro 7erobaal ,. dlcxcur, "Arbel, Ofce hem, " IO. I4- E5 tu Betblebem terra 7"4a, &c. ) Tw vocaberii Cephas.). CEPhaS Chal- Propterea etiam quidam dlcebant, Cm efes daica vox eft, &. Petram figmfïcat Joan. 7 I4. Nam quid a Galilea ve- li Mthal Vide | qu& dlumus ldtlus de nomine nit Cbrtflm ? Nemme [eriptura dicit, quia Ti lpde Pecrl, Matth. 16. 18. flm qmm ex femine David, O de Bethlehem ca- - Cpuofcere. 43- In craffimum. ) Po&rldle ejus ffello , -ubi erat Da'wd , venit Cbri- diei, quo Petrus fuerat ad Chrx&um $ ? vii et. l?& adductus. Poteft aliquid boni e[fe? Id eü, pro- fES f()lug l'ub Exire in Galileam.) Exire e ]udæa, dire, & quidem tantum bonum, quan- Ó €20 t tum eft'Meflias. e etec al & in Gilileam profïc1fc1 Dollet tenun lyvenit Philippum. ) Qui forte obvi- Veri, & vide. ) Veni, & coram us faétus eft Lhnü«», fed res tota di- experire, quid viri fit. I Nidn, vina regebatur providentia, 47- Ecce vere I/;-::el;td ) Id eft, fi- 2 eMemæ 4 chuere me,) Ut preceptorem di- lius Jacob , & ejus virtutum imita-- ïtv Y fdlq fcipulus. tor. Vel etiam fi n ificavit Chrxüus glüres fub 51 effé unum ex veris D csl A4.. 4 Berbfaida. ) Oppldo Galllææ, liis Jácob, id eft, vide di&ta M arth--1T. 9. ex predeftinatis promiffis Abrahz &. "k M*h&nae] .48- N«rbanael. ) Amicum fuum , Jacob. Sic loquitir Paulus ad Ro- J uem fciebat teneri magno Meffiz manos . 6. .Non enim omnei, qui ex : Vas venturi defiderio. Hunc Nathanae- I/mel s funt Ifraelita. VA Pïæl'mnmm dem aliqui eundcm efle putant cum ln quo dolms non eft. ) Mendacxum; S Barth lomo Apoftolo. R fraus , hypócrifis , fimulatio, uem ) De q iO. 48. Urde me nofls? ) Quafi dlcat Rer],w) lg le;e. ) In Pmtaceucho. cum nulum tecum Mhabuerin com- [mmc u — CAPU TL 499 & dix'it ei: ',Priiiþs»qnam te Philippus vocgfgt'-,)';czt;lrm effes fub; ficu , vidi te. 49. Refpon det ei Naf 12 hanael, & ait: Rabbi , tu es filius Dei , »- tu es Rex Ifrael. ..... $0. Refpondit Jefus, & d IXl t ei: Quia dixi tibi: Vidi te «t . fubfi cu , credis: majus,his videbis : N -&r. Et dicit ei: Amen, amen dic o ) Vobis, Vi'd'.eb'.i'tis coelum Lf apertum ; & An & zelos Dei afcen*de*ntes ,& c/ïef—cendentesïfupræ — Filium hqminis*. i N d boni A; ;idexeo: A . de domo aipuo lo 1CAP&T tiam dict. - :l g, füebat mercium, nec te Wn*l&"*m' fim allocu- gem Ifrae] ,.' & Filium Dei futurum i Detlte tus ? fciebant Judai ex Pf. 2. 6. & 7- ubi legimus: Erpozwzem con[Iitutus [um rex aE ) Cuzz e[fes fu 3 ffce - vidi te. ) "Quo- dicebanto . niam Nathanael ut ab homine quafie- ab eo füper Siíon mnntem. f[auttum ejus , Gulila t* - rat, Ugde mé mofi? oftendit fe , ut pradicans prace»tum ejns« Dominus di- xzt 44'.' me s Ejls. lii $-^ Deum omrniumn mores (& occulta genus r1e. m menus es tuyego bodie plebem cognofcere, &.ea videre, que nemo videat. Eft autem fenfus : Cum ef- So- Majus. ) [ t 0s ma'j;oia'. j d J 'fes folus fub. ficu, uübi nemo te vide- SI. deuem,, emesm. ) Repetitio facit bat, ego te vidi & quidem antequam ad majoretm cocfixmationem ; vel TA accederet ad. te Philippus, qui mihi Probabile autem certe ufurpatur loco fuperlativi, quo nüææ qu 'voffet renuntiare. Hebrei carent, quafi dicat, veriffime. eft Nathanaelem fub ficu oraffe & for- Megelos D&l afcendentes, €f defcen- i & conm i tafle Meffiz adventum expetiiffe, qua(i deutes, 6$c.) Midetur intelligere diem ;Ide f f D dicat, vidi quid faceres, & quid.co- judicit , cum venturus eft Chriftus ldem eft autem t gm ! m gitares fub ficu. cum Xno«clis fuis.- Chilts. T2 ef 12772 D&'l. ) NOn co-.gh:o-, dicere.. AM'cezdentes , ac. de[cendentes , at vit Nathanael Chriftum effe. Filium atque dicere, wwaffrastes , nam qui äcobs 1 ide,r ;-Abl'ahæ 1 "Dei naturalem , fed inter Dei filios miniftrant Principi ultro citroque adoptivos putavit illum eximium effe,, commednt ,. fcalas. afcendunt, & de- wluga | * & preftantiffimum , "quare etiam in fcendunt, ut illius juffa effecta dent. an?, 'qM t Grzco cum articulo dicitur ; Supra flium bominis.)) Se ipfüm fili- S:g. E3s /frä? um hominis modeftig caufa appellat. V.[ehda&i".m"";; Rex I2el. ) Eundem Mefliam re- Vide di&a Matth Jatios (icits - : þ [2 Su -20.-- Quaü Bxäf, eum Com. Mesoch, T.V HI. FÍíf. pyoin 0 La EX 410 'E-VA.N GELI*I*'S EC ü.NiDUM .](JA) AN:'N. E " CAPUT'L 5.Dïc hieite. jf&fus al nþ;ptias imoitalus , aquam in vinum comvertit, €9 a -6 n Capbarnaum «veniens — Serofolymam , ejicit. de templo negotiato- purificat res: ac figno a Sfudais petito , dicit : Soloite templum bot , Ed V temna ". Dic . mulii propter. figna. crediderunt in. nomine f)'-*efu 2 & üsqu - quibus ipfe won fe credebat, — $ Ed T die tertia nuptize fa&tee. : r Mater Tefu ibi. fgnt in Cana Ga]i'ï,ææ: &erat - Et tuleru 2. Vocatus eft autem & Jefus, & | difcipuli ejus ad nUptï-as-; t -.3. Et deficiente vino, dicit AREEreRe r x Mater jJefus gd eum: Vinum; non habent. X 4. Et dicit ei Jefus: & i mr bf In Quid mihi, & tibi eft, m—uiier? gon- - militerque dum venit hora mea. m nepreh( $DO - Tyrehenderc dddtin , n0D. hllma'j .&" j fed fl T:] QXïIxE tc'rtzd. ) Ex ;]flo Chriftus ftruenda haereticorum ofa pr.o-hibent:i- um nubere. CR declarer exierat e Jodea, ut profici- Q 0 i Íceretur in Galilgam. 3. Deficienre vino. ) Grecum parti« Qidem. zefr. Nptis.) Convivium nuptiale. cipium , ügzegoa»roc 0rs , videtur fi- ipetbum f I» Conma Galila«. ) K,x quo oppido uificare, e&m defeciffet ; fed commo- ] e explicabitur, fi dicamus fignifica- 3 m p!'ures | erat Simon Cananzus, Matth. c. 1o. Ofettm & | 4- Cana duarum urbium nomen erat: ri jam in&piffe deficere, non autem Milre;, M altera erat pofita in Galilza fuperio- omnino defeciffe. 7 mmï ütin f re, five gentium , non procul a Si- 4. Quid mibi, & tibi. (f 'mälicr $ ) Cttalis afta One , cognomento major, de qua Duriorin fpeciein refponfio,fed in ver- ^ TOb VQ]C t Jof. 19- 25. Altera de qua hic agitur, bis non tam atteodendum eft quid fo- du Cnfüernc minor dicta erat in Galilea inferiore, nent, quam quo vultu, & quo modo in tribu Zabulon. Vide Adrichomi- proferantur ; nam «eadem werba per , m l v Vs C IPAAMI p n. 25. um in defcriptione tribus Zabulon. fe fumpta, & iracundiz effe poffunt t s Rullinus & amorís, fed vultus & vox ambigai- E hat ficsge Erat mater Jefu 101.) Qu venerat tatem tollunt. Íntelligendum autem 1 Tum. * non dedignata pauperum cognatorum eft hzc di&ta effea Domino vultu fe- 'Bilre ] Pénitus d dato & hilari, qualem femper habuit ^ emesntä [ ) nuptias. Nulla Jofcphi'mentio, qui At Q 88 , em " 3 jam objerat diem fuum. in matrem , quafi diceret: Quid pro- lo Y etat. ? (Q. Fecarus efd autezm €5 Jelus.)) Vo- peras ? fine. maodo paululum ; faci- UEIP ti t, ve carunt, zom fauguam megnum adquem, am, fed tempus commodius expccto, 3 fed w* popularem ac notum, inquit Chry- nimirum donec fpoafus & ceteri de- hcet Inte tyal r fectum vini intelligant, ut miracu- ä!;l; 6', foftomus, Vel quia opinquus ; ! fdc,[e ? inulti enim & graves auctores volunt à lum ipfi fit gratius, & reliquis ma- pr","fï D i lts fponfum fuifie foannem . I;vang:li- nifeftins. Ita in hunc locum f&ibera. '€ ftam, ipfe autem venit, ut prefen- At Mialdomatus putat non yeram, [ D fed fiimulatam fuiífe reprehenfioner, j MJF 7 .tia.fua cohoneftarct. nuptias , quas uN r;) qua non fEmeln Chciftum ufum Iegi- pitin ipfe i'n paradifo inüituf-rac? & ad ob-. jl fi s w Ts 4 j CAFPUT.IL 41X — s. Dicit mater ejus miniftris: Quodcumque dixerit vobis, famte. F,æa 6; Erant autem ibi lapidese: hydrise fex pofnæ fecundum foitait purificationem ]udæorum, c.aplentes fmgulæ metretas binas, lit, Vel ternas. l 7- Dicit eis Jefus: Implete hydnas aqua. Et xmpieverunt |eas usque ad fummum. : & erat 8. Et dicit eis Jefüs: Haurite nunc; & ferte archu:mchnw Et tulerunt. Ffífa 09 Ut Quptas e Vinum n ;.(«' mus, ut Luca 2. 4g. Matth 12. 48- Euedcunque. ) Etiam fi puveiaue 1? non fimiliterque hoc loco fimulaffefe ima- inutile videatur. trem reprehendere, cum reyera nom 6. Iiz.) In triclinio , in l-oco cort- reprehenderet, utnimirum oftenderet. vivii nuptialis.. j D Hydria.) Awmphorg ad ufum aque. / — Íe non humano, aut fanguipis refpe- . &u, fed fola char!tkce & ut fe, quis- deftinatz. - Recte dixit Hydrias, ne fit declarec : mxmwlum facere. ita- — ff vinaria vafa dixiffet , putaretur ex thlbe p vino. crafliore , .quod fubfederat , in- que ut miraculum faceret, habuit bum Par tl' quidem. refpeCtum matris, fed non fufa poftea aqua factum fuiffe vinum, videtür - refpectum [anguinis, fed. charitatis. aut aquam vinifaporem ahquem fum—— Alias plures explicationes vide apud pfife & exhibuiffe. Cd commo« E s figifier "Toletum: & Maldonatum. Secundum þurifimndnem 7tzdaar MU. 101 3101 MBler.) Mulierem vocat, nonina- trem, utin faciendo miraculo oinis -Ut quemadmodum ]udzis moris eü' aquam haberent, quafe & vafa ab- : mliet ! ) carnalis affectus 1111pvcwnem reinoye- luerent, quod optime intelligitur ex. ret Vel certe. iea. appellavit ,. fecu- li *us confuetudinem & loquendi mo- verbis Marci 7. 3. & 4.. Pharifa;, in- le& qmd quit , & emnes 7nd4i , "iff creiyo la- uo m do äum illo tempore communem. WeriAt manÁs ,. z20m mandacauz, tenen- Mendasm veni bera mea. ) Quia ut tes IrAditionem /E'marm 67 aliac multae 1 iefba ? ait Auguftinus ferm. 41. de tempore; jJéur, qua tradiza fünr l/ll.f fervare , or nb - nolebat fácere.miraculum , donec.vi- äafttfmrztzx calicum , E$ urceoram , era- num penicus defieeret, n& mifcere po- mentorum ,. € [e ?arum munlomenm, quamemutare videretur. j E Mttretas.) Vide di&ta Luco 16. 6.. — At dices , cur crgo fecit: ,. fi- tempus. non .v6ej lerat. ? mnon yenerat cum. ma- -9- rebitriclime.) Maglü'*ro convie Quid p* ade ter petiv Vit, veneratcum.fecit ,modico vii g quem Græm etiam- o'u/.cwoa'tagw j1m ; Lucet interyallo.. jius e5p Cyzillus.ita refpon- Xov, Latint inod;pemtarem, dixerünt. de det: Quantus bonor pareniibus debea- Giuidam exiftimant in nuptiis Judzo- & cetel v anr y facile offendit , cum flatim ad adtum rum morem,fuiffe, ut vir aliquis gra- d juls m Pfolpter matrem. dfsfuldf quem qz:mmm vis praeflet ex ordine (acerdotali , qui im.eo.erat , parursper a':/?zïlzfer legitimam: convivii difciplinam mo- cum Klbff 3. Minibrsl) Wlenfe, Prudens nta- deraretur. Vide Baron. tom. 1. anno ye Chiifli 31. num- 29.. Vérius tamen eft font .ter aflata fpiritu filii ,. facile mtelle- rehet I a ! xit; quid filius vellet. Á Ar clntuclmumaeonvmo prsfuiffe uc i / Ts - 7 - N 412 EVAN,GELII fsE-CUN:DUM J'OANN.' .9. Ut autem guftavit architriclinus aquam vinum factam, & !16. k ncn fciebat, unde effet, miniftri autem fciebant, qui haufe- - linc, &i DI rant aquam :. vocat fponfur architriclinus; * 10. Et dicit ei: Omnis homo primum bonum vinum Rohit, r R a Zelus d & cum inebriati fuerint, tunc id) quod fdeter.iuls eft: Tu au- tem fervafti bonum vinum üsque adhuc. - m Rf II. Hoc fecit initium fignorum ]efus in Cana Ga lilseae : ,& gnum oft manifeftavit Z gloriam fuam, & crediderunt in eum diícipuli 19 Reí ejus. ? (Lin tribx 12. Poft hzc defcendit C-apharnaum ipfe, &üater ejüs ,...& 40. Dix fratres ejus, & diícipuli ejus, & ibi manferunt non multis um eft : lid? diebus. v, .13. Et prope erat Pa fcha judæorum ,& äfc'endi*t Jefus ]eröi L. Tlle folymam.. I4. Et invenit in templo vend s entes ïbovbs;, & oves, & co- lumbas, & numularios fedentes. ai:p/ecorumv 1j. Et cum feciffet quafi flagellum de funiculis , omnes eje- torum, cit de templo, oves quoque, & bo / ves, & .numuiariorum' -Bfendit a. tlymius and effudit ses, &;menfas fubverüt:z , Rritm. obol x5 ! 16. Et - Rumorum ( p r FUR aE N ! ltälice ) Jgï .æc,onomuvvm - -ejufqu;e'fuiil'e ordinare I2. Poff hoc. ) 'Sc.i-!.iclet Xmirgculufn D. duferlt que ad convivium pertinerent. perpetratum . f columbg 9. Nen fiiebat unde efer. ) Sciebat Defcendir. ) Profectus, eft. ];ene:, ibipi nonpote enim fuiffe vini defe&um , & mira- dicit, Zefcemdzz , quia Capharnaum Domm Rtpof batur unde eífet allatum. erat in humili loco , quipje juxta la- 'mm vend'mm Vocat fponfum.) Grmce eft $e», cum Genezareth. IT. Retord, quod bene etiam verta Fratres ejus.) Propinquos Hebrzi, h um mlld | ER M d g » cempellat àl- .ïoquitur. 1antq quod alibi. mon 4 uimus, fracrg;- appclf DO AUdieDant n D YO. Omnis bomo.) Omnes qui con- j mfm wivia celebrant. 3. Paícha/ Judeorum. ) ]a-m. enim .s,trip:,m " Primum.) Initio menfz. - tempore quo hzc fcribebat Joannes , Zs T Cum inebriati fuerisr.) Cum largio- celebrabatür a Chriftianis alterum pa- uf itdi j ri potu palatum redditum fuerit he- fcha paffionis & refurrectionis Domi- quæ indigne 1 betius, & minüs aptum ad- judican- ni, ad cujus di&cinctionem - .,clalicitu;r , fU. m dum de fapore & generofitate vini.- Pafcha Jsdao:un. - "hérig R'lduu U/que 4dhuc.) Ufquead hoctempus. *l fionor 11. Hoc fecir émirium , &£4c.) Id eft, Afcendit gerofolymam. ) Ut folebat Ti fingulis annis , ad folemnitatem Pa- Ptopalf. inter innumera miracula , quz Chri- fchalem , juxta legis prefcripta tmedj ftus fecit in terris agens , hoc quod Jebrandum. i * m ch' URm Qce E edidit in Cana Galilez primum tuit. ) jpoidey. Giorzari fuam.) Divinitatem fuam. I4. Venämtes'äowe; , . ) Vide di- Chn(i &a i att£h. 91. I2. ldemm gt Crediderunt 4n emm.) Lon.ge fïrmigs quam antea. 15. De ,fmfc,,z;;..; Quos xillikc inve- Mi ) Siv i : E * » 413 CAPÜT I n 16. Et hfs, qui ^columbas. vendebant, dixit: Auferte ifta hinc, & nolite facere domum patris mel domum negotiatio- uf ' nis. AXTe Recordati funt vero difbipuäi' ejus, quia. fcriptum eft: ;ohit, : aPfal. - a. a Zelus domus tuae comedit me. 19. Refponderunt ergo Judai,. & dixerunf giyk: Qupd,ü— 68.19 2 | num oftendis nobis, quia haec facis? ? Mat b JS-'o.lvitke templumghoc, cipul 19. Refpondit Jefus, & dixit eis: 26.61 & in tribus diebus excitabo illud. 27.40 20. Dixerunt ergo Juda; Qu E1 draginta & fex annis aedifi- arc- iüS, i catum eít templum hoc, & tu 1 í n tribus rdie"bus» excitabis il- 14-58 mults lud? 29. 2r. Ille autem dicebat de temp lo corporis fui. $ ]erö- 22'. Cum p & € v€ facerdotes eorum fautores & äic þecorum*vend'icorum', atque immo- - latorum. fenfores. vsee 9 ';.s'gzpa ; quod Éu- Signam.) Miraculum. f; — Effundit 2:-) Quia hac fecis.) Quaft dicant, quo riorum : th ymius auctor Grzcus ait efi* con- eriem obolorum , aut minutorum miraculo a te edito oftendis tibi jus nummorum quibus fit permutatio. effe hzc faciendi? à lI * [ralice ; d4 »monera. s I9. So/vire templum Le i, ö'c,j Qua.- / fi dicat , folvetis templum hoc , & " q6. atferte.) Auferri jubet, quia dfgcnlum . cum columb& caveis effent inclufe Xribus diebus excitabo illud , id eft , abigi nonpoterant, utoves, aut boves. intra tres dies, vel die tertia ,. cum L I;ene'-; Domum negotiationis.) Emporiumre- fcilicet refurgam , tunc intelligetis harpaum Yum venalium. me habuiffe divinam poteftatem. Mos ; j lr 17: Recordat: funi-) N idelicet . cum eft fcripture figna promittere multo factum illud viderunt. Nec mirum, poft implenda , ut 1fa. c. 7. I4. Pre- , Hebrsh | audiebant enim paílim pfalmos in tem- prer hot dabit Dominusip[e vobis fignum : 193* - (O(0 a. Eece. Virgo concipiet , Oc. ; plo & in fyna 90. Gsadraginta€ fex ann is.) Tem- Seriptum. q?. 3 falm. 68. 10. "TE Zelus.) Zelum vocat animi aftum , pluma Salomone octennio xdificaceum 'ex jufta indignatione affumpta ob ea eft , 3. Reg. 6.59. fed hic fermo eft ; de rexdificatione templi ab Herode Ut um pa- que indigne fiunt adverfus Deum, "Lelus enim ^eft ve- Afcalonita inchoaáta 'anne regni fui jni$ V " quem: amamus. hemens ftudium procurandi ea, qux 2r. Juliano autem 7. a quo ufque ad " sdiciiüï ! : . ad Dei honorem faciunt, & þadver— pre fentem annum I5. Tiberii, Julia- fantia propulfandi. num vero 37. anni 46. fluent. . De x fot 1 ^ Comedit. hac re diligenter difputat Ribera in flf.atcm "1 ) Devoravit ; ab(orþuic : hunc locum , & in. Zachariam c. I. totum Occupavit. g 19. Rejponderunt. ) Occafionererum n. 45« 46. & 47. Pereriuslib. 1I. in a Chrifto Daniel. Maldonatus , T'oletus hic, & diderunt. geftarum i»nculerqm/, ub- * alii. s | 9I. llle autem j4«-) Sive nx'cgo tiat»ore.s illi , fi- Jiæänt de templo eer- WWT R Es E 414 EVANGELII SECUNDUM JOANN. Pfal. 22 CUm ergo refurrexiffet a mortuis, recordati funt difci- d ; "f bule )u5 A uia hcc dicebat ; &c credide?ugt xfcrisptu-rær,' & & Jadamii 9. 5? fermoni, quem. dixit Jefus. 25. Cum autem'effet Jerofolymis in pafcha in die fefto j mul- ? þli iïW: ti crediderunt in nomine ejus, videntes figna ejus, - , Ammifit a ciebat. um ft, a /24. Ipfe autem Jefus non cre -Jm, diett ipfe noflet omnes. z fd.ïf-'bat fömeti?pfu;m eig*, eo quod ! Áer onni 2s5. Et quia opus ei non erat , hftx--QBis tefci*monui um perhi- r lu q bferet,,d,e homine :..Migfe egim fcieb:atij quid eiïej: in hom—ing : v at a J Cs " ET eAAPU;i* 5. Hic ve quesem H : quia d De'ov poris fu. ) ^ Non m.e.nci—eba«turv Chri« finmhoc loco pro totisfeptem azy.mo- ftus verbis utens ambiguis , quiazqui- rum diebus poni putat , uibus fe. »cere, Qu vOoco fermone - citra mendacium . uti ftum illud. celebrabatur.. g, ed Ribe-- ? lefpo licet , etiamfi fciamus eos qui audiunt ra Cum. Cajetano exiftimat diem fe- AUS renaty aliter efíe intelle(turos , modo eum ftam vocari diem primum azy morum, ^ 4 Dict; denfum patiantur, quem nos intendi- aut etiaim: ultimum;. uterque enim erat. mus , & nos non dicamus animo de« um fit fene fanctifimus & celeberrimus.,, ut apud cipiendi, & ita loquendi rationabi- nos dies feíli , & dies octave.' & "toire, & lem: caufam .habeamus , qualem. ha- Levit. 253. n 7. & g. ] buit Chriftus, cum rnalo. animo Ju- Crediderunt im nomine ejus.), Crödi; dai illum interrogarent , & fuo vi- derunt.in illum , id eft , effe verum, S' .B—efpor tio indigni effent , quibus veritas cla- Nleifiam & Chriftum $ x rius aperiretur. St'gmt.f) IVIiracula. pxdm.iiïum; ïo 'R-/';?NP;[ 7,! 22.- Recordats fün.: dg'/ä*iþu»/i-' :jw2ö' 0.)- WVenit illis in mentem , vifo. refurre- .24. Nonm credebar ]'Emetip fum eis,) ; L'ï-a tinilus. €ionis.eventu, hujus verbi Chrifti , cet multi crederent , & ad eum acce- Tes, fe Vif A0 » lam m; fofvite Ge.. intellexeruatque , quod ne derent, tamenipfe , qui ut Deus eo-. Tuifs lmusec 1pfi quidem eum a Chrifto diceretur rum cordacognofcebat, videbat mul- fatis. intellexerant , corporis fui refur- toscorum eile inconítantes , & fa- j'?,han' feonm, cile moveri poffe a. Pharifzis, ut. 2 Nüäc. N xéctionem . fignificare voluiffe. SUVitzti co Credidtrunt.); d e(t, roborati funt eum antetempus traderent; ideo non f Acet in fide , ita.üt clarius, firmius, & per- confidebat eis, nec volebat omnes co- hrif qui Écctius crederent.- ; tnites fuos eíffe 1 dtet 'humlhs confcios. & fuoräxïlm ?xcanor üim Seripture. ) Sacre $LE i'u'rre&'ioiaem; Ts Chrifti tradenti : hujufmeodi locus Scri- a5. lg quis tefimonium | perhiberet. & Cred pture e..& Pfahln. 15. IO- Noem derelim- de homine.) Opus non habebat Chri- ques antimam meam ia snferno. , & Scil t ,. .. g:s d flus ex alio difcere, qualis effet hic, M s']?tr) U aut ille , quife illi comitem audebat d&lcu Er feymont., Gc.) I eulis Chrifti de adjungere , cum ille , quippe Deus;- i P UIum fuz: refurrectione. omnes optime nofíet , & quid habe- J'iha 4j j W"t DE 23« In d;'f fafto-) Ia'n.fe niizs dile uïi fe- rent m a-pim.o- non igaoraret. j Tet ) [ Q —— - ER Mi - X* * LR * 45 E CUA PUT ük. ï 4d?f && Nicodemum. mo&le. edocet«de .rena[cendo ex. aqua., & Sþi;(z'?u, at de fui inflar «uei. ferpentis exaltatione , quodque. Deus filium. fu- )mu. - u h- um mifit ad [aloandum mundum : fatta. queTione. de purificatio- se, S'oannes (uis difcipulis de Cbriflo turmurantibus. laudat. ip- 0 qui ] Jum , diceus sllum crefcere oportere , fe autem minui ,'€? quod pa- er omnia dederit in manu ejus : ut qui in eum. credit ,. ba- p m, qui vero tion credit , maneat ir& inc. - 'þea! vilam «terna . Dei füper eum- L. [ Rat autem homo ex Pharifzeis, Nicodemus nomine,prin- ceps Judzeorum. * ; UT 2. Hic venit ad Jefum no &e," & dixit ei: Rabbi, fcimus, quia a Deo venifti magifter: nemo enim poteft haec figna fa- n Bly.emo' cere, qua tu facis, nifi fuerit Deus cum eo. uibus ita. i 3. Refpondit Jefus) & dixit ei: Amen, amen dico tibi, piii X 4 Re quis renatus fuerit denuo, non poteft videre regnum De!. diem i& j monim, . 4- Dicit ad eum Nicodemus: Quomodo poteft homo nafei, .enim crat cum fit fenex? numquid poteft in ventrem matris füze iterato QU apu introire, & renafci? i z. Vi rena- ' .5. Refpondit ]efus: Amen,/ amen,dico tibi nifi quis ,tus ;) Cred- - . À dfe v ^ yilfume -R'incep;c Jud«ornm.)Unus ex prin- 3 Nf quis renatus. fuerii.) Ex ver- i.]) cipibus, vir primarius, hono- bis Nicodemi patet eum ad Chriftum veniffe;ut difceret, quomodo pervenire mtin) L res , feu magiftratum gerens inter Ju- ideo D(nl'li- .eum a d«os, nam ut infra c. 7. 50. legitur poffet ad regnum Dei. fuiffe unus € concilio Principum. & nus oftendit primam ejus januam eífe t Dgus [iLd Pharifzorum. fpiritualem regenerationem , id elt , debat m Af-ervaretut:ab aiiis, oportere ut per baptifmum homo D«i , le 2. Nodle.)) Neob Filius efficiatur , quod dicit , quia arizi , U* ut gravitati confuleret perfonz fuz, ideo 0 fcilicer qui magifter érat in lfrael , per mortem fuam finis inftabat facra.-f Chrifti humilis magiftri difcipulus vi- mentorum legalium. deretur. 4- . Quemode poteff , 6&c.) Homo ad- Llfüwum huc cárnalis carnaliter res minime car- Seimus.) Credimus, p'erfua'fï fümus, ego & alii non pauci. nales intelligit , natn ut dicitur I. Cor. t 4 Deo.) Scilicet miífus. Q. 14. «dnimalis bomo non percipst. ea , )eblc C Maziffcr.) Ut magifter fis, &]a- qua funt Spiritus. Dei, flultitia eff enim. 7 hlc, ij , &f non poteft satelligere, daicum populum vcritatem doceas. Hec frjsa.J Mujufmodi miracula. . tmen , amen dicotibi, 6rc.) Re. p ; [e Nif fuertt Dens cum eo.) Nifi ope- fpondet Chriftus eadem conftaitia & j* qul retur Deus c-u'm illo ; & pér illum. zjfïe*veratigne ; ut oftendat fe propter p pj ^* - 46 | EVANGELH SECUNDUM JOANN. tusþ"fyuerit ex aqua, . 10.À & fpiritu fan&to , non poteft introl.i-'r'e in re- s num Dei. d,iha 6 db À 6. Quod natum eft ex carre, -cv'aros eft: & q u,g»d[-.nlatum ei-'(.f: exípiritu, fpiritus eft. — — P3 . |. & quodi 7. Non mirerts qui a dixi-tibi: Oportet vosï naíci -d'e,vnvuo;,: «V fal .8. Spiritus, übi, vult, fpirat: & vocem-ejus audis, « fed n. $i Xero ob 134:7. nefcis unde veniat, aut quo vadat: fi ] c'eft lomr'xis' , qui matus n E elt ex fpiritu. 9. Refpon d dit Nicogl'gfæüs,; & dixi.; eï:Quomodo pöi?ünþ | 0, Filius - haec üeïi'ï' i Dd E ] s Re m : ü Spiricufa Nicodemi a.;dxifxilra-ti'o-nem non miütare terpretationem , p-ml' vento accïpïtür',, infciig) - fententiam , fed debere ipfumfauditä; quafi dicat Chriftus , miraris quod I0. 74 & : Gmo j magis fpiritualiter intelligere- hanc nativitatem fpiritus non intel- Ex 4qua & Spiritu [andto. ) Ex aquä ligis. Ne mireris, fienim viam ven- 76 Uyö' ()a,ü ti , quem auditu & ta&u percipis , mi- Mu Jfraeli; : baptifmali & Spiritu fando ; hujus enim re $ cenerationis auctor eft Spiri- nime nofti, quomodo Spiritus fancti- mus : q.,i l tus fa—nä us , itatamen ut Pater & operationem affequeris ; atqueut ven- ilimum q Filius non excludantur , quorum tis eft, licet tu ejus viam nefcias ; ita : E la igm triur» una eft operatio ; quare etiam eft fpiritualis. regeneratio , licet ejus Maldonatus Whorare pj in forma baptifmi diftincti nominan- modum non percipias. Thiüs d D 0dor, tur tres. perfong divinz , fed folius exiftimat fpiritum fumi pro anima, phttis lr & fenfum effe, quafidicat.: Quid mi- Spiritus fancti,mentionem hic facit E'ICTAtionen Chriftus, quod Spiritus fanctusamor rum finon intelligas, quomodo. homo us Wrtinent & donum fit , amor autem & dona ex Spiritu fanco regenerari polfit , Wh Crtg i o cum. intelligere non poffis, quomodo Dei in hac renafcejxitia maxime glu-- ,19' Ddeu eis : eeant. ex fpiritu hoc naturali, quo idem. ho- "bifni, .6. Quod natum eff ex carne; 6c.) Do- mo vivit, generetur? fpirumus enim animalis wiís vt fpirat, ideft , qu& .m [er cet,cur dixerit neceffe efíe denuo nafci, ACnar C [2 quia quod ex homine natum eft ,ho- vult, animat corpora , €a nimirum: W Dayy) 3 mo C tantummodo , neque aliquid um ita facta funt, ut animari ab ipfo Cl'lph n0n e olfint ; & vocem ejus audis , quia , alcius habere poteft per illain nativita- tencretm f : tem naturalem: at qui ex Spiritu fan- oquentem audis hominem , aut equum 10n qe &bant &o gignitur per fpiritu:ilem repenera- hinnientem , nefcis tamen unde ve- ao niat,autquo vadat, quia nefcis, quo- lI tionem baptifmii , qux naturali mul- &W Á to pr&ftantior eff , ex carne efficitur modo.anima tn corpus ejus ingredia- , horg fpiritus , id eft , fit altioris ordinis , tur, aut e ?rediatur. & $i ergo tuam litbi dii [6] ipfius , fi ceterorum animalium gene- dtug f li quia fit divinz naturz particeps , & Fi- bus Dei, atque ita jus habet ad. re- rationem non intelligis , quid mirutmn- 'num Dei, cum fit Spiritus & Deo fi non intelligas , qua rattone homo. ümilis; quia Deus fpiritus cft. Ita- ex WSpirïtu. fan/&oa -rcriafci/ poffit ? lt generem [ fpl que cormem & fpiri;um, accipit prore u carnali, & pro-re fpirituali. 9- 'Qt,t'amn.;!æ— poffunt . hac frera , €$0. ) 9- Spirirus u1 vnlr fpirar, £-) Spi- Ut iterum homo nafcatur ex aqua & lia t Spiritu fantto , & id quod natum xütus hoc locj.o:- , juxta m.ul,coxujn in. E lflö/. mm Ca;,,. — n E P. CAUPT W. " 417 [ eMmfe .Io. -Räfþdnditijefusv? . & dixit ei ? Tu'yes,, magifter in lfra- €l, & haec ignoras? Ir. Àmen,amen dico tibi, quia quod',;;f,,'.c':.ignrms.;s .lokqfa*ijmut,x þum elt .. & quod vidimus, teftamur,, & te&?monium "no&rum no(-n*' ac- m ] cipitis.- T . du 32. $1 terrena disi vobis , &'»no;i' creditis: kiäätnodo ; fi di- jmm| xero vobis cocleftia , credetis? 1 : 13. Et nemo aícendit in coelum , ni fi qui defcendit de coe- Pommt -10-, Filius hominis, qui eft in 00?10,- 14. P Et : ls / ex Spiritu fancto fit , idque Haclno-l')is teftari , ä quö miii'u,; eft, ut bene infciis ? netat Rupertus , quod cap.8- 17. pa- ) accipïturvfþ niis qu- IO. Tw es magt[ler in If;-.«æl ; 063 Jam profitetur : bz /ege veffra , inquit, In Greco eft,79) $P& ó àWexahog fcript'um ef , quia duor um bosinum te- pón totel — Tóu VooagA , id eft, zues magz1/fer to- ffimonium versum eft : ego [um , qui te- | v,«iam ye : xcipis,mi-- dius Jfraelis , id e(t, omnium do&if- fiimonium perbibeo de me ipfo, &f teffi- ümus , q'i totum 1frael, etiam do- monium perbilet de me , qut miftt me , gitus um &iffimum quemque doces. Parer. Maldonatus putat fenfum effe; queut Y - gelcias; t KEt hac ignoras? ) Quuafi dicat, hac Qued fiimus loquimur. , €£$ quod. vidi- dgnorare non deberes , cum fis exi- 9/45 te[f;mmr. Id eft , non folemus , Jicet $u$ . mius do&or, & multa inlege& pro- teftarr, nifi que fcimus, ac vidimus, Vfaldonatus. 0 apimi » phetis legere potueris , qu& ad hanc quareeo ipfo quod vides me hec tam p generationem & renovationem fpiri- conftanter affirmare , atque teftari , b Quid di-- . tus pertinent, ut Pf. 50. 12. Cor muz- exiftimare debes me- certo modohomo: dum creain me Devs , Wizech. cap. 15. credere te oportet. : fcfre- . :rari' Po-üllhl 1 uomo 19. Dalo eis cor novum , & de aqua Er teflimonimm noflrum mon accipi- 15 i "baptifmi, Ezech. cap. 36. 25. Effes- £5.) S1cut de omnibus bonis teftibus 101 dem. ho- " dam [upér Veos aquam mundars, &c. & generatim dixit 244 fcimus loguimur, iriitl « Zachar. c. ^5 ao I. Eritfons palems do- &«. Ita hic de omnibus incredulis & ldCfï T mui David. Quod fi hac ita clare z pervicacibus hominibus pronuntiat , e n[fmm "fcript4 non erant, ut ea per fe fcire quibus nullum ad cr nium fatis e(t. cdgn dum tc&iixno«-'- ii .teneretur , faltem Chrifto explicante udtsaqu non debebantadeo extranea videri, & ) d9 $ errena dixi volis , &$c. ) Id , autequu abfurda. eft, fi c: L rerüm fenfibilium & ter- "T 1I- Quod feimus : loquimnr , &. ) renarum fimilitudinibus utar , nt ge- ; &dwï qu- Id éft, horum quz loquor; quantum- nerationis naturalis , & venti flantis; lll ; i «ià vis tibi ditficiliavideantur,teftis ocu- & aliis,; quas propofui , minime ta- men creditis. ? e quid fiet fi celeftia p i ene latus fum , nec audita loquor ,, ut giiom prophete , fed vifa. Scio Spiritum ipfa fuis verbis , abfque ulla terre- üïd quiu . fanttum , & quomodo filius Adam narum rerum fimilitudine dixero ?re- elo prehendit his verbis NNicodemi & Ju- ation regeneretur fpiritualiter in FiliumDei: ap o . Utitur autem . numero plerali, ta- deorum tarditatem , &in inte B lligex;xv-x cite fubindicans non fe folum efíe, do, & in eredendo. gt hb& lo- fmr u & | qui hec teftetur, fed Patrem fimul .Y3. Et nemo.) Particula&, y i gatum Jubl. cum Cam». Mezoch. T.V . NES. * 4ái8 AEVANGE'LIIV' SEcüNbUM jOANN.: [ — 34. b Kt ficut MOy-fes exaltavit fer penfem in *;defer,tp : dta Num exaltari oportet Filium hominis: ? & dilex 2-9. . :5. Ut omnis 9) - epim ec. Vitam aeternam. , qui ,cr,edi't inv—ipufþugn ,n . | n 'f.p:erea't; j .fed,.habeat 20. €1 .16. c Sic enim Deus dil exit mlundum ',. uf Fflium fuïïim-y;llniä ad lucen c1.Jo. 4 9 genitum daret: ut omnis aQ P. / habeat vitam zeternam. j q'uil credit in eum, non perej»ut;.fed' flentut I7 * Non enim mifit Deus Filium (uüm in n')undum* 25 Do dicet mundum, fed ut falvetur mundus per ipfum. m, i .18. Qui credit in eum , nou judicatur: qui autem non cre- 3. Er dit, jam judicatus eft : . ]im: qui ].' ! qu/ig u credit in norplipe u-niggæniti bantur. Fxln Dg 24 N 2 19 Hoc s 25. Fa €o non copulat pf'ægädencia cum fe- ferpentum : ita uicutüque in me pec-- &els ,de | cato carentem , in cruceexalcatum, quentibus, fed more Hebreorum abun- ao um dat initio fententie , ut videmus in fide viva non afpexerint , peribunt ; initiis aliquorum qui autem.afpexerint, habebunt vitam 19. HM [ oturz. : librorum facre fcri- &ternam. Ifatio , Aftendit i celum, &9c. . Afcenfas I6. Sic enzm Deus dilexir mz;)zzz//um , Lux.') . in celum hic non fignificat motum &.) Quafi dicat: miraris fortaffe, quod Dsi. localem ,'fed id quod ex motu illo dixerim me de colo defcendiffe , ut Tenebm, fequitur , videlicet, contefnplationem homines docerem. . Mirabile id qui- quibus ver rerum ccleftium , & vifionem Dei. dem eft, fed 'cant"usv eft Dei amor E. 4nt Eni; Senfus ergo verficuli eft : cum cre- erga homines , ut non dubitaverit da- QU in ten datis] prophetis , qui Deum non vi- re illis Filium fuum unigenitum , ut malüerysg. derunt, licet creditu difficilia doceant, credentes in eum per fidem vitam H futpitudine multo magis mihi credere debetis , «ternam confequantur. 20-— 0»])); qui vidi omnia Dei arcana , &iri ter- JAT7- Nenenimmifie Deus, 650.)| Con- lucemü 6 ras defcendi,ut vos docerem ; atque firmat, id quod prxcedit , r ezemzs qus ita defcendi,ut locum non mutaverim, credit in eum jnom pereat , fed babeat. L s Nv vey;, fed in calo adhuc fum, & nunc etiam "itam aterzam. [ 1109 r cum loquor.vobifcum , videam quid- U? jadicez.) In'eum Hnexn,hþ judi»- Operum . , u id. ii Deo eft , quafi unigepitus in " €et, 1d eft, ut condemnet. Yat, [ inu Patris exiftens. 18- Oz; creaf;t ip emm. J In Chri: 21. n ? I4. Frjfewt Moyfes , &c.) Quafi di- ftum , & ejuslegem fervat. lli. P; cat , ut autem fciatis, quanti veftra re- Non j«dicatur.) Non condemnatur. re&Um l, ferat credere in me, mementote fer- - Qus autem non eredit , jam judicatus tm, ntis enei a Mofe exaltati in ligno, ef.1 Quafi dicat, qui credere nolue- 5 In Deo. A( N um, 2I. 9. ut enim ferpentem illum rit, fatis manitefta & debita eít ei zneum, qui venenum, non habebat , damnatio., nec opus eft, ut ejus me- 22-» papbd fed fimilis erat ferpentibus. haben- rita examibentur, ut de illo fenten- N Nicod tibus . venenum ? quicunque non tia pronuntiari poffit,quoniam ipfum um LVEf Cl"'gm afpicerent peribant , quicunque vero Dei Filium contemnit, & rejicit a . ] t ""afpiciebant , fanabantur a morfibus De'o mmiifum'f leg, E : CLAPUTV,II[ 419 TO :* j d iX 0. Hbc eft autem judicium: d quia Tux vänit,xin;mün dum ) Supr. & dilexerunt homines ma 7 - enim ecrum mala opera. gis tenebras , quam I*u*cem.:'**grant ) d habeat 20. Omnis enim, qui' male agit, odit lucem; um »&' -non 'venit' ad lucem, *àt non arguantur opera ejus. 1094 Q t d- ui-autem facit veritatem ; venit ad luc'erh'2 ut manife- : ? ftentur opera ejus, quia in. Deo funt fa£ta. 22. Poít hec venit Jefus, & difcipuli ejus in terr Ut ]u e ZA am, & illic demórabatur cum eis, & baptizabat. Infr.- HOh ee .23. Erat autem & Joannes baptizans in. 7ZEnnon, juxta Sa-4. 1- Unigenit lim: quia aquee m ; antur. .. 4 ulgæ erant jll?c, & *.ve'nieban-g, & baptizaä 24, Nondum e nim milfüs fuefat Joannes in carcerem. 9; 'Ho,c' : 25. Fa&ta eft autem M al quaeftio ex -ifci'pulisx]panni»s cum Ju- daeis de purificatione. - jn me ptc & Á Ggï-giz z eexalcatalt ; 26f 'Eät , perbunt ; ebunt vitam 19. Hoc e/i.an/tem judic;u-m. ) Con- LJ!/ic J&marahtur.) Moräbätur ,'.dea demnatio , feu condemnationis caufa. ebat , verfabatur , populum erudiens, Lux. ) Scilicet uni & Dei. geni'tus—. F i;igs ad ponitentiam excitans. xallquad ) Baptizabar.) Partim per fe (veterum Teuebras.) Mundi , & errores,in * enim. fententia eft , quod quofdam cendille , t - quibus verfabantur. Apoítolorum , nominatim vero Pe- ibile id qui- Erant entm apez&z torum mala. ) Ita- a amor trum, fuis manibus baptizarit) prz- bitaverit - - que.in ten-bris infidelitatis manere cipue vero difcipulos, ut patet ex fe- maluerunt , n€ peccata. fua & vite uenti capite num 2. ipfe intentus venitum , W. turpitudinem relinqucre cogerentur. vangelio predicando. AÀn Chrifti ïdgm ï'.llilmx QO.. Omut: enim qui male agit , edit difcipuli in hoc baptifmo certa ali- . r Incem , 6c. ) Sic fures, fic adulteri no- qua verborum forma ufi fint , non D &urnas tenebras captare folent. | conftat. Porro baptifmus hic non lj um Non venit ad [ucemi.) Lucem refugit. €rat idem cum..baptifmo joannis in ', /fd m Ut 2om arguanrur opera cjus. ) iNe aqua in ponitentiam, fed in- aqua & operum. p - ravitas & curpieudofappa- fpiritu invifibili per gratiam ,:& in neid, it judin reat. : nomine Chrifti collatus. Vide-. 'To- 21. Q» ui autem facit veritatch. ) ls let. hic annotat. 52- 3.85( n Chri ' autem cui propofitum eftfacere quod 23. la 4nnmom.) IN omen lo(grki- i:tfxta reum eft, juftum ,. & Deo . gra- Salim & Jordanem, ut ait Divus Hie- / ondé tum. ronymus libro. de locis "Hebzraicis. m ]uzilfdf u In Deo. )/ Secund: : 25., Ex difiipulis Joannis.) Vlonenti- m Dei- f]egm'ü « voluntatem. . bus five auctoribus difcipulis Joannis. debita di .. 92.. Poff bac. ) Poft colloquium cum Cum Tudsis.) Quidam enim ex.Ju- INicodemo Jerofolymis habitum. dzis videntes figna Chrifti & multi- u lllofe"ten -In terram judaam. ) In alia. loca tudinem ad eum copfluentium , cepe- uOnläm IP Judxs pro runt Chrifti baptifmum praferre: ba- rejidt lem. t - El ptifmo Joannis. .Higc 'Oxta quaftio, 2 .420 EVANGELIJ]. SECUNDUM ]OANNT fS upr '26. Et venerunt ad Joannem, & dixerunt éi: Rabbi j qU.I (m,de erat tecum trans Jordanem f cui tu teftimonium pe:rhlbuiïh; ; füper o a "ecce hic baptizat, & omnes veniunt ad eum. LO 27 Refpondit Joannes, & dixit: Nor potett hom». accnpe- um ejus re quidduam , nifi fuerit ei datum de coelo. $. gSupr 28. Ipfi vos mihi teftimonium perhibetis, g quod dlxerim' * verax el i. 20. - Non fum ego Chriftus: fed quia miffus (um. ante illum. - 3 ( ad meni 9. Qui' habet fponfam , dponíus eft: amicus autem fponfi, qui ftat, & audit eum : gaudlo gaudet propter vocem fponü. 16 D Hoc ergo gaudium meum impletum eft. PUR 3o. lilum oportet crefcere, me autem minul. tem mer 1. Qu1 defurfum vemt fuper omnes efr. Qui eft de ter tet fupe t ra, - (ignitate , nes Me auto &gre fcrentlbus difcipulisJoannis, ma- "Accipere quidquam:) Vcndlcare, ar- ] litum min fïlnïll fui du&()rlcatem & famam mi- rogare fibi. 3. Qui Ault. Quidquam.) Quemeumque hononb ? qul de al .De: purfmtzvne ) Id: e& d? bapnf- aut dignitatis. graduim. & divitg ino 5 contentio" enim erat utrius ba- "Decato. ) ^A Deo. Siper ap; ptifmus potior effet, & preftantior. 28 ch:momum pcrbzäet:;) Te('ces 26. Qui erat VaL ) Qui venit ad €1tis. omnibus m ,(ä"fjfa'e te, & baptifmum abste tanquam dif- Moffüis fem . ante sllum.): 15/1 præcur— elt quam h cipulus tuus acceperat. Chriftum in- for , preco, & minifter éjus. hi ftmules, telligunt , quem deprimendi & ex- 29. Qui babet [pon[am , f;ranfus e/lx.) tenuandi caufa nullo dignantur ho- ld éft ; ille folus fponfus eft, cui fpon- Dt lerra qm mf W noris titulo » vel enam gomine pro- fa in conjugium deftinatur; amicüs fétténa & | Dr10. autem fponfi non qusrit fibi fponfam Qæleülbus | Trans. 7ora'4nem) In Bethania, fïve nec fponfo invidet , fed fponfa ad(tac honoris caufa, & ad omne ejus obfe- OCtrl ab e Bethabara. Vide fupra cap. 1. n. 29. & intentus ; cum '6$ Cale Cul fu tg/hmomum perhbibuiffi)Queém quium paratus , Sifer , £u teftimonio tuo ornafti, & cum vero videt fponfum venifle , & vO- ignotus eflet ; , omnibus reddtduf'cl ce- cem pxæfentls audit, vehementer*gau- 3 du lebrem. det ; quia jam videt effectum dm id. HDC t?/?l" Ecce)) Rem md:gnam quod optavit , & cujus caufa venit. Cat ^ Hichbaptizaf.) Sicut tu, tuum offi- " Hoc ergo gaua'mm meum :mpletum e,? ) cium fibi ufurpans, & fe tibi xquans. Quafi dicat ; ita ego , qui amicus T ff'momu ä&cant Et-Omnes veniunt ad eumn. ) Quafi ejus fum , multüm optavcram vide- um ad te venire deberent. re Chriftüm defpondentem fibi Ec- - 4 mmunt & 7- No» pereft bomo, &£;) Quafi di- clefiam per fidem , & eam alloquen- 3 fu. càt , Quid conamini condmom meze tem per prædlcatlorxem fuam , quare - R U Crédend adjicere ? Vultis ut e tantum abfum ab invidia ,^ ut máxi- '!"'th o arrogem mi- hi honorem "quem eus mihi non me gaudeam xmplecum effe hoc meum 1 fr lat rfnll - dledit? Utma;orem me faciam, quam defiderium. mavnt , Deus: me eiTe voluem* VEracem A - gO- Jllum eportet trefccrc ) Honnre, V que do&rma, R2 Z cd P 42l . 3('4:'Aj PU'T L ; i T PAU | räï,' de terra ef*r, & de te E ^ ra /lpqliitur.fïf Qui de ccelo Vf:nit-, ii ulfris fuper omnes eft. " ; * :32. Et quod vi dit, & audf&it, , hoc töig"t—a,tmj? & ït*rfäftqimoni-; um ejus nemo *ccipit. ) accipef- h R : verax eft. accepit ejus te ^ dïxerim; 3 4 n . 34. Quem enim mifit Deus, verb a Dei loquitur; non enim » 1 fponl ad menfuram dat Deus fpiritum. L] 4s. Pater diüigit fillum , & omnt a dedit in manu ejus. I. m Afpghü. ui au- 36. i Qui credit in Filium, habet vitani-seternam: q tem incredulus eft Filio, non videbit vitam ; fed ira Dei ma- ss & de ter» " fi, ,ngt fuper eum, Ggg23 ;CCAPUT dignitate ,'& aïu&-orit;ate apud homi- ni ex párte confentaneam , cum ni- , nes. : hil loquatur nifi a Deo profe&um, Me anutem quod proinde infallibilis eft. verita- minui) Cum Chrifto col- tis. k latum minorem apparere. 'Fndicaffx ar 3I. Qu defurfum venir.) Chriftus, ; 34- Quem emm onft Deus. 3 Id eft qui de codlo: venit , & Chriftus qui miffus eft ad-do&endos, .q?e honor & divine naturz eft. qui fqperiori$, & falvandos homines. Super omnes eft.) Id cft, & me, & aliis Verba Des loquitur.) Vide proxïme omnibus major e . -di&a fuperiori verficulo, it.) 'I"e&es Qui eff de terrA; &c.) Qui nihil aliud Non: enim ad men[uram dat Deusfhi- ritum.) Probat Chriftum verba Dei ) Ut precur eft quam homo , ut ego & ceteri mi- r ejus. J hi fimiles. .loqui ex eo ,quod ei non ad. menfu- De terra loquitur.) Non pote& lo- ram Deusfpiritum dederit , & r atiKOV- ) 'an'früf/&-) cinatio viderur effe hujusmodi. Qui i ii lpb qui nifi que vidit , & novit , id eft tl quilcils terrena & humilia ; quod fi quid de ad menfuram fpiritum habet, non ne- ii posfim caleftibus dicturus eft , neceife e(t, ceffe eft , ut quidquid loquitur , ver- doceri ab €o , qui de celo venit , & bum Dei fit 5 poteít enim aliquando : fpon[a d & res 'colleftes oculis fuis fpettavit. non Dei, fed fuo ipfius fpiritu loqui, fie ejus 0 'e- ut n — Super omnes. ) klomines. - 1 H " . quod fzpe prophetz faciebant. »m(ïe ! gt t 0:82.. ued viet t,8 þudif:fit.) Scili- autem non ad menfuram habet fpiri- cet in colo. tunt', cum non alium fpiritum quam emgntergïu Hoc tejifzi divinum habeat , non poteft nifi ex fiim durts ! À ur.) Hoc docet , &upr'z;- 3 ; caull yentt dicat. Spiritu: Dei-loqui : itaque quidquid Jeum * Teffimonium ejus memo accipit.) Do- loquitür, verbum Dei erit. (trina m x fcde S" gätbr.)" : Deus z Patetr: Jl amlcus admittunt & fequuntur. . x n cjus nemo , aut certe pauci 3 Diligit Filism.y lde ftChriftam, cui vaWm videe — b E ^ . * » « e fpiritam dedit non ad menfüram: [ 3* Qui acctpit. . ejus t Wipenii ) tem fbi Qui credendo ejus do&trinam recipit. 5v Dedirinmans cju:-) Subjecit impe- ag alloq . Signavif , É$c. ) £opeadimt , quah , rio, ac voluntati ejus. Eodem fen- fyiim qnaïe dicat , fieillo fuo & chirographo con- 1 ^ T o 'fu dixit Chriftus, Matth: 29. 18. Dzar« 1à : y m eft mibi omnit potefl as imcelo 65 in terra. eum firüiavit , & profeffus eft Deum efle ffehocm veracem , & Jefum Chriftum , ejus- 6. In Filium.) Quafi dicat: Quare ;crc-) 1 oniore que do&mnam folidàm &vcntau om- - ;?fbfdieþ in Filium a Patre miflum , per À Z ^ 422 EVANGELII $ECUNDUM. JOAN N. * CAPUT. IV. ^. Ve E uD um 3eþs cum thnuliere; S. a maritana loquitur: de aqud "iA , &? ado- &(D rando Deo in [piritu, manifeftans ei fe e[fe Meffiam promiffam : terent ) 5 G diipulis dicit fe cibum babere : -quem illi tiefciant , nempe. Pa- j Ui daeos ul fris obedientiam , de me[fe , €? metente , ac feminante : multi .. 2 Samaritanorum crédunt in eum: fili fan2? f 2 um reguli fanitqti p 10 It xxï 5 re]fitui;f. .quis eft, T ergok'-c'oähövit Jefüä,, quia äudierühf*þharifæi : -äqü—od z o dB U ib e0, 0 2»Supr, - i. Di nes. Jefus;plures difcipulos facit:.a & ba/ptiz.at(? quam ]ov 2 a . 22 an tes, (cp 2. (Quamquam Jefus non baptizaret, fed d ifeipuli jus, ) / I^. Nu 73. Reliquit Judaeam, & abiit iterum in Galileeam. 3 4. . 0 rtebat autem eum tranfire per Samariam. L Bliesenete ia n $M it ergo in civitatem. Samarie, qus3e dicitur Sich a £Gen. Sulelat ft 33:19 "3 ta preedium, ? quod dedit Jacob Jofeph filio fuo. rba, Vi j- 22 . 6. Erat autem ibi fons Jacob. efusergo fatigatus ex iti- cuuflis , q [0] xta. quia feffas f * Bere, fedebat fic fupra fontem. " Hora erat *quiaü fe r frang , fue . T. Vc-e,-'—g; edntiutip. li, erat 24.32 L les enim f uem ipfe. loqui-cur , quem tancopfre rat a Jndza in Galilzam , cuth'mi-;a- Apid. Judgo 1 iligit, cui omnium rerum cognitio- ülum patravit in nuptiis , nunc fe- 'conüalmn;, nem & poteftarem dedit: alioqui fein- eundo eodem proficifcitur. * per Patrem iratum habebitis, & ulto- 4- Oportebar autesm , Gc.) t oftendat rem fentietis. Qui autem in eum cre- fum, &Clb rum recta via in Galilzam tenderet. ..*. Venit dit , & juxta ea qux credit operatur, Menificatur dubio procul vitam aternam confe- z agrum ejus civitatis J uetur. Ti quentibus. " * , üt patet ex 'fg- füidbat ením dperedulns. uiffe de $a À äkezüär, inqvbe(:iive*lils:f» Sichar.) Qu tempore Chrifti dice- fiàm, immorigertis. batur Sichar , alio nomine Sichem, Da mb ] * 2 e f )Uemaquam 7ejxf4k.tkl,nan dettzar.ef-) utappellatur in libris veteris "T'eft u ?- Plerofque omnes fe offerentes. menptr, & Sichima. * Ub lr g, fffius Tljer Vide dicta fuperiori cap. n. 22- — - Dedit facob-) Donavit. Räfþicip lo- inus, 3. Reliquit Judeam.) /Egre tulerant cum Genef. 48. 22. ubi Jacob morü - .. £. n Pharifzi,quod Joannes ab. ipfis. non M x imus dicit Jofeph fiio fuo : Do » partem unapa extra fratves tuos , Htaris) No miffus predicaffet , baptigalletg, & quam [ t Iuli d . e r Q U eadem difcipulos. collegiffct : egrius férebant, 2 h * x t anu "Amorrbei ä*äjg*ggidiä, X x* flæi enini & quod .idem faceret Chriftus. ,. quem Arcu mto u .. Vide jbi dicta.. etiam, plures fequebantur. Itaque re- 6. 1. In illo predio , feu agto. . Tinündos u liquit Jud&am , declinans Pharifzo- Fons jacob. ) Puteus , quem cum tt ls qu i Jacob illic habitaret, infuum, &fa-- Io. Sary. rum invidiam , & pa(fionem fuam op- r—x. 10 Wet Qu portuno. tempori refervans, milie fug u N f 3 um foderat , vel fimu :| h AEOfUm a j'l d « Merum in Galileani.) Se.mel.l;sia*;niïvïe: um Ape. FOTPAMYSE — m:?' TE ] 9« Probab, ä ^CAÀPUT V. 425 | T Venit m'üli'er de Samaria $ haurire aquam. Dicit ei Je- fu:: Da mihi bibere. s )æddo- $. (Difcipuli enim ejus. abierant /in-fwcA:iVigtgtem, ut cib—o»'s e- Fiim minerent ) g j Pr- 9. Dicit ergo ci muilier illa Sämaritaha:j Qiiomodo tu ju- Thii li da'us cum .fis, bibere a me-pofcis, quae fum mulier Samari- . n tana? non enim coutuntur Judaei Samaritanis. io. Refpondit Jefus , & dixit ei: Si'fcires donum D—ei,' & quis eft, qui dicit tibi: Da mihi bibere: tu Aforfitan' petiffes ei, qui áb eo , & dediflet tibi aquam vivam. "- L quam Je ir. Dicit ei mulier. Domine, neque in quo haurias 3 ..hä.- Y bes, & puteus altus eft : unde ergo habes aquam vivam? li eus.) U$, dedit 12 Num/qu»id tg Am-ajor es Patrer noitro ]acoþ, qul no- 1r Sichit: ! h Sedebar fc.):id efï , prout 'qafus fe; rem , quos non tam religionis Gud—ium,' 00. rebat. "Vel certe particula /fe , eft quam fupercilium, & propriz gloriz cura ducebat. Feftinat ergo ad ex- tüs ex t | caufalis , quafi .dicat , & propterea xI. . quia feffus fedebat. Italice diceremus, ponendum caleftem thefaurum. era firacco , € coft fi pefe 4 federe. * Donum Dei.) Magnitudinem benefi- h Ve Hera erat quaft fexta. ) Meridiana. cii, quod Deus tibi przfenti occafio- / ne offert. Vel,fi icires quam. prz- Dies enim five zítivi , five hyemales, , cum qi n- apud judzeos femper duodecim horis clara & eximia fintea , que Deus do- conftabant. Hora meridiei fignatur , nare poteft. 1 ,xgunc f ut oftendatur merito fuiffe defatiga- |Tu forfitan-) ' Tuforrfïtan vice verfa. A Qs tüm , & cibo indiguifle. . Aauam vivam;) Per aquam vivam. m tendére . Venit mtulier de Samari 4.) Non intelligit gratiam Spiritus fancti. Di- fignificatur veniife de Samaria , ve- citur 2444 , quod purget animum a iituem n niebat enim e Sichar; fed mulierem j pite a fordibus peccatorum ; quod refrige- « fuiffe de Samaria, hoceft, Sainarita- ret&ftum concupifcentie & amorishu- Chifti i ; nam. jus fzculi ; quod mentem , fcecundet .Da mibt ng'äere.) Scilicet ex hydria fan&is cogitationibus . & affectibus. jn g Sidem tua, /le qui bibere quarebat. , frdem reteïis Tdr uod nunquam quie- "spffus mulieris fittebat , inquit Augu- i * fcat, fed femperin alia, atque alia ftinus. 3 virtutum fítudia hominem. ftimulet , Refpicicb; | & ": 9 ANon enim cou )unfur j«d«i Sama- ac denique ferat & rapiateum per de- ij acob t ritanis.) Non utuntur eodem convi- jlio jo ; D* fiderium & opera virtutum in vitam t 1005 y &u., eadem menfa, iisdem vafis. . ]u- eternam. deo ait ftatim : zi 2 dzi enim Samaritanos profanos , & eo fons aqu& [alentis 4n viram dter- ;iui gb d immundos judicabant , nec dignaban- zam. tur illos commercio. n fon 3 atü.-. Nibhil re- i1. 4ieus.) Pro fundüs. X j a IO. Scres.) 8i nolfes. Hqu [ " L 3 ; fp ondet Chriftus ad obje&um : odium ]12. Nanquid tg majer, es , &c. Qua- ; I! fi, G deorum adverfus Samiritanos ; nec fi dicat , quod fi de hac non loque- at t "n u enim probabat in hoc Jud&orum mo- 2 rig aqua, num tu major :þsi,i € * - i - z 44 — EVANGELII :SEöUNDUM]oANN. zowp n'oB,i*s puteum , j& ,ip.f-e ex eio bibit ,& filii ejus, & peä:org ! - qnando t ejus? - 13. efpondit Jefus, & dixit. ei : Omnis,, qui bibitex aqua - tisPatrer s : 2,21 d'. hac ? 3j dabo ei, non fiuiet in eeternum: fitiet iterum: qui autem biberit ex. aqua , qvuamæ-eg!oü [ fcmis, 14. Sed aqua, quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquse fa- lientis in vitam eeternam. h3 ] sdorbu 15. Dicit dd eum mu lier: Domine, c ^ t a mihi hanc aquäm s at ut non fitiam , neque veniam huc haurire. 16. Dicitei Jefus: Vade, voca virum tuum, & veni huc, E rR naco- 17. Refpondit mulier, & dixit: Non habeo virum. Dicit im;&XimE tüi ei Jefus, Bene dixifti, quia non habeo virum. - & Samurit 18. Qui nqueenim viros habuifi, & nunc quem hab;—:-s : Vn'on maxide fib ir, hoc vere dixifti. — imote eft tuus vl . . 1 hum soni t el mu) ierj Domine, video quia Pfophvexta-es't'u. oo. Patres noitri in monte hoc adoraverunt, & vos dici- Cth vicin Á ortet. Ahravey « O ts, c quia Jero! V Cxtrüxerunt : Deut olymis 'eü locus , þbi adorare op Colendum E / 12' S. *0 tnonte j T2 ltoi b Major es. Ut mraj;ls Valiquid &*x(itäm/æternam faliat, & Qos)f&- * tgem, qu z E | nobi-s cum eo us itate dáre queas: fuftollat. que fuz,i:vAi', &— efficac ? Gexiflet ( Patre noffro Tacob. ) Animaduerte , X pli Samarit inquit Chrifoftomus , quemoZo 12 u- 16. Voca virum *tnum.) Quafí di- Cattonem 1] daicam. fe in[erat mobilitatem. Sic eát. Decet ut virum. omnium bono- rum tuorum .participem facias, pro- antiq.- e enim confueverant Samaritani genus — 7'3'0/09m£ fuum ad majores Judeorum referre , pterea vocaeum , ut ille tecum audiat tef, ) Àc prafertim (1 Judei profpere agerent, & melius qua trado intelligat, tuque tfi-l'XiRïs N ab illo docearis. Quamquam Chri- quod teftatur Jofeph. lib. 9. Antiq. ftus fciret eam maritum non habere , ! U fac'n'fïc; cap. ultim. & lib. 1I. cap. pariter ul- 2L. T. timo. loquitur tamen ut habenti , ut hinc PPU ltllm n 13. Noz f;riet i. aterdum. ) Non arrepta occafione admnoneat-vit? cor- atietur fitim rerum temporalium , ruptioris, (& ad peenitentiam revocet, j tit, n l fine RT onorum, voluptatum , &c. qua divina illa. agna, percipi»r ne- QU noyg 14. Fiez z eo. ) Exit in eo. quit. Fons. ) "Eanquam fons aque þefexi- I8. Nunc quem babes., 6:.) Quo Qte nis. 2 uteris explendz libidinis tug caufa, Pt i 1 Salientis £m :at"t:zm «terzam. ) 'Tam non eft legitimus maritus tuus, fed 0 Ctito dett alte falire dicitur aqua , quam eft al- concubinus , & clancularius Ícorta- olo & fiog tum principium ex quo oritur. Spi- tor. I9. Propheta es tu) EP: enim 1£u- 2 Fs u ritus fanctus, au&or, & principium Cürit C hujus aque , Deus eft, & calos ha- nus prophetg prefentia etiam; & prg- n'naret bitat, ubi vita eterna nobis proponi- terita dicere, fi occulta fint. am "mt dn() tur non igitur mirum, fi.aqua, QO. Parres moffri, &c. ) Cum pri- mum mulier Chrifti fapientiam co - Á Kl qLi;am diffandit in mortalium animos, Ivl, ["ür G gnovit, qu»aïzlfcio'ngm propoli"uvic , que € terra in calum, ?.d Deum usque, * . E p — - L LA 425 peuts .21. Dicit ei Tefus; Mulier, crede mihi, quia venit hora, quando neque in monte hoc . *REgue in Jerþfo]yïni;s ?dpïabij eraqua tisPatrem. -- 3 22.. d Vos adoratis, q U 1.gd reícitis, nos ado*'zmus, jquodf 4 im 6jo ] fcimus, quia falus ex Judzis ett. .. z 1 s Ual 23. Sed venithora, & nunc e ít t * quan do xerl adoratores ' es adorabunt Patrem in fpiritu & veritate. Nam &;*Pater tal - cagun qua&rit, qui z-zdorevnt eum. - 'eni ht um " Dicit gääxime tunc ag*it—s;bat:ur i'nt;er ]Qdæöäg äf)te.f:.e'feddos qiiöäd locum , & ri;*.um & Samairitanos , cujus folutionem Deéam facrificiis colendi- bes, 001 Adoratis quod mefcutis. ) Quuafi dicatg maxime fibi indicari cupiebat. | - du monte. boc. ) - Oftendebat proxi- vos a toto Dei cultu aberratis, n -1um inontem Garizim , civitati Si- tantum quoad locum em Deus ele- ot3 e$ t chem vicinum. Vide Judic. g. 7. git , fed etiam quoad b ei ipfius co- vos O* " Adoravermt. Y Ubi etiam templum gnitionem, & quoad ratione ii u "tet extruxerunt, ibi adorandum eífe , & fe colendum prafciipfit, colendum Deum affirmantes, quod in Aos.) ludzi. l * eo monte juffiffet IMloyfes Deut. 27. Adoramps quod [cimus.) Id eft De- — I2. legi benedictiones obfervantium um , quem probe cognofcimus, quis legem, quodque in eo Jacob altare fit, & quo loco, & qua ratjone ado- & 105 fe- eicacitate erexiflee Genef. 33. 20. — Hujus tem- randus. pli Samaritanorum hiftoriam , (')c.. " $4lus ex fua'ïti.r efd.) A[taq,itc'zionv e[t - cafionem illius narrat Jofepþ. Iib. r1. falas veftrum ritut fequentibus, fed Q;uü d- 8.' ; X fequentibus Judaicum, qui verus eft.. gium. WO' .antiq. cap. 7- z t'acias, pïü' o qperofotymis eff. Icus ubi adorare opor- 23. lFeni.) slgxs-ra: , üt num. 2I. £ef. ) .Àc proinde illic templum ex- Nnunc eff.^ Nucc incipit. ecom audiat truxiflis , & * afürmati Á - Keri àdoratores,) Proprii, genuini, li, g* E ib-i tantum xli-. quum V^* - cere facrificia Deo offeire. » hoc nomine digni, viram nimiruimmn 5 1. Veeir.) 6 exeTe, pr& feris 6'1?, Dei adorándi rationenr edocti, - on hbt -pofituni pro futüro imminenti brevi Adorabunt Patrem in fpiritu, ) Non d , t tinc gt aderit, iaftat. - cerémoniis Judzotum, qui totíin fa- » Hora.) 'Tempus ; int crificiis animalium, & esternis cxre- 'e"lf'!' iguït;tempus' moniis pofiti funt, parum curantes T d .legis novz feu Evangelicæ, P Aromul- fpirituales viétimas, quales fust cogi- Quo tationes fanéte , contemplationes, U Neone in mente boc-, 5 &? [d [ &, nülf gratiarum actiones, laudes , oratio- : tl;5 cau[&h »lo certo determinato loco, quafi hoc nes, ínteriores actus fidei, fpei , cha- TM -folo & non alio fit adorandus Deus. . ritatis, ccterarumque virbutum. ius f 22. Vos adoratis. ) M os Samaritani. Et verita:e.) INon errore Gentilt- "Occurit. Chiiffus objectioni , ne exi- tío , & fuperftitiofo, qualis eft Sama- "Tiimaret mulier ex Chri(ti fenteritia Eü enim m rítanorum, fed vezo , & lcoitimo. ggiam;' & Pïg' JSSamaritanos & judxos pates hadte- Tales quarst.) Eequirit, poftulat, fnt L] omüus, & forte etiam Samaritános elfe am 4 Cum pfi' .at','x gzrnqu;un*-idoneos ä?doratore's.- ( H * lpieüm li/4 B. rx? Cqm—. Menech. T. VII, -- 4 "— 425 FVANGELIL SECUNDUM JOANN, € I 24. e Spiritus eft Deus, & eos , qui adorant eum, m fp:rz— 5 D Cor- tu, & veritate oportet adorar attulit ea 3: r 25. Dicit ei apulier: Sc1o » qula Meffias yenit; (qul dici- - tD *ur Chriftus) cum ergo venerit ille; nobis annuntiabit ommia. € ) V5, qi .26- Dicit ei Jefu$: Ego fum, qui loquor tecum. &X .27. Et continuo venerurnt dafcapuh ejus y -& mirabantur, -& meiTs zquxa cum m&liereloquebatur. ' Nemo tamen d1x1t. Quid. qua- l videte t & E ris, aut quid loqueris cum eo?: 28. Rxehquai. ergo hydriam fuam muller, & abut in c1v1ta-x In vitam aigpes aE iem., & dicit illis bominibus:. ; qu medt ..39. Venite; & videte hominem , qui dixit m1h1 -9 l 'omnla qua- æumque feci; numqtid ipfe.eit Chriftus? " femmat, 3o. Exierunt ergo de civitate, & veniebant ad eum.. 39 B ogr. Interea rogabanteum dlfmpull, dlcentes. Rabbl, man- . boraveru duca: 32. llle autem dicit eis? Ego c:lbum habeo manducare, B n quem VOS nefcms Attül 33 Dl- attulit 6t ci i 4 Ia 7 Q ubum 1 24 Sp:rttu: eft Deus. &5 c.) Reddit audtendts muher hæc mmus ldone: quomam il: rationem, quare Dens hu;usmodl re- videbatur. £ quirat adomtoæes. N . Nemo tamen . dixit , E)'c.') Reveren- zur& pinq H! Perjïum Et veritate.) Quia Deus, ut fpm- tia magiftri , quem nihil temere & fine caufa facere fciebant. tus eft, ita etiam eft veritas. Mtte falut 25. Scjo quia Me/fias venit.) . Scie- 29. Nuuquid 1ple ejt' Chriffus? ) Non bant hoc ex lege Moy(is, quam ipfi dubitat ipfa, fed ex eius operibus pru- 3 4ddin denter rem aliis relmqmc;udlc andam : U. ]uxta recipicbant ,. & quia nihil crebrius in- non enim crederet fi dicerent fe inve- ! ter.Jud&os audiebatur. !um Nobis ;mmmtmä;t 03n14. ) Quæ niffe Chriftum, ut ait Cyr:lius, fed in- funt nobis facxenda ad rite colendum vitat eos ad videndum,. quomam in- Ete d. Deum. de credituros effe fcit. D ^ g aïïqaud Q6. Ego fum. ) Scrhce: Meffias, 3o- Exierumt. ) Plerique ex clwbus quem tu memoras. Sichar. /PUafe g 27. Quia cum mu!zere laqueb.ztur ) .32«. Habeo :täams w:ma'umre $ 7:;:»; -Oopofiam Cum imuliere extranea, ignota, fola To0$ 5Ke cztu.) Et Græcoru hrafis, c:l' reg" &) Izm ] n n folus loquebatur, preter morem fu- apud quos verbum &yo, ide /mbeo, ; um Nec enim confueverat Chriítus cum infinitivo hgn cat xdem quod Jütm Tüturg mulieribus , etiam. publu.o &omni- pel[»m , aut debeo, . 1ta mtelligicur il- Olqwmm thi lud Josn. 16. 12- Multa bhabeo vobis 3 Sicltr bus patenre loco. nifi in turba loqui dicére, & optime refpondet [talica - Glpuendum B (excepris familiaribus , &. fanguine locutio. jundis ) ut nec cofifueverat cuiguam J he da dmre molte cofe, ho :) « Et 7;42 loqui nifi de.rebus. grávibus , « ad :Pono quis fit ille cibus de quo loqul- C fuhcet rcg,num Dex pcz.:mcnubgs ; quibus tur, exyllCdt nuiner. 34« Iu ICMdo b "Ltdfæ 4 CAPUT IV. CUT nf 34 chebant ergo difci p*(ælï ad 1nv1cem Numquld aqums attulat ei manducere ? US (qdoe 34. Dicit eis Jefus,' qneus cibus eft ,xut facïam valunta jbit untqia. ejus, qui mifit mé., ut perficiam opus ejus: l. 3$. Nonne vos dicitis, quod adhuc quatuor: meniïss funt., m j ,& meffis venit? Ecce dico: vobis? Levaite oculoseveftros ; & "M'aü Quid que : videte tegiones, f quia albze fünt jam. ad meíiem: 37* 36. Et qui metit mercedem accipit ; & congregat fruttum Q uce 1n Cvite in vitam sternam: ut, & qux femmat, f mau] gaudear, &w. qu1 metit. füniaque- 37. In. hoc enim -eft verbum verum. » qma ahus efc qm femmæt, & alius eft . qui metit. i eum ,38. Ego mifi vos metere; quod vos non laborai'cls,, ahl læ- |bbi , at beraveru.nt, & vos in labones eorum. intzoiftis.. . Hhhz 39 Ex st us anducate, 3 : AtInlit ei , 656.), Dumqabfuumus fruftra laborac , nam fuo t:empora.zu D. actullc ei cibum. Patre meo, meflis. Dommo merccr 4. U* f^ciam volmltnt:em, 6c. ) Mo: dem accxplet -- w €at cibum fuum glorificationem Pa- Ett congregat'. ) Dnmmo mefïls 'tris füi , . & converfionem: animarum;, Erudium.) Demetíum, nimirum ho- ninus ilonet quonmm illa. dele&atur , & quafi alx- mines ad: Chriftum adduc&tos, & pex ? . tur & pinguetcit.. predicationem: r-wocatos ad viam fa- Revcren - Ut perficiam opus ejnus-.) I eft,. pe'r- lutis.. hd reliete & ficiam id, quod per. me. fieri. voluity l& viram .atemam.) In.- Ecclefïama nempe falutem animarum. militántem, a qua tranfeunc ad tri- ntc um )hantem. * " ul ) NO' 35. 4ddhue quatuer men(ésy & c..) Id: oparibus prue eff, juxta commamnunem: ()1)1 nionenr Ut, O qui feminaty U:.) C um fnu&us» mejfis. adhuc adeft fpatio quatuor men- fperaws coliigitur , gaudet & quife- t udlcmdam fium. vaent fcimte minavit, & qui metit: id; eft, gaude- villuss fedlll Ecce dico: 'vaäzs )KQua,.l dicat : Ego bant prophetz:, qui .prima verbi Dei . vro aliquid. dicam quad mirum vo- femina in. populo hoc jecerune , quonlïm i - bis videbitur. Apoftoli, qui fruges ex illo femine ortas meffuerunt. Levate oculos veffros.. ) Scll;cgt ad j cmbus - eppofitam civitateim. - g« In boc. ) Mac. in parte.. ym - Videte regiones quia: alb þmt 4d mef Ef verbum verum-) Xerum eft vul- du[lff E üs, gare illud ditctum.. orum [8 1&»: ) Janr maturuerunt, fegetes enim: ae ;)46"9 . jam maturz. flavefcunt. & albefcunt.. -ins cb qui feminat , & alius que Loquitur metapliorice. de: civibus ur- melit.). Hos eft. proverbium ,, quo iiem QU ür !l bis Sichar ad fe-exeuntibus, & ad. ex- Judzi utebantir cnum- fïgmfïcare vole- miollige 7! ipiendum Evangehum paratts.. bant alium.laboraffe, alium. vero I"ax- [zallc& * ^6 E£ qui merit.); Qui ergo metit, bore ejus frui. ondet j af hoc fcilicet genus meffis, bvangelmm 38. Ego vos miff.) Jam:enim: cospe- ml rateorum opera uti in baptizando , de quO loqu[ præd!ca ndo. Mer.cdbm .ewcz,w:.) 7N*(;)n g;r.aus, aut ut: wdlmxw hoc codem cap. neQ» & &t llþvALNGELII*-*SECUND'UE*'I' JOANN. //39. Ex.civitate autem illa. mulicfediderunt in eu Sama- — EU Y .fitanorum, prop'er verbum mulicris teftimonium perhiben« - vinum.. ts;. Quia dixit mihi omnia, qusecamque feci.. Capharn: 4». Cum veniffent ergo ad illum' Samaritani , rogaverunt . | 4.H T* X eum, vt ibima [e! eret. Et manfitibi duos dies. x Galilzear 41 fanoret f : Et.muïyf.;a päü.res Cþediderqnþ m eum p.rro?.te'xf fermogem " ESUS, - u $. D 1heudzccbazt Quia jam no plfäp'tler tuam lo« titis, 10 quelam credimus, ipfi enim audivimus, & fcii dp D í e€ft vere Salvator mundi. us , quiav hlc fnortatur .43. Poft. daos autem; dies exiit inde, x & abiit in Galilaeam. -$o. Di £Met . 44. g Ipfe enini Jefus teftimonium. perhibuit, quia Pro'gþe- [ermoni, 3:57ta-in. fua patria honorem non habet. r - Vilare 7s x $. 45. 4 Cum ergo venilfet in Calilaeam, ex ceperu'ht) eum Ga- Rüntdqve *bü:cïmæia cum omnia Vidifï?nt,' quae fecerat Jero &2 In folymis in dle Et dixer * feüe , ög.jpü. cf-ïpi.ïn. NeBenont ad diem feftum,- 2 f3 Co a £ - : 46 Ve anm &l Jefüs: toto, ftatuerat eos en'iït:tere—e) in mehïcm' uni- '42; ;Propter tu.?m .'aqu&lmn. * Sermoe- verfe Judee , Miatth. 9. 39. & tan- nem, Orationem , narrationem. - dem orbis univerfi. Saluator mundi.) 0 ceTQo, cum are ——- '»and non laboraft T T ticulo, id eft, ille promitffus u fal-. i ) Quod ex 171 dit feþ firo labore non provenit. vet , nen unam tantum gentem , fed upra c' 2-3 Alii^ laboraverunt.): Movyfes, Pa- mundum univeríum. L 45. Erat triarche ,'Prophete, & (ancti legis 43. Izde.) E Sichsr- : trat yunpi Doctores multum laboraverunt in co- . Tf WE N o j mavit. imoniqm : pe):bf G fenfus lt, lendo, & erudiendo rudi hoc, intra- 1 Capharg Qabili, & dure cervicis populo.- -Propbeta in faa patrias 6$c.). Intele Cüjus filiug -s labores eorum. intróiflis. * Uc a ligendum,)e& hoc non femper , fed- P lïndum 'V prophetis inchoata perfieeretis, quod ut plurimum evenire, ut ait Chryfo- - Wt fenfns f facilius fuit, felicioremque fuccef- ftomus homil. 34. ratio autem hujus lcibuifs fum habuit, nampoft refurrectionem contemptus eft, invidia inter cives , fgllim' uno aliquando die tria millia anima- ui dolent equalem faum fibi prefer- B"'Mö; | rum Dzo lucrifecerunt, Actor. 2. 41. ri : familiaritas etiam, folemus enim . quod facete non potuiffent, fi femi- fïve oæC;O na illa fidei quod tritum e(t & quotidianum, eti- N d Rgig- prius a prophetis fparfa am fi magnum fit , parvipendere. VPUR 'fgïu, non fuiffent. - Hxc ergo caufa eft cur Chriftus jam: 2089. Ex civitate illa.) Sichar. non fit profectus . Nazareth patriam tür lseifi "Crelidermnz n eum, ) fuam , fed ea relicta abierit x 4 I"-"l'.;i effe Chriftum. ! Scilicet egm : Galilzam. E ('el,iquam. ; É 4 Nj A Teftimonium. perbibentis, ? ConRanf 48. . Exetperunt ewm. ) Libenter, ho« i ser affirmantis. : norifice 41- Propter [ermontm ejus. ) Merba E Cunm omniA "vid;]änt. ). ld eft, me- Ntetab o ln àc fcilicef & doctrinam Chrifti, mores: anmium qua vide;amc. ïur? eventä - E 4 "-C'A-'P' U T rv 42&»?7 um s| iC CC leans ubi feeit aquam ;Mat. 446 Venit ergo iterum in.; Cana Gali vinum.' Et erat !&x*hib/eg. .quidgm reg-ulus : 'cuius;üï.iu& infirmabatur gi:r:. Capharnaum. Pavenunt 47. Hic cum au diffet , qi,zä"a"jxe;fus! kaäveinïlretl a judæ—a in iulcæ J : o f;ä * Galileeam , abiit ad eum: & rogabat e cum, nt defcer;deret., & fanaret filtum ejus, incipiebat enim mori. kSupt :rmogäm .48. Dixit ergo Jefus ad eum: Nifi figna, & RCUN ftitis, non creditis. : PTOdïgïa vide- ? 9 49. Dicit ad eum re qxxliav .hic moriatur filius meus. gulus? Domine ,-l' d-.—.efcende, priu*säuwam Saäïæ;hl. —50. Dicit ei Jefus; Vade, fihust uus- yivit. ; Credidit homo fermoni, quem dixit ei Jefus, & ibat. ] PTOP?IB' 5:; Jam autem eo defcendente, fervi occusrerunt ei; & 'eum 6v nuntiaverunt dicentes, quia filius ejus viveret. /-$2. Interrogabat ergo horam ab eis, in ua melius habuerit. jis in die el Et dixerunt ei: Quia heri hora feptima r iquit eum febris. $9. Cognovit ergo pater,quia illahora erat, in qua dixit 1 Vef : ei Jefus: Filius tuus vivit, & credi -M dj-t ipfe/, & domus ejus ;ota. ;.) rme- Hhha $i Hoe onett.- C REAGERENIANS 3 ä (,Lcum 4f , 1;; die feffo.) Päf;:h;tis, d(':l qüibüs are 'm'um reprehenrdit "Chri&us- fus m h M upra c. 2.,23. aldonatus ita interpretatur, quait ;entfms' d .49. Erat quid. m :(ggu!u.:.þ ) Verum dicat- Chriftus : Co Or propter incré- LI erat jungi poteft cum Capbarnaum, ut dulitatenv veftram í gna facere; quia ; fenfus fit , tuiffe quemdam regulum fi non facerem , mihi non crederetis. F;!« ) AHIF i in Capharnaum, five Capharnaitam , Opponit Chriftus Judeos Samarita- Tateh cujus filius erat infirmus. Vel, Cz- nis, qui ftatim illo predicante , nul- d. fe phernaum jungitur cum /zffrmmabetur , lis viíts fiznis, aut miraculis credide- empi * runt. ) Og decubuiíle. ut fenfus fit zgrotum in Capharnaum ,66. ) Quaf 49. Domine defcende - Reguius.) In Grsco nu;xe habemüs, dicat , ÀAbrumpe fermonem omnem, m:e[ cwc? 1 Baaiixóg, id eft regius, five genere, non jam permittic tempus, ut admo- übl Præ of« neamur incredulitatis noflrz , id alias five otficio, aut munere aliquo in aula repis: Herodis. Syrus habet , fieri poterit, periculum eft in mora. - jam É Servus reg/u;. — loterpres nofter vide- So. Eilius tuus vivit,&c. ) Vivit fa- mlpwdere. tur legiffe 3261 xoc. nus, & incolumis. &05 )Jm j. ) Mori- s1. Viverer.) Sanitati reftieutus. -47. Dcipisbat emim mor Bth ml&m bundus erat ; morti proximus. . &2. Hora feptima. ) . folis ortu, JURS 1.quam 48. NIf (igna: 65 prodigia videritis.)) hora una poft meridiem. Interroga- Credebat aliquo modo , alio ui non vit horam , ut de miraculo magis con- spenter, P 1 imper- ftaret, nec videretur naturaliter fa- " peteret ab eo falutem filio, fe ie&tam, ac forzaífe dubiam, & ex fu- C&um ; jam enim i x pfe cxediäeïät , ut H d ait Evangelifta. nb zur? eventu 1ïui';:enfam fidem hszuic, -s i TE 430 EVANGELII SECUNDUM JOANN. 34. Hoc iterum fecundum ügnum fecit Jefus cum venit- 4A11 z OUU TE E plfClI fet a Judæa. in Galileeam. N T. jn pifci CAPUT V - derineb: jfeä!s ad pzfcznam fanato egroto , qui triginta o&fo- annis lan- j Et ben's n gaerat , jubet fabbato: tollere grabatum , €?. S*udais id calumni- K 6 E antibus refpondet fe omnia fua frmul cum. Patre operaki , "mortuos- jb mul que- voivificare , at judicem ab illo conflitutum e[fe. omnium , . £uli ". Re m oannes, 69 propria opera, ac Pater , imo €? Moy/äs i ut cum — dpfe tgüzmomum perbibent. T0 €nt GfE haec erat dies feftus. Iudæorum, & afcendm: ]efus $. Di ,ewt I. P 9 E Deuc Jerofolymam. 2. Eft autem Jerofolymis Probatica pifcina, quæ cognomm- fuum., R6. I E natur Hebraice Bethíaida, quinque porticus habens. 3. In his jacebat multitudo magna languentium , bæcorum.,, -elaudorum, aridorum exge&antlum aquæ motum.. oU hn 4.An- NU torum , qw d quo m 5*4 Hoc iterum fecumlum G. ) Se- idem nomen retinent , etlam fi in iis. Andmm aundum fignum fuit non ümphcxter " pifces. non. alantur , ut. in hac , quz. torporis e fed in. Cana. Galilgz. hunc;habuiffe videtur ufum,, ut ex.ea: tilis ia : P Gf hac. , Poft. fanatum filium potarent oves & pecudes que duce-. du m Reguli. bantur ad. templum,, aut etiam mer- itionem , Eeffus: dies. fedeorum.. ), Quod 'alii gerentur aquis ilis,' ut mundx im Antelys Pafcha fuiffe volunt , ut "Folctus ;, templum tranfmitterentur.. D 202 & v alii Pentecoftén, ut Maldonatuis. Bét[aida.), Quod aliqui domum efu- i mteqm O 7erafa ymzs.) [nter templum, & fozi5 interpretantur, quod und:que in todo eff portam civitatis ad. orientem: fitamy, eam pluviales aqus , etectis &. edi- Df:/m:dd que dicitur porta gregis, lib. 2, Efdrz tioribus. locis effunderentur. , Alib Q 3- T« quod greges ovium & pecu- & per f demum m[ericordis , derivando a voce tere Ihot um m ufum; temph per eam. in civi- *anm ^eféd , quod fcilicet illic Deus pielentem tzatem inducerentür.. languentes mfïrmosqne benigne fana-. smmdgn Broliatica. . -;r)o/.?wnmq . eff vox qu & dd Grxca, quam Tuatine Ovillam, inter- ret ; five quod viri pii egrotos paue petes illic elcemofyms juvarent, * hii pretcms , aut. Pecuarmm w;»o/)amv *5 Quinque porttms« babens:. ) Ha pore SMIIS fel enim Gracis non tantum. ovem. figni- Cleeü, 0 ficar,, fed & omne propemodium quadr ticus videntur eorum gratia, qui fpe. nupedum: genus. recuperands fanitatis ad plfcmam con- Tgdo u P!fcmm) Grace. xohop fDl s .quod flucebant , ita. conítru&cte fuf e4 ut Tüménto morari illic ad: tempus. poiTent: & fa- [2 77 infra: c.. 0. 7: wextituts, zatazoriAa, d Ver-- cile inde in aquam vicinam infilire.. Qrby )d lio; xo?w,up'u:v » qnod zetere: fïgmfïcat. Exat aqguarum. colleQio , qnales nos. Langumttum) wäev&v*ræv, '-Egre- Cl qec as filte ::a.mnum. , & viribus corporis defhmp lkalice. appellamus; Heg/cb;:r;a, » qua j d P — - CA PU T W. 43 Vi 4 ' An:-ge*l-*u ; autem Domini defcendeba::fecundum tempus ] vegï— | Y pxr in pifcinam, & movebatuf'aqua. Et qui prior defcenditfet - 5 jn pifcinam poít motionem aqu « * a, fanus fi-ebgt",arqu.awmque . deunebatur infirmitate. nms " s. Erat àutem quidam homo ibial,ftrigig'ta & 0&0 .annos ha- Jj ^ a ben$ in infirmitate fua. fi] diffe à * t Jefus j--aceh-täm, & cogho&iü'&t quia 6. Hunc cum vi mirte- sam multum tempus haberet, dicit ei: Visfanus fieri2 — nium, d hominem non habeo, 4. Refpondit ei languidus: Domine; ut cum turbata fuerit aqua, mittat me in x E efcendit. pifcinam, dum ve- Z : nio enim ego, alius ante me d . E ». 4 38- Dieiter]f efus i Surge, to] le.grabatum tuum ,& ambula.: yd'iït:]efus | . Et ftatim fanus fattus eft homo illej & fuftulit grabatum - * 'fuum ?& .ambulæba;. Erat auifem fabbatum in die illo.- cognomlw ^ )Io. Di— - becoriïm,, : ) Y * *AH«*.'/ —mn;m, , quahs -füi£ pä;'aly-tiduä -ilr-le., In iajji;rmi-t.-æ f* 4.) Qus videtur / equitur. fuifle paralyfis, ex n. 7. & g. de quo mox -valiq-ua 6. Et cognoviffet. ) xai ^ "TIJ - ziriderium. ) Quibus pars EY v & fie hac, QU* corporis exaruiflet , & ad ufum inu- 3 vet , noffer. &ilis facta fuiffet. Vis [aaus fert"?) De .yeQ interrogat.r j u o quod erat apertilfimum , primo, ut ue ducüf» i adque molum.) Commo;igü&m, tur- —. &€grotus defcribens morbi fui ftatuimn, etiam mer bationem , &ftum. In Grzco "angelus autem Domint.) animo defcenderet in confideratiorem munds ïm [ non eít vox Domizi , fed addira cft debilitatis & inopix fua. ' Deinde , p- / ab interprete , ut figni ficaret de bono ut excitaret in eo przfens defiderium df — Ang:lo effe fermonem. * fi fanitatis. Ad hac, ut fpena aliquam ! andique t Defcendebar. ) Invi bilis quideth i conciperet opis accipiendse ab intér- s & d fed per fubitum & infolitum aque vel ro gante. andem, ut attentum red- g ii deret tam ad cognofcendam taciem terre motum, aut alium ftrepitum, gb 1v prefentem fe declarans. . habitumque ipfius, cujus poftea in ; ühc pois Secundum tempas.) Non certo ali- templo poffct meminiffe , quam ad juo & definito tempore, fed incerto, obfervandum unde-fanitas illi obve- igielinde. & cum minus ex »eétaretur, niret, nimirum ab ipfo Chrifto. yrtot p » b 9 . Heminem Y atemï. Sanas frebat. o, cuinibil diff- .nen habes, ) le mihi Hg pOl' €ile eft, operante, ,ut caufa principali, opem ferat. /— Ang Mitmt.) Portec? & n qm fpe ftrumento. elo ut mini&rq; agua , ut in- aquz. ;admOV'Cat-: dfonam qn £1 61 - A quacunque detinelatur snfirmitate,) 9. Telle grabatum tuum.) lolle ia fa du Morbo , aut corporis vitio, etiameo humeros le&uluin in quo huc üsque cui nec ars, nec natura poflet fubve- jacuitti. ni:e. umiula. j Sanus & æ*-fegetusf $ d áráh ægtü*' 3. Ha jent.) Agdhb. (9g. Erat. autein fabbatum. ) .Hocc/;d.. ;o:iä p - 432 EVANGELH SECUNDUM JOANN. «Exo. 10. Dicebant ergo Judsei illi, qui fanatus fuerat:.« Sab- 2O.II 10. Pr batum eft, non licet tibi tollere grabatum tuum. ]erc n 1 2 m qma II. hefpondlt eis: Quime fanum fecit ; llle m1h1 dixit: Tol— dmebat ] le grabatum tuum, & ambula. jefus; 8 12. Interrogaveruünt ergo eum : Quis eft ille homo, qm d1- Ig. À xit tibis Tolle grabatum tuum , & ambula? 2 E d qmdquar 13. Is autem , qui fanus füerat effe&tus, . nefc:ebat, quis ef enim il fet jefus enim declinavi: a turba conitituta in loco. ) D 14. Poftea invenit eum Jefus in templo, & disit illi: Ecce ipfe fac fanus faétus e5; jam. neh peccare, ne deterlus tibi dthld Iifil, A contingat. 4L. Sic r5. Abiit ille homo & nunuawt ]udæis, qma Jefus eH'et, Filits, q qui fecit eum fanum. / 16. Propterea per(equebantur Judæl Jefum , quxa hæc fa- ciebat in fabbato - d 17. Jefus au:em. refpondlt els. Pater meus: usque modo Üperatur operatur & ego operor. quaft dicat poteltis e , 1g Plo- atr6 meo- p hodie opera dit Eyenoehüa ut viam fibt fternat — 14- Peflea.) Eodem. tamen illo die um) itis qm faLbacl. fubfequei:ti Judæorum crlmm.mom recenfendz. » h 0 tj dnmwenit enm Jefus in ter;z;þla ) Sci- Tácula, qua IO. Nenlicet tibi to'lere gmäatum u- licet Deo. gratias agentem pro re- tlem u um.) Violas legem fabbati , qua pro- cepta fanitate. hxbpntur opera fervilia. jam neli peccare. ) Noli demceps Cübetnatior peccare , quemadmodum ante hunc lI. Oi me fanum fecit, E$6.)) Quafi 1. &dlud dicat : I:.ge mihi perfuafi , quod is ftus morbum fecifi. Duo fignificat Chri- Opinione qui tanta virtute polleret, quantam Alterum , quod morbus illi inflitus a Deo fuerit ob peccata ejus. äqlmlm nemo negare poflit a Deo pwfïcxfcx, Dererius alsquid.) Gravior morbus, Optrationen jus háberet mihi precipiendi, nec quid- aut etxa*n mors £terna. iem atl quam prsciperet quod Deo difplice- I. Ref rct. 1$9- Nuntiavit Judéit, Efc.) Fecrc hoc, non utaccofaret Tefum , tan- [olicet of I5 Nf/ae!u.t q-uts ejfät.) Nom no- quam auctorem violati a fe fabbati , tit, &c yerat eum de nomime, nec unquam Vtlltt amol ais viderat, nifi cum fanitati eft re- fed ut predicaret eu.n tanquam homi- ftitutus. nem dxvmum qul talia patrare pgf. 0n pete Ct qum.) E ADeclinzvit a turh,) Subduxerat fe, " . Pw,term 7* Eo præ:extu vw- M vt teftimonium miracilli a paralytico lati fabbati. Ü Nem Diàm i du reddendum, minus fufpectum fieret 17. Refpendit eis. ) Cum. fcxllc:t abfeote eo qui fecerat : deinde pre- noflét temeraria ipforum de fe judi- af CLj fentia fua magis irritaret. invidiam cia, & itvidiam, qua utebantur. Ó potet : Pharifeorum: & in exgmph&mhuma- " Perm, at Ll.rqne modo. ) Usque nülg ; hä&e- n laudis fugrendæ. nus ab exordio mundi. - ODetane T / ; 'CNAPP U TV V. 433 E - 4 Sp. .18. Propterea ergo magis quaerebant. eumxjudæi interfice- re; quia non folum folvebat fabbatum , fed, & patrem fuum qt: Tol- dicebat Deum , &equalem fe faciens, De(');.. Refpondit' itaque j i Jefus; & dixit eis: , qidi- dico Vobis:nNon poteft Fiiiüs a fe .fac;e'rve Ig. Amen, amen quidquam , nifi quod viderit Patrem facientem: quaecumque , quis f enim ille fecerit, haec & Filius fimiliter . facit. ) 20. Pater enim diligit Filium, & omnia demonftrat ei , quae lli: Ecet re- j aliqui minli. ipfe facit, & majora his dcmonürabit ei f)pera, ut vcg mi ; * 2r. Sicut en im Pater fufcitat mo (os efiet, rtuos, & j/iviüclgt: fic & * Fivlius, quos vult , vivificat. | hacfe Operatur.) Exiam diebus fabbäti: habeo c'umuPatre fub&änciam ab illo ue m'OdO quafi dicat : Hoc opas hegare non acceptam per eternam generationem, poteftis effe divine virtutis, quod a non poffum a me ipfo quidquam fa. cere , fed &um intime penetrem Patris 'g.'erov þ Patre meo factum eft; cum igitur ille M hodie operatus fit, cur me reprehen- fubftantiam , video quidquid ipfe fa- ditis , qui fimul.cum illo operatus cit, & ego idem fimiliter facio , Ita- fum ? ue zoz peffe non eft imperfectio in nen iüq dit Etk ego operor. ) Nion folum ea ;ni- Filio, fed maxime indicat ejus perfe- wlpf ] SGi' racula, qux videtis , .fed etiam illa Gionem, id eft, quod fic ejusdem a. 1?1'0 - dv eadem quz páter meus operatur im fubftantiz cum Patre. Non enim dicit, ut notat Cyrillus , Nzz porefe di.: gubernatione, & confervatione mun- dli deincege fatcere "ifi quod Parer concefferit , fed ante ho 19. $elvebat fabbatum. ) lpforum ntfí. quod viderit Patrem facientem, vi- opinione. fio autem non majorem potentiam sifcat C 4Equalem fe fäcien: Dec. ) Ex fibi prebet, fed tantum cognitionem in« morbas ii dicat. ao operationem cum Patre Deq commu- ior morbts nem attribuens. 20. Pater enim diligit Filjum , &f« ) 19.- Rejþondit itdgile 76/;1.6. ) C um Quafi dicat : Miramini quod para- * M fcilicet noffet non effe tatisfatum Ju- lyticum fabbato fanaverim: feci id lg,,r) Feät e[ga , &f dais, & calumniam fibi impactam voluit. quod Pater & fecit , & per me fieri fabjati, i vellet amoliri. Quoniam enim Filius Dei [ a homt- Non potefd « fe Filims facere quid- fum ei confubftantialis, & mea hu- manitas eft conjunctum inftrumentum punit P quam.) Explicat quodquod dixerat fe divinitatis mez, eadem operari cum "Pátre, quafi di- ab ea regitur & $ cacl Ne miremini qhiod id dixerim : movetur, niliil facere poffum , etiara * æwg q nam fi duo fint diverfz naturz, eti- quatenus homo , nifi quod video Pa- amfi conjun&iflima inter fe. videan- trem . operari velle per me. Cum / um faiict enim p dt f, j* tur, poteft alterum ex vi fus nature ater Filium fuum hominem Ut Operari, altero non operante, aut ali- fa&um diligat, & ab omnibus agne- at wd operante : at ego, quia eandem fci, at U m&. ? j que ho:joyari cupiac,'? omma Biþlo 6413 Cmv Mctwcþ. T. VM I'ii L] d s APPSEER 454 EVANGELII SEC UNDUM JOANN. 22. Ne C ; )6. t Cium dedit Filio, jue enim Pater judicat quemquarm : fgd omne judi»'- 4 : filo h l 23. Ut omnes h onorificent Filium, ficut honorificant Pa- 1 ] 1 mminis e trem : qui non ho $ noriücat Eiligm , non honorificat Patrem5 qui — mifit illum. 9j 1 in mon .94. Amen , amen dico vobis j 'quia qui verbum meum au- t b dit, & credit ei, qui mifit me, habet vitam seternam, & in judicium non venit, fed tranfiit a morte in vitam. vit: q jo. ) 25- Amen,amen dico vobis, quia venit hora, & nunc eft, qu&ndo mortui audient vocem Filii Dei, & qui audierint, vi- - d,ju vent. 3 * 26.Si-. V voluqtat quz facere vult ad offenflonem fuz num falurs, & gloria refurre&ioniä [ majeftatis, & ad falutem hominum , reddenda corporibus juftorum. ei demonftrát, ideff oftendit, & v«elle Sieut henorifcamt Patrem. ) Noluit fe, ut illaeo tempore per ipfum fi- enim non minus honorari ab homini- E Qu qu;lie: ant, figni t Atque ita licet ma- bus perfonam Filii, u It 4 ula a me fieri videritis his am fui ipfius Qu aud 2na mirac - perfonam: quare qui i3 *ilium non ho- diebus, majora tamen videbitis po- norat, is neque Patrem honorat, t natit , f flea, cum tempus vencerit, quo Pater uia in Filio pofuit Pater poteftatem Intérprete í toprid i ea fieri velit per.me, ut magis admi- uam. & falutem hominum , cujus 1 l remini majeítatem Filii, qui quemad- caufa illum mifit in mundutn, ut* l, u modum Pater fufcitat mortuos, tam omnibus honoretur. " aliquos au corpore, quam fpiritu , fic & ipfe . üituos ; f - Wüte vj vivificaturus eft libere & pro volun- uoinam fit vivificaturus, cre denc'Esg tate fua quos voluerit. cilicet in fe. Vemo aut 22. Neque enim . Pater judicat quem- lo non Ferbum meum.) Do&rinam meam, atri. quam, 6c. ) Reddit rationem ejus Ef qui mifit me.) Deo ; of Sian quod dixit: Qwos vuit vzvifícat, quod, Habet vitam aternam.) Accipit gra- . it Undets quoniam de vita animg maxime intel- tiam, que eft pignus vitx eternz. N Vivificare ; In judicum.) lideít, in condemna- : Citate, ligitur, ait nunc : Nee enim Pater,6c. id eft, dixi me vivificare quos volo, tionem: Vel potius fermo eft de ju- Halu v hoc dixi, quoniam Pater dedit mihi dicio, quo homines increduli relin- ;( prima vita omne judicium, non folum extremum, quuntur in fua infidelitate, & in : pritere; ? ; tye-v fed etiam quod in hac vita peragitur, nebris peccatorum, - 185 alià vie ut quos voluerim rejiciam , & relin- Tran[At a morte ad z)itam.. ) Id eifc, Sic d quam ininfidelitate, five in peccato, a peccato ad vitam gratie, Porro quod - UI vi. eos non illuminando. 25. Veniz.) Adventat. - thodum P. dicit, Pater non judicat quemquam, Nusc ef.) Prefens adeft; in fori.; Alis per o intelligitur feorfum a Filio , id eft, ?. Ded; bus eft; jam hoctempus incipit. ) non judicat folus fed judicium exequi- - "üs, &j tur per Filium. "udient vocem Filii Des. ) 'Tanquam ] 7 udifl'um 23. Ut emnes bonoriffceut | Filium.)) fi audirent, obedient. Vel, fub me- tile ]udlCluï Quafi dicat : Ita voluit Pater, ut om- taphora mortuorum loquitur de infi- *ia Ej m()e nes intelligant quantum Filio Dei delibus audientibus vocem Dei per . indigeant, & quantopere illum re- fidem, qua eít initium falutis & ju- Da 55 ütin vereri debeant, in quo fita eft homi- ftificationis , quod cum fequentibus, " tan i E£3A PU TsV 435 1e fl ./26.. Sicut enirh Pater habet vitam in femetipfo , fic dedit ,& Filio habere vitam in femetipfo : n Pa- 27. Et poteftatem ded it gi jud icium fa'cerä,'quia Filius ho- "'- minis eft. . : 60 QUi 28. Nolite mi rari.hoc , quia»x//eni,t hora, in qua omnes , qui um at- in monumentis funt, audient vocem Filii Dei. 29. b .Et procedent , qui bona fecerunt in ref urrþ—:&ion erfl iMat m,&n .25.46 vitae: qui vero mala egerunt, in refurre&ionem judicii. 3o. Non poffum ego a meipfío facere quidquam. Sicut au- nunþ d erint, vi- dio, judico, & judicium meum juftum eít: quia non quaro- 26! Si' voluqtatem meam ; fed vol untatem ejus , qui mifit me. aupmmaa A uU liia 31. Si arreCtioris GaPERo m w DDRORGE rum. ». ) Vohit poris judicem intueahtur,* intuebun- .ab homin Qui ad/a'iei;inf 2Ji'vent,' facilius. cohz- ret. tur autem cum fit non folum:Deus, m füi iplut Qu! andierint vivent. ) Scilicet vita fed etiain homo. ium 102 - ratix , fi de fpirituali refurrectione 29. Venit bora-) Advenit tempus. m honori, ' Qui in monumentis yaut. ) Defuncti. interpretemur : fi autem de vera & : poteftacen ropria intelligamus , dicemus per il- 4dnudient.) Non folum-quoad ani- 10f , cujus ud Qui andiermt , non fignificari mas, que mortuz nunquam fuerumt, du u2 aliquos audituros, alios vero non au- fed etiam quoad corpora, que mo- dituros ; fed fenfum effe illius vocis mento redintegrabuntur, & vitz re- $ Exponit : auditz virtute omnes fufcitandos. ftituentur. ;, credettts Vocem Filit Des. ) Videlicet quam nemo non fufcitabitur. NNemo autem non audiet, atque ideo per Archangelum 'edet: 94ez/2z zpfe inam meam, 96. Sicut enim Pater , 8c.) Often- Dominus ia ju[[fa , EY im voce Archan- Patri dit undetanta fibi fit virtus, utqueat getlí , G m tuba Dei d vivificare ; &fola voce a morte fu- 1. ad "T heff. c.. 4. efcendez de /c/;æl'o' » : v — Mcipitg* "o fcitare. 29. I» refurrecitonem v. 17;!-') Adre- , condemat * Habet v itam . in fe»äetip]b. ) Cum fit furrectionem , cui coujup&a-erit vita Ti C& üt ju- & illus effentia fit vita, «€terna. ZX prima vita;. d rejutrrecionem judicii.) .Ad refur— q'edli rdir & praterea fit fons vite , a m & m & m i nis alia vita dimanat. rectionem , cui conjuncta erit «terna Sic dedit £5 fflio habere viram , 85*) dáàmnatio. Ut fit vita, & fibi, & aliis quemad- 3o. Nen poffum , &'c. ) Hoc d—*i:cie, ut 72 ) ld e&i 1. moduim Pater, fibi per eflentiam , oflendat judicium illud fuum fore ju- aliis per communicationem. ftiffimum. . 97. Dedir e.)) Filio fuo 5 qui eft A me dpfo fäe?re 732(17114772.) Quod i CR ; u f(m' ^ non acceperim a Patre;. quod Pater Deus ; & homo. ; incipl judieium facere.) Kxtremum gene- A . per me non faciat, cujus Pater non fit Tanqllüm £ale judicium; auctor. Quia FMinus beminis eff.) Quiä ho- Facere 7uidäu4m.' ) Aene qu Ve j, fob m* . ide'm ju- de t mo eft.-. /Equum enim effe judicavit dicare quemquam. qultllf cem pai p* Deus, ut in extremo illo judicio om- Sicuz.) Sed ficut. & 44udio.) Scilicet a Patre , Liþntrelligo falatis nes tam pi-i, quam impii oculis. cot- fe quwn DI 46 — EVANGELII SE.C»UNP TY JOANN. o5 Wt Si ego teftimonium enim, p'erhiþeo- y*de&' 'meipfo : ,t*eft-imoni'um : - Tneum non eft verum. ego fa eM at 3-/ 17- x 31. e Alius eft , qui teftimonium pei*hhiþbg-t de me:,&lvfcxi'öf, : 3l quia verum eft teflimonium ejus, quod perhibet de me. fhe: fK Supra Jes. 2 3 ejus vi ritati. 3. Vos mififüs ad.þ]o-annem,»-& ;eftimqnium perhiþ,uit* ;veg : $ 1 m non ab homine -t'eRi thifit í | 34. Ego aute monium accipio: fed haec dico, ut vos falvi fitis. BEU 35. Ille erat lucerna ardens, & lucens. . Vos aütem" Volui: a ftis ad horam exultare in lüce ejus. L i Üpeta, *s Joannä. Oþerä ralytici | 36. Ego a,u,tgm habeg t.eüimonium Tajus du d Autastmanea enim, mirabilia . Urgerf a "Pätre —Eiïe, jk;idi&a'ndum " qul judi- ü/iiæ"k';'*m nom 46&7'1'0.5. Ut mihíi dorum , cando errare non poteft. — Chriftum, neceffarium , quafi illo precipue ní- Quj qua Deuseft , audire a Patre, & fa- tar , ut me Chriftum effe oftendam. tilis fepet pientiam ad judicandum una cum na-- Sed b«c Ji;o.) Sed. * di fiam ] tura accipere a Patre, eandem , quam ftimonio. iSus lftor joannis te- Yon verl abet Pater : qua homo eft, fapien- Satvi. fiis.). Adducamini ad fidem fed ipfy. tiam ad judicandum a Patre & a fe- in me , & falutem confequamini. me aling metipfo , qua Deus , & a Spiritu -.85. Jlle eraz, &c.) INe videretur te- fles mihi fancto accipere, ftimonium . Joannis-elevaffe ,. illum Quia P - Foluntatem mäam.) Privatam 3 dicta- laudat , .&. oftendit quomodo falvi Pilius a | 10en voluntatis mez. fieri potuiffent , fi illi- nem adm -Qui mift me-) Scilicet Patris. fent adhibere. &t tvide Quafi dicat : Nolo mihi de me te- 31. $z ego teflimontum perbibeo, 6c.) Erat lucerpa , &c.) Nin er-zz; ?Ielax, Vita virty (fupra c. 1. 8.) illa increata & im- Trhasdu ftificanti quifquam credat , ne id con- menfa , lucerna tam i lhibere tra vulgare proverbium, quo dicitur, cem mniutuata, en erat' db 1lla lþu,- Adnm verum non effe teftimonium quod ali- 4rdens, € lucens. ) Clara &lllu- Caciteri h quis fibi tribuit, poftulare videatur , ftris , conftituta a Deo fuper cande- tur, Y credat Joanni , credac Patri, qui ma- labrum , ut vobis omnibus preluce. jus quam eg ret ad cognofcendum eum , qui mit- ln $. reddiderunt 0, de me ipfo tefiimOnium tendus erat. " haptif Ardens per internam m!mfu:d 32. Alis:..) Scilicet Joannes Ba- charitatem , & lucens per exteriorem que; ptifta , vel Deus Pater, do&rinam & exempla virtutum. 33. Pos.) Judeorum proceres. Vos eutem volniflis, &c.) M os autem Ment ,. Mifflis ad Joaunem.) Mide fupra c. exultaftis , & letati eftis. ad ejus lu- ründig : , À I. n' Ig. cem ; id eft, quod tantus doctor & Teflimonium perhibuit weritari)Nam propheta wobis datus effet , fed ad Qüm p att interropatus, an Chriftus effet , con- lioram exultaftis; cito enim eum con- L Octs ya feffus eft fe non effe Chriftum ,. a£. temnere ccpiftis, dicentes demonium Varie firmavit autem me effe. - habere , &c. Matth. c. 11.19. — Exp | 54- Ego atem.) Ceterum ego. 96; chimokium 7224]n$ Toanne.) Ma- bubifi bus - 46 bomtne. jus & potius eo MM ö& *föl,'l,&Oæ ) Quar.x;üim.libet eximio , Joanne. 14 Drola j , quodæddl : potefh a füntpg — X - E CAPUT.V. impnium enim, quze dedit mihi Paferut perficiam €2: ipfs opera , quee ego facio , teftimonium perhibent de me, quia Pater mifit.me. 4 M af t fc;o, | 37. Et qui mifit me Pater, d ipfe teftimonium perhibuit de - je me. * me: neque vocem é I7. 8e , jus unquam audiftis; « neque fpeciem eDeut ii | ejus vidiftis. x t A 'habetis in vobis manens; q 38. Et verbum ejusnon l L..,;lri.a qqem 4 I2 itis. ijo: id þniüt ille5 huic vos non cred uF T m volu- : Opera.) Mirabiiia à quäïis fuit pa- gtatiam fäiendüü eü ex Dueucer. cap, ralvtici reftitutio ad fanitatem. 18. I5. & Exod. c. 20..18. populum j Opera | Qua dedit mibi Pater. ) Qui facit Hebrzorum quando ei in deferto le- - enifi, - gem Deus dedit pre timore , & ter- mirabilia folus, Pfalm. 71. 18. — d d * Ut perficiam ez.) Quorum perficien- rore fonitus, & lampadum ignis pro- dorum poteftautem mihi dedit. cul ftetifle, nec aufum effe ad Deum ) Ut uii Quiatp[a opera, &c.) Non eft inu- accedere , fed petiiffe mediatorem ali- xrecipt a fe oftendam. tilis repetitios nam modus hicloquen- quem , quem fe audituros funt pol- u : Joannis tt* A di fuam habet emphafim ; quafi dicat; liciti. , orum verba cum referret INon verba , non voces, non homines, Moyfes b omino, refpondit fe admit- tere pactum & populi poftulatis an- àni ad fidem fed. ipfa inquam opera, non qua pro quamini, me alius , fed quz ego ipfe facio te- nuere, promifttque fe locuturum per videretur t« ftes mihi funt. mediatorem.quendam , ex lege , ut Quia Pater mifft me.) Quod (im XDei fi eum non audirent , ultionem de afle, ilum iis fumeret. Porro hic mediator iodo fahri Filius a Patre miffus per incarnatio- nem ad munadi falutem ; cum enim ef- Chriftus erat , jam ex his facile per- ide.m volui , fet evidensilla fieri non poffe nifi di- cipiuntur, $us hic habemus , ut pà- vinavirtute, & a Chriíto ad hoc con- tebit ex iis que fubjiciemus. perat illelaty gt & i firmandum , quod effet. Filius Dei , Vocem ejus npn audiffis , &c.) Dixef-* adhiberentur , & Deus miraculis men- rant Hebrzi citato cap. rg. Deuter. ni ;p-malu- dacium confirmare non poflit , eth- n. I6. Verem ejus nor andiam , &$ ignens d &ile caciter illis Chrifti divinitas probaba- hanc non videíbo. Alludit ergo Chri- tur. * RLIS a-d hzc verba, &fenfus eft - ob- fuper n (0987. Teffimonium perbibuit de me,) tinuiftis quz per patres yeftro$-olim bus prelüt « In baptifmate , cum dixit Hrc ef? F;- pretiinore petiftis, non enim vocem il s qui mit er intertan lius mens dilelius, & n facris Scriptu- horribilem Patris audiftis , neque ter- ris , de quibus dicit n. go« Seruzai- ribilem ejus fpeciem yidiftis , verbum er extetioffm niv Scripmra: $ &c. qua tefimani:gm per- tamen , & paítum ejus ad quod vos bibent de me. Et in operibus admi- obligaftis non feryatis. Promififtis Vos aute randié , qu& au&ore Patre , & fimul vos audituros prophetam illum de gen- s id cum Patre faciebat. te! veftra , quem ille mitteret , ac ver- g do0r Neque vocem ejus unquam asdifHis €fe.) bum , & pa&um ejus non manet in eiïet L al Locus valde obfcurus , qui proinde vobis , quia quid promififtis non im- lm eum COU varie explicatur. Omiflis duabus pro- pletis: " dæmonmm babilibus Ribereg, & Maldonati in- 38. Quia qu&:ri mifz ille , &fe.) Qua? p d terpretationibus , mihi pre& omnibus fi dicat ecce enim ego fum quem ille oteül illa probatur, quam aifert T'oletus mifit, & vos mihi non creditis , fi- ddi p in commentario hujus Joci- . In cujus cut polliciti effis. — À r QK 5 4 ^ EVA NG ELII SECUN'DUlM JOANN. !] 39. Scrutamini Scripturas, quia*yos putatis in ipfis vitam g N £m g2eternam habereï, 3 & illae funt-, qua ;e&imronium perhibent de trem,, el me. 1316. Sl ' 40. Et non vultis venire ad me, ut vitam habeatis. « deme 4I. Claritatem ab hominibus non accipio. * ; " q. 5 42. Sed þ— mels cré vobis. cognovi vos, quia dile&ionem Dei non habetis i 1 43. Ego veni in nomine Patris mei, & noi 1 f»aäcepiflis me | : fi alius venerit in nomine fuo, illum accipietis. Quinu . 44. Quomodo vos poteftis credere, qui gloriam ab invicem useritis2.- tilia; f lIt Cor. äilcc"ipiþis) f:--& gloriam ; que a folo Deo eft, non q e 4j No- us t 43 fi ptis : 39) Serutamini Scriptaras , &c.) In pterea fic locutus fum , quia vos dile- &ionem Dei non habere animadverti, Buisqu. Gr&co elt , £eovzyrs , quod eque an- LE ceps eft ad Latinum , : cum polflit effe & optavi vos ad fidem in me 3 & di—' indicativi « imperativi modi. Si fit lectionem Dei adducere. por indicativi , fenfus erit : Quuid. nobis 3. dm nomine Datris mei. ) Tzi;l- L.« D)of yrodeft quod fcripturas fcrutamini , uam Filius a Patre Deo miffus. cum ille teftentur me eífe vitam , & Nonm accipyis me.) Non admittitis b falutem hominuim , & vos nolitis ad me tanquam Chriftum Dei Filium. 3. Etf me venire , ut hujus vite fitis com- $; alius venerit.) $i quifpiam alius; a, Qu potes ; fi fit imperativi , fententia ac nominatim is , .qui dicitur Ánti- erit;legite , excutite , diligenter exa- chriftus. 3. 9üb minate-fcripturas , & protunda illa- Venerit.) Pro Chrifto Salvatore fe li (uis rum myfteria , multa & clara de me gerens , ut revera veniet. L] teftimonia reperietis. Uterque fenfus In zómine fi«o-) Privata au&ori—catf:; : probabilis eft & fuos habet affertores.- non miffus a Deo. i Quia putatis.) INec vOs fallit fen- lilum accipietis.) Sufcipietis tentia- ftum , & illi adherebitis. s Yilatorem 80 itduser Vitam aternam babere.) Putatis in 44. Quomodo poteflis credere , &fc. ) facris fcripturis inveniri poífe oratio- Aperit caufam cur Antichriftum po- *üm copf nemobtinendg vite , & falutis &ter- tius fufce , "rtam ) nz. Meffiam. pturi fint ; quam fe verum 0lo Da te Teffimonium þf;*hiämt de:e.) Quod Qui gloriam ab imvicem accipitis.) Ju- ego Jefus fim verus Meflias & Chri- dzi prafertim. Scribe , & Pharifei m opini ftus mundo promiflus.- videri volebant apud alios fapientes;. 5. Ni'j, 983 f n CAT. Claritatem,) Occupatio eft, ne prudentes , & legis obfervatores. Mi- dicerent : tu preclara de te ipfo prz- nui autem mirum quantum arbitra- Yceffe üt ( dicas, eaque variis teftiinoniis con- bantur eorum exiftimationem , fi a Q ïKC'erem firmas aciprobas , & visad te venia- Chrifto .difcerent. , & ejus difcipuli RUET] Cafitie mus ut domineris no.is, & rex Chri- & fierent, quem pauperem effe videbant, Rmnmo ftus agnofcaris , & inclytus fias. & nunquam literas didiciffe. "T'ime- ? o i, Claritatem. ) 3-9"?60, gloriam. bant etiam,ne minus legis obfervantise Ofhnem v Non aceipio.) Non requiro. - tenaces haberentur , fi fequerentur- Indo &Ore i & [ 42-- Sed cagna?i vosr, Gc.) Sed pro- LLEUTER 0 Chriftum , quem l?gem ; & Sabbati 46' 'Cl' edh i RE EL R n CAPSUT V VYL - 439 fis viam hibent de 45. Nolite putare, quia ego accufaturus fim vos apud Pa- trem , eft, qui accufat vos Moyfíes, in quo vos fperatis. h 26. Si enimcrederetis Mo yfi, crederetis. forfitan, & mihi: £ de me enim ille fcripfit. g Gen 47. Si autem illius litteris no i x habets i meis crede is? : n creditis ; quom-odo verbis I9. & C AP- UT 'VI." : m 49-IO fl me: Deut. ) invicem uingue panibus , &? duobus pifibus fatiat quinque "Virorum 1815 millia; fugit «colentes ip[um facere regem* fuper mare ad difci- znts? fulos "vento agitatos ambulat ; de pane celefli docet , quodque ipfe j N- manepasnt fit panis vite , &^ caro ejus cibus quem oporteat manducare : [an- ia vos dilt* guisque ejus potus, quem oporteat bibere: quidam difcipuli of- nimadvcr!i» fenfi ejus Jermone deferunt ipfum: 4pofloli autem cum &o I permanent., quorum tamen unum dicit e[fe diabolum. a Mat ,'i.' ) T;m- 1.4 ])Oft heec abiit Jefus trans mare Ga : lilææ , quod eft Ti- ) mijïus. beriadis: I4-13 ; ajmictitis Marc i Filium. 2. Et fequebatur eum multtudo magna, quia videbant fi- 632 L fpiam alius; gna, qua faciebat fuper his qui infirmabantur. Lucz etur Anti 3. Subiit er lis fuis, go in montem Jefus & ibi fedebat ;um difeipu- 9. 1o. lvatore ft * 4. Erat .Ju&()fiütc, .riguc hr violatorem putabant. In animum er- erederetis utique , . cum fit in Grzco go induxerunt potius non crederé, nec s'mgsösa's a,v. ,'dlffag[') eum.confiteri effe Chriftum. De me euim ille feripfrr. ) Mlultisin Glortam ? que a folo Deo eff. ) Quz hrifm D locis , peculiariter tamen Deuter c. j f venm folo Dei teftimonio nititur , & folis 18. 16. Ubi ait : rrophetam [ufcitabo ipfis-rebus laudabilibus, non homi- eis de medio fratrum fuorum , quem lo«- w' /'fi!') JU: num opinione. cum videtur Chriftus refpexiífe. pharilsi 45. Nolite putare quia ego accufatu- 47. Literis. ) Libris. rus fum. vos.) Qua(li dicat, non erit Quomodo verbis mets eredetis.) Quuafi $ füPi'nm;* . atore N neceffe ut ego accufem vos , etiamfi dicat, mirum non eftfi mihi non cre- n at ego tacerem , folus Moyfes futficeret datis, quem odiftis, & contemnitis, 1 D ut accufatione fua vos reos perageret, cum illum ametis & fufpiciatis. oneti» & damnationi obnoxios oflenderet. Off bsc , &c.) Qusz hic habentur In quo vos fperatis.) Confiditis, fpem I.P fe videþant! explicavimus fupra Matt. 14. p, Tmt "" omnem veftram collocatis , tanquam 13. Paucula tamen notabimus illig þbfäWmdæ indoctore populi per legem , tutore omiffa. umntm— & mediatore apud Deum. Tiberiadis. ) Vocatur Tiberiadis, feq quia adjacet liberiadi qua eft civitas, & sabbïii 46. -Credttis for(itam.) N erti potuit, L a 449 EVANGELH' AISE'CWUND'I—-JM JOANN. u I'i'.: ] /4. Erat autem. pfoximum Pafcha, dies feftus daeorum.. .S. Cum fuüblevaffet ergo oculos Jefus, & viditfét ,quiamul- D faneren Tnontctr titudo maxima vénit ad eum , dixit ad Phil 1 ppum: U nde eme- 14 U mus panes, ut manducent hi? Ü ad af .6. Hoc autem dicebat tentans eum; ipfe enim aciebgt ,'quïd ä effet fa&turus. r r F pharna .3. Refpondit ei Philipp'u$; Dücedtorüm denariorüm'-panes non fufficiunt eis, ut unusquisque modicum quid accipiat: eos Jef 1 M 8. Dicit ei unus e : x difgipul;s f:jus, Aqdreas, frater Simo- Z nis Petri , » 4 1. C 9. Ett puer un tripinta. us hic, qui habet quinque panes hoïrd-eac:eos, & düos pifces; fed haec quid-funt inter tantos ? thyi fret 10. Dixit ergo. Jcfus : facite homines difcumbere.. 20. 1l lEr'atx autem foenum multum in loco, "Di(cubuerunt er go viri, nu- t V mero quafi quinque millia. fut ad II. Accopit ergo Jefus panes, & &um gratias egiffef-, -di- 0. À ftribuit difcum nayicula Ibenzibu;s; fimiliter & ex pifcibus quantum vo- lebant.- * diícipul 12. Ut autem 1 mpletifoar! - dixst dic c 4 53 À "ipulis fuis ; »Cöll»lïgitve ; uc fuperaverunt, fragmenta, ne pereant. Cum, ul 13. Collegerunt ergo, & impleverunt duodecim cophinos AK fragmentorum ex quinque panibushordeaccis, & duobus pifci- bus; quae fuperfuerunt his, qui manducaverant. - [ N 14. llli ergo homines cum vidiffent, quod Jefus fecerat fi gnum, dicebant; eftin mundum. Quia 'hic eft Verelprqpheta, qui vgptu;us tür. ventümg $ I5, Je- I5 Rage [ d Cti&'xïl invü Blg;;.) ( quaxh Herodes Te;:rarcha a fé ::ohdi; uni Julio Roma-noþ ,« um regali .Hi- Toute, tam , receptusin gratiam Tiberii Cz- fpánico.. hi illud faris ab illius nomine ita appellavit. 9. Ef puer unus : bic qui babet [zlpaiu- .19. fta1;, Vide Jofephum lib. 18. antiq. cap. 3. que panes , ffc.) Habebat fortaffe Ve- hi i&ïig, [ - 5. Dicit ad Philippum.)Philippum po- nales , illofque attulerat exiftimans Vigi?"i q'xih tiffimum alloquitur ; vel quod majo- fe facile in tanto h : ominum cgncur—fu VUUITT ri indigeret eruditione , vel quod ef- venditurum. !Iït Slpiïit*fs fet reruüm cconomicarum intelligen- uqui thma tior , vel quod plus cateris de victu II. OWantum volebant. ) Ad peffe;» TeQug follicitus videretur. &am ufque refectionem , ita ut nihil V Itl 'X ? Quj amplius defiderarent.. Pünf.f- ) Cibariae I4. Propheta.) Ó meopiiryg , cumar- Al P 6. Tentans eum.) Experimentum fu- vin, & mens fidei ipftus. ticulo , :le Propheta , fcilicet Chriftus 7- Diiarioram.) Denarius equivalet T 14754 7"4 Qui venturus eft-) ö-e*e Xo'ff"of , ille, bjj, fm. : CAPUT VI 44t Ofüm 1r. Jefus ergo. cum cognoviffet, quia venturi effent, ut & Mat " qumu. 3- rarerent eum, & facereng eum regem : À fugit iterum in ! n montem 1pfe iolus. " Ma3 nd'g eme- 15. Ut autem lero fa eius 6. 46. ad mare. ? &um eft, def&:enderun-t difcipuli 5a.t.,'quïd 17. Et cum afcend iffent xhävim.—, venerunt frans mare in Ca- m panes pharnaum, & tenebrae jam fattze erant ; & non venerat ad- eos Jefus, ccipiat: 18. Mare autem, 'vento magno flante, exurgebat. er S:imo- I9. Cum remigaffent ergo quafi ftadia viginti quinque, aut rdeaceos, triginta, vident Jefum ambulantem fupra mare; & proximum - navi fieri, & timuerunt? ite ti mefe. re int 2o. llle autem dicit eis: Ego fum , nol 21. Voluerun: ergo accipere eum in navim, & ftatim navis viri, n fuit ad terram, in quam ibant. 2?. Akera die turba, quae - ftabat trans mare, /vidif, quia ifez, d navicula aà/ja non erat ibi nifi una, & quia non introiffec cum ntum vo- diícipulis fuis Jefus in navim , fed foli difcipuli ejus abiiffent. 23. Aliz vero fupervenerunt naves a "Tiberiade, jixta lo- :olligite, cum, ubi manducaverant panem , gratias agentes Domino. - 24. Cum ergo vidiffet turba,quia Jefus non effet ibi, neque cöphinüs di- bus ?ifCi- * [ um ocerat f- venturus , ille, qui i nobis cxpe&a- verat Chriftus. adbuc eo in Iocd erat , ubi ilam pa- : t vgntur.ps tur. ('401' . Is. Raperent. ) Vio;en* Sed foli di[cipuli ejus abiiffc ) Sibi: 6tiam invitum. ] o 'if'FïPE'tu perfuadens adhuc illic' effe Chriftum, D 'Je' - 'I ac proinde illum quazrebat. Ita fup- / Faeir.) &wxoeuot, fecefft.) lIu montem zjfeé. folus. ) Ubi noctur- lend4 videtur narratio E vangelifte. Í [egali Hl num illud tempus orationt impendit. 23. A& vero fepervererant maucs , 19. 5^4.//2.) Stadium eftoctiva pars &c. ) Sentus eft ,, proxime praterito die unam tantum in eo littore fuiffe b'ht 491'5' milliaris, continetque paffus centum forafieve viginti q"inque. naviculam , qua Apoftoli relicto do- exillimans Vipnti qu;nqt:e , 4ut !rfgt.nfdo 3' Si- mino nivig:verant , licet autem fu- nit Spirit:s finftus. fcriptores facros erveniflent alique naves a "l'iberia- m c;f))ncllf j dein locum ipfum , ubi fa&tumfuexat loqui humano more, przfertim iis in miraculum, certum tamen turbis erat,- xebus , quas exate cognofcere mihil Ad pate refert. —^ illis. Chriffum lacum .non trajecifte , ita ut pihil 2I. Voleerent erpgo eum accrpere inna- quare illam fedulo querebant. 24. Vidiffet quia fefus non cffet 1&s.) eum t^ vim, &c.) Vide di&a. Matt. c.14.32- o Turba qua ffabat trans mare,j eu* Cum diu quxfitus no * n app-arcget,, fu- :zz Chaftus i, Bibl. cum Cem. Menoch. RT.'V!I. Kkk GIW,; ! L EVANG. *SEGUND'UM.'J;OANN- ; Z 442 difcipuli ejus, afcenderunt in !nav'i.cuï.aso & » D : v-en'emht Caphar- naum quarentes Jefum. fes dedit: 25. Et cum inveniffent eum trans mare, nem de c dixerunt Qi Rab:- bi, quando hue venifti? 5 Ia 2€. Refpondit eis Jefu É S, & dixit: Amen , amen dico vobis: tm mun quaseritis me: non quia vidifüs fi M u Dr gna, fed quia manduca&j*s ex panibus, & faturati eftis. L rem Auni .27. Operamini non ci bum, qui perit,.fed qui perma*nelt in jj Di « Mat yitam seternam, quem Filius , hofninis dabi vobis. .c Hpnc nitad me Pater fignavit Deus. ä( 17- epitm . D quam', 28. Dixerunt ergo ad eum: Qgid faciemus ut ppere;nurl 36. S& sþpra opera Dei? ; 0 I. 32. * 29. hefpon dit Jefus, & dixit eis; d Hoc eft opus -Dei 5 ut Vþnir adi 41.Jo credatis in eum , quem mifit ille. - 2. 25 40o. Dixerunt ergo ei: Quod ergo tu faci s ügni;m ;ut Vid?a- Mrstesen g e Exo rnus , & credamus tibi? quid operaris? . 41. Patres noftri manducaverunt manna 1 n deferto, ficut &unt erant t 16.1 r€. Danem de fNNum. II.7. fcriptum eft: e Panem de eaelo dedi; eis manduca .32. Di- ba ex Pfal. Pfal. . r us Moyfe 77.24 fpicati miraculum in naves afcendüng lavit, teflimonio fuz vocis , &þpro- IU et, paz Sapi. & Capharnaum veniunt. phetarum fuorum , miraculis velut an- $ , non 16.20 In $ nulo fignatorio confirmavit, & com- ücitur paui 2S. Trans mare.. 1 yr:agoga Ci- 81 , fumgo vitatis: Gapharnaum. probavit mjittia D«o in falutem mun- " 296. Noen quia vidifiis f£gna.) X me di ,,& effe Meffiam. icimus , « 28. Opera Dei.) Deo grata. 8ed Paig, - edita in teftimonium Evangelü, nec M!' 'l)eïum4 ut falutem zternam voþis oblatam 29 " c;-e:idti:, Uc-) Ut credatis confequamini, me efle Chriftum falvatorem mupdi Corporis m &td quia manducaffis , 5:.) Sed pro- a Patre miífum. atutis eff rix takm" e-n e cel p pter utilitatem veftram temporariam, 30. Quid eperaris) Dignm 1 Reprehenduntur quod miraculis alie- fide; quafi dicat, quz hactenus edi- meem Vi numin finem abuterentur, nec ex eis difti miracula non futfficiunt nobis, l?öP- , Cun nec rem tantam perfuadent. Klim vipy, proficerent- in fide regni- coclorum. : 33' le?liJ 27. O.pcm,miui,' non cibum qui perir, 31- Patres aofhri manducaverant man- &'c.) ld eft nolite curam , « folici- za,6c.) Deprimunt miraculum mul- : ht de g tudinem ponere in cibo corporis qug- tiplicatorum panum, quati dicant , y Bim 4 PUT;S jUt rendo, qui in ventrem vadiz, & in fe- tu femel pavifti nos,at Moyfes toris celfum emittitur ; fed in quzrendo quadraginta annis multo majorem m-, a'e/;md cibo animi , qui non corrumpitur, fed multitudinem in vafta folitudine pa- - Vij y vit cclefti manna. Hoc longe ma- ) Catàm: perducit comedentes in vitam ster- nam. Hunc cibum operamini, id eft, jus miraculum eH: , quam fit tuum. AMynds Y laborate , &omne ftudium adhibete, Simulant Judzi fibi fatis non effe pa- Mlibus f tratum miraculum , ut iterum a Do- 3 Seg ut eum comparetis. l Hunc enim.) Filium hominis, mino pafcantur: volebant enim otiofi ant af paíci a Chrifto more veterum Patrum ;;j Signgvit.l)em'.) äo*þgdcyto's ; fea- 55" Egþ.j - frg UE MM r nE r ERE * P C-AkP'UT" VI. x 443 Capha s y. Dixit ergo eis Jefus: Amen , amen dico vobis: Non Moy- - fes dedit vobis- panem de coelo , fed(.Pa,ter meus dat vobis pa- ü Rab nem de coclo verum. - 33. Panis enim D I2 0 Whis : »eft, qui de coelo dgf&em?i,t ; & dat vi-- tam mundo. |cafts ex 34. Dixerüint ergo ad e um: Domine, femper da nobïs pa-- —ygem hunc. * ia i us: Ego fum panis vitse: f qui ve-fEcct 35. Dixit au'em eis Je t Hpnc -nitad me, non e fariet, & quicredit in me, non fitiet um- 29 79 í quam;. upereäur bis , quia & vidiftis me, & non ciedidiin | 36. Sed dixi vo » " 31. Omne PU hp d dat mihi Pater, ad me veniet & eum, qui Da, ut foras : v-'eni.t ad me , non ejiciam Kkksoz E Quia; uþvidga- cum erant m deferto, vide infra n...'3*4... panis ille, qui de c«lo defcendit , de t fii Panem. de c&[o.), Citantur hec. ver- quo vobifcum fermoner.facio. .. ba ex Pfal. 77. 24- Pazmis vwite.) ,ViïVus ipfe , & vitain. - Noz Moy[es dedit vobis panem.de eelo.) dans mundo.. 24 - ld eft; paqi's,fqu-.;m' dedit vobis Mby- Qui venit ad me x) vfd* eff , qui cre? B , & PW' fes. , non tuit. proprie- de. coclo , fed dit,habet panem hunc., nemini enint ]s velut - ."dicitur panis ccli , qui« in aere factus denegatur credenti, paratus enim fuim i, &cm- eít ,. fumpto cclo pro aere , ut. cuin me ipfum darein efcam , & potunt dicimus , vo/weres euf.. Omni ad'me venienti. , & credenti.. Ium ff "Sed Parer meus dat vobis panem de Nim efuriet.) Hoc dicit Dominus,ut. gf at 'euelo. uerum.), éuafi 'dicat : 4Yt panis refponderet verbis illorum , qui' di- Ü r erelitió corporis mel , quem vobis Pater meus xerant , f/ezper da nobis pauem hunc ) daturnus eft , illeeft vere de collo,quia jem mund Non. [etiet.. - Nam: hic. panis plus: — de coilo proprie fumpto defcendit.. aliquid efficit quam panis vulgaris quo: vnnl'il üwe,a | Panem. verum. )-10» &pro». T0». ANq- fames tantum fedatur , fitis vero nom aQenus C'[- 5S,50y. ,. cum. a;'.tic.ul' extinguitur ,. fed. potius accenditur. ailum: versuo. 9 ,,ki'd eü-'f panem diynt 2095 La] v, Divinus, & ccleftis, 36. Er vidiflis me.) lÀ. eft , quamvis: 2 Pani: Det-) videritis me , quamvis complura ac- UM p a A Qui de ezlo defcendii.) Guuoties opus eft,. nam delcendiz , eft prefentis tem- ceperitis- divina. tcftimonia., ex quie colum m* bus facile me. cogaofcere. potueritis Af ia -poris , ut patet ex Grecoó ,afrwr.-a/ScZ:- Chriftum effe Dei Pilium , mundi Sal- Mofe m yo», deftendens. r ; myjorem Vitam. ), C leftem' ,. eternam , ac v-atorem., beatam: 37. Omne quod 'dar mibi Parer, t'fc) jisdir p Onge ( Mundo,) HOmïhibuä'quibufvis-nfor- Qui: dicere potuiflent, frnoveras nos N quunm. talibus: fumentibus illum ut oportet. non credituros : quare ergo' hzc fru- P.ï- A. Senper danobis panem bunc. )VMo- ftra' effundis ? refpondet. efíe in tur- non Cffü ] ba ele&os a Deo' qui credant , futu- l;crum 4 lebant pafci fine labore. Vide fup. ro f um 0 &on E nunu ä]I. * que complures fimiles q;.u credi- g5* turi fu. u g Pa Ego [»m ,?.zm'(f 'W')&.) Ego fum 44à XEVANGEL'II—SECUNDUL;I JOANN. 38. Quia defcendi de coelo, non ut fa m Ne: am, fed voluntatem eju:, qui mifit me. ciam Voluntatjm me- traxer)t € 39. Haec eft autem voluntas ejus, qui mifit me, Patris: g H Dei.. Ot ut omne ; quod dedit mihi , non per am ex eo; fed retuífci- tem illud in noviffimo die. : 45 N Dto, hi. 40. Haec eft autem voluntas Patris mei, qui mifit me: ut omnis, qui videt Filium , & credit in eum, habeat Vitgm j Àa tat cter seternam, & ego refuícitabo eum in noviffimo die. .41. Murmurabant ergo Judai de illo, quia dixiffet :: Ego 4j Eg füm panis vivus, qui de coelo defcendi, : g. KT gMat . 42. Etdicebant: g Nonne hic eft Jefus L filius Jofe];h ,ï;ujus k tüortul ü 13.55 nos novimus patrem , & ma':rem? Quomodo ergo dicit hic: $0. H fanduca 6 "?^ Quia de coelo defcendi? L) ^5 Re 4 7'. fpond it ergo Jefus, & dixit eis: Nolite murmur/arei in inyicem-: 44, Tat .44. Ne- loco tomin i fuvis, & quDeasin d fint Cl Omne.) Omnes hoxgxïhes cujuscun- R £ UIrena , q que &tatis , conditionis, fexus. nem juftorum. fu/z-iteä:.) Ad vitgm. ; rcfurre&io- beneficis a JDat wibi Pate r . Predeftinatione Ip noviffimo Die.) In dierefurre&tio- tiia telinqu &terna. nis , & generalis judicii. corde al d me 'uem'et;) In me crädec $ ver- 40. Qri vidiz F./um.) Qui filium, -^ Réfg) ba me: fidelibus auribus excipiet. & que ejus funt & contemplatur. » probe con lder,ac', | 'er ad me t Qzui venit ad me.) Per fidem. n uf Non ejiciam foras.) INon repellam a * 4I. Ej fmm panis vivus.) Id dfixe- ditum v me , fed benigne excipiam. rat fupra n. 35. pofte veni 38- Quia dejcendi de cefo, &6:.) Af- probut aud num. 38. Qui de ce. defeendi, ) ld dixerat — | fert caufam quare non fit rejecturus . €os , quos Pater illi dederit. 42- 1277 us Jofeph. ) F.abri'Nazarenï? ræiqllæ l)m Non ut factam. voluntatem meam.) ita loquuntur ex o pinione ylllgi & : Et erupt Qu diffentanea uta voluntate Patris, fama publica. X Dec celo de[cendi. ) Quafi non effet- ptum eft h qualem ego non habeo quidem , fed Vi- 5* 15 ujj vos me hibere putare podfitis. , Ortus ex terra, more ceterorum-mor- üö! f dot de fupra cap. 5. n. 50 talium , fed quafi Deus aut An ' OCet pro l Qui mifft sme, ) Cónfonum enim eft aliquis decclo delipfus.: geluf "i rationi , ut legatus fequatur volunta- 43. In imvicem.) inter vos m'tuo, El lütenus do nendog 3 tem ejus; a quo legatus eft. Non eft quod. murmuretis quafi ab- Füm ab p ( . Ut omze quod dedtz mihi , ö"c.) furdum quid dixerim. Veftro fit vi- ür u Phrafi Hebriica, pro €oquod dicas; tio, ut, qug dico, nonintelligatis, nec ne quidquam eorum , qug deditmi- recipiatis , culpa enim veftra a Deo Y etm f Atroit hi, perdam. lumen vobis negatur-ad intelliren- tm, & u Perdam.) Sicnim ego non recepero, dum ,. & efficax auxiliu " m ad creden- a "!!dtc; fed foras ejecero , perdetur omninq. dgm. - f N " D hr — —— u m - CAPUT VL .* 445 . 44- N-emo pbieü*venire ad me, nifi Pater, qui mifit rhe 9n1 fhe- die. - traxerit eum, & ego refufcitabo eum in noviífimo docibiles^ Ifa- Juris: * 4s. Eft fcriptum in Prophetis: ? Et erunt omnes 5 LJ | Cj Dei. Omnis, qui audivit a Patre, & didicit, venit ad me. E 3: 46. Non quia Pairem vi di: quisquam , / nifi is, qui efta. Mat t me ut Deo, hic vidit Patr em. . IL27 l- &t vitm 41. Amen, amen dico vobis: kQui' Ciiedit in nie , habe: v tam aeternam. ^ et: Em 48. Ego fum panis vitae : E s 49. k Patres veltri man & kKExo ducaverunt räanha in deferto;, : , 16.13 h, oujus | mortui funt. dicthic:. so. Hic eft panis de coel o defcendens: ut fi guis ex ipfo 27 ——; manducaverit, non moriatur. K k k5 DN Ego" grmutate i' ag —— Es ^46. Non quia vidir Partrem, 6c.) Ya- '4.7',- axerit eum.) lngelliäit;lr hoc 4 N- loco nomine tractionis vis quzdaim citz objectioni occurrit, putare enim fuavis , & libertatem non ledens, poffent eos , qui a Deo docentur vi- qu1 Deusintus erudiens ,. quam aman- diile ipfum Deu M , $ m , præfercim "?17-0- da fint coleftia, quam contemnenda phetas. terrena , quantum Deo debeant pro Nf i5 , 6c.) .Si ipfumxcxcipit. refurtedio- beneficiis acceptis &c.. efficit, ut om- 44 Deo eff.) Ekx Deo nafcitur , &in düredi nia relinquant , & unum Deum toto ejus Sinu moratur, ut dixit fupra e T. n. 18- " corde amplectantur: R?,rilfäi(aäa eum.) Quem fcilicet pa- ^ Hic vidit Patrem.y Hic folus vidit Qui filfum. ter ad me traxerit. Vide dicta n. 39. vidétque Deum patrém fuum per ef- confidezt .) Quia infolentius fentíam , & naturali facultate eum , 45. EfE feriptum d fe di&tum videri poterat neminem à ejufque omnia intuetur. 7 ) [d diXE' poffe venire , nifi a Patre tractum, 47. Qui eredit in me. ) Qui credit me effe Chriftum Filium Dei. J disert J probat auctoritate Scripturg. Scriptu- Habet vitam arertam.) In fpe dum In Prophetrs.) |n*ea parte re,quz prophetárum feripta continet. vivitin hoc fzculo , & inre poít mor- i Naret Et erunt omnes docibiles Dei.). Sum- tem , fi perfidem Chrifto adhe ïjt,& ejus precepta fervavit. t : 'yulgi ! ptum eft hoc teftimonium x Ifaia c. 4. I3. ubi habemus , Poram nniver[os conterens. - 49. Panis vite.) Witam zternam !H'nonf,ffïCF ! A ffiios tos dottos a Domino, quibus verbis docet propheta omnes filios Ecclefig 9- Patres veffri mwalgcavergfzt, 6c.) interius docendos. efle a Deo& mo- Ab effettu oftendit quanto preftan- ut Angelm -' : tior fit panis hic celeftis , manna il- nendos , ut veritatibus fidei, & mo- 105 "m '!va rum ab Ecclefia propofitis /affentian- lo, quod imanducaverunt Hebrsi ia 2 : is quid P tur, & ita ad Chriftum veniant , « deferto. er eum falutem confequantur. Er mortui fust.) Non enim valuit manna eos fervare a morte corporis. mgatiSq Y Audivit.) luteriori auditu vocan- etra 1 —'tem, & trahentem Patrem. So. Hic eff panis de «wlo de[cendens-) l jnt?lïig'n' d E didicit.) Quia ita audivit; utdi- Mide di&a fupra n.53. funt enim -— fcat , & perfuadeatur. ega'ääiä verba in texcu Graco. Ls L 445 E.VAN-G'ELIT SEC üNDUM JOANN. st. Ego fum panis vivus, qui de coelo. defcendi. nem, in - $2- Si quis manducaverit ex hoc pane , vivet,in seternums . & panis, quem ego dabo. caro mea eft pro mundi vita. . $& Sic trem, & 53. Litgabant ergo Tudai ad invicem, dicentes: Quomo- $) B do poteft hic nobis carnem fuam dare ad manducandum? ducayert .$4. Dixit ergo eis Jefus: Amen, amen dico vobisi Nifi ducat hu manducaveritis carnem Fili hominis, / ; & biberius ejus fan- ' fo. H guinem, non habebitis vifam in vobis. i Mi 45. Qui manducat meam carnem , &. bibit me um fan g'ili«- nem , habet vita zus ett hi m æ-,ter.n-am;; & ego refufcitabo eum in lnpvii?—- 6. Sd LT .fmmo die. * reut de h C€or. 56. 1 Caro enim me a vere eít cibus ,& '.fäng;uiïä' mä;s ; vgfe*: 61. 8l xI.297 eü'.'PQ-tUS.V erat priu 58. Q;li | 64 3p pE » TN Verba; q ONon mor iatur.) Qui c.hiffm— mandhcat.: Nä;z babebitis vitä?n im wobis..) Nonm Bd m hunc panem moriturquidem corpore, fignificat.neceilitatem hujus facramen- tamen virtute ejus. corpora noftra in. ti. ad. obtinendam. primam gratiam ,. 3. lum fine mundi. iterum fuícitabuntur ad fed.ad retinendam , & confervandam.. &l , ünitur . xitam. &ternam & beatam.. Non quod Senfus enim eít , non retinebitis vi- me mihi C aliqua. qualitasnoftriscorporibus im- Citl meg m tam., nec confervabitis. Quamquam: primatur, cujus virtute fint refufcitan- etiam per accidens. hoc, facramentum: efficiamur, .da ; aut quod. corpora eorum; qui peccatumr mortale remittit., & pri- itt explicar " commanicarunt fingulare donum. ac- mam gratiam. confert ,. fcilicet cum uf lem'm F ! cipiant quo ab. aliis diftinguatur , fed quis exiftens. in peccato mortali fo- trani gnfu] quia. refurrectio. fingulari módo eft de- lum attritus bona fide accedit ad hoc: Pt tütgg o bira. corporibus noftris r«tione fingu- facramentum , aytquia: putat fe. cofe C4rbtm , g | laris illius unionis quam per: commu- tritum , aut quia invincibiliter igno- t:zm I;P]/ä !*t 4 nionem: cum: Chrifti corpore acquiri- rat. fe efle in peccato moirtali, aut quia. of & a mus. ÜDkcet enim glóriolum.corpus omnino. putat fe licite ita accedere.. 58' Gfcog .' habere étiam membra gloriofa.- Vide D. 'Thom. 5. p. q. 79. art. 3- Xnfusef - 32. Pro munds vita.) ln Greco eft, 55. Habet Vitam eternam. H ) Con ef:-ï Qtifus frm , qytam. ego dabo. pro mundi vira. . L)abo yabitur in vitam zternam. Qc0 divini ad. mortem. crucis ,, utmundus. vitam Et ego refu[cizalo eum , &5c..) : Vide: zternam. confequatur,. dicta n. 50. » Tinititi o — $3- Litigabant.) Certaban 56.. Vere eff cibus. ) ld. eft » füme- CIDIE vitim altercabantur , difputabant.. t verbig , tur ab omnibus more cibi cujufcum- atte Tliéo que alterius corporalis, ore mandu- Carnem [uam-) Carnem humanam,. AcCipier vit & quidem, fuam.. x tabitur , trajicietur in ftomachum. tur )&mn- &4-. Nif£ manducavers ts O6.). Scilt- Non erit tamen cibus ordinatus ad- cet: poftquam: E;uchariftig. facramen- nutriendum corpus , fed animam. *tàm & Dia tum. inflituero , VFere eff potus. ) Sumetur enim ad $9 Qu , cepero» & illud. ufuryandgxæq modgm-. cuiuscünq;ug" alterius potus. 5 tnpor 1 447 4€ AcP^U X E nguiä' - :'5"71-1 Qui ;*manduca.t meam carnem , Bbibit meum n nem, in me manet, & ego in illo. ? H tht $8. Sicut mifit me vivens Pater, & ego vivo. propter Pa- opter me. H Quemc*- trem, & qui manducat me, & ipíe vivet pr $9. Hic eft panis . qui de ccelo defcendit. Non ficut man- dunt bis: Wf ducaverunt patres veflri manna, & moituifunt — Qui man- "1 ducat hunc panem vivet in ceternum. * jus lu- N ^ 6o. Hzec dixit in fynagoga docens; 1 n Capharnaüm. / 61. Multi ergo audientes ex diíci d pulis ejus dixerunt; Du—- rus eíthic fermo , & quis poteft eum audire? 62. Sciens autem ]efus apu d femetipfum ) quia murmura- mn(mf' F rent de hoc difcipuli ejus, dixit eis; Hoc vos fcandalizat? 7 SUP ?USy Vete » .63. Si ergo videritis m Filium hqminis afcendentem ubi » 3. 13- erat prius? 64. Spiritus.e ft, qui vivificat caro n&n prodeft quidquam : ) Q;IE ta funt. d verba; quae ego : locutgs fum vobis , fpiritus; & vi hg. den. uml TOR E sfacramene ) mtiam [ $7. Ip me manet , 6f ego in ille.) Id Non /imf mauduc'alv:rufzt.) Vide fu- grvandate eft , unitur mihi, & ego illi , inti- pra n. 49- me mihi conjungitur ; caro ipfius 63. Durms eff bic ferme,6c.) Incre- iocbitis sl carni me tnifcetur, ita ut unum quid dibilis , cujus ver í itateng ne.mo facile Quamquam efficiamur. Hanc intimam unionem fibi perfuadeat. pamenture ita explicat Cyrillus lib. 4 c. 17. S/e- —Et quis potof eum aud. ire?) Intole- p, & - uf )e-m'm ff o quis liquefhäæ €er& Aliam rabilis ;; & quem nullius aures non eilicet U ceram infuderit , alteram cum altera horreant. mol'.tali d fo; ex per totum 'mmmifcmt n'eæfä eff : f£c g.ui 62. 4pud [anetipfum.) Yn feip 'edit al hot carntm 4 6 fanguinem Domini recepit , feipfo, & nullo referente. qtat feco - cum ip[o ita conjungator , ut CLrifdus 1 Scandalizar.) Offendit. i - tilïh mqulæ ipfoó , €9 ipfe im Chriflo imucntatur. 63. S1 ergo videritis , €fe. ) -Quafi. 58. Sicut mifit mevivens Pater, 6fc.) dicat: Quid ergo dicetis cum meviz d aCCCdH.e" Senfus eft, ficut ego ut homo , quia deritis in cclum virtute propria afcen- j q Uv nj miffus fum a vivente Patre; id. eft, dere? An non credetis tunc me Deum elfe, ac vere, & fine arrogantia hec j Cool habeo divinitatem Patris viventis hu- manitati mez unitam , & vivo pro- dicere potuiffe ? lunc intelligetis 5;) Vib pter ipfum ; humanitas enim meaa Cc- potuiffe carni fug virtutem vivifican- di dare , qui potuit eam immortalein cipit vitam ab ipfa divinitate , & in fummo cclo collocare. * g,f Patre. meo : ita qui me manducat , T2 jcum- accipiet vitam a me ,. quia mihi uni- 64. Siirstus eft , qui vivifícar-) Qu " grt É pl — tur , & in me manet, Sermo eftnot fi dicat : Non omnino male , & im- Wt - perite carnem vivificam effe. negatis;" &omZCh de vita.gratie & glorig fola , fed Mdïmlws d etiam & precipue e vita eterna. nam caro mea per fe fumpta, mon M 59. Qu de celo defcendir. ) Prate- habet virtutem vivificandi , fed quia " enim ii [ riti temporis , x«ra/2ec. conjun&a eft cum verbo ownia vivi- j a i^ 448 EVANGELII SECUNDUM JOANN. 65. Sed funt quidam ex vobis, dui non credant. - .Sciebat enim ab initio Jefus qui effent non credentes P & qUIS tradi-. l /ïd N turus effet eum. 66. Et dicebat: Propterea dixi vobis , qma nemo. poteiï: : itfus d - yuato botr venire ad me, nifi fuerit ei datum a Patre meo. l fit loqn 67. Ex hoc multi difcipulorum ejus abxerunt retro, & ]am á non cum illo ambule bant: audi ) 68. Dixit ergo Jefus ad duodecim: Numquid, & vos vuls ïq abire? 69. Refpondit ergo ei Simon Petrus: Dorrine: ad quem ibi- muszk verba vitae ze:ernae Fabes: 0f z Mat 1 VO 16.16 o. 1 Et nos credidimus, & cognovimus, quia tu es. Chm— Marc üus Filius Dei. doe inte ?. E. $. 2g. 71. R efpondit eis Tefus ; Nonne ego vos daodemm elegi, Luce & ex vobis unus diabolus eft? pleria 9. 20- . Dix 72. Dicebat autem Judam Simonis Ifcanotem ; hic enim erat tradxturus eum, cum eiet unus ex duodecxm. em hx QIS- 4 Ner d palam CAPUT ] fican:e ,& ipfatota vivifica fa&zt eft: rum , quia mox excipiuntur verfu fe-« quemadimodum mel,quia ex natura fua quenm. 41A Ml eft dulce, omnia qutbus adtmfcetur gam non cum ;l/o;mäalgäan..) Non n dulcia tacu:. amplius cum illo verfabatur , illum hiij ): Verla mea fpiritus | ffmr & vita, 6e.) non comitabantur nec fcquebantur. "Jdar Non funt mt'-lhgcnda de tali carne , 69. Et nuos.) Do&rina mea offenft. SSRELSEES ISSINNDAT PEI' ()pmda qualis eft aliorum hominum , fed de Vultis 4&ire? ) A me, & aIxos do-. Jig] ] «arne conjunca divino fpmcux ; nec &ores quzrere. Pl de carne, que comedi non poteft nifi 69. -4d quem ibimus-) Si ce relmqul- 2 [2 ! mortuafit , fed de carne viva, adeo- ThUS. 34 llbl & m que vivifica propter unionem cum Verba vit& &terma bales. ) '"Yu folus f iritu. habes verba, que doceant certam ra- pitis 6$. 4b xrma.) Ab eterno; ut Deus. tionem aflequendz vitz cternz. .4;; *- Yi 66. Propzerea , &fc. ) Quia fcilicet cente te. 7O. Credidimu:.) jam dudum do- TEtg ane funt quidam ex vobis, qui non cre- Mif .dunt. ZI- Nonmt ega vOs :lrmJeczm elgi, Es c.) "'S 505[16 , Quafi dicit : INon omnes credun: £ —3 " Déopy, Dixi vobis.) Supra n. 44 Petre , ut tu exiftimas. ] 67. Ex bec.) Scilicet tempore. f bmt Diabolus eff.) Peffimus eft, dmbo- mblfCum in Difeipuiermm cjw.) INon Apoftolo- licus homo & fatanicus. E - N Bd 17 CG d E p **1* : -2'*,*, E x* * E 449 D * yclebat ) CAPU TOVYIE: t H E '-'Scimaþegi'æ feflum quafi in. ccculto afcendens. c;'»önm"n'ciyf deoc V ipfius do&trina Sfudeos , quod ipfum injufle calumniarentur de cu- yeft v ato bomine [abbato ;. [rtientes ad. fe "oocat, 9 .de ipfo turba va-. * rie loquitur ; minifiri, qui ad eum apprebendendum mi[fi. erant , ," &m audita ejus predicatione collaudant ipfum, fed &. ANico d " ; vülis , nále audit a. Poutificibus , & L * us ipfum dgfgüäens Pbharileis. * hJ jem jbi- -Y10f hzc autem ambulabat ]efu'—s in Gafi'llæam ,non änfm volebat in Judaeam ambulare, quia quaerebant euin Ju- Y ; Chri- daei interficere.. ' ; 2. Erat eLev, y elegis autem; in proximo -d"ies feftus Juc.ïæofum, & S&?no- 23.34 phegia. * - 4. Dixerunt autem ad eum f.'ratre'sk Ej'us: "Tranfi hinc, & va- ic enim de L A " in ],u-.dï'ægm. ,ut & difcipuli tui videant opera tua, quae fa- cis, 4 N 'emox qfu-ïppe-i-n- occulto quid quamfacit, & quseritipfe m paläm eü"g: ífi haec facis ; manifefta teipfqm. muqdc.. E x ^ ren PUT. f - . ,-- s MQ?&M:* m Gï;fg.ilam.y 5 Obam- - Difoipuli tu£.) Mi qui mJudæa do- i vet.fü i'c.- IA bülabat Galileaim ; & z Grinz tue. ftudioft funt. ii ) N -v r?; g Opera qta facis.) Opera acd*mi'xahdïa;,, DuAaje $ ) 2 Galilea. que'facere confuevifti- "f , i"um : Is judaam-) 6» 77 Isdaía i 7dae, ueblhwr' ! per oppida, & vicos Jude. 4« Nemo amappe im oceulto, 8':) AI- a iaf / "uda:.)j Jjud&oru loquuntur eum. tagquam honoris & ( alios 0* be . Pharifzi. m principes s Scertif- glorig cüpidum , quafi dicant: Nemo t O* qui notus hominibus ,. & manifeftus: QW ezopegia-) De quo Levi Ll :)" w',eliiqu*ï' .: 54. ubt & modus feftum bunc cele- effe cupiat, facit in. occulto opera: fua; du palam effe.) Omnium. ore cele- « Tufoh? 3 - brandt däcriþitug* ufque ad,vfï*nem Cs itis; " brari. sF bec facis.) Id eft , quandoquidem i(7 | ,;wnw | -8. Fratres ejus. ) Confanguinei B. hujofmodi mirabilia facere potes , cur n Virginis aut etiamin Jofephi. E7 ezi»s lates hic in. Galilea?- , ludum eonfuctudinis eripturarum appellare fra- d 1 zgres aquoslibet ca;zf/mgx'inaos, 6 cogna- Manifefla te cpfmm mundo.: ) Quod Bionis propinquaoy , ut ait D. Auguft. fiet , fi im Judgam ad- folemnitatem: Ftt digf';gt') gelini ? Tranff biac.) Digredere h-i.-nc-:j , veni homi»um- co afcendas , ad: quam fre quenti flimus e;P.: nobifcum in Judeam. : ncynfus,. lh - ^ d &fbo' 'ï .Biäl.;mm ?em. Menoch. T. u 4 456 EVAN GELII SE CUNDUM ]OANN s. Neque enim fratres ejus credcbant in eum. "] 6. Dicit ergo eis Jefus: 'Tempus meum nondum advemt tempus autem veftrüm femper eít paratum. plürt , 15 P 7. Non poteít mundusodiífe vos: me autem odit: qu1a ego fit, a teftimonium perfhibeo de illo, quod opera ejus mala funt. 16.] 8. Vos afcendite ad diem feftum hunc, ego autem non af- - fed gju: cendo ad diem feftum iftum; quia meum tempus . nondum D impletum eft. doGrin 9. Hzec cum : dixiffet, ipfe manfit in Gahlæa/. Io. Ut aütem afcenderunt fratres ejus, tunc & ipfe afcan- 18Q QUi aut dit ad diem feftum non manifefte, fed quafi in occulto, & injuf 1I. Judai ergo quærebant eum in die fefto, &. dlcebant? BO Ubt eft ille? I2. Et murmur mul:um erat in turba de eo. ficit lg Quldam e-. nim dicebant: Quia bonus eft Ali autem dicebant: Non, fed feducit turbas. Besocmetysccnue -13. Nemo tamen pa am loquebatur de 1110 propLef metum- ]u daeorum. Hj Dit 14 ]am ditm feft fatur, ( Cüum C0 Yénit hr s. Neque fratresius credebant n eum. ) 9. Nen 4[2:14!0) In Greco eft, Nez-. . I$. Mi dum a[ceudo , 80 üyaTalye. Pharifei, Credebant aliquo modo, fed non per- fe&e, nec Jefum contemnebant, aut Meum tempm) Cum afcendam ma- qu * ed; in pericula conjiceré volebant , fed 2is opportune , & minore cum peri- Ventar h Ccupiebant eum Jerofolymám profim- CUO Yiti Yitters fci, ar'*umenn patrare miracula , a facerdotibus, Nendum mzþlet;mz eft. ) NJondum ad-. Pnncnplbus illum. recipi canquam venit. ptls Chriftum, ut 1pfï commodi , & glo- IOo. Aez mamfþ'e) Iti ut doceret, : Cnm hton rig, ut propmqul, & confangumel, & miraculafaceret , fed fine ftrepitu, 4$ non fr. Jaus "tém cuim effent participes. aut fignificatione prefentix 6. Tempus meum zondum mlvmzt) cis feoftendens, ut cederet É J u- If )Mm deorum. UE YT '"T'empus fcilicet opportunutm. ltslice II. 74dei.) Judeorum prmc:pes q"æ 1Pyn diceremus , per-me mom 9- ancor tempo H : heg, d (mdare Ouerebant eum.) Perfuafi eum ad- fore , quemadmodum adeffe confuc- I( S'4 Tempm fvefmm jämper efl paratum.) verat.- «tere ö*[ Voscum libuerit ire poteítis , neque 12. 9- adam. dzceäzmt, quia 60):;1: Credulitite vobis, ut mihi parantur. infidim. . e/f, 6c. ) Mulntudo dicebat , Bonus e] le'e üat 7. Nen potefft mundus odiffe vo;.) Mun- ef : Princtpes & facerdores dtreäæmt, dani hommes, & mali non. oderunt eeducit. rurbas. '1ta Chryfoft. CDGm/"t I3 v0$, quiá eis non refiftitis, aut con- . Nemo palam lo5 /nebz:tur de il[o. ) , Bicbii. tradicitis ; me autem oderunt , qum Sc111ccc honorifice laudes ejus exe- M eorum fcelera reprehendo. quens, ne Principes irritarentur, t e E l )[01'[] ä r * [] cae N 45t , L | 14. Tam autem die fefto * V&nit: : mediante, afcendit Jefus in tem- plum , & docebat. I5. Et mirabantur a Tudsei 5di"centes; | Quomodo hic litteras jf tia gO fcit, cum non didicerit? 16.Refpondit eis Jefus, yon d & dixit: B/ïea do&rinaxnon- eft m&a, .. fed ejus, qui mifit me. i e ondum - 17. Si quis voluerit vo luntatem ejus facere: cogd,ofcef'cï-ä L. do&trina, utrum ex Deo fit, an ego a meipfo loquar. .18. Qui a femetipfo loquitur , gloriam propriam qusarit: aícen- qui autem quaerit gloriam ejus ,-qui mifit eum, hic Veraxgü, - ) .& injuftitia in illo non eft. :e.bant? 5 Exo 19. » Nonne Moyfe S X dgdit vobis legem : & En»e-mo ex vobis 24. 3- B dacit legem? idam e- - Non, *Llla, 26.")56' Quid. ; [L;;P Ls tnecum 1'4.4 Die feffo m?dian'te. ) Circa me- quä deüituti, Vfalutaria nþn cogno- fcant. - " dium fefti, quod per o&o dies cele- m bratur, die enim octavo addebatur n ego a me z'p]; loguar.) Humano fe(tum collect«. Quarta igitur die fenfu, an vero ex mSeunte Dei Patris. d venit Chriftus in templum. 8. Qui a femeripfo loquitur. ) Qui I a Deo miffus non eft, fed ipfe doctri- Mixabantur /Judar. ) Scribg, )þe&v V s Pharifei, & Principes populi. ng fue auctor, & inventor eít, pro- ) uo odo bic lirteras [cit, €/c.) Fa- pría auimi fui.commenta pradicat. : .dam m tentur Chrifti concionem doctam, & ui querit gloriam ejus, qui mifít viri litterati fuiffe, inftructam variis emm, ) Gui nihil aliud pre oculis. ha- cum pett' ar 5 cumentis ex facris 1ict;F?s deprom- bet, quam divinam gloriam. )t;düm i pus. À Verax eff.) ln dicendo, quia Deus Cuns z on d;:d:'refif. ) Sciebánt fcho- non honoratur mendaciis. t (iocem! las non frcquentaife, fed fabrilem ar- Et imjuflitia iz. illo mom eff.) Fraus j &fepim' *tem cum Jofepho exercuiffe. omnis, àc dolus abeft a moribus, & 16. Mea declrima mom eff mea , &c. ) * fd eft,-non a me ipfo loquor, fed lingua ejus. Injuftitia enim hie acci- 3 pirur pro imp oftura , yeracitati con- " que a Patre audivi , ut docerem ho- traria. : ,dnc;pes.. mines. fam 17 Jq7. Si quis vol«erit volustatem ejus 19. Nomme Msyfes dedir volis legem , facere , & ) Qui pertinacia , & in- &c. ) Cum fe véracem, & juftum di- j; contut" xiflet, arguit nunc fudzeos transgref- credulitate depofit1, Dei. precepta m "fervare ftatuerit, & fe illius fgbjece- fionis legis, quia fcilicet cum quare- i, funst , rit voluntati D bant interficere, cum les vetet inno- , Cognu/cetx,« &e. ) 'Intelli*gec facile, & centem interfici. Xc] certe li')quit!ll' ; d! de transgreflione lcgis materisli. in f percioiet, quippe bene difpofitus, an j il ! doctrina hec . a. Deo 1(t, an non; cireumcifione , de qua intra n. 22. -donec eos malitia exczcari, & pec: quafi - dicat. "Mos. totics fabbatum ; 6j s jenuP cata ipforum obftare divigg luci, violgis in cireumcifione , & ime vul- - s * * - 45'2 EVANGELII SECUNDUM JOAN « Sup. ^90. c Quid me queeritis, mterficere'? Refpondit turba, & ï s6. El 5: 18- ixit: Daemonium habes: quis te quaerit interficere? .vere C0 Unum 0pus feci , & p 5 21. Refpondit ]efus, & dixit eis : omnes miramini. rlt, ne a8. Cl P Lev 22. Propterea d Moyfes dedlt Vobis c1rcumc1fïonem ( non/ 1 12. 3. quia ex Moyfe eft ; « íed ex patrlbus) & in fabbato czrcumm- æi me feitis « Gen ditis hominem. wems ( 17.10. :23. Si circumcifionem acmplt homo in fabbato ut non fol« 29E vatur lex Moyfi: mihi indignamini, quia totum . hominem fa- j Q -num feciin fabbato. illum ma f Deu 24. f Nolite judicare fecundum faciem ,. fed ]uffum Jnd1c1« i. D 1. 16. ym - judicate. Chll hh 25. Dicebant ergo quidam ex jerofo ymis: Nonne hic eft, th facit 4 quem qd'ærunt 1nterf1cere 2 3. N -26. Et ^ & mifen - - fent eun £is mterf*ïcere, quia fem el fanum feci Ef iz labhate circumciditis äo)mnem 3 3.D hominem in die fabbati: Probat Chriitus fe non violaffe fab- fum, & Facit legem. ) Servat legem: batum fanando paralyticum. — Argu- QO. Refpondiz furba.) Quæ ignora- mentum autem eft hujusmodi., Si bat quid Pharifzi in Dominum ma- nafcaturinfans fabbato, continuo fab- —.— chinarentur, & fibi immerito convi- bato proximo . illum circumciditis, & titt Quod c)um dici putabat. medxcamentum vulneri apponitis, ut tillum4 $s Démonium babes. ) Infanis, & dz- PärS COl'pOi'lS fanetur, nec tamen- pu- Corim, & tatis vos propterea legem folvere. münemüxgante contra yveritatem nos hquentem homicidii meditati accufas. : Cum autem ego non vulneraverim " Arntintem 2I. Re/þandit ]e]ks.) ld eft, fubje- quod fitin cireumcifione, fed fanave- Wovéant cit, non enim ad convicium refpon- rim, non partem corporis, fedtotum étd hominem , cur vobis legem violaffe dlt, quod patienter tulit, ac fprevit. ^ Won el v Unsm opus feci.) Unum miraeulum videor ? magis enim fervile eft vul- uem, Ms feci, inter alia, cum paralyticüm ad nerare, & medicamenta apponere., Ts feimng quod ferro, & manu fit, quam fa- probaticam pifcinam fanavi.: g þu Mirvamini.) Vérturbamini, tumul- nare, quod folQ verbo a me factum € ICünt: N tuamíni , quafi legem fim transgref- : cmmg D P fus , cum illum fanitati reftitui. 22. Uf non folvatur lex- Ma)þ'.) Ita * ut non folvatur, particula enim, wz, 92. Proprerea. ) Conjun&tio hzc POnderl p( caufalis jungenda eft non ei quod prz- eventum fiïmücat , non caufam. Utruque 1 cedit ,. fed ei quod fequitur, prepterea iaress Bo d. ) Toto corpore z- quia ex Pairibus eff. . V.t fententia eft, grum , pamlyü omnibus membrls ca- ity ag exy Rcttren Moyfes tradidit , & præfcnpüt vó- ptum m m bis circumcifionem, cujus tamen ipfe 24. Nelrte Judtmre femndum facæm. inventor non fuit, fed in populo Dei Sed tota re penitus, intimeque per- MIem, - tra fe&a judicate. ; ufu receptam invenit, traditam ab Safilles antiquis Patriarchis, Abmham, Ifaac, 25. Noeaune hic ef , quem qudrunt n- Jacob. - zerfctre » ffc.) Mirantor ]erofolymx. It fuds. lAm um as f l— '.*'C'/A PUT VIt. 453 ba ) [:/ "66. x Et :ecybewpäalam 1öquitut, & nihil. ei &ïcii-ht; 'Numqgidx J wvere cognoverunt principes: quia hic eft Chriftus? ,& T 'az. Sed hunc fcimus ; unde fit: Chriftus autem cum vene- " rit, nemo fcit, unde fit: efus in templo do c»en's'* , ;& dicens : Et ! (noä" 28. Clamabat ergo ] me fcitis, & unde fim ícitis: & a me ipío non N*venni3 fed eft- .rcumgi- verus , qui mifit me, quem vos nefcitis. yon ol E Ego fcio eum, quia ab ipfo fum, & ipfe memiüt 20« Quære bant ergo eum apprehendere: & nemo mifit in l -t nem ",'fa- illum manus, quia nondum venerat hora ejus. * ?1. De tutba autem multi crediderunt in eu m,& dicebants i*r jndici- Chiiftus cum vener " it , numquid plura .ü-gvna faciet) quam quam hic fï&,j hic facit? 2. Au dierunt Pharifzei türbam murmurantem de illo ;hæ,c: " & miferunt Prineipes , & Pharif2ei miniftros, .u.t appreheg&e- nl rent eum. modicum punintm. ) /33. Dixit ergo eis Jefus: Adhuc þltem pus .vgbifcum qui me mifit. jaffe Pab fu:m9 & Vadg ad eam j V Angr d. 9t 34-8 Qflæ- MVEPSDUU. xino fb* aliquïd*häbererfupra id Xquod ipfi de :ciditis j 'tani duod cum Principes paulo ante eo fciunt; ideft, effe Filium onitis , U! Chriftum ad.cedem quzrerent, & nunc E tamen p coram, & inermem haberent*libere qno miifus fit in íaundum. Aoquentem, eosque magis, ac magis ^ Sed eff uerss.) Merax , & promiffa. n folgere. exacte fervans, quare etiam mifit ime, xeraveïïm ! irritantem, nihil tamen contra illmn «d fanave" mov eant. vt quod Patribus proiferat prafta- 27. Se d bunc fcimus , 5': ) At hoc ret. Vide Roman. I15. 9- fedrotum non eft verifimile, hujus enim Pa- 29.. o ipfo fum.) Per ganerationene g V0l hlius ejus. i dl vl« 'trem , Matrem , ac Cognatos paupe- res fcimusin Nazareth agere. 30- Qnáretant evgo e um dþþi'äbendä- ' am)(meïel Nemo fit , undeft.) At infran.42. re. ) Crefceute femper odio in illum. guim * "dicunt: Nezme feriptura dicie quia ex ne fattum Hora éjus.) lempus paüio.nisva-P - [e.mine David €f, de Beth/thbem cafl el/o , tre conítitutum. "ubi eraut David, venit. Chriffus. Re- 3t. Nun-qza'd P lurz, &fc.) N:Lmquïd. le Iu . Kponderi poteft non fuiffe eosdem qui éxpeétandum, aut exigendum eft, ut T ufum. iutrumque dixerunt. . Nes;o fe;t wzde pluribus, & divinioribus miraculis fe - fít , id éx vulgari plébis errore dixiffe, Chriftum probet. erport * Videtur enim fuiffe vulgi fabula Chri- 32. Murmurantem. ) Clanculum Rembl' j ftum fimulatque natus £uiffet in Beth- inter fe colloquentem , nam :metu ó 46'1'6'771-) lehem, transterendum in longinquas, principum palam loqui non audebant, & fecretas regiones, unde, poftquam ut fupra vidimus n. 13. 7 a« p evafiflet in viram , repente prodiret , Mt'ntfr 0. ) Publicos fatellit'es.' 98. Dixit eis. ) Tam fatellitibus W"' "" & in Judzam veniret. - : Doc?c fe prgfensibus ; quam €orum Dominis l'ew[olyim- 0.28: 4 me if/" m? vent.) i ,,,, z j * o - 454 EVAN GE*QLVI.I» SECUNDU*M joAk*NN-. . M;—, V ginfra 34 g Quaeretis me T 39.. Ho ,& non;invehi'eltis , & ubi ego fümävdg - eredente 13:33 non poteftis venire. 35. Dixerunt ergo Judaei ad þfemetipfos : Quo hic iturus eft, E. füs nond quia non inveniemus eum? numquid in di | EU Ex um iturus eft, & do&turus Gentes? fgexrvfione-mï Gen;i- « Cicebant s 3 |.86. Quis eft hic fermo , quem dixit: Q uæ?etis— mes* ? [ - 4t. Àl & non H * bent: Nu invenietis, & ubi fum ego, vos non poteftis venire? bLev 37. In noviffimo autem 4 die magno feftivitatis ftab at Jefus, /. B 4 k) 23.27 & clamabat, dicens: Si.quis fitit, veniat ad me, & bibat. ^ « Bethlehe iDeu, 39- 4 Di i Qui credit in me, ficut dicit Scriptura, flumina. de " 1915 ye; |oe Q Joel 2,. tre -ej.us Gyent aquag vivae. * « femo mil 28. AGor A$ Ye 2 1. : 39'. m [ xennt CUA NUMMS L 45. R m d - EO mo, ficu abfedsibus; quï per facellites/,* quä 37- I» novi/Emo autem die. magno fe- QT. Ne dicebit, erant cognituri. x us , ffivitatis, ) Ultiinus dies feftivitatis ]. du eft "Adbuc modicumtempsus vebi[cum [um.) Scenopegiæ dicitur , AMazzs ; quia n 4 N Paululum adhucremporis vobifcum non minus quam di-s primus celebrig verfabor, velitis, nolitis. erat, & Sanétus.. Vide Levit. 23. 36. . hii Vaa'o.) Vad $; quis fiezt. ) Si'quisoptac ternamn. Jum. am afCendens- ad coc- X La falüitem, & doctrinam fa E -lu-t'arem, q-ug 34- eritl.? zme C r'z?zz invenierts.) ad illám ducat. . ( m qui Cuin ad Patrem abiero, & tmagnifa- cere ccperitis eum , 'quem nunc con- Veniat ad me.) -Credat in me, & . münicy monita mea excipiat. 39. Nand, tennitis, & odiftis. fu. ) No Ub ego fum--) Übi ego ero.- -9« Szent dicit Scriptura. ) Non.:cf;—. !s de $. Vos non potefiis uenire.) Nam pro- tat verba certz alicujus fcripturz, fed pir alludit variis locis facrarum littera-. ptér peccata yeftra excludemini a re- * &fut top, gno colorum. rum; in quibus prophete ingentem - Lottea f i ov 'Nunquid im dzl/þ&rfoneäz gentiuifz. ) fpiritus, & gratiz abundantiam fub fluminis aut. fontis metaphora f gni- £ UE C(Dlum 1 Ad difperfas , & toto orbe diffufas ficarunt, .ut cum dicit tf. cap. 59« TT. Jdo 4 gentes. Gezrtu. ) In Greco eft, cày E eris quafí bortus srriguus ,. U. frtut S,Azfvwv,'Gïæcorum. GræCO.rujn nOmen, fons aquarum , cujus mam dej&ie;gr 4qu&. ; À dnte 78 non minus quam Gezzizz , accipi pro ( Flumina de ventre ejus fiuent äqug,vi- B- dl Ci,,,,']gzj quavis natione homisum, qui modo vs.) Sitienti, qui per fidem venerit ad non fint Judxi, ex D. Paulo mánife- me, propinabo aquam vivam, quam bi- 4 iij ftum eít, qui frequentcs totius mun- mit.) Y bat, tanta copia, idelt, cantam aflluen- Ts di homines in Judeos , & Grecos tiam tribuens charifmatuim Spiritus dividit, ut ad Roman. r. 16. & cap. : - r fan&ti, ut non folum ipfius expleant A $ E f 2. 9. alibi. fitim ; fed foras. etiam ema£&ent. in i . E PIogtj - B EU ura.u" .—-Dotlurus Gentes. ) Pfædicïturüg in- omne cenus fancte a(tionis, nec tan- T fidelibus,—lqui Judsi non funt. seum i,Pü quibiþcric, proGnc, fedj,aliis [ Pl poggy Í * | : * CAPUT VII 455 ]1* v ] erant füm vos E Hoc dutem dixit de Spiritu - quem accept credentes in eum , nondum enim erat Spmtus datus » quia Je- fus nondum erat glorificatus. irus eft m Genti- 40. Ex4lla ergo turba, cum audif'ent hos fermones e;us, dxcebant Hic eft vere propheta. ^ & 41. Alii dicebant: Hic eft Chriftus. Quidam autem chce- ) bant: Numquid a Galileea venit Chriftus? ab 2. k Nonne Scriptura dicit: Quia ex femine David, & de Mie, t [efü .«.2. bibat. Bethlehem caftello;- ubi erat David , venit Chriftus? Matt. .43. Diffenfio 1taque fa&a eít in turba propter eum. gmina d 2.6. .44. Quidam autem ex ipfis volebant apprehendere eum : fed nemo mifit fuper eum manus. 45. Venerunt ergo miniftri ad Ponüfices, & Pharlfæos. Et 9 H dixerunt eis illi: Quare non adduxiftis illum ? 46. Refponderunt miniftri: Numquan fic locutus eft ho- mo, ficut hic homo. 47. Refponderunt ergo els Pharlfæl, Numquad & vos fe- jemapn ft ducti eftis 2 ! te'hvmm .48. Nu.mqmd ex Prmcxpxbus athIS credidit in. eum aut ex ,nuscel l-ns Phar:fæls 2 evit. 23 » 49« Sed "t eternam gtarem, qu£ etiam qmbufcum dona illa cæle&la » E£ de Berblebemn. ) Ut patet ex Mi- COI'n municay Crlt. L5 chea cap. s. 2. & zu Berblehem, &c. 'hmea& Nondum euim erat .S/)zr;tu: da- U erat David. ) Civitate spfin 45 Da- 24:.) Nohdam erant impletz prophe- d - Hb o byrus ) Non 0 tje de Spiritus fan&i effufione, que fa&a eft in die Pentecoftes. * 44. Sed nemo mifit faper eum manus-) oriptort Cohibiti dtvma Chrfti virtute, & a Tittra Jefus nondum erat. glorifecatus: ) Ut eloquenm qui noluit ab eis capi, - poüea fuit cum poft rffuue&xo em priusque ddeiiec hora, quæm ipfe ele- æ mnertem .td calum afcendic. . erat antldlly hr Ia ; 49 Hijc ef vere propheta. ) ó 7'4'070*7' 45- Mrmiffri. ) Satelhces, de qux- Tc; Cuüm artxculo, ille prophetz, pro- bus fupra n. 32. p 91 miffus-Dent. cap. 18. I5. Pra,bbctam " J/W Neon addnxiffis. ) Captwum, þ[;flf 4?"!0 de gente £u4, & 6. Nunquam .fíc locutus -ejq bomo. ) 41« Corifes. ) Meffias. Quafi dicant , quomodo nos in eum 4 Galilsa. ) Lontempm regione. manus injiceremus , cujus fuavilo- m ventnt Venit.) Nenire debet juxta fcriptu- im, quam r 1'3.8- quentia, &. elficacitas fermonis ad- m afintt mirabilis 'nos plane obftupefecit , & 42. Ex kmme Da'wd ) Ex genere, miram ejus fecic reverentldm? tllm 5pmtu! ex progenie David, juxta Pfalm. 13E ü jg egplean Il. jJ"ravi Dammus Davida 'ver;mrem, 47.. Sedutli efeis. ) Deceptl eftis. emwenz ] -B nos fiufirabitur eam : Defrutinventris 49- Nuzquid ex: Prtm:zptätu, «ut ex ls, nec Nn £sj ponam. fuper fedem £nam. P/oartþzs) Quafi dicat, viris faplen- rnt, edalll » 456 EVANGELII s-rä:cum),u M *];-a ANN N '4'9.,'S'ed turba haec, quse non novitlegem, ma]'e&i&ï funt- 18up. 5o. Dixit Nicodemus ad eos, 1 ille " 3. 2. &e Qïui un"tl"Sf erat ex 1Pü55 » qui yen.i?t;,acï feïum; no- - Mulir: 2 J/;/, . &r. Numquid lex nottra j judica - t hominem, nifi prius audie- ( d anay mDïu- rit ab ipfo) & & cognoverit, quid faciat? 7 * L AE j mri 9 $2. Refponderunt, & dixerunt ei: N umqui d & tu Galilze- *us es? Scrutare - E Mlerizd I5. non furgit. Scripturas & Vid'eï qïvliæïaf Galilaea p rOphew x E ndal ühur 03* Et ïev'egü fuumx.ms&uisque'in domlfm' : -a 4 e. - f;,, TEfo: L 4 E -* - Yenit ad $ À terio de 9 * Á n . einad tibus, &. grav-ibu;e mo inauditus da-mnqeïtur,,, -f ed utex le gi: €ere non eít facile. qutbus fucum f&f nature & gentium id petatur, relin- ( aI Gre. T 40-. Matedidli feent. ) Quiä contra quit.- " legeci, huné ut Mleffiam recipiunt. Quid faciar. E Alludunt ad. illud Deut. 27. 26.. Ma- doceat.. ) Quidätüdï ïafgat-, aur T eum, ledi&hus :,7;;1.- nom permanerim iei makwfäg.c, degis hujus , nec eos opere perfreet« 52.- Nunquid Ef tu Galileus es? ) Ut M terta, ftudio communis patriz illius fautor .So. Usus x ipfis.) Principibus, & eile velis. Vel, numquid. & tu , ut Pharifzis, ut patet ex cap. 3. num. I- multi ex Galilza, feduttus es, SI. Nazquid lex noffra,6$c.). Nom ,&' ejus. eft dubium quin v. luerit INicodemus factus es. difcipulus.? N g, €hriftim a Priacipum, & Pharifeo- Serntare feripturas. Geth rem te profitceris.. ) Quarum dofï:o- rum furore liberare.. Pratexteu igitur livetj wb legis ;; five. recepte confuetudinis A Galilsa Pr'opbemtna)ä feergit-) Quaft Piindpibus, & Pharifeis fuadet, ut " dicant : Galilea homilis & abjecta,, Ytrat illum audiant ,- fperans, 'efficacitate. rcegio apta non eft prophetis fercn.is. 3- Muligg doGtr/ing. €Chrifti perfuadendos. nec inde folet Deus prophetas fuos ÍIm.) N Lex moffia, 6fc. ) Midetur non tam: excitare. Ribera putatc fignificari pro- 3ut allh W legem. Moyfis intelligere , quam con- h etam ilum eximium promififmm Ctbas fuetudinem, & praxüm: legis. judicia- b eut. cap. I8- I5. qux interpretatio: z Quamquám. enim. nonm ápta eflet, fi ut-in Latino textu eft l!t ab ;p fïs] lis Moyfis. em femel precipist lex Moyfis, ut dili- férgi* in przfenti, in Graeco non effet, - um"ländn genter vcritas inquiratur.. Deut.cap. ( Esérpse a , furrexsz , im praterito, PUR 13.14- & cap. 19. Ig- & alibi, nom |83. Reverfffumt.) Sententiis divif, ] - * tamemn duegq.s vexbis prefcribit ut ne« Y & t'nu&æi fpe Chf'ilü c,apiensüg [ X 4[' 'dar:, ) * TW m G * x UE æ*æ 457 C ftnt eum w * ^CAPUT VIL . v . Mulierem. in adulterzo depreben[am ,. fcr;bem in terra , abþlwt U 'mdxea -«b accufatoribus : dicit fe. lucem. mundi , & Pbarzfceas in peccato v Cdle- - fuo morituros: qui etiam vere fi. nt ejus difcipuli , quive fervi ,aut. - liberi : dicit , illos neque ex Deo , neque ex Abrabam , [ed ex- pa- proyhetæ -zre diabolo ejä qui veritatem dicenti non, crederent s. blajpbeman- tibus dicit jä demonium non babere , fed "Patrem bonorificare , & antequam ZAbrabam fierel , ]e e[Je ; volentibusqueeum lapzdare auferens [ui. prolpecium , exit de z'emplo. E. RW :. Efus autem perrexit in Montem Oliveti: .Et diluculo iterum venitin templum, & omnis populus Vemt ad eum, & fedens docebat eos. 3. Adducu int autem Scribae, & Pharifzei mulierem in adul- - terio depreheníam : & ftatuerunt eam in medio , APUT 4. Et dixerunt ei: Maglfcer, haec mulier modo deprehenfa — eft in ädulterlo ed'utexlege 5. a In lege autem Moy(es mandaVIt nobls hu;usmoch Iapl- «Lev * 20.IO uv , Ielle - dare. Tu ergo quid dicis? 6. Hoc autem dicebant tentantes eum, ut peffent accufa- TE qTe eum, Jetus au:em mchnans fe deorfum, dzglto ícribebat in terra. L;u: eit) a illias fautoï 79 Cum xd&m' , MR UUR M j & & g N montem VYLeUYS ) Ad hortum bentur adulteri occidi , mortís vero geénus non exprimitur, fed pona la- j i& Gethfemini fitum in. monte O- lwen ubi poft diuturnos labores no- pt'datloms, qu& eo capite ftatuitur in &urnz orationi operam dare confue- dantes-femen. Moloch, ad alios fe- g ) Quïa yerat. quentes cafus extenditur. - ;C& y 3- Mz[zerem in adwlterio deprebm. Ts autem quid dicss ?-) Quaü di- gecisfirc4s 4m. ) lNon ab ipfis, fed a marito cant : Tu, qui legem Moyfis aliter aut aliis. Qp iU V erfimile. e[ï mulierem ad quam nos mtnpretdns. j canpr Jl Scribas & Pharifzos addu&tam fuiffe, 6. Tentantes eum. ) Occafïonem jrotmi ut ab ipfis judicaretur; Scribasautem calumntiz quærentes Nam fi dimitti , iocerpret àn omnem occafionem Chriftum ca- juberet, violata le jno t * lumniandiintentos, eam ad Chriftum fi lapidari , gis eum accufarent ; adduxiife. crudelitatis & falfitatis : omjne L dicebat enim fe venitfe non ut judi- rzte nw» 5. Hujwsmodi.) Scnhcet muheres carentur homines per ipfum, fed uc tenmb di vl | Lapidare.) Levit. cap. 20. Eo. ju- alvi fierent. Bill.cum Cons Menech, T. Vil Mmm PIC " p - -D E-&;A&GELH-;sE,cUNDUM- jO,AVNN;. - 2 14 N .. *. Cum ergo perfeveraréntinterrogantes eum;erexit fe, & gixi.els: 5. . perlibéo L 7 Qui fine peccato efc-,v'ekitr,um, primus in*i)ïlam -l;..- ES -f *'pidem mitta-. » * - fao, un "$, Et iterum fe :inclïna'nsy, :fcrib'äbat. in -t(äf-ra.k A ; . o, i ^7«9, Audientes autem haec , unus poft unum exibant, pores pv entes a fenioribus : qum, — ,,& jrteman.fit fol,.?? -Jefus. , & mulier in.m'e.- ) Bo 10. Erigen s autem fe fefus dixit ei: Mu * ] iel;:-, ubiA fun»tk A qu1 * ton füum te accufabant? nemote condemnavit? - . 1. Et Dixit autem Jefus: Nec « qum teft 11. Quae dixit: Nemo, Domine. egote condemnabo: Vade, & jam amplius noli peccare: I E cI]O 45 12. Iterum ergo locutus eft eis Jefus dicens. « Ego fum ! Timoniur "]lux mundi: qui fequ s fed . 1 Di - habebit lumen vitae. itur ,me",vïïori ambulat in tenebri ? " Negien 13. Dixerünt ergo ei Phari(zei: Tu de te ipfo't—e-ftim 4 bniufp fxtan., I»& | : -pe;"hibes",' teftimonium tuum non eft verum. Wt 14 Re- NUA - * i — j 14. ia E« - . Digito [57*26?64! n 't-erral. ) C'ha-rä&e- þ latim , quafi fuol'-qu'isqu—e &0;1fïlio di- i D6 Uiruntur res formando in pulvére pavimenti , "fcederet, | l i CMtür re ignificare voluit Chriftus fe nolle xe- A oneo. dtalice dicimu;. Á nuo , « Cm habeg fpondere propofite quaftioni, aliud Icipientes a. feniaribus. ) Vel .,.quad m -agens, & melioribus rebus animum ..ipf plura babervent crimind.qui dit U£e Toietum, , applicans, quo interrogationem sca- &erant, vel quia priores vim intellexe- - W& tria f ptiofam a fe averteret, certe inter- runt feutentia ,- quafc predenzaores , & 1 Odendi, dum hoc faciunt viri prudentes, cum eaberunt [jua magis peccata deflere, qui .&M Hnde ad id quod interrogantur refpondere |alient criminis venerant accufa atores s | N Da nolunt, ut nimirum vultum alio aver- Anquit D. Ambrof. epift. 58- ) andu,n, l tant, aliud cogitare fe, aut agere fi- 1I. Negze ego te condemnabo. ) O- - Mitétrem. mulent. Porro quid fcripferit divina- . ftendit mifericordiam -in mulierem; E 4fb 3); re non: poffümus, cum 1d Evangelifta í & tamen.cum favet mulieri, nonfa- jL n reqes non exprefferit. vet peccato, ideo addit, Ne/Z pecezre. m I2. Eg QO. QSur fine peccato eff 'veffrum, EJ'" €,) o fzum Jux mundi, ) Credexnxda ] 3i lu duten. Ad fuam quemque confcientiam re- - & agenda manifeftans, t "L Copmit, f vocat , ut unusquisque in fe defcen- In tenebris.) Errorum. » ; IQ qone dat, & fiquidem fe' paribus aut for- taffe gravioribus peccatis in uinatum Lumen vita, ) Cognitionem refum * Qredere àom ; atuat & divinarum , qu& ad vitam sternam : I5 Seqy repererit ; ita de adultera affequendam viam munit.- Yi qo pronuntiet , ut de fe ftatui &. pro- V d fec"n nuntiari vellet, juxta legem charitatis. ( .13. De reipfoteffimonium pgrä;ää:».) di -9« Et sterum fe inclinans, &c. ) e Teipfuinlaudas & prdicas, quz pre- dam ig The dicatio omnium opinionéreprobatur, N N inclinat ut facultatem illis prebeat ' ?X üS fo]is | abeundi fine pudore. Non efÓvevum. ) Idoneum , legiti- " udios 9- -Urfm' £of u,numf) S-e'nfirrï áe fïgil- mum , & üde'digntlzn. i 1 0 Qum p - - - t ERN — * -- CAPUT VHI - 419 nt fe & 14 " Refpondit Jefus, &.dixit eis; Et: fï eg'o teihmömum llam la« perh.lbeo de me ipfo, verum eft tefumemum meum: quia . fcio, unde veni, & quo vado vos autcm ne(c:tla—, unde ve- nlo, aut quo vado. n mupt- ^35: Vos. fecundum carnem ]ud.xcaüs egcr non JlldlCG quem- er inme. quam. 16. Et fi )udlco ego ]lldlClümf meunr verum ei*c, qula folus funt, Qu non fum: fed. ego, & qui mifit me, Pater: 17. Et in lege veftra fcriptum eü, 4 quia duorum fmmx- 4Dew fus: Net « num teftimonium vetum eft. 17 6.- Cs - .18. Ego füm , qui teftimonium perhlbeo de meipfo, & te- 19. Egofum : ftimonium perhlbet de me, qui mifit me, Pater- - att. obris, fed 19: Dicebant ergo ei: Ubieft Pater tuus') Refpondit ]efus. 19.16 '? . Neque me fcitis; neque Patrem meum: fi me fciretis: » for- 2. hmomum iïtan, & Patrem meum . íciretis. - Cor. I:)7 Mmmæ 20 Hæc et n ye * roz& I4 214:4 ]Z'zo unde Tezi. y Ut Iegl— - 16. æm fotus wom frem. ) Temum, —— timum fit hominis te&lmomum, tria: qyed requiri diximus: ad. leglcxmutw .Cr€ ununtur. Primum,. ut is qui te- teftimonium,. ut fcilicet non fit unus confilio di fii i u$ 4 J y catur rem beüe-fciat, & perfpe- . tantuur qui teftetur , fao: t:efhmomcw &amn habeat. Secundum, uc non ali- noh- deetie oftendit.. . ud teftificetir quam id, quod fcit.. ed ego & 7::: i me, Pater) Qu )d "lertium , ot. non. folus. teftificetur. dua- fumas. diftin v perfonæ j qul M [/4 — Hac tria. fuo: teftinonio non- decile 17- J» lege veffra fcripium eff ) Deut-- m i. W oftendit. / cap« 19« I5- ubt habemus z 4p ore dzuo- dmitrti , V. S$cio z»de ven&á ) [d éft, fcxo me fusmp AWb cirium. Deffiumpo. flabit omue ztff]f"a q" verä:m; mundum , ut. humano (renexl falutem ( Filium. Dei effe; qur. veni in hauc- Vevem eff. ) P*o: veto- hxben a ju-- EU 3&errem — dice debet ,. Serr tamen poceft ut.ve- m,mäfh )0 . Et quo vado. ) quo me pex:d&(a hu- rum-on. fit » ut. patet in. teftimonio ) multerem, , ^ mana redemtio:.e ad Pat:rem redxm— daortim ; fenum: ; contra: Sufannam- mn noni um. Dan. C4p- I3- 61,"u Vos autem ,. 8'.. b V.Qs hæc quæ mi- — d8. Teffjmonium: herbiber d& me qug ) Cgcdcn 3 *hi cognita fum:, nefcitis ; atque ideo mifiz wey Parer- ) Quaft dlCdt, de me mirum aon eft, fi mihi deme loquenti antem: duo etiam. funt qui teftimoni- h - €redere non vultis.: um. perhibent. Alt».r ego lpfe fum,, I5. Secundmm carnem.) Secuiidum alter Pater meus verum. lg:tu;/ e&, |ea,que corporeis oculis Apparenc. noftrum: te[hmunmrm m ætermm U ^ Meb fecundum infirmitatem cOrporis , - Igu-Aveque me . feitis ; meque- P trem , guam in me confpicitis. i meum.) Cap. 7- numer. 25. dixit, &* p"hbel- ) 3 Ego n judico quemquam. ) chxcet me: feitis ,. unde f m feitis.,. fEd» ibé casq QWT ."ex iis folis y qu& foris: apparent, feu loquebatur de. origine fua. fecundum. . in judicando certam. fequor cognitio- humamtacem , Rünc- quun:ur de divi- eum, legl em, quam de. unoquoque haueo. mme' Ncc rcfpon&cc eis/ apertius 460 EV ANGELII SECUNTDUM IOANIN 46 M /20. H&c verba locntus eft. Jefus 1n- gazophylacxo, docens - milit, in templo & nemo apprehencht eum, quia necdum '.venemt i muado. hora ejus. 17 E .21. Dixit ergo iterum 'eis ]efus Ego vado5 & quæretls me, & in peccato veftro morxemlm. .Quo ego vado vos non po- 3. D teftis venire. tünc q0 23. Dicebant ergo ïudæl- Numqmd mterflmet femenpfum, ficut dot quia dixit; Quo ego vado, vos non poteftis venire? . X 23. EKt dlcebat eis; Vos de deorfum eftis; ego de fuperlus fum. Vos de mundo hoc eítis, ego non fum de hoc mundo.. 24. Dixi ergo vobis, quia morlemlm in peccatis veftris, fi - 8&22. enim non credlderms, quia ego fum, moriemini in peccato 5 reru veftro. & ne qu N- chebant ergo ei: Tu quxs es9 Dixit eis Jefusq, Prmcx— I.& plum qux & loquor VDblS. dfendit B dicimus 26 Mul- te$ Codic. * p / L as NNESD pretes con 'NJ a,(;xm, qum malitiofe mterrogabant, ut ca- ipfüm; qüem non cognovxfhs, fru- f!g--lficare lümniarentür illum, & quia jamfape raà quæretls P^ ut [en id:dixerat, & ipfi fans mtellmere po- Im peccato veféro. )In Gdelpcatlsvefïræ. 1 pnncnpm tueranc 23. Vos de deor[um effis.) Mos, ut- jm inde o Forfftan.), Forfitan pomcnr pro uti- originem habetis ex terra, ita affedtu-- dm fem que; ut cum infra cap. I4. 7. dicicnt, quoque ferram: f'apitis, terrenis pafci- Chrlüum f cognoviffetis me, €9 Patrem meum uti- mini , deletdamins, inbtatis, furfum cor anC expl que cognoviffetis. Nani ut ait Chri- non babeti$, ut ait Auguftinus. * Tati (equz ftus eodem cap. I4. 9. Phbihzppe , qui De fupernis fum. ) Deus celi, Deo . Quàm at videt me , videt é$ Pairem meum. Pacre natüs atque ita cocleftem witam ' tionrum li 20. In Gazophylacio. ) in loco amplo ago , qusg furfum funt fapio, cæleih- Dn lenff. & celebri apud. gazophylacium con- bus pafcor & dele&or. MTig qa] | ftitutum ad portam orientalem templi. Nen fum de poc munde. ) Corrupcoæ, ag y De. gazophylacio. vude dl&d Marct de numero. hominum mundanorum Deum, terrena fapientium , &c. cap. 12- 14 Y Mj Nemo apprebendit eum. ) Quia divi- 24« Quia ego þm ). Scilicet. Chri- tà übE() | nitus cohibebantur, neque enim adhuc üus mundi Salvator, Filius Dei, &ci tempus advenerat paflioni & morti 25. Principium.) Locus difficilis , Tat, expof fubeunde conftitut m a Patre. quia in Grzco vox , princpium , eft. mmduhtax [5 non nomi nativi. Etjudy, 2I. Ego vado.) go brevihinc fum accufaclvn cafus : 0$ merito abiturus ad Patrem per mortem ctucis, TÜV aexm 0 Ti x&i ao Juiy. Dicere — refurrectionem - & a'fcenfionem ad fortaile offimus - noftrum interpre- - fe ed qu,m calos. fem legt d i e in textu Greco d Jgyd,- dexo otni[f. &1 Bseretis me, ) Non def deno, fed adm, in nominativo, & fenfus. effet com- m!ltllm dit inquit, Auguftin; V el, quztetis mie, modus ; ego. fum principium ,-id eft, cum Romanorum obfidione , preme- primus & noviffimus, ut vocacur:dem . Uthplane. mini (Nel Meiïiam . hoc eft me. P'oponere Chnüus in Apocal. cap. I. I7 & 2. B àppa N $ OCAP UT VIL- 451 - '2(6. Muliafhgbeo de vobisloqui, & jud'cate ,z feä q ni:me '—*do,cen; E e. D mifit, veraxfeft; & ego quas audivi ab eo, h*ec loquor ing oma vvep/erät ; mundo. X 34 : P fet'xs ftéy 27. Et non cogn o overunt " quiä "Paltrem ejus diöebat Deun'a./ "unpe s 28. Dixit ergo eis Jefus; Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoícetis , quia ego fum, & a mei : pfo facio tiihil, fed zec loquor: 'xetïpïgm, ficut do;git me l-)ater",- h 29 Eft- Mmm 3 | ;füp,erius ". 4 c mundo. /—XS.Z. & 22. 13 Veld, Principium lo,mm'- fit, qui dittis m"'eis., increduli & petti; ) petato . osm verwnm , per quem omnia f'aia. [unt , naces, fidem non adhibetis. . & fine quo fatizm eft nibil, füpracap.- 9.7.*" Et non cognoverunt, &$c.) Cum diceret. Dominus-:- Qu mifie me ve- OIe& 32 Hanc explicationem multis ; Prire : - defendit Ribera in hunc locum ; quod rax efl : &6 teflimonium perbiber de me, fi dicamus legiffe c» Zexz» , ut om- qui mifit me Pater , non intelligebant 6. Mu]' ^nes Codices, & veteres Greci inter- [udzi illum affirmare Deum eife Pa- f trem fuum naturalem. Àt contra hoc sR pretes conftanter habent , dicemus "Ti) dex?», adverbialiter fumi, & idem videtur effe illud cap. 5. I8. . Propre- - figoificare quod.e£ dexyic , 4 princi- rta ergo magis "querebant eum udai wiüjs,- i« pi^, ut fenfus fit : ego fum.id, quod interficere, quia non folum [fotuebat [ab- &atum , fed t$ Patrem fuum dicebat De- intiveltte a principio loquor vobis, id eft, quod. Vos , it jam inde a priricipio femper vobis sm , equalem fe faciens Deo..— Kefpon- dixi, femper dico , fcilicet me effe dendum tunc quidem cognoviffe, nunc , a&ïc&!l' H Chriftum Filium Dei. Sive autem autem licet idem Dominus fignifica- m,ig H (j* ret, non intellexiffe, five quia mul- Z /W/MW 4 hanc explicationem qux eft Maldo-- pati, fequamur, five priorem aliam, — tt ex his qui nunc aderant , non erant Qinus uam attulimus; . dicendum videtur üdem, qui tünc adfuerant, flvef. quiia s calis ,Dw [ obliti erant, aut magis exc&cati. ftem witim .nóoftrum Ínterpretem in Graco textu 28. Cwm exaltavtritis: Eilium. bomi-. non. legiiï'e, 0 Ti wX4i AAAo v'p.?'b,, fed - pio 27* $cTiG 441 ÀaAe )pi», quod vulgate 7i. ) Cum crucifixeritis ,; cun,i dn crucem fuftuleritis. ^ Corpt - Lating verfioni eft plane confenta- neum. Cegnofcetis.) Ab eo tempore, quo mundaporum Dominus crucifixus eff, ceperunt u- : 96. Multa habeo de vobis ial ) Mul ta habeo qux de vobis dicam; conque- d&i cognofccre ejus divinitatem, & vilices Ut — ^rar, expoftulem, de pertinaci veítra w eum vere a Deo miffum fuifle, hoc au- [ias Do &c : "incredulitate, & odio in me. tem cognoverunt exfignis, miraculis, u$ d)&mlis ! quz faéta funt in paffione, refurrectio- Et judtcare.) Ob quz. etiam poffim inpem s "^ - vos merito condemnare & ple&ere. . ne, & adventuSpiritus S. ; quare multi Sed qui mifit me , &c. ) Quafi dicat, his fignis commoti in Chriftum credi- iïf' Dicer,e derunt, ut appare fed expoftulatione & condemnatione lorum. À t ex A&Gis Apofto- um inlffpre: ] omiífa, & in ctempus aliud dilata, nunc a'w p' 5fxq0 tantum dico, eum,qui me mifit, vera- Ego fum.^) Chriftus, — *cem plane effe, & me ea vobisfideliter E? 4 meipfo mibil facioy &fc. ) Id eft, '119' eif'f .wm' d tunc ergo cognofcetis quod Deus fum, [Plum ! den roponere, quz ab ipfo audivi. ltaque- , yocitt ciendum ,non tamen ingenitus , & a meiplo ll & - fatis Aalpparec quid de vobis fen ^ Po I'I * P 462 j : E'VANGEL;I'I $ ECUND LPM «JOAN&. ; 29. Et qui me mifit, mecum eft, & noi reliquit me fo l t | - | $$ 98 lum, quia ego, qus&e placita funt ei, facio femper. autem m 53o. Hzc illo loquente, multi crediderunt in eum. x 263 31. Dicebat ergo Jefus ad eos; qui crediderunt- €i, Judas- r S 6s5: $i vo tis. s manferitis in fex:m'one. meo, .-,Ve?re.difc-:.ipulj, mei erï. Cere, qu 35 E -32. Et c,ognofcie!ti's VErita.tem;'ïï.& véritas J'ibefabit;-vös. ' que vid 33. Refponderunt ei w , [3 ; Semen Abraha fumus, & nemini 3. h« fervivimus un quam; quomodo tu dicis: Liberi eritis? £ 34. Refpondit' eis Jefus; Amen, amen dico vobi Cite. Rom - $:g qü-ia 6. 1 40 NU 1^. lomni—s * q.ui.fa;c.it. peccatum , fgrvüs- eft peccati. n EO . . Veritatem 2. Pet 35 S -er-x [ hm 20 2e 190 - Y 41-- M Deu's',i fed Deus de. lj'eoa : Fi'lïu':s uïrx- Chrï&üm—. la'pïd&s j'äcex;e p'arare'ni: ; u6 L Qquam Déi, a quo-nontantum utho- patet ex ul n imo , verum etiam-ut Deus omnia ac- tis. * timo verficulo hujus'4 capi- A ^ tiones & p cepi, & quz facio & que loquor- 3I. S& man[eritis. in järmang-:kea.' j Yae. 7 99. Et qu« mi/ft me-) 1d eft, quam- In do&rina mea , in fide quam do - vis miferit.me Pater € c E i 095 Ia da dum. r oo | in mpnï &rinz mes ccopiftis adhibere. du atermys — Fere difeipuli mes eritis. ) Veri di- t Domir -Mecum eff.^) Ut Deo, quiz una eft cipuli , & ti ! CiiCere" Btriusque noitrüm natura, una operaá- agnofcam. digni' quos pro- talibus tio, »«m, ego tm Patre 62 Pater in sne eff, DUTMET 32- Cegaefcetis veritatem. j Id eft; . t Hitilitudini utdicitur infra cap. I4. num. IO. ut proficietis in cognitiore veritatis. N lntelligcnda homine, quia in me inhabitat omnis Veritas. léberabit "vos. . AAv of plenitudo divinitatis corporaliter , ita bus, & fervitute peccati. ) Ab ex.-rori'-- regens huümanam. naturam meam, ut LE 00 Dog |«38- Semem brabe. . tenglrs nihil loquatur aut operetur, quod non genies , nepotes. ) Gen'gä , ?rq-' d Dam, ipfe Deus per eam ranquam. per in- ftrumentum , & loquatur & opere- ä4. Qui faciz p'ecmtu/þ $ 'felæ'vui ef ; E/iu:,) : tur. 4 Y - Ts e D peccaré. ) . qua enims quis [aperatus eff, - 364 8;()'4 - Nez reliquiz & : folzm.) N[ähi fE?e brjes E -fervus eff , at D. Petrus 2. * Q0 ntura. per ade ft. epift. cap. 2. 19- & D. Paulus Rom; E ^^ Qaiá ego, Efc.) Particula quia, nom cap. 6.16. . Ne GHis quoniam cuo exbi-. tTt dor fignificat caufam, fed effectum poti- ! tlefim bctzs vos fervos ad. obediendum ,. ferva Liley xs, aut indicium , & ut Diclectici di- efiis c:;zu ecui ,oääslii;:', ffve: peccati ad £unt, argumentui a pofteriori. mortem , frue obedirionis ad juflitiam ? & trines 4 Placita. ) Grata. : Plane qui facit péccatum , fervus eft. TP g0. Credxderunt in-eum.):Licet im peccati ; nam qui péccavit vires non 22 fl:g;l -ggnus erfecte, ut ex fequentibus patebit. habet quibus peccato & damoni refi- v. idetur fermo. cumi credentibus in- at; eoque redactus eft, ut nifi di- du choatus , fedaliis Judeis noncreden- vino juvetur auxilio , nec contractam - Uilonem. , B tibus ;- fupervenientibus in longum peccati labem poflit excutere , nec Tergy n prodg&us N eg/enim res evafit ut in j P-ïædi'co» omnia peccáta , aut damonis tenta- b & * h i * 4* 353 S»ärjvus' autem non imanet in do N :mo.; in. æternüm, 'ülïu-s h autem manetin aeternum. à 36. . Si ergo: vos filius liberaverit, vere liberi eritis. 57. Scio, quia filii Abrahse eftis; fed quaritis me interfi- Cere, quia fermo meus non capit in vobis. : -mgx eti-; -38. Ego, quod vidi apud Patrem meum , locigo;'g & V(:)S'-, ?bs. quié vidiftis apud patrem veftrum, facitis. Z Pater nofter. Af)rah.am pemini ] ..39. Refponderünt, & dixerunt ei;- SQ eft. Dicit eis f-]efus;—'Si ;(ilii Abrahee eüis:,; opera Abrahze fa- ; 1 TE cite. r g quia 40. Nunc aute m | | quzeritis me interfibere; hominem , qm veritatem vobis locutus fum , q'u'am'-audivi,-a Deo; hoc Abra- N ham non fecit, Y . — ! ADi;cerünt i',täque eis 41 'Vos fac : tis opera patris veftti. - OS mrenf ,— u - » E 5 ijus cipi- tiones & petitione 3 in poPc,erum ca- ,Näk Capit im vobis. ) ln voBislccurp were. non invenit ; Noz dixi, Nom capiuts ,,,m'ma-) -095. In demo.^) 1n familia fui heri. ermonem s fed, fermonens non capit 17 AR X Quim do- I6 dm aternum.) Perpetuo, quia nimie ^o4/5, ad dottrzz& magnitudinem: fgntf- Veri di rum Dominus quandocumque volu é- , candaminquit Chryfoftomus hom. 53. rit, ejicere poteft fervum , aut alii 38. Ego quod vidi, 5c. ) Id eft; «go rü- Fllibus donare , aut vendere. Hec eftuna loquor, & operor quemadmodum Pa- - fimilitudinis pars ; alteravero eftfub- ter meus docuit me loquendum elfe ) Vi d intelligenda ad hunc modum : fic qui & agendum. Vosloquimini, & ope- titti ervus eft peccati, non manebit in. ramini quemadmodum - pater velter domo Domini , fed foras ejicietur diabolus vos docet, Aþ Fl;[orl- — 9g. Pater moffer. aMbraham eff.) Vd in tenebrás exteriores, & in gehen- - ; nam. elt, nos nullum patrem agnofcimus iehufa p Filius. ) Seipfum intelligit, .quïF'i. prater Abraham, qui nihil mali. nos lius eft Dei, & omnis peccati expers.- -docuit, cum fanctus fuerit. iru $f A . Opera -dbraba f'acite.) l(oluäü' dicat, ä;ptrdw ff ! 6. Siergo vos Eilius hberaverit. ) $i . Jerus 2 — ego natura Filius Dei, & Dominus nihil vobis proderit id in quo maxi- aterne domus, caput fuper omnem . me gloriamini, quod fcilicet ex Ab- jlu ROm' E 2 cclefíam vos liberavero. - . rahz femine prognsti fitis: « P um ng "ht' Nón ls d d Libers eríis.) Ab omni violenta 40. Quam audroi & Deo. ) .& extranea peccati dominatione. garem aliquam doctrinam, fed verita- j qalti 4 « 097 Seró quia fflii A brahba effis.) Scio - "tem. ab ipfo Deo auditam. jf Hoc. Xiórabam non fecit.) Id eft, hoc feryus d -quod. genus c'a'rnis( -du'cit"is ab Abra- ^ . ham. non eft moribus Abrahe confentane- Scdyqud-ritt':l It erfrceve.) | Captätis oc- um. gmoni &l* cafionem , & opportunifatem me in- 241 Facitis optra patris vuefri. ) Qui terficiendi. n Ícilicet Abraha:zi non eft. - : conrratam : Qæ; Sermo meus. ) Do&rina : quagnþ-voe - Nos ex fornicatione mon fumus Vtert (uis tente big pfædico & propo-x.xoi pe -'önim in fcripcura fornicatio idolo. — . - - * 4 - * z NDUM J 454 'EvANGELifsECU öANNQ.f ï - Nos ex Deum. .fornicatign.ä non fths' nati; uppm patrem habgmus 101 42. Dixit ergo eis Jefus 7 Si Deus pater Vefceii";'. eH.'.et:'»di»l-igeï- 4 ritis utique me, ego enim ex Deo proceffi, & qic veni; gecluä s enim a me ipfo veni, fed ille me mifit. - ; 45. Quare loquelam meam no 107 n -cqgnofctitis'?:'Quiä non "poff. x teftis. audire fermonem meum. - M 44- Vos ex patre diabolo eftis; & de &j Gdäiria p'ät'r,is veftri "vulä" bi.]o. tis - f facere: ille homicida erat ab initio, & in veritate non fte- - 5 3:9- tit: quia non eft veritas in e Ya ' propriis loquitur, quia mendax eft & pater ejus. (0: cum loquitur /'mend*aciung, ;ex' . 4$. Ego-autem fi veritatem dico, non creditis mihi. .46. Quis.ex vobis arguet me de 2 peccatq,? ,Sïi'"fg;*itgtem dico . | Vqþis,'- quare 'ngn'cre,digi—s mihi? bjice s i, f Anptol jatriäm; fi'gnifiääf ; ut hoc IBCO ; fen- —— 44. —D't'jl.di;riä' parris veffri, X-fö'e.) Id " fius fus ergo eft: Non fumus filii idolo- eft, que ille maxime smat & de(ide- Ar[m . Jatrarim, nec illorum fe&tamur vitia; rat, videlicet homicidia, & menda- " fed Patrem. agnofcimus , & venera- Y ag cia quz appellat ZefiZerza, wtáit Chry- Vr :cor mür Deum, qui nos elegit in popu- foftomus , ut oftendat & ipfos, & ( ver lum peculiarem , & nos filios fuos diabolum maxime his Qm " appellat. Vide Exod. cap. 4. 22.. It &ari. Lj operibus dc,le- . Ribera. Vel fenfus eft: obis non hvita, Homicida. ) -Hominis occifor, nec - quffis adulter aliquis, fed verus pater in tantum unius- alicujus hominis , Adz IT terra eft Abraham. ; in calo | autem vel Evz , fed.totius humani 'generis. . Pttibus unus Deus. 4b dzto. ) Mundi * ereati. - 1& honiini& " "tre gl 42. Ex Des þrocg[;.) ZEterna gene;- - AMffedion ratione , ut Filius ejus naturalis. Ip veritate mon ffetit. ) d eft, ln :U8 jufh . Veni.) ln mundum. veritate, in ftadio, & amore dicenda - - Qitstig f : 49- Quare lequelam meam non cogna- v ritatis, neminemque fallendi, - yeius , 6e.). ld eft , maximum odium Verla. Quia non eff veritas im eo. ) Quiaex CR rina'n, quo. me profequimini non:finit vos quo peccavit, veritatem odit. p d& ^ audire fermones meos, & intelligere, Ex propriis loguitur.) . Cum menti- ideoque non cognofcitis loquelam me- ' 48- NM am , quz facile fe prodit, cujus fit, tur, id. facit quod eft fibi proprium, ne bene . & quiáfi domefticim, & familiare. "linum &c nempe Dei, cum fermo meus fit. de .Et pate. ejus.) rebus divinis , ex loquela eoim, & Gor, & inventor. ld eft, nllj'je—ndaciïi z/wf- Sang, proprio diale&to cogaofcimus. cujus- Ig ap àte libet patriam , fic dicebatur Petro - 45 Ego auten ff veritatem Jita, ö' c.r)f, * Dtvitius Quafi dicat , Diabolum imitamini $ ^ B Miatth. cap. 26. *.L.aqruel'a d mansfe- CA quisauctor eft mendacii, & veritate m ffum de fs. odio profequitur, fi enim vobis ve- Vi No» poteffis audire.) QU ftinate .aü- $ quis ritatem dico , non creditis , fed me - Ws . dire non vclktis, averfamini, abhor- adverfamini , & perfequimini. 'm'mm ietis, ne ad aufcs*qui.dem;admitci-tris. y &6 lij| fhy( r erily Bo Ne jeiei U r 25 t CAPU'P VIH. 465 N 47 i Qui-ex Deo-eft, verba Dei- audlt Proptereæ VO0S.71.]o. L nomn auditis, quia ex Deo non eflis. 4. 48. Refponderunt ergo Judxi, & di xeruntei: Nonne bene p eque icimus nos, quia Samaritanus estu, & damonium habes? 49. Refpondit Jefus: Ego daemonium non habeo: fed ho- norifico Pa'rem meum, & vos inhonoraflis me. n po. '$4o. Ego autem non qui&ero g gloriam meam ; eít qur quærata & judicet:: fivul n fte- j1. Amen , amen dico vobis : fi i quis felmonem meum fer- vavent, mo?tem non v1deb1t in &ternum. , ef * L| $2. Dl.- (dico objtcererm & Non quia veritatem di- ne-rmpulfus verba- mfdmentxs & Fu., Qui cis , fidem tibi abrogamus , fed quia rentis loqueris. t dmproba. vita tuagfacit ut fis fide in- - 49- Fgo damcnium mom baäea. j ACE dignus, ajt: 9uisex volir, &c. convitium Samaritani nihil refpon- ) Argzer ) VerbumGraecum £A£yyery, det ;. notum enim . erat maledictum effe x delide: Ka arguere fignificat , ut qui argui- , ménud tur convicius teneatur. hominum ita ardentium , eumqne nec aic Chry Samaritanum effe genere nec moribus.. — $x veritatem dico vob;s.) Ex eo enim Damionium. nom habeo. ) INihil mihi (03 , étiam conílit me non mentiri, quod comiaercii eft cum dzmone , nec il- bug dele in vita, & moribus meis nihil notare lo au&ore quidquam facio aut dico. poffitis quod merito reprchendatis. . Hezorifito Patrem meum. ) Patris meí 1[01'1 u 47. But ex Deo eff. ) Qui ex Dei honorem verbis & operibus pnomo,- fl5 AB E. partibuseft ; quieftex its ,. ui. a. D«o were ftudeo. .n ene"bl ? eo eft , Patre e!e&l funt , qm ex Inlono: affj; sme.j Sam: .rltimum & [ hormms i affe&ione animi , 1mitetione , &c. demoniacum appellantes. u i juftus eft , & fanctus , aut fan- go- Non quav « glor iaps mæm j Non [l i & jtatis H:udmf us. yveni i hunc mundum , ut in bac vi- re dicen & - Verba De: audit.) Verba * &e (104 ta mortali glon*am ab. !wmnnbus Xe- «ndi &rmn'n aDeo profe&am audit , cre- Lerams. ) (uia du: , & inanimum libenter admittit.. E qui zfmzra:. p chhcet* glorxam lii p 48.. Nonne Fene , &c.) Quafi dicant, meam. Patrem mcelhgw jn mmtl fane bene. dxcxmus nos.te cffe famari- E* jadicet.) Puniat, w cifeatür eos p L: :anum X C.. qui l2dunt gloriam meanr, & mein- am!flne Samwtanu: es d) Ex Áhis ver- bonorant, ut vos feciflis. nendam W Bls apparet non femel Dominum per sr. Amar!, amen,t$c.) Amolitus * convmum Samaritanum. appellatum paucis verbis convitia & vindidta Deo 7 dl"? g(-) äuxff e« - Brat; autem hoc aviffimum: reh&d , redit ad doctrinam.- convu:uum apud Judzos ;: [ icut. fi apud: mltamml [ diens.. Servaverit.) Credens 1lh, atque obe- vencatem mos quis Judeus dicatur. aut hære-— vobls ye, xncus * Mirttn non o déÀikin ete?nug. » Nom fed m * Demonium:bales.) Yd eft , a demo- mcurret mor:em æceïmamw ï mim Bl-&lo (np C0 M&V?fio y VHV Nmm Iud , "ob 456 EVANGELII SECUNDUM JOAXN. s-cz. Dixerunt ergo Judai: Nunccognovimus, quia demo- ] nium habes. Abraham mortuus eft, & Prophets, & tu di- bí n P cis: Si q uis fermonem meu j m t | 'fexvave—ritr,- non gulítabit mor- tem in seternum. .53. Numquid tu major ïcas ïpatfe noftro Abr'a'ham»;' 'qüi. mor; T Cotim tuus eft,. & Propheta mortui funt. Quem te ipfum facis? . - Phrije . $4. Refpondit Jefus: Si ego glorifico meipfum, gloria mea nihil eft: eft Pater meus , qu qw' t i glforificf':u; me, q'u.e'm- vos dici- Wr tis, quia Deus vefter eft , u * . 55. Et non cognoviftis eum L , ego autem nov? eum : Et fi dixero, quia non fcio eum , ero fimilis vobis mendax. Sed fcio eum, & fermonem ejus fervo. * p És ut videret diem ine- 56. Abraham pater vefter. exultavi AE oorit, h ! um: vidit, & gavi(us eft. . [ $1. Dixerunt ergo jJudst! .ad äum: $k Quinqüagï,nt"a' --am,i"os P us fe nondum habes, & Abraham* vidifti? 58. Dixit eis Jefus:: Amen; amen 4 K x dico vobis L -a.nte.iluanäl Ó deet Aþraham fieret, ego fum. Q -- . $9. Tu- . &, Hae / ($2. Nunc &agmvimu:. ) Etiam cer- & geftiebat , ätque fummopere op- fito, & tius quam antea. tabat videre diem meum , hoc eft, S4. Srege glorifeo me :pfum, Cc-) tempus adventus mei , putabatque fe us felicem futurum , fiillud videre pof- Loquitur ex Judzorum, aut ex com- fet.. , . 59. Tule muni omnium opinione ; qui ja&an- - Mltm occi ti fe non creditur. Vide cap. 5. n. 3I- Vidit.) Scilicet diem hunc m'eün:u, ;" | —":« quod fe D Patér meus qui glorifcat me.) Ver jam inde a nativitate mea , & etiam qpouten, L. prophetas , per teitimonia de cclo , nunc videt & co nofcit , non.fide 2 ï * Thüg 'iül)Gb tantum , aut prop h etica revelitione, per multa & magna miracula. fed per nuntia Aagclorum , & jufto- T dudico N . f05 Quem vos dicitis quia Deu: veffer eff.) Quafi dicat, & fi vultis fcire quis (it. runf, qui me vifo & aadito, ad lim- 7777 ille Pater meus, is ipfe eft quem vos bum patrum morientes migray -runt. . Q veng jactatis effe Deum veftrum. Gavifus efl. ) Ob falutem humani lutey, 5. -Non. cognoviflis eum.) Animo & generis , & ob fpem proximz fus edi;&ionis ex inferno illo loco. teml foribus ab illo alieni , & ita viven- 1 siuquaginta annos nonduy, ba- » ät! P tes , ut illum videamini non cogno- fi s f fcere. *Praterea eum non cognofci- £es. ) Quafi dicant : Ut te maxime me&i l tis , non admittentes, non recipien- prove&um «tate facias, certe quin- ) u tes illius teftimonium de me. quagenarium te facere nom potes , uomodo ergo Abraham vidifti , aut ftcus tity .Ego 4(4!&7» 0i c?upig ) ; Utp'ote na- à le vidit te , cum an z Vldeant hO " turalis ejus Filius. — 'nos mortuus fit ? te bi'g mllle an- dCere pom Sermonem cjus.). M Vandata 'eius.; x — 4M€g 56. Exuitavit ut videret diem meum.) |88. -ntequam Abrabam ferie , &e.) ')Id W Quafi dicat Sciebat, Abraham me Ego fum , quippe Deus xternus , an- tequam Abraham mafceretur. Adca i csiiac : que Pa aliquando lventurum fen'e: m mundum, lm l QU tAt lii enet z - i CAPUT an-.&m : 467 102mo« -49. Tulerunt ergo lapides,.ut jacerent ineum: Jefusau- - - r tud. - tem gbfcondit ífe, & exivit de templo. 4 . lt mor- CATWLEI. IX ' .i quimr- Cacum a nativitate þbhzto dlluminat : cujus mir.aculz' glo?iakæ- ; m fa. Phari[ei multis tecbnis laborant. Cbriflo detrabere , & quia is, loriamea - Vs d- ui ceecus fuerat , Chriflum tuetur , extra |ynagogam: ejici- lur ; [ed a Chr iff : /70 edo&lus credit , &? aderat ipfum , 'ïquz',. 1&1:.Et ü' n judicium fe in mundum peni[Je ait.. i 0 T preeteriens Jefus vidit hominem coecum a nativitate: ::E Et in:errogaverunt eum diícipuli ejus: Rabbi, quis pec- diem rhe- cavit, hic, aut parentes ejus, ut coecus nafceretur? [ f . 4. Refpondit Jefus: Neque hic peccavit, neque pa réntes | nta as ejus: fed u: manifeftentur opera Dei in illo. * - . * El * 4. Me oportet operari opera ejus, qui m1 fit me, - donec .gntequam dies eft :: venit nox, quando nemo poteft opcrari. $. uamdiu fum in mundo, lux fum mundi. t in terrani, & fecit lutum ex gf ^16. Hec cum dixiffet, expui * / per oculos ejus, mmopere 0p* fputo & linivit lutum fu If , hOCe ,» 'Nnnz TOR d gubuque t Tulerunt erge lapides, &c.) Ut que o&fndam me Patri effe æqüalem. ( vidtre o* illum occiderent , quafi blifphemum, F Donec dies efl. ) lnterim dum : vità uo d fe Deum ternum faceret. Lex hec: mortalis, durat. * - hosc mv Venit nox, ) Succedet mors. £ & etiam autem , Levitici cap. 24. 16. blafphe- * Quando semo porefó operari.) Cum | it 101 fit mos jubebat l:pidari', fed legitimo tiof6y judicio ;,non populari furore damna- homines, utpote tempore importu- ; rCVle ,; no , operari non folent. Non negat um.M' x Oï&fmndit fe-) Subduxit , quiä non- fe quidquam facturum a morte, quam | Ildlw ; ld hm dum venerat hora paffionis cjus. eflet etiam fuperaturus , fed quod per fl W £unt feipfum nihil fa&urss eflet in hoc^ 1. [) Rarerien;.) Cum fcilicet exirete mindo eorum, quz ad homines fal- templo. o xitié t0Q$. Quis peccavit , bie ant. parentes vandos pertinerent , nof doc&turus ho- Jo Yoc? éjus , &c-) 1d eft , cujüs peccato fa- mines coram , non imiracula editu- . g &um eft, ut. cecus nafceretur.. rus , &c. * . Lux fum. mundi.) Mlyminans lu- i u g. &ed ut manifeflentur , &c. ) Sed ce Evangelii. : J cmcus matus it: providente Deo , ut 6. Fecit lutum ex [pu. por poteh videant homines, quæ-& quanta Deus ;0.) Non qu(;d vldl&l i^ facere poffit. x lutum quidquam per fe efficere polfet pig mb ? 4. Me oportét aeperari cpera ejus, ad illuminandum c&ecum , fed ut eo- fa(to fe Deum oftenderet. Ut enim erlhg) &f ) ld eft. oportét ut ego faciam , figulus , fi vas quod habet in mani- T fl« uz Pater per: me fieri voluit in fa- , g bus confringatur , ex eodem luto il- (crtt lutem ïxdmin'um.j Vel, opera per s * . 468 EVANGELIL ,SE-;&UN*DUM-JöANN.f Ms - us ii 3. Et dixit'ei: Vade » , & lava, in natatoria Siloe, ( quod in- !D terpretatur Miffüs,) Abiit ergo, & lavit, & venit videns. L aperult- - 8. Itaque vicini, & qui viderant eum prius quia mendicus uN erat, dicebant: Nonne hic eft qui fedebat, & : mendicabat ? ;;fïet, V Aliü dicebant: Quia hic eft. tat: 9. Alii autem : Nequaquam , fed .fimilis eft ci. Ille vero 1. £ dicebat : .Quia ego fum. quem s« 10. Diceban: ergo ei: Qu omodo aperti funt tibi ö&u]i*? videt? ir. Refpondit: llle homo, qui dicitar Jefus, lutum fecit, 20. lt & unxit oculos meos , & dixit mihi: Vade ad natatoria Siloe, qui ltic & lava.. Etabii, & lavi, & video. T LA 2l. j 12. Et dixerunt ei. Ubi eít ille? Ait: Ne ï&ï(o; : áperuit c 13. Adducunt eum ad Pharif&os, qui coecus fuerat. . I / habet y lg 25. H * ruit oculos ejus. 4. Erat autem fabbatum, quando lutum fecit -Je-qu,& ape- 05: um i 15. lterum ergo interrogaban/t eunr Pharifzei , quomodo vi- tu effe ( diffet.. Ille autem z & lavi, & video. ^ dixit g*is; Lutuip miþi pofuit fuper oculos, : "2 P ipfüm in 16. Dicebant ergo ex Pharifze is duidam : Non eft hic homo 34. V a Deo, qui fabbatum non cuftodit. Ali autem dicebant: & dixem Quomodo poteft hom E H peccator- o peccator haec figna facere? Et fchifma verat inter eos, D : QUià Crec kl 17 ;Di-,i- AH BIN .56. Di lud reparat ; ita qui hdmïnem fecerat fum a Patrk illuninandum effe cmcum, "-)ï OCUk ex luto , per lutum illum re parat. ; ideft, g enus humanum , per fïd'.em. reddens ei quod deerat. & baptifmum. T. da nátatoría. ) £ig TQy wohoufg- 9. Ego fum.) Mle idem cæcuä ,'*fciui "Sear, £n pifeina , n lavacro ,. fupra fedebam & mendicabam. à N Cap. $. num. 2. ea : nAD Vertit.- ndem yoc;em pi- I3- 4ddnucunt. ) Scilicet. vic - ini & noti. £ DT Prog) . $iloc.) Magna erat aquarum colle- "d. Phart[aos, Ut ipfi de hoc fitto & vir finf Gio 1nanantium ex fonte, & fluviolo Siice , Sita - fuiffe putatur hec pifci- judicarent, iufpicerentque num Chri- pert I -GLW nain valle Jofaphat , citra torren- ftus violati fabbati reus effet, qui ter z €o die cecum illuminaverat , quia AL ag u Ceédron, non procula porta fon- enim Chriftum ipfum nancifci non Tàm | d tis, five aquarum. *e potuerant , Cecum adducunt , ut ju- Oqll] POü;t Quod snterpretatur Mx]j&: ) Qu.od dices totius facti feriem e [/7, nomen S/ee , fi interpreteris , idem E L pdeur 'eít 10d miffus... Non putavit Evan- lius cognofcant. - J C mmi " g4lift1 omittendam effe nominis in- h I6. Scbifma erat inter eoc. ) Dlm- C/'n/!,m terpretationem , quia vidit ibi latere dium , o um,&a | pinionum de Chrifto dif&:';e-; EX!M my&eriam A nempe- per Chgi&uïm Amif- . t [» s :; E'APUT IX. 469 Uod w« 17. Dieunt ergó coeco .iterum : Tu qmd dicis de 1110- qui Ts, aperuit oculos tuos? Ile autem dixit : Quia propheta eft. ydicus 18. Non crediderunt ergo Judsei de illo; quia coccus fuif- Qinit ? fet, & vidiff let, donec: vocaverunt parentes eJus, qu1 v1de- rat: lle vero IO. Ef mterrogaverunt €08, dicentes: Hic eft filius veffer,. ) : quem vos dxcws » quiaccecus natus eü? Quomodo ergonunc li * videt ? d fec 20. Refpcmderunt eis parentes e)us & dmerunt' Scimus, ia 91loe, quxa hic eft filius nofter, & quia coecus natus eft: ..21. Quomodo autem nunc videat, nefcimus: aut. quas ejus äperuxt oculos, nos neícimus ; ; 1pfum mterrogate Setatem at - habet ; ipfe de fe loquatur. À ape- 22. Hec dixerunt paremtes ejus, quomam timebant ïudæ— /.05: jam enim confpiraverant Judzi, ut fi quis eum confitere- odo vt tur effe Chriftum , extra fynagogam fieret. i PrOpterea parentes ejus dixerunt Qma setatem - habet, í OCU]OS) ipfum interrogate. 24. Vocaverunt ergo rurfum hommem, qui fuerat CoeCUs , jic hom ficebant & dixerunt ei: Dà gloriam Deo, nos fmmus, quia hic homo . peccator eft. (chifnà — H 25. Dixit ergo eis ille: Si pecca*tor eft, nefcw unum fcxo, quia ccecus cum effem , modo. video. m 26. Dixerunpt ergo illi; Quid fecit t1b19 Quomodo apeluxt -/ tnbx oculos? 5 eire cæcqu J Per em Nnng 7 Re- gtl , qi * t vidtm & l Pro;l;em e,? ) Non peccátor , » ge, ad eum modum quo nunc excome. fed Vlr fan&us a Deo miílus. municati Ecclefia ejiciuntur. 18- 9 wdcmf) Qui vifum rece- 23. lpfum imterrogate.) 1ta loquun- ; hoC. fï&e um Cnrie perac tur parentes , ut a fe perxculum aver- , dïeh qm 2I. JEtatem babet.) Juftam & legi- tant. UO qü H "timam , ita us ipfe de fe, & pro 1 ) fe 24. Da gloriam Deo.) Id eR confi- gf p loqui pofhit. cere veritatem , eft phrafis chranca, 22. Con|piraverant.) Confhcueranc vide dicta Jofue cap. 7. 19.. MVE u j ; communi decreto.. x W fo 11 Peccator eff.) Multis modis , quia Chrifem.) M'efliam a Deo proxmf- cum non fit, fe Deum facit, feducit piff -fum , & a patribus expectatum. pop lum , fabbatum non fervat, &c. i. ) Ex/ra [ygagogam frerer.) ld eft, eji- Hec emm & alia hujufmodi crimina rito dict Ceretur , prphxberccur aditu fynago- Chrifto impingebant per calumniam, X L s L 476 EV ANJGE LII : S'E,CUN-DU—M. jo-A,N;N. s À 733. Refpondit eis: Dixi vobis jam ,. & audiftis, qu'id' iterum vultis audire ? numquid & vos vultis difcipuli ejus fieri? veniflet. u K '48. Maledixerunt ergo ei, & dixer nt5 Tu difcipulus illius fis; nos autem Moyfi diícipuli fumus. - in eum? y E 29. Nos fcimus, quia Moyfi locutus e ft Deqä-, hunc '-alite'r/n neícimus, unde fit. iple eft, 4 ^0. Refpondit ille hioffo., & dixitelis Ia hioc enit-dnimdile €ui, eft, quia vos neífcitis, unde fit, & areruit meos oculos: 9 E 31. Scimus autem , quia peccatores Deus non audit: fed fi quis Dei cultor eft, & voluntatem ejus facit, hunc exaudit. W qui f 4p. Bt 32. A fzculo coeci nati. "non veü auditum, qgia quis-qpekrw-qiþ .ochljog & dixert "m 33. Nifi e ffét hic a' Dec, non potei'at facere qüquüa m 44. Re fj P tUt ve j)onderunt, & dixerunt ei: fn peccatis natus es to- 9 tus,ï&.;- tu doces nQS? .Et ejecerunt eum foras. À i enadsd »* .35. Aug^,; -a"7. Nwmquid t$ 'vos vultis -;l'ifci;gl:' ad Homine'm; quaü (iï.cac - Mos di2 citis hunc hominem effe peccatorem, SS ejus fieri ?^ Nihil Pharifais fcientie opinione inflatis contumeliofius dici citis enim. & ideo nihil illi effe tribuendum ; di- poterat, quodque illos magis ureret, Da gloriam Deo , os fcie uam eos pofle, aut velle effe di- mus - y.quia bic bome peccator eff , quo verbo docetis Deuin non facere mi- fcipulos Chrifti , qsem tanto odio racula per homines peccatores, Hoc profequebantur. Quafi dicat: Sicut me di- Et va:.) ipfum ego'dico , & cum negari non - Ra fcipulum ejus effe profiteor. poifit hunc feciffe in me miraculum .- je llS- 28. X:Mþalcdixerunt.x) E'Noidvex'a , maximum , quomodo poteftis negare Diee, 9 comviriati [unt. illum juftum effe ? Porro quod atti- - eufi ggli; lMlius.) Scilicet peccatoris & fedu- net ad hanc fententiain. Peccatores Deus non audit ; lenfuscít : Deusnon -H queg, &oris. ^: Nas Moj/i difcipuli [umus.) Melioris audit peccatores , ut per eos , ad de- & fan&ioris mggiüri, & legislatoris clarandam eorüm fanüitatem , mira- e;&fec noftri. x cula faciat , de hoc enim hic ageba* tu.f eft Deus-) ;Fa,cie ad fa; tur. ü conr lt Mayf; locs lib. I. cap. 25.. .. -"Mide Suarez -tom. 2. de relig. * Qua f ciem , ficut loqui folet homo ad ami- D :)s T [5 cum fuum,. . Deiculrer cff ) Rel igiofus in *De(u/m, dis t ) Vl Unde fit.) A qu o. miffus , & cujus & Icgem illius-férvans, Z Cl'edere in 32- 4f fpiritu inftin&tus , & rhotus ad nos Creato. : acn[et ) Condit 0 , al orbe 37 Et LT venerit. J, l()q Ultur l 39 44 eruit. ocst. es meos. ) Cum aue -94- I» pectatis natus ef totus.) Non Ula sem tam evidenti iniraculo illumina- folnm quoad animam, fed eti.im quoad 3» O tionis meg 'ati: appareat eum efle Pro- corpus. Exprobrant illi. cecitatem, m phetam , fanctuma Deo imniflum. quafi effet poena peccati, fic quafie- m p I. Seimus quia peccatores Deus nomn d"d'vlt raut difcipuli.fupra n. 2. Qui; pecea- b wii , bic dà parentes jus, Q'c. "uäi:.) ER-'qrgumenculn? ut yOcant, 39* In ]& * 47X : c APUT zx./ "E ] fterm , Aüd-is).it I&füä,-quia ejecerunt eum forasf;— & cum in- . ? veni ffet eum, dixit ei: Tu credis in Filium Dei? D ls lls 46. Refpondit ille, & dixit: Quis eft, ngine',' utc r.e'dam in eum? ncl-aixtem -.37. Et dixit ei : ']/efus:xE; vidifti eum , & qui loquitur tecum, ipfe eft. | mirabile4 538. At ille ait: Cred o , Domine. Et procicï;enfs ngoraiki.ti ilos: eumo it: fed f 39. Et dixitei Jefus: In judicium ego in hunc mundum veni: j - exaudit ut qui non vident videant, & qui vident coeci fian . * . .40. Et audierunt quidam ex Pharif&is , qur € um i ipfo e;fan't,; lt OCPIQS & dixerunt ei: Numquid & nos coeci fumus? . . L) L] . - 41. DixiteisJefus: Si coeci e ffetis, non ha beretis peccatum; um tus es tte ib Nero digitis: Quiavidemus. Peccatum veftrum manet. s uT " t Vos di-; peccatorenþ endum ; al r " : CAPUT | PA w ef , qU0 | facere mi itores, HoC E* :5. declaranda Deil jlïldicia ) & providet-x; | negari nont ):Talis cum fäs , vilis & .ab- - muracuum jectus. tiam ejus,; qu& in hoc maxime cer- Doces 2os? ) Audes nos docere in nitur, ut przter hominum opinionem ceftis negitt caufa religionis , & legis Mofaicz, qui ceci funt, videant, & qui vident ) quod attle in qua &tatem contrivimus. c&ci fiant , eorum fcilicet vitio, quia percatra Ejecerunt eum foras.) Sciliceta con- lucem veritatis averfantur. i k : Deus 1100 H . þtmu;?.) !n- e08 7, adde'- cilio fuo ; nec eft improbabile ejecif- O. Nunqu-;d U 20os c&ct " fe , & feciffe extra fynagogam,jux- tellexerunt Pharifzi fe notari , atque aten , mimf ta confpirationem- ab ipfis fa&am , ideo dicunt : Nwzqui4 6 nos caci u« n hicage de qua fupra n. 22. z . D mss ? : T 35. T credis i2 F liuim bai ?) Cre- AT. Siceci effetis mo 5z Iuä-ereti; þeccd-, . dis tu, vis tu credere, paratus es £um.) Id eft , fi revera ignorantes ef- st Deum, : credere in Filium Dei? fetis , neque legiffetis fcripturas , 37. Et vidiff; eum , &1c.) De feipfo neque opera mea vidiff:tis , ugenon l'tO D ab Ofbc . loquitur.in t atiuntur vos ignorare me ; effec Mef- .caufa.. ] ertia ,perfonna Vmgdeüiæ f am, non haberetis peccatum infide- P Cr MELIM "edo D'ä:ri-iixfe.j- Söil.iöet t6 effe litatis. Atqui revera non eftis igno- |eri.it qu03 "*Filium. Dei. rantes; nam vos ipfi ja&atis fcien- j at 4 "doravit. eum.) | tiam fcripturarum , ideo peccatum ha- vüc qll? j* 3 Dei. Ut yerüm Filium betis infidelitatis, quod femper ma- luafi dicat : Ad net. : ; gui; t 39. In judicium.) & - Lj uU"' f 472 EVANGELII SEC UNDUM IOAN N.- ": s CAPUT X. 7D qula e Cbrz/fus verum. deferibens pa[fforem, & marcenarium , dicit de $0 efTium ovium , & bonum . paflorem, qui €&? alias babeat (ves ad 101 2U idem ovile addzzcendas animam [uam ponit , wt iterum [umat eamz Q E Judei lapidare ipjum «oolunt : qma fe ad opera fna referens: di- & ingr cebat unum c[Je cum Paátre , 1. ] $ Pliun-Dei, quod tazmen »offendit non ejfe blajþbemzam Ego ve n ] X. Men, amen. dico vobis: qui non intrat per offrum in Qit pto ovile ovmm, fed aícendit aliunde, ille fur eft, & latra» 2. Qui autem intrat per oftium, paftor eft ovium.. 3. Huic oftiarius aperit ; & oves vocem ejus audlunt, &j pro:« prias oves vocat nominatim , & edacit eas. Nm « X Verbaint 4. Et cum proprias oves emnerlt, ante eas vadxt & oves, üm non ilum fequuntur, quia fciunt vocem ejus. Ega $. Alienum au'em non fequuntur, fed fugiunt ab eo: qmæ clcüa : non noverunt vocem alienorum:. . quod fïde lam & ii 6: Hoc proverbium dixit.eis Jefus. Illi autem non. cogne:- verunt, quid laqueretur eis. dem falu ls n " Di- I46Ne ne 8. Om; Quotqum E "Mem, amem, ö'c : Ne dicétent tur, quia verus paüor non üabetcur inen loqu "Pharifai, non pr pter noftram latebras querat , & furtim. mgrcdxa—- phttæ 10 cecitatem ad te non venimus , fed tur.. 1 fanc 4 quia deceptor es , & alicna a verita- 3 A,;dww) Cognofcunt & d:fcex:- proyhetis ts doces.: oftendit in hoc capite fe nunt ejus vocem , illaque delc&tan- € quibus "non.effe deceptorem , fed paftorem , tur ; cuim e contra voce latronis ter- fehap pye & omoiun hominum falutem ugree reafntur. ïe Docet etianf Pharifzos^ & slios hls Voce nemimatim. ) Sïg:llanm, qt -lks e nOnnullos, qui eum preceíferant, fciat an . omnes adfint, quia diftin&te dis Gam mon elfe paftores popohi ,. fed latro- eas cognofcxc s quæ & quot nume- ales et nes & occifores , & quid caufe.fit, ro fint , & itaomnium & fi. ngula;gm DT quo d Pharifei fibi non credant. curam gCïlC AX L. &i dodr Qu nom intrat peroffivz.. Y Qui eft Educ»t eas.). Ad pafcua.. Et gj , ordinatiüus ingreflus ad caulas.. ( ehnte 045 Vadit.). Ut viam mone QIQ&[ fiof AUunde.) Via non conceffa , per ftret qua itur ad pafcua , & ut. peri- Orte fed, fcpem , parietem , aut maceriam. cula , (i jue-occurrant. , amqlumr. Il'efur ef? , E& latro.) Solet judicart " Setent. ) Noverunc ex confuetudmbe M l"grc audiendi.. Cat fecure fur & latro.— Fur, qui abigere velit t* phraf oves-, latro.qui eas ma&tare velit aut 6.. Hoc ;raver&:um) Id eü hmt um&c etiam yaüones.- Merito ita judica- gaüom & ovium paxabohm. ; Tà h()mm * BlHl an i CAPUT N 473 B- 5 7. Dixit ergo eis iterum Jefüs: Am , en,. amexzi' Idj;c:o vobis , U qu i2 ego fum oftium ovium. - 8. Omnes quotquot . venerunt, w al fures i'uht;, &ïatroh(es*, & non audierunt eos oves. : fuiteptte fi quis introierit, falvabïitur, Ü 9. Ego fum oftium. Per me Y f d- & ingredietur , & egredietur, & pafcua inveniet. io. Fur non venit, nifi ut furetur , & maétet, & pefdat. » T Ego veni, ut vitam habeant, & abundantius habeant. rr. Ego fum paftor bonus. a B )Ifaï, a&ïunf m onus paítor gpimäm fuzm 4O.II da; pio loyvibus fuis.. Ezec N » at Ig. i Mer—l 423 mt,&pmw Nä;z cagrzoverurii quid lcquercmr e1s.) mrinils actiones , & negotia , ut cum 24. * Verba intellexerunt., fed latentem fen- dicitur Pfal. 120. num. 8. Domizws cu- * flodiar intiolium tuum , 6 . exitum tu- vi)g&ovens' fum non affecuti. m offium.) O»Vile eft Ec- um. Senfusigitur eft ; five ingredia- 7. Ego fu cle * fia . Chriltus vero eft o(tium, per tur; five egrediatur , quocumque fe h eq j quiæ uod fideles ingredi debent in Eccle- verterit , quidquid egerit, fuccedet E am & in viam falutis , quando qui- pro voto. Omra quacunque facjet pro- 01 Waï dem falus effe non poteft nifi per Chri- [þeraädktur ; Pfalim, 1. 3. ftum ; nam ut dicit idem Chriftus c. Et pafcua Vrvenict.) Pafcua divinze providentig , cibi fpiritualis , doctri- l^. 1«4*: 6. Nemoï venit ad. Patrem usff '];erï à nzg fang , Sacramentorum Ecclefie., 4-7f p-- me. / Q. Omnes gu et quot venerunt , & c ) 2 *c. ita ut merito dicere,polflit : Do- . ^Quotquot venerunt ante me ; nonta- minas regit me , mibil guilà deerit ,. in locopafcta 15i wie collotcatis , Pfalin. 22. xbn'jbm c,w-: inen loquitur de prophetis, quia pro- I. vide Ezech. cap. 34- 14. phete n on tam venerunt, quam mif. m n k fi funt a Deo ; * fed loquitur de falfis JO. Ne»s venit.) A(J ovile. popelum decipiebant, " Vitam babeant , 65 Abundantins ba7 umt& äüeþ 1 prophetis, qui heanr.) Mitam habeant pete gratiam , e delt&tm'k de quibus Jeremias c:25. 21« Now snt- k febzm prophetas , & ipfi carrebant ; non dum agunt in terris , & abundantius loquebar ad eos,- G. 1pff prophetabant. habeant per gloriam , cum hanc mor- ! M;Fonis gt ^'Yales etiam fuerunt Teudas, & Ja- talitatem . exuemint. el , dt vitam 1 das Galilzus , de quibus A€t. cap. 5. habeant per juftificationem, & abun- q.t d- *Pales etiam fuerunt feniores , qui dantius habeant, quotidie magis ac multas traditiones induxerunt ver&, ? magis in via D«i proficientes. M 1 II. Ego fum paffor bonus.) At fi uprä - Dei doctrine repugnantes.: num. m . fe oftium effe dixit , utrum- nhu;un;: . Et mon audierunt. e0s owes. )/ læefc, A ele&i non reccperunt eos ; & fi qui que verim eít diverfis rationibus. m - D puerunt, Oftium eft, quatenus per ipfum in- forte fedu&i funt ; cito refi tramus ad Deum & ad beaticudinem, , &ut p i 1 7Q9. Ingrediezur & egredsetir. ) Sali- , amolun " cetfecure , tüte, profpere, — £t au- paftor aütem , quateaus pr&bet nobis pafcua doctrinz falutaris , & inducit us 'tem phrafis Hebraica, qua peringref- ,in viam verz beatitudiais. fum & egreffum fignificatur quotidia- na hominis qngEr.fatiz) , omnes ho- Paflor. bonnu s ) le(-!-üv., 517:47&.0';, la . ib cm Com. 'Mm;äkf T. VII, | Qoo X 474 EVANGELII SECUNDUMIO;NN. m 12. Mercenarius autem , & qui non eft paftor ,*Scujus"—noa' funt oves proprize, v nes hos idet lupum venientem, & dimit.tit;civesg 20. & fugit: & lupus rapit, & difpergit oves: * . , LI * I3. Mercenarius autem f ugi X Afanit; t, quia mercenari us eft ,. &non perünet ad eum de ovibus. * x E tis: nüi 14. Ego fum paftor bonus, /|& cognofcö oves me.as.:,i & co- Q d gnofcunt me meae. £ Mat n rs. b Sicut novit me Pater, & .ego agnofco Patrem , & ani- x " I1.27 mam meam pono pro ovibus meis. - 2 I uc* '16. Etalias oves habeo, quae non funt ex hoc ovili, & il- 14. 7?2?1as oportet me adducere, & USque à vocem meam 'audien/tf—-ä & fiet unum ovile, & unus paítor. — hm. c 1fa. 17. Propterea me diligit Pater: « qu 537 7 ia egb podo« -animatä , aj 1 meam, ut iterum fumam eam.- 18. Nemo tollit eani a me:- fed ezo pono eam a meipío, & D poteftatem habeo ponendi eam: & poteftatem habeo iterum J Qemo pof fumendi eam; Hoc mandatum accepi a Patre meo. *po fpont T - Tumpun 19. Dif- ESOESPE It m * wmvis ille paffor , ille bonus , amänsläfcilice*; tamen fécut , fimilitudinem tantum 3 vita & m mihi invi ovium, &illis egregie pafcens & de- * non zqualitatem figaificat. fendens. * Animam meam.) Mitam meam. támen ma Animam f«am dat.) Mitam fuam Pono.) Ponam ; paratus fum, pone- ànimam q periculo exponit pro defendendis ovi- re. atré me 16. Oves 'ql?;e non funt ex bia(a 01;1'11'.)' bus a lupis, &afuribus & latronibus. I2. Mercenarius.) Quui cert ! merce- Siznificat eos , qui elzcti erant ex gen- àltercatio de conductus pafcit oves alienas. tilitate, quos propter hanc elettio-. Tropter I3. 9uiÀ mercenarias eff.) Quia fo- nem eternam vocavit oves. fieC d) if lam mercedem .fpectat , nec. admo- "dducere. ) Congrezare, adjungere . 3. Q dum curatovium alienarum falutem. ad reliquas oves. Initiliter, I4. Cognofco oves meas.) €ug mihi Fuerf unum evile. ) Uns omaium Ec- QI' HM tradite funt a Patre ut proprie,quas clefia. Er. unus Paffor.) Qu Chriftus e & &imiam | Deus elegit ut in &ternum fint. oves amum phex , & mihi perpetuo adhaercant. 17. Propterea, ). Propter hanc cau- Ug ge E eogao[cunt me mee. ) e agno- fam , loquitur ut homo , cujus dili- eant 1 Tlor gendi plures fuerunt caufz Deo Pa- fcunt tanquam paftorem , & falvato- e, r dlvm rem fuum, per quem folum falutem t tri , inter ceteras hxc quam cominé- - CO natg funt confecutureg. morat, non poltrema..; 20, Fj I&. Sicut novi: me Pater ,&«.) Ego; Pono antmam meam.) Vitam méam traditurus fum , Mnis inquir, cognofco oves meas ficut no- per l)amgnïm* & cru- quod «f vit me Pater, & ipfe cognofcunt me cem. Sicatio ficut ego Patrem ; non enim nuda& -t dterum.) Tertio die..— achabæu fterilis cognitio , fed fummo cum af- Sumam.) Per refurreCtionem. Chl, ca L tl EE d x T&Cd x 1& fectu amoris coxjjun&a..v ;Adff:rbium 1. Nemo tellit eam a ?;*. )ld 475 GAPUTIES - UW .. 19. Diffenfio .ite : nes hos : ^ rum faéta. eü lintf;f jJud æos propter fermo- L0V6S, . 20. Diceba üt autem multiex ipfis: Dæmohium habet, &in- T fanit: quid. eum auditis? 2r. Alii dicebant: Haec ver ba non funt d.æindiïium* haben- - NI tis: numquid daemonium poteft coecorum oculos aperire? 22. d FaCta funt autem SJ Ie. j Encænia, in. Jerofolymis, & hy?m Mach erat: ane a w .56, 23. Et amb ul:;tt Jefus inxtempldo, in porticu Salomon'ilsf 24. Circumdedérunt ergo eum Judai, & dicebant ei: Quo- j ei ( f usque animam noftram tollis? fi tu es Chriftus, dic nobis pa- - lam. animam e(us : Loquor vobis, m creditis. 25 R.efpogdit .eis J Qoo2 . Ope- —5 info, »- Hiems erar.) Nam Encsznia incide- ) it,er'uml 'nemo poffet a me invito tollere, fed bant in menfam Casleu , qui partim ego fponte illam trado , iterum re€- fumpturus cum. voluero. Niovembri noftro tefpondet , pa»r.:im br ' Hoc manudatum accepi 4 Patre meo.) Decembri. sst "ml ulabat in portieu ,. 6c. ) Ut fci- Quamvis plenum ac liberum mihi fit vite & moitis imperium , & nullus licet pratentem fe oftenderet , & pa- | canium j mihi invito poffit vitam eripere ;hoc ratum. ad docen]dumr & benefacien- ] dum. fediti. tamen mandatum , fcilicet ut ponam animam meam accepi ut homo ;a Deo In portict: Salomonis.) ln atriis temi- fümipoüef Patre meo. pli , ubiambulere corifuetudo permit- 9. Diffenfe.) Sc tebat. Sermo eít de atrio , quod di- ii i) altercatio. $ hifma, diffidium, cebatur lfraelis, non autem de atrio ant & en Vide Ri- ä Propter [ermones hos.) Parabolicos, prophano , feu Gentium. yc dettio nec ab illis fatislintelle&tos. beram de templo lib. r. cap. 16. & 1 , Barad. tom. 2. lib: 3- cap- 3I- & tom. QO. Quid eum auditis ? ) Fruftra & s'adjungef' inutiliter. 3. lib. 4. cap. 16.in concordíam Eyan- QI. H«c verba.) Qu fapientiam gelicam. eximiam redolent. 24. Cireum dederunt euä.) Éx cor- T d di&o cinxerünt, facta circa illum co- C«corgzm . octlos aperire? ) Extinctum yiftus Iumen oculorum reftituere ; quafi di- rona j ne claberetur priufquam inter- [ bhant 'cïlll" cant , non poteít, quod ergo fuper- rogationi refponderet. aj dU Aninzam nofivam. ) Id eft nos. eít, divina virtute Htoc factum ;&'in Tollis.) Sufpenfam ac dubi:m tenes. f Deo * C&€CO nato. 22.. FaBa funt.) : CcIebraeæl fant. - Vel, tollise tnedio , id eft epecas, in c()'mme' Ezcania. ) Fe(tum Enczeniorum , ccacias verbis tuis ambiguis & : /obfcu'- fïtamiwm feftum innovationis , feu ris. quod :e dedicationis altar is facte per Judam Dic nobis þalaä.) Nem "veritatem de- ul "Machabxum. Vide hiftoríam 1. Ma- fiderabant, fedca umntam s : ph paimluäant, chab. cap. 4« $9. E'exmiov eft. vox inquit Auguftinus. £ " b Grzca , tenovatienem -ügllifiCRHS'y Qg,s.. Laïuor :v/"aä U ; ö'c) Quþafl -(i:c-æt: ml'tl d " U d : -T —— A& I ILVAL U Ll YT P 476 SECUNDUM jOANN. Opera , quae ego fac:o in nomine Patr;s mei, hæc teihmomum j h pexhlbent de me: üra'cq 26. Sed vos non credztm, quia non eftis ex *ovibus meils. 3 9 41. Oves mes vocem meam audxunt, & ego cognofco eas, poteft f & icquuntur me. ( 28. Et ego vitam 2ete rnam do eis, & non penbunt in æter- Cs num, & non rapiet eas quisquam de manu mea.- * E 29. Pater meus, quod dedit mihi, majus ommbus efï: & 5$ 3 [5 nemo poteft rapere de manu Patris mei. ctedi ite 3o. Ego & Pater unum fumus. egoin? 31..Suftulerunt ergo lapides Judeei , 'ut lapldarent eum. 3Q 3?. Reípondit eis Jefus: Multa bona opera oftendi vobis ex mbus eC "Patre meo , propter quod eorüm opus me lapidatis? qo. E 33. Refponderunt ei Judaei: dé bono opere non lapidamus erat ]oa te, fed de blafphemia, & quia tu homo cum fis, facis teip- - A. E fum Deum quidem * 34 Re- * ass r paemcuee t Prapm ]an dudum VOblS veritatem eloquor Q9. Pater meus quod dedit m:b:,ff 2 & aperio , nec unquam creditis , non Dxxm neminem ereptürum mihi e má- Pt quod * Litig lp eft quod vobis refpondeam, cum ipfa nibus oves , quia Patri meo non po- 3. N opera qua ego virtute ac poteftate a teft eripere , ergo nec mihi , qui ha- Patre accepta facio , fatis quaftioni beo eaudem cum Patre náturam & Pidin, g veftrz refponde ant. 1 lege à poteftateme Nam quod mihi Pater. E tehglon 26. Quia non eflis ex ovibns mets) dedit , eftres omnium maxima , qua de malitia veítra pertinax & inye- ipfe majorem non habet , id eft, fub- ? opints terata facit , ut non fitis ex ovibus ftantia fua , quam dedit mihi per zter- Phlmis [) meis. cum autem Pa- EM b 6x: nam. genemcmnem 27. Qves me&) EIG&I mei. ter nihil majus habeat eo , quod de- Disi ) Vócem meam andiunz. ) Vocem meam dit mihi , fequitur me. eandem cum TY€ otdina Qüs., tanquam paftoris fui vocantis ad fi- illo habere poteftatem. nll fþ; f demEvangelii & doctrinz falutaris au- Et nemo potefl rapere , &c. ) Quls diunt, & excipiunt attentis auribus& enim rapiet e manu ommpotentts? g fïrmle * animis. 390. Ege & Pater unum femus. ) 0 v1ces n lominis m Cognofcocas.) Pro ovibus meis agno- J:um divina, potentia , & ceteris om- CO. nibus , quz divinam naturam confe- ? partici Sequuntur me, P Amant me revee« quuntur , quod eft , unus Deus fumus. 3 5l Qn4m hom rentet colunt , & obtemperant prz- 92. Refpendst.) id eft , dixit, fum- Ies ceptis meis, & exemplum imitantur pta nimirum occafione ex eo quod il- " ' vitz mea. lum- lapldare vellent. Digg Deas ) - 28. Nom peribumnt.) Morce &terna. Offend: vobss. ) Exhlbm : præüm, Now rapiet eas quifquam , &c.) Nul- in vos contuh. t efta j la vis'eas perdere poterit ; nam Íub Ex Pah emeo, ) vama Pactnsme; 4l qgy, mea & Patris mei latem: cuftodia. potentia effe&a. W ! 'lle LE 7 " m "r* CAPUT X. r 477 - LU s mohimra 34. Refpondit eis Jefus: anpe f'crxiptu'mh e ftra: e quia Ego dixi, dii eftis? ft in läge V?f*ïfalz' R lejs, ' 35. Si illos dixit deos, ad quos fgx*mq Dei fa&us eft ,& non Oi ea$, poteft folvi Scriptura: 45. Quem Pater fan &ificavit, & mifit in mundum, vos di —l- n get- ciis: Quia blafphemas: quia dixi, Filius Dei fum? 31. Sinon facio opera Patris mei, nolite credere mihi. .38. Si autem facio, & fi mihi non vultis credere, operibus u eü)& credite, ut C : ego in Patre. 'ognofcatis , & x*cre/'datisX., quia :Patet-in me eit, & t eum. 39. Quaserebant ergo eum apprehe : ndere, &/exivi"t de ma- vobis ex nibus eorum. . ) ' 40. Et abit 1 terum trans Iordälnem , in eum 1,0011rh£...u5ï kpi(jlamus erat Joannes baptizans primum, & manfit illic. acis telp- . 41. Et multi venerunt ad eum, & di m. & cebant: Quiai I»oannes quidgm fignum fecit nuliu M bessniniast * a d -:42. Omnla 3. / rPx i 'oprer quaa.l eorum opus , Ef c) Pro- E£ no? pofef folvi | feriptura. ) Et i ]))l'/lf-,g[') pter quodnam ex iis operibus me pa- fcriptura eft inconcuffz veritatis. mflhll e m« ratis lapidare. 36. Quem.) Scilicet, mihi, quem. * H * Santlificavit,) Id et , fan&um ge- yeo 108 pO* 4. Noenmae fit * s fum eff.) Sciljcet hi D qui ha. Pfalm. 81. 6. neravit: Ve], quatenus hominem fan- nauram In lege veféra,) In facra fcriptura , &um fecit fcilicet, fingulariter. Mal- in religionis & actrinz veítrz libris donatus putat , /zzézfrczvit , phrafi He- qipi Puttt Axid qlll a Spiritu San&to Teriptis , videlicetin brga idem fignificare quod de(ignavit, id & füh Píalmis Davidis leco citato. ' deftinavit ad otficium Salvatoris imun- Er».) Loquitur Deus. di; ut cum dicitur-Jerem. I.$. 4z7e- yhi per t Dixi;) Seu dico , vobis judicibusa quam exires de vulva , (antlifcavi te. l autem ) * quo d me ordinatis , illos enim- alloquitur 37- Patris.) Qu folus Pater face- : anem cum Deus. re p /flit. Dii eflis.) EÉgo de :os vos conftitui 38- 92 Pat i 1 Pie eff . & ego -iiz. mei fimiles , & ut vobis in judican- Patre-)) Nos unum etife , &iindividua Quii focietate alterum alteri cohzrere. jpoteat ( do vices meas conwnifi in terra , ita nominis mei & dignitatis quodammo- 799- Apprehendere. ) Per mini&rps p (,,mu; do participes feci. 1 * * Uos. fe /os.). Qui nihil aliud erant, Exivit de mdhiäu: eoruz.) Illos im- yram c? 35* Sr24 quam homines , & quidem pleccaco- pedies ne.capere auderent, aut etiam gm res. ne viderent abeuntem , fic. alias eva- ( Ül - Dixit.) Deus. N ferat , ut habemus capite 9. n. 59. oqu Deos.) tcvmYoN e/ b , quod nome—n Trans Jordanem ') V1 n.28. ) de dicta cap. I. Dei eft a judicando dictum, Præüm, . d. qunos fermo Dei fattus eft.) O Ao- 4I. Ef dicebant x 'c/päai 70472!22.( 7ui- tyoc , ?,Ie fermo , Dei nimirum , £g^ dem ,-&8c.) Quafi dicerent , quamvis puris n - non folemus credere govis prophetis, dix; ) i effss. L 478 EVANGELH SECUNDUM [OANN. 42. Omnia autem , qusecumque dixit Joannes de-hoc, |Vera - 7De erant. Et multi credlderunt in eum. üerum . $ Di CAPUT XL fapldare . 9. le jfejits Lagarum quatuor dzebus mortuum . refu /mat pmf(ztas multa cum difcipulis, €? cum Martba : quapropter dum propier - ] quis aml . di videt boc miraculum multi in Cbriflum crederent, Pontifites , & Pha- Io, $ rifei inito. confilio [latuerunt eum . occidere , Caipba Pontifice pro- ef i ec .phetante oporte;e Sfe[um mori , ne totus populus perirei : It H Sfejus autem fecedit in -civitatem Epbrem., dormit at autem quldam languens Lazarus a Bethania, de ca- 1. ] YU5 erit ER ftello Mariae, & Marthae fororis ejus. aMat 2. (Maria autem erat, a qu&e unxit Dominum unguento, 1. D 26.7. & exterfit pedes eJus capillis fuis: cugus frater Lazarus infir- ucae fuüt, qi mabatur. ) . T : 7: BU intra .5. Miferunt ergo forores ejus ad eum d1centes Domme, 12.3. €Cce quem amas, infirmatur. 115 M - lbl. S« 4. Audiensautem Jefus dixit eis: Infirmitas hæc noneft . ad mortem, fed pro gloria Dei; ut glorificetur Filius Dei per eam £ N 5. Diligebat autem ]efus Martham , & fororem e]us Man- V . cum am, & Lazarum. . pofe dub . Ut ergo audivit , quia mfirmabatur tuncdmdem manfit 9. Nung. m eodem loco duobus diebus. Cànt , C pericul .- b s De- 9 Nonge nifi figna facuant Q& Joannes nul- 2. Mariaqua unxit. Domasnur.) (-aluæ leqm lum fecit ; tamen vera effe, que de d Idzos dix ahquotzæs unxit Dommum Luc& 7. hoc dixit, res ipfa oftendit. 38- & infra c. 12,5 m fj ma. 42. Credideruns rm eum. ) Credide- Et exterfft.) Nide "Lucam 7 38. of du runt eum effe Chriftum Dei Filium, & Salvitorem. mundi. 3. Eece quere amas mþ'r»umr )Qua- ll]tl'a [d to í f (hcanc í fufcu Hf HOUEYIS , nom Chim 1 "' * Dericulo ^Rat auttm.) Scilicet eo tempore dm:t.f deferis , inquit Auguftinus. lt [ Endm quo ]efus agebat trans Jorda- UCO pedem nem. 4. lnfrmitas bec non eff ad mortem.) De caffeile 1V4rzd & Mar:ba. ) Incer- Non erat ut vitam eriperet, & mor- j "iutam ( tum eft utrum dicatur ifte vicus Ma- tuus maneret, fed utgloria Filii Dei Atte debeat per ejus refurre&tionem oftenderetur. mum 1 rig & Marthg , €o quo d effent éjus n d du domin , an eo quod i. €o natz ef- :6. Manzfízin eadem loco duobzs a':eäu: ) ! Drict fent , quomodo cap. I. 44. vocae Non negligens amici periculum , fed vit Bethfaidam cwmtem Andres & id agens ut. majus & evidentius effec tl Pem, miraculum , fi tunc lllum refufcnraf- ä Bm qi. offe EUR [ /"c APUT XI. 479 ä:fc , vgra * .- 7 Deinde p oft li:ec dixit difcipulis fuis: 'Ea—mps in Judaeam. iterum. * $. Dicunt ei d ïfcipuli: Rabïbi-,fn-unc quäefebant te Judaei | fapidare, & iterum vadis illuc? prajius 9. Refpondit Jefus: Nonne duodecim íunt horz& diei? Si quis ambul 9 pnyir averit in die, non offendit, quia liucem'hpju;-mqn'-' di videt : C P Io. Si autem am vtf fre bulaverit in no&e ; oH*eBdiþ, quia lux non * eít in eo. irü: 'dixit' eis: Lazarus amicus noftei*f Ir. Haecait ; & poft h»ec dormit: fed vado, ut-a fomno excitem eum. . - 1I2. Dixerunt ergo diicipuli ejus: Domine, j ü, dormit fal- ' vus erit. 3 .13. Dixerat autem Jefus de mor te ejus-: illi autem 'putave- gnguento, tunt, quia de dormitione fomni diceret. arus infit^ . b Laza;fus mortuvv..lïsï e 4 'lTunc ergo Jefus dixit ;- eis manifefte: ; Dominbg * ',1'5.. Et gaudeo propter VOS ' ,ut qredätig, quoniam non äram- »c non e ibi. Se*d eamus ad eum. * !6. Di' x D p —— z II. DO)'mt'r;) Dicit eum dormire , ejus Ya et';f cum jam n&mo de iïlius morte pof?et dubitare. quia brevi illum erat a morte , tan- — .8- Nane quare bant , ö'c) Qigäü di- quam a fomno , fufcitaturus. iem m cant, certi(limo te expones mortis I2. Si dormit , faluus erit.) Sanabi- periculo , f illuc iveris. tur,convalefcet ; eít epim fomnus falutis indicium. 9. Nonne duodecim funt bora diei? ) , De VMide que de ratione horarum apud I3. Putaverent quia de dar;äitione judxos diximus , Matthzi 20. 3. Sen- fómni diceret.) Fait hec magna difci- gt n fus autem eít , ccrtum effe atque fta- pulor;m ruditas ; fatis enim judica- um [uc | tum fpatium diei , quod minui non vit Chriftus fe loqui de fomno mor- poffic; duodeciaseni.a conftare horis, tis, nullus enim fufcipit longum iter, m 7 3 intra id tzmpus quis ambulet , fi- Ut amicum a fomno fufcitet , cum . uf )uuz ne periculo amb 1 are , quia lücente certum fit per fe non. multo: poft fo- mno folvendum effe naturaliter. g, m 0 die offendere non poteft, videns quo Wulhnuq Joco pedem ponat , ficcertum & con- q5. Proprer vos.) Ob veftrum bo- ftitutum fibi effetempus , quo ambu- num , ut fcilicet credatis vifo mira- PUL mor lare debeat, id eft, vivere & oth- culo me effe Chriftum Filium Dei. " cium a Patre- commiffum explere ; Ouoniam non éram 55;.) Ne&endum fendet ün euin eíffe dicm fuum , in quo nihilfi- cum Gasdee ; & fenfus eft, lxtor me bi pericali immineat ; nec enim ante non adfuiffe cum mortuus elt , ut il- l obtt li gh ) conititatum fibi tempus ,. id eft , an- lo extincto,miraculi gricidot? fl ferret. occafio. patrandi fcfe Qf,' : $ tequam vite Ílug nox ad H yeniac, mo- ntlus " " r/i poffe. ; * ; | 16. M:ficiturbidymw.) Qui etiam z h x f 480 EVANGELILSECUNDUM jOANN. ».16. Dixit ergo Thoime;s ; qui dic E ) it : 9 Ur Didymus; ad. QQAü*cIi,fcä- ; pulos; Eamus, & nos, ut moriamur cum eo. À 5 ^ É n n 16 m 1f monumento habentem. nit itaque Jefus, & invegit eum quatuor dies Jam 1 * aj ; I8.-(Erat autem Bet ^ P dit n1 þanig ! juxfa JerOfoþlymam qugf; üadxls quindecim.). . 26 19. Multi autem ex Judseis venerant ad Martham,;& M.ariä ætemi ams ut confolarentur eas de fratre fuo. 20. Martha ergo ut audivit » quia Jefus venit , occurrit illi ffuzs fil Maria autem domi fedebat. sj. 1 21. Dixit ergo Martha ad Jefum: Domine, fi ^ fuifes hic; fum f ftater meus non fuiffet mortuus: 343. Sed & nhunc fcio s. l , quia clua"e'cumque—"p-0pä01-'c:e1'^is a. De*o-;, L dabit tibi Deus.' E du ganeom - idéo tz;mæ i propenfa 23 Rej &bCaBatu«r Didymus, €a de caufa pu- landas, cutü caftellum B ; dicat, x tat Euthymius , quod eodem partu pe abeifet ab urbe. eïtþ*aniiæ þj:of mortus ,.cum fratre editus| effet in lucem ; '20. Martba ergo mf audivir, &c.) dídvuog enim Gracis idem. eft quod Pracucurrit fama. adventum Chrifti M. $ Geminaus Latinis. Ti refoy Verius eft 'T'ho- (nec enim facile poterit latere) per- lionis n mam & Didymum idem fignificare, venitque prius ad aures Martha, qux - . d mj hoc eft, Gezizwz ptimum. vocabu- follicitata de re familiari domum lum eft Hebraicum , fecundum vero* Obambulabat , aut extra domum forte rrpri Grecum. : QS- Egü occupata, negotium aliquod agebat. ore d Eamus E$ nos 4 moriamur cum i)la;) Oceuri it il[. ) EKt tan quam Quüafi dicat : Quando uidem magi- & tanq:am Domino fu. þ"hbfll)i:i, pto füis c ftro noftro; non ob 4 piis, ide aute periculo Domz fedeäat.) lndulg nsllugentix'- tC0 füm ( -quod ilii ab invidia Pharifzorum im- . um mori, & eorum qui àdvenerant tinth, minet, ftatutum eft proficifci in Ju- officiofas confolationes escipiens. - dzam, illum & nos comitemur; & 2I. Dixir. ']74 mls j " ^fi res ità ferat, cum illo moriamur. falutavit. ) Poftquam þqveggix'f:g? feojtiy tutt fide 17. Quatwor dies jam hbalentem in Si fuifts b - monuemento.) Hebrzor. phrafis eftha- tante. t , ärat:e. mït.e(A) ægröl ChrIR() ]0( bere dies, aut annos in morte, aut Nap fusffet mortuus, ) Facile .curao Ton effer. æ*i tre] in morbo, ut cáp. $. 5,. 2»:gizta ocie- morbo. mortem ejus prohibuiffes. anzos babens in fmfrmitate [ma. Habent. verba hac fpeci em quandam We effo C.h In monumento.) lin fepulchro. tacite &' reverenter conquerentis * bog. I9. Stadiis qnindecim ) Oto ftadia quod feri E/sz ; bat.. . us yeniäïet'*; f quam o T « unum faciunt milliare , itaque diíta- corp( bat Bethania ab urbe Jerufalem fere 22. Sed E$ nunc fczo , ö'c) Miti &'B AtatUe milliaribus duobus. -Hoc dicit ut. 5 & I oftendat facile potuiffe venire multos querelam fuam de Chrifti abfentia, Veto Qon t quafi dicat : fed etiam fi abfentiatua ex J erufalem ^ (zpd duas forores confo- Íuerit occafío inortis E Ihor [ þfrd-tris meijnon BIH- "jm ä i n r P r st n n 481 Y eOAPUT XL. iti. ] 25. Dicit illi ']equ: -Refurget frater tuus. :í ang, 24- Dicit ei Martha , Sc ? 105 "quia r'efurge-;t b in refurr,e&ixo- H pne in noviíffimo-die. -€ u)a es jam]in! r 25. Dixitei Jefus: Ego fum refu " 're£tio,, & Vi?:a', c quicr 6-*5, 29. ditin me, etiam fi mortuus fuerit, vivet: Sup.6 4f li .26. Et omnis, qui vivit, & credit in me, non morietur in 49« —. & Mm- ':"ï ? geternum. — Credis hoc ? - 27. Ait illi: Utique, Dom ine, ego crediaih, quia tu csCBfi- : utrit —illli: ftus filius Dei vivi, qui in hunc mundum venifti. 28. Et cum hac dixiffet, abiit ; & vocavit Mariam fororem fuam filentio, dicens: Magifter adeft, & vocat te. [i(feäv hic, :'. m. 29. lllaï, Ut, audivit; fu»rgitgci*to P .&x venit ad eu - 30. ',Non--- l aDeo,L r ! " Juscacepem at s ideo ,ta(men minus de tua potebtïa &., 296. Et emuis qui vtvit. ). Qui nec- propenfa in nos benignitate con fido. dum :inortuus eft corpore; fed vivit — — adhac in prefenti vita, 23. Refurget.frater fuus. ) Quafi Non woorretur jn aternum. ) Si inme : ! dicat, bono animo g:f*co, 'fufcicngo a ehuiepn- ] * mortuis fratrem tuutn. crediderit non incurret eternam dam- 24. $cio. ) 'Credo dotta à te. nationem, qua& veramors eft. Cum vdjin, B.) * " fermo effet de vita corporis , affurgit tum hi d - Jn refurretlione.) 'Tempore refurre- ltee) f* &ionis omnium generalis. - Chriftus ad vitam eternam & beatam, In nzoviffimo die. ) Mun more.fuo, fic cum Samaritana. ab Martha.qe - di hilj'uks aqua corporali traufit ad aquam divi- lini dumum : f corruptibilis. : ng& jomum t ?furr&&io &6 vita.) 5 crati€ , cap. 4. num. I3. & ex ore Hebrzorum abftracta ponuntur pane corporeo, quem ]udzai quere- ul ag bánt, occafionem fumpfit, ut eos ad pro fuis concretis , fed hica&tive fum- qu&rendum coleftem panem hortare- luam;hï)fpiti! ; ptis, id eft, Ego fum qui refüfcito; F'. ego fum qui vitam prgbeo , fic 1. ad tur, fupra cap. 6. num.2 " M nj lugenti; t Corinth. I. ^ 3 o. habemus. 9ui fatlus Credis boc? ) INon ignorat pafatam i ädvenerm | effe ad credendum, fed interrogando escipies .?F,n-aää; j?*/liüa TE fan&:fm:io; re- demptio, kloc autem dixit, ut exci- provocat ad expreffe-credendum. " ïCWW R taret fidem Marthe , qux ita cum 27. liiique.) v«i etià m, certe, f/g'?- licet credo. Chrifto loqui videbatur ; ä; fi Deus Credidi.) Jam dudum, jam pridem. ,2 00 ?g'df non effet. Qui crediz p me. ) Qui crediderit. Tu es Chrifius Eiliigs Dei, & c.) Chri- T cm cuio me effe Chriftum Dei Filium, & ftus in Graco ponitur cum articulo , ; ohihüi ffeä- ;: -ad ut etiam Filius, óXeigog 090g r 8 Qe8, fidem bofa adjunxerit opera. ile Chritus & Metfias, ille Filius jem quandam Eriamlt mortuus fucri:;, viver.) Eci- conqucrentis 43 amfi corpore moriatur, ut mortuus Dei, quem olim promi H flum ha&öniï(s eft Lazarus, ad vitam, & quideim bea- expectayimüs. . vanm oporte-; : 29. Sienzio. ) *aSea, c'lam,* fecreto, tam & immortalem, reftituetur. Qui ) Miigl vero non credunt, refurgent quidem, ne quis prefentium ]Judeorum audi- . , jfti ablert fed ad mortem &ternam gchenrz. . ret ; fl enim f abfenotta Íciviflent VM*a.riam. ad. . Á ag n . 5 .B:ül. eum Coæ. Mc:foicb. TJ*'-)U. TR 1 ) 482 EVANG-EUI SECUNDUM JOANN. * l j -..8g6. Nondum enim venerat Jefus in caftellum: *f—ed-*erat.ad- 1 d huc inillo loco, ubi oceurrerat ei Martha. qui àp. V 3 ] 31. Judsei ergo , qui erant cum €a in demo; & confolaban- tur /eam , cum vidillent Mariam , quia cito fürrexit, & exiir, ] mme fecuti funt éam dice ntes; Quia vadit ad monumentum, ut : * MU ploret ibi. E Qus, ( 1 32. Maria ergo, c . um veniffet, ubi erat Jefus , videns veilmd, E od eni & dicit ei: Domin 49. ] cecidit ad pedes e ]Hv5 - e, fi fuifi'e/sx hi-c,, non effet mortuus frater meus. I wdebs iL 1 $3. Jefus ergo, ut vidit eam p lorantem ; & judæöä, qui yenerant cum ea, p lorantes ; -infremu-ij: fp,iritl?, & mr,þwi& 4 E feipfum. - 44. Et dixit E. popu . : Ubi pofuiftis eum? Dicunt ei: Domine, veni,. & vide. : P 5t m . 95. Et lacrymatus eft Jefus. * E bät eum. 36 Dixerun ^ & trþergo Judælz | Ecuce- quom.odo ama M. E £ a Que [ m " VOPUA N mnnd Ürtrsoisrm as Chrift u-m 'ifä, .earr'x fecut—i' ;hon fuiffent fcera (u'a ad þQl'i/dOle'htian"l '&d'gx/nmoviff odio Chriffi, fed aut donii manfiffent, que prorumperet ad mutationem us- "i Nor; aut Jerofolymam. repetiiffent , nec que-vultus, vocis , & habitus exte- 8 Min fanti miraculi teftes- fuiffent. Vel rioris, ira tamen ut nihil in eo rects - Tüerit ocu| . HGte, ne certe vocavit fororem occulte, ne rationi diffentaneum fuerit , aut ap- p Chrifto miraculum patraturo pericu- paruerit, 1 38- fr&n lum crearet przfentia Judeorum, quos 34. Veni, à fupra - 8 z(ide.) Veni VIfüm, | YÀb agf propterea invidia in illum flagraturos fiplácet. nonignotabat, cum- fciret eos &equo 35. Er laetymatus eff jefas. ) Vide- - mm a animo ferre non po[ífe quidquid ad tur commotus fuiffead lacrymandum, . E. lo j Chrifti glorigm amplificandam face- & confpectu fepulchri, & flebili mu- ; um of r : ret. * lierum ejulatu, que ut ad fepulchrum , [ &b , .33. Iefremuit fpiritu. ) Yd eft, in- venerunt, effufe funt inlaerymas, & . "um ]j Qignatus eft intra feipfum , hoc enim eruperunt in voces doloris indices. - [ . 3 2v/ Lacrymas autem non tenuit, quia ut - - "omingg £ fignificat vox fpirzu. Indignatio au- tem erat in maortem & in diabolum, fufcitando Lazarum fe Deum proba. ] i, cujus invidia mors intraverat in or- turus erat, ita lugendo fe hominem - Qæ""idu, bem terrarum , qus tanti luctus cau- Probabat, Przterea oftendit rem non fa fuerat. Preterea in Jud&os refra- ( effe compofitam, vere mortuum effe [ 4 y, n Q &arios, quorum pertinax increduli- uem fufis ubertim lacrymis fleret. - Mi li a tas fecerar, ur Lazarus permiftteretur Jftendit fe illum fororesque ejus fin- LT mori, fi forte ejus reftitutione ad vi- gulariter amav iffe. "Tandem ut do-- | *« ceret nos in funere charorum intra tam ad fidem adducerentur, quos pr«- 5 G',Widm D cedentia miracula, tot tancïaque. non modum *q-u??dam - indulgere lacry- à hD £l , moyerant,. mis. "*l AL« Eley, Turbavit 6. Qu femetipfium. ) Eäcitavit.; -aiyg:;axda.) ' Qil'afn ü.nc'e.m(:* quam ; ha bïtïlge& -ardenter, E a h, etiam in fe pamon;m :r.imïcïæ', & vi- X -- -- CAPUT XL 493. erat d- - : 37. Quidam autem ex ipfis dixerunt 4 Non poterat hic . 4Sup. 5 qui aperuit oculos coeci nati, facere,'ut hic, non morere:ur ? 9. 6. Yolaban- - ) *l ; 38. Jefus ergo rurfum fremens in femetipfo venit ad. mo-- V exiit, i t i " - pnumentum: erat autem fpelunca , & lapis fuüperpofitus erat ei. i, ut [ ^«939. Ait Jefus: Tollite lapidem. . Dicit ei Martha, foror ejus, qui mortuus fuerat: D eft enim. . z /omine , jam foetet-., qug;ric?uanus ets a, - 49. Dicit ei Jefus: No iifesk'hi;, : nne dixi tibi, truoniam ft credideris, 4 . videbis gloriam. Dei? * 41. Tulerunt ergo lapid em: ']efus ,aut*e/.h elevatís furfum ZORUM M oculis, dixit: Pater, gratias ago tibi; quoniam audifti me.- - furbovit j 42. Ego autem fciebam, quia femper me audis , fed propter « populum, qui circumftat, dixi: ut credant , quia tu me mififti. e, vell « l 43. Haec cu i m dixiffet voce magna c ? amavit: Lazare, veni 4 foras. P ; um fuerat mortuus; ligätïus— pedes ,. 44- Et &a;;mpizcæiit, qui tPPZ. Ina- d Ü bgmeViH : 37- No'n pwemt; bic ,..£fc- ) : Senfus mï'd—it'—un.i fe . dicit ; offendens fe nox et: Mirum eít/ quomodo cum ape- egere precibus , fine quibus a Deo ubitos. exte- xuerit oculos ceci nati, non potuerit quod. optabat obtinere poterat ;; Deus ii eo 168 - facere, ne hic moreretur. énim volcbat divina voluntate Chriftus volebat hümana. p q;üO ä* !fi;, a ZP- ? 58. Frémens im femetipfh. ) Vide di- &a fupra &, 33. * 42. Sed propter populum , qui circum- Veqi Qifumi , Erat antem [pelunca. ) Mos [udxo- ffar, dzxi, €c. ) Senfus eft : Hoc rum erat mortuos prxfertim: honora- ipfum quod dixi me tibi gratias agere, biliores in fpel-'un'cis fepelire , qua- non ideo dixi quod novum effe puta- fe)/;f') Vie j manou zum oftium advolutograndi faxo clau- rem , ut me audires ( folemus eninx $olU- d debatur, quale fuiffe Chrifti fepul- de novis tantumi beneficiis gratias age- jf chrüm legimus, Matth. 28. 2- re ) fed ideo dixi , ut populus hic - g, À Jicgm . - .89- Tellite lapidem. ) ld; quia.per intelligeret me otnnia tuo aufpicio & voluntate facere. 2 d.icef. 3 homines fieri poterat, non facit ipfe fl u t miraculo.. ; Utcredant, 6c- ) Hoc aute LC -pw*axz n Qatr! d uanus eff. -)" j;äm*: qh*atu-ozt erit illos credsre cum videbunt quod' mortuum Lazarum fufeitaverim ex (e lo "funt dies qued mortuus eft. ;end'ï — 49. Nonne dixi tibi,6c. ) Mlartham voluntate & virtute tua , ut cui hoc r room dit Chriftus caftigat verbis, tanqnam pa: antequam fleret adfcripferim. j; M runimemorém, & fidei parum tena- 43. Voce magna.) Ut ab omnibus um fin cem-'w E : pércipi poffent verba, quibus ad mor- ade q u Gloriam De:. ) Opor i 3 nfïg)ïea qþ(;dï t£uum- fufcitandum uteretur, nec in- urorum T in Dei gloriam cedat. cantationibus , aut magicis fufürris Y. Elevaris furfum oculis. ) Qui miraculum pollet attribut. p " 44. Ligatuis manus , €f pedes. ) Hoc 4 habitus eft orantis. f 7 quä N vnolvumn miraculum fuit, & a fufgi:;xa ihü adh'ud'pregatue - 4 — 484 f!ä.'v-ANGELiI ;SECUKNQ'U."M Jö.ANN. r E N & manus inftitis, & facieg illius fuda 3 rio erat ligata. : :P«ixlit eis & finite abire. * * z homo - * Jefus: Solvite eum, * - g. I 4s5. Mult ergo ex Judzis, qui venera ntád Malw*ianïïgx & Mar- p fecai tham, & viderant: quae fecit Jefus, crediderunt in eum. * & S * '46. Quidam autem'ex ipfis a b d Pharifæovs*,* & T . gante: d dme- 52' runt eis, qu& fecit J efus. 47. Collegerunt ergo P . ontifices, & th;ljifæ'i. concilium ,« 1 . üifperi 54 N dicebant : Quid facimus ; qui ahic homo multa figna facit ? 49. Si dimittimus eum fic, omnes credent in eum, & ve- E &gïüi * nient Romani, & tollent noftrum locum , & gentem. L . einfr. . e Unus autem ex ipfis Caiphas nomine, cuim e ffet Ponti- Gtur E | ZSS'P 18. 14. fex anni illius, dixit eis: Vos nefcitis quidquam, - L tunt m h " m Caren hss 55/3:' Nec ; X $( tione diftindüum , velatis ocülis, & ,—To!lc*m' nof)rum 'lac";m.-. )—löivitacem , in fem vin&tis manibus & p edibgs e fepulchro & templum vaftabunt, & fibi omnia, * fum? ] Lazatum prodiiffe. ufurpabunt, occupata pleno jure Ju- . dafístis. ) weietoag , fafþiis ,/ Ti?czg/i;, dzea, & nos captivos facient & abdu- -W üyqu ubus: folent mortus obviuciré. , inqiuit cent. Fortaífe hzc mala non even- [ * ut:hymius. tura credebant, fed invidis fue pu- Szdar 0. ) Vox Latlinä - Grece quo- blics utilitatis velamentum obtende- 1 bant. A. que ufurpata pro linteo , quo fudor PM po[r,u capitis abftergi folet. - Y 49- Czum e, f:t*ï?on;,ffex. . Summus, illo occif Solvite esgm. ) J«fft felvi ,. inquit ac proinde concilio prefideret majori Chry'foü. -«t tangentes , 6 propins Jj^4- ceteris auctoritate preditus. ] ] T ; Conftituerat. Doïnï- )U t itflin i, nefcerent vere refurrextiffe. "dnni dllins. ) D iCet Vera 45- Crediderunut in eumi,) Quo d fci- nus in' lege Mofaica - ut unus- effet X . cupy licet effet Chriftus Dei Filius. fummus Pontifex, idque dum vive- 40. Quidam autem ex ipís.) Mide- ret ; fed poftea factum videtur ambi- ! Yillem anQus h licet qui male affe&i erant adverfus tione & contentione Judeorum , ut iPnitatis Chriftum , & Pharifzis * confentie- Pontificatus annuus eifet, aut certe bant. utP Pér eum , 47 € tur Vonti'fices-l f'revquemer .mgta'rc*n.'. lenfum. - '/eg?rtmt er/-g*a', &.) Nimi- Tetye ( rum auditis iis que fecerar Jefus in Fos "ff"'f"!wquidquq,,,-,) " th*kh**e- .?lmi cn'e : vicina Bethania Lazaro fufcitato. gotio non fatis videtis quid expediat. Quid facimus , 61c.) | Quafi dicat , 50.. Cogitatih ) T oO p penditis. Confideratis; per- 3 nos nihil facimu$, nos torpemus & 5 ; j m:ff pen negligentes' fumus, & interim malum Vobis.) . Ia þGræcö þ, tajmeln- et , u , elifcit.- ltalice. dicimus Che 'äiam'a zobi:. 52' Gtm & fare ? fl D Ut unps bomo. ) Quicunq,u'e, & q'uä; . 49 . $ dimilfiüzg: es. fíc. ) Si illi lifeunque (it. Non nominat Jcfum, j non refiftimus. h ne privato in illum odifqi ferri videa- g ; Di/þtr/,v'.' G Et venient Romani, 67c,) Putabant tur. x M enim . Meriatu Bw fum affe&tare regnum tempo- ") Occidatur , tollatur e rale ; & .medio. 3 jj ^ futur'qm effe regnum Mcmæ, - ; * Aterune : a ,177/ C x 485 * TE ?44 a PUT xL. ) '$o. Nec co-gitalti»s;,-. quia expedit vobis ; ut unus moriatur fmt eis homo pro.populo, & non tota gens pereat. 51. Hoc autem a femetipfo non dixit: fed cum e ! &.Mar- W fex anni illius, p gente. & rophetavit,; quod Jefus mqtjituqusjelrat pro E & dye- $2. Et non tantum pro gente - fed. ut filios 'D',eij,**v"qui : erant liuy, t difperfi, congregaret in unum. at ? 53. Ab illo ergo die cogitaverunt; u,t. in.tje,rficerentj .eum. $4. Jefus ergo jam non in pa lam ambulabat apud Judseos, fed abiit in regionem juxta defertum, in civitarem ; qua& dt- i x citur Ephrem, & ibi morabatur cum difcipulis fuis. ?t ïP.o'nti- "ss. Proximum autem erat Pa(cha TJudcorum, & 'za(ceüd/e4 runt mult Jerofolym a.gn'.de regione ante Pafcha, ut fan&iüj' : NCC : carent feipfos. ---. 56.' Qusereb ant ergo Jefum, & coïloquebahtufad*invicem, Quid pu!atis, quia non venit ad diem fe- l(iivitatem : in templo ftantes;- flb omnia, ftum? Dederant autem Pontifices, & Phariízei mandatum , qo jute J* dicet, v r &abd- ut ükquis cognovell',it, ubi,ütx,jin « ut apprehendanteuænf non eve i füe p* » 4Ppp3i CAPUT. m obtenue «5 54. In-galam. ) In locis pu'bliþc/is.V Pro populo. ) Pro falute populi, ut à Gpromus, illo occifo falus toti genti paretur. ia civitatem qu& dicitur. Ephrtm. ) ^s 4 femerzpfo. ) Proprio fpiritu Quz.civitas . fita erat ultra Jericho lat m?l'OI' feu.inftin&u non dixit, quatenusfci- verfus Jordanem, & nonlonge ab eo, Mi licet veram fententiam continebat. & ad cribum Iphraim pertinebat. . er af XDOmi' p us flm -Sed. em e[fet Pontifex, &c. ) Quam- * 85. Sanüificarent fetp[os. ) Utfacri- vis ille-mahis effet , tamen Spiritus ficiis & ceremoniis ad hoc ftatutisfe , dom viVQ' fan s habuit rationem Pontificie ab omnibus legalibus immunditiis sderar atl dæorum . dignitatis, ut ait Aug. & locutus eft purgarent, & preparent ad Pafche per eum, licet ipfe non intelligeret feftum rite celebrandum. fenfum , quem Spiritus S. intendebat, —86. Quarelaut ergo Jefws. ) . Nam " Wmlvl!:lïf-"" nempe Chiiftum non folum. moritu- & Jefus confueverat hujusmodi dies d hr rum eífe pro Judsis, fed pro omni- feftos pravenire, gratia docendi eos, bus prxdeftinatis, qui erant. difperfi qui fiimiliter prevenilfent. Quzre- ji) p inter bant autem illum caüpientesillius do- derätïsï pr Dei. genc?le?s , quos vocat Filios (&rinam audire, & illum de facie noffe, 52. Gente. ) Juaaica. cujus fama propter Lazari miraculum eh eü, )i(lïh Fi/.ias De;.) Dei ele& ione & þræde;- late percrebuerat. ftinatione, ut proxime diximus. Quid putatis , &c. ) Gusfi- dicaet g &q at ]cfum* Difierf. ) Inter Gentiles. putatifne illum , venturum aut non venturum ?. [ .Cengregaret im u : 3 ? nun. ) . I» unum farn itt" Chrifti ovile.. 57.' Dederant. ) Prdmulgaränc. 53: Co gitavcfnnt. Mandatum,) E À í vollatut t ftatuerunt. ) id 9&, ,Hrgnicer — X cpnciliil,tc-)tiu? fiu- e -&or'it'acgï ES - i iB - 3 496 EVANGELII SLCUWDUM ]OANN CAPUT XH.: Di meæ fe "ipud Maït/aam, & Lagarum receptus , unguem"o a Marza u- i nr gitur murmuranie. Juda fure : cogitarumt autem. principes. acer- femper dotum eliam. Lazarum occidere; Sfefus. afello: veGtus , cum bonore 9. C J'erufalem ingreditur, C? gentilibus eum voidere czzþzem*zlyus dicit , Venenum boram [ua. clarificationis inflare, fed granum frumenti prius mor- Tent, qu tificandum : 9ox. Patris auditur. de clarificando nomine fuo : prin- IOC fümi D -€eps hu/us mundi foras ejiciendus ; de exceecatione Sudeorum i. Qi propbetam ab l/aia: in Chrifto. bonoratur » . &ut fpemztur Pater. N M 15; n dMat (hem fef 6Iar Efus ergo ante fex-dies Pafcha& venit Bethamam, ub1 Marc ". Lazarus fuerat mortuus, quem fufcitavit Jefus. - À . el &cla 14:3: 2. Fecerunt autem ei coenam ibi, & Martha mlnlfcrabat, Lazarus vero unus erat ex dlfcumbennbus um €o. Domlm - 3. Maria ergo accepit libràm unguen:i nardi piftici, plCth- I4H fi, & unxit pedes ejus capillis furs, & -domus 1mpïeta eft p fcnp m odore unguenti. I X 4. Dixitergo unus ex drfc:lpalls éjus, Judas Ifcarwtes, uit T* pul erat eumi traditurus : $. Quare hoc unguentum non vænut trecentls denarns, N & da um eft egenis? Q ijicie 6. Dixit autem hoc , non quia de egenis pertmebat adeum, X« Qculog a ( fed quia fur erat, & loculos habens ,€a, quee m1ttebantur, T Suite portabat. trérj flngu 4m. U ls dj 71!- la TRC) enf-.lS H w i- |Ad eft, r gETE ngn p( Nte jZ-x dies Paþbd Ex odore ungne»t: ) 'Tants fragraïï- - Ilmum) hO cum adhuc fupercä'enc fexdläs txæ & tanti pretii fun: &Quereeur ante Pafcha , 5' Suare boc lmgueatum 5'6' ) Vi- J &na de D Q. Fecerum: ei cmnam. ) Sclliosc soye de dicta Matthei 26. g. o hi ci & difcipuli ejus locr, Lazarus , 6. Loculos babens. ) Quibus defere- Ka göüa eft Maria, Martha, Simon leprofus & alii.. bat eleemofynas Domiro datas ; quia Yénite uj Locus convivii fuit domus S$i- entm multos difcipulos Dominus cir- trili d moms leprofi , ub pacef ex Matïth cumducebat fecum , neceff'e « 'erat num- 26. 7. fnos habere, ne Hofpltes gravaret, Srvgt ; ll 3. Libram WSuguenti nardt p:fzc: ) eos autem: Jude commiferat. fe 1 fery Moc exphcamm eít Masth. 26. 7. ,GZga nymcknwr.) Scxhcet, mtro ] * E EM . E ADSSEENRNE ERE de di Hdo;; x & L C ATPIT XIL 487 -*7. Dixit ergoó ïefus- Sinite illam ; ut in diem. fepulturae 1 U- mece fervet üxu * |8. Pauperes enim fem L.;.er habetls voblscum me autem non t lirer- femper habetis. n hwore :9. Cognovit ergo turba ma&lta ex Judæls, qma illic eft,.& 15 i venerunt, non propter Jefum tantum; fed ut L azarum. v:de— 10 I rent, quem (nfcitavit a mortuis. j: jri 1c. Cogitaverunt autem prmmpes facerdotum ut & Laza- fum. interficerent: Mtrgn 11. Quia multi propter ilium a*:b;bant ex Judæas ; & crede- bant in Jefum. - .12. In craftinum autem, turba mu!ta, quæ Ven-erat ad am, 0i diem feftum, cum audiffent , quia venit Jefus Ieloiolymam. Us & 13. Acceperunt ramos palmarum, & procefferunt obviam iftrabit, . €i, & clamabant: Hofanna, benedlüas, qui vemtm nomine Domlnl Rex lIírael, X , pretio- - I4. b k: invenit ïefus afel um , & fedit fuper eum, ficut Zach fcmptum eft: 9. 9- aebe : Marc 15. Noli timere , fiha Slon.. ecce rex tuus venit fedens fu- .IP.7 þer pullum aiinæ, —^ Lucz e5, qui 16 Hæc 19.35 denariis» quæ mjuctebantur in marfupxum five [ Ut Lazarum. V:dermt) Res emm loculas a Chri(ti ftndiofis. erat infucta & admirabilis videre eum u t adeum, sU Sinite :llrzm.) In Græco eft nu- vivere ,. o agere moré aliorum ho- ebantuly meri fingularis , apsg dwriy y ffne zl- minum , qm quatrlduo fuerat mor- lam. £uus. Ut n diem jäpulturæ, mea fervet 1ilud-) -IO. U£ &f Lazarum enterffcerent. ) Ín Greco eít, rer4enxt , férvavis 5 Non folum Chriftum, fed etiam La- ;* & fenfus eft, hoc unguentum vidstiür zarum. O cecem favitiam, inquit Àu- guítin. quaff mon .po[et fefcitare occi- fervaffe1 ut mé quem mortuum un- gere non potueru:, faltemm morti pro- f . qut enor um fufcitavit. 'ximum , hoc officio & obfequio pro- It bibant.) Deficiebant ab ipfis, fequeretur. Non. cogitavit IMagda- relmq-lebanc fm&wnem 1llorum t fl'ögr Jv Jena de Domini fepultura, nec eo ani- I2. In erafftnum. ) ,,-,, äwau?zov pa. E Vr -mo Chriftum unxit ; fed res tamen frmfze. ita Befta eft, ut videatur voluiffe pra- I "Acceperumt ramos p;zlmarum,ö' c.) CUM venire. untionem . debitam corpori Vide di&a Matth. /21. 9. b u,sde - Chrifti defun&i. Vnde dl&;! NI:u:th. I4. Et Jnveni? , 5c. ) Quomodo in- datió^ qmö 296, 12. yenerit, non expreiïut Joannes, fcie- jortints at ii Servet i5llud. ) Non fruftra fervare, - bat enim ab 41115 Evangehihb di&um. ? erat Ilüm - feu fervaffe probetur. Vide Matth. j gnvareh 9. Haberis.) Habere poterms. Vi- I5. Neli nmere, Uc.) ane dl&a tàt. de dicta Macth 26. 1. Matth. 21. $ üceb mcro ) $i - p l 498 EVANGELII SLCUNDUM ]OANN -16. Hfec non cognoverunt di' fcipuli ejus. prlmum fed quan- D tificetur - do glorificatus eft Jefus, tunc Tecordati funt » qma hæc erant fcripta de eo, & haec fecerunt ei. 24. Àl 10 (CTTat 17. 'Teftimonium ergo perhibebat turba, quaeérat cum eo, as d quando Lazarum vocavit . de monumento & fufc:1taV1t eum a mortuxs um fruc & qui o 18. Propterea,. & obviam: vemt ei turba: quia audxerunt eum feciffe hoc fignum. cuftodit *6. $i 19. Pharifsei ergo dixerunt ad femetipfos ,. Videtis , qma nihil proficimus? ecce mundus totus poft eum abiit. lic& m ficabi 20. Erant autem quidam Gentiles, ex his, qui afcenderant, ut adorarent in die fefto. A | .21. Hi ergo acceflerunt ad Philippum , qui erat a Bethfaida L] x Galilaes , & rogabánt eum, . dicentes . Domme ; volumus [ Tefüm. v1dere. 52. Venit Philippus , & dicit A*ndreæ Andreas rurfum, Dixerun; quosdam (; & Phlhppus dixerunt ]efu. 2 Veni; jge 1am tempus is abjedt 16. Primum, 56'-) Tunc fcilicet Genft/e: j EAnvsg, Græc1, Ethm— gentlhum ? cum fierent. ci, Incircumcifi, a]udæorum natio- Q«ando g!ar;/'mtu: eff. 7efus ) Re- ne alieni. lar, & p adorabor. furrc&ione a morculs, & afcenfione Fx bis qui dþenderdm ut kdar:trent ) 24. Cades in colum. Deum Judeorum , quem vel folum ID térram a Et hac fecerunt. et, ) E!: fecerunt Deum credebant , vel interaliosDe- Chriifto , ut fcrlptum erat apud Pro- um eximium. Non:folum enim ad- Mürtkm mittebantur Gentiles ad orandum in refolutum ; phetam, - d / Jju ! T. Te/hmomum perb:&e&af j Dum - atrte profano , ut vocabatur, fed hic triumphus ageretur, turba qug etiam facrificia & munera eorüm ac- A0ium g miraculo mterfuerac Lazan ad vitam cipiebantur , ut patet ex r. E/fdr cap. Mü/i h ' xefticuti , Chrifti laudes celebrabat, 6.9, Io. & 2. Machab. 3. 2. memorans éximium illud m:raculum, lic fimlht da die f2ffa. ) Pafchs. ! 16 moriturt & reliquam turbam excitans ad exci-, 2i- Accejferunt ad Pbtltppum.) Vel 4 piendum Jefuüm magnificis acclaina- quod primus obvius fa&tus fit ex Apo- poitea p tionibus.: ftolis ; vel quod illis almndc notus ! Drémium effet. Jüeran /38. Turba. ) Que famá mlracuh 3 Pütté acc. txcltata fuerat.abiis, qui dum fignum - Galilea.) Forfitan hi erant - op- illud patraretur prafentes adfuerant. pido aliquo Gentilium Galilee vicino. lg bmdlw. 19. .2d Menp/ä:.) Ad fe muütuo, Folumnus.) Cupimus; optamus. - VM t Grmm mcer Tei 4 q Videre. ) -Familiariter falu:are » al- *T h ä:hn orus mtmdtn. ) Hypetrbole; lon- lo qul ge maxzmï multitudo. 22. Dicse Andres. ) , Conterraneo, e:äp i 20. Érast awtem. ) In turba llla tanquam feniori , & majori, utpote * J m Judsorum , qui Chn[tum hononüce primo Chnül dlfClpulO ; fupra cap. *X €xceperant, 1. 49. Li lj la 7 L * P t KC ATU T- XII.. 489 d qua- 793. ]äfus' aut.e,m r,efpondi't-,eïis , dicens: —.Vcän.i-t.hofa;;- u t Qla- : t hæc rificetur Filius hominis. 24. Amen,amen dico vo bis, m Q gl'axiï;im .-fifu-t?ï.enti 4cadens * Qu 00, in terram , mortuum fuerit; avit eum Si autömlthortuüm fuerit, mul- - ; Ss- Ipfum folum manet. tum fructum affert. c Qui amat animam fuam, perdet eam , « Mat 10.39 mdie'rm &c jui odit animam.fuam in hoc muhdo., in vitam a&eternam 2 & 6. cuftodit eam.- —— * .46. Si quis mihi m iniftrat, me fequätuyr,x&, ubi fum egb —", äïärci ;;is ), q&iar : *8- 33- illic & minifter meus erit.' Si quis mihi miniftraverit; hono- .Lucxe ;ndcfänt) rificabit 'eum Pater meus. * 9. 24- aT. Nunc & I7. B'ethfai'da * ^ L yolquf - Dixerunt- Jef». ) Scili&et adeff: 3 ipfum buhhodicns d plusquam opor- | rurfum ; quosdam Gentiles, &c. tet amat in hoc mundo. L . Perder eam.) Sciicet in zeternum. 23. Venit horas 6c. ) . Qua(i dicat, ,l je jam tempus adeft, quo ego a Phari- Odit animam fuam. ) Odit fe ipfum fsis abje&tus , & negle&us a populis *in hoc mundo, id.eft, quoad ea, que .'æCia Ethüi' gentilium , qui in me credent, cogno- funt mundi. hujus, non folum non amans ea tanquam finem fuum, aut dcar, & glorificabor , & ut Deus adorabor. d* tanquat bona magni momenti, nec ! þ&!ardrï"' ) 24. Cadens £m ferram. ) ^tantum paratus ed relinquere , eisque 4àn terr.m a feminante. Proie&tim fpoliari , verum etiam contemnens ea 'ae deteftans, & magno animo femorti r giosDe Mortuum fuerit.) Putrefattum, äc m enim 6 refolutum germinaverit. objiciens, ubi fcilicet przceptum Dei, j Jpfiume folum - manet. ) Mlanet ipgum aut gloria id requirat. orandom ! : Ip vitam urtraam euflodit eam.) Ser- abatur ; : folum granum, nec multiplicatur. , eoróm 3* Multum fruGum affert. ) Producit vat fe ipfum beandmin. &ternacloria. enim culmum; & alia multa gràns. 906. 8i quis mibi miniflrat.) $i quis .Bfürs o velit profiteri fe miniftrum in. procu- p -Hac (imilitudine. fignificat Chriftus randa fui ipflus, aliorumque falute. fe moriturum effe, ac fepeliendum , y & poftea refurrecturum , & po& hsc Me (eanatur. ) .Per viam crucis, in przmium paffionis, & mortis in- odic- habensanimam fuain, & omnia ) : ?;:'Ex APQ- hujus mundi bona pgrvi pendens. otu? mumeram populorum muliitudinem iw?f í :à Patre accepturum. Dabo rnbi ges- eEt ubi ego fuzm,) Secundum divinam zes baredítatem. tuam , &6 pofefgonem, natiram ; &ubi ero fecundum huma- z * yr ex 0 zuam terminos terra. - Pfalm. 2. $. nam. jj vic0? Honerifcabit. e;þn Paoter meui*) In ypcamus Qui amat, &c.,) Ne in ipfo fo- xovehens.celfitudinein, ut & i h 2 rifto, quod dictum eft, locutn eam wucath "habe ré putaretur; profert fententiam Ange i $4 & homizcibus. honorabilis z r Ht j Eims re H ts & veneralem , quz ad omnes pertinet« zni. Dei, & conviva E 5&*2 amat animem: fuam.) Qui fe menfz caleftis.. Ju n utP f fyn a Ts '-B.i&/i)f CA2 Comi Memf?:a T ViI. m i u- r d - - E | 499 EVANG,ELH'sE-'c»UN'DUM JQ'ANN. EX 057. .Nunc anima mes turbata eft. Et quid di*cadi-?;ï.P*ater,' falvifica me ex hac hora. Sed proptereaveni in horam hanc. ] o 28. Pater clarifica nomen tuum. . Venit ergo vox de coelo:. j Ho [ Tus. l Et clarificavi, & iterum clarificabo. / 29. Turba ergo, quae ftabat, & au dierat, dicebat ,; toni- 2 x Rel T ftus qonet truum effe fa&tum. Alii dicebant: Ange'!us ei locutus eftt ^. tar) Filiun - 3o. Refpondit Tefus L: , & dixit: Non-propteï me haec vq;—' y. Di venit, fed propter vos. ( 43r. Nunc ef. Amb judicium eft münd 1 nunc princeps hujusumunldïi.-; ejicietur.foras. * E pieenda B * 9. Du Ls : | tis Hæc J MECHEEIARUR " eérum cldrifcziäa.) Per Refurre&'iov- '27. Nunt.) Sed nunc. ritioamac ao n Anima mea. ) lnterior affectus me- nem, Afcenfionem, Mifífionem Spi- us, appetitus fe nfitivus. ritus fandi, predicitionem Apolto- , Turbata q/l-. ) Pailtonibus tilhöriä, lorum, per qutm amplificabitur Ec- : 7 f'raudcj quefi horroris, ac triftitiz. : tüphorice gji clefia, & nomen meumnt fictilluftrius. Et q«id dicam ?. Quid ergo orabo 29. Que /abat. ) . Circa Je * 3. 91 exal Patrem in hac animi perturbatione ? Audierat. ) Somum. fu:n * x exaltatus fte Pater falvifrca me ex bac bora. ) Sal- Tositruum t[le fallum.) .H i 'Enign ablatus, vam me fac, libera me ex hac hora 7 quafi confufum fonum exceperant, inftante, ab hoc duriffimo tempore quod diftin&e protulerat Deus. m , filc paffionis & mortis imminente. 30. Nom propter me vox venit.) Ego Tralanj'3d Sed propterea venRian horam banc.) enim omnia fcio, nec neceffe habeo. Lt um VO howins : Corrigit, non id quod-pronuntiave- dicere Patrem per me clan*jücaturtun yat, & oraverat abíólute, fedid quod nomen fuum. Ls X 1 32 .QM [ fibi xropofuerat: quafi difcutiendum Sed praprer vos.)) Ut fci US, timirim an ,. rare deberet; fenfus autem eft , credatis. 1ice; m me 50 234 Auivy uaÓfi dicat : Non hoc orabo, cum 31- Nuac judic?'um eft :;zund?'.) Quafi d. bus legifpe;', ropterea a Patre miflus venerim 1n dicat, mifero & infélici loco - funt Menet P hunc mundum, & ad hunc temporis QU in terr res mundi, nunc autem per mortem articulum , ut fcilicet. paciar,' & in meam homines, qui diaboli tyra'füi- To. q. Dfaj. eruce moriar. * j de opprefli tenebantur , liberabuntur.: . EH .7"9"1011( Parer, ela "£ ff nomen n;mn. ) Quaü Judicium alicujusdicitar in feriptura, - "B0 ii dicat , hoc igitur orabo, ut in me oþcrtu tt4, Ccum in £:vorem ejus judicatur : fic ä fiat id quo Patris nomen glorificecur, Pfa-lm. I39. 13. - Faiet. Domimnus ju- "Q ] g( DRIT quidquid illud fit, quamyis durum dicium 1n p ( :þ ,þ pu- 45 ) Id eft, in catïxfal 4i1jd- ,axiu $ at tn) afperum, & carni .fenfuique xe P * pis, fic lfaig 1. 17..— gnan& h J«4cate s 4 * c(mfuevmi t . 28. Venit.) Audïtä eft. 3 É De celo.) De fummo aeére. pupillo. Et clarifgavi. ) Sceilicet hactenus Nuac princeps bujus m od d) eft , non dominabitur in cordibus ho- nomren meum per te filium. meu ; - multis editis mïracylis. minum ; amittet PFWCilïacF?n q't-;em ji 5» 1 BN PUT XIL- 49r 2 ? Pater, 3.' X Ti ego fi ex'al.tatt'fs fue?o; aterra, omnia traham ad me- ipfure. j ! om hanc. [- d cæ?o Tus. .33. Hoc autem * -diþeb:;mt, figniügans qua mþftþ e,ffet -11?(;;i(u-* Qd Refi pondit ei turba;Nos-aud»ivimUSd ex läge ,.,qui:a Chri-zP&l —— . bt F usel ftus manet in seternum, & quomodo tu dicis: Oportet e H x : xal- Io?'l4 tari Filium hominis? Quis eftefte Filius hominis? * hic VUX 3 4;. Dixit ergo ei$ Jefus; Adhuc modicum,lumen in vobis j5 eft. Ambulate dum lucem liabetis, ut nog vos tenebrae com- 4o. g us int) prehendant: & qui ambulat intenebris, nefcit, quo vadat. - Ezec 36. Dum lucem habetis, credite in lucem , ut filii lucis fi- 3725 * t — À— tis. Ha?c locutus e/ü- erfusl, & abiit, & abfcon,di.t fe ab eis. * Qqqz 37 Cum ^ SRISSBECSÓN Befurredtio- : z ilionem Spi- nem Apouo" ,. fr'au"dþ quæüvit; hoc enim yocat ime- Xeovov, adhuc ngaZicum Lempus , .adhuc fabitur b taphorice ejici foras. brevi tempore. .* fetillurius. — /32, Si exaltatus fuero a terra. ) Cum Lumenim vobis e P Hum.'- fum, ero vobifcum. - A »Eg.o * qui..iux , ' exaltatus füero a terra, & in crucem fublatus. Ambósiate ärgg. ) 'Sequiml :ni me ]u- ) H enm - Omnia. ) In-Greco . eft, WyTug , cem mundi. 'exceperant omnes , fcilicet homines- - Dum lucem babetis.) ,Dum præfens- ; Deus. Trabam'ad meipfun.) Adducam, & fam, exemplisque doctrina & miracu- [ x'vm't.) gO j traham quamvis invito Satana, & pra- lis vobis Præluceo. secefe habeo... vo hominis ingenio repugnante, Tenchrs, ) Errnrgm i & päccatorum, excecationis & obdurationis. clar;lücaturum f; 3. Qua morte.) Quo genere mor- 1 tis, nimirüm crucis. Comprebendant. ) Occupent- fdlion n v* $4- "udivimus. ) Dicimu .Et qui.) Nam qui. S doc.enti- Nefcit quo vadat, ) l deoque ' mirüm bus legifperitis. ;,,undi-) DT 4 Manet m erernum. ) Vivetregnabit- non eft fi aberreta via vite, & inlexif ici 0C - um que in eternum. ' Vide Pf. 71. 5. & tium ruat. -26. Credile im lmcem. ) Credite in germorti Io9. 4- Ifai- 9. 7. Danitl. 7. 14. : aboli gïrznm- í 'Etïquamoda fu diceis.7) T'ïQu,O'mO(?ö me, qui fum lux & ductum meum fg- jiecalumtat ergo dicis. quimini. * Oporzer exa Mtari.) À terrä ; oparEet U: ff J 4 i luvi:;fti:. ) Ut in hac vita 'll'"m fc(ipyllfüo ) C habeatis lucem vite & gratie, & po- aiatt * 4 crucifigi , neceffe eft cruce interfici. " Dom""" ]« . Qnis efd ifle Filius beminis 1 Etue ftea in lucem fanctam. celeftis glorise * alius ac tu? Quod fi tu ipfe es, (ut yecipiamini. n caufa 10 confuevifti teipfum nomine filii- ho- Er alftondit fe ab ei:. ) Cum enim minis fignificare ) quomodo tu dicis, vefper effet, ut indicat Marc. 11. 11. una ex parte te cruce moriturum, alia clam illis exiit e civitate in 'Besha- ex parte Mefliam te effe, qui victu- niam,-ut h«bemus Matth, 21. 17. no- W lens fciri: uUi no&te diverfaretur ; eo nl y 6 rus & regnaturus es in «ternum ? Ó col'(]lb j5 00 qu?rd principes ipfi infidiaren-tur.r jam 35. Adl/auc mbdicmf.) &i Fuu;»öv l 492 EVANG. SECUNDUM JOANN. " 37. Cum autem tanta figna fecxfïet coram eis, non creäe- 4 Di bant in eum: am Del. e Ifài. 38. Ut. fermo Tfaize. prophetae xmpleretur, -quem dixit: eDo- u Jei & 3 I- mme, quis credidit auditul noitro? & brachmm Domini cui credit n Rm — elatum eft ? 4 H 46. Bl 49; Propterea non poterant credere, qu:a lterum dixit Ifa- ma ; LÀ ; n teneb fIfa' qO. f Excæcavxt oculos eorum , & mduf'awt cor.eorum , ut g. H LVI act 9 non videant oculis, & non mtelhcrant corde, & convertan-— 1 non judi tur, & fanem eos. falwüa 13.14 IMare: 4x Hzec dixit Ifazas quando v1d1t glorram ejus, & lpcutüs 4 Q 4: 13. eft de eo. Luce ]udlcet e 4?. Verumtamen & ex prmmmbus multi cred1derunt in - ]n noviff 8. IO. A eum , fed propter Phamfæos non conüteoantur ute gynagoga i Q 29. 2500f epcerentur. Rom. * 45. Di- .-—.—. IL.g. 57. Tanta. ) 'roc'aqu, tot , tanta- mrreduhcas, Jaan. cap. 5. 44 gua- que, non enim minus refertur ad mul- modo vos pate/h: eredére , qui glorsam W viflo titudinem , quam ad magmcudmem. ab invicem accipitis d. & 7 7 Non po- àc: rdonbu Non erede&ant. ) Id eft, pauci ad- teff mundus adt]& vos. 3 Dayter p miodim credebant, tanta erat eorum Qma iterum dixit. (/.?ud.r. ) Qu:a ü- pervicacla. cut iterum dixit Ifaias, id eft ficut Tetueban: -S8-. Ut ferono Ifaie tmpleretur ) Unde rurfus de íis. prophecavxc iNón ob- lg toy, conftat prophetiam lfaie impletam ftat prophetia Ifaig quin credant, fed . Dubhce | -effe. Particula s , eventum notat, obftat id quod lfaias de iis predixe- non caufam. ràt, quod eft tale ut fecum non ad- lm N Sïua 0 Oui; credidit. ) Scdxcec ex-Ju- mittat fidem. - füif füpn dxis. 4O. ExcataUit , &fe.) Cmc Evan- $. Die; Auditui noffro ? ) Prædxcaclom no- elifta hanc Ifaig prophetiam , juxta 4 N fire, quam audieruut. i € nfum, non fecundum verba, Vide W credie Et brachium Domini cui . vevelattum qug diximus lfai. 6. 10. ubi totum "t menr ef. ) Et quis credidit in rebus qus hunc locum explicavimus. hominum judicio tam infirme & vi- 45 E 41« Quando. ) A&lauus dnvmo fpl— ^ gnofcit m les videntur, ut paffiones funt Chri- ritu. : trem, ul -- fti, tamenin eis effe brachium & for- Vidit gloriam e]us. ) Chrifti maje- mfra [ tlcudmem Domini ? * ftatem & excellentiam. 39- Nem porerant eredere, ) : Non dl- - W", fit v, Et lecutus efl deec. ) Qux fcxhceb : £it, non poterant, quafi non poffent, futura effent ipfo in cerris agente. r Em | 1 vellent 5 is enim dicitur non polfe;. * ui pOB»& quidem abfolute loquendo, 42.. Verumtamen , 6$0.) Ne quis pu- lterna, qu fi velic ; fed tamen ut velit , magnis taret nullum. Judeorum in, Chriftum ellm, ex uas. vince- credidiffe , occurrit Evangehüa .« 1 etet, duïtultdclbus impeditur, re non vult. Sic dicitur M arci 6. $. ait aliquos. credidiffe, fed non futi- * tem Et non poterat ib5 Virtutem ullam face- cienter. r^, Ícilicet , "quia obftabat. illorum EX prmup:äu:.) Ex us, qui opx- ] lr tqep i » s OSCAP — XIT. — $ 493 i i*'l(freäe- | »'4,.3, Dilexerunt enim gloriam hominum. magis, quam gloti- am Dei. iteDo. rf -.44. Jefus autem | þïamafrit, & dixit: Qui crea - eredit'in mie, fed in eum , qui mifit me. ; it in me?; non us cu- d Y rv 4;. Et qui videt me, videt eum, qui mifit me. . * nmundum veni: u t -46. Et lux i E t omnis, qui*crecliit in me, | ,n tenebris non maneat. - L ba mea; & non cuftodierit: ego orum , u 4T. Et fi quis audierit ver L non ] udico eum: non enim ye E ni, ut judicem munrdum , íe ogver;an—- T ut falvificem mundum. 48. Qui fpernit me, & non accipit verba .ymea: habet, *.q'ui T. 11 t eum gM:;g judicet eum: g fermo , quem locutus fum , ille.judicabi lermnt i 1 in noviífimo die. . *I-;' ïynägoga ». 49 Quia--xego ex me 1 pfo. non fufh' þlqcutüsg fed mriüt Ine Qfma. 4'ä'Di' J * db Qu u! !l()fidm bnä, au(toritate, aut gratia Qalebädt, ' 47i sz;"ü;").— Aufibuä corporis. fac:rdotibus, Pharifzis, aliisque. Ez son cuffodierit. ) Non: fuerit ea 7: Nn p Propter Pharifaos.) lirnore Phari- amplexus fide, & profecutus opere. fe&orum ; q ' Nom judico ewm. ) ld eft, in hoc Qu f metuebant. uorumin Kfe ir?m concitare d el fctt adventu non punio 'euin, fed in 1e- Nón 0 Noz tonfttebantur. ) Non audebant cundo 5 fic dixit fupra cap. 3. I7. id publice fateri. Non enim mifftt Deus Filium f'um m crédanta & Ut e Synagoga , 8c.) Ne -exclïrdäreii; miundaem ur judicer mundum, fed u fat- üs p!ïdixe' NI non 4 tur Synagoga, juxta decretum ]udzo- y. 'vetpir mundu; pec ip/izm.' rum fupra cap. 9. 22. 48. x 43. DHexerumt. ) Pluris fecerunt: me. z j fperuit me.j Qui reji;ït æïhw 44- Non eredit n me. ) Non tan- fan y jum tüm credit in me, fed etiam in Pa- Habet qui j:ftdicet eum. ) Qui con- jetbts Vide - demnet, p.niat. Patrem intelligit, trem meum ,a quo miflus fum. Ege "n A5. Et qui widet me, &&c. ) Qui co- de quo dixit fupra cap. 9. 5o- meam j eft qui qua- gnofcit me per fidem, cognofcit .Pa- mon guWaro gíoiam trem, qui eft ejusdem | elfentie , fic rat, 65 j::dice't. Videtur alludere &d ,s'diyigo n verba illa Deuter. I8. 19: — 944 4s- infra cáp. I4. g. dixit Dominus . Pz;- tcm verba ejus , qua loguetur sm nomi- iif m;g- (tppes qui -viägt me, videt & Pgtrem mej ". ne meo, amdire contempferir, ego mlror (46. Ego fum Ipx.) Ego fum lux illa exiflzm. ln hoc fcilicet, & in altero Que fcilici Lj fzculo, ut accidit increduiis. Judzis mterna, qus in principio erat apud quorum everfa eft civitas ,- & tem- Ne us* Deum, ex eg nata antequam mundus : fieret. plam tempore Titi ? & in quos in- * Chyifiumt " numeras calamitites mifit,Deus , in Ilf giltis - nem, I) mundum vcni. ) äPe'r' in'caruaciö- fcelerum vindi&am. j 00 hi fäl In. teneóbris. ) Errorum& pgccato- 49 MEx mei o 3- 0.')1,!—:2—?.' ut nöþ ex Deo Patre. £ M " quï 0?;" ais - a 494 *EVANGELII SECUNDUM ]OANN me Pater ipfe mihi mandatum dedit, quid dlcam & quld lo- - T quar.. difcipi 5o. Et fcio, quia mandatum ejus vita seterna eft. Quæ e f. ergo ego loquor, ficut dixit mihi Pater, fic loquor. Domi * CAPUT XIII. , x ttodo ïeþs a cona [urgzt linteo præcznä?us lavat pedes .di fczþulomm , 8 I renuenta primum |Petro., -exbortans , ur idem imvicem faciant : Tidfpo pradztorem Juum Sfoanni indicat: quo p(yl bucellam egre[fo , füecun dicit. fe clarificatum: de so*o mandato dzleäïmms Pe- 91 tro trinam pradicit fui abneganonem 4 05. fei 1. | IZM'ït I.&4 26. 2. Nte diem feftum Pafchae, fciens Jefus , quia venit ho- « des ] A ra ejus, ut tranfeat ex lioc mundo ad Patrem, cum ton og Marc dllemiï'e I t fuos, qui erant in mundo, in finem dilexit eos. I ( Luce 2. Et coena fa&ta, cum diabolus jam mififfet in .cor, ut tra— . Te2 (lix 22. . deret eum Judas Simonis Iícariotze: 3- Sc:ens, quia omnia dedit ei Pater in manus, & qula a N Deo exivit, & ad Deum vadit: EE c ss 4. Surgit a, coena, & ponit veftlmenta fua & cum acceplf- * tlofem t 4 tinif fet linteum, præcmxxt fe. * 5. De,- Guti ac C ad Xit Vero So. V;74 aterna eff.) Caufa eft vi- exttema tX &terng , conciliat v:cam mter- 2 -Et cænafk&d ) Cena cujus pn- mus cibus fuerat Agnus Pafchahs " ergen(h fnatn. reliquus cibus vulgaris M l Sic loquor.) Ut ipfe præfcnpüt, ni- Fads. ) Non ita tamen ut menfa tqm p hil ab illius volunttce & mandato di- effet ablata , & gratie a&æ vide dl- |: * , dei fcord ins. (ta. Matth. 26. 26. uguü f N* e diem feflum Pafcha. ) Pridie Mififfet in cor. ) Suggeffiffet , pär- ]rim quamDominus pateretur. Cum fua fiifet. ! erat Prm autem paiTus fit decima quinta lung, fuda.c Stmonis Iþ 2rz0f4. ) Chnus in Mürify Greco , /» cor Juda . S:mam: [fcanam, "WOfAte die fexta hebdomads ; feqmcurqum- uí r aderet eum. fa feria, decima quarta lung primi E UM menfis, anni, qui apud Judzos Mar- 5 Suem) Quamv:s fciret. -7 ht tius erat, hecqua defcribuntur a Joan- 4 Deo exivit.) Per sternam gene- uum Ti ne, gcfh fuiffe. rationem , & in temporis plenitudi- ba lfh ; Sc;en.f) ld rü conf'derans. ne ex Dei voluntate fackus homo ap. Io Evm 0Of venit bara ejus. ) Tempus ade- paruit, mundo. 1 itit d. rat paflionis , & mortis. 44 Deum vadit.) Per Refnrre&m- dOCet ( In finem. dilexzt ew) Scxhcet fem- nem , & A(cenflonem in calum. cmï*nt per ufque in finem hujus vitz mor- ta is. d- p Cena.) A menfa. L] "H&; Pom: ve/hmenta fewo. ) 'ï'xmt exte- UT dlfcn "/45 ) Y CAPUT XHI. 495 uid o€. Demde mitit aquam in pelvim , & coepit lavare pedes d difcipulorum , & extergere linteo, quo erat praecinétus. Quae 6. Venit ergo ad Simonem Petrum. Et d1c1t ei Petrus: Domine,tu mihi lavas pedes? * Refpondlt Jefus , & dixit ei: Quod ego fac.o tü n**fcxs L modo , fcies autem poftea. ulirin, . $. Dicit e1 Petru; : Non lavabxs mihi pedesin ge:crnum. fucian Refpondit éi. Jefus. Si non lav&ro te, non habebis païtem mecum., i w p 9. Dicit ei Simon Petrus: Domme ,non tantum pedesme- os, fed & manus, & caput. 10. Dicit ei Jeius: Qui lotus eft, non. mdxget nifi ut pe- des lavet, fed eit mundds totus. venitho Et vOos mundl e&ls, fe em, QUl non omnes. t e05. * 1 1. Sciebat enim qursnam efï'et, qui traderet eum : propte- r, ut Cre- rea dxxxt- Non efhs mundi omnes. 12. Poft- 1 &qui? : riotem tunicam, ut expeditior effet 7 T& mfcu modo.) Non. incelhgu ; accepir ad miniíterium ]oclonls pedum. caufam & myfterium. Cum accepiffer linteum.) Linteum ac- Scies autem poffea.) Partim , quan- . De cepit ad abftergendos pedes ; pracin- do receptis veftibus 4ccubuero ; & fa- xit Vero fe eo , ut ad manum haberet &i hujus caufam aperuero ; partim , / extrema ! lintei pmpendencla ad ab- fter emklm quando veneritSpiritus veritatis , quo ; cijus u doctóre hoc & alia my&ena cogno- 5 PafChlhsi E6. Venit ergo ad Stmcnem Perrum.) fces Aliqui putant prius Javifle pedes. ]u- * g. Nos 141:461: ) Non permxctam a ut m f dx , deinde veniffe ad Petrum. At ut laves- Auguft. tract. 56. putat ad. Petrum N2 balelis partem mecum. ) Multa primurh acceffifle , quoniam Petrus hac phzafi fignificantur. Non habe- erat Princeps Apo&olorum , & eum bis parterh in familia mea , in men- Chriftus preter. ceteros femper ho- fa mea , præiemm in Euchariftica , Clanus in norare Lonfueverac, eique ut capiti, in confortio , in regno meo , in glo- " l/'w/üf Á decebat magis commendari exemplum. ria Patrismei, nonte pro meo agnRo- charitatis , & homilititis , & affe- fcam. I1zalice dxceremus Nob avrat - (&uum munditiem. Nec obftant ver- at P^. che far m ernïm m ba illa , cepz£ lavare; dicit enim pri- IO. Qu lotus q/t' ; &'c.) Quafi dlcat, g pent ji mo Evangelifta generatim quid. fe- quéemadmodum q:i in..balneo eft.lo- ;ceut, deindé ordinein quo fecerit; tus , egreffus balneo non opus habet, j homo 2 docet cum cepit. Iavare ,a quo nifi ut ped&: lavet, quos calcataster- Refurfe&w cæpbnt rà itetum inquinavit, alioqui toto TA mili.) Doxpmus fervo , fma & O'l.. co: pore eft mundus : ita & vos ra- j C(L'mm fler difcipulo. tia mea loti , jlfhfïc:m, & fanctifica- me:) Vis ; feu paras lavare. -— ti, mungi eftis; nam vos mundos fer- * ) fyir 9* j .* EVANGELII ECUNDUM ]OA N. 496 o / . 12. Poftquam ergo lavit pedes eorum , & accepxt vefhmen— .ta fua, cum recubuiffet 1fe1um, dlmt eis: Scitiss gmd fece-. t0, me. mf rim vobis? 13. Vos vocdtis me. Maglfter, & Domme & bene dxcms, s. C teflatus « fum etenim. Domlnus & Mag:iïer,, ex vobis 14. Si ergo ego lavi pedes veftros.. 22. À & vosdebetis alter alterius lavare ped'-*s quo dic 15. Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmod«um ego feci vobis, ita & vos faciatis. 2$ E þMa 16.) Amen ; amen dico VOblS* Non ett fervus major do- 0.24 Jeu,qu Lucæ mmo fuo, negue Apoftolus major eft eo, qui mifit iflum. 24 In 6. 40. . iT. Sk hæc fc1t1s, béati erltls, fi fecerltls ea. € quo d lnfr. 18..Non de omnibus vobis dico; ego fcio , quos elegerlm' 15 ] 14.20 cPt fed utad impleatur Scriptura: ch manducat mecum panem, Domine 4 levabit contra me calcaneum fuum. * 26. h 40. IO 19. Amodo dico vobls,prxusquam üat ut cum fa&um fue- TOxer. tlotxe, Tit.j credatla, quia ego fum. :zo dA- o o nan dtritis omr vaftis a gravibus culpis , ideo fatis quid fubmcelhgendum eft, hoc paüo. eft fi purgetis affe&us, qui circa ter- Ego fcio quos elegerim ad &ternam €Q0 predis beatitudinem ; Judam ad beatitudinem . Crldam rena. verfantur , & per pedes fignifi- verus [) cantur. non elcg1 qui iater voseft quafi lu- ged nom emues-) Omnes uno Juda . us inter oves ,.fed.fuo vitio etficiet 20- QM l excepto. m:fer ut lmpleatur fcnptum ; que de m qms edlt «l D I2. Cupt recu&m[i»z iterum. ) : Cum prodxtorp vmcmatm , ,944; qpanducat, x átionem, iterum ,menfz accubuiffet. &c. Senas quid fecfrtm "vobis. ) Qud Qui nandné ) Scilices quomhe : Me 4ttip qui manducare folet. ithIo.. fignificatum voluerim in hac pedam : at s d qu lotione. Panem.) Cibum. Wif g, ] I:7 $u22 etemm.) Vere fum D»omx- Leoavit contra me caltaneum Jfiasm.) nus;, & magifter velter. t & i x Ín Fíilm. 40. 10- unds hoc teftimo- 1i08, -14- Ef ves-) Multo magis. nium fumptoum eft , "habeniüs , Ma- | AT. Tuyl 16. Neque Ap:folu: ) chatus, aut gm,v'?mv:: fper me jivþpld;:mtza«ze»:, id nuntius. eft , mihi maznas.infidias & fraudes Tntra ff 17. 'S; b« cjä-ms ) Probe mtelhnms, FeIugí, ff &ruxtt , me egrefnc fefellit ,. & cir- P jum ) m & petfuafum vobis eft, idem VleS cumvtEmt. Hoc autem loco cumdici- fethus « faciendum. tur , Levavir contra me calceaneum fiumy Be.m eritis.) Beamudme &terna. EJUS exi $; fecer:n: ea.): 9i opera præfute- ddein. figmfïcatur ; nam levare calca- - rmä dfg ïltlb neum Contr4 alit uém , e&' habïtus alu - t W5 eft p terum fupplanra Hs. 18. Non de omnibus 'vaäu dico.) Qua- '*h Thayie | fi omnes fa&url fitis , ; qug hacenus | 19. 4mede.) Ex nunc , Jam nunc. 22 Dif; mOnl"a - Di« vebis.) Pradlco vobis.. "mt ej M eem factum fu:m. ) Us cum vnw Ego fm quei :/egernn ; &5 ) Nlï - li ( CAPUT XIHI. 497 20. eftimet- Amen' amen dico vobis, )ui accwlt fi quem mife- Id fece ro me accipit: qüï autem me aCClplt, aLClplt eum, qul me mlüt 21. Cum hzc dixiffet ]efus., turba:us eft fpmtu, Et pro- e ddtis; teftatus eft) & dixit: E Amen,amen dico vobis : Quia unus ;yr. ex vobis tradet me. 25.29I Magmer, 22. Afpiciebant ergo ad mvmem dlfqpuh hæütantes -de Marc 14.18 äum e quo diceret. Lues 23. Erat ergo recumbens unus ex dlfcnpulls ejus m fïnu 22. 2I najor do Jeu,.quem diligebat Jefus. . lum * 44. Innuit ergo huic Simon Petrus , & d1x1t ei: Quls eit, de quo dicit? .25. Itaque cum recubuüïet 1lle fupra pe&us Jefu, dicit. e1. -Jegerim: ] panen, Domine, quis eít? 26. Refpondit Jefus: Ille eft, cuiego intin&um panem por- Ctum fue rexero. Et cum 1nt1nx1het .panem , dedit ]udæ Slmoms líca- rlotæ. * 27 Et p dÀ as derms omma ad unguem accidere , ul: 93. Uzus ex difcipulis. ) Joannes. foc patto ego pregdixi.- In f Ínu Jefu.) Supra peléus ut fequen- ad euernam Credatis qmia ego fum.) Filius Del, ti num. 25. Accubuerant enim ineo- )emmdwem & verus Deus.- dem loco, & proximus erat Chrxüo eü quzm oD .Q:tt 4cczfxt/' quem miferc. ) Id Joannes. Quen dtlzgeädt 7«f»:.) Pxopter vir- eft , fi quis accipiteum quem mifero. urzuqm 4 Redn: ad mutux charitatis ' commen- gmxcate'n & fuavitatem morum. ii amuffttdfs dátionem. 24. Simon Perrus.) Qu nOn ita pro- Me eccipit.) Hoc eft quod dlcxtur ximus erat Chrlüo x- »mere- Et dixit ei: Suis e/i, Efc) Rogat t quotuhe Maátth. 10. 40* Qui rea/utvas eipit $ 8 qui me reciprt , récipet eum qu: Joanncm ut fecreto nomen prodito- mtf 7f me. la legatis enim ille rectpl- risexquirat. CuplsPct:*us proditorem tur; & ei honor exhnbecur, qul mifit noffe , vel ut ia eum mfurgat , Vel um fur ) illos. Ut conatum. ejus 1mpedxac t teüm'm 2I:: Turbatus efl i'þmm J -Id'eft,; 25. Itaque cim recubuiffet. )Quafi d[- bettlls * ld intra feipfum , ut fupra cap. 1I.. 33. cat ; Quuia recubuerat in ejus finu , ,;;f:aW , : Infremmt þ:r:tu ; G rurbavit femer- T. jodes otuit €i facilius & fecretius dicere. ip[um ; nimirum magno morore af- 26. Refpondit.) Submiifa voce.: lhc & le fe&us eft ob dtfcxpuh pernnacxam, & ejus exitium. Inertinibum Panem.) Panis particulam, j 11 m /Mh Prafe/bzm: ej.) f.cq.canfu?æ;o*s $ te- fruftulum panis jure , fea condimen- |ejare a to madefa(&tum. ftatus eft palam , & aperte ,. ferwquc Videtur p3nem' in- & habïtlls afflrm avit fut:urum tinctum dediffe ,' ut oftenderet quam 0 - 92. Difipuli. ) Innocentes. familiaritcr , & amice cum illo age- detan:es ) Dubii, fufpenfi, anxii j gunC- re foleret, ut appareret quain verum obii x B:äl cm Com. Mmoch T. VII. Rrr U:c n v ^ 498 Ev'A' NG E.LRI 1 SEC'U..N.'.DU M jOANN. ^41. Et poft buccellam, introivit in eum fatands. Et ïäifxïit, s ]n ferne ei Jefuss Quod facis, fac citius. 38. Hoc autem nemo ícivit 51 ritel.- * : difcumbeptigm , ad qmddlxe- & L fne, 20. Quidam enim puta bant, -q:uia loculos habeba"tx Tudas , CL venire quod dixiffet ei Jefus: Eme ea, quae opus fünt- ïn-obis'-ad di- 3"" ? em feftum: aut egenis ut aliquid daret. - Cut dil 3o. Cum ergo accepiffet ille buccellam, exivit continuo. D 351 Erat autem nox. E - Qiledtio . X t. Cum ergo exi ffet, dixit Jefus: Nunc clarificatus 4 m e&EP a« 6I lius Vhomivnis", & Deus- clwaljiüca-tus eft in eo. . ditJefo 1:32; Si 2 . | dl Ls n fupim , omnead fit, quod de illo ciicitur in Pfalm. 40. Loculos-) Marfupi-um. Vi*def fupr; XO. Eres;m homo paets $, ö)(-'. j cap. I2. 6. 4 ? E AT Dedir jud«.) F'uit omnibus .mani- 3o. Exí£vt£ cont. znuo.y Partim ä&ufi - hocloo féfta buccelle datio, fed quo fine da- timore , .ne fuo ipfius nómine a Ch -t ri- .alis ! p()] retür, non item. Quo jure potuerit fto proderetur , & re divulgata inter Chriftus fecretam. proditionem Jude Apoltolos opprimeretur ; partim £u- Üarifc, oannirevelare, vide apud Molinam rore , demone calcaria admoyente , j -w, e P"- m de Juftit. & Jure tract. 4. difp. 6. in Et Dey; ne. ut Dominum quam ociffime traderet. - Gieitur T. Erat auteza mox, ) Chryfo&omüäpu- 27. E: poft &uccellam.) Panis in:gn- tat . hoc temporis adjuncto indicari d .fM'Um't " &i acceptam , & comeftam. Carifs Introsvit ineum fatanas.) Jam antea ude temeritatem , qui ne temporis D. h f!»m fatanas in eum introierat ; fupra m. quidem importunitate a fcelere, quod 4 propofuerat , abduécturus fit. Alii NI 2. & Lucz 22. n. 3. fed nunc totum exiftimant nocturnum tempus captaf- 1 ïïïb'üen cor fuum demoni prabuit , cum enim fe tanquam opportunius ad Chriftum , Omne n : animadverteret fe illo datg buccelle OpoOS pradic capiendum ; facilius enim eft no&e inditio, conjuntto cum illis verbis, irruere in homtnem manentem in lo- Pioram 5 T» dix1//i , declaratum , exacerbatus, có: fuo , quam ci interdiu manus ine 777 animum prorfus obfirmavit , ut pet- jicere. : Kit, fe ficeret quod ftatuerat. D '. 33- Hlj; 31- Nwzc clgri/ïmtm eji Filius ä,aäi; m tl'&&w Quod facis.) Quod facere flatuis , ac paras , quod. moliris animo. 855.) e re futura , quia jam inftabat, I—HIS llhs Y Fac citi»;.) Non funt verba impe- quafi 1 e preteritaloquitur , ac fi di- Mren; rantis , aut adhortantis ; fed fenfus cat jam Judas quaerit [udeos üt CDttam fh eft , quafi dicat : Quamvis pollim ; me comprehendant, nunc patiar , nung Bregr diy non tamen impedio, non obfiíto, imo clarificabor , quoniam morte mea de- ]s non curo , neque timeo ; age , per ftruam mortem, & diabolum vincam; Qu t me licet ut facias quodlibet. & in morte ipfa fizna certa appare- . Q8. $civit.) Intellexit. bunt divinitatis meg , in fole, & pe- ll W!m- i fris )« fepulchrif ;« corr'ti'ngbzæe. Vetire 29. ggidanf.) Pifcuxnbentiuln. j; * CAPUT XHI. - 409 7t- Qixit 39. 81 Deus clarificatus eft in eo, & Deus cIarlficablt eum 1n femetlpfo & continuo clarlücabxt eum.- i dixe. 43. l*:hoh, adhuc modicum vobiscum fum e Quæretls eSup. me, & ficut dixi Judseis: Quo ego vado , vos. non potettis ^ 0947 »k t ]uäas venire, & vobis dico modo. jis ad Qi« 34. f Mandatum novum do vobis: Ut d1hgatxs mvwem, fl-f Ler. O. I cut dilexi vos, ut & vos diligatis invicem. Matc Continuo. 35. In hoc cognofcent omnes, quia difcipuli mei eihs, fi 22.39 dlle&wnem habueritis ad invicem. Infra u5 lr 36. Dicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis?. Refpon—Js 12 dit Jefus: Quo ego vado , non potes me modo fequi: fequeris autem poftea Rrïz 37 Di- 3 AmRERTY n furgam , & afcendam in emïum, & do quidem non poteritis , fed. tamen omne ad me convertentur.. * uo tempore verietis. Vide fupi 32.'Si Deus. ) Particula ,* non eü . 84« Mandatum novum do vobss. ) Erz- À hocloco conditionalis, fed potius cau- ceptum dile&ionis novitm appellatur, amim adui falis , pofita pro 4wia. Icaque fK Deus, quia licet fecundum fub&anuam ve- mine à hr idem eftac , quia vero Dess. tus fit , tamen eft novum fecundum vul M intet : gartim H* Clarifcatus ef i eo. ) Glorificatus modum , quo nunc traditur difcipu- eft per filium hominis. lis , qmbus dicitur, Mazdatum do vos admovent'-' ! Et Deus.) Deus. vmlmm , de quo bisy wb diligasis imvieem ,. fieut. dilexs i traderet dicitur I- Keg. 2. 3. zcanne g!arf- q0í: ego autem amavi vos nullis ve- * ftris meritis precedentibus ,- imo (oftomis pr fm*uertt me,y glorifrcabo eum. cum inimici efictis : Amavi vos,non l&o mdlcail Clarifcalit esus.) Glorific ibit eum. ne temp(!!l* In femetis[o. ) Íd eft , per feémet- meam . utilitatem , fed veftram falu-* f um , rc.fufcxtans eum , & exaltans, tem quzrens : Amavi ufque ad fan- [cdere, qU. « li guinis effufionem ; amavi ita , ut 119 lb tribüens illi nomen quod eft (uper pis C? 4 mné nomen , & mittens Apoftolos, nihil tam abje&um , & laboriofum aj Oi & predicatores ad ejus nomen , & eiiet , quod fubire recufaw /erim' veftra gloriam amphfïcandam. caufa. Hoc ergo & vos pr&ftare de- l m é n0ae betis fratribus veftris. Janfen.c.- sp yenterm j lo Ef continuo gleriffrabzt mw,) Quafi dicat, hzc glorificatio prope ade(t.- Concord. Esang. mandatum hoc no- 3 Eiliois.) Cum humanilime fem- vutr dici putæc 3 quonnm ceum. 1am per tractaverit fuos , jam morti vici- efíet. moribus hominum- anauqucztum, nus illis valedicens blandius affatur. &. uafi abrogatum , & Judzi nimis Ft/l'f bonu- Llaml ln Abm Quarerss me.) Defïderab'tls præ- imperfecte illud intelligerent , Chri- " achi li fenmam meam. íftus exemplo , & doézina fua illud Sicut dixs fudu:) Supra cap»7. tf revocavit , & perfecit. 35. £ boc-) Ex hoc tanquam fi f'rrno, cpäti Mi QuX j 34 & cap.8. n- 2I. ( mel Qu ego vado.) Per mortem , fcili- & iymbolo. Jum vict cet in celum , & regnum P'tris. 36. Quo vadis?) Quo fcxhccs nof Eé. ilj: dico meio ) judsi nunquam poihm te fequi. ceta 3PPW ANen. potes me modo fequi, ) Id CR, 0 [0]09 Pe' illuc veniré poterunt, vosautetn ing« j con;muo - d é ä 500 EVANGELII SECUNDUM jöANN; | £Mlac 37.'Dicif ei Pet'rus/ j . v -3.Et1'x Quare nög pofï'um te Afeïqui*' mpdlö;rï-.:g" 5 jVlar 26.35 animam meam prote ponam.. - i * - &accipiat 38. Refpondit ei Jefus: ^ Ani [ e pone ;! 14.30 jam tuam pjrö m Luce Amen, amen dico tibi: N E 5'. Did on cantabit gallus,'»dgnec ter me * thodo pol 22.54 n?ges. | Y * 6 Didi A ; venit ad I JCAPUT XIV. J TOE " Co*hþlänzlo dicipules ait multas. in domo Patris e[e man; 1?.0"3-." , p Jfeque rurfum illos: affumpturum: Thome . dicit , fe e[Je viam , veri- fetjs),- ï& i L ?atem , & vitam; Pbilippo autem, Patrem 'in fe «oideri ; illosque accepturos quidquid füo nomine petierint , €? fe alium Paraclitum 5. Tn. dez a Patre eis milJurum ; docet, quis iplum. diligere dicendus. h M/-) N Jit: & qualem pacem. relinquat. difcipulis , qu dixi Petro : , dä iþþzfs d qWi mb , [ diíce[Ju merito gaudere .deberent. folum Petr tàm it don I.-MTOn turbetüt cor v 4 credite. eftrum, Creditis in Deum, & in me : iturus. um wili & P. 2. In. domo Patris mei manfiones mültæ funt. omnibus fe Siquo ml- LXUTEN nus dixitfem vobis: /Quia vado parare vobis locum. Manfanes ?um IUIS at nunc non habes eam— animi Hrmita- mero & ordine ineg'ationum Petri Jüttorum u) tem , & id robur , ut pro me mori vide quz diximusMatth. cap. 26. n.70. poffis : Venietin te Spiritus fan&us, B quo ; Donec.) Éu ov , ufquequo , quin. DA (lkt' & tunc poteris, Ita Auguft. tra&t. 66. I. Om turbetur cor 'vey?fwn.) His piïffeml Praterea non potes, quia nondum Qo Patri, venit hora tua , oportet enim prius auditis nimio vel timore, vel- BP perfici ea, qna per te Deus facienda morore. Audierant difcipuli multa & ipfis timorem polfenr incuterey decrevit , ut fcilicet Evangelium pro- & triftitiam afferre , ut puta de tra- mmv fedd mulges., & Ecclefiz clavum teneas. T* d parag Seqmri.f AUf£e E m poffea.) Per mortem ditione & morte Demini imininente j fimilem mez. M de difceffu ejufdem, quem fequi non ) E. poffent , de lapfu, défeandalo Petri - J /th : 37. Quare wen p efem , 47.) Quafi "ï*mus fl dicat , an incommodum aliquod ob- fequelam promittentis, — Animos er- ] ftat , au£ vite periculum ? paratus fum go illorum confirmat. * omnía impedimenta fuperare , & om- Gd i Dd Tabadifitus EEE Yettà vot nia adire difcrimina. idiotifmo Hebreorum , adverbium fi-. Vücirvet: tegre & f d 5 Mcaonimam meam.) Vitam meam. militudinis, /fcw, quafi dicat: Non . |- D Y03 a 38 dnimam iuam . pro me pones? ) turbetur cor veftrum , fed ficut cre- ltane? putaste adeo fore conftantem, ditis Deum effe veracem, & conftan- f Aiteyy ! ut vitam pro me profundas? 'Tantum tem in promillis , ita & in me credite, i.| j um Ve à adVentu abeft ut fis expofiturus vitam pro me, & confidite vos non deftituendo mea : ut etiam me fis negaturus. ope , licet a vobis fim futurus ab- fens. lu ud Ne» Minlldäitxgdl/n:', 9) —De«nu- - Amp,m CAPUT XIV L d Sor modo! 3 Et fi abiero, & preeparavero vobis locum * iterumvenio, L] & accipiam vos ad meipfum , ut ubi fum ego, & vos fitis. - t fones: 4. Et quo ego vado, fcitis, & viam fcitis..- C W me 5. Dicit ei "homas : Domlne nefcunus,quo vadls &quo- modo poflumus viam fcire? Nemo 6. Dicit ei Jefus: Ego fum via, & Verxtas, & vita. venit ad Patrem , nifi per me. 7. Si cognoviífetis me, & Patrem meum. uthue cognov1f- manfiter, fetls & amodo cognofcetls eum, & vidiftis eum. * d , WT« Rrr 3 8. Di- l : Miue Paraditt Q. In domo Patris mei m.tnf onés mredl- mam tempore anftlS , tempore Vero dicehdu ta fuant.) Ne putetis propterea quod judicii etiam quoad corpus. dlxt Petro : Quo ego vado 207 lpotesfe- Ad mcipJum.) Ín confortium meum, ipfut in manüones cceleftes. qui modo , fequeris autem. poftea ; ideo folum Petrum mecum effe futurum, - Quo ego vado fertis,) Intelfigltls, nam in domo Patris mei , ad quam vel cente intellipere, & fcire debere- & n me iturus. fuüm , non mihi tantum , ut tis ex iis , que nunc & fzpe alias ex me audlpus. mihi & Petro locus eít fed etiam omnibus fervig meis ; funt enim mul- Et viam fcait£5.) Qua illuc iturus fum $ quo fl te in ea manfiones , &c. ego , & vos me fuo tempore feque- Manffones.) Stationes s fedcs ]uRo- mini , nimirum per mortem. Hzc 4. Et rum illis attribute , ne in ordinibus alias a Chrifto audiverant, fed moror juftorum. ulla fit confufïo. & oblivio faciebant, ut non memi- um Petri, E niffent ; ideo "Thomas fubdit: Dam:- pb n o $2 quo mtnus. ) &i 38 MX. p autem ;f4 "on effet. ge ,zejäzmm quo. vadis. tll qu Dixiffezm vobis.) 8i non efï'enc in do- - 6. Ego fum via. ) $ $0895 , cum àr- gt ) Hs mo Patris mei man(iones pro omni- ticulo , 4l« via , dequa. quzritis. Chri- " imore, Vl bus , nonl:ctiffem vos vana fpe par- ftus fibl ipfiad Patrem via fuit , quia 1 uh mv tis habende mecum in regno celo- non per aliena merita , fed per pre- rum, feddixiffem vobis clare me abi- priem fangmnem Introrvit 25 fdn&m ad Hebr. 9. 12. Alüs autem eft via ad uta de v re ad pdrandum vobis locum. ,mmmellte ! 3. Et fí abiero , 5* praparavero vo- Patrem per doCtrinam, per exemplum, fc j non bis locum , &Xc. ) Quafi dicat, fed precipue vero per meritum pafhonis fingamus non eflelocum, & me abu-e & mortis fuz , pcr que fe preftitic andalo peti mediatorem Dei & hommum effe- 'Xmmos g ut illum vobis przparem , non pro- pterea vobis timendum eft, ne obli- Citque., w per. tpfmm acceffum baäere— vifcar veftri : nam quod promifi , in- mus ad Patrem , ut. ait Apoüolus ad wdmur ! * Ephe«f. 2. 1g. jverbium * ( tegre & fideliter preftabo ,. & acci- piam vos ad me ipfum , &c. * Vel, E; veritas. ) xat 4 àNq9&a , & la dicat : ff 4biero , idem eft ac , em abrero. veritas. Phrafi Hebraica , via & ve- [ed ficut Cf* dterum venio. ) Redibo. Sermo eft ritàs, pro eo quod dicas: Viawverita- odb de.adventu Domini ad mortem fin- ts5 , vel via vera. gulorum ; & vel de adventu ad ex- Er Vifa.) xài dj £og, 6 wfra x/l.»t, hguendo mu tremuin judicium. N via vitz , vivifica illa via ducens ad futurüs 2l fdlutem & vitam zterüam. edecipram. 3 Aüumam ; qugad ani- z. - $2,- ELVANCEI;H :.SSECUNDUM IOAN'N.,— ,$. Dicit ei Philippu a* $ s: Domine , o&&näe noþisf Patrem, & ; ] boc fac fufficit nobis. "9- Dictt r éfus: Tanto tempore vobisCüm,'f1.1m ,'ï& no n ]j « cognoviflis me? Philippe, qui videt me, videt & Patrem. I$ $ E. 1l Quomodo tu dicis: Oftende nobis Patrem ? . . . io. Non creditis, quia ego in Patre, & Pater in me eft? p outmm : Verba, quz3e ego loquor vobis, a me ] * pfo non loquor. vPaïtiexr ït - 171 S autem in me manens; ipfe facit opera. ( quà x ir. Non creditis, quia ego in Patre, & Pater in me *,e'ft ? «; ( P 12. Alioquin propter opera ipfa credite. Amen, amen di- Co vobis, quicredit in me, opera, quaàe ego facio, & ipfe rem vado. 4 OBSETOSDuR faciet , & ,mlajora horum facxïet. Quia ego ad Pat —I3 aEf f 1!3'.9! ^ Wmutem fa ch;it.) Venire poteft. Videt &T Patresz. - borinter " 44 Patrem.) Coram videndum, & cavimus n. 7. ) In. ine , ut efph. 7 dnten g fruendum ; ad regnum Patris mei. Ego £* latre , 6f Pater. in me e)f) füm Pat d eft, quodego & Pater idem unum héis virt €cato. cNéfí per me-) quo Eroximï ?xpli- fumus, duz perfonz unius que numero naturs. el'jufdcm- v puolont. E. k eognawyeti,: me.) $i me recte p quin epo cognoviíletis , etiam. Patrem meum 1O. Ferba , qfa ego lo3uor , & &.) HO(.;', [ Gccultaba: cognoviffetis , cujusego fum natura- quod dixi, ex operibus , & verbis lis fioilitudo., Ego nihil aliud lo- meis potes intelligere , nihil enim Io- o Bw dec ef al uor , aut facio , nifi quod Pater meus, quor, aut facio , nifl quod Pater in admirbl Á 'carnem affumpfiffet ,. loqueretur , Ine manens " .vult me loqui , au:,.fa-, ; Füm, Bld aut faceret: ideo cum me videtis , au- cere. ! Pater sm me mazens zpfe fd('l.; .-opera.) i Chridi ditis , ipfuma vobis audirt , & vide- ]n smj; ri putate ; ex his autem di&tis , & Immo ipfa opera , que ego facio , üuü 0b Íactis meis poteftis intelligere , quam facitipfe ; quod fieri non poffet , ui- bonus fit Pater imeus, quam manfue- fi habereraus eamdem virtutem opera- Tis inter Y tivain, & eandem numero fubftantiam. -H fug tus , quam veítii amans , quam fa- : H Voljs ) piens, &c. 1 M 1I. Nes crediri: ,6c-) In Grgco eft, . 24moda.) Ex nunc , ex hoc tämpo- TICEUPTS ROL Cte o]el eft eadem. , ceredite iibl , ii(?nten—l:i3 BN TM ze , id eft , brevi, EL TT . Cegnofcetás ezum , 6-) Cito enim ve- dliegnin.) Sia T pud vos vex'—ba'—minug niet Spiritus fanctus in vos ; & ioci- fidei inveniant. L l leäri ! Opera ip/a-) Admiranda , & omnem Hiculorim pietis multo perfectius cognofcere Pa- i - hr trem-, quamvis non posltis dicere ^creatam virtutem excedentia. vos. non vidiíle eum ; nam cum me Credite.) Scilicet quod e 3 0ptra vidiftis , illum in me vidiftis. . tre , & Pater in me eft. go in Paf 4 a, (et ^ poü Q. Dicit ei Philippus.) lNon intelli- 12. 4men , amen , &c.) Quali dicat: ? t ens (enfum. verborum ÍJomini. Ts Cum in me hec fit poteftas, & vir- E füjficit no57:.) ALt nibil aliud qus- tus adimirabilia patrandi , poffum ta- Werito i men etiam in me credentibus dare £a- ) rimus ; fic nobis erit fatis factum. let B. mü . Vaiifcam fom.) M exbis , & ope- cultitem , & poteftatem , ut his fi. IEDVBS vos docens* quis fun« milia ,« adhuc admj;abiliora facia?,:; ! füüm * xï 505 CAPU 'f xiv. 14 , Et;eqüodcumque petieritis Patrem in -nom*ing me0,, Mat 7.& p fioc faciam: ut glorificetur Pater in Filio. - 21.22 ,&no"-nx* 14. Si quid peti e a Marc ritis me in nomine meo, hoc faciam. * P Pmem, IS. Si diligitis me, mandata mea fervate, l$, llxïf? 16. Et ego rogabo Patrem, & alium Paraclitum dabit vob me e&,? ut maneat vobiícum in eeternum y z 16.23 us non poteft. accipere, E a-';et 17. Spiritum veritatis, quem mund quia non videt eum, nec- fcit eum: vos autem cognoíce.is 1e4veïk?l | amen di- cïqmïg quia apud vos magcbit, & in vobis erit. - z [ IS. NVODN.-A' : , & iple UAEU vado. eft 'difþofïtio ad accipiendum copio- j Ht CESOKPNSPERAURU . 13- Quia ego ad Patrem vado.) Hoc * autem faciam , quia jam non' verifa- fius Spiritum fanctum ,U eiplï- bor inter homines, nec videbunt me lium Paraciitum.) Alium , Qualïä in terra mirabilia patraütem ad glo- ego fum. Paracittum. ) Confolacorxem » horta- i ntd.) riam Patris mei , ideoque fidelibus idem onum meis virtutem hanc concedam ut co- torem., excitatorem ad bonum. gnofcant homines potentiam meam , Dabit: vobis.) Effundet abundamet B g)ufdelu- in corda veftra. quam ego fape dum in terris agerem, " Corda veftra in- , &. HOQ occultabam. Maneat vobifcum.) & vb .. Et quodcumque petieritis Patremy,$c.) habitans, & confolatoris , & inftru- Haec eft altera parscaufz propterquam &oris muünus explens. yl enim 10* I7. Spiritum veritatis. ) Spiricu&n i Patern admirabilia fint facuri , quia nimi- rum , quidquid a Pa:re poftulaverint, veracem, omnis veritatis , & fanéti- qui, aut ' d in Chrifti nomine , impetrabunt. tatis doctorem. Mwndus.) Homines mundaui & huic uilt [ 71 4) dn nomine meo.) Propcer ime, mea eg0 faC'lO.v eaufa , ob merita mea , ut mediato- feculo addi&i. ris inter vos, & D«eum. Nom poteff- accipere« ) Capax ejhs .-pbiïet It . Hoc faciam. ) Videbatur k'di'&u,rus ; non eft , dum oblitus eft caleftium, utem opm'. & voluptates captat hujus vit&. fübfanram- Hoc volfs Pater praffabit , fed quia do- Non Vldet L, yGreco h cere volebat. Apoftolos , unam effe Quia nom vider eum. ) potentiam fuam , & Patris : dixit , quia non habet oculos cordis mundos, j flentenfif Hec factam. quibus folis hic Spiritus videtur ,. Uz gloriffcetur Pater.) Finis enim mi- cognofcitur ejus dignitas ; mundus s raculorum eft Dei gioria. enim habet oculos animi excacatos$ a E. ) Per Filium , pef-que'm yariis cupiditatibus. & omnem Nec feiz euoz.) lde zx ft, non amat gux.n, Yl illa opera faciet. inPa U I4- S/gmid petieritrs ime.) . & me fci- loquitur enim de cogtitione, qu& in- o licet , poftquam abiero. cludit affectum.. F -dnonomine meo. ) Ob merita mea , Vos autem.) À mu ndo & ejus md- Quaï' diat merito incarnationis mez., &c. ribus fegregati. RZS &Vll" z015. 86 diligitis me. ) Ut cexte de- Quia apull vos m L;mfäit, ö'c) Igl«e&, PO ffum t betis, nifi ingrati effe velitis. vos cognofcetis , & amabitis eum , nec j T [2 ïl' hanc cognitionem ex veftris meritis ; hi 16. Et ego rogabo , ($c. ) Charitas |4 o ficiim enixglcum præqcp:o;qm obfþrvamia ; -^ hdbcbit/i*s, feq ex ipfius prafentia. 504 EVANGE! II SECUNDUM ]()ANN 18. Non rehnquam vos orphanos: veniam ad VOS.- 24 19. Adhuc modicum ; & mundus me jam non videt. . Vos fermon autem videtis me: quia ego vivo, & vos vivetis. me. P 20. In illo. die vos cognofce:1s, qm*a ego fum i 1n PaLre meo, 2$ ! & vosin me, & ego in vobis. )5 P nomme 21, Qui habet mandata mea, & fervat ea, 1lle gl qu1 dili- git me. Qui autem diligit me, diligetur a Paure meo,; & ego mni M diligam eum , & manifeftabo ei mexpfum. 2 w ] 22. Dicit ei ]udas, non ille Ií(cariotes: Domme, quld fa— - | m000.1 Cum eft , qu1a mamfeftaturus es nobis telpfum & nonmun- X neqllef do ? A. À 23. Refpondlt Jefus, & d1x1t ei: Si-quis diligit me, fermo- - & dilin nem meum fervabit, & Pater meus diliget eum, .& ad eum quia st vememus & manfïonem apud eum. faciemus. Vsceormc zi I * 24. Qui tiant praf 3 * Tüantür ammas Cu , 9. Nes relmquam vor. arphano: ) fed fubmtellwendt eft ahqua noca fi- Manfin militudinis , ut fenfus fit , fic inter 24514 Non diu a vobis abero, nonamplius mandata triduo , quo mortuus ero juxta hu- me ,& vos erit maxima unitas , & manam naturam, a vobis ábfens ero. ldcntxtaq á non per naturam , fed du ef ; P€t' gratlam attIS Veniam advos.) Advos cito redibo, 25« 4j & vos gaudio replebo. 21. Qui babet mandata mea ) qu 9. Adbnc medicum.) Scxhcet tem. ea didicit , & recipit. liCE tribu pOHS erit. Manifeff abo. ez me ipfum. ) Po& re- lum Paulo -»| ) Pa Nonm videt.) Non v1deb1t furredionem redivivum , & per. di- ]8 10095 poft muadus non me videbig amplius. vinas illuftrationes , & majorem in Videris.) Videbitis poft mortem ,& dies rerüm 'coleftium cognitionem. 4 ma meff refmre&xonem Tneam. 22. Jsdas.) Frater ]acobn, 'Thad- Jfle W; L deus , & Lebbzus alias dicths. n&. Quia ego vivo.) ld eft. vivam. / n E 'vos v;vem) Saperfhtes ,& in- Quid fallum eff ? ) Quanam e& Üupptres toïumcs. caufa ? WYocabie Q 177) ! 20. Iu i/lo die.) In tempore illo poft Et non mundo? ) Non tatl mundo, refurreQionem , ac praefertim in die non cuivis Gne difcrimine ? ,IM d[!x H Voi Pentecoftes. 23. $i quis diligi? me , Gc. ) Quafï Titur dicat: MMundo- non manifefto me ip- Gbi, & Cognoftetís.) Clarius quam nunc co- Octbit enofcatis. Áperi:m enim vobis fen- fum , qum mundamhommes non di- 10 um , ut intellip:tis fcripturas , Lu- hgunt me, necfervant mandata mea; Pa ! QUi m £* 24. 43- nam fi me diligant , -& fervent quaá &te Quia €go /um im Datre meo.) Id ePc illis pr!:üCIplO , ego & Pater ad eos 2/ P 4 quod ego & Pater fumus ejufdem na- veniemüs , & non tantum nos illis R Phrafi turz , & unus Deus. oftendemus., fed perpetuo apud 1llos tu,& Offtn Bs o vos f2 ome manebimus. , &f ego im '00615) Non 0joy ) 9 lii fignificatur Chriftum effe in difcipu- 4d eum veniemus.) Invifibiles qui- Quoq lis eodem modo , quo eft in Paire; dem .oculis eorporis , fed ita ut fen- 7 á 816,'*00 ÉX OWPA II D OTTNNE * cAþ01'mm 505 24. Qui rgdn'dilïgit me, fermones meos non fervat. Kt 05 fermonem , quem audiftis, non eit me: us; glfäd eJu,s, qui müïe 14 .me , Patris. "Uge. Hoc locutus fum vobis/äpud vos. manens. ; 2 26. Paraclitus autem Spiritus fan&tus, quem mitt et Pater irí ]l pomine meo, ille vos docebit . omnia, & fugggf,et- 'VOþiS O» 2 mnia, queecumque dixero vobis. » 27. Pacem relinquo vobis, pacem m eam do vobis ; non.quo- h ^nodo mundus dat, ego do vobis. Non turäetur cor veftrum, ün neque-formidet.. l . 2$. Audiflis, qui a ego dis&i -VObiSF Vado, & venio ad -k?ds." ffio ,Si diligeritis me, gauderetis ; " j utique , quia vado ad Patrem: eUrm j quia Pate-f major, me eit.- 29. »'Et L Ül ti eftne incolumis ? Senfus ergd—feü :Va- fanc prefentiam . noftram , &. bonis fruantur caleftibus , quibus eorum ledico vobis, & opto ut poft difcef- animas cumulábimus. fum meum profpere agatis , incolu- —Manftenem-Y Firmam , & ftabilem. mes aninto ; & corpore. otà fï 24. Et fermonem.). Do&rinam , feu ; Non quomodo mundus dat,(4c.). Qua- w mandata. fi dicat : Hzc mea -pax multo prz- d Non efd meus. ftantior eft pace & tranquillitate , f 7!* . Patris. ? 3 -Sol'r;xs ; fed etiam quam mundus policetur; fed dare non l ^QS. -dpud voes uzanens.) lmterim dum poteft , nam ut mqndus vobis det ) Qui omnia que poteft , non tamen eam - hifce tribus anr&ti/s' verfatus fum vo- bifcum. ; tranquillitatem , & Ietitiam, vobis poterit dare, uam efficiam in vobis o re -:oQ6. Parac ljtus , &c.) Vide di&ta 15. et dl In nomint meo.) Ob preces ,,& me- per Spiritum fanctum, «Notum eft ex reim 10 -fita mea. Apoftolo ad Galat. $ 22. Fru&us jonett Spiritus fanéti effe charitatem , gau-^ - JMle vey deceli1-) infpiratione inter- Thil na. * dinm , pacem , 6c. s * Suggeret-) bxojvío'ti Non turbemr cor vefirum.) Bitiame j d gevocabit. , in memoriam fi valedicam vobis.abiturus. Quecumque dixera vobi s)e Éyoy EUIM 28-Vadc.) Abeo quidem per mortem. mundo »wnu& dixi volis , & nunc difficilia vi* Et venjo ad vos.) iterum 1 tar;ncnre- dentur, & obfcura, ille-vobis expli- vertar redivivus. f $2 dilkgeretis me-) Non fignificat fe Quafi cabit, & per internas illuftrationes om docebit , qiomodo fint intelligenda; ab illisnon diligi , fed eft modus qui-- & i que memoria exciderint, ille fug- dam loquendi patris cum filiis, ami- ci cum amicis -dolentibus ob patris , l at mea, : gcret. rent qua 27. Pacem relinquo vobis-) Pacis -fi(),: amicive difceffum , qui majorem il- f ad eOg mine phrafi Hebrga falus fignifica- li gloriam allaturuseff. . Si amaretis £ur, & omnebonum; ut cum 2. eg. me , hon doleretis , amantis enim amici eft amici bonis ndon dolere , pi il 18. 29. dicitur ,-E/fze pex puero 44t- féfon ? quod €ft , profperene fe habet, fed gaudere , quafi dic x pl ? Sss aþ , ;um do- - Bibl. ff«f: Com. M:fzoclzj r.'m ia * * . b* So6 BVANGELII SECUNDUM JO—ANIIVI.V 29. Et nunc dixi vobis prius quam üat') .ut cum fa&u-ml fue- . fit, credatis. - 4 30. Jam non multa leqlïär vbbi.fc':um lo ; venit enim ptin;ep.s jiun -undi huüjus, & in me non habet quidquam. : ' /81. Sed ut cognofcat mundus, quia diligo Patrem, & b fi-. dttici .. 293* cut mandatum 2 '.deditmii-äi -Pat.er,- fic fiac—io'./ Surgite ,. NURU f : | higc,- E L -- - r Qllm', | um ; $t * fim v 4 N ferre f AVEADOSUSEX: CAPUT'* n i "fetis ex meo difceffu , oftenditis$ vos hlxl häAbec juris in me, quïä non hahec' fenfum P —— ; C Vpoti«usfequiv,/quam rationem, jus & poteflatem , nifi in. homines peccatores. D Quia Pater major me eft. ) Quafi di- 3t- Sed sz cagmzf 77 ,þlö' £. ) Quafix I :af cat: Quia cum Pater mijor me fit,. dicat: Ego morior , non quod dia- fedens d fieri non po£eít, quia mea ad eum' bolus aliquod jus habeat necis mihi k Qum. ne profectio commodo , & glorie mihi inferende , fed quia Patrem dili P 3b as fid futura fit. Chriftus minor eft Patre & illius mandatis obedio. Ferentur Y fecundum humanitatem , nam fecun- Szcut . dedit mibi mandatum Pater , Quod e]e dum divinitatem eft illi qualis. 67.) Chriftus- enim juffus eft a Patre ' a, 20. Ef wuzc.) Sed nunc. moirtem crucisfubire j quare Apofto- Jnjg Dixi vobis.) Predixi vobis difcef- lus ad Philipp. 2. 8. ait : Fe&«; obe- alied qi fim , hoc.eft, mortem .meam , re- diens w[que ad moriem , furredtionem , & i fem . eraucis. 2 arzf em 4m- t£$ In fe i mem, : n cqalum Vafcenfio-' Atmenta Surgite , eamus binc,) Putat Chfy- ; H Date, Credatis..) Me Filium Dei effe, & foft. Chriftum difcipulos timentes iu. Iu culto ad Patremire, ut 2 locum magis abditum duxiffe , & ibi Kia Ítuar. qu'axli'rcum illo glg-—- - . quz fequuntur dixiffe. Sed eft proba- E 30. Lequar.) In carne ha c mortali; * ! tenüs' [eu bilius totum fermonem hunc in cc- ue hec verba. T »P'af&b( Venit enim primceps hujus mundi. ) naculo habitum. .]ta . s cultqr Principem hujus mundi diabolum in- Eamns binc , non figni i — cant Chriftum : telligit , ut fupra cap. I2. 31. Venit abiiffe poftquam illa protulit , fed fur- Pt provid rexiffs, feque ad difcedendum accin- Wcn a, autein tum per fe, & Angelos fuos 2« Üinge, invifibiliter ; tum vifibiliter per Ju- xiffe, ctiam difcedere incepiffe. Sz- e ttatil dam proditorem , m : ili;es )Q«& Im,ini- pe enim dicimus , Eae»zes bize , &ta- ftros armatos. men non flatim imus ; 3 putnire fed a?iquaq;u- NU agmola At i2 "me non 646:2 guidqudmï) Ni.' ! tqlum immoramure - ? qu nj N L - ? y tss r: 3 x*ok i*æf | $07 Es * v ^CAPUT XV.. M Chriffus «iris, Pater agricila, ditipuli vera:palm ifes* d þf&be- :egs prum Chrifli de mutua . dile&hióne. frequenter. iteratum : Zipofloli df amici Cbriffi , quibus [ecreta fua communicavit , & elegit eos., uf n - fru&um perpetuum afferremt ; quos roborat advoerjus mundi perfecutiones , dicens 3ud«os excajbtione(ti | ,'odium , 46 g L —non babere de peccato Juo. - v B Go fum vitis vera, & Pater' me . * us agricola eft. D ferentem fructum 2.l1. Omnem,palmitem rn me non * eum, & omnem, qu H N | fert frvu&umg purzabit eum, ut fru- Gum plus affera:. s-eSup/, /3. « Jam vos mun di eft;is propter färmonämg quem Iocufu "6539 — .* füm vobis. -4. Mane:e in me, &ego in vobis. Sicut pälmes non pötefl: ! T — ferre fru&tum a femetipío, nifi manferit in X — TWAI n M SOto * - mü m rP? manferi.;is. Ed $ss2 9. Egd x habet )mtne ; 'I:. &c. )L Ni*hil pote- * & in ignem sxternum mittit ; qui ye- toN E ? lo us oiis ro ferunt frucium , eos pur ^ Quif rat difcipu $ lis ad. mortem. de- berius ettam . fructificent. gat,xwtxw fcedens dicere m« 5 gis neceffarium ; Qui x dia uam-ne fe unquam ab ipfo , id eft, Le se nom fi"rmrem fraï?um- )*v ig mili licet mihi per fidem adhxreat , tru- dili ab ejus fide , & dilectione avelli pa- (tum tamen bonorum o?emm non erentur , fiquidem- vellemt. vivere , facit. quod eleganti vitis imetaphora de- HU y clarat. Toler.) Puniet fideles , qui funt P 4 patre "Vera;') Sic vitis hec aþpelïi«tur ab hujusmodi. Àpolto P:l(-?gæäif.x É Ailfïereme ab eis: impe- ; tUt affectu quia melius & pertectiushomi- dimenta profectus. " nes in fe perfidem gotos nutrit , quam. farmenta fua naturalis vitis. g Prapter. fevmonem, & c.) Quia fer- iEt Pater wens agricola ef. ) Id eft, monem meum, & doctrinam meam ^ k Chry ft quidem & ipfe Chri- audiftis, & illi obediftis.. entes ii "illius cultor , * 4 Manere in me.) Mil conftanter ftus agricola , &,vitis cultor , qua- per fidem vivam adherendo. ) & lbi 3 ,tenus |Jeus e (t, fed ut fervet deco- culfun l Proba- rum para bole cum fe vitem feciffet, Ef ,ego im vobis. ) Ut ego. vi C I) e ram Patri attribuit , pro- in vobis maneam: vivificans fucco ejus cultu gratig , üt uberem fructum aïffcrræf ter provi dentiam , quam ipfum no-.' poffitis. 1h"[tum men Patris fignificat. 4 fem efs. ) Ex fed lu* 2.. Qinnem ,pdlmitem pibe ) Á riïcd- 4 fe. folo,. | fepa- m icat s ! f eft inutilia in vite refecare uti- patus a. vite. ^ . Utrumque . facit coele- N;þ' mdnþ'rit' m 'vz e.ï? Nifiinhere- jffe. 9* lia purgare * re perfeveraverit viti, - P &M - ftis agricola 1 nvitis hujus palmitibus; - - Á ( jiguare .fexun: refecat , d €9s gui fm&uïm'(non f& m me maiff"' 'f'-*- ) Mihi' in- - s K ER SQS EVANGELII SECUNDUM JOANN. " À Ego fum vitis, vos palmxtes, qux manet in me, & ego . f& /4n eo, hic fert fru&um mulïum quia f'me me.nihil poteftis EJUS ( facere. ft& 6. Si quis inme non manferlt mittetur foras ficut palmes, & arefcet,; & colligent eum, & in ignem mittent, & a:det. Ia. 4 cut dj 7. bi manferms in me, 64. verba mea in vobis- manfermt. quodcumque volueriti$ , pe etis, & fiet vobis. h: 8. In hoc clarificatus eft Pater meus,ut fructum plunmum àm po 'afferatis, & efficiamini mei difcipuli: H 9. Sicut dilexit me Pater, & ego dilexi vos.. Manete in di- Vobis, le&wne mea. .' ls. ] IO. Si præcepta mea fervaventls, menebitis in. dile&ione Cat do mea, * * Qumqu ml OM 16, ) hzrentes per fidem & dilectionem, "rdet. ) A:deblcrgne mexcmguxbnh. In Grzco eft, x«i Xdét T GL atder, vri- ERE vitam vigoremque fpiritualem a me accipientes. fur , in præfencl ; eft enim mos fcri- II. 6; 5. Ego fum viris , &fe, ) Ego quippe pture, ut cum aliquid futurym effe fum vitis, vos vero palmxtes dicit, fi yelit fummam cercitudinem gideo 1!1 'Wh; Qu: manet dm me.) Vlde dicta & celeritatem fignificare, utaturpra- Et n num. . fenti indicativi pro futuro. Sic dici- * audium p ego m eo., ) Id eff & in eo ego tur Matth. ultimo , numero ultimo ,. | f " inaneco. Ecce ego volifcum fum omnibus diebus , 1 de me Fru&üllh i Conjun ]u&mæ, piemtis , fan- s5que ad canfummatwnem feculi, 1d e& tlS, pfïgu étitatis. ero vohlfcum 3 [5 $/ne me.) Vobxs inftillante fuccum X 82 maajïertn: Inime. ) P€r üdem Inileaty ratis. & dilectionem. at n Perä Vf tpentiy Nbil.) Nullum fru&um, qui tan- Verla mea.) Do&trina, & pracepta 12 l"ft( ta vite dignus fit, m ca. 76. In me non manferit. ) Conftanti In vebis mznþrmt.) Memona, af« CU artici fïde, & dile&ione. fe&ione animi & obferv tione. Vum de i p,te I'ï 04 Mittetur foras.) Abfcmdecur aeyite, Volueritis. ) Süpple , fécumdum . voz immo extra vineam ele&tam Domini lyniatemo Dei, ut dicitur F. Joan. 5. 14. I3M ab elecorum 'confortio projicietur. g. Cldrl/cdtu: ef.) Glorificabitur, OPUS dltt( Hoc fit cum amiffa fide omnino exit 1 Amm-ml /I.M eft enim prateritum pro futuro. Pm; ( ab Ecclefia. Verum etiamíi fidem Efcmmmj mes dt[cipul. ) Proficia- non amittat, feparatur & ejicitur fo- tis in dlfc1puldtu meo, per vzcæ & Oi q fis , quia non vivificatur fpiritu , morum mcorum imitationem., u 4nic; Tájug düre quo vivit corpus Ecclefim, nec acci- Y 9. Sicut.) Similitudinem ficnificat, pit influxum gratiz. non gqualitatem. tütn Sem- Sicut. palmes. ) Sterilis. tnieo mhü Er arder. ) Amiffo virore, & fuc- M/mete erzo 42 d/!e&wnc meA. ) Cu- ite P'opri fate ne exclda:xs ab hoc amore quo 0s a, co gratlæ. — Colligent. ) ii quibus fuerit manda- vos diligo. tfm der[pul tum. Miniftzrium hoc Angehs ad- IO- Manelitis in d;lc&/me mea.) Per- ql US þmx ! ï fcnbxcur, Matth 13- 4t. gam vOs diligeie. f Rfem,,, 3 [ N 599 Á /CAPUT XV. » ] mea, ficut & e : niane.d- in go Patris mei preecepta fervavi, & ejus dile&tione. ls Ir. Hzec locutus fum vobis, ut gaudiu m .—,-mEum in iroþis 1 s. - fit, & gaudium veftrum impleatur. & ]dt 12. b Hoc eft praec £ Süp. ceptum meum,,ut dili gafiä' invicem, fi- ; I35.34- It cut dilexi vos. u / - Ephcf .13. Majorem hac dile&ionem nemo habet, ut animam fi XS . 2. du am ponat quis pro amicis fuis. * . * .-14. Vos amici mel e ftis, fi feceritis , quae ego praecipio Thef di- Vobis. * 4 9« Is$. Jam non dicam V os fervos: qüïaqferVus nefcit, quid fa- one ciat dominus ejus, Vosautem dixi amicos: q uia*omnia, quae- cumque audivi a Patre meo, nota feci vobis. 1 d 16. Non vos me elegift is: fed ego elegi vos; & pofui vos, - a. : 53 r m II, "i' g rCfi' y II. Gaudiu)u * menum. ) Quo egg OI$. fam mon dicam vos fervos. ) Àt n d gaud—eö. paulo poft, hoc eft , numer. 20- eos Ip vob;s.) De vobis. rurfus fervos appellat. ;Dicendum dinem * eft morem fcripturg effe cum nomen p Et gaudium vvefirum 1 mpleatur. ) | Et Ü dlCl' i audium veftrum , quo ves in me, vetus alicui detrahitur ; non protinus ; eu de me paudetis, quod fcilicer mi- fignificari nunquam deinceps eo no- |imo j mine effe appellandum, fed non eo diehtty hi conjuntti fitis, & mihi adhæfeï' | i elt tis, perficiatur. folo effe appellandum, fic enim etiam - Impleatur. ) Quia in hac vi-tax-c;"e- poftquam jacobo.impofitum eft no- fcic , perficiendum demum :;» premie men Ifrael, adhuc Jacob vocatur in r-fldfm ref.rgentiuz , ut ait Auguflinus. fcriptura. Senfus ergo eít: Dein- 19. Praceptum meum. ) X &vroNg, ceps non folum vocabo vos fcrvoss ,n,gceptl cüm articulo , illud preceptum no- fed etiam amicos, &quidem frequen- tius amicos, quam fervos. Propte- »ïiiu il vum de dilectione, .de quo fupra ca- f pite 13: 34 : rea confuetudo fcripture eft, ut cim | 3. M jere 2 di!e&ianem;) Majus nomen novum imponitur, non tam um V fignificetur, eum cui nomen iiponi- n $14 opus di.cctionis. € ednimam fmam. ) Vitam fuam. tur, ita effe vocandum, quam con- joabitüt Ponat.) Sponte éxuat, non alia vi venire in eum optime rem illo nomi- gto«- coa&us, quam amoris: ne fignificatam. Sic ifai. 7. I4. Vo- yoficit Pro amicit [nis. ) P ro quibus nihil cabitur domen ejus Emmanucdl , & g VIIW' majus dare: poteft , quam ipfam vi- cap. 8. 3. Veca nomen ejus , Accelera "" tam.^ Senfus ergo verficuli eft. Pro fpolia detrahere , feflina pradari que nomina funt Chrifto attributa. [iguiflcaf! amico nihil'.majusfkpocc& qgisquam dare propria vita. . Nefést. ) jA4. Fos .onici me:i efflis. ) Vös au- fcire. ? ,le,rumqujev*x, non foles 4 ) 0 tem difcipuli inei eftis amici mei, pro not* quo Quacunque audi;þi. ) Ut hOln-() Dei quibus proxime vitam daturus fum. legatus ad vos deftinatus. - 8i fecerins.) Quia 1 Jl )Per acitis. E facitis; eo'quod 16. NM ve; me e;/egi/ii&.)* Non vo$ 74 Á 51o j E/VVAIKNT QEL—H SECUND UM jJOA NN ;Matte: ut eatis , & fru&um afferatis, & fru&us vefler maneat: ut 5 : häBere ^ fuo. 28.19 quodcumque petieritis Patrem in nomine meo , det vobis. dl .'.]o.f I7. d H&ec mando vobis, ut diligatis invicem: L L] . 23: l : - .19. Si mundus vos odit, fc 7 14 7: odio habuit. Itote ,. qu1a me pri Qremkvobäs; : peccat r9. Si de mundo fu IH' etis , : friundu-s ,' /q:uo'(ïï Tuiim erat, di- & me, .ligeret: quia vero de mundo non eftis, fed ego elegi vos de 2 mundo, propterea odit yos mundus. " eft: ! eSup, -16 zo. Memen:o:e fermonis mei, quem af d;iXi: vobis: cNOI'L 26 | M att. € ft fagvus niajor Domino fuo. Si me perfecuti funt, & f vos. bisop: 10.24 perf: quen t Ttmoi f fervabunt. 'ur: f fermgnem meum fervaverunt , & veflrum . latt. 3.l 54r1; Sed hsc omnia / facxï'envt vobis propfe:r. QUE nomen meüm: 2;';. 9 quia neíciunt eum, qui mifit: me: - m n;on;-, ; ; 22« S1 1n.o(n v-enifïem,, & locutus. qui(ï-.'em' e'iksya P€CCä:tgr li. p [ s priores eflleg:i-iïiis- me in Dominum , I9. Demunde.). D'e numero. ho mL- num munadanorum,. preceptorem., amicum. - od funm erar. .Sed ego, &e. ) Sed ego ,p-ri"u(sv ele- ) E'n:.orejs-,,v & mo- i vos , gratia mea preveniens. yos res Íuis fimiles, & voluntatem. veftram.- Elegi vwes de maundo, ) Quia ego vos | a mundo feparavi , & . Pefut vos. ) Conftitui, ordinavi. miht a.dj,ungi í Uf catis. ) ln mundum uniyerfum. fide, moribus, ftudiis. Fruclum - afferatis. ) Multos miht QO. Sermonis mei. ) Dii illius mei. difcipulos colligatis, qui fructus üm:, gratie mes , & laboris veftri. Nom eff fï'r-rvuï, Be 3 - Dixerat hoc: fupra c. 13. 16. & alibi , ut Match. : uume. Maneat. ) -—Ng.n pericurus in ster- * lO. 24-. L € $4 firmonem meum [ervaverunt,&c.) 1 uU quad. 'wngue. ) Sci-lïicec- , & pofui vos, ut quodcunque petieritis, quod Quemadmod m ferinonem meum non N fervaverunt , it. a nec veftrum ferva- rendum. neceflarium: fit ad. lfun.(; Íructuia. affe- & « bunt. D ) Odiumintelli- .| j $ P&MIBM In somjae mes. ) Interpofitis meri- 2I. Sed hec ommta. ! lii *is, & orstione in nomine. inco fufa. git, perfecutiones , & : pradicationis - Det vobis. ) E Wpip , verti etiam CO gtempcq.*n. " 23v Etpll, Proprer mo D d ] unum.,fum, potcft, De» vebi:.. .W/æ&'ï fupra —mei.. Re 'ngguml.f ) d j odi'uni " * i j. 0],,,.4' €ap. 14. num. I3,7 / idf'unr, I9. Mwzdus ) Homines mundani , Quia nefciunt, &c. ) .Q &æ j tamen ignorantia eos non excufat, cum fa- qui- honores , di vitias., volu ) - pnatcg- fe- quuttur, & captant. cile vinci potuerit, immo cum fuerit: S' / 44'& Sci£ote. ) HKecordamini , vobis no- aftectata , (& quafita. wum: , aut mirum non videatur- 22. $$ zom weniffem , 65c. ) Si : *ego. ü P;;ovewr webis.) wpwTO» uG , pri- non veniffem in mundum , & docuil- 1 1 ge '0).,[ n veffrunm E fem verbis , fcripturis, ( mixaculis .- Gr,; !is. s qui Päox. & .dïignior" J lm fum i'njþx.gþi&a 14 as elle Chxiüum..þ * ï vratiom' E J 1: ä; CAPUT xv - 51I Ms !;äi)erent; )l . nlunrc. autem -egcufa'tionäm no*n* haben& -de pe&catc* - fuo. & * 23. Qui me odit;-& Patrem meum odit. . . vobis quae nemo- ali us fe(:ïllvt s 24. $1 opera non feciffem in eis, peccatum non haberent: nunc autem & viderunt, &. oderunt di * * & me, & Patrem meum. Qs de 25. Sed ut adimpleatur fe rmo 5,- quä in lege eohi x m .fc;'ipþüs | g Pfal eít: g Quia odio habuerunt me gratis, eNon 26. & Cum autem venerit Paraclitus, quem ego mit tam. vo- ?4 19 i,uc b ee. 1 V0s bis a Patre, fpiritum veritatis, qui a Pavtkr-e» proceïdit j i?lg- t N 34549 [tram -ftimonium perhibebit de me : ft 1 os t neum« imonium ,g-e;hiþ-ebitigg quia -ab initio m;:cLl;n/" ?. - - * L 3 of ha ; homte & m | 0 vos | ad]mul l&l [ü$ xerat hoc ; Mi | 'cAP—UT.-.-" yylths b)f geum no » m feme Peccarum naä E)kient.) Nam pro- - -eob. P lardclif'tvt:. ) Spiritus fan&us. Spiritum veritatis. ) Spiritum vera- g iil babilis ignorantia illos excufaret. [icationis 293. Er Parrem meum odit.)) Cum quo cém , veritatis. auctorem , & do&o- unum.fum; & a quo fum miffus. - rem. 24. Opera.) Admiranda.. A Patre. ) Ex natura Patris. ] odf WVidersnt.) Opera illa, & nihilomi- "Te/iim'anium perhibebit de .me. ) In T eaue nus herent in fua infidelitate & odio vos illapfus teftabitur mei. 2 . Fitium Dei, &c. per vos us effe cum H* 25. lz adimpleatur.) Particula Ut, cum. fyet non eít caufalis , fed fignificativa Q7. Tüfimonium per!:iäeö;r;':. ) De evyentus. I iis fcilicet qux audiftis , & -vidiftis. Si « ? docllll' , Jn lege eormm. ) Pfalm. 34. 19. AL initi;; & ): À predicatione - Gratis, Baptifte , & vocatione veftra usque , mlïd rat ione. i d lmme*ricp $ fïnf caufa, aut ad hoq tempus mscum perfe v 1acioe E — L $i2 -EVANGVEL"II:sEc'UND"UM JOANN. dl oA P-UCd OUSVES je i5 74 v « dam -Dä]äpu?is pradici " futums perfecutiones ,. & »qjuod éis- exp p autem $] ut ipfe vadat , quo veniat Paraclitus, qui mundum arguat , ip- Josque doceat , & Chriflum clarificet: declarat , quod- dixerat , juft ü Modicum && jam non videbitis me , &?c. addens. fimilitudinem . 9. ] — de muliere pariente, bortatur, ut. a p atre getam*jþ/ïm*' v deï)ïis momines pradicitque ipforum fugam. " m 1. E TAEc locutus füm vobis, ut non fcandalizemini.: -- Qu » 2. Absque fynagogis facient vos: fed verit hora, utom J Etiitaegsececro qui interficit vos, arbicretur obfequium fe preeftare Deo: T 889 me. 3 R hæc:faciegt vobis , quia non noverunt Patrem, neque $ Í feilicet S 4. Sed. haec locutus fum vobis: ut, cum venerit höya, eo 4 - tmn;n rum reminifcamini, quia ego dixi vobis: L Jon veti nitis f 5. Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum —— Piliu, ( eram. Et nunc vado ad eum alcendiffe » qpi"'m?fi; me, & z;emp x VOf bis interrogat me, quo vadis? ; mittretn Iu : .. 6. Sed quia hac locutus fum —?Obisä ;ri&itia 1mpIev1t co'rA veftrum : $ A Cq 9 H 94 in fo d : 7,' Sed : Tüm affec T. PU nü 1. J T T non. fcandalizemini. ) Non fcipiätiscum gaudio fp irit:us— Bas-r m- EOE impingatis, non offendatis in -^bulationes. via falutis &terneg, cum multcos in $. Quia volifcum xR ) Atque al 0 i ideo cüm effem prefens , non adeo ürnis C credulos , & vos perfequentes vide- erat vobis- [ m ritis, & diffic z iia vobis fuperanq'a E neceffaria haruqf rerum : «ri't fl'a piexiï €ognoveritis. Á cognitio. Q. Jdbsque Symagogis. ) Exortes Sy- Ef uune.) »)» G£, r;;u;zc autem. Pt vo nagoge. Vide dicta cap. 9. 22. 6. Ef ntmo.ex vobis int(rrogqt t & (-) /- mem j At interrogaverat Petrus Mll'ld 8 us. $ed venit bora. ) lmmo venict tem- i fupra cap, "gïtt, 5 I3- 36. & Thomas Cap. I4. 5. Refpon- Ht opmis. ) Cum onínis, dendum eft: non fig nificare Chriftum Voxtos. ? Bttta Obftquium fe preffare Deo.) ^ avetlas neminem interrogare quo iret ; id enim non fexhel,int?rrogavera*nc, fed De Jufit, zteoQ£ otry , cultum, feu facrificium of- üm x duoc 'f*erre.. Quod morore impediti, non perge- lum di rent percontari, ut que non bene 3- Qa'a mon nowerunt Patrem ; U €. ) "intellexerant melius affequerentur ,. as J Non credent Deum effe Patrem me- quo iret, quo confilio, em& ) quo fru&u, quid fa&ur us ,. an, qua caufa , I&dici factum. eque me eius Filium homi?em fClllc ttm quandorediturus, &c.amicorum enim tàrj - -Rärtiinzf;,/mmini,) Et mez prkd'ï- eít ab amicis difcedentibus multa qlfæ— p iil ( Gionis IRHORÓP fortes in fide, .ijd- ,;..,xen?;, etiam de räbus n;inuti!ïim ;s. N , - -— 7 'd AsE » À "ïC A. ab UT /xvx,"! ! » 51;'3 : 0. Sed ego veritatem dico vobis: expedit vobis., ut ego va- dam: fi enim non abiero, Paraclitus;non veniet ad vos: fi jpiit, T autem abiero, mittam eum ad vos. T MM M 9. Et.cum venerit iH e, arguet mundum de peccgtoQ, ';&.de juftitia, & de judicio. ! E dun, d n crädid&runf Ai'n me. o. De peccato quidem , quia no dinem € 1c. De jufütia vero, 4 juiaad Patrem vado, & jamnon vi- debiiis me. WS;K TL * r Deju dicio iautem, xquiïa þrin—cbps*xlïüjus mundi jam *ju« N : x * t oms. - fH- 'd«ica-tus eft -I2. Ad- : 2 , Deo: 9- De peccato qziiem-;./ $. ) Mun- " Expc:!jt äoäi:- a an. v:zld.sm. ) Ut , n&)üþ fcilicet. Spiritum fan&um in vos mit- dum opinantem fe immunem: eífic a tam ; nam fi non abiero. Paraclitus eecato, convincet fubjacere peccato, m, ( pon veniet, fic enim, ftatuerat. Tri- -quod nec ab originis peccato, nec ab nitas-fanQtiflima , ut prius veniret alis , que pïropdria voluntate addidit, ;obisc&m V'ï.' | Filius, & poftquam ille iu. cclum fit liber, cuiu in me non credat, fine afcendiffee , Spiritus fn&us e celo ^fide impoflibile fit a peccatis liberari, [ (3 mitteretnr 5 hinc fupra. cap. 7. .39- .X mibi*placere. dicitur : Nonmdwm erat Sptritws. datus, IO- De juffitia "wero, €fc. 5 ld e&; levit &t - convincet judzos me effe juftum, quia Jtus / mondum erat glorifrcatus. Aliam caufám atfert Auguftinus cradt. quandoquidem vado ad Patrem , at- 94. in joan. quia fcilicet. Apoftolo- que ille me apud fe recipiet, fimul rum affe&tus prefentiz. Domini cor- cum illo in zternum regratururm. Et jam snon videbitis me.) Quafi di- poreg nimium adhzrebat, ideoque cat apti non.erant accipiendo Spiritui Non latebo ad tempus ficte im- has Atri-u ; fan&o, interim dum amore quodam fubducens, ut vobis imponam ; fed feimper cum Patre ero , ex quo meza : Mqüe ; carnis Chriftum diligebant. , 9. Crm veneri?. ) Bt vos impleve- juftitia. & fan&titas clarius appare- - J rit fapientif, & varietate linguarum, bit. i m* renm g & er vos miracula fecerit ad nomen II. De jud;cto amtemm, Efc. ) Con-* " aneumn illuftrandum. viueet mundum quod damnatione di- ;lff efh $) "Manduz,) Omnis generis Bqnines gnus fit, & vere fit damnandus, nifi sepil h m me crediderit, quia diabolus jam arguet, &A , convincet. Ro De peecat0. ) : (aluqd ]ï)f;c.'c'aïï"s f'ït ob- judicatus cft, id cft, damnatus, & j5 noxius. - eje&us e regno fuo , id eft , ex ani- i ais - De juffitia.) Oftendens me effe ju- ^ mabus hoiminum , quas poliidebat ; p i* fe ftum , quod ille negat, & neminem quod oftendet Spiritus fanctus cüm jüftum ceffe pofíe vera juftitia , que per predicationem veftram, & tefti- 201 [* homines 1)eO gratos faciat, nifl per ficationeut. nominis mei paflim cor- 9n ba L À fidem & cultum Chrifti. *vertetur magna, hominum multitudo, Teqne;entüf j De judicie. )-Scu damnatione, quod & diabolo adimetur. 'Si ergo plane ,Q dcall 1 fcilicet. cernetur priücipem hujus mundi per ItlP al 1 mari. . mereatür &terno -igne dam- me.expelli, & ip lvfius xegqgirx' e,ve"'if jcorum Ttt —BiZ/. €nin Copi. Meneeb, T.PI H L Imutlfüm" w e * : A 514 " EVANGELII 'SECUND'UïM JOANN. 12. Adhuc tare modo. lïïlïlïa?häb?q -Vobi—s dic&reï': fed non pöþe&is por«. ? hoc itet 15. Cum autcm ven € 'ritl ille Spiritus veriïaftisv', docebit vos I Omnem veritatem, non enim loquetur a femetipfo, fed quae- L cumque audiet 4 ! vobis. :,'IOquetu»r, & quae Ven:cur; funt ang—untigbhit** I .* .14. Iile mef dgl:iücäbït e j I'e, bit vobis. ( ,quia' de'meo accipiet , & sE ï diei 15. Omnia, quaecum - * quä habetPater, mea funt. I—?i*öpytekreä. : ls 1 dixi: & quia de meo acciptet,' & annuntiabit vobis. » . . 4 D X T 16. Mod icum, & jam non videb itus me, & VOS) terum modif : - tnfli dicum, & Vi,deb'iltis'me:'&quia vado ad Patrem. - 4l * 17 Di-- insmssme d . 6jus. &m tartar*uqlnþ de trudi , pateBit idem nam iau-dï«re S;)iri—tt;xþ fan&um, ePcre- prop! effe paffuros eos, qui illi adhzferint. rum cognitionem accipere una cum Prineeps bujus mandi. ) Diabolum natura a Pa * A tre, & a Filio, a quibus auter intelligit, quem mundusut principem procedit. colit, & fequitur. Vide fupraï cap. I4- Clarifcaliz. 5 Glorifïc;-.bit; hoc iirum 19: 3I. e 14.-3L, dicitur, ne exiftimarent fe alienandos 2 I2-. Mdbte multa baäea; vobis dicere.j a Chrifto per Spiritum fanctunr, ut dmen Multa. vos hactenus docui, fed alia qui fuam caufam a&urus ; & fuam. fuperfunt profunda myfteria; quorum gloriam própagaturus potius eilet, dibit: modo, capaces non eítis ; hoc enim quam Chrifti. ie meo'acctp z eft quod di 7 cit, fe4 »oa fatej?i: pertare 4 e*. ) Scilicet me "pm-x —..— eaode. * cedendo, videdicta I3. Syir us 'ver;taf verficulo. prosime fupelrjpü V Gor veritatis. n) AF?I&OX* ,« do- - b — I18. Omnia quecungue baber E;ztle;'-.-i) Wt v Doceliz ves.) Aperte. Divinam effentiam, fapigntiam, po-. . — licet « Omnen. veritatem.) 'Tam eas veri- tentiam , bonitatem, xternitatem, &c. dates, quarum nunic capaces non eftis; - Mea [unt. immoy ) Eadem haþeg" & ego | ; tte quam eas, quas ex ore meo accepi- Filius ejus. * 20. 4 flis, fed nondum plane intellexi- Proprerta dixi , fov.)' Quafi dicat, ftis. ne miremini quod. de Spiritu fan&o ^ Vif b præ(äCO i No» enim leguttur 4 : fémerip[o. ) dixerim, De meo accipiet 5 nam ego per d mül'tfm, Pro, 203 «nten. Occurrit. Chriftus &ternam generationem accepi a Patre & füog. duplici errori. . Alter eft , ne putent omnia, quz ipfe habet, & ideo ac- ccpi quod unum - fi i Mindy; Spiritum fan&tum majorem eife F'i- im cum ino, prïi»x;lk. l Wlei inj lio, quod ea do&urus fit , qua Fili- cipium Spiritus fan&i. nf!lld us.non docuerit. Alter, ne verean- . 16. Medicum ,- &f j:im"nan widebitig - tur Spiritum fanctum do&turum alie- V o ! mt.)- Poft modicum tempus me non POR I'Ll[m na, vel non confentanea iishxquæ, ha- videbitis ,.quia cito moriar, hoc eft ; 4 8 4L. My| &enus* docuerat Chriftus. craftino die , fed tamen cum hoc - Vntelf A femetipfo.) Solo, fine me, alie- contigerit poft modicum t P'énd empus me - Á 8l mü!l:r na;, aut adverfa iis, qus& ego docui. . videbitis,'cum Ífcilicet tertio die ze« - x furggm. d Q'"ï'-ï'" endict.) A Patre &a fncï; DEU e 1 — m 515 i 17 Dixerunt ergo ex dikfcipulis-- ej-u**sï'ad, invicem k:/ Quid eft hoc, quod dicit nobis: Modicum, & non videbitis me, & t 0s áterum modicum, & videbitis me, & quia vado ad Patrem? ud- 418. Dicebant er " go:.Q Quid eft h-qc, quod'diþft, '*Mf)dib!,ltïi?i neícimus, quid loquitur. - - 1tigbit - 19. Cognovit autem Je * fus, quia »Vorlebaïnt eum -i'ntïerfdga'- re, & dixit eis. De hoc quaritis inter vos, quia dixi: Mo- xutïlxtïixa- i dicum, & no n videbitis me & iterum "modicum;j &*'yiydebi- ; ^sl tis me. ptäfäa : 40. Amen, amen.dico vo bis : þqui-a 'pllofäb'.itis j 7 H:e'äbïtis.— mod. - vos, mundusau:em gaudebit; vos au " .trifütia veftra vertetur in gaudium. tem con*tri&abimini fed: . "r Mulier, cum parit, triftitiam habet , quiä venit hora . 3 — n * B ejus: cum autem pepererit puerum,jam non meminitprefïuræ propter gaudium, quia natus eff homo in mundum. n,güfe- * una Cum 22. Et vos igitur nunc quidem triftitiam habetis, iterum a quiuus autem videbo vos, & gaudebit cor - veftrum ; & gQU,diUïn ve- firum nemo tollet a vobis. y Lbit, hoc. 23. Etin illo die me non rogab itis quidquam. wa'Arneti,.dïxflzu: [ienandos &Hm.r u amen dico vobis, fi quid petie t meo, 7.7.& & fuam Y ritis Pgtregp jn nomine E 4 ^ 21.22 dabit V-ObiS. E gs dietg : Y - 'Ifttlï N - Em "*1)1'0: 2 IPPFPW 'æia';v.ada ad Patrtm.) Dat':fvlb'aïfiþo-- Prqäum) TZG S)UI'J/E&)Q,. ViHi-us» af- nem utriusque brevis mors, quia fci- - fli&ionis, feu oppreffionis, jet Plif' n | licet ex hac vita mortali tranfit ad ( Quia narus -efl boma im m;mdum.) ntian, p i irrrm'orr.alem, ut ibi regnet Fum Pa- Quia uno filio aucta eft familia illius, tutcm t£rc. qui parenti * OO. Amen ', amen dico volis, 78':3,) lio- bus fit Volu.»pcaci'& auxi« ;e.o j CZO Veriflinge futurum eft quod vobis 2o. Er^uen3 $ic & vos.- 'u;[ü diclh predico ie abiturum, & vos propter Gandrum vefirum nemo tollet quolis, giz fan mortem , « abfentiam meam plora- - Quafi dicat, nec timeatis in fimilem um p 14 turos.' p ab triftitiam iterum incidere ; nam gau- Muwadus Autem gziq:de&it. ) Id eft, dium hoc erit perpetuum ; non enim & ideo * udaei inimici mei, mundi amatores. amplius ero miferiis h * ujxus Corporis -oqrfitia veffra vertetur i2 gaudium.) -obnoxius. - N ; iplo Pri.ä'* Cum ie iterum videbitis redivivum -Nos sne , 0;.4'6!(;: ; 'gz*;ialqamm.) Tu nc, " ii 2; oft refurrectionem. cuin fcilicet poft refurrectionem me " OT. Mealer tum partt , &c. ) Sub. -videbitis redivivum , non interroga- M hoc intellipenda eft nota ftmilitudinis , . bitis me de difceffu meo ,.de morte de Jfécut mulier cum parit , Gc. - refurrectione, &c, quia ea omnia c 3 llare' 3 vnpis Quia vemz boraeju:.) Vempus par- cognofcetis ex eventu. o dum tUs, q;.lem magni dolores'cdmicantur.- B 'S;Lquia' fþctier(ri:* Pdtfc'm * Ef €.) — » P - E y 516 EVANGELIL s.EcUïNbUmjö.ANN; T 24 b Usque modo non pe'ti&is*— quidquam in nomine mieq 1 1L.24Petite, & accipietis, ut gaudium veftrum fit plenum. V quis uca 3*[- R II. 9. 25. Hsec in proverbiis locutus fum vobis. ' Venithora, cum H jam non in prover * E Supra nuntiabo . vobis. biis loquar voþis : fed-.pialanlq d:el.l/)a';re& àn-- ^ * — 14.13 & - quisqui J AC.]. ! d 5. In ilio die in nomine meo lus, qi 5. pet'etis; & nbn diCO VOblSa A quia ego rogabo Patrem de vobis: X $. ! 2/7. p fe enim Pater amat vos 1 mundy .'didiflis, quia ego aDeo exivi. , quia vos me amaftis, & cre- | 208. Exivi a Patre, & veni in mundum:f. i;e*rum-—relinäuq; mundum. & vado ad Patrem. 29. Dicunt ei diícipuli ejus : Egceu nunc p'a]at)n loguerls * & prbVerbium 'm.ïfllum dicis. X - - -301. Nunc : 7À * [ — À Qt, R'/""ï de; di&aþ 'caþ. I4: I3. ubi h-.z;ec'ea7 D—o'nïi'nus f; rogaturum , naml dixit drem, dem proraiffio habetur. fupra , Ego regebe Parrez, 6$ lum ; 30- N 24. Non petiflis quidquam in momine Paraclirum dabit vobss, fed negat opus fore fua oratione , LOERIY meo.) Oraverunt Ízpe, Deum, fed ni- quia fine ea Pater ; T. hil adhuc petierant in nomine Chrifti petita concedet, i, /tanquam redemptoris, & megdiatoris Q7. Quia vot me amaffis, ) Quod .. n d. inter Deum, & homines. Apoftoli crederent. in Chriftu m,& ;*L" E sfi: VM'I Ut gaudium vefirum fit plemum. y Ut illüm amarent, erat ejus re i caufa - Ctfls, gatdium quod habetis ex eo quod di- amor Dei Patris antecedens , uo Ícipuli mei eftis, & quod ego refurre- fcilicet prius illos amaverat: fed p oft- : a dj Clicer ad xerim , plenum habeatis, accipientes : uam Pater illos amaverat, illi aman- Ihone tio quidquid petitis. Particula Zz, non 9 Chriftum, & in illius fide & di- caufam fignificat, fed confecutionem, le&ione- perféverando meruerunt am- Atditoriby ponitur enim pro, Jz4 z. plius a Deo amari N Cartug ü Qüa'fi neficiis. : 5 &V*novisnafïici be- In 60[. 25. Hac f& proverbiis , &c.) dicat : fcio vos non fatis intelli coere -4 Dto exivs, ) Per g&:nera:ioncmi, SEoqed ii que modo locutus fum , quia fub- i fum enim eéjus naturalis Filius. Hf4 g 28. Derum.) Mice verfa.. ( Rüims D. Ooofcüre dixi: At cum refurrexero, pa- . lam & fine proverbiis loquar vobis 29. Ecce nwnc palam . logueris , 5:.") -, de Patris mei majeftate, & omnipo- Clare loqueris : vift enim fibi funt J od 1 m difCi N 1 tentia , & de myfteriis celeftibus, &c. difcipuli, qu& dicebat Chriftus intel- .oRmam Whabe] 26. In die i//e, ) In illo tempore. ligere, & tortaffe melius quam priug l1p momune mceo. ) Per merita mea. intellexerant, ita ut vere dicere pof- .;xktatem, 0& E: non dice vobit , t$c.) Non dico ; m e fent fe verba Domini percipere. Vel me. rogatuium pro vobis, quia nimi- fenfus eft : Jam aperte intelligimus, 2 Qu " rum neceffarium hon erit, ut ego id de quo ante dubitabámus, dixerag us - Dufic taml,e orem, cum'Pater in vos fatis pro- enim obfcure, Mod;cum, £y nom vi. E D r ( MNPPCNCS n E.2 V, ^ penfus fit , & amez vos. lson negat debinis me, &v INon vero —aperte*di- * - -^ ? W ONUNUMMUSM 1l d EM P CAPUT XVI 517 filep ? m Nunc fc:mus, qufa ícis omnia ,& non opus eft tibi, Vt'quis te interroget: in hoc credlmus quia a Deo exitti. 31. Refponditeis Jefus: Modo medms 2 ,Cum C a 39, c Ecce venithora, & jamvenit ut dxfpergamjnl unus « Mat 25.31 quisque in propria, &.me folum rehnqua is: & non fmn fo- Marc lus, quia Pater mecum e 14 27 (obis J A 33. Hec locutus fum. vobls, utin me pacem habea is. In Y cre mundo prcii"uram habebxtls, fed confidite, ego vici mundum. [/nquo ris. & X CAPUT 'ünc - a. * - m Et jam venit.) £9NqNv9es, m præte- trcm cit; Relinquo mundum, & 'vnda 4d Pa- rito & ARUERIAUI. m du - & um *-30. Nwnc. ) Scilicet ex hoc quod ;fporgamtm zanuzsqne H Omnes H jam palam absque: proverbus loque- fugiatis, qat opus ris. ea Pattt a propria. ) ln varia laca, unus Scimu:. ) Intelligimus experlentla huc , alius alio ; ubi cuique tutius, . do&i. aut confultius vifum fuerit. ) Quod hm, & — Sds emnia. ) (Ex texpfo ; nullo do- cente. lus non fut Er non /ism fofes.) . Q'uamquam fo- pei caud ANon eff opuis wt qms fe mterraget ) QWUia Pater mecum e/? j Utpote in- m qU.O Scilicet ad hoc ut noveris quid in fer- feparabilis a me, quafi dicat, licet fed o fnone tüo obfcuxum ffit difcipulis, vel a vobis, & ab omnibus hominibus. illi aman de & d auduconbus tuis, quod vellem: abs te dcrelmquar ; non tamen habebo pe- clarius cxpoflcum. jus , quia Pater mecum erit. - runt at In boc. ) )Hoc argumento du&x, . Ut z2 me pacem habeatis. ) Ut alia * uod feilicet omnia noveris. non fcandalizemini , non: fluctuetis, glzgm & Deo ex:/h ) Quod fit ge- fed ftabiles, & conftantes fitisin fide, ao numm Dei Filius. animoque tranquillo conquiefc tis. [üs. Hoc eft Id meuxdo pr cj/umm babebiri;.) (Quan- Modo creditis , éfc. ) Ptatu hoc-rerum tranquillo. Quoni- diu in ' mundo fueritis , tuvuhtmnes, "If [ 6[' ) $ am difcipuli fibi videbantur fidem fir- & afllitiones omnis gencris experie- (lbl unt mam habere, revocat eos ad humili- mlm * ftus. inte" gam pmlS jtatem , oftendens àb effe&tu valde in- Conþ'd:tc ) Bono animo eftote. rmam eíle, ut difcant fibi non con- Ego 'Um mundus. ) («,lu;dqmd in t D fidere ,: quafï dicat : Itta veftra fides mundo poflit adverfaupxu & faluti l erel Vl hunc tandem exitum habebit, quod animz veftrz , five plOl pera fiut, five me relicto omnes fugietis. adverfa, ego vici, 1nerito incarnatio- ls( hxem 32- Vénse/ bora. ) Adventat, müat, nis, & fignanter mortis mez immi- ö' gt T. nentls. (( gyeren, in prefenti N 518 EVANGDLII SECUNDUM ]OANN P 4 CAPUT XVIE j ; dem " Oratio Chrif ad Patrein pro utriusque clarificatione , pro d jci- um í pulzs C i, qui per illos in ipfum e[fent. credituri; ut ferven- 4ur a malo, C omnes fmt unum, mundusque . cognofmt zþ—- p fu - Jum fuiffe a. Patre miffum. 8. H:'.c locutus eft. Jefus, & fublevatis oculis in coelum di- run;, *H xit: Pater, venit hora, clarlfica filum tuum, ut Hhus qual tuus clarificet te. 9. a'Vfa r 25. 18 2. a Sicut dedifti ei po*e&atem omnis carnls , ut omne, - quo quod dedifti ei, det eis vitam seternam. 3. Hsec eft autem vita seterna: Ut cognofcant te folum De- tus fü um verum, & quem mifiti Jefum Chriftum. 4. Ego. te clarificavi fuper. terram 5 - opus confummaw ut faciám: quod dediíti mihi, $. Et nunc clarlfica me tu Pater apud temetipfum, clanta— 6 M te, quant habm : prlus quam mundus effet » apud te. ^ otum A 6 Ma- ne, &« Ham;. Entt. ) eMAuSsy ,eft. præterm ' Poteflarem. ) Au&omacem ; domi- Omini temporis. : mum, xmpermm - püblice Ormnis carnis.) ln omnem carnem, Hera.) 4 Geu, cum articulo ; id eft, Evangel Bbora illa, a te mecum prsfinita, qua id eft , Tuper omnes homines, ]ecenm fcilicet mortem patiar. Omse qued dedifli es. . Omneshoml- IT 'éc aanþ'ca Filium t»um.-) Glomfica Fi- nes, quos illi fubjecifti. Ty er, lium tuum, ut fcilicet per mortem, De; ei5. ) Scilicet hommxþus Chn- fto fubjectis. & refurretionem, per generis huma- D gj ni redemptionem iaclytus fiat apud 3. Hec eff. vtta ;ter;u.) Quam oro E d omnes gentes, ut promififti, fupra dari merito meo omni carni. Hac eft m cap. I2. 28. cum dixifti,. & c/ar:j'mw, vita ad vitam æ:emaxrrconfequendam. Te folum, &c. ) o€ ró» ucvov, te effe H o 4 iterum clanfmäo y « man - t Eilius fuus, 5 c. ) Slgmücac fe pe- illum , qui folus es Deus verus.. - lye mf& ! tere clarificationem fui, non ut glo- 4 an te clarifecavi. ) -Ber vitam , R A fün ria in ipfo fiftit, qua homo eft, fed do&nnam meam, & per oftenfionem ut in Deum refundatur mlraculorum in nomme tuo pacraco- "Hüyero rum,. I Mu Q. Sicmt dediff4 es poteffatem, &f :.) DUET Senfus eft. ex proxxmc fuperitoribus ; Ops: can/'ummwt 673 Perfecr, Bu pendens, hoc modo ; CLezffca Filum abfolvi. factus obedxens Misque ad ruum. fseut dedifli ed porefatem , &c, id imortem, "anenth 5. Clarifíca me, EJ':.) Glormca me lm (; eft, quandoquidem dedifti filio. tuo Mlu* poreüacem in omnes homirees ; clari- in coalis, D & l fica autem , & glorifica illum in hoc, uam lmhl; ?rw:qudm, ö' c. ) Fac, ut omnes quos ei dedifti, habeant per ut agnofcar ezo. homo: etiam unus lllum vitam aternam, 4&1 te fl tecum Deus eü'c, quodfulab sterno. ÜDetany diy Wt viv CAPUT XVIL. — 519 M. Manifeffavi nomen tuum hominibus, quos dedifti mihi difi . de mundo, Tui erant ; &mlm eos dedilli, & fermonem tu- ron um fervavæ unt, 1 - " Nunc cognox erunt quia omnla, qLæ dädlftl m1h1, abs te funt: 8. Qu1a verba, quze dediih mlhl,xdedx eIS . & dpfi. accepe- 1. di runt., & cognoverunt vere, qum ate ex1v1, & credlderunt, filius quia.tu me mwfïftl 9. Ego pro eis rogO Non: pro mundo rogo fed pro his, mpe, quos dedifti mihi: quia tui funt: 10, Et mea omnia tua funt. & tua mea funt & clarlfica- qDe- tüus fum m els. -t - ir. Et EUR * Jarita 6. Manifeflavi momem fuum , 6f t.) g. Quia 'v!-räa 7u.c dedx/lt mihí, E!c.) Notum feci nomen tuum prædxcatlo- ognoverunt omnia iea abs te effe, M ne, & do&rina mea. quia verba illa,. iue' dedifti mihi in Homimibus , quos dediffi mtþi . ) mentem & os, cradxdx 1lhs, & exph- domie Hominibus certis ; natn quamquam cavi. publice Judais omnibus predicaverit "ccepernmt, ) Receperun: fïde. & Evangelium , cum plerique illud re- opere compleverunt. E carnem , ; jecerint ; non curat nifi €0s, qui fi- 4 oc6 exiU. ) Per gcneratlonem, yeshomte dem receperunt, & fum Filius tuus. Ti erant. ) Ecema eledione » & Q. Nem pra mundo rogo. ) Non pro creatione., quibusvis indifferenter, fed peculiari- u C - KEtomib;) Ut homml terpro his Apoftolis meis, nunc rogo. Eos dediffi.) Vocatos ad me, & ad Quos dedtfés mibin) Cu&odlendos, um oP0 fidem in.me - erudiendos , formandos, ad magna a . Ht* Et fermonem tuum /Ervaverum &.) te deftinatos. & quend"" g;icce r Nec inanis fuit in eis five tua gratia Quia tui funt.) Non folum creatio- lve mea opera ; nam doctrinam me- ne, fed & sterna electione , ac pro- eu^ am funt amplexi ; & pracepta mea inde f fng'ularem eorüm curam geris , ; vitam fervaverunt. atque ideo facile exaudies. orantem enfiorit am fermonem tu- 7. Nune.) Po pro iis quos aimas, utà fervaverunt x me audierunt. IO. E: zea ammattm/;mt,ä'c ) Ne, - Cognéverunt. ): Partim fide, partim quia fepius dixerat, Dedffs zibi, quis Perfe(!l [ experientia convicti, & a fidead non- intelligeret eos Patris effe defiiffe, ugque D. nullam fcientiam proveai. addit, & mea omnia, Gc. quod etiam Omnia qua dedifli mihi. ) Omma er pdrcmhcfim dictum eft. oifia m* Opera & verba. mea, quz mihi dedlül Clart]ïmtus fam i2 Cds. ) Per. eos .t x ut facerem, & loquerer. glorificatus. fum , dum illi reli&is ) Ts - E tefun: ) Abstein me manente omnibus fecuti funt me, & juffis meis iam unus b operante, acloquente per me : a obedierunt, & mihi per fidem adha- ab ;temo' divina virtüte tua in me latente. ferunt. r ! 520. EVANTGELII SECUNDUM IOANN 16. CELI Et jam non. fum in mundo & hi in mundo funt ,. & ego ad te venio. Pater fan&te ; ferva-eos in nomme tuo, quos m dedifti mihi: üt fint unum; fcut & nos: i 12. Cum effem cum els, ego fervabam- eos in: nomine tuo, üm b Quos dedifti mihi, cuftodivi , & nemo ex eis pernt nifi fi- 19. 1 nf Cficit '1 hus perditionis : c vt Scriptura im leatur. Pf:] .433. Nunc autem ad te venio, & I secloquor in mUndo ut 20 ) 108. 8habeant gaudium-meum impletum in femetlpüs. creditu 14. Ego dedi eis fermonem tuum, & mundus eos odio ha- 411 bmt, quia non funt. de mundo;, ücut & ego non fum de mun— ut &ip Q tiilli 15$. Non rogo ; ut tollas eos de mundo fed ut ferves eosa nE mdlo. X Qum, - 17 San- i *s E & C0gat II.' Erjam mon fum g nundo. ) Mox lem; perdtt:am; ) Id eü homOIHe - atm "non ero amplius in. mundo, vifibili perditione dignus , Judas Ifcanotes . earnis przfentia. proditor. Ls Ef bi. ) Sed hi Apo&oh mei. Ur feriptura impleatur. ) Non. cau- In miunde funt 6c.) Acproinde mea fam - ipuificat, fed eventum, utfupra. In f mxhbus locis non femcl annóta- t0$ 3 tem; contuctudine orbati , quand: xquldem enin ferm. ad te venio, plunmts periculis expo- meus. irílns 8 o fiti. -32«-44 te venie.)Per morcbm,refur P»tterfmr'fe ftrva ('05.) Itique ferva rectionem & Afcentionem. I0, D illos i in codem .ftatu gratie quem meo Ef bec loquer 1m mumzo. ) Et hls ^L Sand beneficio funt confecuu, ne occafio- verbis orans té. compello, dum ego ne difceffus mei penclicmtur, & pe- adhuc im mundo fum. Giftr, 1 xeant. Te & Cl'f Ut balean: gandium meum. ) Id quod' puritye de uámine tn0. ) Propcer nomen tu- ipfis in me eft gaudii materia , Icili- um , propter t? ipfum, propter no- cet quod hattenus mea prafentia tuti fput i ! minatiflimam p tentiam, miifericor- fuciint., (re ad ves ) pmd Cand " M diam, ac boritatem tuam. I [emetipfis.) Impleatur ín tpf' 1s. Vvj Te Ur frt tum. ) Ut pergant effe unum Id. Dedi eis fermonem tuum. ) T inter fe nexí vinculo charntatis. didi eis tuam doctrinam. 20r35 [ SI g!,g; Sícut, & zes &c. ) Scilicet unpum E: mundus eos odio habsit.) E!: ho- Àif en, 4 te fumus. P'sticula, fent , non æqua- mines mundo addi&i illos, ut me , Ey litatem , fed tantum fimmtudmem odio habuerunt, & perfecuti funt. Aüge]i hi, fiznificat , quornodo accxpn:ur etiamni O ia nan/ämt dé m»ndo, ) Quubad LT ln*ha num. 22. & 2 mores ftudia , -& affectiones animi. 12. Cen effez éum m.) Quamdlu (15. Nom rogo Mf tollas ées de sundo, ) t int ii 1 corporaliter eis adfui. am 6os velim poft mortcm meam * '""?l,f 10 bj lco Servabam eos, . Docendo, monen— evangehum prædlcare 777 do, exemplis preeuado, &c. Sed ut fzj-ves éos Amalo,) $u) 8 mong- dm vomiaetne)) l anquam ad idabs gou,ab illo malo, quod per fe malum lts fed mp Vg te dclegatus. j fcxlxccca peecatoy Ve, ut erves dj -— - QUIMC'M CAPUT. XVIL 521 e . -16. De mundo non funt, ficüt & ego non fum de mundo. Sermo tuus veritas eft. juos 17. Sanlifica eos in verltate. 18. Sicuttu me mififti in mundum iia& ego mxü eos in mun- fUO, dum. if 19. Et pro eis ego fan&ifico meipfum ut fmt & 1pü fan— &1f1».at1 in Vernate. m 20. Non pro eis autem rogo tantum fed & pro els, qu1 credætun funt per verbum eorum in me: ; he P 21. Ut omnes unum fint, ficut tu Pater in me, & ego :mte, fun- ut & ipfi in nobis. unum ünt ut credat mundus, qula tu me mlüih. £052 22. Et ego claritatem , quam tu dedifti m1h1 dedi eis: ut iïnt unum, ficut & nos unum fumus. aT. 23. Ego in eis, &tu in me: ut fint confummatl in unum, & cognofcat mundus , quia tu me mlüih, & dilexifti eos, fi- cut & me dllexüh. ymo ille * 24. Pa- cartotes jn a - eos a. tencanombus diaboli, de hoc- confecrati , preparati, & apti red- uthopia enim fermonem eíle vidctur indicare diti ad 4nn1mudndam vcritatem. 200008 arriculus additus. * QO. Per veräum eorum,. ) Per prædl- y xdfür 16. De mundo non jknt, &c.) Repe- cationem eorum tlt dictum n. 14. -9- asm frnt.) Nide dida num. i. pr hi - YT. Sanliffca eos im veritate. ) San- Iz zobis. ) NOblb mediis. du ego &ificare hoc loco fignificat confirma- Ut credat mundnus. ) lta ut alii ho- re, & perficere eos in fan&itite, & mines allecti fuavitate odoris, quem rit ace Vel fanctificare fl'rmfïcal: concordia, & unitas fpirant, credant : [dquod hanc doétrinam, qua ita hommesm- llh fclll depuc-x?e ; deftinare, & idoneos fa- cere ad. veritatem annunciandam , & ftituit, cxlitus eüe demiffam. præd candam. ;deneo: f'aciendo, mtm/?ras 22.. Claritatem , 'quam dediffs mtb:.) zavi T Hmeutz, ut loqmcur D. Paul. DH mxtatcm lelIldm naturam , . qua [pGSI 2. 'Cor. lortofus. 2un in primis fum ! vuchariftie facramen- 18. H p tu me nn/'jfz &c. )Qucmddmo- Dedi ti$.) 1n dum ego a te miffus veniin mundum, to äc ha- ut Evangehum predicarem ; ita ego ut me, U: fint uzum. ) Eft enim - Euchari- gf nb mifi, & mitto Apoftolos, quos pro- ftia facramentum unitatis ,. & amo- Q ubld pterea tuó Spiritu fanctificari poftulo, ris Chriftianorum, ut fint illius idonei precoaes. ys d gt 419« Saztlsfico meip[mmn. ) libi devo- Sicut £$.2o5 , 6éfc. Jam hoc fuerat jc s |: precatüs n. II. vide ibi dicta. X veo, dico , confecro, offero. 23. Ega im eis.) Scilicet fam ratio- " mcäm Meipfam. ) Non vitulos, aut arie- ;ee , fed meipfum. ne carnis mez , quam manducant. w v ag fO.L Sanüifcat) n vertitar.) luitiad, Et fu in me.) lKatione dxvmæ na- Uuu UOR v dubl. cun Com. Menech. T. FIL ". 45 EVWGELH SECUNDUM Jomm L] e4. Pater, quos dedifli mihi, volo, ut ubi fum ego & B 2! 1nt mecum: ut videant claritatem meam, quam dedlfu m1h1. frequi quia dilexifti me ante conftitutionem mundl t & ph: . 25. Pater jufte, mundus te. non cognovit : ego autem te co- - gnovi, & hi cognoverunt, quia tu me mififti. & art 26. Et notum feci eis. nomen tuum, & notum faciam : ut 4] dlle&m, qua dllexuh me, in ipfis fit, & ego in ipfis. pioue — $1 CAPUT XVIII Tpo f jfeji;s 4 fïudæzs capitur , illis primum- 4d ipftus verbum in ferrat iis, - €adeniibus : ad. ZAnnam 6'93 Caipham. ducitur ; re[pondens-interro- &l Cderi gani Pontz]ïcz , alapa ceditur ; ter 4 Petro tegatur ; ductus . in I Qratorium, dicit. Pilato þmm regnum non eje.de boc. mun- tem di do: Judei Sfefum mori cupiunt , foluto Barabba. $1 62-1 Z£c cum dixi(fet Jefus, egreffus eft cum difcipulis. fuis quant Reg. a H trans torrentem Cedron , ubi erat hortus, in quem in- 9.V Ty?3 tTOlVlt lpfe, & difcipuli ejus. mml, j 2. b Sc1e- * BEU Cüræ umtæ carni- mez. , umtate per- Ert bi cagm-vemut) Mihi- enim, eo$ fonz. docenti aures faciles & cor accomo- Beoreeemes. Confummati 1 iM unum. ) Perfe&i in daverunt, unum : fiant perfe&te unum. Q6. Er notum feci eis nomen tuum. ) Multa illos de te docens. xeägou l 24. Fele.) upio, defïdero , poftu- egendnm o, E? notum faciam.) lmperfectam il- vox Heb Ub ego fum. ) Id eft , non .multo lorum cognitionem , quam de rebus poft ero , fclllcec Pofl' afcenüonem divinis habent , femper augens, & lic cedrt f unceam. per me ipfum , & per Spiritum fan- 165 fosi &um,quem in eos mittam. 2. Stie Et :llx) Apo&oh , & fideles ele&i ponte a mei , pounam hoc vinculo morta- Ut dilellio qua dilexifli me, Efc.) UQ a. me& Cütl ox litatis foluti fuerint. dilectio fimilis illi dile&ioni; C f&cdg Claritatem meam.) Gloriam , quam dilexifli , in eos derivetur , & petr- dedifti mihi ut homini. petuo in ipfis perfeveret , qua, & me 'dæowm t Quia dilexiffi me , &c. ) Futurum diligant , & ctiam inter fe mutuo. : G hominem fuper omnes creaturas. E£ ego in ipfrs.-) Scilicec fim per di« 10 ; (f ng ledionem & fidem ; qua m:ht con- T& Conc .25. Pater Juffe.) Quireddis unicui- ; dæürum que juxta opera fua. junguntur. Mendus;) Maxima hommum pars, " b Rutit térrent al e ao ) Scilicea l77 ac nominatim Judmi,. . qui eft inter Jerufalein & mon- &CIa ]. tem Oliveti. Dicebatur Cedron ob -Mmyïw Te pon cognovit.) Noluit te cogno- tenebras, foxcaffe ob denfas arbores; fcere à præfemm ut Patrem meum; Kidrom : 05]&3- ui me miferis ad falvandum mun- nam Hebræls 17 late 'Jmo eitarem ïigmficac, Gmco ePc -rc» y j n Á - — L l * * : CA PUT h—xvinï; 71 £ Mat E b Sci'ebatï;'aUtem) & ,Judas,',' qui iradebat eufia-',, ïbcum :[qüia uihis frequenter Jefus conveneratilluc cum diícipulis fuis. . Marc 26.36 X N 4. c Judas ergo cum accepiflet cohortem: & a Pontificibus, I te Q & Pharifzis m x 5- Lugæ i.ni&ros—g.wenit inuïcä cum. late;r;is , & facibus . 22.39 & armis. : - * —4. Jefusita m 4 )c Mat .m':"ut' / que fciens omnía, quaeventura di'ant fupe.r;g';f; e 26.47 piocefft , & dixit eisz Quem qusritis? - arc s. Refponderunt ei: Jeíum. Nazarenum. Dicit eis Jefus:]4 43 uca Ego íum. $Stabat autem -— & J"u('das ; qui tradebat eum, cumL um ipfis. , 2247 J 6. Ut e1g 6 dixit eis: Ego füm ;'*'abiärünt i*&tror fum, & ;Ce« ciderunt in terram. Bus. tf n g. kerum ergo interrogav it eos: Quem ,qiuæri'tis? Illi",aü?, tem dixerun: : Jefum Nazarenum. [ ..8$. Refpondit Jefus: Dixi vobis, qu L ia ego fum: fi. ergo me lis. fois quseriüis J finite hos abire. em 10 9. Ut impleretur fermo , quem aSup. 17.12 m dixit : d Quää -qäuo.s di?diüi Scte mähi, non pgrc?i*dhi ex eiS'gl.uemguam. — .Uu u enim. €0$ accono» * y f 4 .S'apei' eüm) Contra fe,- x;'äcw?; id eft. Crdrorum , fed yiderus legendum non v&» , fed 7c», eft enim 6 dbierunt retrorfum, tfc. ) Ke- um V vox Hebrea ; nifi fortaíle etiam il- pulfi funt in tergum cecideruntque d jut lie cedri fuerint, (þ;gi()d-vol.uer,it. ]oan- fupini. Woluit Chriftus illos retror- yrens s nes fignificare. fum . cadere , ut intelligerent cam viz- m at* Q. S$ckebat locum. ) | Chrï&u*s ',.—, qui tutem ab éo profectam. Porro hos r fponte ad mortem ibat , in eum 1e milites in terram profternens often- ^ Uf') Ü locum oraturus recepit in quo fciebat dit fe nulla vi coactum , fed fponté ! p fe facile a Juda & fatellitibus Ju- & vi amoris du : pet' ] . dxorum inveniendum- perafte, &um, ad mortem prüe d CUm accepiffet coboetem uh& g» Siike ho abre.-) Bam in s e inoto: C"*o , fi non totam , certe-magna ex unum. poteftatem concedo , non au- f p - lt parte conceflam , rogatu principum tem- in difcipolos hofee meos. - qihi &V jJudeorum; 9. U smplererar.) INe fruftraretur, Cobortem.) o € 3 decima. lcgionis. " gu» , pars. em feie ne irritus redderetur fexmo: Chriti , scnict quem: dixerat fupra c. 17. n. 2. : en & not Misiféros.) INon folis militibus eth- Ques ded n o Wicis confifi , alio à g addu-.nc ex. fuis familiages. "n mibi-) leclpuïos t & —. miniftris. * [1$ ab Qum laterzgt: " Efe.) Exat ením no- Nog perdidis ) Nor km T permifi quem- T "7) &umum mþpus-, q,uam ex illis ?eräxef ! g 524 E(IANGNELII 'SEXC*UND'U-'M :»]olASym. 1o. Simon ergoPetrus babens gladium eduxit eum ,& per- 40 n cuffit pontificis fervum & abícidit auriculam ; gfjus dgxtegäm. ego fen Erat autem nomen fervo Ma!chus, i dax con 11: Dixit ergo TJefus Petro; Mitte gladium. '4tuum in và i- aL ( nam. Calicem, E quid lo lum? . z quem dedit mihi Pater, non vis ut bibam il- E n [ .32. Cohors er go, & tribunus, & miniftri Judaeorum cot.n., dedi : prehenderunt Je(um, & ligaverunt eum. * ( .gal'R , eLuc. I3. Et adduxerunt eum ad « Annam pri mum , erat emm fibm p 37 (ocer Caiphze , qui erat pontifex anni illius, t4. E fSup.. [ * 14. Erat autem Caiphas, f qui cen filiam dederat Ju'-degïsf s. E 24 Xerunt P Quia expedit, unum hominem mori pro populo. "alius difcf- I5. Sequebatur autem Jefum Simon Petrus, & T Yi ille, pulus. Difcipulus autem ille erat not * *l us poälitificif,r &*1 introi- .|- vit cum Tefu n atrium pontificis. Lt « sbícidit gMat- 16. Petrus autem ftabat ad oftium foris. g Exivit ergo dif- illo? 26.58 ci $ Marc pulus alius 5 qui erat notu A s pontifici, dixit oihariæ, & i,p*- ".T "345 gtroduxit Petrum. . Q 2 Luce :37. Dicit érgo Petro ancilla oüi;äfia:' Numqu : id & tu ex di;;f- qutem 2755 cipulis es hominis iftius? Dicit ille: Non fu.*. . Contam IS. Stabant autem fervi, & miniítri * d prunas , qui a :frigus erat, & calefaciebant fe: erat autem cum eis &, Peti;üs ftans: & calefaciens fe. [ I9. Pontifex ergo interrog ;yif: ]efum'—dejz 'difvcipulisïfili.sg- & *dg .d-Q&rina ejus. pifcipulo i 20 R'eä P M , IO. Sinz;n ergo Petrus , -Erat motus .I"M'fi/?w'-') .»Duplici caufa älïconïen 18 ö'c ) Vikl'ïe hoc addit Joannes primo . propter fi- dicta Matth, cap. 26. 5I.- 20 J, : 1I- Calicem, )X P»aiïidnis-,v,&,mor- dem hiftorie , ut doceat fe vidifTe I om, fis quz narrat ,ut qui domum Pontifi- [/T77 I3. Addax ruut emm ad AnwaW. ) cis introierit cum Je(u. .Secundo ut V el quod Annz,domus prius occur- aliquid laudi fug demat , quafi non Qu fueiit mirum introiiffe in domumPon- reret , quam /Pontificis Caiphe , ut —Jä 22. De aliqui atfirmant ; vel quod Annas fo- tificis eo temp ore quo alii fugtïrant, cer effet Caiphg , cui gener multum cum eífet notus Pontifici. Taret Cn deferebat, ac proinde quodammodo I6. Perrus autem flabati.ad offium. ) particeps effez Pontificie — poteftatis. 'Totam hanc feriem negationum Pe- 14. Qu confrlgnm tri diftincte Ayas 4:4:74 u6 Su- expofuimus Macth. cap. | lutem ht pra cap. 11. 49. 26. f. 6 , Cáp. of ( I E£ alins difcipulus.)) kQuemþ inale i9. De difcipulis, Ef de dorina ejus,) 237- ti Joannem effe putant De difcipulis interrogat , quafi infi. Oüende ! incerta. $- kfed res e,& mulare eum volens feditiónis , quog » - h3 , - ^CAPUT xxïz " 515 b . : 3. »R'efpoindit! ei Jefus: Ego pal,am locutus »fu,mk"m'undo: : eg r.teþäm. o feniper docui in fynagoga, & in templo, quo omnes ju— E dai conveniunt, & in occulto locutus fum *ihil. . 2t. uid me interrogas? Anterroga eos4 qui audierunt, n vägi- þamxl-' quid locutus fim ipfis: ecce hi fciunt, qu&e dixerim ego. 22. Hzxc autem cum dixiffet , unus affiftens miniftrorum ! cqfn- dedit alapam Jefu, dicens: Sic refpondes p tifici? o tefc'imb-ZM at. /.23. Refpondit, ei fefus; 4 Si male locutus fum, 25. 57 Y &him nium perhibe de malo; fi autem bene, quid me caedis? arc. 24. Et mifit eum.Annas ligatum.ad Caipham pontificem. EM 53 25. Erataütem Simon Petrus ftans, & calefaciensfe. ! Di- Luz hd [udæisi xerunt er go ei: Numquid & tu ex difcipulis ejus es? Nega * Mat. s difci vit ille, & dixit: Non fum. 267 69: ". 26. Dicit ei unus ex fervis pontificis , cogoafüs ejus, cujus Ma inttoi- abícidit Petrus a I4 9035 .uriculam*': Nonne ego. te.'vidiï.in horto cum x Luce 3rgoldif- illo ? & 27. Iterum ergo negav it Pet/rus, & ftatim gallus cantavit. 22.56- " Erat 28. Adducunt ergo Jefum a Caipha in praetorium. 1 nkM at; autem mane; & 4 ipfi non introierunt in praetorium, k ut a N 27. 2 ( Ex if Marc C'ontaminarentur , fed ut manducarent Pafcha. 1 iaïrigus I5. T. s fans: U unD3 Lucz 230 I' ais Aco abaciii. » x Io 28 fis; & pifci;;tilos congrezaffet.. X1)'3' do&ri-j QS- Erat ;;urcm Sirkoh Petrus, ££e.) 114 3- , h na vero , quafi-cognofcere volens ; Vide di&a Matth. cap. 25. 69. 7e- naà Fa anconfen j tiens effet cum .dodïr'ïna Mo- 29. dz ;ræ!aft'um.) in domum Prz- üä. L toris , five Prefid x Jici gl 20. Palam lecutus fum. mundo-) P u- Pilati L isl .Bomanj Pom:ii ropur 7 Nom introierunt ;n 'pratorium E ) (c cidiit blice omnibus qui audire vellent: ree lIa ocenlto locttus fum nibi.) Quod Ne fcilicet. contaminarentur ing " Ponti . fcilicet vesuerim pro ferri in publi- diendo domum ^hominis ethnici, & ScCund,O y cum. - incircumcifi ; habebant enim ut Gen- qfi 002 tiles ipfos , ita etianY eorum domus JmumPOH' 22. Dedit «lapam.) Quafi ielo du- &us honoris Pontificis, quod exi(ti- pro immundis. — Prgpof(tera religio, | fuge'.ranh iaret Chriftum fuperbe & incivili- innocentem. Chriftum neci dare nos ter Anns refpondifle. timent , in domum autem ethnici ho- m minis pedem inferre reformidant. ' Alapam.) Grixce ett, bamnioq.o , quid jonum 16* autem fit , þam;u*v, ;äxim'us Macch Ut manducarent . Pafcha. ) Noa cap. 26. 67. P Agnüm Pafchalem, quém przceden- y[;mh. ap. 25. TefHimoniu ?72 ». ? perbiäe de malo. ) te vefpera manducaverant, nec^pa- vürl'"'"]w') Oftende; doce me :male locutum: eff * 4 nes azymos , a quibus immundi noa *uaü ill l fe-. h ^ arcebautur , cuu alio pane eo teuw ónli * quoq * 1 x 4 E * 326 EVANVGEL-'H;.*SF;C U NDUM JOANN. - /29. Exivit ergo Pilatus ad eos foras, & dixit 3 ; Quam accu. E fationem affertis adverfus hominem hunc. . 30. Refponderunt , & dixerunt ei. ; ; h non . efft ät : hlc tgïaleifä decert &or . non tibi tradidiffemus eum, uctr - 31, Dixit ergo eis Pilatus: Accipite. eum vos: & Ife.c,;uh-d-ühsi 3*7: ] lezem veftram judicate eum.. Dixerunt er N fos? 1 bis non licet injerficere quemquam. go.ïeix ]uq-æi : Nc:- * &ad hi iMat. 32. 1 Ut fermo Jefus impleretur , quem dixit, . fi t5 0 20-19 qua morte effet moriturus. , 3 1gn1fiCans $ Nlat 1 "3 33. m Introivit ergo iterum in praetoriu um Pïl-ätu-s. iterum Jefum, & dixit ei: Tu es Rex Jud&orum. ,& V.oca- il e0c Marc - f n 34. he EE luce runt tibi de me? pondit Jefus: A temetipío hoc dicis an alii dixe- t bisin ] 23. 3- 3;5. Refpondit, Pilatus: Num ; . ( iquid ego ïu-dæufs fum? Gens ? - li i tuaN,L& l?o'ntifices tradiderunF te mihi: quid fecifti fef? - 36.Re-,. 4 1 , ör-eï.' uti non liceret , fedalias hoftias 32. Ur fe'rm& 1mplevetur, ) Dixerat Jafchales quz totis illis feptem die- Dominus fe crucifigendum , fupra c. bus immolabantur. - — 3- I4- & cap. I2. 32. & Matth. c. 29. 29. Exfbvit ergo Pilatm', &:.) Quan- I9. & cap. 26. 2. Hxc autem pona doqui dem ipfi pretorium nolebant in- non poterat a Judeis infligi, fed a gredi.- Gentibus, atque ideo fi predictio erat .50. Ss.mon . effet bic malefattor , Erc.) implenda , o Sibi credi poftulant , quafi dicant tili traderetur. portebat ut Pilato' Gen- ii NNos diligenter. hunc obfervavimus , 23. Ts Rex Z«daorum.) Cur ita 36- R!j & in vitam- ejus' inquifivimus , && interrogaverit patet ex dictis n. 3T. mzo,) ] nififluce meridiana clarius deprehen- TU diflemus eum fceleratum effe , legis 34- P tem:t:'lþ/b, ffc.)j Ex cem-ctiþfo, noftre violatorem , & morte dignum, tanquam ipfe habens opinionem , &tetnum quod ego fim Rex Judgorum , anex Cipit n laremus ut morti ttaderetur. ad te non adduxiffemus , nec poftu- aliorum fuggeftione ? Abfuerat Je- Vrya, M"ll/?n 3I. -deeipste eumm vos , Gc. )*; Quan: fus cum primores Judzorum accufa- doquidem mihi peculiares caufas non rent illum , quod dixiffet fe Chriftum fc mei indicitis, quare puniendus fit. Regem effe, diffimulans itaque fe id &nt ch fcire , rogat Pilatum : an propria fpon- R*'gllllm — Nobis non licer futevficere quemquam.-) Quafíi dicant, proculdubio hic eft reus te Qquarat: Z» es Rex Judaerum ! ag 3 0 mortis , Bobis vero ablata eft a vo- ab aliis incitatus. 2 l bis Romanis poteftas mortis inferen- 35- Nunquid ego 7»1&«:75:»1?) Qua- feot The d« ; quare producemus accufationes L ln Inc fi dicat', ego Judzus non fum , nec Ut nwm noftras adverfus eum coram te: Ce- legi Prophetas veftros, necfcio pro- * prlim perunt- staque iimus accu]are dicentes : prietates regis veftri, quem expecta- Hanc inventmus f[ubuertentem , €fe. Ef tis , itaque nihil me movere potuit Y «l dicentems [e/ Chrifg£uns ad fi p d onte internogän(?um A -an eiïcg * Bunj ha ai(; Luc. cap- 23- 2 - Rex Judæorunu om,: 75 À A CAPU T -Xiw,ui.- 5o7 « 36 Rf&fpo;ndi&t jefus Regnum meum ron eft de hocmundo: fiex hoc mundo eífet regnum meum, miniftri mei utique Jalefa decertarent, ut non traderer Judeis : nung,gutem reg'pum meunr non eft hinc. . indum - 57. Dixit itaque ei Pilatus 5 x"'e'r»go rex es tu '?ikRg"fpnnd'it ïe- fus? Tu dicis, quia rex fum ego. Ego in hocnatus fum, & INO- & ad hoc veni in. mundum , ut teflimonium perhibeam .;v*eri-; N iicats tati; oimnis, qui eft ex veritate, audit vocem meam. $ * hoc dixiffet, 58. Dicit ei Pilatus: Quid eft veritas? Et cum voce iterum exivit ad Judsos, & dicit eis: Eg-o nullam invenio 1 in eo caufam. 3 2 49. 1 Eft autem con fuetudo vobis, urt,u*nu'fn dimittam vo-»Mt i di;ie- bisin Pafcha: vultis ergo dimittam vobis regem Judaeorum? 27.1$ arc . 4o. Clamaverunt rurífum omnes, dicentes; " : Non hunc,* 5. 6. T Lucg — he fgd* Bar?gbam, Eratautem 'Barra'b'a,x—s ..latro., à 3217 - Dixerat fuprt & ]. c. 20 m o j fed 2 ii erat s * CA PU T o G LA 36. Regnum "ewn nen ef de hec quï' erxxlgeo eft, quem Deus þl&gic , zundo.) Non eft tale, qualia funt re- qui eft prima verita * . 8 dudit vocey2 geanm. ) Di&is meis fi jn.jb gna mundi , fed regnum calefte , & emctiþfos &ternum , quod fpirituali. modo in- dem accommodat. - monem y cipit in hac vlica , &Qperfï;icur in &- à 38- Quid eff veritas. ) Quafi dice- g, e terna. ret : Quid vocas veritatem ? Qu ei Minifri me j , 6«) Milites, & af- ifta veritas , quam tu teftificaris! jerat ]e fecle mei quales magno Et cum hoc. dixiffet , itferum. extvit y 3 ia igumero has Quiom bent Reges hujus mundi, &c.) Chrifti refponfo non expe&ato, que e1 Regmum imeum non eff 6i?t.' ) Non parvi pendens, & exiftimans Chri- eft ex hoc mundo. ftum de veritate , de regno, & fimi- *Pria',f On' |.97- Tu dicis , &c.) Id eft, libus more hilofophoruni difputare, g « a) fateor me effe Regem. idta e;Pc'-', quas tricas. p ilatus, ut afe, & mu- J In hoc.) Ad hoc, s; TOvro. - : nere fuo. alienas , non curabat. - Qu Ur teflimonium perbibeam ver [ .. Canfam.) airíiay, quod 2 'iit;'.j yfex.t-cïr.eAeciam fum s d Ut pailam & libere veritatem prezdi- poffis , ermez. Y (cio pIo cem, &inprimis hanc, me Chriftum )9- Ef aurem co. nfuttudo vobis , .5';.) ] gg[)e&a regem elífe , & me re Quz his duobus verficulis habentur r p otuis * - mundi habere. . . gnum non hujuf - ^ expl ! icavimus Matth. ca P ,w T Oænf: qui-fd *s ver :.'»Mte-. ) *Omnig deinceps. vidc. ibi d;&a .. EY l l 528 -EVANG ELI-;*SE&.,GUNDIQM- IO.IAIKNN.L' - &( CAPUT XIX. t bant , A Pilaio f'agellatus : '/mriisqye modis *ayjïiö?us ,e ; fbinis ) 60;0* Accip natus ad mortem | depofcitur : fur[umque a. Pilato examinatus , caufan oflendit illum deluper tantam babere in ipfum. pote[Tatem : Pilatus 54 ieticulofus , Sefum , quem regem dicit Sfudeorum , morti. adjudi- dum ] $( cat; Sefus bajulans fibi corucem , inter. latrones crucifigitur ,. po- 9 F fito a. Pilato Juper crucem titulo , divifisque a. militibus «x[limen- Unde « jHis, € forte de tunica miffa: Sfefus matri. Soannem , matremque M eanni commendat , & fitiens: aceto. potatur ,. con[ummatisque ' potefta emnibus tradit. [piritum: fra&lis latronum cruribus , ex. aperta BA Chrifli latere fang ] uis, C? aqua proflut | ejusque coripus,'-l myrrba, €? aloe conditum fepelitur. " ) : Ianm, didi qMaþt f. Unc ergo apprehendit: Pilatus Jefam, & .Hägel]a'vift, : 2727 i T ]i Marc 2. Et milites ple&tentes coronam de ípinis impofue- tem cla runt capiti ejus, & veíte purpurea circumdederunt eum. 15.16 firis, o 3. Et veniébant ad eum,, & dicebant: Ave | Kex . Judzo- ; n - rum, & dabant ei alapas. .. 4 Exivit ergo iterum Pilatus foras, & dicit eis: Ecce ad. duco vobis eum foras, ut cogn gfca'tis, quia nullam invenio in j o eo caufam. 6. K - $. CExivit ergo Tefus portans coronam fp ineam, & -pürpu- 2l atdetis reum veftimentum ) Et dicit eis: Ecce homo. tür, 1-^Jusc erge;) Cum fcilic;:c animad- -rl;v', quz vox pal/sum fïghiscat, Mat, ^ i vertcret quod nec diei fefti gra- cap. 27. 28.-chlamydï:'m appellac. Pur- fe ii ] pura , corona , & arundineum fce- hiphem, tia poflet Chriftum morti eripere. Pracipig, . Flagellafvit.);E'/.f.a,c:'zygo'o'e , Jeris ce- ptrum ideo- adhibitum eít , ut Chri- OCCideren €idi; , fcilicet per. liGores. Putavit ftum tauquam regem fictitium . irri- Pilatus hac Chrifti flagellatione . pla- derent. ^ " M tpidari f cari poífe ixam Judeorum in Chriftum. 3 . Daid»h eb. alap 4f. ) Vide dl&:l Catur, Vide qu« dixi (Marth. c.27. 26. ubi Matth. cap. 25. o" 0 Huy; 4- lecog.no ? afiitim aliam Chrifti flagellationis caufam at- tulimus. " fearis , 8e) Ut "intelli- gatis , feufidem verbis me ; - is gdhibeaf um proy 2. Et milires, €92.) Militestam fla- tis, credatis mihi. 9' Uüa'e t gellaverunt Chriftum , qnaimn ei fpi- »CrtAlffd.m.) Vel Romani imperii lägfi; Togq» » Que ne4m. coronam. impofuerunt, fed quia vel reipublice perturbatze , vel fcele. * pat illud-fecerunt juffi, hoc.autem injuf- ris alicujus admifli. i | . fi, & fponte fua, idcixco iliud qui- : 5' Ecce bama.) Quafi dic at: Afþi; dem Pilato, hoc autem $ ipfis 'a/kdfcri- cite quam , male 'acceptus — - Natttfen: bitur. illiufque afllictione placati definite u m(:læ Fl Cï . Ddfgm': FVeffe pa;.rptfred .)V In/GräecO .efï'cy » i gere , uc crucib gzxtgr; Bül. tum : - - - CAP UT XIX' D 529 e Vogiieid ergo yidid nt eum Pontifices, & mini(lri elama- bant, dicentes: Crucifige, crucifige eum. . Dicit eis Pilatus: (üfl Accipite eu « m vo$, &crAuci,figite; ego*enim;gdn invenio in eo Mgs , - caufam. Pltus *. Refponderunt ei Tudaei :- 'Nos'. legem Habemps ,& fecuiF s ] dum legem débet mori, quia filium Dei fe fecit. . 8. Cum ergo audiflet Pilatushuncfermonem, magis timuit. Wgþü' j - 9. Et ingreffus eft praetorium iterum, & dixit ad Jefum: zþimen- TU Unde estu? Jefus autem refponfum non dedit ei, .xo. Dicit ergo ei Pilatus. Mihi non loqueris? nefcis, quia us ^ poteftatem re te? .habeo.lcruciggcrewte, & poteftatem habeo dimitte- u pus, 1i1. Refpondit Tefus: Non haberes poteftatem adver(um me ullam , nifi tibi datum effet defuper. . Propterea, qui me tra- didit tibi , majus peccatum habet. . |[ovit. F 12. Et exinde quierebat Pilatus dimittere eum, Judsei au- npofue- z tem clamabant dicentes : Si hunc dimittis non es amicus Cae- 3 j faris, omnis enim, qui fe regem facit, contradicit Caefari. Judzo- uxit foras 13. 'Pilatus autem cum apdi(fe; hos fermoggs? add' cei d enio it 6. Accipite eum vos, Ef c?u:i/ïgite. » : Peopteréa qui me £radidit -t'iäi;) Po- Si audetis , & fi vobis juftum vide- pulus fcilicet Judeorum. purpu tur. Majws peccatsum baber. ) Scilicet [g CA oQuia Filium Dei fe fecis-) Quia quam tu , qui probabiliori laboras at Mf fe finxit Filiunm.Dei, mori debet ut ignorantia , pütafque te in me juril- us Pur blafphemus. Levitici autem c. 24. 16. dicionem habere, quam illi , qui ex precipiebatur ut. blafphemi lapidibus fcripturis difcere uemiunt eíle F'i- leum fCe' occiderentur. Voluntigitur Chriftum lium . Dei. Vide b. lhom. cap. 3. i r u& :ium j ifn- lapidari, f obtinere - n(ïn;pömn.t,uc cru part. qu. 47. 6. ubi rit an pecca- cifigatur. tum. occidentium c hriftum . fuerit 8.. Hanc ferimanem-) : Dis-Rilio. Dei. omnium .graviífimum. r dila Magistimuit.)Scilicet neforteDeum 12. Querebar.) V olebat, magis etiam. illum provocaret ,cujus ille filius effet. qua:;n antea. t inteu'i' : adhiba' Unde es ?4?) Non tam de patria Non es amicus Ca[aris, ) Cujus t'vlo,-' roga', quem fciebat effe a Nazareth, cum tenes , & cui fidem debes.. fed de patre; matre, majoribus, ori- : I3. Cum audiffet hos fermenet, ) Ve- veri gine. 1 ritus, ne apud Czfarem perduellionis, 1I.. Nez h;täere:, ö"c.) (Quafï dICät & perfidiz. accufaretur. at Mp Quantufcumque fis Prefes hujas Pro- - Litbeflrotos. ) N9onTewrog, id eft, vinciz a Czíare conftitutus. lapidibus ffratus , quod illius pavimen- f ho Datwn.) Permiffum a Deo. tum effet la pidibus &ratmx) , &com. MWW Bib eum Comz. Men,ocb.i T.VIL- XJ.X * T. Vs 336 EVA'NGELII"SXECUNDUM JOANN. Jefum & fedit pro tribunali, in loco, qui dic»'ituf; 'Litïhioü*r o prope fcrip tos, Hebraice autem Gabbatha. 4l 14. Erat autem Parafceve Pafchae ,. hora ïquafï fäïfa, &.dl— cit Judaeis: Ecce rex vefter. L: äj rum beres Is. llli autem c lamabant: Tolle, tol le, crucifige eum. Di- cit eis Pilarus : Reg 2 em. veftrum crucifigam.? Refponderunt. - ! Pontifices: Non habemus regem ni(i Ceefarem. 23. bMlat. 16. 'Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigere fimer tur :.;.b. Su 27.33 (ceperunt autem Jefüm , & eduxerunt.. L] parter arc i7. Et bajulans fibi crucem, .exivit i n eum , qui dici'tt;f Conte 15.22 4: Lucz Calvarie, locum, Hebraice autem Go]goth » Ms 23.33 18. Ubi crucifixerunt eum , & cum €o a lios duos, hinc;:-;-,x& - ottan d Part hinc, medium autem Jefum. z * I9. Scripfit autem. & titu lum Pi-latus: & pofuit fupue,rlcru- lorten jj cem. Erat gutem | fgriptum: Jefus Nazarenus Rex Judseo- rum. 1 AC QaiTis im- quia 40. Hun þ ergo titulum m*qlti'ï/:]»üdagorun'x legerun - : pro- pofitum fortaffe ex lapidibus qua(ira-f Ecce Rex veffer. ) : Videtur 'Pilatus tis , &-dolatis. ; Judaos quo quomodo vel verecundia Üb vel mifericordia fle&ere voluiffe , ne ! Gaääatlm.) Nonide m ügniübag Gab- batha , quod Lithoftrotos , licet fint hominem tot malis aíHlictum perde- M lia nomina .ejufdem loci ; nam Gabba- rent. lg lingu tha Hebraice , feu potius Syriace 15. qoile ; folle.) "Tolle.e medio , imutis] Nn233 Gebiarba , cum Aleph in fine, e vita, e confpectu noftro. | mum locum altum fignificat. .16. Tuzc erge.) Judeorum clamori- prima ef . bus., & importunitate fatigatus,. ' Parafeeve.) Sexta feria vocatur &tdend -ablgï vangelifta Greco nomine zae«- Su[ceperunt.) maptalTo», acceperunt. 11 coloc excvà id eft praparatio , quia cum fab- Eduxerunt. ) A'mipesyor , aädufe-- uille pa bato non liceret cibos parare , para- YHPE. hic R'om bant feria fexta. * Marcus c. 15. 42. 17. Bajulan: fii crucem.) Mons enim ingïläm erat , ut cruciarii fuas flbi cruces ,im "eqaä/ïfïafovx, id eft, ante f abbatum, S tbraic; vocat. q uibus figendi erant , bajularent. glexiff : Pafche.) Ciuamvis Pafcha proprie ! Calvarié locum.) Vide di&ta Matth. » Wa di&um jam celébratum fuiffet prece- cap. 27. n. : 2 denti feria quinta , tameri extende- I9. 7 eþssNazaienhs, &e. 9- Vide feipfiti, batur nomen Pafchg ad dies azymo- quz diximus Matt. c. 27. 57. QO. Quie prope civitatem erat Ieus.) rum. Erat igitur feria hec fexta pa- u ^ rafceve, & erat preterea tempus Pa- Quia locus non multo amplius quam fchale, id efL , primus dies azymo- duobus ftadiis ab urbe diftabat, mul- Adenteg aüc rum , & pro z ti Judxorum civitate exierunt ,ut tra* Qatgor ) Pafche. pterea, d—icitgx. parafceve cdiam Chrifti in crucem a&i fpe- : arent , ac proinde etiam mult &quales j Hoxra -qudf /E*Ji'fd.) dee di&a Mac. 1 i Ati.cu- Í Bw lum crucis legerufít. a:uy c APUT xx. 53t hoüïöï : 1 prope *'cixwritatem.erat locus, ubi crucifixus eft ]efus ] ; Et erat fÍcriptum Hzebraice, Graece: & Latine. TE ! 21. Dicebant ergo Pilato Pontifices Ju daeorum Noli : Ícri« bere, Rex Judaorum; mDi - rum. H fed | QUïa ipfe dixit"l: .Rex fum. ]udæo. , 423. Re fpondit Pilatus: Quod;f*ci-ipf.ï x Vfcripiï; derutt 23. Milites ergo cum crucifixiffent eum , « acceperunt v e- cMät. 27.35 ftimenta ejus ( & fecerunt quatuor partes unicuique militi arc I partem) & tunicam. Erat autemtunica incqnfutilis, defupe r Y I15.14 Lucz lichr. contexta per totum. ; ; 24. Dixerunt ergo a d invicem : Non fcindamus eam , fed 23.34 hincv/,& fortiamur de illa, cujus fit. Ut Scriptura impleretur, dicens: d Partiti funt veftimenta mea fibi, & in veftem mea m miferunt 7Pfal Jef qu fortem. . Et milites quidem haec fecerunt. 25$. Stabant autem juxta crucem Jefu, M ater ejus, & 'foro*r.r judgo- 5 mairis ejus, Maria 'lCle0ph-æ ,& Maria;l Magdalene. U quia Apro'- ,QV(::x:z et 9.6 Cum / as y Piatus recondia s uiffe , 0 Hebr aice , Grace ,& | I:zt-!ine.j His tri- 122:9nif&ili:.)* Qus non effet e-k plv::- m pd f* ribus partibus confuta , ac proinde bus linguis repetitus, quam ob caufam nec dillui poffet. Simili opere tibia- ; .medïo ) a multis letus,& intelle&tus eft citulus. Si numeres defcendendo Hebraica lia ferica fiunt. virorum nobilium, & prima eft; tàmGraca,tum Latina:fi af- lanez interulg , quas Italice appella* u-älämorï' 'cendendo primo locotanquam dignio- mus casil[cioles :atus. Defuper contexta per totum.) À fum- qceptrim ri collocata Latina epigraphe; & ita, mo , vel a fumma parte. uno conti- fuifle patet ex fragmento tituli , quo are^ 1 IM'TW' hic Roinz aflervatur. Lucas Grzcam nuo textu faécta ufque ad imam b éi- lingham primo loco ponit , ultimo tem. Putatur hoc opus fuille É ronä enidt "Hebraicam , fed videtur ordinetn ne- pare Virginis , id quod Euthymius, qmeas t ut e Patrum traditione acceptum ree [arent« glexifle , & fatis habuifie linguas nu- lert , eoque magis probabile eft, quod gntrare. . ü Mztch. .Qr. Nelt feribe re. ) Scilicet —ut ]arfi lib. 3. Ifdre cap. 4« 17- - de- mulieri- fciipfifti. À bus legatur, lpfe faa'umf ffclas emnium 22( ä d bowinum. . J Vide pdfbïif/;,' ./E'fif./z'.) Müææ- 24 Ut firiptura impleretur.) Ai ta ut :,:?lütllf') uam 23. Fecerzne quat u partes.) Scin- fcriptura impleretur,. non enim caufa Jius d dentes aliquas ex Chrifti veítibus, ut fignificatur , fed confecutio, five e- 3 bat, quatuor partes, quantüm fleri poffet, yentus. jft. " t &quales facerent. 95. Sabant autem ; 6) Staï)a: B. li fpr s eft Virgo juxta crucem non ejulans aut E£ tutucam.) Qus fcilicet non glri cïlamans', non hgifii 'ca)dens , fed mo- Ícilia , ut patet e:i fequenti verficulos : .5-35- : EVANGELII S,ECUNDUM* JOANN. 'A X RUT mi vidiffet ergo Jefus Matrem, & däfgï? M;ä ETRU m ftan- o Tent tem, quem diligebat » di lyus. ; M m T D fbb D72 p einde dicit cïï'if'cïplile-j: '-'Elcïce'tïna.trer'tud.*" i5 *ex.inää 4 x & to ? k Es iil i ial n ra accepit eam difcipulus in fua. : :'Pfa!.' 28. Poftea fciens fefus quia omnia. co ut n,i nf ux»-nilïatä. ;funt—,- * LE L onfummaretur Serip:ura, dixit: Siuo. rE 29. Vas ergo erat pofitum aceto plenum. 1l li äutem *fpgrï— mort giam ple 3 " ejus. nam aceto, hyffopo eireu*—mponentes--?,'obtulärunt 0r1 ? 4 Ro € 40. Cum erg f äcdeþiiïet,]efus a'cgettim,, dilxit: Cbnf'uvrhmak»-'x ' z* 3 timoi tum eft. Etm inciingïo,,vöapi-tg tr;—:d-idiïtv fpfi?imm. B * 3* Ju dati-,s. fta & tac'it:umlax, recta tamen & con- co , legzendim, ü—'x)'a'ïa:ä nEg 19 Eyr86 ,. deQ ho s ftans , plena fi-d'e,-tïorticudiqe & amo- tratta primz vocis ultima fylaba,id — -- re in filium fuum. € P0 cnewpponentes , quod alii runt, ( - erim, Maria Cleapha.) Scilicet uxor. Vi- Evangeïi&æ dixerunt calamo qui vitam h de dicta Matth. c. 27. 56. 'emendatio , nifi repugnaret conftans I)!t.'!'ä; .9. Quem diligebar.) Hac perip hraf lectio oimnnium codicum recentium, & antiquorum | expeditiflimum: fenfum - morient Jóannes feipfum fignificare folet. exhiberet. In eam tamen videtur in- Tradia Ecce flius t9a4:.. ) |d eft, dein- áttis, ceps hic tibi erit loco. filii, ego euim clinare Lucas Brugen(is in huac lo- i. b omorior , & a te auferor, cum', citans Guilielmum Eftium, & . [ atbl ieris memini me eandem conjectüuram le. m fabbz 'Q7.Ecce mater tua. )Muc Upta nt loco, in hac colenda, & adjuvanda güfe apud alium quemdam au&orem, l T [/077 fu»plebis deinceps vices meas. qui notas fcripfit in paraphafim N on- ecepit eam dijcipulus. in fua. ) Ut niin hunc locum.. . Nottre vulyate [ ff155ato.) cum ea yiveret , & ei miniftraret. .editionis fenfus effe poteít in arun-. pO u od Ex his patet jam mortuum fuiffe fan- dinefpoagiam hyffopo fuiffe circum-- étum Jofephum, alioqui non erat ligatam , aut in fummitate arundinis - j pelirentm alteri commeudaretur. f:ur circum fpongiam hyffopum fuiffe po- ; prium " fitam. . IExiftiwiat Baron. antio Chri- - Hlitgue; 99. Omniacenfummatafunt.) Owmnia fti «t g que de ipfo prophetarum pradictio- . . 1626. tuiffe ex temporis il- nibus continebantur , perfe lius iore in Calvaria momnte parata ( QUens j E fra erant acetum , fpongiam , hytlopum , utfi - .Jagnm '& implet :. præ Ceterts Uz con[ummaret. ur /iri?tzr;) Etiam opus eflet , fpon'gia' plena aceto , ^ ürinte reliqua illa fcriptura de Meflia aceto quod hyífopo effet infectum , vulne« ribus crucifixorum admoveretur ad fi- — i mngere veruzt me aeeto, pot-sn'do Pf.'68. K26. In /iti &gd-kot.g- E ftendüm fanguinem , ne fcilicet nimis i Yietur flïlï rav'i Dixit , Sitio.) Nera enim, &g cito cruciarii morerentur ; habetenim - N fiti premebatur tum propter exhau- hyflopus , ut etiam fpongia & acetuin, * i u Á EWQ À ftas diuturnis laboribus ( cruciatibus vim fanguinais fiftendi , ut ex aucto s 1 1 fmmb il viies. à v ribus probat idem Baron. loc. cit. 3. Drj, 29. Hyffopo circumpme-nte:.) 0cO GT 3o. Confummatum eft.) Adeít, fini- j a fsg::)g,*rag, aliqui opi«na-cg:i funtin Gre- ; a-,h)'"üns. ta junt oumnia , quæf Qie me diéta fue- ,. v 33-?& j x « - 533 € XP U T. x1X done a. I&dæï : er-g"fo,(quonki.a-m. parafceve erat ) ut non remane- k] rent in cruce corpora fabbato, ( erat enim magnus dies ille us ; 4 fabbati) rogave g runt Pilatum, ut frgngxerentur,.eom-'m crura, 1 & tollerentur.. / . .32- Venerunt ergo milites, .& primi quidem f X rggerunï cru- * t)Cu B r2, & alterius, qui crucifixus eft cum eo. * * . 294 d Jefum autem cum veni ff fent, ut vi derunt | :e»urh jam mortuum, non fregerunt ejus crura. pon 34. Sed unus militum lancea latus e jus;gperuit : & ':coiiti- N 'üpt orl : nuo exivit fanguis, & aqua. b $ * dit4 teftimonium pärhibüit, & verum eftw te- ..35. Et qui vi fumynaf ftimonium ejus. Et i le fcit quig vera dicit;'utr Vps cre- ;.]u dati;. 'X'xx 3 : 36. Fa,- yrig, d 1 rlurþ'u:', &:q.ïiæ 'pro hglni,nibus gzniïlirus, fupervacaneum efavt cum jameffet mor- | llab'da ,i à E uo] al eram. Non eft amplius quod vivagl [a] Sed unus militum.) Centurio il- g . Qu vitam hanc mortalem. - dnciinato capite. ) Q r Xubuus d le de.quo Matth. cap.. 27. 54. quem ; conftuni morientium. - R aliqui Longinuni appellant, quod' no- ontium, O . men - ZxóTig Aó9 316 » d eft , lazcea, 1 faülum Tradidit. fpiri tum. ) ln manus Dei ideour ia dPatris. r qua ufus eft, natum videtur. 31. Parafceve.) . Id eft, dies proxi- Latus ejus.) Pictoreslatus dexterum huac !0 notant, & confentiunt graves aucto- mïllm ! me fabbatum przcedens. V)ide di&z.t &mam L — fupra num. 14- res, Alii tamen volunt fuiffe fini- Ut nomremaneremt im 6ruce cerpora firum , per quod i pfum Chrifti cor a doret lanceg mucrone penetrav * it, fed nihil afim Not* fbbaro)) Lege Deuteronomii cap. 21. j vlj 22. cautum erat, , ut cruciariorum cor- obftat quo' minus illud penetraverit pora eodem die deponerentur « fe- etiam per- destrum latus lancea adi- ftia ante . pelirentur. Siergo ufque ad diem pro- ens. Jfe circirt - prium , quicunque ille. eflet , corpora cerayit. 4peruit)) &vo£e , pupugit, fodit;x-ala' * m. f - gelinquenda nón erant in cruce pen- 'gjiïe lr — derntia, quanto magis quando dies fe- Sangui:.) Eo/n s enim faqguinïs eft. ando i uens feitus erat & folemnis? cor ipfum. reimport l E£ aqua.) Vera aqua naturalis , ut oite p Magnus dies ille fa&batz.) NMlacnus ]u yre cxteris, quia intra dies azymorum, tradit Innocentius lib. 3. decret. tit. 0 üm « & durante folemuitate Pafchali. 41. cap. 8. in q: iadam. Hxc aqua mi- ena a raculo.in Chrifti corpore cre ata ba- J V Frangerentur eorum crura.) huimos il - videtur fuiffe Judzorum ad accelerán- ptifmum fignificavit , quieft janua fa- eretur 2 dam mortem , ut córpora vefperijux- cramentofum , fanguis vero Eucha- alice g — ta légem depohi potient. Vid.:ïl;,i-. riftiam , in quibus etiam alia facra- e & menta Ecclefie fignificantur, que ut gactm "pfium lib, 2. de Cruce cap- I4- — ga. Primé.) ld eft ,. qui. ad .dexte- loqui folemus , € Chriüi ;acerä flu- gpen d i vam erat Chriiti , ut interpretatur I2u- xerunt.. n IOCI [iVd * hn thymius. ) 35. .Er qu lde ! fie : qul ! Vldl' ;, pid;;,i ) ld eig, & fgo ; 33 Nm f'ï*f"'"f'*- ej g: crura;)' qua ^ X 524 "EVAN Gml,uf SECUNDUM ]OANN. : foet 3 fFxo 36. Fata funt enim h a z &c, ut S,criptpfa impæfeim.;f Of 12.46 non cómminuetis ex eo. um' 4 Mm'a 37. Et iterum alia fc . I2. transfixerunt. ;iptur; diit; s Videbunt, in quem e j g7Z-c- dmque 12.IO . 38. & Poft hzec autem :rogaüit Pilatum. ]ofäph ab Arima.- (eo quod effet difcipulus Jefu, occultus autem prop- it; C b Mat..thæa 3. 3 p 27.57 ter meum Judaeorum ) ut tolleret corpus Jefu. Et permi;ü; atC pilatus, Venit ergo, & tulit corpus Jefu z ajparer 1543 uca€ 49. Venit autetm & Nicodemus. ; qui venerat ad Ieiilm no- -wd 25.50 j $ u &e primum , ferens mixturam myrrha, & aloes; c;uajï libras pr cen um.* 2 4o9. Àcceper unt ergo CO;'pUS jeu,& ligaverunt illud lin- .'3.- l. P d 4 teis cum aromatibus, ficut mos eft Judzis fepelire. .41. Erat autem in loco, ubi crucifixus eft,: hortus , $ & in pidem ?. C horto monumentum novum, in quo nondum quisquani pofi- : um difc tus erat. * ter.Pafafc;eveni Judaeo Ominu - 42. Ibi ergo prop ? rum c/luia jqxt'a' erat monumentum , pofuerunt Jefum. k &6 mont L. C TU CA 0 UT --—— Cücurnt Te/qimonium pcrbiäuit.i) Verum hock Roriam expiicavi;nus Mfatth. cap. 27« ; E Seftimonium de hac re fcripftt..- N ,num. 57. & fequentibus. 3 ^ 9. Qus venerat aA fe meli intt erhibet. E: iile.) Scilicet»qui teftimoniuimn ^ ! , num. I. fim. )4" Vide : Hsc teftatus eft, fupra celp. 2 Ur &f vos credatis.) Mixturam myrrbat$ aloes,) Y d ä&; myf' & fcripfit. rham & aloen commixta Y & in un- À« '26. Fa&a funt enim bec. Id eft, de guentum confufa.- bà eruribus non fm&is ; & de perfoffo latere. & Qua[i libras centum.) Circi :ef : anfnv Otdinali 0s nanm cómmintu eti-s, & ) Id eft , plus minus libras centum. Marm M ( 40« Lsgaverunt.) 1 nvolvgrunc * ; ïp« nullum illius os cotfringetis. Sum- fuerunt. tum. eft teftimonium hoc ex cap. 12. |cLinteis.) Sindone. dida Mat; f : b. Exod. num. , & fermo eft de Sicut mos eft Judais jä;elire;) Vftel (d"ldl" 4 Agno Pafchali , qui fuit typus Chri- id. Gea. c.. 50.2. lomm fti Domini.- primarios. lm fede 41. Hertu:.) Hic hortus a d oþä't; 1 37. «tl feriptura. ) Zachar. cap: dentem civitatis fitus erat. ht At ey Mat 1.2- ÍO.. H — Bt £n borto manümentum;) Ndmiffi f f Weupy Videbant H" quem )ramfxerünt.) Set- enini licebat intra civitatem fepeliri. mp .Sno eft de Judxis qui Chriftum in cru- *€p249-1 e afpexerunt , prafertim iis , qui ei 42. Proprer parafécven.) Quuia proe ] Si.m,,e jXter feftum inftans non licebat in il- !d Hl lig etl compaffi funt, de quibus dicitur Luc. is temporis aug uftiis lo - pàte cap. 23 48. £t emmis turba , c. per- ferre, corpus Cbrifh. ngijzs tran$- tem du teJ éntitntés pellora (uA , reverrebanrar. 3pot &dit : vtl 38. Pofd ha antem , 65 c) Hanc hig ?uxtg,cr-at.) Prozimum erat. - à L 355 S | Petms , : Miarid'ngJalene ' prz'.mfa venit: ad wonumentum , deinde E " s ad monumentum videt Angelos , iam- Q" | — &? 9oapges: illa plor demque Sfefum agnofcit : qui apparens Zipoflolis, pacem illis op- irim ia ; & oflenfis manibus , ac latere , dat eis Spiritum [anttum., uf Lprop - emuilit - X peccata remittant , ac velineant. ,. rur[unque nom credenti Tbome apparens cum reliquis difcipulis , corpus prabet palpandum , bea- m - dos d;'cgns : qui in ipfo non cifo crediderunt. — Multa. Chrifi ; | libras- 3 ( — fígna mon Junt in. boc libro Jcripta. e,5 cum a Mat Na autem fabbati , Maria Magdalene venit man lod li l. I aU adhuc tenebrae e'fï"entv,iad'mqnumenwm, & arc lS, & in/ .; "- pidem fublatum a monumento. - : 16. I.' 2. Cucurrit ergo, & venit ad Simonem Pentrum , & ad ali- L m pf um difcipulum, quem amabat Jefus, & dicit illis: Tulerunt 5, , Dominum de monumento, & nefcimus , ubi pofuerunt eum. x ent | Lj . 3. Exiit ergo Petrus, & illeu alius difcipulus, & venerunt : ad menumentum. 4. Currebant autem d uo fimul, & illealius difcipulus prae- PUT cucurrit citius Petro, & venit primus ad monumentum. ;h. C&P' 27' ;: ; $. Et cum fe inc 4 linaiïgt, vidiþ pofita ljntegmiga, non ta- : mexi introiv—it. E ) Vib [däft; my R 1 -ïVd fabbats,) lgäiinä die poft fab- Quar;x reliquis locuta eft , duin forte batum, id eft, die dominica; eos f»orfum reperit, vel quia his pra& ii cateris res annuntiata cordi fuic , ita « ponitur enim numerus cardinalis pro ordinali. ircïteï.1 a [ ut mox ad monumentum excurrerint. Marta Mz;gdal&ne.) Cum f(')ciisr : ut Nfþimu:.) Nec ego, nec fociz. . eonftat ex Luca cap. 24. I. 10. Vide . Extit ergo Petrus. ) Hoc nuntio jquits P . di&a Matth. cap. 29. 1. ex Magdalena audito , exiit e domo, - Vidit lapidem funblatum.) Kevolutum in qua cum aliis difcipulis latebat. E£ venerunt ad mosnumentum. ) "Co- [rt) Nini . aboftio monumenti , vidit etiam An- XQ: elum fedentem fuper eum , ut con- gnofcende veritatis gratia , illos au- ? " oc j at ex Matth. cap. 29. 2. tem fecutz funt mulieres, rurfus ad |(Q. Cucurri? ergo , &c.) Non fola, monumentum. properantes. ' - fed fimul cum fociis ut 5 A Pracucurrir.) Curfa praceffit, ut- Nemim patet ex Luc. foptit DI - &ap. 24- 9. Io. Non folum a lior corpore. pote etate junior, ac proinde agi- s monem Petrum.). Qu 1 fed aliis etiam comitatum Apoftolis, $. Er eum fe inclinaffez.) Non enima thb UE ; ut patet ex Luca cap. 24. 9. Hosau- poterat fepulchrum infpici ab erc&o , uglus u « tem duos potilfimum nominavitE;van- cum int " erioris fpcluncæ oftium effet - gelifta, vel, quia Magdalene his prius humile. 1 ab - À & u6 - EVA NGEL u 'SECU NDUM JO ANN j -6. Venit ergo Simoón Petrus fe E j If monumentum , & vidit linteamina pofita, .: jüens eum, ;& intr-oïi;/it«kifa h ; ]s eui .7. Et fudarium, quod fuerat fuper caput ejus, n on cum *- füftuli [ lin-;eaminibus , ,poütuïm » fed feparatim in'VOlu;tïflm in*-- unumlo- D — r lat cum. . P. 16. introivit & ille difci pulus : 8. Tunc ergo i f (qt mus ad monumefitum , & vidit, & credidit. 3 . Nondum enim íciebant S;riptu»r-am 5 ä íd a mortuis refurgere. - quia opoxr'-tiebat;'evuni 7 Afcen — :xo. Abierunt ergo iterum diícipuli ad femetipfos. & D & Mat i, b Maria autem ftabat ad monumentum foris, plorans. z U 289. I. Marc Dum ergo fleret , inclinavit fej & profpexitin monumentum. p odDw 16 «s. 12. Et vidit duos Angelos in albis, fedentes,, unum ad ca- H 10. Luc'æ PUt b : & unum ad pedes , ubi pofitum fuerat corpus Jefu. tes ef 13. Dicun: ei illi: Mulier, quid ploras? Diciteis: Quiatu- tum ju -24. 4 lerunt Dominum meum: & nefcio ubi pofuerunt eum. .. 14. Haec cum dixiffet, converfa eft retrorfum APax YO ) ïidfit aemuanum Jefum ftantem : & non fciebat, quia ;Jefus eft. - pitenim -ISrDifvw CeLte acc T e x ANm fm Linteamina.) Quibus corpus fuerat Quia oporiebat eum amortuis rqfurg;e, it ait L, involutum. re.) Quod multis locis Scriptura te- entis co ftitur. Vide Pfalm. oNon tamen introivit.) Sive prg ti- 3' 6' . IS. Iön 2 lt Cognc more, five quia videbarur fibi fatis & 40. 1T. E t , ut | mani£efte viditte qqt?d Chrifti corpus 10. 244 /gmet * (ilcipdi ibi non eftet. 2 H . rant. isfós. ) Eo ,glï*dä 'V/eïief: tltimo, um.) Prater fyndbnei*n, g. Et Judar: II. Maria autem flabat.) M öi:abaii:—ur. f& H qua corpus fuerat obvolutum , fuda- "d monumentum foris.) ln priori fpe- I qe rium etiam de more fuerat adhibitum lunca , apud oftium interius monu- E cgo ad velandam faciem. Sic cap. 1I. n. ,fe, aliO 4. dicitur de Lazaro : & uübinam./Ch menti cogitans , quid facto opus effet, Et facie gju:' : rifti corpus qgærenduf-n It impe( L udario erat ligata. . viderstur. I6. M, Iuvolutum. Complicatum. - T fua f In umum lcun.) Diverfum ab e / Iritinavir fe. ): Quia offium illud Wie próy in quo eràánt linteamina. 0,x erat humile , ut dixi num. 3. nec li- cebat introfpicere nifi inclinanti fe. Q. Tunt ergo.) Invitante Petro, ut LCM'vcr[ efíent ambo teftes oculati. I2. Vidit du'q: Anäelo]:.)r Vidler'di&a !Qlv Et credidit. ) Guod mulieres dixe- Mäl,tth. C—äp- 28. 8', HosdüosAnge- rant, non effe ibi corpus. los Petrus & Joannes.nomn videránt ; Y Aunc int efle fublatum. Chrim', fed Kalhuy, nimirum hane vifionem illa pmmerg.ig . m d ^ 9. " Nozduem erlt'm/öie Zant jäfiþfäram.) conftanti apud fepulchrüm perfe yve- J $ p Ufem; Adhucenim non plene fcripturam in- rantia & defiderio Ch $ ri&'um -inve'qi'ep-. teligebant, ut fit ratio c ^ di. Dpo Pa g zint fuüblatum. ur ",clj'e.dide- : 14 'Co;fverf.e e .reirorjim.?' Peicel Bl&/id ü L um kw c APU 'g., XX. i^ * 15 Dicit ei Tefus: Mulier, quid ploras?-quem quzeris? Il- L. a exiftimans quia hortulanus effet, dicit ei: Domine, fi tu » am S o fuftulifti eu m, dicitp m'ihi,ubi pofuifti .e-u»fmi.g,q& ego eum jtgl- lam. D " .16. Dic it ei jefusi Maria. - Converfa illa, dicit ci: Rabbo- - ni (qiod dicitur Magifter.) ii r 17. Dicit ei Jefus: Noli me tangere, nondum enim aícen- at eum di ad Patrem meum: vade autem ad fratres meos, & dic eis: 1 Afcendo ad Patrem meum, & Patrem v i eftrum: Deum 'm'gu,m, ] &Deum veitrum. . Jlögahs. : 18. Venit Maria Magdalene anhuntians difcipulis: Quia yi- enturm, di Dominum, & he&c dixit mihi, c | Rd-Qf 19. c Cum ergo fero effet die il lo, una fabbatorüm, & fo- « Mar 16.14 eu res effent claufze: ubi erant difcipuli congregati propter me- . Luca - Quia üe tum Judaeorum ; venit Jefus: & ftetit inxmediro ,,& di(:vcitileis*: 24.36 Pax vobis. I Cor 18]2 'ij'.idit - [ nnss T -2o. Et E [/ , DI' pit enim ,aliquem"-a tergo : adfcäre,vcl Nondum -enim vafcmdi 4d Patrem me- certe accedere. um,y0) AHfcendi pro Adjcendo j quafi — À 4 JEfus BF) Nam , dicat, nondum difcedo ex hoc mundo, Non [ciébat qui nojnulli adhuc usque ad afcenfionem ut ait Lyyranus , in poteftate eft ha- i bentis corpus gloriofum fic apparere ad Patrem meum dies fuperfunt , ita- iptura t« ut cognofcatur , vel non cognofca- que fine me, tempus non deerit iftius i js.Ie tui affectus expiendi.- tur, ut,patet cum apparnit duobus » difcipulis euntibus in Emans , Luc. Afcendo.^) ld eft afc 5 endam .', þvfc—ilice: lrd& 'vefleï &ltimo. poft aliquot dies, 15. Hertulangs.) Ejus horti cultor, Iofabaiur. uo erat fepulchrum. * Deum meum, 66 Deum veffrum.) De- in q us, qui omnium hominum Deus eft priori fpe* N E ego eum to llam.) Sine tuo labo- fecundum naturam , dicitur peculia- us monu -gpe , alio loco condam , ubi tibi non pus effet fit impedimento. riter eorum Deus , a quibus fingula- 16. Maria ) Hoc dixit Chriftus vo- riter amatur & honoratur, quibus :ugmldllm ipfe viciffim, fingulariter adeft, pro- ce fua familiari ; & confueta , &.ef- videt, & fe fuaque dona lar 3 5-fügie propria. in oculos 'Magda;egæ gitur, ut iibl Chrifto aderat & Apoftolis. . gec l Jvintegre incurrere p'crmiffa. 191 Seïac) ld 4 jianti fe Conver[a illk.) INam iterum oculos diei. l eft vefpera , fögþxþ ? reflexerat ad Angelos qui erantin fpe- vj ddà lunca interiori. lUza fabl-atorum. ) Primaà p.o&' yos A2* N batum. . Vide fupra n. 1. «fäb- - Rabboni.) ldem fignificat quod Ma- vidérint 5 gæf,': mic ; Propter metum 7uala0rum. 23 Ne ui pontit magiftrum occiderant, etiam difcipa- É yalerte 17. Noli me tangere.) Noli tactui edum meorum diutius inlarere. los quzrerent ad necem. L rg.-inv'ïï?ie?' LX Bibiia eum Coz. Me.:za;b. T. VIL. ) pac* D : 538 EVANGELHSECUNDUMJOANN, 20. Et cum hoc dixiffet, oftien"dit eis manus 2'5'-- QR latus, Ga« vifi funt ergo difcipuli: vifo Domino. , ]eaut 21. Dixit ergo eis iterum: VOT Pax vobis. Sicut mifit me ;Pat*?r,-'- & ego mitto vos. . tem m 22. Hoc cum di 46. xiffet, ;nfqmaviþt',;& dixit eis: Accipite Spi- ENNNNP IN EH US ritum fantctum: Thom lfe'ljintis peccaia "ht. 45. d Quorum remi ; remittuntur xþe(is": &/qü*o-f dio, Á ^19 rüm retinueritis, retenta funt. E T 24. Thomas autem unus ex duodecim , qui dicitu de ma : r Didf— & noli mus, non Aergt cum eis , quando Vgxïit Jefus. - $. ] äaïc Di' - W me S;E;;: i mediä eorkm. ) Ihter eos Quorumf *";'emifericis peccatä ; &c. 19 vifibilis repente factus. Die autem Pentecoftes eis amplius d qu Pax vobis. "Formula falutandi He- repromiffum efít, wt baptizarentur breis familiaris, u1 nomine pacis Spiritu fan&to , & induerentur virtu- - E lzta omnia & fau d difcipul a precibantur. te ex alto , qua Chrifti Evangelium - Qo.-Et effendit e/:.) 1dmmo, & con- omnibus Gentibus predicarent juxta L o trectanda obtulit. .'Vide4 Luc. .cap: illud Pf. 67. D.mizus dabit werbum Chrifty 24. 39- evangelizantibus virtute multa, ut ha- Et indubitantor Vi Domino. ) berent operationem virtutum & gra- d agnito. tiam fanitatüm, & predicaturi mul«- -OT. Szczt mi/t't me Pdter. ) Divina tis Gentibus acciperent genera lingua- fua auctorit:te ecolo in terram. inm N rüm, ut jam tunc cognofcerentur, qui Et ego mitto vos. ) Pari auctoritate Apoftolorum quibusque Gentibus de- in mundum univerfum. berent nuntiare. 25- Fixj 22. Hac eum dixiffet , snfuffiavir.)) 23. Querwm rvemiferttis - peccata. .) 26. , Flavitin eos, hoc enimexterno fym- Quorum penitentium peccata confef- bolo fignificare voluit fe re ipfa face- fione cognita Verbo ab tredioy xe , quod diceret. miferitis. * folutionis r?- - lmu;,) Olyuis, - adeespite Spiritum fanttum.) At Spi- Remittuntur eit. ) Re ipfa, judicio ritus fanctas datus eft in die Pente- meo Patrisque coleftis foluzz fumr, » 7 42 coftes , & profeffus fuerat. Chriftus, & m eclo , ut loquitur . M S quit Aum 1non abieró, Paraclitus non veniet 16. 19. & cap. I9. 1. acfh. cap. Qm, sj ad vos, fupra cap. 16: 7. Refpon- Et quorum retinueritis.) | Quafi di- 90t Oj det D. Hieron. qu. 9. ad Hedibiam, Cát, quos repuleritis a. remi(lione, Wnre Pon dicens, varias eíie Spiritus fanécti do- quos judicaveritis ineptos, & inido- Bafrig g nátiones & infpirationes & operatio- neos ad accipiendam remiffionem pec- "$ t nes, juxta illud I. ad Cor. cap. 12. catorum , ac proinde negaveritis ean- WPOris | 4. diviffones grattarum [nnt , 6c. qui- dem remiflionem. É mätrig ; & büs enumeratis ait. — Prima igiturdíe a 8 j d xefurrectionis acceperunt Spiritus fan- dicio; nec remiflionem ma gis a no- fu;: 1 Wm. Qi gratiam, qua peccata dimitterent bis quam à vobis confequentur.- — l Iner & baptizarent, & filios Dei facerent, (Q4. Qui dicttur Didymu:.) Hebraico & Spiritum. adoprionis credentibus It ls Chy nomine in Grecum verfo . Vide di- t N Dip; &a fupra cap. 11. 16. n I83 largirentmï'v,' ipfo Salvatore dicente : h ]s ? qui q N - — CAPUT XX 539 ) C : z[q.x Dixerunt érgo ei alii difcipuli: Vidimus Dominum. Il- le autem dixit eis: Nifi videro in manibus ejus fixuram cla- Patet, vorum , & mittam digitum meum in locum clavorum, &mit- tam manum meam in latus ejus, non credam. . li ejus intus , & e Spi- 26. Et poft dies o&to, iterum erant difcipu Thomas cum eis. . Venit Jefu 2 s januis glauüs, & *Q:etit in me- Y qu dio, & dixiteis: Pax vobis. . - .27.. Deinde d . icit T homae d ; Infer digitum :tuum/ hiicg & vi- Didy- de manus meas, & affer manum tuam , & mittein latus meum, & noli effe incredulus, fed fidelis. i 28. Refpond * it Thomas, & dixit ei Dlromin*—us meus, & De-* '^US meus - 2 U , &C: 29. Dixit ei Jefas: Quia vidifti me Thoma. ,"&:rediäi—fti : bea- 3mp1iu3 ti, qui non viderunt, & credider 3 * unt. * Multa 4 .,n a e Infr izarentat La s quidem, & lia fig | fecit fefus in c;aïn-fpe&u- 21.25 ur virtü diícipulorum fuorum, qus non funt fcripta in libro hoc. angelium ent juxta 31. Hsec autem ícripta funt, ut credatis; quia Tefus eft ; verbam D. " Chriftus Filius De 4 i, & utlgredentes, vitam »hab.*eati's ixnxno- dr, ut ha- j & g ,mline; ejus, eri quie CA- E r lingu Yyy2. entary Q ntibus d* '25. Fixurkä cld*varäm./) Cicat S r'icgä J&fu,sþ Chriftus quc-:m ha&enus fum fe-' e clayis*fixis relictas. cutus magiftrum & Do ; inum, quem 296. P«fl dies odio. Deum agnofeo & profiteor, tu ille pämm. .) - furreéctioue. - A )J*Q&avo die a r-e- ia Conieie ipfe es ex morte A quam fubiifti redi- 1z:4:.) in ead em illa domd Jero- vivus. lt'lOTï'ls r 9 mis. 20. Vidiffs. ) — Audifii ; cäcigi&ïv, fo? enss clasfüs. ) - Molj corporis , in- contrectafti , omnem 'enim fenfum [a ,,judido yutt fl"" ] quit Auguftinus fcribens in hunc lo- complectitur vox v/47/;, ut Aalnnocat cum,; 444 divimitas erat , offia claufa [a:fh- a non obfHizerust. llle quippe.eis apertis Quif d« iulrare potuit , quo ne[cente vi;ginitas Beati qui ton viderunt,8v.)) Loqui- matris tnvlilata permanft. . ingreffus turde füturis Chrifti fiüelibus, qui ad emilot predicationem Evangelii credituri e- & joidb- ergo e(t Chriftus penetratione folidi rantin ipfum, quem nu;quam vidiffent,. ä Onem peC'/ corporis quo etiàm modo €x utero Hiergo beariozes dicuntur, quia plus matris, & ex fepulchro egreffus eft. Sterit im medio , & c) Vide di&a accefferunt ad naturam fidei , quz eft, arg wnentam non apparentitum , Ad klebr.. viqut i fupra num. 19. caP,- I[o I' - 97. Infer dl:git:m,! t 'zmm. buc.). Id eft, uB a " in loca clàvorum , in cicatrices. 31. Viram babeatis. ) K*Vic'a-m gratiz , entul» .98. Dominus meus, £ Deus meus. ) & gloriz. | H epraa Ia nomine ejus, ) Per eum, rde'rito ! $ Vi i 6xvpioc pe xal Ó Stóc pu.s, cum articue " 1 lo ; qua'fi; dicac : llle Dominus meus fanguin.is X m-orrcisj ejus. - s. ) - 549 EVANGELII SECUNDUM ]OAWN CAPUT XXI, * z ^ D Domm : Tzfcam*zbus clz/czpulzs tomprebendere faczt jfejizs copiofam pzfczum . du mullitudinem , quo frgno Petrus per Sfoannem Dommum agnofcens, BP mittit [e in mmfe €2, faclo prandio , de amore in Cbriflum ter . geen mfewogaz*m ; ter acciit pafcendas ipfius oves , & de futura paf- « piciur fione fua admonetur , fwzlem de Jfeannis- morte curiofe firu- 9, 1 ti5, & -tatus : non omnia Cbrifli facta fcripta funt. ( I. Oftea manifeftavit fe. iterum Jefus dlfClpUllS ad mare Tl- fiunc berladis. Manifeftavit autem fic: Il 2. Erant fimul Simon Petrus, & 'Thomas, qui d1c1tur Di- füm q dymus, & Nathanael, qui erat a Cana Gahlææ, & filii Zebe ; tanti el daei, & alii ex difcipulis ejus duo. I2 ] 3- Dicit eis Simon Petrus Vado pifcari. - : Dicunt ei; Vem dlfcaml us & nostecum. Et exierunt , & afcendelunt in naVIm & [ Doimin 111a no&te nihil prendiderunt. 13E 4. Mane autem fatto fletit Jefus in htore, non tamen co- ümlll le gnoverunt difcipuli, quia Jefus eft. M—' . Dixit ergo eis Jeíus: Pueri, numqmd pulmentarlum ha- fortuxto ] betls7 Refponderunt ei, Non. tits fats 6. Dicit eis: Mittite in dexteram navigii rete. &—mvemetls. Pars éà q eXteram Miferunt ergo, & jam non Valebant illud. trahere præ multl- ]med tudme piícium, Attenus | . D:- 1 * Pro pdm ; feripis, I D mare Tibetiadis. ) Seu Gali- 5. Pxuer:. ) muä;a /va:lt, ut alxqu1 Doy;, mterpretantur, verum quia zaic, Gre- s Clllm ö lgx. Vide dictafupra cap. 6. r, . Büovit [) Q. Narbanatl. ) . Celébris inter pri- cis non tantum pnerum, id eft, fa- i eHecera mos Chrifti difcipulos, fapra cap. I. mulum fignificat , fed etiam Hluum $ Fbij,, [ 49. quem quidam opinantur fuiife potius credlderlm hac fignificatione Apoftolum Bartholomzum. a Chrifto ufurpari, fic Itali fimili oc- eat 0dhpey Fih: Zebeda Z cafione dicerent phrafï eadem 1':. ) l[/e j Jacobus & foannes. ä 'dfg 7 4np — Et aiti ex di c:pulzs cym duo ) Wi- f) gliols , vel Grovani. , tru;P for , dentur hi duo qui nominantur, fuiffe Pulmentarium.) Grece wg»oa'gbacy:ov : ex difcipulis inferioris ordinis , non ita dicitur, quod ad panem feu cibum Erdt eyj autem Ápoftoli, l8 Cum Animus eft rmhl vulgarem addatur , quod alias ó ) boyaz», dicitur, Pulmentarium vetus. Latina Ml'ffe, - Fado pi[cari. ) * eundx pifcatum , & jam me ad'viam vox eft, ufurpata pro cibo.dclicatio- accingo. re, qui ad pultem, qua Romani loco l Ando ! Venimus.) Weniemus. panis utebantur , addi confueve:at. Prebendo , Latine 6. Mirtite m dexitram navisii, £c. ) j Trjj, Prezdiderunt. ) Dimeat dicitur, & per fyncopen prende. Certam. navigii partem defignat, ne ff ^ Eet. ä 541 C/A-P UT XXI; X . 3. Dixit ärgo difcipulus ille , quem diligebat Jefus, Petro: Dominus eft. Simon Petrus cum audiffet , quia Dominus þt;fcz'um eft,. tunica fuccinxit fe ( erat enim nudus ) & mifit fe in mare. Va n uf 8. Alii autem difcipuli navigio venerünt, ( non enim lon- ge erant a terra,,fed quafi cubitis ducentis) trghentes rete r j piícium. 9. Ut ergo defcenderuïn't in terram , viderünt prunas pofi- /&n:— J fas, & pifcem fuperpofitum ;. & panem. . * . 10. Dicit eis Jefus: .A ;re Ti- ifer;e dg pi fcibus , quos ;;r*endidixfcis ..RAnunc. ir. Afícen dit Simon Pefrus, & traxit rete in terram , ple; ur Dr num magnis pifcibus centum quinquaginta trib i x 2 usl. Et*—cum 1 Zebe- tanti effent, non eft fciffum rete. 12. Dicit eis Jefus: Venite, prand L ete. *xEt- nemo Xaudeb'at , Venl. difcumbentium interrogare eum: Tq 'q'pis es? fcientes, quia VIfb , Dominus eft. & pif&em . 13. Et venit]efus, & accepit panem, & dabat eis, pen Q* SNCy yo3 á 14.HoC . fxmiliter. j ha- fortuito locutus videatur, fed ut pre- 9. Fiderunt prunas po]iias. ) Primum fcius futurorum, | Dextera navigiieft quidem Chriftum fe illispr opria fpecie offerentem falutaverunt, & venerati enietis, pars ea quam clavum tenens habet a(li dexteram.- funt, juxtaautem illum viderunt pru- : mlj lr Jovenictiz.) Capietis pifces, quod nás, id eft ignem ex carbonibus, hoc ha&tenus non potuiftis , quibus etiam enim fignificat: Grecum Z»9ewva. pro pzlmentario , quo caretis, nti po- Piftem fupertofftum.) Prunis, ut 31- .Dr teritis. & faretur.. Hac fuis paraverat Chriftus. 7. Dominus tft. Db um mulcimidine 1I. AMfcendi: Simon. Peirus. ) -I*n"na- gt dliqut pi cium' & ex celeritate capiendi co- viculam. Velin mare, in aquas ?ic- gnovit Dominum effe, qui tniraculo tori proximas. .UL,Gm Traxit.) Opem ferentibus fociis. ld 8&7 ia id effecerat. Chryfoftom. homil. 96. " Hhü'u L Proprios mores , inquit, referznt Petraus Cenium quinquzginta tribus. ) Extra- — & Joanzes , ille ferveutior , bic altior (£tos enim (icillatim e reti ; numera- sf5* erat ; ille vehementior , bic per[pscactor : runt, & confiderarunt. T Cum £antz e[?nt.) Tot ; tantique', djens j- ideo Joannes prior agnovit jejum, Pe- ia drus prior ad dum properavit. refertur enim. ad magnitudin r em4,v Erdt enim nudus. ) 1d eft, quaü nu- multitudinem. Mmþa.(')l ]5 - dus , cum folis fubligaribus. I2. Nemo audebst.) Mel prg reve- feu [iis ym rentia , cum viderent ipl(um non 1e Mifrt fe ia mare.) Ut cirias ad Do- w,lm,l ^ minum natatu-peryeniret , vel partim xrodere, utputat Chryfoft. Vcl, non ndtando, partim vad:ndo, quia non audebant interrogare , quia non aude- bant dubitare, ut explicat Auguftinus, longe aberant a littore. mm!m ]gca 8. Trabentes rete pifesum. ) Gravius qux interprct:tio melius cum fequen- uevei if enim erat , tibus cónfentit, dicitur enim /cieate:' "u fh d* fuftolli. quam ut in cymbam PoiTeþ quia Dominus eff.. ugnü * . ä il 542 ,'EVA»NGELI-I s.EcuNDU'M JOANN. : 14 Hoc jam tertio manifeftatus. eft ; J eï»fu'sï dxfclpulls fuis, Y) cum refurrexiffet a. mortuis, (fec F 15. Cum ergo prandiffent , dicit Sim'öni Petro J efus:&Simon 20, Joannis, diligis me plus his? Dicit ei: bt [el Etiam, Domine, tu - - ?2 íÍcis, quia amo te. Dicit ei: Paíce agnos meos. | €us. 16. Dicit ei iterum* Simon ]Joannis, diligis me? Ait illi: 9l Etiam Domine,tü agnos mieos. fcis, quia amo te Dicit eiiterum: Pafce . ^ ^ hic auï p 17. Dicit ei tertio; Simon J ',ö,xann'is, amas me? Cöntriüatuä;gïtl quià tai Petrus , quia dixit ei tertio Amas me? Et dixit ei, Domine, ) tu omnia no 1190 Q Ineas. b fti ; " ícis, quia amo te, Dixit ei: Pfu"ce Q-'ve,.s : E M * 4 9. eum V; 18. « Amen ,' amen dico tibi; cum e ffes :jüniþr , ,,k;cingäbäs L Pet. 3 I. I4- te, & ambulabas , ubi-yolebas; cum autem fenueris, extendes his, d * on vis. u manus tuas ,& al'ruä te cinget, & ducet quo tu n 25 ^19. Hf)c bantür 14. Hac*jamter:*-io;) Id ed, hzc fuit homen ipfum indi'c':ac*, recens ad*Gdem'. &5 q tértia aj eonte s »paritio ,. ex hisque fa&;g funt converfos, & teneriores in fide figni- multis difcipulis fimul. lcat , quorum. magnus futurus erat: Igo dä 215. $2202 Zounznts. ) 'AddïturPa'-. numerus przdicationem aufpicanti-- : .200 $t tris nomen, ut diftinguatur a Simone bus Apoftolhi: qui etiam majori cu- Wun,c "Thaddso, ut nemini dubium effe poflit ra indigebant , quam ob caufam bisg Chriftim fummam curam univerfalis E;cclefia repetit , Pafce &gnos. emeos.. Ovcs au- Cmque : non alii Apoftolo quam Petro tradi- tem appellat robuftiores in. fide.- tam effe. — Simon Joannis idem eft -17. Costriflatus eff.) Sibi timens, &im, j 2t. H quod dicitur Matth. cap. 16. 17.. $- Vide dicta. ne forte Chriftus in ipfo aliquem - fus a mon Bar - 7ona. amoris defe&um agnoífceret , liceg vit£ exit Diligis me plus bis. ) Ardentius & ipíe fibi confcius videretur quod ve- 22. &C vehementius, fignificat munus Chri- hementer Dominum amaret. fti oves pafcendi , & Ecclefiam guber- Pa/äexl QUE$ ?Z€a5. ) Quafï, dicat, güia 1 E ipfm ol nandi fine magno Chriíti amore bene tam confítanter me amas , jam ido- Vidlnt exerceri non poffe. * neus eris , ut nof tantum incipienti- - Tz [cis guia ama te.) Non audet re- bus prafis, fed etiam perfeQtis. X C at P0 illtm fpondere fe plus aliis diligere , fed I9. Cingebas tc.)-I-ndu'ebag;., vefïie'ï &tentian tantum quod diligat. Lpfus enim bas ipfe'te fine alterius ope. * ttia li eum mode(ftiorem £fecerat. Prætlde— Ub; volebas..) Quo volebas, rat fe aliis, cum dixit .Macth. cap. Cum autem [inueris , &fe.) Eo teme .. DW!G[ -vi iUicando 26.33.' Etff omnes [candalizati f'uerint pore quo homines otium. & requiem [ 3m te, ego nunquam fcandalizabor ,. & quzrunt , tu non requiefces, fed ma. At [60 oftea- turpius cecidit quam.alii, ideo gis laborabis ; viacient enim te , & i dicit de fe quod fentit , aliis autem incrucem agemt, ibique manus ex« - fitt um non prefert, quorum c * ; Ogda non in- tendes, fcilicet ad crucis cornuá. qui ( & tuetur. Quo tu nom Vis. ) Naturali volun« 7 n ideu m - Pajce 4gko: mes.). Per agr—ws, ut ;acc »qus rïuort'cxn fug/i;.. Q [egi ;: J - - CAPUT XX 543 ( Y8. Hoc auteni dixit, fignificans qua niorte clarificaturus - 'effet Deum. Et cum hoc dixiffet, dicit ei: Sequere me. . imon -8o. Converfus Petrus vidit illum difcipul um., quem di ]ige- 468 upr ; i. lu .- bat Jefus, feq uentem, 5 qui & recubuit in coena fuper pe&us 13"23 us, & dixit: Domine, quis eft qui tradet te? jt il " 41. Hunc ergo cum vidiflet Petrus, dixiti Jefu: Domine, Pofce hicautem quid? . 22. Dixit ei Jefus: Sic eum voloþmagere dohe'c':þ,v'ep*iam', ttus*ïgff uid ad te? tu me fequere. Jmine, 23. Exiit ergo fermo ifte inter fratres—, quia äif&:ipulusf—ille non moritur. Etnon dixit ei Jefus: Non moritur, fed, Sic e Q-VCS * * eum volo manere, donec veniam , quid ad te? As 24. Hic eft difcipulus ille , qui teftimonium perhibet d—e ng&bas dhis, &fcripfit hec, & fcimus, i;endes quia verum eft 'teüimonium : erS,"' LT 25. c Sunt iaBtem & alia multa , quze fecit Jefus; quae fi fcri- 'cSupt dut 20.30- p — bantur per fingula, mec ipfum arbitror mundum capere poffe eos, qui fcribendi funt, libros. ad Bdem - * ACTUS ". vefigti- EE jus du l9. Clarifcaturus. ) Glorificaturus, 23. Ex;vit ergo fermos &fc. j. Occa "oO. Segmentem. ) ! Apparet Pe- fione horum Chrifti verborum mana- ,(picanti- trum , cum hec dixit, fequi copille vit rumor & opinio inter difcipulos ajori Cle Chri&um per littus progredientem , Domini , quod Joannes non effet mo- ulam bis riturus. INec oítea defuerunt aut )ycs dU cumque refpexiffet vidiffe foannem étiam , ipfum pene fequentem. defunt, qui idem fentiant. Commu- fide.. ol. Hic autem quid ) Scilicet paf- nis tamen & verior fententia eft Jo- | timent, furus aut facurus ? annem obiiffe ,, quam plurimi & gra» aliquem quem hït»þebic viflimi Patresfequuntur; quos citant vitz exitum ? QQ. $16 eum "volo manere. ) £ àe Ribera in hunc locum, F'oletus, Mal- M £y 94Aw péito , fi. ipfum , vel /£ fic donatus, Barradius & alii. 1d. eft, absque 24. Tefl imonsum | perbibez. de hif.*) ip[um "vole manere. Quihec vera effe teftatur. ;icat, güil .aml » violenta morte in. mundo agere , do- nec naturali obitu extinguatur , & Er feimus.) Ego, & cxteri omnes ,?cip'ientif ego illum ad me accerfam. In quam qui cum Chrifto in carne verfati fumus, n 05. Sunt autem €) alia muta. ) Oue ,' vclhe' fententiam etiam /explicaxida eft La- ! 4 tina lectio. féilicet non funt. fcripta 12 /ih? boc , ut . , * — Denec veniam. ) Donec redeamgajd fupra loquitur cap. 2o. 30 E judicandum vivos, & mortuos. Nec ip|um. arbitror cmum x dum , &. ) ;Eo teit — Quid ad re? ) Pertinet rogare hzc, Senfus eft , miltos fcribendos fuiffe i uielm libros,: fi omnia que Chriftus: fecit aut coggofcere 2 ; fcd Tu mt feguere. -Qus ad te perti- figillatim fcribenda effent , fed eam m fient cuta & confidera ; uafi dicat, librorum ingentem . multitudinem , upu P magnitudinemqüe voluminum per hy- uid fi ego vellem eum fic manere, perbolem , cum certum numerum di- ymut an ideo velles, & tu fic TDAR6Ee ; n6 Jl qoln. | e €exe nqn poffcc, declaravit. me fequi ? NOTELTY E $44 W i A(TTUS ä log APOSTOLORUM deri ( CAPUT PRIMUM zbl f)üfus promittens Apoflolis Spiritum. fanttum , dicit. mon efe zpü- rf rum jüre jecreta rerum futurarum tempora ,. & - uf ipfius - in 7' celum ajcen[um. dicitur ab Zfngelis Jimiliter vventurus : nomina. - TT meni t pq/lolomm oratio Petri de umo in locum SYuda proditoris . Jfü jïczendo ubi prami[fis precibus eligitur þrte -Matbias. j 4 PM P umum quidem fermonem feci de ommbus ,0 Theophx— exhibi "T p le, qua coepit Jefus facere, & docere.- multa Usque in diem, qua præc:lplens Apoüohs per Spiritum Tum r fan&um, quos eleglt, aiïumptus eft. Qumtn / tioneg Qul- CiCatri Plr 1 Nomen Chrifto vocati eleä:, & d-efïgnau ad nue, f 1. PRmzu ?,J).Tov meoToy. Lü [ non adverbium, ut mdl- Apoftolatum per inftin&um Spiritus tlone $ cat ar mculus. * fan&x, paulo .poft ab eodem Spiritu Sermonem feci.) In Evangello a me in Pentecofte re ipfa auctorandi & tu &C] fcripto. .Syrus vertit , /s5rum feripff. confecrandi erant A poftoli. Poteft beatitu etiam. membrum hoc , per. Spirszum aïusque De omnibus. ) De precipuis Chriti fantum referri ad verbum elegit , ut VC en myfteriis, quantum | fcilicet fufficie- potfunt bat ad Chrifti fidem conciliandam , fignificaretur fpirituali non huma- no motu electos effe. Vel tandem 4. Zi & ad ejus doctrinam vitamque exph- referri poteít cum Chryfoü:omo ad Eodem candam. pracepit , ut. fignificetur Chrifti prz- dlfClpul O Tieopbile.) Mide dl&a Luc-c,1 cepta fuiffe fm&a & fpiritualia , & Q. Usque im diem . qua præup:em ) ex inftinétu Spiritus fancti profecta, AL ](-] Grgce eft aoriftus , &vreAZusyog , id quem fibi habuit fcmper affiftentein Tilftitun eft, cum pracepiffet ; poft preceptio- & inhabitantem , immo comitem & üéndj nem enim affumptus eft. ilud' au- cooperatorem, - unde ait Chriftus Joan. Sfd [2 tem. preceptum potiffimum intelligit, elt. « jp4s cap. 6. 64. " Verba qua locutus [ïtm voe quod habemus Marci ultimo 15. Z- dis , fpiritus &f wita fznt. Tiffum untes in mundum mzwerfum predsicate Quos elegir.) Quos clegerat, nimi- Promiff EvVangelium , Gfc. rum IMatth. cap. 1o. 1. & 2. lat & "dpoffalis per Spiritum /kn&um.) Quafi Afpenptus eff.). Nide Marci cap. lm Ya dicat , præclplens Apoftolis, quia 016 19. Bij] . * m " CAPUTI 545 * 3-,-Q,ui'bus, & przebuit feipfum Vivium poft paiïïoriem füam & * jn multis argumentis , per dies ;qü;adræginta appg*ren; eis ,. loquens de regno Deti. ..4. Etconvefcens. z pr &ecepit eis ab Jerofolymis ne difce- «Luc derent, fed expe&tarent promiifio s 24.49 J & nem Patris j P quahï'audiü ^ Oan- (inquit) per os meum L . f " $ ; uia Joannes qui d lem baptiääv*it aqua, vos à utetfx bapti- ; Mgat Zabim ini Spiritu fancto non poft multos hos dies. 3' II- , interrogabant eum dicentes:Do- Marc j .. 6. Igitur qu! convenerant l.. "mine , fi in tempore hoc reftitues regnum Ifrael? E Lucz us i . Dixit autem eis: Non eft veftrum nofíle tem , a * nnd. Z pora, vel mo- 3. 16. í joan. jirit meþta, quae Pater pofuit in fua poteftate. [ - " | 8 sed i zt?. :5.) Apoftolis. fed Patris; quia fcilicet Pater eft pri- 9; þQs.iIZu 66 ) amAepto QX , i. eit, mus fons, & origo fan&zx 'Frinita- P£abutt , tis. s exhibuit ex morte redivivum. Fheoþhi- Àp multis argttmentis.) ld eft, per uam audiffis, ; fnquit, per os menm. ) multa argumenta confirmans , nimi- Joan. cap. I4. 26. ubi legimus : Para- rum refurrectionem fuant. 'Talia ar- clitus Amtem Spiritm : ];mc"fm', quem Spiritum miltet Pater p nomiae meo, ille vos da- gumenta fuerunt tot Chrifti appari- tiones , manducationes, lo,cutiones, celit om"ia,.É$ [uggeret vobis oumia cicatrices , &c. quacumque dixero vobis:-& alibi. Q J Nonm conti- . Kos autem baptizabimius. Spiritse / per dies quadra ginta. nue, fed per vices «& interpolate. fan&o. ) Intelligit per baptifmum ef- d d Loq uens de vegno. Dei.) Deprzdica- fufiónem Spiritusfancti, & charifma- tione & doctrina Evangelica, de fta- tum ejus in- Pentecofte , qua copiofe g Spirins inftar'aque in Apoftolos effufus eft. EU tu ac purgatione Ecclefiz; de futura iporandt beatitudine, de gr«tia, facramentis; Noz poff mulros bos dies. ) Decimo j pote aliisque mediis ad illam perveniendi, fcilicet abhinc die, fed noluit Chriftus hzc enim omnia regni €1 nomine certum diem indicare, ut fupereffent ( SpmM vigilantes, inquit $. Chryfoftomus. all «s W offunt intelligi. on on hum "- d. £f conve[cens, ) s c'viaMf OpueYOG , 6. lgitur qui comvenerant.^) - g ndet eodem fale cum ipfis vefcens ; cum foli Apoftoli , fed & alii difcipuli , difcipulis comediffe Chriftum patet corain quibus afcendit Chri(tus. omo ex codem Luca Evangelii cap. 24. 28. $i n tempore. boc. ) Numin tempo- cyilti pf re hoc. " D muallï ) Mb Jerefo/ymi s ne di[cederemz. ) (Quuia nimirum ibi Spiritu fan&o érant im- Reffitues regnum lIfrael.) v& 'le'eao, Pr()e 4 buendi , ut ftatim fequitur. id eft Ifraeli. Putabantregnum, quod aentem ad Herodem alienigenam translatum m Sed expettarent promi/fFonem Patris. ) erat , reftituéndum Ifraelitis, ita ut yulbus ]oan Id eft, Spiritum fanctum a Patre pro- miffum. Modefti2 caufa vocat eam Chriftus temporaliter regnaret in ter- aL il "m h romiffionem non fuam , fed Patris, ris. 7. Nom efb veflrum ne[fe tempora. ) ; ficut & in Evangelio apud $. Joan- rerth ) nem vocit eum donum, non fuum, Succefliones, & eventa temporum. yaa 9? Bäbl- cum Com. Metoch. T. VIl, — ^ ZZ Z X - ! 45 . AC TU U"M APOS T 0 L'Q'þ U M. elotr, iv celd accipietis vírtutem fupervenientis Spiritus fan&i 3 . | ! 2. 2. in vos, d & eritis mihi teftes ; in Jerufalem, & in omni Ju neba d luc v-.- 24-48 daea, & Samaria, & usque ad ulti mum terra, &T 9 Et cum hzc dixiffet, videntibus ill &8i is"?, glevatus eft & nubes fufcepit eum ab oculis eorum. H 1o. Cumq ue intuerenturin coelum eunterh illixm, eccedxu»o Cum viri aftiterunt juxta illos in veftibus albis, ss 5 II. Qui, & dixerunt: Viri Galilaei, quid ftatis äfpi-'cien;tes (e in coelum? hie Jefus, qui atfumptus eft a vobis in coelum , fic veniet, quemadmodum vidiftis eum euntem in ccelum. 12. Tune reverfi funt Jerofolymam, a monte , qui vocatur Qliyqti," qui eft juxta Jefufal—em*, fabbati habens iter. 13. Eb — ,- Mamentd.) ua:ggg ; Uaþpm.*mn;'tate;: litatis elevatus f&nfim, ut diuti,us«p,a;-, femporum. 4 lic;t3 Á uimn. fceret oculps difcipuloruin intuhegti- ht Qu Pater , 56) Deus enim re- £norum, rerumque omnium viciffi- Et nubes.) Veranubes, vel de novo imæïæ .tudines , exordia , media, & fines. producta, vel Angelorum evocata : t aut Tatot, congrue , opportune pro fua fapien- compaé&ta miínifterio. tia, & providentia difpofuit, earum- Sefcepit eum , 6c.) Ab oculis iritu- Simon que gubernationem fibi refervavit. entium, non prius interjecta, quam tnathia 9. Sed accipittis , 65c«) Quafi dicat, cum afcendens amplius videri , aut Probal ceüfet uod majoris eft momenti, quam nofIe non voluit, aut non potuit, tempora vel momenta. 1o. Cumque intuerentur.) drcutor ]oannis T£g, ld eft , /stentis, deffxis oculis. €us, f Virtutem,.) ld eft, potentiam, ro- ) bur, vim , etficaciam. Duo virii') Duo Angel i in affumptis .quo P Supervenientis.) Grace $g£NS O yroc, corporibus. . tulit,. in aorifto , id. eft cue , vel poffquam In veflibus albis, ) Hic enim color preces — Peny üpervmerit. - Prius enim natura eft cordis eorum puritatem , Chriftique — dari Spiritum fanctum perfonaliter gloriam , & triumphum denotat. 3b Ey; Apoftolis , deinde eundem Spiritum II. Vir; Galla:. ) Apoftoli enim € quiia'y exiftentem in eis, fuam virtutem & Galilea erant oriundi. Atolorn dona inipfos tran»fundere, Quid flPatis afpicienzes ? ) Quafi di- od Et eritis. zaili. teffes. Id eft, per cat, fatis fufpexiftis, nam Chriftus ogtom miracula, per vite É n&imoniam-, ab oculis veftris fubduétus- eft, nec mmqr 1 amplius eum videre poteftis. er predicationem , &c. eritis teftes TOfOIVm incarn:tionis & mortis mez, & fa- S;c veniet, ) Propria yirtute, non cdif, lutis per me mundo allatz, ad excitan- aliena ope adductus. C.Obus]fr; dos mortales, I2. Sabbati babens 1ter.) Id eft, di- Simn * ut illius pa.rdcipgs effe velint.. ^ ftans tanto fpatio a Jerufalem, quan- ehrdim -6* Ef cum dixiþt.) E alia qug tum Judzis in fabbazo conficere lice- Zfldri recenfent S . - ucas , Mltthaus ,& bat. Judzis enim tantareligione pre- u üd ag | Marcus in fine Evyangelii. ceptum erat fabbatum , ut capetfere lm Elevarus eff.) WNon fubito raptus, non liceret iter , nifi Y modicum J ut 7 Hlgy ut Efmch aut Elias, fed. virtute agi- paes EXbQ- c. 16; 29fx - ib nj : M UT $47 farf&i 13. Ft cum introiffent in ceenaculum ,-äfbenderüng ubi mae nebant Petrus, & Joannes, Jacobus, & Andreas, Philippus, & Thomas, Bartholomaeeus, & Mattheeus, j * nE acobus Alphæi ; b & Simon Zeloies, & Judas Jacobi. * I4. Hi omnes eránt perfeverantes unanimiter -in ora*t,ion-e rf duo r cum mulieribus, & Maria Matre Jefu, & fratrib us ejus.- I5. In diebus illis exurgens Petrus in medio fratrum , dixit lentes B (—Crat Fäu)tem .'turbav hominum ümul,fere centum»nginti.) i, f )catür Zzz 3 E p - al À EF ts pi ig.- Ef cum introiffent.) Urbem- Íci- autemi hi quatqur' fratfas; fcilicet Ja- licet & domum. cobus qui dicitur minor, vel Alphzi, ntuegti- lo cemaculum afcenderunut. )- tig TO vel frater Domini, Jofeph , Simon de novo Un:pGó), in fuperiorem domus par- & Judas. . Matth.. c. 3. 55- Marci tem. Cujus fuerit hezc domas igno- C. I5. 47. omnes cognati Chrifti, e caty ?U' ratur. Alii Joannis Evanzelifta, alii quibus tres in. Apoftolos elegit, Ja- lis irïtu? Simonis leprofi, alii Jofephi ab Ari- cobum, Simonem & Judam. Ita cen- inathia, aut Nicodemi fuiile putanr. fent multi.. n reliquis nominibus " quum Probabilius Baronius anno Chrifti 34: Apoftolorum, qux hic recenfentur, n, u cehfet fuiffe domum Mariz matris non eft ditfic iltas. Vide didà initio Joannis , qui cogtiominasus eft Mar- capitis Io. Matthai. ii €us, fuitque confobrinus Barnabz, 14. Per,everantes, ) —nga'msafsgäw— gm[i! ' ug Petrus ecarcere liberatus fe con- dfumpïïs Tt; , fignificat autem meoexaperrory ^tulit, ubi - &-c&teros difcipulo—-s ad efle affiduum , przftare , infiftere rei preces colle&tos reperit. cuipiam arduz, & prolixe, nec ab ea m colot Pergus) Petrus hic & alibi paffim difcedere , fed fuftinere , & fortiter :hriüiqüf .ab Evangcdi(lis primus nominatur, fuperare. moleftias ytat "quia príimas Ecclefie & caput Apo- fatigationes , &c, * laborgs ; t&dia, j enim *. ftolorum. Cum mulieribus.) Quarumin Evan- e gacotus "Alpbai. | ) Sci—licet filius, qui lio mentio eft;, & que a Galilza Quafi d« €ognominatus eft juftus , & Jacobus- : hriftum fequebantur dum viyeret, Chiltus minor ; fuitque primus epifcopus Je- ei miniftrantes, Matthzi cap. 27.55. eü: N uze erat rofolymorum, cujus feftum celebrat , Et Maria Matre 7efu. ) Eccléfia dieprima M5ji. Prior enim]a- quafi mater familias hujus facri cc- Jte , non - cobus frater]oannis fuit hiliusZebedzi. tus; & familie Chrifti; Simon Zelotes. ) ld eft, Cananeus. Ez fratribus ejus. ) Id eft, cognatis d CB, di Hetraice enim NJp quama, fiznificat . tam Chrifti, quam B. Virginis ; hog gate £elar? , inde. Cananeus , idem 'eft enim Hebrei vocant fratres, cr u od ze/etes ; Baronius & alii ita di« 4 -65« Íg diebus illis, ) Ante Penteco- onepi* um putant a patria ; quod fcilicet capelïere effet ex Cana Galilgz. ften, cum adhuc effent in. cenaculo, icin, Judes Jacoli. ) Scilicet frater Ja-* . Exurgens Perrus.) Quafi inter cete- * cobi minoxig , -filjjms Alphæä. Exant ros eminens, & ftatu, kgraduque ex- * Y X x 549 ^ VAHC"'I* UUM APOSTOL 'AO--R'U.«'M' : | ePfal. 16. Viri ,fr,ati'es., oportet impleri Scripturäiü., e quam re- 4T. 40-10- dixit S piritus Sanétus per os David de Juda : pui f Joar. eorum, qui comprehenderunt Jefum: , f qui fuxiyt -dkux minü 22 .,13.16. 17. Qui connumeratus erat in nobis, & fortitus eft fortem minifterii hujus. fump —ææ Trun - gMat. . IB&- g Et hic quidem poffedit agrum de mercede iniquitatis, ' Á j 27.7. & fufpeníus crepuit medius, & diffufa funt omnia vifcera €jus. ; qu m fattum eft omnibus häbitantï-bus ]er'tifa'l'ein 3 2l 10. Et notu ita nt appellaretur ager ille lingua eorum, Haceldama, (1) hoe: Omni jj eft, ager fanguinis, . l:ïPfal 20. Scriptum eft eni m in libro Pfä,m'orum--: 4 Fiat cþmmc- quo ] 24E]a 69.26 ratio eorum deferta, & non fit, qui inhabitet in ea: i & epi- . 109.8 : f,COP;aïufrll ejus .acci-pi.al,t alter.. 21. O pö-:t*'- D : z tellit 2 I) I» Edit.Sixt. l,egït;r,: Hacbeldeza. cellior, de republiza totius Collegii , x deje&to .&api;:e, & in terram prö;xlo, fienif & Ecclefie a&urus. fe fufpendit laqueo , ut expreile docet pratd Ed Matth. cap. 27. 5« -- princiy Turba .hamin.um.) Grece e 3j ( qGy, zominum, d e(t, capitum qu& Crepmit medius. ) Dum penderä,t e "'33 £Uj nominatim cenfentur. Sic Apoc. c. laqueo intumuit, ventrealiisque dif- 3. 4- dicitur. Habes pauca momima m ruptis.in terram .effufa funt vifcera Wifcuy ejus. Chifty Sardis, id eft, paucos honines. fun je 16. Oportez.) &àti oportebat , -:Syrus ^ 19. Ef motum fatlum ef.") ld nimi- Mouum f'it. rum quod judz acciderat. Qu ; : :g&ifhit dax. ) $949 6; dux iti neris. Liggma eormm.) Syta, feu Syrochal-.- 10$ và daica, qua lingua Judzi poft reglicum gredi e 17.. Sortitus eff fortem. ) Apoftola- & captivitate ufi funt. Cat tot; tus hic vocatur fors, quia Apoftolis tonem fingulis hec dignitas obvenit, non ex Haceldama. ) NDS3 X 5,7:1 bkyl;dl : de/- natura, nOn éX . 5 generis fuccelfiones a. Tnünes non ex jure, aut merito , fed mera Hoc eff í ;:geir fanguinis. ) Hec in- C-ä[g terpretatio nominis non a 8. Petro, i: 22, , Dei dignatione, & gratia. fld(f ei Miniflerii . hujus. ) Apoftolici. fed ab Evangelifta explicationis gràá- L I9. Hic quidem pojjedit agrum. )- Ju- tia, addita e j Di&us eít autem zger hflffuc das proprie non pofledit agrum figuli, fangminis , quia pretio fanguinis Chri- : Catus J fti emptus eft. If quia retulit pretium & abiens 1c. fu- 20. l"luorur fpendit ; dicitur tamen poflediffe fi- : Seriprum eff gurate , quia fcilicet poffedig pretium, 26 quo poftea emptüs eft ager. ' Quia de Fiat 'commoratio fcarkm defe?ää) Im-- PO term pià Chrifticidarum civitas Jerufalem, 23. E inercede iniquitatis ejus poffeffus, vel capiatur , fuccendatur , defoletur,.- emptus e ager. Qu f Mertede iutquitatis.) Mercede pro- Sic Matth. cap.23. 3- — Ecte relizque- * 0[(?& ditionis Chrifti, que fuit fumma ini- zur vobis domus 'vefra deferta. frat Tém quitas. ; Et Epi[c atum , &c.) Sumptum eft Ws ( g" hoc ex. P Á l. 1'08 L Nam D. Petrus- Er fwfpenfus. ) Grmce -a m Bof eye»ópetyog , pronws fqämf*,. Pr&ceps, ve 1 duos xx'n:rfus diverforum Plfalxnorult? t quod , i — 5 N CAPUT L 549 . a1. Oportet ergo ex his vitis, qui nobifcum funt congre- dux gati in omni.tempore, quo intravit, &. ejxwivirit,intfer nos Do- EX minus Jefus. ttem 22. Incipiensa baptismate '[oannisxulsqp'e in diem, qua af- fumptus eft a no bis, teftem iefurre&ïon1s ejus Anol.bi'scum fie- - Bs . ri unum ex iftis. k Ícera .24: Et ftatuerunt duos, Jofeph, qui vocabatur Barfabas , A qui cognominatus eft Juftus, & Mathiam. da nofti Jem, 24. Et orantes dixerunt: Tu, Domine, qui cor omnium, oftende, quem elegeris ex his duobus unum. )hoc. 2s. Accipere locum minifterii hujus, & apoftolatus, de mmo- as, ut abiret in locum fuum. 26: Et t epi- 'quo preevaricatus eft Jud 'Zzzxg : j [ m r 3 —— E neGit. 'Epifcopatus autem nomine phaus jof-ephi pa ter de quo diximus fignificatur , adminiftratio, infpe&io numero I13. etiam Sabaí vOocabatur. prono, Poteít etiám vox $445 accipi non ut e doctt prefe&tura, q'alis Apoftolis Ezcclefie principibus conveniebat. nomen proprium , fed ut appellati- QI. Qui. nobtfeum fenr: congregati. ) vum fignificans , vel js amentum, vel deret * TG) GoyeASCyT QY QUP y QUE Convenerunt faturitazem , xel reverfionem ,1ita ut ue dil- & figni- vifcera nobifcezm , nimirum, cum, fequeremur Barfabas fit cognomentum, Chriftum. Syrus , Qui fuersunt nobi- ficet, filium jtuiram£7ti , ve? þ:turit;f- féum per totum tempus, &yc. Lis4 f ( nimi- Qui cogneminatus eff Juftus. ) Ab Quo intravir, £$ exivit. ) Quo inter nos verfatus eft. Hebraifmus , in- infigni ejus juftitia , & fanctitate- . od gredi enim & egredi Hebrais fignifi- 24- XEt orantes. dixerun,t;. ) Petro reditum cat totam vitz feriem , «& converfa- fortaffe verba orationis prgeunte. tionem , id eft, omnes actiones, fer- Qui corda. noflà omnium. ) Latebras qul JC- mones , &c. Vide exempla Deut. cordis quas humanus oculus non pe- C 31.29: « m Paral. c. 1. I9.— netrat, acproinde frequenter in ele- Hec j 22. Incipiens a Baptifmate Joannis.) &ionibus decipitur. Pen'O ! Inde enim cepit/ Evangelium ,: QS. .4ccipere loum. ) x?xägöy fortem. Chriftus pradicationem fuam aufpi- Vide dicta n. 17. tem ft" catus eít. l$ C De quo pravaricatus -P/Ii judas. ) Un- Teflem refgerre&ieni: VC/arz:äi.' ) Acre- liquorum myfteriorum , que in re- de Judas excidit própter pravarica- fj. 6 furrectione , quafiin fuo fine, & fco- tionem, & fcelus fuum. po terminantur , & concluduntur. Ur abiret (m laätqm';/'üum; ) In locum 4) hn 23. Et fl'atuerunt.) Mpoftoli cateri- fe dignum; fufpendium intelligit, aut ;ufa eny ue fideles communi confenfu. &ternos gehenne cruciatus. inGra- dfolett Jofeph.). Aliqui putant hunc fuiffe co eft, zaor/2q nogvo Syai aberravit 2 adi fratrem Jacobi minoris, de quo dixi- ire, aberravit a via , feu ftadio voca- mus fupra n. 13. tionis fuz. Porro particula »z, fen- un d - Barfabas.) Quae vox idem fignifi- fum habet.non caufalem , fed confeg pezis cutiï—um » ficut fzpe alibi. jaorus Cat qgod, Filius Sabe, . Fortafle Al- - 550. TCAC TUU Mï' APOSTO L Q,R U M.»ï - 96. Ft dederunt forteseis, & cecidit fors fuper'Mathiam*,..& g 2 f annumeratus eft cum undecim Apoftolis. -- lo CAPUT IL ! .Efuþ fuper difcipulos fpiritu [antio die Pem'eqa]le& , admzmnmr f ä udei, quod omnium loquantur linguis, dicentes autem mu[fo j plenos e[fe coufutat. Petrus , citata inter alia Jue concionis Pro- der phetia Sfoel: compuntlique Sudei , audito Petri confilio , comver- | $n tuntur ad Chriffum tria circiter millia; fimulque perfeverant in bro um, fra&ione panis , CX orationibus ; Xdot?f'i?zlz "Apoftülor bentes omnia communia., - T^ [ jus u ba 1. -,'Ix'--cum complerentur dies Pentecoftes , erant 6mnes pariter in eodem loco. Jttu Tien :2. Et factus eft repente de coe lo fonus ,-tamquam adveni- h entis Spiritus ve n U þementi»su, & replevittotam domgm ubi erant ftior: P fedentes. 3. Et put.) 26. Et deder;nt fortes eis. ) '"Nel Erant omues. ) Chriftiani nümero. ünuf nominibus atriusque in urnam initlis, I20. de quiDus cap. przcedentia ver- ET ea lege dicta, ut cujus nortien primo ficulo 15. hucufque e 3 UnaqL Lucas. * gic.? 4agicque D.' E visA loco exiret , is effet Apoftolus , vel alia (imili ratione. Nec fuit hoc il- Pm-itcr.) 651,0941.455»; unaäfmlter. a X licitum , quia fecati. funt exempla, 1 dN u habemus in fcriptura ; fic enim Im eodem /bcoQ) Coanaculi de quo L: Vlog E iul creatus eft Rex ]. Reg. Io. 20. dium fuperiore cap. num. 15. te fua 2. Et faffu.f eft repente de celo fount, j fic forte deprehenfus eft Achan, Jof. [ Lin! €. 7. I6. fic forte divifa eft terra pro- &c.) Hic. fonus congregatos fideles " [ B l P finr millionis- Jof. c. 15. &c. Praterea excitabat adlaxandos pietate animos, Olicæ adfuit Spiritus fancti inftin&tus, qui ut Spiritum fanctum exciperent 5 & ad escitandos Judeos , ut ad cona- Concef hujus Apoft.li defe&tum hoc modo culum , circa quod hoc. prodigium [4. o fuj pleri voluit. IllS era Et annumerakus eff , &fc. ) In Gr&co fiebat , accurrerent. Porro fonus hic Ciem lr) e&, au.ïüa-re'þnQ.'äq, id e&', t027/ - fymbolum erat fonitus Evingelice 6edj; pr&dicationis , de qua Pfalm. 18. 4z zilus Ca eulis cooptatus eff : quafï dicat. 0muem :erram: exivut jamzs €orum , &c« 4 B Qmnes fortem divinam, ac per eam t Aj electionem Mlatthige confona vocé Repente.) Ut intelligerent hanc Spi- ]fm q,u ritus fandi plenitudi;.em , & ejus Jaudarunt * & gomprqbarum. ; dona, prafertim linguarum & alia , $. Ls Omnes i.« 'Uvamfl.erer"z!ur dies Pente—c'o/)'e:.») fine fidelium merito , aut difpofitio- « ïihuw / Dies fcilicet. quinquaginta e ne fufficiente , ex mera ejus liberalt- 1 Quiqu, Pafchate ; ita ut tate dari. Pratereá , ut ejufdem Spi- /j-au? eifetï dies guin- xitus -celeritas ; & efficacia often« ib 1 g -qu ;f;ge fima; v[im - -R f 551 n T CAPU T IL -- — 3. Et appatuerunt illis difp ertitae liïnlgïuæl tamquam ïfgni-ä ', feditque fupra fingulos eorum. 4. aEt repleti funt .omnes Spiritu : San&to * coepveriiht..zMax. loqui veariis linguis, prout Spiritus fantCtus dabat eloquiillis. 3- 1r. al' . ;. Erant autem in | n " : If 'rufalem liábitantes Judzei, viri rgligic- L. g. fï fi ex omni -ngtione - l * ïqu-æ fub cigelo-ge.fc». | : 6. Fa' us 1 m 5 - * j derqewr»,. Nejcit enim . tarda molimina . minus &api untliquoris infuf. Quod Spiriz u5 fanélá g'4t4 , ut ait S. Am- fi queras an Spiritus fanétus realiter If brof. in cap. I. Lucz. detur juftis : Refpondeo re ipfa , & Spiritus.) myorc, id eft,ffarms vent£. phyfice nobis donari ipfara perfonam Vehementis.) ag y vielemi. Mu- Spiritus fancti , cum gratia, & cha- ritate ; ac confequenter Patrem quo- jus vehementis venti flatu. fignifica- Q batur, efficacia, vehementia, & im- que , ac filium. ld patet ex Jo. 14. petus $ 23. $& 7uis/diligit gse, fermonem meum nientis, Pirimgs fanctiin Apoüolosye- fervabit , G- pater mens. dilsger eum, 6 fl ' KReplevit.) Sonus fcilicet. ad eum venionus , & 'manþonem 4P1£d '"ant U£i erant. fedentes.) De emm faciemus, Nide I heologos Scho- fnorantes. gentes, com- lafticos cum $. 'Thoma £. p. q. 43- z - Et apparuerunt illis difpertita lin- art.. 3. & 6, & Suar. lib. I 2 trino & uno cap. 5. 2;de Qeo. gs4.) Diftributg per fingulos , -itaut unufquifque capiti fuo imminentem, Et ceperumt loqui variis linguis. ) inero. & infidentem linguam haberet. Vel Aliqui putarunt Àpoftolos una tan- a* IU unaqueque lingua ignea capiti cujuf- tum . lingua locutos , fed audito- vis Apoftoli infidens inferne in unam rcs cujüfcunque nationis effent , aut quafi radicem coalefcebat, fed fuper- linguz, eos intellexifle, & vifos fibi tets ne dividebatur ob fuam agilitatem & efie propria lingua loquentes audire ; e qUO velocitatem . ut folet flamma Vgl fpon- fed recepta ; & communis opinio eft, te fua , vel vento agitata- vere Apoftolos variis linguis locutos, 31 j t Lingne.) Per igneas linguas figni- licet non negemus etiamillud primum ficatur efficacitas predicationis Apo- €yenire sonnunquam- potuille. &ddes ftolice ,. & donum lingaarum illis Prouz Spiritus [autlus dabat claqui i[- nimo* É conceffum. 3 lis.) 1n. Grzco dzop3£qqtou , qua- lanquam sguis. ) Neque enim ve- fi dicat , apophthemata , fententias, qun rus erat iguis , fed lin oracula proferre , neque enim erant jjgim gue illz fpe- : qus hlc ciem ignis referebant. nudz voces , fed gravidz fententiis, Sedit.) Inftitit , incubuit. turgentes afilatu divino ngelï gæ 4 Et repleti fumt Spiritm fanülo. ) igne inflammatz. f & . cole(ti J P jl $o ä Qui antem babebant Spiritum. fantum,. S. Erant anteh in. erufalem babi- jem ejus plemitudiuem acceperunt , ait tantes.) ld eft , commorantes , degen- n SPi' 4 'S. Leo ferm. 3. de Pentec. Porro non tes ad tempus , veloccafione f«fti Pen- & ejus :; Omnces parem acceperunt gratiam , tecoftes, juxta legem Exod. cap. 23. K alià 1 fed alius majorem , alius minorem , 17. velftudiorum, pietatis , aut ali- fpaftti(!' quifque-fcilicet pro fuo tum officio qua alia. hujufmodi caufa adducti. fierj n gradu ,tum difpofitione , ficut Virs veligiof. ) Trzmentes Deum r] ut lem »p' Y i . , o ff 1najgfzt » aut minora Plus ; aut Syrus v'e'rtvit,Dei & pietatis ,cpltores. n - * x k 552 ACTU UMA P OSTOLORU M. iLuc. — 6. b. Fa&a autem hac voce, convenit multitudo, & mente Em ft Centt ^. 16. confufa e , quoniam aqdieþat unusquisque Hngfla fua illos s. jom- loquentes. j iU 399 bant autem omnes, & mirabantur , dicgntes ii i 7. Stüpe : None —Supra e ecce omnes ifti, qui loquuntur , Galilzei funt. L - u I' 9. uomodo fos audivi ä Intra Es mus unpquIque : Hnguam ( ho;j - 31.16. ftram , in qua nati fumus ? unie EU '&190 6. . Parthi, & Medi, & Klamitee* & qui habitant Mefopo- tamiam , Judeeam, & Cappadociam , Pontum , & Afia : m , * 1o. Phrygiam , & Pamphyliam , /Egyptum , & par - tes Ly- — ii biz , quae eft circa Cyrenen, & advensee Romani , 1 à 116. Au- .ir. Judsai quoque, & Profelyti, Cretes , & Arabes: "r PA dam ( divimu; eos loquentes .noftri.s linguis magnalia Dei—. x fili v " '. an. Stll' ; bunt, Ip.. i abl Mifipbe ii n g u- h diel Éx omni mailiur qz;l fb eelo eff.) Hy- perbole , Judei ob varias reipublice deam.) Qiuafi dicat , tam ii qui Me- ( calamitates & perfecutiones ,. przfer- fopotamiam , Parthiam , Cappado- orfum tim Antiochi Epiphanis , toto orbe ciam ,'&c. quam qui ipfam Judeam incolunt. 20 . difperfi degebant , ut etiamnum de- unt. Er Afam.) Videtur intelligt ea pars antequ; 6. Fatla autem hac vace.) Tüm fo— Afixqus elt circa Propontidem, alio- BN ni veheraentis , de quo n. 2. tum lo- qui fi latius fumatur, Cappadociam,. & Phryziam , &c. compledteretur. i]i, f&h cutionis Apo olorum | variis linguis. Nec deeft hujusacceptionis exemplum $41 Convenit mutitude.) Aut ad ca- naculum , autcirca illud , aut in tem- fic enin ufurpat nomen Afiz S. Pe- Vi jm . trus ev. F. €. I« n. I. Perres, inquit, Igf plum , ali;mve locum, quo Spiritu Apoffolus Tefie Chrifós eleclis advenis di- fan&o pleni Apoftoli concionabundi, Yosieit variifque li»guis loquentes exieraat, fperffanis Pont? , Galatia C'dffdüfaci;, 4 x Mu.tit.d .) M ültorum millium, nam Affe 4 O. IO. Qw« eff eirca (,:vremr.l.) Ideoque a D. M inox éex ea tíia millia converfa þelï'c fua -metropoli , appellatur Libya Cy- ait D. Lucas infra num. 4I- renaica. tbant, Mente confufa.) Admiratione , & fettopgpa ftupore tante rei. Advena Ram&ni.) ]udæi Romz com- Qïldna; morantes,qui Jero!olymam negotio- "n nov; 7- Stupebant.) äZlgan*ro, id eft , ex- rum , vel religionis caufa vene- tra fe rapiebantur , quafï in extafim. rant. P I* 4j Ga/ilar fant. ) BAugebat admiratio- Profelytz.) Ta'm- forfe & mem , quod ita lo uerentur Galilei, IÍ. Jadai quoque & r Mujg qui ceteris Judais p ebetiores erant, Judai parentibus, & majoribus Judzis IJI $; prognati , quam profclyti , qui fcilicet & pejus Ioquebantur , ut notavit Glof- ex gentilibus converfi circumcifionem T of fa interlinearis , & alii. & facra Judaica fufceperunt. ünde if 9. 4Elamita.) fElam pars eft Perfi- Wi dis , que ab E à '.Mftgmz/id De;. ) : Af ellc lam fïlkioä Sem dicta VS.yr'qs * ,Bfl'l:dh'-/l'l ij eEe ;re'diCur. Dei fd€i00rd. 4 mm L * " $ uoc ..A*P-*U-..Tf m 553 fhente cit12. 'Stupe:baiht autem omnés, & miræbantüf;a é d 'i&iæ ; m t illos centes : Quidnam vult hoc effe ; x L 13. Alii autem 1 rrid *n-te's fdig:e bant: Qma muüq pleni fuht iti. * * fïänsï'ïaüt'em 'Petxnisr cum ',uaude'cim;ieyävit- VOCem fu- am, &.ocutus eff eis: Viri Judaei, & qui habitatis Terufalem n n() univerfi: hoc Vobis notum fit , .&Jauribus P.eþr.ck;ipit.e-y,erba ; qTnea.- Iäfqgo- ücut 'x)ös 15. Non enim £ aeftimatis, hi ebrii font, cum fi tä; W hora diei tertia-. - quod dittum eft per prophetam Joels. 16. Sed hoc . eft ; Uq7. 6 Et erit in noviffimis: diebus. (dicit Dominus) effun- « Itsie $. Aü dam de Spiritu meo fuper omnem carnem,. & prophetabunt44- 3- Q. filü'veftri, & filie veftree, & juvenes velftri vifiones vid : a 28- bünt, & feniores veftri fomtia fomniabunt. . — 18. Et quidem fuper fervos meos, & fuper ancillas meas in diebus illis effündam de Spiritu mgo, & prophetabunt: )j* u Me '19.- Et dabo prodigia in ceelo furfum, & figna in terra de- Cappado orfum , fanguinem J*& ignem , & vaporem fumi. ; ]udæäm 20. Sol convertetur in tenebras, & luna in fanguinem; antequam veniat dies Domini magnus , & manifeftus. joiea p* 1- 2Joel. dem, ao* *9I. d Et erit: Omnis -. quiCUmqug invocaverit nomen Dom *2..32. alociam ni, falvus erit. — 1 Rom. ,[Q&E'[eülïf'x 22. Viri IHfraelitze , audite verbä hzec: Iäfuiä Naza-renüm, 10.13- m approbatum a Deo in Vobis, virtutibus, & prodigiis j fs w gr 5 lri ,*ficut, & X , IUv & nis, quze fecit 4 ]—).'-e,us' per illgm in ;nedio vet vos £c1tls L3 9,3 gunc a'tpl;gdml j 32. Mirabautur. ). l'&m'o'g»sv . hæü- Hoc vobis n'afumft;. deoqit * £turus. * S VQ.u—od fl?ül' dx- . pf tabant, dubitabant, amþigebant ,in- 4.) Scili- terrogabant. Jd5. Cum fit bora diet terti Quidnam vule boc effe.) Quonam tan- cet.ab ortu folis. Solebant autem omg o dem nova hec res evadet, Judai , utex Jofepho docet Baronius m e,o.'()m 13. lii autem irridebant. ) Scribz in feftis omnibus u : i f * uf a fortaíffe &. Pharifzi. cibo & potu abílinere: . que ad fe X'Cflïmï E * Muflo plen;.) Ebri. 16. Per Propheram Toel. j ) Tam gl 'Y4- Staus autem Perrus.) Quafi pri- ubi hunc . locum exPlicavïvmus. Vide bu mas Apoftolorum & caput Ecclefiz, quz ibi diximus. " ^ yi fcilictt unde ipfe pro omnibus loquitur , & ..22.. Firum approb atum. ) 67?03538(- rodigi! rationem reddit, « legem quu£vo» 4 demonfiratums quem . fcilicet 5 : multis fi vangelicam promulgat. : . gnisDeusa femiilum QReVn'di.t- Bibl. cum Com. Menech. T. VII,. Aaa a Y m ACTUUMAPOSTOLORUM. 554 ^ /33: Hunc definito confilio, & præfcxentxa Dek tradltum j X N chi per manus iniquorum afïigentes (1) interemiftis. 24. Quem Deus fufcitavit , folutis doloribus inferni, 3uxta. chrui quod impoffibile erat tener1 illum ab eo. 30. 25. David enim dicit in eumt:'e Providebam Domanum in g u e Pfal. confpe&u ineo femper quoniam a dextris eü: mzhx, ne com- us. 15. ó- movear. 21 '46. Propter hoc 1ætatum eft cor meum, & exultav1t hngua neqi mea, infuper & caro mea requiefcet in fpe Tupti 27. Quoniam non derelinques animam meam m mfernoA, 320 nec dabis Sanéctum tuum videre corruptionem. - fimu ag8. Notas mihi fecifti v1as Vitæ, & replebls me ]ucundltate 5 cum fac1e tua. fanti 29 V1r1 ditis - * ) I) Afhgentea, R edir. Sixt. legitur : amlgentes r [/ volbts.) ) & óuéc, veftri caufa, ut nibus mortem afferunt ,. eorumque tD ánimas in infernum mittunt ,' vt ibi fcilicet vobis falutem affertet.s Inter- res Latinus videtur dCCeplffe pro quafï in tenebris & carcere inelucta- i£gopio , in vobis. , 1d eít, quuncer VOS bili perpetb detineantur.. Hinc il- 20 verfatus . e lud Pfal. 17. 5. Cireumdederent me , (utur Vzrmnäus &c.). Miraculis. dolores snortis', Tc. dolores wferm cir- ttm pt Ip medio -ve/ln ) Idem quod, zz vo- cumdederunt me , preoccupaversnut . m laquei mortis. Senfus ergo eft, Deus De] hi, inter vos , vobis videntibus« ? tüm o 2 Hanc de/ïmta cozfrlio. ) Divino fufcitavit Chriftum fuperata morte Bu , fan C i & Trinitatis decreto, non cafu, & inferno , cum omnibus doloribus neceilitate , aut v1olentla perfecuto- illam comitantibus; folvens nimirum, £onver rum. d ündy & irritum faciens quidquid per tot do- f« C Et. præ/&zentm ) Qua prævxdebat im- lores , & cruciatus mors effecerat. - ias Judeotum voluntates ita difpo- juxta quod.) xa9'ovi , fiquidemy,w el I mgg fitas , ut fi Chriftus illis objiceretur, propterea quod. Itahce diceremus. . Ca- ze-che. EI/ in eum invaderent & crucifigerent. 1 dica Traditum.) £x3yroy , id eft , CXPO' — dpofF (Lile erat| reneri aä eo. ) In- Ti t fitum , a P:trte, afexpfo ; 3 Juda à ferno fcilicet & morte , tum quia Chriftus erat innocenti(íTimus & dubitm ]udais', a Pilato. mors autem && in- i& Per muanus n:quorum. ]udlcum & fanctiffimus $ mmxfiro*rum fernus funt pena & carcer peccato- 30. lum tum quu 'Chrifti dwnmc as,& Rens | Affligentes.) Non tantum a&lwen— O- tes & vexantés , fed etiam , ajlgm- humanitatis etiam' ipfius vis, & SPJ& te$, wgoaw?]äav'rsg , Bf habet textus tentia claudi & detincri neqmbat mor- TéPtun Gra&cus. t* & inferno. t 0f QS. Im eum.) ld eft , 4e eo , ut. ha- li iutn . 24- Quem Deus f'eféitavvir.) Surrexit D énim Chriftus virtute divinitatis fu. bet Syrus. avid Solutis doloribus inferni. ) Dolores Providebam Dominum , ö'e ) Hunc mortis , & inferdi metonymuce 'vÓ- locam explicavimus Pfalm. 15 8 ün- aïl k .wzdf cantur dolores gravxmml ; qui hOml- de defumptus eft. Ti 1 E 40 A P U * II. 855 lim, 29. V1r1 fratres, liceat'audenter dicere. adixos. de patriat- cha David , £ quoniam defun&tus eft, & fepultus, & fepul- f d. juxta chrum ejus eft apud nos usque in hodlernum diem. Reg. . IO: -30. Propheta igitur cum effet, & fc1ret, quia ]urejurando Hm u g juraffet illi Deus de fru&u lumb1 ejus feder- fuper fedem zPfat. Com 131. e,us , ^ II. 31. Providens locutus eft de refurre&wne Chl*lftl quïa ingua neque dereli&tus eft,in inferno; (4) neque caro ejus V1d1t cor- JPfal. ruptionem. I5.I0. Ánfra, etto, 32. Hunc ]efum refufc:ltavu: Deus., cujus. omnes nos teftes- fümus. 13:35 ditate 33. Dextera igitur Dei exaltatus, & promiffione Spmtus fanéti accepta a Patre, , effudit hunc, quem vos videtis , &au-. Vitt ditis. 34. Non enim David afcendit in coelum: dixit autem 1pfe' z D1x1t Domlnus Dommo meo , fede a dextrls mels, i PfM rümque Aaaa 2 1o9. r* yt ib p OONRuS sDo nelutae jic d 29 Liceat audenter dtcere) La lo- Grxce , mom relHa efl anima ejus im 7187 P quitur modeftiz caufa quafi faculta- :nferna r cnh tem petens libere loquendi. 32. Cujus.) Admlrablhs fa&l, fci* rjnt T De Patrmrcha Dd'vld) Probat, cita: hcec, refurrectionis. . i DcllS .83- Dextera.) d eft , potentia. morte tum locum Pfalm. 15. Nec daäu An- Exaltatut, ) Per "efulre&mnem a um fuura widere. wrrzzptzanem , non yloribus convenire Davidi , eo quod ipfe de- mortuis , & afcenfionem in colum. jmirurm fun&us , fepultus & corruptus fit ; 3 Pram:j' 0ze Sptrztz: fan&t a Parre rtotdo 4ccepta-) Id eft ; accipiens a Patre, ut Cerate fed . Chrifto:, poft triduum .a morte poftet. bpmt:um mittere , quem pro- refurgenti.. 1m cmt. lm, yo 1U$ ^ Er féprllebrum éjus agud mos. ejl ) Qua.. Effudit /mm' ) Smhcet Spmtum fdn- fi dicat »'corpus David ufque:ad no- ctum, ftra tempora jacuit in. fepulchlo , ut em vas. wa'ct:s ö' anditi:.) Per os ,Jh dubitari non polffit; quin corruptum n n Qu fit , & in pulverem redactum. rum variis lmguls loquencem ina- Ts gnaha Dei. Bu * 80- De fru&u umb e]u: ) De po- 4. Nep enim D;rwd 4/Eend;r i2 e«- cato" Rens ejus. Quafi dicat: Ergo DdVId cum dlt Pf 1m,.109. ut. jam citato Sedc MEAS s - Sedere fuper jädcm c]m * OGCUdJare hus regnum Davidis patris fui5. & in.ejus A. dextyis mets , non de fe loquxcur : at of throno, quafi regem federe. Hoc ze- fed de Chrifto refufcicato , qui afcen- fi dit in coelum , fedetque ad dexteram ut ha ium Chrifti non fuit temporale, ut Patris ,. & inde. efiud;t Spmtum fan- b avidis, fed fpirituale & ætefüum. 51. Pra'vtdem. d* wgo;äwv, ld eü um 1n. nos. .5. fux 5 oDixI antem vzp]l' ) Ipfe Davrd ple- þr .w;dem $ nus divino. Spmm , qui nec talh po- &m gegu: Jer:/:äm ;jl;m mfemg ) taü »nec. fallcre. * 456 — ACTU UM APOSTOLO k U M. 35 Donec 'p'o?nam' inimicos tuos : fcabeïliimï*þeäum f—hg'rüm. 4 batür. '36. . Certiffime fciat ergo omnis domusl(rael, quia, & Do- minum eüum , j & Chri-&um fecit Deus; hun'cf Je&;m, quemvos . ( app crucifixiftis. & -31. His autem 3 uditis, compuntti funt coíde, & -dixefiint p & cof ad Petrum , & ad fratres? —,religuoxs Ape&olos. A-Qigjd faci'emps,l-Virïi 4 38. Petrus vero a d illos: Poenitentiam (idquit ) agite, & Qigi, m baptizetur unusquisque veftrum in nomine Jefu Chrifti, in remiffionem 'peccatorum v h ) eftrorum ) & -agcipigü&s | --cïon*u;m ban 10 Spiritus fan&li. L ? . - -39. Vobis enim e 4 t repromitio, & lHs véftvis; & ogmi- a. 120 1 *bus, qui lo nge funt, quoscumque advocaverit ng-i-nus De- . M. us npfter. * frange - [ 45. Aliis ; od tiote , E BR r te baptizo in nomine Patris & Filii, C * nium fuo loco explicavimus nimirum Pfalhm. iog. Vide ibi dicta. In wéniffionem peccat orum.| Qui üa- 41 36. Omzis d ptifmus vim habet peccata delendi. CR r qü& wmu 1]?46/.) Olmnes lat , € eIfraclitz. Ef aqpip'ic)i: donum Spiritus fan&li.) ver elle Quia 65 Domtnum eum , 6 Chrifum Primo quafi dicazt , accipictis ipfum l. Td fecic , &c. ) Deus Pater evexit Jefum Spiritum fan&um , ut di&üm eft fu- ad hoc dignitatis faftigium , ut fit & prop Dominus uüiverforum , & Chriftus; pra n. 4. Secundo : accipictis pratiam Timora & jüflitiam ', quz eft donum Spiri- zum Ch five Meilias, hoc eft, un&us gratie tus fancti. 'Fertio intelligi poteftde plenitudine , de qua omnes accepi- gratíà facramenti "Confirmationis , Sd!'l'm mus. Evexit, inquam, eo ipfo quod Pel' Hdei u£ eximia eft,& fingulare donum Spi- Teique c eum diving perfong , & pïtïu»ræ;ig in- Yit — ritus fan&i. Vide Suaret de Sacram. 0c [gc .«arnatione uni Confirmat. difp. 32. fe&t. 1. ES * Á Quem vos «ruc dfexiffis.) Quafi dicat: -.39» Vobisenum eff repromifre. ) Oc;- 3 Judais * Videte quantum fcelus commiiferitis, piis ; currit diffidentie eoruin de tanta gra- "AL 4 qui Jefum Meffiam , & 5 * j älya;arenä z tia confequenda, eo quod tam £ravie anundi crucifixiftis. ter, peccaffent. Senfus eft. Ad vos, tui Hde]l] — 87. Compuntt funt ci srde. ) Intimo uafi Filios Abrahg , pertinet pra- Jtm dolore & ponitentia, q Q L uodCthmm h míiffio eidem Abrahz facta de Chrifto, daa Te( fprevitfent , & occidiflent. Ut mà natbus do: 2 his , qu&' Chriftas fi- -Auid faciemus??) z 3* ^ 1 d um quod delibiis"fuis dónfert. ^ ; h $ 7 "d & y B tón incurrimus eniendemits.- 272 * 9. PenitemtiatR agite.) | Ex hd&,lä*- P ;.» wibus qui long e fant.) À Deo-: m'.f llllu n Eccle fi co probatür «dolorem " peccatorum tilibus. " la, fideg&fglute ; hoc e&,,,,('ïlgn- tür fnà etiam baptizandis , effe neceffártum.; diflribu. l1p nominc Chriffis. ) Non' baptifmo ! Adoocastrit.) Ad Ecclefiam fuam, 4 fi joanuis , fed €haifti ; : uf confertur quz & ipfa 4no voV. £xpaNr , nomen Wdq 3 invOcatione T'rinitatis , dicendo* Ego habet; hoc eít , àb dvecando. —— hg DL OCRBPUTJLE U 557 )'ü, 45. Aliis etiam verbis plurimis teflificatus eft, & exhorta- : Do- batur eos, dicens: Salvamini a'generatione ifta: prava. - * T vos '4r. Qui ergo receperunt fermonem ej us, baptizati funt, ila animze circiter tria millia. & appolitze funt in die (éfünt 42. Erant autem per feverantes in-do&rina Apoftolorum, $, Vif & communicatio ne fractionis panis,. & orationibus., s && . . $* . . x Li ^ t - It à quoque. p&'O-» '43. Fiebat autem omhft animao timors; nit di te, t gia, & figna per Apoftolos in Jerufalem fieþant, & metus m erat magnaus in univerfis- .. . LI . |44. Omnes etam qui cre debantg erant p'ar'i'ter.ï & habe- j ionu.r.n bant omnia communla., bmni- 4$. Poffeifiones , & fubftantias JVend/ebäïïti , & dividebant 1lla omnibus , prout cuique opus erat. L] l De miter in tz-:'mplo», & -46. Quotidie quoque perdurantes unani lta- frangentes circa domos panem, fumebant cibüum cum exu is. tione & ümplicitat,e cord Aïiis A.aaa,gw 47 * COI" MpX & Filii 40. ï/? ificatus eff.) 3:8/.Lcc?r5;$*or€ ,id ut fit; Aüb"ïqfe D.Eus prodit per o'pgræ Qui b teftibus adhibitis aíffevera- infueta. eedi. eít , quafi &. conteéftabatur Etmetus magnas. ) Kepetitio ejuf- bat , confirmàábat , s ftmüi.) vera elie fua di&a & dogmata de Chri- dem fententie , more Hebreorum, fto. Teítes hi erant fcriptuig facre, qui folent éas frequenter ufurpare. s iphu .,-tuim com- T & prophetiz. de Chrifto 44* Erant patiter.) $m TO «UTO, erant gratint memoratio fan&itatis , & mimcqlo- n idipíom , fimul conjun&ti , qui fta- rum Chrifti, &c. : tis horis conveniebant ad conciones, n Spitt Salvamini a genera tione i/ü ;tmva.) ad Synaxes , ad orationem , &c. pöteü dt Halebant omnia commusia,) Ex quo ationfs Per fidem. & baptifmum Chrifti , mo- Qu 9p refque. chiiftianos , fegregate vos ab magna nafcitur concordia , & chari- hoc feculo infideli & impio, hoceft, tas , able gatis pacis p'erturbatoribus,. Gacran meo t5 tuo. p5 à Judeis & Gentibus infidelibus & im- ;7,'1, ] Qc piis ; ut f alvetis animas velttras. -- 45 Pofeffiones.) Agrorum aut do- sls opofita funt-) Eccl « morum. n g ^ tui fidchium: eüæ*,— & cfse- Subflantias.) Bona mobilia, üt pe- um gl' avt Y t cora , & fupellectilem. M Y0y Zaime,) Homines, 2 4Q. Ja dolirina -Apoffolorum.) Auditen- Vendebanr.) Amore paupertatis, & int pro- * Qa,, meditanda , & probe percipienda. ftudio charitatis , ut poílent cum 3 Chïl 0 L. . Et cómtzniaatione fratisenis panis. ) egentibus cofnmunicare. ss ft,pa- 4.6. I templo. ) t concionántes "TO) Zers , cum articulo ,"id € wis ilias , fcilicet Enchbas: s. Dici- Apoftolos audirent, ut Izuchariftiam - | A DCO: tur fractionis , quia frangebatur & "fumerent, &c. e&, Gen. Frangentes circa domos panem,) AMi- diftribuebatur. 5493* Ffiebat autem amni452im'.e fimar.j ii hocintelligunt depane commauni, iam füaths ^dd cft, omnes timore & facro quo- & ( ufuali ; quafi dicat : Frasgebazt , h nomu damhoæ'xo-.r'a & xeverentia tencbantury ldþ eft , di&fiþüemnt per. domos pgf T - 558 ACTUUW&APosToLORum, "d Collaü*dautes Deum ; .&.habentes gratiam ad omnem plebem. Dominus autém àu gebay? qui faly*i fierent quotidie in idipfum, bAPUTJi Petrus wkm'jfoanne claudum a matris utero Janat , ac. docet. íp- Jüs id.fecifJe per. fidem. nominis Chrifli: qu em offendit. dfe. Mgf- Moyfen, & propbetas * fiam promif]Jum per 4 tpfique Zbraba. Ü I. Etfu.s autäfnf., & Joannes afcehdeba - r * ram orationis nonam. MU N dh e ?. Et quidam vir, qui erat claudus ex utero matris fuæa bajulabatur, quem ponebant quotidie ad portam templ i, quag Ti dicitur Specioía ; u; peteret eleemvofynam ab intr'oeumi bus in templum. Ino 3.- fS« ^^ H ET nexmþ, id eft cibum pro numero .in- L owD aar,;m a;;;:iani;r ?20724"2.) Duz colarum cujufque domus. Alii ve- t nt - £ enim erant spud. Judaeos pri- rius intelligunt de pane Euchariftico, mari« orationis hore , prima & nona; IOml quia Euchariftia a Paulo & Luca vo- ob duplex juge facrificium agni , quod catur frattio panis. ,iis horis offerebatur. Circa domos. ) wa! Qixo» , cirea de- Vide Exod. c munm , hoc eft, circa templum, ut vult 29.num. 398: - - (Q) INOSA, - ) 'Tert ia i)o& mer-i,diefli , n àpi Occumenius. Velxar' ào» , idem eft fepius dicttum Hebraeorum horas fuif- 250. ac domatim per domos fingulas ; cre- feinzquales, diuturnum lucis fpatium fcente enim numero fidelium per va- in duodecim .horas dividebant , ut& "T rias domos illos diftribuere , && mul- etiam nocturnum , five no(tes bres dU,u tlonen tis locis panem frangere oportebat. ves eífent ; ut «ft * Citand. - €Cum éxultatione.) Ob tnutuain, cha- hyemal-es. " iv J fi;vfet vld:i'tg"æ- ut L $ ritatem , & confolationem ex fum- Q« Quidam vi r. ) Annorum dua*dr,af ptione Euchariftiz. Eu k tis. ginta ,ut d icitur n. 22. capitis feqïlgne ;? rift Et frenplscitate þora'i:.) Id eft, fine 5 s]l malitia , dolo , fufpicione , invidia; Ex utero Mdl;i! fe^.) Exaggergt hæc z & ipe fed benevole , candide , fincere. - circumftantia miraculi magnitudinem; pui 47. Habentes grattam ad omnem ple- quam etiam ob caufam fuit illuftrior T^ potim &em.) 'T'oti populo chari & amabiles, curatio czci nati, Joan.:c. g. r. * propter fanctos & inculpatos mores. ^^ Qua dicirer [peciofa. ) lta appe l-lat; I?y Dominus auttm angebat , &c. ). ld a pulchritudine. Erat una ex decem eft , addebat Ecclefix (& cetui fide- Qui ef C atrii- portis , ut tradit Jofephus An- nOGIæ D lium plures alios , qui falvi fierent. tiq. lib. 15. cap. I4- que ab eodem 1 7 "0f 44 iffum.) etiam Corinthia dicitur , quod ex xre lna Id eft 'fïmu,lf, ïylidel-icec, r ia Ecclefia. Corinthio eflet fabl;icg:a. »;Vidäplu's ;ä N CAPUT III. 459 $. Is cum vidiffet Petrum, & ]oannem 1nc1p1entes introire in templum, rogabat, ut eleemofynamf cciperet. . 4- Intuens autem in eum Petrus cum ]oanne d1x1t Ree fpice in nos. $. At ille intendebat in. eos, fperans fe allquxd acceptu- rum ab eis. j. 6. Petrus autem dmt Argentum & aurum non eft mlhl ": quod autem habeo, hoc tibi doJ in nomine Jefu Chrlfu Na- zareni furge, & ambula. a 7. Et apprehenfía manu ejus dextera, allevavit eum: & pro- ünus confolidatae funt bafes ejus, & plantee. ho. g. Et exiliens ftetit, & ambulabat : & intravit cum illis ln templum ambulans, & exilien; , & laudans Deum. . 9. Et vidit omnis populus eum ambulantem, & laudantem j Deum.: 511 IO. Cognofcebant autem 1Uum, quodipfe erat, qui ad ele- mofynam fedebat ad Speciofam portam templi, & 1mp1et1 funt I ftupore, & extafi in eo, quod contigerat illi. 11, Cum teneret (1) autem Petrum, & Joannem, cucur- ]Dus rit omnis populus ad eos, ad portlcum, qua appellatur Sa- $ pl'l lOan'b ; H:upentes 3014 vod I2. Vi- z xod, 6 (I) Cum teneret , z ediz. Sixr. legitur cum viderent. ra apud Baron. anno Chrifti 34. cap. dief s Bafe: eju: ) Crura & tibie ; qulbus AS fm 259. & deinceps. tota corporis moles fulcitur. 4. Refeicesm zos.) Juffit Petrus clau- Plante.) Pedes. ipmum do , ut infe re! fpiceret , ad ejus atten- B.' Et exiltens fetit.) Non exurgens p , J tionem , & fpem futuri miraculi ex- tantum , fed etiam exiliens , quippe tes b* citandam. Pratcrea, ut modum mi- ' "pérfectam jam. adeptus fanitatem , raculi videret , cognofceretque illud pro divino beneficio Ixtus & alacer. fieri pef 1nvocationem nominis Jefu Er exiliens.) Subinde pre gaudio , | u**d" Chrifti. - * & ut circumflantibus fidem faceret j fequen' S. Sperans fe 4/:7uzd accepturium., ) Sic etiam nunc a praterite valetudisis nulluin fupereiïe Stipe llquam vefhgmm. ge " at — fpiri us Patribus aliqui tempora- IO. ózepore & exm/' ) Max.nna ad- llwd (nem lia potius colligere ftudcnt,quam fpi- miratione , ut quafi extra fe- fierent. illoftatof ritualia. lj eo.) Propter id. 6. Iz neomine 79/2.:(767'2/?1 ) Virtute IIL Cumteneretzautem Petrum e 70- qui eft Chriftus , id eft Meffias genti annem.) Cum ex amore , reverentia, " decem noftre promiffus. & gratitudine illis adhzreret , & ma- Ài 7- Protinus.) Ut appareret effe di- nus aüt veítes eorum teneret. gen "d porticum s &4 appellatur Salomo- q) 9 vina finatio-,-qug diutürnitate tem- g * poris non eget ad pcllendos morbos, nis.) Erat pars atrii Gentium a Salo- | Vil Plll' * j 560 ACTUUM' APOSTOLORUM. /12. Videns autem Petrus, refponditad populum: Viri Ifrae- SN litzje , quid miramini in hoc, aut nos quid intuemini, quafi " noftra virtute, aut poteflate fecerimus hunc ambulare? Deuä 15. Deus Abraham, & Deus lIíaac, & DLeus Jacob; patrum noftrorum glorificavit fibum fuum Jelum, quem. vos quidem tr ) lo dimitti. gdidiüis,A'& negaftis ante faciem Pilati, judicante il- ^ . d Pl , 14. 4 Vos autem fanttum, & ju 27.20: ftum negafüs, & getiftiä/ H a YO Marci rum homicidam donari vobis. z te'rfie*cii;tis, quem Deus p IS.JI.-. F$. Au&orem vero vitee. in fuff:iïg;l Jesn. vit a mortuis, cujus noseftes fumus. - i . 18.4Q- difiis, & [an Luc. I6. Etin fide nominis ejus ; hunc quem .vos vl 5 noftis, confirmavit nomen ejus, & fides , qu3e per eum eft; für 7 * . dedit integram fanitatem iftam in«€ onfpetctu omnium veftrum. 17. Et nunc, fratres, fcio , quia p p) xü;* l! er ignorantiam fecjfui; * Lj cut & principes veftri. , 5 ua (1) pfænu n 4 18. Deus autem , - Iiavit per os omnlum 1j , pr(v)lpölïetarum, pati Chriftum 1'.uum, fic implevit. detef 1 9. ;P('Je- | Rém SRBScamtcs N * 20' (1) !Quæ, m ediz, Sixt. /egitkr qui. rii.) ( mone olim: conftru&i , que a Chal- Qu?ä vos vidi/li: , Ef noffis.) Hl;nc lititig dzis fuperítcs manferat, ideoque no- claudum , quem vos fzpius $ men Salomonis retineDat. Vide Vil- & bene noftis. . yidi&is, malom audj , lalpandum lib. 3. de teraplo c. 9. Confermavit nomen cf/fu:'.) Confitmavit, Y03, 4 qy 13. Negaffis.) Dimitti debere , Bàa- & curavit virtus ejus , non ego mea rabbam ei praeferentes. medicina , vel virtute. TU yy; Judtcante il/o,dimiifi.) Innocentem Er ffdes qua ptr eum eff.) ld eft, & te&c( judicante ; & dimittere conante. Chr]m I Virum bomicidam.) Bar fides in' eum , lhoc eft , —in- Chri- 2 .abbam E d Rürq. perfo, . Matth. c. 27. 2I. 17. Per ignorautiam feciffis , ffeut | ^s CUj Is. Autlorez vero vita ) -E& anti- thefis, virum homicidam, & mortis in- & Principes veffri. Qui tamen multo ; ïlfdinis 1 minus excufabilés quam plebs, cum Wltatis « nocentium auctorem poftulaftis ad vi- eorum ignorantia valde craffa fuerit, tiis ejfenc tam ; Chriftum vero vere vite aucto- ali- X rém poftulaftis ad mortem (& morti immo & affectata , que t s cradidiftis. Y quo modo minuit culpam cu inuat qPpus voluntarium. u/ 7*9 in Quem Deus fufecitavit , € c.) Surre- f(]ue D [ xit enim Chriftus virtute divinitatis I9. Deus auzem , €5c.) Deus aücem fuz. veftra ignorantia ufus eft in bonum? Rinem ] 3 W. 1in Cujus.) Refurrectionis. nam per illam iimplevit, id eft, per^ lümor, 16. Et i» fide nominis fi";?(--) Id eft, fecit id quod de paífione , & morte er fidem & invocationem | nominis Ml £ Chrifti predixerant oracula prolghe- [^i tlmc Q taruine ia B'ä/ [ Chriüi.' - J iCAPUTiE 561 .. X39. Pækhitem , cata veftra: ini lgltur, & conv'er:timinix, ut deleäntpr fpe'c-- 20. Utcum venerint tem pora r,efrige;*ïi a confpe&u Domini, 5 & miferit eum, qui przed icatus eft vobis, Jefum Chriftum, $ .21. Quem oportet i quidem coelum fufcipere usque in tem- l póra reftitutionis om nium , qua 1 æutus eft Deus ;per os San- &torum fuüorum a fseculo prophet arum. la 22. Moyfes quidem dixit: 5 : uoniam Prophetam fufcitabit ZDeu. vobis Dominus Deusvefter de ratribusveftris: tamquam me, 19.15. .. ipfum audietis juxta omnia, quaecumque locutus fuerit vobis. .23. Erit autem 5 omnis anima , e. quae non audierit Prophe-— tam illum , exterminabitur de pleb 24. Et omnes Prophetze a Sam x li uel, & de.ljnceps qui lócuti m ünt, arinuntiaverunt dies iftos. "2 X . Z - zï,-.Vosü fIg. Penitemini ($. comvertimini.) Id qutm tà, totumque orbem primæv;æ inte- eft, per panitentiam , & peccatorum gritati , incorruptioni , & fplendori deteüation?m, &mqrum emendatio- reftituet. Erit enitn tunc renovatio æ- nem.: & quafi generatio totius mundi, ut 20. Urcum veuerint tempora refï?g'e'— docet Apoftolus Rom. c. g. 21. s. Pe- rij,) Cum venerint tempora tranquil- trus epift. 2. cap. 3. num. 13. Hunc litatis & quietis eternz , cum ab eftu - Que locutus eff.) Qus fcilicet tem- 1dlü191 malorum hujus vitz recreabitur. Sub- pora fore predixit Dom inus [ïer pro- YvOS. audi ;.falvi fi'tis vel refri .geremïni & phetas fuos fanc&os. "4 [eculo.) Qui prophetz ab initio mavts E wn/þeäu*Damz'nï. j sc'mlïxvrgog'æ'wov orbis conditi fubinde miffi funt à go me To) xvefov , ab ipfo Domino prafen- te & confpiciente. Vel a perfona Domino, & hzxc prenuntiarunt. eü.& 22. Mojfei quidem dixir, 6c.) E mul- Chrifti , nam a6cómo; , & faciem, tis prophetis unum cita . h t, eumque & perfonäm ügnifïcat. Vel 4 facie Cbrs- primariuni , fcilicet Mo Jf , cujus afpe&tus erit/ caufa. beati- yfem , qui ul tudinis accidentalis , ficut vifio divi- clare de Chrifto prophet avit. Dent. f , Ccap. I8. I 5. ejus oraculum ibi expli- , oO nitatis ejusdem erit caufa beatitudi- Cavimis. bSS com nis effentialis. QI. Quem oportet quidem celum fe- 3- Erst. 2utem i ornis am/'n(ut; €.) ia foerity gt 2 féipere.) Quem oportet calo recipi. Futarum eft autem ut otnnia, id eft 5 ut quilibet. P d Qu Ufaue in tempara reflitutionis ommnimm.) Exterminalitur de pie fque in'dieur judicií, quo Deus ho- ne delebitur ex -e.) .Ini:erh'ecio- minem lapfum.in peccatum , &rum- $ autem nas & mortem Deo , gloriz , & feli- ditus peribit.' I)QPUIG,?UO ; & fun- ci immortalitati réftituet atque ita 24. 4 Samuel 6$ deinceps.) Licet; an- | CR& Pel' Angelorum ruinas reftaurabit.. Pari- te Samuelem propheta fucrint , plu- & mol'tc tertunc cum homine colum, elemen- res tamen poft illum fub Aregiþus flo- Bidl. eum Com. JJdech. T.FII. : 'Bb d d $62 ACTUUM APOSTOLORUM. as. Vos eflis filii prophetarum , & teftamenti, quod difpo- Abraha cGen. fuit Deus ad patres noftros, dicens ad - " »- m;c Et in fef h 12- 3* mine tuo benedicentur omnes familiee terrge. Wt 26. Vobis primum Deus fufcitans Filium fuum , mifit eum : jrimi benedicentem vobis; ut copvertat fe unusquisque a gequïti; LUR fua. ; f hi !.L( $] ]u n $ I diam j X L N && CAPUT . — &E 4 - Cipese ruerunt, ideoque Petrus hoc 'pofiüï- Benediamt:&.) ]ilmfïcabuntur à om- mum tempus defignat. nemque gratiam , & gloriam acci- : Dits iffos.) Adventus Me lent. * L ffiz ,&re— demptionis mundi. tes. . Omnes f:mu « /fa )terne.) Onin'es Gen- Q5. Vos eflis filis Prophetavum v- ) äpi- 26. Vob pfæfe&u rituales eorum filii in fide, religione is prianum ) Primo. éifim & us, ] directe miífus eft Chriftus ad Judzos, piate & & pietate ; itaque ficur illi in. Chri- uafi Meffias patribus enrufn promif-. ftum venturum crediderunt , ita & 1 us. ; 8ütem vos in eundem jam natum , & paffum, US , q & a mortuis redivivum Sufcitans-) dvag refurreCtionem | enim 306 , þofqu:(m I;t- plim c tis. ] credere.. df:be— festavit; po C xI Chriftus benedictionem, id eft, Spi- E: teffamenti. ) : Id eft, foderis 7, ritum fanctum, graciam , & falutem Sedds, pa&i, & promiflionis divinz. Erant copiofe in Judxos effudit. cap 37 autem Judai filii federis , & tefta- Bezedscentem v&is.) Qui vobis bef P Ann menti , quia ad illos pertinebat fecdus nedicat, id e(t benefaciat , dando '!m!xn a Deo cum Abraham patre eorum Tfurresi initum. gratiam uberem in hac vita ; &gIO- riam infutura. 1 Qtoqt ägad d'i],'oafk-itk—Deus ad parres moflros .) Ur convertat [e , 6$c. ) &v T ámoa- SJUS Qpe Quodinivit , & pepigit cum patribus TotQt , [f fe quifque comvertat , & pe- 5 Quod noftris Ah $ ltütam. raham, lfa'gc, Jacob, David, nitentiam agat ,vt vertit Syrus. — Vel, &c. y quafi dicat, hoc fine mifit Deus Chri- In femine iuo..*) In Chrifto Filio ftum , ut fcilicet vos convertata pec- Ym jny, 'tuo. CWS Pr catis , per füam gloriam & j'uüic;am. x 46 3 ^ æ*'& . x'"xs k u dily. "CAPUT IV. iIl fe' J Hpo/ï&lis þojf reclufionem im. cuflodia examinati de claudi cura- tione , oflendunt in [olo Cbriffo. lapide angulari effe - [alutem , tec i eum principibus contra Dei ju[Jum obtemperant ce[Jandà a. do&trina no- aquitï; minis CbrifH : dimiffi vero , & orantes , accipiunt figna dati Spi- ritus fan&ti ; -mullus ipforum. quidquam proprium . babebat , . Jed $ : fuz's -divendz'tz' faciebat pretium effe commune , ficut. fe:citA : - Barnabas divendito. agro fuo.. Oquentibus- autem illis ad populum, fupervenerunt 'fäa - cerdotes ; & magiftratus templi & Sadducai. 2. Dolentes quod docerent populum, & annuntiarent in Jefu refurre&tionem ex mortuis. [2 - $. Etinjecerunt in eos manus, & pofuerunt eos in cufto- diam in craftinum, erat enim jam vefpera. 4. Multi autem eorum, quiaudierant verbum , crediderunt, & fa&tus eft numerus virorum quinque millia, PUT s. Faétum eft autem in crafítinum, ut congregarentur prin- pb ened ** , & Scribe in Jerufalem: cipes eqrgmy & feniores : "Bbbb.3 .6. Et Xf . Olï.ï" » am acct* 1 r ;fgt:frdtm femþli. ) o ;."eü-'TW' 6s qui refurrectionem corporum. n E «ga pa G- z M : Syrus " præfeäi Fempío. Erat bant. Infra cap. 23. num. $. 4- Qui auditrant verbum.) Sciiicet— przfedus quidam cum fuis fatelliti- predicationem Petti. bus, cujus erat curare , wt omnia 4 ld udæosi pacate & (ine curbis procederent. ldeo Quinque millia.)Pratertria illa millia ; pron autem inftitutus fuerat hic magiftra- prima Petri concione converfa, Cape« tus , quia cum magnus eflet ad tem- 2. num. 4I. 5. 'Uf congregarenïnrQ) CQZ&O ma-« um [* plum concurfus, facile rixz , turbz, m nut &c. exiftere poterant. gno concilio 72. virorum , quod Gre- eü' Spl C£ 0'Vy? 9eioy , indeque Hebr.. & Syria- & fadure Sadducei.) D 3 ( : qu'ïbtj:fs Qïki Macrth. ce Sazedriz vocatum eít. . Hoc con- eap. 3. 7- cilium a Deo fuerat inftitutum, num. Q. Mnnuntiarent in 76/;'; ie/i;fre&ia- II. . x | VO pis bt Principes eorum. ) Frincipcs , Xpoþuli, dando &em ex mortuis,) Predicarant Jefum ) refurrexiffe , ex quo coHigebatur Je- & principes Sacerdotum ;. non enim & glo- fu qüioque difcipulos ; & fc&atores, ex facerdotibus tantum conftábat hoc ejus ope refurrecturos. PFortaffe ex concilium' , fed ctiam ex ceteris po- qü MOJ eo quod Petrus em»ium reffitutionem pulik imoribus , przfertim äl' legis peritis, . Scri- 4l 6, futuram dixit, fuperiore capite n.21. bis , rus Vd, mortuorum univerfalem refurrectio- gemores.) Synedrii hujus fenatores, nem intellexerunt , qu& res Saddu- *tate " cgos prafertim videtur commoyiiïe, b*ilwes*.*- & fapi.ez?tiæ opixni-on-e erneï?f e[þäta Pcc j ^ 3. $54 ACTUUM KIA«P osTorn o R U- M. ä Ó -.6. Et Annas princeps facerdotum, & -Caiphas., & ]63hnes, .& Alexander, & quotquot erant de genere facerdotali. qui . 7. Etftatuentes eos 1n. medio, interrogabant : D tute, aut in quo nomine feciftis hoc vos ? In qua ,,vi/rï eft f g 8. Tunc repletus Spiritu fanéto Petrus dixitad eo : feri E :PriQCif pes populi, & feniores audite ; " n -.9. Si nos hodie diju di camur 1 to q in xngefa&o hOmi'ni,s-infïrü:lviï;. : Y in quo ifte falvus faétus eft.- tut, ."10, Notum fit omnibus vobis, & omni ple bi If rael: quia. H in nomine Domíni noftri.Jefu Chrifti Nazareni, quem vos TaiUS crucifixiftis, quem Deus fufcvitavi t z mo;ttjis, in hoc ifte . aifgat cqram v'obiS'-fanU.)s. & co - 16 m iI. Hie - quid s?riäa.). Sic fuos fapie:;ces ; & do- 8: Tunc rep[etu.: Sþriritu ];tiiäo;) No- €ores vocabant Hebr. Grece dicuntur. va fuit hec abundantia az&ualis Spi- Dus yecparrsig, quafi dicas, Zizerari. ritus fancti praeter habitualem , qua - nnas princeps facerdotum. ) Qui repletus eft Petrus in die pentecoftes: fuerat princeps facerdotnm , & ad- Ad opera enim heroica non futficit II. huc nomen retinebat, licet munere communis & habitualis gratia , fed 22, /4) abdicato. Alii putant Annam & Cai- nova acualis , eaque commuui ma- nj H ] pham Pontificatum a Romanis pecu- jor; & potentior requiritur. Sxpé nia emptum alternis annis geffiffe. enim hzc opera habitum gratiz pre- Vide Q Bo fentem fuperant , & tranfcendunt. goannzes.) Hic unus fuit , ex quinque P Nm e Annx filis , alio nomine Jonathas i $; mos bhodie a'ijud'icamnr xe.) tem pr appellatus. . Vide Jofephum lib. 2. Neécte cum initio fequentis verficuli, lnt, a belli cap. 25. Notum fit- omnibus , 6$c.)) POCuiITClt;,,di- Nec , Alexander. ) Hic ille effe videtur cere. 7ui4 d Z non eft cujus meminit Jofephus lib. 20. An- caufa dixit , ff d/udicamsr. judicamur , fed mod'eilï'i? ) Cll]us Y tiq.. cap. 3- & Alexandrie m agiftrum Inur. d Dijudicamur.) dyaxpwops9a , difcu- effiffe ait Halabarchg, id eft, pre- timur , inquzftionem , & éxamen vo- fàta , fee fatss. camur , examinamu H I* ! Qnuorquot, erant de g*n;ere facerdota- r. Syrus dixit , cendi ] li-) 4« «évovg dgyitourió» , id eft, $z in jes vocammr. Conp, Is Benefääa.) Ob [:)VC-";leüC.ium , id Pontificio. Exantergo hi principes fa- terjs cerdotum ; hoc eft, viginti quatuor éft, ob fanitatem claudo collatam. C()"iger familiarum | facerdotalium capita; hi Ip quo.) €» réj; , qua ratione , quo* Cütus f enim principes vocabantur Pontifices, modo , qua vi, & virtute, hoc enim COgnov, q quibus prefidebat unus fummus Poq- judices interrogaverant, num. 7.. CatOTes tifex. f Idiota, ) 301:;2(.4*;:) id eft, IO. Ip nomine. ) In invocacion&», tttüm ue poteztia, 7. In qua 'virtïute hoc eft, per iuvocat-ionem & yiþgu- Quafi dicant , non tem. gua&g Feciflis bor ? ). lterarul tam miraculum quam prodigium ar- PU Qxuem Deu:. faftitavit « mortui&.j) Dtium | Qui vi fux divinitatis tis magice ; dæmonis viribus patra- : rejftïfrregit à Etq tum.' 21 llframc. W -T € 'CAP-U T 1V. 565 4Pfal. D II. d Hïc eft lapis, qui reprobatus efta vobis zedificantibus, UL qui fa&tus elt in caput anguli. 22. Vit- 12. Et non eft in alio aliquo falus. Nec enim aliud nomen aia 9.16. eft fuüb coelo datum hominibus, in quo opo rlteat nqs falvos: 2 Inc- fieri. Y Matt.. .. 15. Videntes autem Petri conftantiam , & Joa nnis, 69mper- , arci TIHI, to quod homines effent fine litteris , & idiotee , admiraban- L Lj tur, & cognofcebant eos , quoniam cum Jeíu fuerant. Luce 14. Hominem quoque videntes ftantem cum eis , qui CU- 2o.17. qui Rom. ! Yos .. fatus fuerat , nihil poterant contradicere. : ilte r$. Jufferunt autem eos foras e.xt.ra concilium fecedere,?r Seat: E & conferebant àd invicem. * * 2. 7- d faciemus hominibus iftis ?. quoniam 16. Dicentes : Qui * quidem notum fignum : f — aCtum eft per eos omnibus habitanti* )M- . ftum eft, & non poffumus negare. 2 manife J " bus Je—rufal'err'l Bbbb 3 - L,qul st L Ed ICED Sed : icofes ; fafficit II. Hic efflapis.) C 1 tat Pfalm.117, . eo$ cum ]efu ambul.ance, & prædi- cante. - t » z ,fed 22. lapidem quem reprobaverunt edif- u m cantei, hi fatlus ef 22 caput. anguls. I4. Avb potera zt can'tmdice;e. ) zX Vide qua dixi in hunc Píalmi locum, Nam licet hactenus forfitan de arte ..12. Er zon eft im alio aliquo. falus,) magica fubdaubitaffent , illos tamen i p rei evidentia convincebat cum aliis dunt. Non eft alius, a quo homines falu- tem praefertim animg expectare pof- circumftantiis probitatis Apoftolo- ( fint, aut debeant, quam hic. rum, candida fimplicitatis & matura. - eritctil Nec enim aliud nomen eff. ) Id eft, libertatis. jilet d- I6. Quid faciemus: hominibus z:/l)':? ) pdelis non eft alius quam Jefus Chriftus, in Verba bac comveniunt vitlis nom vincen- cujus virtute , vel invocatione falve- mur. . Nomen fumitur pro ré nomi- tibus, ait lfidor. Pelufiota 1. 3. epift.^ diícr- nata , ut alibi fepe in fcriptura. I82. Vincebantur enim tum facti I3. Conflantiam. ) ma evidentià, tum affeveratione Petri & jnen Ya N f;þnlü'.'luv', di' s (isit cendi libertatem. , Joannis, eque ac claudi , unoore af- Comperto quod komines e[fent ff7e iit- ferentium in nomine Jefu Chrifti eum £eris.) lNon poterant hoc ex fermone fanatum effe : Nec videbant, quo ju- um,:d |acam colligere, quia prudenter & docte lo- re illos punire poffent, aut carcere de- tinere. i ^cutus fuerat Petrus, fed ex eo quod ff* cognoverunt eos effe pauperes & pi- Notum fignum failum eff per. eos. ) gc m * " Ícatores. * Miraculum illuftre quod nullo artifi- -[diota dicitur, qui proprid cio obfcurari poteft; in Greco eft, ] L Idzota, ) N yacon tantum naturalique idiomate , feu lin- 096 &'1jificy ey£ovt àt «ur&v, quod gua & fcienria contentus nefcit ftudia verti etiam poífet , /fgmuwz faüum eff & um literarum, /2rg , enim Grazce pro- per ipfós zman f-flum. ld cft, ab ipfis divulgatum , cui explicationi favent garttlí^- ) rium -lgn?f'ïca'c. E! cogno[cebant eos quomsam cum Jefn fequenti proximo verficulo. — Syrus furesi * - fuerant. ) Recordabanþur fe vidiffe habet: Ecce ef""? ffgnum : ilnd mani- ACTUUM A*I;OLST'(.)LORUM./ 566 i7..- Sed ne amplius divulgetur in populum j *cbmminemur 4 eis, ne ultra loquantur in nomine hoc ulli hominum. - * F qui 19. Et vocantes , eos ienuntiaverunt3 ne om j pinq loque- rentur, neque docerent in nomine Jefu. A u Deu 19. Petrus vero, & . Joannes refpondentes dixerunt äd eos ? tett Si juftum eft i n coiifpþ&u D-ei, vos potius audire quam De- 2 um , judicate : diu 20. Non enim po ffumus, qua vidimus,- & a'u*dfi'vimus.,n.pn * Inan loqui. r j 21. At illi comm inantes dimiferunt eos, non in?enienfe& Unur quomodo punirent eos, propter populum ; quia omnes cla- ?T rificabant 1d . quod fa&tum fuerat in eo , quod acciderat. Z Cur - 3. Annorum enim erat amplius quadraginta homo , in qpe t us fa&tpm fuerat fignum iftud fanitatis. Y fun L2 p 23 Dx;- FE pu— : t L cnmmmat p Vs l ];e/fum quod editum efh per .eos , U €. horum predicationem miraculis con- Quz verfio firmantem., * primz interpretationi co.n.- fentit.. '20. Nom enimpo[[umus, qmea —'vid:'mw, 17. Comminemur.) &ntiN) a'vps:xng(,j. &c.) Quafi dicant : Chriftus voluit nos effe teftes fuos, ideoque nos fu- pi39«, minis comminemur, que ge- Et qui- 2 minatio emphafim habet. os comites & Apofítolos conftituit : claras dem.hoc loco mi:e funt de inferend r ergo quz de eo vidimus & audivi- morte, ut placet Lyrano- mus, licite filere non poffumus. viticai Ne itra logtamtur in nomine lrab.) Veg; OI. Nom- imvenientes quamodo pum'-. fres, Sive pradicando, five invocando, at- rent eos.) Non invenientes probabi- 14 que ita fignum aliquod faciendo. lem pretextum , quem pratendentes I8. Demuntimverant.) nagcytiNay, 2 fux malitig , videri poffent jure-age- Syrus, Itálice dicimus zxzs7are. denuntiarunt, preceperunt, edixerunc', ré, & fceleris alicujus compertos pu- 2 nire. 2 Neque docerent 1n némime 3d«-) Non Pln pradicarent Jefum. neque ejus dori- Propter papu*lurr).) Optime cónfcium lia nam. & Chrifti innocentiz & Z 25 | ejus. -fiif cipulo;u;m 19. St'juj?zm: ejf.) An jufïum' fit. O»nes clar Ificabant. ) Ih Grzco eft, E Irconfptfiu De;, ) Magnam vim hoc Talog habet : qui enim cogitat fe ftare co- ää*öäaz 0» TO» ÜeOy. 8 ) TG) ey&yOyOTI, id patet e eft, g[ariþmä4nt Dcfunf-in €o qs0d fd- fl ram Deo, quem nihil latet, & qui um erat,- z fcelerum. vindex eft, non audet Qifï , quod veritati, & juftitiz confentane- 22. umorum emim erat 4:71;.11;:15*7:44-'. Wntomis um eít, pronunciare. draginta. ) Homo id ztatis confir- ) Man- mans fe fanatum elfe , fide dignior & Vos potims audzre quam Deum. EK dantem Apoftolis, ut predicarent Je- juxta vulgatam hominum o pinioqem, dem t fum effe- Chriftum, & Dei Filium, & coBClll« cur;cu ,dï cilior erat. N den 7 C'»A.P UT IV 567 'emur' Eu s,& annuntiw-eruti.t eis, : 4'133.' ]:Dimiüï* autem venerunt ad fuo X quanta ad eos principes facerdóotum, & feniores dixiffent. )qüäQ miter levaverunt vocem ad. —24. Qui.cum audiff ent, unani Domine, tu es, qui fecifti coelum, & eos : Vr , at RE Deum, & dixerunt : s funt. terram, mare, & omnia, qua in.ei | De ris noftri David pueri tui, ,pey /25. Qui Spiritu San&to per os pat a. dixiti : eQuare fremuerunt Gentes , & populi medi:ati funt 2. I. , nþn inania 2 Li 26. Altiterunt reges terr G . &-þrincipeä cOnveneruth- in entes &.adverfus Chriftum ejus ? ; a unum, adverfus Dominum, 21. Convenerunt enim ve re in civitate ifta adverfus fan- det,at.: uem-unxifti, Herodes, & Pon- &um puerumtuum Jefum , q 1 quo tius Pilatus, cum Gentibus , & Q ; populis Iífrael, 28. Facere, qua manus tua, & xc)orfülium, tuum Qecrgve- runt flerl. » 29. Et nunc, Domine, refpice in fnin'a.s. eorum , & .daAfer- d vis tuis cum omni fiducia loqui *v,erblum cuum , a ls cof ( 40.. ?n j d u- 1 voluit 0s fi* Qg. Facre, qu& manus tud, &c.) Non 23. Dimiff.) Non innocentes de- xefertur hoc decretum ad peccatum nüituit H clarati, fed tantum a penis immunes, audivi- vinculis foluti. crucifigentium Chriftum, fed ad fru- - |u$ Venerunt ad fuo:.) Syrus, «4 fra- &um paflionis, ejus, 4res. Manus tua. ) Potent ia , provid.e'n-. 10 ;gni" tia & diretio ta. * jobib Quanta.) 004 quæöu:;zq'ue. gndentes Os. Pueri tui. ) Servi tui, ut habet Et concilium.) Redemptio enim no- fl2 Syrus. ftra «que ac Ecclefia a. Chrifto fu u 4* Quare fremuerunt , &c. ) Vide dicta data , fuit opus fummz fapientiz , & ertos " Píalm. 2. 1. ubi duos þos verficulos confilii divini, u£ docet D. Paulus;-l. ex-plicavimus. ad Corinth. 2. & alibi. :(mfdum, 27. Puerum tuum.) 'Fil;'um' tuum s fic Decreverznt. ) : 7[60&34310"3 3 id 'eft 9 enim interpretem intelligere vocem predefmmivit.. ?ulorllf" ' Chri&un; ob maíóx , cum ilam Chrifto tribuit , E;eri. ) Pati fcilicet patet ex num. 3o. ubi z-4ó'o vertit; falutcm, & exaltationem tum Eccle- o fu. fis , tum fuam. ; qW - Quem unxifht. ) Unüione gratig & unionis hypoftatice , C 29: Refpice in. iminas eorum-) Ut eas compefcas, & a nobis avertas ; aut n p Cum gentibus &5 populis Ifrael.) Gen- n0s CORtra eas armes & robores. jj COf tes & populi 1frael fumuntur pro eo- figmio dem tanquam Synonyma ; nam in Servis tti5.) Nobis fervis tuis. concilio hoc Judzorum, de quo hic Cum omni fiducia.) ptvà walä'þzga'/ch, sft fcrmo, non cherfuerunt xgen:iles. ;uda&er ; libere , fortitgr. 568 ACTUUM APOSTOLORUM. .xgo. In eo quod manum tuam extendas ad fa,ni-tates, & fïgffaï 3 ^ & prodigia fieri per nomen fan&i filii tui Jefu, ftol 4r. Et cum oralfent, motus eft locus, in quo erant 'COngrä- bj gatij & repleti funt omnes fpiritu fanéto; & lo--cillqeþantura ver- bum Dei cum fiducia. L [ Pa &p 32. Multitudinis autem cre d lentium erat cor unum ,& ani- ma una: nec quisquam eorum, quase poffidebat , aliquiq fuum effe dicebat, fed erant illis omnia communia. . i teftimonium. re- 5399 Et. vi rtute magna reddebant Apoftol hi furreCtionis * Jefu Chrifti.D 5 omini noftri » & ;.gratia magna erat i in omnibus 1llis. egens erat inter illos. Q'üot- ( cà 34. Neque enim quisquam quot enim poffeffores agrorum, aut domorum erant, venden- Cuil tes afferebant pretia eorum, quae vendebant. itfi 35. Et ponebant ante. pedes Apoftolorum. D»ivideb'ätulf huj i autem üngulis? prout c;uigue opus erat. . L: . 36. Jo- E 40. Iu eo quod manumy, &c. ) Quafi "& commuünis vitz. ' Hoc quod dici; dicat : Dabis nobis fiduciam predi- miüs patebit ex dicendi x fequentis.- 5 s initio ga[?itis candi, fi predicationem ünoftram ma- ,2 Et virtute magna.) Grgce Jvva- nu tua juves & confirmes , operando C2* 4 per nos, ad invocationem Jefu Chri- pirs id eft, porentia 5 robere, robur fti , fanitates & figna, quibus fidem autem hoc,confiftebat tum in.fiducia 3. tens nobis.apud auditores concilies. & audacia predicandi Chri&um; tum 3I- Merns eff. locus im quo erant con- in patrafxdis miraculis. gretari. ) 'Terre motus factüs eft, ut Reddebanr.) Quafi depo ficuül fibi a. fignificaretur eorum orationem exau- Chrifto commiffum ; hoc enim eft, ditam eíle, & Deum illis adeffe pre- Inus« dzó/dsy , ut interpretatur Chr'yfpüo- fentem. , Deus enim przfentiam fuam 36 $er concuflionemterre non infrequen- Et gratia magna erat in 0mniäusrirll'is.7) B&maJ ter fignificare folet Pfalm. 103. 32 Fideles enim' in. mutua. confuetudine magnam oftendebant gratiam, bene- MT Qui refpicit ter?'am , 6 facit eam tre- i ;ere. volentiam & beneficentiam, ut. vide- pue , E£ replets funt 0mnes Spiritu fantto. ) rentur effe fratres ; immo Angeli, & Cefcat jam ig Pentecofte Spiritu. fancto re- gratiarum filii. Hunc effe fenfum, patet ex fequentibus. Saphir pleti fuerant, fed quafi in habitu, Quenti nunc eodem replentur quafi in' actu, 235. Et ponebant anfe pe des Aþofq;!q. ut fcilicet in perfecutione loquantur rum.) Yum ftudio humilitatis & re: r verbum Dei cum fiducia. — Videdicta verentiz erga Apoftolos : tum ut o- nöm; ' ftenderent opum contemptum, quafi l) prs fupra numer. $. ROIIS ( 2. ANec qzi:quam eor ;;m . qua lz:a[ï- eg non manibus tractande , fed pe- debar.). Abdicabant enim rerum pro- dibus calcande effent : tum ut often- Peribo; derent fe non tam gratiam facere , prietatem & dominium, ex ftudio & Quenti, quam recipire ab Aypoftolis. voto paupelrcatis, &que ,ft'c charitatis lijj, P TCNS n - - P ; .CÀ p UIIV & V. 569 " ügixa,. 56. . Jofeph —auten'n ,qui cognominätus- eft B'ai*nabas ab Apo: ftolis (quod eft interpretatu * j ngrä- Cyprius genere , - 2 m Filius cOnfolartionis )- Leyites, vendidit eüm : vet- 37. Cum haberet agrum, : 4& attul;t/; »pretigzh : - Y ani & pofuiti ante pedes Aþoitolorum. um CAPUT V. -— m anniäs, & uxor. Jua Sapbira agro dioenditopretii þa'rtem ]ibi fer- 3 erat vant ; quod tamen interrogante Petro factum: e[Je negant : quam Juot- ob caufam ad verbum Petri uxor pof?. maritum fubita morte . per- nder cutitur : multa per. Z4po[Tolos, & maxime per Peteum fiunt fiena ; ipfique in cufTodia reclufi ab zngelo educuntur, ? rurfum appre- obatur benfi non con[entiunt , ut a pradicatione nominis "Chrifli ce[jent. : Gamalielis eutem confilio cefi dimittuntur , gaudentes quod l crmeeans u pro ChrifHi nomine cadi meruillent, quem continue - ^ - x| dici : qnnum*iam*. capitis TIr autem quidám .nofninc Anah (e JWCCI' igs; cum Saphira' ilxorg' Y fua vendidit agrum, ; robut / $.. Et fraudavit de pretio agri , confcia üxqre. fua : A&—affe- L iïdu'cia ym, tum rens palftem .?gamdam , ad pedes Apoftol»orumtpc»)fqitl. m fibi a Y gim & .1302 Di" lryfpüo' facultate coniijländï affïi&os & mife- ? 56. 7a/eþb 4ntem , fjc—.) I&u&r; M/cl »T/73) arnabsx exemplum commemorat Lu- ros. lta Alesxander in ejus vita. - eudint cas , tum quia de illo crebra in pofte- Levites. ) Licet eniin Levitz Num. rum mentio futura eft, tum praci- I18. 20. vetentur poffidere agrosin Ju- D be.ne' pue , ut quafi ex oppofito magis elu- dza, non tamén extra eaín , immo ut viae cefcat gravitas facrilegii Ananie , & nec in judea , (i ii fint pafcuales dumtaxat ad alenda pecora,.ut patet fenfart Saphire , quod mos n arra'bïmþ fe- quenti capite. * Num. 35. 9- Hugo cenfet hunc Bar- Quod eff iuterpretatum ff l;us: 'vcanf-o[c:— nabz agrum fuiffein Cypro; Alexan- fjonis.) Sic di&us eft, vel quia hoe der autem in vita $. Barnabz ; ait j & - fuo preclarooblationis exemplo Apo- eutg fuiffe in Judea. - um ut 0 ftolis confolationem , ut etiam pau- u quäll attulit. Cyprims genere. ) Jud&i enim poft f t peribus V&l quia eximia tot captivitates fparfi erant per totum ut ol manfuetudine , hilaritate , fuavilo- orbem, & ubiquc gentium , domos quentia, gratia, fanctitate , pollebat fixerant. u | facit r Cccc Bibt. gn(n Copmi. Menoch, T. VIl. a - X [ s 7A cCTUUM APO S'TKO'.L-(»)AR UM /..:$. Dixit au:em Petrus ad Ananiam, Anania curtentavit fatanas $ cor tuom, mentirite Spiritui fan&to, & fraudare de pretio agri? Veh 4. Nonne manens tibi manebat; & venumda:um, in tuaerat poteflate ? Quare pofuifli in corde tu L lare | e o hanc rem ? Ngn'-es viful mentitus hominibus , fed Deo. Y e V $. Audiens autem Ananias haec v Tba, cécidit, & expira- yit. Et fattus eft timor magnus fuper omnes , qui audierunt. trani lerür 6. Surgentes fepelierunt. : ! autelm juvenes amoverunt eum, & efferentes E H - 7. Fa&tum eft autem omne quafi horarum 'triür;l ffpa-tiuän ,& gxdr I2 ipfius, nefci?ns qþod fattum fuyeyat, lnttoiyit.* -(i g X m Salof G* um.) u'r.ïi[ua * þofq/]ïonem. Itäque verbis infiftens interpres etiam 17./-1 /lJ. (2. Frandavir de pretio. ) &yo- per neutrum reddidit, cum tamen in . fedn o'$ioard, id eft , callide furripuit, ab Latino ager fit mafculini generis. oculis domini vel heri, clam & per Dicitur ager venditus, fuiffe in Ana- fraudem removendo ; hoc enim figni- niz poteftste, quia pretium illius erat ficatverbum Grzcum , voo Q to3au. in ejus poteftate, & quia in ejus po- "3- Cur tentavtt , 65c, ) id eft, cur te(i:te erat vendere, aut non vcndere. permififti te a fatana in hoc peccatum Duare po[ui/]4 in corde ? ) Quare in induci yer tentationem ? animum induxifti hoc facrilegium ad- fs Mentiri te Spiritui [antlo, ) ,N'egan: 1nittere ?. * ^ derst : 'Um*h; do, & fubtrahendo rem promiffam, Non e$ mentitus hominibus. ) Tan- "Intr & voto obligatam. Fuiffe peccatum tum, vel precipue, fed etiam Deo ; hoc facrilegam veti violationem col- alioqui enim vere Ananias Petro. & f uf al ipfg ligunt hujus loci interpretes ,. & SS. Apoftolis mentitus fuerat. pttefa Patres , partim ex verbis facri cextus &. Adudtens Ananias hac cverba, ceci- ( ille enim dicictur Deo mentiri , qui dit. ,*5 expiravit. ) Ad vocem Petri ler in $E quod promifit non fervat ) partim ex divinitus lethali plaga percuffus. Cen- inflita pcena ; Petrus enim Anatiam, fent multi & graves auctores incre- brej - & üxorem ejus fubita, publica, & in- patione Petri Ananiam de. peccato & o falutariter doluiffe, & mortem ster- & ? fami morte punivit, quale vindi&te genus non debeturlevi peccato ; fuif- nam evafiffe, ut etiam ejus uxorem ttüs p fet autem peccatum leve, fi nullo ob- Saphirám , de qua mox. $ Luc flrictus voto partem pretii retinuiffet ; Et fatius efh timor magnus im ommes 9. C & mendaciuui etiam addidiffet , atfir- qui audrerunt, ) Ex morte Ananiz Y0$ mando illud effe totum agri pretium. intelligentes quantum Deo difplice- Tegt, ..Neame manen: fibi manebat ? ) ret violati voti facrilegium, quodtamn a n Eft Hebraifmus, quafi dicat, omnino fevere vindicatum viderant. Yeflro tuum erat pretium, & liberum erat 6. zffereutes. ) Non folum extra fed 0C tibi illud offere, aut,non offerre, vo- domum, fed etiam extra civitatem , tum f vére , àut 1tion/VOver. E)cce illud Ec- ubi cadavera tumulare mos fuit Ju- i Ett clefiz daturum. N dzis. Venundatum.) rpoa9? ?» 'participi- 7. Ne[diems quod fatum fuerat. ) Ottaf Um re um neutrüm ) quod refertur ad «r4g. Quia , ut ait Chryfoüom/l;s r uon.,fji 4 * pro r CAPUT V 571 YLs - 8; Dixitautem ei Petrus : Dic mihi, mulier, fi tantï agrum Veadldlüïs ? Atilla dixit : etiam tanti , agn. àerat 9. Petrus autem ad eam : Quid utique convenit vobis ten- 0n 65 tare Spiritum Domini ? Ecce.pedgs eorum; 1u1 fepeherunt virum tuum ad oftium , & efferent te. xpita 1o0. Confeftim cecidit ante. pedes ejus, & explrawt In- TUnlt trantes autem juvenes invenerunt. illam mortuam ; & extu- Fentes lerunt & fepeherunt ad virum fuum. 11. Et fa£tus e(t timor magnus in univerfa Eccleïia, & in Uxot omnes, qui audierunt hzec. - 12. Per manus autem Apofcolorum fiebant. fi igna , & pro- p L. dlgxa multain plebe. Et erant unannmter omnes in pOTthU A Salomonls TEU .I4. Ceterorum autem nemo audebat fe con;unaere 11115 men um. EN fed magmficat eos populus. 1 gCDCI'lS nAn* u amo s iug erat I4. Ma- k jus p ,&ndere qare n aufins quz/pmm anmaktrare quad acci- tum pedum audivit, 3. Reg 14 6. um ad derat y adeo. Petrum obfirvabant, & ve-. Nel fpiritu vidit , quemadmodum vereb;mtm-, zll:q:æ obediebanz, Elif. 4. Reg. s. 25. vidit Giezi cur- Tat- etroivit. ) , Nom vocabat eam Petrus, rentem poPc Naaman. a De; fed expeftabat , inquit Oecumenius , - " W & ut ipfa dum 'vellet ingrederetur $ data IO. A virum þmm. ]u xta mari. tum fuum. pate/i.efe refrpifeendà, &Y mom tmpua'e;z- f tett fer iz gredzendt IO. Pevr manus Apofo ürMHR. ) Fler m P«tit Apoftolos ; opera Apoftolorum. 9. Dixir.) Refpondlt fic enim He- 4z plebe. ) Nam principes fuperbi $ Cen ; brei' refpondere fumunt pro dicere , & increduli non credebant , ideoque $ tnde & ordiri fermonem. diving benignitatis fontem fibi ob- eccato $£ £anti? ) Àn tanti ? exprefficPe- m gtf Rruebant N trus pretii quantitatem, . quam tamen uxorem $..Lucas tacuit. Iu pornw Sa'omonts. ) De qua dl. &um cap. 3. num. II. [ [7/1123 9. Cemvenir vabis. ) Convenxtmter voS. I3. Neme andebat fe adjungere 7. fs ) Anante Testare Spirirem. Domini.) Experiri. -Se iis inferere , fe Apoftolum profi- jifplice : Dei notitiam mihi communicatam tei3, aut Apoftolis familiarem, par- tim metu maciftratuum , partim. ex luodcam veftro malo, id fanenon intenderant, . fed: occafioune pattz fraudis confecu- admiratione & reverentia. Apoftolo- " extta tum fuerat.: rum, quod ad eorum dignitatém & vlgatcm ! virtutemm fe affurgere poffe diflide- Ecce. pedes eorgm qui fe /' pel;emnf 65' s. rent. fuit )* Fortafle Petrus audivit fovi:tum pe dum redeuntium juvenum, ficut Ahi- Magm/ïmäat e0s paþulm JI Jaudabat, uetit ) ynti . as propheta uxoris jeroboam | foni- celet». abát ,. imagni tac:lebac. f 372 ACTUUM APOS TOLORUM 14 Magls autem augebatur credentxum in Dommo multitu- 21 do virorum, ac mulierum , &d 15. Ita ut in plateas ejicerent lnfirmos & ponerent in le- Cum Ctulis, ac grabatis , ut veniente Petro, falem umbra illius filiot 2 obumbraret quemquam ilorum, & llberarentur ab infirmita- tlbus fuis. ]nve 16. Concurrebat autem & multltudo vicinarum cmtatum 21 Jerufalem, afferentes ægros, & vexatosa fpmtlbus 1mmundxs, ompi qui curabantur omnes. aDiett I7T. Exurgens autem princeps facerdotum., & omnes, qm 4 cum illo erant ( quae eft. hzerefis Saducæorum ) repï'etl funt Upri zelo. ls P IS. Et m;ecerunt manus in Apoitolos & pofuerunt eos in "t cuftodia publica, quos 19. Angelus autem Domini per no&em aperlens Januas Car- «tes pt ceris, & educens eos, dixit. jf 20. Ite, & 1ítantes loquimini i m templo plebl omnia verba fie v vitae huyus. Y 2I Qu1 Iftetr g 25 tis n 14. Credentinm im Domino. ) ld eft, cum fuís, qui fe&a erant Sadduczi , credentium Domino , fcxhcet Jefu perfecuti funt Apoftolos, €o quod &il Chriíto. E predicarent refarrectionem, quam ipfi, I5. I» plateas. ) xaT&4 T$ w?xwrs:ag, bant. utpote Sadducmi, pertinaciter nega- per plateas. Innuit Pontificem fuiffe pari- Ej;ccrent ) Eferrent, ut eü in Græ- ter Sadduceum,- ideoque Apoftolis 2l [40 05 euQSgen. mdngnatum Audito. Grabatis. ) Graba:um eft fpecxes Zele,) /Emulatione , feu 1nd1gna- Adve lecti. fimplicior & vilior, qualis eft tione: Tüatun pauperum & sgrorum geftatilis. Ig. m cuflodia publica.- J Popularl l Cünvo« Obumbraret quemquam tllarzm, &$c. ) & plebeja, in quam conjiciebantur f fm Sunt qui putent urio dumtaxat egroto, omnis genens fontes, fures, hom.lcx- (s I obumbrato, rehquos etiam omnes fa- dz, . Crant, natos ; additur enim in plurali, & Z5eza- 24. M rentur, fimplicior tamen,& certior fen- IQ. 4periem: Jamms tarceris.) Quas Wpra c tamen iterum claufit illis edu&is ; fus eft, quafi dicat , certatim omnes nam eas claufas mvenerunc mlmürl Amhg amblebant inferere fe turbz, & fu- magl&ratus num. 22. Doteran: bire umbram Petri quotquot enim àntmo : ea tangebantur , fanabantur. 20. lre, & flznres.) Quafi con&cm- qll&nam tes in fide, & pradicatione Chrifti. I7. Qu« efb harefís. Sadduceoram. ) - D.j 1. De Sadducais dixi Matth. 3. 7. Sy- Omnia vtrba vita bujus. ) ldeft, Téro ?ï!l rus vertit , Qu eranuz ex detirina Sad- hujus inftituti rationem , fcxhcec, d O hoc ducAO0TMIL. Quaü dxcat: 2 Pontifex Chriftianifmi, Qs artil D peq ( CAPUT V.. 573 .lütu- ^ 21. Qui cum audïiï'ent, intraverunt diluculo in templum & docebant. Adveniensautem princeps facerdotum , & qui T cum eo erant, convocaverunt concilium, & omnes feniores illi filiorum Ifrael, & miferunt ad carcerem , ut adducerentur. tüito- 22. Cum autem veniffent miniftri , & aperto carcere non inveniffent, illos reverfi nuntiaverunt,- * m 23. Dicentes: Carcerem quidem . inveni mus claïifum cum omni diligentia, & cuftodes ítantes ante januas : V-agevrientes mdis,. us invenimus. z autem neminem int , qui 24. Ut autem au dierunt hos fermones mag ifträtüs terfiþli , | funt & princi pes facerdotum , ambigebant de illis- q,ui'dnam fie- -ret. - 2 iens autem quidam nuntiavit eis: Quia ec—ceviri,' eosvyi'n 2$. Adven quos pofuiftis in carcerem , funt in templo ftantes, &. docen- ; G- «tes populum. 26. 'Tunc abiit magi&ratus cum miniftris : & adduxit illos vema fine vi; timebant enim populum ne lapidarentur. w . . 27. Et cum adduxiffent illos , ftatuerunt 1n conci ]to. f*Et interrogavit eos princeps facerdotum. Ll Qui 28. Dicens : Pra&cipiendo pracepti mus voi)is , ne docere- tis in nomine ifto: & ecce repleftis;Jerufalem do&rina veftra, (lucal , os fanguinem hominis iftius. ;o-quod -&;vmtisxinduær.e fuper n m lpüs | chc;j 3 sst r n [fe pari- QI; Qu cmk audifenz.) Id eft, qui 26 Adduxit illos. ffne vi.) Sibi ti- audito hoc mandato. . mens a populo , fi manus violentas ,poRolii "Adveniens.) NÀ locum concilio de- injicere tentaffet, qua ratio exprimi- idignte ftinatum. turin facro textu , vel etiam exifti« Convocaverumt concilium.. ) Svrus mans eos qui cuftodiam evafiffent , nec vinculis invitos teneri poffe. Pa- opulari füos focsos && collegas : ld eft , Poxti rent autem Apoftoli , Evangelice igbantur fices- inferiores , (qui ei a conüli?s - erant, humilitatis, patientiz , integritatis, * i 24. Magiffratus templi. ) Vide di&a Conftanti exempla prebentes, & : E dientis erga magiftratus.' . H J Qui fupra cap. 3. n. I. . — ére.non -Q8. Prectpien do pracepimus, T Difes du Ambigebant. ) 4 &m0p8) , Cap poterant, non poterant affequi, ideo te, graviter ; & fevere fub ponism . . mini/ " animo varia volvebant , cogitantes gnis precepimus vobis. | d nomine 1ff2. ) omen Tefu invo- conm' quanam ratione hoc factum effet. cando , & ejus doctrinam diffemi- De illis quidnam freret.) v( &y «ytvorro nando. s yrifte qUro quidnam boc ffti vellet: quomo- ]deü, do hoc factum effet, an fcilicet magi- Et velit indeceve f'per nos [ngfn'- cis artibus evafiffent, an vero corru- zem.) E« vultis nos facere reos inju- fcilic**i fte cedis hominis iftius ; dum enima ptis pecunia carc.eris cuftodibus. Ua E Y Y : '57.4 'LACTUUM A;POS,TöLORUM. $9. Re f n Obedire oportet Deo magis, quam hominibus. pondens autem Petrus , & Apottoli ; dix/erunt.ï; Z * homii A o. Deus patrum noflrorum fufcitavit sf Jefum, quem vos - interemiítis, fufpendentes in ligno. LI & quem 31. Hunc principem , & falvatorem Deus ex altavitdiextere Tum. fua ad danda funt., 3 m pæni.tent;am líraeli, . & remiffionem pecca- 3n / 32.. Et nos fumus ':t,effe,sf horum Vefbdrüm, & Spiritus f:in- & at &us, quem dedit Deus omnibus obedientibus fibi. Quoic 353. H&ec cum-au á fi P diffent , diii-"g,cabanturj , & cogitabant **intq'xjf X ficere illos. & fni autem quida'm"inx concilio. Pharifä*xs, noniine 44. Surgens at 0p 'Gamaliel , legis: do&tor honorabilis univeríze y- 'p'i.ebi,.k juffit foras - fote. ad breve hoïnin;es fieri. [1 ; 36. An- [ illam iuüüm-& fanctum j immo Fi- & remiílionis peccatorum a Deo in lium Dei facitis ,. fequitur nos reos Chiiftum credentibus permiffe..- B effe violate illius fanctitatis & Dei- Ef Sp:r:zs f;z)n&us. ) Grece x«i dj tit hlj HV&J/J.O& Ot TQ a"orwv, hoc eft, zzf[zper tatis ;; quare etiam nos in periculum Gfæ(,'(), ', adducitis apud Komtnos reriim domi- antem & Soiitus fantles , quafi dicat : O fpie £os, potentes eque ac juftos fcele- NNon nos tantum teftés fumus , fed ruim vindices. & Spiritus fanctus . qui per" nos hoé . MïtJ IE]* ' Homminis iffins-) Jefu Chrifti. . teftimonium Chrifti intrepide. eloqui- juberer ; 29. ReJpondens autem Perrus, &5 4po- tur, fiprisque coufirmat , feipfum, t Cont ffoli^y: Etiam Apoftoli refpondiffe di- etiam alpectabilem -exhibens : Pe:f' lin*-l 3* 4 cuntur; quia qux .Petrás dicebat & guas igneas , (&c. Nilite & ipfi nutu « yocibus fubigde cgnär- Obedientilus ffbg. ) Ber GAU E Tütre mabant.. ; . chriftiane legis obfervantiam fe illi Is Pr : .tälïï peï 3 nb?;err;;) Lfaias cap. 9 D fubjicientibus. l] erroy vocat Ciriff um , Prineipem . pacis. EL D;Ff,mäzmmr.) ä*:sw;&bvro,ügni'- gatls -CBxaltavit. ): & terra in colum 5, vel, 6. 4 exa/ravit ; id eft, gloriofum reddidit, ficat autem Oizze/o, & fimplexmeie, ferra feco, aut diffindo, fed frendo, & reddit per mitacula ,. & pradica- & ringo dentibus, ut ii faciunt, qui Tnperase tionem noftram; dando ei nominis . Extt;, claritatem , & fubjiciendo ei tnultos irati variis difcerpunsur cogitationi- bus, & dentibus frendent in eos con- L uos paflim ad Ecclefiam adducit: tra quos Cominoti funt. cap 0 Dextera fugs. ) Potentia fua. -^ Cogstabanr.) I) ( d dandam peuttenttam Ifraeli. ). Ut ! .. ;»/isxsäovfo- , id e & , £om- It füb ; r Chriftum & ejus merita adduceret /;;ltaädnt. ' é 2 Gidm;i'l;fl.' j F u üit . hic mnägi&*e-x: Olephi Hfraclitas ad penitentiam & falutem, lo 32. Swmu: teffes borum verbormm. ) fancti Pauli, 'fancti Barnabz , & fan- ule Atat ^ Id:eft, harum rerum & myfteriorum, &i Stephani, qui poftea in. Chriftum fcilicet Chrifti re(urrectionis , afcen- delCare credidit, ejusque fidem publice pro- feffus. Aeü.. E * * t fonis & exalcaqunisï, ac P'ænïice:ntjæ Wt r - .c/A PUT V. 3575 35. D*ixitqu'e ad illos: Viri lHíraelitee att endite :?Obis fuper " hominibus iftis, quid a&uri fitis. . » 56. Ante hos enim dies extitit T heodaä-,,. dicens fe 'efïfe ali- i quem , cui confenfit numerus virorum circiter quadringento- ext&ra rum.: qui occifus eft: & omnes , qui credebant ei,-'dfiiïïpatli' Decce funt , & reda&i ad' nihilum. 47. Poft hunc extitit. Judas Galilzeus in diebus profcffionis, 5 fän- & avertit populum pofít fe, & ipfe: periit: & pmpeg,. qgot- : quot confenferunt ei, difperfi funt. * H 3 d 'intej- : 8. Et nunc itaque.dico vobis, ifcedite ab homlmbusühs, & finite illos : quoniam fi eft ex hominibus *ponüliuml-,h()c, * . : omne autopus, diffolvetur voras 39. Si vero ex Deo eft, no n'poteritis diffolvere illud, ne - forte & Deorepug N illi, nare invgglamini. , Confenferunt au;em Àr * l — À E w 2 40. Et 1Deo i n Ho??i*aäilis univer[a pz"eöi.) Ik pre- dicens fe effe Rab , vel Rab , id eft, w;-:.: ; tio babitus ab umiverfo populo , ut eftin magnum quemdam doctorem & pro- : AU 5 , injuper Grzco, vriki0g wayri r ^ac, nimirum phetam. ob fapientiam, & morum gravitatem. Cui confenfrt .)) Cui adhafit. ( dict: Jffrt foras ad breve bominés ffert. ) Redatli ad mibilum.) 'Omnibus oc- us , fe Id e£, prefidi concilii fuggeffit , ut cifis, vel diffipatis, quafidicat, idem o5 ho€ . accidet huic fefte n - eoqu- J uberet Apoftolos ad bre i ve tempus gx-' E . unc fürge'nti ,fi - feiplutt, tra concili:m educt. a Deo non fit. 38. «trtendite volis,) Quafi di&at: 1 7.f1n diebzes prafejïa/ni:.) cäwäfyga- Per lit- Nolite' precipitire fententiam, fed $9c, id eft defcriprionis , cum fcili- Gdem & mature cogitate quid agatis, nefor- cet exzit editlum a Cafare Mugufto. ut táffe perturbatione aliqua provecti, defcriberetur ;mi'ver/m orbis, Luc. 2. 1. in erroris alicujus Dicuntur autem dies profeffionis , atis. : fcopulum impinf 1 quia defcriptione illa & folutione cen- 1 )p'fo, ügni- 36. Ante bos enim Zi'ic:.) N'on multis fus, omnes profitebantur fe Cafaris.- Jex rl ab hinc annis, hoceft, ; fub Augufto fubditos,, * | frendoy Imperatore. : Auertit populum pa/f2 fe- ) -Sexäam Extitit Theodas.) - Non e(t Theodas conftituens Galileorum, qui pro li- jpat » qU ! [ jtationt" ille de quo jJofeph. lib. 29. .Antiq. bertate fua tuehda omne vectigal &, j COU* cap. 2. Nam |[ofephi TTheodas fuit dominiura Czfaris, etiam morte pro- fub . Claudio. Czfare , nofter autem pofita, abnuebant, Vide Jofephum hic fub Augufto. Fortaíffe "T'heodas lib. r9//Antiq. cap. T. & lib. 20. cap. du Jofephi fuit filius aut nepos Theode /s : & lib. 7. de bello Judaico cap. 29. noftri , qui ejus rebellionem fopitam ] 58- Difcedite ab hominibus iffis, ) 4. Id | m'n iReï fufcitare, patrisque, vel patrui necem eít, abftinete ab illis manus. &hur vindicare conatus eft. 39- Nem poteritis. ) Quuia non eft Chrilom F concilium aut vis contra Dominum ] Dictm]& efe aliquem., ) Grzeca ad- yice p* dunt uéqay , id eft, smagnum , Syrus, INec etiam lpf)te:-:igis absque noxa, s5 í - f: 576 ATCTUU'M/ APOSTOLORUM. ; 7 40. Et convocantes-Apoftolos , caefis den'uhtiav"erunt--,'ne 9. Tüft, omnino loquerentur in nomine Jefu, & dimiferunt eos. .41. Et illi quidem ibant gaudentes a confpe&tu concilii ; quo- Dei, E . ;( niam digni habiti funt pro nomine Jefu contumeliuim pati 42. Omni autem:die non ceffabant, in templo , & circa d : (?. Tnus moä docentes;9 & evangelizantes Chriftum Jefum. ÓH ] CAPUT VI Stpl '.äle&io erp;e'm' (Iigcbno rum, crejcente. indies "c,redent;um numero ; pun, &tepbani vebementia cum fignis, €? prodigiis , im quem plurimi in- Dd i £ unt Sfudei : cumque eum mon poljent comvincere , | 71 s falfts z*kþ'z'bus nituntur opprimere. .. - / 2. 4 u Syrus, N diebus autem illis crefcente numero Jdifcipu.lo;üm-, fa- KT " &um eft murmur Greecorum adverfusHebraeos, eo quod beat tü, pl( defpice»tentur in minifterio quotidiano vidua eorum. Dire] rabant | d. [ 2 L C(;n" commuy &ràt tmy diving voluntati adverfari , quz eft I. JN diebus iliis. ) Quibus Ap(;doii DEi, a fententi4 fequentium. ^ Ne ferze & - in carcerem miffi funt, & fla tüt locu Deo repugnare imventamin. lis c&ft. Qmnibus Con/än/ärunt autem i;'li.) Placuit Fatum ef PA RY Græcork??i.) ddef, Tat s fen Gamalielis cónfilium, fcilicet ne A- Judeorum , qui extra Judeam in Gra- ebamys poftolos interficerent, ut paulo ante äriä, h furentes cogitarant, nu. 23. on ciaà nati, aut in ea diu verfati, Grz- elg ; f ca ute c bantur lingua , & Grecis mori- ^ tamen eorum indignatio ita fubfidit, bus. H? mom quin eos flagellarent, & juberent pr&- H-iros. ) Qui in Iüamp, dicatione Chrifti abftinere. & ibidem -educati, Judza ngti erani, Qui huie 40- Cafís.) Ougarrtc, cum cecidiffent ; ór5e enim, & excorio & c& ln miniflerio quottdiano:) Hoc alii 5 do , feu aliter interpretantur. Aliqui mini- Mini/Q verbero, fignificat. tim fuer Ne loquerentur in nomine Jefa.) Ne fterium active accipiunt, cenfentque COmmun Grzcas mulieres ab Hebrzis deputa- Clebraba de Jefu predicarent, fcilicet eum re- tas ad. viliora minifteria nimioque furtexifle, & effe S»alv.artorem mun- labore oppreffas, vel repulfas, quafi S'pen, l« rudiores a miniftrando , ut rarius mi- Ottium : ziti fent, Ef-'c. ) : AL ,Qam:-dm digni ba niftrarent, quam Hebrez. Alii mi-* M Eft enim ingens Dei donnm, ut do- nifterium accipiunt paflive, nimirum cet Apoftolus ad Philipp. I num. 29. ro illo-quo neceffaria viduis & egen- ditat [un pàáti pro Chrifto. 3. Doyj tibus dividebantur, quod fcilicetnon fs Contumeliam. ) Nerborum injuriam. ita prompte, aut largiter daretur vi- ) lf)m $ 49. Ommni die.) Singulis diebus, duis Grecorum , ut viduis Hebrzo- rum, uterque fenfus verus effe poteft, CircA domos.) -u QxQy . per domes , d adni, d;* 49?20 in doun mihi tamen fecundus magis arridet, E IWL fit e CAPUT wVL 877 a. Convocantes autem. duodecim multitudinem. difciþulo- ;tf,* ge D rum, dixerunt : Non eft & Dei, & miniflrare menfis. quum nos ?dergiintluere? verbum d jq | Atl ..8- Confiderate ergo, fratres, viros ex vob iiani teffitbonii feptem , plenos Spiritu fanct t u d | mus fuper hoc opu:. ; 0, & fapientia, quos con&ituæ : 4. Nos vero orationi, & mini flerio verbi inflantes erimus. 5. Et placuit fermo coram omni multitudine. | Et elegerunt Stephanum , virum plenum fide, & Spiritu fan&to, & Philip- iumari; pum, & Prochorum 5 & Nicanorem, & Timonem, & Pa rin) d- - N rme- nam, & Nicolaum , adVïqgm Antioche num. T 6. Hos 2. 4quum, )*'- Id eft, conveniens.. 6d oóbeundum r&quirebatur interna difpo- wf : E Syrus, 4decezs ;; Grece, dosgcy , id fitio fanctitatis & prudentis. cft, placitum, feu tale ut placere de- R Quos conflituamus | [uper Bac epus, ) beat. Miniftrandi facris & profanis men- Derclimquere verbum De;, & c.- Cu- 1s. Sunt autem ad hoc cofflituti, rabant prius Ápoftoli difpenfationem non folum per deputationem , fed C(;n- communium .facultatum , fed hoc etiam per facram ordin st erat impedimento przdicationi Veibi Diaconi ta&ti funt. ationem , qua N Dei , cui cum vacare vellent, daba- 5. Elegeraut *P/m'mzm. J Populus | Apoüoll tur locus querimoniis, quia non fatis nominavit, & ut loqui folemus, fra- omnibus profpici de neceffariis pote- W ] féntavir Stepbanum, & ceteros ; eos rat ; fenfus ergo eft : Si nos ut fo- autem Apoftoli in Diaconos ordina- i à) Weh lebamus diftribueremus viduis necef- runt, infra num. 6. n in Og* faria, nullz, fat fcimus, effent que- Stephanum , €$c. ) Horum omnium ati, .Gm;- ; - rele ; fed cum non . poflimus, majo- iaconorum nomina Greca funt, un- cis mll« ris momenti occupatione diftenti, fub- de videtur colligi, eos licet genere ftituamus viros boni teftimónii , &c. Hebrai effent, patria tamen Grazcos mi eranty ! qui huic minifterio przficiantur, ut fuiffe. Eft etiam probabile, Grecos E omnts querimonis conquiefcant. potius ele&os fuiffe, uam Hebrzos, Miniffrare menfés.) Menfze hz par ut magis fatisfleret Hoc alu tim fuere facrz, partim profane & querelis: Graco- iqui mminl* communes. rum, de quibus num. r. rimo enim hi fideles " Plenum fíde. ) Fidelitate, qquæ ';na- :enfelltque celebrabant Euchariftiam , deinde xime erat neceffaria curatori & difpen- ; deputt" Agapen, id eft convivium commune simioque fatori bonorum temporalium. Vel, omnium fidelium in fignum charitatis, fide Theologica, qux illo prafertim fs, qua,.l ' ut Agajes nomen fignificat, & ad Ecclefiz initio potifiimum commen- garits i« utrumque.minifterium de dabatur, ut fundamentum totius re- Nlii n dinati funt Diaconi. putati'.& or- niminim ligionis Chriftiane. Vel fide, id eft, 3. Boni te/f'immii..) Bpnæ famz & fiducia in Deum, quod neceffaria fub- ;is&Cgen' fpectatz probitatis. miniftraret ad tot viduas cilicetn0? f alendos. Y paup eres Plenos Spiriru fanélo.) Neque enim yetr V - fatis erat bona exiftimatio & fama, Et fpiritu [antio.) id eft, donis , Bebreo fed ad minifterium tanti momentirite Spiritus fancti ,' omnjbusque virtuti- Bibl.cum Com, Menoch. T.Vl Dd sarri J — ! / $78- AC;TUU*M»APOSïOLORUM; M Tlos ftatuerünt-alite con M tes impofuerunt eis manus. fpectum Apö&olorum , & oran- j ! qud 7. Et verbum Domini creícebat, & multiplicaba : tur mim e- Ij dice rus diícipu'orum in * Jerufa 7 lem valde; multa-etiam turba fa- cerdotum obediebat fidei. 1( 8. Stephanus autem plenus gratia , & fortitudine faciebat F & prodigia, & figna magna in populo. liun .9. Surrexerunt autem quidam de. fynägbga, qua3e appella- ( lt r tur Libertinorum , & Cirenenfium , & Alexandrinorum,"& tephano: I eovru»m, quierant : Cilicia, & Afia, dif putantes cum S - IO. ];t Tent s od as Tadi bixs; & gritiis tum gratum facienti- am fructus meffis anin'ia-rumyilli cxor- M: bus, tum gratis da S refpondens. U charitate & z«elo., tis , ac Wpræfekrtim Multa enim turba [acerdotum.) Com- vid Phibppum.) Cujus in cap. g. &2I. munium & minorum ( hi eaim vocan- €elebris meniio eft. & tur t'rba ) cipum. non fummorïum. & prin- Nieo/aum. ) Quem Ireïxæus , ler- tullianus, f;piphanius, & alii volunt Obediebat frdei. ) Fidei, & legi Chri- gj fuifle auctorem fecte Nicolaitarum fli fe fubjiciebat. hzreticorum , qui dicebant licitam 9. Plemus gratta.) Plenus charifma- audit Gallt €ffe fornicationem. && Vide. Apocal. tibus , donis fancti Spiritus. 2" n. 1 I S! Nicolaum tamen ab hac E: forti;udine.) Ad agendum, pre- tános berefi & turpitudine excufant Cle- dicandam , difputandum & convin- Ecdl mens- Alexandrinus, Eufebius, Au- cendos .Judxos. ]tem ad *fubeunda Y guftinus ,& ex recentioribus Baro- pericula, & inqrr;em, fi fe clzzfec'og plem nius, Ribera , & Blafius Viegas , in Caito. eum locum Apocalypfis. Ob ho« du- O. De fjmagoga. ) . De Svnagogis. p batur biam folus e feptem Diaconis Nic.- Libertinorum, ) : ld eít, eorum qui h Ch laus non eft adfcriptus Sanctorum ca- prognati erant ex parentibus in fervi- talogo in Martyrologio, tutem a Pompejo, aliisque Romam r gp vel alio abductis , fed poftea liberta- Tij v -dvenam. ) Grmce meocuAvorov, i fb Profibyrun. Erat ergo hic Nico- te donatis. Hi enim utpote e fervili II laus primum gentilis, fed pofteacon- genere prognati , videntur a ceteris li, verfus ad Judaifimum, talis enim Grz- quafi liberis reje&i , ideoque pecu- telhgi ce vocabatur Profelyrus , & Latine liarem conftituiffe Synagogam. -^ Tnaxim Jdüend. Cyrenenffum.) Cyrene, alia erat. in *0 p 6. Orantes, ) Sub orat 'ivo ne etiam Syria, alia in Media , alia in. Afri- DUTN Cà. De tertia hic agi videtur , quia comprehenditur Miffe facrificium ; Chl'Lü] "ut ttiam nunc'non nifi in fdcriügio Cyrenenfes junguntur Alexandrinis , Jot. Di$coni ordinantur. quí pariter funt Afri. "m Ef eorum qui erapt a. Cilicia, ) Qug dfbatu Ampofuerunt eis aanus, ) Per facram z hodie Caraminia dicitur.. ordinationem. ün E£ verbum Dominigre/cebat.) Nam -Er Affa,) Minori , quz Ciliciz ad- Apoftoli cura menfarum liberati, im- jacet-. Habebant. ergo . Jerofolymis l. varix nationes fuas di(tiné&tas Syna- Pïum 1 penfius predicationi operam dabant. l0ne gogas, Ut verbum. Dei fua lingua' ltulo Ut vero cxefcebalc pr&dicatio, Qc eti- 2 - t CKPUTWQ 579 i O. VEt/nor/x poterant i refiftere fapient-iæ, & Sþiritüi, qui lo- queba:ur. : Ine- d ( Xrs-Tunc fübmiferunt viros , quxi dicefent, fe audiviffe eum . fo- : dicentem verba blafphemize in Moyfen , & in Deum. 13.. Commoverunt itaque plebem, & feniores, & Scribas 5 ebat &. concurrentes * - rapuerünt eum , & adduxerunt in * ;conc1-' lium, ella- 13 Et flatuerun t falfosteftes, qui dicerent: Homo iiïen-ori N: ceffat loqui verba adverfus locum fanctum, & legem. ano ; 14. Audivimus enim eum dicentem : Quoniam Jefus Naza- » renus hic deftruet locum iftum, & m L utabit tradit;iondes, quas tradidit nobis Moyfes. L S i or. I5. Et intuentes eum omnes , q ui fedebant 1n con cilio , (om- 'ocan* vid]erunxt faciem ejus, tamquam facienxf .Angeli. $ prin- D ddd : CAPUT. Chri - rifma audire poffent ; fic. Roms videmus idem Chriftus evertendam prädixärat, Gallos, Hifpanos, Germanos , Lafi- Luc' I9. 44- p tanos, &e. peculiares fuz nationi S s« E: l&gem.) Vide dicta n. 11. Perle- Qv V« Ecclefias habere, gem fortalle intelligebant traditiones, )eimdd ut colligitur ex fequenti verficulo. Io. Refüflere fkpicnti.e.) Divine, qüa «t oc plenus erat S. Stephanus. I4. Traditremes.) T& 3937, id'ePc, rt- Spiritu (antto qui loquebatur.) Imple- tus ceremonias , eultum Tegefque , & LP batur enim in Stephano promiffio il- inftituta a Moyfe tradita. . SBumma m qm la Chrifti , Matth. 1o. 20. Nez eziz ergo accufationis eft. Stephanus di- fervie vos effiraui loqgusmini , fed SpiritusPa- xit legem noftram in legem Jefa Chri- 'omar- fris Vefiri , qui loquitur m "volis. fti tranfitaraom; Judaifmum in Chri- tbertie II. Submiferunt. ) Subornarunt. ftianifinum, Mofem in Chriftum, qui f erv lli 1» Moyfeg.) Per Moyfem , vcl in- eft Dei Filius : ergo blafphcmavitle- cettrió telligitur ipfa Moyfis petfona, que gem noftram & /eum , davcdo ejus w maximi ficbat a Judzais ; vellex ab divinitatem Jefu Chrifto., quem fci- eo promulgata , quam docebat Ste- mus fuiffe merum hominem. Adde- Em in phanus abolitam efie a. Jefu, qui erat bant me:daciter Stephanum dixiff e Chriftus, F'iliu jefum deftracturum locum fan&um : d S Dei&, & Moyfe ma- 3 cum noón dixerit Stephanus idfafturum , qii jor. d;inis 1 Ertiz Deum.) lnjurium Deo illis vi- Chriftum, fed gentes juxtaChrifti ? debatur affirmare Jefum effe Filium di&ionem , Luc. I9. 44. - . ?ræ- Dei naturalem. ) Qu£ IS5. Tanquamfaciem Angel;.) Facies 13. Adverfas Ipcum fan&um) 'Tem- Angcli fignificat eximium quid , au- ir d plum intelligunt ; ut apparet ex ever- gu ; um , calefte in vultu, quali fpe- [ohymis fione per Jefum , dequa fequenti vet- ; Suo cie & majeftate Angeli apparexe fo- fieqf'o , aut ctiam civitatem , quum lent. Jingi [ 58o ACTUUM APOSTOLORUM if 6 CAPUT VII. qCCO ab tepbanus data refpondendz facultate , multa refert de pab?o Dez ü T cum Zdbrabam , ejusque minoribus , de Moyfe, & egre[fone. filio- nüs, rum Jlírael ex zäïgypfo, de tabernaculo. teflimonii , & zfemplo per Salomonem «dificato ; Judaos reprebendens , quod ipfr, & patres Ifaac eorum, Spiritui fan&'g femper re[Hiterint : cum autem diceret. fe ge- jacok . Jum a. dextris Dei videre, lapidatur, teflibus ve[ffimenta ad pedes Sauli deponentibus : oratque pro - ptum x - lapidantibus. IO. dit ei xit autem princeps facerdotum : Si hsc ita fe habent? pu, DI 2. Qui ait : . Viri fratres ; & patres, audite: Deus glo- Oi I riee apparuit patri noftro Abrahze, cum effet in Mcfopotarma, prius quam moraretur in Charan, &t li n aGen. .5, Et dixit ad illum : 4 Exi de terra tua , & de cognatione 12. 1. tua , & veni in terram, quam monftravero tibi. ha 4. Tunc exiit'de terra Chaldaeorum, & habitavit in Charan. k Et inde, poftquam mortuus eft pater ejus, transtulitillum in manif H terram iftam , in qua nunc vos habiiatis. «. Et non dedit illi haereditatem in ea, nec paiTum pedls $ 0i que fed repromifit dare illi eam in poifefïionem, & femini ejus poft lpnum ; cum non haberet filium. — (1) m 6. Lo- & EU &inus Ilmr) Pro. anhæc Charre , que fuit urbs. Parthorum, Qlvis ij 2. Viri frrttr?! € patres.) Fra- fia- in-finibus Mefopotamiz , ver. nj ttes vocat (bi «equales, & cosvos. fus terram Chanaan. | anni Patres vero feniores , Pontifices & [2J 3 Ex£ deterra, €fc. ) Vlde Genef « AL Judices , coram quibus caufam fuam I2. I. ingo Y agebac in concilio. Vgue a 5. Nec palfum pedx; ) In Græco eft, Dens glarnc) Id eft, gloriofus. eidY fB.. 0336 5 fignificat autem /me ä;; us fen CIle Cum effet i» Mefopotamia. ) Mefopo- veftigium, aut paífum, Intellige Dei Illlmem tamia accipitur l«te prout comprehen- munere , nam pretio emit fpeluncam Qu hs dit etiam Chaldegam ;. nam ex Genef. duplicem .Genef. 23. 9. Deinde non d l I2. I. & 11. 31. conftat Abrahamum pofiedit illam quaft hereditatem, fci- vocatum & edu&um de Ur Chaldzo- licet ut vivus eam quafí predium in- hh rum. coleret , fed ut fepulturam , in qua t&l', & Charan.) Charan, five Haran, funt mortuus quiefceret. Phdragl U tübro CAPUT VII 581 6. Lþ&utüs eft autem ei Deus : ? Quia )erit; femen ejus(t) iGen, acco'ain terra aliena, & (ervituti e L r fubjiciegt,, & male tra- 1343- &abunt eos annis quadringentis ; ) .ei * 7. Et gentem, cui fervierint ; ] udicabo ego , dixit Domi- fl p nus, & poft hsc exibunt ,^& fervient mihi in loco ifto. d & fic genuit «Gen. 28. cEt dedit illi teftamentum circumcifionis: Ifaac, & circumcidit eüm die ot£tavo & e Ifaac; Jacob ; & L7. [9. qtres l acob:; duodecim Patriarchas. 21.24- 1 ..9. Et Patriarchee semulantes , /Jo e üeü- feph Jendiderunt i.'n'tägy- ptum , '& erat Deus cum eo: q- 25- jo. Et eripuit eum ex omnibus tribulationibus ejus, ZQ-QQU Y dit ei gratiam , & fapientiam in confpe&tu Pharaonis r egis /Egy- 26 28. £ Gen. ynt? pti, & con tituit eum praepofitum fupe? IEgyptum , & fuper omnem domum fuam. 37-28- ) glo- ir. Venit autem fames in univerfam JEgyptum, & Chanaan, amiä, & tribulatio magna ; & non inveniebant cibos patres noftri. ti0ne 1. A Cum audiffetautem Jacob etfe frumentum in JEgypto 5 ;Gen. mifit partes noflros primum: . 4137 Et in fecundo cognitus e & ; Gen. -A3. ft Tofeph i a fratyjbuS fuis, arab. manifeftatum eft Pharaoni genus €jus. 4;2' 2- TU 14. Mittens autem ]Jofeph accerfivit Jacob patrem fuum $ Ge^- & omnem cognationem fuam in animabus wfeptuagintaquin- Q x periis ; Jgue. sp Dddd 4 1$5. Et im edit. Si.t. legifur. ^ (1) Semen tuim 6. sSemes.) id eft, poft.ii. Et poff bec exibunt.) De fEgypto in Lo Mfccolay) maporxoc ,advena, & pere- terram Chana:n , quam eis promift. grinus in terra aliemi , non incola, & 9. Teflamentum circumcifíonis.) Pa- civis in propria. Vide Genef. 15. 13. &um five fcdus. Vide Gen. 17. 10o. thorurt' 9. /Eizmlann:.) Invidentes. Adunit quadringentis.) Computantur æ, vel" hi anni a nativitate Ifaac, qui natus Ef erat Dens cum ea.) Educens eum eft A braham poft 23. annos, hoc eft e carcere, & ad /Egypti pretect iram e Genef' anno vitz ejuscenteíimo. ÍInde etiam evehens, & omnia quz ab ill» gere- bantur facundaus , & profperans. ufque adexitum Hebrzorum ex ZVEgy- pti fervitute fluxerunt anni 405. pre- I2. Patres zoffro:.) Filios fuos, ex sco 6041 cife, qui hic vocantur quadringenti quibus Ifraelitamm genus omne pro- em pt numero rotundo , omiffis quinque , natum eit li D* ui hunc numerum excedunt. — Vide I3. Er s2 fectmdo.) Scilicet adventu eloncam 1 i&a Exod. 12. cum iterum rediifíent in AZzyprum. 7- judicabo.) A&(;ndemnabo à ulcif— 14. Ip animabus [eptueaginra quinque.) z f* car , & puniam. Deus enim occidit At Genef. cap. 46. 27.' numerantus gdlüm u Pharaonem , & exercitum ejus in ma- tantum 70. vide ibi di&ta , ubi hanc Y i"lqm 4 : ri :gbro. antilogiam conciliavimus, * dà ACTUUM A«f*o..,s '/TnO-LO RUM. 40. )Geh. 14. LEt defcendit Jacob in Zzgyp*um, & m defun&tus eft ipfe, 1 92 &5€C. 46- 5- & patres noftri. : . US TU ; , qin I6, Et translat 1 i funt in 'Siuchem , & pofiti funt in fepul'chrb; 2l 49 3?: ttivit zGecn. nquod emitAbraham pretio argentia filiis Hemor filii Sichem. ;17. Cum autem appropinquaret tempus promiffionis, quam 22 23. 16. 1714 d db entt so- 5- confeffus erat Deus Abrahe : o crevit populus , &.multipli- Y & I3: catus eft in JEgypto, 9 7) [ 18. Quoadufc ]ue furrexit alius rex in ZEgypto, qui nonfcie- . p * $ .—xo' 24.32- bat Jofeph. 2j Cavit i ií.7 I9. Hic circumveniens genus no ftrum , afflixit. patres no- t cufho , Rrkos s ut*'e)'cpqx—]lerent infantes fuos, ne Vixvificarentur./ 25 20. Eo- | m | 16. In Sichen.) Sichem five Sichar, f:n'r, Ephronis patrein fuiffe biaomium, 26. urbs erat Samarie precipua , de qua & vocátum fuiffe Seor ; & etiam He-. Ciliaba dixi Joan: 4. 5. At ex Genef. 25. 9. 1nor.. Porro Hemor fuit filius Sichem, * Cetisgl & 5o. I3.;habemus Abraham, Ifaac fion illiusfiliusa cujusfiliis Jacob emit s & Jacob fepultos effein Hebron. Re- agrum , fed so longe antiquioris. He- fpondeo , Abraham, Ifaac & Jacob mor autem multos habuit filios , in- Cs "i ter fepultos effe in Hebron , duodecim ; u uos major & primogenitus vide- ui nomine cxte- vero Patriarchas filios Jacob , in Si- tur iffe Éphron, — chem. Ita D. Hieron. in Epitaphio rorum fratrum fep j Paulz. Aut certe hi quoque primum Abrahz. chr?xm lvendidi; pata d 17. Promiffionis.) Multipli&andï fe- : jilleit, ex /Egypto translati , & fepulti funt men Abrahz ficut ftellas coli, & fi- . icerent, in Sichem, indein Hebron, ut do- cet Jofephus lib. 2. Antiq. cap. 4. & cut arenam , quz eft in littore maris. . Elpgne, hoc ipfum fignificat hocloco $. Ste- Confeffus.) Aliqui legunt p'raj?iiu. E7 In Creco eft , óuoot, juraverat..9y- Tentor. phanus , cum fubdit: £* pofrti fumz 1n 20 E fepulchro quod emit Atbrabam , ütiqne rus, juramento promi[erat : nofterin in Hebron, ut patet ex. Genef, 23. terpres videtur le giffe in textu Qræco, drin f Ip fepslchro quod euit Abvabam pretio GL 0ÀNUcy1G E. y u Dlofler Iä argentt a filiis Hemor ffii Sichem.) N ide- I9. Nen feiebat Tofeph. ) lgnorabat E] * tOdem M quanta beneficia Jofeph Hebrzus con- 3ütem Q tur hocrepugnare hiftoriz Gen. c. 23. 16. ubi narratur Abrahamum fepul- tuliffet /Egypto , ideoque ab Hebrsis pomus,; chrum emiffe ab Ephron filioSeor, non averfus , eos aflligebat. 2. Erj autem a filiis Hemor filii Sichem, a IQ. Circumveniens enus nofl rum. ) d 'fljptim xeracoQuo«ueog , falfis & fophifticis quibus tamen, ut habemus Genef. 33. Hoc eft quod Ig. partem agri in Sichem emit Jacob, rationibus implicans. non autem Abraham , Refpondeo pri- Exod. 1. 10. dicebat novus ille .Pha- lia Dj mo,: fi pro, emiz Abraham , legatur, rao : Venite , [aptemter | opprtmanus atb ji iemit Tacob , ut nonnulli viri docti le- euz. Porro hi doli & fraudes Pha. f ifn i gendum putant , qui exiftimant men- raonis narrantur Exod. cap. 1 fcilicet UET dum in textum irrepfiffe , tota fubla- primo ; quod vectigalibus & labori- 3 &M( ta eilet ditficultas. Sed cum omuium bus formandorüm lapidum eos ailli- Ü t textuum fides repugnet , alia folutio xerit. Secundo, quod obftetricibus p 8 in do qgærenda feR:. Dicendum ergo vide- imnandarit, ut infantes mafculos , m Sus, - 1 CAPUT VII. 583 /40. pEodem tempote natus eft M fes,. & *fuit gratus Deo; ;Exo. pf 2 2 qui nutritus eft tribus menfibus in 03' ) mo patris fui. - Hobr. 2I. Expofito autem illo, fuftulit eum filia Pharaonis, |chro, ,& nu- 11.23. chem. trivit cum fibi in filium, quam : 33. Et eruditus eft Moyfes omni fapienti a Egypäiorum ,& erat potens in. verbis, & in operibus fuis. ultipli Y A 23. Cum autem impleretur ei quadraginta annorum tem- pus, afcendit in cor ejus, ut vifitaret fratres fuos filios Ifrael. onrfciez' 24. q Et cum vidiffet quemdam injuriam patientem, vindi-4Exo. cavit illum, & fecit ult C €5 f0- ionem:ei, qui injuriam futtinebat, per- ?* 1?- cuífo /Egyptio. 25. Exiftima bat autem intelligere fratres, quoniam Deus per manum ipfius daret (alutem illis5 at illi non intellexerunt. - 26. rSequenti vero die apparuit illis litigantibus; & recon-zExo. somium, . ciliabat eos in pace, dicens . ium He- cetis alterutrum ? Viri .fratr'es eftis, ut quid no-2 13. . Sichem, lcob.emit 4. Qui autem injuriam facieba t proximo, repulit eum, di- yris. D per nos ? Jios , 1f* cens : Quis te confcituit principem ; &/judicem fu ts vide- 38. Num- inecstee — vendidit partu clam occiderent. Tertio, quod Afcendit in cor. ejus.) [ncidït'ï illi co- jufferit , ut jam natos in flumen pro- gitatio a Deo immiffa, icandi fe- jicerent. Ut vifftaret fratres: faos.) Aï]ïtïbus Byh & .1. abelfe, & eorum videre duram fer- Exponerent. ) Scilicet. o&cidendos-. : ,"Ne vivificarentur.) Ne vivi fel-',va- ; vitutem mole(tüfimuin erat. p rentur. O5. Exiflimabat autem ,. €fc. ) Cum yertt. 9* 20. Et fuit gr;ztuv: Dto. ) Grecuüm tantus effet vir. a Deo admirabili illa ratione fervatus ab aquis , & infigni dcti0g figuificat eegazrem , ut. vertit u6 nofter Interpres, £xod. cap. 2. 2. de ila vindi&a ,-animi & etiam corpo- eodem Moyfe fermonem faciens. Hic ris fortitudinem , & zelum falutis Jroorbit autem ponituf pro sUy4eic, aut Y« eitióy populi fui oftendiffet. At HlLi nots intellexerunt.) Q uafi dicat,. prgus o gratus , jucundus. p Hebrets 22. Ernuditus eff Moyfes emzi (apientia duri & pervicaces , quod perpetuum 4Egyptiorum.) Scriptura inE-xodo hujus eft gentis hujus vitium. ) 7u erüditionis non meminit , fed folum 26. Sequeuti vero die , &c. ) Hanc hiftoriam explicavimus lExod. 2 II. m tradit Exod. cap. 2. 10. adoptatum ; et qu a filia Pharaonis , fatisinnuens regiam 29. Ipverboiffo.) Ad verbum iftud, 1 lue Ph&' artibus liberalibus educationem. quia videbat propalatam eife fuam M;,UW Porens im verbis ,6$c.) Sapiens & ef- C&dem , quam putabat occultam. ii ; Phe O. Er expletis , 6c.) Hanc hifto- d ficax in verbis & operibus fuis. Í [c[ o 23. Quadraginta. annorum zemapus.) riam explicavimus. Exod. 5.'vide ibi & Jahort Quo teimnpore perfeveravit Mov- di&a. eos tB fes in domo regia , tanquam filius re- 35- Quem negav?mnf.) Q iem agno- yfte mclbus gius. fcere noluerunt liberatorem p?puli fui, ll[culos ) MX X 586 Alc'TU;UXM'AP.OSTOL'ORUM./ /48. Numquid interficere me tu vis, quemadmodum inter- ^* 3 fecifü heri /£gyptium t x « & ave 40 29. Fugit autem Moy fes in 'verbxo ifto ; &'þ fa&tus-eft yald,vfena' interra Madian, ubi generavit filios duos. . f05 rExo . 30 exp letis annis quadraginta , r apparuit 1 feimu: ^ 0 s lli in"ägxferto montis ina Ange lus in igne flammee rubi. ^ *5r. Moyfes autem videns, admiratus eft vi fum, & äccedäd- 1tiam f j te illo , ut confideraret, fatta eft ad eum Vox Domini , di- . cens : Cxli , 2. Ego fu m Deus patrum tuorum-, Deus Abraham,.Däus vidim. lfaac , & Deus Jacob. "Tremefattus autem Moyfes , non au- t, d debat confiderare. 4 33. Dixit autem illi Dominus : Solve calceamentum pedum ftie tuorum , locus enim, in quo ftas, terra fan&ta eft. feram: 34. Videns vidi afflitionem populi mei, qui eft in ZEgypto, d & gemicum eorum audivi, & defcendi liberare eos, Et nunc deferto veni, & mittam te in /Egyptum. faceret 5;$. Hunc Moyfen , quem negaverunt , dicentes : Quis te conítituit principem , & judicem? hunc Deus principem , & n redemptorem mifit cum manu Angeli, qui apparuit ilii 1n 3» 4 rubo. pun.) d ;Exo. 36. s Hic eduxit illos facien s prodigia, & figna in terra K- & illi ; AT. gt gypti, & in rubro mari, & in deferto annis quadraginta. 4 J Ío.lf 47. Hic eft Moyfes , qui dixit filiis Ifrael : : Prophetam fu- Cltàverin fcitabit vobis Deus de fratribus Yiia apj & 14 'V?fþ'is , tamquam me ipfum ^ Q z Deu. audietis. N àverti f« 18 15. 38. « Hic eft, qui fu it in Ecclefia in folitiidine cum A-nïge- u xo. aCye n I9. 3: lo, qui loquebatur ei in monte Sina, & cum patriþus no—fih'isl:x quens, 1 qgi accepit verba vitae dare nobis. dirp; " QUE sst 39. Cui - T0 pofi Eu lye y nim Cum mant. ngeli.) Id '8& $ deos potius adversantes Chr;Rö, ad- num & ductum Angeli. pgr ma- verfari quoque Moyfi , Chrifti pte- .& Bratia- 37. Qui dixir.) eut cap. IS. I $. nuutio, n Denam Pecmgrm Prophetem [u[citabir ,. €$c.) ld eft, 38 Hic eff qui f:;it im Ecclefía , 8 c.) llifig, l Jefum Chriftum. Hic eft fcopus di- ld eff, in populi fidelis cetu & con- QUg phr &orum de Moyfe a S.Stephano, ni- gregatione, cui ipfe praerat. Cüntur mirum ut oftendat Moyfem prophe- Ver&a vita.) Decalogum , aliafque hi HM talle de Chrifto , ac proinde de fe non Dei leges , quarum obfervatione ad übi hllnc adverfari Moyfi , fed potius confen- vitam beatam & a&ternam in cælisþin-f tire , dum Chriftum. przdicat : Ju- PlicaVimm g?:edimur. j Bü[x Ckm ) (CAPUT VIL- gb ! inter- o 39. Cui noluerunt 'obe-dire patres no ftri : fed repulerunt, & averfi funt cordibus fuis in /Egyptum 5 d x lvena 40. Dicentes ad Aaron: y Fac nobis deos, qui praece d änt JEXO, nos.: Moyfes enim hic; q ï&fe'rto ui eduxit nos de terra VEgypti, ne- 32 1- fcimus, quid fat&tum fit ei. * * 41. Et vitulum fecerunt i n diebus illis, &' obtulerunt ho- * cede'ri-, ftiam fimfllachro, & leetabantur in operibus manuum fuarum. 42. Convertit autem Deus, & tradidit eos fervire militiae Coeli , ficut' fcriprum elt in Libro Prophetarum : ? Nunquid z A. , Dus victimas, & hoftias obtulift 3 mos j is mihi Lannis quadraginta in defer-- 3:,25. ;qn i- - to , domus Iírael? - i 43. Et fufcepiftis taberna culum Molbäh, & fidus Dei ve- pedim firi Rempham , figuras , quas fec R * iftis , adorare eas. Ettrans-- feram vos trans Babylonem. p 44. Tabernaculum teft imonii fuit cum patsribus*' no&ris.in t u deferto , ficut difpofuit illis Deus, a loquens ad Mo Lj yfen, ut "s . faceretillud fecundum formám , quam viderat. Quis te dqes 4 4f* Quöd— em. Y 39- 4verff /;mtl cordibus fuis 1n £gy- 4 3. 'Tr4m) BAäy/akem.) Loco tamen ;3]]i LE B prem.) [Egypti defflerio fla : grgntes; citato Amos habetur , :/ass Dama- & illuc redire volentes. Jewm. Refpondet D. Hieronymus , aE : 4I. Et latabantur in optribus manu« & alii , Stephanum magis ad fenten- d. um Juarum.) Circa idolum quod ex- tiam , quamad verba refpexiffe ; nam citaverant cantántes , j p ! * faltanges , COB- eadem captiyitate, qua ducti funt vivia agitantes. Ifraelite trans Damafcum in Affyrios, e 1pfüm : 42. Convertst autem Deus. ) ,zfrgsxþæ collocati etiam funt trans Babylo- avertit fe ab eis Deus. Poteft etiam nem in civitatibus Mediz & Perfi. active intelligi, ficut & verbum fe- dis. Vide4. Reg. 17.6. & ; Ae 1 quens , £radidir:fic Pfalm. I04. 25. ]ofephum habemus : Cemverrit cor eorum ut a&« lib. 9. Antiq, cap. ultimg. ib dirent populum ejus. 5 & fenfus erit , 44« Tabernaculum teflimonit.) Id eft, Deum convertiife , & 'tradidiffe eos fcderis. -Dicitur teftimonii , uia non pofitive impellendo , fed permif- continebat arcam, in qua erant tabu- j CUI ive , nimirum deferendo eos fua ope le le is. que vocatur teftimonium, j :brl[b, " & gratia, & occafiones objiciendo quia udzis teftabatur voluntatemDei, inpenam rebellionis & precedentium uid fcilicet eis przci peret ; quidque yiti 9 peccatorum. ab eis exigeret. Deus. Militie celi.) Soli. Luns & aftis, defts ( Difpo[uit. ) OimTa£t, 0rdi7;4vit. 2 qus phrafi fcripturg militia coli di- cuntur. Secundwm. formam quam . viderat. ) In li£ro Pra;l:fta?ur)),) Amos 5. 25. Deus enim ideam tabernaculi Moyfi . gf ubi hunc & fe ' quentem verficu-lqm ex- oftendit in monte- Sina. rationt P plicavimus. 3 4o. : Exod.r 25. u iab 4.8;'61. cum Cor, Meze Zïho * z; ü!.' 11 Eeee "i z - 586 »ACTUUM APOSTOLORUM bof 45. b Quod & induxerunt , fufcipientes patres noftri cum 5. 14. Jefu in pofleffionem G entlum, quas expulit Deus a fac1e pa— E Hebr. trum noftrorum , usque in. diebus David, us 9. 46. c Qui invenit gratiam ante Deum, d& petut, ut mve- 5/ cI.Re. cufl 16.13. niret tabernaculum Deo Jacob. d Pfu 41. eSalomon autem sedificavit illi domum 5 48. fSed non Excelfus in manufa&tis habitat, frcut Prophe- fui e 3Re ta 1C1t : Sl I* CCl .IPar. 49« € Cælum mihi fedes eft: terra autem fcabellum pedum 1 : meorum. Quam domum sdificabitis mihi, dicit 'Dommus7 Ea tem flntr aut quis locus requietionis meze eft ? PLAVARFRINSSOTISENNSRNIOSVSUENS TLTA 17.12. $0. Nonne manus mea fecit haec omnia ? i gíai. $1. Dura cerv1ce., & incircumcifis cordibus & auribus, RS, ; ' I* vos femper Spiritui fan&o reflfhtls, ficut patres veiï:rl, ita & f .NOS.. d C ug Yoci $2 Quem PEES Sd 4; Induxerwzt) In terram promxf- Sicut Propheta diciz. ) lfaias cap. 66 inTll? A ubi feq'üentem verüculum exphca- Sufcipientes.) ä*:aä*äalusvo:, fubeun- v1mus. 3 W Àn te? onus illud facrum , & per vices 51- Dura cervice.) Id eft; durl, cer- perfon portantes, hocenim mihi fignificare vicofi, inflexibiles , & pervicaces in Tügnte . videtur Grecum JizAyc9a,, refiftendo Chrifto & Evanzelio. pt 6 Cun 7efil ) Cum jofae. Incireumcifts cordibus 69 auribus,) Re- Ym ( U/que in diebus Davi4.) U(que ad belles & obftinati , ui cor & aures (t tempora David , nam poftea Salo- infidclitatis pelle obductas habetis , ut L mon templum zdificavit. credere non poffitis, quia illam cir- — gOte D 46. 9« ul Imoenit eratiam ante Demn «) cumcidere & auferre non vultis, Càp, 3 77 Qui gratus fuit Deo , &ab illo di- lectus. L Sicut patres vef]ri-) De quibus vere David Pfalm. 27. 8. se ffane ffcur pa- Ef petiit ur inveniret taäermzczlum ; freseorum generatioprava G. exafperans, D u) . &c.) Id eft, ubi cabernaculum col- generatio, qu& non dirextt cor. fsmm E& 3 , locaretur , 'feu templum ædxücaretur, non cff creditus cum Deo fpiritus ejus. — ]uxta illud- Pfal. 131. 2. 5/ izfrojero &a) P an tabernacul'um domus mea , €E$c. donec Et ecciderunt cos.) Nam lfaias fer- Cltatus ra fectus eft; jeremlas lapld atus, alii. lefhs p: inveniam lecum Domino , f5 tabermacu- aliter interempti. . ? Vidtf j lum Deo Jaces. tém 47- Domum.) Templum 7u/?4 ) Chrifti- Prodstores &i honicida. ) Quia per Iu- augu i 9. Sed zon excelfus im manufatiis ba- Deus tamen non Ietür & bitar.) Quafi dicat : dam eum prudidnüxs » ejufque prodi- E eget domibus fabrorum manibus zdi- tioni confenfiflis , immo eam pecu- li $ nae ficams Notat Stephanus Judxos , nia emiftis. Rurfum prodidiftis cum ui Deum templo fuo delecari , & Pilato; poüulances, ut crucifigere- tioft, g tur. UX Cun quaf i illi affixum putabanc / Dapup o 587 Q - ga. Qu'em' Prophetarum non funt perfecutil patfes veftri? wpa Et occiderunt eos, qui praenuntiabant de adven tu . Jutti, cu- jus vos nunc proditores, & homicidze fuiftis. » tye- 95. Qui accepiftis legem in difpofiti one Agge cuftodiftis. lgru'm, &non 3 4- udientes autem hzc diffecaba flridebant den:ibus in eum : * ntur' cqä-xibgs fuis$ & piie $5. Cum autem effet plenus Spiritu fan&o , intendens in du colum , vidit gloriam Dei, & Jefum ftantem a dextris Dei. Is Et ait: Ecce video coelos tem a dextris Dei. .avpe'i'f:os ? & filium hominis:fta-r;- A $6. Exclamantes autem vode magha continuerunt aurEsfu- * as, & impetum fecerunt unanimiter in eum. ]bus; i& .. $1. Et ejicientes eum extra civitatem lapjdabani:,ï& teftes depofuerunt veftimenta fu ii a fejcu'sü pedþä ïadolefcentuis,, qui Em vocabatur Sgulps.«' *Eeeelz p—" SS-x Et . ap 53 In.difpofitione Angelorum.). Ope- -ejus apudPatrem, aucquafi Säderdos erplict ra Angelorum. Angelus enim Dei primam illam victimam eidem offe- i, CT perfonam fuftinens legem dedit in rens ; aut quafi Agonotheta bravium cacts uU mgnte Sina ; & illam fervari przce- Ccleftisglorie oftendens, ftadium mar- 1to. pit. Greca vox diraq , difpofitio- tyrii decurrere paranti., nem, ordinationem, przceptum figni- 4 dextris Dei. ) Honeftiffimo enim wuj ) RC ficat. & auts loco apud Regem , quem multi cir- ,thiS ,J 54- Diffecabantur cordibus.) lra,an- cumfiftunt , ille eft a dextris. Uam Eir' gore , indignatione. Vide di&a fupra Celostapertos.) VXel vidi quafi hia- cap. 5. . tum ccli , & in illo Chriftum fe vi- thiSo Strideban t .demiäm.) Ut rabidi ca- us vett nes ringebant , & figno illo externo fibiliter exhibentem ; vel oculus ejus , fun p internum furorem prodebant. per Deéi concurfum fupernaturalem elevatus , ceclos omnes quafi paten- VZ Pcmz!s (.58. Cum anurem effet plenus Spiritu fan- tes penetravit, & porre&us fuituf- þwfl &o.) Per novum gratiz illapfum ex- quead cclam empyreum citatus ad defiderium martyrii & co- dit, Jefum ftantem. » ibique vi- leftis patrie. - (aid fet -^ Vidit gloriam Dei.) Id eft , clarita- S6. Coutinuerunt aures u)::.) Ma- duus, r l nuum obje&tu obturaverünt; nam ut tem quandam corporalem eximiam & auguíftam , que Dei prefentiam tefta- ait Ecclefiafticus cap. 27. 15. /eguela retur & przfeferret.- multum jurass ( multo magis blafphe- mapeïlu Et Jefum flantem. ) Hic- enim eft mans) Zerripilationem capiti ffatuet ; g p firus naturalis corporis valentis & glo- & irrevere(zfifz ipfiws obturatio AHT H riofi. Stabat etiam qua(i miles, aut 57- Ejictentes extra crvitatem. ) Ne ldlms cu dux cum Stephano, & pro Stepha- videlicet »ollueretur ciyitas noxio fan- ;ucxfïgefc V noqpugnatu.nis ; aut quafi Advocatus guine. ide lqgem Fev?t 24. I4L X N E 598 '-ACT UUM A*P OSTO Lj;;"iaüm, ; . .$8. Et lapidabant Stephanum in?ocantäin 2 2. x & dicentem : . Domine Jefu, fufcipe fpiritum meum. j ? ) ! pl;m . $9. Pofitis autem genibus, clamavit voc e magna, dicens: 30 Domine ne ftatuas illis hoc peccatum. .Et cum hoc dixiffet, : &:tr obdorrivit ? j ejus. in Doming, Saulus autem erat confeniens neci & tes J CAPUT VIII. e d n perfecutione difberguttur. omnes prater. Apoffolos , Saulo .?la'-»» ! 6 vellante Ecclefiam : .Pbilippus plurimos in' Samaria comvertit , N ) tur , € in bis Simonem magum baptizat : wi[f; ab AApoftolis Petrus & bt Sfoannes , oratione, ac manuum impofitione impetrant credentibus - u Samaritanis Spiritum [an&um : Simon: antem volens Spiritus [an- Toanti $1 CH dationem pecunia. emere , .dure a Petro corripitur : Philippus | ab zángelo mittitur ad. Eunuchbum, quem ubi credentem , &i . dutem ritu raptus de i bqpt?zaþt , 4 Spi fe?rtur jn s mlgm zozfum. fhàgn A€ta eft autem in illa die perfecutio magna in Edclefï'a', quae erat Jerofolymis, & omnes difperfi funt [ Oa pi:xj re- X Trate; gionesllgclææ,* & ?angariæ , praeter Apoftolos. go Cur. w pmte« las P d l'ofOIVm f fn L.ïjajidaäan-z*.)ï In v.:sllä Jofaphat, qux .;nol'te quis clamet , ut miraculþm fuit 3«| &àm a [ inter montem Oliveti L & | e'rufglem in Chrifto-quod expirans clamavit : TWarentur interjacet. . Paser in manus tias commendo [piritum Depo[uerunt veffimen m]äm.) Sdiiicqc 7TRCZEAR : ts extima , qualia funt pallia, ut expe- 2 n ANe ffatuas 1llis boe pescatum.) Yd eft, C 7!0'/4;[ ditius lapides jacularentur, ne eos punias ob hoc - peccatum, ne LUPT "Adolefcentis. ) Tuvenis, hocenim fi- /ita illis imputes' hoc . peccatum , ut llimi co, gnificat vox ytayís, €os propterea «ternz damnationi ad- m!s COm . Qui vecabatur. $aulns. ) Et i)ofïea? dicas, mutato nomine dictus eft Paulus Apo- lus MUET 1n Domino.) Id eft , in,,Dblnidi" 6- illpd abli ftolus. Hic indigne ferebat Stephanüm | de , gratia & finu. . Ufurpare potuit eittte.| cognatum, & condifcipulum fuum a fe, illud Pfalmi: Im.pace z. Mipfum dor- Vi f fuaque lege , & fchola defeciffe. gtoit $0. Pofitis gevibus.) Ut genuflexio- miam EJ' rtqwlq/ï*am.x Pfalm. 4 9. ne oftenderet fummani curam & ze- I FN illo die.) In illo tempore. P /llhaw lum falutis lapidatorum fuorum. Omnes fideles.) .Qui erant de Ec- - närum $ Clamavit voct magna. ) (Quantum clefia , eos intellige , qui facile eos - TQuenei vires illo articulo deficientes férebant; fugere potuerunt; nam alioslatebras - Dem nam cum hac.voce.expirayit, & alio- uxfiviffe , & qui fpeciem habet miraculi quod in credendum eft. ilis fibi ccgp-fuluiü'c« - ) amnu K P"feqmb Lt I RNENA N N CAPUT VIlI 589 Bm' 2. Curaverum autem Stephanum viri tlmoratl, & fecerunt plantctum magnum fuper eum. ens : 4. Saulus autem devaftabat.Ecclefiam, per domos xntrans, ffei & trahens viros, ac mulieres, tradebat in cuítodiam, d 4. lgitur, qui dlfperü erant, pertranübant, evangel'zan- tes verbum Dei. . Philippus autem defcendens in c1v1tatem Samarlæ præ- dlcabat ilis Chriftum. , hd iil - 6. Intendebant autem turbae his, quae aPhlhppo dlceban- tur, unanimiter audientes, & vxdentes figna, qnae facie- uc bat. Vibit 7. Multienim eorum, qui. liabebant fpmtus 1mmundos, cla- ;j fpantes voce magna exibant. 8. Multi autem paralytici, & claudi curatl funt. lifur Vir :9.'Fattüm eft erga gaudium magnum in illa civitate. autem quidam ; nomine Simon , qui ante fuerat in civitate magnus , feducens gentem Samarie, dicens fe eife aliquem magnum. Á CUI lefía, Eeee: 3 er te Prater Apaj?o!os J Dei enim confilio, 4 Pertr.m/' 547::) byrus, perlz/ird- & protectione manferunt A poftoli Je- bant regionem , eragmbant oUf« rofolymis , ut inibi Ecclefiaminchoa- 5. Pätl:ppm ) bi laàconus, CUJUS meit- tam fundarent & firmarent , ne Judæx tio fupra c. E eam a fe difperfam &evermm crimi- Defcmdm: ) ïerufalem enim altiori jdlm foit narentur , fed potius jpfa ibidem fy- erat fitu quam Samaria, Lamm: nagogz fuccederet, eamque fepeliret. In czvtmtem Samarig.) In Samarlam Aomwl Q. Cwravermn? anutem Stepbanum. ) civitatem , quaz erat Mccropohs pro- awsnop.:o*ccv » &UA , vel þ'zrtter curave- vincix Samarlæ )Id u yunt , ürrmfïcatur virostimoratos una- tum, T* xiimi. confenfu , collatifque operis fu- 6. Iprendebant. ) Non tantüm au- m » diendo , fed & credendo. nus compofuiffe & curafle. Porrotu- 9. Fatlum eft gandium magrmm, Efa) riont ae* nus curare, aut corpus defuncti, eft illud abluere ; ungere, componere, Et propter. beneficium curationum, gtl 6 efferre , fepelire , jufta perfolvere. & maxune propter Umen Eyanrrc- Virs timorati.) su?x,c/Ee:g, pii, rel- lu 1 al-e 0€mt 9. Qu ante fuerdt.)-gE, etiamnum j joir giofi. erat , ut mox patebit , fe ? exterius R? Plantium magnum.) Lacrymns pro- fecutifunt, funebrem pompam ador- fimulabat velle fe ad Gdehum ccecum por 7 narunt , & exequias magna fidelium ad)un gere. icE i frequentia celebrarunt: Magus-) uacysdan ,NIarncam artem ficle QF 3. Devaflabat Ecclefram.)) f?w/uvu- exercens & profitens. y Lb ró damnum inferebat Ecclefiz, illam Seducens.) Suis mcancatwmbus & afolo perfequebatur. praftigiis. ZA - z - £ $o ACTUUM APOSTOLORUM. 1o. Cui aufcultabant omnes , a minimo usque ad maxi- n mum,. dicentes : Hic eft virtus Dei ; quae vocatnr magna. Spini Ir. Attendeba n 1$. nmiagiis fuis dementaffet eos. t autemeum , propter qud mult-o tfe'mp*oi"lä : fiUs / I2. Cum vero credidiífen t Philippo evangelizanti deregno Tijam. Dei, in nomine Jefu Chrifti baptizabantur viri, ac mulieres. n I3. Tunc Simon & ipfe credidit, & cum baptizatus effet , que Videns etiam figna quten adhaerebat Philippo. ,& )v-irt*utes— ma.xi-; mas fieri , ftupens admirabatur. 20 Dei e 14. Cum autem audiffent Apoftoli , qui erant Jerofoly'mis',; quod recepiffet Samaria verbum . 2l. Dei , miferunt ad eps.Pc- trum, & Joannem. * . tUum I$g. Qui cum veni 2 ffent ? orayefünt pro ipüs? ut accipe'r,ent Spiritum fan&tum : . . um 16. Nondum enim in quemq uam illorum venerat ) ; fed ba- 3.4 Vide 0.4 pti-zgti tantgm erant in nomine D'o(nriini4 Jefu. - m 'Tunc 4 tead ät dicens fe e[ä- aliquem magkun?. ) dentibus defereretur , tum ut pote- Yiflis, Prophetam . vel Angelum , vel Se- ftatem loquendi variislinguis , fa- mideum , imo Deum & Dei Filium. ciendi miracula acciperet,. ficut vide- i Io. Cui au[cultabant.) & meootixov , bat eam accepiffe Philippum & fide- autem er quem audiebant, cui operam dabant. les in baptifmo.. — Hic eff virtus Dei , qu& 'vocatur. zma- I4. Miferunt. ad eos Perrnm U 704»- fant iyi D. T gna. )| STog c) OVyagug 78 0:S j ue- zem.) Mittitur hic] Petrus non tan; tlh) (X &A0 , bic eff potentia, Dei illa magna, quam minor cui jubeatur ; fed ut ca- Onürma uafi dicant , Simon eft Dei potentia, put , &,fuperior, quirogatur ;ut hoc non qualis , fed maxima, & maxime iter ad Dei gloriam & Ecclefiz pro- 20 Peq fublimis. * ; pagationem fufcipiat. Mittitur au- Honem II. Atzendebhlant autem eum féris, o . ) Weo- tem potius Petrus quam alius;, tum Acrilegi c'&ixo? 9? a)ro, aufcultabant, operam ut quafi paftor Ecclefiz , in eam gen- dabant; & credebant ei. . tem exteram recipiat , tum ut quafi 3gils m Propter caput omnium , Samaritas uniat Ju- Ortatu h uod. guag.) Eo quod , propterea 4;: dzis , a quibus ante implacabili fchif- -Dementaffet. ) & mente alienaffet. mate diflidebant. I2. Evangelizauti de r&gno Desz. ) I5. Oraverunzt pro s2/£s.) Ut fcilicet ert VO Pradicanti , & docenti que ad Ec- ipfi, congrue fe difponerent ad Sacra- OQutm il Wt vifih clefiam fpectant m E litantem & trium- mentum Confirmationis, utque! fuper fi Um, phantem.: eos vifibiliter defcenderet S Piritus In nomine Je[sm (.aniylz'. ) B.aptifmo fanctus. Palït'n a Chrifto inftituto , in quo inter ce- Y16. I quemquam illaräm venerat. ) QI NOR teras perfonas divinas invocatur no- ex- ». ""Mz, j» €mimemTGmÓG , nom erat illapfus, "lone men F'ilii Dei Jefu. Chrifti. fcilicet per vifibile fignum. I3. Credidit.) Simulavit fe credere 'Sed &aptizati tantum erant in nomi- 9 & di dttg * QUi tum ne a fuis difcipulis Philippo cre- "t quizzi Je-) anfi dicaft. s NO!) Süterend ( CAPUT VIII 591 / aXl 17 Tunc 1mponebant manus fuper illos , & acc1p1ebant , "CR Spiritum fan&tum. ipore 18. Cum vidiflet autem Slmon , quia per Impoütlonem ma- Í nus Apo&olorum daretur Spmtus fan&us, obtuht eis pecu- Tegno niam. lleres, I9. Dicens : Date & mihi hanc potefcatem ut cnicum- efet, que impofuero manus , accipiat Spmtum fan&um. Petrus autem dixit ad eum : mam 20. Pecunia tuà tecum fit in perditionem: quomam donum .lymls, Dei exiftimafti pecunia poffideri. 0s Pe -21. Non eft tibi pars, neque forsin fermone ifto, cur enim tuum non eft rettum coram Deo. .22. Poenitentiam itaque age ab hac nequitia tua, & roga peren Deum fi forte remittatur tibi haec cogitatio cordis tui. (ed bt 25. In felle enim amarltudmls & obhgatlone 1n1qu1tatls video,te effe. 24. Refpondens autem Simon ; dixit : Precamini vos pro ['unc — me ad Dommum ut nihil veniat fuper me horum, qus di- Qu xiftis. h- lS, . 25 Et cut vide- 1 &.flde autem erant conürmatl, nec accepe- ' Cer enim tunm non eff reilum.) Sed rant invifibiliter Spiritum fanc&tum. fï&um per hypocrifim , & diftortum H Tunc wmponebamt imanus fwper per avaritiam & ambmonem d non n 1/los.) Conferendo illis Sacramentum 22. $i ferte remittatur.) Particula fed utct Confirmationis. forte fignificat dubium eventum , -& QO. Pecumia tma tecum frt 1m pesdi- cffc&um remiífionis ex dubia caufa tionem.) Quiafi dicat Pereas & dam- erat enim incertum, an eífet A&urus jefig prO cum tuis nummls jitor a neris, o facnlege cnitentiam ut oportet. us "um facrilegis. Subaudi , nifi pernitentiam Cogitatio.) Émiyoia , id eft , confrlium, agas , unde paulo poü ad illam eum conceptus, machinatto. Syrus habet, do- j eamper f hortatur , dicens Penitentiam mzyue las ) ut qua «ge. 23. In felle 4m4r:tudm1: y In felle ; uolat JU abili [chi- Danm De: ex!/?zmajlz pecunm þof 7- amarinimo. Videote. plane imbütum deri.) Voluit Simon emere pecunia veneno amariílimo peccatorum, hypo- donum illud & poteftatem admirabi- crifis , avaritiz , ambitionis , & pec- U fcliet lem vifibiliter conferendi Spiritum cati cui tu n1omen dabls j fcxhcet fi- TL fanctum. monlæ Poffideri.) Acquttl R pararl u Et 06!zg4ttam mtquzt::fu - Græce $ 2 5?'"'ms Q1« Noneff ribs pars neque [ors $n [er- £ig eXidteuor , id eft, m colligatione, mene ifo.) Í[n hoc negotio , in rece- video te multis peccatis , quafi fu- j WM' 4h. ) l nibus & catenis undique colligatum one & colltione Spiritus fan&i. effe. nmf 'udf i )&t on es dignus qui inter eos admit- Syrus , 1z vinculis iniquitatis te taris , qui hanc habent poteftatem effe video. m d conferendt Spmeum fanctum. 24- Preumzm ö'c) Fingit Sxmon hcat N - 392 ACT'UUM A.P(A)STX(;).KL;(V)/RUM; ^ 25. Et illi quidem teflificati; & locuti verbum Domini, 4 redibant Jerofol * Tit m ymam, & multis..— regionibus Samaritanorum ; evangelizabant. E fecun 26. Angelus autem Do m nini locutus eft ad Philiþpum.;di. 2 cens: Surge, & vade contra meridianum,'ad viam ; quae de':f Uam fcendit ab Jerufalem in Gazam ; heec eft deferta. Y tonde 21. Etfürgens abiit Etecce vir/Ethiops , eunuchus, po- .)O tens Candacis reginae /Ethiopum, qui erat fup fem t 22s ejus , venerat adorare in Jerufalem. " M exf omnés ga- M . Dd .28. Et revertebatur fedens Q te faiam prophetam. fuper currum füum : l—egensqu,ïle Quo 29. Dixit autem Sp 2* iritus Phl-ippoi Accede, & adjunge -t'e : ad currum iftum. p Ura -5o. Accurrens autem /Philippus", aüdiVit eüm*l';e'gentem' $. Ifaiam Prophetam, & dixit : Put;ifqe intelligis, quce legis? at T X 4 EC E. I tef fe pæriii:ere ut ponam evadäi/:«; time- | Eunuchus.) Non &on&ac 'm hoc no- »H bat enim ne morte mul&aretur , ut men fpadonem fignificet, an vero mi- Ananias & Saphira. niftrum regium ; nam etiam hi, licet At 25. Et 4l quidem teflificati , &fc. ) fe&ti non effent , Eunuchi dicebantar: &'a.ua(rrvg»öysvo:, id e&, fuo teftimo: cum enim reges Perfarum , Medorum, put ph nio confirmantes ea quz dé Chrifto Chaldeorum, &c. propter multitudi- dütem predicata fuerant a Philippo. nem fæminarum quas habebant, Eu- Er muliis vegtontbus, Samaritanorum nuchorum minifterio uti folerent ad evangelizabanr.) Ne reditus fuofru&u Gynsceorum cuftodiam , fa&um eft, careret. Quuod vulgatus interpres di- ut quilibet regii miniftri eodem no- xit regronióus, in Grzco eft vox xej, mine' cenferentur. Probabil " "a[*u Qfl qua oppidum , villam, aut.caffellum fi- ius cambg 1 MC nificat , nec enim in Samaria erant eft fuiiïïe fpadonem. XP/atem.), Sviaerxc , Prisnceps. À| | 2 n snultx regiones , fed ipfa unica erat fium h'oc regio integra , five provincia. - Cakdacis.) Quod tefte Plinio lib, 96. Vade contra mcridianu(v.) Va,' 6- capl 29. & aliis, commune'erat de verfus meridiem ; Saámaria enim nomen omnium reginarum /Ethiopiz, d ficut Cleopatra reginarum ZEgypti. unde veniebat Philippus, erat ad fe- - ? 4 ptentrionem Gazz.: ros Gazas.) "Opes , divitias , thefau- d Áeriptg Hac eft deferta. ) Non via, fed czwi- u Pmm lm z45 eft deferta fcilicet ab Alexandro 28. Legezs lfaiam Prophefagz. ) Ex Boris (ay Magno. Dicitur autem. Hac ej? defer- uo confirmatur quod diximus regio- ne Judeum fuiffe. - c"mï)üme« z4, ut ab alia Gazadiftinguatur , que lle,am,, eft circa Sogdianam regionem ex Aria- 29. Dixit autem Spiüms.) Per in- "Rtlm no lib. 4. vide Ortelium in ternam infpirationem. Aliqui per fpi- Ü rebusma geographico. . : thefauro ritum Angelum intelligunt. lItüg Q7. 4Ethtops. ) Abyffinus ge'npe ; te- O. "Putafne. intelligis que legis ) Id Purpi eft , intclligifne qug legis? ligione ]udæus Pr.ofglycus. -2 l;þ[u " Em C ÀPUT Vil 593 , . ,3.1.'"'Qu.i ait: Et quomodo p'offufn—, fi non aliqüïs oftende- rit mihi x no'rl;m fecum. ? Rogavitque Philippum -,;ut'äfcien—derïe:*t , & federet K n, di. .. 32. Locus a utem Scripturze, quäm legebat, erathic : a T'am- zIfaís quam ovis ad occifionem ductus eft, & ficut ag Ü2 de-. nus c.:'o;*arrl:ls's- 1. tondente fe&, fine voce, fic noncaperuit os fuum. j5 po- . 33 In humilitate judicium ejus fublatum eít. Generatio- n5 p nem ejus quis enarrabit; quoniam tolletur de terra vita.ejus? X 34. Refpondente autem eunuchus Philippo, dixit : Obfe- Cro te, m de quo Propheta. dicit hoc ? deíe , an de alio ali- ^ , quo ? unge te 435. Aperiens autem Philippus os fuum ,& *inkcip-.iexnä, a Scrif .ptura iíta, evangelizavit illi Jefum. * - penten 36. Et dum irent per viam, venerunt a d quarridam äqüam , epis? & ait Eunuchus : Ecce aqua, quid prohibet me baptizari ? .37. Dixit autem Philippus : S1 credis ex toto corde, licet. d Et refpondens ait : Credo, Filium Dei effe Jefum Chriftum. mhof no« .38. Et juffit ftare currum, & deícenderunt uterque in a- i veto fj« quam , Philippus, & Euüuchus, & baptizavit eum, i, lt icelantr .,39. Cum autem afcendiffent de aqua, Spiritus Domini ra- puit Philippum, & amplius non vidit eurn Eunuchus. Ibat .Vledorums maltitudi- autem- per viam fuam gaud»kens*. : ! »a;, Bu yerent d dub EVW i. hi A ] aQbum t * odem 19 [ vit, & Vd'oc;liït Ie'äum effe Mem am & ]ius tamey terpretatus fuerit, .31. Offenderit.) Eiplicaüätl * m. / Dei Fil íum. 32. Tanquanz ovis , && c.) 'Feflimo- 46. Ecte 4qna.) Mbdeï?e baptifmum petit, quafi dicat: Baptiza me. F;4es (4 I nium hoc defumptum eft ex. 1fai. c. píeza eff , a4na prope , & jsio 1 53 7- ubr ilud explicavimus.- fens, ait gloffa. n;tx'zatfr pra- ; 54- Refpendente. ) Vari exorfus. frhiopits 37- €redo Eilium Dei , *äfc.- j In.felf É pti. $5. dperiens s fium-) Pleonafinus ligeridium eft ctiam reliqua ad falutem eft fcripturz ad fignificandum princi- neceffaria credidiffe, Iicethíc nonex- ;, tel jíium fermonis, prxfertim paulo far- primatur,«Auguft. de fide & oper, i gioris , aut libera claraque voce ,aue cap. ó 4 ) EX cumpremeditatione & circumfpeio- 39- Spiritus Domini.) An.gfel'ug, qus 140 ne , aut; poft longuni diuturnumque — Rapuit Philispum. ) Sicut raptus & filentium , niaxime cum quis rogatus £ranslatus éft Habacuc ex Judwa inBa- : ) pe w de rebus magni momenti eft verba fa- bylonem , an. 14. qm Per fpl (éturus. Gaudens.) Ob ben Süsä.'iu*m diyïnitui Evangelizaoit sl Tefum.) Predica- acceptum. * » f , ltg" l ) JIDEN Bibüia cm 6.081 Mekacbæ T. KII« [ - 594 AC"I UUWI APOSTOLORUM 40. Philippus autem inventus eft in Azoto ; & pertranf' iens. evangehzabat civitatibus cunétis, donec veniret Cæfaream. qu u CAPUT IX. IU SDLECINE EM N POR AE E Adimranda Sauli perþmtorzs cotroer fi0 , Domzno &i aþparente, W *. e N ais -& Zhnania ad ipfum mi[fo, a quo baptizatus cæpzt Damalci acer- ibi rime tueri. SYefum e[fe Chriftum : dzjözpulz vero ipfum demitiunt . qu per murum propter. SFudeorum infidias ; quem Barnabas Sero- dej Jolymis ducit ad. 7fpo[Tolos , unde vurjum. propter infidias dimitti - vid fur Tarfum : Petrus Lydde fanat. ZAneam paralyticum , OC in jfoppe Tabitbam rejufcitat. E Dat Gal. 144 Aulus autem adhuc fpirans minarum, & caedis in difci- vit ! pulos Domini, acceffit ad Puncxpem facerdotum, l -2. Et petiit ab eo epiftolas in Damafcum ad fynagogas : Tios ut fi quos inveniffet hujus vi&e viros , aC mulieres , vm&os al : perduceret in Jerufalem : f 73 nfr I 3- a Et cum iter faceret, contigit ,. ut appropmquaret Da- 22. 6 mafco , & fubito circumfulfit eum. lüx de coelo. ICor 15. 4. Et cadens in terram audivit vocem dlcentem fibi: Sau(, 4 QCor 'le, Saule, quid me perfequems : it ref 12. 2 Qp 1. Qui Cm ; füos 40 In*venm: efd £m zoto.) Quo ab cædem proloquens , & eru&ans minas inferende mortis. Qu Angelo translatus eft. Diftat Azotus ml a Gaza quadragmta cir citer milliaria, 9. Iv D:zma/&um.) Eo quod multos UET eftque una ex quinque principibus Pa- ex difperfis in nece Stephani eo con- €Quit & - leftinorum civitatibus. fugiffe audiffet. a Pertranfens.) Luftrans, peragrans d fynagegas.) Quibus ex regis Da- oram illam. üum mafci conceffione permittebatur, ut qlllfnd; Cafarean. ) Ceforeada Paleftine, fugm gentis hominibus jus dicerent. Is i u& prius dicebatur turris Stratonis. Vide 3. Reg. cap. 20. E Fac nh Dlm. 4 unt aliz urbes alibi que Cafaregdi- * - plateas, 6c. Itare cuntur. Vide Oztelium in thefauro Hnjm vit4 vzro:) Id eft, hu]us in- novem ftituti , fcilicee. Chrifti fe&acores Cl Yico geographico , qui octo v numerat. Pungug Clrmmfülf : eum lux de ceío.) Licet nïïgls t I. Dkuc. ) Quafï dicat : Necdum effet meridies, ut i fe Paulus teftatur tius fo. fuam fvitiam , & »viditatem . infra cap. 22. 6. agna vis fplendo-. fanguinis chriftiani explevcnt nece ris, quae meridianam lucem vicit , aülim Stephani & aliorum Chriftianorum , hanclucem fpargebat glorlofum Chri- mlllum uos trahebat ad vmculd & tribuna-.- -fti corpus. all()] lla, cap 8 20 Et cadens im terram.) Perculfus, R, N Spirans minarum& ædu. ) Minas& quafi fideratusa luceChrlfh fulguran:c Vr ] 505 Iets : ;5.' Qu:i .c/ïiixit»: Quis es, Domine? Etille : Ego fum Tefus, iil quem tu perfequeris, durum eft tibi contra Y 1Ttimüf;um calci- trare. 6. Et treme ns, ac B:u'ipensxdixit,: Do'!mineï. ,,.vq'uid--me vis fa- Mit, cere? T. 7. Et Dominus ad eum: Surge , & ingredere civitatem, & Af* ibidicetur tibi, quid te oporteat facere. Viri autem illi, flutii qui comitabantur cum eo, ftabant ftupefa&ti , audientes -lqui- jl dem vocem, neminem autem videntes. : ; tiilis ihi $. Surrexit autem Saulus de terra, apertisque oculis n videbat. Ad manus y Damaícum. autem illum -t?ahentes $ ïintrqduxerunt : 9. Et eratibitribus diebus n on videds, & nOnxmanddca.- t vit4 neque bibit. * 10o. b Erat autem qui Adamïdifcipulus Damafc;i, nomine Ana- P AG. ;gas ; nias: & dixit ad illqm in vifu Dominus : Anania. ndos ait: Ecce ego, Domine. * At. ille 2212* : Surge , & vade in vicum, qui (II'. Et Dq'minps ad eum Ffff^5 voed.- 5 2 "Audivit 4'volc;em.) Hebr.íca lingua, 6. Tremens , 4c /l'upcm.,) Ady tantam Sat?«, -ut refert Paulus infra c:p. 26. 14. lucem , vocem increpantem, majeíta- cap. 22. 9. afferit fe folum hanc vo- tem & potentiam, qua fe in-terram ggi- cem audivifie , non ; autem comïices deje&tum videbat. fuos. Domine quid me vis facere ? ) Sunt Quid me per/ä.ym;ris ?) Co -1)1;13 enim verba animi plane compun&ti, & fe g mtint$ myíticum Chriftieft Ecclefia , mem- totum Dei voluntati permittentis. -muitos bra autem fidcles ipfi , quos qui per- 7. €rtitatem.) Damafcum. fequitur, Chriftum perf:quitur. : g. d. manus sllum trabentes, ) Manu | eq C0n* &. QuisesDomine?) Miüsbat Chri- ducentes, ut ceci folent. ftum , fed contufe , interrogat ergo säis »«-] Vidifle Chriftuin habe- | 9. Et nonmanducavit , zeque 61'6:'2.) itüty w s quifnam fit. Oratioais & penitentiz caufa. mus infra num. I7. & 27. digerent: Durum. ef t1b1 contra flamulum calci-. YO 4gania:.) Fuithic inter fideles fac tl infignis , aic S. Chryfoftomus , immo frare.) Adagium fumptum a bobus ipfe Paulus infra C*p. 22. 12. cervicofis, quia contra ftimulum quo -In vifs 3 wjus if« punguntur, fíuo damno calcitrant; nz quietis. 5« ) Fortatfe tempor.e n()&ur.j iores» [ magis énim ftimulum induunt, & al- * j [ tius fodiuntur. Ecce e Y flatut Significat Chriftus capeffere tua juffa. £2.) Écce me , paratus fum Paulum hactenus contra fe- quafi fti- mulum, calcitrafíe; (timulis enim mi- | A. Zeceenimorat.) Quafidicat: Ne raculorum , .predicationis Stephani , timeas adire Saulum paulo ante per- 'um Chfi' : fecitorem Ecclefiz ;. jam enim ex lu- & aliorum , mecotem Sauli pupuge- po factus 'eft a rat, « ad fanitatem revocare ,llf gnus , & nunc vacat il duerat Dominus, o-raltioni. jum - hi LA v L ACTUUM APOSTDLORUMX 596 scatur Re&iüs : & qusere in domo Judae Saulum nomine 'Tarfenfem: . ecce enim orat. u 12. ( Ef Vldlt virum Ananlam nomine, mtroeuntem, &lm- à ponentem fibi manus, ut vifum recipiat. ) qu I3. Refpondit aütem Ananias : Domine, audivia multis de No viro hoc, quanta mala fecerit San&tis tuis in Terufalem : 14. Et hi€ habet poteftatem a principibus facerdotum alh- (al SNUSUIRSSIOHES NI Gesr iE USRGSNSOSNEY WGRBNNIEEIEO P TR RRM gandi omnes, qui invocant nomen tuum. du /- Is. Dixit autem ad eum Dominus: Vade, quomam vas -T ele&tionis eft mihi ifte, ut portet nomen meum- coram gentx- bat bus, & regibus, & filiis Ifrael. &f 16. Ego enim oftendam illi, quanta oporteat eum pro 'No- mine meo pati. Tun 17. Et abiit Ananias, & introivit in domum, & i 1mponens "s E ei manus, dixit: Saule frater, Dominus mifit me Tefus, qui. diel apparuit tibi in via , qua Vemebas , ut wdeas ,& 1mplearis Ten| Spiritu fancto. 2! 18. Et confeftim. ceciderunt ab.oculis ejus tamquam fqua- Tüm mz, & vifum recepit; & furgens baptizatus eft. À - I9. Et 12 Et "Vidit virum , Uc.) ch ver- oUt portet zomen mmm.) Fa&us pre- ftat | 'co Evangelii. fus parenthefi- mcludltur, continet fed t enim verba , non Chrifti loquenms ad 16. Ego enim oflendam ll/l p fiem j Anàniam, fedLucæ hiftorici , referen- Quan:a effet paffurus oftendit Do-- mæ,l tis, quid oranti Saulo oftenfum fit €o minus Paulo , partim perinternam in- ]i fui fpirationem, partim per externam re-- tebatur. tempore quo ad 1pfum Ananias mit- Cjus i ÍIdeo autem Saulo hzc vifio velationem, ut cum per Agabum pra-. w [/]7 oblata eft, ut mox veniente Anania , dixit ei vincula , intra c. 2I. I1. f- Jl, 71[ ex ejus voce & fpecie, quam in vifione pe tamén in fcriptura oftendere eft 0[1!/:; idem q»od exhibere, ut cum dicitur - viderat , & ab eo illuminatus eum Pfalm. 70. 20. Quantas offendiffi mibi U agnofceret , & recuperet quaü a Deo fátug ( ad fc mifífum.: tr:äulanmes, &c. &Dan.3. 44.. Coz- itia fundantur omnes , qm oflendunt fervis fià ora 3 &lanta mala.N 3 Quam multa & zuis mala. Qu etiam fignificatio ver- 4 quam gravxa mala. bi offesidere, huic loco convenit. Por- Y PCH Santis tujs.) Fldehbus tuis, -dec Chrift infra num. 32. ro nexus hujus Verficuli cum fupe- um riori eft hujufmodi, 'Tantum abeft. I5. Vas eletliomis ej? "mibi :jle ) Was ut a vobis timendus fit Saulus , ut po- X Qu eleétum , & eximium inftrumentum tius fit exeipiendus amantiffime , erit Q0 ( Hebrzi od amplificationis Evangelii. enim particeps veftrorum laborum & ufam [ uodlibet inftrumentum vocant vas, erumnarum & tulta patietur pro ideoque vafa belli , vala cantici , vafa Evangelii amplificatione. d Ch morti:, funt ipfis arma belhca,mufica Ig. Ceeiderunt ab ocults e]u: fAnquam — Predis inftrumenta, tela mortein afferentia. ifut /?pmml.) Neque enim cgcitás Sauli- 20, i xt M 4 ) X £ N ch A PU 597 19. Et cum accepiffet cibum, confortatus eft. Fuitautem - xi-me ! ] cum difcipulis ; qui erant Damafci , per dies aliquot. im- : :20. Et continuo ingréffus in fynagogas prvæd?c—aþat, ]ef'um ? quoniam hic eft Filius Dei. : . ls de: 21. Stupebant autem omnes, qui audiebant ,f & dicebant : Nonne bic eft , qui expugnabat in Jerufalem eos, qui invo-. alli Cabant: nomen iftud : & huc ad hoc venit, ut -vin&os illos duceret ad principes facerdotum? ! VäS 22. Saulus autem multo magis conva lefcebat , & coxleu-nde- zenti- bat- Judeeos , qui habitabant Damafci , aüirmang quoniam hic eft Chriftus. M ) No- 23. Cum autem impleren tur dies muld k,ecvc;nüli'unri fece- runt in unum Judai , ut eum interficerent. onets 24. Notse autem fa&tae funt Saulo infidiee eoram. FCVCUPEO* | caCo. 3 qUi : diebant aute*'rn, & portas, die, ac no&te, ut eu m' iqterfxce— 1132 ; J rent. 4 " n garis ! . 28. Acc iplentes autem eum däfcipuli ejus no&te, per m us lrfquag rum Fï",i;piferunt-eu:n, fubmittentes in fporta. [ " 96. Cum bits MURERURUETTI) , " erat intrinfeca 'per lafionem organi , 9Tr. Exþtagrg;iägt. ) ,'Oppughagat - ts prte fed tantum extrinfeca per obdu&tio- in Greco eft, ó oeS:5o'ac, quigraffa- 1,6[) nem pellicule , quz fimilis erat fqua- tur. batur, q x ui vaffabat, qui pppulabai yiit Do mz, quales funt in. pifcibus. Simi- lis fuit "Iobis cecitas de, qua dicitur 22. Cenmva/lefcebat. ) »'Ihvalcfcebat ; rpat Lt ejus libri c. II. 14- E£f cæpit albugo ypam J valentior fiebat, vires & animos fu- mebat, bym pree ex oculis ejus quafr membrana ovi egre- m di, quam apprehendens Tobias traxit ab Confundehzt [71,2"!.-) Vi argumer- ocnlis ejus 5 flatimque vifum recepir. torum eos adigens, unde fe expedire gndere ( . 19. Cerfartatus eff. ) Nam debili- tatus erat ex itinere , ex metu & tri- non poffent, fed per plexi & pudefa,&i yiifi tacere cogerentur. Af flitia, ex criduano jejun io , & diutur- 23. Cwm autem implerentur dies imAul- na oratione. ynt /2'1"(/13 Per dies 4!i7u02'.) Quibus diebus £i. ) Fuit enim Saulus, ut di&um eft icatio VF Chriftum predicavit: nam poftbapti- num. I9. cum difcipulis ui erànt Da- etit. 10 fmum .ftatim predicare aggreffus eft. mafci per dies ali uot. : aronius que ejtfl u hic narrantur po f bet Ex quo patet Paulum illo triduo, ! triennium" coqtig tum ? quo c&cus manfit , a Chrifto fuiffe giiI'e putat. jus, u Po edoctum, & accepiffe fcientiam in- 24. Cuffo diebant 4u—tcm & portas.) (fime : n fufam & intelligentiam fcripturarum Perfuaferant enim ]udzi Aretz re Jabora de Chrifto , illico enim cepit eum N Damafci , Saulum effe p z exploratorem., rodif:orem itietur ) predicare & cum Judais do&iífimis uf difputare, eosque convincere.- - 98. Sporta. ) Vas eft ex iunc'is, T;Cu » À — p Sauh 29.. æonidi-n. ) 5'1'1. quod, fcirPis contextum. N - $8 . ACTUUM A POSTOLORU M.- — 26.- Cum autem veniffet in Jerufalem , tentabat ferun»ger'e' di fcipulis, & omnes t ljmekbant— eum , non credentes, q,x;o-d ef-., fos, fet diícipulus. 2j 27. Barnabas autem apprehenfum illum duxit ad Apofto'- a), los, & narravit illis, quomodo in via viditfet Dominum, & quia locutus eft ei, & .quomodo in Damafco Edpcialiter»ege- & [us : rit in nomine Jefu. - ü 28. Et erat cum illis intrans, & exien s in j"efufalem? & Saro; fiducialiter agens in nomine Domini. 36. 29- Loquebatur quoque Gentibus, & di fputabat glim Græ- «thi, cis: illi autem quaserebant occidere eum. L Tibus ...80. Quod cum m. cognovi(lent frä,trgs, deduxerunt eum Cse- 3 faream , & dimiferunt Tarfum, M : tur, .31. Ecclefia quidem per totam Judaeam , & Galileeam, & J [ Samariam , habebat pacem , & aedificabatur ambulans in ti. qudje | more Domi-ni*', & con eu, E E folatione fancti Spirjtus replelïa;ur. x* i 30 Veniff Z p n TiUm ( ï (5 ; ( 26- Dij?iþuli;.) Chriftianis. quam Petrus Cornelium'Centuri;)nem j 97. Barnabas antem. ) Qui nove- ejusque domefticos Ecclefiz adjunge- rat intime Sauli indolem & mores, ret , quod fequenti capite narratur. 5 certoque cogaoverat ejus converfio- Cuizi Græciff.) Judais in Gvræciak na- nem, utpote Saulo a puero familia- tis 3» 2 ris, & condifcipulus fub Gamalicle magi(ïro", quique perpetuo eum ad "Tetrarcha c 3o. Cefuream. ) Quæ a PHiliþpo Tanqu3" converfionem : fo nominata eft Philippi. 1 C]Efm' : -l:licit:abac ; ut babet Tarfüm. ) [ ug erat Sauli patria , ejus vita. fupra num. 1I. f Omnes( Fidacialiter 'eg&rit. ; Maghä fiducia B5l. Habebat pacem. ) - Mentio fit E. qia voc & fortitudine 1n. Synagogis Judzo- pacis, ne quis putet Petrum, ut mox 1 Ct'ltl.in ba rum docuiflet, & pradicaffet narrabitur , egreffum | Jerofolymis , | LE eiie verum M effiam. -,]ei'um metiu perfecutionis folum vertille. - | B . Ljialdl "Edsffcabarur. ) Crefcebat numero ) eft Hebraifmus. ' In-2omine Jefg. ) PFO , nemen Tefm , & virtute fidelium. afi T. nj Ó d hi enim Mim Tnd 998. lutraus €$ exiens.) Familiari- lapides vivi edificant domum b éi, D Vte; ter, jugiter , & ubique' comi:anens qus eft Ecclefia, Ephef. 2. 20.- & converfans. niulans ( timore Dei.) Filiienim d 4 29. Loquebatur 71:07;;& gäntiäzi, ) Ecclefiz religiofe pietatem .colebant, Paralqu Non eas ad fidem pertrahendo, fed & probatis erant moribus. Aniyj, fidem Chriftianam ab earum calum- Con[olatione Santl Spiritus repleba- niis defendendo. Q uanquam ex.c. 1T. tur. ) Eft enim magza mulritudo dul- 35 Sdro; num. 20. colligitur etiam | Gentilibus Ton, ( cedinis Domini, quam ab[condiz timentibus — bg » Qu przdicatum fuifïfeþw Evangelium, ante- Je- Pkfa'lm. GO. 29. - li tüta t $ Paj | ;; CAPUT n 599 TE M Fa&um eft autem, "ut Petrus, dum pertranfïret umver- | ef Ífos, deveniret ad- fanttos, qui habitabant Lyddee.. 41. Inv enit autem ibi hominem quemdam nomine JÉne- ffto am , ab annis octo jacentem in grabato, qui erat paraliticus: ,& 34. Et ait il/j Petrus : /Enea, fanet te Dominus Jefus Chu- Q ftus furge, & fterne tibi, -«Et continuo furrexit. - 3s. Et viderunt eum omnes, qui habitabant Lyddæ & NU Sarona& : qui converfi funt ad Dominum. 36. In Joppe autem fuit quazedam difcipula, nomine Tabl- Org. |— tha, quse interpretata dicitur Dorcas. .Haec erat plena ope- ribus bonis, & eleemofynis , quas faciebat. IU2 3. FaCtum eft autém in diebus illis, - ut infirmata morere-.- tur. Quam cum laviffent , pofuerunt eam in caenaculo. n u 38. Cum, autem prope efiet Lydda ad Joppen ; dlfClpuh n tl audjentes, quia Petrus effet in ea, miferunt duos viros ad - T. eum, rogantes : Ne pigriteris venire, usque ad nos. Et cum ad- . 39. Exurgens autem Petrus venit cum illis. vemiïet, duxerunt illàm in coenaculum : & circumfteterunt B illum omnes viduze flentes, & oftendentes ei tunxcas, & ve- . ftes » quas faciebat illis Dorcas. 1onem djungt 40 E] e- Tatt &cia n2 32. Dum pertranfrret amverfa; ) tenditur, dicitur Saron , eüque fer- Tanquam caput fideliumluftrans Ec- tiliffima , & fagmandls pecoribus Philipp? cleftas. idonea. )hlhppl -«4d Santlos.) Ut fupra num. 13. Olim :36. I» Joppe.) ER oppndum &por- omnes Chri(tiani vocabantur fancti, tus ad mare mediterraneum in tribu : j Pama ) Hodie . quia vocati ad fanctitatem , fan&ifi- Dan ; ex D. Hieronymo. [enti ft : catiin baptifmo , & fancte plenque appellatur Z4ffe , vel Zaffo. m f0f vivebant. — Difcipula.) 1d eft Chriftiana. lf() )"ms ! Lydda.) Civitas erat ad mare, fït:a - Talitba?) V ox Siro -hebrza. ertilee inter Joppen & Jerufalem, una ex un- - Dorcas-) Vox Greca, 9»exdg: .ques [ numem ' decim Judza toparchiis. fignificat Zemam , damulam , capream. nm uafï 34- Srerne £254. ) Jubet parare le- 37 In cenacnulo.) In altiore & am- u j d &um non ad rea.umbendum ; fed ad liore domus parte. exportàndum , ut cum Chriítus dixit 38. Ne pigriteris.) Ne graveris huc venire. ' Ítalice dicimus : Nan vi rin- Flhl eniri aAméula. paralytico Tolle graädtum £pumy, 6 colebin X crefca di venire. 35. Sarona.) Su*on Sarona & La- .39. Offendentes ei tunicas. ) Ad o('ce n- faron, Grece, Affaron , mons eft, & dendam tüm charitatem & pietatem urbs, cujus. mentio Jofue 12. 18. In- Tabxchæ tum fuam orbitatem , uod mld" d" m - de tota regio campeftris, quz a Ce- t effent, tali curatrice , & quafi matre deftitus farca Paleftmæ ufque ad Joppen pro- Fa r- 600 ACTUUM APOSTOLORUM. '40. Eje&is autem omnibus foras, Petrus. ponensgenua ora- : At 1lla Dor vit, & converfüs ad corpus dixit : Tabitha furge. apermt oculos fuos, & viío Petro, refedit. tug, 41. Dans autem illi manum , erexit eam. Et cum vocaïïet " s' fan&os, & viduas, affignavit eam vivam. quen 42?. Notum autem fattum eft per umverfam JoPpen, & cre- 6 diderunt multi in Domino. jse 43. FaCtum eft autem, ut dies multos moraretur in Joppe, faceti apud Simonem quemdam coriarium. 7' vit di " APU X m | ex hi ) Sfullu. Zfngeli accerf t Cornelius Centurio Petrum qui per lmtez vifionem admonitus Gentes ad Exvangelium admzttendas e[fe, venit 9] quant ad illum : cumque Juper. omnes «erbum ejus. de Chrz[fo Ca lo audzem*es Spiritus fan&tus. defcendifJet , ]uy' . 10. eos baptizari. — - li, lI r autem quidam erat in Caefarea, nomine Cornelius, velut VI Centurio cohortis, quae dicitur Italica , N terran 2. Religiofus, ac timens Deum cum omni domo fua, faci- » ens eleemofynas multas plebi , & deprecans Deum femper. 3. Is vidit in vifu manifefte, quafi hora diei nona, Ange- N & vo lum Del introeuntem ad fe, & dlcentem fibi, Corneli. OAb ET -40. Ejeät: antem emnibu:.) Ut De- fpanum. Francifcus Bivariusin locum ^ Wf um fecretius & efficacius oraret- ilum dextri comment. 3 T coqtendlt Mitjtoy 41. Erexir.) In pedes. probare cohortem hanc ltalicam cu- trale a Sanélos.) - Cl—nfhanos fideles. jus hic mentio , ex 1talica urbe Hif- Ventur [ Affranavit. À. zapienuxs , ftetit aniz collectam fuiffe. exhibuit eam vivam. b Vide ipfum Gonfpea ivariam de hoc multis difputantem. B 43- Cormrtum ) /foga'fm' apud Grx- Q. Religiofus , ac timens Deum.) Pms A MHttey €os funt qui coria macerant vel con- & religiofus erga Deum. d nehum l tinuant , ut inde calcei , ocrez, tho- Depremm Deso fGiper.) F. requen- mlm aCC races & alia hujufmodi fieri poffint. ter , affidue, quatenus fcilicet illi li- I.] N Cefzrea.) Paleftina qua fita erat ad mare mediterraneum, & tla. cebat per domefhca & militaria nego— Ptl'zan 9. ln rius dicebatur tuzris Stra:oms ut Inwfk mamf e/fe-) Oculis corpo— ul pj upra momumu 8. IIS Cernelias Centurjo, 6 c.) Videtur fuiffe Qeaff hora diei moua.) Tcrtla po- mt de ; TYtalus & Romanus,nam gemComeho- sT Ls Flavius meridiana , vide dicta fup. c.- lïrg l xy3in Kom fuit nobiliffima. Angelmn Dez. ) Vldctur fu:lTe An- !£tis d Dextsx angpo Chrifti 54- ait fuiffe Hi- gelus Comelu cuftos. lj 1 x CA RUT OU 6ot 10tà. 4 At ilíe intuehs »Eum , timore correptus, dix*it? Q—üis'effg Domine? dixit autem illi: Orationes tuae , & eleemo [ '-üla- fy:næï* " tuae, afcenderunt in menioriam in confpe&tu Dei : $..Et nunc mitte viros in Joppen , & »gafïet ! "accgrü .Simi'me-m' uemdam , quicognominatur Petrus.- . 1 cfe- 6. Hic hofpitatur apud Simonem quemdam c'c;riarium x cu- CA v e jus eft domus juxta mare hic dicet tibniv,, q.uidl't"eï,. oporteat. 'facere. 09pes 7. Et cum Adifcefï&fï',et Angelus, qui läqüebatur illij' voca- .vit duos domefticos fuos, & milqit-emk metuentem Dominum? -ex his, qui illi parebant. K .. 8. Quibus cum narraífe t omnia, mifit illos in Toppen. liniat taiil 9. Poftera au:em die iter illis facientibus, & appropime - quantibus civitati, afcendit Petrus in fuperiora, ut oraret cir- €a horam fextam. h | 10. Et cum efuriret, voluit guftare. Parantibusäutem l- lis J cecidit fuper eum mentis exceffus. .ir. Et vidit coelum apertum, & deícen dens vas -q-uoddam, elius, velut linteum magnum ; quatuor initiis fubmit;t;iv de codlo in terram , L faci« 12. In quo erant omni a qgad;upedia; 3 & ferp-ent'i.ä» terrää " g. & -VAQI'atilvia coeli. Ange- l * M 4- J.ff;ekäerünt im memoriam, ) & Io. Folai? £uffare.) Cibüm capere. pipuócuy» , ut fcilicet quafi memo- ox g&ffare , fobxietatem Pe E ontexdi riale a te fubmiffum ad Deum, fer- cat in cibo capiendo. Frï ïy ïndi-r cam Qu VA if ventur & femper obferventur ante |€ecidst faper etm . mentis exceffus. ) eonfpectum Dei. Raptus eft in extafira. Vox. eecidiz, p iplum $. Et nunc'.)—ltaque'-. oftendit extafim fuiffe divinitus im- ytntem "ceerft Simonen.) IN on jubet Cor- miífam. ;.)hus nelium ire ad Petrum ,* fed ipfuin Pe- H. Vidie celum apertum.) I'magïna-v trum accerfitt; quia cum Coznelio to- rié , & in mentis exceffu, de quo pro-- xime. D F;equen tam ejus familiam fidem edoceri. & et dh h baptizari-volebat.. Vas 7;:05!:14191.)?) Linfeum quoddam 1a nego* - 9. Jo fuperiora.) In- fuperiqrem do- vafis formam quodammodo referens, mus partem , in tectum quod planum fubmifium e cclo per quatuor fummi- js corpo modius oraret. erat de more regionis , ut ibi com- fate$, id eft , per quatuor extremos angulos. gtia p - Circa boram fextam.) !Qlï*æ hora in- 12. Ómnia quadr " Ct3 L fignis eft morte Chrifti in Cruce. nus quadrupedumi. ipedia.) Omgä ge- hi c jlc M* Bill.cnun Cam. Mesoch, T.V Il e888. 602 ACTUU"" nPGSTOLORUM -13. Et fa&a eft Vox. ad eum Surge Petre , occ:lde.,L 8. d manduca. ;ï:; u I4, Ait autem Petrus Abfït, Domme $ qula numquam manducavi omne commune, & immmundum. . tet 15. Et vox iterum fecundo ad eum . Quod Deus purlfl- bu lä Ccavit, tu commune ne dixeris. 16. "Hoc autem fa&tum eft per ter & flatim receptum eft x vas in coelum. Qs 17. Et dum intra fe hzefitaret Petrus, quid nam effet v1üo, quam vidiffet : ecce viri , qui miffi erant a Cornelio ; inqui- Co rentes domum Simonis, aítiterunt ad januam. 18. Et cum vocaffent, interrogabant , fi Simon , qm CO- lior gnominatur Petrus, illic haberet hofpitium. L 19. Petro autem cogitante de uflone dixit Spmfus e . Con Ecce viri tres quaerunt te. 1 20. Surge itaque , defcende, & Vade cum eis nlhll dubl- fity tans : quia ego mifi illos. Tib 21. Detcendens autem Petrus ad viros, d1x1t TEcce ego Ke fum, quem quaeritis : quae caufa eít , progter quam veni- 2 is ? T0g0 22. Qui dixerunt: Cornelius Centxmo, vir juftus , & ti- mens Deum ,«& teihmonlum habens ab umverfa gente Ju- 1aeo- x —— 13. E; faäa ef? vox. ) Imagmana & I 6. Hoc auten fa&um e/? per fer. )Ier - aj mentalis , tahs enim folet fïerl Àn ex- hjj;, tafi. vidit vas ad fe demitti ; ter repetitus buit eft totus dlalognfmus pr&cedens. !)f([w Occide.) Sico» , quod etiam verti poteü , facrifea , Velimmola ; Olim Receptum ef. vas im celum. ) ita at enim. 1na»ducabant etiam laici ex vi- amplius non fuerit demiffum. Quid Tnum ( Qima oecifa & immolata Deo. viftone hac lintei vafis fignificatum ^j fuerit , patebit ex (equentibus. w 14. Ommecemmune.) Quidquam im- I7. Quidmam effer v;äo.ï Quldn m Comit puram & profanum. judai ne gen- &* y tilesfoffenderent, cibos lege Moylis figmficare: vetitos non vocabant unmundos fed IO. Dixst Spiritur. ) Per internam 00)100( i Cau communes. infpirationem. 1$« Quod Deus purificavir.) Legem Nibil dubitans.) lllos fequi , & ad gm hOnC veterem vetantem ahquos cibos qua- Cornelium proficifci. lt verh. hi eifent filegaliter kmmifhdos , per novam 22. Teffimoniwm babens, &c. ) Om- Ne"f;l Chrifti legem abolendo. nes enim Judzi teftantur Cornelium . titnis Cumptne ne dixeris. ) u wolys , ne effe virum bonum, juftum timentem - commune facias , hoc efl, ne contami- Deum, &c. At Q ddo, n nes,ne polluas, hoceft; contaminatum Audire verba abs te.) Scnhce: Verba 3ut À & pollutum dixeris , aut cenfueris. falutis & Evangelii. &, - Ex s T XeM N c;xptrTvx, 6053 X dæomm, refponfum accep it ab angelo fan'&.o—,l accerfire te in domum fuam, & audire verba abs te. 23. Introducens ergo eos, recepit hofpitio. Sequenti au- tem die furgens profe&tus eft cum illis, & 'c;uidam ex fratri- bus ab Joppe comitati funt eum. * / " 24. Altera autem.die introivit Caefaream. Cor helius vero elt expe&tabat illos, convocatis co :Ci'S. . gna"ti-s; fuis, & nece.ifgriisx ami- It 2$. Et fa&tum eft , cum i ntroiffet Petrus, obvius Ven'ït- el [lll- Cornelius, & procidens ad pedes ejus adoravit. : 26. Petrus vero elevavit eum , d icens : Surge, CO homo fum. : ( & ego i'þfe 21. Et loquens cümvillo, intr ia convenerant : 2 ;vit ,& 'invenit multos, qui 28. Dixitque ad illos : | Vos fcitis , (juomodo abominatum übi- fit viro Judzo, conjungi, aut accedere ad alienigenam: fed mihi oftendit Deus dicere hominem. , neminem -cofmmunem, aut immundum « 'eni 29. Propter quod fine dubitatione veni accerfitus. Inter- * TOgO ergo, quarg ob cauíam accerfiftis me ? t : Gggg2e ]u * . 8e. Et ! 70 23 Re.cj:pit bofpstio.) s'äs'v.:o's', id eft, viris principibus , prefertim -ECCIC*- Bojpitio recepir, laute pro prefenti copia lalticis , etiam genu flexo nos fubmit- 30 habuit tere. pef:itu! ; hoc enim fignificat Grecum 15 ä::*v/Zm.r 96. Etego ipfä hmo fwm-) 'Ita. loqui- Et quidam ex fratribus.) Ut mi,ni.- tur Petrus modeftie caufa , quafi di- p "i mum fex , ut habetur cap. II. n.I2. cat , Surge Corneli: ego enim ho- Qul 24- -ditera autem die tptrorvit Cefare- mo fum tui fimilis, ac ficatom «m. ) Utenim patet ex tabulis Adri- proinde no?o;, ut te ante me profternas. : chomii,diftat aJoppe fpatio quindecim 29- dbominatum.) d9 piroy, -nefas,, ïjickim leucarum , five horarum. contra jus , illicitum. - Judei enim . Convocatis cognatis fuis , &c.) Et of- abominantur Gentiles quafi infideles, ficii caufa ut venientem Petrum ma- impios, impuros, pollutos. gis hbonorifice exciperet , & precipue nrerflam ut verba falucis audirent, & tanti bo- Offeudit mib? Deus , 6/c.) Ex hoc jam &d Y apparet quid proxime- marrata vifione ni effent participes. fignificare voluit Dominus. z Neceffarii " amictl:.). Am»i cis magis i:ä*- Communem.) NVide dicta num. I4. j timis. 29- Size dubitatione. md'mm 2$. Cum introiffet.) Domum. id eft ) é&rridbaec, contrad;llionem. » expedite. incuntlanter , cityas ? imenret dderavit.) Non tanquam Deum , aut Ancelum , fed adoratione civili Interrogo , €fc.) Sciebat P'etrrurs ex M & rgligiofa , ut folemus etiamnum vifione lintei , ex in&in&u'S?irituæ - P 604 ACTUUM APOSTOLORUM e : 3o. Et Cornelius ait : A. nudïusquarta die usque ad haric Y horam orans eram hora nona in domo mea, & ecce vir itetit Jefur ante me in vefte candida, & ait: J [ 31. Corneli, exaudita eff oratio tuaj & eleemofynæ tuæ deean coaumemoratee funt in confpe&u Dei. pred .312. Mitte érgo in Joppen , & accerfi Simonem , qui co- 3 gnommatur Petrus : hic hofpitatur in domo Slmoms coriarii Titu j jux:a mare. nand 33. Confeflim ergo mifi ad te, & tu bene fecifti veriendo. J u Nunc ergo omnes nos in conípettu tuo adfumus, audlre om- tj * nia, quaecumque tibi preecepta füunt a Domino. It [ig 34. Aperiens autem Petrus os fuum, dixit': In Verltate 40 4Deu.COmperl, a . quia non eft perfonarum acceptor Deus: ftum jo.17. 35. Se in omni. geate , qui timet, eum ; & operatur jufti- 2- RF. i« CT tiam , acceptus eft illi. ob 34-19» 36 Ver- jtr. M t fer 65 80 U bus fancti , 'ex nuntiis præmxms quid vel- In veþe mndrdq ) Acc,un'ga ; 1d eft, & let Cornelius. lnterrogat tamen eum, fplenaida , color enim .candidus eft lu- tlonem ut plenius animum illius perfcrute- cidus & fplendidus. E didas. tur, & aeuat ejus defiderium audien- 3I. Exaudita eff oratio tua. ) Qua al lllm di res fidei & falutis. orafti pro falute tua & tuorum. n I?I 39. 4 m/d:zu.r quartadie.) amo TÉTGG- Paw T); "uieag, ld efl, die 4b binc quar- Eleemofine tu£& commemorata funt. ) D« Quafi dicat : Deus recordatus eft elee- :4. Prima die viderat Angelum , & mofynarum tuarum , ac propter eas li.e miferat nuntios ; fecunda hi perve- Mi« licet nerant Joppem ; rettia iidem cum impertiet tibi lucem Evangelii. 3/ AN Petro profecti funt ; quarta Czfa- de dicta num, 4. : ,/ diltis ream pervenerunt. 25. Benefect/h ventendo. ) Bene de no- QM Hfaue ad hanc heramy, -Éfe. ) Quaü bis meritus es veniendo. [ Y dxcat; Qnarto ab hnc die eram .je- In. con[pefiu ao adfnmus. ) Parat! au- 4C fte junans ufque ad horam hanc vefpa- deim tinam, quando more meo oranshora dire, & facere quecunque ex Deojut- fens predic. nona, vidi Angelum : Vel fenfus eft: . Aperiens ausem Pezrus os [uum. ) Pa Si ad hanc horam computemus, erit Vlde dicta fupra cap. 8. n. 35.- fid v nurnc.dies quarta quafi completa , in ua die hora nona erabam. Alu:cr Comperi.) «eraXap[dsopa , compe- Cenin rio , deprehendo , video. $ vertit S, Chyfoftomus , fcilicet.e.242- Perfonarum acceptor. .) Ut fcilicet Ju- ts effe fuor diebus eram jejunans,cum bora z0- B na orans vids ngelum , Cc. isa ut dxos pre Gentibus ad Ecclefiam fuam tl$ u atriduanum jejunium A ngelicam vi- elegenc l 35. Omni gmte.) Quallbet gente, Un; lonem prsccilerit , qus explicatio auu natxone. lantia textui Grgco bene convenit. Eufeh, P * — L0AÀSUT-^M - 605 lx a 3 6 Verbum mifit Deus filiis Irael, ähnuntiäns -pac;em; per etit Jefum Chriftum ( hic eft ómnium Dominus. ) . .. 51. Vos fcitis, quod fattum eft verbum per uni . . verfam ïu»'- : tue ens enim ? a £E ccl. daeam :. incipi RE Galiloea p,(,)ft bap/t'i,f,mumf, quod praedicavit Joannes, 35-15. Q Ront. : 38. Tefum a Nazareth : quomodo unxit eum Deus Spiri- 2. / II* "lati ritu fan&o , & virtute, qui^ pertranfiit benefaciendo ; & (2 Gal i . nando omnes oppreffos a diabolo, quoniam Deus eraccum illo. ?. 6. — ndo, 49. Et nos teftes fumus omnium , quse fecit in regione Ephe. L. ï Om' Judaorum, & Jerufalem, quem occiderunt fufpendentes Col in ligno. 25. ritte - 4o. Hunc * Pet. Deus fufcitayit tertis die, & dedit eum manife- ^ f d9 ftum fi;"ri. l uce juft 1Ggggg 41 Nonx t N et- * öpe'räiur ;gj?itiam.) Bene ägit,, re- cet gfzitiatn 'Spirïtuxsk. fzu;&i recte vo- - x:ariolelen & lln&iQnem R quïar inftar &e fentiens ; & bQþis utens niori- bus. olei nitidos facit, lucido$ , fortes , d eü, 36. Verbum mi/rt'theu:. ) Prædicä- vegetos & .hilares. . tionem intelligit , vel, res a Chriíto Ef virtute.) dvozps , Id eft, go- didas & fictas, videturque alludere fentia. Chriltus énim divinam often-. ,i eft lu- ad illud [fa. 9. g. Wersim smifitt Domi- dit pbteriti;!m., prafertim: patraüdo )s mus in Jacob , 64 cecidis i2 Mfrael. miracula, mortuos fufcitando , &c. Pacem. ) Keconciliationem cum Qui pertzan[it Lenefaciendo. ) Qui LA * i. ) Deo. " - Judaam peragrav ,it bege ficiis ?aiäciens eB el : ga Hic.eff omm: um Dominus.) ch ,fci.:. ! populos. : cer 6 Ticet- ]Jefus Chriftus. ;ti5.) ld eft, rumore au- "Oppreffos a d;;:ääb.) Tyrannid'e dia- i V* [Sp. Vos fe boli in poteftatem ejus redactos ; pof- diftis ; ex fama, qus late vagata eft. feffos a diabolo , velquoad animamy, Quod fatlum eff "verbum pér nniver- v«l quoad corpus , ve—l quoad utr'w?l- * ,&denp- fam jsdaam. ) ld eft , qux dixerit , que. ; ac fecerit, Jefus pet univerfam ]u- - Suenia m Deus er(;t u ) ï-Per, gritid deam ; que accideriat Jefu Chriíto unionem hypoftaticam , per eximiam Deoiu ' rzdicante , & miracula patrante. gratiam , & per potentem operatio- Per. baptifzpum quod. ) Pronomen nem miraculorum & fanitatum , & sj;tW" :' quod xefertur ad &zprzfonum , in Gra- efficaéem przdicationem , &c. co enim eft /j4zriz .a 0 , baptifma quod. 4 Nazarezb.) Scilicetfci- 39- Qutm occiderant.) Judzi , comp* « 98- Jef«m 1p.ligno.) Crucis. tis effe verb um jam dicum , aucto- . 40- Hanc Deus fufcitavir.) Id eft, hic rem illuftrium tacinorum, qu& audi- refurrexit-virtute divinitatis fuz. dicede tis. jn 17 s spiritu fando.) Abun- Et dedit eum manifeftum fieri-) Va. Un;;it eu; Detn Qs dantia Spiritus. fan&i eum perfudit riis apparitionibus poft refurrC&i * t gcnth nein. Eufeb. 'llb 4. demonft. Vib 15. do* - 2 606 — A C'T'UUMAPQST-OIL,O RUM *N"CI-.'Non omni populo, fed teftibus przeordinatis, a Deo: äi i nobis, qui manducavimus / Tun ,& b.ibivmu/'s cum illo , poftquam refurrexit a mortuis. 42. Et preecepit nobispraedicare populo, & t&üificari, qüia ipfe eft , rum. qui 'confritutus,efc a Deo judex vivorum, & 'molrtuo- P u 43..c Huic omnes Pro $ ]er. phetae teüfmöhillm' -pe/rhil;ent , re- ordi 31.34. rhiffionem ict- credunt in peccatorum accipere per nomen ejus omnes , qui eum. z puly VOR M qui1 44. Adhuc loquente Pätrd verba 4hæc, ceci us fuper omnes , qui audiebant verbum. dit Spiritus f an- i 45. Et obftupuerunt ex circumcifione fideles : rant cum Petro J quia & 1n nationes gratia Spiritusffa'n&i et- I fuía eft. LA 46. Audiebant enim illos cantes Deum. 41'oquentes lin»gü/is ; & magnifi- : ?. bant 47. Tunc refpondit Petrus. Num quid aquam quis prohi- 30 bere poteít, ut non baptizentuür hi & , qui Spirjturp fgn&um ac- cegerunt, ücut? & .n—QS 2 m Cens 4f Non omni pa,mdo.)- Sgd Apo/üio- Au/.;ieäant verbum. ) PecriA,, eos ad 5. Then lis tantum , aliisque fidelibus fuis. dem inftituentis. »" $ Poffquam vefurrexit a mor£uiss. ) Vi . 45- Ex circümct:/iwc f e /H.)- Fideles, teua de di á a fupra c. I. n. 4- , qui ex Judaifmo converfi in.Chriftum 4 i Q- Confiztutus. ) ao us »06, id -e ft, crediderant. ; definitus , de(tinatus, defignatus , fci- In n«t:ones)) 9v* , Gentes & Gen- licet qua homo eft. tiles. Probant fudzi Chriftum , Chri- Viverum & mortuorum. ) 4Vivï vo- ftique gratiam, & Ecclefiam Judsis £antur, qnui iri die judicii vivi reperien- fohis. effe promiffam , & deftinatama $ tur, quitamen morientur & refu r Deo, gentes autem Bapt mortui , qui pridem erant defun E das. ab illa excluden- ablui livir |49- /Huic omnes Propheza teflimmontum 46. Loguentes inguis-) Donum-enim perhizent , &c. ) Per hunc , ut patet linguarum. confecuti fuerant , ficut lt ex omnium Prophetarum teftimonio, Apoftoli in die Pentecoftes. Wt remiffio datur peccatorum , &c. uf Per nomen ejus.) Per eum. des celebrantes. Magnificantes Deum. ) Divinasxl'au'-x 44- Cecidis Spiritw. fanünus.) Nifi- 7 Rgfp ond;t Perrus. )i Exorfus gB E bili fpecie , fcilicet in igneis linguis ermonem. I incumbens capiti Cornelii & domefti- Numquid aquam probibere qf;i.f poteff?) | corum ejus. ld patet ex capite fequen- Num aliquid obftat quominus hi ba- B ti n. I5. ubi dicitur : -Cecj4iz« Spiritus jetiu Jper ptifmo. initientur , qui S. Spiritu re- lus 4410 7 | 605 y ffena ö" Juper uos in pleti funt ut nos ? q 1 gafi dicat , ?aP ne :?ihil. Püüw — 607 Du 48- Et juffit eos baptizari in nomine Domini Jefu Chri .j$ 9 quam Tunc,rogaver.unt eum, ut maneret apgd eos/»alfquot diebus.. * * quia ER C APUT XL. — mo- P&träs difceptantibus. fr airibus , quod ad Gänfe& ac.æææt», reif T. ordinem exponit : muliis z4ntiochie comver[is predicatione dilci- x,qïïl | pulorum , mittitur ad eos Barnabas ab .Ecclefia. Sferofolymitana , qui tmultis comver[is adducit eo C? Saulum a Tarfo: cum quo mit- j fah? : . | "titux Sferujalem , -^ut in famem ab Agabo propbeta. pradi- /eQe- &am ferant fratribus eleem'obw;imä ld I. À Udierunt autem,Apö&oli, & fratres/, qui erant in ]u-»- .& À dea, quoniam & Gentes receperunt verbum Dei. if 2. Cum autem afcendiffet Petrus Jerofolymam , difcepta- bant adverfus illum , qui erant ex circumcifione, roli- 3. Dicentes: Q uare introift * n ao & manducafti cum illis.? i ad vircs,præpqum /hþa,bgntes-, 4. Incipiens aut'em' Petrus expon'ebaf illis ordinem , Fïi- Et cens: 5 $. Ego eram in c ivitate Toppe Xor'ans,, & »v—idi in »,e-xc'e]ïï'u ajf mentis meze vifionem, deícendens vas quoddam velut lin- teum ma deles, E gnum quatuor initjis fumm'it—ti de cælp, & venit u;que illum ad me. TM Gtn- - — Chri- uleis B. In momine bcmini J*-) ld Ct&,,— Baptifmo Chrifti qui perficiebatnr per d;æis'ChriPciani' , ut fupetiogi caPite um & num. 45. uden- ablutionem aquz , . 'in-v*ocacionefn $. Quare introiftt ad viros prip;a;ium divinarum perfonarum.- balentes.) Quafi dicat , quosnon fo- enim Ut maneret apad eo5 , Gc.) Ut ni- lum noftro cstui adjungere nefas eft, ficat mirum plenius inftruerentur in rebus fed nec permiffüm illis habere con- : ]j ad fidem fpectantibus. fuetudinem. L T fratres.) ld eft, ceteri fïd;les Praputium baäeu;es.) Gentiles. non I-- ' Apoftolis inferiores & fubditi. circumcifos, u ; d Receperunt verbum. Dej. ) Lege,m - 04 dnciptens autemm Petris.) ld CR , f I;vangelicam. rem ab initio repetens. 1 ba 2. .D/cept.cäai 4duerfm sllum. Sy- $. In exce[fa mentis.) ln exta(i, in a rfus , /;rigabanr , tan raptu. Cetera ug hic habentur, re- "u - poftulabant. quam offenfi ex- petita funt. ex fu 1 h periori *capjce ; lfbi &a' erant ex « irc:f;fzkifaae.) Ex ]u? eà exyicgyimug., Z 608 ACTUUM APOSTOLORUM 6. ) nunA " l0. A 11 Llu-v»- AA uüens conüderabam & vidi quadrupedlater- r ,& beftias, & reptilia, & volatlha cceli. fatia f &C 7 Audivi autem & vocem dlcentem mihi : 'Sur ge Petre? occide, & manduca. folis 20. S; Dm autem : Nequaquam, Domme quia commune, aut immvndum numquam introivit in os meum. cum nunt 9/ Refpondit autem vox fecundo de coolo : Quæ Deus mundavit, tu ne commune dixeris. 2l. 10. Hoc autem fa&tum eft per ter, & recepta funt omnia crede rurfum in coelum pn 11. Et ecce viri tres confeftim aihterunt in dofno, in qua tofo] eram, miffi a Caefarea ad me. chiam 12. Dixit autem Spiritus mihi, ut irem cum illis ,. nihil 2) haefitans. Venerunt autem mecum & fex fratres ifti, & in- "e&) Dom greffi fumus in domum viri. I3. Narravit autem nobis, quomodo v1dliï'et Angelum in 24 domo fua, ftantem, & dicentem fibi Mitte in Joppen ; -& E accerfi Slmonem qm cognommatur Petrus. H r4. Qui loquetur tibi verba, in qmbus falvus erls tu , & lum univerfa domus tua. 26, ig. Cum autem coepiffem quu:, cecidit. Spmtus fan&tus fa- cueru er eos , ficut & in nos in initio.. E h1 16. Recordatus fum autem verbi Domlnl, ficut dxcebat : sMat. g. 3. 1I. 'dJoannes quidem baptizavit adua, vos autem baptizabimini Marc1 Spiritu fantto. qtepha Die; I..8. 17. Si ergo eamdem gratiam dedit illis Deus, ficut & no- CIa,r Luoæ bis, qui credldlmus in Dominum Jefum Chrlftum ego quis | lis er; - nl ' eram , qui poffem prohibere Deum 2 ]oa 18. His auditis, tàcuerunt, & glorificaverunt Deum. di- Nez; i Ey; süpr -centes : Ergo & Gentæbus poemtentmm dedit Deus ad. vi- 1., 5. tam. Infr. folyml — 19 Et 19.4.- Gentil 16. Bapt:zaäzmmz Sptrttu fen&o.) In tentare futiï'ec 1mp1um/& xmpom- QII x Pentecofte. bile. tentua, Gd 17. Eandem grattam ) ie»e 3(06»8641) YUnt. I8- T4cwrunt) na'uwi'av, quieve- dife, par donum , par in fubftantia , licet Penitenfiam. ) Id eft, tempus & lo- 2'5 in quantucate por difpofitione vel Dei, cum pcnitentiz. Verftor vcel homxms $ difpar & majus, vel Ad vitam.) Ut vivant , fcilicet vi- ininus. X p ta gratie, & poftea eclam glorlæ & I) Qu potm pro/n&cre Deum.) Quod fehcntansxæternæ. Bij D CAPUT XI 609 hater eI9. Et Áfli quidem, qui difperfi fuerant a trxbulatlone, quae fa&a fuerat fub Stephano, perambulaverunt usque Phoenicen, etre, & Cyprum, & Antiochiam, nemini loquentes verbum , nlfi folis Judseis. L t qut 20. Erant autem quidam ex eis viri Cypru, & Cvrenæl, qui curni introiffent. Antiochiam, loquebantur & ad Græcos, an- Deus nuntiantes Dominum Jefum. 21. Et erat manus Domini cum eis : multusque numerus Offtia credentmm converíus eft ad Dominum. 22. Pervenit autem fermo ad aures Ecclefie, quzeerat Je- nqu rofolymis, fuper iftis: & m1ferunt Barnabam usque ad Antio- chiam. ^ tihi 23. Qui cum pervenlfï'et, & vidiffet gratnam Dei, gavifus & e& & hortabatur omnes in propofito cordis permanere m . Dommo . jm 1n 24. Quia erat vir bonus., & plenus Spmtu fan&o, & fide.. .n,& Et appofita eft multa turba Domino. 25$. Profe&tus eft autem Barnabas Tarfum, ut quærereL Sau- um: quem cum inveniffet, perduxit Antiochiam. P 26. Et annum totum converfati fünt ibi in Ecclefia, & do- ys ft cuerunt turbam multam , ita ut coonomlnarentur primum An- tiochiae dlfClpul Chriftiani. 27. In ebat : I9. Sub Srepbano. ) ld eft, tempore re.gratia , in Ecclefia & Corftiani- m Stephani. 'Syrus , oó Stephbanum. mo. Phenicen. ) Phæmce ; vel Phani- 24. Vir bonnus.) Videtur "um honitas - M cia , regio eft Syrig, cujus metropo- - pro facilitate morum & manfuctudine. lis erat. l'yrus. Plen-i Spiritu fantlo. ) Id eft, zelo , Antmc/amm ) Synæ Metropohm ) Nemi- fandi. & charita:e , que funt dona 9pmcus Nemint loquente's verbum. f dl' , ni Evangelium præducantes Et fde. ) Fide theologica , & fiöc- j v* QO. Qwidam ex ez:.) Qui. ab ]ern- litate ia obeundo munere fuo. folymls difperfi £ 4erant. .A/:þof' fta ef multa tarba Dominc. ) . hriftum. converfa , & Ecclefie [ Laqueäantur & ad Oxaes; ) Id eft, C mf'n.mæ addita. Gentiles. OI. Mazus Domin;. )Amüentm, po- 25. Ut quererez Saulum, ) Meterem. mpom tentia, & cooperatio. amicum fuum , & fub Gamahele con- Credentium. ) 'mg&ur'ag , enm eredi- ' difcipulunr. qw!'"' d:ä]':t Er amuum . totum. conver[ati þmt zi 23. Gratiag Dei.- Scilicet , con- i Eccleffa.) Syrus habet: " Tozegwe ant- 3&10 verfionem Gentilium , & relmofos Z f' 2" ul cangregaä antur 1m Éccíefía , ni- ac plOS eorum mores mirum ad facras fynaxes , ad oratio- nem , & ad Dei verbum. audlendum. cet yi In Demino.) n Domini fide , amo- jrg Bibl. cum Gom.. Menoch. T. VIl, Hhh * 600 — A !b TUUM 'A"P' O &T o L/*o.ïR——*'U*' M | 27. In his autem diebus fup"errve Z nerunt ab ]'Erofolym!ä prophetee Antiochiam : 28. Et furgens unus ex e is, nomine Agabus, fignificabat per fpiritum famem magnam futuram in* univerfo orbe ter- . Ll rarum , quze fa&ta eft fub Claudio. : . s habebat, 'proþOfuerunt*fïä; 290. Difcipuli autem, proutqui guliin miniflerium mittere habitantibus in Judsaa fratribus: 40. Quod & fecerunt , mittgn;esïï ad feniores per manus » Barnabze, & Saqli. E ] - CAPUT XII. 'Hefodes o?ciþ yz;cobo Petrum reirudit in carcerem , Cupiens þa]f ä Pafiba eum tradere populo occidendum 5 [ed orante pro eo. [ine in- zermilfone Ecclefa, Angelico edu&tus auxtlio fratribus magnum attulit gaudium : fatla autem de carceris. cu[lodibus. inguifitione , l Herodes proficifcitur. Ce[aream : cumque divinos bonores, a po- pulo oblätos 10 n re[Dueret , percu[Jus efl ab Angelo , & co [umptus a vermibus expiravit. . x Ts f bi ödem, autem tempore mifit Herodes Ijex,manüs UER r | [ j Higg;*et quosdam de Ecclefia, | ,'L E 2»- OC' ,' ap ä i lo 29 In bis autem diebus. ) Ilofcili- üt fcilicet ex eo quod mittebant mi- nec cet anno , uo Ántiochie docuerunt .. niftraretur. egentibus.. Saulus, & arnabasg. Habitantibus im — 7nda 4 fütr?&äh ) ! Ciu "Eum religionis ergo , agnofcebant | Qu Supervenerunt ab fevofolysmis Propke- enim eos quafi patres fuos , utpote i qui t4,) Miffi ab Apoftolis Antiochiam Tutn Ecclefiam illam jam etflorefcentem primos fideles : tum quia fideles in fue prophetis dote confirmarent , & judza fpoliati fuerant bonis a-]udais, & í ilufirarent. : partim etiam fe illis fponte abdicave- i orotheus i.n runt, - j ideo Hi/jt 98. Agalus) Quem D tur juvari. que præ/,cec;fis merebap-'- n ut H] Synopfi Sanctorum, ait, fuiffe unum. e 72. Chrifti difcipulis. . 30- M;:ttenre:.adw Senio;e:.)/ Ad* quO- Dish Signiffcaber per [piritum. ) Przdice- ftolos ,; ait Oecumenius. . Alii, ad. (dts , bat fpiritu prophetie , quo pollebat.. lütea Prefbyteros , & Primores fidelium , P Famem magnam futuram.) Sub Clau- prefertim /. Diaconos , horum enim ttds dio Imperatore, ut ftatim additur, ni- erat eleemofynas diftribuere. miruin fecundo ejus imperii anno, qui [ IE anno fecundo Claudii. dem: autem tempore.) | Id eft Y X ia utit Biron. fuit annus Chifti 45. & ex . parte 44. pgtay Herades Rex.) Herodes Agrippa. f 29. In m'ifzz;kerifem.) In fubüd'ium, , Mi mfzmz;.) ld eft, aggreü'u/s eft. Quief, * ;i ä [ 61I ceAPUT OE - 2 Occidit'antem Jacobum fratrem Joannis gladio. 4. Videns autem quia placeret Judzeis, appofuit ut ap- * prehenderet & Petrum. Erant autem dies Azymorum. .4. Quem cum apprehendiffet, mifit in carcerem, tradens quatuor quaternionibus militum cuftodie t nvdum , volens poft Pafcha:producere eum populo. [ n carcere. Oratio autäm ! | s. Et Petrus quidem fervabatur 1 fiebat fine intermiffione ab Ecclefia ad Deum pro co. . in ipfa 6. Cum autem producturus eum effet Herodes no&e erat Petrus dormiens inter duos milites ; vin&tus cate- nis duabus, & cu (todes ante oftium cüítodiebant carcerem. us Domini aftititj & lumen refulfit n ha- 4. Et ecce Angel bitaculo , perculíoque latere Petri , excitavit eum, dicens: 724 Sürge velociter.: Et ceciderunt catence de manibus ejus. [ $. Dixit autem Angelus ad eum : Pracingere, & calcea Z te caligas tuas. Etfecitfic. Et dixit ili: Circumda tibi 'ye- euneas ) fümentum tuum , & fequer Hhhh ^5 9. Et Vinünus catenis Jkaäni.) Mediu—s in- —2. Aäccidi't mh;m jacebum. ) Proba- bile eft ceteros plerofque Apoftolos ter duos milites , qui catenas tene- ) UI EC EEE abfuiffe . Jerofolymis. bant, ne quo modo eos falleret, aut -elaberetur. Mos etiam vetus fuit , 4 Appo[uir.) id etiam addidit , ut ut difcimus .ex Seneca epiít. 5. ut appre henderet & Petruim. -Erant Auferm dies AZymorum. ) Addit eadem catera reum copularet, & mi- hoc Lucas, tum ut denotet tempus /Witem cuftodientem , quod fortaffe in Petro fervatum eft.. fni necis fancti Jacobi , tum . ut. indicec caufam, cur non illico occifus fit fan- 9. Angelus Damini.) In corpore af- w- &us Petrus ; feddilatus poft Pafcha, fumpto. Nonnuulli opinantur huac pant quia fcilicet eranf dies tefti azymo- Ahgelum fuiffe S. Michaclem prafi- tpotc rum, quos fanguine effufo maculare dem. IZcclefia. A n & fune(tare nolebat Herodes. ia 4- Tradens: quateor "q;mter;zianiäu: —Lf;men rifulfit i2 haäim:-k!a.) Q jt$s lumen folus Petrus vidit , militibus at militum.) Moc eft Sexdecim militibus, - £ortaffe dormientibus. Y eban ut fingulis no&is vigiliis , hoc eftter- g. Præcingc*rcf.)' ]udæi long as þgerexz"- pis horis; quatuor advigilareot cufto- des , & prioribus-fe(ïïs, alii quatuor bant veftes , quasituri , at operatu- Àpo' fuccederent. . ri cingebant ; & fi veftibus non de- ad im:e,gri , « recentes pofitis effent dormituri, cingulo detra- d Producere cumpopzi /a.) Morti—public.e yurfi s tradendum. &o laxabant.. 1 epim - &. Sine intermi jffrone. ) ÉxrtyQjG cþn- co quiga;:)' 'Sanda'lia,; ut eft in Græf tinuata ; & longa , ut efficacius im- fd dh petmre nt quod volebant.. 5 i enda: tiäirve/lime'nmm fuum. ) .76. Erat Petrus dormiens. ) Secur 4 'e& Ip.dTto) , fupeþjorem veQexn , vel pal- ium. - n f * guiefceh's in divina. providentia. jv * - d »» 612 — AC T U U M AP 0 S T OLO ,R UM i 1f. ,'g.nEt exiens fequeba:ur eum , & nefciebat qui/av.'v-.grum 'ei't, quod fiebat ruiffe dere. per Angelum : ex'i&ixn»)gbat*. enim fe vifum v1 r. 10. Tranfeuntes autem | pri makm ,& fecunxdïam' .nc-ufcodiralm * modo venerunt ad portam ferream , quce ducit ad civitatem; quae te aQ ultro aperta eft eis. .Et exeuntes procefferunt vicum unum, eum & continuo difceffit Angelus ab eo. . If. 1I. Et Petrus ad fe reverfus , dixit: Nunc fc:io—þvcäre a qüia quid: mifit Dominus Angelum fuum , & eripuit me de manu Hero- j dis , & de omni expe&tatione plebis Judzeorum, ;] inqai *1 12. Confideransque venit ad domum- Marize matris Joah- que a nis, qui cognominatus eft Ma - rCus ubi erànt multi congre- 20 gati, & orántes. facS Y .13. Pulíante àutem eo oftium januze Cub J videndum , nomine Rhode. /,f' »gr'locefïi't puellga. ad - * gion I4. Et ut cognovit vocem Petri, prae gaudïO»' »nofnx ape'ruït ?I januam, fed intro currens nuntiavit ftare Petrum t nuam. z - p : " ante jg— pto 22, 15. Átilli dixerunt ad eam: Infanis. . Il bat fi la autem affirma- J j cl fg hgbxere. Il/li autem di.cebapt : Angelus ejus eft- 16 160- Pe- Woonss| dens re 9. chäe&at fqut':t' verum eff.) Nova Oui 'c;gkmi;zdfk: ej?( Maress-) Non R enim admodum res fiebat , qux . id- eft Marcus Evangelifta , fed alius qui E uT eirco videbatur incredibilis. ; r-efpon fuit focius peregrinationis Santti Pau- IO. Zramfeuntes pripmam $ —,?rzmzlamï li , & Barnabz , de quo fermo- rgdi-* : .euffodiam. j Militum cuftodientium bit inferius . þitu C Petrum , a quibus . vifus non eft. I3. Pae/la.) wa:äïb*un : quod etial;l J £s Portam ferream.) ipfius palatii He- N vertt poífet azc7a. ofter tamen xodis, per quam tanquam ex arce in Interpres zque ac Syrus puellam ver- Jot jar €ivitatem reliquam ibatur. - tentes, fubindicant non. fuiffe ancil- Gpiti Pfareff?runt vicum umum. ) Donec lam , fed honeftam , fortaffe filiam, X 3 4l fan&tus Petrus in tuto collocaretur , nmnus. aut neptem matrisfamilias illius do- . E Ateam & a fomno plane expergefa(tus, & - Qonte mentis ftupore , intelli geret quid fie- ret, & fibi confulere potf-t. fa- Nanïzi'ne* R/aodä.)*x P?3», 1(? eft, Ro- lj Expetlatione.) Syrus , machinatione. «WJ(() 1 I4. Pre gaudio.) Cuþi'ens ftatim dif- Mi Plehts Tadeovum.) Pontificum pre- cipulis fidclibus fertim , Scribazum , & Pharifzorum. trum. »n?mrcriare- adeffe Pg— tüt$ ; I2. Conffderan/que.) Periculum , un- IS5. bjfz2::.) Deliras. tonde de ereptus erat , & divini beneficii fnta "ngelus ejus eff. ) Ex hoc c'ölli'gitur amagnitudinem. eo etiam tempore fideles exiftimaffe J Venit ad Domum Mariæ.)*s In qua era& unic u [ phc.u ««tus fidelium orantium pro Petro. ique Angälumqfuum cuftodem » lt adefle. E ET UER TRU ARESNIIEI N N 8 TOE ET (CAP U;—T XII x P nel, 16. Petrus aiitem 'p-erfeverabat pulfans. C,um*'äutem ape-- Tuiffent oflium, viderunt eum, & obftupuerunt. n v1 I7. Annuens autem eis manu , tit tacerent , narravit, quo- m , modo Dominus eduxiffet eum de carcere; dixitque: Nuntia- que te Jacobo « lnu.m) cum. s Vöngfrätribus hec. Et -egreiïus äbutxlf alium 1o- 18. Fa&ta autem ' äi'e, efaf non. parva t.ürbatid infef milites, qui quidnam fa&tum effet de Petro. : Teto. 19. Herodes autem cum requififfet eum .,', & non inveniffet, inquifitione fatta de cuftodibus, juffit eos duci: deíce 4 ] Jomn que a Judsea in Caefaream, ibi commoratus eft. . - nydens'— mgre- 20. Erat autem iratus Tyriis , & Sidoniis. At illi unani- mes venerunt ad eum, & períuafo Blafto , qui erat fuper cubiculum regis, poftulabant. ll-aväd. giones eorum ab illo. páacem, eo quqd alerentur re- 'eruit 2I. Statuto autem die, Herodes veüitus'.veftä.regi'a, fääit * t ]a protribunali, & concionabatur ad eos. mabat : m« 2 2. qPqullïus'aut.em: accla Dei voces, & non hominis. Hhhh 3 r .23. Con- ül I6. Perfeverabat pul[an:.) Vel 1;16- 12 C & )e, "L aream.) Paleftinz , quæ' prius tuens deprehendi ,^ vel defiderio ar- d-ï'cebatur; £urris Stratonis. dens revifendifratres, & forfan Rho- Erat autem iratus, Gc.) (Jujuo,ua)&cö'y,. . Non de pre * audio non aperiens nihil etiam refpon í Petro dederat. pugnacem , & infenfum gerens ani- us qui mum ; bellum animo agitans. Caufa 1Pau- 17. dunuens ut tactrent.) Ne Ræ- ire Herodis nos latet. 'Baronius fu- pitu confufo vocum narrationem rei fpicatur fuiffe quod Sidonii Petrum gefte impedirent. e carcere elapfum fufcepiffent , & fa- etialii Nunciate 74&060.) N.[ir;opril, nam ma- &i Chriftiani , ab i ' eo Epifcopum Ac- Rmen cepifient. | VOl* jor jam erat occifus, ut dicitur hujus Perfunfo Bl Z capitis n. IO. datis fortaffe muneribus. ;jfo.). Conciliato Bl'a(ïo?- j acil lbiit im aliumlocum.) Nimirum Ce- lam, faream , Sidonem , Berythum , &c. Qui erat fa j do- fectus regis cubiculi. per cubiculum g'egi:.) Ptæ- donec tandem Romam pervenit. Ee quod alerentur. regiones eorum ab I9. [rz?ä]iii"on*e f^tta. de Vciu/?adiäm'. T !RP «yaxeryag TS; QuANuxzG , eft autem dya- sllo-). Solliciti erant de concilianda pa- ce, ne Hercdes frumenti exportatio- 1dil xehm inquirerere ,. examinare , tor- ne prohibita , eos fame conficeret,- pe turg admovere , judicare etiam , & 21. Srarmto autesm die.). Exat dies fe- condemnare, unde $ demnavit cuflodes, yrus vertit. Cfony.. cundus ludorüm pro Cefaris falute, ut ait Jofephuslib. 19. Antiquit. c.9. itit - Jeffit eos Zuci.) Ad extremum füp- F. € plicium. Bont auctores Latini, D»- ptro, corona infignis, efestus veffe vegia.) Purpura; ; fce- mam €i , fine alio addito , dicunt protrahi Concionabatur.) N etba faciebat.- )dG- fd mqrtem. 22. De: voces , Vn-anqko?nini:. ) Pxo- Y / 614 'AC—T UUM AQQSTOLORUM p 23. Confeítim autem percuffit eum Angelus Domijhi, eo & xit ill - quod non dediffet honorem Deo : : x : confqmgtus : ar'þx"ferm'rä us | bam if expiravit. « 24. Verbum a ltem Dominiesc(tebat: de muldplitble dimife: 235. Barnabas autem , & Saulus reverfi funt ab Jerofolymis aSup. a expleto minift erio, :affumpt-q Joanne , gu? cognf)minatqs eft & m 9-29-'Marcus. &L CA PUT XHL infrt: —A'Cäx»m).*c RCCEMPIGAM E d ERE nieri Saulus 89 Bartabas jübentur a Spiritu fan&lo fegregari ad opus & E pradicationis inter. Gentes , €? Barjefa free. Elyma mago ,. qui d phum eorum predicationi refiflebat , ad Pauli oerbum excecato , credit "S um, | Sergius Paulus in Zntiocbia Pifidie Peulus in [ynagoga latius ? ( -de Chrifto diferit : fod Sfudeis blafpbemantibus €? 'f«per/ec'u-/ dionem in eos excilantibus, comvertuntur | ad . um Gentes juxta. Ijaie voaticinium. Cillafd x *Ränt auztexm in Ecclefia, quae erat Antiochiæ,-prqþhet& Herode E5 & do&oresin quibus Barnabas, & Simon, qu! voca- tütricis nihen f batur Niger, & Lucius Cyrenenfis, & Manahen, qui erat it, utp Herodis Tetrarchz collattaneus, & S'aulus, frerit o 2" Ml "vï hr jecta ädulätio. Viäätür acclamatio Expleto ;niki/q?r;a.) Ad 'quod,fdera nt orta a Tyris, & Sydoniis, qui gra- deftinati , .defere-ngdftrpln eleemoty- bus.' Tla tiam Herodis aucupabantur, ad reli- narum, )Xæ [f äf'yt Dixir quos Cxfarienfes proferpfiffe, Nf]acbiæ.j Syriei ,,*-*duo :di ximþs u inte - 93 Crfeflim,) Sytus, eadem bora. in fine capitis precedentis re- tibug jr percuffie.) Plagalethaliillum feriit, ve'rfo.ä Saulum, & Barnabam. vifcerum. fcilicet doloribus , & tor- E minibus, ex Jofepho. |tem corporis Prophete,) Quui divino Spiritu affla- tittie ti futura predicebant. 35 at putre£aftione, & fatore ; inde enim Doüeres.). Qui facras fcripturas in- d hane vermes ebullierunt. terpretabantur , & fideles docebant Eo qto tion dedtlfet bonoren: Däa.) Sed credenda & facienda. * E Wldi ü fibi illàm arrogaffet , co nfentiendo in- Ay,.,,,; fanz ilii adulationi. Lucins Gyrenenfis.) Qui Cy renes fizft; Mtctrfrog Epifcopus ex Ro — Verbum autem Dosmini, G c.) Evange- die fexta Maji. mano Max*gyi'ologio i Vorgoj, lii predicatio crefcebat , & imultiplica- t i batur Ecclefia, 2 Manahen.) Dequo P 'Martyrol. Rom. fe nt&(] 25. Rev;xfþæntdäfgrqfaly?æif.) Sci- 24. Maji. - licet Antiochiam , unde mijTi fuerant, Herodis Tetrarcba. ) Herod is Af ]'"Püm ut. eleemofynam deferrent. Jerofoly- pe,qui Chriftum induiz vefte alba, Eriks mitis pauperibus fame laborantibus ; & imifir, & J oannem ,.Bapäüam oc- , j fupra c. I1- 28 - eidit. ^ i 31 — E r X CAPUT XIII. É - nt, 60 F Mmlürantïbus autem illis Domino, & [jejunantibus, di- TOib u xit illis Spiritus fanCctus: Segregate mihi Saulum , & Barna- bam in opus, ad quod affumpfi eos. jbatur .Tunc jejunantes, & orantes; imponentesque exs manus, olytis dlmlferunt illos. - tus et 4. Et ipfi quidem miffi a Spnltu fantto ablerunt Seleuc1am, r & inde navigaverunt Cyprum. s. Et-cum veniffent Salaminam , prædrcabant Velbum Dei- in fynagogis Judæorum. Habebant autem & Joannem in mi- nifterio. Md qpis 6. Etcum pefambulafïent univerfam infulamr usque|ad Pa- 0. (f trüit phum , invenerunt quemdam virum magum pfeudo prophe- tam; ïudæum, cui nomen erat Barjefu. TMH 7. Qul erat cum. Proeunfule Sergio Paulo, viro prudente, fitu ch., Calla&;meus ) Quupuer cum. puero Selenciam.) Uxbem yicinam Antio- pheta Herode fuerat enutritus, & ejufdém chiz ; hequentem & celebrem, nütricis Iactelactatus. Significat Ma- Et inde navigaverunt Cyprum.) Quiz V9 nahen fuiffe. mfigms & illaftris fami- ex Seleucia commodus eft tra]e&ufrm u enat liz, utpote ui Herodis Principis viri Cyprum. fuerit coll. a à aneus- 8. Salamisam.) Qure poftea a o Mi / 9. Mip; frdnnäus auteg: £: Domi- flantio Imperatore di&ta eft'Conítan- dfaeran a5.) Nur&eryovroy, id eft, facrificanti- tia , & nunc appellatur Famagofta. bus : nanmi & facrificium lefæ dlCltüiï,- Habebant autem.U Joannem. ) Co- Jeemol) 7&81'1'88()/166 gnomento Marcum, de quo cap. Dixit illis Speritus fanBus. ) Inftin- I2. 25. -dixims &w interno, quem Prophetis & prio- lIn miniflerto.) uvmgsfrcw ; mszrum, lat f ribus moemc quafi dicat., Joannes Marcus mini- Segregate 67. ) Segregate eum per ftrabas Saulo & Barnabz, prefertiny wm, exccntionem & miffionenm; quemDeus jtu if in cura rerum temporalium , €o que ab etcrno fegregavit per electionem adjuvabat, ut tacüæus & pfemus evane gtuj'as Ill* ad hanc. miflionem & opus evangelr- gehz,arcnt, zandi ubique gentium. 6. U/gue Papham.) Cypn urbem , docebat! celebrem. carminibtus Poecarum Jumpj? ) w()oaxs»f?xmuaz : üd eft, accerfrot , alii vertunt , /z auxilt um 4([ Magunz Pfeudoprophezam. ) Qui cum enes fütt TOcAUI. effet Nïagus , fe ut prophetam ven- yrolO"*0 ditabat. 9- Jájwnantes , Gfc. ) Cum jejunat- 9 Ro fent & oraffent; mgaua)'rsg, X neoo- Bar-ïc]ü ) Id eft , zi£us 7ef»; Filius :väapævo:, Salv* atoris. Lnponenstesque eis muanu:. ) lllos in Vldetur pater hujus Ma- j An gi vocatus fuiffe Tefus , vel Jofuc, Epifcopos ordinando. 7- Cum proconfule.) Magiftratu Ro- f albàs $ Miff a Spiriti fantlo. ) Ut pacet ex mano, qui confulari poteüate pro- &am [ dx&ts n. 2. vmcxam bubernaba:. * L. 616 ACTUUM APOSTOLORUM ? Hic, accerfitls Barnaba , & Saulo, defiderabat audlre vet- bum Deti. - "E. Reü&ebat autem 1lhs Elymas magus (fic enim mterpre- tatur nomen ejus) qua&rens avertere Proconfulem a fide. . 9. Saulus autem, qui & Paulus, repletus Spmtu fan&o mtuens in eum , ro. Dixi: O plene omni dolo, & omni fallacxa ,fir dla- boli, inimice omnis ]uftmæ, non deüms fubv ertere vias Do- mini rectas. 1I. Et nunc ecce manus Dom1n1 fuper te $ & er?s cæcus, non videns folem usque ad tempus. - Et confeihm cecidit in eum caligo, & tenebrae , & circuiens quærebat, qu1 ei ma- K num daret. 12. 'Tunc Proconful cum v1d1H'et fa&um r Credldlt admx- rans fuper do£trina Domini. : I3. Et cum a Papho navigaffent Paulus, & qu1 cum eo erant , venerunt Pergen Pamphyhæ Joannes. autem dlfce- dena ab £184 reverfus eft ]erofolymam : 4 Ti - b 9. £!yma: M4gu5.) Elymas videtur Subvertere vias Domini.) Oppugna- efle barbarum nomen , ac fortaífe re E;vangelium , quód eft via Domi- Cyprium . antiquum , fïgmficans Ma- ni , quz recta nos ducit ad falutem. gü")- II. Etzanc,) It.zque mmc,vuc habec T 9- S.mlus ztulem, gqui & Paulus. )ch Syrus. primum Saulus vocatur Paulus ,xquod Manus Dommz) Uiltrix P pumtlo j vmdl&a p nonten deinceps femper ei tribuit Lu- C4S. g Unde videtur quod occafione Ujque ad Tempus. ) Temporamam " n Sergii Pauli proconfulis, & Apofto- non perpetuam cecitatem illi infixit latüs füi ad Gentes nomen Hebrezum Paulus, ut refipifceret. &i in Romanum & Graecum 1 C2/120.) Quz inftar nubis , vaporls, ha Saulus , ------ Paulus commutarit; ut tacmus & blan- vel nebulæ oculos ejus velaret , ei- dius fe Romanis , Grecis , quafi re que vim cernendi adimeret. fi, & nomine Romanus infinuaret. -I2. Super-docirina Dom;m ) Do&rl- lg Repletus Spiritu [antto) Novurü fen- nam Evangelicam. — fithic Paulus Spiritus San&ti ardorem, 13 foannes autem. ) Cognomento li & inftinctum ad patrandum rmiracu- Marcus. E ]um, quod narratur. Reverfus eff 7erofalym4m ) Ex pufil- j letuens in eum. ) Iracundls & nrden- lanimitate aliqua, nolens tot itinera *hiq tibus ocülis. conficere , & tanta fubire pericula , itdi IO. F dmäal; ) Imlcat,lone malo- aitS. Chryfoft. & Baron. Aliqui putant VE rum operum. . affe&u matris degentxs in ]erufa- Yid& Nm effnis. ) $ n4vwe, nwz de[n nes. lem. - li n -X H 617 | CAP UT XHb . | 141111 vero pertrahfeuntes Pergen ;; veh'efunf Antiochiam Pifidiae, & ingreífi fynagogam die fabbatorum , federunt. . — 15. Poft le£tionem autem lezis, & Prophetarum, miferunt - . principes fynagoga ad eos, dicentes: Viri fratres, fi quis eft Es . .3n vobis fermo exhortationis ad plebem, dicite. * LI 16. Surgens autem Paulus, & manu filentium indicens, ;;it : — Wiri Ifraelitze ; & qui timetis Deum, audite. , - 17. Deus plebis lírael elegit patres noftros, & pï*'ebe;m exal- - tavit ; cum effent incolee 4interra JEgypt , 5 & in brachio 4Exo:' m excelfo eduxit eos ex ea :. ïd- 1'0x m"*g Exo. 18. e Et per quadraginta a :' 13-2[* fuftinuit in deferto. nnoi/*um tempus mores eoru 3 e ?"äjxö. Ig. Et deftruens gentes fep tem in—tcrra Fhanaan.,'.dfort diftribuit eis terram eorum, . s -36. 3v 4]ofu. .20. Quafi poft quadringentos , & quin qüagintä xann,osk f* , & I4ox 2- p p?jï'hæ? dedit judices usque ad 'S:ïtm.uelï P.ropheft'a-m..þ 2I. e Tud, - 30 - 14- Aktiac-bi;t;ü' Pyfídia. ^) Quæhd;if-'-' ;"quf ftudio religionis clo»hv»enivebancrad -fert ab Antiochia Syr-liæ'," dequa fupra -fermones audiendos in Synagogis. nuln- E I he 17. Ple(is frael. ) . Mraclitici po- Die Sabbator m.) Uno die e Sab- pv.lrli. bat-is.' 3 * il U ; — Elegit- patres iz&;?ras.-'l) | Ex omnibus nt Sederunt. ) r arudïtofevs—,' ,caþcä;ntgs entibus, ut effent populus & Ef:äle-* Iu hac modeftia opportunitatem cum alio- j a Dei. r um gratia & utilitate docendi. þet : Plebenz exa/mvit.'..) Ber Molyfem ^ - IS. Poff leBionem antem legzs &f Pros multis patràtis mirabilibus inclytam 101 'pbetqmm. )Le&ione enim peracta, ali- faciens gentem: illam , quam omi- . quisvele Synagoga, vel'advena, fer- ^monem habebat ad fimul collectos, ut nus tam .ihfïg ni'bu; gtoäigiis oftende- If etiamuum fit in-Ecclefiis poft Jectio- ret fe tueri? — jiit J Brachio excelfo. ) nem Epiftolg & Evangehi. - ; .Nfaxïmol robore : Mifg-jrü:ig ad eos , €/c.) Honoris cau- & potentia. ' dïïsj el 18. Meres earæm» /itj*?inkit.) Incgn- fa , illos invitantes ad exhibcndum ex- ditos, rudes , duros , rebelles ;. erat ^hortatorium ferinonem, i n z $i quiseff ia vob1s feruro cxquiaiiäni:.)" enim populus dura cervicis. - J19. Gemzes ]Eþt& d Iubeg fermocimàri &ke?hor' tur Deut, 7. I- m.) Que 'gum,e/ra.-n.-. pento ggn'i. : Terram eorzm. 16. Mazu ff ! emfium;; :-ndz'u;m:; ). Hoc X Pöpuïor.ljmi * 3":*" tium illarum. N lil enim gcftu olim verba fa&turi fï;gntium .9o. Pofl qua dl'ztngfkfüf;öï 7diäqz;4gix- Eineü indicabant. E icil! « Et qui timetis Deum., » »Spectare holc' £a anno;,) Inchoando a nativitate 1faac, on uwllt . videtur ad Gentiles profelytos & alios, usque ad vifi ? | em terrg proslflijï—'æ.,l Biblia cum Com« Menech. T. V1 lii ]er*uf" - * X *» Y Y - ! ! ág. ïijC-TKQU UM *A'.*P'ö sT OL OR fiRé. , 21. Et exindefpoftulàverunt regem, & dedic illisDéüs /Saul $. &-filium Cis, virum de tribu Beniamin, annis quadraginta. 9. I l &IO.I [ 22. Et amoto illo , g fufcitavit illis David regem : cui te- fümonium perhibens, dixit: 4Inveni David filium Jetfe, vi- giRe. , 15.14.. rum fecundum cor meum, quifaciet omnes voluntates mieas, & 16,. 25. Hujus Deus ex femine fecund » H utlj;prpmüïïonäm' le»lxi—fl 'I:r äfa!. Iírael falvatorem Jefum, . 24. : Praedicante: Joanne ante -faciem adventus 9.21. 4 fejïu;s : b';ipä- zlíai. - fimum poenitentiae omni populo 1írael. II. I. 25. Cum implere autem Joannes cur füum fuum,- -:l-'ideb'at,—'.: | & Mat. Quem me arbitramini effe ; k non fum ego, fed ecce venit I poft me , cujus non fum dignus calceamentà pedum folvere. arc« I. 26. Viri fratres ; filii generis Abraham , & qui in vobis ti- Luce ment Deum, vobis verbum falutis hujus miffum eft. — 29:3: 27. ui enim habitabant Jerufalem, & principesejus;hunc .. /Matt- jenorantes , & voces prophetarum, Mr leguntur , judicantes impleverunt. qua ,p-c—är*ï.omne fabbatum d I a. 7. 1 TE m Toan. Es E Et x Z 127 . 9I. Anni:; 7u42r4gïnt4.). In hisqua- pl þcifrgïum'qüi'.erat fyzkni)öilum— & inci- di draginta annis includuntur anni Sa- tamentnm-ponitentig , ad remifífio- niuelis, quibus ipfe ánte Saulem pre- nem peccatorum , -& juftitiam b apci. LU fuit Ifraeli. .Ita paffim. Interpretes. fmo' Chrifti recipiendam. k. Exgo tempus Samuelis nof Judicibus, 25:' Cum impleret curfum /hum.) Mi- fed Regibus, qui Judices fecuti funt, tz Ícilicet & minifterii fui, quad erat inf annumerat j ac proinde eorum illud Chrifto dare teftimonium , eumque Yl tempus, quod ab exitu ludicum, feu lfraeli oftendere'; ac corda omnium á morte Heli fluxit;usque ad finem ad eum recipiendum preparare. — . SG Saulis, quadraginta annis definit.. Quem me. arbttramini e[fe ?. ) Quafi flng 22. Secundum cor meum. ) Mabetur dicat-, vos me putatis effe Meffiam, hoc f. Reg. 13. 14. fecunduxilfme.n- fallimini, nor fum ego Chriftus; fed €;] tem & voluntatem meam. , ecce Chriftus poft me illico veniet, o Faciet omnes volumtates méas.) Pra- cujus ego 'non-fum di dere ta folvere. - s i gnus cali;eameg- Dy cepta mea ad unguem fervabit. . 3 ^ 03. Edwxit Ifrael.) Sufcitavit Ifraeli 96. Vobis werbum /;/utif lmjus »?i - fd&a Salvatorem Jefum. , Grzce eni fwum eff. ) Syrus, Volis ille miffas. efe dativus. , re leear. - ^ m eft veróum vita. ld e ; Chriftlus vite dcm] auctor miffus eft ad. veftram falutem. Ó Seeundum promiffonem.) Patriarchis E. E f I$ fa&am, &ipfimet David, lib. 2. Reg. ; 97. ^Hune £gnorantes.), Eciam Petrus ticral 7., III Pralm. 88- 4. 36- &alibi. fupra cap. 3. 17. ignorantiam Judso- 24. Predicante 7a'mine. ) w.ga'mygu'äav- rum Chriftum occidentiu : Vide ibi dicta. ; m we'xcufav;ic.. A—À mm, roc, ideft, cumante predicaffet cum Deri ante prxcefliffet ut przco. ^ |udicantes. ) 1 A Prun; : Bff: j paui Chfriftum*' ad Cmcem, —— 1 feutia. ) .'ld' CRT » bu. cqndgmnantes. PEDSUNIIRSONONTUETER ERKEE Pf E L] * C 'A'P-.fü T/'Xm..- : 6I9 * 28 mZVfat ; .E'tw nullam caufam mortis 'i-nvenientesi»in &0, m petierunt 2*7.00, -2 Pilato, ut interficerent eum. x fummaffent omnia, quæ;de eo fcriptaerant; & 23. 29. Camquecon -'- deponentes eum de ligrio , pofuerunt eum in monumernto. . 171. '3o. » Deus vero fufcitavit eum a mortuis tertia die : qui Lucs. - vifus eft per dies multos his; Z D -23.2I. erant cum €o de* Galilzea i ^ 31: Qui fimul afcend n ]grufalegn & 29. qui usque nunc funt teftes ejus ad plebem. . x Ld | 4. Et nos vobis annunti amus e-a,m , qua?.a repromiffio fa£ta eft. 1:. d patres Iiä&roslää;:i: 33. Quoniam hanc Deus aäin&pläyit'filiis ( )noftris, refufci- Marci tans.Jeíum , ficut & in Píalmo fe cundo ícriptum eft Oï'ïil—ixUS* b meus es tu, e2Zo hodie genui te, . 34- Quod autem fufcitavit eum a mortui s, ampliïlsu j'arlnlnxon ïgan ^ 20. reverfurüm in corruptionem, ita dixit: p quia dabo vobis fan- 1111 2 P fal; - &a David fidelia. 0. 7. (I)leoRriS. Inwga'lz'g. S;'xf. leg(;tür': vgfh'is. : H plfaie Imþlev/eruni. ) SciIicef; voces Pro- . . 24. Qgeod autem þfeif;;vit ; &c. ) 55 .3- phetarum, qui mortem: Chrifti pra- Probat hic. Paulus Chriftum jam r Q- E dixerunt. ufcitatum amplius non effe moritu- ls rum , idque teftimonio 1 29. Con[umma -fcnt äm'm'aï) Fec/iifen; H j« omnia« - 3. de quo mox dicam. - faiz can(SS-' ,J Deponentes.) Miri quidam pii. O. Deus Verofu[citavit eum a mor- onplus jam uon reverfurum 1m cor- /i ruptisnem.) ld eft, in mortem, mors fb £415:) eft,lürrexita mortuis vi fuz di- enim hominis eft. corruptio. . Chri- xinitatis. lllC 31. Qw vifus Vxefrpxer dies multos.) ftus enim femel mortuus & refurgens, u / Scilicet.per qu:draginta, etfi non per amplius non moritur : alioqui nec in morte quam obiit corruptus , id eft, uf fingulos. "Vide fupra cap. 1..n. 3.. His qui. fipsul afcenderanr cum. eo de putref cctus , aut in cingres redactus !ffl . Galilas.) lu qua tamen: fe illis often- ii derat, ut habemus Matt. 26. 32.. La dixit, ) —Deus in fcriþturä, per I Ifaíam caj D e - unt. teffes, ) Refartectionis- illius . tionem: LXX. -.$5.. 3. .ju-xt:; interpreta- 2 w ad patres noffros repromiffro Dabo volis f«nüa David )g';!e/id.) m* fatlacff.) DéChrifti incarnatione & re- Senfus eft, fanctas promiffiones Dei /' demptioné mundi. '^4. Hazxe Deus 4 j vite dimp'evit fs so- . factas Davidi, faciam fideles, ideft, fenis.): Filiie patrum. noftrorum, ge-- ratas , fixmas , & ftabiles , quia pre- jteit nerationi & genti.no tre. ftabo quidquid pollicitus fum de Chri- etrus fto ex femine ejus, nafcituro. ^ Intér dgo Ego bodie genui te. ) Perrefurredtio- nem, quz in fcrípturis vocatut, rege-, alia autem, qug de Chrifto ei promifi, avlt neratio. Unde & Chriftus vocatur eft refurrectio , ut Pfal. r5. n. 10.. . primagenitus mortueruime Vide- di&ta Quoniam non derel'inques animam meam y um « " ;/ -Pf. 20 n: 7- 1 45 ii?j&rnf, n;c flaäis /knäum t(tu(n:'qu, - € 5 620 n ACTUUM APOSTOLORUM 45. Ideoque & alias d1c1t q Non dabïs San&um tuum Vldere g E qpfal 15 IO. corruptlonem loquere 73 eg 5. David enim in fua generatlone cum admlmftraü'et vOo- Dsr l 'daeorum 2. 1^-Juntati Dei, r dormivit , - & appofitus eft ad patres fuos, & v1d1t corruptionem. p qui loq - 31. Quem vero Deus fuf01tav1t a mortuls non v1d1t cor- 4 ruptionem. auditer 398. Notum igitur fit vobls, viri fratres, qma per hunc vo-' 4j V bis remiffio peccatorum annuntiatur , & ab ommbus j qulbus contrad - non potuiftis in lege Moyfi iuftificari , PAU 4 T 49. In hoc omnis , qui credit, juftificatur. oporteb ilad , 4 40. Videte ergo , ne fupervenlat vobis, quod d1£tum eiï;" in Prophetis. ümur.à sHab 41 s Videte. contemptores, & admn*amml, & dlfperdlml- (s I. 5 quia opus operor ego in diebus Veü'ns d quod non Centiun credetls 5 ü qu1s enarraverlt VOblS. m 42. Exe- uxecccmsazm dere corruptionem , qui locus fequentl Jnmmtmtm' ) Promltcu:ur, &ex- verficulo cn:atur : Vide fupra cap. 2. hibetur. juris ad & Micits. n. 51- Et 4b omnibus , quibts non potuzj?u, vobis pre 6. D;zvm' enim 1 /?tagencratzmc) 6c.) Nam veteris legis facramenta , — Dt[perdt Colligit argumentum, cum in David & ceremonie vos falvare , & jufti- lat, Pa non queat incortruptibilitatis promif- ficare non poterant , fed folus Chri- - fio locum habere, de Chrifto intelli- ftus, ejusque fides, gratia & facra- - Tatione, ( Eadem fuit ratiocinatio Tmenta. marcefcit gendam. Üpusape Petri fupra c. 2;:97. & feq. 39. lz bec. ) Per hunc, fcxllcec cladem Iz fua gemeratione.) Suä gtate, fuo Chriftum. feculo. -Omais, qui credit.) Fide viva, quæ Oþlll L mfekns Adminifivaffet .) Serwffct » obedi- per charitatem 'operatur. Veüram ! viffct. Jufiifcatur. ) Per grätlam & ]u&l- dB Dormivir.) Mortuus eft.: tiam infufam , uam fcilicet Deus &t in ( ppofttus eff. ad -parres. fuos..) Re- animz ob merita Chrifti infundit. liquis majoribus fuis defun&tis aggre- 40- Im prephetis. ) In uno e prophe- 43 M m tis, nimirüm in Habacuc c I-n.5.. ?8y TeQc. gatus eft. [ aulus fe- [HT)/1 ] Vidi. carrdpttoncm ) P'lffus eft cor- 41. V;dete contemptare: ) érat; poris dlffoluclonem quz mortem fe- X cutus LXX. legit t 433 Zegedim, qultur m pravaricatores, comtemptores fed nofter, erant fe rE Qmm vero Deus f /Ezmwt. J Sci- Aqulla,Symmach T heodor. &Chald. - olorum licet Chriftus.. 44 Pe; legunt [» 133 Pagoim,id eft, gentibus, &ntm ers 38. Netum. zgrtur f * Uolis , L£f e. 1 Ufurpat D. Paulus hec verba in fen- v&bi D. Claufula eft. totius fermoms, qua fu allezorito de reprobatione; & ex- colligitur Chrifto tanquam redem- ceeatione Judgorum , & fpirituali- & P. vaftitate , & àblatione fcripturz, & Quentiam ptori,' & Salvatori adhzrendum. [U lto ma Per bunc.) Jefum Chrxftum. - jus intelligentiz , & facerdotii , & &l | «X - R - L Xf CA PU T XH -- 621 1 42 Exeuntibus autem illis, rogab 7 xvid!ere ant, ut fequenti fabbato .. loquerentur fibi verba hzec. d. 43. Cumque dimiífa effe t fynagoga ; ? - fecuti funt multi Ju- ]- daorum,- & co lentium advenarum, Paulum , & Barnabam: [uos,ï& ui loquentes fuadebant eis , ut permaneren . t'ingratia Dei.- 44. Sequenti . vero fabbato pene univerfa Civ'i-tgsæ ,convenvit s audire verbum Dei. u« 45. Videntes autem turb as Juäæ/j.; feþleti funt Zelo, & contradicebant his, quae a Paulo dicebantur, blafphemantes. : Ws Barnabas dixerunt: Vobis -46. Tunc conftanter Paulus, & oportebat primum loqui verbum Dei : fe d quoniam repellitis - illud , & indignos vos judicatis seternze Vltæ , €Cce conver- timur ad.Gentes. L it nobis deinus: t Pofui te in -lubefn :lfaiæ*; )erdiäi- 47- Sic enim praecep h3 -- od g. , w49. 6. Celnti:um , ut fis m falute m usque ad extremum terrae. * $ tdi » -'Iiþïii 3 [ 548 Au- 2 u a juris ad t*eghumc&le&e; & fenfuseft: | .B.!a'jþþbkem,mz:e:,- ) Erac aufein þo'rum' aut in- Apoftolos blafphemia , quafi Afpicite, 0 contemptores eorum, que [ effent feductores ; aut in doctrinam ; me]fu, vobis predicantur , H tamelty ; Q(Zþerdtngini :j áQpavisSyre : quafï eorum , ut falfam, aut in Chriftum , & ii dicat, Perite, exanimamini pre admi- quafi/non effet Meflias. jfas Q ratione, & metu. . Vel, Evanefcite, 46. Vobis. ) Qui eftis e popu lo Dei, marcefcite ,. hinc abite. & f e & ad quos priimim Chri&usl ! miiïug Opus operar. ) . Intelligit fpirituaïzm faiiit cladem, quani diximus. Indi gko: "U0$ judim?is.') Dum enim Opas quod zon credetis. . Oþus adeo judicatis fpernendam . effe Chrifti fi- dem , fimul tacite judicatis vos indi- TAE qaæ veftram fuperet. - infolens , & grave, ut omnem fidem s gnos. vi - ta xterna. IHla enim nemo ;& Juül ; 42- Exeuntibus joé Synagdggä , ut dignus e ft, nifi qui fidem ChriR?lCar cet Dui eft in Greco. peffic.. . 1fundll 43. Colentium advemarum. ) c'tf3ou£- Cozverttmur p UI »» meocwqórey prolelytorum Demnm cq- e pope lentium, piorum religioforum. Evangelium , & Chl-'i-fïum pradica- iTnus. j5 ; quS le — In gratia Dej. ) Qua preventi cc- 47. Pracepit.) Dum enim przdixit : hgedlllly perant fequi fidem C*hxfi['t:i, & Apo- ;er Ifaiam fe decreviffe, & velle ut d n0eh ftolorum. Chriftus fit lus , & falus gentium, s 44 Peme umiverfa civitas. ) Mos confequénter hoc ipfo decrevit & vo- &Chlld' enim erat, ut Gentiles ab auditione luit, precepitque Apoftolis, quos Chri- d fti precones deftinavit, ut Gentibus j i fen- verbi Dei non excluderentur. & 45. Videnm:res autem turbas. ) Fre- Chriftum'predicent;atqueita ejuslucem quentiam4, & concurfum. audtcgruxn & falutem illis impertiant. . Vel fin- fpitltuïh olito majorem. z pliciter fignificat Paulus, hoc fibi a | tm'Z, jdotil t | Zelo. ) Invidia ? & indignftpijnggv Diominox preceptum fuiffe, ut fcilicet X p 622 X TU MC þ,o/s 'r-(gf)' L6R UM 48 Audientes autem Gentes gavifze füht, & glor—ifi'caban—t - j verbum Domini : & E D ES ad vitam seternam. .cre'diderunt 3 q'uotqu(ït erant pfæo"rdjpatif - Mil /49. Diffeminabatur ft Jl regionem. : autem verbum Domml per uni,y'lþerfan:f;': - Ly(r L j? 50. Judaei autem concitaverunt mulieres reliziofas , & ho- popult 1 nellas, & primos civitatis, &excitaverunt perfecutionem in 1177 Paulum, & Barnabam, & ejecerunt eos de finibus fuis. Vusi S'I u Ati lli : excuffo pply;e',re pedum- in eosgïvgnerunt.lxcq. I0.14. nium. qu Mlarci 5. F. 0. 11 quoque ;ePieban.tuf gaqdi?, & Splrltu fan- 4 Luca J — - D E P - o CA pXUfI'-P, p5 xFl * P ir&c j &v predicaret ,Evangeliüm omni Evängeliis regnum colorum 'vc;zgatur deon ;( €reatur&. Ecclefia, quia hac per facramenta , Pofzii,) Ponam preteritim pro fu- fidem & gratiam nos dirigit & ducit iracur turo, ut frequenter ufurpare folent ad celum. 3. prophete, ob certitudinem rei futura, 5o. Religiofas.) Miliere g Gäntïl"es, : tes m tanquam przterite. aut Judaici ritus, religionis , aut fu- dante dU2 ncem Geztium, €&fc. ) Ut verita- perftitionis fux tenaces. . Mulieres tis Evangelice lucem' Gentibus affe- enim cum blandiloque fiat & pertina- 4.] ras, & falutarem doctrinam omnibus 'ces, apte funt magnos motus ciere , f etant pradices.- 8 2 viros autipropinquos fuos incitantes. 49. Gezzes.) - Gentiles; Hgneffas. ) ivo yuuovag. , primariag | Gavifs [ant. ) Suo borno, nofxmalxq & divites, hz enimhabitu coi ofito ]udeorurm. E * olent. T. ( & ornato ( fvzyXuov, ) uti m Verbum Domini.) Évangelium. . It:lice . dicere j 18 , 'pagne I:Q?zorate e 1 - €rediderunt quotquor erant praordina- prsncipali. à Loque H oad vitam aternam. ) - NOox preor- 51. Excuffo s putv ere pedam. )Juxta 4 li fide dinati in, Greco eft, cereygusyoi, Grm id, quod jufferat Dominus Matth. cap. erdinati, difpofiti. Loquitur de prz- IO. . I4. ut facerent Apoftoli apud . $. 4 deftinatione , non completa, que eft €os, qui Evangclium non ET : " Pa ad gloriam , fed. de incompleta , bant. Vide ibi dicta. É -adæittef 1 &Cerün fidem , & gloriam juftifi- Icomium. ) Qu eít Licaonie urbs quz eft ad Offenfo cationis. -Et fenfus eft , credidiffe celebris ad Taurum .montem. lm eos quibus erat preordinatum , ut da- 5$2- Replebamrmur | gaudio. - ) Hoc Th98, retur auxilium efficax, ut, crederent. enim Deus fidelibus afpirare folet in- Adie perfecutionibus. Porro pet wiram erernam, metonymi- $Sic Apoftoli fupra 10g p ce intelliguntur auxilia gratiz; quibus Cap; 5, 41- Lant gaudentes. a confpe- Vàtore: ad eternam vitam pervenitur. . Sic I. & copci!i , uouiam, digni -hbabirs. [umt - K, joan. cap. 5. 15. dicitur : O5 bo- pro "BOomzine elu conttmeliam pats. M Clüxum micidanon habet viram ateruam in fezpfo Spirizu fautlo.) Scilicet robore fidei,. TEligig maeentezm , id eft gratiam , qux eft fpei & charitatis," aliotumque dono- , 4 rum Spiritus San&i. - QUIR j via ad vitarxm'kætcmgmr, fic f?pe 1:1 D u 625 [ 'abant us CAPUT XIV. D digati Muh*zs ïudæomm , àc Etbnicorum kcinii fidem in Cbryïum 7 qui erfam [cmzem*zbus , concitatur a Sfudeis tumultus i zipof?olos ; D — "Lyfiram fugiunt , ubi Paulus claudum a matris. utero curat ; & gopulumque ,. ac Jacerdotes ob id, ipfis. tamquam diis faæ*zjïcare m i volentes egre compefcunt : fid concitata a "fudeis /upervementz- LI bus-turba , Paulus lapidatur , €? pro mortuo relmgmtur * CUT- p. j ^ qua furrexzj?at dpe & Bamabas difcipulos per varia la . exbortantes , &?. presbyteros ordinantes , fever- n:f:fn Iuntur Antzocbzam. UT A&um e& autem Iconii , ut fimul introirent íà. fynago- *F gam Judaeorum, & loquerentur , ita ut crederet ju- ! * dæorum & Gracorum copiofa multitudo. "QCabUE a Qu1 vero increduli fuerunt Judaei , fufc1taverunt., & ad nentà , 1racund1am concitaverunt animas Gentium- adverfus fratres. ; ducit 3. Multo igitur tempore. demorati fünt, fiduciálitér agen- ntilesy tes in Dommo teftimonium perbibente verbo gratice fuc, t fi. dante figna , & prodigia fieri per manus eorum. ulieres r« .. 4. Divifa eft autem multitudo civitatis : & quidam quldem ctere , erant cum Judais , quldam vero cum Apoftohs. tantes, $ Cum matlas oftto Gentilibus credlderant, ut dl&um eft ; 0 Jent, I. Slmul ) Paulus' fcilicet & Barna- verficulo primo ;. hinc fa&um, ut di- ' rdle e Laquerem*ur ) Evangehzarent Chn- utius ibi Paulus Q Barnabas fubüPce- fh fidem & legem. * rent. Jut Gracormm. ) "Gertilium. F;ducmhter agente: in. Dominos ) h. cip ^Q. d iracundtaum cozcitaverunt. ) wapprmaZo/.moa libere & palam, cum 8pü loquentes, tum quidvis aliud , quod mittee éxaxGca», mhlignitate 1mpleverunc, fecerunt malos, malevolos averfos ; e re chriftiana eflet , agentes. offenfos , iracundos. - Tej?tmamum perhbibente, ) SCIIlCet T Amma: /Gentium, ) Gent.lllum ani- Domino juvante predicationem LE- Tmo vangelii: crebrts miraculis, Hoc let if Ad'verfls fratre.r ) Id eft Chn('na- Ver£o gratm fma.) ]ta appellat E- nos, prefertim Apoftolos, quafi no. vangehum, Qquia gratiam annuntiàt fora vatores eilent, & turbatores reipu- & affert ,. nimirum Dei amicitiam , M/þ( blice, inducentes novum Deum cru- juftitiam, falutem & vitam zternam. | [W cifixum , ejusque novam fidem, & 4. Divifa ef. A. dexío94 , þt[a , febifemate fetta. rellgmnem ;äael, . Mselto. tg:tur fempere demomtt D Cum. Apoffolis. ) Pro Apoftolis, & Qn0* qua multi tam ex ]udæxs ; quam ex cum À poüohs. - o 624 ACTUUM APOSTOLORUM Q. ^s. Cum autem fattus effet 1mpetus Gentilium , & Judzo- eonfti : rum cum p11nc1p1bus fuls, ut contumeliis . aiHcerent » & la- 4 pidarent eos, . 6. Intelligentes confugerunt ad civitates Lycaomæ, Ly- fu*nus, ftram, & Derben & univer(am in c1rcmtu reglonem, & ibi- nis.cot & mu evangehzantes erant. (1) N ,7. Et quidam vir Lyitris mfirmus pedibus fedebat clau- dus ex utero matris fuae, qui numquam ambulayerat. ingred ff ] 9. Hic audivit Paulum loquentem. Qui intuitus eum &. videns quia fidem haberet , ut falvus fieret, benefa 9. Dixit magna voce : Surge fuper pedes tuos re&us. Et jmplen e*nlmt, & ambulabat. p -1O. "Türbae autem cuni v1d11"ent, quod fecerat. Paulus, le- larent 18. vaverunt vocem füam, Lycaomce dicentes: Dn fimiles fatti - hommlbus defcenderunt ad nos. : fulai, exira C 11. Et vocabant Barnabam Jovem , Paulum Vero. Mercu- rium 5 quoniam ipfe erat dux verbi. () N I2. - Sacerdos quoque Jovis, qui erat ante civitatem , tau- Vidima ros, & coronas ante Januas afferens ; cum popuhs volebat . ]H facrlflcare. 2 13. Quod. &rditur in edit. Skxt. addltur Et commota e& omnis multitudoin do&r:- A. [ " na eorum. : Paulus autem, & Barnabas morabantur Lyftris. - plura àp Coroa "5. Ht oeontumeliis affecrent.) Ufe/- WAsro, nimirum ex letitia- adepcæ Aïi!f ]4 «2 , refpondet. ltalico noüro . Per [fanitatis , juxta' oraculum Ifai. & 35. Gmusew ar lora .uz affronte. 16. Tunc /2/11': ffeut cervns claudses. 6. lutelligentes. ) Apo&oh hanc]u- idem, p daorum & Gennhum contra fe con- Io. Szmiles fatt; bominibus.) Affum- y 01!64! pta humana fpecie. - * amabe ipxratmnem " O'uwäov"rsg, re mte//e(fïa, re cagrzztd 41. Er vocabant Barnabam Jovem.) . D - Licaonia:). Ef provincia in. Afia Quod ftatura effet procerior, &tate faim toc fortaffe gmudlor Y corpoms fpecne muribu minore prope Phiygiam, a qua mon- tibus.feparatur. palchnor. b1 patatum 7 dufirmus pedzbu.r.) aäwarog , im- Quoniam ipfe erat dux verbi.) Præcx- Onfif puus in concionando, ideoque cre- udæl,cn potens, invalidus , captus pedlbue. ' ditus Mercurius, qui abantiquis: elo— àtr x af detuitus eum.») ertiMcoag mrraa id, eft, cum in egm oculos chl,xüTet quenttæ Deus habebatur. KC , n Vzdem quia fdem baberet. ).N«m * / IÀ. Om erat agte ctvttatem.) Qul F Ert/itn ]uplter in füburbiis fuam habebat V trbai ejns dcf (deria vultus , ocnls , geffus, at- - aram, & templum, ! Hunc effe fcn- tentio im audiende , fatis predebanr , l4 4 ait Beda.- Spiritu etiam prophetico fum par.et ex Grgco, rüv ÓYog rOv ow-rog Vtlsiy potrit^noffe Paulus claudi fidem & wgo T4G WONEGG. . a quàm v danitatis defiderium. Is ! Ef coronas. ) Quibus- vn&lmas coro- fttitis ( 9. Exilivir.) lllico. fe in pedes ere- nare folebant. Unde Ovad. 15 Me- xit & faluav:c ; Dam in (Jræco eft,. :amorph B?Hv [7 4 M ! i (CAP [ i* XiV. 625 x*; Ou*o;d ubi aud J;Jd*o- l ierunt Apoftoli, Barnabas & Paulus, conífciffis tunicis fuis exilierunt in turbas clamantes, - M 14. Ét dicentes : Viri , quid hsec facitis? & nos mortales d fumus, fimiles vobis homines , annuntiantes vobis ab his va- g,Ly- , ii nis.Cco : 43320 & mare, & omnid, qus in eis funt : nverti ad Deum vivum, a qui fecit coelum,- & terram , ; i fs Pfalm i$. Quiin praeteri tis generat ioni ;t .þclall- x ibus dimifit omnes gentes 145.6. * ingredi vias fuas. Apoc. — 16, Et. quidem non. fine. teftimonio femetipfum reliquit, 14. " "t benefaciens de coelo , dans pluvias, & tem implens cibo, & laetitia, corda noftra (1). pora. frq&ifera : tu;./j K LI 17. Et haec dicentes, v E fedavemnt turb larent. * T ds, ne fibi ximmd-—x Lluä"æxle- 'S 18. Supervener ünt autem quidarti ab-*An'tïochijaj-, & ïconio E les J Tudeei, & perfuafis turbis, lapidantesque Paulum traxerunt MefCt;- extra civitatem, exii&imänites- e'umnmrtuquefïa. — i 19.' : Ciï- i » ; 'I)FNom'a, ip edit. Siut. legitur : à eorum. j l, t - Jngredl YTasg /;245'. j S uo itioré xViVe- vo]ebat Vitma labe carens , & frf/?fmt:jï;?m. formas re, fuas fequendo concu pif centide $. | Silitur «mte $45 , vittis prafrgnis. 6 errores, & falfa numina, Quod Atir 0. De hoc veterum.fitu , vide 16. Non ffhte teffimonioveliquie femetis. " do«(ïri- lura apud Carolum Pafchaliur: de pfum. ) Id eft, non paffus, eft defide- Corona lib. 4« cap. 16/& 17« rfare rmioftales viam, qua ducerentur r adeptz Arztejantm:.) Ad dothus ve ftibula; ad Deum ; nam dedit fi na & ax*'gu-er |fii; .5 Gracus enim habet zv^o»ac, fed fenfus $ nienta, qu£ illum , qua quidem te- ldu idem, nam veftibula funt ante januas. ftes, hominibüus proderent,. Exbene-« Volebat facrifcare.) Utri qg? , tam ficiisenim naturalibus,quibus hbomines. Barnabe , quám Paulo. j Affdm- Scificetf Deus affecit, affurgere poí iuimus —ir'ï I3. Quod wbr audrerunt. ) illius cogitationer. : j W?WI) fam voces clamantiutm, Di; frmiles bo- Témpora frutlfeya. j D : ï&ïngUenS «bh Ma:e minibus, 6c. quam ftrepitum, & ap* annüm in varia tempora & tempefta. paratum facrificare volentium. - j lpeit tes ; quibus fuos attribuit. fructus, Con[ciffis tunicis fuis: ) Ut folebant frürnenti, vini, pomorutri,nucum, &e, j) Prac- Jüdsi, cüm blafphemiam audirenr, aut lyp/esns cibo, ) Victum . X ge: C àtr x aliquod nuntium ad aures acci- Jargiter fuppeditans, abunde &, ' iquis l deret , in luctu etiam- & posnitentia. Er letítia.) Exhilarantut enim cor- iv * "Exillerutt im füvbas. ) . lnfilierunt * da, & recreantuür éibo, & variisanni. " u- n turbam, déenduo «« - u habcþü | " 10« 4b bis vatis.). Jove, Mércurio, tetnpeftatibus, & fructibus earum. s 1g. SupcFvéherunt suftm.) Studioid — ;elïe a aliisque idolis ; que non fufit aliud fecerunt ex Judaifmi zelo, & odio uam vani & mendaces dii. gff&ïomg 15. E przære;-iti:,generqfiqnibus ) Præ- Chriftianifmi ac Pauli, nt vilhm-evv ers feritis temporibus: terent. .rr'raf coro $. $9 M.e'-ï : " : ?iäl H um äjo)m Mezeééb. T? V H. Kkkk - j 655 ACTUUM APOSTOLORUM 06 19. Crcumdantlbus autem eum difcipulis J furgens intta- tulerui vit civitatem, & poftera die profe&us eft. cum Barnaba in Derben. f Gentil 20. Cumque evanzehzaifent cwætatl illi, & doculifent mul. 1] pulis tos , reverfi fünt Lyftram, & Iconium, & Anticchiam. - ä;; 2f. Conürmantes animas dlfcxpuloi*um , exhortantesque , ut permanerent in fide: & quoniam per multas trlbulatlenes oportet nos intrare in regnum Dei. Orit . 22. Et cum co:æft:tmfï'ent illis per fingulas Ecclefias preaby— ï? DBZM | teros, : & oraffent cum jejunat .wmbus, commendaverunt eos [hhs t Dommo, in quem crediderunt. diraii 23. Tranfeuntesque Pifidiam , venerunt in Pamphyllam, 24. Et loquentes verbum Domm1 in Pergen,. defcendelunt M . - in Attaliam & Supr 25. b Ft inde navigaverunt Antiochiam, unde erant tradltl t3 l: gratlæ De1 , in opus, quod compleverunt ^ 26 Cum I.ET fs (3l Perpm/' Gs turbis. » Quod fedu&ores pium premiffum fuit ordinationi, ut effent Paulus & Barnabas , & fedi- factum etiam fuit in ordinatione Pau- 2 ] tiofi-novum .numen t:tlfum annunti- li & Barnabe , cap. precedenti n. 2. Adverí antes. 3. etiamnum folec premitti m 01d1- bas, d Lapidautes. ) A;Scu*av*ræg, eum lap:- nationibus. 3 daffcnt, - Commtudaverunt. ) Paulus fcnhcec Jerufa & Barnabas.. 19. Circwemdantibus autem enm difci- Duxmoeer. pulis. ) Ut vel mortuum fepelirent, nienfes, &c. - Eos. ) Fideles. Ly&renfea ? Ico- vel vivum r.cgerenc, & Judzis abfcon- - fenfüs e derent. Dammo.) Ut is eos in. fide fufcepca &urgens intravit civitatem. ) Videtur confervaret & promoveret. CXX)()fgei miraculo fanitati reftitutus ; nam qui 23. Pamphyltam. ) Eft A(ie mino- tions F Cap. I'* ita male babebat, ut crederetur mor- ris regio, quz nunc fimul cum .Cili- l 0PA tuus, non potuit per fe furgere, & tan- cia dicitur Caramazia, Plfidla vero quam validus in civitatem redire, & eft Ciliciz pars. Is Qui bofiridie in uxbeém proficifci.. 24. rerge.) Quz eft urbs Pamphl- iffendu, 6c.) In ig. Gd f 22. Er cu«m «conflitwiffent , W6 D Gr&co eft, XEigoTonQGuyTtg , id eft, Atmlmm,) Qux etiam urbs eft Pam— bat Pau Omanus 4xtendem'e: : ive imponentes; philie juxta Corycium promontori- 177 Paulus fcilicez , & Barnabas manuum um, hodie appellatur Saz4/a. Vide hac lmpofï;mne Prcsbyteros facro plura apud. Qrteliuia in I'hefauro 4ptry, ritu ordinarunt. Geographico. ïædlca: dpt Presbyreros, ) Tum majores, id. eü 25. Jntiochiam. ) Syiie. Cetdo, Epifcopós; tum minores, id eft, fa- Unde eragt tradits granta Dei.) Un- cerdotes ordinarios. de difcefferant cum gratia Dei , 25 T E. eraffent cum jejunationibus. ld eft, fauftis precationibus fidelium , quibus Dutit m €0s abeunces profecuti fuexant, Vel nül g yüerologxa. Oiatio enim , & jeju- - - Con , CAPU T XIV. & XV.. 657 Mit9e 26 C'u4m autem veniffent, & congifïer'gaiï'ent Ecclefiam, re- tulerunt quanta feciffet Deus cum illis , & quia aperuiifet aba jj Gentibus oftium fidei. 1tkmu—li -27. Morati funt autem tem 1 PUS npn mdöicüm cüm. diíci- pulis. Syque , "d n 4A Pj'U T xv. atiaqes | Oæ;ïa Ahtiacbiæ- feditione propter fïudæos , "volentes Gentes. ad )räsb&- Deum conver[as circumcidi , Paulus, & Barnabas rem ad zpo- IHF €0$ ftolos referunt , qui pofl. Petri , &? Sfacobi fuffragia.,. communi decreto per. litteras [Tatuunt , Gentes. comver[as. non. ligari lege jat — Moyfi : Paulus cupiens ab 2ntiocbia imvifere loca , in .demt E - quibus pradicaverat , feparatur a. Barnaba, eo | tïaöiti - quod nollet. oannem a[Jumi, - T quidam defcendentes dejüdæa docebant frati'es : aQt/iïa 4 Gal. Guïh «E — nificircumcida K mini fecindum morem .D/iqyfï,'npn pote- 5. a. füs falvarti. ipni , lt & B grnäbæ )n€ Pa 2. Fatta ergo feditione non minima Paulo, nti n 2' adverfus illos, ftatuerunt, ut afcenderent Paulus, & Barna- in,'ordi- -bas, & quidanialii ex aliis, ad Apoftolos , & presbytgfi'os in one. » fcifct |. Jeruíalem fuper hac quzetti . Kkkk 2 3. llli , I fenfus eít, traditi üSpirþituk fan&b illos T äaidam dc;/fändenfaik dedfuda;:.) VE fufc&pta expofcenti ad minifterium przdica- E« pro fuo Judaifmo pugnan- - tionis Evangelii inter Gentes , fupra tes , quafi folis Judzis promitfus effec g mino- -cap. I3. num. 3. Meflias, & falus tantum per legem n Gl l1m opus quod compleverunt. ). HaGe- Mofaicam parari poffet.. Antiqui , nus quidem , fed non ita; ut fibicon- grayes au(ctores feditionis & difcor- jja vero . fiftendum ducerent , & finem przdi- : thutn authorem faciunt. diz, qu& hoc capite narratur, Cerin- Pamphi' candi facere vellent. 96. Deus cum silis. ) Sic alibi dice. NUf circumcidamini. ) Sub circum- me' - bat Paulus, Ne» ego , fed gratia Dei cifione per fynecdochen totam legem mecum , 1. ad Cor. cap. Io. 15. Moyfis & Judaifmi intellige : hujus. Aperuffet Gentibus off um fídes.^) Per enim initium, ingreffus, & profeffio - Vil redicationém vocando, & pet fidem erat circumcifto. ,',h,e[ällf? & ba D) ptifmum in E&ïcleüam introdu- Secundum morem .M ) /ff.-) Secugdum cendo. ritum legis Mofaice. U 207: Tempus non medicum.) Baronius Q« Falla ftditione. ) gdotoc , * i- ] - utat manfiffe biennium qTíOswG , contentione $ diftepatione. Dé 1 ; fciliqgc anno ,q Jus Chrifti 49. & 5o. d ytus habet : Ortus ef (wnuitos: pluri- " Vd : t Cfvm jäpnfi-s. j þhciochus. - mus & d(l/?eftdfio. X A ^ 628 ACTUUM APOSTO—'LO,RUM ; d &T -T ärgp' dedu&i ab Ecelefia , pertranfibant Pheenicen , . i Ils p & Samari am, narrantes converfionem Gentium, &*fa'cxigbgnt mnibus fratribus.: * m gaddium magnum o * 1fu d e0: ^4. Cum au:em ven iffent Jerofolymam , fufcept nt ab Eg»- I0 clefia, & ab Apoftolis & fenioribus, anxmn-igntes',qganta cetvi Deus feciffet cum illis. * '*. Surrexerunt autem qui dam äehh.æmü Eharä—ifäeorum.;, qui portai IU crediderunt, dicentes: Quia oportet circumc 1 1d1 €0$ , pfæf quam ^ cipere quoque fervare legem Moyfi, [2 b Gal- 6. b Conve perunïque . Apoftoli, & : J feniores videre de verbo & a ?. 1. hoc. 1 Ge 1, Cu m autem magna ('Gh(luiütio;üeïef ; . furgens. Petrus ifratres , yos fcifis, quoniam ab antiquis , cSupr dixit ad eos : e Viri Y J 10.20. ^ - iebus Deus in nobis elegit, per os mgtlm auc -'r'e-'Gäfgth* yer- * u | bgm Evangelii,' & cyedgre; fome * aE u i À " ï. '.-:;,:8. EC R EE : P?t;la 65' (Bialrvnlc/zä'»e 4d'verfu: tlos ) äe*ni- m hz; efís. hoc loco *fnoink : fu&ni;u—;- in malanít partem, dit p& Paulo & Barnaba negantibus circum- T cifionem effe neceflariam, illis vero Qui credider unt. ) Qui Chriftianis ln contra tenentibus & affirmantibus fuium amplexi erant. ; cd fine' circumcifione falutem -contin- 6. .Conveneruntque Apoffoli , öc ) r Hoc eft primum Conclligm ,. quod Qium- gere non polie. in Ecclefia celebratum eft. m f Ex 4liis, ) Ex parte adverfa xQ(;rin.f " Confultare , &hi & judaizantium. -Fidere de verbo boc. ) fitt v & decernere de prefenti controverfia. Tj 44 Apoftolos. ) Petrüm , Jacobum Verbum hoc loco, ut fxpe alibi, pos Cerita & Joannem, ut patet. Galat. cap, 2. nitür pro re aut negotio. r 9. ceteri enim Apoftoli per orbem - Sits erant difperfi. - 7. Conquifitie, ) Difceptatio. $urgens Petrus. ) Quafi PrinCC.PS Sine Er Presbyteros.) 'Tum Sacerdotes, Apoftolorum , & primas Ecclefi , Ti sum Épifcopos, Epifcopi in.conci- qui audita controverfie in utramque Yyar lio jus habent fuffragii , Sacetdotes interfunt ut confiliarii & dodores, partem difcepratione, hic eam primus Fia qua(i judex definit ;; unde mox ejus & b Vide Bellarminum lib, ï*;'[.' de Concil. fententiam feQuiwr- $. Jacob*ufï,' am | gap. I5. & 16. ceteri . omnes, I0 . Dedutii. ) L . æ-;:oksy?äg yT£6 , pr)æ 44 antiquis. diebus- ) jam. iafider&-, 2 4 2/], & per b f r [2 ten : um honoris caufa dedu£ti- eye aliquod vie f;')gcj- jam dudum , id eft, a converfione &j Cornelii, de qua cap. Io. clapfi jam t Phenicep £$. Samartam. ) Per quag erant annicirciter quatuordecim ; nam 4 Antiochia Jerofoly h Cornelius. creditur baptizatus anno t n j itet eft, mam c?gdþptibus Ch:i&i 37. Concilium aute $ m hakbicufm Itus 4- Cum illis,) Vlde anno 5I. N gpum. 26. fuþeriþri Cïlpf - Deus m "o Ls5 elegit per"o'sv mcm&, P * Q | D;ffe&aï," qomen Quafi dicat ; Deus inser nos .nfc;,,s.le.- hu »5. Dr k«i'eï/z'- M CAPUT- XV. 626 icen, P. 9. Ft qui novit corda Deus, teftimonium .perhibuit, d Jans 4S«pr æbant - jllis Spiritum fan&um , ficut & nobis. iO.45- 9. Et nihil difcrevit mter no*s & illosy äd». pumflcams cor- b F. dæ eorum. N- quinta Io. Nunc ergo qUId tentatis Deum , imponere Jugum fuper cervices dlfcup-uloæum, quod neque patres noftri, neque nos Qu portaere potuimus ? j pre 11. Sed per gra iam Domini* Jefu Ghrlfm creälmus falvaru quemadmodum & illi. Verbo A2. Tacuit autem omnis multitudo & audiebant Ba—rnabam, & Paulum narrantes quantà Deus fecilet figna, & prodigia. Petrus in Gen'ibus per eos. vtquis :35. Et poftquam tacuerunt ? refpoadlr ïacobus , dicens: 5$ Yl* Vir! fratres, audite me. 14. Simon narravit, quemadmodum primum Deus vifitavit » fomere ex Gentibus p0pulum nomini fuo. —— Kkkk 3 I$ Et famitur gn: per quem Gentes audu.ent Evan.. ni vocac farcinarnl mnumerab;lmm bfervátionum. nfhams gelium, & declararet etiam .illds in Ec..ïrfïam admittendas eífe.. lJ. $ed per gratmm Bomini * ffc 1 6*-) - g. Er qui novit corda Dens. ) Deus COr- Quafi dicat « Non funt Obllgdndl , dium fcrutator, qui optime novit qui- Chriftiani ad ceremonias legis, noa ; quod . mam fincere quzrant Deum, & capaces n graviflimum, modo quia: funt jugu fun: unt inutiles ad. [ul;are. fint gratiz, & falutisa Chrifto allata, fed ctiam quoniam Qveria Te/hmamum perbibust. ) Hu;us ün- juftificationem , nec per eas , fed pcr ceritatis & capacitatis. Chiifti. gtatiiumr credimus nos falvari, 9i, (0* Sieut & nobis.). Id eft, vifibil fpecie. ficut & 'patres noftri falvati funt. "u5 Nibil dz[crerv:t ister nos f)' :l[a: J I2. Taenir eulema amm: mult:mda.) rincepr ' Sine perfogarum acceptione nonillos Hoc fuo filentio reverens Petrum, minus admittens quam nosad grdtuam ejusque dicta approbans., & ipfius lefæo ramque Evangelu. fententiz & dcfiiitiosi 4cqpxc(ccns, n Fide purificans &orda corum. ) Fide quam confirmarunt Paulus & Barna- & baptiómo eos purificans , ita ut bas, narraütes quanta feciffet Deus jam immundi cenferi non debeant. figna & prodigia in Gentibusper eos.. J y Io. Quid tenzatis Deun ? ) Deum 13. Refpondir jacabw ) ld eft, or- rldCMo tentat qui ejus clara certaque dicta, fuseft poft Petrum primus fente ntmn ejilgrie & juffa in dubium revocat. ^[alis dwere ; & Petri fententiam robordre. * enim tentat Deüm an vere & ferio, IQq. Simon.) Petrus, qui antea di- f jum. cebatur Slmon. 1 j naftl an joco-boc dixerit & jufferit. — Aut ; anno "certe, an in di&tis & ]uihs fuls fit flr- Primum.) ldeft, 4£ æzttgu;s diebus, " gqmus ö( conftans. ut dixit Petrus n. 7. bicarm Neque nos portare pammus ) Id quod Dzhs vifitavir [umere , ö'c P Verba. &gre & difficulter . portavimus. S. videntur fic ordinanda. Deus vifita- pl ) Augu&xnus ferm. g de .yerbis Domi- vit in Genubus, id eü; Gcntes, ut ex z w de - - - - 660 ACTULUMCKR DAT L'ok U M [14. Et 21 € huie concordant verba Prophetarum, ficut feriptum avit e Am -16. e Po&lhæc*re'vertär., & rezedificabo 'taberhaculuä Da- fabb 24 9. HI- vid , quod decidit, & diruta ejus rezedificabo , & | erigam ;i,l. ;ä Jud : : clef: & : r7. Ut requirant c?eteri hominum: D,o'mi'mim'., & o'm.neä j gentes , fuper quas invocatum 4 VIT0S Ur gif.nomen meum, dicit Domi- nus faciens h»ec , 1j 18.. Notum a feculo eft D ämi'np opus fuum. L 5 . . ; fes F. I9. Propter quod ego judi Cio , non inquietar jeos ,. qui ex bus « Gentibus convertun:ur ad Deum. a contaminationi- ie abí 20. Sed (cribere ad eos, ut abftineant fe ] àm n bus fimulachror n & forniïcatione,& fu&'qcatis, & fan- adigen guine. - circum Mohi " : ——2154 Moy- mi one Cenfet iis fumat poþulum nomvini'- fuo. -Vi- bici; I)aminu: fciens /nac ) Quafi fitavit autem -Gertes quafi do&tor, dicat, nec quisquam miretur, hoc enim Chiftia medicus & falvator per Petrum & A. fe facurum ait Dominus, qui non faneuin mulaetr poftolos , eas imbuens fide & gratía minus verax, quam potens eft. — eilius ci Chrifti, qua a peccatis ju — Riücarencur I9. Notum a fsculo eft Domino opus & falvarentur. fuum.) Multo ante Deus precogitavit, ver(t i: $umere nomtni /)40.' ) Sumere fïb-ï, & przdifpofuit hocopus fuum, nimi- toalefce & Ecclefie fug adjungere. rum fabrice Ecclefie fus «dificande tur fau amiquar 15. Prephetarum. ) Xwmos cap. 9. P. 2 — r ex Gentibus, licet. nobis novuia . vi- ENTNSMR N PT SURWURE QUi TY ? X num. II. & I2.- deatur, meltio 16. Readifícabo talermaculum David. ) I9. Nen inquierari. ) Ndh exhibegrl-» tànt im ld eft, Ecclefiam, in qua habitat & dam effe haunc móleftiam iis qui ex Occafior Gentilifmo conv regnat. Chriftus Filius Davidis. 2 lgrt;untur. ad Chr'g- ls ,f Quod decidit.) Non in fe, fed in itum. Tedite x Judzis; femper enim fterit Ecclefia , QO. Sed ferikere 4d eos. ) Se(i f&ri:. &C ptc fed aliqui vitio fuo ab illa exciderunt, bendum illis effe. ETE TINBPIUPRCOETUÓNQIT OS EM QR OA TUSEE primum ut fJudzi increduli, quorum loco huic hL fà imeant fe- « contaminzationibus jt'- Y E lefcebar sabernaculo, & domui Dei,, quafi vi- mlachrorum. ) Ab idolothytis, id eft Coaluer vi lapides toto qrbe Gentiles inedi- Carnibus, & cibis Ídolis immolatis, Mpmh fic:ti funt. ideoque contaminatis. ia 2l. M 17. Ut requirant cater; bominum Domi- |Er forzieatione. ) Quam G siftis —— q9r) H zum.) Ut non folum Judei, fed re- putabant non effe peccatum, faltem m m part lique etiam nationes Dominum requi- mortale , cum -!'gihlcet erat i-meg folg- T UA PRRN SSPR NNIERIQRU- TCR DAUR - Altantes rant, Evangelium audientes, & chri- tos. uf ftiana facra fufcipientes.. Et ftfom-tiï.) Id eft, efu animalihm Tlitiam Super quas imvocatum eff nomen me- fuffocatorum , quorum fanguis per 0 Mf »m.) Eo quod has Gentes meas effe jugulationem 'effufus non eft.- &x ftis ac dici volui: Vel, eo quod nomen Et fanguint. ) Sicut; 'Olim Gen. 7cap. Gs i meum eis p 9. n. 4. preceptum fuerat. Vide di- qui M redicatum & qmanit"eüum y fa&um eft. - &ta co loco, ibi :nimfa»tufas', hojusle- A , wl i ( APUT Xv 661 Xtum 21 Moyfes enim a temporibus antiquis habet. in fmgülis civitatibüs, qui eum preedice à | Dä— nt in fynagogis j ubir per omne fabbatum legitur. L 22. 'Tunc placui t'ApoPcblis ,& fenibf-ïþus, cum omni Ec- Lmil- clefia, elizere viros ex eis, & mittere Antiochiam cum Paulo,: & Barnaba, Judam , qui cognominabatur Barfabas , & Silam, Joni viros primos in fratribus. /23. Scribentes per mànus eorum : APOSTOLI , &;*fen,i,o- res Fratres, his, qui funt Antiochize, & Syrise, & C liciae fratri- bus ex Gentibus, falutem. 24. Quo- — þiex tiofi is ab&inendil a fanguine attulimus. nobis e:äxinriv Chriftianis fufficit in Ec; ] a m in . Concilio ftatutum erat non clefia Chriftum , ad quem no* M .y. adigendos Gentiles ad fufcipiendam fes remifit, Deut. cap. 1g. ejusque 'z'fag- circumcifionem, & fervandam legem legém celebrare, Przcones ecegoMoy- Mofaicam : loco ergo illius graviffi- fis fint Judei, Chrifti vero Chriftiani. [gy; mi oneris novam legem; fed facilem, P ] ätempari»ä P 5 s antiquis. ) Ex veteri cenfet Jacobus dàndam Gentilibus confuetudine. Quf Chriftianis., ur.fcilicet, abítinerent a Per omne yc eniit batis. fabbatum. ) Singulis faþ4 fanguine, fuffocato, & immolatis fi- i nof mulacrorum, idque propterea uf fa- 22. Cum ommni Ecc)e/t'a.) Qua decre- l cilius cum Judzis ad Chriftum con- ipo ( verfis ia unum corpas, ac focietatem tum Concilii non condidit , fed ab itavit, m Apoftolis , & fenioribus, id eft, Epi- coalefcerent. Nam judei propter fcopis conditum probavit. " nimi- anti uam confuetudinem abominaban- fican tur 3 d i anguinem & fuffocatum. Co- Cum Paulot? Barzala.) Qui in con- "me ftio vero sorum qu& fimulaeris fuc- troverfia hac pars una fuerant , unde [uh'- yr ut eis.credat pars adverfa, junguntur rant immolata ,. poterat Judais dare eis Silas,; & Judas, qui decretu.n A- :xbibell-x occafionem fufpicandi, quod Genti- : qul [5 les , fi talia coimederent , vwellent poftolorum perferant, & fignificent | Chri redire ad idololatriam. Itaque fuerunt ab cis adjudicatam eíle caufam Pau- lo, & Barnabsz. hzc prohibita pro illo tempore, quo udam , qui cogrzamirmäatur Barfa- ïcä fci- primum Gentiles & ]udsi inter fe coa- lefcebant. Poftea vero cum atis £4s. ) Alius eft hic Judas a. Jofeph, gibtt i forte ejus fuit frater , uterque enim coaluerunt, non fuit amplius "Qp.u.s cognominatur Barfabas ; Judas hic, ; idt hac prohibitione. Jofeph c. 1. 2 nolatihs 2I. Moyfes emim 4 temporibus. anti- quis,) Hoc dicit J1cobus ad placan- Ef Silam.) S. Hieronymus epift. 143. Gantes Ex dam partem' adverfam , nimirum ju- arbitratur Silam eundein effe cum Sil- vano, qui poniturin infcripcione Pau- filtem daizantes pugnantes pro lege & Moy- li Epittolarum àd lhefialonicenfes , :,er (oh- fe; u afi dicat : - Non eft quod nos Chrittiani folliciti fimus de honoran- h Silz eít mentio in Martyrol. Rom. do Moyfe & lege ; Moyfes énim & die 13. Jul. imulum lex-fatis honorantur i& celebrantur a Vires primos. ) Primarios. udeis in fynagogis fuis. Jud«i ergo 23. Seribentes per manus eorum. ) Id « a qui Moyfis honorem zelant , ejus fy- eft,. fcribentes e ^ ï ferrent. piftolas, quas ipfi de.- Vide d nagogas Laideanc ; ibi eum celebrent ; m r a P * EX [ D 632 A C,'T' UUM A; POSTOLORUM - /24. Quoniam dudivimus ; quia quidam ex nóbis exeuntes. 'Vifur tur b Daverunt vos verbis, evertentes animas. ve&rgs,&pi'bus, - Ls non mandavimus. y. f 45. Placui* nobis co!l e&tis in uhum , ellige;e* viros, & m'm. dpcente tere ad vos cum chariffimis noftris Barnaba, & Paulo, Dl 26. Hominibus j.qui tradiderunt. ani ,'36' ; P M - mias fuas pro nomine - Domini noftri Jefu Chriftt. . Tevett fimus ergo Juda bus pra j 0s & .Sil -am.,-. qui & ipfi Vobl/s ?ef-i bis referent eadem. i qui cog 9. Vifum eft enim S piritui fanfo , & nobis , nihil ultra imponere vobis oneris quam hzec neceffaria : 9. 5 de Pam / 9. Ut abítineatis vos ab immolatis fimulachrorum, & fan- guine, & fuff * cato ; & fornicatione, a quib ju-s cu&oäiemäs teCipl. vos, bene agetis. Valete. : 3 ] 30. Illi ergo dimiffi defcen derünt Antföcïhifain & « congrega- . ,. ta multitudine tradiderugt Epiftolam. prom. 41- Quam cum legiflent gavifi funt fuper confolatione. - « 32. fudas autem, & Silas ; & ipfi cum effent Prophetoe, - Da if verbo plurimo confolati fünt fratres, & confirmaverutit. - Ls 43. Fa&o autem ibi aliq Ecdefr uanto tempore, dimiffi funt cum. fenioru pace a fratribus ad eos, qu*'i:mife'r.unt illes, - P I " i P 44 Vi- h. Fritrigusf ex viG"cy-nftiän':.-.)* Ex Genti- . Nibil u'ltraa) Ex Iäg.ga IMofaica. x fifmo ad Chriftuar converfis. - Hac neceffarr. '24,: Qu dám ex nobitg éf'cs) Hi fune 4.) Hocteæpdfï, vide de quibus. fupra n- I- hujus c. dixit: ; 290' Beze lä*gfti:. j' Re&.e,' & Cr]rfd E; quidam deíctndentes de Tudta, &5c« ftiane. facie Vel feliciter. vive- , Turbaverunz. vos. ). '"Vimorem inji- fis. ; 3 tientes , quafi in. Chriftianifmo non S'I « Super con / ä/atiä*rze.-j Quam eïï fit tuta falus , nifi fimul . fufcip dederünt Apo(toli, amoverites ab eis Judisifmus. if&cur onus, & ^ [0 À EKverteztes 491 * mas 'fïïe'þlr';a:a ) Id eæk,- alce. L j.ugum'- grave legts ! deftruentes pacem , & quietem anima- 32- Cum effent Propheta.) lum proprié rum vefítrarum. di&ti, tum metaphorice fcilicet, doctos 3 f , Quilns non mandavimus, ) Gkui füo rés, prmdicatores ; & exhortatores, Mp ( fenfu duQti, non autem a nobis juff Nomeén ením prophetz in facris lite- li qu ?P!ä'äa dogma ifted fparferunt. ris aliquando fumitur pro iis , qui de "o driote Q^5. Tradidersnt animas /iäti;a ) Se facris literis, & fidei ',m-:y&erii's appos ipfos impendentes & periculo vitam fite differunt, & docendi munus ex« füam pro Evangelio exponefites. €rcent; z ; Ui 29. Vi[wm eff enim Spiritus [antio, &f 33. Faclo agtem ii 4liqä4wä z,c.':'i"it;i 5 [ N . 2 Aliquandiu ibi commorati. 'df'e.-? : u LP mobis.) Vifum eft nobisinfpiratis, & 0na e(f dire&is' 'à bu ivcuv ?R?&?e ^ * Df f*"'-') 'Jfïqaäw &Ksila's? | * li. " X £ Á CAP UT XV. 635 QUnteg. : 'Vifüm e ft ,aut;e;m Sil && ibiremanere: judais- autem folus abit - qubus . Jeïufal-em;/ - ' r BSIN Pau lus autem, & Barnabas dem'öraöantui' Antiochise ; 7 N mjt; docentes, & ev ;gngeliz antes cum aliis plufibü;yerbüm deif ) * ni Z toniné n 36 Po& ,aijiquot..autem dies , äixit.j ad Bariävabam Paulus : Revertentes vifitemus fratres per univerfías civitates, in qui- li. bus praedicavimus yerbum Domini, quomodo fehabeant. . A 47. Barnabas autem volebat fecu m affumere & Joannem, jl diti | qui cognominabatur Marcus. Y . 48. Paulus autem rogabat. eum ( ut qui,; difcgmïet ab eis &f - de P e. eSupr. amphylia , : & z;on'ii»ï'gtv cum eis in ópus) non deber m recipi. 13' 131 ;dien;'es 39 Fatum eft autem diffenfio, ita ut difcederent ab invi- cem, & Barnabss quidem -gfïumpto .Marco, navigaret Cy- prum. né. Paulu; vezl'o-.ele&o Sii 40 5 a | prqfe&us' eft ; tragïitusJ gratiae - iph d 3 Dei a fratribus. - üfit. I "erambulabat autem Syriäm ,& Ciliciam , confirmans nt cum Écclefias: przci; . piens cuüpdire» prae [ : cept.g Apo&ploruæ, & feni-orur;» ; Vi fáici eore, Yil ( - & C g vt Quam eïf À B 01 m P PPICOLUMENPU p APE ais $8. /*Rafg:-'iänf ä:zä;— ) z&fgls , d. eft, legitima radoné fe níti putat bo- p na fide. Haüc difceptationem G34 :tf'do.. d &Qquum 65 dignum cesebat. - minus vertit in bonum, riam Paulus r lr qui difeeffifer. ). Oc dictum eft & Barnabas jcri$ IE,W ] fupra'éap: I3.. n« 13. in Greco. eft, feparati pluribus evan« - A qmdd vó». dzioGTüyra , id e g izaruhf, 4 vxeli def ?Z'tha ; Qul deforifet, Ó.' Traditus gfa $ f Dei. ) Vide di- um g &a fuperiori cap. n. 3. tümï?sv [2 p opus. ) Co'nire*'rücnüïs gerntiiqïum;, ) * —' 4l. Praéebra Adpoffolorum, ; 39- Diffenffe. ) wagyääö*yög, exatere Coptatt1)92. A ;41;'0.1 ACTEÉ dt.f lia utrinque - Conflitntain Jerofolymitans Synodo, bona effe poteít, cum utraque pars : de quo hoc capite di&tum eft, ii o Bbb enm vameb.ToïIL . hs / E 634 ACTUUM APO TOLORUM CAPUT XVL 6T tàn fan . Paulus Ly/lm afumþmm Timotbeum circumcidit. , & ng per varias sU civitates tradit ferfvanda Apcyiolorum dogmata', "vetantur a Spi- piam * vitu [an&io pradicare in Zlfia , & Bitbynia : 'UOCdZO autem pe QC vifionem Paulo in Macedomam þroþcz/cum*ur - primumque Pbi- dem lippis predicantes , bo[pitio excipiuntur apud Lydiam : Jed ejetro 9i o dam er per. Paulum [piritu Dytbone, virgis cafi müttuntur. in carcerem : "Maced uli facto terramctu, folutisque earum xvinculis cu[los carceris 1o. 1 con'vertztur po/ieroque die magi[iratus oránit. , ute Maced - €ivitate- egrediantur. &es, m Ervemt autem3n Derben, & Lyfítram, . Ktecce d1fc1pu- tüothra lus quidam erat ibi, nomine Tlmotheus , filius mulie- ris Judaece fidelis , patre Gentili. Rs n.] Qvitas 2. Huic teftimonium bonum reddebant, qu1 in Lyttris erant, & Iconio fratres. Conien 3. Hunc voluit Páulus fecum profimfu, & affüumens cxrcum- Vi s cidit eum; propter Judaeos, quierant in illis locis, Sc1eban* ' enim omnes , quod pater ejus erat Centilis. * 6 B pus Af 4., Cum autem pertranfirent civitotes, tradebant eis cufto- Vetati * dire dozmata , qua? erant decreta ab *Apoüohs P /& fenlorl- l Quia o bus, qui erant erofolymis, Que dlfp ,. Et Eccle! ! a& quidem ponürmabantur hde & abunda. um ; j 1 0 um bant numero quoudle. dtas : 6 Tran- Íevaba 2. d V, I l/m; multerzs 7ud-ea ) Que Eu- bona educatxone in Rudlo facrarum literarum. - Catiàm nice dicebatur ; ; eam zque ac litet, | ayiam Timothei nomme Loidem lau- 3. Circumcidit eum , ö'(.) Leegalia Aanis dat Apoftolus 2. Timot. c. 1. n. 7. enim licet effent mortua, nondum ta- 4 Sp:rm Fidelis.) Chriftiang , quz a Judai- men erant morclfera, itaque citra pec- fmo converfa erat ad Chniham. catum potuit illum Paulus cn:cum- fmum. cidere, Càng c Patre Gentili, ) Licet enim vetita Propter. 7urla.a:. Ne quod ilfi ne- r illis reg m elïenz: Hebrazis matrimonia cum Cha- theum Gentilem afciviffet in focxum gotium facerent f udei, quod Timo- Wihore pan&is Exod. c. 23. 32. at non cum - TYhrici aliis Gentilibus. Nunc ex Ecclefiz prædicat;onlS- U ftatuto vetita funt hujusmodi matri- « Tradebant eis euflodire dogmzzm, monia Chrlfhams, & fi contrahdntur, Docebant:Chriftianos, & mo- * lquo funt irrita. - nebant ut fervarent quz nuper in Je-- (icitur 9. J Q. Teffimonium bonum reddebant.) rofolvm:cano Concilio , de quo fupe- noQur Commendabant probitate morum; & riori æpute ) erant Racuca. Vo-. ;» E CAPUT XVI E 635 6 "Tranfeuntes autem Phryglam, & Galatiæ reglonem, ve- x Vort4s / fati fant a Spiritu fan&o loqui verbum Dei in Afia. 7. Cum, veniffent autem in. Myfiam,. tentabant irein Bythy—- t $i mam -& non permifit eos Spiritus Jefu. W por $. Cum autem pertranfiffent Myfiam, defcenderunt "Troa- j Dbj "dem: 9.. Et vifio per noctem Paulo'oftenfa eft : Vir Macedo qul- d edig FOM ; dam erat ftans, & deprecans eum, & dlcens : "TIranfiens in 1 , Macedomam , adjuva nos. l( Lt 10. Ut autem vifum vidit, ftatim quæüwmus profic:1fc1 in T Macedoniam, certi fa&1, quod Vocaii'et nos Deus evan gehzare ia els. II. Navxgan es autem a Troade re&o curfu venimus Sa- Qifcipt [Dullé mothraciam, & fequenti die Neapollm 12. Et inde Philippos J quae eft prima partis Macedonise $ Ef civitas, colonia. Eramus autem ln hac urbe dlebus ahquot : . conferentes. L1112 15. Die CIT CUT 1 »cxeban* 6 -Et Galatia rcgmnem. -- Quæ- eft nátione Pauli formavit, & pinxit vi- rum habitu Macedonico 5 vel certe pars Afig minoris. ipfe Angelus viri Macedonis fpeciem, , cuilo- Verati [mnt ex Sgtr:tu fanBlo , 867 )7 . MVidetur hic Àn- ^ fenlorl Quia fortaffe imparati: erant, parum- & 'vocem atfumpfit. . que difpofiti ad recipiendám Evange- gelus fuiffe tutelaris, & przfes Ma. lum ; vel, q»ia tractus ille fanéto cedoniz Paulum invitans ut Macedo- bunda niam obiret, & Evangelxum in regno- Joanni fexvabttur qui diligenter Ec- cle(ias illas excoluit, ut fm&o Lucz illo przdicaret. fat- fervabatur Diíthy:ia. - S. Profper lib. IO. S£atim quaf "Ua ) Sc:lxcet --'- -9. de Vocat. Gent. cap. 3. cenfet ar-.- e('fo Lucas, Paulus, Silas & Timo- - canam fuifie hanc caufam quz. nos facraruit Jatet, & non negatam , fed dilatam - theus, captavimus occafionem in Ma- cedoniam tranféundi. Lepilà Afianis gratiam predicationis. Certi fatl. ) N()&urno illo vifo, vdum & Spirizus fantius.) Per internam in- uod Paulus; & focii non-dubitaruns fpirationem & illuftrationem ; igni- a Deo immiffum. jta pe^ ficans diving voluntatis effe, ut ab Circudt illis regionibus, abftineret, - II. Semerhraciam. ). ER Infula*e revzione "hracim, ita dicta a Samiis |illi tt* g. Bubyniam.). Etisa iud GN Afía & lhracibus vicinis, & accolis , vcl | Timo minore , fita ad Pontum ,. adveriïa etiam xncohs. focium -Ehracig, proxima TIroadi. - 8« Troadem.) "Troas eít regio- illa. Neapolim. ) Urxbs erat in confïmo '"Fhracie & Macedoniz contra 'lha- l Aatd s "ubi quondam fuit celebris urbs roig : fum infulam. & mo dlcu:ur etiam Pbrygla zin]e 9- Viffo per nctem. ) Somnium per. 12. Phjlippos. ) Urbs erat ita dl&a a nocturnam quietem a Deo. immiffum. Philippo patre Alexandri 1NzIacedom.s, yo lige Vir-Mattdo. ) Angelus in imagi- qui eam inftauravit. * (/ v N | »A.c' TUU M lAXP d;sïT OLO RXUM.- i ia ij T . 13. Die autem fabbatorum egreffi fumus forasportam )'üuxt;t * umen, ubi yidebatur oratio effe & : lu, & ieribus,' quae convenerant. .feden.æg1 lo qkueþam ur mu ]efu Cl 14. Et quaedam mulier nomine Lydia , þurpurafigxcivitä.- l) eorum, tis Thyatirenorum ; colens Deum audivit : cujus Dom : in us aperuit cor intendere his , quae dicebantur 2 Paulo.: forum : 20. L 15, Cum autem baptizata effet , -& domus ejus , deprecata eft , dicens . . eonturb Si judicaftüis me fidelem Domino* 7 P ; etfe :. vi-ntovi.t"ex WE in domum meam, & manete. . Et coegit nos.- Déque 16. Fa£um eft autem euntibus nobis ad orationem , püel,- 2 F lam quamdam habentem fpiritum pythonem obviare nobis, tunicis qua , quaeftum magnnum praeftabat dominis fuis divinando. 21 I7. Hac fübfecuta Paulum, & .nos, clamabat dicens: Ifti CatCETe homines feryi D 2 ei excelfi 'fu*nt,a qui annuntiant vobis viam Mf ' alutäs/, ^ E tiorem ] lu as : 18 /Ht-)'c' * D, — "FM h3 L » — Sue of p v .egm p;;'rtis Mapedani;e eivi- 14. I*'urp!;lr;zr:;m .) Pu r iv vendi- trix ; i - f4:.) Qlug eft prima civitas partis il- nam in Græg?,e — 4 lius Macedonig, qu& occürrit veni- 4;69?;15. , :7104'509?4-.-, * pxltibus e Samothracia.- 1. D Crvitatis Thyatirenor P um Thyae Cotenia, ) Romänotum ; —id&eque' tira civitas] eft Lydiz. gu:lle m gaudens jure Romanorum, dem, qu Covferentes?) Qdiereidorrtg, commo- Celens :Dgï-u,*m. ) Videtur fuifï,'e',]ifdagz àd mapi fantes , nec tamen otiofi, fed de re- ,—profelyca, to eft ,( bus ad fidem. fpeGantibus conferen- ses; hujusmodi autem difputationes, ',Cæþ'm Dominus illuminavit .cor-.j ILx Ttos, qu luminavit intelletum, & moyit vo. 3 dmoi Ji«rei36: dicuntur a Gracis. luntatem , ut attenderet ad ea qus a Sit Chi Foras portam. ) Eextra. portam, Paulo dicebant [/7] flam 13. Orat1o.). Greca vox, wgoosvxy, ur, & vera el».ïeki;nte!li.' Filiy p &f orationemt? erarorium fienificat. La- geref, H d 16. d oerat z onem l Ad locum ora- iV g tini etíam dixerunt profeuchas , Gire- If. 4 €am , yocem Latinàm faciente 4 tionis, ad profeucham, u j d diximus tulerunt - num,.: ISP 29. C Spiritum. Pythonem.) S Ede ubi qonjï]!as, im qua L] homen 7 iqug,ero; profeucha. divinationis , dxmonem uo obfide- inftmg. Nec mirum pro erator;o dici. orfgztiä- batur, & qui de futuris oracula red- Confanc debat, z79e69«: , apud Gracos , eft 21[ 4 pem, quia. etiam- eesaculum. dicimus intcrrag:zrc &,can/ulere-',sindc fpificus : idelh egnationem , & ambulacram ambularis- diyinantes Möüis dhi'&ï. e d lem n Q PUR j Ó 63 A C-Axp U"V'rv 'xiv;. mjwi "ta. Hoc aüfend faciebat multis di ebus. Dolens autem Pau- Dür m þ lus, & converfus, fpiritui dixit: Pracipio fibi in. nomïng ] ]Jeíu Chriüi exire ab ea. Et exiit,eeadem hora, * .quaftus dirta- .19. Videntes autem domini ejus quia exivit fpes JoQuinus eorum, apprehendentes Paulum , - & Si'laäï, .pïerduxemn,þ in orum ad principes. 20. Et offerentes eos m agiftratibus, dixeriiht ïïi.xhoihi-nes, D : 5 &onturbantc vitatem noftram , cum fint Judaei- -vintoi't'e, ' 41. Et annuntiant morem, quem non licet no bis fufeipere, nequefacere, cum fimus Romani. -) pud-.. -- 22. Et cucurrit plebs adverfus eos , & magiftratus fciffi Miv D00$, - tunicis eorum , ajufferunt eos virgis caedi. 1nao. /.93. Et cum multas plagas eis 1mpofuilfen t miferunt eos i n [-.25. ulip n: H s - Carcerem, pracipien tes cuftodi, ut diligen ter cuftodiret eos. *' 3. ceptum.accepiflet , mifit eos in inte- ,: TT hef swmm. - . 24. Qui cum tale pree 2.: 2.. tiorem carcerem , & pe des eorum reftrinxit ligno. -.4$. Media autem no&te , Paulus , "& Silas orantes, Iaudä.-» Hoc bant Deum , & audiebant eos qui ?11'-c,.1;,iï,o-dia erggt,' RR - —À9 & g i vendi; E 'Lillg ) E. * :zanggar, J I8. Dolez: awtem P;:.uiu:.' ) :Tum' offümu»sx cum fimus Romani coloni, | Thï** . pu:lle miferiam, tum dxmonis frau- - vivere debeamus. & Romanis legibus , nn Judaicis, ) dem, qui divinando populos ad fe & ad magicas artes trahebat. In Grz- p . ] €o.eft, Jienori9cis, id eft, meleffe fe- 22. Sci/fis »t:gnicis/ear;Zha. ) V"P«aulï & ; Silz, idque ad contumeliam, .& ut u3 yens , aut zadio affeiius , quod fcilicet eos nudarent ad flagellationem. Ali- atf ) a demone mendacii patre laudaretur. .qui legentes in Greco «vr9» , Cutm ioyit Y (fi ^ Sic Chriftus Luc. cap. 4- 41* D«e- 4 QU& d . nja elamantia 6$ dieentia $. quia. 1u es fpiritu afpero, vertunt, fce/frs tumicis feis , quati magiftratus non Pauli, fed ;l Filius Dei , ingrepaus non finebat ea [o- fuas tunicas fciderintindete(tationem ; q)u' , quia feiebant ip[um e[fe Chrifum. novzreligionis quam predicabat Pau- um tt ' IO. 4d Principes. ) . Magiftr ; atui ob-: lus; eam enim fuperftitiofam , bla- lerunt Paulum puniendum. dixi!nui -v-tu 20. Cum [int Jwdai.) Odiofumerat fphemam &impiam credebant. Prior expofitio ut vu : Iggte 'c?nfcq;iens, ita fyiritit $: Aoimen Judxorum toto orbe, atque v.erior. infame, ideoque hoc additum eft ad of — conflandam eis invidiam. 95. Et 4:2dic64313 &as, qu;jin mfadft «Ja re QI. dnununtiant morem, & £, 19 , erant.) Et alii qui in proximo caree- X re tenebantur, Paulaum & Silam au- id eft. mores, infizura , novam fcili- fPiriWP cet religionem, novum vivendi mo- diebant pfallentes | per no&ifs, ,üxeflfi- 4 um. x;,ä-;- quem nec fufcipére, ngc-lïcqui x 9 À S X * ! ó$^ ACTUUOM APOSTOLORUM ] — 46. Subito: vero terrzemptus faCtus eft magnus ,"ita.xut mo- tos, ho wercntur fundamenta carceris. Et ítatim aperta funt omnia ] n 6jc oflia, & univerforum vincula foluta funt. * z $ R g L .27. Expergefa&tus autem cuftos carceris, & videns | januas d Hterer: . apertas carceris $ , evaginato g"!gdio, VOlgba't fe interficere, sefti- eet mans fugiffe vinttos. y. F 28. Clamavit autem Paulus voce.ma gna, ,di]c!ens— : Nihilti- üt egre us. - : . bi mali feceris : univerfi enim hic fum ! ip. E -239. Petitoque lumine, introgref 1 edes. lus eft, & treme fä&üs m '-,& vilsf .. procidit Paulo, & Sil&e a 30. Et producent eos foras - 4 tet facere , ut falvüs fiam? j ait: .Domini,,qüi'il me opo/;?; ^. 31« At illi dixerunt: Crede in D | Fa&a T eris tuj & domus tua. ominum Jefum, & falvas "atf 4 $2. Et locuti funt ei ve lu 4 erant in domo ejus. rbum Domini , cum omnibus , qui t 33. Et tollens eos in illa hora Tno&is, lavit : pla gäs- EOtu»*rn , & bapüzatus eft ipfe , & omnis domus ejus continuo. -.34. Cumque perduxiffet eos in. domum fuam, appofuit eis U: menfam , laetatus eft cum onmini domo fua credens Deo. u i! n 3;- Et C dicentes ; Dimitte homines illos. um dies fa&tus effet, miferunt m'agi&ratus li&qres, ? ; l"lml.r 35. Nuntiavi: autem cuftos carceris verba Lhäec Paulo; Quia miferunt ma giüratus, ut dimittamini: nunc igiu,x;r;exeuntes, zi ite in pace. "vt Rom emna. tum mor ! 37, Paulus autem d ïxjteis :-Cæfos nos publli'c'e, md B tos, ,. & Vilei NM i 25.: Te;-'r;'ematu: f;z&g:: eþ* magnus. ) : : ?,-72. Locuri f!.:'nt' ei verbum þDïär);inj.- ^ (iant;) V Quo oftendit Deus fe orantium voces Summa :ca pita, Cþrifcianæ fidei tra- T. iplorum c , audiviffe, & potenti fua viftute adef- i dentes. E njuram le, ut liberaret a vinculis. 33. - Lawit plagas eorum., ) Concreto Innocegti 27. Volebaz fe znrerficere. ) Parabat fanguine, abfterfo ,& mþdicamengo nüïificare fe interficeré, ZuzAe £avrà», desodiv. aliquo adhibito. dem quidä Volebat enim facili morte gravescru- . 84 Credent Dec, ) In Deum.- : .Pær'fe,v*e '.€iatus eyadere, quos timebat fibi ob 35. Dimitte bemines jilos.) Melin- -? ge illm " male cuftoditum carcerem. tellirentes fe prilie- injuíte in illos Doquí i .Qg. Procadiz Paulo & $r£ ad þedes.) Ízviiffe, vel quz cefta erant divini* Fes ,eü'ent *Ven*efacus;in«iis""potentjam ; & mo- tus in carcere edotti. 38 1 rüm innocentiám , quod cum potuif- 7- Iudemnatos/)) Non auditos, nee.- qm)ü feq . fent, non eifugiffent. fceleris alicaj ' Wetüene, go. Ur fa/ous fap,, ) Ut äh'imæ fa- natos. US CO mpertds .aut gam-- z l, qui ':l;?'texn conf gquar. Homines Romanos. ) 'Ad—hib'eri inäiï It i * b ä : 4 APUT yv;i..-(&,XviI.' 639 d üt mo. tos, homines Romafios miferunt in carcerem; | & nuncocculte -— ! $ N i nos ejiciunt ? Non ita : fed'veniant, L] ; emn : Nuntiaverunt aut em magiftratibus . 48. Et ipfi nos ejiciant. 5 jabiïa's lidteres verba heec. "Timueruntque , audito , quod Ronlani, E E 16 efieut. - 49. Et venien tes deprecati funt äos, & educeqtä—s ro'gabari't,( wNiili. j at egrederentur de Urbe. o. Exeuntes autem de carcer o 7,,introi€run»t ad Ly'ä'iäm: m&fa&us &,Viüs frg;tfib'.u-s 'cpnfq«lgti funt eos, & prof,e&il funt, d CAPUT XVII. Fü&o Tbe[Jalonice magno fru&tu per Pauli pradicationem , con- &/ fälvus eitatur adverfus eum a. S'udais Jeditio, fimiliter & Berea : Paa- )usä»qui lus Atbenis cum Studeis $ €? Philofopbis dilJerit : ac * Dionyfium. Zireopagitam ad' Cbr'i[Jum . comvertit ' eornm ; R 4 cum quibusdam aliis. ofüit eis Um autem þïärambulaiïent Ampl&ipölifn, & Apol]oniam, C Deo. : " venemn; 'Theffalonicam : ulïi erat fynagOga;Judæo-—v li&Ofes, : .I"'üm. : Ed s i 2: Se- 0; Quia (euntes, v?m R'omanrum. , nifi chm.lata"eiï'et in 39 ut 'egreder&iiu; de urä«e./k), Ne eum mottis fententia, vel virge, rurfus'tumultus contra ipqu excita- demno vel flagella non pote : rant legg Porcia retui* s & Valeria, ; 40. Ad Lydiam.)) In domum Lydia. i to — Non itat fed venia nt E ipfi d ein Unz peramäz!;[änt ; $r ) dio- paain.) ciant.) Moluit Paulus magiftratuum 1. C OFvc'ayTEG , Cum tranfiffent,. cum ipforum confeffione admifiam ab ipfis mei gra- injuriam declarari ,. & fuam - fociique iter habuiffent per Amphipolim. - innocemtiamk evulgari. Hoc fuit ho- Amphipolim.) Civicas eft Macedo- Concteto norificare minifterium fuum, "hono- niz ad Strymonem fluvium. . Orte- rem quidem querendo , fed non pro- icangn;ü lius in "l'hefauro Geographico ait pter fe, verum propter Deum & Evan- nunc appellari Corifopo/is, vel Empoli, gelium , cui labem nolebat- afpergi , "pollontam., ) ;le it quafi illius precones facinorofi Bo?pi- vicina. ? gf l:lrbä T.h&iï'a/lcnvi/cæ .jà s nes effent. |88- Tunuerunt , €/e. ) Sibi confcii Tl;eþlmi;am. ) Qu& inter pfin'naä r df i,ni- Macedonig urbes numeratur, ita di- quod feciffent contra jus , fimulque It09 net metuentes ne darent pcnas temerita- &a a vi&toria, quam de T heffalis ibi- .tis, qua omanis Civibus violentas dem obtinuit Philipp u 1 die vocatur Se/enrehf. lg Macec?o. H?- |. manus injicere fuerant au?ï- el i Gi; - 640 ACTUUM APOSTOLORUM 4. Secundum confuétudinem autem Paulus i mtrowlt aä e0s, & per fabbata tria differebat eis de»Scripturis. . 3. Adaperiens, & infinuans, quia Chriftum 0p01tu1t pati , & refurgere a mortuis: & quia hic eft. Jefus Chriftus, queny ego annuntio vobis. .4. Et quidam ex eis crediderunt, & adjunäh funt Paulo, & Silee, & de colentibus , GenuhbuSque mulmudo magna) & mulieres nobiles non paucae. 5 Zelantes autem Judzei , afï'umentesque de Vulgo viros. quosdam malos, & turba fa&a, concitaverunt civitatem : & affiftentes domm ]afoms quarebant eos producere in pOpu- luim. 7 ? l4 6. Et cumnon inveniffent eos, trahebant jafonem, & quos- daim fra:res ad principes civitatis, clamamtes Quomam hi, qm p* Urbem concitant, & huc venerunt. ^ 7. Quos fufceplt Jafen, & hi omnes contra decreta Cæfarls fauunt, regem alium dicentes effe, Jefum. g. Conmtaverunt autem plebem & pmncnpes cmtatls audr- entes haec. 9. Et accepta. fansfa&xone a Jafone » & a cætens, dmn- ferunt eos. t 4 35 - Fra- " 925 À h ( D:æreädt eis de Scripturii.) dmo rente lapzdaremur, vel male mul&a. qy fy'gagöwv , id eft ,€ Scrtfturzs « ni- rentur Paulus & Silas. li fnirim ex illis probans [efum effe Cuni non m'vemjcnt eos. ) Fore Chriftum Meífiam, & Salvatdtem taffe áliquantulum fecefferant , ut Ja- snundi. deorum furori locum darent. 3. "dapetient.)) Expïlcansf Biayor. Vrabebant 74]5);4*»:,) Ut fit i ín tu- do -ym. Sic Daniel verbum aperiendi - multu,.in illum fzvientes quaü cri-. wfurpat pro expofitiorie fomnii, minis participem. M Fratres. ) Chriftianos; Jofinsans. j Proponen's. hr Hie eff Jefas Chriffns.. j Meffías ín ïmmm bi , qui wrbem eancitant, D $crfp1£urxs eclebratus. di funt , perturbanc civitatem. 1n- 4. Colentibus. ) Profelvtfs ad Iu— Greco GG:, omsöæsvï,w, 0räem. 2 pa SEF Buc -venemm.) Et peregrini fum:, Saifmum converfí is, & verum Deum non cives. Qui golentibus ; fed ritu Judaico. Q« E£ accepta Cztufalïnuea ) Syrus 5 Ztlantes. ) Zelo malo ; a& liabet : LU invidia- tuimidi, fed acceperunt. fedejulfores a Ta« $ 9ge : N el nt lii volust; Jafon pro- fabantur Silas & Dompys fafant.r ) Apud quem dnver- aulus. Paulo fe vadem confttituir . promite | ho illum fiftere tribunali ; vel pro: - c Preducére i. pápülum. ) Ut fcilicet illo f a tisfacere , fiin aliquo delxqunil'e fu. r pcpulo per ]udæos €oncitato: ö& Íu-. GORVIDGGIüuh £ luer» Ó $ - x 641 COCAP UT Xvnx," : t*!*'b.: Fratres vero m dimife/erunt ,-Paul confeftim per no&te um, ix Silam in Berceam.. Qui cu m Veniü'e/gt5 in fynägogam ]u- daeorum introierunt. II. Hi autem erant nobil ii coruad 'Qui funt Theffaloni- c& , qui fufcep erunt verbum cum omni aviditate, 'quotidxie ^fcrutantes Scripturas, fi hzec ita fe haberent. » * 3 dem crediderunt ex eis; i12. Et multi qui & .n?/plierum Gxep.-—ï- tilium honeftarum, & viri non pauci. 13. Cum autem cognoviffent in Th effalonica ]Udæii'—,, quia & Beroeze preedicatum eft a Paulo vetbum Dei, venerunt & i Y E ^illuc commoventes , & turbantes multitudinem. —14. Staiimque tunc Paülum dimiferuntfratres, u t iret usqueþ ll ad mare : Silas autem , & Timotheus remanferunt ibi. )! 15. Qui autem deducebant Paulum , perduxerunt eum us- qué Athenas, & accepto mandato ab eo ad Silam, & Timo- h theum, ut quám celeriter venirent ad illum, profe&ti funt. 15. Paulus àutem cum Athenis eos expe&taret, incitabafhe l- ífpiritus ejus in ipfo ; videns idololatriae deditam civitatem. 17. Difputabatigitur in fynagoga cum Juds&is, & colen. " tibus, & in foro, per omnes dies ad eos, qui aderant. 18. Quidam autem Epicurei, & Stoici philofophi differe- bant cum eo, & quidam dicebant ; Quid vült feminiverbids hic dicere? Alii vero ; Novorum daemoniorüm videtur an- d iabat eis. .n.,un:ti,atoy effe ; quia—]efumvgp& refgrre&iohem anount 19. Et Qf« T n : IO.N ïn -:Berlæxzm-. ) Urb's eit Mace- te fugere-t,k fed eorum impetum de- donig non ïqnge a Pella Alexandri clinaret pretextu eundiad mare. Re lii tamen vera fi H [ Magni patria. Athenss venit. uum iter profecutus , s OL H autem. ) Loquitu; de Judæis' Berez cómmorantibus. 15- Sat deduceldnt Panluim, ) Tu«n?: & Nobilieress ) 'Tum gencere & profa- honoris, tum fecuritatis caufa, ) ia, tum generofitate & indole. Qnam teleriter.) Quam primum. , d 16. Incitabatur fpiritiss ejus m ifþ,), Qui funt. Tb«f[alenice. ) quæis:xllis, €3. Irrtabatur , commovebatur, & zeli MF!' ui funt "T heflaloni vehement Qui /ïa;fceyc(u?it " a'c) Scilicet Bfe? , ia quodammodo CXCands: ycenfes. fcebat.. Syrus' S bac i£A fe baberenr. ) Ut a 'P'äuf(—; 17. Coleetibus ) " pra nüim. 4. Pro felytifs ,. ut fu- N ) pïd proponebantur. » 18. Quid vult femimive «b . yomit' ]q. Ut rret - wiqu e «d wäi;eij eg 87 $aNésca).,id eít, quafiad mare ; no* eere ?. Eypicütei Vocant Paulum c7:2- ] ( djuerunt.enim fratres , ut Paulus aper- piNoo», id v ,quüï' -eft verbofum, 'garmh,zm, Biäliaximnf Go A?emcþ. T. VJI. M m m,rn,j * r 642 ACTUUM APOSTOLORUM .19. Et apprghenfum eum ad Areopagum duxerunt,: dicen- sf, Fe tes-: Poffumus fc1re, qux eft hæc nova, quæ ate dlCltur, umverfaï do&rma 2. £ 105 habit 20. Nova enim quadam 1nfers aumbas no&r»s : volumus 25. Q ergo fcire, quidnam velint hzec effe. a, qu 21. ( Athenienfes autem omnes ,-& advense hofpltes, ad 2$ n nihil. ahud 'vacabant, mü aut. dlcere, aut audire a| 1qu1d no- & quidi Vl) pus fom . Stans autem Paulus in medlo Areopagl, ait : V1r1 A- 9. i themenfes per omnia quafi füperftitiofiores vos video. diro, dl 23. Preteriens enim , & videns fimulachra. veftra, inveni nis hom &aram, in qua fcriptum erat: IGNOTO DEO.. Quod ergo y. Et 1"norantes colitis, hoc ego annuntio vobis. Tunc af «Gen. .24. a Deus, qui fecit mundum , &omma, qua in eo-funt' 2pan I. I. hic coeli, & terras.cum fit Dommus, b nonin manufa&ls tem- 6Supr d 4 plis habitat, zv Mmmemcm ' S94s, Nec manibus humanis colitur. 1nd1gens ahquo., cum mülta obfe pre det ommbus vu;am & mfglraüonem, & omnia,. tem, que -- 26 Fe- perfhtlofi 22 I - dofpnati 29. E* j .qui mhxl mfï verba erfutlat, ut. agyr— V;deo vo$ in amm&n:, 9u0d excel/entc: .tx faciunt, & . forenfes tabule, effis in timore demonumjd eftnuminum, . eü lgzyg : Nevorum dæmamornm annu;ztutar ) Vel, quod nimii effis.im cultu demónum, bdahita 23 Videnus.)) a;vastng, videns/at- Balyla £ey, peregrinorum , novorum , in- auditorum , abfurdorum numinum, tentius , confiderans. temp(mg , I9. 44 Areepagum. ) Exat Areopa- lgnoto Deo.) WMidentur Athenien- hubiten: f . gus Athenis confeffus Judicum maxi- fesa Philofophis melius fentientibus, 2 Qu mz poteftatis, & celebris integrita- . aut Sibyllis, aut Judsis inte lexiffe - eu hor Deum verum inviflbilem 'effe , ab- üm inyefl tis, de quo. vide Sigon. de Republ, Athen, fere initio. . fconditum, incomprehenfi bilem, ideo- ment, il Ed Po[famms f.'tre, éfr. ) Quafï dicant : ue illi aram ftatuiffe" hoc tu:ulo, z i forte Placentne tibi hzc nova dogmata no- Ignata Deo. ^ IUTW, 3 - bis explicare wod ergo tgmorantes colms, Efc.) tür delis Vlde Quafi dicat : Non fum novorum dz- "Nova. gawZov'ru » feregrma. tunt Thote LJ di&a num. 17. moniorum annuntlator, ut vos obji- lus Deum 20. Quidsam velint hac e[fe. ) Syrus citis , fed Deum veftrum vobis an- & dae qmd bm* " bs "welint. nuntio , atque ex 1gnoto facio no- Quf exc 2l. Md mibil alsud , &c. Hyper- tum. u6 0C el q É umtuüua. cu- bole, qua. Athemenfïum .95. Nec mamäu: bum;mu colztur.) ?eWEmre. rxoücas defcribitur. Plütarchus etiam Syrus, Neque mzmjl: atur ei a muani- 2 ls lib. de garrulitate tradit Athenienfes bus. fs Aominum, ut regibus verbi mire fuiffe novorum dVldOS -gratia, aut heris miniftratur a famu- 22. Per omnia.) 1n omnibus rebus, lis, eos veftiendo:, lavando , cibum ple. — Mide ln ïö( pre omnibus Gracis.. potumque porri endo , &c. Supcrþt:af eres vbs "wideg, ) Syrus, Augu& llb de mc. Dei Caps.10» - - (BIO fumF l ^ x CISONEND T f xv - Ls Üten. 4^. Fecitque € x unoomne genus hbm'ihüm inhabitare fuper südur, univerfam fàciem terrse, definiens ftatut - a tem/porg, .&./tyermi- volutus nós habitationis eorum. . : & üteGent BN, act lo reni- 27.. Quzerere Deum ,.fi fort ant , quamvis non longe fit ab unoquoque noftrum. pit ,u - 88. In ipfo enjm vivimus , & movemur , & fumus: ficut lqmd Q9 & quidam veftrorum po á : à etarum dixerunþ' : IPGP'S enim &ge- : Viti4. nus fumus , / .39. Genu s ergo.cum fimus .D*ei, non debemus æiïimäre, e0, auro, aut argento, aut lapidi fcul r 2, itytni nis hominis, Divioum effe fimile. ptura , artis, & cogitatio- od etp 1 ^ . :59. Ettempora qu idem hujus ignoraántiz defpiciens Deus, nunc annuntiat homin h eofitt: iþus; ut omnes ubique; vpde'rii—tentigm x* agxant. Y T À 'g&is ii« , Mmmma ^ g. Eo '.-f,n;;"ulta' obfequia ex' Seneca recenfen- TS tyap *X q)ä'vo.; goyl). - ER allfelï'; tem, que fuis idolis exhibebant fu- homo genus:Dei, quia ab illo. crea- É erftitioft idololatra. / tus ad imaginem d& fimilitudinema í d :e- - defpiratientm. ) Spiritum, svéq». ejus, ut quafi filius parentem referat. i2 / f! exctllenttt 06. Ex uzo. ) Adamo. Ín Graco Apte utitur hoc. Arati tcftrmonio Lnomimum, . eft , 4£ £yog eipurog , ex wmo fangnine, Paulus; *quafi' Deo vicini fimus non I»babitare.) Ut inhabitarent. folum loco ; quia. Deus'omnia com- u deming?t, | Statwta tempora,) Certam periodum plet, fed etiam propinquitate quadam 1,7'.& us temporis, quo vivant homines, & &. cognatione, .cujvsmodi nexu |filii ' &hänïen- habitent fuper faciem terre. cum parentibus conjungufitur. T — 87. Quarere Deum. ) ln hunc enim entientbusy . finem homines conditi fünt, ut De- Q9. Genus ergo cum femus Der, &5 ä.) itellexie Argumentuüm Apoftoli eft huj'ismodi, 1 eit, Ü um inveftigsnt, qusrant, co gngfcanc, Homo non eft confiatus ex auro , at« ament, illique ferviant. x gento , vellapide , fed ex carne, & jlem idtt* . Si forte atirectent eumy). $ykaäwa? 12 C Fïïv " anima rationali, que longe fuperat .«vrd» , palpent eum : xp4A«a» dici- omne aurum & argcntum Atqui tur deiis qui palpando aliquid quz- homo eft genus, foboles, & iimago m (i) tunt more cccorum, fignificat Pau- Dei: ergo Deus non eít. conflatus yrotm db lus Deum a nobis in hac vita videri, ex auro, &c. fed fpiritus pur t Y0$. dj« - & clare cognofci non poffe , nosque ES US; in- Creatus, anïpo*;ensl quafi cecos .palpando veftigia Dei, ficia d hoc eft crea PA Sc»zlþf " ar4.) E& dativi cgfüs',' Xapüs 3 -pervenir'e- turas , ad n;Otiti,ïm' '?ju 3 &i * 4f :l/lfll"- ) Cogitatimis beminis. ) Quäm Tcul- g a n 998. lz ;p*];, enim 'vioimus , tfc. ) Suà enim imiun prüuram homo efficit juxta artem, « pus Veïbl . plet. - e;hfitate omgia com- mentis fuz cogitationem & ideam. "i do, cibum Quidam veffrorum þae?.ir?lbz,x) Ni- ..bï'vimzmQ) TO 9éo» , divinitarem. Vide mirum Aratus in. Phenomenis ,. ex 50. Hwjws sgnorantia. ) « j id eft , er- a d w fumptum €ft hoc hemiftichium, /rp/xis ,co-leiï;h?m» idola. - LE 6*4& d ACTUUM APOSTOLORUM 3:. Eo quod ftatuit diem, in quo judieaturus eft orbem ia æquxtate , in viro in quo flatuit, fidem præbenb ommbus, fuífcitàns eum a mortuis. Pauit 32. Cum audiffent autem refurre&wnem mortuorum., qui- qunpi dam quidem 1r1*1debant, quxdam vero dlxerunt Audlemus Mneh t te de hoc iterum. e l :ï; rum p 45. Sic Paulus exivit de medio eorum. - * £otfi .34- Quidam vero viri adharentes ei , cred1derunt ; in qul- 1717 bus & Dionyfius Areopaglta, & 1nu11er nomine Damarls, & VU aln cum els. » l PO Ponticu Vxorem Tudzos 4 CAPUT j R m tür (er 4 Bt Dc/þtctem Dew.) & wag:ä*wv eum de- muneri præfecut, nimirum ]efum Chn. ffexerit -- quafi dicat : Ha&enus Deus ftum; TCns0 defpexit , id eft neglexit, Gentes ido- | 5.Ci lolatras, perimittens eas idolis fervi- Fidem præäem epmibus U'c. ) Quafï uafi illas non euraret. - ^Melfen- dicat, fidem faciens, & publnce u- müaba re, dicem fore declarans , per ejus refu- E Um, fus e Deus antegreffis temporibus fcxtatlonem ad cham 1mmorcalem & maxumas ab omnibus 1gn0rant1bus injurias paffus nunc Camen qua ] u- rrlorlofdm. ritatuis non e fl t , veftri miferetur, /50. glmdam 7uzdem irridebant, )Qm- VE»: defpiciens & quodimmodo contem- bus omnino impoffibilis videbatur re- nens prateritas injurias, furre&lo 4 Pam "De - Andiemus te de boc :ærum,) meus tictm, or | Ut omnes pæmtentmm 4gant ) fua ignorantia, hoc eft , 1dololama, fermo aliqua de re , qu& non arridet, omeft] aliisque peccatis,. 5 Anfertur , ut honefto- pr&textu filum Pïes,qm ( orationis abrumpanc , in aliud tem- e UE & 0itto t« 3I. Eo quod /idtmt dzem ee. ) Qua' 10 af fi dicat ; neque enim peccata impune pus auditionem rejiciunt. abire permirtet , fed dili genter cujus- 34. In quibes & Dzanyf " Areopzzgi- E0m ue vitam examinabit , & fcelera fe- 14.) In Greco eft articulus , ó zpzo- Crefcent macyéraG 5. quafï dicat , celebris ille eum Chr vere vmdlcablc. Stamit diem,) Vixtremi judicii, Dlonyüus in AreoPagI;arum fenacu pnmarlus. Yer ü u 1;; &quitate, )."Jufte , reddens uni- Malier quædzzm nomine Dd"idrts ) düdius cu1que , ut fuerit meritus. & erui Vldecux etiam hzc fuiffe pnmana fe-. (Ct€ (nn d vwiro, in 440 ffatuit. ) Per eum vi- mina , cum peculiarem illiug mcn- - fum judicium exercens , quem huic tionem fccem Lucas, . one, 4 HOIJ dl&l ^ — 645 t bemi L E — C.A P U T- XVIL. nn&u&, : Pa Zglus; Co;ïütbi. Jütum - exercet - artificiom . gþud : Aqluilgmv—;;? e? hg^ $^ auamquam ad ejus pradicationem blafphemarent . Sfudei , audit Idieus gamen n vifrone multum ibi populum. ad frdem -comvertendum : ve- zum pofl - fefquiannum . acculatur a. fudais apud Gallionem pro- eonfulem , &? pofl multos dies venit. Epbe[um , ac cariis regio- i quï- * rm bu& fratres coufirmat : zdpolle «ebementer "fudeos con- a'riþs;(& xincit , oflendens ex Seripturis Sfefume[e Chrifum, quamquam tantum nojfet baprifina 'oannis, 1. [301ft haec egreffus ab Athenís, venit Corinthum: ?. Et inveniens quemdam Judseeum nomine Aquilam H Ponticum genere , qui nuper venerat ab Italia, & Prifcillam s uxorem'e , ] us ( eo quod praecepiffet. Cl audius difcedere omnes Tudaos a Rom2) accetfit ad eos.. E L UT LORIM, Ftquia eJ j usdem erat artís manebat apud eos, EM tur ( erant.autem fcenofactorice artis. ) — d 4. Et difputabat in fynagoga per ofnne fabbatüm; interpo- nensnomen Domini Jefu, fuadebatque Judaeis , & Greecis. ï?ma*ïf^ : uf $.. Cum veniffent autem de Macedonia Silas, .& Thimotheus, U » $jnftabat blice verbo Plaqlgs - vt,e,&iücans V—Judæis.efï'ef Chriftum Je- — — ejus j J : : fum'i.k V 2 - M .f nmmiig 5 odl ::a)em . L pes " "w '72!,) QUi' I.V / Enit Cort;;thum." ) : Que emt -Me- . Svetonius attigit—ïn vita Cl?uidii cap. hatur 1 - tropolis Achajs. x /95..fed- non íige a dmixcione menda- ! 0. Ponticum genere.) Natione Pon- ciorum. 1 ticum, oriundum ex.provincia Ponto. | äuiüüs '3. Scenofalloria ariis. ) O"X'WCJWOI:O] arridet Nonefthic Aquila fcripture ille inter- Tiy TEY)W?, Labernacuiorum . fdtores. v filut pres,qui & ipfe Ponticus fuit, fed hoc Syrus , opifices conopeorum - alii anleo- noftro recentior ; nam vixit 'fub AQx*Fa- rum,que fcilicet fiunt ex confutis pel- fu.d/;/,ein- no- Czfare. » libus ;; hzc enim omnia ad eandem Eo quod pracepiffe et Cl;zm?iks , 6 c.. 1 ) Crefcente Chriftiana religione , Judzi artem pertine z nt , fcilicet 'fgcrinæ —pelf - Zrlüf;!"' lium. ! 0"'**.4,?50' eum Chriftianis Romz frequenter al- : dnterponens kame); D.o:?z)'m', *7.-.;574; J bris ille tercabantür, ut fit inter eos , qui di- verfi funt dogmatis ;. itaque timens Mentionem Chrifti Jefu inferens, & | fenm' Claudius, ne in tumultum res tan- divinitatem oftendens , &c. dem erumperet, eos omnes urbe eji- Et Gracis. ) Et Gentilibus. qiart. ) um - cere conatus eft, qui judatcam reli- moniis efiicaciter . Teffificans-) lx Scripturg teftí-. gionem, quam a Chriftiana Gentiles oftindens ] ud;ei—s l e- du non diüiþggcbant i f;querent'ur, Rem ijum* effe 'Me?ïiam. i^ 1 » , x X z 646 O A CTUUM AP Vo'Is'T, OL RUM » u 6*.'«C0ntfadice11ti'bus autem eis , & blafphemantibus, excu- A eolere : tiens veftimenta fua, dixitad eos:: Sanguis vefter fuper ca- M put veftrum : mundus.ego ex hoc ad Gentes vadam. - daeos 7. Et migrens inde , intravit in domum cujusdam, nomine 0 Yitl Titi Juftij colent p ivs ]'»).e'uxlr'n'5 cxuj'us'- domus erat conjun&a fyna- gogse. 1 W. 8.C lege Y rifpus autem arthifyha'gögfus credidit Domino c um 1 omni domo fua, & baptizabantur. & multi (;qriptþiorum' augliehges credebant , U ; : 4160«,1 .9. « Dixit autem D pmihü.s-no&e per , : j DP D vifio-tirem Paulo : No- Galliot . 8: 14 timere; fed loque re, & ne taceas: 4 4 . 3o. Propter quod ego fum tecum ,; & nemo *ä.pponetüxrïti B;i/, ut noceat te: -quoniam po/pulus» eft mihi multus in hac civi- Gaeiexnese tate, Á () -it. Sedit àutem ibi annu y » 136 m, & feä.z (me/nfgsii, docens apud qug co eos verbum Dei : .12. Gallione autem ä poreum þ/rocori?ful'e »A&haiæ ,- ihfurrex,eruunt uno tt flne ydocere api,mQ-T'Judæi in P-aulg L m , & acjdp'xer'unt eum ad ,t;jibun"'c.zl, ; Culere * ;i elle p lj reddere 106. qu[þh?Manf;Zzä.»):' 'Tum Chri- Audientes. Y Päuium, x [ um , tüm Paulum , convitiantibus. 9. Pér vifienem. ) Ín fomais.- Quafi d Extutiens Panlus, veffimenta [ua. Loquere , ne taceas. ) Quafi dicat, men ali lisdem de caufis , quibus excuffit pul- loquere palam, libere , intre pid.ek YX micidii verem pedum, cap. 3. 5r. * magno animo. Mile ^ Sanguis veffer Juper capuz vefirum.) YOS u Culpa, & vitio veftro peribitis , non IO. Prepter Nq;;ad, ).Ptlcalpferea quod: : dicerer meo. MNemo apponetur tibi. ) Gregce , EX- Mun d "i9«otrei , quod active verti poteft, j s. e€xitio. xuä egþ; ) A—'Veiïcrb fanguine & dremo rmponet, vel eenjicez 2:54, Ícilicet Paulus manus ; n &Me ^Ex bec. ) Ex hoc tempore. te. z emo advoriextur';.-v?l- invadet gabant » 7. 3 juffi.) Vorte a juftitia, qua 1 Qua orecellebat , jufti cognomen invenit. Nocear je. ) Noceat t.ilbï; N on eft hic "litus ille a inutileg d Qf"?m, 'Pau- Orbniam populus hi "'mu!tiz; -e-(/?) tippe li extant Epiftole. Quafi dicat : Multi Corinthii tuà pra- : tbrilie - Colentis Deum. ) Vel Gezi'ti'lis', fed dicatione convertentur, fient que m'euy.: W. Deum verum colentis, vcl profelyti. populus , & mea Ecclefía. L 9. arebifjaagogase ) Prafettus Sy- * E1« Sed/i7.) Commoratus eft. K*i)xt(o:'g] nagogse Judeorum Coririthi. n 9. Gallione Procezfule. ) L Junius . tiebant Gredidzr Do;minzo.) Eumque folum, Gállio Proconful Ach ajz fait friter n cum Cajo , & Stephaáno Corinthi fe germanus Lucii ÀAnnzi Senece prg- üa miuu baptizaffe fcribit ceptoris Neronis, ut tellatur ipfe Se. bäntx 3 Paulnuns; 22, o Cum f " ad' Qf« cap. I« I4« ! neca , in p,/ræ-fatione lib. 4. qu. 'natur.j : Vel,u' VA * f - € APUT XVIL.- 647 ; &t .:3. Di!ex;teä : Quia:co-nträ legem -hi'c';päxj*[quet ho*rmmbus : | €olere Deum, L H . 14. Incipiente au tem Paulo aperire os, dixit Gallio ad. Ju- - "r dzeos.: Siquidem effet iniquum ali . üomine quid, aut facinus p;eiïimUmH, : d u v* o virl Judaei , recte vos fuftinerem, 2 &a fyga- 15 rnominibus, f(yki) & ..Si vero quaeftiones funt deyerbo, & 0 Cum lege vefira, vos 2 1 16. Et minayit €os.a tribunali. ipfivideritis; Judex ego horumgnglo etie. !] lebat, 17. Apprehendentes autem omnes S ofthenem principem N fynagogse, percutiebant.eum ante E "»tyibqun,.äl.: & nihil eorum Gallioni curae erat. ; tuf tib)ï., 18. Paulus vero cum adhu c fu&mulü'et "dies'r;iul tos, 'frat'-ri-j A bus. aq Qii- * s S (1) In edit. Sixf. 'iegifui;' & omnibus lggisl veftra. 13. /Contra-legem, ) 'Tum Judeorum, inftigatione verberabant, qu 'od. in Pau- lS apud' que colit unum folum Deum incor- lum propenfus , Judeorum. caufam frigidius egiffet coram Proconfule, poreum ; tum Romanorum , que ve- int uno tat fine Senatufcon u ful;o | noxjos deos aut etiam aperte faviffet ; erat enim inducere, jam animo Chriftianus, nfd', : Colere Deuni,) C Soflbenem. ) Qui Crifpo ad Chriftum eile predicat. - hri&um,quem Deum » converfo , fupra n. 9, in principatu & $ Di- | A 14. perire os. ) Ut fui z:'a;,tiox:xem primatu $ynagogz fuccefferat. s redderet Proconfuli, . 'Bofthenis memoria in Romano mar- - $i auidem ejät iniqgifm at 7uiJ- .) tyrolo Quafi dicat', fi Paulo objiceretur cri- bris, gio cäläbratur die 28-. que,m- E Et nibil eorum Gallionà cura. erat..) f dicaty - men aliquod, verbi gratia , furti, ho- u micidii , feditionis, &c, Q B jod nimitum Judzos, &/eorpm ri- ')i-d.e ,& Retle vos fufiimerem. ) Ut par eft y xas nihili faceret, ' vos audirem p ?T I8. Suffimuiffet. ) Comm amtgä 4ejv'el-t : dicerem. - atienter , & vobis j-us R 4Jreoo u tiyac, 1 pl d FCC y 15- .Suafliones . e verbo £f nominibus.) Navwigavil ip Syriam. ) Syriatn ver- | )Oüü ) Paulus afferebat [Jefum effe Chriftum fus ; tunc enim E filicet & Meffiam , & ità appellandum ; ne- eft in Afia, * pþcfüm. venit, qu& gabant Jadei, hinc orta Gallioni opi- &ft /iäi fot onderat.) Qui Paulus fi- invzfdef bi comam totonderat , finito tempo- d nio queftionem & altercationem elfe inutilem ,. & ad fe non pertinentem, re Nazareatus, quein ex voto ad cer- uipps de nominibus & vocibus, & tum tempus fufceperat, & illo abfo- " 1 fubtilitatibus quibusdamJudaiceWégis, luto , czfariem depofuerat. Nazarzi j4 pre- 36. Mimavit tos a fribunali. ) - i meus . vee Num. 6. -c&fariem alebant , ut habemus ex le- E a3^ac:y , repulit , amandavit. : I7. Perenticbanr. ) Gentiles percu- lz Cenmchris.) Cenchre, ut ait Stra- tiebant Softhenem , ut eft in Greco * bo lib. . eft portus Corinthi ad orien- unut textu , of E 2upieg Zrvmro» ; percutie- tem , cui vicinus eft alter. dictus Le- tf bant autem, vel,'ut eum a tribunali cheg, .Ab his duobus portubus Grz- 4 pï&' cum fuis abigerent, ut aliqui putant j cis Corinthufn vocabdht bimarem & - s pf patuh .yel ; ut aliis placet, fgnum',judægxuln | Axhphitþalgüum. : b X * 648 ACTUUM APOSTOLORUM D bus valef&cænq, naVJgawt in Syriam (& cum.eo Prlfcüïa & ; Qum a 4 Nà. Aquila-) . qui fibi £ totonde1at 1n Cenchr:s caput, habebüt ...6. 18- enim vo*um. Dti:2. - j ligenti 19. Devenitque hphefum -& illos ibi 1ehqmt. Ipfe Vero : y v 21 pferun ingreffus fynagogam , dlfputabat cum Judxis. - 20. Rogantibus autem eis, ut amphon tempore maneret., conqul 28 non confenftt, 21. Sed valefaciens & dicens, iterum revertar ad vos, Deb dens volente, profettus eft ab Ephefo. * 22. Et defcendens Caefaream, afcendit, & falutawt Eccle- l fiam ; & defcendit Antiochiam.- Duuu 23. Et fa&o ibi aliquanto tempore profe&us e&, peram- bulans ex ordine Galaticam regionem, &. Phryglam-, confir- jitcato Soirit mans omnes difcipulos. 24. Judeeus autem quidam , Apollo nomine, Alexandrinus [ 7377 genere vir eloquem devemt Ephefum , potens in fcriptue 115. & ln 25. Hic erat edottus víam Domini : & fervens fpmtu lo- X quebatur, & docebat diligenter ea, quae funt Jefu fc1ens tantum bap 1fma Joannls. a 26. ch lais rFA 19. Eþbe[um. Quæ ,6& Metropohs 24 Apal/o » Mmen mdec.lmabx- mveml Afis€ minoris. . , Gr&ce, AmosNox. P Vna e!aqxæm ) Aoxroc , etuditus, dt— "los. ) Aquxlam & Prifcillat, - fertus; haec enim ou*maflgmücancut tes? I1hi reliquit, ) Ut Epheüos Chrifti - Greca voce, h dl fide imbuerent. Potens im SeWipiuris. ) Verfa.tus in M LI 22. Def endent , Cfpzream ) Cnppa-— Seripturis , promptus & efficax in iis dociz,ut volunt -thux ; ut placet aliis, citandis ; explieandis , urgendxs cone los , de Paleümæ quod puto p.robdbihus pro- tra adverfarios. * tilooe pterea quod in Grsco textu num. 2I: habemus: Orertet ezüino fe/lum qued 95. Edeius je. ) mw)(mævug $ mæ du d Fefti- "ftitutus ut cáthecumenus , do&us pri- Íe 4 ly inflat , mé agere Jereflymis, mordia fidei Chriftianz. E annos i mantem autem Jerofolymam non e L£at ea, que fmnt Jefz.) SClllCeb 1io vide probabile in Cq)padom am dwert:ü'e, ]eäne erucifixum effe Nleiï:am, ollm ?f E fed re&a tetendiile in P'alz(tinám.. per prophetas promiffim; - Saln£avt Ecc/t'f am. ) j-*rofolymxta- Mtroid æam jczems tantum BAptifma .?amzms.)Nona dum Chrifti baptifmo initiatus,, licet plenins "antiothiam, ) Synæa baptizatus baptifmo -Joannis ; cujus Dig Q3. Perambulams ex ofdimt , ffc ) baptifini. ritus. non ftatim. cum . ipfo Vi Áterum rever(us in Afiam -minorem, lToanne extinétus vndecur ut. colligi- & Ecclefias ibf conftitutas vifitans. lànifm Gaiaticam regiencmn ) Galatiam, - tur ex fequ*nti capite n« 3. Vel di- 27l eendum tam Apollo ; quam dlfClPüg BüLg L! N * "s Y b C'A P Ur XVIIL & XIX 3 649 34 & - e6. Hic .ergo cepit fiducialiter agere in: fynagoää; : Quem hibeba cum audiffent Prifcilla , & Aquila, affum pferunt eum, & di- ligentius expofuerunt ei viam Domini. fe itto 27. Cum autem velletire Achajam, 'exhortati fratres, fcri- Jpferunt difcipuis, ut fufciperent eum. con:ulit multum his , qui crediderant. ^ Qu1 cum xf"e'niiï'e't;, a, 28. Vehementer enim Judseos revincebat € en* 05, Doo .pubu'ce'? oft * Ld - -dens per ,Sckripmras,, gife' Chriftum Jefum. 4 * * : Eccle- CAPUT XIX- : i - Padlos Ephefi q uosdam di[cipulos Shoanuis tanium . Mpz*i /, 'n;ate Aiiäb- *petþam- ptizatos jubet in S'efu. nomine baplizari, ac manuum. impofitione Contt- Spiritum fan&tum ipfis . impetrat , ibique pradicans multa. edit lndffnus Jigna : de Judeis, qui mon «eredentes conabantur. somine . Sfefu a Paulo predicali. adjurare demmia : multi fcriptas M » peccata. confitentes ibros juper[Htiofos exurunt. : JDemetrius argeytarius gra- ritu lo« "ven, adverjus. Paulum feditionem excitat , quam E $ , fc?ens agre taudem [edat. ZMlexander. H A&üm eft autem ; cum'Apollfo effet Corinthi st Paüïug — »peragratis füperioribus p arübus veniret Ephefum , & inveniret quosdam de diícipulis. dgdknabi- ] 2. Dixitque ad eos : Si Spiritum fan&tum accepï&i.s creden- jitzs, d . "tes? Atilli dixerunt ad x -eum':,Sed—xneq*uxe' fi Spiritus fan&us in.iücamu: eüäa gdivimus. : p* 2b B .59. lile &!-'zcus [ L (X n il los , dg 'q-'u';fnis eft färmo cap fequeä- 6dis cor* ti loc. cit. , afcendentes olim in lu- tüe;'xt &ffe& i z ] (i iret, 'ut"-.fcil'i'cet m t Achajam iret & Corinthum. Pb s i'!i deam de more ad diem feftum, fuif- Di[cipulis. ) Chriftianis , qui erant fe ab ipfo Joanne baptizatos , ante Corinthi. & U )&m-gri- annos circiter viginti ,. quz explica- /Contulit m : '*io vide tur verior. fuit: : $ ulrsm.) Admodum utilis ) äcïlïgft 'a6. Fidscialiter apere. A ) Libusk um 05 intrepide Chriftum przedicare. Y. Jragraeis f;pefio;«iäus pkrä&ä;.) Á Galatia. & Phrygia, & poft- ET k A]»mpfärtgw eum.) ill domum fuam, plenius in C þti&iana. mfïde.,erqdienï- quam jJerofolymis veniffet Antio- ;s, It dum. niam, de qu Q ieap'ite præi:edengi nutt. EM N j cu]ül Viam Domiri, ) , Ea P que ad Chrï-: 23 i r p .. ftianifmum pertinent. M ; Spirfmr'n : j.'m Ham aciepiftis2 ) [ colhgl- 97. Exbor:at: fratres. ) Uft-:/'r)quo'd fta- Accepiftifne Spiritum fandum? ideft, —— Vd d- üjcpé BA Wm, Com. Memh. T. Pl Nnnn l pAS et 050 ACTU U;,Mx APO SLTA()- LORUM 3 liïe vero ïïait*: In ? ï Jm; I quo grfgd bxaptizziti'e&is?— *Q-qi ,:c—l'ixerun*t': In j oannis bapüfmate. qui hd 4Mar. — 4. Dixit autem Paulus : a JOannes Bapti"zav,i.t ,ba"piï:ikfktiw pz/æ— itgue G 3. II. nitentize populum, dicens: In eum, qui v * " , entux*us.giïeth poiil; arci ipfum , ut crederent ; hoc eft,' in Jefum. » i E unt in n omine Domi Pauïx. ] ucx 5. His auditis, baptizati f ni Tefu. 11 .16. . 6. Et cum impofuiflet illis nianus Paulus , venit Spiritus fadari j I. 26. oann. fan&tus fuper. cos, & loquebantur linguis, -& proghetabant. fpiits 7..Erant autem omnes viri fere duodecim. L " Supra I^ 1 I.5. 8. Introgreffus autem fynagogam , cum fiducia loq uebatur dgis e 11.16, P er tres menfes, difputans , & fuadens de regno Dei. : milos, 9. Cum autem quidam indurarentur, & non crederent, fum, q maledicentes viam Domini coram multitudine , difcedens ab eis , fegregavit d .14.,. E Tacerda ifeipulos; quotidie ditputani in febolatysee - iT gl eujusdani, - F - : I,o.ch;)'c' | nori, 6 P d d UE Vem't— 1 1 ehii&& '!.fa'cx;ame'þn—c(-) ;'()ïo-xhaürmaciom's L S;iritk;- /&;nfffu;. * Vlf' bili fmm. confignati * In Confirmatione enim fpecie. - initio nafcentis Ecclefiz vifibiliter ' —Loqneäamr lizzgu;s. ) : Varïa'mm naa nudiv, ä dabatur Spiritus fanctus. Videfu $ pra tionum , .ut ApQRoli jn d-ie Pente- coftes. * Gssscsstonsenc £. 8- n-'I'Z- & 18! Et Pr "Credenits. ) micTEUGau»Ttg , id eft, * ophetabant.), Vel proprie fa-- ! (1) N tura przdicando , vel im fzof'cquam- g;ïdidi.[ti.s' , & þapf'iizati eftis. brando mágnalia Dei, Pf(?,l?rie W,cleile. flmia 8. Der £ Sed neque F ;fs';ititu? eff , audrvsmus,) lutem pertinentibus. guo Det.) De.þebuä ad ,'fa;- - h df Adeo Spiritum fanctum. aut- Sacra- I1. J mentum , quo ifte confertur, non ac- 9. Cum autem giiidam. ) Jüdei. Nn a £epimus , üt ne Indarare noli, audiverimus, quideml ilius nomen 2 fifterent. nter.) Obftinate animo re- y - Maledicen 1g, $ 3- In 7:40.) Sgil(icft bäptifm atep Vi? tes viam Domini. ) Le äm quo . fa de ,d,-"f&a fuperiori c. num. 25. Evangelicam ; & ejus au&orem J e- E 3ppellr fum Chriftum, (« oannes baprizavir, &«.) Id e&',' - Segregaviz difcipulos. Y Ne .fortzij;fe i S!mic;: baptifmo, qui erat fyabolum , excita- adverfariorum diéctis commoverentu D r (;in&i!lm tio , & proteftatio ponitentiz ad re- & in fufcepta fide nutarent: P Fæ diceng , mifflionem peccatorum', Chrifti bap- tifmo recipiendam $ quare non fatis In' fchola . Tyranni cujusda - ) Qui F ori nomine dicebatur "Fyrannus , ut ha. * cormae eft ille baptifmus , fed fufcipiendus betSyrus.' Alii putant 'T'yranni nó- citidia ille eft, quem Chriftus infltuic. mire fignificari virum aliquem pri-- 85 t * &. In Neminge 1 L d baptifmo, - Domini. Jefu. ) Chx:iü;i marium & potentem , in cujus aula- inliuo literariis exercitationibus deftinata ..6. Et ewm. impofai[fet- lls mamus. ) docuerit Paulus, idque eo confilio, lun, lapertiendo eis $a « cramentum Cone ut potentem illum yirum reveriti firmationis. 2 M . äntle"(lh * dsi a turbis ceffarent, kR le - üas? u um CAPUT XIX.- & 65i Xettt l /10. Hoc autem fa&um eft per blenmum , itü ut omnes , qui habitabant in Afia, audlrent verbum. Domml, Judæ:, Ito pte at ue Gentiles. l poft II. Vlrtutesque non quashbet (1) fac1ebat Deus pet manum — Pauh. f 12. Ita ut'etiam fuper languldos deferrentur a corpore eJus Spitihs fudaria, & femicin&ia , & recedebànt ab eis langueres ,& tabant. * fpiritus nequam 'grediebantur. 13. Tentaverunt autem quidam & de c1rcumeunt1bus Ju- puebatut daeis exorciftis, invocare fuper eos, qui habebant fpiritus ] malos, norsen Domini Jefu, dlcentes AdJuro vos pet Je«- derent, L fum, quem Paulus praedicat. dens 3b d4. Erant autem cujusdam Judaei nomine Scevæ pllHClplS latyrate facerdotum feptem filii, qui hoc faciebant. .15. Refpondens autem fpiritus nequam dixit eis : Jefum .Het nou & Paulum fcio : vos autem qui eftis ?- MÀUE I UUL. -16. Et infiliens in eos homo, in quo erat dæmomum pet- Viftbil fimum, & dominatus amborum , invaluit contrà eos » ita ut * nudl, & vulnerati eifugerent de domo illa. arm 88 le Pente ,4 Nnnn2. 3. Hoc iB * roprie fy ( Non quaqhbec Ip edtt. Sixt. leg:mr non modlcas quashbet. IOc 0mne:. ) Plerique omnes, plu- illo Matt. cap. 12; 27* Fili vefiri in upne ciee rlmh . 7ua ejiciun£ 1 In Afía. ) A€Minore. Queim pradicat Paulss. ) Videntur yus ad [ II VPogtuies.^) Miracula: hi exotcifíte voluiffe Paulum imitari, Non quaslilet. ) Non vulgaria mx— &'ftudio laudis , aut queftus álicujus Jutei. racula, fed infignia & eximia. tentafle dæmoma ejicere, verum fuis gimo f 19. Smdafia.) Sudarium linteum eft, dithdentes viribus Pauli mentienem uo ,fudorem ab(tergimus. .[tallce Leyi feciffe , quem videban: demonibus orem appell anus , Fazzoleztz, effe terrori. SemitinUiu. ) Miqui pütant femi- 14. Prmczþts faerdorum ) Prmcxpus e foafie cindium effe vclamenlineum vel pele facerdotum ]ulæorum . qul Eph fi ya entul, llceum qüo 0 pifices pe&tus & femo- tommoraábantur. xà præeu-gunt , ne operando veftes 15. los eurem qui effise ) Chiiti & mmmacuïent Probabilius ; eft femis 'autem .) Qui * dmodum 1a- Pauli nnpex*mm aghuo:co , vo- thz cin&ia. effe zonas non à : Ifidorus lib. 9s C quid habetis p« tc&ms, ut imperare ;zmm n« ts nam ut axs Tnihi audeatis ? - gem pre "Bles ef laja zona 5 minut [4tA , fetmi- eintlium 3 ö' ntibusque mintmá. cingue 15. Er ao natus amäorum.) E fep- ss aula lum. terh. énim duo tantum exerceb nt enmdm exorclfmmtï» Syrus. habet , znva,mt conmw! 15 7;«!.:-: exoïr:j?u. ) judsi 'enim Cünf;' 4€03 , eofque. fuljecit. veti l ante Chqum habebant fuos exorci- U üas, ut præ:er hunc loceum patet €x Vulnerari. ) À damoniaco: N Ro p — 3 *s ACTUUM APOSTOLORU M 17. Hoc au'em. notum fa&tum eft omnibu; Judais, . aque - ) Gentilibus, qui habitabant Ephefi . & cecidit timor / | edesà : .fupe*;f ul omnes illos ,- & magnificabatur nomen Domini Jefu. -18. Multi C 251 tiantes a£tus fuos. jue credentium v-?nieba-nt, * confitentes, & agpüp.f dixit : 19. Mulii au:em ex eis, þqui-l faerant: curiofa fc&tati , Con- - 06. tulerunt libros, & combufferunt eos coram omnibus ; & com- ne t0| putatis pretiis illorum (;li.cexnsï quinquaginta millium., , invenerunt . pecuniam fdveqagiorum N Y 20. Ita fortiter crefcebat verbum .Deï ,& confirmabatur ; darpit C u His autem expletis, propofuit Paulus in Spiritu , tran- lüm r fita M acedonia, & Achaja ire Jerofolymam , dicens: Quo- ï Q Á niam poftquam fuero ibi,-opor:et me; & Romam videre. N 9. 2 3 Mittens autem in Macedoniam duos ex miniftrantibus tes H fibi , .Thimo.;þeum ; & Eraftum , ^ 9 Aftn. ipfe remanfit adatg'ï'mpus in VUno aj . 23. Fa&a eft büs, 4au'tem*- illo/ tempore ,turbgtjo !ngn *mini'mafde [ 30 ?ia Domini, d ferun — —— La 24« De- 18 Co?!-/ï'telmcsv 8' 4ünu;t;4n.ies ;&u; Ecclefias -in illig p* /ïa:.) -Syrus habet ; Re;;untiaäqnt of- tas vifitaret. piow?ïiiciis &ogai;g; fen[as fnas, 6^ confitebantur. quod . fece- Oportet me t$ Ramar);v. videre. ) VQuiæ. 04 4 rast , €ex hoc loco Bellarm, l. 3. de * Dei inftin&u Paulus agebatur, Romam [2 AtQe ut Romanam £ccleftam cum . fancto Fatie pen. c. 4. & alii Theologi , probant neceffitatem 8 , peccata confitendi , con- Petro in Metro polim uni'v;rü .orbis Sic no tra hereticos,. A : erigeret, làs ab I9. Qu fuerant curi 0 fa filati. ) Ni- 22. Mitzens autem. ) — Ut viam'-jibi mirum Magiam , quod fentit Syrus fecuturo pararent, & fimul colle&tam Quibus| " qui vertit , m»ult; ex m ered runt libros fuos , &fc. 4 'gi; coz sg'rf gg.— eleemofynarum pro Jerofolymitis fa- Aj cerent , ut patet I. ad Cor. c. 4. n. 17.- AOUR $5. Et combulferunr, 67c,) Ut vitent gri- Eraffum, ) Eraftus hic c. 16. epift. Terum ( bps gnes. , ait Arator, . : P P ad Rom. n. 23. vocatur arcarius , id. Denariorum quinquaginta mi llixm, ) 9039 ugftor civitatis , fcilicet Co. t Coronatorum noftrorum üi'nque mll- rinthi. .Poftea creatus fuit Epifco- $. lium , nam dezarzus üni j ulio Roma- pus Philippenfis , ibique Martyrio toftra coronatus Sanétis adfcri quefhy no zquivalet , decem autem Julii ptus legiþu*r Pa unnum efficiunt coronatum.. die 16. Ju,.iio * f Ie )[, ^ : 90. Ita fortiter crefcebat verbum De:.) ln A/i. s. Ephef. .. is, & Syfus » 4[que adeo yirtute mägna in- 2 g. Fada eff autem, ) 1n eadem yalefcebat.,, fc, ? 4 F; yitate Ephefi. H d- Confat 21. d fpsritm. Terbatio, ) T e&X06 , tuäulm:,. D!]fr. fancti. / ; - Infïiþ&g Sp,i;itus De vita Dominti , &c. ) Mbï)it De inftitute "À fiäfdehidj, & Ad»gjd.? Ut &ilti Trpfï.lf 14 M Chi:iüi, )« Cþri'lüiavnifm?», x , — N CAPU T XX. 653 tque - e4. Demetrius enim quidam nomine,»afgent'arius"faciä*ns ? füpt l sedes argentea 3 $ ,Dian-æ * üp'r/aä!&abat ; artificibus non modicum — * quae(tum : C annun .25. Quos convo ie -än85 & exoks,, quii huj/umäqc"li eränt; ifices, | e dixit: Viri fcitis, quia de hoc artificio eft nobis acquifitio : n 1, C0f 26. Et videtis, & auditis, quia.non folum Ephefi, fed pe- &on- .ne totius Afige, Paulus hic fuadens avertit multam turbam . (-& IafIoTUr dicens * 'Quoniam non funt dii, qui manibus fiunt.* - " 21. Non folum autem haec periclitabitur nobis pars in re- batut dargütionem venire, fed. & magnae Dianse templum in nihi- - u ) tl'ïln' lüm re l4 putabitur , fed & deiïrui*i'ncipielli majeftas ejus, quam Quo- tota Afia , & orbis colit. deté, 58. His auditis, replet 1 tes ; Magna Diana Ephefiorum, i funt ira, & excli;m avärun.tk ',Jdiþcen..,. rantiis —29, Et impleta eft civitas confufione, & impetum fecerünt mpus i uno animo in theatrum rapto .Gaj?) & ,AriüarchofMäcedqni4 xim. de bus , comitibus Pauli. L 30. Paulo autem vo 1 lentg ' 'n'tr,a;*e' ln populum, non permi- " ferunt dijipuli, - p EEETESRCI m« - - N ag 3I AQui? confitte 3 2 4 ) A;ig-eïrjzäari;():. ) A' f;z;up.o;c.o.?roxg;l:fz-; 28 - '.M.dgtm Diana . jpre/iaruml.— x ^e, ) Qlliä ber argentarius. Ima ? duam perituram Paulus fignificave- t omam Faciens edes argenteas Diana, rat magnifice predicant , miniine- jm fando ines , fiye fimulacra templi Dianz, que deftruendam , quafi dicant , ma- t g v.otbi! Sic noftri peregrini argenteas lamel- gna Dea eft Diana, .cujus decus, & las ab «de Lauretana referunt , in glorià xternum manebit. viu fbi quibus fané exprela. . lz illius domus g(*]ig.ie.sxglü multu. 29. Corfuffone. ) Pcrcqrbaciong*, tu- hi colleqtam mitis f . Artificibus. ) Sibi fubordinatis. Rapto Gajo , &X Ariþ')rdao. ) Hlos -,4' nf 17. E S. Hujusmodi 'ofifccs. ) : Si:mil*ilfm impetu rapientes in theatrum , ut il- 16, Cpi. ] terum opifices. los aliosque Chriftianos ibidem reos, arius , ! "tquifitio.) Lucrum , queftus. & facrilegos lictt. V0 27. Nen f^lum autem hac. ) Sorshec & madtarent. publice 'prqclamaþenc,. N noftra, hoc Q ; lipiíco- quzítus nofter. pificium noftrum , big "if archo. ) Quem ad Col;)f.i e 3- Manyrio ^ Perielitabitur $n redargutionem ! "v'e)l:ie Io. vocat: D. Paulus coscaprtivun fenm. Adfcriptus eft i AbacalogQ,Sm- ,", Jegitur [ re. ) Ín periculum venit reprobatio- &orum die 4. Auguft. i nis, & contemptus , redarguta:, & confutata a Paulo ut inutilis & vana, , Coritibus Pauli. ) Syrus habet , /f£- ead/em Cif. Defrui sncipiet. ) Syrus , ludibrio- Jiis fecietatis Pauli, id cít, fociis Pault. habebitur, * 30. Nem permhferunr dtfcipb»'i-) Ne dluh Majeffatis ejut, ) periclitaretur., aut etiam a furente . Divinitatis äjgs t igMWO ? "PO,PUI.«O occidexrc.:;ur. E. gxiiïilfmti'q,* L Z X 654 ACTUUM APöSTOLOR-U M - /.51. Quidam autem, & de Afiz principibus, qui erant antici 3 | 40 ejus, miferunt ad eum rogantes, ne fedarent in theatrüm : ]. bent iv 32. Alii autem aliud clamabant. Erat enim Ecclefia cone & proco fuía : & plures nefciebant ; qua ex caufa conveniffent: 9 5 . 33. Deturba áutem detraxerunt Alexandrum , propel'entis fía potet bus € E - ap. N to, volebat reddere rationem populo.. um Judais. Alexander autem manu filentio: P?Qulaf i nulus ol Cutíis Yf .34. Quem ut cognoveruut Judsum -effe, vox factá uha'-/eB: omnium, quafi per hOTaS;, uas ,Clam/an-ti.um Magna DiaqaiEf phefiorum. - 35. Et cum fedaffet- fcriba turbas, dixit : Viri ,.*E'pheïiif-; Pulus j uls enim eft hominum, q ? ui nefciat Ephefiorum civitat'?m' od ur cultricem effe magnse Dians , Jovisque prolis? - " Codens a $ 46. Cum ergo his contradici no n poffit , oportet vos feda- tos effe, & nihil temere agere, * & urii —537. Addüxiftis enim homines iftos, nequ : lirig e facrilegos, q'e- qüewb-lglfpliem?ntes deam Veftram; ; e 08 p " - ESUnS P P - r E — - H ld i. 3. ,iuidaä'nätem & - de äf:'.e prz'rz-: Ut Tret j 'fui:iï'e' eloquerns, & 'gracio'fus apud þd-— 2 Cu éipthbus.) Vel Cathecumeni, vel Gen- pulum, ideoque idoneus exiüimapus, tiles in Paulum bene aniniati. qui verba faceret ad turbam, fulfst n i. 39. lus aptem A'Tud clamabant 66.) Clare hunc verficulurn expreffit. Sy- 58. Cum fedaffet [eriba tur ï 45. ) SCI'/iy £us hoc tüodo. qarbe Aautem , 444 ba' hic videtur talé munus n populo s habuiffe quale habent fecretarii , aut erant 1à fheatro valde rumultuabantur , cancellarii commiunitatuti apud. nos, ; : 38- cd? & alis alind clamabant : emultj a&ktem ja civitatis callehs, unde etiam in !Uves ex eis nefciebant cur éonveniffent. Grzco dicitur Detraxerhht. ) mpos38aoa» , fypaægfgu; í Scjiäa' (e-& f tribun;]i progredi fecerunt, prórsulerunt , fcili- gis Dellor, Culiricem e[je. ) .N'äwxäpw ädi(u)m., dies. Q cet, Der confertam fturbam. . Quo- ut liabet Syrus , id eft, tém tinet, 5 imodo fiofter vertit Zezraxerzizz, noü niftrátn , & otrnatricem. pli gdxni- atisfacia; eft facile conjicere. Fortaffe fedebat in gradibus theatri , & ab illis ami- - jovisque prolis. ) 1n Greco ,g,R.; L i& Map; cis urgentibus quafi per vim detra- 78 Áuonérsc , id eft , a Jove demifli, 98 -H five delapfi, fubinte - 1 m.) r Gus. , ut prodiret in mediüm , & H ï'ge Xd;ydkpcbïgg $ Düblicim concionaretur ad populum; id cfï/, fmulat/:'ri. Fingebant enim * Propellentibus euin Tudali 2 Ut éóm: de cmlo demiffüm effe fimulachrum heg Biunemi cum Paulo caufim de*nde- ilud , quod i Jylut( batur: " s templo Dianz cole. 1* füo in xét ; cum enim Judzi numen Diana : 40.- [ fión a4gnojcere.t, eadem , qua. Paulus : 37. Neg*jii( Ha]þb ?m.i;zfes ät'dm w- (qui & ipfe'erat genere Judzus ) in- féram,) Meutitür officiofe ad fe — Ingeï'l m : ER Fatoriy. gidiey flagrabant .—tideäg'ur Alexgndfnf duin POPPIQläf i Y $ :ä l CAPUT XIX.- &XX 6 j L 3 at antci 48. Quod fi Demetrlus, & qui cum eó funt artïflces, ha- tfünl : bent adverfus aliquem caufatn, conventus forenfes aguntuty. lefià Qoi. & proconfules funt, accufent invicem. * lent 39. Si quid autem alterms rei quæmtxs dn legxtxma Eccle- Opel'enti« fia poterit abfolvi. poftul *o40. Nam & perlchtamur argul fedmoms hodxernæ cum nullus obnoxius fit ( dequo poffimus reddere rationem con.- Hiunzet curfus lfnus. Et cum hæc d1x1£ïet, dimlfit Ecclefiam,. Dlana L L E i CAPUT XX. Ephefn, Paulus þeragmtz,s variis. partzbus Macedonie , €? Gracie, con- cwltatem cionatur Troade in mediam no&lem : cumque. adoleþem Eutycbus Yos reda cadens a tertio ceenaculo mortuus e[fet., Paulus eum refufcitavit ; C? varits locis pemgmt:s ,' advocatos ex Epheþ presbzz*eror €X- EgUS) f » þortamr , ut vigilentes [f im regenda Ecclefia , pradi- cens quod ton e[Jent amplius eum vifuti. Quod Oflquam autem ceffavit tumultus, vocatis Paulus difci- d. pulis, & exhortatus eos , valedixit , & profe&tus eR , —u—iL" * ut iret in Macedoniam. g aptid po 2. Cum autem perambulafi'et, partes 11135, & exhortatus eos xiftimatus, ( fuiffet multo.fermone , venit ad Graeciam. - Hl )&i 3. Ub1 Ín poptlo —À eanr , at apud n0$, *88. Cau[am.) Syrus; Utem. quu(ïwruq &dea xäorxbus tumultus * Convezntaus farenjäs agentur. ) Sunt penas fumpzurus. etiam if tribunalia, & circa illa fiunt litigan- - Cum mnullus obnzoxius fi /'t , Eä'c ) In gertba tium concurfus., conVemuntque Ju- cuïpa feu au&or ; vel, cum nulla fit dices , dirimunt hec ii ad quos per« of- tinet. caufa probabilis quam afferre j aditilmy Si vero inferiores Judxces non fimus ad esxcufanium hunc Cconcur- mph admie fatisfaciant , eft próvocatio ad majo- fum , & tumultum , hunc fenfum zes Magiftratus, & ad Proconfulem. commbde mihi vid-tur Græc.'us textus 39- Si qmd autem- altertus ver 7merz- exhibere, xC0 30- '3 Hi:,) Gravioris ad bonum, & qute:em l. je dmnl h i N portattis ea.r.) In Graco tan- v g)WTDQ 3 publicam fpectantis. tum eft z oooaAco'z1troc, id eft, banc enit n legitima Erclef $2,) 1n catu popu- £uni 'vomj?:-t, Videtur excidille xa nuhchrum li , aut comitiis Provincis ,' tempo- wapccda)xso*aufvog , vel cosfolarus , ut re fuo indi&is, & legitime celebratis. vertit Syfus , coafolatus quidem pro- .anz i O. Pertclitamur arghi fedittomss. & ) prer prateritam , qua. pertundti erant, l),mm ) Ingerl metum Proconfulis , & Impe- tempeftatem ; exhortatus wt in file 4 od ratoris , qui in auctores hujus tumul]- permáserent , & fperarent übl - Do- £uarii concurfus & feditionis ficxm- minuim adfore; o J * TM - * * D * - 656 — -AICIVT' UUM APOSKTNO"'I',.ORUM : 3. Ubi cum fecitfet menfes tres, fa£te funt illi infidize, a y L. 4 | & E : * congre? Judasis navigaturo in S yriam : ;habuij;Que confilium , ut 3'*ey-;- r verteretur per Macedoniam. 9* 4. Comitatus eft au'em eum Sopater Pyrrhi Bei*deänfïä Vf-, per fen "Theffalonicenfium.vero Ariftarchus, & Secundus, & Gajus Paulo, Derbeus , & Timo ; fablatus inus. 24 theus Afiani vero "Tychicus , & Troþþif 1o. À $. Hicum -præcemfïent,' fuüihüäruht nós Tfoäde : eum: 4 - 6. Nos vero navigavimus poft dies azymorum a Philippis in ipfo: & venimus ad eos Troadem in diebu E * $ guigqug . .ubvi 'demorati It / fuimus diebus feptem. X tíque : 4. Una autem Sabbati ,. cum conveniffemus ad frangendum U. panem , Paul u dunt t is difputabat cum eis profe&turus in era&inum? x n.] PTGAïräXit.unef fermonem usque vin mediam no&tem. de f N * g. Erant : "ter fá L * 1. ( ,i?kla;lixit(. ) In Græöd eft; doma- Derbe —patri-a 5 hujüs autem. &iäitati; Venimu CajityoG cims evs e[fe: deofculatus , fo- fupra mem inicr .Luc. 9.7'1-14: n.ö.ï&n. jebant enim olim Chriftiani fe ofcu- & c' Iöb 'I- I5 E Tychicus. ) Hic fuit adminifter Pas- at die loïfan&o lfglüta-x;e. 'Vi*d"e "T heffal. 5. liin perferendis litteris; & mandatis 16. þe&f&ns ef. , 6 ) Cedens furori ad abfentes ; ejus mentio eft ad E. phef. qua'me Demetrii , &. Ephefiorum. ; 6. 12.. Coloff. 4. 7 Adfcripþus eft ( I Fallal funt slli infidis.) Mel ut il- numero Sanctorum 29. April. effef, l lum occiderent , vel ut aliqui volunt, Zrophbhzus: ) Mic fuit Ephefius ex wt €riperent illi pecunias ; quas ad Genrilib () 2 us oriundüsi Vidg cap- feq. n« 8-* Lar pauperes ferebat in Jerufalem. lendas g 20« Comitarus tf tum , Ec. ) Textus 3. Suflinuerunt nos, ) -—No's expefïa» tanda t Gracus addit wgue. od ffam. verunt. l brtiose Sepater. ) Nonmnulli legunt Sefpater. Jroade.) V ide di&a,fupra'- ii.lö..s. 5 tiz collt Hic enim per crafin dicitur Sopater. 9. lna autem fabbati.) ld eft, prima die poft fabbatum ; id eft , die Do- $D Fuit hic cognatus Pauli , ut .patet ad De te Roman. 16. 21. . Adfcriptus eft San- . minica. Vide:di&a Luc. 18. 12.- tignafïol étorum catalogo 2 3 : 1 5. Julii. d frangendum panem, ) Syrus ha- Pyrrbi.) Filius. bet, .4d frasgendam Eucharifltam. — lib. ^M Bereení.) Sopater enim trat pa- eria Bercenfis , five Berce natus. Difputabut um eis. ) . "Veräa/'fa;ig,r Bbf 4.R riffarchus.) Cujus mentio eft fu- bat «d eos , ut eft apud Syru'ln. 3 tes puer Afïimg periore c. n. 29. Vide ibi dicta. Protraxitque fermonem u[que m mee Yis of | Secunduis. ) : hoc , quod fciam , diam notlem.) Solebant enim initio na- M. f nihil éxtat. fcentis Ecclefie exemplo Chrifti ve-- .Vl Y Gajus Deybeu:. ) MHie videtur elfe fperi facram fynaxim celebrare , je- Kit Gajus, cujus mentionem fecit fuperio- juni usque ad illam horam perma- V, e. N re gap. n. 29. — Dicitur Derbæns a üen;eä. g * lifl. i N | CAP UT XX 4 657 fidia, à $. - Erant mteml acu ämp'ädïes copiofae in coen amus lil congregati, 3 ^9. Sedens autedi qui dam adolefcens ngmïme*v.ïutychifs fu- æenüs 3 per fenefiram, cum mergeretur fomno gravi, difputante diíu y Y Gujus Paulo ? , du&us fomno cecidit de tertio coen gculïcia ;deq-;jfx.rm ,& fublatus eft mortuus. : J Trqphi- t10. Ad quem cum. defeendiliet Paulus. . incubusdtfüygér eum:.& c Y oniplexus .fifi'xi't ; Nolite turbari, '"aïnima enim ipiïqä Biqlip'pisz, in ipfo eft. jemorati -31. Afcen dens -aïütem $ fr'ange'nfquejp anerni 'i, | & :guiïan*s,l; fa- tifque allocutus ufque in lucem; fic profe&tus eft. I * ngndüm 12. Adduxerunt àutem puerum v * ventem , & äonfbla;i funt non minime. T æfïinum j -13. Nos autem aícen j 'iähxteïsr* aaväm,f navigavimus im Mïï;fï, inde fuíce ptu frant iter fácturus. ri Paulum: fic enim diquf/ue!.rät ipfe per terrarm —— -—'14. Cum autem. conve 1 cïvita:i& venimus Mitylenen.' D I xiijfemus*(,i )'ïm;'Aifön , affumpto eo; n,röl'& I 15. Etindenavigantes; fequenti díe venímus contra Chíum,& yter Pall alia die applicuimus Samum, & fequentidie venimus Miletum. anudatis 16. Propofuerat enim Paulus tranfnavigare Ephefum, ne ad Ephef- quamora illi fieret in Afia. Feftinabat enim , fi poffibile fibi :ripþqs ( [il- eifef,i ut diem Pentecoftes faceret ]'.e"rofo-ïymi*sgf V ii heftus ex * : "8 1:) Conveniffemus mos ;5 Édr. vv,;/g.m legitur conveniffet Hos. - » i Lampades copiofz. ) 'Eum ad pel-- flatione ; & hec ad cibum afualem, X :3P' req, nv E lendas moéctis tenebras , tuum ad deco- ílla ad.myfticum referenda. -42. Confolais fzixf nom minime, ) Id T randa myfteria , & Euchariffig cele- bratiogeut , uf etianinum: Céreis gxga- eft , maximam confo-ljgtirO'netü perce- 9.:.16-.8- j ria collucent. ini Miffa. erunt, G. DuHaus [omo.) Somno vittus. 13. . Ir 3![0;4 ) Utrbs eff in Kolide cfhpl'im* De rertje canaculo, ) De. tertia con- juxta "Froadem , alio nomine dicta die Dv tignatiore. Apollonia , ait D. Hieronymus in Io- I 120 . dO. Íecab cis Hebraicis: T wi f'*?fï eupr. N Inflar Elie l4. lpfe per rervam irer. f atfurns. ) SW n lib . 3. Reg. cap. r7-.21. & Elifei hu Yib. 4. Reg.cap. 4- 34- qui incumben- af t Evargelium etíam, in itinere iis fes puero mortuo , eurm fofeitarunt. annuntiare poffet , per quorum urbes D rldf""" Anima Hpfous in dpfo e;) I3 eft ; vi- ac regiones iter faciebat. .vus eft. , 185. Mitylenem, ) Nobilis nomen it ;""" j hss * dkgeüxq::? qanem & euffans.) urbis , & ab urbe denominarz infu- yoitio D* Guflandi verbum de cibo communi Ig inter Methymniam & Maliam. yili v* /*dicitur, non de Euchariftia. Itaque 16. Chiwm.) lnfula eff nota inter [a!C;y diftinguenda eft fractio panis a gu- Samnum , & Lesbum.. m ,'.'610 C"HC,Mæ Muffbv T7. VIIO , N P aA h &6 ACTUUM APOSTOLORUM . 1 17 A Miletöx K*aut»gm.xmitæ tiofu;rer X ns Ephefum;, vocavit majores ( minif natu Ecclefize: 18. Qui cum veniffent ad eum, & fimul : eiï'entQ diïäiït, eis: cari Ev "Vos fcitis, a prima die, qua in g "reffus fi u asE ter vobifcum per omne tempus fuerim, um in Aüaqï, quall- Clem me Dei .X9. Serviens Domino cum omni humilitate, & lacrymis, & tentationibus, quae mihi aceiderunt ex infidiis Judaeorum. dQ dus fum 20. Quomodo nihil fubtraxerim vobis utilium j quo minus annuntiarem vobis, & docerem vos publice, & per domos,. w- Ni confiliu 2r. Teftificans Judais, atque Gentilibus in Deum poeni- tentiam, & fidem in Dominum noftrum Jefum Chriftum. - À 1 22. Et nunc ecce alligatus ego fp iritu, vado in Jerufalem, fanus . qua in ea ventura fint mihi, ignorans; N i quifivit. 23. Nifr quod Spiritus fan&tus per omnescivi tates mihi pro- 4 E teflatur, dicens: lupi 12j lymis me manent. quoniam vincþla, & tribu—latibunesv J-e,r*Ofof- ) E ME m pre. * abdycar Sed nihil horum vereor: nec fgcib" an—ximäïp mea tio- - (CRYIEIDAS, — erttloctiti s. M;letuä. )J -Quæþ;erüv urbs- ad marg in- : Te;;;gf;'onib;;;, ) phia(ts ad eontinentisJonis, »uftiis, afllitionibus. -Vexationibus, án- * 4 as Factio tont fum. Tran[navigare, ) ,, Prätervehi'Ephe*- 20. Nibil fubtraxerbm utilium.) Ni- Nt far hil omiferim eorum, 2 qu& vobis pro- quatti me, Pentecoffen, ) *Chrifui-ia:iam , & ritu deffe poterant. ficio qmi Chriftianorum, Annunutiarem. ) O Prædigarem; t Chrifty ( 7- Mittens Ephefnm.) INon aberat x;'i- a, Vde Publict & per domos.) Publice & p Ephefus Mileto procul, yatim , cum veftras domos, obibam, Quátn -t Majores matu/ Ecclefía, ) Græge , 21. Tefffica s perden, "ptovrepsg , Sacefdotes & Epifco- E predicans, s ) Publice, & *lijferc z - Duntyi pos intelligit. a I» Deum pen itent;;:tm. yc Panisen- Et dicer 19. Cum omni hum Ltate, ) Qg;im tiam , : q.ua.- ad Deum conyertere- tFïfd'Dl' , adverfus omnes e " xercebam , etiam in:- mini, Jerviai, feriores, ; :92. Eccé aligarat. sgo JirEzh o Miük)fe Er laerymis.) 'T um Qamp'unätionis Pro, velut alligatus , quafi dicat: Vàtoeli ob mea & omnium fidelium peécata ; Impellente fpiritnqui me ita poflidet, Tej?ijfn tum compaflionis ob tot Chriftiano- ut non tam agere , quam ab ipfo agi Etanj, rum infirmitates & miferias ; tum videar , juxta illud ad Rom. cap. 8, ^ orationis, ut a Deo impetrarem gra- 14. Quigne en im. $ x piritu .TD;i agnnturs j till In tiam & fpiritum toti Ecclefiz necef- ür IE&]O farium ; tum zeli & charitatis ; qui- 93. Spiritus fanfus pey ommes cioi- « ttofter bus Judeorum & Gentilium duritiam fates protefarur, ) Per.ora fideli : !5 j & czcitatem miferatus, ad meliorem prophetantium ; multi enim E« :clefig a " Mltione mentem, & ad veram fidem cos tra- initio accipiebant donum pr op jetim, ,U. Q ducere, & in fufce '"94. Nibu borum "veregr. ) imeg 9 T ite dncer ebam. pta conüfrma)r;- ftu- I&cÓ, Aöïm äröïäpm'ä ceitro, -;Gïæc; ( | itidu; Í — - L * CAPUT XX 659 ;-majore.s | *tiofï) (;reni --q,u'a'm mé, dummodo éonfümmem curfüm meum, & minifterium verbi; quod àcc dïxit efs: epi 2 Dbiifno Jefu, teftifi- cari Evangelium gratisee Dei. - "i $ ..2$. Et nunc ego écce fci [o] $ q'lu a amplius non videbitis fa- "i quir- ciem meam v j * 0s omnes, per quos tranfivi .pr.'æcïi'c'ans- tggnum laci*ymis,-, JDei &OTUtm. ie] ^.96. 'Quapröpl:e»f Conteft Y vos;hodierna die, quia mun- JUo tujmus dus fum:a fanguine omnium. 4 ^ ..97. Non enim fubterfu m gl, quo m 3 inus /annun.ti—-ar.em omn& m peti- confilium Dei vobis: — 98. Attendite vobis, & un iftum. * E iveïrfo gregi, in quo vos Spirigus erufalem, fan&tus pofüit epifco quifivit fanguine füo. POS'afI/'?gere-.ECMCIGHam Dei, quam aq-.!' e nii prt- 7^ 29. Ego f: lupi rapaces in vos, non parcentes gregi. io, quoniam intrabunt poft -di*fceiïïonexä mgam $ Jgrofo- $ 30. Et ex vobis ipfis exur eam, pre L ": gent 'yiri E oquenþes 'þ-etvetffa ; Ut E .gl?dpcgmt difcipulos poft fe - tio- PU À f:0060þ2 31-Pro- . M- " phi*a?is' ad ung'ueïm refpondet Ical * Quafi däcat, fï q.uisvveürum pefeai:, iis, in " Faccio conto; fcæ, uà culpa peribit , non tnea. Eco Nec facio animam meam pretiofarem Wl)fi-) Ni. énim meo otficio perfun&tus fum, do- quam me. ) ld eft , nec vitam pluris cendo , hottando , monendo, &c. vobis prO facio quam. me, me autem confecravi 27. Omne con[filium Dei. ) Syrus, j Chrito & Evangelio, ergo. & vi- omken Uoluntatem Dei , id eft , omnia 'em; tam ; ideoque paratus fum tam hanc, u € Deus a vobis vu Jlice k þri- J .quam mie pro Chrifto- 1 ram falutem; - h [ lt fïeri ad ve- j dbibam. prodiggpg'- & perdere. 9. direndire wobis. ) Quafi ;ïicat, 1 & ]Iheïc Demmo do cduf;&m»;em cur/am; i. ) prima cura veftri fit , infiftite veftre -X Et dicere poffim Bonum :éertamen perfecioni & farctitati , deinde ce- - Banitt? eeríaui , chrfum- cénfumtavi , fidem terorum fideli fervswi. Ad Philip. cap/1. num.23.. — mifforuim. um vlc[h'æ cur&. come- Min Z f E ) E ; jflerium vtrbi, ) Prædiäacionjis Eptfeopus. ) : Qu'or'uæ xüuhus" eft , u E vangelii. s vox fignificas , invigilare gregi & lafl dicati Teff/fecari. . circumfpicere ; & amoliri noxia. g pl Evangelium gratiá Dei.) Per £van- Reger£, ) moip u6 . pafcere, p ipfo &f relium enim-Dei gratia annuüntiatur, j (.'3[)' » "cquifruit fanguine. [uo. Y INos redi- Shrifti incarnatio , vita, mors &re- mendo, & Ecclefiz fuz per mortem 7 dguüf,llf j furre&io : & per eum , qui falvator: & fanguinis. effufi onem —faalædamenta eft nofter , remiffio peccatorüm, &c. ponendm 7 ( .95. $cic.) -Per inftindtum , & 29. Lupl z*dþät&!xä.; -)F i I—færeti c'os-c -ih- , fidd vélationem divinam.---- 3 z ge- deis h telligit , qui vaftant ovile Chriftt - b 1 $6. Conreffor vórs ) Proteft c;r ;IVïI:a-- i Q.- E-t, éx .'veäi;- fpþ'& eXu*gent 6$c ) r 0j iée diceremus , Jo w; proreffo.. Adeo hoc vere dictum «ft a Paulo, ut C ; (meo y ;, 6a Muides (nm a fanguine at ) ipfo adhue vivente -cqnt'ï;a' ipfam due N ": 1 E / 6o. , ..31. Propter quod vigilate, memoria retinc ntes quoniam per " M« ."friennium no£te,* & die non ceffavi. tes fap?! unumquemque veftrum. ; cum 1 a.crymiis monäþ? 39 32..Et nunc commendo vos .Deo..,l & vje;'rbo grati lpflus, amplius qui. p omnibus: otens eft aedificare , & dare hzereditatem in fg:agïi'ügat,;s 4 ,gd navel o,33: Argentum , &a 1cut urumg aut ve&em rullus concupwl, Bu 9 41Co. 34. Ipfi fcitis: a quoniam ad ea, quae mihi opus erant,. » hr Af 1 EE Is, qui mecum funt, miniftraverunt manus iftze, - E TTE 35. Omnia oftendi vobis, quoniam . 5 fic laborantes, ::qpioftet ;St. 8*04 ;r u Ícipere infirmos, ac * rifaan, meminifle verbi Domini Jefu, -..quoni.aqlx ipfe Dixit: Bearius eft magis dare, q uam accipere. - tidun . 36. Et cum ; h «ntu hsec ;di.xijïetg pofitis Qgenibus fuisx;(»)r.avitx cum H omnibus ,iiïlis...x W-æif , 37Ma- ; [ '-.furr,e:i:—efin;i: Hymenæus & Al;.axa,nd*crk', -POmZniAbzxs.. fSanj&i .ehit;i foh hu À i'?f.,j!??? Phygellus , & Hermogenes , ut ipfe reditatis-funt capaces.: - teftatur 1. ''imoth. c. 1. 20. & epift. I 35. O»wnia offendi vobis $0. ) - Per j 1 - 2. cap. I. I5. F omnia oftendi vobis, quoniam fic la- & inde "iducant poft fe.. ) T8 &ámoomáv , «t borantes, ficut. ego laboravi, oportet abducant , a yeritate , & poft fe tra- fe accomodare infirinis , & novis in $. P hant in errores & hzrefes. fide., nec ab illis quidquam accipere , Cum, a / Es Cum lLaerymis. ) . Mide dicta fu .l' me ipfi putent fua n pra num. Ig. . 1 £5 € fp.acius-t queri -quzï.m finifrar ,32. Commen : Sufespere dæfrmä&. P c('.,vwïxlcq-t,&äbsajw.u, etim n; ipfe vos dirigat , cuftodiat, & in bo- - quod proprie fignificat porrecta ma- nu retinere . 1 no promoveat. ? ; -.aliqgui,x,l»apfurgm aut : Et verbo gratis ip(ius.) Xerbum gra- abiturum. tie per Hebraifmum «t ipfa gratia, Meminiffe 'verbà Demimi 7e]k ) Hoc inguit [, ficut verbum Evangelii eft ipfum verbum nusquam fcriptum extat: il- Vima, J 1 dicat , commen- Evangelium ; g lud ergo dixiffe Chriftum , Paulus Commu do vos Deo & gratiz ejus. Sic di- . Apoftolorum traditione * üntibus £ xit Lucas fuper cap. 14. 25. Paulum tione accepit. - Qloriä ej[j & Barnabam ab Antiochenis traditos Beatius eff magis dare quam accrpe- flm in fuiffe grati Dei. pere 6c.) "F'emporalia bona. Dare ütrius lle aEdifteare, ) - E* Oix0 930 cu .., fuper- enim fignum eft abundantig,, accipe- mlmere ( edifrcare , àd eft , promovere , & per- re vero egeflatis : ideoque illud ho- ficere Ecclefig fabricam, augendo il- neftius « divinius ? 1 Clm lam numero fidelium, & multiplicibus lius. - - * s hoc autem vi- ratie fuz donis. 26. Orav 4 EWP DN rl femu Wt te - Dare. btreditatem. * ) Cx'illïeüisl, pa- miliare füit Paulo ut valedicens fuis, Abf Ta güiæ- p in difceffu oraret. Simile exempl:m arlffm ömni;u.f.ä—ï) Cum fan&is H x J:S:m-&ifcqtis xecurret (e,qqcnci c-apitg num, 5.P»firi * H Sus 661 j CAPUT xx.ï & XX'*. nimyer :*m : 3.7.» M agnus autem fletus fa&tus eftomnium: & þrocüxübem S*-lmonens tes faper collum Pauli, ofculabantur eum, 538. Dolentes maxime in verbo, quo d dixerat, x"-quoni'am It ipiïiis, amplius faciem ejus non effent vifuri. Et deduceb ant eum. 4 Vdihatis : Lj N ,aïd nayem. c A PUT XXL :ogc.äpivi, E Paulo ä'.eroþflymamltmdewi po[! wa(im. n avigationes , "vaticina- i | erant, " fur zdgabus propheta affictiones, quas p. affurus erat. S'erofoly- ne a[cendat Sfe- , Oportet mis ; nectamen amücorum lacrymüs aoerti potef. rulalem, paratus pro:Cbriflo etiam mortem fubire: cumque 3e f,-qu?nim rufalem perverüffet, Stacobus ipfi fuadet , t cum qui nque "viris ravxt cpm «otum babentibus . fe fan&lifietz quod cum. faceret , vrapitur & a tribuno, .a quo cate- gtudeis , fed ex eorum amanibus eripitur. l ducitur in caflra : impetrat tamen facul- - 2728 ERN ,iMa. ! tiis alligatus . tatem loquendi ad populum. L Um autem fattum effet, ut navigaremus 'abüra&f ab e1S, f d) Pa D ^re&to curfu venimus Coum, &: K-equent'fi die Rhodum, siam fic la- & inde Patàram. vi, oporte 2. Et cum inveniffemus na vem transfretantem jn Phoeni- V noris i cem, aícendentes navigavimus. Accipttts -räli'nquae'nïes eam ad .4. €um apparuiffemusautem Cypro, ïwi gugm finiftram, navigàvimus in Syriam, & ve * at onus& mmus Tyfrum: ibi zp,[icc'vfaff;lh eni,m .:nav?/s expofitura er me(a mi .A4.TIn- furpm At V'Q»T.o.oro 3 di- inquit Lucas , gezióss £2 Irtore ora- e(te Cyclaiiibuä in mare Egeo * i. ) F vimaus. Fiebat autem oratio in fignum verfa a Chio , nam inter Chium , & y ertat; i^ communionis, & charitatis, ut. abe- Coum media eft Samos. j :Palllllï j untibus felix iter, remanentibus me- Khedum. ) No f moria ejus qui difcefferat, & defide- fula.. " tá, &wce'lebris agü in- 'el-:fvdaf virtutum illius , a i rium imitationis Putar.aäz. ) Ef civitas in continenti a - utriusque copiofa Dei gratia divino - ..I'*Jy.ciæ,.,- ejusque yrqviu.ciæ metropo- d munere contingeret. AJ1IS. ; 4 ;, AC* i-.- U; us anutem fAt um vfyätüfät .-njivi- 2. In Phamicem.) - Eft Syris .regio, illud fo* C cujus metropolis erat l'yrüs, quo na- autem Vi OMÁ ogaremus. ) Id &eft, Cum folvif- «is curfum intendebat. femus & jam navis per mare .c.ur[uu/x , A - fuum teneret. Y 3 um 4þp4rzufcmm g»pro./) . Cum ;zzi:.*)Ff- : abftr. alli ab eis.) Sicut pater a füliis copiffet nobis aperiri ; & apparere jcerts 105 &hariffimis gre avellitur. yprus. Italice dicimus, 4240 fco- egempm Cf)us.-, Ceai, & Cea ïinfula perta l'lyola di Cipro ; .?uæ phr«fis exa- p - 6B ACTU uM APOSTOL ()*,R-U'M m 4, Tnventis autem difcipulis, manfimus ibi diebus feptem ; qui Paulözdic-ebant per Spiritum, ne'a(cenderet Jerofoly- h 1Tnam. : 5, Et exp letit. diebus profe&£ti ibamus, dedücentibuä -mos omnibus cum uxoribus & filiis ufq ue foras -civicgtetp,-'&po.—, fitis genibus in littore , oravimus. äf .. 6. EÉt cum val e ; autem redierunt in fua. : ' feciffemus invicém, áfcendimus navem: illi " 1107 7. Nos vero navigatione expleta à Tyro defbe'häifhü.ä Pto- lemaidam: &. : illos. falutatis fratribus, manfimus die una apud 9. Alia autem die 'profe&i., «»xver»?iimus': Caefaream :- Ef m« 4S u Y ft pr trantes domum Philippi evangeliftee a qüi erat unus de fepFem," Q 6.5.& manfimus apud -eum., z $ .9. Huic autem erant quatüor fi líze v*ir*gjües '.praphet'ahtiää. N ro. Et cüm moraremur per dies aliquot, fupervenit qui- dam vir 4 Judaea propheta, niomine Agabus. b 11 Ís.cum veniffet ad nos, tulit Zonam Pauli , & alligans fibi pedes, & marus, dixit: Hoc dicit Spiritus fanCtus: Vi: fe rum, cujus eft Zona hixec, fic alligabunt in Jerufalem Judzei, l & /tïr',ade"ntrixn manus Gentium. E ^ I$ QUod i éte. refpondeg Gr , 2 &ce ; 'äv'&gz;d'vf'vfsg föfïp(ït:, feä Qüoci prædïcavit*EVange.; qÜF XUTpOY: iumi;. Ejat htc unus e fe A. Pifeipuliss ) Chriftianis. nis , fupra cap. 5; - ptem Diaco- Per fptritwun. ) Propheticum.. Q. Virgines. prophttantes. ) Vi ini- É We Afituderét Terofolmam. ) Mo- fatis enim pre&mium eft fapientia & fientes, & Orantes , ne fe in apertur propheétia , ait Oectriefiius. &i vitz periculum daret. " IO. 4gabns^)Hic eft propheta,qui fa« ". Foras c*i*üita?e;m ) | Exttfg civf;aQ mem fub Claudio ÍIm tem. xit , cap. II. 28. . peracerg pradi- ? 3 Pofit;s gensbus Ín lirtóre, €fe4) Vide II WJUgass ff bs pedes & : WAnui. ) lej, dicta fuperiori cap. nàm. 36; [77 Imitatus eft Agabus hac in re anti- | t 6. Infua. ) Md domos fuas: quos prophetas , qui non verbis £an« fit 7. Prolematdags ) Olim dicebatur tum ; fed factis etiam vaticinabantur, Ácco Jud. cap; . 31« poftea a quodam ut lfaias cap.20. Jeremias cap.13. & hb | flo tolemzo /Ecypti rege dicta eft Pto- 27. & alii ; ut res vifa , prefertim, no« lemais ; five Ptolemaida. Diftata Ty- và, & altius infigerctur animo , & ad ro triginta duobus nibus tribus Afer. ',millialribmï ; in h- inveftigandám prophetis fignificatios hu nem magis excitaret, 28« Gefaream. ) Paleftinz, qu& þrius : le funus Gentilim. ) 'lribuno & if dicebatur E urris Stratonis.. Przefidi Rom - A . ano, ac tande-m- fero INe«. r mi, Philippi Bwrgelite ) Non quod roái: : dxga T cfaes — CAPUT XX 663 12. Quod cum audiffemus , ra,qabamus n9os & qui loci 11- F. liuserant, ne afcenderet Jerofolymam. ) 13. Tunc refpondit Paulus, & dixit: Quld facitis fientes9 & ;affligentes cor meum? Ego enim non folum alligari, fed & mori in Jerufalem paratus fum prgpter nomen Domini Jefu. li 14. Etcumei fuadere non poiï'emus, qmemmus,, dicen-tes, Domini voluntas fiat. n 1$. Poff dies autem iftos præparati, afcendebamus in Je- ruíalem. [l« 16. Venerunt autem, quldam ex dafmpuhs a Caefarea nobi- fcum, adducentes fecum apud quem hofp:taremur(a)Mnafe- " quemdam Cyprlum., antiquum difcipulum. 17. Et cum veniffemus Jerofolymam, libenter exceperunt H nos fratres, ll .18. Sequenti autem die introibat Paulus nobifcum ad Jaco- bum, omnefque colle&ti funt feniores. D 19 Quos cum falutaffet, narrabat per üngula, quæ Deus 714 feciffet in Gentibus per mml&erlum ipfius. J | h 20. At illi cum audiffent, magnificabant Deum, dixerunt- queel: Vides frater, quot "millia fünt in. Judæas, qui credi- - erunt, & omnes aemulatores (unt legis. 21. Audierunt autem de te, quia difceffionem doceas a 1 .Moyfe (1) dp edir.. Sixt. legitur: Jafonem. ih ni Cxfarez habitantes. JX2. Qui loci illins erant. ) /Chriftia- Domini gerofolymis: gerebat , &f eximia — fantlitati , 6 autloritats qua pollebat, m 3. Ajjïzgemc: cor memm.) Qui in Colled fumt feniores. ) m pec. D r&por , l epriis zenmnomäus 7027 Pat;eäamr,de- vel facri majores miniflri , vel natu lebat prà amoreé, quia "videbar Lacrj- grandiores , vel in dlfaþulatu anti- l') NUA mantes , 65 lads fe conquereäatær ab spfis, quiores.| Primum maxime ac proprie. (i^ quaff cenf erent eum pertmi;; » d«a pra- 20. . Quoz msliia fant in Judats. ) In n gicabantur , ægre 4/fiu inquit Chryfo— Grzeco eft, popaó:g ; uupíag autem ftomus. continet . decem millia , fed hic con- i I4- Suadere. ? Pe uadere fufe fumitur, fïgn[fïcatque mulca mil- 0s 15 Praparati. ) éxioxevacqutioi , fab- lia. larifar cinis, 4Emnlatoves funt legis. ) quærul, ld ftudiofi fectatores. 15. 4pud quem äajl'b:mr:;nur ) Je- A od rofol mis. / Legis.) Mofaice; quafi dicat; Ve- 18. Introi!ar Panulns nobi[cum ad ja4- rentur, ne/illa per te & prædlcmonem TA xobum. ) Detuliryi mqmc Chryfofïomus, tuarh aboleatur. digniiats epleopalx quam 746061:: frerer 21. ,Qum dl/i'qfonm dacea:, & £ ) Id $ 1 , N Mi ACTU UM Á POSTOLO R UM | "26. 'Tba Moyfe eorum, qui per Gentes funt, Jadeeorum; dicénsnon - cum ilis | — debere eos circumcidere fiHos Afupsf',- Teque fecu*nfïïum 'con- - qum pui fuetudinem ingredi. * z oblatio. . /4»., Quid ergo eft r utique o * po:r?tetf qö-nvefniïre*mul't.i'tul-cïi'n&m : . or. Du audient enim te fupervenitfe. Afia eran 24. Hoc ergo fac, quod FT ibi dicimus: 'S*u 1nt nabfs-r- viri qu Tünt omn tuor, votum haberites fuper fe. * v / .V '28-' Vlr & N'u:æ 24. His affuniptis, f anctifica te cuui i 1 lTis ,: & i?mþgnd*e *iü:'iil]ijs; 6. 19. . populum. Snupr? b ut radant capita, & fcient onmnes,. quia quae de te-audie- : anfüper I8.18 a runt, falfa funt, fed ambulas, & ipfe cuftodiens legem.: locim 11 eSupr 25- De his aüteni j v ui crediderunt ex Gentibus, c 0s j 15.20 fcripfimus, J udican:es ut abftineant fe abidolis n j ; i':mmgl.ato-,.g & - ipfo, qu * 29- fanguine, & fuffocato ; & fornicatione. hs .. 26. 'I*ün&w : fefah ASEDuEE a e(t, quod Judeos omnes, qui funt b: diam mi't'ïïg:;bïs'.- Lex hoc ferfnþare' li- t.rGentes, doceas a Mofe deficere. cet effet mortua, nondum tamen etat - 9. Purnif Neque 7emndi:m c'oqft:cfudäzem-x izgre- mortifera.; itaque Nazarwatus cere- ( ts ab aliqu d. ) : dd eft, neque fecupndum inftitu- monia ufurpari poterat fine peccato , - eumfe. tz, v-T confuetudines patrias & Judai- & confilium quod. a. J|:cobo: dabatur Ainunti cas vivere, N * 6 &. aliis difcipulis ,. nihil continebat Expletitn " 22. Quid erg ?lef ? ) Quid ergo fa- quod repreltendi potlet. QUE Novvites tto opus e ?x "a qua deteaudieruntfalfa funt.) i" Puriüölti'('m Üt;que oportef con venireé multitudi- Quod fcilicet Iegem Mofaicam im- qen. j ld eft, omnino conveniet mul- « predcribere pugnes , ut tibi falfo objicitur. Nus. E Obusexdey £itudo , cum primunr audierint te ve- quam: vetuerat Paulus Judzos circum-. NLOE niffe : ideoque videndum eft, qua ra- cidi & fervare legem Moyfis; immo- feu'lpud [ud tione cum illa agendum ftt; namque- vero ipfe 'imotheum circumciderat, dehüh E rentur te legi adverfari , eoque nomi- sie te accufabunt , &c.«- fupra cap ; I6. 3. & votum INazargatus - renices -u nuncuparat, fupra cap. I9- I8- CI'g'Q *eff,( o3. Habentes 'votum. ) Nazargatus, 25. De his autem qui crediderunt ez L. tm vidis €ujus terminus & confummmatio erat Genribas. ) Occurrit obje&iomi : ne limm*;ma' fanttificatio , id eff , detonfio comz, enim obternderet Paülus Gentilium Tuftratio , & facrificit oblatio , juxta munditiis. z fcandalun ,fcilicet ipfos exemplo fuo D oveieous le;em Num.6. 15 * 1 aderTNTI , id eít, exiftimaturos fe quoque debere ferva- tjusmodi Q4« Sentifca. ) aty:a re legalia , docet , aut potius refricat, tudilie ;ufu irifica te modo nuric dicto ; occafio- -jant ad eos fcripturm effe , quod lege ne depofitionis Nazarzatus, cujus e- Uupiri , f *iam tu vctum habes, & cujus minus Mofis non obligarentur , ac juffos ef- Wütgm. Veï — fe abftinere tantum idolothytis , farr- l CXelCeris nunc elabitur , vel elapfus eft. guíne , & fuffocato , uti fciebat Paus Dige, , Et impende im ills ut radant c—z;z:ka. j lus, qui huic decreto interfuerat , im- Fac fümptum , expetide quod eft ne- mo ejus caufa extiterit. AG. eip:15.. tilitjo, ): ceffarium pro illis,ut radant capita jux- P uïum';o . ta legem depofitionisIN:zargatus; fic Ab idolis immolate, ) & carne & cibo - cengü fuf euim offendes te legis Mofaioz. ftu- idolis oblato & imimolato, Vide 9 t i gdiofum., & ;mæci . tatam contfa te invi- &4 fupra cap- 15- n??**-mj : lil N * P. N CAPU T XXI. 665 ] ff 26. "]f'unc Paulus, affumptis. viris ,'-,poïtera)dxie purificatus: hd P;Snäm 1 cum illis intravit in templum , annuntians expletionem die-: : Uml *C(I)Hä rum purifi À cationis,, donec offerretur pro: "imoquoque;eorumï V oblatio.. diten: . 27. Dum: autem feptem. dies : confümmarentur; hi, qui de: Vfrï qu&'- Afia.erant Judsei, cum: vidiffent eum in templo . concitave- runt omnem. populum ,. & injecerunt ei manus clamantes : dei Ils | 239. Viri Ifraelitze ,. adjuvate :: hic eft. homo ,. qui: adverfus: populum;. & legem ,. & locum: hunc . omnes ubique docens,. eme ] "o infuper. & Gentiles. i locum iftum:. nduxit in: templum ,. & Vfiglavittfä*n&ums « $ÉN .E p'lat'o:,- U . 39. Viderant. enim: T rophimum: Ephiefrunr ii &ivitate cum ipi 4 o, quem. seftimaverunt , quóniam.in.templum. intlroduxifg'; Tort —— À fetx?aqlq*ss te | reli- 3 —— tamen dC ^ 26: Pürikc?ttm cum- illis, ) Purifica: erafit:'i'præþaratoriäi : ,,*eä: P.äuli/ï & focio:- A atüs u- tus ab aliqua immunditia légali , qua- rum- devotione. - j pcccamf etiam fine peccato contrahi poterat. . 27. Dunr: Antém féptenr dies: cosfums« - du g Annnuntians.) Sacerdotibus.. marentyr:) . Yd eft; dum decurreret fpa- oninebat - Expletiónem. dierun purificationis. J tium feptem:dierum:- ] Non videtur.hic effe-fermo de aliqua: Hj qui de A&'(t*erz;zt]iidiil.ï) Qu; afcenderant'i: Jerufalem ad Penteco- 'WW) ". purificatione ,.que-lege Nazarezatus: ftén , & afcendénti Páuló infidias ftru- um H pr&fcriberetur ; fed de aliis peculiari- Wtv Uss bus ex devotionepopuli, & tra ditione* xerant; capite-fuperiori:num»5. & 19. majorum introduüctis;.tales enim fuif-- ut finiftrog de illó rumoresfpargerent. um - fsj immo feapud Judsos patet ex Jofepho lib. 2.: Vidéntuz: potiífimum: fuifle Ephefti ; middent, debello, cap.15:ubiàágit:de votis Be- & nomine- Afie: vid j etar: intelligenda renices fororis Aorip pz:regis. .Senfus: Aftà minor:. wamaé ) 28.- Locum busc. Yl empm&w.' b ergo eft, quafi dicat , Paulus fecit vo- deul L : tum . victimas offerendi , idéoque juxta : | Gentilessudéxit snctemplumz) Capi- ritum:;majorum- purificavit. fe: ab im-- talé-erat/Gentili ingredi in templum, t,ïpni n munditiis- legalibus ,. & quot: dicbus: tefte Jofepho libr..s..Antiq. cáp. 14. ;entilium ;mplo fió - vellét:orando aut:jejünando , aut;alia : Pér templüm intélligunt atria in qui- hujusmodi-opera a Jüdeis-ex:confue-- bus-eife-Judeis tintum:;licebat, .non qefeve tudine:ufurpari ;folita . exercendo ; oc-- Gentilibus ; quibus-aliudátrium: pecu- sdch H liare-erattattributum ; -vur:*:ixi.» illó'fivel- - m s cupari , fignificavit 'fácerdotibus , ni- od yflos " mirum. vellé . fe: feptem: die bus- illis. lént ; adórare poffent.- ! D exerceri.- 29:. Viderant 'enim: Trophimum 'Efþef-." ' t S'v fmd J jit Pa Donec offexretur ?pga-»ruzgongange"feamm-a fíé«-) "Trophimum bunc-Judai habe- grat;' if« eblátio. ) |Significans fe.non-intermif-- bant pro Gentili ; quia licet Chriftiana : furum : opera.illa pietatis ,. quae exer-- facra Tufcepiffet ; nonrerat tamen cir- - api*. - 3 cendó fuícipiebat , dónec.iis explétis* cumcifus ; nec-fat(tus i pforum: mo rum- & at offerretur oblatio ; ad quam opera illa: profelytus.-. Vide d* Biä/irüþcm Come. Mckac/;. p2 PPpPp N 666 X AC TUUVM ÀAP (V),äs T'o*,VL-o* RUM. ,/30. Conimotaque eft-civitas tota, & fa£&a eft concurfio po; - J [ y,No - puli. Et apprehendentes Paulu . " j : m - Concitalli n trahebant eum extra tem- - p» - ficariorua .. plum: & ftatim claufze funt jan uae. .. 81. Quarentibus autem eum occidere, nuntia fum yeft; , Ett u - à Tarfo ( - buno cohortis: Quia tota confunditur Jerufalem. 32. Qui ítatim atfumptis militibus, & centurionibus, de- tem te, j currit ad illos. 40. E. Qui cum vidiffent tribunum, & milites, cef- - faverunt percute re Paulum. , RU mant dinfr. 23-27 eum alli 33. d 'Tunc accedens tribunus apprehendit-/'eutn, & juffit - ; ln gari catenis duabus. * & interrogabat quis effet; &qmd ; 34- Alii autem aliud cle;.x;x-ïabant in turba. Ft cum non sz Paj poffet : caftra. certum cognofcere pr3e tumultu, juffit duci*feum' in p o o 35. Et cum veniffet ad gradu à - n r militibus propter vim populi. $, contigit, ut ,.p.ortare't'uxr a 4 !f (j 36. Sequeéb eum. :atur- e'pim m ultitudo » populi,. clamaf;s: Tolle ü 37. Et cum coepiffet induci in caft ra Paulus, dicit miliuiio: i VI do Si li;etmihilogüi gquuid ad te? Qui dixitei: Graece nofti? ?. Cum m 38. Non- l 0$, fha ) Eg 1In tenip,l)mx 'ir;ti*aduki[äj. ). Ex eo bat , que : templo a —S;ept»:äncrio;ïä ad conjecturam capiebant , quoniam vi- jacet. Dütnitus ; debant Trophimum lateri Pauli adha- Confunditur, &c. ) GUyxEXUTA44 CO [ uda veri rentem, Paulum vero templum fre- emifcetur , contirbatur. * quentantem , inde illis orta fufpicio 1 anes « 33- Catenis duabus.) Conftr '&is ma- adductum Trophimum in templum. nibus, pedibusque, ut Agabus vatici- N 30-Trabebant extra templum.) Ut eum natus fuerat, fupra n- II. z - , liberius occiderent, nec templum ejus 24- I» Cafira. ) - Caftra hzc era " ! WX fanguine polluéretur. . Quia vero judi- NOS cabant Paulum loci fan&itatem vio- pr&fidium Romanorum in arce Anto- ;. xmiq' C 24 laffe , ideo indignum arbitrabantur cui nia , dequa proxime dictum eft. E mam, & y S. Md sradus, 6c.) Quibus afcen- E Tle la in ejusdem reverentiam parceretur. Qan[e funt janua, 6c.) A. wiliti- debatur in arcem Antqniam'. - Vetl afcende bustempli,ut probabileeft fieri (olitum 36. Tel/e esm.) De vita: Tolle de & UDun, qt u cum aliquis tumultus in templo exci- medio, interficiendo , extremo fuppli-: ^ prefes ( taretur ad vitandum. fcilicet majorem cio afficiendo., fic clamarunt Judai E um miïjcibu concurfum, ex quo majores turbz oti- contra Chriftum Toan. cap. r9. 15. Eu [ Duit, &y, ri poffent , & ad przcludendum effu- 37- Silicet. ) An licet ? Licetne? A. gium fontibus, publice pacis, & loci - Grece mofii? ) Quafi dicat , licet fi L Derituris m fancti violatoribus. Grxce nofti, ego enim Hebraicam, ol hæc e - 8I. Tribuno.) Cohortis prafe&to, qui velSyriacam ve m rgm linguam non in- &"W [/7 arcem , Antqgiam di&am, cuftodic- cxelligo. Tàt ex [tgy CAPUT XXL. & XXIL 667 Atf po. 58. Nonne tu es JEgyptius, qui '.a'nt'e. hos dies ,tu'*'*'ültum concitafli , Xttà tgm. ficariorum ? & eduxifti in def.ertum'kqgatuor millia vixcorum N 1 e&tfi- :39. Etdixit adeu m , PauluS;:?Ego homo füum quidem ]udaus a'l Y 'arfo Ciliciae , non ignote civitatis municgps.:— Rogo au- tem te, permitte mihi loqui ad populum X " Ites, ct- o. Et cum ille permififfet, Paulus ftaís:in gr nuit manu ad plebem, & m agno filentio .fa&o, alloeutus. eft - & f Alingug Hebræ-a,, dicens : ; &.guid CAPUT XXII. cum'nqn Ubt Paulus in füi exculationem. narraffet þ&æk con'ver fronis ordi- s 'euml n nem , "oociferantur Sfudai iplum de terra tollendum , €0 quod di- tare'tuï 1 ceret fe a Deo mi[fum fuilfe ad predicandum. Gentibus; a tribu- ") autem ju[Jus flagellis cedi , C? torqueri, liberatus.eft — - dicendo fe civem Romanum e[fe. — T Tollg I. ,Iri Ifratres, & patres 'tfif)uno: do ra' ionent. , audite, quam ad "vos nunc rgd- * gofti? .9. Cum audiffent autem, q N uia Hebreea lingüg qu'ueretu-r ?d — | illos, magis preeftiterunt filentium. 3. Et dixit: Ego fum vir Judseus, natus in Tarfo Cilicize, n;rio;lb äd- nutritus autem in ifía civitate, fecus pedes Gamaliel eruditus juxta veri:atem paternze legis, ae X"uïm, (iifie * mulatqï legis, ficut & vos .orlnnes' eftis hodie: M&is m« Ppppo^ 4. « Qui us viti 398. Nonne tu és :Jfgyp;iys . ffc.j De türba predonum numerus excrevit ad .hoe JEgyptio narrat. [ofeph, lib. 20; triginta milli ]hgc erit Antiq. c. 20. eum- veniffe Jerofoly- narrat. , a, /m: Jofephus " citatus arce hito- n mam , & vatem fe profeffum , fua- 39. Taefo Cilicia. ) Addit Ciliciæ , fifle plebi ut fecum-in montem Oli- quia eft alia "'arfus in Bichynia. ii veti afcenderet , fe ex illo loco juf- Municeps.) oNirug , crvis. furum, ut urbis mcnia caderent. Fe- i. irt patres & fratres, ) Simili ex- lïn'.folle de d lix prafes fedu&am turbam invafic ''cum militibus , & quadriungentos oc- ordio ufus eft fanétus Stepha- mo fippli fius , fupra cap. 7. 2. videibi dicta, rün guæi cidit. ZEgyptius pugna elapfus difpa- g. Secus pedes Gamaliel.) ldeft, di- pI ruit. Acciderat hoc anno 13. Claudit cipulus Gamalielis ; difcipulorum e- ] " Imperatoris, hoc eft, triennio ante- nim:eft (lare , vel federe ad pedes ma- picur f uam h&c circa Paulum fierent Jero- giftri.. Sic.Magdalena Luc. Io. 39. Se- í [^) lym la. den: fecus jopricim bum iilius. D pedes. Domszns ,. 4;;41':64: ver- * anmnm p - Quatuor mi/liz. ) 'Tot initio eduxe- - "Emulator legis. ) yZelAa:or legis. ; rat e:f jbgypto ; ffd ut fit , afllucnce 1 668 i& C T U. U«M AP öhis T O)LAO"? RUSM— | EU aSwpr /.4. a Qui hanc viam perfecutus fum ufque ad sm'üiztem,l,;lQ S- 3 *"ligans , & tradens in cuftodias viros, ac mulieres. -vidilii, & 16. Et t $. Sicut princers facerdotum mihi teftimonium reddit, & 4Sup. omnes majores natu, ? aquibus, & epiftolas accipiens, ad fra.- - ]ue pece , v Fa 9.2. tres Damafcum pergebam , ut ,.adduic'er'.ern inde VID&OS in Je» rufalem , -ut punirentur. * orantin: AAE 6. Factum eft autem, .eunte ^me, & appropinquante Da- mafco media die, fubito de codlo circ - ex erufal ofa: d umfulfit me lux co- 19. Et« T. Et decidens in tei*r.am,—;'audi'vi vocem dic .. dudensir bY en,twe.m' m1h4 : $ « bant in t .Saule, Saule, quid me perfequeris? . 8. Ego autem refpondi: Quis esDomine? Dixit ?0. Et que adme: - . aabam, Ego fum Jefus Nazarenus, quem tu perfequeris. . 9. Et qui mecum erant, lumen quidem viderunt ; 3 ficientiun i 21 E antem non-audierunt ejus, qui loquebatur mecum. rd i1o. Etdixi: Quid faciam, Domine? Dominus autem di-. ] E - mutam & 25. À xit ad me: Surgens.vade Damafcum:; & ibi tibi dic 1 3 etur de omnibus, quae te oporteat facere. E . Verünt v : enm fs rir Et cum non viderem pree «cla ritate luminis illius, ad .| manum dedu£tus a comitibus., »weni Damafcum. 23. V ,1a. Ananias autem quidam, vir fecundum legem teftimo- nium habens ab omnibus cohabitantibus Judaeis, & j 2 u 13. Veniens ad me, & aftans dixit mihi: tOI'(]lli Ípice. , Et ego eadem hora refpexi in eum..- Saule frater, rg- margntei 14. At ille dixit: Deus patrum noftrorum præordinaxlf—i—t» te4 At cognofceres voluntatem. Lanoseed ejus, & videres juftpm',' & audi- J';elsqyo;errllk .eï—xv ore ejus; ! ; ll vujdy i H qni eft ju "a 15.Quia . !: 16. 4j um 4. Hancviam.) Hoc 'Vivii'ndikifln:i— AA fratr&:. » J Brotegio tutum. & morem, id e&,,h Chriftianif- $ erant Damafci. .Scillickec ]udæ*osl, qui . Otationem um. Y Per[ccutus [um u, f5 qae.gJ mortem.)Mor- A a Fatiumleff autem Efc) Vidg (u'pra'» 17- I,,l cap. 9. ubi hzchiftoria narr i. atur Qzex- - C& in Græ ti tradens Stephanum, & alios ad IflO.l:- plicatur. I)- Euj tem quzrens. . - S. Gecut princeps Sacerdotum mibi te- 12. VFir feeundum legem, ) S'yruä, f tmag, imonium reddir. ) Midetur fervaffe D. jufius 1m. lege , xeligiofus legis- obfer- ; Tnanus vit Paulus patentes litteras olim fibi a v ator. 19. Cud I3- Rejþiæ.) Id e&, 'recipe vi Pontifice traditas , aliquando, ut nunc igs 30 chi accidit , ufui futuras , nimirum ad pro- apertis oculis me intuere. bandum, quo zelo legis, cum Chriftum Préordinauit fe. ) 'Deüghavi Tnotas, ; ,i;noxar.ec » duceretur. t Fe. Q J/ 4 ) deäi ?! 3 1 - "669 « € APUT XX ^ 1$. Quia eris teftis ill ius ad ;*"*omnes/h(—):mines, eo'rurh qua / vidifti, & audifti. eddit, & . 16. Et nunc quid moraris? Exurge , & bap tizare, & ab- i adfn. - lue peccata tua, invocato nomine ipfius. . 17. Fa&tum eft autem revertenti mih i in ]ärufalefami, & 1$ l'nje. orantiin templo, fieri me in ftupore mentis, . L] ante T. P » I8. Et videre illum dicentem mihi: Feftina, ext 'velocitäf ex Jerufalem : quoniam non recipient teftimonium tuum de1e. Y e ]uY ;o»' 19. Etego dixi: Domine, ipfifciunt « quia ego eram con- cSup. »cludens in carcere * m a?z.cærdensl per fynagogas eos quivcrede-. EM etm mihi: : x - bant in te: . 90. Et cum funderetu r fanguis Stephani teftis tui, d !egd;zsixxa-. : u adxme:- aftabam, & confentieb : am , »l&puftaäieþam *-veftim'en'tg inter- 7. ';7 ficientium illum. . x ; VOCem , -g1. Et dixit ad -mee*: V ,ade..) c;qu:Qniïan'; ego ln natloneslcnge jutem d- - qnittam te. . 22. Audiebant autem eum: j fque ad hoc verbum , i& leva- cetor de - verunt vocem fuam dicentes: Tolle de terta ï.hyujusmo,d*i ;non enim fas eft eum vivere. : lliuä, d- l 23. Vociferantibus autem e is & p;rdjigientibu"s veftimenta l teüimo- füa, & pulverem ja&antibus in aerem; & Hagellfis;cæäi, 24- uffit tribunus induci eum in caftra, ater, Ie & torqueri eum, ut fciret prop.tef quam cauíam fiG accla- margnt,ei, 25. Et inav'/itf?a : -Pppp3 &ar [ . d v;derc;sjufzmæ )Id eft;Chriftum, / nis nimirum ad gentesr, & prædicaci(o-* hd ni eft juftus antonomaftice. nis adillas. Continuerant fe Jud »i uf- Per baptif- que ad huné locum , quia cetera qux s Qui imnum. 16. ALblue Pec»cafdtuav.) dicebentur a Paulo inania ab illis pu- —— nl tabastur, & ad fe non pertinentia ; ubi . dmvecato momine zpfius. ) Scilicet per d05, qui ; Orationem. $ 1 véro eo deductus eft fermo , utgentes indicarentur aliquo modo pr&latz, 17. Iz ffapore ment z'*sf.' ) In extafi, ut 'tunc furor exarfit, & in vociferatio- Vid& fira eft in Greco. IQ. Exi velociter « ferufalem.) Quia nem contra Paulum erupit. as o fi remaneas , in te infurgent Judzi, & -93, Pro 'icïentiäz;f"jve/z*'im&nid fa. )Scis m licet in aulum , quia cum. lapides ad ) jftt- manus violentas tibi injicient. - manum non haberent, jactatione pul- gs o 19. Cadens.) Verberans. veris. & veftimentorum , animi furo- 2o. Teflis tui. ) Protomartyris tui. rem, ut poterant, expromebant. IiPe vi[.ümv 2I. Ineationes lohge.) Adgentes re- a $ 24. I» caftra.) N ide di&ta fupe a2 . ïr-icïr.i Mfguri .Uþluef ad boc rv':räum/. ) lïrrof?&i.o- cap. gum. 34- 670 ACTUUM APOSTOLORUM 25- Ft cum aftrinxiffent eum loris: dicit aftanti fibi Centu- rioni Paulus: 51 hominem Romanum,. & indemnatum hcet W. Pailus t vobis flagellare? f 26- Quo audlto, Centurio acceffit ad tribunum , & nun- ? nun, qui tiavit e1, dicens: Quid a&turus es? hic. enim homo, civis Ro- E 4- L tun, f manus eft. 4 CRUTINHIOSS v YUPU r UNCURT il K NI N Cumput í 27: Accedens autem trlbunus, d1x1t 1111. ch mlhl, fi tu ETE Romanus es? Atille dixit: Etiam. n 28. Et refpondit tribunus: Ego multa fumma c1v111tatem RTE OR EEE ETO eam & hanc fecutus fum. Et Paulus ait: Ego autem, & natus fum. dendo D 29. Protinus ergo difcefferunt ab ilo, qui eum torturi erant Tribunus quoque timuit, poflquam refcxv1t, quia hu c1v1s Romanus effet, & quia alligaffet eum. 30. Poftera autem die volens fcire diligen:ius, qua ex cau- fa accufaretur a Judaeis, folvit eum, & juffit facerdo:es con- 3 venire; & omne conmhum, & prorlucens Paulum, Ratmt in- E vfqei ter lllos. 4. Pr ] flbl p dealba tra legt 4 El P ledicis: l &b L CAPUT .11 Ne ]i j& 1t55, 14 L Q5. €um ajh mxzjïmt eum loris. ) Ad tiq. ]urns civilis. Cap. 5. Inter ceterà : [uet, f alum, vel columnam, ut flagellaretur; etiam /hoc gaudebant , ut verberibus ita enim habebat mos Romanus. l- Ccedi , aut in crucem agi , aut in eos Dn tun Notio de Gretfer. de Crucelib. 1. cap. ro. animadverti mjuffu popul: fas non ef- Silicet?) Àn licet? licetne ? ut fu- fet. Um pror permrl cap. num. 37. Natus [um.) 'Tarfus enim , ubi na- mm, 26. Quid «Gurus es?) de agere vis? 'tus erat Paulus, hoc privilegium & jus Cutus Jtalice diceremus * Ce vi r:/olvete di Civitatis Romane obtmuerdt. Vide H 2 Dd Are? on f Plin. lib. 5. cap. 27. 28. Multa femma. ) Multa pecuma, 30. Producens Panlan. ) ?tæratyacywy, P proüter magno €re. id eft, 4emiztens , vel- deducens Pau- lmplum Gvilitatem banc. ) ]ns civitatis Ro- lum,fcnllcec ex arce Antonia inlocum $H imang. Privilegia civium Romano- SIC i concilii, qui erat inferior, & in [ feme- rum., vide apud Driflonium lib. 1. An- plo. 2 !ï äïles Tülfen : ï f; * * * 67r ** ** * * 1 Cent- * , - CAPUT XXIII. * - um Iicgt Paulus coram. facerdotibus , &? toto. concilio pkincipänä Jacer do- & nn- tum , qui ipfum ju[ferat. in faciem percuti, dicit parietem dealba- dvis o tum . fed excujat fe, . quod mefcilfet e(fe principem. . Jacerdotum : cumque ibidem dixiffet fe Pbarileum, & de rejurre&tione moríuo» u'«, fiü rum judicari, orta eff inter. Pbarifaos, C? Sadducgos magna. 'ilitat'em / diffen[fio : Dominus no&e Paulum confortat , pradicens ,. quo etiam Reme e[Jct de ipfo teffificaturus : dete&la multorum de occi- s füm. tortuti dendo Paulo conjuratione , tribunus. mittit eum Ca[aream militi- i, quia s d Féjicém práfidem, fcriptis ad eum lit- us /äipaz*um ", teris , qu& bic referuntur. excil I. "Ntendens autem in concilium Paulus ait: fVifi fratres, e5 C0f« ego omni confcientia bona converfatus fum.' ante Deum Jit lt« — ufque in hodiernum diem. 4. Princeps autem facerd otum Ananias præceþïft—a&-antiquh fibi percu:ere os ejus. tad eum: Percutiet te äxDe"us, paries 4. Tunc Paulus dixi dealbate. Et tu fedens judicas me fecundum legem, & con- tra legem jubes me percuti? . 4. Et quia ftabant dixerunt: Summum facärdotem Dei ma- ledicis? s ncep s. Dixit aqtem Paulus : Ne fcïebgm, 'fratges, quia pri € l* JT E Ntendens ;2 concilium. )Fixis Ocu- SCfibäs vocabat fepulcära dealbata« lis concilium intuens. O7:con- Dixit hoc Paulus non ex impatientias feiencia bona confervatus füm ante Deum.) aut iracundia , fed ex zelo juftitie , in- ceterd [deft, fincere me gefli tum in Judait- tentans, & predicens iniquo judici ju- mo , tum in Chriftianifmo , & in onini ftam Dei ultiofem & plagam. eribus in. & negotio rcligionis in animo meo De- gedicas me fecundum leger. ) Id eft 101 6^ um propofui , & dictamen confcientie profiteris te judicare me fecgndum le- mez , quod rectum cenfebam, fum fe- 5 gem. bi n cutus. Cozir .4 fegemjüäe; me percutt. ) Lex 2.. Pracepit aft antibus percutere os e]m) enim naturalis; divina, & humana ju- .&jus Non ferens Pauluüm fe innocentem bet neminem percuti , autpuniri , nifi Vide profiteri, os ejus quafi blafphemum & prius audiatur , & auditus damnetur.. /a*y';'! impium percuti jubet. * L E - 4. Maledijcis.) Noidopfiz , comvitio af- pae 3 Percutiet. te Deus patri és dealbate. ) C1$.- * Sic éum vocat quod effet hypocrita. . Nefeiebam fratres , 8c.) A- Pau'lils* ocurti Pariés enim dealbatus fignificat ho- non agnoverat Pontifiéem , quia diu- 1— scny- minem fi&um & fucatum, fic Chriüug tiqs ]*erofc?lyma ab'fue.rac , & novus N d x 672 A«C,T UUM AP O SïT—O-L:OfRRU M' | : 4 Ex'o,e&'? facerdbtum;. SCTi J taseto ptum eft enim:.« Principem. popull tui 22,28 nori. maledices.. ' ( te..opo)ftei p 6. Sciensautem., EU 12)?36 Paulus,. 'qLii'a-; una pars- effét S addüceeorum. & altera. Pharifeeorum ; exclamavit in. eoncilio:: Viri fratres LE derve 4Phil. P. ego Pharifízeus füm, filius Pharifzeorum. . turos, & 3. 5.. re&tione mortuorum ego Jüdicor.. y n d 1 7; Et'cum hac:dixiffet,. fa&ta.eft: dil ï'en,fio;-.-iht,exf; Phafifæäs,' L. jorsione & Sadducaeos ,. & folu'a eft multitudo. * Q ne 'V'þ lo eMat.. .. 8i:c Sadducsei enim,dicunt . non effe: refürre&ïön*emg 1 dixerant 22,23 que Ang; € E occidam elum ,. nequeSpiritum:. Bharifæj;a'utem.utraqpe.cqn— f - fitentur z ! i N .. 9. Fa&us eft autem.clamor: m agnus:;' Et;.fargehtes- uidam X u "Pharifzeorum ,. pugnabant;. dicentes :, Nihil' mali invenimus in | M homine ifto::.Quid fi Spiritus locutus eft: ei; aut-Angelus? - eere illu 4 IOo. Et cum,. mazna: diffenfio. fa€ta: effet,. timens. tribunus i Q ne: difcerperetur Paulus ab ipfis ,. juffit milites.defcendere,. & intravit rapere eum de medio:eorunr,. ac dedixere eum in caftra.. L. l V : Con- üt: Adt , 1 h. Sequenti. aut.e'm. no&eïh afnüens; ei. Dominus. ait :. ftans. : A. qudind - i E e:ätähi& P.j»'öntife"þx-;. &v'i.rvx/uïeis aftintibus 9;. Btragué. ; Id lY refürrectiouem : dt: Vir cingebatur. , Fortaffe.etiam audivit vo- &.fpiritus.. Spiritus autem . nomine: cem, fed a quo effet. emiffa non ani- comprebendit-etiam Angelos. . - Mteh madvertit. , r ? il —l()'. , 09 Pi 5 nabant.) Non ftudio vgritatis, 1 ! Seriptum. eff enim ;) : Exod-22. 28.. fed.fecte fuz tuends. « QUb e0 Nan maledices.) , INon detrahes ,non: , g&;jd/z'/þirifm . ie. Quaü di—cänt,: j convitiaberis , non.vilipendes.. in.dic*.are Quid fi Deus ,.vél fpiritus aliquis , aut : » 6*.—,Sadduvcæga.um.,) *Dle: qgibus dixi: Angelüs., locutus.eft ei , culpabimus : Es ag Matth.cap. 3. 7- nt etiam. de Pharifzis.: nepropterea Paulum,vel damnabimus ?; n DQ De fge. K;refurre&iane amortuorum ego; Allüdunt:ad 'extafim , qua Paulus fe a. vertint, Deo abreptum , , edoctum . & miffum : eposo m jadicor. ) Syrus , de fperefmirettionss mor- - I , d tyorum, ego.judicor. . C'aati dicat : Pro- dixit;cap. 22. 17. fiinulque perftringunt : pterea accufor;& vexor., quod defen- adverfarios negantes Angclos. & fpi- m occi dam,,&.afferam.; f ritus. . 4 14- D4 nium refurreCtionem.,. p.erandgmkeiïg : oma : ietittat IO.. Ne difcerperetur Päu-l;;sï m 1pþ ) jadicor-) ln judicium. vocor,- A Sadducszis , quibus favebat. Ponti- njss icül 9. Fata eft diffenfes. ) Pharifeis Pau- fex.. Vel ab utrifque.Pharifzis ad fe: tijiendo illum. rapientibus , ut: defenderent .5 , 1 & ]um.defendere conantibus , quafi - fua- Sadduczis , ut perderent. . l. g rum. p—argiïumr ^ homi;nem—;; E Sadducæis ; contra . perdere. volentibu 8 Defcendere. ) Ex-arce Antonia. X Mp a fuo dogmati contrariüm.. ; .,tan'qqam i In cafira..) N V. Q niam. ; In,i.ee;ndexrïx arcem Anto-- 1t uj Soluta, eff mulsitudo.. ) ; Non domum | EE difcedendo.., .,feq.-ï in varias-factiones , . : lI. A]:Wem ttm d. féntentias , ,& ftudia abeundo. . niums, ..«:i. Qamirfuf. ) Pér .'fomf * Dill * C A, P U * 'XXII;. 673 þ0pulï uii "Iüansx efto: fïcuf enim' teftificatus e x - te oportet & Romzae teftificari. À s de me in Jerufalem , üc t üceom 323. Fa&a autem die collegerun . fe quidam ex Judaeis, & 1ri fratreg devoverunt fe dicentes, ne " jue manducaturo*-s, neque biþi. : &rgfur-. turos, donec occiderent Paulum.. : 1; Erant autem plus quam qua draginta viriy qm hánc con- ïhafifæos,: ; | * jurationem fecerant ; 14. Qui accefferun t ad principes facefäofum & feniores, & nem n - dixerunt: Devotione devovimus nos nihil guftaturos , donec * X occidamus Paulum. 1;. Nunc ergo os not t i facite tribünö/ cüm concilio, üt squidan, producat illum ad vos, tamquam aliquid certius cognituri de entmus t eo. Nos vero prius quam appropriets parati fumus —Vin:terfie. 'elus? cere illum. trbunus. — 16. Quod cum auditfet filius faroris:Pauli infidiss , venit; & * intravit in caítra, nuntiavitque Paulo. « Y at 17. Vocáans autem Paulus ad € unutm |ex Centurionibus, 2 ,COR',- ' ait: Adolefcenteni hunc. » - z perduc adtribunum, habet enim ali- fans . quid indicare illi. . d 18. Et ille quidem affumens eum, duxit ad tribunum, & :re⁢nem; àit : Vinétus Paulus rogavit me hunc adolefcentem perducere jnmaoe $- — ad te, habentem aliquid loqui tibi J5 veritatisy "19. Apprehendens autem tribunus manum illius, feceffit cuim eo feorf : u " i, & iqterroggvit illum: de eft, quod habes G dlCth ? indicare mihj? R jiguis, aU. . IN 26. AIlle- ]pabimus Ir . Deveverunt Je. ) Diris fe devo- "iufdis.) Sclicet Paulo parari, . pbims?. d . verunt, dicendo, verbi gratia , Deus Nontiavitque Paulo, ) INon enim iulus fe à $0s male perdat f aliquid comederi- adeo ar&te tenebatur Paulus, quia il- cmilfum: mus , aut biberimus antequam Pau» lum alloqui poffetit amici ; & ei mi- triggant: niftráre, $. & [Pl' | lum occidamus. i4. Devori H oue devetifnut nos , Éfc. ) 71g. Findus Bauluss ) —Pauïyus- qui 1n Getminatio vim habet augefide oratio- carcere eft catena. vinétus. 2] W,lf!)ä 'j nis , ficut illud fupra capite 5. 27. Ifa- . Bonti- eipliendo pracepimus vchis, &c. 16. Apfrebendens- Lesbunus mamnum e- T a fe: 15. Noet«m facite tribuno cum: coficis jus. ) Humanitér excipit adolefcentem, derent.3; vel ex naturali benigoitate , ve] ut faz- lje. ) Syrus , Pelite "vos , & primores [y- ciat aliquo tmodo injuriam Paulo civi Hago.d a trilbunoe. Romano factam; cim illum cadi juf- d. 16. Quod cum u difft , &. ) Cafa- ne audierit, an de indufttia, quodde fit 5 vel quod munus aliquod aut pe- n:'AütO' : cuniam fibi afferri puta 2 ret ab aflqleg tum eit. avunculi falute folliqitus- e.:fï'et, incer- i cente, af p T.Vl | Bibl, euta Com. Mgno;lz. Qu9 ^ 674 CTUUVf APOSTOLORUM 0. 20. Ille autem dlxxt..]udæïs convenit rogare te , ut crafti- eum m na die producas Paulum in concilium , quafi ahquld certius a, ( lnqulf'tarl fint de illo: gullum . 21, Tu vero ne credideris :dhs, müdlantur enim ei ex eis ii viri amplius quam quadraginta , qui fe. devoverunt non man- q. gant i ducare, neque bibere, donec interficiant eum : & nunc pa- rati funt expe&tantes promiffum tuum. cant Jj q - 22. "Tribunus igitur dimifit adolefcentem, præcxplens ei ne ERCOUTNQE RAU SUNSSURENTTES RE R IN NE cui loqueretur, quoniam. haec nota fibi fecüï'et - b Paglum 9. ] 23. Et vocatis duobus Centusionfbus, dixit illis : Parate mlhtes ducentos , ut eant ufque Ceefaream, & equites feptua- verfi f | ginta, &lancearios dücentos, a tertia'hora no&tis: 24. Et jumenta preeparate, ut imponentes Paulum falvum Profid 3 ! perducerent ad Felicem preefidem. 25. (Timuit enim , ne forte raperent eum Judaei, & occi- etiet: 1 € derent; & ipfe poftea calumniam fuflineret, tamquam ac- j cepturus pecumat n. 2 fitque 26. Scribens epiftolam continentem- héec: CLAUDIUs Ly- i fias optimo praefidi, Felici, falutem : 27. Virum hunc comprehenfum a;Judaeis, & mmplentem g od Ateif interfici ab eis, fupervenlens cum exercitu er1pu1, cognlto, (f'üiorr qula Romanus eft; j fe Chr 2 p UM E 28 Vo- ( - [ o]. Ex;»c&antes pra;mþmz fmmv ) Non procurator, ut docet J ofephus hb. 20. 'reltq factum , fed faciendum ; uafi dicat , Antiq. cap. 5« expectant , ut promlctas te cras pro- OS.. Tanquam accepturus pemmam ) du&urum Paulum in concilium. Scilicet a Judais, permififfet ab eis oc- ij I.P( cidi Paulum. 23. Milites ducentos. ) T am hiquidi- cuntur milites , quam Lancearii, pe- 26. C/audm: Ly/' 745.) Nomeneft Tn- lm dites erant; nam utrique ab equitibus buni. Cun feptuaginta diftinguuntur. Lancearii Oprinoo. xparíc . quod verti etiam 3. ium f 'haftis erant inftru&i , reliqui ducenti pote& ; potemzf $o , yel praftanti/fimos milites aliis armis, quibus pedibus pu- erat titulus c o ordinarie Przfes fole- I, gnare mos erat. bat a ellari, ut etiam nunc pro va- f*'m'em A tertia hora nollis, ) Hc tertia ho- rietate dlgmtacum &raru etiam tituli Derven itiis f ra no&tis.exacta ire incipiant, & Pau- adhibentur ab iis , (qui principes aut lum Cefaream ufque fecurum dedu- maglüratus alloquuncur, aut ad E Dere f cant. Ícribunt. hs Q4. 44 Felicem pr.cjïdcm,) Huic Fe- 27. Jnnp;emem interffci ab eis, )[ua)x- aüly lici preznomen fuit Antonius , a Clau- hoyta dycigélsTui , werfantem . in pe- x que N dio lmperatore miffus eft in Judæam riculo ns mte:fïcerccare ii E I CAPUT XXIII &XXlV 675 VU cnfti- 28 Volenfque fcire caufam, quam objiciebant llll, deduxi (l certius eum in concilium eorum. 29. Quem inveni accufari de. quæihoxmbus legis 1pforum, & & els nullum vero d]gnum morte, aut vinculis habentem crimen. f02 tan- d 4o. Et cum mihi per latum effet de infidiis, quas parave- QU pi- rant illij mifi eum adte, denuntians & accufatonbus, ut d1— -cant apud te. V ale. Iens eLfe 51. Milites ergo- fecundum præceptum fibl, afï'umentes Paulum, duxerunt per no&tem in. Antipatridem, Para 32. Et poftera die dimiífis equmbus , Ut cum eoirent, re- o5 feptut verfi funt ad caftra. 33. Qui cum veniffent Cæfaream & tradldïfïent eplftolæm n falvum Prafidi, ftatuerunt ante illum, & Paulum 34. Cum legiffet autem, & interrogaffet de qua prov1nC1a & occ efï'et & cognefcens quia de Cilicia, :3:*. Audiam te, inquit, cum accufatores tui venerint. ]uf- lUäm LE - fitque.in prætorlo Herodis cuftodiri eum, us Ly CAPUT XXIV prentem Accu]äztus Paulus comm Feie prefide a Termllo ?udæomm '0gnito, of'alore., re[pondet. negans iimpofita fibi crimina confitens tatnen Je Cbrg/izanum G dixifle fe de refurretlione mortuorum . judi- -- .Vo- cari: Feix, Druf lla ipfius. uxor jfual(m audiunt Paulum de fide Chrifliana : cum autem mon acdperet a Paulo pecuniam, d relzquzf eum vin&um»,acciplens Juccelforem fuum Pomum Fefrum. yslib, 20 Oft quinque autem dies defcendit princeps facerdotum, Pa ) P Anamas: cum fenioribus quibusdam , & Tertullo quo-- ab eoc Q.qqq 2 dam lm jj eü T[lf Cum exerum.) Cum mllmbus méeis 35- [ frenitza Heredos. ) Pretorium eràt ipfum. Palatium in quo Prafes »rtiétiam. g0. Décant aphd :t. ) Contra Pau- habitabat, quod olim ab Herode tue- 1 * ium fi i in. accufatione vclmt*perfïere ràt ædlfïcatum i frms AT.- Duxertmt per nedteth s duiipa- efes fole- iridem:) Non i itatamen utde nocte eo to v* pervenerint 5 nam diftabat ]erofoly- Oji 702727::! altem dzes ) Ab áape m dituli mis feptemdecim leucis, hoc eft , iti- 24 pulfu, Pauli Cafaream. CIpes aut Tertullo quodam orarore, ). Quem - ere feptemdeciim horarum. , ad eo 32. Reverff. fumt ad caffra.) ]am enun Anàánias quaü Advocatum fuum af- Paulustuto loco erat co nthutu*s,udeo- fumpfit, vel ob dicendi facultatem,vel 7 )[M 1 que redeunt pedites minus neceffarii, uia lingue Latins peritus erat, quam . TU & ad iter agendam magis impediti. nanias xgnorabac. 676 ACTUUM APOSTOLORUM dam oratore , qui . adierunt praefidem . adverfus Pau— gAd Ium. bere 2. DÀ t citato Paulo coepit accufare Tefrullus, dlcens cum x in multa pace agamus per tey. & multa. corrxgantur per tuam Fxqmult providentiam ; pro n 3. Semper, & ubique fufc1p1mu3', opume F ehx, cum omm i? gratiarum a&tione. qum d 4. Ne diutius autem-te protraham, Oro, brev1ter ut audlas u nos pro tua clemen:ia. tanten., $, Invenimus hunc hommem pefhferum & conc1tantem fe- I4. ) ditiones omnibus ]udzeis in univerfo orbe, & au&orem fedl— bus nur twnls fe£tae Nazarenorum:; $ 14 ( 6. Qui etiam templum violare conatus eft, quem & appre- dicunt omnibu henfum voluimus fecundum legem noftram Judlcare. * 7. Superyeniens autem tribunus Lyfïas, cum Vl magna s erlpmt eum de manibus noftris, fotre&ti Jubens aceufatores ejus ad te venire: a quo poterls ipfe. 16.] Judmans , de omnibus iftis. cognofcere de qulbus nos accu- bere a famus eum ; . 4 9. Ad- — T E Adje 4 ettal D. C;tata P;tua. ) Mos enim fult: rum ublque fcdmones & turb:s come Romanorum, ut dicitur cap. feq. n16 Tmovett. Cantes jt: I0. Ar Ut nullus damnetur p:iufquam 15,q1 ac- 6. Qui etizm tcm;!um 'wo!are ca;mtm !t mutg cularur, prafentes babeat acc:.g/.'ztare; le- ef.) Hoc ei crimen cap. 21. num.29.- IN Xe eumque defendendt 466;;:4! ad ebiuenda obje&tum eft, quod exiftimaretur Tro- cr:mmd L phimum Gentilem in templum indu- Ey my] xiffe. C tot Cum inmulta paæ 4gamus per £ey6c. ) Adulatoría oratio. ' Secundnm legem noffram ) Judaicam; ü lm à t 9- Suferpimus. ) ava&sxo,us&a,ld eft, hcec enim 'ertullus videatur. fuifle ample dis imur, fcilicet tuam providen- Gentilis , tamen Judæorüm nomen& lun u nt$ 4 C tiam comprobamus , admlramur » fu- legem fibi arrogat, qui eorum caufam, TNrat T fcuplmus,ut aliqui fcripfiffe putant La- ut "Advocatus , agebat. dmtld sænum mterpreeem. 7ndzmrc.) Judicialiter dimnare, ac Optime. ) xeaTi t , vide di&a fupe- damnatum tradere occidendum Prafi- 'PfJudæ; di Romano. Mentitur,nam Judai Pau- T0 p riore cap. num. 26. JU$ tur bav 4. Pro tu4rlemmtm,) E"nieixcio,man- lum tumultuarie occidere volebant, fuetudine , æqultate lenitate , mode- non autem fecundum legam judicare. Id Don port fua facilitate, patientia.. 9. 4 quo. ) Scilicet Paulo, quafi di- « COnt cat: Paulus ipfe negare non poterit, fi BWIO 4 -5« etnllorem, ) Wgæ"rogaw;v , antefi- tsf gnanum , & primarium promotorem illum mterroges ; Vera efle qua dici- uturum & defenforem. muS- Sedizionis fe&a Nazarfnorum ) Hujus jud.cans. )av.þuglvucg,ld eft, exammans Il x Secte Nazarenorum five Chnmane- Mcim, 1 ánterrogans ad eliciendam yeritatem,. ümpmc ^ Ü l : OCUA PU T XX us a *-. | j 9. 'Aöjec?'eri;n'txlau*tem, & Judsi , dicentes hzec ita fe ha- bere. / ": om Io. Refpond it autem Pau'ltïs(annuehfe fibi Prxæüde;dicäreï:') t a Ex multis annis te effe jüdicem gen f d ,h[uil; fcienis,i þonþp ..änimo pro me fatisfaciam. s * uf omm ji1. Potese nim cogno. fcere, quia non plus funt m1h1 dles, quam duodecim, ex quo afcendi adorare « in Jerufalem: - * ASup. at äu.dias- i^. Et neqge in templo inyenerwnt me cum aliquo difpu- 11-19- tantem ,. aut concurfüm facientem turbae, nequein fynagogis, $ C antäm fe- 13. Neque in ciyitate: ne jue probare poffunt tibi, de qui- bus nunc me aecufant. * 'em fe 14. Confiteor autem ^hoctibi, quod f'e.cund.u&x fe&tam, quam dicunt harefim, fic defervio Patri , & Deo meo, credens m 4 omnibus, qu&ein lege, & Prophetis fcripta funt: 15. Spem habens in Deum , quam, & hi ipfi expe&änt, re- n m furrectionem futuram juftorum, & iniquorum. eris ipfe 16. In hoc & ipfe ftudeo fine offendiculo con fcientiam ha- 0s «t bere ad Deum,. & ad homines femper: A. : 17.?0& - EE CR , Ad : — , Ad]ecerunt,ö'c) -äuæ dvi;(:(xebarntur feditiones c.On—eiJ:are,; & fcelera p,e;þe-Q a Tertallo, ipfi confirmarunt , teftifi- T trare , ybis þom- cantes ita fe rem habere. jiciun: ? * ?uo.t & quanta Judzi mihi ob- n Io. 4nnmuente, ) Nívoayrog . iunuen- Afcen di aderart.) Neni xeligionis caufain Jeruf dem. [4"::0']14!0! 1e, nutu fignificanté , ut pro fe dice- ; num 2f ret , fi vellet, 14.' Secundum fe&am. » r Tre Ex multis annis , 6c.) Quafi dicat , viam, hoc eft, inftitutum , normam- cum tot annis huic genti prafueris, que vivendi, hoc eft, fecundum Chri- nec unquam a Judeis de me querelam ftianifmum, quem ipfi vocant here- fim, id eít, fe&ain ,& fa&ionem , fed | Judai,cämi -ullam àudieris, facile colliges me nul- i b li unquam nocuiffe, Felix multis an- parum gque & perperam. | pomen nis a Claudio Imperatore prefectus Defervao. ) Awrgäjyæ , id eft , latrta fuerat Trachonitidi, Batangs & Gau- cole , & adoro. LÀ g cautàt , lanitidi ,.quz funt vicing Judese , fed ipfi Judez, cum hazc agerentur ; bien- Parri $ Deo. ) noroco St , Parrie $ ,amnäïe; " Deo , quem mei , &— x]uds;oru,m patres D jum Prel nio tantum prafuerat ; fi aliquas Pau- coluerunt. udgi Pa lus turbas concitaífet, ignorare Felix non potuiflet, etiam cum non Judzz; I5. Spem habens , &c. )ld eft, fperans ybkbäflh fed conterminis regionibus preeffet. fore refurrectionem mortuorum,quam fudicaté Bono animo. ) Intrlep;id,e ,& confiden- & ipfi fperant. o quíidi I6. Sine offendicu'o.") Inoffenfam & ter , fperans te mihi &quum judicem futurum. puram. j quæ dile x II. Non funt plus imtbi dses,quam duo- Ad Deum,€$ ad bomines.) Utnecho- decim.) Quafi dicat ; Quomodo ergo mixes , nec Deus cordium fcruzator ] um p u zam paucis diebus potui peregrinus tot eam culpare P?Hïnts T 1 - H - r | 678 . ACTUUM APOSTOLORUM. * , 17. Poft annos autem plures, eleemofynas fa&urus in ge*tp z,Dä -tem meam veni, & oblationes, & vota. : dicio füt JSup /18. b 10 quibus invenerunt me purificatum in templo mnon pet: va 2126 cum turba, neque cum tumultu. (1) a6. S -19. Quldam autem ex Afja Judaei, quos oportebat apud te 'reefto effe , & accüfare fi quxd haberent adverfum me: propter Cüm « 20. Aut h1 ipfi d1cant, fi quid mvenerunt in memlqmtatls, cum ftem in concilio, LÀ n z7B 21 Nifi de una hac folum modo voce, qua clamaw inter - tum Fe « Sup. eos flans: c Quoniam de refürre&tione. mortuornm ego )u-dl- * ife lqült 23. 6: cor hodie 3 vobis. 23. Diftulit autem illos Felix, certiffime fciéns de vía hac; M: dicens; Cum tribunus Lyfias defcenderit, audiam vos. f)"ïi )! Juffitque Centurioni euftodire eum, & habere reqmem, * Fifus: nec quemquam de fuis prohibere miniftrare ei. 24. Poft aliquot autem dies veniens Felix cum Drufillauxo- jfiym - re fua, quae erat Judséa, vocavit Paulum ,f& audivit ab eo iaf fidem qua eft in Chriftum ; efum, 777 4$. DI- indi I z b*lzt Smf additar : () Et apprefxencïexunt nie ehmantes, & diced- f - tes : tolle mnmcum noi'trum. LT 17. E;eemaünd:fd Anufus.) Adec non eü a"rcchOg , quod cum fic aon&n, ver-- fum feditiofus; ut beneficentiz &elée- ti potefï /eum ffeti , aut cua fLarezsci- :mofynæ caüfa faciend& genti mes. licet in concilio ferofolymitano,in quo E tantüm iter Jérofolymam fufceperim. Sadduczi contra Paulum, Pharifzi pro * A /ide 2. ad Corinth. cap. 8. & 9. illo pugnarunt , qug explicatio mehus "Oblariones. ) In £emplo offerendas ; cohzret cim fequentibus. U N QI« Mf de wra hac Voce, Éfc. Quafi ex quo probat fe temphi & legls effe dicat:; Nifi forte me damnari volunt /€ultorem. L 19. d» 7;;:5;4:.) Negotiis, vel ope-x propterea ; quo in €o. coticilio lel, gibuss Quoniam de refurretljone , 66c. Atum 1f Pu iféatum im temþla ) De hac puri« 22. Diflah£ illos SFelix. )- In allud BL :ä 2$ 1 ficatione fupra cap. 21. mim. 25. tempus judicium dlfi'erens /"( Non cgm türba. ) oncientem turbás; Certiffime [ciens de vta bac.) um,p 04 fermom dut cumulcum facientem. be effét edoctus Chriftianorum in i- Confme; 19. gLazdim AHteT éx Affa 7:44'&:,6 ) &itum mhll continere, quod printariis du Quafi dicaf : Áccufatorés mei conci- Tl di illos er- slr pracipuis legis Mofis capitibus, & tardpt tamultum , non ego : ipturarum præeeptls & documentis PA go hic fiftere oporteret , jüdicáre & adverfax etur. Vdetu punire; non me; qui injuriam paffus AA Habere ieq;»xem ) P vsa* v,relzzx.st- prosim fum; & plagas pene lethiferas ac« ttanem id eit , laxius haberi $ & initius Ruam tm&aru €epi. . ä C 20, Cox /?em in cóncs[sa. ) íd eft ,. in . Cum Drufila uxoré. ) Qua erat, dum d - hoc judlcw—, Gul tu pr&es In Græco filia Herodis Agrippe, qui fan&ium Pe- n 7 ") ! CAPUT XXFV & XXV. . 679 : n gt ^5. Difputante autem illo de Juftma & ca&xtate, &.de ju- dicio futuro , : non tremefa&tus Felix refpondlt Quod nunc atti- net« vade tem pore autem apportuno accerfam te1 tapidte .46. Simul & fperansö quod pecunia- ei daretur a Paulo, : propter. quod & irequenter a.,ccerfens eum' 1oquebatur IqUits cum €Oo. * 47. Biennio autem expleto , accepxt fucceH'orem Felix Por- àv1 Iniet tium Feftum, Volens autem gramam p1æftare ]udæls Felix, g0 jui *rehqmt Paulum Vm&um -- - via hat -^ CAPUT XX"V $i equiett ro, j?us non ob[equituf f)'udæzs mf dwfe petentibuss ut Paulus ia u eofolymam ducatur : fed Cajarea audit ejus accuJatores ,. & Paulþ ab 00 re[ponfiongm , qui a. Fe[lo requifitus an vellet de . bis ]udzcam je- rofolymis , appellat Caefarem: Filus Pauli caufam regi Agrippa DI mdfcat qui ip[umi audire cupit , po[leroque die jubente Fe[Io & dlcEd- -adducitur coram ZAgrippa , C? Bernice. Eüuq ergo cuní yeniffet in Provmcmm, poft. tmduum afcen- EIRI,WI" "R dit ]erofolymam a Caefarea, f& C n quo N Adæïuntque eum principes facerdofum & primi Ju- riti pro deorum, adverfus Paulum: & rogabant eum, o fhelius - Poüulantes g*rauam adverfus eum , ut juberet per- duc1 ( Qu&( j volont jo ditl; t£rum in carcerem comecnt, fupra cap.. eum , &c, ) Frequencex illumn accerfe- i2. L., bat & alloquebatur ,. fperans Paulum [n aliud 25.: Tremefatius felix. ) E.ï'nr'acuate de captivitate pecunia folvcnda mern- fermonis Pauli, & peccatorum fuorum tionem illaturum, umjlfO confc-entla. 27. Biennio autem exþletm ) V2l mifitt" - Quod zunc attinet. * , In prafentia. captivitate Pauli , vel a Neronis 1 i mmruä Ttal. dicimus , per a4efj7. perio , vel ab inchoata Felicis prafe- m Q6. Speran: quod pecumta es davetur.) &ura in Judea. Hx tres explicationes imenti Videtur in hanc fpem indu&us, quod fuos habent au&ores & fuas conje&u- roxime audler&t a Paulóo cleemofynas ras, quubus nitantur. selatéé allatas ab ipfo in Jezufalemo, & quod Grdtmm praftare.) Rem gratam fa- mitlu cere. fciret A.po&ulam Chriftianis admo- dum charum effe , ut pro illo liberan- D) offulanres grattam. ) Ut: fClllcet 4 erlt do nuili fumptui parfuri viderentur. Paulus Cafarea remu:t;crecuz mv Proptu 7«04 S9 f iequenter 4ccerþ*m ] erofolymam. 1 L 27 -j ,g! 680 ACTUUM AP os*:T-O-'LQR'*UM p.T :duci eum in Jerufalem ; i'ni:ïdigsï terïäxentesg ut interficerent eum in via, y : appe]]aü m 4. Feftus autem r efpondit,fervari quide — Päuïtïrü*i'fï.gägfar*ea ; - n E fe autem maturius profe&turum. * * ] - ernice I nE s..Qu ( ergo in vobis (4it) potentes funt, defce üdefhffeis fimul , fi quod eft in viro crinten, accufent eum, * L vt def 6. Demora:us autem 1 nter eos dies non amplius quam o &o, D aut decem, defcendit Caefaream, & altera - face d & juffit Paulum adduci.. die fedit pro tri- lum dan bunali , ff L ". Qui cam perdu£tus e et, Cl rcumfteterunt eum ; qui ab MU. rofolyma defcenderant Judaei, niultas) & graves caufas ob- - (mnar Je Jicientes, quas non poterant probare, faites ] g. Paulo ra-ionem reddente: Quoniam neque in legem Ju- iblend doorum; nequeint gtn*-?lum ; Beque in Ceefarem quidquam n .p6ccavh e defed 9. Feft üs autem volens gratiam praeftare ïüäæ'is, fäfpdn- T dens Paulo, dixit: V is Jerofolymam afcencfär'e ,& ibi de his fereban judicari apud me. - * 10 ( 1o. Dixit autem Paulus: Ad tribunal Ceefaris 1?0; ibi me do o tad firmabo oportet judicari: fudaeis nou nocui, ficut tu meliusnofti. ^1r. Si euim nocui, aut diznum morte aliquid feci, non re- E eufo tü * mori: fi vero nihil eft eorum, quae hi accufant me, ngmo j As pöte& me illis donare. Caefarem '.??PCIIIO-* I?;T Tuncm ( 2 a. Servarl Paulum in Cïz/l?fed.- ) -Re*.- IO: ;;la/l:'tr;äïg;ndiljaefa?isfa & c".-'.Q.ua-* uum, B jecit Feflus. Judeorum poftulatum , fidicat, Cefar fuum tribunal , quod fcieu l qucd fortaffe aliquid de infidiis eo- tu nuünc éjus vice occupas , o Fefte, tum cognoviffet , vcl quod tribunal habet hic Cefares quafi ín Metropo- pellatiot Prafidis effet Cafarex li Provirciz , híc me judicari oportet COrd( fg ,erabat. 2 ,;quo ip'fe: pro- fion Jetofolymis. . Vel fenfus eft: ] 12. G ftare deerevi ad Cefaris tribunal, vel " lils Co Servari.) Ut fervaretur , ut etlam 4d aliqui vertufit, hic Cefarez, vel Romz. Maturius.) Id eft celeriter ,fälu,bre'*- II. Me.illis dogare.) U t pto fuc ar- | Mu xi, é» r4x&. bitratu in me fzviant. T.cite per- t(]mmod E Potenes fetir.). Qui. fine fao , ac ftringit Prefidem , quod tiimis Judzis tifione f gratificandi ftudiofus, velit Paulum - rerum fuarum detrimento venire pof- judicare Jerofolymis; hoc ením erat N fant, Vel, qui potentes futit lingua, i lemi [ dicendi facultate pollentes. Judeis tradere qui meditabantür contra Á 9. Multar É graves canfa 4!.'-) 6217'[6;' illum infidias in itinere collocare. fuitaf & uTà , eriminatiónes , Qug&nam ea fue- Cdf[krem 4;7;/26[[0.')-"'[3(1 CefaremPau- iS i zint doccebit Pauli refponfio. ]us ptovocat , quis Prefidem in Judeos BEU propenfüm animadvertebat, Prater- . g. Neque m Q/üm. ) Ut ffzäiti:o- ( MEO Um]i u$, ea,quia a Deo orac-ul.um ;;ccegergc ; fu- Biij. ? ï d d ] CAPUT XXV. 6981 ;ä'ff&ei*Ent ' 12. Tunc Feftus cum concil locterefpondit, Cufrem — appellafti ? ad Caefarem ibis. E ] Cä;efaræ ; ! i 15. Et cum dies al E iv iquot tran fa&i äfï'ent,-x"*Agrippa r'äx*, & ] Bernice defcenderunt Caefaréam ad falutandum Feftum. :egdeütes 14. Et cum dies plures ibi demorarentur, Feftus regi indica-- , vit de Paulo, dicens: Vir quidam eft dereliétus aFelice vin&tus, uärh oh, 15. De quo cum effem Jerofolymis, adierunt me principes : | pwïtri- facerdotum, & feniores P udæorurfg poi*t111.antes 'adverfus il-. — lum damnationenmi. : f / j (]üiuab. 16 Ad quosre pc"mäli : Quía non eft Romanís confüetudo Aufasobe - damnàre aliquem hominem, priufquam is, qui accufatur prae- fentes habeat accufatores, l 3 ocumque d'efenden;dli aecipiat ad. - erem t abluendacrimina. (1). r iwfi'ent 'f)ïne ulla dilatione ' ;uidqqäm /17.. Cum ergo hucconven " fä-cluenti die fedens pro tribunali, juffi adduci virum. ftetiffent accufat Á ores, n , teljote -18. Dequo, cum »Ullamc'ätlïfam deä hi de hs ferebant, de quibüs ego fufpicabar malum: 2 à E I * atn de fua f dMteie habe- - uxíliones vero quasd upe ,lim $ bant adverfus eum, & de quo.damr]eiïu defunéto ; quem af- f tiftl firmabat Paulus vivere. | : dit. , of f€- E ?,Q, | Hæütans v ckb dl o Z de Qh?ujusmodi- quseftione 5 u- ce- 6 nemo z Cs Ea;'t.l Silxr. 'Mdi:ä.k.r duæ ei obïiciüntüf. w Tu-nc- pra cap. 23- 1I. fe Roma evangeliza- 16. Noz .f Räkmzw'i;- con(uetsudo, h - 7 ) .turum, hujus ergo occaftonem com- Eadem confuetudo.fuic apud illos po- m .le" modam captat, appellando Cafarem, pulos; eft enim juris naturz, & gen- mü! qu fciens id Deum velle,ideoque ipfi ap- tium , ut reus accüfatus non ; damne.. ,0 G pellationis hujus fucceffum CUur& , & tur inauditus. Mettope r XC()rdi fOrC. Donare aliquem Lbominem. ) InGreco ii oport 12. Cuim concilía loeutnta) addicur, £i azteNciuv , ad f2rerztte. fus & Scilicnee cuni - fuis corifiliatiis. I9« Ceufam.) Deliftum , crimen. - ïbunillv f "Ad C'&fdrem ibis. ) Hönc füif] cojllfïlïa- De quibus ego fulpstabar malum ) tiorum Prafidis refponfum , quod Nüullum gr:ve crimen , ut ego 5[*;9 [ic 4f« comrhodum vifum eft, tum ut aliqua cabar, impingebant. ,fufpi., *,; äïc 'c.rd ratione fatisfaceret. Judeis, amandan- 19. De quadam Jefe 4 6c.-) x szem- aj Juteis .do longius Paulum ; tum ut Cæfgris datz appellat per contemptum , ( ut j paulaft ^ Aomini deferretur. . A . oftendat: doctrinam illam. Re snim erit ) HicAgrippa non ininime noxiam effe, : 3 ipublic& cür cotitid 18 Acrijpa Rex. fuit fenior ille, qui ab Angelo percuf- fra- . 0. Hefftant autei ego t$c. ) Men- TU fus interiit cap. I2- fed ejus filius, titur Feftus , ut fuum fa&tum coloret, aen l ter Drpfille , & Bernices. ' Vide ]ofe- [in]tldfqg re enim vera volebat in gratiam ]'uf * Mi - phum libr. 18. Antiq. c.7 - " gt Bgu.' cwCom Menoeb. T. VIl. 682 ACTUDBJL APOSTOLORU'VI cebam Ífi' vellet ire ]erofolpmam & . bi 3uäxcar1 de lftäo. Paulus (j 21t. Paulo autem appellante, ut fervaretur ad Auguül co- nitionem ,. juifi fervar: eum, donec mitam .eum ad Cæ— Cbn/ium | arem, - droim pf o2. Agtippa autem dixit ad Feftum: Volebam, & 1pfe ho- minem aud1re Jrieitia i Crás, inquit, audies eum, 4 23. Altera autem die, cum veniffet Agrippa, & Bermce, cum mul:a ambitione, & mtroüfent in auditorium cum tribu- - nis, & viris prmclpahbus civitatis , Jubente i*eil'o addu&us eft Paulus. AGN 24. Et dicit Feüus, Agrlppa rex, & omnes qui flmul ad- nem redi eftis nobifcum viri, videtis hunc, de quo omnis multitudo ^ De Tudaorum interpellavit me Jero.olymis, petentes, & acclaman- m meb tes non oportere eum vivere amplius. ; Ma 45. Ego vero comperi nihil dignum morte.eum admlüffe. vetudin Ipfo autem hoc appellante ad Auguftum, judicavi mittere. me audi 26. De quo , quid certum fcribam domino, non habeo, LE propter quod produxi eum ad vos: & maxime ad te, rex in gen Agrippa, ut interrogatione fa&ta habeam , quid fcribam. j Pfc 2" Sine ratione enim mihi v1detur mlttere vinttum ; ] &cau— fas ejus non ügnlücare, 1€) quoi vixi Pha 6. Rt fatta eft CAPUT | !E)ï s. P Df( . fimo m Aæorum Paulum ]erofoiymam remit- 24 Vlaletn bunc s &2 ) Quafi dlcac E"PPa 9 mP.l tatio £ere, ut vidimus fupra numer. 9, - hic ille eft, de quo, &c. - Bfimi 2f. Auguft ) Scilicet Neronis , qui Interpel/awt me) everuxon (.w:, €an- v eo tempore Romanus erat Imperator, "venerunt me. Tnïgnæ Qu 22. Felebam.) Vellem. | 95. lpfoó autem boc.) Ipfomet Paulo, lntror ei 23, Cum multa ambirione.) Qayrac íag, "dicavi mittere, ) Ipfe ad Augu.- - lieedicer id eft, apparenm, oftentatione, pom. ftum. !m a, comitatu & faftu, 26. Domine. ) Imperatori, $ Ma þï*»fmln In anditoriumz. ) In pretorii aulam, Interraganane fatla. ) Dlhgencmä üg al uba agebantur , & audiebantur caufz, fa&ta interrogatione, & mquicmne ia L £oram Præüde pro zribunali fedente, — ejus de&rma , moribus, - ]i ais | — ïm. VRSGHSRUIRE N PUBI U POR N E [ -**i' "* *** 683 * - ii de . CAPUT XXVL. Luguüi co- Paulus coram 'Agrippk Juam caufam defendü ; f'eferens ü,(æ,mql m alCe- ObrifTum comoer ionis ordinem , €? fe Sftudeis, «c Gentibus fub divina prote&tione pradica[Je oflendens : Fefloque. ipJum ex . mimia icipele. feientia infanire dicenti re[pondet, omne[que eptat efe Cbriffianos z m potuiffe dimitti, mifi Cefarem. : Bernice, ; Jgripga dicit, eu "um tribt- appella[]et. . d Gripþa vero ad Paulum ait: Permittitur tibi ïoqüi pro "A temeétipfo. 'Tunc | fänui a .Pau»lus' extentg manu, coepit :aütf;p- nem reddere. ? multitudo '"&. De omnib u sJ quibus accufor a]üdæïs , rex Agrippa, seiti- acclamate us me hodie, mo re beatum, apud te cum fim defenfur . .. 4. Maxime te fciente omnia, & quae apu d Tudzeos funt con- ädmiüffe. fuetuüdines, & quzftione : $: pll"opter *quod oþfgcro patienter jttere, me audias. 0n hábeo, 4. Et quidem vitam meam a juväntüte, quse ab inidtlid fuit ] (£, TéX in gente mea in Jerofolomis, noverunt omnes Judsei: . . * bam. R" - «. Praefcientes me ab initio * (fi velint teftimonium perhibe- , KOU 1 "3 - | re) quoníam fecundum certiffimam fe&am noftre religionis vixi Pharifzeus. -.6. Et munc in fp e, quae ad Patres nofiros reprofn.ifïionïs fa&a efta Deo; ftq judicio fubje&tus, Rrrr 2 7.in p t Txrenta manu. ) "More eoricio- *&'mor—es.. Converfationem meamyut V?r- L^ nantium. tit Syrus, M Q De omnibts , &c.) 'Geufus eft,exi^ Pre jz'ientes' m eab i)z(tio,&f )u geryzv«S&- PUT ex xoyrsc , id eft, pracogno/cenzes me, qui / ftimo mé beatum; quod.coram te, Agrip pa ; fim hodie me defenfurus; & té Chriftiartifmum:«. fcilicet noverunt ine, & mea faita an- uafi diits ES inei rationem. redditurus. ^ &flimó me béatum. ) Noh modicam — Certiffhmam fitlam. ) 'A'KSIBSQ&T 3 » 1hagn& cujufdam felicitatis partem ar- , diligentiffimam , exa&iflimam , reli- j ng, eit bitror efie, quod apud te dicam. lta- giofíffimam inter Judxos , talis enim barifsorum. facta. " z nec aulo, lice dicermus : Reputo a mia grafzbeu- 3 * 6. In fpe.) Pxopter fpem , accipitur furg. . fd Augy ^. Maxime fe [ciente omnia.) Jdeft, hoc loco fpes pro re fperata , id eft, pra(ertim: eum fciam te fcire omnia, xro jüftitia, falute per Chriftum parta, Qug ad pr&fentem controveifiam * 48 fuit objectum fpei antiquorum g * Tudeis pertinent,- -eum P trum s quibus- ej;z? promi—fïio fuig ig;iqnc ii Ff'idm.') BIIQO??) id eft , vite actus; z Iü&ac - - 684 ACTUUM APOST OLORUM . In quam duodecim. tribus noítrae, nofte, ac die defer- s. Ego dixit : Eg| m xientes, fperant devemrw . De qaa fpe eccufor a judælb, TGX. 16. Sed a tbl 8. Quid. 1ncred1b11e Judlcatur apud v0$; fi iDeus mortuos fu c:tat wilti, & 9. Et ego qu;dem exiftimaver 30j, me adverfus nomen ]efu iT [l Nazareni debere mul:acon:raria agere. mrito f& 4 Sup. Io. a uod. & feci Terofolymis, & multos fan&orum ego VA $. 3 in carcenbus inclufi , 4 ]ucim, a principibus facerdotum poteüate ac- cepta, & cum occxderentur, detuli fententiam. fionem p rj. Et per omnes fynagogas frequenter puniens €os, com- , dunme pe]lebam blafphemare, & ampliiis mfamens in eos, perfeque- 10 U bar, 2- ufque in exteras civitates. 20 €' 5Su 12. Ín quibus 5 dum irem Damafcum cum poteüate, & & m om 9. $- perniiffu prmmpum facerdotum, pniten 15.'Die media in via vidi, rex,- de coelo (uüpra. fplendo- filtentice rem folis circumfulfiffe me lumen, & eos, qul mecum fimul r B erant. prehenf 14. Omnefque nos cum decxdliï'emus in.terram , audivi vo- 21 ! fo, te cem loquentem mihi Hebraicalingua: Saule, Saule, quidme perfequeris '. durum eft tibi contra ftimulum calcitrare. 8 qu Ka ^X 15. Lgo UE 4 rum | ". Duodeum tr:äm* nofira. ) Quam Detuti fmrentmm, ) L'ttam a judu:t- non folum Pharifzi , fed omnis lfrae- bus, nimirum , Principibus Judzorum, DSrctasesee lmcus populus fperac fe confecuturum hanc enim, ego detuli ad miniftros , Nex p:r Mefliam. hibena re, & Chriftianos damnatos occidere. quorum crat eam exeuutlom manda- De 4ua spfe acm/or ) Licet' enim 16. ) gonveniamus , quod obtinearur falus 1I. Compellebam blalphemare. ) Yd eft, precon - per Meffiam , tamen in hoc diffenti- negare Chriffum , dlcendo eum Mef- Eorui fiam non effe. .mus, quod ego Meffiam advenitfe af- lus Ch firmo , ajoque eum Jefum effe ; Judxi Infaniens.), Furens. foten /vero mnegant. - In ex£eras c;wmte: ) Non tancum millus .. Quid incredibile , ö't ) Quafi di- in Damafcum , licet c. 9. n. 2.'hUjus Eory f& tantum mentio fiaz. cat^, incredibile videri non debet quod co eft eus mortuos fufcitet, cum fit omni- I4q. Ip quibzs. Civitatibus , ,vel ope- t4tla poæns » Dominus vitg , & tnortis & ribus infanie, P agn. vertlt anrum Qam d rerum fiudio. Tüm dubitandum non fit quin is poflit. a mortuis homines fufcitare , gul potuit Et Permxftt ) X .svrrrgovmg » quod Tnuita eofdem de nihilo creàre. verti poteft comm;]' one., five procura- IH 9. Exiffimaveram. ) Mihi. lpfi per- s20ze;. NNofter maluit dnccre, permifa, fum | ut indicaret Paulum potius. a fe ipfo HINCLESCSTUIIGANR SORIE TAR 4 fuaferám prorfufque decreveram. 1o. làm j Quod & fecij j'eroþgymu ) Vlde incitatum in Chriftianos feviiffe,quam — ill ! ;('uL)ra €: g. juffü principum Sacerdotum, . E pan - Á (CCARPUT MVI - 685 i& defer. : 15 Ego äüte—tin dixi:, Quis es, Domine? | Döminus -au;temi * dixit: Ego fum Jefus, quem tu perfequeris. ^ ; hidgis, - & fta fuper pedes tuos: ad. hoc e n s im äpQ 316. Sed exurge, : *mortuo)s ] parui tibi, ut conítituamte miniftrum , & teftem eorüm, qua vidilti, & eorum, quibus apparebo tibi, nen fjllefu" .17. Eripiens te de popu tibus, in quas h*im;c« Ego , '-jl:;i.s? & ;ggn anitto te, - Tüm [ 18. Aper jre ;pCuïïds eo'r:üm., -'-».ut' conrv'er»t-antur;ä tenebris ad. e&ate M ]ucem, & de potefta te fatange ad Deum, ut accipiant remif- fionem peccatorum ,. & | fortem inter fan.&osg perfidem, qux 08, ; Cor eft in me. «19. Undes. rex Agrippa, noii: fui incredulus coslefti vifioni: )erfeque; .20. c Sed his, qui *unt Dama íci primum, & Jerofolymis,eSup. & in omnem regionem TJudxe, & Gentibus annuntiabam, ut13.14 i, poenitentiam agerent, .& converterentur a c-ï-JD*eum, ;.dignäpoxe- - fplehdo- —ï nitentize opera facientes. -ASup. H 2;. Hac ex caufa me Judaei, .cum «:eji.fem,;in;emplbg d com m ümu! : J prehenfuni tentabant interficere. Orp-3E divi vo« 22. Auxilio autem adjutus Dei, fque in hodiernuïm* diem . quidme .. fto, teftificans minori, atque majori, nihil:extra dicens quam f€, a, qua Prophetee locuti funt futura eff * * e, & Moyfes, 23. Si paifibilis Chriftus, fi primusex re furre&ione mortuo- l ,En — —— & eft populo , & Gentibus. - 14 udipi- rum, lumen .ann»ün-'tizitururs 24. Haec Rrrr 3 idgoru Qus fhic : .eyadäc .inoü:em " -e'igu& fþatïilgn con- ninilros s -fRex. ) O Rex *Agriqpl,)a.. di munas injunctum. j mandt : habentur explicata funt fupra c. 9. N cedatur exequen yccidere. 16. Mim fram. / Eyangelïi, ejusque ; Sortems ) Hreditatem. precone w, & ceftemn. X L-Pcrþfa.'e»i 7:4)&'.6/; 18 "He. ) Per fïdem 'f')ldeai Eoruin q44 vidifft. ) Vidit enim Pa;x- in me. qui fum Chriftus. umn e N lus Chriftum fibi prefentem , & ad- . 9. dncredulus.) A'aci9 gc inobediens, ftintem , idque ut ab eo edoctus, & ftatíim mihi perfuaderi paflus fum fi- miffus poffec effe teftis oculatus. dem Chriüti ; ftatim crgglidi 4 ftatim ) tantam JEorum quibus apparebo £ibi. ) In Gre- obedivi. P 2I. Cuom g[äm 12 templo ÉG j Hi- co eft , e»re OfSwucouut OC y quorum ftoriam habes fupra c. 2T. n. 5I. caufa apparebo t5; , ut fcilicet eate do- vdop ceam. Exhoc ergo loco cónftat Chri- 22. $:e.) Superítes fum;, nihilo fe- m ftum fapius apparuiffe Paulo & illi gnior fa&us ad evaugelizandum, multa revelaffe. : Minors atque majeri.) Parvis eque, 3 and | qotulde 17. Er/piam :e de jz,oþu/o.)' *'Pr.omif- ac magnis; omnis cond x » » i,:i9ni$ homi- 'fum hoc de ereptione non escludit il- nibus. umjh, 0 . Jam przdi&ionem c. 9- 16. Offendam - Nibil extra dice n5.) "Nihil sliud di- feiplo slli quanta oporteat eum pro nomine meo cens. 4 p Solum id öonti,qec—, futurum, '.'w; 23 $z þa]' Te,gufm É | T Cbnþïa , ö'c ) Quaü À 686 A CT UU M A—P OSTOL ö'alu M : 24. Heec loquente eo, & rfatfönem:reddehäe;,! Feftus fia- o Af gna voce dixit: Infanis fi non ap? conver:unt. : , Paule: | multa te liïtteræ 'a.dï Thgæfg.gia-æ 2s. Et Paulus: Non infanio (inquit ritatis, & fobrietatis verba loquor. : ) o-gtix'n*e Feíte , fe&ve*- | Pauta . v * .26. Scit enim de his rex, ad quem, carilict latere enim eum.nihil horum arbitror.- Neque .G'zn*ïm. m 'a*'tïgu-'-' T quenim lo quidquam horum geftum eft. s ^ garida -27. Credis, rex Agrippa, pro phetis? Scío, quía cxechs * denjlat 58, & g ftianum fieri. grippa autem ad Paulum: 1n modico fuades me. Chri x 3 | fim fjj 49. Et Paulus : Opto apud D vuti; d n iodiBO d- NU magno, non tantum te, fed etiam omrifes, qui audíunt, ho- die fieri tales , qualis & ego fum, exceptts vinculis his. - : . 3o. Etexurrexit rex , & preefes, & Bernice, i T. & qui —gfïïde-'-. | bant eis. Tiocoho .31. Et cum feceffi ffent, loquebantur "aä'ihvfcem,— äicen; L À teDSf: od* gire cire Quia nihil morte ] aut vinculis dignum qurd fecit homo - 'ii]:g; ; E tilatdio p " - E - — i dnA : f dicat : Argumenturmi nmieartím concio- eä c&pi?c*is/ & brgænäruü fatigationie, Aem traf nunur eít, venturufne effet Meffias in morbum. & infaniam contrahant. €arne paffibili , am non: effetne. mo- fui» pet Q5. Ver;taris, && [fobtielatis- ) Vera 4 E xiturus pro humano genere , & qif.o loquor, nec vinüm aut infania men- pterea « genere ntortis, &c.. tem de flatu fuo de jecit , cltm,'.-fim-- fa- $7 primu; éx ?'qftirre&;z Zé mo)"tüarf!m.) nus, & fobrius. sE Au Chriftus primus fit, qui ex tnorte 26. Sert ezim de bii Rexe) Sane tu Pm, ( ád vitam immortalem: refurrexerit;: EXzcmtacems Rex Agrippaes hotum maxice gti:russ 32- Pitt Lumen amnuntiaturus. ) Àn ipfe fit Neque enim in Anghülo 721/.7' uaum. Lou 10 Ctiam quí venit in hunc mundum , utlucem *um geffum eff.) Ctux nimirum , & tionem d afferret E»vangelit- Erat enirn Chri- mors Chri(ti , & ejufdemi refurrectio ftus, ut dicitur Joa. 1. 19. /uwx verz, cum ceteris, dug pertinent ad univer- &ttm ad ( qua Mlgmtnaf ominem bomimem Venien- DS,&m Kem im bunc musduems fam economiamn redeniptioriis noftrz. U 2B. Iz modtco [uddés me Chriffiamum 24. Infanis Paule, ) Hmotg mentis feeri.) .Quafi dicat, nimium urges me d G ilum putat prefes , tum quia propontt Paule, & paruim abeft quiu fnihi aper- 2. Ngy iyfteria captum hominis gentilis fu- te fuades ut Chriftianus. fíam. ?/4 ey 4 EE perantia , vifiones Chrifti ; lucem ad- .. a. Qpro aptta Deum.) ld e-fï;'æv'o[)toä mí^ Ynirabilem , refurrectionem miortüo- hi hoc à Déo concedt. pitto qit rum; & fimilia; tumi quia magno ani- dn modico s 6 48 magio.) Grce , 3f uj mü, vultus ; & oculor * um ardore. fo- parvo , && im insító , quafi dicat omni« *difmus quebatur. ho feu pcf oniném modum. Mulza li wterd ) Hbr;eni'll*ii aliquaftdó &d!isj egä fum-") Scili;ec ; Chriflía- wimium ftudiofis .Iig,era.l—:uïm evenit , ut nus. .'L-- AUs — i A s ES - M CAPUT XXVL & XXVIL- 687 Feffus mæ- - 52. Agr.ïppa autem Felfto dixit: Dimitti poterat homo hie, oufünag - T | 'ü non apgllaiïg; Caefarem. - CAPUT XXVIL. 3 135 - Paulus a centurione S'ulio ducitur Romam verfus , navigan ; per [4 H t loquor .earia leca : adver[ante autem ipfis vento , vix perceuiunt ad D i angue- . - quemdam in Creta locum: a quo ,. licet prediceret . Paulus credis periculofam effe navigationem , diKedentes, patiuntur. ingentem jempeflatem ,. tandemque: pof?. Pauli confolationem ,' qui narrans me Ciri [ n fibi de omuium falute revelationem , bortabatur eos ad ci- 7 /[fi naufragium omue », &i :-.5 £ UM Ellm j hü- lui?zfumendum : pá incolumes. j hl& 'f« aütem judicatum eft navigare eum in Italiam, & fr.ädi IU u aide Paulum cum reliquis cuftodiis '-cïgnrnri-oni nomine ju- lio cohortis Auguftae, 4 1. äicen- 2. a Afícendentes navem Adrum&tinam;, ïinmpien'teskn*avi. ,2.,(«;9; cit homo - *gare circa Afize loca, fuftulimus , perfe verante nobifcum .A-— Ij2 riftarcho Macedone Theffalonicenfi. T .-.9. Sequenti autem die devenimus S ïdonem.r Hüman;e äu- Xem tractans atigationt, ]ulius Paul.um? permifit ad amicos ire , &CUram rahatit. fui agere. u) Ver 4. Et inde xcu&n fuftuhffemus : 'fubna-vigaV'ifhuä Cypr-um pro- ;fmm mén«. pterea quod effent venti contrarii. - yin fin . $. Etpelagus Ciliciae, & Pamp ' i h mus.Ly-. J )'lliæ navigantes, veni 6. Et 4 Gue t itram, quz eft Lyciae: |32. Peterat dimitts , & c. Immo ve- Arifar;äa Macedone. ) Cujus mentio me gt ro etiam poft intérpofitam appella- eft fupra , capite 20. num. 4- i.f:lf.'-:drl?l l* P2) Phe miruti s tionem dimitti poterat, provocaverat 3 Sidozem.) Quum eít urbsin reftirredio enim ad Cafarem neceffitate compul- - nicià , diftans a "'yro ft«diis ducentis. gd'u!ïiïer' fus , & in fubfidium juris. X SQurem [ui agere. ) Curare corpus js tolre Udicatum eff. ) & prafide Fefto. feflum laboribus, & vinculis; &que . 1.7 Cuffodiis. ) 1d eft , vindis..- ,v,,;/mm 9. Navem Adrumetinam.) Syrus,que rare. ad navigationem erant neceflaria Pa-*- a g mé uz eftin A£ri- þih[ apti* &rat ex Adrumeto urbe, p Sufaliffemus.) Anchoras, ut n.2. £a , eam Ortelius in thefauro Geogra- .«hoptomï- phico aitnuncappellari /z Macbomerta. SubmavigaUimus Cyprum. ) ldeft,. [ Suffulimus. ) Xnchoras folvimus,vela fub , vel juxta Cyprum navi avimus, fecimus. Probabile eft navim hanc non enim videntur: ingr.em C ;fice j ;' j fed in mari manfiffe. ypt:um "B ;gt Qm, . folviffe ex Joppe, que nonlonge abe- rat Cefarea, unde vindtus mittebatur N 5* Dj 14 4 /ngmï.) Cuj.us'xnehtïo'fupra e &Cbrifïfa-' Pau? us. - Em / z 688 À ch UNI/ UA FEDS T'OLO R UJM j /6, Et ibi inveniens centurio navem Al M 13' Afp1 exandrinam n aV'ï faq- tem in Italiam ,. tranfpofuit nos in eam. ncre, cun 7, Et cum multis diebus tarde navigaremus, & vi x devenif- ]. u Nw femus contra Gniduni, prohiberit Typhonia € nos vento . 3,d9ïfïVï$3-Vi* Uff mus Cretas, juxta Salmonem: - D [À 5 hiws $. Et vix juxta navigantes, veni mus in locum quämäa;m*,- i ye E- Htllmalf'- J uí vocatur Boniportus, cui juxta erat civitas Thalatfa, .. 16, It 9. Multo autem tempore peraCcto,' & cumjam non effet - j Candi, p tuta navigatio, eo quod i Qu . jejuniuar jam praeteriiffet, confo- ( timentes,. Jabatüur eos Paulus, 1o. Dicens eis: Viri, video, quoniani cum injuría, & mul« [ butu - * 18 Vil to damno , non folum oneris, & n Y, àvis, fed etiam änirrïarum | noftrarum , incipit ef! e navig atio. [ jdun r ir. Centurio autem 2ubernatorr4 & nmnaucle : : 'o -magis cre- UE EE debat, quam his, qus& a Paulo dicebantur. 3 i d $ ! BRISSCACEOLETCSNU 4 É 12. Et cum ap:us portus non'effet.ad hyemandum, pïurïmï Hat'ajb otcal ftatuerunt confilium navigare inde, fi.quomodo potfent, de- ^ fitusagiilós venien:es Phoenicen, hyemare, po t Afre Artjum*' Cr*etæ rgfpi;cientiemwg t Flimnaites Africum ; & ad Corum 2 E hurentque fe 13. Afpï : E. Jeratus ,ai D i | æ e,/f; Igyc-ia.;-)l Lyiïm eüqpr(;l'arïe; ': C;'an]ä[;äafu';' ?o&hulü:,)* In £m lei- ( m ub ín Ly'caömi'a,ïed hic* ycialate fumitur, . ta , molefta ac periculofa navigationc. L. Ranchoras, ut euiant ]. ycaoniam cómprehendat. In Gr&co eft , nge9»: , quod verti po- L. De Afn, 9. Contra Gnidun: ) Gnidus efturbs, telt , exbortabatur , 9yrus habet , Cos- * Mtt d fs aut promont ffum dabat , fcilicet, de non navigzando. legan: | * étuni. gfïamg&üæ*t Cretz o*B.an-f / 10. Fidee,) Nontam ex aere, alige [ fwgdur, UM qué natuüurz pro M. I Tuty; Adnavigavimus Creta« ) Juxta 5 * griofticis , qufälrf ex fpi« . tam. * ritu prophetico. EOphon il d ,c!:nzanem. ) Q SaderraboT/3. du ef ljuria.). uafi dicat, iníqui & ic- - [ procellohs| fe Cret& Orientale promontorium, jurii fümus, non tantum navi & me.- E 9488 Q« Jextanavicantes.) Lattus legentes, cibus, earumque dominis nimirum mer- — E. !mpefes, Bonzporfus.) Wortaife eft ille quem catoribus , fed & animabus,íd eft,vi- E 3 MUjgja Stephanus de urbibus appellat NY t noftre ; hec enim omnia nautricii Enoegu;] aixTq» 5 id eit , bonum littus , & at elle. & mortis periculo ,eicjpanimfus',"ü' hoe - E. f vao n "Cretenfium civitatem, - . 1l tempore: hiber ^ ? )0«& impo'r'tulïo nayi- A ibter - Toals[fa. ) In Greco eft , Aaeara. $ dre pergamus,- JE Satoiqui, 9.. Eo duod jeiuaium praterisffet. ) Je- Í9Q. P.urim. j Major pars. E evideny ] Seatuerunt con[lisma ) Dccvéverunt. juniumi quatuor temporum, menfis De- : I5 ,gm?, cembris , ut interpretatur. Bellarmin. ^ Phenicem.) U * bs eft ; & portus in - E yptonico lib.2. de bonis operibus, cap. I9. & - latere auftrali Cretz. 1 j Tum,. alii,eft enim hujus jejunit lex , & cot- - Africum.) Wentur d. n qui flát ab oc- Data g cafu brumali , ex Plin. 1. 9. cap. 47, & fuetudo valde antiqua , ideoque infti- pemift, - £uta , quia eo menfe fac:x ordinationes ab Africa, Greci lhba vocant. 16, Ctyj, fïebx;ms , nt etiam Anunc un: Ceram. )4 Qui etiam dicitur Arge'xi?-es; ä - i 1 ; -« veipcs - M t CA PU T XXVIL 689 n U&tha 25 Afplrante autem Auftro .. eeftimarites propoütum fe te- mere, cum fuftuliffent de Affon4 legebant Cretam. Aix devem] 14« Non poft.- multum autem mifit fe contra 1pfam Verrtus adnuvxgaw« Typhomcus, qui vocatur Euroaquilo. ;Fg. Cumque arrepta effet navis, . & non. poFet conarl uæ quemdatn, ventum; datanave flatibus, ferebamur. jaf, 16.. In infulam autem-quamdam decurrentes ; quæ Vocatur | non dfat Cauda, potuimus vix obtnere fcapham. - t, couo- dT Qua fublata, ad;utorus utebantur, accmgenfes a-aavem.y timentes, ne in- Syrtlm mc1derent, fummlf"o vaíe üc feye- r Emb bantur. ammarum s 18. Valida aütem nobls tempeftate Ja&aus, fequenu d1e Ja&um fecerunt: magxs (ft« z 19 Et RTD 3, pluini Hat ab occafu fo](hcmlx, e&que oppo- " . Gaslen vOcat , Creditur ea effe que Vfent, de« iicuæ aquiloni.. Mide Plin. loc..cit. nunc appellamæ Gozo , & eft Melita- 3. uféro.) Qui flat a. meridie. chma lentema OLrinere feapkam. ) E marí fübtra- " ZEff imantes propofitum ff te:zefe.) Tu- tdrenfqze fe aft voluntatem fuam con- here, & imnàvim 1mp0ne1€ , Mp* €Ct£t'0£ .ait Zü rus. 17. Sublata. ) In navim.. Cumfu/izliænf..) Scilicet antennas— Ad]utürzz.- utebantur.) (,at:«?ms,unms9 Ín nl & anchoras . id eft, cum folvitfent. | fumbus, & hujufmodi. mvmtw - De Affin.) Qux eft urbs ,. & portus * Zecingentes navim.) E.jus latera fiz- od yeti po« * Cretæ ad feptentrionem. mantes contra yim ventl & funibus , h&beh CU L Lege&ant Cremw. ) Id efï, Præter- conftríngentes , ne- vi t;empeüams dlf' » navipindo - gavi abant. folveretur. 14- Ventus Typhonicus. ) Ventus. 'Ty- Ne z Syrt:m mcm'ermt ) Ne.in lo- qum al« phon ille dicitur , qui-eft fubitaneus, ca vadofa impingerent. Ttalice dicimus, üetvano paura dj dare 12 fecco. il u ire procellofus & vorticofus. Plin.lib. 2. cap. 48. appellat précipeam navigan- Submiffo: vafe. ) Syrus habet , fz£z navi Íae.- tum pejfem , 209 «xtennas imodo , verum niifmui antennam , e:äxguam veh par- lmll'l!m mel s ip[a na'vigia contorta frangentem- - tem explicantes., ut parum venti exci- m MU" *g" -Enroaquilo.) Euxus flat ab. oriente , peremus, ne forte navim procelle vis fi vero medius'/fit & mixtus ,hoc eft, abnpcret , at demergeret. ltalice di- [mBS j fj ho fi llet inter orie;tem & aquilonem, e cimus ,. Navzgar con le vele 64j2» Mas rtuno nm- Euroaquilo. in Grzco eft, 'veoxAvde», appellatur antenna cum veli parte ex- fed videtur le(rendum-svaoaw?xæv [5; plicata, in quam dum ventus Hat,qua- I5. Arrepm effet navis. ) A vento fi vafis eujafdam eavi fïgumm ehhlä céverubl Typhomco qu1 eam: agebac u gy- bet- ..nf L Pomls i rum. 18- 7407:17)2 fecenmt )Sarcvnas ner- Data nave ftibus. ) Naw ventis cés ii mare projicientes, ne navis flu« fur b oc »ermiffá. &ibus Ja&dta, & pondere preiï'a fub* p 41 -46.- Canda. ) Plinius lib. 2: cap. g. fideret. t S$sS - Bibl. eum Cos Mi emcä rf VII J Arm-(hs 1 f 690 ACTUUM APOSTO;.ORUM 1 " .T9. Ettertiadie fuis manibus armamenta navis pregecerunt 20. Neque autem fole, neque fideribus apparentibus per - * fent fai [ anaora plures dies . & tempeüate non exlgua 1mm1nente, jam ablata erat fpes omnis falutis noftrze, jl .2r. Et cum multa jejunatio fuüï'et, tunc ftans. Paulus in rhe- mánfer! - dio eorum, dixit: Oportebat quidem, o viri, . .audito . me, q.1 non tollexe a Creta, lucrique facere m]ur]am hanc, & Ja- eam exc itur am. Í » . Et nunc fuadeo vobis boho animo eH'e Amlfho emm mere C - nulhus animee erit ex vobis, praeterquam navis. jeuni p 23. Aflitit enim mihi hac noéte Angelus Del, cu;us fum M ego, & cui defervio. uia nu 24. Dicens: Nétimeas, Paule, Ceefari te oportet aülftere Ü LE . ecce donavit tibi Deus omnes qui navigant tecum. n conf 25. Propter quod bomo animo eftote viri: credo enlm Deo, s. / - guia fic erit « quemadmodum di&tum eft mihi. Cibuq. .26. In infulam autem quamdam oportet nos devenire. M ] 27. Sed poiïeaquam quartadecima nox fupervenit, navigan- E. pafe t:bm nobis in Adria circa mediam no&tem 5 fufplcabantur 3 1 ^ .fiadte apparere fibi aliquam reglonem. * ID tnate 28. Qui & fummittentes bolidem ; invenerunt paffus v1g1n- 39. ( UH * pufillum inde feparati, invenerunt paffus quidecim.. -- um 29. Timentes autem , ne in afpera loca 1nc1dere1*nüs, de- corital puppl mlttentes anchoras quatuor ; optabant. dlem fieri: » i ] . 8o. Nau- . fimull: La ? E —— fecund 19 Armdmentd navis. )In&rumenta — Galuram. ) Damnum. d naucwca , funes, vela, contos, &c. ut .92. Nullius anima. ) . Vit& nulhus. RAT MRsetsenae. "nimirum navis adhuc eífet levxor & /93. Cujus fsm ego.-) thfier, cul- ex ingenti illa temgeüate üfierl pof- tor & Apoftolus. 4ntha fet, enararet. s teat 24 Donavit tibi.) Mite eorum in 30 [/ 20. Imminente,) Quia nimirum in- tui gf&tldïn peparcu:. yalefdentis tempefhtls figna videbàn- Apro tur. Q7. Ia Adria.) In mari A.dl'l&thO: d lpfo 1 4 2I. 7ejwzatza) Amrla medra,ob Su[wcaö;mtur &'c. ). Sibi videban- fingcme tur accedere ad terram & - illam Vl- e&e periculum imminens, quoi cogitatio- dere nem & appetentiam c1b1 adlmebac. BL N Tollere, )' Solvere. 28 Bolidem.) ld c&,pondne fum"u-f p Luc;$ facére,) M itáre, Italice dicere- lo alligatum , quo exploracur maris $. E altitudo. 3 mus, Rifparmiare dientrare in quefto rra- R i. zgzzo & pericolo, : ; Separati.). Progrefhi. &bit:t ( Irjuriam.) Jacationem, vexanonem 29. I» aþemwm. ) In fcopulos, aut 34- P & Petlculmn. fywcs. fe pgm tandnm 4 L L E od . » .:j : 5 P - f CAPUT Xxvn7 691 äejcämnt. : 30;: Nautls vero Iquæ.rentibus'fügere- de Navi*, cum mifïjï fent. fcapham in mare, anchoras extendere, fub obtentu quafi ,in-c)ipervc.am'; a iprforfg: X p | " 31. Dixit Paulus centur ioni. , & miliibus: Nifi hi in navi — hi ] maánferint, vos falvi fieri non poteftis. . ii me . -.32. Tunc. abfciderunt mil ites. f unes fcaphae ; & p font ?C) & ]a- s $ eam excidere. þer/et fieri,. rogabät iïäuïus "om,n"äs fu- .33. Et cum lux inci . mere cibum, Y dicens: Quartadecima x Y dig' ho"dig -expe&ant&ä n ES -^ jejuni permanetis , nihil accipientes. - N 44. Propter quod rogo vosaccipere ci bumpro falute veftra: L N - wus fom - À 1uia nullius veftrum capillus de capite peribit. 35. Et cum hec dixiffet, fumens panem, grat ias egit Dä& xzïüftcireï:—' in confpectu omnium, & cum fregiffet, coepit manducare. - inDa ^6. -Anim'æq"piorgs*autkerm«fa&i omnes , & ipfi fumpferunt* l * cibum. jire, ramus ve r 25 .E 0 univerfae animze in navi ducentee feptua- navipat i nta feX. s 7 icabanïpr : 48. Et fatiat i ciboj -gllävïabaüt ,naverln*ï,.k ja&antesv ;-tri»ti-cium*f in mare.- * m dies fa&us effet, terram non agnofceb ant: hïs;'vigfn- j 39. Cum aute eC Iffl finum vero quemdam c 9^ onfiderabant habentem Httg:si,;: in quem E 1Us, e D cogitabant, fi poflent; ejicere naver. Jj o. Et cum anchoras fuftuliffent, co m | mit'tebänf..fe maris r ) WZU' fimul laxantes jun&turas gube " P naculorum : & levato artemone fecun dumaurz flatum tendebant ad littus. N 1 sss 2 Emi 5 À. X g nullits niller, al G»Af1A$ lagm-; [2620 )Ex Ia udä'; rent. - dnchoras quatuor. ) Ut ïläfi'xn fifte- ; bili more cibo bmedic;nd"r-an;eqüam ) Pfæ textu, fumatur. - : .So- Obreztu : €0f-5m ii 44 prora, auc boras cxfffizd.är*e * &c. Vel 96. dnimaqu jecesfalie) Hiliores in ipfo mari, vel in terra ; & littore; & fide ntiores. J ifiicoi fingentes navim jam ad. xtoona. ) ( äpifäæ | videbare littus appul«i [- 38.. Confderaäqnt; ) Vi'dgbänc;- fe , & effe in tito. 4llam Y* ar. Nif ho : ( nau . ; mknþrikt.- )eu Ejicere-nauim.) Avpellere. peritíam habent regende navis.. O. LaXunies junüuras guäefnuäulög— rupi.s) Syrus , fo'versant qincula gnier- utd fr jl cu'- 32. Eam excidere. ) S'ca"phamperirä.- naculoram ,ut nirairum poffent uti eu- 3. Nilil accipientes- ) Parum , & ebiter cibum a'cci'p'ien-ï : : es. - bernacunlo, & n:vim dírigere , prius a4. P. € falute veflra ) Ut falvi: ef- enim videntur alligaffe ,. fortafle ne jact:tione tempeftatis 4nt frangeretur; pl fe poffitis , refocillando vires 1d ena- dïqm- &,arenc,igawt;þ,äxz;el-ler66ura : LE tancth'xr e t?ä'u-flïagi—oï,qnöcei,ïa:l.:i-ass.-j ACTUUM.APOSTOLORUM 692 in: ACCE /|4t. Etcum incidiffemus in locum dithalaffum , lmpeoerunt Tmavem: & prora quidem fixa manebat 1mmob1hs ; puppis vero- brem, qii folvebatur a vi maris. , Cut- 42. Militum autem- conühum fuit, ut cuftodias ocaderent" tam n*uluta z lore Cun mequis, cum enataffet , effugeret. / 43. Centurio autem- volens fervare Pauïum pl"OhlbUlt fie- m E- ri: Juffitque eos, qui poffent natare , emlttere fe i in mare pri- e)us ad ] mos &evadere, & ad terram exu*e" Y (1111 Qu € « u 44. Et cseteros ahos in tabulis ferebant- quosdam fuperea, ua de nav1 erant. . Et fic factum eít, ut omnes animse eva-. * plfaselt - 6 Mi erent ad terram. - : fubito caí vxdenabi C AP U T XXVIII ; eumdfle —— Pazulus caterique zpf fs comites bumane a Barbarzs exczpmntur 30 - in mjþla Mélita , -in qua percul]us a vipera Paulus nibil mali pa- minePu! ditur ,. patremque . Publii principis infule. [anitati veflituit, ac ( Coi - alios multos curat: C ab eo loco navigantes tandem Romam- per- vextutr «eniunt , ubi Paulus comvocatis primis Judaorum caufam expe- & impo: 9 Ut E7 cur Cajarem aþpellaveæzt dieque ab ipfis conflituto pradi- Ctdebar at de Chriffo, cujus vverbis multi non. credunt, quod Paulus 10 (Jz*endzt ab Isaia predihum e[fe , & per biennium d fde in. M pantibu brg/lum pradicat omnibus ad 1þfum P accedentibus. tin nf T cum evafif"emus tunc cognovimus, quia Melita in- fula vocabatur; Barbarl vero præftabant non modicam 13.] hUmamtatem nobJs li - diem f 2- AC' N - ln m . Qore imq Levato artemone, ) Syrus , parvo-ve- - 2 Cu/?aa'm: ) Vm&os zcos, quos odxebant:, $ hv Jo, ltali dicunt, f tr;mæ/;etta. EY 4 Ulr Secundam aura flatum. ) Ad "acci- 44« MHios im t46u[:: fere.ä:mt ) In [47, piendum ventuta.. Grsco tantum eft, perzips Pn tabulis, tabulis innitentes cna:abant. ententla 4T. Dithalafuz. ). Id eft, bimarein, Dicel, five Ifthmum, in terrz dorfum, quod Qno:drtm fuper ea quà de navi erant.) BEUNE aAitrinque mari cingebatur. Locus huc Pamm in. navis fraginentis , vafiä * Tubane etiam gunc appellatur ; la Cafa . di 4 farcinis., &c. Paolo, Vide Philippum Cluver:um hb Ommes Anima. ) Omnes qm in navi lg 1. -2. de antiqua Sicilia c. 16. fueranc, nautz , milites, vectores,&c. j Mehm Fixa mfmeäat. ). Arenofo loco im- I Elita. ) Qua dicitur Malta. Exlj paüqp Barbari.) Melitenfeseo tem- P ter ho | ^CAPUT XXVHL .693 Bpegemn 3- Accenfa enim pyra , reficiebant nos. omnes, propteram- HPPlS VEI' 0 brem , qui imminebat ,. & frigus.- . Cum congregaflet au:em Paulus farmentorum ahquan—- ccxderen tam multlt-udmem & impofuiffet fuper i ignem; v1pera a ca- lore cum proceff: P'et, invafit manum ejrs.- hlbmt fre 4. Ut vero viderunt Barbari pendentem. befliam de manu Qátepri e)us, ad invicem dicebant: Utique homicida eft homo hlc, qui cum evaferit de- mari, ultio non finit eum vivere. fuperea, Á s. Et 1116 mdem excutlens befuam in 1gnem, nihil malz 1fnge vt paiïus E. 6.- At illi ex1&1mabant eum in tumorem convertendum, & fubito cafurum, & mori. Diu autem illis expe&tantibus, & J videntibus nihil mali i in eo herl, convertentes fe; d1cebani: eum efíe Deum. tijtutiur r *- In locis autem illis erant praedia principis infulee * no- tl a minePublii, qui nos füfcipiens, triduo benigne fe exhibuit. Mi, M g. Contlglt autem, patrem Publii febribus, & , dyfenteria vexatum ]acere. Ad quem Paulus intravit: .& cum or afï'et, ( pur- | 1 expo & [impofuiffet ei manus, falvavit eum. 9.Quo fa£to, omnesqui in mfulahdbebant mfirmltates, ac- j jrad cedebant & curabantur. : Daulus 10. Qm etiam multis honofibus nos. honoraverunt & navi- d gantlbus impofuerunt , quae neceffaria erant. 11- Poft menfes autem tres, navigavimus in navi Aley.an- . drina, quae in infula hyemaverat, cui erat infigne Caftorum, 12. Et cum veniffemus Syracufam, manfimus ibi triduo.- [ita jf I3. Inde mrcumlegentes devénimus Rhegium : & poft unurn todtcam diem Hante Aufïro fecunda die venimus Puteolos: i$5Ss 3 14. Ub1 Ac- -- pore lingua, c( moubds cranr barbdrz 9. Salvauir. ) banum reddldls -O, Ilz'l)aff Vlomordit. II. Cafforum. ) óioo xbg)wv, Cafto- $, qthS 4.. Ulrzo. ) Nu!mms vindicta, ris, & Pollucis; qui ita dicebantur , 2 Id e(t.-, mutata ) h 6. Convertentes. fe, ql.od ]ovxs filii. cenferentur, Oroex&- talulin fententia. fOl- Dicelant eum effe. Deum. ) Sic Ly- : 9. öyrzzczjkm.) Primariam Slcülæ -caonii videntes miraculum Pauli cla- c1vxcdcem guil.) Czrczmlegente: ) ercumnawgantes vzfiä D . qmabant eum effe Mercunum fupra C. Ij I8. Sicilie parteém. il navr T Principis. Ipfacla ) Primarii mter I3. Rhégizm.) Que elt civitas Ca- Melitenfes. ldbnæ objacens. & vicina Sicilis. TCS,&C' Exhibuit.) Id eft, tra&av:thumam— Deteles. ) Que eft civitas Campa— t v o n -ter hofpltxo exceptos. niz Juxta INe 1pohm. * p AC FUUM APOSTOLORUM - 694 ^14. Ubi invéfitis fratnbus togati fumus manere apxïd eos &G dles feptem , & fic venimus Romam. . 5 d X bant, d Ctos loct I5, Et inde cum audiffent fratres ; occurreruntnobls ufque ad Appn forumac tres Tabernas: Quos cum vidiffet Paulus, PUIEN (iet grablas agens Deo, accepit fiduciam. perfplc 16. Cum autem veniffezmus Romam, permrü'um eft Paulo manere fibimet cum cuftodiente fe mïhte. x $.T audieru 17. Poft tértium autem diem convocavit primos ]udæorum ä Cumque conveniffent , dicebat eis: Ego, viri fraires, nihil - Qculis, adverfus plebem famens, aut morem paternumni; vm&us ab . fantu?, Jerofolymis traditus fum in manus Romanorum. )5 N I8. Qui cum interrogationem de me habuiffent , Voluerunt hoc falu E ] p F me dimittere, €o quod nulla effet caufa-mortis in me, -19- Contradicendbus autem !udæls? coa&tus fum appe la1e / habent "Caefarem. non quafi gentem meam habens aliquid accufare.. 30. 20. Prop:er hanc igitur caüfam rogavi vos videre, & allo- . bat om ï qui. PrOpter fpem enim Iírael catena hac cwcumdatus fuüm. 31 21. At ilii dixerunt ad eum: Nos neque litteras accepimus ; no Jefi de te a Judaea, neque adveniens aliquis fratum nuntiavit, aut - Chriftn: locutus eft quid de te malum. ä;; 22. Rogamus autém a te audire. quae fentis: nam de fe&a mm col 25 ln hac no: um eft nobis, quia ubique ei contradicitur. h p & j 23. Cum conttituiffent autem illi diem, venerunt ad eum . !^ dua, 3n.hofpiium plurimi, quibus exponebat teftificans regnum 1. 4 Dei; fuadenfque eis de Jefu ex Lege Moyfi, & Prophetls, lfii. c. 6 mane ufque ad vefperam. 23. Ge 24. Et quidam credebanthls, quae dlcebantur qmdam Vero qul tion non credebant« Zfb Cum* M esdem K 14- Eatr;äus) Lhrufhams.- I0- Noz quaft gentem mtam, . ) N on I5- 44 A fz: fomm ) Quod Plin. I. quafi habeam de quo. gentem meam [ accufem. 34- c. 6- ponit in agro Setino. - Tres Tabernas.) Nunc appellatur C 20. Regavi vos 'vm'ere » Romvl vos rnli. ut ad me accederetis. E Propter 0677 Jf?4el.) Spes pnmmr Accefzt fdrumm ) Syrue , conferma- £p$ eff , xecreatus eft eorum humanita- pro rc fperzta. Propter fpem quam ha* te; & concepit fpem rei Romæ bene bent Ifraelitz de Mellig adventu. - *« 22. De fetia bac. ). Chriftianorum. gerendæ 1 283; Expontbaf.) 9cilicet Scripturas. . 16. "Manere fiuzmet ) Syrus uhwm- ane vei "z.. : Tefifcans regemm Dei.) Mlultis te- 18- Int-elragattanem. ) Examinatio-- fhmonm Mofis , & Prophetarum o- neme ftendens- regnum Den efle Eccleüa»m a D t Ra i * 1 C À P U bt XXVI[I 695, apüd eos 25 Cumque mvzcem non effent confentïentes, dlfcede- Quia bene Spiritus fan- bant, dicente Paulo unum verbum: rhls uf ije &us locutus eft per Ifaiam prophetam qd patres noftros, t Pauhls; 06. Dicens a Vade ad populum iitum, & dicad eos: Aure n audietis, & non mtd 1getls. & Vldentes Vldebü'.lb, & non m * M"xtt- eft Paulo perfpxcietls. '47.'Incraflatum eft enim cor popuhhu;us &aurlbus gravxter Mdm deeorm. audxerun* & oculos fuos comprefferunt: ne forte videant 4. I2- & corde. mtelhgant, & conver- €5, nihil " geulis, - & auribus audiant; - in&bus ab tantur, & fanem 6eos. 28. Notum ergo fit vnb1s, quoniam. Gentlbus mlhum eft Luc& oluerunt hoc falutare Dei,. & ipfi audient.- g. 19» multam ]Oan' re Et cum hac dixiffet, exierunt ab eo- ]udæl 12.24 "d habentms inter fe quaeftionem. appeïlare ecufare.. 3o. Manfit autem biennio toto in Fuo condu&o. &fufc1ple- É9 & allo- t bat omnes, qui ingrediebantur ad eum. 31. Preedicans regnum Dei, & docens quae. funt de Domi- us füm. CEDImus no Jefu Chrifto, cum omni fiducia » fme prohxbmone. iavit, J Chnfttandm eamque effe vmm adrege, -Haefalamre Dei. )ld eft bzc falus Dei num calorum Chriítus falvator, cujus Evvangelium, de fei 25. Umwum verbum. ) Appoficum in- gratiam , & falutem ego predico: fgne & illuftzre. Syrus habet, boc ver- 29. Quaffionem. ). leceptatlonem aj eum - ibuag. 30- I» fuo. condudle. ) n domo,quam regmum 26.. Aure r'z;dlefl!, &fe. ). 8unt Verba pretio conduxit. ! Afai. c..6. 9. ubi ea explicavimus. Jhetis, 28 Gentibus.) Gentilibus, Ethnicis 51. GCem emmi fiduia, ) grrà muüj- prmag, cum libertate ; fidenter. qui non funt ex femlne Abmhæ. r am veto . o Cs 2 f Cum 2 * 77 / £s 5 )NU" &M 3 u ; onwl 05 E. , pnmc'll' quämm entt jnorutm x ;,ptums ffultis t** P. wtal'llm od wchf at - T i X xj $s w x N s U* w & " I9 w x & (5 — »s y x & iM z o 1 h w - A [ UH, g $l )d l * 3 * p El j ) b * [* N x - " * v u E LR - E X AK e* * . n D 2$ A AT p - g N x d um ss i oX t d E zUS [ CRURMSIUES N las aiias La EX UM L , M: i VN a d — — - ü z — - — - x icdda ag ES T Ms t AUH ass x u TE Mcrunccrum - 4 M —— 5 M W m v.nu .,,. H N T. — - I* I * La $ * L M u * s M E j - P 33 u a P - 1 m d i —— M p m —ÁÁ— u E ER h Z A ER E ERN t s; TR C MR p aOt s RCR GE RE n a. m m N Q a. d a - * : D. a N R — E n N ä . n a s ln ii UA h. as o . Is E Mu z n g t - M — N uB d —— ss * o s N EXUe EL u " x .Wæä.m i u g N 2 - s2 W. / JÓAE E - k vt - : ey E 2 f5 " 7 é t , /7 7 " ; p- us - ao - B u " hN N A. 7l As f ) á d WE Y - T N o/ g 5 , j A - s x Es "4 EN zP j L A v N * .. j k* : R N d . d N i s r5 X A DESQMse VOR ] "N P P. x a ...s:w 4 Mi hi 3 la ij n N .. yra 3 £ $ vl' Ed $ V, p N x P t w x F. RE F. m ^ * N äa ae d d s £ E 9N E-U (/ . d A » w...,.mu 7 7- A L H B Y s M u E * A RE U &w d É P^ Em .W.u,u s r P A a 2* .u«.æu Vur s* " P n j 4 g " V i , UE 3 » ia | $4 wf..n x.w.u./ " . m AE d "- E a. l |1 ) | Q UR N RA [ // d M P r ;.W/J &M 2 m : $u A 1 * 4 m F / as s d J5 RE Ww u À j l. Y 4 AO y k P 3 | 24 MO P M Y E " d P Y A j Y T. B * T L^ w g8 TR ? I Ms $ müx D E Y M i [ 9 s W $ i« / d M P s : d 4 à $ y - s ts // 4 5 -! m [ Es E -* Ti i A r2 z 9 E F E Y n dU : : C A gSN " L. i5 AE i [2 ; N & a &U X -u s M s ss - d 3 1 as p Á A . AA / 4 Z "H &»ä NG E , * Es S M P 2* 7 P m M bl N ON o P od N MW i& 5 i d posant Y 25 " ts * Z iv Y " E w( b * * j " AE "um /7/ - - l N M N od 3 rR - AT. $ a u . i. g ae n A d " / - 4 P ) E j Pa z u * du E D 2V P P. " W V d p X VN 9 X E d A p , x E * iB J * "— u - m Est A a ,f ^a. T DN S. OODUUDEI EUAT a. u P^ at ) E " l "d & a Ea fs. "m o 9s E. A " 4 o* end " w ^ U 2 ol u LUR PN Jf gesrd ES u a » $ - ..f 5 : PT E : d E AW Pl w J. Y ,// x / $ d " . gfï w T t hs A ) :$ vt5 M- " U/ D * :r// N- ] // NONS As LE .. ,I:// E us o ——. b E * NS o o s li Dd i M w Sx ) 3. N N E [ $ E , l * x N N X »y ï // 3 I(ix(/ ,^ a* NS N d M VX : H. * o "B * 3 NUN. VI a ij N [ 'J LE -——- ! N X LU N x* by 1 R E N EU. h l *« O/æ "o Ts .. $ H/M * OM $* nE d E —— — À .. ^ N p ^W N ,&. M EE s v $? Q (f xdev | ** N aM ^M2 U m iä.ü / 1 4 ( / b f/& / M l / N N VNSES [ s i i E H : Q | N Md l * -- €* w wv » * Y i re $4 z /// B EU F (.,M N $ao ** m M '.- x j m — x LOA ä N E $ Pv t X t ,w, VN P X w N TL . P , N Y df at S [ N um VE H -* -b ,: " * XAQN. d — - ^P. NON M. n .. , N .l N - SNS N- Pxcde L2* * * d / A ax y LAS ;/ M st E N ;« CR ^ ^ P d r £ M ,- U P E. N um m x r d " ' L s — r lM L2 j i z p .& : N 'D 7 e. » $ ISM N ( r; ^ dN RAl 2 h * NS E ..I * , M f : N V Y " DI /U Q x ; OA.O P4 -- E ! x 2 x 1 W u- - ,/. N /, /,/ æ a A MBR N m U X SUN .wo u —— — iV Y - o s M * a as $ ET — "É ml r EM -- * B SNN N ,///.b. — Ll A QQM — L n 128 AW CT z T "- lE x W W d 45 "7 -- Á - — g EE — um — Ó u Il d CNS EN. '..I p CAME — . CAEENEEESS — — —— —— m D "—— X NUNY VN m v n; m Y p Of * . .Pc/,/, z. M o Xx — £0 Y "f $ E $ s — CO ia ïNxx nE . Ves u ».- 9?..89 .mt E - ^ ^ TX-— p — u ii Es " ii i i zi um [ TET p - E i EM OR A SÉ s o T um m "5 — E eietcs od s N T u "N N E E * us m r uei — " oW A " s EOE a " A rR AL A X d M E AUE s — CVK YX : P5 3 AON u x A s AUA CO : SSORED AUE A: AM NÀ ER n * i55 te (5 AO TA x M M.w. i V &v * .ra'.l. M M ORE N Es ^j i & * »*; N x AveUR Mw sqw NU Wabe e€ P d A. ib EM E 5 MU AX W: N * . x u F LU t C m : s A s - R. r * o d. x ET K ASS M N va b " w lr Rs 6s * mw! x wa,wy s AT AUE 3 E rrw Ed " * d at AR gt s j Ape TA aE cus AE qu x i R - P * " SSEADTEAN - * X : 2 3 u Z e u M * N ) Mv lt b t»nm» Y 23 g" N o A d i A A SS ia MQ) : u- M a ANY w N M & : Ea r - X i ia E m P 22 TM Wa A At ENSNS Ws i 3 & E o 2 :2 i * T. EO x u x N uX EOR HH 1 ] P*j aE T. AC N MT $ J ( mX - r 9- w ^ La «.dw y d NI N t m g : j H $3 pcty P»J'x( 3 *. A wm : PC p e u " L - $lx h * * .wwf ,W. 1 E o PT as E DN SRAVE s E A t s RA * As E - i (2 d . EE L hm &* uY M* Pa -a z E 5 Z ;3: d P m A SNAM- uw,? C m.& — " d e 13 2 "E - 4 J A PX * w & Hv d »* R g P d 3 9 A: * * M du d z p 5 A *s g, M E a [.29] EE V ä - -N AE - xjus * t . X 5 A 5 X WL v 3 GU - n 4 32 s *l b j* — n ii z AC NON A. yv- :W s " * Y - wx. i n W K i $ ^ LA u ^ vn ia5 x N V* E^ QW Bd s X M NY A d s EM R. HH.. * .» J^R s 0s £. u v A EE E 3- x $ * - us i . m 3 g $a Yab ? w Ó .Nm 2 I- w k Id N X cd us ECME W " u [» - p . ha Vi A s UE NG , Av & RE u N J/o " R ca " w R ^ "d * * s N /,f A R Sci m "s x 3 k 5 b N & N d d. " M EOE N SAS N : N WW N Vi * x* n : 346 $ D6 /fut Q ss Pt i A m NY i RSS yY 3 SS N t É * 5 s S - R. Yuts - t s a MM s NY N &t x DO N äf m z » A Rib EN SSNS - T us A N N M - LT » * * N N "1 M y» NS has n NY yv » vt .w, m A w A * D Rs d " i Ed L N BM W N W P u A M /&, as ; : n W s "x € * "RX [ d M s ha M, £ * r - A n i u 3 NSEN p w * * SE P dx a n ET s N N ^ i ^s U E M P h * C E t UET UP i. ,.,.W/,J N 5 $t f* .eJM H À AL IN £ d f : A L A 9 W B- z " - s . i DN r Xv r » el N Ls d TA » N . ERN $. — u A & : WJA-» $ As Ts - s Y 35 3 s 2 w 2 TM " w Y - E5 st R P* 3 d N st s Laf 3. Á n» N x Pl i RC d h - 2v a * st AAE i x Á fs * 4 Ü 2 sg -- 4 f P - m. * : m M E T P 4 $ POT 23 : P ; W X* , jew C LOK Y u $. E d E EE . o E U d Qu my s d g S n S u $. . E Csl .W. j M » PC w/&& m E R s * u x n M« ii Is d d ss Y* MA - L z M !(&ä «s 6d y d x z us r $ a x m a ag — u 2 d t - v asb H E Ed fs . 2 Etut 7 J A d v Jm& 2 d E * 23 z d : T. s o P — La "E T p ib duu- wpde a ss as a as h gO Vesisi Ben a E -X gpenn RI M Z E 33:' Y BIB X SES" W 19 SACRA : 18 CVM VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset 17 16 P MENOCHII E S J 15 COMMENTARIIS ä X EU EDITIO NOVITER KREFISA.. g äæ&?*æ&æ&æ 'BEEQE?A:—" 3 | TOMVS ."VII. SUISSQUUS ATU EU (3 () DJ . I N F) DJ S EVANGEL SECVND. MATTHJEVM EVANGEL SECVN D JOANNEM. 7 EVANGEL. SECVND. MARCVM. ACTVS APOSTOLORVM * l5 6 EVANGEL. SECVND. LVCAM ä*æä 5 VIENNAE AVSTRIAE 4 TyPIS ET SvMTIBVSs JoAN. THOM. TR ATTNER,; 'SACR. CAES REG 3 MAJ]J. AVLAE (TYPOGRAPHI ET BiBLIOPOLu: Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com À MDCCLV.